Kinh NIKAYA Phân Loại theo Chủ Đề ( (HT Thích Minh Châu dịch; Chơn Tín Toàn phân loại)
(Thích Minh Châu dịch) - 228 - Mười Hai Duyên
Nguồn: kho Dân tộc KING — Giảng Sư (văn bản trích từ PDF)

Kinh tạng Pali
(Pali Nikaya)
HT. THÍCH MINH CHÂU
Việt dịch
Ấn bản năm 1991

Phân loại theo chủ đề: CHƠN TÍN TOÀN NIKAYA PHÂN LOẠI - CHỦ ĐỀ 228

MƯỜI HAI
DUYÊN
Chịu trách nhiệm chính tả:
TÂM MINH ANH

228

Ấn bản điện tử 2018

MỤC LỤC

DẪN NHẬP ...........................................................92

1    Định nghĩa - 12 duyên đầy đủ - Kinh ĐẠI BỔN – 14 Trường I, 431 ..........................................98 2    Định nghĩa - Giải thích Lý Duyên khởi - Kinh Phân Biệt – Tương II, 11 ..............................178 3    Định nghĩa - Kinh CHÁNH TRI KIẾN – 9 Trung I, 111 ..................................................183 4    Định nghĩa - Kinh ĐẠI DUYÊN – 15 Trường I, 511.................................................................206 5    Định nghĩa - Thế nào là Duyên sanh pháp - Kinh Duyên – Tương II, 51 ...................................235 6    Định nghĩa - Thế nào là vị thuyết pháp - Kinh Vị Thuyết Pháp – Tương II, 38 ....................240 7    22 duyên đưa đến Trí về đoạn diệt - Kinh Duyên – Tương II, 58 ...............................................242 8    4 loại đồ ăn - Kinh Moliya Phagguna – Tương II, 30 ..............................................................249 9    44 Căn bản trí - Kinh Những Căn Bản Của Trí – Tương II, 104 ................................................253

MƯỜI HAI DUYÊN                                                            1

10 7 Đức Phật Chánh giác về Lý Duyên Khởi - Kinh Vipassì – Tương II, 15 .........................259 11 77 Căn bản trí - Kinh Những Căn Bản Của Trí – Tương II, 109 ................................................272 12 Ai thấy Pháp, người ấy thấy Lý... - ĐẠI Kinh DỤ DẤU CHÂN VOI - 28 Trung I, 409 ......275 13 Biết như vậy, thấy như vậy, ông có chứng được nhiều loại thần thông.. - Kinh Susìma – Tương II, 211 ............................................................290 14 Bậc Dự lưu - Kinh Năm Hận Thù Sợ Hãi – Tương II, 125 ................................................307 15 Bậc Dự lưu - Thánh Chánh lý được khéo thể nhập - Kinh SỢ HÃI VÀ HẬN THÙ – Tăng IV, 487.................................................................314 16 Bậc Thánh minh đạt tuệ - Kinh Duyên – Tương II, 78 ..............................................................319 17 Bậc Thánh minh đạt tuệ - Kinh Vị Tỷ Kheo – Tương II, 80 ..................................................322 18 Bậc Thánh minh đạt tuệ - Kinh Thánh Đệ Tử – Tương II, 142 ................................................326

MƯỜI HAI DUYÊN                                                          2

19 Bồ-tát Vipassi như lý tư duy về khổ - Kinh ĐẠI BỔN – 14 Trường I, 431 ..............................331 20 Chánh Đẳng Giác - Kinh Thành Ấp – Tương II, 185.................................................................411 21 Chớ có nói vậy này Ananda - Kinh Nhân – Tương II, 165 ................................................417 22 Căn bản của Phạm hạnh - Kinh Nàtika – Tương II, 136 ............................................................420 23 Dầu cho Như Lai xuất hiện hay không xuất hiện... - Kinh Duyên – Tương II, 51 .............423 24 Dầu cho Như Lai xuất hiện hay không xuất hiện... - Kinh XUẤT HIỆN – Tăng I, 522 ...428 25 Không được công nhận là... - Kinh SaMôn BàLaMôn – Tương II, 227............................430 26 Không được công nhận là... - Kinh SaMôn BàLaMôn – Tương II, 33 ..............................437 27 Không được công nhận là... - Kinh SaMôn BàLaMôn – Tương II, 83 ..............................441 28 Kinh Con Đường – Tương II, 14 ..................444

MƯỜI HAI DUYÊN                                                         3

29 Kinh Nước Thủy Triều Dâng – Tương II, 209 .......................................................................446 30 Kinh SÁU SÁU -148 Trung III, 629 ............448 31 Kinh TIỂU Kinh SƯ TỬ HỐNG – 11 Trung I, 151.................................................................463 32 Kinh Thuyết Pháp – Tương II, 9 ..................473 33 Kinh Thánh Đệ Tử – Tương II, 142 .............475 34 Kinh Tư Lường – Tương II, 147 ..................480 35 Kinh ĐẠI Kinh SÁU XỨ -149 Trung III, 643 .......................................................................488 36 Là con đường Trung đạo - Kinh Do Duyên Vô Minh – Tương II, 111 ...................................495 37 Là con đường Trung đạo - Kinh Jànussoni – Tương II, 138 ................................................505 38 Là con đường Trung đạo - Kinh Kaccàyanagotta – Tương II, 36 ...............................................507 39 Là con đường Trung đạo - Kinh Lõa Thể – Tương II, 39 ..................................................510 40 Là con đường Trung đạo - Kinh Một Vị – Tương II, 138 ............................................................517

MƯỜI HAI DUYÊN                                                            4

41 Là con đường Trung đạo - Kinh Thuận Thế Phái – Tương II, 140 .............................................524 42 Là con đường Trung đạo - Kinh Timbaruka – Tương II, 45 ..................................................527 43 Pháp Giới Tánh - Kinh Duyên – Tương II, 51 .......................................................................531 44 Pháp Giới Tánh - Pháp giới tánh là gì Vô thường, khổ, vô ngã - Kinh XUẤT HIỆN – Tăng I, 522 .............................................................536 45 Pháp Giới Tánh - Trong giới hạn con người được sanh… - Kinh ĐẠI DUYÊN – 15 Trường I, 511 .............................................................538 46 Thiện xảo về duyên khởi là gì - Kinh ĐA GIỚI – 115 Trung III, 217 ............................568 47 Thánh đệ tử tư duy về lý nhân duyên - Kinh Thánh Đệ Tử – Tương II, 142 ......................584 48 Tu đúng cách mới có kết quả - Kinh Cán Búa – Tương III, 272 ...............................................589 49 Tu đúng cách mới có kết quả - Kinh PHÙ–DI – 126 Trung III, 353.........................................595

MƯỜI HAI DUYÊN                                                            5

50 Tu đúng cách mới có kết quả - Kinh SỰ TU TẬP – Tăng III, 454 ..............................................607 51 Tôi khéo thấy như chơn nhờ chánh trí tuệ nhưng tôi không phải là bậc lậu tận - Kinh Kosambi – Tương II, 204 ................................................611 52 Đức Phật chuyển pháp luân cái gì - Kinh Mười Lực – Tương II, 55........................................617 53 Vô minh - Định nghĩa - Thế nào là Vô minh - Kinh Vô Minh – Tương V, 622 ....................621 54 Vô minh - Định nghĩa - Thế nào là sự đoạn tận vô minh - Kinh SÀRIPUTTA – Tăng I, 239 .......................................................................623 55 Vô minh - Định nghĩa - Thức ăn của Vô minh là gì - Kinh VÔ MINH – Tăng IV, 391 .......626 56 Vô minh - Định nghĩa - Kinh Minh – Tương III, 290 ..........................................................634 57 Vô minh - 4 ách và 4 ly ách, Vô minh, Vô trí - Kinh CÁC ÁCH – Tăng I, 567 .....................636 58 Vô minh - Biết như thế nào vô minh được đọan tận, Minh sanh khởi - Kinh Vô Minh – Tương IV, 57 ............................................................642

MƯỜI HAI DUYÊN                                                            6

59 Vô minh - Chánh giải thoát đâm thủng Vô minh uẩn - Kinh SÀLHA – Tăng II, 204 ...............644 60 Vô minh - Chánh tri kiến đưa đến đoạn trừ vô minh - Kinh CHÁNH TRI KIẾN – 9 Trung I, 111.................................................................649 61 Vô minh - Cảm xúc bởi thọ sanh ra do xúc chạm với vô minh - Kinh Pàrileyya – Tương III, 174 .......................................................................672 62 Vô minh - Cội rể của các ác bất thiện pháp là vô minh - Kinh Chóp Mái – Tương II, 459 .......681 63 Vô minh - Do không giác ngộ... mà Ta và các ông phải... - Kinh GIÁC NGỘ – Tăng I, 549 .......................................................................683 64 Vô minh - Do không giác ngộ... mà Ta và các ông phải... - Kinh Minh 1 – Tương V, 625 ..685 65 Vô minh - Do không giác ngộ... mà Ta và các ông phải... - Kinh MẶT TRỜI – Tăng III, 418 .......................................................................687 66 Vô minh - Do không giác ngộ... mà Ta và các ông phải... - Kinh ĐẠI BÁT NIẾT BÀN – 16 Trường I, 539 ................................................696

MƯỜI HAI DUYÊN                                                            7

67 Vô minh - Do vô minh khởi động nên.. - Kinh VAPPA – Tăng II, 196 .................................850 68 Vô minh - Dòng chảy của Minh và Vô minh - Kinh Vô Minh – Tương V, 9 ........................858 69 Vô minh - Dẫn đến 10 tà đạo - Kinh VỚI MINH – Tăng IV, 533 ..............................................860 70 Vô minh - Khởi điểm không thể nêu rõ... Thức ăn của vô minh là 5 trc - Kinh VÔ MINH – Tăng IV, 391 ..........................................................862 71 Vô minh - Kinh Bậc Hiền So Sánh Với Kẻ Ngu – Tương II, 49 ...............................................870 72 Vô minh - Kinh Cái Gậy – Tương V, 638 ....873 73 Vô minh - Kinh HIỆN HỮU – Tăng I, 405 .875 74 Vô minh - Kinh Quán Kiến – Tương III, 90 877 75 Vô minh - Kinh Tín hay Ngôi Chợ – Tương V, 350.................................................................880 76 Vô minh - Kiến đặt đúng hướng có thể đâm thủng Vô minh làm Minh sanh khởi - Kinh Sùka Râu lúa mì – Tương V, 22 ............................884

MƯỜI HAI DUYÊN                                                         8

77 Vô minh - Minh - Thân hành niệm là những pháp thuộc về Minh phần - Kinh PHẨM THIỀN ĐỊNH – Tăng I, 88 ........................................886 78 Vô minh - Minh - Tu tập - 6 tưởng thuộc Minh phần - Kinh Dìghàvu – Tương V, 504 .........893 79 Vô minh - Minh - Tu tập - 6 tưởng thuộc Minh phần - Kinh MINH PHẦN – Tăng III, 88 ....899 80 Vô minh - Minh và Giải thoát - Kinh NHƯ LAI – Tăng I, 46 ...................................................900 81 Vô minh - Thuốc độc là vô minh - Kinh THIỆN TINH – 105 Trung III, 79 .............................903 82 Vô minh - Thế nào là tâm giải thoát, tuệ giải thoát - Kinh PHẨM NGƯỜI NGU – Tăng I, 114.................................................................921 83 Vô minh - Tâm không thích thú phá hoại vô minh - Kinh HỒ NƯỚC Ở LÀNG – Tăng II, 130 .......................................................................926 84 Vô minh - Vì sao sự tái sanh…- ĐẠI Kinh PHƯƠNG QUẢNG – 43 Trung I, 639.........930 85 Vô minh - Vô minh diệt, Minh sanh - Kinh SỢ HÃI VÀ KHIẾP ĐẢM – 4 Trung I, 41 ........946

MƯỜI HAI DUYÊN                                                            9

86 Vô minh - Vô minh duyên Hành - Kinh Bhuumija – Tương II, 71 ..............................963 87 Vô minh - Vô minh duyên Hành - Kinh Tư Lường – Tương II, 147 .................................969 88 Vô minh - Vô minh giới - Kinh Căn Nhà Bằng Gạch – Tương II, 267 ...................................977 89 Vô minh - Vô minh giới - Kinh ĐA GIỚI – 115 Trung III, 217 ................................................980 90 Vô minh - Vô minh là cấu uế lớn nhất - Kinh CÁC CẤU UẾ – Tăng III, 553 .....................996 91 Vô minh - Vô minh là thức ăn cho Hữu ái - Kinh HỮU ÁI – Tăng IV, 397 ...............................998 92 Vô minh - Vô minh tháp tùng trong 3 hành - Kinh VỚI TƯ TÂM SỞ – Tăng II, 116 .....1000 93 Vô minh - Vô minh và Minh - Kinh Tập Pháp – Tương III, 305 .............................................1003 94 Vô minh - Vô minh và hữu ái là pháp cần phải đoạn tận - Kinh THẮNG TRÍ – Tăng II, 287 .....................................................................1006

MƯỜI HAI DUYÊN                                                           10

95 Vô minh - Vô minh và hữu ái là pháp cần phải đoạn tận - ĐẠI Kinh SÁU XỨ – 149 Trung III, 643...............................................................1008 96 Vô minh - Vô minh, hữu và ái là những pháp cần phải đoạn tận - Kinh Các Khách – Tương V, 81 .....................................................................1015 97 Vô minh - Đoạn tận vô minh ntn - Kinh PHẨM NGƯỜI NGU – Tăng I, 114 .......................1018 98 Vô minh - Đâm thủng vô minh uẩn - Kinh NGƯỜI CHIẾN SĨ – Tăng II, 141 .............1020 99 Vô minh - Đâm thủng vật to lớn - Kinh KẺ CHIẾN SĨ – Tăng I, 519 .............................1024 100 Hữu - 3 hữu, dục hữu, sắc hữu, vô sắc hữu - Kinh HỮU – Tăng III, 262 ..................................1027 101 Hữu - 4 ách - hữu ách, dục ách, kiến ách, vô minh ách - Kinh CÁC ÁCH – Tăng I, 567.1028 102 Hữu - Bất động ta giải thoát, hữu kiết sử đoạn diệt - Kinh HỮU HỌC 1 – Tăng I, 419 ......1034 103 Hữu - Chỗ nào có hữu, chỗ ấy có sanh già chết - Kinh Có Tham – Tương II, 180 ..................1039

MƯỜI HAI DUYÊN                                                           11

104 Hữu - Có thể có một sự hữu diệt toàn bộ - Kinh KHÔNG GÌ CHUYỂN HƯỚNG – 60 Trung II, 145...............................................................1046 105 Hữu - Do duyên thức an trú nên trong tương lai tái hữu sanh khởi - Kinh Tư Tâm Sở – Tương II, 119...............................................................1073 106 Hữu - Do không giác ngộ... Dây cột của hữu được đoạn tận, nay không còn tái sanh - Kinh GIÁC NGỘ – Tăng I, 549 ..........................1078 107 Hữu - Dục hỷ là căn bản của đau khổ, từ hữu sanh khởi - Kinh PHÁP MÔN CĂN BỔN – 1 Trung I, 9 ....................................................1081 108 Hữu - Hữu duyên Sanh, Sanh duyên Già chết - Kinh PHÁP MÔN CĂN BỔN – 1 Trung I, 9 .....................................................................1092 109 Hữu - Hữu tham, hữu hỷ, hữu luyến, hữu đam mê, hữu khát, hữu não, hữu chấp thủ, hữu ái - Kinh CÁC ÁCH – Tăng I, 567 ...................1103 110 Hữu - Kinh CON CỦA MÀLUNKYÀPUTTA – Tăng II, 290.................................................1109 111 Hữu - Kinh KIẾT SỬ – Tăng II, 68 ...........1112

MƯỜI HAI DUYÊN                                                            12

112 Hữu - Nghiệp là thửa ruộng, Thức là...Vì sao có 3 cõi dục hữu, sắc hữu, vô sắc hữu - Kinh HIỆN HỮU – Tăng I, 405 .....................................1115 113 Hữu - Thủ duyên Hữu - Do duyên chấp thủ 6 giới nên có nhập thai - Kinh SỞ Y XỨ – Tăng I, 310...............................................................1117 114 Hữu - Thủ duyên Hữu - Ta tuyên bố sự sanh khởi đối với người có chấp thủ, không phải... - Kinh Luận Nghị Đường – Tương IV, 616..1127 115 Hữu - Thức ăn của hữu ái là vô minh - Kinh HỮU ÁI – Tăng IV, 397 .............................1131 116 Hữu - Tất cả hữu là vô thường, khổ, chịu sự biến hoại - Kinh CÁC SỰ THẬT BÀ LA MÔN – Tăng II, 152.................................................1133 117 Hữu - Ví như một ít phân có mùi hôi thúi - Kinh MỘT PHÁP – Tăng I, 71............................1137 118 Hữu - Vô minh và hữu ái là pháp cần phải đoạn tận - Kinh THẮNG TRÍ – Tăng II, 287 .....1141 119 Sanh - Định nghĩa - 4 loại sanh và 5 sanh thú - ĐẠI Kinh SƯ TỬ HỐNG – 12 Trung I, 161 .....................................................................1143

MƯỜI HAI DUYÊN                                                            13

120 Sanh - Định nghĩa - 4 nhập thai - Kinh PHÚNG TỤNG – 33 Trường II, 567 ........................1175 121 Sanh - Định nghĩa - Kinh PHÂN BIỆT VỀ SỰ THẬT – 141 Trung III, 559 ........................1177 122 Sanh - 10 khổ của tái sanh - Kinh LẠC VÀ KHỔ 1 – Tăng IV, 400 .........................................1186 123 Sanh - 10 địa ngục và thọ mạng trong địa ngục - Kinh TỶ KHEO KOKÀLIKA – Tăng IV, 467 .....................................................................1190 124 Sanh - 3 cõi có mặt là do nghiệp, thức, ái - Kinh HIỆN HỮU – Tăng I, 405 ..........................1198 125 Sanh - 3 dục sanh - Kinh PHÚNG TỤNG – 33 Trường II, 567 .............................................1200 126 Sanh - 3 lạc sanh - Kinh PHÚNG TỤNG – 33 Trường II, 567 .............................................1202 127 Sanh - 3 nghiệp dẫn tái sanh nơi sướng hay khổ - Kinh CHẤT CHỨA – Tăng I, 217 ...........1204 128 Sanh - 3 nguyên nhân sanh cõi thiện hay ác - Kinh KHUYẾT ĐIỂM VÀ VIÊN MÃN – Tăng I, 487 ...........................................................1207

MƯỜI HAI DUYÊN                                                            14

129 Sanh - 4 cách được tự thể mới, 4 thức trú - Kinh PHÚNG TỤNG – 33 Trường II, 567 .........1211 130 Sanh - 4 hạng người tối và sáng - Kinh TỐI TĂM – Tăng I, 714 .....................................1213 131 Sanh - 4 nghiệp đen trắng - Kinh VỚI CHI TIẾT – Tăng II, 259 .............................................1217 132 Sanh - 4 pháp giúp ích nhiều - Kinh TRÍ TUỆ TĂNG TRƯỞNG – Tăng II, 284 ...............1221 133 Sanh - 4 thức ăn cho tái sanh - Cách quán - Kinh Thịt Đứa Con – Tương II, 175....................1223 134 Sanh - 4 thức ăn cho tái sanh - Kinh Các Loại Đồ Ăn – Tương II, 27 .................................1229 135 Sanh - 4 thức ăn cho tái sanh - Kinh Có Tham – Tương II, 180 ..............................................1233 136 Sanh - 4 thức ăn cho tái sanh - Kinh Moliya Phagguna – Tương II, 30 ............................1240 137 Sanh - 4 ái sanh - Kinh PHÚNG TỤNG – 33 Trường II, 567 .............................................1245 138 Sanh - 4 Đức Thế Tôn và một ngọn núi - Kinh Núi Vepulla – Tương II, 330 ......................1246

MƯỜI HAI DUYÊN                                                   15

139 Sanh - 40 nghiệp - Kinh MƯỜI PHÁP – Tăng IV, 634 ........................................................1251 140 Sanh - 5 sanh thú - Kinh SANH THÚ – Tăng IV, 228...............................................................1264 141 Sanh - 5 sự kiện cần phải quán sát - Kinh SỰ KIỆN CẦN PHẢI QUAN SÁT – Tăng II, 421 .....................................................................1265 142 Sanh - 5 sự kiện không thể có được - Kinh SỰ KIỆN KHÔNG THỂ CÓ ĐƯỢC – Tăng II, 391 .....................................................................1273 143 Sanh - 6 sanh loại - Kinh PHÚNG TỤNG – 33 Trường II, 567 .............................................1279 144 Sanh - 6 sanh loại - Đen trắng sanh ra đen trắng - Kinh SÁU SANH LOẠI – Tăng III, 169 .1281 145 Sanh - 7 sanh thú và không chấp thủ Bát Niết bàn - Kinh SANH THÚ CỦA LOÀI NGƯỜI – Tăng III, 371 ...............................................1287 146 Sanh - 7 thức trú - Kinh THỨC TRÚ – Tăng III, 332...............................................................1297 147 Sanh - 8 thọ sanh do bố thí - Kinh THỌ SANH DO BỐ THÍ – Tăng III, 612 .......................1299

MƯỜI HAI DUYÊN                                                            16

148 Sanh - 9 chỗ cư trú của loài hữu tình - Kinh CÁC LOÀI HỮU TÌNH – Tăng IV, 141 .............1302 149 Sanh - 9 hạng người chết có dư y - Kinh KHÔNG CÓ DƯ Y – Tăng IV, 103 ...........1305 150 Sanh - Ai với ác ý nhìn các loài bàng sanh bị giết hại - Kinh CON CÁ – Tăng III, 42 .............1311 151 Sanh - Bất hạnh thay tuổi già, đáng sợ thay cuộc sống - Kinh Già – Tương V, 338 ................1315 152 Sanh - Bố thí bửa ăn - Kinh SUPPAVÀSÀ – Tăng I, 670 ..................................................1317 153 Sanh - Chư Phật không tạo nên, những căn cứ sanh y - Kinh Con rắn – Tương I, 236 .......1323 154 Sanh - Chế ngự thân khẩu ý là chỗ nương tựa trong đời này - Kinh HAI NGƯỜI 1 – Tăng I, 277...............................................................1325 155 Sanh - Con đường giải thoát sanh - Kinh Giải Thoát – Tương I, 10 ....................................1328 156 Sanh - Con đường giải thoát sanh - Kinh Sợi Dây Tái Sanh – Tương III, 333 ..................1330

MƯỜI HAI DUYÊN                                                         17

157 Sanh - Con đường đưa đến vượt qua 3 sợ hãi già bệnh chết - Kinh CÁC SỢ HÃI – Tăng I, 319 .....................................................................1332 158 Sanh - Các thầy bực phiền chán ngấy - Kinh THIÊN GIỚI – Tăng I, 204 ........................1337 159 Sanh - Cái gì là nhiều hơn - Kinh Núi Sineru Tu Di – Tương V, 662 ....................................1338 160 Sanh - Cái gì sanh làm người - Kinh Sanh Nhân – Tương I, 85 ..............................................1342 161 Sanh - Còn nhanh nhẹn hơn là sự biến diệt của các thọ hành - Kinh Người Bắn Cung – Tương II, 464 ..........................................................1343 162 Sanh - Có nghiệp không - Kinh MỀN BẰNG TÓC – Tăng I, 524 ......................................1345 163 Sanh - Có phải đều do nghiệp quá khứ - Kinh SỞ Y XỨ – Tăng I, 310 ..............................1347 164 Sanh - Có đời sau - Kinh KHÔNG GÌ CHUYỂN HƯỚNG – 60 Trung II, 145 .....1357 165 Sanh - Cõi ác chờ đợi một tâm cấu uế - Kinh VÍ DỤ TẤM VẢI – 7 Trung I, 87 ...................1384

MƯỜI HAI DUYÊN                                                            18

166 Sanh - Do không giác ngộ… - Kinh GIÁC NGỘ – Tăng I, 549 ...............................................1394 167 Sanh - Do sanh già chết có mặt nên Như Lai xuất hiện ở đời - Kinh KHÔNG THỂ TĂNG TRƯỞNG – Tăng IV, 430 ..........................1397 168 Sanh - Do tư lường nên ý tựa vào đổi khác, bám víu vào tái sanh - Kinh Thích Hợp 1 – Tương IV, 41 ..........................................................1410 169 Sanh - Hữu duyên Sanh, Sanh duyên Già chết - Kinh PHÁP MÔN CĂN BỔN – 1 Trung I, 9 .....................................................................1419 170 Sanh - Không ai có sự an toàn đv 4 pháp - Kinh AN TOÀN – Tăng II, 144 ..........................1430 171 Sanh - Kinh Căn Nhà Bằng Gạch – Tương II, 267...............................................................1432 172 Sanh - Kinh Dây Thằng – Tương III, 267 ..1435 173 Sanh - Kinh Dây Thằng – Tương III, 269 ..1439 174 Sanh - Kinh HIỆN HỮU – Tăng I, 405 ......1443 175 Sanh - Kinh Indaka – Tương I, 453 ............1445 176 Sanh - Kinh Mắt – Tương III, 373..............1447

MƯỜI HAI DUYÊN                                                            19

177 Sanh - Kinh NGỌC MA NI – Tăng IV, 617 .....................................................................1450 178 Sanh - Kinh TÀ KIẾN – Tăng I, 66 ...........1462 179 Sanh - Kinh TÔN GIẢ NÀRADA – Tăng II, 397 .....................................................................1466 180 Sanh - Làm sao để giải thoát khỏi sanh - Kinh Một Nửa – Tương V, 10 .............................1475 181 Sanh - Nguyên nhân dẫn sanh chỗ này chỗ kia - Kinh HẠNH CON CHÓ – 57 Trung II, 115 .....................................................................1478 182 Sanh - Nguyên nhân không giải thoát khỏi sanh già chết - Kinh HAI LOẠI TỘI – Tăng I, 94 .....................................................................1491 183 Sanh - Nguyên nhân sanh cảnh giới khác nhau - Kinh KIÊU MẠN – Tăng I, 261 .................1500 184 Sanh - Nguyên nhân sanh ở địa ngục và thiên giới - Kinh SALEYYAKA – 41 Trung I, 623 .....................................................................1503 185 Sanh - Nguyên nhân tái sanh là do có nhiên liệu là ái - Kinh Luận Nghị Đường – Tương IV, 616 .....................................................................1515

MƯỜI HAI DUYÊN                                                            20

186 Sanh - Nguyên nhân tái sanh là do có tham hỷ ái đv 4 loại đồ ăn - Kinh Có Tham – Tương II, 180 .....................................................................1519 187 Sanh - Nguyên nhân tái sanh là do tư lường - Kinh Thích Hợp 1 – Tương IV, 41 .............1526 188 Sanh - Nguyên nhân tái sanh là dục tham đv 5 uẩn - Kinh Sợi Dây Tái Sanh – Tương III, 333 .....................................................................1535 189 Sanh - Ngài có biết giải thoát, thoát ly cho các chúng sanh - Kinh Giải Thoát – Tương I, 10 .....................................................................1537 190 Sanh - Nhiều lần và nhiều lần, Kẻ ngu nhập bào thai - Kinh Udaya – Tương I, 381 ..............1539 191 Sanh - Nhiều và ít - Kinh MỘT PHÁP – Tăng I, 75.................................................................1542 192 Sanh - Như Lai đã tuyên bố thì không có thay đổi - Kinh LỜI CẢM HỨNG – Tăng III, 197 .....................................................................1546 193 Sanh - Nhất định sanh vào cõi lành, không sanh vào cõi dữ - Kinh CUNDÌ CON GÁI VUA – Tăng II, 355.................................................1558

MƯỜI HAI DUYÊN                                                            21

194 Sanh - Pháp để đoạn diệt nghi ngờ sự tái sanh đời sau - Kinh Pàtali – Tương IV, 536 .......1562 195 Sanh - Sanh Thiên - Kinh NGHE VỚI TAI – Tăng II, 172.................................................1587 196 Sanh - Sanh không đúng thời - Kinh KHÔNG PHẢI THỜI – Tăng III, 590 .......................1592 197 Sanh - Sanh làm Chư thiên Càn thát bà - Kinh Tương Ưng Càn Thát Bà – Tương III, 405 1597 198 Sanh - Sanh làm Loài Kim Xí Điểu - Kinh Tương Ưng Kim Xí Điểu – Tương III, 3991602 199 Sanh - Sanh làm Loài Rắn, chuột, mèo... - Kinh PHÁP MÔN QUANH CO – Tăng IV, 613 1608 200 Sanh - Sanh làm Loài Rồng - Kinh Tương Ưng Loài Rồng – Tương III, 391 .......................1614 201 Sanh - Sanh làm Loài Voi, bò, ngựa, gia cầm.. - Kinh JÀNUSSONI – Tăng IV, 595 ............1621 202 Sanh - Sanh làm Loài có hơi thở, ăn cỏ, ăn phân... - Kinh HIỀN NGU – 129 Trung III, 397 .....................................................................1630 203 Sanh - Sanh làm Ngạ quỷ - Kinh Tương Ưng Lakkhana – Tương II, 445 ..........................1658

MƯỜI HAI DUYÊN                                                            22

204 Sanh - Sanh làm Thiên nữ nhờ 8 pháp - Kinh TÔN GIẢ ANURUDDHA – Tăng III, 6381676 205 Sanh - Sanh làm Thần mây - Kinh Tương Ưng Thần Mây – Tương III, 409 ........................1682 206 Sanh - Sanh tử Trí là pháp cần phải chứng ngộ bằng con mắt - Kinh CHỨNG NGỘ – Tăng II, 167...............................................................1688 207 Sanh - Sanh ở Cõi Trời vô sắc - Kinh KHÔNG VÔ BIÊN XỨ – Tăng I, 484 ......................1690 208 Sanh - Sanh ở Cõi Tịnh Cư Thiên... - Kinh HẠNG NGƯỜI SAI KHÁC 1 – Tăng II, 54 .....................................................................1693 209 Sanh - Sanh ở Cõi... - Kinh TỪ 1 – Tăng II, 58 .....................................................................1698 210 Sanh - Sanh ở Thế giới có não hại - Kinh CHẤT CHỨA – Tăng I, 217 ..................................1703 211 Sanh - Sanh ở Thế giới thuần nhất lạc, hay thuần nhất khổ - Kinh VỚI CHI TIẾT – Tăng II, 259 .....................................................................1706 212 Sanh - Sanh ở Đoạ xứ - Kinh HIỀN NGU – 129 Trung III, 397 ..............................................1710

MƯỜI HAI DUYÊN                                                            23

213 Sanh - Sanh ở Đoạ xứ - Kinh Lỗ Khóa 2 – Tương V, 659..........................................................1738 214 Sanh - Sanh ở Đoạ xứ - Kinh Lỗ Khóa 3 – Tương V, 661 .............................................1740 215 Sanh - Sanh ở Đoạ xứ - Kinh Sanh Loại – Tương V, 641..........................................................1742 216 Sanh - Sanh ở đâu tuỳ mức độ 3 phước - Kinh PHƯỚC SỰ NGHIỆP – Tăng III, 614 .......1744 217 Sanh - Sanh ở đâu tuỳ theo ý muốn khi bố thí - Kinh THỌ SANH DO BỐ THÍ – Tăng III, 612 .....................................................................1750 218 Sanh - Sợi dây tái sanh - Kinh Sợi Dây Tái Sanh – Tương III, 333 ..........................................1753 219 Sanh - Sự kiện không thể xảy ra - Kinh KHÔNG THỂ XẢY RA 1 – Tăng I, 59.....................1755 220 Sanh - Sự sai khác giữa người có bố thí và không có bố thí - Kinh SUMANÀ CON GÁI VUA – Tăng II, 351.................................................1760 221 Sanh - Ta tuyên bố sự sanh khởi... - Kinh Luận Nghị Đường – Tương IV, 616 ....................1765

MƯỜI HAI DUYÊN                                                            24

222 Sanh - Thiền thứ 1, sanh cộng trú với chư Thiên ở Tịnh Cư Thiên - Kinh CÁC HẠNG NGƯỜI SAI KHÁC 2 – Tăng II, 57 ........................1769 223 Sanh - Thân do nghiệp làm ra - Kinh PHẠM THIÊN TRÚ – Tăng IV, 627 ......................1771 224 Sanh - Thân hành niệm đưa đến hưởng được bất tử - Kinh PHẨM THIỀN ĐỊNH – Tăng I, 88 .....................................................................1775 225 Sanh - Thân người khó được - Kinh Lỗ Khóa 3 – Tương V, 661 ...........................................1781 226 Sanh - Thưa bậc Đại Hùng, Sanh thú Ngài sẽ thế nào - Kinh Nandivisàla – Tương I, 147 .....1783 227 Sanh - Thế Tôn có thể độ cho người chết không - Kinh Người Đất Phương Tây hay Người Đã Chết – Tương IV, 488 .................................1785 228 Sanh - Thực hành sự yếm ly, ly tham, đoạn diệt với.. - Kinh Sanh – Tương II, 87 ................1790 229 Sanh - Ví dụ Ngọn lửa cháy đỏ do có nhiên liệu - Kinh Luận Nghị Đường – Tương IV, 616 .....................................................................1796 230 Sanh - Vô thỉ - 4 Đức Thế Tôn và một ngọn núi - Kinh Núi Vepulla – Tương II, 330 ...........1800

MƯỜI HAI DUYÊN                                                            25

231 Sanh - Vô thỉ - Dòng máu tuôn chảy do đầu bị thương tích - Kinh Khoảng Ba Mươi – Tương II, 324...............................................................1805 232 Sanh - Vô thỉ - Kinh Tương ưng Vô thỉ – Tương II, 309 ..........................................................1809 233 Sanh - Vô thỉ - Vô thỉ là luân hồi này - Một kiếp dài như thế nào - Kinh Núi – Tương II, 315 .....................................................................1841 234 Sanh - Vô thỉ - Vô thỉ là sự luân chuyển... - Kinh Một Trăm Cây Thương – Tương V, 640 ....1843 235 Sanh - Vô thỉ - kiếp - Có bao nhiêu kiếp đã qua, đã vượt qua - Kinh Các Đệ Tử – Tương II, 317 .....................................................................1845 236 Sanh - Xương của một người ví với núi.. - Kinh Người – Tương II, 321................................1849 237 Sanh - Kinh SANH THÚ KHÔNG NÊN ĐI – Tăng I, 582 ..................................................1852 238 Sanh - Ác ma hỏi nàng không yêu thích gì Ta không yêu thích sanh - Kinh Càlà – Tương I, 291 .....................................................................1856 239 Sanh - Ác ma hỏi nàng muốn tái sanh tại chỗ nào - Kinh Upacàlà – Tương I, 292 ...................1858

MƯỜI HAI DUYÊN                                                            26

240 Sanh - Ái đoạn tận thì sanh đoạn tận - Kinh CON CỦA MÀLUNKYÀPUTTA – Tăng II, 290 .....................................................................1860 241 Sanh -- Ngạ quỷ - Cúng cho người mất - Kinh JÀNUSSONI – Tăng IV, 595 .....................1863 242 Sanh -- Ngạ quỷ - Ghen nên đổ than hừng lên tình địch - Kinh Người Đàn Bà Khô Héo Đã Rải Than Đỏ trên Một Người Đàn Bà – Tương II, 455...............................................................1872 243 Sanh -- Ngạ quỷ - Gian phụ - Là một phụ nữ bị lột da - Kinh Gian Phụ bị Lột Da – Tương II, 454...............................................................1874 244 Sanh -- Ngạ quỷ - Giết dê - Là một bị da bị quạ cắn mổ - Kinh Người Giết Dê Bị Lột Da – Tương II, 449 ..............................................1875 245 Sanh -- Ngạ quỷ - Giết heo - Là một người với lông bằng đao kiếm... - Kinh Người Giết Heo Với Đao Kiếm – Tương II, 449 ..................1876 246 Sanh -- Ngạ quỷ - Giết trâu bò - Là bộ xương đang đi trên trời bị quạ cắn mổ - Kinh Đống Xương – Tương II, 445 ...............................1877

MƯỜI HAI DUYÊN                                                            27

247 Sanh -- Ngạ quỷ - Giết trâu bò - Là đống thịt đang đi giữa hư không - Kinh Đồ Tể Giết Trâu Bò – Tương II, 448 .....................................1881 248 Sanh -- Ngạ quỷ - Kinh Tương Ưng Lakkhana – Tương II, 445 ..............................................1882 249 Sanh -- Ngạ quỷ - Mời Tỷ kheo ăn phân thời Đức Phật Kassapa, giờ chìm trong hố phân, ăn phân bằng 2 tay - Kinh Tà Ác Là BàLaMôn Ăn Phân – Tương II, 453 ..................................1900 250 Sanh -- Ngạ quỷ - Người bói toán - Là một người phụ nữ hôi hám xấu xí - Kinh Người Phụ Nữ Xấu Xí Bói Toán – Tương II, 454 ..............1902 251 Sanh -- Ngạ quỷ - Người gián điệp - Là một người với lông bằng mũi tên - Kinh Người Do Thám – Tương II, 451.................................1903 252 Sanh -- Ngạ quỷ - Người huấn luyện thú - Là một người với lông bằng mũi kim - Kinh Người Đánh Xe Với Các Cây Kim – Tương II, 450 .....................................................................1905 253 Sanh -- Ngạ quỷ - Người phán quan - người với hòn dái trên vai - Kinh Người Phán Quan Tham Nhũng Với Hòn Dái Lớn – Tương II, 451 .1906

MƯỜI HAI DUYÊN                                                            28

254 Sanh -- Ngạ quỷ - Người săn chim - Là một miếng thịt đang đi giữa hư không - Kinh Một Miếng Thịt và Kẻ Bắt Chim – Tương II, 448 .....................................................................1908 255 Sanh -- Ngạ quỷ - Người săn thú - Là một người với lông bằng các cây lao... - Kinh Người Săn Thú Với Cây Lao – Tương II, 449 .............1909 256 Sanh -- Ngạ quỷ - Người thông dâm - Là một người với đầu chìm trong hố phân - Kinh Kẻ Thông Dâm Bị Chìm Trong Hố – Tương II, 453 .....................................................................1910 257 Sanh -- Ngạ quỷ - Người tra tấn - Là một người với lông bằng các mũi tên... - Kinh Người Tra Tấn Với Mũi Tên – Tương II, 450 .............1912 258 Sanh -- Ngạ quỷ - Phần lớn các ngạ quỷ nằm ngửa - Kinh CÁCH NẰM – Tăng II, 282 ..1913 259 Sanh -- Ngạ quỷ - Ác Sadi, ác Sadi ni - với thân thể và y áo bị cháy đỏ - Kinh Sa Di – Tương II, 457...............................................................1915 260 Sanh -- Ngạ quỷ - Ác Tỷ kheo ni - với y áo vào thân thể bị cháy đỏ - Kinh Tỷ Kheo Ni – Tương II, 456 ..........................................................1918

MƯỜI HAI DUYÊN                                                            29

261 Sanh -- Ngạ quỷ - Ác Tỷ kheo thời Đức Phật Kassapa - Là một Tỷ kheo với y áo và thân bị cháy đỏ - Kinh Tỷ Kheo – Tương II, 456...1919 262 Sanh -- Ngạ quỷ - Ác học nữ - với thân bị cháy đỏ - Kinh Học Nữ – Tương II, 456 .............1921 263 Sanh -- Ngạ quỷ - ăn cướp - Là một cái thân không đầu - Kinh Kẻ Trộm Cướp Đứt Đầu – Tương II, 455 ..............................................1922 264 Sanh -- Địa ngục - 10 địa ngục và thọ mạng trong địa ngục - Kinh TỶ KHEO KOKÀLIKA – Tăng IV, 467 ............................................1923 265 Sanh -- Địa ngục - 10 địa ngục và tuổi thọ của các địa ngục - Kinh Kokàlika – Tương I, 329 .....................................................................1931 266 Sanh -- Địa ngục - 3 địa ngục - Kinh HÀNG MA – 50 Trung I, 727 ........................................1938 267 Sanh -- Địa ngục - Cận tử nghiệp đưa đến tái sanh ntn - Kinh ĐẠI NGHIỆP PHÂN BIỆT – 136 Trung III, 483.......................................1952 268 Sanh -- Địa ngục - Hình phạt ở địa ngục - Kinh HIỀN NGU – 129 Trung III, 397 ...............1969

MƯỜI HAI DUYÊN                                                            30

269 Sanh -- Địa ngục - Hình phạt ở địa ngục và 3 Thiên sứ - Kinh DIÊM VƯƠNG – Tăng I, 247 .....................................................................1997 270 Sanh -- Địa ngục - Hình phạt ở địa ngục và 5 Thiên sứ - Kinh THIÊN SỨ – 130 Trung III, 425 .....................................................................2006 271 Sanh -- Địa ngục - Khi Ta đã tuyên bố một chiều - Kinh LỜI CẢM HỨNG – Tăng III, 197 ..2024 272 Sanh -- Địa ngục - Kinh RƠI VÀO ĐỌA XỨ – Tăng I, 482 ..................................................2036 273 Sanh -- Địa ngục - Kinh ĐỊA NGỤC – Tăng I, 686...............................................................2037 274 Sanh -- Địa ngục - Kinh ĐỊA NGỤC – Tăng II, 640...............................................................2038 275 Sanh -- Địa ngục - Nhân đồng, quả khác, tuỳ theo phước - Kinh HẠT MUỐI – Tăng I, 451 .....................................................................2040 276 Sanh -- Địa ngục - Phần lớn nữ nhân sanh vào địa ngục - Kinh ANURUDDHA 1 – Tăng I, 513 .....................................................................2049 277 Sanh -- Địa ngục - Thế giới thuần nhất khổ - Kinh VỚI CHI TIẾT – Tăng II, 259 ..........2051

MƯỜI HAI DUYÊN                                                            31

278 Sanh -- Địa ngục - Triệu phú không con đang bị nung nấu trong địa ngục - Kinh Không Có Con – Tương I, 204 ............................................2055 279 Sanh -- Địa ngục - Địa ngục 6 xúc xứ, Thiên giới 6 xúc xứ - Kinh Thâu Nhiếp – Tương IV, 215 .....................................................................2059 280 Sanh -- Địa ngục - Địa ngục Roruva - Kinh Con Gái Của Pajjunna – Tương I, 68 .................2061 281 Sanh -- Địa ngục - Địa ngục đại nhiệt não - Kinh Nhiệt Não – Tương V, 654 .........................2063 282 Sanh -- Địa ngục và Thiên giới - 40 nghiệp - Kinh MƯỜI PHÁP – Tăng IV, 634 ...........2066 283 Sanh -- Địa ngục và Thiên giới - Kinh CON ĐƯỜNG ĐẾN ĐỊA NGỤC – Tăng II, 588 2079 284 Sanh -- Địa ngục và Thiên giới - Kinh CÁC SỨC MẠNH – Tăng I, 102 ........................2081 285 Sanh -- Địa ngục và Thiên giới - Kinh KHUYẾT ĐIỂM VÀ VIÊN MÃN – Tăng I, 487........2085 286 Sanh -- Địa ngục và Thiên giới - Kinh KHÔNG TÁN THÁN TƯƠNG XỨNG – Tăng II, 736 .....................................................................2091

MƯỜI HAI DUYÊN                                                            32

287 Sanh -- Địa ngục và Thiên giới - Kinh NĂM PHÁP 1 – Tăng II, 754 ...............................2093 288 Sanh -- Địa ngục và Thiên giới - Kinh SÁT SANH – Tăng I, 546 ...................................2096 289 Sanh -- Địa ngục và Thiên giới - Kinh TÁN THÁN – Tăng I, 713...................................2098 290 Sanh -- Địa ngục và Thiên giới - Kinh TÁN THÁN – Tăng II, 534 .................................2100 291 Sanh -- Địa ngục và Thiên giới - Kinh TỐI TĂM – Tăng I, 714 ...............................................2102 292 Sanh -- Địa ngục và Thiên giới - Kinh VỚI CHI TIẾT – Tăng II, 259 ....................................2106 293 Sanh -- Địa ngục và Thiên giới - Kinh XAN LẪN – Tăng II, 534 ....................................2110 294 Sanh -- Địa ngục và Thiên giới - Kinh XAN THAM 1 – Tăng II, 738..............................2112 295 Sanh -- Địa ngục và Thiên giới - Kinh ĂN TRỘM – Tăng I, 712 ..................................2116 296 Sanh -- Địa ngục và Thiên giới - Kinh ĐÁNG QUỞ TRÁCH – Tăng II, 268 .....................2118

MƯỜI HAI DUYÊN                                                    33

297 Sanh -- Địa ngục và Thiên giới - Kinh ĐỊA NGỤC 1 – Tăng III, 245 .............................2121 298 Sanh -- Địa ngục và Thiên giới - Kinh ĐỊA NGỤC THIÊN GIỚI – Tăng IV, 606 .........2123 299 Sanh -- Địa ngục và Thiên giới - Mắng nhiếc bậc có chánh kiến - Kinh DHAMMIKA – Tăng III, 143...............................................................2129 300 Sanh -- Địa ngục và Thiên giới - Nguyên nhân sanh địa ngục hay thiên giới - Kinh SAU KHI CHẾT – Tăng IV, 631 ................................2141 301 Sanh -- Địa ngục và Thiên giới - Người có hành động che đậy, tà kiến, ác giới - Kinh PHẨM NGƯỜI NGU – Tăng I, 114 .......................2145 302 Sanh -- Địa ngục và Thiên giới - Thân khẩu ý - Kinh KIẾN – Tăng II, 251 ..........................2147 303 Sanh -- Địa ngục và Thiên giới - Tín tàm quý tấn tuệ - Kinh TƯƠNG XỨNG – Tăng II, 308 2149 304 Sanh -- Địa ngục và Thiên giới - Kinh CHẤP NHẬN 1 – Tăng II, 298 ..............................2151 305 Sanh -- Địa ngục và Thiên giới - Kinh GANH TỊ – Tăng II, 536 .........................................2155

MƯỜI HAI DUYÊN                                                         34

306 Sanh -- Địa ngục và Thiên giới - Kinh KHÔNG BIẾT ƠN – Tăng II, 252 .............................2159 307 Sanh -- Địa ngục và Thiên giới - Kinh KHÔNG THIỆN – Tăng I, 537 ..................................2163 308 Sanh -- Địa ngục và Thiên giới - Địa ngục 6 xúc xứ, Thiên giới 6 xúc xứ - Kinh Thâu Nhiếp – Tương IV, 215 ............................................2168 309 Già chết - Định nghĩa - Kinh CHÁNH TRI KIẾN – 9 Trung I, 111................................2170 310 Già chết - Định nghĩa - Kinh PHÂN BIỆT VỀ SỰ THẬT – 141 Trung III, 559 .................2193 311 Già chết - 3 Thiên sứ hiện ra giữa loài người - Kinh DIÊM VƯƠNG – Tăng I, 247 ...........2202 312 Già chết - 4 hạng người kg sợ hãi cái chết - Kinh KHÔNG SỢ HÃI – Tăng II, 147................2211 313 Già chết - 4 phi Thánh cầu - Kinh TẦM CẦU – Tăng II, 288.................................................2216 314 Già chết - 4 sợ hãi là sanh, già, bệnh, chết - Kinh SỢ HÃI 1 – Tăng II, 45 ..............................2218

MƯỜI HAI DUYÊN                                                    35

315 Già chết - 5 sự kiện cần phải quan sát - Kinh SỰ KIỆN CẦN PHẢI QUAN SÁT – Tăng II, 421 .....................................................................2219 316 Già chết - 5 điều không thể có được - Kinh SỰ KIỆN KHÔNG THỂ CÓ ĐƯỢC – Tăng II, 391 .....................................................................2226 317 Già chết - Chết - Lợi ích của đúng thời thẩm sát ý nghĩa các pháp - Kinh PHAGGUNA – Tăng III, 163 ........................................................2232 318 Già chết - Chỗ nào có sanh già chết, Ta nói chỗ ấy có sầu, khổ, não - Kinh Có Tham – Tương II, 180...............................................................2238 319 Già chết - Chỗ nào kg bị sanh già chết - Kinh ROHITASSA 1 – Tăng I, 641 ....................2245 320 Già chết - Cách đoạn trừ 3 kiêu mạn - Kinh ĐƯỢC NUÔI DƯỠNG TẾ NHỊ – Tăng I, 259 .....................................................................2252 321 Già chết - Có cái gì sanh mà không già, không chết không - Kinh Vua – Tương I, 165 .....2255 322 Già chết - Do sanh già chết có mặt nên Như Lai xuất hiện ở đời - Kinh KHÔNG THỂ TĂNG TRƯỞNG – Tăng IV, 430 ..........................2257

MƯỜI HAI DUYÊN                                                            36

323 Già chết - Già chết đang áp đảo - Kinh Ví Dụ Hòn Núi – Tương I, 223 .............................2270 324 Già chết - Giải thoát khỏi gì - Kinh BÀHUNA – Tăng IV, 443 ............................................2275 325 Già chết - Hữu duyên Sanh, Sanh duyên Già chết - Kinh PHÁP MÔN CĂN BỔN – 1 Trung I, 9 ...............................................................2277 326 Già chết - Khi nào mạng chung không được hiền thiện - Kinh NÓC NHỌN 1 – Tăng I, 473 2288 327 Già chết - Không ai có được sự an toàn đv 4 pháp - Kinh AN TOÀN – Tăng II, 144 ......2292 328 Già chết - Nguyên nhân xuất hiện bậc Chánh Đẳng Giác - Kinh KHÔNG THỂ TĂNG TRƯỞNG – Tăng IV, 430 ..........................2294 329 Già chết - Sự diệt của mắt là sự diệt của khổ... - Kinh Mắt – Tương III, 373 .........................2306 330 Già chết - Thế giới bị dắt dẫn.. - Kinh HAI NGƯỜI 1 – Tăng I, 277..............................2309 331 Hành - Định nghĩa - Kinh CHÁNH TRI KIẾN – 9 Trung I, 111 ..........................................2312

MƯỜI HAI DUYÊN                                                           37

332 Hành - Định nghĩa - Sự quán ấy gọi là hành - Kinh Pàrileyya – Tương III, 174 ................2335 333 Hành - Định nghĩa - TIỂU Kinh PHƯƠNG QUẢNG – 44 Trung I, 655 .........................2344 334 Hành - Định nghĩa - Thế nào là thân khẩu ý hành có tội - Kinh BAHITIKA – 88 Trung II, 603 .....................................................................2358 335 Hành - 1 nên thân cận, 1 nên tránh xa - Kinh ĐẾ THÍCH SỞ VẤN – 21 Trường II, 147 .......2369 336 Hành - 108 ái hành - Kinh ÁI – Tăng II, 225 .....................................................................2406 337 Hành - 18 ý hành - Kinh GIỚI PHÂN BIỆT – 140 Trung III, 541.......................................2410 338 Hành - 18 ý hành - Kinh PHÂN BIỆT SÁU XỨ – 137 Trung III, 499 ............................2430 339 Hành - 18 ý hành - Kinh PHÚNG TỤNG – 33 Trường II, 567 .............................................2444 340 Hành - 3 hành - Kinh PHÚNG TỤNG – 33 Trường II, 567 .............................................2446 341 Hành - 4 bất hành xứ hạnh - Kinh PHÚNG TỤNG – 33 Trường II, 567 ........................2447

MƯỜI HAI DUYÊN                                                            38

342 Hành - 4 hành - Kinh PHÚNG TỤNG – 33 Trường II, 567 .............................................2448 343 Hành - 4 hạng Hành khổ mình, hành khổ người - Kinh TỰ HÀNH HẠ MÌNH – Tăng II, 214 .....................................................................2450 344 Hành - 4 loại pháp hành - TIỂU Kinh PHÁP HÀNH – 45 Trung I, 669............................2461 345 Hành - 5 nguy hại cho người ác hành - Kinh NGƯỜI ÁC HÀNH 1 – Tăng II, 741 .........2470 346 Hành - Ai với lòng tham, có làm về thân khẩu ý cái ấy là bất thiện - Kinh CÁC CĂN BẢN BẤT THIỆN – Tăng I, 363 ..................................2473 347 Hành - Bình đẳng hành, bất bình đẳng hành - Kinh CÁC SỨC MẠNH – Tăng I, 102 ......2482 348 Hành - Bệnh và thuốc - Kinh ÁC HÀNH – Tăng III, 265 ........................................................2496 349 Hành - Cho đến như vậy là vừa đủ để nhàm chán với tất cả các hành - Kinh Phân Bò – Tương III, 257...............................................................2497 350 Hành - Chỗ nào có các hành tăng trưởng, chỗ ấy hữu được tái sanh - Kinh Có Tham – Tương II, 180...............................................................2503

MƯỜI HAI DUYÊN                                                            39

351 Hành - Con đường phải chết này ở giữa những tư tưởng - Kinh PHẠM THIÊN TRÚ – Tăng IV, 627...............................................................2510 352 Hành - Các hành là Vô thường, không kiên cố, bất an - Kinhh Núi Vepulla – Tương II, 330 .....................................................................2514 353 Hành - Các hành là vô thường - Kinh MẶT TRỜI – Tăng III, 418 ..................................2519 354 Hành - Các hành là vô thường - Kinh SỨC MẠNH 2 – Tăng III, 587 ............................2528 355 Hành - Còn nhanh nhẹn hơn là sự biến diệt của các thọ hành - Kinh Người Bắn Cung – Tương II, 464 ..........................................................2531 356 Hành - Cần chánh tư duy ntn để có thân, khẩu trong sạch - Kinh Những Người Ở Veludvàra – Tương V, 517 ..............................................2533 357 Hành - Cần phải quán Tư niệm thực như thế nào - Kinh Thịt Đứa Con – Tương II, 175 ........2542 358 Hành - Cận tử nghiệp với hành và Thọ - Kinh ĐẠI NGHIỆP PHÂN BIỆT – 136 Trung III, 483...............................................................2548

MƯỜI HAI DUYÊN                                                            40

359 Hành - Do Hành diệt nên Thức diệt, giải thích... - Kinh Tư Lường – Tương II, 147 ..............2565 360 Hành - Do Tưởng khởi nên Hành khởi - Kinh Có Nhân – Tương II, 263 .................................2573 361 Hành - Do giới sai biệt nên Tưởng, Tư, Dục, Nhiệt tình, Tầm cầu sai biệt sanh khởi - Kinh Có Nhân – Tương II, 263 .................................2579 362 Hành - Do ngoại giới sai biệt nên Tưởng, Tư, Xúc, Thọ sai biệt sanh khởi - Kinh Giới – Tương II, 251 ..........................................................2585 363 Hành - Do thân khẩu ý khởi động mà các lậu hoặc tàn hại.. - Kinh VAPPA – Tăng II, 196 .....................................................................2598 364 Hành - Dòng chảy của Quán vô thường - Kinh VÔ THƯỜNG – Tăng III, 259 ...................2606 365 Hành - Dầu các Như Lai có xuất hiện hay không xuất hiện... - Kinh XUẤT HIỆN – Tăng I, 522 .....................................................................2608 366 Hành - Hành duyên Thức - Cái gì ta tư niệm... cái ấy làm sở duyên cho thức an trú...- Kinh Tư Tâm Sở – Tương II, 119 .............................2610

MƯỜI HAI DUYÊN                                                            41

367 Hành - Hành duyên sanh ra Thọ - Kinh ĐẠI NGHIỆP PHÂN BIỆT – 136 Trung III, 483 .....................................................................2615 368 Hành - Khi nào thân hành được khinh an - Kinh TRÁNH NÉ – Tăng I, 626..........................2632 369 Hành - Không nên chế ngự ý về mọi mặt - Kinh Chế Ngự Tâm – Tương I, 37 ......................2635 370 Hành - Kinh CHẤT CHỨA – Tăng I, 217 .2636 371 Hành - Kinh CHỦNG TỬ – Tăng IV, 531 .2639 372 Hành - Kinh THÂN HÀNH NIỆM – 119 Trung III, 265 ........................................................2642 373 Hành - Nghiệp củ, nghiệp mới, nghiệp đoạn diệt - Kinh Nghiệp – Tương IV, 223 .................2661 374 Hành - Người đầy đủ tri kiến không thể... - Kinh CHẤP NHẬN CÁC HÀNH LÀ THƯỜNG CÒN – Tăng I, 58 .......................................2664 375 Hành - Những gì có tưởng thời có suy tầm - Kinh MẬT HOÀN – 18 Trung I, 247 ........2666 376 Hành - Nên hay không nên làm - Kinh CÁC TRƯỜNG HỢP – Tăng II, 40 ....................2679

MƯỜI HAI DUYÊN                                                            42

377 Hành - Nên hay không nên làm - Kinh NÊN HÀNH TRÌ KHÔNG NÊN HÀNH TRÌ – 114 Trung III, 191 ..............................................2682 378 Hành - Nếu dự tính làm phước hành thì Thức đi đến phước - Kinh Tư Lường – Tương II, 147 .....................................................................2709 379 Hành - Suy tư là nghiệp đã hình thành - Kinh NGỌC MA NI – Tăng IV, 617 ...................2717 380 Hành - Sự tái sanh do hành đưa lại - Kinh HÀNH SANH – 120 Trung III, 283 ...........2729 381 Hành - Sự tịnh chỉ tất cả hành, sự từ bỏ.. - Kinh TƯỞNG HAY TÁC Ý 1 – Tăng IV, 649 ...2737 382 Hành - Thiện và bất thiện tư duy sanh khởi từ Tưởng - Kinh SAMANAMANDIKA – 78 Trung II, 437 ...............................................2744 383 Hành - Thân hành được khinh an - Kinh TRÁNH NÉ – Tăng I, 626..........................2759 384 Hành - Thân này phải được xem là do hành động, do sắp đặt... do sự cảm thọ trong quá khứ - Kinh Không Phải Của Ông – Tương II, 118 .....................................................................2762

MƯỜI HAI DUYÊN                                                            43

385 Hành - Thức ăn của 3 ác hành là Căn khg chế ngự - Kinh VÔ MINH – Tăng IV, 391.......2764 386 Hành - Tinh tấn hạ liệt và Tinh tấn siêng năng - Kinh HÀNH – Tăng I, 572 .........................2772 387 Hành - Tu tập tưởng vô thường, khổ... trong tất cả hành - Kinh KHÔNG CÓ HẠN CHẾ 1 – Tăng III, 260 ...............................................2775 388 Hành - Tôi là, là một tư tưởng - Kinh Bó Lúa – Tương IV, 325 ............................................2778 389 Hành - Tưởng và Thọ là ý hành - Kinh Kàmabhù 2 – Tương IV, 458 ......................................2785 390 Hành - Tất cả các loài hữu tình do hành mà an trú - Kinh PHÚNG TỤNG – 33 Trường II, 567 .....................................................................2791 391 Hành - Vô minh duyên Hành, Hành duyên Thức... - Kinh Tư Lường – Tương II, 147 .2912 392 Hành - Vô minh duyên Hành, Hành duyên cho lạc khổ - Kinh Bhuumija – Tương II, 71 ....2920 393 Hành - Vô minh tháp tùng trong 3 hành, Tỉnh giác làm các hành - Kinh VỚI TƯ TÂM SỞ – Tăng II, 116.................................................2926

MƯỜI HAI DUYÊN                                                            44

394 Hành - Ý có cần được chế ngự hoàn toàn về mọi mặt không - Kinh Chế Ngự Tâm – Tương I, 37 .....................................................................2929 395 Hành - Ý khởi trước, các pháp thiện bất thiện theo sau - Kinh TÂM KHÔNG TU TẬP – Tăng I, 15 .............................................................2930 396 Hành - Ý là chỗ dung nạp hành cảnh đối cảnh của 5 căn - Kinh BàLaMôn Unnàbha – Tương V, 339..........................................................2940 397 Hành - Ý được xác định thì các dục không khởi lên - Kinh BẤT ĐỘNG LỢI ÍCH – 106 Trung III, 97...........................................................2944 398 Hành - Đoạn diệt các hành là tuần tự - Kinh Sống Một Mình – Tương IV, 349...............2953 399 Thức - Định nghĩa - Kinh Bảy Xứ – Tương III, 116...............................................................2957 400 Thức - Định nghĩa - Kinh Thủ Chuyển – Tương III, 11...........................................................2968 401 Thức - Định nghĩa - Kinh Đáng Được Ăn – Tương III, 161 .............................................2975

MƯỜI HAI DUYÊN                                                            45

402 Thức - 4 thức trú - Ai nói như sau ngoài sắc, thọ, tưởng, hành... - Kinh Tham Luyến – Tương III, 101...............................................................2983 403 Thức - 4 thức trú - Kinh PHÚNG TỤNG – 33 Trường II, 567 .............................................2994 404 Thức - 7 thức trú - Kinh PHÚNG TỤNG – 33 Trường II, 567 .............................................2995 405 Thức - 7 thức trú - Kinh THỨC TRÚ – Tăng III, 332...............................................................2997 406 Thức - 7 thức trú và 2 xứ - Kinh ĐẠI DUYÊN – 15 Trường I, 511 ......................................2999 407 Thức - 9 chỗ cư trú của loài hữu tình - Kinh CÁC LOÀI HỮU TÌNH – Tăng IV, 141 .............3028 408 Thức - Cái gì chúng ta tư niệm... - Kinh Tư Tâm Sở 1 – Tương II, 119..................................3031 409 Thức - Cái gọi là tâm, là ý, là thức, kẻ vô văn phàm phu không đủ để nhàm chán... - Kinh Hạng Người Ít Nghe 1 – Tương II, 169......3036 410 Thức - Có thể chăng minh thị rằng thức này cũng vô ngã - Kinh Udàyi – Tương IV, 274 ......3043

MƯỜI HAI DUYÊN                                                         46

411 Thức - Do hoan nghênh trong xả ấy, nên Thức lệ thuộc.. - Kinh BẤT ĐỘNG LỢI ÍCH – 106 Trung III, 97 ................................................3047 412 Thức - Duyên - Hành duyên Thức - Cái gì làm duyên cho Thức an trú - Kinh Tư Tâm Sở 1 – Tương II, 119 ..............................................3056 413 Thức - Duyên - Hành duyên Thức - Nếu dự tính làm phước hành thì Thức đi đến phước.. - Kinh Tư Lường – Tương II, 147 .........................3061 414 Thức - Duyên - Hành duyên Thức, Thức duyên Danh sắc - Kinh Tư Tâm Sở 2 – Tương II, 120 .....................................................................3069 415 Thức - Duyên - Thức duyên Danh sắc - Chỗ nào có Thức, chỗ ấy có Danh sắc sanh - Kinh Có Tham – Tương II, 180.................................3071 416 Thức - Duyên - Thức duyên Danh sắc, Danh sắc duyên Thức - Kinh Bó Lau – Tương II, 200 .....................................................................3078 417 Thức - Duyên - Vô minh duyên Hành, Hành duyên Thức - Kinh Tư Lường – Tương II, 147 .....................................................................3083

MƯỜI HAI DUYÊN                                                            47

418 Thức - Duyên - Ái duyên Thức - Ai sống thấy vị ngọt trong các pháp kiết sử, Thức được sanh khởi - Kinh Thức – Tương II, 164 ..............3091 419 Thức - Duyên - Ái duyên Thức - Chỗ nào có ái, chỗ ấy có Thức an trú - Kinh Có Tham – Tương II, 180 ..........................................................3093 420 Thức - Duyên - Ái duyên Thức - Do tham luyến Sắc, thọ, tưởng, hành nên Thức có chân đứng - Kinh Tham Luyến – Tương III, 101 ...........3100 421 Thức - Hiểu sai về Thức - ĐẠI Kinh ĐOẠN TẬN ÁI – 38 Trung I, 559 ..........................3111 422 Thức - Kinh CHÁNH TRI KIẾN – 9 Trung I, 111...............................................................3146 423 Thức - Luồng khói đen bay tìm Thức của Tỷ kheo - Kinh Vakkàli – Tương III, 216........3169 424 Thức - Làm sao để Thức không sanh khởi - Kinh Thủ – Tương II, 154 ..........................3180 425 Thức - Nghiệp là thửa ruộng, thức là hột giống, Ái là sự nhuận ướt - Kinh HIỆN HỮU – Tăng I, 405...............................................................3194 426 Thức - Nhà của thức là sắc, thọ, tưởng, hành, thức - Kinh Hàliddikàni – Tương III, 23 ....3196

MƯỜI HAI DUYÊN                                                         48

427 Thức - Nếu thức không đi vào trong bụng người mẹ… - Kinh ĐẠI DUYÊN – 15 Trường I, 511 .....................................................................3204 428 Thức - Quán - Cần phải quán Thức thực như thế nào - Kinh Thịt Đứa Con – Tương II, 175 3234 429 Thức - Quán - Do chấp 5u là mình, nên khi 5u biến hoại thì đau khổ - Kinh Chấp Thủ Và Ưu Não – Tương III, 39 ....................................3240 430 Thức - Quán - Trong cái thân có thức này không có ngã kiến... - Kinh SÀRIPUTTA – Tăng I, 239 .....................................................................3243 431 Thức - Quán - Trong cái thân có thức này không có ngã kiến... - Kinh ÀNANDA – Tăng I, 237 .....................................................................3246 432 Thức - Quán - Tôi sẽ không có thức y cứ vào… - Kinh GIÁO GIỚI CẤP CÔ ĐỘC – 143 Trung III, 581 ........................................................3250 433 Thức - Quán - Ví dụ Người chủ ngôi thành là đồng nghĩa với Thức - Kinh Phải Gọi Là Gì – Tương IV, 312 ............................................3261 434 Thức - Quán - Ví dụ con khỉ - Kinh Hạng Người Ít Nghe 1 – Tương II, 169 ...........................3267

MƯỜI HAI DUYÊN                                                            49

435 Thức - Thức bị dục và ái trói chặt trong căn trần - Kinh ĐẠI–CA–CHIÊN–DIÊN NHỨT DẠ HIỀN GIẢ – 133 Trung III, 453 .................3274 436 Thức - Thức bị lòng tham sắc, thọ, tưởng, hành trói buộc - Kinh Hàliddikàni – Tương III, 23 .....................................................................3288 437 Thức - Thức còn lại trong trắng… - Kinh GIỚI PHÂN BIỆT – 140 Trung III, 541..............3296 438 Thức - Thức diễn tiến tuỳ theo đây đạt đến Bất động - Kinh BẤT ĐỘNG LỢI ÍCH – 106 Trung III, 97...........................................................3316 439 Thức - Thức diệt, mọi thứ đều diệt tận - Kinh KEVADDHA – 11 Trường I, 363 ..............3325 440 Thức - Thức diệt, ái diệt - Kinh HỌC GIỚI – Tăng I, 426 ..................................................3344 441 Thức - Thức diệt, đèn tắt - Kinh HỌC PHÁP – Tăng I, 427 ..................................................3347 442 Thức - Thức hiện khởi khi nào - ĐẠI Kinh DỤ DẤU CHÂN VOI – 28 Trung I, 409 ..........3350 443 Thức - Thức không trú trước nội trần - Kinh TỔNG THUYẾT VÀ BIỆT THUYẾT – 138 Trung III, 513 ..............................................3365

MƯỜI HAI DUYÊN                                                            50

444 Thức - Thức là khg thể thấy, vô biên, biến thông hết thảy xứ - Kinh KEVADDHA – 11 Trường I, 363...............................................................3380 445 Thức - Thức này xoay trở lại, không vượt khỏi Danh sắc - Kinh ĐẠI BỔN – 14 Trường I, 431 .....................................................................3399 446 Thức - Thức sanh khởi từ cái vô thường vô ngã, từ đâu có thể thường được - Kinh Có Nhân Là Vô Thường – Tương III, 49 ........................3479 447 Thức - Thức sanh khởi từ hai thứ vô thường - Kinh Cả Hai – Tương IV, 118 ....................3483 448 Thức - Thức vô biên xứ có những pháp gì trong đó - Kinh BẤT ĐOẠN – 111 Trung III, 153 .....................................................................3487 449 Thức - Trong cái thân có thức này… - Kinh SÀRIPUTTA – Tăng I, 239 ........................3495 450 Thức - Trí tuệ và Thức liên hệ nhau ntn - ĐẠI Kinh PHƯƠNG QUẢNG – 43 Trung I, 639 .....................................................................3497 451 Thức - Tu tập - Chỉ có cách như thật quán sát với trí tuệ - Kinh ĐOẠN GIẢM – 8 Trung I, 97 .....................................................................3513

MƯỜI HAI DUYÊN                                                            51

452 Thức - Tu tập - Vô tướng tâm giải thoát để Thức không chạy theo các tướng - Kinh PHÚNG TỤNG – 33 Trường II, 567 ........................3531 453 Thức - Tâm này thường sợ hãi; Ý này thường dao động - Kinh Subrahmà – Tương I, 1243536 454 Danh sắc - Định nghĩa - Kinh CHÁNH TRI KIẾN – 9 Trung I, 111................................3538 455 Danh sắc - Chỗ nào có danh sắc, chỗ ấy có các hành tăng trưởng - Kinh Có Tham – Tương II, 180...............................................................3561 456 Danh sắc - Chỗ nào danh sắc được đoạn diệt không dư - Kinh Nước Chảy – Tương I, 40 .....................................................................3568 457 Danh sắc - Chỗ nào mà danh sắc tiêu diệt hoàn toàn - Kinh KEVADDHA – 11 Trường I, 363 .....................................................................3569 458 Danh sắc - Do duyên gì khởi lên các tư duy tầm - Kinh TÔN GIẢ SAMIDDHI – Tăng IV, 113 .....................................................................3588 459 Danh sắc - Do duyên thức an trú nên có sự hạ sanh Danh Sắc - Kinh Tư Tâm Sở – Tương II, 119...............................................................3592

MƯỜI HAI DUYÊN                                                            52

460 Danh sắc - Do nhập thai nên có danh sắc - Kinh SỞ Y XỨ – Tăng I, 310 ..............................3597 461 Danh sắc - Kinh Danh Sắc – Tương II, 163 .....................................................................3607 462 Danh sắc - Kinh Lòng Tin – Tương I, 60 ...3609 463 Danh sắc - Nguyên nhân khởi lên các tư duy tầm - Kinh TÔN GIẢ SAMIDDHI – Tăng IV, 113 .....................................................................3611 464 Danh sắc - Nếu những hình, những sắc… - Kinh ĐẠI DUYÊN – 15 Trường I, 511...............3615 465 Danh sắc - Thức duyên Danh sắc - Chỗ nào có Thức, chỗ ấy có Danh sắc sanh - Kinh Có Tham – Tương II, 180 ...........................................3645 466 Danh sắc - Thức duyên Danh sắc, Danh sắc duyên Thức - Kinh Bó Lau – Tương II, 200 .....................................................................3652 467 Danh sắc - Thức này xoay trở lại, không vượt khỏi Danh sắc - Kinh ĐẠI BỔN – 14 Trường I, 431...............................................................3657 468 Sáu nhập - Do biết như thế nào mà Vô minh được đoạn tận, Minh được..- Kinh Vô Minh – Tương IV, 57 ..............................................3737

MƯỜI HAI DUYÊN                                                            53

469 Sáu nhập - Do biết như thế nào mà các kiết sử, lậu hoặc, tùy miên được đoạn tận - Kinh Kiết Sử 1 – Tương IV, 58 ........................................3741 470 Sáu nhập - Do biết như thế nào, Tà kiến, thân kiến, ngã kiến được đoạn trừ - Kinh Tà Kiến – Tương IV, 242 ............................................3744 471 Sáu nhập - Do chấp thủ 6 xứ nên có Thắng hơn là tôi - Kinh Thắng – Tương IV, 154 .........3746 472 Sáu nhập - Do chấp thủ 6 xứ nên nội lạc nội khổ khởi lên - Kinh Chấp Thủ – Tương IV, 150 .....................................................................3749 473 Sáu nhập - Do cái gì hiện hữu mà các bậc Alahán trình bày lạc và khổ - Kinh Verahaccàni – Tương IV, 206 ............................................3751 474 Sáu nhập - Do danh sắc nên thức sanh, do thức nên danh sắc sanh - Kinh Bó Lau – Tương II, 200...............................................................3757 475 Sáu nhập - Do không như thật quán tri 6 xứ nên vô minh, vô trí... - Kinh CÁC ÁCH – Tăng I, 567...............................................................3763

MƯỜI HAI DUYÊN                                                            54

476 Sáu nhập - Do ngoại giới sai biệt nên Tưởng, Tư, Xúc, Thọ sai biệt sanh khởi - Kinh Giới – Tương II, 251 ..........................................................3769 477 Sáu nhập - Do ngoại giới sai biệt nên Tưởng, Tư, Xúc, Thọ sai biệt sanh khởi, không... - Kinh Giới – Tương II, 245 ...........................................3782 478 Sáu nhập - Do nội giới sai biệt nên Xúc, Thọ sai biệt sanh khởi, không phải... - Kinh Giới – Tương II, 245 ..............................................3795 479 Sáu nhập - Do sai biệt về giới nên khởi lên sai biệt về xúc - Kinh Haliddhaka – Tương IV, 196 .....................................................................3808 480 Sáu nhập - Hý luận vấn đề khg phải hý luận - Kinh KOTTHITA – Tăng II, 123 ...............3811 481 Xúc - Định nghĩa - Kinh Thế Giới – Tương II, 134...............................................................3815 482 Xúc - 5 căn - Xúc duyên Lạc, khổ, hỷ, ưu, xả - Kinh Cây Quay Ra Lửa – Tương V, 331 ...3818 483 Xúc - 6 xúc xứ - Kinh SỞ Y XỨ – Tăng I, 310 .....................................................................3821 484 Xúc - 62 kiến thủ - Kinh PHẠM VÕNG – 1 Trường I, 11 ................................................3831

MƯỜI HAI DUYÊN                                                            55

485 Xúc - Ai cảm xúc - Kinh Moliya Phagguna – Tương II, 30 ................................................3910 486 Xúc - Các xúc khả ái… khg có nắm giữ tâm - ĐẠI Kinh GIÁO GIỚI LAHẦULA – 62 Trung II, 183 ..........................................................3914 487 Xúc - Các ông có nắm giữ nội xúc không - Kinh Xúc Chạm Biết Rõ – Tương II, 191 ...........3925 488 Xúc - Cảm xúc bởi thọ sanh ra do xúc chạm với vô minh - Kinh Quán Kiến – Tương III, 90 .....................................................................3935 489 Xúc - Do duyên bộ hai này có xúc, có sáu xứ - Kinh Bậc Hiền So Sánh Với Kẻ Ngu – Tương II, 49 ............................................................3938 490 Xúc - Do duyên nội giới sai biệt nên xúc, thọ sai biệt sanh khởi, không phải...- Kinh Giới – Tương II, 245 ..............................................3941 491 Xúc - Do duyên sai biệt về giới nên khởi lên sai biệt về xúc - Kinh Haliddhaka – Tương IV, 196 .....................................................................3947 492 Xúc - Do không như thật quán tri sự... 6 xúc xứ, nên vô minh, vô trí... - Kinh CÁC ÁCH – Tăng I, 567 ...........................................................3950

MƯỜI HAI DUYÊN                                                            56

493 Xúc - Do xúc được cảm giác là lạc nên lạc thọ sanh - Kinh Hạng Người Ít Nghe 2 – Tương II, 172...............................................................3956 494 Xúc - Do xúc được cảm thọ là lạc, nên Lạc thọ sanh - Kinh Căn Bản Của Xúc – Tương IV, 347 .....................................................................3960 495 Xúc - Không xúc, vô tướng xúc, vô nguyện xúc - Kinh Kàmabhù 2 – Tương IV, 458 ..........3962 496 Xúc - Không xúc, vô tướng xúc, vô nguyện xúc - TIỂU Kinh PHƯƠNG QUẢNG – 44 Trung I, 655...............................................................3968 497 Xúc - Khổ do duyên Xúc - Kinh Ngoại Đạo – Tương II, 62 ................................................3982 498 Xúc - Kinh CHẤT CHỨA – Tăng I, 217 ...3991 499 Xúc - Kinh CON ĐƯỜNG ĐI ĐẾN BỜ BÊN KIA – Tăng III, 193 ....................................3994 500 Xúc - Pháp đưa đến liễu tri tất cả chấp thủ - Kinh Liễu Tri – Tương IV, 59 .............................3999 501 Xúc - Ta tuyên bố rằng cần phải cố gắng không phóng dật đV 6 xúc xứ - Kinh SátNa Ở Devadaha – Tương IV, 213 ........................4001

MƯỜI HAI DUYÊN                                                            57

502 Xúc - Tất cả pháp lấy Xúc làm tập khởi - Kinh LẤY CĂN BẢN NƠI THẾ TÔN – Tăng IV, 381 .....................................................................4004 503 Xúc - Xúc chạm với Vô minh - Kinh Pàrileyya – Tương III, 174 ..........................................4007 504 Xúc - Xúc chạm với các dục là khổ đau - Kinh MAGANDIYA – 75 Trung II, 353.............4016 505 Xúc - Xúc duyên Thọ, Xúc diệt thì Thọ diệt - Kinh Hạng Người Ít Nghe 1 – Tương II, 169 .....................................................................4039 506 Xúc - Xúc thực - Cần phải quán như thế nào - Kinh Thịt Đứa Con – Tương II, 175 ..........4046 507 Thọ - Định nghĩa - 7 xứ và 3 cách - Kinh Bảy Xứ – Tương III, 116....................................4052 508 Thọ - Định nghĩa - Kinh MỘT PHÁP MÔN QUYẾT TRẠCH – Tăng III, 209 ...............4063 509 Thọ - Định nghĩa - Kinh Thủ Chuyển – Tương III, 11...........................................................4076 510 Thọ - Định nghĩa - Kinh Đáng Được Ăn – Tương III, 161 .............................................4083

MƯỜI HAI DUYÊN                                                            58

511 Thọ - Định nghĩa - Lạc khổ hỷ ưu xả - Kinh Phân Tích 1 – Tương V, 328 ......................4091 512 Thọ - 1 loại nên thân cận, 1 nên tránh xa - Kinh ĐẾ THÍCH SỞ VẤN – 21 Trường II, 147 .4096 513 Thọ - 108 thọ - Kinh Một Trăm Lẻ Tám – Tương IV, 372 ........................................................4133 514 Thọ - 108 thọ tuỳ theo pháp môn - Kinh NHIỀU CẢM THỌ – 59 Trung II, 137 ...................4137 515 Thọ - 2 mũi tên - Kinh Với Mũi Tên – Tương IV, 336 ........................................................4146 516 Thọ - 3 trường hợp cần phải nhiệt tình làm mạnh - Kinh NHIỆT TÌNH TINH TẤN – Tăng I, 273 .....................................................................4151 517 Thọ - 3 vị đạo sư - Kinh BHARANDU – Tăng I, 503 ...........................................................4153 518 Thọ - 4 hơi thở về niệm Thọ - Kinh NHẬP TỨC XUẤT TỨC NIỆM – 118 Trung III, 249 ...4157 519 Thọ - 4 pháp thọ - Kinh PHÚNG TỤNG – 33 Trường II, 567 .............................................4177 520 Thọ - 4 đạo hành - Kinh VỚI CHI TIẾT – Tăng II, 99 ............................................................4178

MƯỜI HAI DUYÊN                                                            59

521 Thọ - 6 hỷ liên hệ đến xuất ly - Kinh PHÂN BIỆT SÁU XỨ – 137 Trung III, 499 .........4181 522 Thọ - 62 tà kiến sanh khởi từ đâu - Kinh PHẠM VÕNG – 1 Trường I, 11 .............................4195 523 Thọ - 8 nguyên nhân sanh khởi cảm thọ - Kinh Sìvaka – Tương IV, 369 .............................4274 524 Thọ - Ai cảm thọ - Kinh Moliya Phagguna – Tương II, 30 ................................................4278 525 Thọ - Bậc Alahán đối với các cảm thọ ntn - Kinh GIỚI PHÂN BIỆT – 140 Trung III, 541 ....4282 526 Thọ - Các thọ khởi lên được Thế Tôn biết đến - Kinh HY HỮU VỊ TẰNG HỮU PHÁP – 123 Trung III, 317 ..............................................4302 527 Thọ - Cái gì được cảm thọ, cái ấy nằm trong khổ đau - Kinh Sống Một Mình – Tương IV, 349 .....................................................................4315 528 Thọ - Có phải người hành động là người cảm thọ - Kinh Một Vị – Tương II, 138 ...................4319 529 Thọ - Cảm giác của người sắp lâm chung - Kinh GIÁO GIỚI CẤP CÔ ĐỘC – 143 Trung III, 581 .....................................................................4321

MƯỜI HAI DUYÊN                                                            60

530 Thọ - Cảm thọ sanh khởi từ ước muốn, tầm, tưởng, tà đạo, chánh đạo - KinhTrú 1 – Tương V, 25 ............................................................4332 531 Thọ - Cảm thọ tâm khổ, tâm ưu - Kinh VỊ BÀLÀMÔN – Tăng I, 280 .........................4336 532 Thọ - Cảm thọ về Thân và cảm thọ về Tâm - Kinh Với Mũi Tên – Tương IV, 336 ..........4342 533 Thọ - Cảm xúc bởi khổ thọ, người ấy cảm thấy sân hận... - Kinh Với Mũi Tên – Tương IV, 336 .....................................................................4347 534 Thọ - Cảm xúc bởi thọ sanh ra do xúc chạm với vô minh nên khát ái sanh - Kinh Pàrileyya – Tương III, 174 .............................................4352 535 Thọ - Cận tử nghiệp, Hành duyên sanh ra Thọ - Kinh ĐẠI NGHIỆP PHÂN BIỆT – 136 Trung III, 483 ........................................................4361 536 Thọ - Do cái gì hiện hữu mà các bậc Alahán trình bày lạc và khổ - Kinh Verahaccàni – Tương IV, 206 ............................................4378 537 Thọ - Do duyên gì bất thiện pháp sanh khởi - Kinh KITAGIRI – 70 Trung II, 291 ...........4384

MƯỜI HAI DUYÊN                                                            61

538 Thọ - Do duyên thân cây mà bóng cây hiện ra - Kinh VAPPA – Tăng II, 196 ......................4404 539 Thọ - Do duyên xúc được cảm giác là lạc, nên lạc thọ sanh - Kinh Căn Bản Của Xúc– Tương IV, 347 ........................................................4412 540 Thọ - Do ngoại giới sai biệt nên Tưởng, Tư, Xúc, Thọ sai biệt sanh khởi - Kinh Giới – Tương II, 251 ..........................................................4414 541 Thọ - Do nội giới sai biệt nên xúc, thọ sai biệt sanh khởi - Kinh Giới – Tương II, 245 ......4427 542 Thọ - Do sai biệt về xúc nên khởi lên sai biệt về Thọ - Kinh Haliddhaka – Tương IV, 196 ...4433 543 Thọ - Họ có thể tự cảm thọ, không cần đến xúc, sự kiện như vậy không xảy ra - Kinh Ngoại Đạo – Tương II, 62 .............................................4436 544 Thọ - Họ cũng không thể đặt người khác vào một địa vị tương tự - ĐẠI Kinh KHỔ UẨN – 13 Trung I, 193 ................................................4445 545 Thọ - Khi cảm giác lạc thọ, khi ấy khg có cảm giác khổ thọ - Kinh TRƯỜNG TRẢO – 74 Trung II, 345 ...............................................4461

MƯỜI HAI DUYÊN                                                         62

546 Thọ - Khi cảm giác lạc thọ, khi ấy khg có cảm giác khổ thọ - Kinh ĐẠI DUYÊN – 15 Trường I, 511 ...........................................................4470 547 Thọ - Khát ái là con đường đưa đến thọ tập khởi - Kinh Vị Tỷ Kheo – Tương IV, 373 ..........4500 548 Thọ - Kinh CHẤT CHỨA – Tăng I, 217 ...4502 549 Thọ - Kinh NIỆM XỨ – 10 Trung I, 131 ...4505 550 Thọ - Lạc - Các loại lạc thọ - Kinh PHẨM LẠC – Tăng I, 150 ...............................................4534 551 Thọ - Lạc - Dục lạc và yểm ly lạc - Kinh VÍ DỤ CON CHIM CÁY – 66 Trung II, 235 ........4536 552 Thọ - Lạc - Dục lạc, ô uế lạc và an tịnh lạc - Kinh VÔ TRÁNH PHÂN BIỆT – 139 Trung III, 527 .....................................................................4555 553 Thọ - Lạc - Lạc khổ khởi lên do duyên hành - Kinh VỚI TƯ TÂM SỞ – Tăng II, 116 .....4573 554 Thọ - Lạc - Lạc nào cần tránh, lạc nào cần tu tập - Kinh VÍ DỤ CON CHIM CÁY – 66 Trung II, 235...............................................................4576 555 Thọ - Lạc - Lạc nào nên từ bỏ, Lạc nào nên tu tập - Kinh KITAGIRI – 70 Trung II, 291..4595

MƯỜI HAI DUYÊN                                                            63

556 Thọ - Lạc hỷ - Hỷ không liên hệ đến vật chất - Kinh SUBHA – 99 Trung II, 793 ...............4615 557 Thọ - Lạc hỷ - Hỷ lạc của thiền 1 để làm gì - Kinh NALAKAPANA – 68 Trung II, 267 .4640 558 Thọ - Lạc hỷ - Hỷ ưu xã liên hệ đến xuất ly - Kinh PHÂN BIỆT SÁU XỨ – 137 Trung III, 499...............................................................4654 559 Thọ - Lạc hỷ - Hỷ ưu xả sanh ra từ đâu - Kinh GIỚI PHÂN BIỆT – 140 Trung III, 541 ....4668 560 Thọ - Lạc hỷ - Lạc hỷ thấp kém và lạc hỷ ly tham - Kinh THANH TỊNH – 29 Trường II, 441 .....................................................................4688 561 Thọ - Lạc hỷ - Lạc khổ có phải do tự mình làm ra - Kinh Timbaruka – Tương II, 45 ..........4727 562 Thọ - Lạc hỷ - Lạc khổ của kẻ phàm phu và bậc Thánh - Kinh Không Thâu Nhiếp 2 – Tương IV, 217...............................................................4731 563 Thọ - Lạc hỷ - Lạc khổ sanh khởi do duyên gì - Kinh Ví Dụ Tay Và Chân 1 – Tương IV, 281 .....................................................................4735 564 Thọ - Lạc hỷ - Thỉnh thoảng an trú hỷ do viễn ly sanh - Kinh HOAN HỶ – Tăng II, 644 ......4737

MƯỜI HAI DUYÊN                                                            64

565 Thọ - Lạc hỷ - Thọ không liên hệ và Lhệ đến vchất - Kinh Thanh Tịnh Không Liên Hệ Đến Vật Chất – Tương IV, 378 ..........................4740 566 Thọ - Lạc hỷ - Thọ không liên hệ đến vật chất - ĐẠI Kinh SÁU XỨ – 149 Trung III, 643 ..4747 567 Thọ - Lạc khổ hỷ ưu xả - Do duyên xúc được cảm thọ là lạc, khởi lên lạc căn - Kinh Cây Quay Ra Lửa – Tương V, 331 ..............................4754 568 Thọ - Lạc khổ hỷ ưu xả - Khi nào 5 căn được đoạn diệt không dư tàn - Kinh Sanh – Tương V, 333...............................................................4757 569 Thọ - Lạc khổ hỷ ưu xả - Không được chấp nhận là Sa môn - Kinh SaMôn BàLaMôn – Tương V, 326...............................................................4762 570 Thọ - Lạc khổ hỷ ưu xả - bậc Dự lưu và bậc Alahán - Kinh Dòng Nước – Tương V, 325 .....................................................................4765 571 Thọ - Lạc khổ hỷ ưu xả - Định nghĩa - 5 sau trở thành 3... - Kinh Phân Tích 1 – Tương V, 328 .....................................................................4767

MƯỜI HAI DUYÊN                                                            65

572 Thọ - Nghiệp đồng, nhưng Cảm thọ quả dị thục khác nhau - Kinh HẠT MUỐI – Tăng I, 451 .....................................................................4772 573 Thọ - Ngã luận thủ về Thọ - Kinh ĐẠI DUYÊN – 15 Trường I, 511 ......................................4781 574 Thọ - Người ta không thể thọ dụng các dục ngoài các... - Kinh VÍ DỤ CON RẮN – 22 Trung I, 295...............................................................4810 575 Thọ - Những cảm thọ sanh khởi từ Tà đạo và Chánh đạo - Kinh Trú 1 – Tương V, 25 .....4840 576 Thọ - Nên hay không nên nói ra tất cả những điều thấy nghe, cảm giác, thức tri - Kinh ĐIỀU ĐƯỢC NGHE – Tăng II, 145 .....................4844 577 Thọ - Phản tưởng là được lạc thọ - Kinh MAGANDIYA – 75 Trung II, 353.............4847 578 Thọ - Quan trọng - Kinh NIẾT BÀN – Tăng I, 283...............................................................4870 579 Thọ - Quán - Bất thiện pháp sanh khởi khi cảm giác lạc thọ như vậy - Kinh KITAGIRI – 70 Trung II, 291 ...............................................4872

MƯỜI HAI DUYÊN                                                            66

580 Thọ - Quán - Chỉ có mắt, có tưởng, nhưng không có cảm thọ xứ ấy - Kinh TÔN GIẢ ÀNANDA – Tăng IV, 179 ...............................................4892 581 Thọ - Quán - Cái gì được cảm thọ, cái ấy nằm trong khổ đau - Kinh Kalàra – Tương II, 93 .....................................................................4896 582 Thọ - Quán - Cái gì được cảm thọ, cái ấy nằm trong khổ đau - Kinh Sống Một Mình – Tương IV, 349 ........................................................4908 583 Thọ - Quán - Còn nhanh nhẹn hơn là sự biến diệt của các thọ hành - Kinh Người Bắn Cung – Tương II, 464 ..............................................4912 584 Thọ - Quán - Diệt tận của Dục hỷ là diệt tận của khổ đau - Kinh GIÁO GIỚI PHÚ LÂU NA – 145 Trung III, 601.......................................4914 585 Thọ - Quán - Khát ái là con đường đưa đến thọ tập khởi - Kinh Vị Tỷ Kheo – Tương IV, 373 .....................................................................4921 586 Thọ - Quán - Khả ý khởi lên nên tàm uý, ghét bỏ - Kinh CĂN TU TẬP – 152 Trung III, 6634923

MƯỜI HAI DUYÊN                                                            67

587 Thọ - Quán - Khổ thọ khởi lên nơi tôi… - ĐẠI Kinh DỤ DẤU CHÂN VOI – 28 Trung I, 409 .....................................................................4933 588 Thọ - Quán - Kinh GIỚI PHÂN BIỆT – 140 Trung III, 541 ..............................................4948 589 Thọ - Quán - Kinh NGỦ NGỤC – Tăng III, 396 .....................................................................4968 590 Thọ - Quán - Quán lạc thọ là khổ, khổ thọ là mũi tên... - Kinh Cần Phải Quán Kiến – Tương IV, 335...............................................................4977 591 Thọ - Quán - Quán thế nào để đoạn tận tham sân si trong 3 cảm thọ - Kinh Tật Bệnh – Tương IV, 340...............................................................4979 592 Thọ - Quán - TIỂU Kinh ĐOẠN TẬN ÁI – 37 Trung I, 549 ................................................4986 593 Thọ - Quán - Thân chế ngự lạc thọ, Tâm chế ngự khổ thọ - ĐẠI Kinh SACCAKA – 36 Trung I, 521...............................................................4996 594 Thọ - Quán - Tà kiến sai lầm về thọ khổ của Ngoại đạo - Kinh SỞ Y XỨ – Tăng I, 310 5024

MƯỜI HAI DUYÊN                                                            68

595 Thọ - Quán - Tất cả cần phải được cảm thọ ngay trong hiện tại... - Kinh PHẠM THIÊN TRÚ – Tăng IV, 627 ...............................................5034 596 Thọ - Quán - Ví dụ 2 khúc cây cọ sát nhau... - Kinh Hạng Người Ít Nghe 1 – Tương II, 169 .....................................................................5038 597 Thọ - Quán - Ví dụ Người cùi hưởng dục, Phản tưởng là được lạc thọ - Kinh MAGANDIYA – 75 Trung II, 353 ..........................................5045 598 Thọ - Quán - Ví dụ với Hư không – Tương IV, 351...............................................................5068 599 Thọ - Quán - Ví dụ với Khách Xá – Tương IV, 353...............................................................5070 600 Thọ - Quán - Với người có cảm thọ, Ta nêu rõ.. - Kinh SỞ Y XỨ – Tăng I, 310 ..................5072 601 Thọ - Quán - Đồng nghĩa với các khổ thọ về thân là vực thẩm này - Kinh Vực Thẳm – Tương IV, 334...............................................................5082 602 Thọ - Sự sai biệt giữa vị Thánh đệ tử và kẻ vô văn... - Kinh Với Mũi Tên – Tương IV, 336 .....................................................................5084

MƯỜI HAI DUYÊN                                                            69

603 Thọ - Tham sân si - Nguyên nhân khởi 3 tùy miên - Kinh Với Mũi Tên – Tương IV, 336 .....................................................................5089 604 Thọ - Tham sân si - Vì sao tham sân si tuỳ tăng trong 3 thọ - Kinh SÁU SÁU – 148 Trung III, 629...............................................................5094 605 Thọ - Tham sân si - Đoạn tận 3 tùy miên trong 3 cảm thọ - Kinh Đoạn Tận – Tương IV, 332 .....................................................................5108 606 Thọ - Thân này phải được xem là do hành động, do sắp đặt... do sự cảm thọ trong quá khứ - Kinh Không Phải Của Ông – Tương II, 118 .......5111 607 Thọ - Thế Tôn Chánh Đẳng Giác về cảm thọ - Kinh Trí Về Quá Khứ – Tương IV, 374 .....5113 608 Thọ - Thế Tôn Chánh Đẳng Giác về cảm thọ - Kinh Trú 1 – Tương V, 25 ..........................5116 609 Thọ - Thọ lãnh - Cảm thọ quả dị thục của nghiệp - Kinh CÁC NGUYÊN NHÂN – Tăng I, 241 .....................................................................5120 610 Thọ - Thọ lãnh - Nghiệp đã làm, nếu không cảm thọ quả thì.. - Kinh NGỌC MA NI – Tăng IV, 617...............................................................5124

MƯỜI HAI DUYÊN                                                            70

611 Thọ - Thọ lãnh - Thọ sanh là gì - Kinh PHÁP MÔN QUANH CO – Tăng IV, 613 ...........5136 612 Thọ - Thọ lãnh - Tín thọ về nghĩa, tín thọ về pháp - Kinh GIẢI THOÁT XỨ – Tăng II, 335 .....................................................................5142 613 Thọ - Thọ lãnh - Với quả thuần thục còn lại, người ấy cảm thọ một tự ngã như vậy - Kinh Đống Xương – Tương II, 445 .....................5147 614 Thọ - Thọ và Tưởng - Là Tâm hành, Hỏi đáp về thọ - TIỂU Kinh PHƯƠNG QUẢNG – 44 Trung I, 655 ................................................5151 615 Thọ - Thọ và Tưởng - Là ý hành - Kinh Kàmabhù 2 – Tương IV, 458 ......................5165 616 Thọ - Thọ và Tưởng - Những gì có thọ thời có tưởng - Kinh MẬT HOÀN – 18 Trung I, 247 .....................................................................5171 617 Thọ - Thọ và Tưởng - liên hệ nhau ntn - ĐẠI Kinh PHƯƠNG QUẢNG – 43 Trung I, 639 .....................................................................5184 618 Thọ - Thợ mộc Pancakanga và Tôn giả Udàyi - Kinh Năm Vật Dụng – Tương IV, 359 .......5200

MƯỜI HAI DUYÊN                                                            71

619 Thọ - Tu tập - 7 pháp không bao lâu đạt 4 vô ngại giải - Kinh VÔ NGẠI GIẢI – Tăng III, 325 .....................................................................5209 620 Thọ - Tu tập - Cần niệm thọ ntn - Kinh GIỚI PHÂN BIỆT – 140 Trung III, 541..............5211 621 Thọ - Tu tập - Kham nhẫn đv các lời nói, các cảm thọ - Kinh CÁC LẬU HOẶC – Tăng III, 175...............................................................5231 622 Thọ - Tu tập - Kham nhẫn đv các lời nói, các cảm thọ - Kinh TẤT CẢ LẬU HOẶC – 2 Trung I, 19 .............................................................5238 623 Thọ - Tu tập - Pháp đưa đến liễu tri tất cả chấp thủ - Kinh Liễu Tri – Tương IV, 59 ...........5252 624 Thọ - Tu tập - Thân hành niệm nhiếp phục lạc, bất lạc - Kinh THÂN HÀNH NIỆM – 119 Trung III, 265 ........................................................5254 625 Thọ - Tu tập - Yểm ly thọ, đưa đến giải thoát - Kinh TRƯỜNG TRẢO – 74 Trung II, 345 .....................................................................5273 626 Thọ - Tu tập - Để liễu tri 3 thọ thì 4 niệm xứ cần phải tu tập - Kinh Các Cảm Thọ – Tương V, 295 .....................................................................5282

MƯỜI HAI DUYÊN                                                            72

627 Thọ - Tu tập - Để liễu tri 3 thọ thì 8 chánh đạo cần phải tu tập - Kinh Thọ – Tương V, 40 .5283 628 Thọ - Tất cả pháp lấy Thọ làm chỗ quy tụ - Kinh LẤY CĂN BẢN NƠI THẾ TÔN – Tăng IV, 381 .....................................................................5284 629 Thọ - Tất cả pháp lấy Thọ làm chỗ hội tụ - Kinh CỘI RỄ CỦA SỰ VẬT – Tăng IV, 47.......5287 630 Thọ - Từ sự diệt tận của dục hỷ là sự diệt tận khổ đau - Kinh GIÁO GIỚI PHÚ LÂU NA – 145 Trung III, 601 ..............................................5290 631 Thọ - Vô tưởng Thiên, không có tưởng, không có thọ - Kinh CÁC LOÀI HỮU TÌNH – Tăng IV, 141 ........................................................5297 632 Thọ - Vị ngọt tối thượng của thọ là cảm thọ vô hại - ĐẠI Kinh KHỔ UẨN – 13 Trung I, 193 .....................................................................5300 633 Thọ - Xúc duyên Thọ - Họ có thể tự cảm thọ, không cần đến xúc, sự kiện như vậy không xảy ra - Kinh Ngoại Đạo – Tương II, 62 ...........5316 634 Thọ - Xúc duyên Thọ, Xúc diệt thì Thọ diệt - Kinh Hạng Người Ít Nghe 1 – Tương II, 169 .....................................................................5325

MƯỜI HAI DUYÊN                                                            73

635 Thọ - ĐẠI Kinh ĐOẠN TẬN ÁI – 38 Trung I, 559...............................................................5332 636 Ái - Định nghĩa - 108 ái hành - Kinh ÁI – Tăng II, 225 ..........................................................5367 637 Ái - Định nghĩa - 6 ái - Kinh CHÁNH TRI KIẾN – 9 Trung I, 111................................5371 638 Ái - Định nghĩa - 9 pháp lấy ái làm cội gốc - Kinh ÁI – Tăng IV, 140..............................5394 639 Ái - 3 ái - Kinh PHÚNG TỤNG – 33 Trường II, 567...............................................................5395 640 Ái - 3 ái và 3 mạn - Kinh KHÁT ÁI – Tăng III, 263...............................................................5396 641 Ái - 4 ái sanh cho người tu - Kinh CON CỦA MÀLUNKYÀPUTTA – Tăng II, 290 ........5397 642 Ái - 4 ái sanh cho người tu - Kinh KHÁT ÁI – Tăng I, 566 ..................................................5400 643 Ái - 4 ái sanh cho người tu - Kinh PHÚNG TỤNG – 33 Trường II, 567 ........................5402 644 Ái - 5 sự kiện cần quan sát - Kinh SỰ KIỆN CẦN PHẢI QUAN SÁT – Tăng II, 421 ....5403

MƯỜI HAI DUYÊN                                                         74

645 Ái - 6 ái thân - Kinh PHÚNG TỤNG – 33 Trường II, 567 .............................................5410 646 Ái - Ai có tham luyến thời có dao động... - Kinh Channa – Tương IV, 99 ..............................5411 647 Ái - Ai nặng nề về ái lạc thì.. - Kinh TÔN GIẢ NÀGITA – Tăng II, 347 .............................5418 648 Ái - Bị chìm giữa dòng là đồng nghĩa với hỷ tham - Khúc Gỗ 1 – Tương IV, 293 ...........5422 649 Ái - Chính vì không giác ngộ.. - Kinh GIÁC NGỘ – Tăng I, 549 .....................................5427 650 Ái - Chỗ nào có ái, chỗ ấy có Thức an trú - Kinh Có Tham – Tương II, 180 ...........................5430 651 Ái - Con đường đưa đến đoạn tận khát ái - Kinh Đoạn Tận – Tương V, 136 ..........................5437 652 Ái - Cái gì ở đời là khả ái, hấp dẫn Con mắt ở đời là khả ái... - Kinh Xúc Chạm Biết Rõ – Tương II, 191 ..............................................5439 653 Ái - Cảm xúc bởi thọ sanh ra do xúc chạm với vô minh, nên khát ái sanh - Kinh Pàrileyya – Tương III, 174 .............................................5449

MƯỜI HAI DUYÊN                                                   75

654 Ái - Do duyên dục giới nên dục tưởng, dục tư duy, dục dục, dục nhiệt tình, dục tầm cầu sanh khởi - Kinh Có Nhân – Tương II, 263 ........5458 655 Ái - Do duyên ái nên Tìm cầu sanh… - Kinh ĐẠI DUYÊN – 15 Trường I, 511...............5464 656 Ái - Dục tham là tên thứ sáu cướp nhà, giết người - Kinh Rắn Độc – Tương IV, 283 ....5493 657 Ái - Dục ái nhai nghiến, dục nhiệt não thiêu đốt - Kinh MAGANDIYA – 75 Trung II, 353 .5498 658 Ái - Giới Định Tuệ đưa đến Thức đoạn diệt, Ái diệt - Kinh HỌC GIỚI – Tăng I, 426 .........5521 659 Ái - Khi ái được đoạn tận - ĐẠI Kinh VACCHAGOTTA – 73 Trung II, 327 .......5524 660 Ái - Kinh Cái Gậy – Tương V, 638 ............5541 661 Ái - Kinh Cội Gốc Của Đau Khổ – Tương III, 65.................................................................5543 662 Ái - Kinh Diệt Hỷ Tiêu Tận 1 – Tương IV, 237 .....................................................................5544 663 Ái - Kinh PHÁP MÔN CĂN BỔN – 1 Trung I, 9...................................................................5547

MƯỜI HAI DUYÊN                                                            76

664 Ái - Kinh ĐẠI Kinh SÁU XỨ – 149 Trung III, 643...............................................................5558 665 Ái - Luyến ái sanh khởi từ Sân... Có 4 loại - Kinh LUYẾN ÁI – Tăng II, 228..........................5565 666 Ái - Làm sao ái tận giải thoát - TIỂU Kinh ĐOẠN TẬN ÁI – 37 Trung I, 549 .............5574 667 Ái - Làm sao đoạn diệt khát ái - Kinh NGỦ NGỤC – Tăng III, 396 ................................5584 668 Ái - Làm sao đoạn diệt khát ái - Kinh RÀHULA – Tăng II, 129 .............................................5594 669 Ái - Mũi tên là đồng nghĩa với ái - Kinh THIỆN TINH – 105 Trung III, 79 ...........................5596 670 Ái - Mắt, tai... là chỗ ái sanh khởi - Kinh Xúc Chạm – Tương II, 191 ................................5614 671 Ái - Nghiệp là thửa ruộng, thức là hạt giống, ái là sự nhuận ướt - Kinh HIỆN HỮU – Tăng I, 405...............................................................5624 672 Ái - Nguyên nhân sanh khởi dục hỷ - Kinh PHÁP MÔN CĂN BỔN – 1 Trung I, 9 .....5626 673 Ái - Nguyên nhân ái tăng trưởng và ái đoạn diệt - Kinh Thủ – Tương II, 154 ........................5635

MƯỜI HAI DUYÊN                                                         77

674 Ái - Người thứ hai chưa được đoạn tận - Kinh Bởi Migajàla – Tương IV, 65 .....................5645 675 Ái - Sầu bi khổ ưu não do ái sanh ra - Kinh ÁI SANH – 87 Trung II, 591 ...........................5649 675.1 – Bài kinh số 87 – Trung II, 591 .............. 5649

676 Ái - Sợi dây đưa đến sanh hữu - Kinh MẶT TRỜI – Tăng III, 418 ..................................5662 677 Ái - Sự vật khả ái khả lạc được gọi là Gai trong giới luật của bậc Thánh - Kinh Khổ Pháp – Tương IV, 306 ............................................5671 678 Ái - Tham ái ấy người Hiền trí đoạn trừ - Kinh Bậc Hiền So Sánh Với Kẻ Ngu – Tương II, 49 .....................................................................5678 679 Ái - Thân này do ái, đồ ăn, kiêu mạn, dâm dục tác thành - Kinh TỶ KHEO NI – Tăng II, 90 .....................................................................5681 680 Ái - Thật là hạ liệt cái gọi là.. - Kinh Đờn Tỳ Bà – Tương IV, 317 .........................................5686 681 Ái - Thế Tôn sống an lạc vì đã đoạn tận tham ái - Kinh VỀ ÀLAVÌ - Tăng I, 244 ................5691

MƯỜI HAI DUYÊN                                                            78

682 Ái - Thế nào là vị đã chặt đứt khát ái - Kinh SÀRIPUTTA – Tăng I, 239 ........................5695 683 Ái - Tỷ kheo Sati bị mắc trong lưới lớn của ái - ĐẠI Kinh ĐOẠN TẬN ÁI – 38 Trung I, 559 .....................................................................5698 684 Ái - Vì sao ái tăng trưởng - Kinh Thủ – Tương II, 154 ..........................................................5733 685 Ái - Vô minh và Hữu ái là pháp cần được đoạn tận - Kinh THẮNG TRÍ – Tăng II, 287 .....5747 686 Ái - Ái duyên Thủ - Kinh Thủ – Tương II, 154 .....................................................................5749 687 Ái - Ái là người thợ dệt - Kinh CON ĐƯỜNG ĐI ĐẾN BỜ BÊN KIA – Tăng III, 193 ......5763 688 Ái - Ái là nhiên liệu cho tái sanh - Kinh Luận Nghị Đường – Tương IV, 616 ....................5768 689 Ái - Ái là sự nhuận ướt - Kinh HIỆN HỮU – Tăng I, 405 ..................................................5772 690 Ái - Ái nhiễm là bệnh tật, là mũi tên, là mụt nhọt - Kinh Ái Nhiễm – Tương IV, 113 .............5774 691 Ái - Ái tập khởi là khổ tập khởi - Kinh Khổ – Tương II, 131 ..............................................5780

MƯỜI HAI DUYÊN                                                            79

692 Ái - Ái ở chỗ nào - Kinh ĐẠI NIỆM XỨ – 22 Trường II, 185 .............................................5783 693 Thủ - Định nghĩa - Pháp bị chấp thủ và chấp thủ - 5 uẩn - Kinh Chấp Thủ – Tương III, 297 .5816 694 Thủ - Định nghĩa - Pháp bị chấp thủ và chấp thủ - 6 xứ - Kinh Chấp Thủ – Tương IV, 157 ..5818 695 Thủ - Định nghĩa - Pháp bị kiết sử và kiết sử - Kinh Kiết Sử – Tương IV, 156 ...................5820 696 Thủ - Định nghĩa - Pháp đưa đến chấm dứt tất cả chấp thủ - Kinh Được Chấm Dứt 1 – Tương IV, 61 ..........................................................5823 697 Thủ - Định nghĩa - Pháp đưa đến liễu tri tất cả chấp thủ - Kinh Liễu Tri – Tương IV, 59 ...5827 698 Thủ - Định nghĩa - Thế nào là bị chấp thủ quấy rối   - Kinh TỔNG THUYẾT VÀ BIỆT THUYẾT – 138 Trung III, 513 ..................5829 699 Thủ - 4 loại thủ được Thế Tôn Chánh Đẳng Giác - TIỂU Kinh SƯ TỬ HỐNG – 11 Trung I, 151 .....................................................................5844 700 Thủ - Ai chấp thủ - Kinh Moliya Phagguna – Tương II, 30 ................................................5854

MƯỜI HAI DUYÊN                                                            80

701 Thủ - Chấp thủ vi tế cuối cùng - Kinh BẤT ĐỘNG LỢI ÍCH – 106 Trung III, 97 .........5858 702 Thủ - Do chấp thủ cái gì nội lạc nội khổ khởi lên - Kinh Chấp Thủ – Tương IV, 150 .............5867 703 Thủ - Do chấp thủ nên mới có tư tưởng Tôi là - Kinh Ananda – Tương III, 191 ...................5869 704 Thủ - Do hoan hỷ đối với sắc nên thủ đvới sắc khởi lên - Kinh Thiền Định – Tương III, 31 .....................................................................5872 705 Thủ - Do không chấp thủ nên không có dao động - Kinh Thích Hợp 1 – Tương IV, 41 ..........5876 706 Thủ - Do không chấp thủ nên không tháo động - TIỂU Kinh SƯ TỬ HỐNG – 11 Trung I, 151 .....................................................................5885 707 Thủ - Do không tư lường nên không chấp thủ một vật gì trên đời - Kinh Thích Hợp 1 – Tương IV, 41 ..........................................................5895 708 Thủ - Giới cấm thủ - 4 loại giới cấm của Nigantha - Kinh SAMÔN QUẢ – 2 Trường I, 93.................................................................5905 709 Thủ - Giới cấm thủ - Kinh SÀLHA – Tăng II, 204...............................................................5967

MƯỜI HAI DUYÊN                                                            81

710 Thủ - Giới cấm thủ - Kinh SỰ HẦU HẠ GIÚP ĐỠ – Tăng I, 407 ........................................5972 711 Thủ - Không chấp thủ một cái gì ở đời - Kinh HY CẦU – Tăng I, 163 ..............................5974 712 Thủ - Không nên thiên chấp tất cả pháp - Kinh NGỦ NGỤC – Tăng III, 396 ......................5980 713 Thủ - Kinh Quán Kiến – Tương III, 90 ......5990 714 Thủ - Kinh Tư Lường – Tương II, 147 ......5992 715 Thủ - Kinh ĐẠI Kinh ĐOẠN TẬN ÁI – 38 Trung I, 559 ................................................6000 716 Thủ - Kiến - Kiến nào là 4 loại kiến định - Kinh TỰ HOAN HỶ – 28 Trường II, 415 ..........6035 717 Thủ - Kiến - Kiến nào là Tuệ - Kinh CÁC VỊ SÀPÙGIYÀ – Tăng II, 193 ........................6064 718 Thủ - Kiến - Kiến nào nên hành trì - Kinh NÊN HÀNH TRÌ KHÔNG NÊN HÀNH TRÌ – 114 Trung III, 191 ..............................................6068 719 Thủ - Kiến - Kiến đưa đến hạnh phúc và khổ đau - Kinh CHỦNG TỬ – Tăng IV, 531 ..........6095

MƯỜI HAI DUYÊN                                                    82

720 Thủ - Kiến - Phá hoại kiến có thân - Kinh SỰ PHÁ HOẠI – Tăng III, 481 ........................6098 721 Thủ - Kiến - Thế nào là hộ trì chân lý - Kinh CANKI – 95 Trung II, 715 .........................6101 722 Thủ - Làm sao để không chấp thủ một sự vật gì ở đời - Kinh GIỚI PHÂN BIỆT – 140 Trung III, 541...............................................................6127 723 Thủ - Làm sao để không chấp thủ - TIỂU Kinh ĐOẠN TẬN ÁI – 37 Trung I, 549 .............6147 724 Thủ - Như Lai dùng chúng nhưng không chấp trước chúng - Kinh POTTHAPADA – 9 Trường I, 311 ...........................................................6157 725 Thủ - Thủ duyên Hữu - Do duyên chấp thủ 6 giới nên có nhập thai - Kinh SỞ Y XỨ – Tăng I, 310 .....................................................................6196 726 Thủ - Thủ duyên Hữu - Ta tuyên bố sự sanh khởi đối với người có chấp thủ, không phải... - Kinh Luận Nghị Đường – Tương IV, 616 ...........6206 727 Thủ - Thủ duyên sanh ra Tà kiến về tự ngã - Kinh Và Nếu Không Phải Của Tôi – Tương III, 324...............................................................6210

MƯỜI HAI DUYÊN                                                            83

728 Thủ - Tu tập - Pháp đưa đến chấm dứt tất cả chấp thủ - Kinh Được Chấm Dứt 1 – Tương IV, 61 .....................................................................6213 729 Thủ - Tu tập - Pháp đưa đến liễu tri tất cả chấp thủ - Kinh Liễu Tri – Tương IV, 59 ...........6217 730 Thủ - Ái duyên Thủ - 9 pháp lấy ái làm cội gốc - Kinh ÁI – Tăng IV, 140 ...........................6219 731 Thủ - Ái duyên Thủ - Do duyên gì mà thủ đối với 5 uẩn khởi lên - Kinh Thiền Định – Tương III, 31...........................................................6220 732 Thủ -- Ngã luận thủ - 108 ngã chấp - Kinh ÁI – Tăng II, 225.................................................6224 733 Thủ -- Ngã luận thủ - 3 Ngã chấp - Thô phù ngã chấp, ý sở thành ngã chấp, vô sắc… - Kinh POTTHAPADA – 9 Trường I, 311 ............6228 734 Thủ -- Ngã luận thủ - Các hình thức chấp ngã - Kinh ĐẠI DUYÊN – 15 Trường I, 511 .....6267 735 Thủ -- Ngã luận thủ - Có tự ngã không - Kinh Ananda – Tương IV, 619 ............................6297 736 Thủ -- Ngã luận thủ - Do chấp thủ 5 uẩn nên mới có tư tưởng Tôi là - Kinh Ananda – Tương III, 191...............................................................6300

MƯỜI HAI DUYÊN                                                            84

737 Thủ -- Ngã luận thủ - Kinh NĂM BA – 102 Trung III, 37 ................................................6303 738 Thủ -- Ngã luận thủ - Kinh PHẠM VÕNG – 1 Trường I, 11 ................................................6323 739 Thủ -- Ngã luận thủ - Kinh VÍ DỤ CON RẮN – 22 Trung I, 295 ...........................................6402 740 Thủ -- Ngã luận thủ - Làm sao phá bỏ... - Kinh ĐOẠN GIẢM – 8 Trung I, 97 ....................6432 741 Thủ -- Ngã luận thủ - Làm sao phá bỏ… - Kinh AGGIVACCHAGOTTA – 72 Trung II, 313 .....................................................................6450 742 Thủ -- Ngã luận thủ - Nguyên nhân ngã luận thủ sanh khởi là Không như lý tác ý - Kinh TẤT CẢ LẬU HOẶC – 2 Trung I, 19 ......................6463 743 Thủ -- Ngã luận thủ - Nguyên nhân sanh ra kiến chấp về tự ngã - Kinh Quán Kiến – Tương III, 90.................................................................6477 744 Thủ -- Tà kiến - 10 tà đạo bắt đầu từ Tà kiến - Kinh TÀ TÁNH – Tăng IV, 530 ................6480 745 Thủ -- Tà kiến - 2 kiến thủ - TIỂU Kinh SƯ TỬ HỐNG – 11 Trung I, 151............................6482

MƯỜI HAI DUYÊN                                                            85

746 Thủ -- Tà kiến - 2 kiến thủ - Thế giới này phần lớn dựa vào hai chấp kiến - Kinh Channa – Tương III, 239 .............................................6492 747 Thủ -- Tà kiến - 2 kiến thủ - Thế giới này phần lớn rơi vào hai cực đoan.. - Kinh Kaccàyanagotta – Tương II, 36 ..................6498 748 Thủ -- Tà kiến - 4 Kiến điên đảo - Kinh TƯỞNG ĐIÊN ĐẢO – Tăng I, 650 ..........................6501 749 Thủ -- Tà kiến - 4 ách - kiến ách, dục ách, hữu ách, vô minh ách - Kinh CÁC ÁCH – Tăng I, 567...............................................................6504 750 Thủ -- Tà kiến - 6 kiến xứ - Kinh VÍ DỤ CON RẮN – 22 Trung I, 295 ...............................6510 751 Thủ -- Tà kiến - 62 tà kiến, kiến thủ - Kinh PHẠM VÕNG – 1 Trường I, 11.................6540 752 Thủ -- Tà kiến - Cách khai mở chánh kiến cho người bị kiến thủ - Kinh TRƯỜNG TRẢO – 74 Trung II, 345 ...............................................6619 753 Thủ -- Tà kiến - Cư sĩ phá kiến chấp của ngoại đạo - Kinh KIẾN – Tăng IV, 491 ...............6628

MƯỜI HAI DUYÊN                                                         86

754 Thủ -- Tà kiến - Do duyên Giới nên Tưởng, Kiến, Tầm sanh khởi - Kinh Căn Nhà Bằng Gạch – Tương II, 267 .................................6635 755 Thủ -- Tà kiến - Không có tự mình làm, không có người khác làm - Kinh TỰ LÀM – Tăng III, 94.................................................................6638 756 Thủ -- Tà kiến - Không tin có đời sau - Kinh TỆ TÚC – 23 Trường II, 217 ...........................6641 757 Thủ -- Tà kiến - Kinh BẪY MỒI – 25 Trung I, 343...............................................................6693 758 Thủ -- Tà kiến - Kinh KHÔNG GÌ CHUYỂN HƯỚNG – 60 Trung II, 145 .......................6710 759 Thủ -- Tà kiến - Kinh PHẠM THIÊN CẦU THỈNH – 49 Trung I, 713 ...........................6737 760 Thủ -- Tà kiến - Kinh SỰ XUẤT LY CỦA BẬC THÁNH 1 – Tăng IV, 559 ..........................6751 761 Thủ -- Tà kiến - Kinh Tà Kiến Khác – Tương I, 317...............................................................6755 762 Thủ -- Tà kiến - Kiến tham, kiến hỷ, kiến luyến, kiến đam mê.. - Kinh CÁC ÁCH – Tăng I, 567 .....................................................................6760

MƯỜI HAI DUYÊN                                                            87

763 Thủ -- Tà kiến - Làm sao đoạn trừ tà kiến - Kinh Tà Kiến – Tương IV, 242 ...........................6766 764 Thủ -- Tà kiến - Làm sao đoạn trừ... - Kinh ĐOẠN GIẢM – 8 Trung I, 97 ....................6768 765 Thủ -- Tà kiến - Nguyên nhân khởi lên tà kiến - 2 duyên - Kinh HY VỌNG – Tăng I, 160 ..6786 766 Thủ -- Tà kiến - Nguyên nhân khởi lên tà kiến - Kinh Cái Này Là Của Tôi – Tương III, 352 .....................................................................6788 767 Thủ -- Tà kiến - Nguyên nhân khởi lên tà kiến - Kinh Gió – Tương III, 349 .........................6792 768 Thủ -- Tà kiến - Nguyên nhân khởi lên tà kiến - Kinh Tà Kiến – Tương III, 325 ..................6796 769 Thủ -- Tà kiến - Nguyên nhân khởi lên tà kiến - Kinh Tương Ưng Kiến – Tương III, 349 ....6799 770 Thủ -- Tà kiến - Nguyên nhân khởi lên tà kiến - Kinh Tương Ưng Vacchagota – Tương III, 415 .....................................................................6820 771 Thủ -- Tà kiến - Nguyên nhân khởi lên tà kiến là Không như lý tác ý - Kinh TẤT CẢ LẬU HOẶC – 2 Trung I, 19 ................................6824

MƯỜI HAI DUYÊN                                                            88

772 Thủ -- Tà kiến - Người có chánh kiến thì tà kiến bị tổn giảm - Kinh NGUYÊN NHÂN KHIẾN CHO TỔN GIẢM – Tăng IV, 534 .............6838 773 Thủ -- Tà kiến - Như Lai có tồn tại hay không... - Kinh AGGIVACCHAGOTTA – 72 Trung II, 313...............................................................6840 774 Thủ -- Tà kiến - Như Lai có tồn tại hay không... - Kinh KHÔNG TUYÊN BỐ – Tăng III, 368 .....................................................................6853 775 Thủ -- Tà kiến - Như Lai có tồn tại hay không... - Kinh KOKANUDA – Tăng IV, 506 ........6857 776 Thủ -- Tà kiến - Sự thanh tịnh chứng được nhờ luân hồi - ĐẠI Kinh SƯ TỬ HỐNG – 12 Trung I, 161 ...........................................................6862 777 Thủ -- Tà kiến - Thường kiến, Đoạn kiến - Kinh Pàrileyya – Tương III, 174 .........................6894 778 Thủ -- Tà kiến - Tà kiến là bờ bên này - Kinh SANGÀRAVA – Tăng IV, 556..................6903 779 Thủ -- Tà kiến - Tà kiến là ác - Kinh CHỦNG TỬ – Tăng IV, 531 .....................................6906

MƯỜI HAI DUYÊN                                                            89

780 Thủ -- Tà kiến - Tà kiến về cách tu tập đưa đến giải thoát - ĐẠI Kinh SƯ TỬ HỐNG – 12 Trung I, 161 ...........................................................6909 781 Thủ -- Tà kiến - Tà kiến về nghiệp, đấng tạo hoá, không nhân duyên - Kinh SỞ Y XỨ – Tăng I, 310...............................................................6941 782 Thủ -- Tà kiến - Tà kiến về quá khứ và tương lai - Kinh THANH TỊNH – 29 Trường II, 441 .....................................................................6951 783 Thủ -- Tà kiến - Tà kiến được che dấu khi thực hành - Kinh CHE GIẤU – Tăng I, 516 ......6990 784 Thủ -- Tà kiến - Tà thuyết của ngoại đạo - Kinh SAMÔN QUẢ – 2 Trường I, 93.................6992 785 Thủ -- Tà kiến - Tánh ác của kiến - Kinh TÀ KIẾN – Tăng I, 66 ......................................7054 786 Thủ -- Tà kiến - Tưởng vô thường để trị Thoả mãn kiến - Kinh THỎA MÃN – Tăng III, 266 .....................................................................7058 787 Thủ -- Tà kiến - Tắm rửa sông có hết tội lổi không - Kinh VÍ DỤ TẤM VẢI – 7 Trung I, 87 .....................................................................7059

MƯỜI HAI DUYÊN                                                            90

788 Thủ -- Tà kiến - Vì tự trọng, vì lường gạt nên chấp chặt tà kiến - Kinh TỆ TÚC – 23 Trường II, 217 ..........................................................7069 789 Thủ -- Tà kiến - Đem lại bất hạnh cho nhiều người - Kinh MỘT PHÁP – Tăng I, 71......7121 790 Thủ -- Tà kiến - Đem lại bất hạnh cho nhiều người - Kinh VỊ TRƯỞNG LÃO – Tăng II, 493 .....................................................................7125 791 Thủ -- Tà kiến - Đức Phật không ban hoạ phước cho ai - Kinh BỒ ĐỀ VƯƠNG TỬ – 85 Trung II, 565 ..........................................................7129

MƯỜI HAI DUYÊN                                                            91

DẪN NHẬP

1. Lời giới thiệu
 Sau khi nhận thấy tính thực tế, gần gũi, dễ hiểu và trí
tuệ tuyệt diệu trong những bài kinh của bộ ĐẠI TẠNG
KINH VIỆT NAM do Hoà Thượng Thích Minh Châu
dịch trực tiếp từ Kinh Tạng Pali, chúng tôi nhận thấy
rằng những bộ kinh này là những thực tế tuyệt diệu
trong cuộc sống và nếu những bài kinh này không
được tiếp cận và áp dụng trong cộng đồng Phật tử thì
thật là một thiệt thòi cho những người con của Phật.
 Ví như một người khi nếm được hương vị tuyệt vời của
một chiếc bánh ngon, lòng nghĩ tới những người thân
thương của mình và đem đến mời họ cùng ăn với
mình, đó chính là tâm niệm của chúng tôi khi thực
hiện công việc này. Chúng tôi với tấm lòng chân thành
sâu sắc cầu mong cho mọi người cùng có thể tiếp cận
được với Kinh Tạng Pali (kinh Nikaya) và tìm được
chân đứng trong bộ kinh này.
 Vì vậy, nhằm giới thiệu bộ kinh Nikaya đến với cộng
đồng Phật tử ở khắp nơi và nhằm giúp cho quý đạo
hữu dễ dàng tiếp cận với kinh Nikaya nên trong phiên
bản vi tính này chúng tôi đã mạo muội cẩn thận đánh

MƯỜI HAI DUYÊN                                           92

dấu, tô màu những điểm căn bản và trọng tâm trong
các bài kinh để quý đọc giả có thể nhanh chóng nắm
hiểu được nội dung, ý nghĩa và những điểm quan
trọng của bài kinh. Công việc này đã được chúng tôi
thực hiện dựa trên sự thấy biết và kinh nghiệm thực
hành của bản thân, quý đạo hữu cố gắng đọc đi đọc
lại và suy nghiệm kỹ từng lời kinh rồi đem áp dụng
thực hành để có thể tự mình thành tựu Tuệ giác như
Đức Phật đã chỉ dạy.
2. Lợi ích của việc nghiên cứu học hỏi bộ kinh này là gì?
 Đi thẳng vào lời dạy của Đức Phật, tiếp cận trực tiếp
với những lời dạy nguyên chất của Đức Phật khi Ngài
còn tại thế, tránh được sự truyền tải ý nghĩa giáo
pháp có khi đúng, có khi lệch của các vị này vị kia,
tránh được việc đến với đạo Phật nhưng nhìn nhận
và hiểu biết đạo Phật thông qua lăng kính của người
khác.
 Biết được với những sự kiện đã từng xảy ra trong thời
kỳ Đức Phật còn tại thế như: hoàn cảnh xã hội thời
đó, đời sống thực tế của Đức Phật và các cuộc thuyết
giảng Chánh Pháp của Ngài.
 Trí tuệ được mở rộng, biết được đôi phần về trí tuệ
thâm sâu vi diệu của Đức Phật qua các bài thuyết

MƯỜI HAI DUYÊN                                          93

giảng của Ngài và qua các cuộc cật vấn, chất vấn của
ngoại đạo.
 Được làm quen với các Pháp học và Pháp hành mà
Đức Phật đã trình bày dưới nhiều hình thức đa dạng
khác nhau. Học hỏi được nhiều cách tu tập, nhiều
phương diện tu tập, không bị hạn chế bó buộc trong
một phương diện tu tập theo một trường phái nào.
 Có được một cái nhìn trực tiếp, trực diện đối với
Chánh Pháp, giúp cho người tu tập không đi lệch ra
ngoài Chánh Pháp, không làm uổng phí thời gian và
công sức mà người tu tập đã bỏ ra để nghiên cứu tìm
hiểu học hỏi và thực hành Phật Pháp, giúp cho nhiệt
tình và ước nguyện của người tu học chân chánh được
thành đạt, có kết quả tốt đẹp và lợi ích thiết thực ngay
trong đời sống hiện tại.
 Có được đầy đủ những phương tiện để thực hiện Pháp
học vàPháp hành, biết rõ những gì mình cần phải làm
trên con đường đi đến sự chấm dứt khổ đau.
 Trong khi đọc, nghe, nghiên cứu, học hỏi các bản
kinh thì tâm được an trú vào trong Chánh Tri Kiến,
tham sân si được vắng mặt trong lúc ấy, tâm được an
trú vào trong Chánh Pháp.

MƯỜI HAI DUYÊN                                           94

 Ngay trong hiện tại gieo kết được những thiện duyên tốt lành đối với Chánh Pháp của Đức Phật, có thể thẳng tiến đến việc tu tập sự giải thoát sanh tử ngay trong kiếp hiện tại. Nhưng nếu ngay trong hiện tại không đạt được sự giải thoát thì những thiện duyên này sẽ giúp được cho các đời sau: khi được sanh ra, tâm luôn hướng về sự tìm cầu Chánh Pháp, yêu thích tìm kiếm những lời dạy nguyên gốc của Đức Phật, và đồng thời tâm cũng luôn hướng về sự không ưa thích đối với các tà Pháp, tránh xa các tà thuyết không chân chánh, không có cảm xúc cảm tình đối với các tà đạo, tránh được các con đường tu tập sai lệch làm uổng phí công sức và tâm nguyện của người tu tập mà vẫn không đạt được sự giải thoát khổ đau.  Trong quá trình học hỏi nghiên cứu cẩn thận các bản kinh này thì Chánh Tri Kiến đi đến thành tựu đầy đủ, Giới Hạnh đi đến thành tựu đầy đủ, ba kiết sử Thân Kiến, Hoài Nghi, Giới Cấm Thủ được đoạn tận, chứng được Dự Lưu Quả, là bậc Dự Lưu, chỉ còn tái sanh tối đa là bảy lần giữa chư Thiên và loài người, không còn bị đọa vào trong các đường ác sanh như địa ngục, ngạ quỷ, súc sanh.  Khi thân hoại mạng chung nếu bị thất niệm, tâm không được tỉnh giác, thì khi tái sanh đời sau, lúc đầu

MƯỜI HAI DUYÊN                                          95

không nhớ được đạo pháp, nhưng sau đó sẽ có những
nhân duyên đưa đến giúp cho tâm trí từ từ nhớ lại và
tiếp tục tu tập trong vòng tối đa bảy lần tái sanh là sẽ
đi đến sự chứng đạt được tâm hoàn toàn tịch lặng
thoát ly sanh tử, thoát ly đau khổ, thoát khỏi mọi ràng
buộc, phiền não đối với năm thủ uẩn.
3. Lòng tri ân
 Chúng ta, những người đến với đạo thoát ly sanh tử
của Đức Phật sau khi Ngài nhập diệt đã trên 2500
năm, nhưng may mắn quá lớn cho chúng ta đó là việc
chúng ta vẫn còn được thấy, được gặp, được học hỏi
và được hành trì theo những bản kinh nguyên chất
truyền thống của Đức Phật. Xin hạnh phúc tri ân sự
may mắn này của mình và xin chân thành vô lượng
cung kính tri ân Hòa Thượng Thích Minh Châu,
người đã bỏ nhiều thời gian, nhiều tâm huyết để làm
cho Chánh Pháp được sáng tỏ đối với những người
con của Đức Phật tại Việt Nam.
 Xin chân thành cung kính cúi đầu tri ân Hoà Thượng
- vị ân sư của Phật tử Việt Nam.

Pháp quốc, ngày 05 tháng 07 năm 2014 Người trình bày - Chơn Tín Toàn

MƯỜI HAI DUYÊN                                             96

MƯỜI HAI DUYÊN   97

1       Định nghĩa - 12 duyên đầy đủ - Kinh ĐẠI BỔN – 14 Trường I, 431

KINH ĐẠI BỔN
(MAHA PADANA SUTTA)
– Bài kinh số 14 – Trường I, 431
I

1. Như vậy tôi nghe. Một thời, Thế Tôn ở tại nước
Sãvatthi (Xá-vệ) rừng Jeta (Kỳ-đà), vườn ông
Anãthapindika (Cấp Cô Độc), trong am thất cây
Kareri (Hoa Lâm). Lúc bấy giờ, số đông các Tỷ-kheo
đi khất thực về, sau khi dùng bữa xong, cùng ngồi và
tụ họp lại Hoa Lâm viên đường, pháp thoại thuộc về
tiền thân được khởi lên: "Đây là tiền thân, đây là tiền
thân".

2. Thế Tôn, với thiên nhĩ thanh tịnh vượt quá loài người nghe được câu chuyện này giữa các Tỷ-kheo. Rồi Thế Tôn, từ chỗ ngồi đứng dậy, đi đến Hoa Lâm viên đường. Khi đến xong, Ngài ngồi trên ghế đã soạn sẵn. Sau khi ngồi, Thế Tôn hỏi các Tỷ-kheo:

- Này các Tỷ-kheo, câu chuyện gì, các người đang ngồi bàn? Câu chuyện gì đã bị gián đoạn giữa các người?

MƯỜI HAI DUYÊN                                       98

Khi được nói vậy, những Tỷ-kheo ấy bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, chúng con đi khất thực về, sau khi
dùng bữa xong, cùng ngồi và tụ họp tại Hoa Lâm
viên đường, pháp thoại về tiền thân được khởi lên:
"Đây là tiền thân, đây là tiền thân". Bạch Thế Tôn,
đó là câu chuyện đang được bàn đến giữa chúng con
thời Thế Tôn đến.

3. - Này các Tỷ-kheo, các người có muốn nghe pháp thoại thuộc về tiền thân không?

- Bạch Thế Tôn, thật là đúng thời; bạch Thiện Thệ,
thật là đúng thời để Thế Tôn giảng pháp thoại thuộc
về tiền thân. Sau khi nghe Thế Tôn, các Tỷ-kheo sẽ
thọ trì.

- Vậy này các Tỷ-kheo, các người hãy nghe và khéo tác ý, Ta sẽ giảng.

- Dạ vâng, bạch Thế Tôn.

Các Tỷ-kheo này đáp lời Thế Tôn. Thế Tôn giảng như sau:

4. - Này các Tỷ-kheo, chín mươi mốt kiếp về trước, Thế Tôn Vipassĩ (Tỳ-bà-thi), bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác ra đời.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   99

- Này các Tỷ-kheo, ba mươi mốt kiếp về trước,
Thế Tôn Sikhĩ (Thi-khí) bậc A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác ra đời.
- Này các Tỷ-kheo, cũng trong ba mươi mốt
kiếp ấy, Thế Tôn Vessabhũ (Tỳ-xá-bà) bậc A-
la-hán, Chánh Đẳng Giác ra đời.
- Này các Tỷ-kheo cũng trong hiền kiếp ấy,
Thế Tôn Kakusandha (Câu-lâu-tôn) bậc A-la-
hán, Chánh Đẳng Giác ra đời.
- Này các Tỷ-kheo, cũng trong hiền kiếp ấy,
Thế Tôn Konãgamana (Câu-na-hàm) bậc A-la-
hán, Chánh Đẳng Giác ra đời.
- Này các Tỷ-kheo, cũng trong hiền kiếp ấy,
Thế Tôn Kassapa (Ca-diếp) bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác ra đời.
- Này các Tỷ-kheo, cũng trong hiền kiếp ấy,
nay Ta, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác ra đời.

5. Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Vipassĩ, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác sanh thuộc chủng tánh Sát-đế-lỵ, sanh trong giai cấp Sát-đế-lỵ.

- Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Sikhĩ, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, thuộc chủng tánh Sát-đế-lỵ,

MƯỜI HAI DUYÊN                                  100

sanh trong giai cấp Sát-đế-lỵ.
- Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Vessabhũ, bậc A-
la-hán, Chánh Đẳng Giác, thuộc chủng tánh
Sát-đế-lỵ, sanh trong giai cấp Sát-đế-lỵ.
- Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Kakusandha, bậc
A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, thuộc chủng tánh
Bà-la-môn, sanh trong giai cấp Bà-la-môn .
- Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Konãgamana, bậc
A-la-hán, Chánh Đẳng Giác thuộc chủng tánh
Bà-la-môn, sanh trong giai cấp Bà-la-môn.
- Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-
hán, Chánh Đẳng Giác thuộc chủng tánh Bà-la-
môn, sanh trong giai cấp Bà-la-môn .
- Này các Tỷ-kheo, nay Ta là bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác thuộc chủng tánh Sát-đế-lỵ,
sanh trong giai cấp Sát-đế-lỵ.

6. Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Vipassĩ, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác thuộc danh tánh Kondanna (Câu- ly-nhã).

- Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Sikhĩ, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác thuộc danh tánh Kondanna.

MƯỜI HAI DUYÊN                                  101

- Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Vessabhũ, bậc A-
la-hán, Chánh Đẳng Giác thuộc danh tánh
Kondanna.
- Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Kakusandha, bậc
A-la-hán, Chánh Đẳng Giác thuộc danh tánh
Kassapa.
- Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Konàgamara, bậc
A-la-hán, Chánh Đẳng Giác thuộc danh tánh
Kassapa.
- Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-
hán, Chánh Đẳng Giác thuộc danh tánh
Kassapa.
- Này các Tỷ-kheo, nay Ta là bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác, thuộc danh tánh Gotama
(Cù-đàm).

7. Này các Tỷ-kheo, trong thời Thế Tôn Vipassĩ bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, tuổi thọ loài người là tám vạn năm.

- Này các Tỷ-kheo, trong thời Thế Tôn Sikhĩ,
bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, tuổi thọ loài
người là bảy vạn năm.
- Này các Tỷ-kheo, trong thời Thế Tôn

MƯỜI HAI DUYÊN                                  102

Vessabhũ, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác,
tuổi thọ loài người là sáu vạn năm.
- Này các Tỷ-kheo, trong thời Thế Tôn
Kakusandha, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác,
tuổi thọ loài người là bốn vạn năm.
- Này các Tỷ-kheo, trong thời Thế Tôn
Konãgamana, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác,
tuổi thọ loài người là ba vạn năm.
- Này các Tỷ-kheo, trong thời Thế Tôn Kassapa,
bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, tuổi thọ của
loài người là hai vạn năm.
- Này các Tỷ-kheo, nay tuổi thọ của Ta không
bao nhiêu, ít oi, tuổi thọ loài người khoảng một
trăm năm hay hơn một chút.

8. Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Vipassĩ, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, giác ngộ dưới gốc cây pãtali (bà- bà-la).

- Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Sikhĩ, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác, giác ngộ dưới gốc cây
pundarika (phân-đà-ly).
- Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Vessabhù, bậc A-
la-hán, Chánh Đẳng Giác, giác ngộ dưới gốc

MƯỜI HAI DUYÊN                                    103

cây sirĩsa (thi-lợi-sa).
- Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Konãkgamana, bậc
A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, giác ngộ dưới gốc
cây udumbara (ô-tam-bà-la).
- Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-
hán, Chánh Đẳng Giác, giác ngộ dưới gốc cây
nigrodha (ni-câu-luật-đà).
- Này các Tỷ-kheo, nay Ta là bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác giác ngộ dưới gốc cây
assattha (bát-đa-la).

9. Này các Tỷ-kheo, hai vị hiền sĩ, đệ nhứt đệ tử của Thế Tôn Vipassĩ, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, tên là Khanda (Kiển-trà) và Tissa (Đề-xá).

- Này các Tỷ-kheo, hai vị hiền sĩ, đệ nhứt đệ tử
của Thế Tôn Sikhĩ, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng
Giác, tên là Abhibhũ (A-tỳ-phù) và Sambhava
(Tam-bà-bà).
- Này các Tỷ-kheo, hai vị hiền sĩ, đệ nhất đệ tử
của Thế Tôn Vessabhũ, bậc A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác, tên là Sona (Phù-du) và Uttara
(Uất-đa-la).
- Này các Tỷ-kheo, hai vị hiền sĩ, đệ nhất đệ tử

MƯỜI HAI DUYÊN                                     104

của Thế Tôn Kakusandha, bậc A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác tên là Vidhũra (Tỳ-lâu) và Sanjĩva
(Tát-ni).
- Này các Tỷ-kheo, hai vị hiền sĩ, đệ nhất đệ tử
của Thế Tôn Konãgamana, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác tên là Bhiyyosa (Thư-bàn-
na) và Uttara (Uất-đa-la).
- Này các Tỷ-kheo, hai vị hiền sĩ, đệ nhất đệ tử
của Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác tên là Tissa (Đề-xá) và Bhãradvãja
(Bà-la-bà).
- Này các Tỷ-kheo, hai vị hiền sĩ, đệ nhất đệ tử
của Ta là Sãriputta (Xá-lợi-phất) và
Moggallãna (Mục-kiền-liên).

10. Này các Tỷ-kheo, trong thời Thế Tôn Vipassĩ,
bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác có ba Tăng hội: một
Tăng hội sáu mươi tám triệu Tỷ-kheo, một Tăng hội
mười vạn Tỷ-kheo, một Tăng hội tám vạn Tỷ-kheo.
Này các Tỷ-kheo, trong thời Thế Tôn Vipassĩ bậc A-
la-hán, Chánh Đẳng Giác có ba Tăng hội như vậy,
tất cả đều là bậc Lậu tận.

- Này các Tỷ-kheo, trong thời Thế Tôn Sikhĩ, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác có ba Tăng

MƯỜI HAI DUYÊN                                  105

hội: một Tăng hội mười vạn Tỷ-kheo, một
Tăng hội tám vạn Tỷ-kheo, một Tăng hội bảy
vạn Tỷ-kheo. Này các Tỷ-kheo, trong thời Thế
Tôn Sikhĩ, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác có
ba Tăng hội như vậy, tất cả đều là bậc Lậu tận.
- Này các Tỷ-kheo, trong thời Thế Tôn
Vessabhũ, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác có
ba Tăng hội: một Tăng hội tám vạn Tỷ-kheo,
một Tăng hội bảy vạn Tỷ-kheo, một Tăng hội
sáu vạn Tỷ-kheo. Này các Tỷ-kheo, trong thời
Thế Tôn Vessabhũ, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng
Giác có ba Tăng hội như vậy, tất cả đều là bậc
Lậu tận.
- Này các Tỷ-kheo, trong thời Thế Tôn
Kakusandha, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác
có một Tăng hội bốn vạn Tỷ-kheo. Này các Tỷ-
kheo, trong thời Thế Tôn Kakusandha, bậc A-
la-hán, Chánh Đẳng Giác có một Tăng hội như
vậy, tất cả đều là bậc Lậu tận.
- Này các Tỷ-kheo, trong thời Thế Tôn
Konãgamana, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác
có một Tăng hội ba vạn Tỷ-kheo. Này các Tỷ-
kheo, trong thời Thế Tôn Konãgamana, bậc A-
la-hán, Chánh Đẳng Giác có một Tăng hội như
vậy, tất cả đều là bậc Lậu tận.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   106

- Này các Tỷ-kheo, trong thời Thế Tôn Kassapa,
bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác có một Tăng
hội hai vạn Tỷ-kheo. Này các Tỷ-kheo, trong
thời Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác có một Tăng hội như vậy, tất cả đều
là bậc A-la-hán .
- Này các Tỷ kheo, nay trong thời của Ta có một
Tăng hội một ngàn hai trăm năm mươi Tỷ-
kheo, tất cả đều là bậc Lậu tận.

11. Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Vipassĩ, bậc A-la- hán, Chánh Đẳng Giác, có vị thị giả Tỷ-kheo tên là Asoka (A-dục), vị này là vị thị giả đệ nhất.

- Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Sikhĩ bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác có vị thị giả Tỷ-kheo tên là
Khemankara (Nhẫn Hành), vị này là vị thị giả
đệ nhất.

- Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Vessabhũ, bậc A-
la-hán, Chánh Đẳng Giác có vị thị giả Tỷ-kheo
tên là Upasannaka (Tịch Diệt) vị này là vị thị
giả đệ nhất.

- Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Kakusandha, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác có vị thị giả Tỷ- kheo tên là Buddhija (Thiện Giác), vị này là thị

MƯỜI HAI DUYÊN                                    107

giả đệ nhất.

- Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Konãgamana, bậc
A-la-hán, Chánh Đẳng Giác có vị thị giả Tỷ-
kheo tên là Sotthija (An Hòa), vị này là vị thị
giả đệ nhất.

- Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Kassapa bậc A-la-
hán, Chánh Đẳng Giác có vị thị giả Tỷ-kheo
tên là Sabbamitta (Thiện Hữu), vị này là vị thị
giả đệ nhất.

- Này các Tỷ-kheo, nay Ta có vị thị giả Tỷ-kheo tên là Ànanda (A-nan), vị này là vị thị giả đệ nhất.

12. Này các Tỷ-kheo, phụ vương của Thế Tôn
Vipassĩ bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác tên là
Bandhumã (Bàn-đầu); mẫu hậu tên là Bandhumati
(Bàn-đầu-bà-đề). Kinh thành của vua Bandhumã tên
là Bandhumatĩ.

- Này các Tỷ-kheo, phụ vương Thế Tôn Sikhĩ,
bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác tên là Aruna
(Minh Tướng); mẫu hậu tên là Pabhãvatĩ
(Quang Huy); kinh thành của vua Aruna tên là
Pabhãvatĩ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   108

- Này các Tỷ-kheo, phụ vương Thế Tôn
Vessabhũ, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác tên
là Suppatĩta (Thiện Đăng), mẫu hậu tên là
Yasavati (Xứng Giới); Kinh thành của vua
Suppatita tên là Anopama (Vô Dụ).
- Này các Tỷ-kheo, phụ thân Bà-la-môn của Thế
Tôn Kakusandha, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng
Giác, tên là Aggidatta (Tự Đắc); mẫu thân Bà-
la-môn tên là Visãkhã (Thiện Chi). Này các
Tỷ-kheo, lúc bấy giờ vua trị vì tên là Khema
(An Hòa); kinh thành vua Khema tên là
Khemavatĩ (An Hòa).
- Này các Tỷ-kheo, phụ thân Bà-la-môn của Thế
Tôn Konãgamana, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng
Giác tên là Yannadatta (Đạt Đức) mẫu thân Bà-
la-môn tên là Uttarã (Thiện Thắng; Này các
Tỷ-kheo, lúc bấy giờ, vua trị vì tên là Sobha
(Thanh Tịnh); kinh thành của vua Sobha tên là
Sobhavatĩ (Thanh Tịnh).
- Này các Tỷ-kheo, phụ thân Bà-la-môn của Thế
Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác
tên là Brahmadatta (Phạm Thi) mẫu thân Bà-
la-môn tên là Dhanavatĩ (Tài Chủ). Này các
Tỷ-kheo, lúc bấy giờ vua trị vì tên là Kikĩ (Hấp
Tỳ); kinh thành vua Kikĩ là Baranasĩ (Ba-la-

MƯỜI HAI DUYÊN                                   109

nại).
- Này các Tỷ-kheo, nay phụ vương của Ta tên là
Suddhodana (Tịnh Phạn); mẫu hậu của Ta tên
là Mãyã (Ma-da); kinh thành tên là
Kapilavatthu (Ca-tỳ-la-vệ).
Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Giảng xong Thiện
Thệ từ chỗ ngồi đứng dậy, đi vào tịnh xá.

13. Thế Tôn đi ra chẳng bao lâu cuộc đàm thoại sau đây khởi lên giữa những Tỷ-kheo ấy:

- Này các Hiền giả, thật hy hữu thay! Này các liền giả, thật kỳ diệu thay, đại thần lực, đại oai lực của Như Lai! Như Lai nhớ được chư Phật quá khứ, những vị này đã nhập Niết bàn, đã đoạn các chướng ngại, đã đoạn các chướng đạo, đã chấm dứt sự luân hồi, đã thoát ly mọi đau khổ. Như Lai cũng nhớ đến chủng tánh của những vị này, cũng nhớ đến danh tánh, cũng nhớ đến tộc tánh, cũng nhớ đến tuổi thọ, cũng nhớ đến hai vị đệ tử, cũng nhớ đến các Tăng hội như sau: "Các bậc Thế Tôn ấy, sanh tánh là như vậy, danh tánh là như vậy, tộc tánh là như vậy, giới hạnh là như vậy, pháp hạnh là như vậy, tuệ hạnh là như vậy, trí hạnh là như vậy, giải thoát là như vậy".

Này các Hiền giả, quý vị nghĩ như thế nào? Có phải

MƯỜI HAI DUYÊN                                     110

Như Lai khéo chứng đạt pháp giới như vậy, và nhờ chứng đạt pháp giới này, Như Lai nhớ chư Phật quá khứ, những vị này đã nhập Niết Bàn, đã đoạn các chướng ngại, đã đoạn các chướng đạo, đã chấm dứt sự luân hồi, đã thoát ly mọi đau khổ. Như Lai cũng nhớ đến chủng tánh các vị này, cũng nhớ đến danh tánh cũng nhớ đến tộc tánh, cũng nhớ đến tuổi thọ, cũng nhớ đến hai vị đệ tử, cũng nhớ đến các Tăng hội như sau: "Các bậc Thế Tôn ấy, sanh tánh là như vậy, danh tánh là như vậy, tộc tánh là như vậy, giới hạnh là như vậy, pháp hạnh là như vậy, tuệ hạnh là như vậy, trí hạnh là như vậy, giải thoát là như vậy? Hay là chư Thiên mách bảo Như Lai và nhờ sự mách bảo này, Như Lai nhớ được các đức Phật quá khứ, các vị này đã nhập Niết bàn đã đoạn các chướng ngại, đã đoạn các chướng đạo, đã chấm dứt sự luân hồi, đã thoát ly mọi đau khổ. Như Lai cũng nhớ đến chủng tánh các vị này, cũng nhớ đến danh tánh, cũng nhớ đến tộc tánh, cũng nhớ đến tuổi thọ, cũng nhớ đến hai vị đệ tử, cũng nhớ đến các Tăng hội như sau: "Các bậc Thế Tôn ấy, sanh tánh là như vậy, danh tánh là như vậy, tộc tánh là như vậy, giới hạnh là như vậy, pháp hạnh là như vậy, tuệ hạnh là như vậy, trí hạnh là như vậy, giải thoát như thế này?"

Như vậy là cuộc đàm thoại đang khởi lên giữa những Tỷ-kheo ấy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       111

14. Bấy giờ Thế Tôn, vào buổi chiều tối, sau khi xuất
định, liền đến Hoa Lâm viên đường, ngồi trên chỗ đã
soạn sẵn. Sau khi ngồi xong, Thế Tôn nói với các Tỷ-
kheo:

- Này các Tỷ-kheo, nay các Ngươi ngồi luận bàn vấn đề gì? Đề tài gì đã được luận bàn giữa các Ngươi?

Khi được hỏi vậy, các Tỷ-kheo ấy bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, Thế Tôn đi ra chẳng bao lâu, cuộc đàm thoại sau đây đã khởi lên giữa chúng con: "Này các Hiền giả, thật hy hữu thay! Này các hiền giả thật kỳ diệu thay đại thần lực, đại oai lực của Như Lai! Như Lai nhớ được chư Phật quá khứ, những vị này đã nhập Niết Bàn, đã đoạn các chướng ngại, đã đoạn các chướng đạo, đã chấm dứt sự luân hồi, đã thoát ly mọi đau khổ. Như Lai cũng nhớ đến chủng tánh của những vị này, cũng nhớ đến danh tánh, cũng nhớ đến tộc tánh, cũng nhớ đến tuổi thọ, cũng nhớ đến hai vị đệ tử, cũng nhớ đến các Tăng hội như sau: "Các bậc Thế Tôn ấy, sanh tánh là như vậy, danh tánh là như vậy, tộc tánh là như vậy, giới hạnh là như vậy, pháp hạnh là như vậy, tuệ hạnh là như vậy, trí hạnh là như vậy, giải thoát là như vậy". Này các Hiền giả, quý vị nghĩ như thế nào? Có phải Như Lai khéo chứng đạt pháp giới như vậy, và nhờ chứng đạt pháp giới này,

MƯỜI HAI DUYÊN                                     112

Như Lai nhớ chư Phật quá khứ, những vị này đã nhập Niết bàn, đã đoạn các chướng ngại, đã đoạn các chướng đạo, đã chấm dứt sự luân hồi, đã thoát ly mọi đau khổ. Như Lai cũng nhớ đến chủng tánh các vị này, cũng nhớ đến danh tánh, cũng nhớ đến tộc tánh, cũng nhớ đến tuổi thọ, cũng nhớ đến hai vị đệ tử, cũng nhớ đến các Tăng hội như sau: "Các bậc Thế Tôn ấy, sanh tánh là như vậy, danh tánh là như vậy, tộc tánh là như vậy, giới hạnh là như vậy, pháp hạnh là như vậy, tuệ hạnh là như vậy, trí hạnh là như vậy, giải thoát là như vậy?" Hay là chư Thiên mách bảo Như Lai và nhờ sự mách bảo này, Như Lai nhớ được các đức Phật quá khứ, các vị này đã nhập Niết bàn đã đoạn các chướng ngại, đã đoạn các chướng đạo, đã chấm dứt sự luân hồi, đã thoát ly mọi đau khổ. Như Lai cũng nhớ đến chủng tánh các vị này, cũng nhớ đến danh tánh, cũng nhớ đến tộc tánh, cũng nhớ đến tuổi thọ, cũng nhớ đến hai vị đệ tử, cũng nhớ đến các Tăng hội như sau: "Các bậc Thế Tôn ấy, sanh tánh là như vậy, danh tánh là như vậy, tộc tánh là như vậy, giới hạnh là như vậy, pháp hạnh là như vậy, tuệ hạnh là như vậy, trí hạnh là như vậy, giải thoát như thế này?" Bạch Thế Tôn, như vậy là vấn đề bàn luận giữa chúng con, khi Thế Tôn đến.

15. - Này các Tỷ-kheo, như vậy là pháp giới ấy được khéo chứng đạt bởi Như Lai, và nhờ chứng

MƯỜI HAI DUYÊN                                      113

đạt pháp giới này, Như Lai nhớ được chư Phật quá khứ, những vị này đã nhập Niết Bàn, đã đoạn các chướng ngại, đã đoạn các chướng đạo, đã chấm dứt sự luân hồi, đã thoát ly mọi đau khổ. Như Lai cũng nhớ đến chủng tánh của những vị này, cũng nhớ đến danh tánh, cũng nhớ đến tộc tánh, cũng nhớ đến tuổi thọ, cũng nhớ đến hai vị đệ tử, cũng nhớ đến các Tăng hội như sau: "Các bậc Thế Tôn ấy, sanh tánh là như vậy, danh tánh là như vậy, tộc tánh là như vậy, giới hạnh là như vậy, pháp hạnh là như vậy, tuệ hạnh là như vậy, trí hạnh là như vậy, giải thoát là như vậy".

Này các Hiền giả, quý vị nghĩ như thế nào? Có phải Như Lai khéo chứng đạt pháp giới như vậy, và nhờ chứng đạt pháp giới này, Như Lai nhớ chư Phật quá khứ, những vị này đã nhập Niết bàn, đã đoạn các chướng ngại, đã đoạn các chướng đạo, đã chấm dứt sự luân hồi, đã thoát ly mọi đau khổ. Như Lai cũng nhớ đến chủng tánh các vị này, cũng nhớ đến danh tánh, cũng nhớ đến tộc tánh, cũng nhớ đến tuổi thọ, cũng nhớ đến hai vị đệ tử, cũng nhớ đến Tăng hội như sau: "Các bậc Thế Tôn ấy, sanh tánh là như vậy, danh tánh là như vậy, tộc tánh là như vậy, giới hạnh là như vậy, pháp hạnh là như vậy, tuệ hạnh là như vậy, trí hạnh là như vậy, giải thoát là như vậy".

Này các Tỷ-kheo, vậy hãy nghe và suy nghiệm kỹ,

MƯỜI HAI DUYÊN                                        114

Ta sẽ giảng.

- Thưa vâng, Bạch Thế Tôn.

Các Tỷ-kheo ấy vâng lời Thế Tôn, Thế Tôn giảng như sau:

16. - Này các Tỷ-kheo, cách đây chín mươi mốt
kiếp về trước, Thế Tôn Vipassĩ bậc A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác ra đời. Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn
Vipassĩ, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác thuộc
chủng tánh Sát-đế-ly, sanh trong giai cấp Sát-đế-ly.
Này các Tỷ kheo, Thế Tôn Vipassĩ, bậc A la hán,
Chánh Đẳng Giác thuộc danh tánh Kondanna. Này
các Tỷ-kheo, Thế Tôn Vipassĩ, bậc A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác, tuổi thọ đến tám vạn năm. Này các Tỷ-
kheo, Thế Tôn Vipassĩ, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng
Giác, giác ngộ dưới gốc cây Patali (Ba-ba-la). Này
các Tỷ-kheo, hai vị hiền sĩ, đệ nhất đệ tử của Thế
Tôn Vipassĩ, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác tên là
Khanda (Kiển-trà) và Tissa (Đề-xá). Này các Tỷ-
kheo, trong thời Thế Tôn Vipassĩ, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác có ba Tăng hội: một Tăng hội sáu
mươi tám vạn Tỷ-kheo, một Tăng hội mười vạn Tỷ-
kheo, một Tăng hội tám vạn Tỷ-kheo. Này các Tỷ-
kheo, Thế Tôn Vipassĩ, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng
Giác có vị thị giả Tỷ-kheo tên là Asoka (A-dục), vị

MƯỜI HAI DUYÊN                                    115

này là vị thị giả đệ nhất. Này các Tỷ-kheo, Phụ
Vương Thế Tôn Tỳ-bà-thi, bậc A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác tên là Bandhumã (Bàn-đầu), mẫu hậu tên
là Bandhumatĩ (Bàn-đầu-bà-đề), kinh thành của
Bandhumã tên là Bandhumatĩ.

17. Này các Tỷ-kheo, pháp nhĩ là như vậy, Bồ-tát
Vipassĩ, sau khi từ giã cảnh giới Đâu-suất thiên,
chánh niệm tĩnh giác nhập vào mẫu thai. Này các Tỷ-
kheo, pháp nhĩ là như vậy.

Khi Bồ-tát Vipassĩ từ giã cảnh giới Đâu-suất thiên, chánh niệm tĩnh giác nhập vào mẫu thai, khi ấy một hào quang vô lượng, thần diệu, thắng xa oai lực của chư Thiên hiện ra cùng khắp thế giới, gồm có các thế giới ở trên chư Thiên, thế giới của các Ma vương và Phạm thiên và thế giới ở dưới gồm các vị Sa-môn, Bà-la-môn, các vị hoàng tử và dân chúng. (1). Cho đến các cảnh giới ở giữa các thế giới, không có nền tảng, tối tăm, u ám, những cảnh giới mà mặt trăng mặt trời với đại thần lực, đại oai đức như vậy cũng không thể chiếu thấu, trong những cảnh giới ấy một hào quang vô lượng, thắng xa oai lực của chư Thiên hiện ra. Và các chúng sanh sống tại những chỗ ấy, nhờ hào quang ấy mới thấy nhau và nói: "Cũng có những chúng sanh khác sống ở đây". Và mười ngàn thế giới chuyển động, rung động, chuyển động

MƯỜI HAI DUYÊN                                    116

mạnh. Và hào quang vô lượng, thần diệu ấy, thắng xa oai lực của chư Thiên hiện ra ở thế giới. Pháp nhĩ là như vậy.

(1) Sadevamanussaya. Có chỗ dịch: chư Thiên và loài người.

Này các Tỷ-kheo, pháp nhĩ là như vậy. Khi vị Bồ -
tát nhập mẫu thai, bốn vị Thiên tử đứng canh gác
bốn phương trời và nói: "Không cho một ai, người
hay không phải loài người, được hãm hại vị Bồ-tát.
Pháp nhĩ là như vậy".

18. Này các Tỷ-kheo, pháp nhĩ là như vậy. Khi vị
Bồ-tát nhập mẫu thai, mẹ vị Bồ-tát giữ giới một cách
hồn nhiên, không sát sanh, không trộm cắp, không tà
dâm, không nói láo, không uống các thứ rượu men,
rượu nấu. Pháp nhĩ là như vậy.

19. Này các Tỷ-kheo, pháp nhĩ là như vậy. Khi vị Bồ-tát nhập mẫu thai, mẹ vị Bồ-tát không khởi dục tâm đối với một nam nhân nào, và không vi phạm tiết hạnh với bất kỳ người đàn ông nào dầu người này có tâm ái nhiễm đối với bà. Pháp nhĩ là gì vậy.

20. Này các Tỷ-kheo, pháp nhĩ là như vậy. Khi vị Bồ-tát nhập mẫu thai, mẹ vị Bồ-tát có được năm món dục lạc đầy đủ, tận hưởng, trọn hưởng năm món dục

MƯỜI HAI DUYÊN                                     117

lạc ấy. Pháp nhĩ là như vậy.

21. Này các Tỷ-kheo, pháp nhĩ là như vậy. Khi vị
Bồ-tát nhập mẫu thai, mẹ vị Bồ-tát không bị một bệnh
tật gì. Bà sống với tâm hoan hỷ, với thân khoan
khoái. Bà thấy trong bào thai của mình vị Bồ-tát đầy
đủ mọi bộ phận và chân tay.

Này các Tỷ-kheo, ví như viên ngọc lưu ly, thanh tịnh, thuần nhất, có tám cạnh, khéo cắt, khéo giũa, trong sáng, không tỳ vết, hoàn hảo trong mọi phương diện. Rồi một sợi dây được xâu qua viên ngọc ấy, dây màu xanh, màu vàng, màu đỏ, màu trắng hay màu vàng lợt. Nếu có người có mắt để viên ngọc trên bàn tay của mình, người ấy sẽ thấy rõ ràng: "Đây là viên ngọc lưu ly, thanh tịnh thuần nhất, có tám cạnh, khéo cắt khéo giũa, trong sáng, không tỳ vết, hoàn hảo trong mọi phương diện. Đây là sợi dây xâu qua, sợi dây màu xanh, màu vàng, màu đỏ, màu trắng hay màu vàng lạt". Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, khi vị Bồ-tát nhập mẫu thai, mẹ vị Bồ-tát không một bệnh tật gì. Bà sống với tâm hoan hỷ, với thân khoan khoái. Bà thấy trong bào thai của mình vị Bồ-tát đầy đủ mọi bộ phận và chân tay. Pháp nhĩ là như vậy.

22. Này các Tỷ-kheo, pháp nhĩ là như vậy. Sau khi sanh vị Bồ-tát bảy ngày, mẹ vị Bồ-tát mệnh chung

MƯỜI HAI DUYÊN                                     118

và sanh lên cảnh trời Đâu suất. Pháp nhĩ là như vậy.

23. Này các Tỷ-kheo, pháp nhĩ là như vậy. Trong khi
các người đàn bà khác mang bầu thai trong bụng chín
tháng hay mười tháng rồi mới sanh, mẹ vị Bồ-tát
sanh vị Bồ-tát không phải như vậy. Mẹ vị Bồ-tát
mang vị Bồ-tát trong bụng mười tháng trời mới
sanh. Pháp nhĩ là như vậy.

24. Này các Tỷ-kheo, pháp nhĩ là như vậy. Trong khi
các người đàn bà khác, hoặc ngồi, hoặc nằm mà sanh
con, mẹ vị Bồ-tát sanh vị Bồ-tát không phải như vậy.
Mẹ vị Bồ-tát đứng mà sanh vị Bồ-tát. Pháp nhĩ là
như vậy.

25. Này các Tỷ-kheo, pháp nhĩ là như vậy. Khi vị Bồ-tát từ bụng mẹ sanh ra, chư Thiên đỡ lấy Ngài trước, sau mới đến loài người. Pháp nhĩ là như vậy.

26. Này các Tỷ-kheo, pháp nhĩ là như vậy. Khi vị
Bồ-tát từ bụng mẹ sanh ra, vị Bồ-tát không đụng
đến đất. Có bốn Thiên tử đỡ lấy Ngài, đặt Ngài trước
bà mẹ và thưa: "Hoàng hậu hãy hoan hỷ. Hoàng
hậu sanh một bậc vĩ nhân". Pháp nhĩ là như vậy.

27. Này các Tỷ-kheo, pháp nhĩ là như vậy. Khi vị Bồ-tát từ bụng mẹ sanh ra, Ngài sanh ra thanh tịnh, không bị nhiễm ô bởi nước nhớt nào, không bị nhiễm

MƯỜI HAI DUYÊN                                    119

ô bởi loại mủ nào, không bị nhiễm ô bởi loại máu nào, không bị nhiễm ô bởi bất cứ vật bất tịnh nào, thanh thịnh, trong sạch. Pháp nhĩ là như vậy.

Này các Tỷ-kheo, như viên ngọc ma-ni bảo châu đặt trên một tấm vải Ba-la-nại. Hòn ngọc không làm nhiễm ô tấm vải Ba-la-nại, tấm vải Ba-la-nại cũng không làm nhiễm ô hòn ngọc. Vì sao vậy? Vì cả hai đều thanh tịnh. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo. Khi vị Bồ-tát từ bụng mẹ sanh ra, Ngài sanh ra thanh tịnh, không bị nhiễm ô bởi nước nhớt nào, không bị nhiễm ô bởi loại mủ nào, không bị nhiễm ô bởi loại máu nào, không bị nhiễm ô bởi bất cứ sự vật bất tịnh nào, thanh tịnh, trong sạch. Pháp nhĩ là như vậy.

28. Này các Tỷ-kheo, pháp nhĩ là như vậy. Khi vị
Bồ-tát từ bụng mẹ sanh ra, hai dòng nước từ hư
không hiện ra, một dòng lạnh, một dòng nóng. Hai
dòng nước ấy tắm rửa sạch sẽ cho vị Bồ-tát và cho
bà mẹ. Pháp nhĩ là như vậy.

29. Này các Tỷ-kheo, pháp nhĩ là như vậy. Vị Bồ-tát
khi sanh ra, Ngài đứng vững, thăng bằng trên hai
chân, mặt hướng phía Bắc, bước đi bảy bước, một
lọng trắng được che trên. Ngài nhìn khắp cả mọi
phương, lớn tiếng như con ngưu vương, thốt ra
lời như sau: "Ta là bậc tối thượng ở trên đời! Ta

MƯỜI HAI DUYÊN                                     120

là bậc tối tôn ở trên đời. Ta là bậc cao nhất ở trên đời. Nay là đời sống cuối cùng, không còn phải tái sanh ở đời này nữa". Pháp nhĩ là như vậy.

30. Này các Tỷ-kheo, pháp nhĩ là như vậy. Khi vị Bồ-tát từ bụng mẹ sanh ra, khi ấy một hào quang vô lượng thần diệu, thắng xa oai lực của chư Thiên hiện ra cùng khắp thế giới, gồm có các thế giới trên chư Thiên, thế giới của các Ma vương và Phạm thiên, và thế giới ở dưới gồm các vị Sa-môn, Bà-la-môn, các vị hoàng tử và dân chúng. Cho đến các cảnh giới ở giữa các thế giới, không có nền tảng, tối tăm, u ám, những cảnh giới mà mặt trăng, mặt trời với đại thần lực, đại oai đức như vậy cũng không thể chiếu thấu, trong những cảnh giới ấy, một hào quang vô lượng, thắng xa oai lực của chư Thiên hiện ra. Và các chúng sanh sống tại những chỗ ấy, nhờ hào quang ấy mới thấy nhau mà nói: "Cũng có những chúng sanh khác sống ở đây". Và mười ngàn thế giới chuyển động, rung động, chuyển động mạnh. Và hào quang vô lượng thần diệu ấy thắng xa oai lực của chư Thiên hiện ra ở thế giới. Pháp nhĩ là như vậy.

31. Này các Tỷ-kheo, khi hoàng tử Vipassĩ sinh ra,
vua Bandhumã được báo tin: "Đại vương đã được
sinh một hoàng tử". Này các Tỷ-kheo, khi thấy
hoàng tử xong, vua Bandhumã liền cho mời các vị

MƯỜI HAI DUYÊN                                    121

Bà-la-môn đoán tướng và nói: "Này các Hiền giả,
hãy xem tướng cho Hoàng tử". Này các Tỷ-kheo, khi
xem tướng Hoàng tử Vipassĩ xong, các vị Bà-la-môn
đoán tướng tâu với vua Bandhumã: "Đại vương hãy
hân hoan; Đại vương đã sinh một bậc vĩ nhân! May
mắn thay cho Đại vương, đại hạnh thay cho Đại
vương đã được một Hoàng tử như vậy sanh trong gia
đình. Tâu Đại vương, Hoàng tử này có đầy đủ ba
mươi hai tướng tốt của bậc Đại nhân. Ai có đủ ba
mươi hai tướng tốt này sẽ chọn hai con đường này
thôi, không có con đường nào khác. Nếu sống tại gia
đình, vị này sẽ trở thành vua Chuyển luân Thánh
vương, dùng chánh pháp trị nước, bình định bốn
phương, đem lại an toàn cho quốc độ, đầy đủ bảy
món báu. Bảy món báu trở thành vật sở hữu của vị
này, tức là xe báu, voi báu, ngựa báu, ngọc báu, nữ
báu, gia chủ báu và thứ bảy là tướng quân báu. Vị
này có đến hơn một ngàn thái tử, những bậc anh
hùng, lực sĩ, chinh phục quân thù. Vị này chinh phục
cõi đất này cho đến hải biên và trị nước với chánh
pháp, không dùng trượng, không dùng đao. Nếu vị
này từ bỏ gia đình, xuất gia sống không gia đình, vị
này sẽ thành bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, vén
lui màn vô minh che đời".

32. "Đại vương, ba mươi hai tướng tốt của bậc Đại nhân là gì mà Hoàng tử nếu đầy đủ những tướng tốt

MƯỜI HAI DUYÊN                                    122

này sẽ chọn đi hai con đường, không có con đường nào khác. Nếu sống tại gia đình, vị này sẽ trở thành vua Chuyển luân Thánh vương dùng chánh pháp trị nước, bình định bốn phương, đem lại an toàn cho quốc lộ, đầy đủ bảy món báu. Bảy món báu trở thành vật sở hữu của vị này, tức là xe báu, voi báu, ngựa báu, ngọc báu, nữ báu, cư sĩ báu và thứ bảy là tướng quân báu. Vị này có đến hơn một ngàn thái tử, những bậc anh hùng, lực sĩ, chinh phục quân thù. Vị này chinh phục cõi đất này cho đến hải biên và trị nước với chánh pháp, không dùng trượng, không dùng đao. Nếu vị này từ bỏ gia đình, xuất gia sống không gia đình, vị này sẽ thành bậc A-la-hán. Chánh Đẳng Giác, vén lui màn vô minh che đời?

1.   "Đại vương, Hoàng tử này có lòng bàn chân
bằng phẳng, tướng này được xem là tướng tốt
của bậc Đại nhân.
2.   "Đại vương, dưới hai bàn chân của Hoàng tử
này, có hiện ra hình bánh xe, với ngàn tăm xe,
với trục xe, vành xe, với các bộ phận hoàn toàn
đầy đủ, tướng này được xem là tướng của bậc
Đại nhân.
3.   "Đại vương, Hoàng tử này có gót chân thon
dài... (như trước)

MƯỜI HAI DUYÊN                                      123

4.    "Đại vương, Hoàng tử này có ngón tay, ngón
chân dài...
5.    "Đại vương, Hoàng tử này có tay chân mềm
mại...
6.    "Đại vương, Hoàng tử này có tay chân có màn
da lưới...
7.    "Đại vương, Hoàng tử này có mắt cá tròn như
con sò...
8.    "Đại vương, Hoàng tử này có ống chân như con
dê rừng...
9.    "Đại vương, Hoàng tử này đứng thẳng, không
co lưng xuống, có thể rờ từ đầu gối với hai bàn
tay...
10.   "Đại vương, Hoàng tử này có tướng mã âm
tàng...
11.   "Đại vương, Hoàng tử này có màu da như
đồng, màu sắc như vàng...
12.   "Đại vương, Hoàng tử này có da trơn mướt
khiến bụi không thể bám dính vào...
13.   "Đại vương, Hoàng tử này có lông da mọc từ
lông một, mỗi lỗ chân lông có một lông...

MƯỜI HAI DUYÊN                                      124

14.   "Đại vương, Hoàng tử này có lông mọc xoáy
tròn thẳng lên, mỗi sợi lông đều vậy, màu xanh
đậm như thuốc bôi mắt, xoáy lên từng xoáy
tròn nhỏ, và xoáy về hướng mặt...
15.   "Đại vương, Hoàng tử này có thân hình cao
thẳng...
16.   "Đại vương, Hoàng tử này có bảy chỗ tròn
đầy...
17.   "Đại vương, Hoàng tử này có nửa thân trước
như con sư tử...
18.   "Đại vương, Hoàng tử này không có lõm
khuyết giữa hai vai...
19.   "Đại vương, Hoàng tử này có thân thể cân đối
như cây bàng (nigrodha: ni-câu-luật). Bề cao
của thân ngang bằng bề dài của hai tay sải rộng,
bề dài của hai tay sải rộng ngang bằng bề cao
của thân...
20.   "Đại vương, Hoàng tử này có bán thân trên
vuông tròn...
21.   "Đại vương, Hoàng tử này có vị giác hết sức
sắc bén...
22.   "Đại vương, Hoàng tử này có quai hàm như con

MƯỜI HAI DUYÊN                                       125

sư tử. .
23.   "Đại vương, Hoàng tử này có bốn mươi răng...
24.   "Đại vương, Hoàng tử này có răng đều đặn...
25.   "Đại vương, Hoàng tử này có răng không
khuyết hở...
26.   "Đại vương, Hoàng tử này có răng cửa (thái xỉ)
trơn láng...
27.   "Đại vương, Hoàng tử này có tướng lưỡi rộng
dài...
28.   "Đại vương, Hoàng tử này có giọng nói tuyệt
diệu như tiếng chim ca-lăng-tần-già
(Karavika)...
29.   "Đại vương, Hoàng tử này có hai mắt màu xanh
đậm...
30.   "Đại vương, Hoàng tử này có lông mi con bò
cái...
31.   "Đại vương, Hoàng tử này giữa hai lông mày,
có sợi lông trắng mọc lên, mịn màng như bông
nhẹ.
32.   "Đại vương, Hoàng tử này có nhục kế trên đầu,

MƯỜI HAI DUYÊN                                       126

tướng này được xem là tướng tốt của bậc Đại
nhân...
33. "Đại vương, Hoàng tử có đầy đủ ba mươi hai
tướng tốt của bậc Đại nhân, với ba mươi hai tướng
tốt này, Hoàng tử sẽ chọn đi hai con đường, không
có con đường nào khác. Nếu sống tại gia đình, Hoàng
tử sẽ trở thành vua Chuyển luân Thánh vương, đem
lại an toàn cho quốc độ, đầy đủ bảy món báu. Bảy
món báu trở thành sở hữu của Ngài, tức là xe báu,
voi báu, ngựa báu, ngọc báu, nữ báu, cư sĩ báu, và
thứ bảy là tướng quân báu. Vị này có đến hơn một
ngàn thái tử, những bậc anh hùng, lực sĩ, chinh phục
quân thù. Vị này chinh phục quả đất này cho đến hải
biên và trị nước với chánh pháp, không dùng trượng,
không dùng đao. Nếu Hoàng tử từ bỏ gia đình, xuất
gia sống không gia đình, Hoàng tử sẽ thành bậc A-
la-hán, Chánh Đẳng Giác, vén lui màn vô minh che
đời".

Này các Tỷ-kheo, Vua Bandhumã ra lệnh cúng dường các vị Bà-la-môn đoán tướng ấy, các áo vải mới và làm thỏa mãn mọi sự đòi hỏi ước muốn.

34. Này các Tỷ-kheo, rồi vua Bandhumã cho nuôi những người vú cho hoàng tử Vipassĩ. Người cho bú, người tắm, người lo bồng ẳm, người mang trên nách. Này các Tỷ-kheo, một lọng trắng ngày đêm được che

MƯỜI HAI DUYÊN                                    127

trên hoàng tử Vipassĩ, và lệnh được truyền ra:
"Không được để lạnh hay nóng, cỏ, bụi, hay sương
làm phiền hoàng tử". Hoàng tử Vipassĩ được mọi
người âu yếm. Này các Tỷ-kheo, cũng như hoa sen
xanh, hoa sen hồng, hay hoa sen trắng được mọi
người yêu thích. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, hoàng
tử Vipassĩ được mọi người âu yếm, gần như được ẳm
từ nách này qua nách người khác.

35. Này các Tỷ-kheo, khi hoàng tử Vipassĩ được sinh
ra, hoàng tử phát âm rất là tuyệt diệu, âm vận điều
hòa, dịu ngọt và hấp dẫn. Này các Tỷ-kheo, giống
như con chim ca-lăng-tân-già sinh trong núi Hy-mã-
lạp sơn, giọng chim rất là tuyệt diệu, âm vận điều
hòa, dịu ngọt và hấp dẫn. Cũng vậy này các Tỷ-kheo,
Hoàng Tử Vipassĩ phát âm rất là tuyệt diệu, âm vận
điều hòa, dịu ngọt và hấp dẫn.

36. Này các Tỷ-kheo, khi hoàng tử Vipassĩ sanh ra, Thiên nhãn hiện ra với Ngài, do nghiệp báo sanh, và nhờ Thiên nhãn ấy, Ngài có thể nhìn khắp chung quanh đến một do tuần, ban ngày cũng như ban đêm.

37. Này các Tỷ-kheo, khi hoàng tử Vipassĩ sanh ra, Ngài nhìn thẳng sự vật với cặp mắt không nhấp nháy, như hàng chư Thiên ở Tam thập tam thiên. Vì hoàng tử Vipassĩ nhìn không nhấp nháy, nên này các Tỷ-

MƯỜI HAI DUYÊN                                   128

kheo, hoàng tử Vipassĩ được gọi tên là "Vipassì
Vipassì", "Vị đã nhìn thấy". Này các Tỷ-kheo, khi
vua Bandhumã ngồi xử kiện, vua cho đặt hoàng tử
Vipassì ngồi bên nách mình để xử kiện. Này các Tỷ-
kheo, hoàng tử Vipassì ngồi bên nách vua cha như
vậy và chú tâm quan sát phương thức xử kiện đến
nỗi tự mình cũng có thể phán đoán xử kiện. Này các
Tỷ-kheo, do hoàng tử Vipassì "có thể quan sát và xử
kiện đúng luật pháp" và danh từ "Vipassì Vipassì"
càng được dùng để đặt tên cho Ngài.

38. Này các Tỷ-kheo, rồi vua Bandhumã cho xây
dựng ba tòa lâu đài cho hoàng tử Vipassì, một cho
mùa mưa, một cho mùa đông, một cho mùa lạnh, và
năm món dục lạc đều được chuẩn bị đầy đủ. Này các
Tỷ-kheo, hoàng tử Vipassì sống bốn tháng mưa trong
lâu đài dành cho mùa mưa, được hầu hạ mua vui với
các nữ nhạc sĩ, và không một lần nào, Ngài bước
xuống khỏi lầu.

II

1. - Này các Tỷ-kheo, hoàng tử Vipassì, sau thời gian nhiều năm, nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm, cho gọi người đánh xe: "Này khanh, hãy cho thắng các cỗ xe thù thắng, chúng ta sẽ đi đến vườn ngự uyển để xem phong cảnh" - "Thưa vâng, Hoàng Tử". Này các Tỷ-

MƯỜI HAI DUYÊN                                     129

kheo, người đánh xe vâng lời hoàng tử Vipassì, cho thắng các cỗ xe thù thắng rồi bạch hoàng tử Vipassì: "Tâu Hoàng tử, các cỗ xe thù thắng đã thắng xong. Hãy làm những gì Hoàng tử xem là hợp thời".

Này các Tỷ-kheo, lúc bấy giờ hoàng tử Vipassì leo lên cỗ xe thù thắng và cùng với các cỗ xe thù thắng khác, tiến đến vườn ngự uyển.

2. Này các Tỷ-kheo, hoàng tử Vipassì trên đường đi
đến vườn ngự uyển, thấy một người già nua, lưng
còm như nóc nhà, chống gậy, vừa đi vừa run rẩy,
khổ não, không còn đâu là tuổi trẻ. Thấy vậy hoàng
tử hỏi người đánh xe:

- "Này khanh, người đó là ai vậy? Sao thân người đó không giống các người khác?"

- "Tâu Hoàng tử, người đó là một người được gọi là già vậy".

- "Này khanh, sao người ấy được gọi là một người già?"

- "Tâu Hoàng tử, người ấy gọi là già vì nay người ấy sống không bao lâu nữa".

- "Này khanh, vậy rồi Ta có bị già không, một

MƯỜI HAI DUYÊN                                    130

người chưa qua tuổi già?"

- "Tâu Hoàng tử, Hoàng tử và cả con nữa, chúng ta tất cả sẽ bị già nua, dầu chúng ta chưa qua tuổi già!"

- "Này khanh, thôi nay thăm vườn ngự uyển như vậy là vừa rồi. Hãy cho đánh xe trở về cung".

- "Thưa vâng, Hoàng tử".

Này các Tỷ-kheo, người đánh xe vâng theo lời hoàng
tử, cho đánh xe trở về cung. Này các Tỷ-kheo, hoàng
tử Vipassì về trong cung, đau khổ, sầu muộn và
suy nghĩ. "Sỉ nhục thay, cái gọi là sanh. Và ai sanh
ra cũng phải già yếu như vậy!".

3. Này các Tỷ-kheo, khi ấy vua Bandhumà cho gọi
người đánh xe và hỏi: "Này khanh, Hoàng tử có vui
vẻ không, tại vườn ngự uyển? "Này khanh, Hoàng tử
có hoan hỷ không, tại vườn ngự uyển?".

- "Tâu Đại vương, Hoàng tử không có vui vẻ tại vườn ngự uyển. Tâu Đại vương, Hoàng tử không có hoan hỷ, tại vườn ngự uyển"

- "Này khanh, khi đến vườn ngự uyển, Hoàng tử đã thấy gì?"

MƯỜI HAI DUYÊN                                    131

- "Tâu đại vương, Hoàng tử trong khi đi đến vườn ngự uyển, thấy một người già nua, lưng còm như nóc nhà, chống gậy vừa đi vừa run rẩy, khổ não không còn đâu là tuổi trẻ. Thấy vậy, Hoàng tử hỏi con: "Này khanh, người đó là ai vậy? Sao tóc người đó không giống các người khác? Sao thân người đó không giống các người khác?" - "Tâu Hoàng tử, người ấy được gọi là vậy" - "Này khanh, sao người ấy được gọi là người già? - "Tâu Hoàng tử, người ấy gọi là già, vì nay người ấy sống không bao lâu nữa". - "Này khanh, vậy rồi Ta có phải bị già không, một người chưa qua tuổi già?" - "Tâu Hoàng tử, Hoàng tử và cả con nữa, chúng ta tất cả sẽ bị già nua, dầu chúng ta chưa qua tuổi già" - "Này khanh, thôi nay thăm vườn ngự uyển như vậy vừa rồi. Hãy cho đánh xe trở về cung". - "Thưa vâng, Hoàng Tử!". Tâu Đại vương, con vâng lời Hoàng tử Vipassì, cho đánh xe trở về cung. Tâu Đại vương, Hoàng tử trở về cung, đau khổ, sầu muộn và suy nghĩ. "Sỉ nhục thay, cái gọi là sanh. Và ai sanh ra cũng phải già yếu như vậy".

4. Này các Tỷ-kheo, khi ấy vua Bandhumà suy nghĩ:
"Không thể để cho hoàng tử Vipassì từ chối không
trị vì. Không thể để cho Hoàng tử Vipassì xuất gia.
Không thể để cho lời của các vị Bà-la-môn đoán
tướng trở thành sự thật".

MƯỜI HAI DUYÊN                                     132

Này các Tỷ-kheo, rồi vua Bandhumà lại sắp đặt cho
hoàng tử Vipassì đầy đủ năm món dục lạc nhiều hơn
nữa, để hoàng tử Vipassì có thể trị vì, để hoàng tử
Vipassì khỏi phải xuất gia, để cho lời các vị Bà-la-
môn đoán tướng không trúng sự thật. Và, này các Tỷ-
kheo, hoàng tử Vipassì sống tận hưởng đầy đủ sung
túc năm món dục lạc.

5. Này các Tỷ-kheo hoàng tử Vipassì, sau thời gian nhiều năm, nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm cho gọi người đánh xe... (như trước).

6. Này các Tỷ-kheo, hoàng tử Vipassì, khi đang đi đến vườn ngự uyển, thấy một người bệnh hoạn, khổ não, nguy kịch, bò lết trong tiểu tiện, đại tiện của mình, cần có người khác nâng đỡ, cần có người khác dìu dắt. Thấy vậy, hoàng tử hỏi người đánh xe:

- "Này khanh, người này đã làm gì, mà mắt của
nó không giống mắt của những người khác,
giọng nói của nó không giống giọng nói của
những người khác?"

- "Tâu Hoàng tử, đó là một người được gọi là một người bệnh vậy".

- "Này khanh, sao người ấy được gọi là một

MƯỜI HAI DUYÊN                                    133

người bệnh?"

- "Tâu Hoàng tử, người ấy được gọi là một người bệnh vì người ấy chưa thoát khỏi căn bệnh của mình"

- "Này khanh, vậy rồi ta có bị bệnh không, một người chưa bị bệnh?"

- "Tâu Hoàng tử, Hoàng tử và cả con nữa, tất cả chúng ta sẽ bị bệnh tật, dầu chúng ta chưa bị bệnh tật".

- "Này khanh, thôi nay thăm vườn ngự uyển như vậy vừa rồi. Hãy cho đánh xe trở về cung".

- "Thưa vâng, Hoàng tử".

Này các Tỷ-kheo, người đánh xe vâng theo lời hoàng
tử cho đánh xe trở về cung. Này các Tỷ-kheo, hoàng
tử Vipassì về trong cung, đau khổ, sầu muộn và suy
nghĩ: "Sỉ nhục thay, cái gọi là sanh! Và ai sanh ra,
cũng phải già, cũng phải bệnh!"

7. Này các Tỷ-kheo, khi ấy vua Bandhumà cho gọi người đánh xe và hỏi: "Này khanh, Hoàng tử có vui vẻ không tại vườn ngự uyển? Hoàng tử có hoan hỷ không tại vườn ngự uyển?" - "Tâu Đại vương, Hoàng

MƯỜI HAI DUYÊN                                    134

tử không có vui vẻ tại vườn ngự uyển. Tâu Đại vương, Hoàng tử không có hoan hỷ tại vườn ngự uyển" - "Này khanh, khi đi đến vườn ngự uyển, Hoàng tử đã thấy gì?" - "Tâu Đại vương, Hoàng tử trong khi đến vườn ngự uyển thấy một người bệnh hoạn, khổ não, nguy kịch, bò lết trong tiểu tiện, đại tiện của mình, cần có người khác nâng đỡ, cần có người khác dìu dắt. Thấy vậy, Hoàng tử hỏi con: "Này khanh, người đó đã làm gì mà mắt của nó không giống mắt của người khác, giọng nói của nó không giống giọng nói của những người khác?" - "Tâu Hoàng tử, đó là một người được gọi là môt người bệnh vậy". - "Này khanh, sao người ấy được gọi là một người bệnh?" - "Tâu Hoàng tử, người ấy được gọi là người bệnh, vì người ấy chưa khỏi căn bệnh của mình!" - "Này khanh, vậy rồi ta có bị bệnh không, một người chưa bị bệnh?" - "Tâu Hoàng tử, Hoàng tử và cả con nữa, tất cả chúng ta sẽ bị bệnh tật, dầu chúng ta chưa bị bệnh tật". - "Này khanh, thôi nay thăm vườn ngự uyển như vậy vừa rồi! Hãy cho đánh xe trở về cung". - "Thưa vâng, Hoàng tử". Con vâng theo lời Hoàng tử cho đánh xe trở về cung. Tâu Đại vương, Hoàng tử về trong cung, đau khổ, sầu muộn và suy nghĩ: "Sỉ nhục thay, cái gọi là sanh! Và ai sanh ra, cũng phải già, cũng phải bệnh!".

- Này các Tỷ-kheo, khi ấy vua Bandhumà suy nghĩ:

MƯỜI HAI DUYÊN                                     135

"Không thể để cho Hoàng tử Vipassì từ chối không trị vì! Không thể để cho Hoàng tử Vipassì xuất gia! Không thể để cho lời của các vị Bà-la-môn đoán tướng trở thành sự thật". Này các Tỷ-kheo, rồi vua Bandhuma, lại sắp đặt cho hoàng tử Vipassì đầy đủ năm món dục lạc nhiều hơn nữa, để hoàng tử Vipassì có thể trị vì, để hoàng tử Vipassì không thể xuất gia, để cho lời các vị Bà-la-môn đoán tướng không trúng sự thật. Và này các Tỷ-kheo, hoàng tử Vipassì sống tận hưởng, đầy đủ, sung túc năm món dục lạc.

9. Này các Tỷ-kheo, hoàng tử Vipassì, sau thời gian
nhiều năm, nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm, cho gọi
người đánh xe: "Này khanh, hãy cho thắng các cỗ xe
thù thắng, chúng ta sẽ đi đến vườn ngự uyển để xem
phong cảnh". - "Thưa vâng, Hoàng tử".

Này các Tỷ-kheo, người đánh xe vâng lời hoàng tử
Vipassì, cho thắng các cỗ xe thù thắng rồi bạch
hoàng tử Vipassì: "Tâu hoàng tử, các cỗ xe thù thắng
đã thắng xong. Hãy làm những gì Hoàng tử xem là
hợp thời".

Này các Tỷ-kheo, lúc bấy giờ hoàng tử Vipassì leo lên cỗ xe thù thắng và cùng với các cỗ xe thù thắng khác, tiến đến vườn ngự uyển.

10. - Này các Tỷ-kheo, hoàng tử Vipassì trên đường

MƯỜI HAI DUYÊN                                      136

đi đến vườn ngự uyển, thấy một số đông người, mặc sắc phục khác nhau, và đang dựng một dàn hỏa táng. Thấy vậy, hoàng tử hỏi người đánh xe:

- "Này khanh, vì sao đám đông người ấy mặc sắc
phục khác nhau và đang dựng một dàn hỏa
táng?"
- "Tâu Hoàng tử, vì có một người vừa mới mệnh
chung"
- "Này khanh, vậy ngươi hãy đánh xe đến gần
người vừa mới mệnh chung!"
- "Thưa vâng, tâu Hoàng tử."
Này các Tỷ-kheo, người đánh xe vâng theo lời hoàng
tử, cho đánh xe đến người vừa mới mệnh chung. Này
các Tỷ-kheo, khi thấy thây người chết, hoàng tử
Vipassì hỏi:

- "Này khanh, sao người ấy được gọi là người đã
chết?"
- "Tâu Hoàng tử, người ấy được gọi là người đã
chết vì nay bà mẹ, ông cha, các người bà con
ruột thịt khác không thấy người ấy nữa; và
người ấy cũng không thấy bà mẹ, ông cha hay
những người bà con ruột thịt khác!"

MƯỜI HAI DUYÊN                                  137

- "Này khanh, vậy Ta chưa chết, rồi có bị chết
không? Phụ vương, Mẫu hậu hay những người
bà con ruột thịt khác sẽ không thấy Ta chăng,
và Ta sẽ không thấy Phụ vương, Mẫu hậu hay
những bà con ruột thịt chăng?"
- "Tâu Hoàng tử, Hoàng tử và cả con nữa, chúng
ta tuy nay chưa chết nhưng rồi sẽ cũng bị chết.
Phụ vương, Mẫu hậu hay các người bà con ruột
thịt khác sẽ không thấy Hoàng Tử, và Hoàng tử
sẽ không thấy Phụ vương, Mẫu hậu hay các
người bà con ruột thịt khác".
- "Này khanh, thôi nay thăm vườn ngự uyển như
vậy vừa rồi. Hãy cho đánh xe trở về cung".
- "Thưa vâng, Hoàng tử".
Này các Tỷ-kheo, người đánh xe vâng lời hoàng tử,
cho đánh xe trở về cung. Này các Tỷ-kheo, hoàng tử
Vipassì về trong cung, đau khổ, sầu muộn và suy
nghĩ: "Sỉ nhục thay cái gọi là sanh! Và ai sanh ra
cũng phải già, cũng phải bệnh, cũng phải chết như
vậy!".

11. Này các Tỷ-kheo, khi ấy vua Bandhumà cho gọi người đánh xe và hỏi: "Này khanh, Hoàng tử có vui vẻ không, tại vườn ngự uyển? Hoàng tử có hoan hỷ

MƯỜI HAI DUYÊN                                   138

không, tại vườn ngự uyển?"- "Tâu Đại vương, Hoàng tử không có vui vẻ tại vườn ngự uyển. Hoàng tử không có hoan hỷ tại vườn ngự uyển". - "Này khanh đi đến vườn ngự uyển, Hoàng tử đã thấy gì?" - "Tâu Đại vương, Hoàng tử trong khi đang đi đến vườn ngự uyển, thấy một số đông người, mặc sắc phục khác nhau và đang dựng một dàn hỏa táng. Thấy vậy Hoàng tử hỏi con: "Này khanh, vì sao đám đông người ấy, mặc sắc phục khác nhau và đang dựng một dàn hỏa táng?" - "Tâu Hoàng tử, vì có một người mới mệnh chung". - "Này khanh, vậy ngươi hãy đánh xe lại gần người vừa mới mệnh chung". - "Thưa vâng, tâu Hoàng tử". Con vâng theo lời Hoàng tử, cho đánh xe đến gần người vừa mới mệnh chung. Khi thấy thây chết, Hoàng tử hỏi con: "Này khanh, sao người ấy được gọi là người đã chết?" - "Tâu Hoàng tử, người ấy được gọi là người đã chết, vì nay bà mẹ, ông cha hay những bà con ruột thịt khác không thấy người ấy nữa! Và người ấy cũng không thấy bà mẹ, ông cha hay những người bà con ruột thịt khác". - "Này khanh, vậy Ta chưa chết rồi có bị chết không? Phụ vương, Mẫu hậu hay những người bà con ruột thịt khác sẽ không thấy Ta chăng? Và Ta sẽ không thấy Phụ vương, Mẫu hậu hay những người bà con ruột thịt khác chăng?" - "Tâu Hoàng tử, Hoàng tử và cả con nữa, chúng ta tuy nay chưa chết nhưng rồi cũng sẽ bị chết. Phụ vương, Mẫu hậu hay những

MƯỜI HAI DUYÊN                                   139

người bà con ruột thịt khác sẽ không thấy hoàng tử,
và hoàng tử sẽ không thấy Phụ vương, Mẫu hậu hay
các người bà con ruột thịt khác" - "Này khanh, thôi
nay thăm vườn ngự uyển như vậy vừa rồi. Hãy cho
đánh xe trở về cung". - "Thưa vâng, Hoàng tử". Con
vâng theo lời hoàng tử Vipassì cho đánh xe trở về
cung. Hoàng tử về trong cung đau khổ, sầu muộn và
suy nghĩ: "Sỉ nhục thay cái gọi là sanh! Và ai sanh ra
cũng phải già, cũng phải bệnh, cũng phải chết như
vậy!".

12. Nay các Tỷ-kheo, khi ấy vua Bandhumà suy
nghĩ: "Không thể để cho hoàng tử Vipassì từ chối
không trị vì! Không thể để cho hoàng tử Vipassì xuất
gia. Không thể để cho lời các vị Bà-la-môn đoán
tướng trở thành sự thật".

- Này các Tỷ-kheo, rồi vua Bandhumà lại sắp đặt cho
hoàng tử Vipassì đầy đủ năm món dục lạc nhiều hơn
nữa, để hoàng tử Vipassì có thể trị vì, để hoàng tử
Vipassì không thể xuất gia, để cho lời các vị Bà-la-
môn đoán tướng không đúng sự thật. Và này các Tỷ-
kheo, Hoàng tử Vipassì sống tận hưởng, đầy đủ, sung
túc năm món dục lạc.

13. Này các Tỷ-kheo, hoàng tử Vipassì, sau thời gian nhiều năm, nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm cho gọi

MƯỜI HAI DUYÊN                                      140

người đánh xe: "Này khanh, hãy cho thắng các cỗ xe thù thắng, chúng ta sẽ đi đến vườn ngự uyển để xem phong cảnh". - "Thưa vâng, Hoàng tử".

Này các Tỷ-kheo, người đánh xe vâng lời hoàng tử
Vipassì, cho thắng các cỗ xe thù thắng rồi bạch
hoàng tử Vipassì: "Tâu Hoàng tử, các cỗ xe thù thắng
đã thắng xong. Hãy làm những gì Hoàng tử xem là
hợp thời".

Này các Tỷ-kheo, lúc bấy giờ hoàng tử Vipassì leo lên cỗ xe thù thắng và cùng với các cỗ xe thù thắng khác, tiến đến vườn ngự uyển.

14. Này các Tỷ-kheo, hoàng tử Vipassì trên đường đi đến ngự uyển thấy một vị xuất gia, đầu trọc, đắp áo cà sa. Thấy vậy, hoàng tử hỏi người đánh xe:

- "Này khanh, người này đã làm gì, mà đầu
người ấy lại khác đầu của những người khác,
và áo của người ấy cũng khác áo của những
người khác?"
- "Tâu Hoàng tử, người ấy được gọi là người
xuất gia!"
- "Này khanh, sao người ấy được gọi là người
xuất gia?"

MƯỜI HAI DUYÊN                                    141

- "Tâu Hoàng tử, xuất gia nghĩa là khéo tu phạm
hạnh, khéo tu tịnh hạnh, khéo hành thiện
nghiệp, khéo hành công đức nghiệp, khéo giữ
không hại chúng sanh, khéo có lòng từ đối với
chúng sanh!"
- "Này khanh, hãy đánh xe đến gần vị xuất gia".
- "Thưa vâng, Hoàng tử".
Này các Tỷ-kheo, người đánh xe vâng theo lời hoàng
tử Vipassì, đánh xe đến gần người xuất gia. Này các
Tỷ-kheo, rồi hoàng tử Vipassì hỏi vị xuất gia:

- "Thưa Hiền giả, Ngài đã làm gì, mà đầu của
Ngài không giống những người khác, và áo của
Ngài không giống các người khác?"
- "Thưa Hoàng tử, tôi là một người xuất gia!"
- "Thưa Hiền giả, thế nào gọi là người xuất gia?"
- "Thưa Hoàng tử, tôi là người được gọi là xuất
gia, vì tôi khéo tu phạm hạnh, khéo tu tịnh
hạnh, khéo hành thiện nghiệp, khéo hành công
đức nghiệp, khéo giữ không hại chúng sanh,
khéo có lòng từ đối với chúng sanh".
- "Thưa Hiền giả, lành thay hạnh xuất gia của

MƯỜI HAI DUYÊN                                    142

Ngài, lành thay khéo tu phạm hạnh, khéo tu
tịnh hạnh, khéo hành thiện nghiệp, khéo hành
công đức nghiệp, khéo giữ không hại chúng
sanh, khéo có lòng từ đối với chúng sanh".
15. Này các Tỷ-kheo, rồi hoàng tử Vipassì bảo người
đánh xe:

- "Này khanh, hãy lấy xe này và cho đánh xe về
cung. Còn Ta ở nơi đây, sẽ cạo bỏ râu tóc, đắp
áo cà sa, xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không
gia đình".

- "Thưa vâng, Hoàng tử".

Người đánh xe vâng lời hoàng tử Vipassì lấy xe và
đánh xe về cung. Còn hoàng tử Vipassì, chính tại chỗ
ấy, cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà sa, xuất gia từ bỏ gia
đình, sống không gia đình.

16. Này các Tỷ-kheo, lúc bấy giờ, tại kinh đô Bandhumatì có một đại chúng tám vạn bốn ngàn người nghe tin: "Hoàng tử Vipassì đã cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà sa, xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình". Khi nghe tin, các vị ấy suy nghĩ: "Pháp luật như vậy không phải tầm thường, xuất gia như vậy không phải tầm thường, vì hoàng tử Vipassì trong pháp luật ấy đã cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà sa, xuất

MƯỜI HAI DUYÊN                                     143

gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình". Nay hoàng
tử Vipassì đã cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà sa, xuất gia từ
bỏ gia đình, sống không gia đình tại sao chúng ta lại
không?"

Này các Tỷ-kheo, rồi đại chúng tám vạn bốn ngàn
người ấy cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà sa, xuất gia, từ bỏ
gia đình, sống không gia đình, dưới sự lãnh đạo của
Bồ-tát Vipassì. Rồi Bồ-tát Vipassì cùng với đồ
chúng, du hành, đi ngang qua những làng, thị xã và
đô thị.

17. Này các Tỷ-kheo, trong khi yên lặng tịnh cư, Bồ-
tát Vipassì suy nghĩ: "Sao Ta lại sống bị bao vây bởi
đồ chúng này. Tốt hơn là Ta sống một mình, lánh xa
đồ chúng này!"

Này các Tỷ-kheo, sau một thời gian Bồ-tát Vipassì sống một mình, lánh xa đồ chúng, tám vạn bốn ngàn vị xuất gia này đi một ngả, Bồ-tát Vipassì đi một ngả.

18. Này các Tỷ-kheo, trong khi yên lặng tịnh cư tại chỗ thanh vắng, Bồ-tát Vipassì suy nghĩ: "Thế giới này thật rơi vào cảnh khổ não, phải sanh rồi già, rồi chết, rồi từ bỏ thế giới này để tái sanh thế giới khác. Không một ai biết một con đường giải thoát khỏi sự đau khổ này, thoát khỏi già và chết".

MƯỜI HAI DUYÊN                                       144

Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì suy nghĩ:
"Cái gì có mặt, già chết mới có mặt? Do duyên gì,
già chết sanh?". Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát
Vipassì, sau khi như lý tư duy, nhờ trí tuệ phát
sanh minh kiến sau đây: "Do sanh có mặt, nên già,
chết có mặt. Do duyên sanh, nên già chết sanh".

- Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì suy nghĩ:
"Cái gì có mặt, sanh mới có mặt? Do duyên gì,
sanh phát khởi?" Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát
Vipassì, sau khi như lý tư duy, nhờ trí tuệ,
phát sanh minh kiến sau đây: "Do hữu có
mặt nên sanh mới có mặt. Do duyên hữu, nên
sanh phát khởi".
- Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì suy nghĩ:
"Cái gì có mặt, hữu mới có mặt? Do duyên gì,
hữu phát sanh?" Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát
Vipassì, sau khi như lý tư duy, nhờ trí tuệ phát
sanh minh kiến sau đây: "Do thủ có mặt nên
hữu mới có mặt. Do duyên thủ, hữu phát sanh".
- Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì suy nghĩ:
"Cái gì có mặt, thủ mới có mặt? Do duyên gì,
thủ phát sanh?". Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát
Vipassì, sau khi như lý tư duy, nhờ trí tuệ phát
sanh minh kiến sau đây: "Do ái có mặt, thủ mới
phát sanh".

MƯỜI HAI DUYÊN                                    145

- Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì suy nghĩ:
"Cái gì có mặt, ái mới có mặt. Do duyên gì, ái
phát sanh?" Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát
Vipassì, sau khi như lý tư duy, nhờ trí tuệ phát
sanh minh kiến sau đây: "Do thọ có mặt, ái mới
có mặt. Do duyên thọ, ái phát sanh".
- Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì suy nghĩ:
"Cái gì có mặt, thọ mới có mặt. Do duyên gì,
thọ mới phát sanh?" Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-
tát Vipassì, sau khi như lý tư duy, nhờ trí tuệ
phát sanh minh kiến sau đây: "Do xúc có mặt,
thọ mới có mặt. Do duyên xúc, thọ mới phát
sanh".
- Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì suy nghĩ:
"Cái gì có mặt, xúc mới có mặt. Do duyên gì
xúc mới phát sanh?" Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-
tát Vipassì, sau khi như lý tư duy, nhờ trí tuệ
phát sanh minh kiến sau đây: "Do lục nhập có
mặt, xúc mới có mặt. Do duyên lục nhập, xúc
mới phát sanh ".
- Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì suy nghĩ:
"Cái gì có mặt, lục nhập mới có mặt. Do duyên
gì, lục nhập mới phát sanh?" Này các Tỷ-kheo,
rồi Bồ-tát Vipassì, sau khi như lý tư duy, nhờ
trí tuệ pháp sanh minh kiến sau đây: "Do danh

MƯỜI HAI DUYÊN                                   146

sắc có mặt, lục nhập mới có mặt. Do duyên
danh sắc, lục nhập mới phát sanh".
- Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì suy nghĩ:
"Cái gì có mặt, danh sắc mới có mặt? Do duyên
gì, danh sắc mới phát sanh?" Này các Tỷ-kheo,
rồi Bồ-tát Vipassì, sau khi như lý tư duy, nhờ
trí tuệ pháp sanh minh kiến sau đây: "Do thức
có mặt, danh sắc có mới có mặt. Do duyên
thức, danh sắc mới phát sanh".
- Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì suy nghĩ:
"Cái gì có mặt, thức mới có mặt. Do duyên gì,
thức mới phát sanh?" Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-
tát Vipassì, sau khi như lý tư duy, nhờ trí tuệ
phát sanh minh kiến sau đây: "Do danh sắc có
mặt, thức mới có mặt. Do duyên danh sắc, thức
mới phát sanh".
19. Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì suy nghĩ như
sau: "Thức này xoay trở lui lại, từ nơi danh sắc,
không vượt khỏi danh sắc. Chỉ như thế này, con
người được sanh ra hay trở thành già, hay bị chết,
hay từ biệt cõi này, hay sanh lại ở cõi khác, nghĩa
là do duyên danh sắc, thức sanh; do duyên thức,
danh sắc sanh; do duyên danh sắc, lục nhập sanh;
do duyên lục nhập, xúc sanh; do duyên xúc, thọ
sanh; do duyên thọ, ái sanh; do duyên ái, thủ

MƯỜI HAI DUYÊN                                    147

sanh; do duyên thủ, hữu sanh; do duyên hữu,
sanh sanh; do duyên sanh, lão, tử, sầu bi, khổ ưu
não sanh. Như vậy là sự tập khởi của toàn bộ khổ
uẩn này".

 "Tập khởi, tập khởi". Này các Tỷ-kheo, từ nơi Bồ-
tát Vipassì, khởi sanh pháp nhãn từ trước chưa
từng được nghe, trí sanh, tuệ sanh, minh sanh, ánh
sáng sanh.

20. Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì suy nghĩ: "Do cái gì không có mặt, già chết không có mặt? Cái gì diệt, già chết diệt?" Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ- tát Vipassì, sau khi như lý tư duy, nhờ trí tuệ phát sanh minh kiến sau đây: "Do sanh không có mặt, già chết không có mặt, do sanh diệt, già chết diệt".

Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì suy nghĩ: "Do
cái gì không có mặt, sanh không có mặt? Cái gì diệt,
sanh diệt?" Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì, sau
khi như lý tư duy, nhờ trí tuệ phát sanh minh kiến
sau đây: "Do hữu không có mặt, sanh không có mặt,
do hữu diệt, sanh diệt".

Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì suy nghĩ: "Do cái gì không có mặt, hữu không có mặt? Cái gì diệt, hữu diệt?". Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì, sau khi như lý tư duy, nhờ trí tuệ phát sanh minh kiến

MƯỜI HAI DUYÊN                                     148

sau đây: "Do thủ không có mặt, hữu không có mặt, do thủ diệt, hữu diệt".

Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì suy nghĩ: "Do
cái gì không có mặt, thủ không có mặt? Cái gì diệt,
thủ diệt?" Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì, sau
khi như lý tư duy, nhờ trí tuệ phát sanh minh kiến
sau đây: "Do ái không có mặt, thủ không có mặt, do
ái diệt, thủ diệt".

Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì suy nghĩ: "Do
cái gì không có mặt, ái không có mặt? Cái gì diệt, ái
diệt?" Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì, sau khi
như lý tư duy, nhờ trí tuệ phát sanh minh kiến sau
đây: "Do thọ không có mặt, ái không có mặt, do thọ
diệt, ái diệt".

Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì suy nghĩ: "Do
cái gì không có mặt, thọ không có mặt? Cái gì diệt,
thọ diệt?" Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì, sau
khi như lý tư duy, nhờ trí tuệ phát sanh minh kiến
sau đây: "Do xúc không có mặt, thọ không có mặt,
do xúc diệt, thọ diệt".

Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì suy nghĩ: "Do cái gì không có mặt xúc không có mặt? Cái gì diệt, xúc diệt?" Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì, sau khi như lý tư duy, nhờ trí tuệ phát sanh minh kiến

MƯỜI HAI DUYÊN                                     149

sau đây: "Do lục nhập không có mặt, xúc không có mặt, do lục nhập diệt, xúc diệt".

Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì suy nghĩ: "Do cái gì có mặt, lục nhập không có mặt? Cái gì diệt, lục nhập diệt". Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì, sau khi như lý tư duy, nhờ trí tuệ phát sanh minh kiến sau đây: "Do danh sắc không có mặt, lục nhập không có mặt, do danh sắc diệt, lục nhập diệt".

Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì suy nghĩ: "Do cái gì không có mặt, danh sắc không có mặt? Cái gì diệt danh sắc diệt?" Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì, sau khi như lý tư duy, nhờ trí tuệ pháp sanh minh kiến sau đây: "Do thức không có mặt, danh sắc không có mặt, do thức diệt, danh sắc diệt".

Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì suy nghĩ: "Cái
gì không có mặt, thức không có mặt? Do cái gì diệt,
thức diệt?" Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì, sau
khi như lý tư duy, nhờ trí tuệ pháp sanh minh kiến
sau đây: "Do danh sắc không có mặt, thức không có
mặt, do danh sắc diệt, thức diệt".

21. Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì suy nghĩ: "Ôi, Ta đã chứng được con đường đưa đến Bồ- đề, nhờ pháp tu quán. Nghĩa là, do danh sắc diệt, thức diệt; do thức diệt, danh sắc diệt; do danh sắc

MƯỜI HAI DUYÊN                                      150

diệt, lục nhập diệt; do lục nhập diệt, xúc diệt; do xúc diệt, thọ diệt, do thọ diệt, ái diệt; do ái diệt, thủ diệt; do thủ diệt, hữu diệt; do hữu diệt, sanh diệt; do sanh diệt, già, chết, ưu, bi, khổ, sầu, não diệt. Như vậy, toàn bộ khổ uẩn diệt".

 "Diệt, diệt". Này các Tỷ-kheo, từ nơi Bồ-tát
Vipassì, khởi sanh pháp nhãn từ trước chưa từng
được nghe, trí sanh, tuệ sanh, minh sanh, ánh sáng
sanh.

22. Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì, sau một thời gian sống quán sự sanh diệt trong năm uẩn: "Đây là sắc, đây là sắc tập khởi, đây là sắc diệt. Đây là thọ, đây là thọ tập khởi, đây là thọ diệt. Đây là tưởng, đây là tưởng tập khởi, đây là tưởng diệt. Đây là hành, đây là hành tập khởi, đây là hành diệt! Đây là thức, đây là thức tập khởi, đây là thức diệt".

Và đối với Ngài, sau khi sống quán pháp sanh diệt trong năm thủ uẩn, chẳng bao lâu các lậu hoặc được tiêu trừ và Ngài được giải thoát.

III.

1. Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác liền suy nghĩ: "Nay Ta hãy thuyết pháp".

MƯỜI HAI DUYÊN                                      151

Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác suy nghĩ: "Pháp này do Ta chứng được, thật là sâu kín, khó thấy, khó chứng, tịch tịnh, cao thượng, siêu lý luận, vi diệu, chỉ người trí mới hiểu thấu. Còn quần chúng này thì ưu ái dục, khoái ái dục, ham thích ái dục. Đối với quần chúng ưa ái dục, khoái ái dục, ham thích ái dục, thật khó mà thấy được định lý ida-paccayata paticca samuppàda: Y tánh duyên khởi pháp; thật khó mà thấy được định lý tất cả hành là tịch tịnh, tất cả sanh y được trừ bỏ, ái được đoạn tận, ly dục, ái diệt, Niết-bàn. Nếu nay Ta thuyết pháp mà các người khác không hiểu Ta, thời như vậy thật khổ não cho Ta!"

2. Này các Tỷ-kheo, với Thế Tôn Vipassì, bậc A-la- hán, Chánh Đẳng Giác, những bài kệ bất khả tư nghì, từ trước chưa từng được nghe, được khởi lên:

Sao nay Ta lại nói lên chánh pháp mà Ta đã
chứng ngộ rất khó khăn.
Pháp này khó mà chứng ngộ với những ai bị
tham sân chi phối.
Những ai bị ái nhiễm và vô minh bao phủ rất
khó thấy pháp này.
Một pháp đi ngược dòng, vi diệu, thâm sâu,
khó thấy, vi tế.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       152

Này các Tỷ-kheo, với những lời như vậy, suy tư trên vấn đề, tâm của Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, hướng về vô vi, thụ động, không muốn thuyết pháp. Khi bấy giờ, một trong các vị Đại Phạm thiên, khi biết được tư tưởng của Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, nhờ tư tưởng của mình, liền suy nghĩ: "Than ôi, thế giới sẽ bị tiêu diệt, thế giới sẽ bị hoại vong, nếu tâm của Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, hướng về vô vi, thụ động, không muốn thuyết pháp!"

3. Này các Tỷ-kheo, vị Đại Phạm thiên ấy, như một nhà lực sĩ duỗi thẳng cánh tay đã co lại, hay co lại cánh tay duỗi thẳng, cũng vậy vị ấy biến mất từ thế giới Phạm thiên và hiện ra trước mặt Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác. Này các Tỷ-kheo, rồi vị Đại Phạm thiên đắp thượng y trên một bên vai, quỳ đầu gối bên phải trên mặt đất, chắp tay hướng về Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác và bạch rằng: "Bạch Thế Tôn, hãy thuyết pháp! Bạch Thiện Thệ, hãy thuyết pháp! Có những chúng sanh ít bị bụi trần che phủ sẽ bị nguy hại nếu không được nghe chánh pháp. (Nếu được nghe), những vị này có thể thâm hiểu chánh pháp".

4. Này các Tỷ-kheo, được nghe nói vậy, Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác nói với vị

MƯỜI HAI DUYÊN                                       153

Đại Phạm thiên: "Này Phạm thiên, Ta đã suy nghĩ
như sau: "Pháp này do Ta chứng được, thật là sâu
kín, khó thấy, khó chứng, tịch tịnh, cao thượng, siêu
lý luận, vi diệu, chỉ có người trí mới hiểu thấu. Còn
quần chúng này thì ưa ái dục, khoái ái dục, ham thích
ái dục. Đối với quần chúng ưa ái dục, khoái ái dục,
ham thích ái dục, thật khó mà thấy được định lý y
tánh duyên khởi pháp; thật khó mà thấy được định lý
tất cả hành là tịch tịnh, tất cả sanh y được trừ bỏ, ái
được đoạn tận, ly dục, ái diệt, Niết-bàn. Nếu nay Ta
thuyết pháp mà các người khác không hiểu Ta, thời
như vậy thật mệt mỏi cho Ta, thời như vậy thật khổ
não cho Ta". Này Phạm thiên, khi ấy những bài kệ
bất khả tư nghì, từ trước chưa từng nghe khởi lên nơi
Ta:

Sao nay Ta lại nói lên chánh pháp mà Ta đã
chứng ngộ rất khó khăn?
Pháp này khó mà chứng ngộ với những ai bị
tham sân chi phối.
Những ai bị ái nhiễm và vô minh bao phủ rất
khó mà thấy được pháp này.
Một pháp đi ngược dòng, vi diệu, thâm sâu, khó
thấy, vi tế.
Này Phạm thiên, với những lời như vậy, suy
tư trên vấn đề, tâm của Ta hướng về vô vi thụ động,

MƯỜI HAI DUYÊN                                       154

không muốn thuyết pháp.

5. Này các Tỷ-kheo, lần thứ hai vị Đại Phạm thiên ấy... (như trên)...

6. Này các Tỷ-kheo, lần thứ ba, vị Đại Phạm thiên ấy
bạch Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng
Giác: "Bạch Thế Tôn, hãy thuyết pháp! Bạch Thiện
Thệ, hãy thuyết pháp! Có những chúng sanh ít bị bụi
trần che phủ sẽ bị nguy hại nếu không được nghe
chánh pháp, những vị này có thể thâm hiểu chánh
pháp!"

Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-
hán, Chánh Đẳng Giác biết được lời khuyên thỉnh
của vị Phạm Thiên, vì lòng từ bi đối với chúng sanh,
nhìn đời với Phật nhãn. Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn
Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác nhìn đời
với Phật nhãn, thấy có hạng chúng sanh nhiễm ít bụi
đời, nhiễm nhiều bụi đời, có hạng lợi căn độn căn, có
hạng tánh thuận tánh nghịch, có hạng dễ dạy khó
dạy, và một số ít thấy sự nguy hiểm phải tái sanh thế
giới khác và sự nguy hiểm của những hành động lỗi
lầm.

Như trong hồ sen xanh, sen hồng hay sen trắng, có một số hoa sen xanh, sen hồng hay sen trắng sanh ra dưới nước, lớn lên dưới nước, không

MƯỜI HAI DUYÊN                                     155

vượt lên khỏi mặt nước, được nuôi dưỡng dưới
nước; có một số hoa sen xanh, sen hồng hay sen
trắng sanh ra dưới nước lớn lên dưới nước, sống
vươn lên tới mặt nước, có một số hoa sen xanh, sen
hồng hay sen trắng sanh ra dưới nước lớn lên dưới
nước vươn lên khỏi mặt nước, không bị nước làm
đẫm ướt. Cũng vậy này các Tỷ-kheo, Thế Tôn
Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, nhìn quanh
thế giới với Phật nhãn. Ngài thấy có hạng chúng sanh
nhiễm ít bụi đời, nhiễm nhiều bụi đời, có hạng lợi
căn độn căn, có hạng tánh thuận tánh nghịch, có hạng
dễ dạy khó dạy, một số ít thấy sự nguy hiểm phải tái
sanh thế giới khác và sự nguy hiểm của những hành
động lỗi lầm.

7. Rồi vị Đại Phạm thiên, với tâm mình biết được tâm tư của Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, liền nói với Ngài, bài kệ sau đây:

Như con người đứng trên đỉnh núi nhìn quanh
dân chúng phía dưới.
Cũng vậy Ngài Sumedha lên lầu chánh pháp,
bậc biến nhãn, thoát ly sầu muộn.
Nhìn xuống quần chúng, âu lo sầu muộn bị
sanh già áp bức.
Hãy đứng lên, bậc anh hùng, bậc chiến thắng

MƯỜI HAI DUYÊN                                    156

ở chiến trường!
Vị trưởng đoàn lữ khách, đấng thoát ly mọi nợ
nần!
Thế Tôn hãy đi khắp thế giới hoằng dương
chánh pháp.
Có người nhờ được nghe, sẽ thâm hiểu diệu
nghĩa!
Này các Tỷ-kheo, rồi Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác trả lời vị Đại Phạm thiên với bài
kệ sau đây:

Cửa bất diệt đã được mở rộng,
Hỡi những ai được nghe, hãy từ bỏ tà kiến của
mình.
Vì nghĩ đến mệt mỏi hoài công, này Phạm
Thiên.
Ta không muốn giảng Chánh pháp vi diệu cho
loài người!

Này các Tỷ-kheo, rồi vị Đại Phạm thiên với ý nghĩ:
"Ta đã là người mở đường cho Thế Tôn Vipassì, bậc
A-la-hán, Chánh Đẳng Giác thuyết pháp", rồi đảnh
lễ Thế Tôn, thân bên hữu hướng về Ngài và biến mất
tại chỗ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   157

8. Này các Tỷ-kheo, rồi Thế Tôn Vipassì, bậc A-la- hán, Chánh Đẳng Giác suy nghĩ: "Ta thuyết pháp cho ai trước tiên? Ai sẽ mau hiểu chánh pháp này?"

Này các Tỷ-kheo, rồi Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác suy nghĩ: "Nay vương tử Khanda
(Kiển-trà) và con vương sư Tissa (Đề-xá) trú ở kinh
đô Bandhumatì (Bàn-đầu-bà-đề) là bậc tri thức đa
văn, sáng suốt, đã từ lâu sống ít nhiễm ô bởi bụi đời.
Nay ta hãy thuyết pháp cho vương tử Khanda và con
vương sư Tissa trước tiên, hai vị này sẽ sớm thâm
hiểu chánh pháp này".

Rồi Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng
Giác như một nhà lực sĩ duỗi thẳng cánh tay đã co
lại, hay co lại cánh tay duỗi thẳng, biến mất từ cây
Bồ đề, hiện ra tại vườn Lộc Uyển Khenma, kinh đô
Bhadhumatì.

9. Này các Tỷ-kheo, rồi Thế Tôn Vipassì, bậc A-la- hán, Chánh Đẳng Giác gọi người giữ vườn:

- "Này bạn, hãy vào kinh đô Bandhumatì, nhắn
với vương tử Khanda và con vương sư Tissa
rằng Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác đã đến kinh đô Bandhumatì, hiện
trú ở Lộc Uyển Khema và muốn gặp hai vị!"

MƯỜI HAI DUYÊN                                      158

- "Thưa vâng, bạch Thế Tôn".

Này các Tỷ-kheo, người giữ vườn vâng theo lời dạy
của Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng
Giác, vào kinh đô Bandhumatì và thưa với vương tử
Khanda và con vương sư Tissa: "Thưa quý vị, Thế
Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác đã đến
kinh đô Bandhumatì và hiện ở Lộc Uyển Khema.
Ngài muốn gặp quý vị!"

10. Này các Tỷ-kheo, Vương tử Khanda và con
vương sư Tissa cho thắng những cỗ xe thù thắng, tự
mình leo lên một cỗ xe thù thắng rồi cùng với các cỗ
xe thù thắng khác, cho xe ra khỏi kinh thành
Bandhumati, đi đến Lộc Uyển Khema, đi xe cho đến
chỗ còn đi xe được, rồi xuống xe đi bộ đến trước Thế
Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác. Khi
đến nơi, hai vị này đảnh lễ Ngài và ngồi xuống một
bên.

11. Rồi Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác thuận thứ thuyết pháp, thuyết về bố thí, thuyết về trì giới, thuyết về các cõi trời, trình bày sự nguy hiểm, sự hạ liệt, sự nhiễm ô của dục vọng, và sự lợi ích của xuất ly. Khi Thế Tôn biết được tâm trí của hai vị này đã thuần thục, nhu thuận, thoát ly triền cái, cao thượng và an tịnh, Ngài bèn thuyết pháp thoại

MƯỜI HAI DUYÊN                                        159

mà được chư Phật đề cao, tức là Khổ, Tập, Diệt, Đạo.
Cũng như tấm vải thuần tịnh không có tỳ vết, rất dễ
thấm màu nhuộm, cũng vậy, vương tử Khanda và
con vương sư Tissa, chính tại chỗ ngồi này chứng
được Pháp nhãn xa trần ly cấu: "Phàm pháp gì đã
sanh rồi cũng phải diệt".

12. Hai vị này đã thấy pháp, chứng pháp, ngộ pháp,
thể nhập vào pháp, nghi ngờ tiêu trừ, do dự, diệt tận,
chứng được tự tín, không y cứ người khác đối với
đạo pháp của đức Bổn Sư, liền bạch Thế Tôn
Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác:

"Thật di diệu thay, bạch Thế Tôn! Thật vi
diệu thay, bạch Thế Tôn! Như người dựng đứng lại
những gì bị quăng xuống, phơi bày ra những gì bị
che kín, chỉ đường cho người bị lạc hướng, đem đèn
sáng vào trong bóng tối để những ai có mắt có thể
thấy sắc. Cũng vậy chánh pháp đã được Thế Tôn
dùng nhiều phương tiện trình bày giải thích. Bạch
Thế Tôn, nay chúng con quy y Thế Tôn và quy y
Pháp. Bạch Thế Tôn, mong Thế Tôn cho chúng con
được xuất gia với Thế Tôn, mong Thế Tôn cho chúng
con được thọ đại giới".

13. Này các Tỷ-kheo, vương tử Khanda và con vương sư Tissa được xuất gia với Thế Tôn Vipassì,

MƯỜI HAI DUYÊN                                      160

bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, được thọ đại giới.
Rồi Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng
Giác giảng dạy hai vị này, khuyến khích làm cho
phấn khởi, làm cho hoan hỷ với pháp thoại, nêu rõ
sự nguy hiểm, sự hạ liệt, sự nhiễm ô của các pháp
hữu vi và sự lợi ích của Niết-bàn. Và hai vị nay nhờ
Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác
giảng dạy, khuyến khích, làm cho phấn khởi, làm cho
hoan hỷ với pháp thoại, không bao lâu tâm trí
không còn chấp thủ, được giải thoát khỏi các lậu
hoặc.

14. Này các Tỷ-kheo, trong khi kinh thành
Bandhumatì có đại chúng khoảng tám vạn bốn ngàn
vị được nghe: "Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác đã đến kinh thành Bandhumatì và
ở tại Lộc Uyển Khema. Vương tử Khanda và con
vương sư Tissa đã cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà-sa, xuất
gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình với Thế Tôn,
Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác".

Khi nghe vậy, các vị này tự nghĩ: "Chắc chắn, pháp luật này không thể tầm thường, sự xuất gia này không thể tầm thường, vì vương tử Khanda và con vương sư Tissa đã cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà-sa, xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Vương tử Khanda và con vương sư Tissa đã cạo bỏ râu tóc,

MƯỜI HAI DUYÊN                                    161

đắp áo cà-sa, xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình với Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác. Tại sao chúng ta lại không làm vậy?".

Này các Tỷ-kheo, rồi đại chúng ấy gồm khoảng tám
vạn bốn ngàn vị đi ra khỏi kinh thành Bandhumatì
đến Lộc Uyển Khema, chỗ Thế Tôn Vipassì, bậc A-
la-hán, Chánh Đẳng Giác ở, Khi đến nơi, các vị này
đảnh lễ Ngài và ngồi xuống một bên.

15. Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác thuận thứ thuyết pháp, thuyết về bố thí, thuyết về trì giới, thuyết về các cõi trời, trình bày sự nguy hiểm, sự hạ liệt, sự nhiễm ô của dục vọng và sự lợi ích của xuất ly. Khi Thế Tôn biết được tâm trí của các vị này đã thuần thục, nhu thuận, thoát ly triền cái, cao thượng và an tịnh, Ngài bèn thuyết pháp thoại mà chư Phật đã đề cao, tức là Khổ, Tập, Diệt, Đạo. Cũng như tấm vải thuần tịnh, không có tỳ vết rất dễ thấm màu nhuộm, cũng vậy tám vạn bốn ngàn vị này, chính tại chỗ ngồi này, chứng được pháp nhãn xa trần ly cấu: "Phàm pháp gì đã sanh rồi cũng phải diệt".

16. Những vị này đã thấy pháp, chứng pháp, ngộ pháp, thể nhập vào pháp, nghi ngờ tiêu trừ, do dự diệt tận, chứng được tự tín, không y cứ người khác đối với đạo pháp của đức Bổn Sư, liền bạch Thế Tôn

MƯỜI HAI DUYÊN                                        162

Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác: "Thật vi
diệu thay, bạch Thế Tôn! Thật vi diệu thay, bạch Thế
Tôn, Như người dựng đứng lại, những gì bị quăng
xuống, phơi bày ra những gì bị che kín, chỉ đường
cho người bị lạc hướng, đem đèn sáng vào trong
bóng tối để những ai có mắt có thể thấy sắc. Cũng
vậy, chánh pháp đã được Thế Tôn dùng nhiều
phương tiện trình bày, giải thích. Bạch Thế Tôn, nay
chúng con quy y Thế Tôn và quy y Pháp. Bạch Thế
Tôn, mong Thế Tôn cho chúng con được xuất gia với
Thế Tôn, mong Thế Tôn cho chúng con được thọ đại
giới!".

17. Này các Tỷ-kheo, tám vạn bốn ngàn vị này được
xuất gia với Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác, được thọ đại giới. Rồi Thế Tôn Vipassì,
bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác giảng dạy những vị
này, khuyến khích, làm cho phấn khởi, làm cho hoan
hỷ với pháp thoại, nêu rõ sự nguy hiểm, sự hạ liệt, sự
nhiễm ô của các pháp hữu vi và sự lợi ích của Niết
Bàn. Và những vị này, nhờ Thế Tôn Vipassì bậc A-
la-hán, Chánh Đẳng Giác giảng dạy, khuyến khích,
làm cho phấn khởi, làm cho hoan kỷ với pháp thoại,
không bao lâu tâm trí không còn chấp chủ, được giải
thoát khỏi các lậu hoặc.

18. Này các Tỷ-kheo, nay tám vạn bốn ngàn các vị

MƯỜI HAI DUYÊN                                      163

xuất gia từ trước, được nghe: "Thế Tôn Vipassì, bậc
A-la-hán, Chánh Đẳng Giác đã đến kinh thành
Bandhumatì, ở tại Lộc Uyển Khema và thuyết pháp".
Này các Tỷ-kheo, tám vạn bốn ngàn vị xuất gia này,
đi đến Lộc Uyển Khema, chỗ Thế Tôn Vipassì, bậc
A-la-hán, Chánh Đẳng Giác ở. Khi đến nơi, các vị
này đảnh lễ Ngài và ngồi xuống một bên.

19. Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng
Giác thuận thứ thuyết pháp, thuyết về bố thí, thuyết
về trì giới, thuyết về các cõi trời, trình bày sự nguy
hiểm, sự hạ liệt, sự nhiễm ô của dục vọng và sự lợi
ích của xuất ly. Khi Thế Tôn biết được tâm trí của
các vị này đã thuần thục, nhu thuận, thoát ly triền cái,
cao thượng và an tịnh, Ngài bèn thuyết pháp thoại
mà chư Phật đã đề cao, tức là Khổ, Tập, Diệt, Đạo.
Cũng như tấm vải thuần tịnh, không có tỳ vết, rất dễ
thấm màu nhuộm, cũng vậy tám vạn bốn ngàn vị xuất
gia này, chính tại chỗ ngồi này, chứng được pháp
nhãn xa trần ly cấu: "Phàm pháp gì đã sanh ra rồi
cũng phải diệt".

20. Những vị này đã thấy pháp, chứng pháp, ngộ pháp, thể nhập vào pháp, nghi ngờ tiêu trừ, do dự diệt tận, chứng được tự tín, không y cứ người khác đối với đạo pháp của đức Bổn Sư, liền bạch Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác: "Thật vi

MƯỜI HAI DUYÊN                                        164

diệu thay, bạch Thế Tôn! Thật vi diệu thay, Bạch Thế
Tôn! Như người dựng đứng lại những gì bị quăng
xuống, phơi bày ra những gì bị che kín, chỉ đường
cho người bị lạc hướng, đem đèn sáng vào trong
bóng tối để những ai có mắt có thể thấy sắc. Cũng
vậy chánh pháp đã được Thế Tôn dùng nhiều phương
tiện trình bày giải thích. Bạch Thế Tôn, nay chúng
con quy y Thế Tôn, quy y Pháp và quy y Tăng. Bạch
Thế Tôn, mong Thế Tôn cho chúng con được xuất
gia với Thế Tôn, mong Thế Tôn cho chúng con được
thọ đại giới!".

21. Này các Tỷ-kheo, tám vạn bốn ngàn vị xuất gia
với Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng
Giác được thọ đại giới. Rồi Thế Tôn Vipassì, bậc A-
la-hán, Chánh Đẳng Giác giảng dạy những vị này,
khuyến khích, làm cho phấn khởi, làm cho hoan hỷ
với pháp thoại, nêu rõ sự nguy hiểm, sự hạ liệt, sự
nhiễm ô của các pháp hữu vi và sự lợi ích của Niết
Bàn. Và những vị này nhờ Thế Tôn Vipassì, bậc A-
la-hán, Chánh Đẳng Giác giảng dạy, khuyến khích,
làm cho phấn khởi, làm cho hoan hỷ với pháp thoại,
không bao lâu tâm trí không còn chấp chủ, được giải
thoát khỏi các lậu hoặc.

22. Này các Tỷ-kheo, lúc bấy giờ đại chúng Tỷ-kheo khoảng sáu trăm tám mươi vạn vị trú tại kinh đô

MƯỜI HAI DUYÊN                                    165

Bandhumatì. Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, trong khi yên lặng tịnh cư đã suy nghĩ như sau: "Nay đại chúng Tỷ-kheo khoảng sáu trăm tám mươi vạn vị trú tại kinh thành Bandhumatì. Sao Ta lại không khuyến dạy các vị Tỷ- kheo ấy: "Này các Tỷ-kheo, hãy đi cùng khắp, vì hạnh phúc cho đại chúng, vì an lạc cho đại chúng, vì lòng thương tưởng cho đời, vì hạnh phúc, vì lợi ích, vì an lạc cho loài Người, loài Trời. Chớ có đi hai người cùng một chỗ. Này các Tỷ-kheo, hãy thuyết giảng chánh pháp, sơ thiện, trung thiện, hậu thiện, nghĩa văn đầy đủ, văn cú vẹn toàn. Hãy nêu rõ đời sống phạm hạnh hoàn toàn thanh tịnh. Có những chúng sanh ít nhiễm bụi đời, nếu không được nghe chánh pháp sẽ bị nguy hại. (Nếu được nghe), sẽ thâm hiểu chánh pháp. Cứ sáu năm, hãy đến tại kinh đô Bandhumati để tụng đọc giới bổn".

23. Này các Tỷ-kheo, một vị Đại Phạm thiên khác, với tâm tư của mình biết được tâm tư của Thế Tôn Vipassi, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác. Như một vị lực sĩ duỗi cánh tay co lại hay co lại cánh tay đã duỗi ra, vị này biến mất ở cõi Phạm thiên và hiện ra trước mặt Thế Tôn Vipassi, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác. Này các Tỷ kheo, lúc bấy giờ vị Đại Phạm thiên, đắp thượng y trên một bên vai, chắp tay hướng đến Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh

MƯỜI HAI DUYÊN                                     166

Đẳng Giác và bạch Ngài:

- "Như vậy là phải, bạch Thế Tôn! Như vậy
là phải, bạch Thiện Thệ! Bạch Thế Tôn, Thế Tôn hãy
khuyến dạy đại chúng Tỷ-kheo khoảng sáu trăm tám
mươi vạn vị ở kinh đô Bandhumati: "Này các Tỷ-
kheo hãy đi cùng khắp, vì hạnh phúc cho đại chúng,
vì an lạc cho đại chúng, vì lòng thương tưởng cho
đời, vì hạnh phúc, vì lợi ích, vì an lạc cho loài Người,
loài Trời. Chớ có đi hai người cùng một chỗ. Này các
Tỷ-kheo, hãy thuyết giảng chánh pháp, sơ thiện,
trung thiện, hậu thiện, nghĩa văn đầy đủ, văn cú vẹn
toàn. Hãy nêu rõ phạm hạnh hoàn toàn thanh tịnh.
Có những chúng sanh ít nhiễm bụi đời, nếu không
được nghe chánh pháp sẽ bị nguy hại. (Nếu được
nghe), sẽ thâm hiểu chánh pháp". Bạch Thế Tôn,
chúng con sẽ làm như các vị Tỷ-kheo. Sau sáu năm,
các vị này đến kinh đô Bandhumati để tụng đọc giới
bổn".

Này các Tỷ-kheo, Đại Phạm thiên thuyết như vậy.
Sau khi nói xong, vị này đảnh lễ Thế Tôn Vipassi,
bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, lưng bên hữu
hướng về Ngài và biến mất tại chỗ.

24. Này các Tỷ-kheo, rồi Thế Tôn Vipassi, bậc A-la- hán, Chánh Đẳng Giác, vào buổi chiều xuất định

MƯỜI HAI DUYÊN                                        167

đứng dậy và nói với các vị Tỷ-kheo:

- Này các Tỷ-kheo, trong khi Ta yên lặng tịnh cư tại chỗ thanh vắng, ý nghĩ sau đây khởi lên: "Nay đại chúng Tỷ-kheo khoảng sáu trăm tám mươi vạn vị trú tại kinh thành Bandhamatì. Sao Ta lại không khuyến dạy các Tỷ-kheo ấy: "Này các Tỷ-kheo, hãy đi cùng khắp vì hạnh phúc cho đại chúng, vì an lạc cho đại chúng, vì lòng thương tưởng cho đời, vì hạnh phúc, vì lợi ích, vì an lạc cho loài Người, loài Trời. Chớ có đi hai người cùng một chỗ. Này các Tỷ-kheo, hãy thuyết giảng chánh pháp, sơ thiện, trung thiện, hậu thiện, nghĩa lý đầy đủ, văn cú vẹn toàn. Hãy nêu rõ đời sống phạm hạnh hoàn toàn thanh tịnh. Có những chúng sanh ít nhiễm bụi đời, nếu không được nghe chánh pháp sẽ bị nguy hại. (Nếu được nghe), sẽ thâm hiểu chánh pháp. Cứ sau sáu năm, hãy đến tại kinh đô Bandhumati để tụng đọc giới bổn".

25. Này các Tỷ-kheo, một Đại Phạm thiên khác với tâm tư của mình, biết được tâm tư của Ta. Như một vị lực sĩ duỗi cánh tay đã co lại hay co lại cánh tay đã duỗi ra, vị này biến mất ở cõi Phạm thiên và hiện ra trước mắt Ta. Này các Tỷ-kheo, vị Đại Phạm thiên, đắp thượng y trên một bên vai, chấp tay hướng đến Ta và bạch với ta: "Như vậy là phải, Bạch Thế Tôn! Như vậy là phải. Bạch Thiện Thệ! Bạch Thế

MƯỜI HAI DUYÊN                                       168

Tôn! Thế Tôn hãy khuyến dạy đại chúng Tỷ-kheo
khoảng sáu trăm tám mươi vạn vị ở kinh đô
Bandhumatì: "Này các Tỷ-kheo, hãy đi cùng khắp,
vì hạnh phúc cho đại chúng, vì an lạc cho đại chúng,
vì lòng thương tưởng cho đời, vì hạnh phúc, vì lợi
ích, vì an lạc cho loài Người, loài Trời. Chớ có đi hai
người cùng một chỗ. Này các Tỷ-kheo, hãy thuyết
giảng chánh pháp, sơ thiện, trung thiện, hậu thiện,
nghĩa lý đầy đủ, văn cú vẹn toàn. Hãy nêu rõ phạm
hạnh hoàn toàn thanh tịnh. Có những chúng sanh ít
nhiễm bụi đời, nếu không được nghe chánh pháp, sẽ
bị nguy hại. (Nếu được nghe), sẽ thâm hiểu chánh
pháp. Bạch Thế Tôn, chúng con sẽ làm như các Tỷ-
kheo. Sau sáu năm các vị này sẽ đến kinh đô
Bandhumatì để tụng đọc giới bổn". Này các Tỷ-
kheo, vị Đại Phạm thiên thuyết như vậy. Sau khi nói
xong, vị này đảnh lễ Ta, lưng bên hữu hướng về Ta
và biến mất tại chỗ.

26. Này các Tỷ-kheo, Ta khuyến dạy các ngươi: "Này các Tỷ-kheo, hãy đi cùng khắp, vì hạnh phúc cho đại chúng, vì an lạc cho đại chúng, vì lòng thương tưởng cho đời, vì hạnh phúc, vì lợi ích, vì an lạc cho loài Người, loài Trời. Chớ có đi hai người cùng một chỗ. Này các Tỷ-kheo, hãy thuyết giảng chánh pháp, sơ thiện, trung thiện, hậu thiện, nghĩa lý đầy đủ, văn cú vẹn toàn. Hãy nêu rõ đời sống phạm

MƯỜI HAI DUYÊN                                       169

hạnh hoàn toàn thanh tịnh. Có những chúng sanh ít
nhiễm bụi đời, nếu không được nghe giảng chánh
pháp sẽ bị nguy hại. (Nếu được nghe), sẽ thâm hiểu
chánh pháp. Cứ sau sáu năm, hãy đến tại kinh đô
Bandhumatì để tụng đọc giới bổn".

Này các Tỷ-kheo, những Tỷ-kheo ấy, một phần lớn trong ngày ấy đã lên đường đi khắp quốc độ.

27. Này các Tỷ-kheo, lúc bấy giờ tại Jambudĩpa
(Diêm phù đề) có tám vạn bốn ngàn túc xá. Khi một
năm vừa mãn, chư Thiên tuyên bố: "Này Hiền giả,
một năm vừa mãn, nay còn lại năm năm. Sau năm
năm, hãy đến tại kinh đô Bandhamatì để tụng đọc
giới bổn!"

Hai năm đã mãn, chư Thiên tuyên bố: "Này Hiền giả,
hai năm vừa mãn, nay còn lại bốn năm. Sau bốn năm,
hãy đến tại kinh đô Bandhumatì để tụng đọc giới
bổn!".

Ba năm đã mãn, chư Thiên tuyên bố: "Này Hiền giả, ba năm đã mãn, nay còn lại ba năm. Sau ba năm, hãy đến tại kinh đô Bandhumatì để tụng đọc giới bổn!".

Bốn năm đã mãn, chư Thiên tuyên bố: "Này Hiền giả, bốn năm đã mãn, nay còn hai năm. Sau hai năm, hãy đến kinh đô Bandhumatì để tụng đọc giới bổn!".

MƯỜI HAI DUYÊN                                  170

Năm năm đã mãn, chư Thiên tuyên bố: "Này Hiền
giả, năm năm đã mãn, nay còn lại một năm. Sau một
năm, hãy đến tại đô Bandhumati để tụng đọc giới
bổn!"

Sáu năm đã mãn, chư Thiên tuyên bố: "Này Hiền giả, sáu năm đã mãn. Nay đã đến ngày đi đến kinh đô Bandhumati để tụng đọc giới bổn".

Này các Tỷ-kheo, các Tỷ-kheo ấy, một số vị với thần
lực của mình, một số với thần lực của chư Thiên
trong ngày ấy đã đi đến kinh đô Bandhumatì để tụng
đọc giới bổn.

28. Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Vipassì, bậc A-la- hán, Chánh Đẳng Giác, giữa chúng Tỷ-kheo, tụng đọc giới bổn này:

"Chư Phật dạy Niết-bàn là đệ nhất.
"Nhẫn nhục, khổ hạnh, kham nhẫn, là đệ
nhất.
"Người xuất gia hại người xuất gia khác.
"Hại người khác như vậy không xứng gọi là
Sa-môn.
"Mọi điều ác không làm, hướng tâm các
thiện nghiệp.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   171

"Giữ tâm trí thanh tịnh, chính lời chư Phật
dạy.
"Không chỉ trích, không đánh đập, giữ mình
trong giới bổn.
"Ăn uống có tiết độ, ngủ nghỉ riêng một
mình.
"Hướng tâm đến cao khiết, chính lời chư
Phật dạy".

29. Này các Tỷ-kheo, một thời ta ở tại Ukkhattha
(Úc-Già La), trong rừng Subhaga, dưới gốc cây ta-la
vương. Này các Tỷ-kheo, trong khi Ta an lặng tịnh
cư, tư tưởng sau đây khởi lên: "Có một trú xứ, một
loại chúng sanh rất dễ đến mà Ta từ trước không đến
ở trong một thời gian khá lâu! Đó là chư Thiên
Suddhàvàsa (Tịnh Cư thiên). Vậy nay Ta hãy đến
chư Thiên ở Tịnh Cư thiên!".

Này các Tỷ-kheo, như một lực sĩ duỗi cánh tay đã co
lại, hay co lại cánh tay đã duỗi ra, Ta biến mất ở
Ukkattha, trong rừng Subhaga, dưới gốc cây Ta-La
vương và hiện ra trước chư Thiên ở Tịnh Cư thiên.
Trong đại chúng chư Thiên ấy một số vài ngàn chư
Thiên đến chỗ Ta ở, đảnh lễ Ta và đứng một bên, chư
Thiên ấy đã nói với Ta như sau:

MƯỜI HAI DUYÊN                                   172

- "Này Hiền giả, nay đã được chín mươi mốt
kiếp, từ khi Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác ra đời. Này Hiền giả, Thế
Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác
sanh, thuộc chủng tánh Sát Đế Ly. Này Hiền
giả, Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác thuộc danh tánh Kondanna (Câu-
Ly-Nhã). Này Hiền giả, trong thời Thế Tôn
Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, giác
ngộ dưới gốc cây Pàtali (Ba-ba-la). Này Hiền
giả, hai vị hiền sĩ, đệ nhất đệ tử của Thế Tôn
Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác tên là
Khanda (Kiển-trà) và Tissa (Đề-xá). Này Hiền
giả, trong thời Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác có ba Tăng hội, một Tăng
hội sáu trăm tám mươi vạn Tỷ-kheo, một Tăng
hội mười vạn Tỷ-kheo, một Tăng hội tám vạn
Tỷ-kheo. Này Hiền giả, Thế Tôn Vipassì, bậc
A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, có vị thị giả Tỷ-
kheo tên Asoka (A-dục), vị này là vị thị giả đệ
nhất. Này Hiền giả, phụ vương Thế Tôn
Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, tên
là Bandhuma, mẫu hậu tên là Bandhumatì
(Bàn-đầu-bà-đề). Kinh thành của vua
Bandhuma tên là Bandhumatì. Này Hiền giả,
Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng
Giác xuất thế tục như thế này, xuất gia như thế

MƯỜI HAI DUYÊN                                   173

này, tinh tấn như thế này, giác ngộ như thế này,
chuyển pháp luân như thế này. Này Hiền giả,
chúng con là những người đã tu phạm hạnh
với Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác đã diệt trừ dục vọng và đã sanh ra
tại chỗ này".

30. Này các Tỷ-kheo, lại trong đại chúng chư Thiên ấy, một số vài ngàn chư Thiên...

... một số vài trăm chư Thiên đến chỗ Ta ở, đảnh lễ Ta và đứng một bên. Này các Tỷ-kheo, sau khi đứng một bên, chư Thiên ấy đã nói với Ta:

- "Này Hiền giả, trong hiền kiếp này, Thế Tôn,
bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác nay ra đời.
Này Hiền giả, Thế Tôn, thuộc chủng tánh Sát-
đế -lỵ, thuộc gia tộc Sát-đế-lỵ. Này Hiền giả,
Thế Tôn thuộc danh tánh Gotama (Cù-đàm).
Này Hiền giả, Thế Tôn tuổi thọ không bao
nhiêu, ít oi, tuổi thọ loài người khoảng một
trăm năm hay hơn một chút. Này Hiền giả, Thế
Tôn giác ngộ dưới gốc cây assattha (bát-đa- la).
Này Hiền giả, Thế Tôn có hai vị hiền sĩ, đệ nhất
đệ tử tên là Sàriputta và Moggallàna (Xá-lợi-
phất và Mục kiền-liên). Này Hiền giả, Thế Tôn
có một Tăng hội một ngàn hai trăm năm mươi

MƯỜI HAI DUYÊN                                     174

vị. Này Hiền giả, Tăng hội này của Thế Tôn
gồm toàn những vị đã diệt trừ lậu hoặc. Này
Hiền giả, Thế Tôn có vị thị giả Tỷ-kheo tên là
Ànanda (A-nan), vị này là thị giả đệ nhất. Này
Hiền giả, phụ vương của Thế Tôn tên là
Suddhodana (Tịnh Phạn), Hoàng hậu là Màyà
(Ma-gia) kinh đô là Kapilavatthu (Ca-tỳ-la-vệ).
Này Hiền giả, Thế Tôn xuất thế tục như thế
này, xuất gia như thế này, tinh tấn như thế này,
giác ngộ như thế này, chuyển pháp luân như
thế này. Này Hiền giả, chúng tôi là những
người đã tu phạm hạnh với Thế Tôn, đã diệt
trừ dục vọng và đã sanh ra tại chỗ này".

31. Này các Tỷ-kheo, rồi Ta cùng với chư Thiên
Avihà (Vô Nhiệt thiên) đến chư Thiên Atappà (Vô
Phiền thiên). Này các Tỷ-kheo, rồi cùng với chư
Thiên Avihà và chư Thiên Atappà đến chư Thiên
Sudassà (Thiện Kiến thiên). Này các Tỷ-kheo, rồi Ta
cùng với chư Thiên Avihà, chư Thiên Atappà và chư
Thiên Sudassa đến chư Thiên Sudassi (Thiện Hiện
thiên).

Này các Tỷ-kheo, rồi Ta cùng với chư Thiên Avihà,
chư Thiên Atappà, chư Thiên Sudassà và chư Thiên
Sudassì đến chư Thiên Akanitthà (Sắc Cứu Kính
thiên). Này các Tỷ-kheo, lại trong Đại chúng chư

MƯỜI HAI DUYÊN                                     175

Thiên ấy, một số vài ngàn chư Thiên đến chỗ Ta ở,
đảnh lễ Ta và đứng một bên. Này các Tỷ-kheo, sau
khi đứng một bên, chư Thiên ấy đã nói với Ta như
sau: "Này Hiền giả, nay đã được chín mươi mốt kiếp,
từ khi Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng
Giác ra đời... (như số 29)".

32. Này các Tỷ-kheo, lại trong đại chúng chư Thiên
ấy, một số vài ngàn chư Thiên (như trước) một số vài
trăm chư Thiên đến chỗ Ta ở, đảnh lễ Ta và đứng
một bên. Này các Tỷ-kheo, sau khi đứng một bên,
chư Thiên ấy đã nói với Ta như sau: "Này Hiền giả,
trong Hiền kiếp này đức Thế Tôn, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác nay ra đời... (như số 30)".

33. Này các Tỷ-kheo, như vậy Như Lai khéo chứng
đạt pháp giới này, Như Lai nhớ chư Phật quá
khứ, những vị này đã nhập Niết-bàn, đã đoạn các
chướng đạo, đã chấm dứt sự luân hồi, đã thoát ly mọi
đau khổ. Như Lai cũng nhớ đến chủng tánh các vị
này cũng nhớ đến danh tánh, cũng nhớ đến tộc tánh,
cũng nhớ đến tuổi thọ, cũng nhớ đến hai vị đệ tử,
cũng nhớ đến các Tăng hội như sau: "Các bậc Thế
Tôn này, sanh tánh là như vậy, danh tánh là như vậy,
tộc tánh là như vậy, giới hạnh là như vậy, pháp hạnh
là như vậy, tuệ hạnh là như vậy, trí hạnh là như vậy,
giải thoát là như vậy".

MƯỜI HAI DUYÊN                                     176

Thế Tôn thuyết pháp như vậy. Các vị Tỷ-kheo ấy hoan hỷ tín thọ lời dạy của Thế Tôn.

MƯỜI HAI DUYÊN                              177

2      Định nghĩa - Giải thích Lý Duyên khởi - Kinh Phân Biệt – Tương II, 11

Phân Biệt – Tương II, 11

1) Trú ở Sàvatthi (Xá-vệ).

2) Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ thuyết và phân tích cho các Ông về lý Duyên khởi. Hãy lắng nghe và khéo suy nghiệm, Ta sẽ giảng.

-Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn.

3) Thế Tôn nói như sau:

- Này các Tỷ-kheo, thế nào là lý Duyên khởi?

Này các Tỷ-kheo, vô minh duyên hành, hành duyên
thức, thức duyên danh sắc, danh sắc duyên sáu xứ,
sáu xứ duyên xúc, xúc duyên thọ, thọ duyên ái, ái
duyên thủ, thủ duyên hữu, hữu duyên sanh, sanh
duyên già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não được khởi lên.
Như vậy là toàn bộ khổ uẩn này tập khởi.

4) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là già chết?

MƯỜI HAI DUYÊN                                     178

Cái gì thuộc chúng sanh này hay chúng sanh khác,
thuộc bộ loại chúng sanh này hay thuộc bộ loại
chúng sanh khác, bị già, yếu, suy nhược, răng rụng,
tóc bạc, da nhăn, tuổi thọ tàn lụi, các căn chín muồi.
Đây gọi là già.

Cái gì thuộc chúng sanh này hay chúng sanh khác,
thuộc bộ loại chúng sanh này hay thuộc bộ loại
chúng sanh khác, sự từ bỏ, hủy hoại, tiêu mất, tử
vong, các uẩn hư hoại, thân thể vứt bỏ. Đây gọi là
chết. Như vậy đây là già, đây là chết. Này các Tỷ-
kheo, đây gọi là già chết.

5) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là sanh?

Cái gì thuộc chúng sanh này hay chúng sanh khác,
thuộc bộ loại chúng sanh này hay thuộc bộ loại
chúng sanh khác bị sanh, xuất sanh, giáng sanh, đản
sanh, sự xuất hiện các uẩn, sự thành tựu các xứ. Này
các Tỷ-kheo, đây gọi là sanh.

6) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hữu?

Này các Tỷ-kheo, có ba hữu này: Dục hữu, Sắc hữu, Vô sắc hữu. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là hữu.

7) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là thủ?

MƯỜI HAI DUYÊN                                      179

- Này các Tỷ-kheo, có bốn thủ này: dục thủ, kiến thủ, giới cấm thủ, ngã luận thủ. Này các Tỷ- kheo, đây gọi là thủ.

8) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là ái?

- Này các Tỷ-kheo, có sáu ái thân này: sắc ái, thanh ái, hương ái, vị ái, xúc ái, pháp ái. Này các Tỷ- kheo, đây gọi là ái.

9) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là thọ?

- Này các Tỷ-kheo, có sáu thọ thân này: thọ do nhãn xúc sanh; thọ do nhĩ xúc sanh; thọ do tỷ xúc sanh; thọ do thiệt xúc sanh; thọ do thân xúc sanh; thọ do ý xúc sanh. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là thọ.

10) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là xúc?

- Này các Tỷ-kheo, có sáu xúc thân này: nhãn xúc, nhĩ xúc, tỷ xúc, thiệt xúc, thân xúc, ý xúc. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là xúc.

11) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là sáu xứ?

- Nhãn xứ, nhĩ xứ, tỷ xứ, thiệt xứ, thân xứ, ý xứ. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là sáu xứ.

12) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là danh sắc?

MƯỜI HAI DUYÊN                                       180

- Thọ, tưởng, tư, xúc, tác ý; đây gọi là danh. - Bốn đại chủng và sắc do bốn đại chủng tạo ra; đây gọi là sắc.

Như vậy đây là danh, đây là sắc. Đây gọi là danh sắc.

13) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là thức?

- Này các Tỷ-kheo, có sáu thức thân này: nhãn thức, nhĩ thức, tỷ thức, thiệt thức, thân thức, ý thức. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là thức.

14) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hành?

- Này các Tỷ-kheo, có ba hành này: thân hành, khẩu hành, ý hành. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là hành.

15) Này các Tỷ-kheo, thế nào là vô minh?

- Này các Tỷ-kheo, không rõ biết Khổ, không rõ
biết Khổ tập, không rõ biết Khổ diệt, không rõ
biết Con đường đưa đến Khổ diệt. Này các Tỷ-
kheo, đây gọi là vô minh.

16) Như vậy này các Tỷ-kheo, vô minh duyên hành, hành duyên thức, thức duyên danh sắc, danh sắc duyên sáu xứ, sáu xứ duyên xúc, xúc duyên thọ, thọ duyên ái, ái duyên thủ, thủ duyên hữu, hữu duyên sanh, sanh duyên già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não

MƯỜI HAI DUYÊN                                       181

được khởi lên. Như vậy là toàn bộ khổ uẩn này tập khởi.

Nhưng do sự ly tham, đoạn diệt vô minh một cách
hoàn toàn, nên hành diệt. Do hành diệt nên thức
diệt. Do thức diệt nên danh sắc diệt. Do danh sắc
diệt nên sáu xứ diệt. Do sáu xứ diệt nên xúc diệt. Do
xúc diệt nên thọ diệt. Do thọ diệt nên ái diệt. Do ái
diệt nên thủ diệt. Do thủ diệt nên hữu diệt. Do hữu
diệt nên sanh diệt. Do sanh diệt nên già chết, sầu,
bi, khổ, ưu, não đều diệt. Như vậy là toàn bộ khổ uẩn
này đoạn diệt.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     182

3      Định nghĩa - Kinh CHÁNH TRI KIẾN – 9 Trung I, 111

KINH CHÁNH TRI KIẾN (Sammaditthi suttam) – Bài kinh số 9 – Trung I, 111

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Savatthi (Xá-vệ), tại
Jetavana (Kỳ-đà Lâm), vườn ông Anathapindika
(Cấp Cô Độc). Lúc bấy giờ, Tôn giả Sariputta (Xá-
lợi-phất) gọi các Tỷ-kheo: "Này các Tỷ-kheo". -
"Hiền giả", các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Tôn giả
Sariputta. Tôn giả Sariputta nói như sau:

– Chư Hiền, chánh tri kiến, chánh tri kiến, được
gọi là như vậy. Chư Hiền, cho đến như thế nào, một
Thánh đệ tử có chánh tri kiến, có tri kiến chánh trực,
có lòng tin Pháp tuyệt đối và thành tựu diệu pháp
này?

– Chúng tôi từ xa đến để được hiểu ý nghĩa lời nói ấy từ Tôn giả Sariputta. Thật lành thay, nếu Tôn giả Sariputta giảng cho ý nghĩa lời nói ấy. Sau khi nghe Tôn giả Sariputta, các Tỷ-kheo sẽ thọ trì.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      183

– Chư Hiền, vậy hãy nghe, hãy khéo tác ý. Ta sẽ giảng.

– Thưa vâng, Hiền giả! - Các Tỷ-kheo vâng đáp Tôn giả Sariputta.

Tôn giả Sariputta nói như sau:

– Chư Hiền, khi Thánh đệ tử tuệ tri được bất
thiện và tuệ tri được căn bổn bất thiện, tuệ tri được
thiện và tuệ tri được căn bổn thiện, chư Hiền, khi
ấy Thánh đệ tử có chánh tri kiến, có tri kiến chánh
trực, có lòng tin Pháp tuyệt đối và thành tựu diệu
pháp này.

Chư Hiền, thế nào là bất thiện, thế nào là căn bổn bất thiện, thế nào là thiện, thế nào là căn bổn thiện?

1. Chư Hiền, sát sanh là bất thiện,
2. Lấy của không cho là bất thiện,
3. Tà hạnh trong các dục là bất thiện,
4. Nói láo là bất thiện,
5. Nói hai lưỡi là bất thiện,
6. Ác khẩu là bất thiện,
7. Nói phù phiếm là bất thiện,
8. Tham dục là bất thiện,
9. Sân là bất thiện,

MƯỜI HAI DUYÊN                                     184

10.   Tà kiến là bất thiện. Chư Hiền, như vậy gọi là bất thiện. Và chư Hiền, thế nào là căn bổn bất thiện?

 Tham là căn bổn bất thiện,  Sân là căn bổn bất thiện,  Si là căn bổn bất thiện.

Chư Hiền, như vậy gọi là căn bổn bất thiện.

Và này chư Hiền, thế nào là thiện?

1. Từ bỏ sát sanh là thiện
2. Từ bỏ lấy của không cho là thiện
3. Từ bỏ tà hạnh trong các dục là thiện
4. Từ bỏ nói láo là thiện,
5. Từ bỏ nói hai lưỡi là thiện,
6. Từ bỏ ác khẩu là thiện,
7. Từ bỏ nói phù phiếm là thiện,
8. Không tham dục là thiện,
9. Không sân là thiện,
10. Chánh tri kiến là thiện.

Chư Hiền, như vậy gọi là thiện.

Chư Hiền, thế nào là căn bổn thiện?

MƯỜI HAI DUYÊN                                    185

1. Không tham là căn bổn thiện 2. Không sân là căn bổn thiện 3. Không si là căn bổn thiện.

Chư Hiền, như vậy gọi là căn bổn thiện.

Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri bất thiện như vậy, tuệ tri căn bổn bất thiện như vậy, tuệ tri thiện như vậy, tuệ tri căn bổn thiện như vậy, khi ấy, vị ấy đoạn trừ tất cả tham tùy miên, tẩy sạch sân tùy miên, nhổ tận gốc kiến mạn tùy miên "Tôi là", đoạn trừ vô minh, khiến minh khởi lên, diệt tận khổ đau ngay trong hiện tại. Chư Hiền, như vậy Thánh đệ tử có chánh tri kiến, có tri kiến chánh trực, có lòng tin pháp tuyệt đối và thành tựu diệu pháp này.

– Lành thay, Hiền giả!

Các Tỷ-kheo ấy, sau khi hoan hỷ, tín thọ lời nói Tôn giả Sariputta và hỏi thêm Tôn giả Sariputta câu hỏi như sau:

– Này Hiền giả, có thể có pháp môn nào khác,
nhờ pháp môn này vị Thánh đệ tử có chánh tri kiến,
có tri kiến chánh trực, có lòng tin Pháp tuyệt đối và
thành tựu diệu pháp này?

– Chư Hiền, có thể có. Chư Hiền, khi nào Thánh

MƯỜI HAI DUYÊN                                      186

đệ tử tuệ tri thức ăn, tuệ tri tập khởi của thức ăn, tuệ tri đoạn diệt của thức ăn, và tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của thức ăn, chư Hiền khi ấy Thánh đệ tử có chánh tri kiến, có tri kiến chánh trực, có lòng tin Pháp tuyệt đối và thành tựu diệu pháp này.

Chư Hiền, thế nào là thức ăn, thế nào là tập khởi của thức ăn, thế nào là đoạn diệt của thức ăn, thế nào là con đường đưa đến đoạn diệt của thức ăn?

 Chư Hiền, có bốn loại thức ăn này, khiến các
loài chúng sanh đã sanh được an trú hay các
loài hữu tình sẽ sanh được hỗ trợ cho sanh. Thế
nào là bốn? Đoàn thực, loại thô hay loại tế, xúc
thực là thứ hai, tư niệm thực là thứ ba, thức
thực là thứ tư.
 Từ tập khởi của ái có tập khởi của thức ăn,
 Từ đoạn diệt của ái có đoạn diệt của thức ăn.
 Thánh Đạo Tám Ngành này là con đường đưa
đến đoạn diệt của thức ăn, tức là: Chánh Tri
kiến, Chánh Tư duy, Chánh Ngữ, Chánh
Nghiệp, Chánh Mạng, Chánh Tinh tấn, Chánh
Niệm, Chánh Định.

Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri thức ăn như vậy, tuệ tri tập khởi của thức ăn như vậy, tuệ tri đoạn diệt của thức ăn như vậy, tuệ tri con đường đưa

MƯỜI HAI DUYÊN                                        187

đến đoạn diệt của thức ăn như vậy, khi ấy, vị ấy đoạn trừ tất cả tham tùy miên, tẩy sạch sân tùy miên, nhổ tận gốc kiến mạn tùy miên "Tôi là", đoạn trừ vô minh, khiến minh khởi lên, diệt tận khổ đau ngay trong hiện tại. Chư Hiền, như vậy Thánh đệ tử có chánh tri kiến, có tri kiến chánh trực, có lòng tin Pháp tuyệt đối và thành tựu diệu pháp này.

– Lành thay, Hiền giả!

Các Tỷ-kheo ấy, sau khi hoan hỷ, tín thọ lời nói Tôn giả Sariputta liền hỏi thêm Tôn giả Sariputta câu hỏi như sau:

– Này Hiền giả, có pháp môn nào khác, nhờ
pháp môn này Thánh đệ tử có chánh tri kiến, có tri
kiến chánh trực, có lòng tin Pháp tuyệt đối và thành
tựu diệu pháp này?

– Chư Hiền, có thể có. Chư Hiền, khi nào Thánh
đệ tử tuệ tri Khổ, tuệ tri Tập khởi của khổ, tuệ tri
Đoạn diệt của khổ, tuệ tri con Đường đưa đến đoạn
diệt của khổ, chư Hiền, khi ấy Thánh đệ tử có chánh
tri kiến, có tri kiến chánh trực, có lòng tin Pháp tuyệt
đối và thành tựu diệu pháp này.

Chư Hiền, thế nào là Khổ, thế nào là Tập khởi của khổ, thế nào là Đoạn diệt của khổ, thế nào là con

MƯỜI HAI DUYÊN                                        188

Đường đưa đến đoạn diệt của khổ?

 Sanh là khổ, già là khổ, bệnh là khổ, chết là
khổ, sầu bi khổ ưu não là khổ, cầu không được
là khổ, tóm lại năm thủ uẩn là khổ. Chư Hiền,
như vậy gọi là Khổ.
 Chư Hiền, thế nào là Tập khởi của khổ? Chính
là ái đưa đến tái sanh, cùng khởi hỷ dục và
tham hướng đến tái sanh, cùng khởi hỷ dục và
tham, tìm cầu hỷ lạc chỗ này chỗ kia, tức là dục
ái, phi hữu ái. Chư Hiền, như vậy gọi là Tập
khởi của khổ.
 Chư Hiền, thế nào là Đoạn diệt của khổ? Đó là
sự đoạn diệt ly tham, không có dư tàn, sự quăng
bỏ, sự từ bỏ, sự giải thoát, sự vô chấp khát ái
ấy.
 Chư Hiền, thế nào là con Đường đưa đến đoạn
diệt của khổ? Chính là Thánh Đạo Tám Ngành
đưa đến khổ diệt, tức là Chánh tri kiến... Chánh
Định.

Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri Khổ như
vậy, tuệ tri Tập khởi của khổ như vậy, tuệ tri Đoạn
diệt của khổ như vậy, tuệ tri con Đường đưa đến đoạn
diệt của khổ như vậy, khi ấy vị ấy đoạn trừ tất cả
tham tùy miên, tẩy sạch sân tùy miên,... (như trên)...
và thành tựu diệu pháp này.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      189

– Lành thay, Hiền giả... (như trên)... Này Hiền giả, có thể có pháp môn nào khác, nhờ pháp môn này Thánh đệ tử... (như trên)... thành tựu diệu pháp này?

– Chư Hiền, có thể có. Chư Hiền, khi nào Thánh
đệ tử tuệ tri già chết, tuệ tri tập khởi của già chết, tuệ
tri đoạn diệt của già chết, tuệ tri con đường đưa đến
đoạn diệt của già chết, chư Hiền, khi ấy Thánh đệ tử
có chánh tri kiến,... (như trên)... và thành tựu diệu
pháp này.

Chư Hiền, thế nào là già chết, thế nào là tập
khởi của già chết, thế nào là đoạn diệt của già chết,
thế nào là con đường đưa đến đoạn diệt của già
chết?

– Thuộc bất kỳ hữu tính giới nào, trong từng mỗi
loại hữu tình, sự già cả, suy lão, rụng răng, tóc bạc
da nhăn, tuổi thọ ngày một hao mòn, bại hoại các
căn; chư Hiền, như vậy gọi là già.

Chư Hiền thế nào là chết? - Thuộc bất kỳ hữu
tình giới nào trong từng mỗi loại hữu tình, sự mệnh
một, từ trần, hủy hoại, hoại diệt, tử biệt, mệnh chung,
hủy hoại các uẩn, vất bỏ hình hài; chư Hiền, như vậy
gọi là chết. Già như vậy và chết như vậy, chư Hiền,
như vậy gọi là già chết.

MƯỜI HAI DUYÊN                                          190

 Từ sự tập khởi của sanh, có sự tập khởi của già
chết,
 Từ sự đoạn diệt của sanh, có sự đoạn diệt của
già chết.
 Thánh Đạo Tám Ngành này là con đường đưa
đến đoạn diệt của già chết, tức là: Chánh Tri
kiến... (như trên)... Chánh Định.

Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri già chết như vậy, tuệ tri tập khởi của già chết như vậy, tuệ tri đoạn diệt của già chết như vậy, tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của già chết như vậy, khi ấy, vị ấy đoạn trừ tất cả tham tùy miên, tẩy sạch sân tùy miên... (như trên)..., và thành tựu diệu pháp này.

– Lành thay, Hiền giả... (như trên)... Này Hiền giả, có thể có pháp môn nào khác...?

– Chư Hiền, có thể có. Chư Hiền, khi nào Thánh
đệ tử tuệ tri sanh, tuệ tri tập khởi của sanh, tuệ tri
đoạn diệt của sanh, tuệ tri con đường đưa đến đoạn
diệt của sanh, chư Hiền, khi ấy vị Thánh đệ tử có
chánh tri kiến... (như trên)... và thành tựu diệu pháp
này.

Chư Hiền, thế nào là sanh, thế nào là tập khởi của sanh, thế nào là đoạn diệt của sanh, thế nào là

MƯỜI HAI DUYÊN                                       191

con đường đưa đến đoạn diệt của sanh?

 Thuộc bất kỳ hữu tình giới nào, trong từng mỗi
loại hữu tình, sự sanh, hiện khởi, xuất hiện,
hiện diện, hiện hành các uẩn, tụ đắc các xứ;
Chư Hiền, như vậy gọi là sanh.
 Từ sự tập khởi của hữu có sự tập khởi của sanh,
 Từ sự đoạn diệt của hữu, có sự đoạn diệt của
sanh,
 Và Thánh Đạo Tám Ngành này là con đường
đưa đến đoạn diệt của sanh, tức là: Chánh Tri
kiến... Chánh Định.

Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri được sanh như vậy, tuệ tri được tập khởi của sanh như vậy, tuệ tri được đoạn diệt của sanh như vậy, tuệ tri được con đường đưa đến đoạn diệt của sanh như vậy, khi ấy, vị ấy đoạn trừ tất cả tham tùy miên... (như trên)... như vậy... (như trên)... và thành tựu diệu pháp này.

– Lành thay, Hiền giả... (như trên)... Này Hiền giả, có pháp môn nào khác...?

– Chư Hiền, có thể có. Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri hữu, tuệ tri tập khởi của hữu, tuệ tri đoạn diệt của hữu, tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của hữu, chư Hiền, khi ấy vị Thánh đệ tử có chánh tri

MƯỜI HAI DUYÊN                                         192

kiến... và thành tựu diệu pháp này.

Chư Hiền, thế nào là hữu, thế nào là tập khởi của hữu, thế nào là đoạn diệt của hữu, thế nào là con đường đưa đến đoạn diệt của hữu? –

 Chư Hiền, có ba hữu này: dục hữu, sắc hữu,
vô sắc hữu.
 Từ tập khởi của thủ, có tập khởi của hữu;
 Từ đoạn diệt của thủ có đoạn diệt của hữu
 Và Thánh Đạo Tám Ngành này là con đường
đưa đến đoạn diệt của hữu, tức là: Chánh Tri
kiến... Chánh Định.

Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri hữu như vậy, tuệ tri tập khởi của hữu như vậy, tuệ tri đoạn diệt của hữu như vậy, tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của hữu như vậy, khi ấy, vị ấy đoạn trừ tất cả tham tùy miên... và thành tựu diệu pháp này.

– Lành thay, Hiền giả... (như trên)... Này Hiền giả, có thể có pháp môn nào khác...?

– Chư Hiền, có thể có. Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri tập khởi của thủ, tuệ tri đoạn diệt của thủ, tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của thủ, khi ấy Thánh đệ tử có Chánh Tri kiến... và thành tựu diệu

MƯỜI HAI DUYÊN                                     193

pháp này.

Chư Hiền, thế nào là thủ, thế nào là tập khởi của thủ, thế nào là đoạn diệt của thủ, thế nào là con đường đưa đến đoạn diệt của thủ?

 Chư Hiền, có bốn thủ này: dục thủ, kiến thủ,
giới cấm thủ, ngã luận thủ.
 Từ tập khởi của ái, có tập khởi của thủ;
 Từ đoạn diệt của ái, có đoạn diệt của thủ;
 Và Thánh Đạo Tám Ngành này là con đường
đưa đến đoạn diệt của thủ, tức là: Chánh Tri
kiến... Chánh Định.

Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri thủ như vậy, tuệ tri tập khởi của thủ như vậy, tuệ tri đoạn diệt của thủ như vậy, tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của thủ như vậy, khi ấy, vị ấy đoạn trừ tất cả tham tùy miên và thành tựu diệu pháp này.

– Lành thay, Hiền giả... (như trên)... Này Hiền giả, có pháp môn nào khác...?

– Chư Hiền, có thể có. Chư Hiền khi nào Thánh đệ tử tuệ tri ái, tuệ tri tập khởi của ái, tuệ tri đoạn diệt của ái, tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của ái, khi ấy Thánh đệ tử có Chánh Tri kiến... và thành tựu

MƯỜI HAI DUYÊN                                           194

diệu pháp này.

Chư Hiền, thế nào là ái, thế nào là tập khởi của ái, thế nào là đoạn diệt của ái, thế nào là con đường đưa đến đoạn diệt của ái?

 Chư Hiền, có sáu loại ái này: sắc ái, thanh ái,
hương ái, vị ái, xúc ái, pháp ái.
 Từ tập khởi của thọ, có tập của ái,
 Từ đoạn diệt của thọ, có đoạn diệt của ái,
 Và Thánh Đạo Tám Ngành này là con đường
đưa đến đoạn diệt của ái, tức là: Chánh Tri
kiến... Chánh Định.

Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri ái như
vậy, tuệ tri tập khởi của ái như vậy, tuệ tri đoạn diệt
của ái như vậy, tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt
của ái như vậy, khi ấy, vị ấy, đoạn trừ tất cả tham tùy
miên... và thành tựu diệu pháp.

– Lành thay, Hiền giả... (như trên)... Này Hiền giả, có thể có pháp môn nào khác...?

– Chư Hiền, có thể có. Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri thọ, tuệ tri tập khởi của thọ, tuệ tri đoạn diệt của thọ, tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của thọ, khi ấy Thánh đệ tử có chánh tri kiến và thành

MƯỜI HAI DUYÊN                                         195

tựu diệu pháp này.

Chư Hiền, thế nào là thọ, thế nào là tập khởi của thọ, thế nào là đoạn diệt của thọ, thế nào là con đường đưa đến đoạn diệt của thọ?

 Chư Hiền, có sáu loại thọ này: thọ do nhãn
xúc sanh, thọ do nhĩ xúc sanh, thọ do tỷ xúc
sanh, thọ do thiệt xúc sanh, thọ do thân xúc
sanh, thọ do ý xúc sanh.
 Từ tập khởi của xúc, có tập khởi của thọ;
 Từ đoạn diệt của xúc, có đoạn diệt của thọ;
 Và Thánh Đạo Tám Ngành này là con đường
đưa đến đoạn diệt của thọ, tức là: Chánh Tri
kiến... Chánh Định. Chư Hiền, khi nào Thánh
đệ tử tuệ tri thọ như vậy, tuệ tri tập khởi của
thọ như vậy, tuệ tri đoạn diệt của thọ như vậy,
tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của thọ
như vậy, khi ấy, vị ấy đoạn trừ tất cả tham tùy
miên... và thành tựu diệu pháp này.

– Lành thay, Hiền giả... (như trên)... Này Hiền giả, có thể có pháp môn nào khác...?

– Chư Hiền, có thể có. Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri xúc, tuệ tri tập khởi của xúc, tuệ tri đoạn diệt của xúc, tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của

MƯỜI HAI DUYÊN                                         196

xúc, khi ấy Thánh đệ tử có chánh tri kiến và thành tựu diệu pháp này.

Chư Hiền, thế nào là xúc, thế nào là tập khởi của xúc, thế nào là đoạn diệt của xúc, thế nào là con đường đưa đến đoạn diệt của xúc?

 Chư Hiền, có sáu loại xúc này: nhãn xúc, nhĩ
xúc, tỷ xúc, thiệt xúc, thân xúc, ý xúc.
 Từ tập khởi của sáu nhập, có tập khởi từ xúc;
 Từ đoạn diệt của sáu nhập, có đoạn diệt của
xúc,
 Và Thánh Đạo Tám Ngành này là con đường
đưa đến đoạn diệt của xúc, tức là: Chánh Tri
kiến... Chánh Định.

Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri xúc như vậy, tuệ tri tập khởi của xúc như vậy, tuệ tri đoạn diệt của xúc như vậy, tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của xúc như vậy, khi ấy, vị ấy đoạn trừ tất cả tham tùy miên... và thành tựu diệu pháp này.

– Lành thay, Hiền giả...câu hỏi như sau: Hiền giả, có thể có pháp môn nào khác...?

– Chư Hiền, có thể có. Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri sáu nhập, tuệ tri tập khởi của sáu nhập,

MƯỜI HAI DUYÊN                                        197

tuệ tri đoạn diệt của sáu nhập, tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của sáu nhập, khi ấy Thánh đệ tử có chánh tri kiến... và thành tựu diệu pháp này.

Chư Hiền, thế nào là sáu nhập, thế nào là tập
khởi của sáu nhập, thế nào là đoạn diệt của sáu nhập,
thế nào là con đường đưa đến đoạn diệt của sáu
nhập?

 Chư Hiền, có sáu nhập này: nhãn nhập, nhĩ
nhập, tỷ nhập, thiệt nhập, thân nhập, ý nhập.
 Từ tập khởi của danh sắc có tập khởi của
sáu nhập;
 Từ đoạn diệt của danh sắc có đoạn diệt của
sáu nhập;
 Và Thánh Đạo Tám Ngành này là con đường
đưa đến đoạn diệt của sáu nhập, tức là:
Chánh Tri kiến... Chánh Định.

Chư Hiền, chỉ khi nào vị Thánh đệ tử tuệ tri sáu
nhập như vậy, tuệ tri tập khởi của sáu nhập như vậy,
tuệ tri đoạn diệt của sáu nhập như vậy, tuệ tri con
đường đưa đến đoạn diệt của sáu nhập như vậy, khi
ấy, vị ấy đoạn trừ tất cả tham tùy miên... và thành tựu
diệu hạnh pháp này.

– Lành thay, Hiền giả... (như trên)... Này Hiền

MƯỜI HAI DUYÊN                                       198

giả, có thể có pháp môn nào khác...?

Chư Hiền, có thể có. Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri danh sắc, tuệ tri tập khởi của danh sắc, tuệ tri đoạn diệt của danh sắc, tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của danh sắc, khi ấy Thánh đệ tử có chánh tri kiến... và thành tựu diệu pháp này.

Chư Hiền, thế nào là danh sắc, thế nào là tập khởi của danh sắc, thế nào là đoạn diệt của danh sắc, thế nào là con đường đưa đến đoạn diệt của danh sắc?

 Thọ, tưởng, tư, xúc, tác ý, chư Hiền, như vậy
gọi là danh; bốn đại và sắc do bốn đại tạo
thành, chư Hiền, như vậy gọi là sắc; như vậy
đây là danh và đây là sắc, Chư Hiền, như vậy
gọi là danh sắc.
 Từ tập khởi của thức, có tập khởi của danh
sắc;
 Từ đoạn diệt của thức, có đoạn diệt của danh
sắc;
 Và Thánh Đạo Tám Ngành này là con đường
đưa đến đoạn diệt của danh sắc, tức là:
Chánh Tri kiến... Chánh Định.

Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri danh sắc như vậy, tuệ tri tập khởi của danh sắc như vậy, tuệ

MƯỜI HAI DUYÊN                                      199

tri đoạn diệt của danh sắc như vậy, tuệ tri con đường
đưa đến đoạn diệt của danh sắc như vậy, khi ấy, vị
ấy, đoạn trừ tất cả tham tùy miên... và thành tựu diệu
pháp này.

– Lành thay, Hiền giả... (như trên)... Này Hiền giả, có thể có pháp môn nào khác...?

Chư Hiền, có thể có. Chư Hiền, khi nào Thánh
đệ tử tuệ tri thức, tuệ tri tập khởi của thức, tuệ tri
đoạn diệt của thức, tuệ tri con đường đưa đến đoạn
diệt của thức, khi ấy Thánh đệ tử có chánh tri kiến...
và thành tựu diệu pháp này.

Chư Hiền, thế nào là thức, thế nào là tập khởi của thức, thế nào là đoạn diệt của thức, thế nào là con đường đưa đến đoạn diệt của thức?

 Chư Hiền, có sáu loại thức này: nhãn thức,
nhĩ thức, tỷ thức, thiệt thức, thân thức, ý thức.
 Từ tập khởi của hành, có tập khởi của thức;
 Từ đoạn diệt của hành có đoạn diệt của thức;
 Và Thánh Đạo Tám Ngành này là con đường
đưa đến đoạn diệt của thức, tức là: Chánh Tri
kiến... Chánh Định.

Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri thức như

MƯỜI HAI DUYÊN                                       200

vậy, tuệ tri tập khởi của thức như vậy, tuệ tri đoạn diệt của thức như vậy, tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của thức như vậy, khi ấy, vị ấy đoạn trừ tất cả tham tùy miên... và thành tựu diệu pháp này.

– Lành thay, Hiền giả... (như trên)... Này Hiền giả, có thể có pháp môn nào khác...?

– Chư Hiền, có thể có. Chư Hiền, khi nào Thánh
đệ tử tuệ tri hành, tuệ tri tập khởi của hành, tuệ tri
đoạn diệt của hành, tuệ tri con đường đưa đến đoạn
diệt của hành, khi ấy Thánh đệ tử có chánh tri kiến...
và thành tựu diệu pháp này.

Chư Hiền, thế nào là hành, thế nào là tập khởi của hành, thế nào là đoạn diệt của hành, thế nào là con đường đưa đến đoạn diệt của hành?

 Chư Hiền, có ba loại hành này: thân hành,
ngữ hành, tâm hành.
 Từ tập khởi của vô minh, có tập khởi của
hành;
 Từ đoạn diệt của vô minh, có đoạn diệt của
hành;
 Và Thánh Đạo Tám Ngành này là con đường
đưa đến đoạn diệt của hành, tức là: Chánh Tri
kiến... Chánh Định.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      201

Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri hành như vậy, tuệ tri tập khởi của hành như vậy, tuệ tri đoạn diệt của hành như vậy, tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của hành như vậy, khi ấy, vị ấy đoạn trừ tất cả tham tùy miên... và thành tựu diệu pháp này.

– Lành thay, Hiền giả... (như trên)... Này Hiền giả, có thể có pháp môn nào khác...?

– Chư Hiền, có thể có. Chư Hiền, khi nào Thánh
đệ tử tuệ tri vô minh, tuệ tri tập khởi của vô minh,
tuệ tri đoạn diệt của vô minh, tuệ tri con đường đưa
đến đoạn diệt của vô minh, khi ấy, Thánh đệ tử có
chánh tri kiến... (như trên)... và thành tựu diệu pháp
này.

Chư Hiền, thế nào là vô minh, thế nào là tập
khởi của vô minh, thế nào là đoạn diệt của vô minh,
thế nào là con đường đưa đến đoạn diệt của vô
minh?

 Sự không tuệ tri về khổ, không tuệ tri về khổ
tập, không tuệ tri về khổ diệt, không tuệ tri về
con đường đưa đến khổ diệt, Chư Hiền, như
vậy gọi là vô minh.
 Từ tập khởi của lậu hoặc, có tập khởi của vô
minh;

MƯỜI HAI DUYÊN                                      202

 Từ đoạn diệt của lậu hoặc, có đoạn diệt của
vô minh;
 Và Thánh Đạo Tám Ngành này là con đường
đưa đến đoạn diệt của vô minh, tức là: Chánh
Tri kiến... Chánh Định.

Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri vô minh
như vậy, tuệ tri tập khởi của vô minh như vậy, tuệ tri
đoạn diệt của vô minh như vậy, tuệ tri con đường đưa
đến đoạn diệt của vô minh như vậy, khi ấy, vị ấy
đoạn trừ tất cả tham tùy miên... và thành tựu diệu
pháp này.

– Lành thay, Hiền giả!

Các vị Tỷ-kheo ấy, sau khi hoan hỷ, tín thọ lời nói Tôn giả Sariputta, liền hỏi thêm Tôn giả Sariputta câu hỏi như sau:

– Này Hiền giả, có thể có pháp môn nào khác,
nhờ pháp môn này Thánh đệ tử có chánh tri kiến, có
tri kiến chánh trực, có lòng tin pháp tuyệt đối và
thành tựu diệu pháp này?

– Chư Hiền, có thể có. Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri lậu hoặc, tuệ tri tập khởi của lậu hoặc, tuệ tri đoạn diệt của lậu hoặc, tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của lậu hoặc. Chư Hiền, khi ấy Thánh

MƯỜI HAI DUYÊN                                      203

đệ tử có chánh tri kiến, có tri kiến chánh trực, có lòng tin pháp tuyệt đối và thành tựu diệu pháp này.

Chư Hiền, thế nào là lậu hoặc, thế nào là tập
khởi của lậu hoặc, thế nào là đoạn diệt của lậu hoặc,
thế nào là con đường đưa đến đoạn diệt của lậu
hoặc?

 Chư Hiền, có ba lậu hoặc này: dục lậu, hữu
lậu, vô minh lậu.
 Từ tập khởi của vô minh có tập khởi của lậu
hoặc;
 Từ đoạn diệt của vô minh có đoạn diệt của
lậu hoặc
 Và Thánh Đạo Tám Ngành này là con
đường đưa đến đoạn diệt của lậu hoặc, tức là:
Chánh Tri kiến, Chánh Tư duy, Chánh Ngữ,
Chánh Nghiệp, Chánh Mạng, Chánh Tinh
tấn, Chánh Niệm, Chánh Định.

Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri lậu hoặc như vậy, tuệ tri tập khởi của lậu hoặc như vậy, tuệ tri đoạn diệt của lậu hoặc như vậy, tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của lậu hoặc như vậy, khi ấy, vị ấy đoạn trừ tất cả tham tùy miên, tẩy sạch sân tùy miên, nhổ tận gốc kiến mạn tùy miên "Tôi là", đoạn trừ vô minh, khiến minh khởi lên, diệt tận khổ đau ngay

MƯỜI HAI DUYÊN                                        204

trong hiện tại. Chư Hiền, như vậy Thánh đệ tử có chánh tri kiến, có tri kiến chánh trực, có lòng tin pháp tuyệt đối và thành tựu diệu pháp này.

Tôn giả Sariputta thuyết giảng như vậy. Các Tỷ- kheo ấy hoan hỷ, tín thọ lời giảng của Tôn giả Sariputta.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    205

4      Định nghĩa - Kinh ĐẠI DUYÊN – 15 Trường I, 511

KINH ĐẠI DUYÊN (MAHA NIDANA SUTTA) – Bài kinh số 15 – Trường I, 511

1. Như vậy tôi nghe. Một thời, Thế Tôn trụ tại bộ lạc
Kuru (Câu-lâu), ở ấp Kuru tên là Kammassadhamma
(Kiếm-ma-sắt-đàm). Tôn giả Ananda (A Nan) đến
tại chỗ Thế Tôn ở, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn và
ngồi xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên,
Tôn giả Ananda bạch Thế Tôn:

- Hy hữu thay, bạch Thế Tôn! Kỳ diệu thay, bạch Thế
Tôn! Bạch Thế Tôn, giáo pháp Duyên khởi này thâm
thúy, thật sự thâm thúy, và giáo pháp này đối với con
hết sức minh bạch rõ ràng.

- Này Ananda, chớ có nói vậy! Này Ananda chớ có
nói vậy! Này Ananda, giáo pháp Duyên khởi này
thâm thúy, thật sự thâm thúy. Này Ananda, chính vì
không giác ngộ, không thâm hiểu giáo pháp này
mà chúng sanh hiện tại bị rối loạn như một ổ kén,
rối ren như một ống chỉ, giống như cỏ munja và lau

MƯỜI HAI DUYÊN                                     206

sậy babaja (ba-ba-la), không thể nào ra khỏi khổ xứ, ác thú, đọa xứ, sanh tử.

2. Này Ananda, nếu có ai hỏi: "Già và chết do duyên
nào không?" Hãy đáp: "Có". Nếu có hỏi: "Già và
chết do duyên gì?" Hãy đáp: "Già và chết do duyên
sanh".

- Này Ananda, nếu có ai hỏi: "Sanh có duyên nào
không?" Hãy đáp: "Có". Nếu có hỏi: "Sanh do
duyên gì?" Hãy đáp: "Sanh do duyên hữu".
- Này Ananda, nếu có ai hỏi: "Hữu có do duyên
nào không? Hãy đáp: "Có". Nếu có hỏi: "Hữu
do duyên gì?" Hãy đáp: "Hữu do duyên thủ".
- Này Ananda, nếu có ai hỏi. "Thủ có do duyên
nào không?" Hãy đáp: "Có". Nếu có hỏi: "Thủ
do duyên gì?" Hãy đáp: "Thủ do duyên ái".
- Này Ananda, nếu có ai hỏi: "Sanh có duyên nào
không?" Hãy đáp: "Có". Nếu có hỏi: "Sanh do
duyên gì?" Hãy đáp: "Sanh do duyên hữu".
- Này Ananda, nếu có ai hỏi: "Hữu có do duyên
nào không? Hãy đáp: "Có". Nếu có hỏi: "Hữu
do duyên gì?" Hãy đáp: "Hữu do duyên thủ".
(2 đoạn này dư)????

MƯỜI HAI DUYÊN                                    207

- Này Ananda, nếu có ai hỏi: "Ái có duyên nào
không?" Hãy đáp: "Có". Nếu có hỏi: "Ái do
duyên gì?" Hãy đáp: "Ái do duyên thọ".
- Này Ananda, nếu có ai hỏi: "Thọ có do duyên
nào không?" Hãy đáp: "Có". Nếu có hỏi: "Thọ
do duyên gì?" Hãy đáp: "Thọ do duyên xúc".
- Này Ananda, nếu có ai hỏi: "Xúc có do duyên
nào không?" Hãy đáp: "Có". Nếu có hỏi: "Xúc
do duyên gì?" Hãy đáp: "Xúc do duyên danh
sắc"????. (Xúc do duyên Sáu nhập)
- (Thiếu Sáu nhập do duyên Danh sắc)????
- Này Ananda, nếu có ai hỏi: "Danh sắc có duyên
nào không?" Hãy đáp: "Có". Nếu có hỏi: "Danh
sắc do duyên gì? Hãy đáp: "Danh sắc do
duyên thức".
- Này Ananda, nếu có ai hỏi: "Thức có do duyên
nào không?" Hãy đáp: "Có". Nếu có hỏi: "Thức
do duyên gì?" Hãy đáp: "Thức do duyên danh
sắc".
3. Này Ananda, như vậy do duyên danh sắc, thức
sanh; do duyên thức, danh sắc sanh; do duyên danh
sắc, xúc sanh,(??? do duyên danh sắc, lục nhập sanh;
do duyên lục nhập, xúc sanh); do duyên xúc, thọ

MƯỜI HAI DUYÊN                                    208

sanh; do duyên thọ; ái sanh; do duyên ái, thủ sanh; do duyên thủ, hữu sanh; do duyên hữu, sanh sanh; do duyên sanh, lão tử sanh, do duyên lão tử, sầu, bi, khổ, ưu não sanh. Như vậy là toàn bộ khổ uẩn tập khởi.

4. Trước đã nói: "Do duyên sanh; lão tử sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên sanh; lão tử sanh?"

 Này Ananda, nếu sanh không có bất cứ loại
nào, bất cứ chỗ nào, như chư Thiên hay Thiên
giới, Càn-thát-bà hay Càn-thát-bà-giới, Dạ-xoa
hay Dạ Xoa giới. Quỷ thần hay Quỷ thần giới,
loài Người hay Nhân giới, loại bốn chân hay tứ
túc giới, loài chim hay điểu giới, loài trùng xà
hay trùng xà giới. Này Ananda, nếu không có
sanh cho tất cả, do sanh diệt, thời lão tử có thể
hiện hữu không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của lão tử, tức là sanh.

5. Trước đã nói: "Do duyên hữu, sanh sanh ra". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên hữu, sanh sanh ra?"

MƯỜI HAI DUYÊN                                       209

 Này Ananda, nếu hữu không có bất cứ loại
nào, giới nào, bất cứ chỗ nào xứ nào, như dục
hữu, sắc hữu hay vô sắc hữu. Nếu không có hữu
cho tất cả, do hữu diệt, thời sanh có thể hiện
hữu không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của sanh, tức là hữu.

6. Trước đã nói: "Do duyên thủ, hữu sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu hỏi: "Do duyên thủ, hữu sanh?"

 Này Ananda, nếu thủ không có bất cứ loại
nào, bất cứ chỗ nào, như dục thủ, kiến thủ, giới
cấm thủ hay ngã chấp thủ. Nếu không có thủ
cho tất cả, do thủ diệt, thời hữu có thể hiện hữu
không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của hữu, tức là thủ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     210

7. Trước đã nói: "Do duyên ái, thủ sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên ái, thủ sanh".

 Này Ananda, nếu ái không có bất cứ loại nào,
bất cứ chỗ nào, như sắc ái, thanh ái, hương ái,
vị ái, xúc ái hay pháp ái. Nếu không có ái cho
tất cả, do ái diệt thời thủ có thể hiện hữu
không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của thủ, tức là ái.

8. Trước đã nói: "Do duyên thọ, ái sanh".

 Này Ananda, nếu thọ không có bất cứ loại nào,
bất cứ chỗ nào, như nhãn xúc sở sanh thọ, nhĩ
xúc sở sanh thọ, tỷ xúc sở sanh thọ, thiệt xúc
sở sanh thọ, tỷ xúc sở sanh thọ, ý xúc sở sanh
thọ. Nếu không có thọ cho tất cả, nếu thọ diệt
thời ái có thể hiện hữu không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là

MƯỜI HAI DUYÊN                                   211

duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của ái, tức là thọ.

9. Này Ananda, như vậy do duyên thọ, ái sanh;

- Do duyên ái, tìm cầu sanh;
- Do duyên tìm cầu, lợi sanh;
- Do duyên lợi, quyết định (sở dụng của lợi)
sanh;
- Do duyên quyết định, tham dục sanh;
- Do duyên tham dục, đam trước sanh;
- Do duyên đam trước, chấp thủ sanh;
- Do duyên chấp thủ, hà tiện sanh;
- Do duyên hà tiện, thủ hộ sanh;
- Do duyên thủ hộ, phát sanh một số ác, bất thiện
pháp như chấp trượng, chấp kiếm, tranh đấu,
tranh luận, đấu khẩu, khẩu chiến, ác khẩu, vọng
ngữ.

10. Trước đã nói: "Do duyên thủ hộ, phát sanh một số ác, bất thiện pháp, như chấp trượng, chấp kiếm, tranh đấu, tranh luận, đấu khẩu, khẩu chiến, ác khẩu, vọng ngữ". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên thủ hộ, phát sanh một số ác, bất thiện

MƯỜI HAI DUYÊN                                     212

pháp, như chấp trượng, chấp kiếm, tranh đấu, tranh luận, đấu khẩu, khẩu chiến, ác khẩu, vọng ngữ"?

 Này Ananda, nếu thủ hộ không có bất cứ loại
nào, bất cứ chỗ nào, nếu không có thủ hộ cho
tất cả, nếu thủ hộ diệt, thời một số ác, bất thiện
pháp như chấp trượng, chấp kiếm, tranh đấu,
tranh luận, đấu khẩu, khẩu chiến, ác khẩu,
vọng ngữ có thể hiện hữu được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên,
như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của một
số ác, bất thiện pháp như chấp trượng, chấp kiếm,
tranh đấu, tranh luận, đấu khẩu, khẩu chiến, ác khẩu,
vọng ngữ, tức là thủ hộ.

11. Trước đã nói: "Do duyên hà tiện, thủ hộ sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên hà tiện thủ hộ sanh"?

 Này Ananda, nếu hà tiện không có bất cứ loại
nào, bất cứ chỗ nào, nếu không có hà tiện, cho
tất cả, nếu hà tiện diệt thời thủ hộ có thể hiện
hữu không?

- Bạch Thế Tôn, không!

MƯỜI HAI DUYÊN                                      213

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của thủ hộ, tức là hà tiện.

12. Trước đã nói: "Do duyên chấp thủ, hà tiện sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên chấp thủ, hà tiện sanh"?

 Này Ananda, nếu chấp thủ không có bất cứ
loại nào, bất cứ chỗ nào, nếu không chấp thủ
cho tất cả, nếu chấp thủ diệt thời hà tiện có thể
hiện hữu được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của hà tiện, tức là chấp thủ.

13. Trước đã nói: "Do duyên đam trước, chấp thủ sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên đam trước, chấp thủ sanh "?

 Này Ananda, nếu đam trước không có bất cứ
loại nào, bất cứ chỗ nào, nếu không có đam
trước cho tất cả, nếu đam trước diệt thời chấp
thủ có thể hiện hữu được không?

MƯỜI HAI DUYÊN                                     214

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của chấp thủ, tức là đam mê.

14. Trước đã nói: "Do duyên tham dục, đam trước sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên tham dục, đam trước sanh "?

 Này Ananda, nếu tham dục không có bất cứ
loại nào, bất cứ chỗ nào, nếu không có tham
dục cho tất cả, nếu tham dục diệt, thời đam
trước có thể hiện hữu được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của đam trước, tức là tham dục.

15. Trước đã nói: "Do duyên quyết định, tham dục sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên quyết định tham dục sanh"?

 Này Ananda, nếu quyết định không có bất cứ loại nào, bất cứ chỗ nào, nếu không có quyết định cho tất cả, nếu quyết định diệt, thời tham

MƯỜI HAI DUYÊN                                   215

dục có thể hiện hữu được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của tham dục tức là quyết định.

16. Trước đã nói: "Do duyên lợi, quyết định sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên lợi quyết định sanh"?

 Này Ananda, nếu lợi không có bất cứ loại
nào, bất cứ chỗ nào, nếu lợi không có cho tất
cả, nếu lợi diệt thời quyết định có thể hiện hữu
được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của quyết định, tức là lợi.

17. Trước đã nói: "Do duyên tìm cầu, lợi sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên tìm cầu, lợi sanh"?

 Này Ananda, nếu tìm cầu không có bất cứ loại

MƯỜI HAI DUYÊN                                    216

nào, bất cứ chỗ nào, nếu tìm cầu không có cho tất cả, nếu tìm cầu diệt, thời lợi có thể hiện hữu được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của lợi, tức là tầm cầu.

18. Trước đã nói: "Do duyên ái, tìm cầu sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên ái, tầm cầu sanh"?

 Này Ananda, nếu không có bất cứ loại nào,
bất cứ chỗ nào, nếu ái không có cho tất cả,
nếu ái diệt thời, tầm cầu có thể hiện hữu được
không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của tầm cầu, tức là ái.

Này Ananda, như vậy hai phương diện (của ái) tuy hai nhưng hòa hợp thành một, nhờ thọ (làm duyên sanh).

MƯỜI HAI DUYÊN                                       217

19. Trước đã nói: "Do duyên xúc, thọ sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên xúc, thọ sanh"?

 Này Ananda, nếu xúc không có bất cứ loại
nào, bất cứ chỗ nào, như nhãn xúc, nhĩ xúc,
tỷ xúc, thiệt xúc, thân xúc, ý xúc, nếu xúc
không có cho tất cả, nếu xúc diệt, thời thọ có
thể hiện hữu không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của thọ, tức là xúc.

20. Trước đã nói: "Do duyên danh sắc, xúc sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên danh sắc, xúc sanh"?

 Này Ananda, nếu những hình, những sắc,
những tướng, những mạo, nhờ đó mà danh
thân và sắc thân thi thiết; nếu những hình,
những sắc, những tướng, những mạo ấy không
có, thời danh mục xúc trong sắc thân có thể
hiện hữu được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

MƯỜI HAI DUYÊN                                   218

- Này Ananda, những hình, những sắc, những tướng,
những mạo ấy nhờ đó mà sắc thân được thi thiết, nếu
những hình, những sắc, những tướng, những mạo ấy
không có, thời hữu đối xúc trong danh thân có thể
hiện hữu được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, những hình, những sắc, những tướng,
những mạo nhờ đó mà danh thân và sắc thân được
thi thiết, nếu những hình, những sắc, những tướng,
những mạo ấy không có, thời danh mục xúc hay hữu
đối xúc có thể hiện hữu được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, những hình, những sắc, những tướng,
những mạo nhờ đó mà danh sắc được thi thiết, nếu
những hình, những sắc, những tướng, những mạo ấy
không có thì xúc có thể hiện hữu được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

Do vậy, này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của xúc, tức là danh sắc.

21. Trước đã nói: "Do duyên thức, danh sắc sanh".

MƯỜI HAI DUYÊN                                   219

Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên thức, danh sắc sanh"?

 Này Ananda, nếu thức không đi vào trong bụng của người mẹ, thời danh sắc có thể hình thành trong bụng bà mẹ không?

- Bạch Thế Tôn, không!

 Này Ananda, nếu thức đi vào trong bụng bà mẹ rồi bị tiêu diệt, thời danh sắc có thể hình thành trạng thái này, trạng thái khác không?

- Bạch Thế Tôn, không!

 Này Ananda, nếu thức bị đoạn trừ trong
đứa con nít, hoặc là đồng nam hay đồng nữ,
thời danh sắc có thể lớn hơn, trưởng thành
và thành mãn được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Do vậy, này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của danh sắc, tức là thức.

22. Trước đã nói: "Do duyên danh sắc, thức sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do

MƯỜI HAI DUYÊN                                     220

duyên sanh sắc thức sanh "?

 Này Ananda, nếu thức không an trú được
trong danh sắc, thời trong tương lai, có thể
hiện hữu sự hình thành của sanh, lão, tử,
khổ tập không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Do vậy, này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của thức, tức là danh sắc.

- Này Ananda, trong giới hạn con người
được sanh, con người được già, con người
được chết, con người được diệt, hay con
người được tái sanh, trong giới hạn ấy là
danh mục đạo, trong giới hạn ấy là ngôn ngữ
đạo, trong giới hạn ấy là thi thiết đạo, trong
giới hạn ấy là tuệ giới, trong giới hạn ấy là
lưu chuyển luân hồi hiện hữu trạng thái này
trạng thái khác nghĩa là danh sắc và thức.

23. Này Ananda, có bao nhiêu lời tuyên bố về ngã?

- Này Ananda, hoặc ngã được tuyên bố là có sắc và hạn lượng trong câu: "Ngã của tôi có sắc và hạn lượng".

MƯỜI HAI DUYÊN                                   221

- Này Ananda, hoặc ngã được tuyên bố là có sắc
và vô lượng trong câu: "Ngã của tôi có sắc và
vô lượng".
- Này Ananda, hoặc ngã được tuyên bố là không
có sắc và có hạn lượng trong câu: "Ngã của tôi
không có sắc và có hạn lượng".
- Này Ananda, hoặc ngã được tuyên bố là không
có sắc và vô lượng trong câu: "Ngã của tôi
không có sắc và vô lượng".
24. Này Ananda, có người tuyên bố ngã có sắc và có
hạn lượng trong hiện tại, người này tuyên bố hoặc
ngã có sắc và có hạn lượng trong tương lai. Hoặc như
thế này: "Ngã của tôi không phải như vậy, tôi sẽ uốn
nắn cho như vậy". Này Ananda, sự việc là như vậy
thời lời tuyên bố về tà kiến ngã có sắc và có hạn
lượng như vậy là quá đủ rồi.

Này Ananda, có người tuyên bố ngã có sắc và vô
lượng người này tuyên bố hoặc ngã có sắc và vô
lượng trong hiện tại, hoặc ngã có sắc và vô lượng
trong tương lai. Hoặc như thế này: "Ngã của tôi
không phải như vậy, tôi sẽ uốn nắn cho như vậy".
Này Ananda, sự việc là như vậy thời lời tuyên bố về
tà kiến ngã có sắc và vô lượng như vậy là quá đủ
rồi.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    222

Này Ananda, có người tuyên bố ngã không có sắc và
có hạn lượng, người này tuyên bố hoặc ngã không có
sắc và có hạn lượng trong hiện tại hoặc ngã không có
sắc và có hạn lượng trong tương lai... hoặc ngã không
có sắc và vô lượng trong tương lai. Hoặc như thế này:
"Ngã của tôi không phải như vậy, tôi sẽ uốn nắn cho
như vậy". Này Ananda, sự việc là như vậy thời lời
tuyên bố về tà kiến ngã có sắc và vô lượng như vậy
là quá đủ rồi. Này Ananda, như vậy, là có bấy nhiêu
lời tuyên bố về ngã.

25. Này Ananda, có bao nhiêu lời không tuyên bố về ngã?

- Này Ananda, hoặc ngã không được tuyên bố là
có sắc và có hạn lượng trong câu: "Ngã của tôi
có sắc và có hạn lượng".
- Này Ananda, hoặc ngã không được tuyên bố là
có sắc và vô lượng trong câu: "Ngã của tôi có
sắc và vô lượng".
- Này Ananda, hoặc ngã không được tuyên bố là
không có sắc và có hạn lượng trong câu: "Ngã
của tôi không có sắc và có hạn lượng".
- Này Ananda, hoặc ngã không được tuyên bố là
không có sắc và vô lượng trong câu: "Ngã của

MƯỜI HAI DUYÊN                                     223

tôi không có sắc và vô lượng".

26. Này Ananda, có người không tuyên bố ngã có sắc và có hạn lượng, người này không tuyên bố, hoặc ngã có sắc và có hạn lượng trong hiện tại, hoặc ngã có sắc và có hạn lượng trong tương lai. Hoặc không như thế này: "Ngã của tôi không phải như vậy, tôi sẽ uốn nắn cho như vậy". Này Ananda, sự việc là như vậy thời lời không tuyên bố về tà kiến ngã có sắc và có hạn lượng như vậy là quá đủ rồi.

Này Ananda, có người không tuyên bố ngã có sắc và
vô lượng, người này không tuyên bố hoặc ngã có sắc
và vô lượng trong hiện tại, hoặc ngã có sắc và vô
lượng trong tương lai. Hoặc không như thế này. "Ngã
của tôi không phải như vậy, tôi sẽ uốn nắn cho như
vậy". Này Ananda, sự việc là như vậy thời lời không
tuyên bố về tà kiến ngã có sắc và vô lượng như vậy
là quá đủ rồi.

Này Ananda, có người không tuyên bố ngã không có sắc và có hạn lượng, người này tuyên bố, hoặc ngã không có sắc và có hạn lượng trong hiện tại, hoặc ngã không có sắc và có hạn lượng trong tương lai. Hoặc không như thế này: "Ngã của tôi không phải như vậy, tôi sẽ uốn nắn cho như vậy". Này Ananda, sự việc là như vậy thời lời không tuyên bố về tà kiến

MƯỜI HAI DUYÊN                                     224

ngã không có sắc và có hạn lượng như vậy là quá đủ rồi.

Này Ananda, có người không tuyên bố ngã không có
sắc và vô lượng, người này không tuyên bố ngã
không có sắc và vô lượng trong hiện tại, hoặc ngã
không có sắc và vô lượng trong tương lai. Hoặc
không như thế này: "Ngã của tôi không phải như vậy,
tôi sẽ uốn nắn cho như vậy". Này Ananda, sự việc là
như vậy thời lời không tuyên bố về tà kiến ngã có sắc
và vô lượng như vậy là quá đủ rồi.

Này Ananda, như vậy là có bấy nhiêu lời không tuyên bố về ngã.

27. Này Ananda, dưới bao nhiêu hình thức, ngã được quan niệm?

- Này Ananda, ngã được quan niệm như thọ
trong câu: "Ngã của tôi là thọ". Hay trái lại:
"Ngã của tôi không phải là thọ, ngã của tôi
không có cảm thọ".

- Này Ananda, hoặc ngã được quan niệm như
trong câu: "Ngã của tôi không phải là thọ, cũng
không phải là không có cảm thọ; ngã của tôi
có cảm thọ, ngã của tôi có khả năng cảm thọ".
Như vậy, này Ananda, ngã được quan niệm.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     225

28. Này Ananda, ai nói: "ngã của tôi là thọ". Người ấy cần được trả lời: "Này Hiền giả, có ba loại cảm thọ, lạc thọ, khổ thọ, bất khổ bất lạc thọ. Trong ba loại thọ này, loại nào ông xem là ngã?"

- Này Ananda, khi cảm giác một lạc thọ, chúng
ta không cảm giác một khổ thọ, không cảm
giác một bất khổ bất lạc thọ, khi ấy chỉ cảm
giác một lạc thọ thôi.
- Này Ananda, khi cảm giác một khổ thọ, chúng
ta không cảm giác một lạc thọ, không cảm giác
một bất khổ bất lạc thọ, khi ấy chỉ cảm giác một
khổ thọ thôi.
- Này Ananda, khi cảm giác một bất khổ bất lạc
thọ, chúng ta không cảm giác một lạc thọ,
không cảm giác một khổ thọ, khi ấy chỉ cảm
giác một bất khổ bất lạc thọ thôi.
29. Lại nữa, này Ananda, lạc thọ là vô thường, hữu
vi, là pháp duyên khởi, là pháp biến hoại, là pháp
đoạn diệt, là pháp ly dục, là pháp diệt tận.

- Này Ananda, khổ thọ là vô thường, hữu vi, là
pháp duyên khởi, là pháp đoạn hoại, là pháp
đoạn diệt, là pháp ly dục, là pháp diệt tận.
- Này Ananda, bất khổ bất lạc thọ là vô thường,

MƯỜI HAI DUYÊN                                    226

hữu vi, là pháp duyên khởi, là pháp đoạn hoại,
là pháp đoạn diệt, là pháp ly dục, là pháp diệt
tận.
 Khi cảm giác một lạc thọ mà nói rằng: "Đó là
ngã của tôi", thời khi lạc thọ ấy diệt mất người
ấy cũng nghĩ rằng: "Ngã của tôi cũng diệt".
 Khi cảm giác một khổ thọ mà nói rằng: "Đó là
ngã của tôi", thời khi khổ thọ ấy diệt mất người
ấy cũng nghĩ rằng: "Ngã của tôi cũng diệt".
 Khi cảm giác một bất khổ bất lạc thọ mà nói
rằng: "Đó là ngã của tôi", thời khi bất khổ bất
lạc thọ ấy diệt mất, người ấy cũng nghĩ rằng:
"Ngã của tôi cũng diệt".
Vậy những ai nói rằng: "Ngã của tôi là thọ", người
ấy sẽ xem ngã của mình như một cái gì trong hiện
tại, cái gì ấy là vô thường, lạc khổ xen lẫn, là pháp
sanh diệt. Do vậy, này Ananda, không thể chấp
nhận quan niệm "Ngã của tôi là thọ".

30. Này Ananda, ai nói như sau: "Ngã của tôi
không phải là thọ, ngã của tôi không có cảm thọ".
Người ấy cần được trả lời: "Này Hiền giả, chỗ nào
không có một cảm thọ gì cả, chỗ ấy có thể xem là
"Tôi có" được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

MƯỜI HAI DUYÊN                                     227

- Do vậy, này Ananda, không thể chấp nhận quan niệm "Ngã của tôi không phải là thọ, ngã của tôi không có cảm thọ".

31. Này Ananda, ai nói như sau: "Ngã của tôi
không phải là thọ, ngã của tôi không phải không
có cảm thọ, ngã của tôi có cảm thọ, ngã của tôi có
khả năng cảm thọ". Người ấy cần được trả lời:
"Này Hiền giả nếu tất cả mọi loại cảm thọ đều đoạn
diệt hoàn toàn, khi không còn một loại cảm thọ nào
cả, khi thọ đã tận diệt, thời ở tại chỗ ấy, có thể nói:
"Tôi là như vậy" chăng?"

- Bạch Thế Tôn, không!

- Do vậy, này Ananda, không thể chấp nhận quan
niệm "Ngã của tôi không phải là thọ, ngã của tôi
không phải không có cảm thọ; ngã của tôi có cảm
thọ, ngã của tôi có khả năng cảm thọ".

32. Này Ananda, khi có một vị Tỷ-kheo không quan niệm ngã là thọ, không quan niệm ngã không phải thọ, không quan niệm: "Ngã của tôi là thọ, ngã của tôi có khả năng cảm thọ", khi ấy vị này sẽ không chấp trước một điều gì ở trên đời, vì không chấp trước nên không sợ hãi; vì không sợ hãi nên hoàn toàn tự mình tịch diệt. Vị ấy biết sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, những việc cần làm đã làm, sau đời

MƯỜI HAI DUYÊN                                       228

này không còn đời nào khác nữa.

Này Ananda, với vị Tỷ-kheo có tâm giải thoát như vậy, nếu có ai nói vị Tỷ-kheo ấy có tà kiến như sau: "Như Lai có tồn tại sau khi chết" thời thật hoàn toàn phi lý. Hoặc có tà kiến như sau: "Như Lai không có tồn tại sau khi chết", thời thật hoàn toàn phi lý. Hoặc có tà kiến như sau: "Như Lai có tồn tại và không có tồn tại sau khi chết", thời thật hoàn toàn phi lý. Hoặc có tà kiến như sau: "Như Lai không có tồn tại và không không có tồn tại sau khi chết", thời thật hoàn toàn phi lý. Tại sao vậy? Này Ananda, ví dầu có bao nhiêu danh mục, bao nhiêu danh mục đạo, dầu có bao nhiêu ngôn ngữ, bao nhiêu ngôn ngữ đạo, dầu có bao nhiêu thi thiết, bao nhiêu thi thiết đạo, dầu có bao nhiêu trí tuệ, bao nhiêu trí tuệ giới, dầu có bao nhiêu luân chuyển, bao nhiêu vận hành, với thắng trí hiểu biết tất cả, vị Tỷ-kheo được giải thoát. Với vị Tỷ-kheo thắng trí giải thoát như vậy mà nói rằng vị Tỷ-kheo ấy không biết, không thấy, thời thật là một sự phi lý.

33. Này Ananda, có bảy trú xứ của thức và hai xứ. Thế nào là bảy?

- Này Ananda, có những loại hữu tình, thân dị loại và tưởng dị loại, như loài Người, một số chư

MƯỜI HAI DUYÊN                                       229

Thiên và một số trong địa ngục. Đó là trú xứ thứ
nhất của thức.
- Này Ananda, có những loại hữu tình, thân dị loại
nhưng tưởng nhất loại, như các vị Phạm Chúng
thiên được sanh vào cõi ấy, nhờ sơ Thiền. Đó là
trú xứ thứ hai của thức.
- Này Ananda, có những loại hữu tình, thân nhất
loại nhưng tưởng dị loại, như các vị Quang Âm
thiên (Abhassarà). Đó là trú xứ thứ ba của thức.
- Này Ananda, có những loại hữu tình, thân nhất
loại và tưởng cũng nhất loại, như các vị Biến
Tịnh thiên (Subhakinna). Đó là trú xứ thứ tư của
thức.
- Này Ananda, có những loại hữu tình, vượt ra khỏi
tất cả sắc tưởng, đoạn trừ tất cả hữu đối tưởng,
không suy tư đến mọi dị loại tưởng, chỉ có tưởng
"Hư không là vô biên", được sanh vào cõi Hư
Không vô biên xứ. Đó là trú xứ thứ năm của thức.
- Này Ananda, có những loại hữu tình hoàn toàn
vượt ra khỏi Không vô biên xứ, chỉ có tưởng
"Thức là vô biên", được sanh vào cõi Thức vô
biên xứ. Đó là trú xứ thứ sáu của thức.
- Này Ananda, có những loại hữu tình, hoàn toàn

MƯỜI HAI DUYÊN                                  230

vượt ra khỏi Thức vô biên xứ, chỉ có tưởng "Vô
sở hữu", được sanh vào cõi Vô sở hữu xứ. Đó là
trú xứ thứ bảy của thức.
- Hai xứ là Vô tưởng hữu tình xứ và Phi tưởng
phi phi tưởng xứ.
34. Này Ananda, trong thức trú xứ thứ nhất có thân
dị loại và tưởng dị loại này, như loài Người, một số
chư Thiên và một số hữu tình trong địa ngục. Này
Ananda nếu có ai hiểu được trú xứ này, hiểu được sự
tập khởi, hiểu được sự đoạn diệt, hiểu được vị ngọt,
hiểu được sự nguy hiểm và hiểu được sự xuất ly của
trú xứ này, một vị như vậy có thể còn hoan hỷ ưa
thích trú xứ này không?

- Bạch Thế Tôn, không!

... (như trước)...

- Này Ananda, trong thức trú xứ thứ bảy, hoàn toàn vượt ra khỏi Thức vô biên xứ, chỉ có tưởng "Vô sở hữu", được sanh vào cõi Vô sở hữu xứ. Này Ananda nếu có ai hiểu được trú xứ này, hiểu được sự tập khởi, hiểu được sự đoạn diệt, hiểu được sự tập khởi, hiểu được sự đoạn diệt, hiểu được vị ngọt, hiểu được sự nguy hiểm và hiểu được sự xuất ly của trú xứ này, một vị như vậy có thể còn hoan hỷ ưa thích trú xứ

MƯỜI HAI DUYÊN                                    231

này không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, với Vô tưởng hữu tình xứ này, này
Ananda, nếu có ai hiểu được trú xứ này, hiểu được
sự tập khởi, hiểu được sự đoạn diệt, hiểu được vị
ngọt, hiểu được sự nguy hiểm và hiểu được sự xuất
ly của trú xứ này, một vị như vậy có thể còn hoan
hỷ ưa thích trú xứ này không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, với Phi tưởng phi phi tưởng xứ này,
này Ananda, nếu có ai hiểu được trú xứ này, hiểu
được sự tập khởi, hiểu được sự đoạn diệt, hiểu được
vị ngọt, hiểu được sự nguy hiểm và hiểu được sự xuất
ly của trú xứ này, một vị như vậy có thể còn hoan
hỷ ưa thích trú xứ này không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, bởi bảy thức trú xứ và hai xứ này,
nếu có vị Tỷ-kheo đã như chơn hiểu được tập khởi,
đoạn trừ, vị ngọt, sự nguy hiểm, xuất ly của chúng,
nhờ không còn chấp thủ, vị này được giải thoát. Này
Ananda, vị Tỷ-kheo như vậy được gọi là Tuệ giải
thoát.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    232

35. Này Ananda, có tám giải thoát. Thế nào là tám?

1.   Tự mình có sắc, thấy các sắc pháp. Đó là giải
thoát thứ nhất.
2.   Không biết tự mình có sắc, thấy các sắc ngoài
tự thân. Đó là giải thoát thứ hai.
3.   Tâm mạnh hướng đến thanh tịnh. Đó là giải
thoát thứ ba.
4.   Hoàn toàn vượt khỏi mọi sắc tưởng, đoạn diệt
mọi hữu đối tưởng, không suy tư đến mọi
tưởng dị biệt, với tư tưởng: "Hư không là vô
biên", chứng và an trú Hư không vô biên xứ.
Đó là giải thoát thứ tư.
5.   Hoàn toàn vượt khỏi Hư không vô biên xứ, với
tư tưởng: "Thức là vô biên", chứng và an trú
Thức vô biên xứ. Đó là giải thoát thứ năm.
6.   Hoàn toàn vượt khỏi Thức vô biên xứ, với tư
tưởng: "Vô sở hữu" chứng và an trú Vô sở hữu
xứ. Đó là giải thoát thứ sáu.
7.   Hoàn toàn vượt khỏi Vô sở hữu xứ, chứng và
an trú Phi tưởng phi phi tưởng xứ. Đó là giải
thoát thứ bảy.
8.   Vượt khỏi hoàn toàn Phi tưởng phi phi tưởng

MƯỜI HAI DUYÊN                                    233

xứ, chứng và an trú Diệt thọ tưởng định. Đó là
giải thoát thứ tám. Này Ananda, như vậy là tám
giải thoát.
36. Này Ananda, khi một vị Tỷ-kheo thuận thứ thể
nhập tám giải thoát này, có thể nhập và có thể xuất
khỏi bất cứ giải thoát nào khi nào mình muốn, chỗ
nào mình muốn và dài bao lâu mình muốn - và với
các lậu hoặc được đoạn trừ, vị Tỷ-kheo chứng và
an trú trong tám giải thoát và tuệ giải thoát, không
còn lậu hoặc ngay trong thời hiện tại, tự mình thấu
đạt và chứng ngộ. Này Ananda, không còn có một
Câu giải thoát nào khác cao hơn và thù thắng hơn
Câu giải thoát này.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Tôn giả Ananda hoan hỷ tín thọ lời dạy của Thế Tôn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    234

5      Định nghĩa - Thế nào là Duyên sanh pháp - Kinh Duyên – Tương II, 51

Duyên – Tương II, 51

1) Trú ở Sàvatthi.

2) Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng cho các Ông lý duyên khởi và các pháp duyên sanh. Hãy lắng nghe và khéo suy nghiệm, Ta sẽ giảng.

- Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Các vị Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn.

Thế Tôn nói như sau:

3) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Lý Duyên Khởi?

Do duyên sanh, này các Tỷ-kheo, già, chết khởi lên.

Dầu các Như Lai có xuất hiện hay không xuất hiện, an trú là giới tánh ấy, pháp trú tánh ấy, pháp quyết định tánh ấy, y duyên tánh ấy. Như Lai hoàn toàn chứng ngộ, hoàn toàn chứng đạt định lý ấy. Sau khi hoàn toàn chứng ngộ, hoàn toàn chứng đạt, Như Lai tuyên bố, tuyên thuyết, tường thuyết, khai hiển, khai thị, phân biệt, minh hiển, minh thị.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     235

4) Do duyên sanh, này các Tỷ-kheo, nên có già, chết.

Do duyên hữu, này các Tỷ-kheo, nên có sanh.

Do duyên thủ, này các Tỷ-kheo, nên có hữu.

Do duyên ái, này các Tỷ-kheo, nên có thủ.

Do duyên thọ, này các Tỷ-kheo, nên có ái.

Do duyên xúc, này các Tỷ-kheo, nên có thọ.

Do duyên sáu xứ, này các Tỷ-kheo, nên có xúc.

Do duyên danh sắc, này các Tỷ-kheo, nên có sáu xứ.

Do duyên thức, này các Tỷ-kheo, nên có danh sắc.

Do duyên các hành, này các Tỷ-kheo, nên có thức.

Do duyên vô minh, này các Tỷ-kheo, nên có hành.

Dầu cho Như Lai có xuất hiện hay không xuất
hiện, an trú là giới tánh ấy, pháp trú tánh ấy,
pháp quyết định tánh ấy, y duyên tánh ấy. Như
Lai hoàn toàn chứng ngộ, hoàn toàn chứng đạt tánh
ấy. Sau khi hoàn toàn chứng ngộ, hoàn toàn chứng
đạt, Như Lai tuyên bố, tuyên thuyết, tường thuyết,
khai hiển khai thị, phân biệt, minh hiển, minh thị.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    236

5) Do duyên vô minh, này các Tỷ-kheo, có các
hành. Như vậy, này các Tỷ-kheo, ở đây là như tánh,
bất hư vọng tánh, bất dị như tánh, y duyên tánh
ấy. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là lý duyên khởi.

6) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là duyên sanh pháp?

Già, chết, này các Tỷ-kheo, là vô thường, hữu vi, duyên sanh, biến hoại tánh, biến diệt tánh, ly tham tánh, đoạn diệt tánh.

7) Sanh, này các Tỷ-kheo, là vô thường, hữu vi, duyên sanh, biến hoại tánh, biến diệt tánh, ly tham tánh, đoạn diệt tánh.

8) Hữu, này các Tỷ-kheo, là vô thường, hữu vi, duyên sanh, biến hoại tánh, biến diệt tánh, ly tham tánh, đoạn diệt tánh.

9) - 16) Thủ, này các Tỷ-kheo... ái, này các Tỷ-
kheo... Thọ, này các Tỷ-kheo... Xúc, này các Tỷ-
kheo... Sáu xứ, này các Tỷ-kheo... Danh sắc, này các
Tỷ-kheo... Thức, này các Tỷ-kheo... Các hành, này
các Tỷ-kheo...

17) Vô minh, này các Tỷ-kheo, là vô thường, hữu vi, duyên sanh, biến hoại tánh, biến diệt tánh, ly

MƯỜI HAI DUYÊN                                    237

tham tánh, đoạn diệt tánh. Những pháp này, này các Tỷ-kheo, được gọi là duyên sanh pháp.

18) Do vì, này các Tỷ-kheo, vị Thánh đệ tử khéo
thấy như chơn với chánh trí tuệ lý duyên khởi này
và các pháp duyên sanh này, nên chắc chắn vị ấy
không chạy theo quá khứ (với những câu hỏi): "Ta
có mặt trong quá khứ? Ta không có mặt không quá
khứ? Ta là gì trong quá khứ? Ta có mặt như thế nào
trong quá khứ? Hay trước ta đã là gì, và nay trong
quá khứ ta là gì?"

19) Hay không chạy theo tương lai (với những câu
hỏi): "Ta có mặt trong tương lai? Ta không có mặt
trong tương lai? Ta sẽ làm gì trong tương lai? Ta có
mặt như thế nào trong tương lai? Hay trước ta là gì,
và nay trong tương lai ta sẽ là gì?"

20) Hay nay các vị ấy sẽ khởi lên những nghi ngờ về tự mình trong hiện tại như sau: "Ta hiện có mặt? Ta hiện không có mặt? Ta hiện là gì? Ta hiện có mặt như thế nào?" Sự kiện như vậy không xảy ra.

21) Vì sao? Vì rằng vị Thánh đệ tử, này các Tỷ-kheo, đã khéo thấy như chơn với chánh trí tuệ định lý duyên khởi này với các pháp duyên sanh này.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    238

MƯỜI HAI DUYÊN   239

6      Định nghĩa - Thế nào là vị thuyết pháp - Kinh Vị Thuyết Pháp – Tương II, 38

Vị Thuyết Pháp – Tương II, 38

1) Tại Sàvatthi.

2) Rồi một Tỷ-kheo đi đến Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên.

3) Ngồi xuống một bên, Tỷ-kheo ấy bạch Thế Tôn:

- " Thuyết pháp, thuyết pháp ", bạch Thế Tôn, như vậy được nói đến.

4) Nếu Tỷ-kheo thuyết pháp về yếm ly, ly tham, đoạn diệt già và chết, như vậy là đủ để được gọi là Tỷ-kheo thuyết pháp.

5) Nếu Tỷ-kheo thực hành về yếm ly, ly tham, đoạn diệt già chết, như vậy là đủ để được gọi là Tỷ-kheo thực hành các pháp và tùy pháp.

6) Nếu Tỷ-kheo giải thoát, không còn chấp thủ mọi yếm ly, ly tham, đoạn diệt già chết, như vậy là đủ để

MƯỜI HAI DUYÊN                                     240

được gọi là Tỷ-kheo đã đạt được Niết-bàn ngay trong đời sống hiện tại.

7) Nếu Tỷ-kheo thuyết pháp về sự yếm ly, ly tham, đoạn diệt sanh... hữu... thủ... ái... thọ... xúc... sáu xứ... danh sắc... thức... hành... (như trên)... Nếu Tỷ-kheo thuyết pháp về yếm ly, ly tham, đoạn diệt vô minh, như vậy là đủ để được gọi là Tỷ-kheo thuyết pháp.

8) Nếu Tỷ-kheo thực hành về yếm ly, ly tham, đoạn diệt vô minh, như vậy là đủ để được gọi là Tỷ-kheo thực hành các pháp và tùy pháp.

9) Nếu Tỷ-kheo giải thoát, không còn chấp thủ mọi
yếm ly, ly tham, đoạn diệt vô minh, như vậy là đủ để
được gọi là Tỷ-kheo đã đạt được Niết-bàn ngay trong
đời sống hiện tại.

MƯỜI HAI DUYÊN                                            241

7      22 duyên đưa đến Trí về đoạn diệt - Kinh Duyên – Tương II, 58

Duyên – Tương II, 58

1)... Trú ở Sàvatthi.

2) Này các Tỷ-kheo, đối với người biết, này các Tỷ-
kheo, đối với người thấy, Ta nói các lậu hoặc được
đoạn diệt, không phải đối với người không biết,
không phải đối với người không thấy.

3) Và này các Tỷ-kheo, như thế nào đối với người biết, đối với người thấy, các lậu hoặc được đoạn diệt?

Đây là sắc, đây là sắc tập khởi, đây là sắc đoạn diệt. Đây là thọ... Đây là tưởng... Đây là hành... Đây là thức, đây là thức tập khởi, đây là thức đoạn diệt. Như vậy, này các Tỷ-kheo, đối với người biết, như vậy đối với người thấy, các lậu hoặc được đoạn diệt.

4) Này các Tỷ-kheo, trong đoạn diệt ấy, trí về đoạn diệt, Ta nói rằng trí ấy có duyên, không phải không có duyên.

5) Và này các Tỷ-kheo, duyên của trí về đoạn diệt là gì?

MƯỜI HAI DUYÊN                                      242

- Giải thoát là câu trả lời.

Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng giải thoát có duyên, không phải không có duyên.

6) Và này các Tỷ-kheo, duyên của giải thoát là gì?

- Ly tham là câu trả lời.

Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng ly tham có duyên, không phải không có duyên.

7) Và này các Tỷ-kheo, duyên của ly tham là gì?

- Yếm ly là câu trả lời.

Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng yếm ly có duyên, không phải không có duyên.

8) Và này các Tỷ-kheo, duyên của yếm ly là gì?

- Tri kiến như chân là câu trả lời.

Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng tri kiến như chân có duyên, không phải không có duyên.

9) Và này các Tỷ-kheo, duyên của tri kiến như chân là gì?

- Định là câu trả lời.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    243

Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng định có duyên, không phải không có duyên.

10) Và này các Tỷ-kheo, duyên của định là gì?

- Lạc là câu trả lời.

Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng lạc có duyên, không phải không có duyên.

11) Này các Tỷ-kheo, duyên của lạc là gì?

- Khinh an là câu trả lời.

Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng khinh an có duyên, không phải không có duyên.

12) Và này các Tỷ-kheo, duyên của khinh an là gì?

- Hỷ là câu trả lời.

Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng hỷ có duyên, không phải không có duyên.

13) Và này các Tỷ-kheo, duyên của hỷ là gì?

- Hân hoan là câu trả lời.

Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng hân hoan có duyên, không phải không có duyên.

MƯỜI HAI DUYÊN                                  244

14) Và này các Tỷ-kheo, duyên của hân hoan là gì?

- Lòng tin là câu trả lời.

Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng lòng tin có duyên, không phải không có duyên.

15) Và này các Tỷ-kheo, duyên của lòng tin là gì?

- Khổ là câu trả lời.

Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng khổ có duyên, không phải không có duyên.

16) Và này các Tỷ-kheo, duyên của khổ là gì?

- Sanh là câu trả lời.

Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng sanh có duyên, không phải không có duyên.

17) Và này các Tỷ-kheo, duyên của sanh là gì?

- Hữu là câu trả lời.

Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng hữu có duyên, không phải không có duyên.

18) Và này các Tỷ-kheo, duyên của hữu là gì?

MƯỜI HAI DUYÊN                                      245

- Thủ là câu trả lời.

Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng thủ có duyên, không phải không có duyên.

19) Và này các Tỷ-kheo, duyên của thủ là gì?

- Ái là câu trả lời.

Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng ái có duyên, không phải không có duyên.

20-25) Và này các Tỷ-kheo, duyên của ái là gì?

- Thọ là câu trả lời... (như trên)...

- Xúc là câu trả lời...
- Sáu xứ là câu trả lời...
- Danh sắc là câu trả lời...
- Thức là câu trả lời...

- Hành là câu trả lời. Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng hành có duyên, không phải không có duyên.

26) Và này các Tỷ-kheo, duyên của hành là gì?

- Vô minh là câu trả lời.

Như vậy, này các Tỷ-kheo,

MƯỜI HAI DUYÊN                                   246

1.  Vô minh duyên hành;
2. Hành duyên thức;
3. Thức duyên danh sắc;
4. Danh sắc duyên sáu xứ;
5. Sáu xứ duyên xúc;
6. Xúc duyên thọ;
7. Thọ duyên ái;
8. Ái duyên thủ;
9. Thủ duyên hữu;
10. Hữu duyên sanh;
11. Sanh duyên khổ;
12. Khổ duyên tín;
13. Tín duyên hân hoan;
14. Hân hoan duyên hỷ;
15. Hỷ duyên khinh an;
16. Khinh an duyên lạc;
17. Lạc duyên định;
18. Định duyên tri kiến như chân;
19. Tri kiến như chân duyên yếm ly;
20. Yếm ly duyên ly tham;
21. Ly tham duyên giải thoát;
22. Giải thoát duyên Trí về đoạn diệt.

27) Ví như, này các Tỷ-kheo, trên đỉnh núi trời mưa nặng hột và nước chảy theo triền thấp, tràn đầy hang núi, khe núi, thung lũng. Khi các hang núi, khe núi, thung lũng được tràn đầy, thời ao nhỏ được tràn đầy;

MƯỜI HAI DUYÊN                                    247

ao nhỏ được tràn đầy thời ao lớn được tràn đầy; ao
lớn tràn đầy thời sông nhỏ được tràn đầy; sông nhỏ
được tràn đầy thời sông lớn được tràn đầy; sông lớn
được tràn đầy thời biển lớn, đại dương được tràn
đầy.

28) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, vô minh duyên
hành; hành duyên thức; thức duyên danh sắc; danh
sắc duyên sáu xứ; sáu xứ duyên xúc; xúc duyên thọ;
thọ duyên ái; ái duyên thủ; thủ duyên hữu; hữu duyên
sanh; sanh duyên khổ; khổ duyên tín; tín duyên hân
hoan; hân hoan duyên hỷ; hỷ duyên khinh an; khinh
an duyên lạc; lạc duyên định; định duyên tri kiến như
chân; tri kiến như chân duyên yếm ly; yếm ly duyên
ly tham; ly tham duyên giải thoát; giải thoát duyên
trí về đoạn diệt.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     248

8     4 loại đồ ăn - Kinh Moliya Phagguna – Tương II, 30

Moliya Phagguna – Tương II, 30

1)...Trú Tại Sàvatthi.

2) Này các Tỷ-kheo, có bốn loại đồ ăn này khiến cho
các loại sanh vật hay các loại chúng sanh được tồn
tại hay khiến cho các loại sắp sanh thành được thọ
sanh.

Thế nào là bốn?

- Một là đoàn thực hoặc thô hoặc tế,
- Hai là xúc thực,
- Ba là tư niệm thực,
- Bốn là thức thực.

Này các Tỷ-kheo, bốn loại đồ ăn này khiến cho các
loại sanh vật hay khiến cho các loại chúng sanh được
tồn tại hay khiến cho các loại sắp sanh thành được
thọ sanh.

3) Khi được nói vậy, Tôn giả Moliya-Phagguna bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, ai ăn thức thực?

MƯỜI HAI DUYÊN                                    249

Thế Tôn đáp:

- Câu hỏi ấy không thích hợp. Ta không nói: "Có ai ăn". Nếu Ta nói: "Có kẻ ăn", thời câu hỏi: "Có ai ăn" là câu hỏi thích hợp. Nhưng Ta không nói như vậy. Và vì Ta không nói như vậy, nếu có ai hỏi Ta: "Bạch Thế Tôn, thức thực là cho ai?", thời câu hỏi ấy thích hợp. Ở đây, câu trả lời thích hợp là như sau: "Thức thực là duyên cho sự sanh thành, cho sự tái sanh trong tương lai. Khi cái ấy hiện hữu, có mặt thời sáu xứ có mặt. Do duyên sáu xứ, xúc có mặt".

4) Bạch Thế Tôn, ai cảm xúc?

Thế Tôn đáp:

- Câu hỏi ấy không thích hợp. Ta không nói: "Có kẻ
cảm xúc". Nếu Ta nói: "Có kẻ cảm xúc", thời câu
hỏi: "Ai cảm xúc" là câu hỏi thích hợp. Nhưng Ta
không nói như vậy. Và vì Ta không nói như vậy, nếu
có ai hỏi Ta: "Bạch Thế Tôn, do duyên gì, xúc sanh
khởi?", thời câu hỏi ấy thích hợp. Ở đây câu trả lời
thích hợp là như sau: "Do duyên sáu xứ, xúc sanh
khởi. Do duyên xúc, thọ sanh khởi".

5) Bạch Thế Tôn, ai cảm thọ?

Thế Tôn đáp:

MƯỜI HAI DUYÊN                                     250

- Câu hỏi ấy không thích hợp. Ta không nói: "Có người cảm thọ". Nếu ta có nói: "Có người cảm thọ", thời câu hỏi: "Ai cảm thọ?" là câu hỏi thích hợp. Nhưng Ta không nói như vậy. Và vì Ta không nói như vậy, nếu có ai hỏi Ta: "Bạch Thế Tôn, do duyên gì, thọ sanh khởi?", thời câu hỏi ấy thích hợp. Ở đây câu trả lời thích hợp là như sau: "Do duyên xúc, thọ sanh khởi. Do duyên thọ, ái sanh khởi ".

6) Bạch Thế Tôn, ai khát ái?

Thế Tôn đáp:

- Câu hỏi ấy không thích hợp. Ta không nói: "Có kẻ
khát ái". Nếu Ta nói: "Có kẻ khát ái", thời câu hỏi:
"Ai khát ái" là câu hỏi thích hợp. Nhưng Ta không
nói như vậy. Và vì Ta không nói như vậy, nếu có ai
hỏi Ta: "Bạch Thế Tôn, do duyên gì, ái sanh khởi",
thời câu hỏi ấy thích hợp. Ở đây, câu trả lời thích hợp
là như sau: "Do duyên thọ, ái sanh khởi. Do duyên
ái, thủ sanh khởi".

7) Bạch Thế Tôn, ai chấp thủ?

Thế Tôn đáp:

- Câu hỏi ấy không thích hợp. Ta không nói: "Có kẻ chấp thủ". Nếu Ta nói: "Có kẻ chấp thủ", thời câu

MƯỜI HAI DUYÊN                                       251

hỏi: "Ai chấp thủ" là câu hỏi thích hợp. Nhưng Ta
không nói như vậy. Và vì Ta không nói như vậy, nếu
có ai hỏi Ta: "Bạch Thế Tôn, do duyên gì, thủ sanh
khởi", thời câu hỏi ấy thích hợp. Ở đây, câu trả lời
thích hợp là như sau: "Do duyên ái, thủ sanh khởi.
Do duyên thủ, hữu sanh khởi". Như vậy là toàn bộ
khổ uẩn này tập khởi.

8) Nhưng này Phagguna, do ly tham, đoạn diệt một cách hoàn toàn sáu xúc xứ nên xúc diệt. Do xúc diệt, nên thọ diệt. Do thọ diệt nên ái diệt. Do ái diệt nên thủ diệt. Do thủ diệt nên hữu diệt. Do hữu diệt nên sanh diệt. Do sanh diệt nên già chết, sầu, bi, khổ, ưu, não diệt. Như vậy là toàn bộ khổ uẩn này đoạn diệt.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       252

9      44 Căn bản trí - Kinh Những Căn Bản Của Trí – Tương II, 104

Những Căn Bản Của Trí – Tương II, 104

1)... Ở Sàvatthi.

2). .. Này các Tỷ-kheo. Ta sẽ thuyết về bốn mươi bốn căn bản của trí cho các Ông. Hãy nghe và khéo suy nghiệm, Ta sẽ nói.

- Thưa vâng, Bạch Thế Tôn.

Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn.

3) Thế Tôn nói như sau:

- Và này các Tỷ-kheo, thế nào là bốn mươi bốn căn bản của trí?

4) Già chết trí, già chết tập trí, già chết diệt trí, trí về con đường đưa đến già chết diệt.

5) Sanh trí, sanh tập trí, sanh diệt trí, trí về con đường đưa đến sanh diệt.

6) Hữu trí, hữu tập trí, hữu diệt trí, trí về con đường đưa đến hữu diệt.

MƯỜI HAI DUYÊN                                           253

7) Thủ trí, thủ tập trí, thủ diệt trí, trí về con đường đưa đến thủ diệt.

8) Ái trí, ái tập trí, ái diệt trí, trí về con đường đưa đến ái diệt.

9) Thọ trí, thọ tập trí, thọ diệt trí, trí về con đường đưa đến thọ diệt.

10) Xúc trí...

11) Sáu xứ trí...

12) Danh sắc trí...

13) Thức trí...

14) Hành trí, hành tập trí, hành diệt trí, trí về con đường đưa đến hành diệt.

Này các Tỷ-kheo, đây gọi là bốn mươi bốn căn bản của trí.

15) Này các Tỷ-kheo, thế nào là già chết?

Cái gì thuộc về chúng sanh này hay chúng sanh khác, thuộc bộ loại chúng sanh này hay bộ loại chúng sanh khác, bị già yếu, suy nhược, răng rụng, tóc bạc, da

MƯỜI HAI DUYÊN                                        254

nhăn, tuổi thọ đồi bại, các căn chín muồi; đây gọi là già.

Cái gì thuộc chúng sanh này hay chúng sanh khác,
thuộc bộ loại chúng sanh này hay thuộc bộ loại
chúng sanh khác, bị một diệt, hủy hoại, tiêu mất, tử
vong, các uẩn tàn lụn, thân thể hoại diệt, vất bỏ; đây
gọi là chết. Như vậy là già, đây là chết. Này các Tỷ-
kheo, đây gọi là già chết.

16) Do sanh tập khởi nên già chết tập khởi. Do sanh
diệt nên già chết diệt. Đây là Thánh đạo tám ngành
đưa đến già chết diệt; tức là chánh tri kiến... chánh
định.

17) Này các Tỷ-kheo, vị Thánh đệ tử biết già chết
như vậy, biết già chết tập khởi như vậy, biết già chết
diệt như vậy, biết con đường đưa đến già chết diệt
như vậy.

18) Đây là pháp trí của vị ấy. Vị ấy với pháp này được thấy, được biết, được quả tức thời, được đạt đến, được thể nhập (pariyogathena) hướng dẫn thái độ (nayam) của mình đối với quá khứ và tương lai.

19) Những Sa-môn hay Bà-la-môn nào trong quá khứ đã hiểu rõ già chết, đã hiểu rõ già chết tập khởi, đã hiểu rõ già chết diệt, đã hiểu rõ con đường đưa

MƯỜI HAI DUYÊN                                      255

đến già chết diệt, tất cả những vị ấy đều hiểu biết như vậy, như vậy; như hiện nay Ta vậy.

20) Những Sa-môn hay Bà-la-môn nào trong tương lai sẽ hiểu rõ (abhijanissanti) già chết, sẽ hiểu rõ già chết tập khởi, sẽ hiểu rõ già chết diệt, sẽ hiểu rõ con đường đưa đến già chết diệt, tất cả những vị ấy sẽ hiểu biết như vậy, như vậy; như hiện nay Ta vậy. Đây tức là tùy trí (anvaye nànam) của vị ấy.

21) Này các Tỷ-kheo, vì rằng vị Thánh đệ tử được
thanh tịnh và thuần tịnh hai loại trí, pháp trí và tùy
trí; này các Tỷ-kheo, vị ấy được gọi là Thánh đệ tử
đạt tri kiến, (dithisampanno) đạt kiến, đã đi đến diệu
pháp này, đã thấy diệu pháp này, đã đầy đủ hữu học
trí, đã đầy đủ hữu học minh, đã nhập được pháp lưu,
là bậc Thánh minh đạt tuệ (nibbedhi kapanno), đã
đứng gõ vào cửa bất tử.

22) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là sanh?...

23) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hữu?...

24) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là thủ?...

25) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là ái?...

26) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là thọ?...

MƯỜI HAI DUYÊN                                        256

27) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là xúc?...

28) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là sáu xứ?...

29) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là danh sắc?...

30) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là thức?...

31) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hành? Có ba hành này, này các Tỷ-kheo, thân hành, khẩu hành, ý hành. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là hành.

32) Do vô minh tập khởi, hành tập khởi. Do vô minh
diệt, hành diệt. Đây là Thánh đạo tám ngành, con
đường đưa đến hành diệt; tức là chánh tri kiến...
chánh định.

33) Vì rằng này các Tỷ-kheo, vị Thánh đệ tử biết
hành như vậy, biết hành tập khởi như vậy, biết hành
diệt như vậy, biết con đường đưa đến hành diệt như
vậy. Đây là pháp trí của vị ấy, vị ấy với pháp này
được thấy, được biết, được quả tức thời, được đạt
đến, được thể nhập, hướng dẫn thái độ (nayam) của
mình đối với quá khứ, tương lai.

34) Những Sa-môn hay Bà-la-môn nào trong quá khứ đã hiểu rõ các hành, đã hiểu rõ hành tập khởi, đã hiểu rõ hành diệt, đã hiểu rõ con đường đưa đến hành

MƯỜI HAI DUYÊN                                     257

diệt; tất cả những vị ấy đều hiểu biết như vậy, như vậy; như hiện nay Ta vậy.

35) Những Sa-môn hay Bà-la-môn nào trong tương lai sẽ hiểu rõ các hành, sẽ hiểu rõ hành tập khởi, sẽ hiểu rõ hành diệt, sẽ hiểu rõ con đường đưa đến hành diệt, tất cả những vị ấy sẽ hiểu biết như vậy; như vậy, như hiện nay Ta vậy. Đây tức là tùy trí của vị ấy.

36) Này các Tỷ-kheo, vì rằng vị Thánh đệ tử được thanh tịnh, thuần tịnh hai loại trí, pháp trí và tùy trí; này các Tỷ-kheo, vị ấy được gọi là vị Thánh đệ tử đạt tri kiến, đạt kiến, đã đi đến diệu pháp này, thấy diệu pháp này, đầy đủ hữu học trí, đã đầy đủ hữu học minh, đã nhập được pháp lưu, là bậc Thánh minh đạt tuệ, đã đứng gõ vào cửa bất tử.

MƯỜI HAI DUYÊN                                         258

10    7 Đức Phật Chánh giác về Lý Duyên Khởi - Kinh Vipassì – Tương II, 15

Vipassì – Tương II, 15

1) Trú ở Sàvatthi.

2) Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Vipassì bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, trước khi Ngài giác ngộ, chưa chứng Chánh Đẳng Giác, còn là Bồ-tát, đã khởi lên tư tưởng sau đây: "Thật sự thế giới này đang lâm nguy, bị sanh, bị già, bị chết, đoạn diệt và tái sanh; và từ nơi đau khổ này, không biết xuất ly, thoát khỏi già và chết; từ nơi đau khổ này, không biết khi nào biết đến xuất ly, thoát khỏi già và chết".

3) Rồi này các Tỷ-kheo, Bồ-tát Vipassì suy nghĩ như sau: "Do cái gì có mặt, già, chết có mặt? Do duyên gì, già, chết (sanh khởi)?".

Sau khi như lý tư duy, này các Tỷ-kheo, Bồ-tát
Vipassì nhờ trí tuệ, phát sinh minh kiến như sau: "Do
sanh có mặt, già chết có mặt. Do duyên sanh, già
chết (sanh khởi)".

MƯỜI HAI DUYÊN                                      259

4) Rồi Bồ-tát Vipassì lại suy nghĩ như sau: "Do cái gì có mặt, sanh có mặt? Do duyên gì, sanh sanh khởi?".

Sau khi như lý tư duy, này các Tỷ- kheo, Bồ-tát
Vipassì nhờ trí tuệ, phát sinh minh kiến như sau: "Do
hữu có mặt nên sanh có mặt. Do duyên hữu, sanh
(sanh khởi)".

5) Rồi này các Tỷ-kheo, Bồ-tát Vipassì lại suy nghĩ như sau: "Do cái gì có mặt, hữu có mặt? Do duyên gì, hữu (sanh khởi)?"

Rồi này các Tỷ- kheo, sau khi như lý tư duy, Bồ-tát
Vipassì nhờ trí tuệ, phát sinh minh kiến như sau: "Do
thủ có mặt, nên hữu có mặt. Do duyên thủ, hữu sanh
khởi".

6) Rồi này các Tỷ-kheo, Bồ-tát Vipassì lại suy nghĩ như sau: "Do cái gì có mặt, thủ có mặt? Do duyên gì, thủ sanh khởi?"

Rồi này các Tỷ- kheo, sau khi như lý tư duy, Bồ-tát
Vipassì nhờ trí tuệ, phát sinh minh kiến như sau: "
Do ái có mặt nên thủ có mặt. Do duyên ái, thủ sanh
khởi ".

MƯỜI HAI DUYÊN                                     260

7) Rồi này các Tỷ-kheo, Bồ-tát Vipassì lại suy nghĩ như sau: "Do cái gì có mặt, ái có mặt? Do duyên gì, ái sanh khởi?"

Rồi này các Tỷ- kheo, sau khi như lý tư duy, Bồ-tát
Vipassì nhờ trí tuệ, phát sinh minh kiến như sau: "
Do thọ có mặt nên ái có mặt. Do duyên thọ, nên ái
sanh khởi ".

8) Rồi này các Tỷ-kheo, Bồ-tát Vipassì lại suy nghĩ như sau: "Do cái gì có mặt, thọ có mặt? Do duyên gì, thọ sanh khởi?"

Rồi này các Tỷ- kheo, sau khi như lý tư duy, Bồ-tát
Vipassì nhờ trí tuệ phát sinh minh kiến như sau: "Do
xúc có mặt nên thọ có mặt. Do duyên xúc, thọ sanh
khởi ".

9) Rồi này các Tỷ-kheo, Bồ-tát Vipassì lại suy nghĩ như sau: "Do cái gì có mặt, xúc có mặt? Do duyên gì, xúc sanh khởi? "

Rồi này các Tỷ- kheo, sau khi như lý tư duy, Bồ-tát
Vipassì nhờ trí tuệ, phát sinh minh kiến như sau: "Do
sáu xứ có mặt nên xúc có mặt. Do duyên sáu xứ, xúc
sanh khởi".

MƯỜI HAI DUYÊN                                     261

10) Rồi này các Tỷ-kheo, Bồ-tát Vipassì lại suy nghĩ như sau: "Do cái gì có mặt, sáu xứ có mặt? Do duyên gì, sáu xứ sanh khởi? "

Rồi này các Tỷ-kheo, sau khi như lý tư duy, Bồ-tát
Vipassì nhờ trí tuệ, phát sinh minh kiến như sau: "
Do danh sắc có mặt nên sáu xứ có mặt. Do duyên
danh sắc, sáu xứ sanh khởi ".

11) Rồi này các Tỷ-kheo, Bồ-tát Vipassì lại suy nghĩ như sau: "Do cái gì có mặt, danh sắc có mặt? Do duyên gì, danh sắc sanh khởi?"

Rồi này các Tỷ-kheo, sau khi như lý tư duy, Bồ-tát
Vipassì nhờ trí tuệ, phát sinh minh kiến như sau: "Do
thức có mặt nên danh sắc có mặt. Do duyên thức,
danh sắc sanh khởi ".

12) Rồi này các Tỷ-kheo, Bồ-tát Vipassì lại suy nghĩ như sau: "Do cái gì có mặt, thức có mặt? Do duyên gì, thức sanh khởi? "

Rồi này các Tỷ- kheo, sau khi như lý tư duy, Bồ-tát
Vipassì nhờ trí tuệ, phát sinh minh kiến như sau: "Do
hành có mặt nên thức có mặt. Do duyên hành, thức
sanh khởi ".

MƯỜI HAI DUYÊN                                     262

13) Rồi này các Tỷ-kheo, Bồ-tát Vipassì lại suy nghĩ như sau: "Do cái gì có mặt, hành có mặt? Do duyên gì, hành sanh khởi? "

Rồi này các Tỷ- kheo, sau khi như lý tư duy, Bồ-tát
Vipassì nhờ trí tuệ, phát sinh minh kiến như sau: "Do
vô minh có mặt nên hành có mặt. Do duyên vô minh,
hành sanh khởi ".

14) Như vậy, vô minh duyên hành; hành duyên thức;
thức duyên danh sắc; danh sắc duyên sáu xứ; sáu xứ
duyên xúc; xúc duyên thọ; thọ duyên ái; ái duyên
thủ; thủ duyên hữu; hữu duyên sanh; sanh duyên già
chết, sầu, bi, khổ, ưu, não được sanh khởi. Như vậy
là sự tập hợp của toàn bộ khổ uẩn này.

15) "Tập khởi, tập khởi", này các Tỷ-kheo, đối với
các pháp từ trước chưa từng được nghe, với Bồ-tát
Vipassì, nhãn khởi lên, trí khởi lên, tuệ khởi lên,
minh khởi lên, quang khởi lên.

16) Và này các Tỷ-kheo, Bồ-tát Vipassì lại suy nghĩ như sau: "Cái gì không có mặt nên già, chết không có mặt? Do cái gì diệt, già, chết diệt?"

Rồi này các Tỷ-kheo, sau khi như lý tư duy, Bồ tát Vipassì nhờ trí tuệ, phát sanh minh kiến như sau: "Do

MƯỜI HAI DUYÊN                                     263

sanh không có mặt nên già chết không có mặt. Do sanh diệt nên già chết diệt ".

17) Rồi này các Tỷ-kheo, Bồ-tát Vipassì lại suy nghĩ như sau: "Cái gì không có mặt nên sanh không có mặt? Do cái gì diệt nên sanh diệt?"

Rồi này các Tỷ-kheo, sau khi như lý tư duy, Bồ-tát
Vipassì nhờ trí tuệ, phát sanh minh kiến như sau: "Do
hữu không có mặt nên sanh không có mặt. Do hữu
diệt nên sanh diệt ".

18) Rồi này các Tỷ-kheo, Bồ-tát Vipassì lại suy nghĩ như sau: "Cái gì không có mặt nên hữu không có mặt? Do cái gì diệt nên hữu diệt? "

Rồi này các Tỷ-kheo, sau khi như lý tư duy, Bồ-tát
Vipassì nhờ trí tuệ, phát sanh minh kiến như sau: "Do
thủ không có mặt nên hữu không có mặt. Do thủ diệt
nên hữu diệt".

19) Rồi này các Tỷ-kheo, Bồ-tát Vipassì lại suy nghĩ như sau: "Cái gì không có mặt nên thủ không có mặt? Do cái gì diệt nên thủ diệt?"

Rồi này các Tỷ-kheo, sau khi như lý tư duy, Bồ-tát Vipassì nhờ trí tuệ, phát sanh minh kiến như sau: "Do

MƯỜI HAI DUYÊN                                     264

ái không có mặt nên thủ không có mặt. Do ái diệt nên thủ diệt".

20) Rồi này các Tỷ-kheo, Bồ-tát Vipassì lại suy nghĩ như sau: "Cái gì không có mặt nên ái không có mặt? Do cái gì diệt nên ái diệt?"

Rồi này các Tỷ-kheo, sau khi như lý tư duy, Bồ-tát
Vipassì nhờ trí tuệ, phát sanh minh kiến như sau: "Do
thọ không có mặt nên ái không có mặt. Do thọ diệt
nên ái diệt ".

21) Rồi này các Tỷ-kheo, Bồ-tát Vipassì lại suy nghĩ như sau: "Cái gì không có mặt nên thọ không có mặt? Do cái gì diệt nên thọ diệt?"

Rồi này các Tỷ-kheo, sau khi như lý tư duy, Bồ-tát
Vipassì nhờ trí tuệ, phát sanh minh kiến như sau: "Do
xúc không có mặt nên thọ không có mặt. Do xúc diệt
nên thọ diệt ".

22) Rồi này các Tỷ-kheo, Bồ-tát Vipassì lại suy nghĩ như sau: "Cái gì không có mặt nên xúc không có mặt? Do cái gì diệt nên xúc diệt?"

Rồi này các Tỷ-kheo, sau khi như lý tư duy, Bồ-tát Vipassì nhờ trí tuệ, phát sanh minh kiến như sau: "Do

MƯỜI HAI DUYÊN                                     265

sáu xứ không có mặt nên xúc không có mặt. Do sáu xứ diệt, nên xúc diệt ".

23) Rồi này các Tỷ-kheo, Bồ-tát Vipassì lại suy nghĩ như sau: "Cái gì không có mặt nên sáu xứ không có mặt? Do cái gì diệt nên sáu xứ diệt?"

Rồi này các Tỷ-kheo, sau khi như lý tư duy, Bồ-tát
Vipassì nhờ trí tuệ, phát sanh minh kiến như sau: "Do
danh sắc không có mặt nên sáu xứ không có mặt. Do
danh sắc diệt nên sáu xứ diệt ".

24) Rồi này các Tỷ-kheo, Bồ-tát Vipassì lại suy nghĩ như sau: "Do cái gì không có mặt nên danh sắc không có mặt? Do cái gì diệt nên danh sắc diệt? "

Rồi này các Tỷ-kheo, sau khi như lý tư duy, Bồ-tát
Vipassì nhờ trí tuệ, phát sanh minh kiến như sau: "Do
thức không có mặt nên danh sắc không có mặt. Do
thức diệt nên danh sắc diệt ".

25) Rồi này các Tỷ-kheo, Bồ-tát Vipassì lại suy nghĩ như sau: "Do cái gì không có mặt nên thức không có mặt? Do cái gì diệt nên thức diệt? "

Rồi này các Tỷ-kheo, sau khi như lý tư duy, Bồ-tát Vipassì nhờ trí tuệ, phát sanh minh kiến như sau: "Do

MƯỜI HAI DUYÊN                                     266

hành không có mặt nên thức không có mặt. Do hành diệt nên thức diệt".

26) Rồi này các Tỷ-kheo, Bồ-tát Vipassì lại suy nghĩ như sau: "Do cái gì không có mặt nên hành không có mặt? Do cái gì diệt nên hành diệt?"

Rồi này các Tỷ-kheo, sau khi như lý tư duy, Bồ-tát
Vipassì nhờ trí tuệ, phát sanh minh kiến như sau: "Do
vô minh không có mặt nên hành không có mặt. Do
vô minh diệt nên hành diệt ".

27) Như vậy, do vô minh diệt nên hành diệt. Do hành diệt nên thức diệt. Do thức diệt nên danh sắc diệt. Do danh sắc diệt nên sáu xứ diệt. Do sáu xứ diệt nên xúc diệt. Do xúc diệt nên thọ diệt. Do thọ diệt nên ái diệt. Do ái diệt nên thủ diệt. Do thủ diệt nên hữu diệt. Do hữu diệt nên sanh diệt. Do sanh diệt nên già chết, sầu, bi, khổ, ưu, não, diệt. Như vậy là sự đoạn diệt của toàn bộ khổ uẩn này.

28) "Đoạn diệt, đoạn diệt", này các Tỷ-kheo, trong
các pháp từ trước chưa từng được nghe, đối với Bồ-
tát Vipassì, nhãn khởi lên, trí khởi lên, tuệ khởi lên,
minh khởi lên, quang khởi lên.

MƯỜI HAI DUYÊN                                        267

Sikhì (Thi-khí) – 23tu2

- Này các Tỷ-kheo, với Thế Tôn Sikhì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác... (như trên)...

Vessabhu (Tỳ-xá-phù) – 23tu2

- Rồi này các Tỷ-kheo, với Thế Tôn Vessabhu, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác... (như trên)...

Kakusandha (Câu-lưu-tôn) – 23tu2

- Rồi này các Tỷ-kheo, với Thế Tôn Kakusandha, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác... (như trên)...

Konàgamana (Câu-na-hàm). – 23tu2

- Rồi này các Tỷ-kheo, với Thế Tôn Konàgamana, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác... (như trên)...

Kassapa (Ca-diếp) – 23tu2

- Rồi này các Tỷ-kheo, với Thế Tôn Kassapa, bậc A- la-hán, Chánh Đẳng Giác... (như trên)...

Mahà Sakyamuni Gotama Đại Thíchca mâuni Cùđàm – 23tu2

MƯỜI HAI DUYÊN                                   268

1) Tại Sàvatthi.

2) Thuở xưa, này các Tỷ-kheo, trước khi Ta giác
ngộ, chưa chứng Chánh Đẳng Giác, còn là Bồ-tát, tư
tưởng sau đây được khởi lên: "Thật sự thế giới này
bị hãm trong khổ não, bị sanh, bị già, bị chết, bị
đoạn diệt và bị tái sanh; và từ nơi đau khổ này,
không biết sự xuất ly, thoát khỏi già chết; từ nơi
đau khổ này, không biết khi nào được biết đến sự
xuất ly già chết ".

3) Rồi này các Tỷ-kheo, Ta lại suy nghĩ như sau:
"Cái gì có mặt, già, chết có mặt? Do duyên gì, già
chết sanh khởi?" Rồi này các Tỷ-kheo, sau khi như
lý tư duy, nhờ trí tuệ, Ta phát sinh minh kiến như
sau: "Do sanh có mặt nên già chết có mặt. Do duyên
sanh nên già chết sanh khởi".

4 - 13) Rồi này các Tỷ-kheo, Ta lại suy nghĩ như sau:
"Cái gì có mặt, sanh mới có mặt... hữu... thủ... ái...
thọ... xúc... sáu xứ... danh sắc... thức... hành... do
duyên gì hành sanh khởi?"

Rồi này các Tỷ-kheo, sau khi như lý tư duy về vấn
đề này, nhờ trí tuệ, Ta phát sanh minh kiến như sau:
"Do vô minh có mặt nên hành có mặt. Do duyên vô
minh nên hành sanh khởi ".

MƯỜI HAI DUYÊN                                      269

14) Như vậy vô minh duyên hành; hành duyên
thức; thức duyên danh sắc; danh sắc duyên sáu xứ;
sáu xứ duyên xúc; xúc duyên thọ; thọ duyên ái; ái
duyên thủ; thủ duyên hữu; hữu duyên sanh; sanh
duyên già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não được khởi lên.
Như vậy là sự tập khởi của toàn bộ khổ uẩn này.

15) "Tập khởi, tập khởi", này các Tỷ-kheo, đối với
các pháp từ trước chưa từng được nghe, chính nơi
Ta, nhãn khởi lên, trí khởi lên, tuệ khởi lên, minh
khởi lên, quang khởi lên.

16) Rồi này các Tỷ-kheo, Ta lại suy nghĩ như sau:
"Cái gì không có mặt, già chết không có mặt? Do cái
gì diệt, nên già chết diệt?" Rồi này các Tỷ-kheo, sau
khi như lý tư duy về vấn đề này, nhờ trí tuệ, Ta phát
sanh minh kiến như sau: "Do sanh không có mặt nên
già chết không có mặt. Do sanh diệt nên già chết
diệt".

17) Rồi này các Tỷ-kheo, Ta lại suy nghĩ như sau: "
Cái gì không có mặt, sanh không có
mặt. ..hữu. ..thủ. ..ái. ..thọ. ..xúc. ..sáu xứ...danh
sắc. ..thức. ..hành... Do cái gì diệt, hành diệt? "

Rồi này các Tỷ-kheo, sau khi như lý tư duy về vấn đề này, nhờ trí tuệ, Ta phát sanh minh kiến như sau:

MƯỜI HAI DUYÊN                                      270

"Do vô minh không có mặt nên hành không có mặt. Do vô minh diệt nên hành diệt"

27) Như vậy, do vô minh diệt nên hành diệt. Do hành diệt nên thức diệt. Do thức diệt nên danh sắc diệt. Do danh sắc diệt nên sáu xứ diệt. Do sáu xứ diệt nên xúc diệt. Do xúc diệt nên thọ diệt. Do thọ diệt nên ái diệt. Do ái diệt nên thủ diệt. Do thủ diệt nên hữu diệt. Do hữu diệt nên sanh diệt. Do sanh diệt nên già chết, sầu, bi, khổ, ưu, não, diệt. Như vậy là sự đoạn diệt của toàn bộ khổ uẩn này.

28) "Đoạn diệt, đoạn diệt", này các Tỷ-kheo, đối
với các pháp từ trước chưa từng được nghe, chính
nơi Ta nhãn khởi lên, trí khởi lên, tuệ khởi lên, minh
khởi lên, quang khởi lên.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      271

11     77 Căn bản trí - Kinh Những Căn Bản Của Trí – Tương II, 109

Những Căn Bản Của Trí – Tương II, 109

1). .. Trú ở Sàvatthi.

2) Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng cho các Ông bảy mươi bảy căn bản của trí. Hãy nghe và khéo tư niệm...

3) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là bảy mươi bảy căn bản của trí?

- Trí biết rằng già chết do duyên sanh.
- Trí biết rằng không có sanh thời không có già
chết.
- Trí biết rằng trong quá khứ già chết cũng do
duyên sanh.
- Trí biết rằng không có sanh thời không có già
chết trong quá khứ.
- Trí biết rằng trong tương lai già chết cũng do
duyên sanh.
- Trí biết rằng không có sanh thời sẽ không có
già chết trong tương lai.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   272

- Phàm khi nào có Trí về trú pháp, chỗ ấy cũng có Trí tận pháp, hoại pháp, ly tham pháp, diệt pháp.

4) Trí biết rằng sanh do duyên hữu...

5) Trí biết rằng hữu do duyên thủ...

6) Trí biết rằng thủ do duyên ái...

7) Trí biết rằng ái do duyên thọ...

8) Trí biết rằng thọ do duyên xúc...

9) Trí biết rằng xúc do duyên sáu xứ...

10) Trí biết rằng sáu xứ do duyên danh sắc...

11) Trí biết rằng danh sắc do duyên thức...

12) Trí biết rằng thức do duyên hành...

13)

- Trí biết rằng hành do duyên vô minh.
- Trí biết rằng không có vô minh thời không có
hành.
- Trí biết rằng trong quá khứ hành cũng do duyên
vô minh.

MƯỜI HAI DUYÊN                                  273

- Trí biết rằng không có vô minh thời không có
hành.
- Trí biết rằng trong tương lai hành cũng sẽ do
duyên vô minh.
- Trí biết rằng không có vô minh thời sẽ không
có hành.
- Phàm khi nào có Trí về trú pháp, thời cũng có
Trí về tận pháp, hoại pháp, ly tham pháp, diệt
pháp.

14) Này các Tỷ-kheo, đây gọi là bảy mươi bảy căn bản của trí.

MƯỜI HAI DUYÊN                                  274

12    Ai thấy Pháp, người ấy thấy Lý... - ĐẠI Kinh DỤ DẤU CHÂN VOI - 28 Trung I, 409

ĐẠI KINH DỤ DẤU CHÂN VOI (Mahahatthipadopama suttam) – Bài kinh số 28 – Trung I, 409

Như vầy tôi nghe.

Một thời, Thế Tôn trú ở Savatthi (Xá-vệ), tại
Jetavana (Kỳ-đà Lâm), vườn ông Anathapindika
(Cấp Cô Độc). Ở đây, Tôn giả Sariputta (Xá-lợi-
phất) gọi các Tỷ-kheo:

– Này các Hiền giả Tỷ-kheo!

– Thưa vâng, Hiền giả.

Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Tôn giả Sariputta. Tôn giả Sariputta nói như sau:

– Chư Hiền giả, ví như tất cả dấu chân của mọi loại động vật đều thâu nhiếp trong dấu chân voi, vì dấu chân này được xem là lớn nhất trong tất cả dấu

MƯỜI HAI DUYÊN                                   275

chân về phương diện to lớn. Cũng vậy, chư Hiền giả,
tất cả các Thiện pháp đều tập trung trong Bốn Thánh
đế. Thế nào là trong Bốn Thánh đế? Trong Khổ
Thánh đế, trong Khổ tập Thánh đế, trong Khổ diệt
Thánh đế, trong Khổ diệt đạo Thánh đế.

Chư Hiền, thế nào là Khổ Thánh đế? - Sanh là khổ,
già là khổ, chết là khổ, sầu, bi, khổ, ưu, não là khổ,
điều gì cầu không được là khổ, tóm lại Năm thủ uẩn
là khổ.

 Chư Hiền, thế nào là Năm thủ uẩn? - Chính là sắc thủ uẩn, thọ thủ uẩn, tưởng thủ uẩn, hành thủ uẩn, thức thủ uẩn.

 Chư Hiền, thế nào là sắc thủ uẩn? - Bốn đại và sắc khởi lên từ bốn đại.

 Chư Hiền, thế nào là bốn đại? - Chính là địa giới, thủy giới, hỏa giới, phong giới.

 Chư Hiền, thế nào là địa giới? - Có nội địa giới, có ngoại địa giới.

 Chư Hiền, thế nào là nội địa giới? - Cái gì thuộc nội thân, thuộc cá nhân, thô phù, kiên cứng, bị chấp thủ, như tóc, lông, móng, răng, da, thịt, gân,

MƯỜI HAI DUYÊN                                      276

xương, tủy, thận, tim, gan, hoành cách mô, lá lách,
phổi, ruột, màng ruột, bao tử, phân, và bất cứ vật
gì khác thuộc nội thân, thuộc cá nhân, thô phù,
kiên cứng, bị chấp thủ. Chư Hiền, như vậy gọi là
nội địa giới.

Những gì thuộc nội địa giới và những gì thuộc ngoại địa giới đều thuộc về địa giới. Cần phải như thật quán sát địa giới với chánh trí tuệ như sau: "Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi". Sau khi như thật quán sát địa giới với chánh trí tuệ như vậy, vị ấy sanh yểm ly đối với địa giới, tâm từ bỏ địa giới.

Chư Hiền, một thời xảy ra khi ngoại thủy giới
dao động, trong thời ấy ngoại địa giới bị biến mất.
Chư Hiền, tánh vô thường của ngoại địa giới xưa ấy
có thể nêu rõ, tánh hủy hoại có thể nêu rõ, tánh đoạn
diệt có thể nêu rõ, tánh biến dịch có thể nêu rõ. Như
vậy còn nói gì đến thân thể yểu thọ do khát ái chấp
thủ này? Ở đây không có gì để có thể nói là tôi, là
của tôi, hay tôi là.

Chư Hiền, nếu có những người khác mắng
nhiếc, chỉ trích, chọc tức, nhiễu não Tỷ-kheo, vị ấy
biết rõ như sau: "Khổ thọ khởi lên nơi tôi, thọ này
thuộc tai xúc chạm, thọ này do nhân duyên, không

MƯỜI HAI DUYÊN                                       277

phải không do nhân duyên, do nhân duyên gì? Do
nhân duyên xúc". Vị ấy thấy xúc là vô thường, thấy
thọ là vô thường, thấy tưởng là vô thường, thấy
hành là vô thường, thấy thức là vô thường. Tâm của
vị này hoan hỷ, thích thú, tịnh chỉ, quyết định, tùy
thuộc giới đối tượng.

Chư Hiền, nếu những người khác xử sự với Tỷ- kheo không có hoàn hảo, không có tốt đẹp, không có khả ái, hoặc dùng tay xúc chạm, hoặc dùng đá xúc chạm, hoặc dùng gậy xúc chạm, hoặc dùng gươm xúc chạm, vị ấy tuệ tri như sau: "Sự thể của thân này là như vậy, nên tay có thể xúc chạm, đá có thể xúc chạm, gậy có thể xúc chạm, gươm có thể xúc chạm. Thế Tôn đã dạy như sau trong ví dụ cái cưa: "Chư Tỷ-kheo, nếu có kẻ trộm cướp hạ tiện lấy cái cưa hai lưỡi cắt từng phần tay và chân. Nếu ai ở đây sanh ý phẫn nộ, người ấy không làm đúng lời Ta dạy"... Ta sẽ tinh cần, tinh tấn, không dải đãi. Niệm được an trú không có loạn niệm, thân thể được khinh an, không dao động, tâm được định tỉnh nhất tâm. Nay mặc cho tay xúc chạm thân này, mặc cho đá xúc chạm thân này, mặc cho gậy xúc chạm thân này, mặc cho gươm xúc chạm thân này, lời dạy chư Phật cần phải được thực hành. Chư Hiền, Tỷ-kheo ấy, niệm Phật như vậy, niệm Pháp như vậy, niệm Tăng như vậy, nhưng xả tương ưng với thiện không được an

MƯỜI HAI DUYÊN                                     278

trú. Do vậy, vị ấy bị dao động, bị dao động mạnh:
"Thật bất hạnh cho ta, thật không may cho ta, thật
rủi ro cho ta, thật không tốt đẹp cho ta. Dầu ta có
niệm Phật như vậy, niệm Pháp như vậy, niệm Tăng
như vậy, nhưng xả tương ưng với thiện không được
an trú".

Chư Hiền, ví như một người dâu, khi thấy ông
nhạc, bị dao động, bị dao động mạnh. Cũng vậy, chư
Hiền, nếu Tỷ-kheo ấy niệm Phật như vậy, niệm Pháp
như vậy, niệm Tăng như vậy, nhưng xả tương ưng
với thiện không được an trú. Do vậy, vị ấy bị dao
động, bị dao động mạnh: "Thật bất hạnh cho ta, thật
không may cho ta, thật rủi ro cho ta, thật không tốt
đẹp cho ta. Dầu ta có niệm Phật như vậy, niệm Pháp
như vậy, niệm Tăng như vậy, nhưng xả tương ưng
với thiện không được an trú". Chư Hiền, nếu Tỷ-kheo
ấy, niệm Phật như vậy, niệm Pháp như vậy, niệm
Tăng như vậy, và xả tương ưng với thiện được an trú,
thì Tỷ-kheo ấy được hoan hỷ. Chư Hiền, đến mức độ
này, Tỷ-kheo đã làm thật nhiều.

 Chư Hiền, thế nào là thủy giới? -Có nội thủy giới, có ngoại thủy giới.

 Chư Hiền thế nào là nội thủy giới? - Cái gì thuộc về nội thân, thuộc cá nhân, thuộc nước, thuộc chất

MƯỜI HAI DUYÊN                                    279

lỏng, bị chấp thủ, như mật, (viêm đàm dịch) mủ,
máu, mồ hôi, mỡ, nước mắt, mỡ da, nước miếng,
nước mủ, nước ở khớp xương, nước tiểu, và bất
cứ vật gì khác thuộc nội thân, thuộc cá nhân, thuộc
nước, thuộc chất lỏng, bị chấp thủ. Chư Hiền, như
vậy gọi là nội thủy giới.

Những gì thuộc nội thủy giới và những gì thuộc ngoại thủy giới, đều thuộc về thủy giới. Cần phải như thật quán sát thủy giới với chánh trí tuệ như sau: "Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi". Sau khi như thật quán sát thủy giới với chánh trí tuệ như vậy, vị ấy sanh yểm ly đối với thủy giới, tâm từ bỏ thủy giới.

Chư Hiền, một thời xảy ra khi ngoại thủy giới dao động, nước cuốn trôi làng, cuốn trôi thị trấn, cuốn trôi thành phố, cuốn trôi xứ, cuốn trôi quốc độ. Chư Hiền, một thời xẩy ra khi nước biển đại dương hạ thấp một trăm do-tuần, hạ thấp hai trăm do-tuần, hạ thấp ba trăm do-tuần, hạ thấp bốn trăm do-tuần, hạ thấp năm trăm do-tuần, hạ thấp sáu trăm do-tuần, hạ thấp bảy trăm do-tuần. Chư Hiền, một thời xẩy ra khi nước biển đại dương dâng cao đến bảy cây ta-la, dâng cao đến sáu cây ta-la, dâng cao đến năm cây ta- la, dâng cao đến bốn cây ta-la, dâng cao đến b ây ta- la, dâng cao đến hai cây ta-la, dâng cao chỉ đến một

MƯỜI HAI DUYÊN                                       280

cây ta-la. Chư Hiền, một thời xẩy ra khi nước biển
đại dương cao đến bảy đầu người, dâng cao đến sáu
đầu người, dâng cao đến năm đầu người, dâng cao
đến bốn đầu người, dâng cao đến ba đầu người, dâng
cao đến hai đầu người, dâng cao chỉ đến một đầu
người. Chư Hiền, một thời xẩy ra khi nước biển đại
dương dâng cao đến nửa thân người, dâng cao chỉ
đến hông, dâng cao chỉ đến đầu gối, dâng cao chỉ đến
gót chân. Chư Hiền, một thời xẩy ra khi nước biển
đại dương không có để thấm ướt đốt ngón chân. Chư
Hiền, tánh vô thường của ngoại thủy giới xưa ấy có
thể nêu rõ; tánh hủy hoại có thể nêu; tánh đoạn diệt
có thể nêu rõ; tánh biến dịch có thể nêu rõ... (như
trên)... và xả tương ứng với thiện được an trú. Chư
Hiền, cho đến mức độ này, vị Tỷ-kheo đã làm thật
nhiều.

 Chư Hiền, thế nào là hỏa giới? - Có nội hỏa giới, có ngoại hỏa giới.

 Chư Hiền, thế nào là nội hỏa giới? - Cái gì thuộc
về nội thân, thuộc về cá nhân, thuộc lửa, thuộc
chất nóng, bị chấp thủ. Như cái gì khiến cho hâm
nóng, khiến cho hủy hoại, khiến cho thiêu cháy;
cái gì khiến cho những vật được ăn uống, nhai,
nếm, có thể khéo tiêu hóa, hay tất cả những vật gì
khác thuộc nội thân, thuộc cá nhân, thuộc lửa,

MƯỜI HAI DUYÊN                                    281

thuộc chất nóng, bị chấp thủ. Chư Hiền, như vậy gọi là nội hỏa giới.

Những gì thuộc nội hỏa giới và những gì thuộc ngoại hỏa giới, đều thuộc về hỏa giới. Cần phải như thật quán sát hỏa giới với chánh trí tuệ như sau: "Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi". Sau khi như thật quán sát hỏa giới với chánh trí tuệ như vậy, vị ấy sanh yểm ly đối với hỏa giới, tâm từ bỏ hỏa giới.

Chư Hiền, một thời xảy ra khi hỏa giới dao
động. Lửa thiêu cháy làng, thiêu cháy thị trấn, thiêu
cháy thành phố, thiêu cháy xứ, thiêu cháy quốc độ.
Lửa cháy cho đến cuối hàng cây cối, cho đến cuối
hàng đường lớn, cho đến cuối hàng chân núi, cho đến
cuối hàng thủy biên, hay cho đến cuối hàng khu đất
khả ái, rồi lửa bị tắt vì không nhiên liệu. Chư Hiền,
một thời xảy ra khi loài người đi kiếm lửa phải dùng
lông gà và dây gân.

Chư Hiền, tánh vô thường của ngoại hỏa giới
xưa ấy có thể nêu rõ; tánh hủy hoại có thể nêu rõ;
tánh đoạn diệt có thể nêu rõ; tánh biến dịch có thể
nêu rõ... (như trên)... và xả tương ưng với thiện được
an trú. Chư Hiền, cho đến mức độ này, Tỷ-kheo đã
làm thật nhiều.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      282

 Chư Hiền, thế nào là phong giới? - Có nội phong giới, có ngoại phong giới.

 Chư Hiền, thế nào là nội phong giới? Cái gì thuộc
về nội thân, thuộc cá nhân, thuộc gió, thuộc động
tánh, bị chấp thủ, như gió thổi lên, gió thổi xuống,
gió trong ruột, gió trong bụng dưới, gió thổi ngang
các chi tiết (tay chân), hơi thở vô, hơi thở ra, và
bất cứ vật gì khác thuộc nội thân, thuộc cá nhân,
thuộc gió, thuộc tánh động, bị chấp thủ. Chư Hiền,
như vậy gọi là nội phong giới.

Những gì thuộc nội phong giới và những gì
thuộc ngoại phong giới đều thuộc về phong giới. Cần
phải như thật quán sát phong giới với chánh trí tuệ
như sau: "Cái này không phải của tôi, cái này không
phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi". Sau
khi thấy như thật phong giới với chánh trí tuệ như
vậy, vị ấy sanh yểm ly đối với phong giới, tâm từ bỏ
phong giới.

Chư Hiền, một thời xẩy ra khi ngoại phong giới dao động, gió thổi bay làng, thổi bay thị trấn, thổi bay thành phố, thổi bay xứ, thổi bay quốc độ. Chư Hiền, một thời xẩy ra khi trong tháng cuối mùa hạ, loài người tìm cầu gió nhờ lá cây ta-la, nhờ cây quạt, và người ta không mong tìm được cỏ tại chỗ có rạch

MƯỜI HAI DUYÊN                                      283

nước chảy. Chư Hiền, tánh vô thường của ngoại phong giới xưa ấy có thể nêu rõ; tánh hủy hoại có thể nêu rõ; tánh đoạn diệt có thể nêu rõ; tánh biến dịch có thể nêu rõ. Như vậy còn nói gì đến thân thể yểu thọ do khát ái chấp thủ này? Ở đây không có gì để có thể nói là tôi, là của tôi, hay tôi là.

Chư Hiền, nếu có những người khác mắng
nhiếc, chỉ trích, chọc tức, nhiễu não Tỷ-kheo, vị ấy
biết rõ như sau: "Khổ thọ khởi lên nơi tôi này thuộc
tai xúc chạm; thọ này do nhân duyên, không phải
không do nhân duyên. Do nhân duyên gì? Do nhân
duyên xúc vậy". Vị ấy thấy xúc là vô thường; vị ấy
thấy thọ là vô thường; vị ấy thấy tưởng là vô thường;
vị ấy thấy hành là vô thường; vị ấy thấy thức là vô
thường; tâm của vị này hoan hỷ, thích thú, tịnh chỉ,
quyết định, tùy thuộc giới đối tượng.

Chư Hiền, nếu những người khác xử sự với Tỷ- kheo, không có hoàn hảo, không có tốt đẹp, không có khả ái, hoặc dùng tay xúc chạm, hoặc dùng đá xúc chạm, hoặc dùng gậy xúc chạm, hoặc dùng gươm xúc chạm, vị ấy biết như sau: "Sự thể của thân này là như vậy nên tay có thể xúc chạm, đá có thể xúc chạm, gậy có thể xúc chạm, gươm có thể xúc chạm". Thế Tôn đã dạy như sau trong ví dụ cái cưa: "Chư Tỷ-kheo, nếu có kẻ trộm cướp hạ tiện lấy cái cưa hai

MƯỜI HAI DUYÊN                                     284

lưỡi cắt từng phần tay và chân, nếu ai ở đây sanh ý
phẫn nộ thì người ấy không làm đúng lời ta dạy". Ta
sẽ tinh cần, tinh tấn, không dải đãi, niệm được an
trú, không có loạn niệm, thân thể được khinh an,
không dao động, tâm được định tĩnh nhất tâm. Nay
mặc cho tay xúc chạm thân này, mặc cho đá xúc
chạm, mặc cho gậy xúc chạm, mặc cho gươm xúc
chạm thân này. Lời dạy chư Phật cần phải được thực
hành".

Chư Hiền, Tỷ-kheo ấy, niệm Phật như vậy, niệm Pháp như vậy, niệm Tăng như vậy, nhưng xả tương ưng với thiện không được an trú. Do vậy, vị ấy bị dao động, bị dao động mạnh: "Thật bất hạnh cho ta, thật không may cho ta, thật rủi ro cho ta, thật không tốt đẹp cho ta. Dầu ta có niệm Phật như vậy, niệm Pháp như vậy, niệm Tăng như vậy, nhưng xả tương ưng với thiện không được an trú". Chư Hiền, ví như một người dâu, khi thấy ông nhạc, bị dao động, bị dao động mạnh. Cũng vậy, chư Hiền, nếu Tỷ-kheo ấy niệm Phật như vậy, niệm Pháp như vậy, niệm Tăng như vậy, nhưng xả tương ưng với thiện không được an trú. Do vậy, vị ấy bị dao động, bị dao động mạnh: "Thật bất hạnh cho ta, thật không may cho ta, thật rủi ro cho ta, thật không tốt đẹp cho ta. Dầu ta có niệm Phật như vậy, niệm Pháp như vậy, niệm Tăng như vậy, nhưng xả tương ưng với thiện không

MƯỜI HAI DUYÊN                                     285

được an trú".

Chư Hiền, nếu Tỷ- Kheo ấy niệm Phật như vậy,
niệm Pháp như vậy, niệm Tăng như vậy, và xả tương
ưng với thiện được an trú. Do vậy, Tỷ-kheo ấy được
hoan hỷ. Chư Hiền, cho đến mức độ này, Tỷ-kheo đã
làm thật nhiều.

Chư Hiền, như một khoảng trống được bao
vây bởi cây gậy, bởi dây leo, bởi cỏ, bởi bùn, được
biết là một nhà ở. Cũng vậy, Chư Hiền, một khoảng
trống được bao vây bởi xương, bởi dây gân, bởi thịt,
bởi da, được biết là một sắc pháp.

 Chư Hiền, nếu nội mắt không bị hư hại, nhưng
ngoại sắc không vào trong tầm mắt, không có
sự quy tụ xúc chạm thích hợp, thì thức phần
thích hợp không có hiện khởi.
 Chư Hiền, nếu nội mắt không bị hư hại, ngoại
sắc vào trong tầm mắt, nhưng không có sự quy
tụ xúc chạm thích hợp, thì thức phần thích hợp
không có hiện khởi.
 Chư Hiền, chỉ khi nào nội mắt không bị hư hại,
ngoại sắc vào trong tầm mắt, có sự quy tụ xúc
chạm thích hợp, thì thức phần thích hợp có
hiện khởi.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    286

 Bất cứ sắc pháp gì được hiện khởi như vậy đều
quy tụ trong sắc thủ uẩn. Bất cứ cảm thọ gì
được hiện khởi như vậy đều quy tụ trong thọ
thủ uẩn. Bất cứ tưởng gì được hiện khởi như
vậy đều được quy tụ trong tưởng thủ uẩn. Bất
cứ hành gì được hiện khởi như vậy đều quy tụ
trong hành thủ uẩn. Bất cứ thức gì được hiện
khởi như vậy đều quy tụ trong thức thủ uẩn. Vị
ấy tuệ tri như sau: "Như vậy, như người ta nói,
có sự quy tụ, sự tập hợp, sự hòa hợp của năm
thủ uẩn này. Thế Tôn đã nói như sau: "Ai thấy
được lý duyên khởi, người ấy thấy được pháp.
Ai thấy được pháp, người ấy thấy được lý
duyên khởi". Những pháp này do duyên khởi
lên chính là năm thủ uẩn. Sự tham dục, chấp
trước, tham đắm, mê say trong năm thủ uẩn
này tức là khổ tập. Sự nhiếp phục tham dục, sự
từ bỏ tham dục tức là sự khổ diệt". Cho đến
mức độ này, Chư Hiền, Tỷ-kheo đã làm rất
nhiều.
Chư Hiền, nếu nội tai không bị hư hại... nếu lỗ
mũi không bị hư hại... nếu lưỡi không bị hư hại... nếu
thân không bị hư hại...

 Chư Hiền, nếu nội ý căn không bị hư hại nhưng ngoại pháp không vào trong tầm của ý căn, không có sự quy tụ xúc chạm thích hợp, thì

MƯỜI HAI DUYÊN                                      287

thức phần thích hợp không có hiện khởi.
 Chư Hiền, nếu nội ý căn không bị hư hại, ngoại
pháp vào trong tầm của ý căn, nhưng không có
sự quy tụ xúc chạm thích hợp, thì thức phần
thích hợp không có hiện khởi.
 Chư Hiền, chỉ khi nào nội ý căn không bị hư
hại, ngoại pháp vào trong tầm của ý căn, có sự
quy tụ xúc chạm thích hợp, thì thức phần thích
hợp có hiện khởi.
 Bất cứ sắc pháp gì được hiện khởi như vậy đều
quy tụ trong sắc thủ uẩn; bất cứ cảm thọ gì
được hiện khởi như vậy đều quy tụ trong thọ
thủ uẩn; bất cứ tưởng gì được hiện khởi như
vậy đều quy tụ trong tưởng thủ uẩn; bất cứ
hành gì được hiện khởi như vậy đều quy tụ
trong hành thủ uẩn; bất cứ thức gì được hiện
khởi như vậy đều quy tụ trong thức thủ uẩn. Vị
ấy tuệ tri như sau: "Như vậy, như người ta nói,
có sự quy tụ, sự tập họp, sự hòa hợp của năm
thủ uẩn này. Thế Tôn đã nói như sau: "Ai thấy
được lý duyên khởi, người ấy thấy được pháp;
ai thấy được pháp, người ấy thấy được lý duyên
khởi". Những pháp này do duyên khởi lên
chính là năm thủ uẩn. Sự tham dục, chấp
trước, tham đắm, mê say trong năm thủ uẩn
này tức là khổ tập. Sự nhiếp phục tham dục, sự

MƯỜI HAI DUYÊN                                   288

từ bỏ tham dục tức là sự khổ diệt". Cho đến
mức độ này, chư Hiền, Tỷ-kheo đã làm rất
nhiều.
Tôn giả Sariputta thuyết giảng như vậy. Các Tỷ-
kheo ấy hoan hỷ, tín thọ lời Tôn giả Sariputta dạy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   289

13    Biết như vậy, thấy như vậy, ông có chứng được nhiều loại thần thông.. - Kinh Susìma – Tương II, 211

Susìma – Tương II, 211

1) Như vậy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Ràjagaha (Vương Xá), Veluvana (Trúc Lâm), tại chỗ nuôi dưỡng con sóc.

I

2) Lúc bấy giờ Thế Tôn được cung kính, được tôn
trọng, được kính lễ, được cúng dường, được tôn sùng
và Ngài nhận được các vật dụng cúng dường như y
áo, ẩm thực, sàng tọa và dược phẩm trị bệnh.

3) Chúng Tỷ-kheo cũng được cung kính, được tôn
trọng, được kính lễ, được cúng dường, được tôn sùng
và cũng nhận được các vật cúng dường như y áo, ẩm
thực, sàng tọa và dược phẩm trị bệnh.

4) Nhưng các du sĩ ngoại đạo không được cung kính, không được tôn trọng, không được kính lễ, không được cúng dường, không được tôn sùng và cũng

MƯỜI HAI DUYÊN                                   290

không nhận được các vật dụng cúng dường như y áo, ẩm thực, sàng tọa và dược phẩm trị bệnh.

II

5) Lúc bấy giờ du sĩ Susìma trú ở Ràjagaha cùng với đại chúng du sĩ.

6) Rồi hội chúng du sĩ của Susìma nói với du sĩ Susìma:

- Thưa Hiền giả Susìma, ngài hãy đi đến và sống
Phạm hạnh dưới sự chỉ dẫn của Sa-môn Gotama.
Sau khi ngài học Chánh pháp xong hãy nói lại cho
chúng tôi. Sau khi chúng tôi học pháp ấy chúng tôi
sẽ nói lại với các gia chủ. Như vậy chúng tôi sẽ
được cung kính, được tôn trọng, được kính lễ, được
cúng dường, được tôn sùng và chúng tôi sẽ nhận
được các vật dụng cúng dường như y áo, ẩm thực,
sàng tọa và dược phẩm trị bệnh.

7) - Thưa vâng, các Hiền giả.

Du sĩ Susìma nghe theo hội chúng của mình, liền đi
đến Tôn giả Ananda; sau khi đến nói lên những lời
chào đón hỏi thăm với Tôn giả Ananda; sau khi nói
lên những lời chào đón hỏi thăm thân hữu, liền ngồi
xuống một bên.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   291

III

8) Ngồi xuống một bên, du sĩ Susìma nói với Tôn giả Ananda:

- Này Hiền giả Ananda, tôi muốn sống Phạm hạnh trong Pháp và Luật này.

9) Rồi Tôn giả Ananda đưa du sĩ Susìma đi đến Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên.

10) Ngồi xuống một bên, Tôn giả Ananda bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, du sĩ Susìma này nói như sau: "Này Hiền giả Ananda, tôi muốn sống Phạm hạnh trong Pháp và Luật này".

11) Vậy Ananda, hãy cho Susìma xuất gia.

12) Và du sĩ Susìma được xuất gia dưới sự chỉ đạo của Thế Tôn và được thọ đại giới.

13) Lúc bấy giờ nhiều vị Tỷ-kheo ở trước mặt Thế
Tôn đã tuyên bố chánh trí như sau: "Chúng tôi biết
rằng: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành, những việc
nên làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này
nữa." "

MƯỜI HAI DUYÊN                                   292

IV

14) Tôn giả Susìma được nghe: Nhiều Tỷ-kheo trước
mặt Thế Tôn đã tuyên bố chánh trí như sau: "Chúng
tôi biết rõ rằng: ‘Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành,
những việc nên làm đã làm, không còn trở lui trạng
thái này nữa.’"

15) Rồi Tôn giả Susìma đi đến các Tỷ-kheo; sau khi
đến nói lên với những Tỷ-kheo ấy những lời chào
đón hỏi thăm; sau khi nói lên những lời chào đón hỏi
thăm thân hữu, liền ngồi xuống một bên.

16) Ngồi xuống một bên, Tôn giả Susìma nói với các Tỷ-kheo ấy:

- Có đúng sự thật chăng, chư Tôn giả ở trước mặt
Thế Tôn đã tuyên bố chánh trí như sau: "Chúng con
biết rõ rằng: ‘Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành,
những việc nên làm đã làm, không còn trở lui trạng
thái này nữa’"?

- Thưa có vậy, này Hiền giả.

17) Nhưng, chư Tôn giả biết như vậy, thấy như vậy chắc chứng được nhiều loại thần thông khác nhau: Một thân hiện ra nhiều thân, nhiều thân hiện ra một thân; hiện hình biến hình đi ngang qua vách, qua

MƯỜI HAI DUYÊN                                    293

tường, qua núi như đi ngang hư không; độn thổ trồi
lên ngang qua đất liền như ở trong nước; đi trên nước
không chìm như đi trên đất liền; ngồi kiết-già đi trên
hư không như con chim; với bàn tay chạm và rờ vào
mặt trăng và mặt trời, những vật có oai lực, đại oai
thần như vậy. Có thể sử dụng thân một cách tự tại
cho đến cõi Phạm thiên?.

- Thưa không phải vậy, này Hiền giả.

18) Vậy có phải chư Tôn giả biết như vậy, thấy như
vậy, chứng được thiên nhĩ thông thanh tịnh siêu
nhân, có thể nghe hai loại tiếng: chư Thiên và loài
Người, xa và gần?

- Thưa không phải vậy, này Hiền giả.

19) Vậy có phải chư Tôn giả biết như vậy, thấy như vậy, với tâm của mình biết được tâm của các chúng sanh khác, các loài Người khác: Tâm có tham biết là tâm có tham; tâm không tham biết là tâm không tham; tâm có sân biết là tâm có sân; tâm không sân biết là tâm không sân; tâm có si biết là tâm có si; tâm không si biết là tâm không si; tâm chuyên chú biết là tâm chuyên chú; tâm tán loạn biết là tâm tán loạn. Đại hành tâm biết là đại hành tâm; không phải đại hành tâm biết không phải là đại hành tâm. Tâm chưa vô thượng biết là tâm chưa vô thượng; tâm vô

MƯỜI HAI DUYÊN                                      294

thượng biết là tâm vô thượng. Tâm Thiền định biết
là tâm Thiền định; tâm không Thiền định biết là tâm
không Thiền định. Tâm giải thoát biết là tâm giải
thoát; tâm không giải thoát biết là tâm không giải
thoát?

- Thưa không phải vậy, này Hiền giả.

20) Vậy có phải chư Tôn giả biết như vậy, thấy như vậy, nhớ được nhiều đời quá khứ. Như một đời, hai đời, ba đời, bốn đời, năm đời, mười đời, hai mươi đời, ba mươi đời, bốn mươi đời, năm mươi đời, một trăm đời, hai trăm đời, một ngàn đời, một trăm ngàn đời, nhiều hoại kiếp, nhiều thành kiếp, nhiều hoại và thành kiếp. Vị ấy nhớ rằng: "Tại chỗ kia ta có tên như thế này, dòng họ như thế này, giai cấp như thế này, thọ khổ lạc như thế này, tuổi thọ đến mức như thế này. Sau khi chết tại chỗ kia, ta được sanh ra tại chỗ nọ. Tại chỗ ấy, ta có tên như thế này, dòng họ như thế này, tuổi thọ đến mức như thế này. Sau khi chết tại chỗ nọ, ta được sanh ra ở đây". Như vậy, chư Tôn giả nhớ đến nhiều đời sống quá khứ cùng với các nét đại cương và các chi tiết?

- Thưa không phải vậy, này Hiền giả.

21) Vậy có phải chư Tôn giả biết như vậy, thấy như vậy, với thiên nhãn thanh tịnh siêu nhân, thấy sự

MƯỜI HAI DUYÊN                                      295

sống và chết của chúng sanh. Chư Tôn giả biết rõ rằng chúng sanh, người hạ liệt kẻ cao sang, người đẹp đẽ kẻ thô xấu, người may mắn kẻ bất hạnh đều do hạnh nghiệp của họ. Những chúng sanh này làm những ác hạnh về thân, làm những ác hạnh về lời nói, những ác hạnh về ý, phỉ báng các bậc Thánh, theo tà kiến, tạo các nghiệp theo tà kiến. Những người này sau khi thân hoại mạng chung phải sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Còn những chúng sanh này làm những thiện hạnh về thân, làm những thiện hạnh về lời nói, làm những thiện hạnh về ý, không phỉ báng các bậc Thánh, theo chánh kiến, tạo các nghiệp theo chánh kiến. Những người ấy sau khi thân hoại mạng chung được sanh lên các thiện thú, cõi trời, trên đời này. Như vậy, với thiên nhãn thanh tịnh siêu nhân, các vị thấy sự sống chết của chúng sanh. Các vị biết rõ rằng chúng sanh người hạ liệt kẻ cao sang, người đẹp đẽ kẻ thô xấu, người may mắn kẻ bất hạnh, đều do hạnh nghiệp của họ?

- Thưa không phải vậy, này Hiền giả.

22) Vậy có phải chư Tôn giả biết như vậy, thấy như vậy, sau khi vượt khỏi Sắc giới, thân cảm xúc Vô sắc giới, an trú vào tịch tịnh giải thoát?

- Thưa không phải vậy, này Hiền giả.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    296

23) Hay ở đây, có phải chư Tôn giả vừa trả lời như vậy, vừa không chứng được các pháp này?

24) --Này Hiền giả, không có chứng được gì.

25) Như thế nào?

- Thưa Hiền giả Susìma, chúng tôi chứng được tuệ giải thoát.

26) - Tôi không biết được ý nghĩa một cách rộng rãi
lời nói vắn tắt này của chư Tôn giả. Lành thay nếu
được chư Tôn giả nói lên cho tôi, để tôi có thể hiểu
ý nghĩa một cách rộng rãi lời nói vắn tắt này của chư
Tôn giả!

27) - Này Hiền giả Susìma, dù cho Ông có biết hay Ông không biết, chúng tôi chứng được Tuệ giải thoát.

V

28) Rồi Tôn giả Susìma từ chỗ ngồi đứng dậy đi đến Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn và ngồi xuống một bên.

29) Ngồi xuống một bên, Tôn giả Susìma trình bày lên Thế Tôn tất cả câu chuyện với các Tỷ-kheo ấy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     297

30) - Này Susìma, trước hết là trí về pháp trú, sau là trí về Niết-bàn.

31) - Bạch Thế Tôn, con không hiểu được ý nghĩa
một cách rộng rãi lời nói vắn tắt này của Thế Tôn.
Bạch Thế Tôn, lành thay nếu Thế Tôn nói lên cho
con để con có thể hiểu ý nghĩa một cách rộng rãi, lời
nói vắn tắt này của Thế Tôn!

32) - Này Susìma, dù cho Ông có biết hay Ông không có biết, trước hết là trí về pháp trú, sau là trí về Niết- bàn.

Này Susìma, Ông nghĩ thế nào? Sắc là thường hay vô thường?

- Là vô thường, bạch Thế Tôn?

33) Cái gì vô thường là khổ hay lạc?

- Là khổ, bạch Thế Tôn.

- Cái gì vô thường, khổ, chịu sự biến hoại, có hợp lý chăng khi chúng ta quán vật ấy là: " Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi "?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

34) Thọ là thường hay vô thường?

MƯỜI HAI DUYÊN                                          298

- Vô thường, bạch Thế Tôn.

35) Tưởng là thường hay vô thường?

- Vô thường, bạch Thế Tôn.

36) Các hành là thường hay vô thường?

- Vô thường, bạch Thế Tôn.

37) Thức là thường hay vô thường?

- Vô thường, bạch Thế Tôn.

- Cái gì vô thường là khổ hay lạc?

- Là khổ, bạch Thế Tôn.

- Cái gì vô thường, khổ, chịu sự biến hoại, có hợp lý chăng nếu chúng ta quán vật ấy là: "Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi"?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

38) Do vậy, này Susìma, cái gì thuộc sắc pháp quá
khứ, vị lai hay hiện tại, nội hay ngoại, thô hay tế, liệt
hay thắng, xa hay gần, tất cả sắc pháp cần phải được
quán như chơn như sau: "Cái này không phải của tôi,
cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã
của tôi ".

MƯỜI HAI DUYÊN                                         299

39) Cái gì thuộc thọ quá khứ, vị lai hay hiện tại... (như trên)...

40) Cái gì thuộc tưởng quá khứ, vị lai hay hiện tại... (như trên)...

41) Cái gì thuộc hành quá khứ, vị lai hay hiện tại... (như trên)...

42) Cái gì thuộc thức quá khứ, vị lai hay hiện tại, nội
hay ngoại, thô hay tế, liệt hay thắng, xa hay gần, tất
cả thức cần phải quán như chơn với chánh trí tuệ
như sau: "Cái này không phải của tôi, cái này
không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi
".

43) Này Susìma, thấy như vậy, vị Đa văn Thánh đệ
tử nhàm chán đối với sắc, nhàm chán đối với thọ,
nhàm chán đối với tưởng, nhàm chán đối với các
hành, nhàm chán đối với thức. Do nhàm chán, vị ấy
ly tham. Do ly tham, vị ấy giải thoát. Trong sự giải
thoát, trí khởi lên biết rằng: "Ta đã giải thoát". Vị ấy
biết rõ: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành, những
việc nên làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này
nữa".

Này Susìma, Ông có thấy chăng: "Do duyên sanh, già chết sanh khởi"?

MƯỜI HAI DUYÊN                                        300

- Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

44). ..

45) "Do duyên thủ, hữu sanh khởi?" Này Susmìa, Ông có thấy chăng?

- Thưa có, bạch Thế Tôn.

46) Này Susìma, Ông có thấy chăng: "Do duyên ái, thủ sanh khởi"?

- Thưa có, bạch Thế Tôn.

47) "Do duyên thọ, ái sanh khởi. Do duyên xúc, thọ
sanh khởi. Do duyên sáu xứ, xúc sanh khởi. Do duyên
danh sắc, sáu xứ sanh khởi. Do duyên thức, danh sắc
sanh khởi. Do duyên hành thức sanh khởi. Do duyên
vô minh, hành sanh khởi". Này Susìma, Ông có thấy
chăng?

- Thưa có, bạch Thế Tôn.

48) "Do sanh diệt, già chết diệt", này Susìma, Ông có thấy chăng?

- Thưa có, bạch Thế Tôn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   301

49) "Do hữu diệt, nên sanh diệt", này Susìma, Ông có thấy chăng?

- Thưa có, bạch Thế Tôn.

50) "Do thủ diệt, nên hữu diệt. Do ái diệt nên thủ diệt. Do thọ diệt nên ái diệt. Do xúc diệt nên thọ diệt. Do sáu xứ diệt nên xúc diệt. Do danh sắc diệt, nên sáu xứ diệt. Do thức diệt, nên danh sắc diệt. Do hành diệt nên thức diệt. Do vô minh diệt, nên hành diệt!". Này Susìma, Ông có thấy chăng?

- Thưa có, bạch Thế Tôn.

51) Nhưng này, biết như vậy, thấy như vậy, Ông có
chứng được các thần thông nhiều loại sai khác:
Một thân hiện ra nhiều thân; nhiều thân hiện ra một
thân; hiện hình, biến hình đi ngang qua vách, qua
tường, qua núi như đi ngang hư không; độn thổ, trồi
lên ngang qua đất liền như ở trong nước; đi trên nước
không chìm như đi trên đất liền; ngồi kiết-già đi trên
hư không như con chim; với bàn tay chạm và rờ mặt
trăng và mặt trời, những vật có đại oai lực, đại oai
thần như vậy. Có thể sử dụng thân một cách tự tại
cho đến cõi Phạm thiên?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                        302

52) Này Susìma, có phải biết như vậy, thấy như vậy,
với thiên nhĩ thanh tịnh siêu nhân, Ông có thể nghe
hai loại tiếng, tiếng chư Thiên và tiếng loài Người,
tiếng xa và tiếng gần?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

53) Này Susìma, có phải biết như vậy, thấy như vậy, với tâm của mình biết được tâm của chúng sanh sai khác, của loài Người sai khác. Với tâm có tham, Ông biết được tâm có tham... với tâm không giải thoát, Ông biết được là tâm không giải thoát; với tâm giải thoát, Ông biết được là tâm giải thoát?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

54) Này Susìma, có phải biết như vậy, thấy như vậy,
Ông có thể nhớ được nhiều đời quá khứ sai khác.
Như một đời... (như trên)... Ông có thể nhớ được
nhiều đời quá khứ sai khác cùng với các nét đại
cương và các chi tiết?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

55) Này Susìma, nhưng biết như vậy, thấy như vậy, với thiên nhãn thanh tịnh siêu nhân, Ông có thể thấy các chúng sanh chết đi sanh lại... Ông có thể biết các chúng sanh tùy theo hạnh nghiệp của họ?

MƯỜI HAI DUYÊN                                      303

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

56) Này Susma, nhưng biết như vậy, thấy như vậy, có phải sau khi vượt khỏi các sắc pháp, với thân cảm thọ vô sắc pháp Ông an trú với tịch tịnh giải thoát?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

57) Nay ở đây, này Susìma, với câu trả lời như vậy, với những pháp này không chứng được, này Susìma, có phải Ông không làm được điều này?

VI

58) Rồi Tôn giả Susìma cúi đầu đảnh lễ chân Thế Tôn và bạch Thế Tôn:

- Một tội lỗi con đã vi phạm, bạch Thế Tôn, vì ngu
đần, vì si mê, vì bất thiện. Con đã xuất gia như một
người ăn trộm pháp trong Pháp và Luật khéo giảng
này. Bạch Thế Tôn, mong Thế Tôn chấp nhận con tội
lỗi này là một tội lỗi để con ngăn ngừa trong tương
lai!

59) Này Susìma, thật sự Ông đã phạm tội, vì ngu đần, vì si mê, vì bất thiện, Ông đã xuất gia như người ăn trộm pháp trong Pháp và Luật khéo giảng này.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    304

60) Ví như, này Susìma, người ta bắt được một người
ăn trộm, một người phạm tội, dắt đến cho vua và
thưa: "Thưa Đại vương, đây là người ăn trộm, người
phạm tội. Đại vương hãy gia phạt người ấy theo hình
phạt nào như Đại vương muốn". Vua ấy nói như sau:
"Các Ông hãy đem người này, lấy dây thật chắc trói
cánh tay người này thật chặt về phía sau, cạo đầu
người ấy đi, dắt người ấy đi xung quanh trên một xe
nhỏ với một cái trống, đi từ đường này tới đường
khác, từ ngả ba này đến ngả ba khác, dắt người ấy
ra khỏi cửa thành phía Nam, và hãy chặt đầu người
ấy tại thành phía Nam".

Những người kia vâng theo lời vua dạy, lấy dây thật
chắc trói cánh tay người ấy thật chặt về phía sau,
cạo trọc đầu, dắt người ấy đi xung quanh trên một
xe nhỏ với một cái trống, đi từ đường này tới đường
khác, từ ngả ba này tới ngả ba khác, dắt người ấy ra
khỏi cửa thành phía Nam, và chặt đầu người ấy tại
thành phía Nam.

61) Này Susìma, Ông nghĩ thế nào? Người ấy do nhân duyên như vậy có cảm thọ khổ ưu hay không?

- Thưa có, bạch Thế Tôn.

62) Này Susìma, dù cho người ấy do nhân duyên như vậy cảm thọ khổ ưu, hay không cảm thọ khổ ưu, thời

MƯỜI HAI DUYÊN                                    305

sự xuất gia với tư cách ăn trộm pháp trong Pháp và
Luật khéo thuyết này, do nhân duyên ấy phải rơi vào
và chịu đựng khổ báo còn kịch liệt hơn và quả báo
còn đau đớn hơn.

63) Này Susìma, Ông thấy phạm tội là phạm tội và như pháp phát lộ, nên chúng ta chấp nhận tội ấy cho Ông. Này Susìma, như vậy Luật của bậc Thánh được tăng trưởng, khi thấy được phạm tội là phạm tội và như pháp phát lộ để ngăn giữ trong tương lai.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   306

14     Bậc Dự lưu - Kinh Năm Hận Thù Sợ Hãi – Tương II, 125

Năm Hận Thù Sợ Hãi – Tương II, 125

1) Trú ở Sàvatthi...

I

2) Rồi Gia chủ Anàthapindika đi đến Thế Tôn; sau
khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên.
Thế Tôn nói với Gia chủ Anàthapindika đang ngồi
xuống một bên:

3) - Khi nào, này Gia chủ, vị Thánh đệ tử nhiếp phục
được năm sợ hãi, hận thù, khi nào được đầy đủ bốn
dự lưu chi, khi nào Thánh lý (nàya) nhờ trí tuệ được
khéo thấy, được khéo thâm nhập, khi ấy, vị ấy nếu
muốn có thể tự mình tuyên bố cho mình: "Ta là
người đoạn diệt được địa ngục, đoạn diệt được bàng
sanh, đoạn diệt được ngạ quỷ, đoạn diệt được cõi dữ,
ác thú, đọa xứ. Ta là bậc Dự lưu, ta không còn bị
đọa lạc, ta đã được quyết định, Chánh Đẳng Giác là
mục tiêu tối hậu (của ta)".

4) Thế nào là năm sợ hãi, hận thù được nhiếp phục?

MƯỜI HAI DUYÊN                                    307

5) Này Gia chủ, sợ hãi, hận thù do người sát sinh, vì duyên sát sinh đưa đến trong hiện tại; sợ hãi, hận thù đưa đến trong tương lai, kể cả tâm khổ, tâm ưu người ấy cảm thọ. Đối với vị đoạn tuyệt sát sanh, như vậy sợ hãi, hận thù được nhiếp phục.

6) Này Gia chủ, sợ hãi, hận thù do người lấy của
không cho, vì duyên lấy của không cho đưa đến trong
hiện tại; sợ hãi, hận thù đưa đến trong tương lai, kể
cả tâm khổ, tâm ưu người ấy cảm thọ. Đối với vị
đoạn tuyệt lấy của không cho, như vậy sợ hãi, hận
thù được nhiếp phục.

7) Này Gia chủ, sợ hãi, hận thù do người sống tà hạnh trong các dục, vì duyên sống tà hạnh trong các dục đưa đến trong hiện tại; sợ hãi, hận thù đưa đến trong tương lai, kể cả tâm khổ, tâm ưu người ấy cảm thọ. Đối với vị đoạn tuyệt sống tà hạnh trong các dục vọng, như vậy sợ hãi, hận thù được nhiếp phục.

8) Này Gia chủ, sợ hãi, hận thù do người nói láo, và
duyên nói láo đưa đến trong hiện tại; sợ hãi, hận thù
đưa đến trong tương lai, kể cả tâm khổ, tâm ưu người
ấy cảm thọ. Đối với vị đoạn tuyệt nói láo, như vậy sợ
hãi, hận thù được nhiếp phục.

9) Này Gia chủ, sợ hãi, hận thù do người đắm say rượu men, rượu nấu, và duyên đắm say rượu men,

MƯỜI HAI DUYÊN                                      308

rượu nấu đưa đến trong hiện tại; sợ hãi hận thù đưa đến trong tương lai, kể cả tâm khổ, tâm ưu người ấy cảm thọ. Đối với vị đoạn tuyệt đắm say rượu men rượu nấu, như vậy sợ hãi hận thù được nhiếp phục.

Năm sự sợ hãi oán thù này được nhiếp phục.

II

10) Thế nào là bốn Dự lưu chi được đầy đủ?

11) Ở đây, này Gia chủ, vị Thánh đệ tử đầy đủ lòng
tin bất động, đối với đức Phật: "Đây là vị Ứng Cúng,
Chánh Biến Tri, Minh Hạnh Túc, Thiện Tuệ, Thế
Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Tượng Phu,
Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn".

12) Vị ấy đầy đủ lòng tin bất động đối với Pháp: "Đây là Pháp do Thế Tôn khéo thuyết, thiết thực hiện tại, có quả tức thời, đến để mà thấy, có khả năng hướng thượng, do người trí tự mình giác hiểu".

13) Vị ấy đầy đủ lòng tin bất động đối với chúng Tăng: "Chúng Tăng đệ tử Thế Tôn là bậc Thiện hạnh, chúng Tăng đệ tử Thế Tôn là bậc Trực hạnh, chúng Tăng đệ tử Thế Tôn là bậc Chánh hạnh; chúng Tăng đệ tử Thế Tôn là bậc Như pháp hạnh; tức là bốn đôi, tám chúng. Chúng Tăng đệ tử của Thế Tôn đáng

MƯỜI HAI DUYÊN                                    309

được cúng dường, đáng được hiến dâng, đáng được bố thí, đáng được chấp tay, là phước điền vô thượng ở trên đời".

14) Vị ấy đầy đủ các giới đức, được bậc Thánh quý
mến, không bị bể vụn, không bị hủy hoại, không có
tỳ vết, không có vết nhơ, đưa đến tự do, được người
trí tán thán, không bị nhiễm trước, đưa đến Thiền
định, bốn Dự lưu chi này được đầy đủ.

15) Thế nào là Thánh lý nhờ trí tuệ được khéo thấy, được khéo thâm nhập?

16) Ở đây, này Gia chủ, vị Thánh đệ tử khéo chánh
tư duy định lý Duyên khởi như sau: "Do cái này có
mặt, cái kia có mặt. Do cái này không có mặt, cái
kia không có mặt. Do cái này sanh, cái kia sanh.
Do cái này diệt, cái kia diệt".

17) Nhưng do duyên vô minh có hành. Do duyên
hành có thức... (như trên)... Như vậy là sự tập khởi
của toàn bộ khổ uẩn này. Do ly tham, đoạn diệt vô
minh một cách hoàn toàn nên hành diệt. Do hành diệt
nên thức diệt... (như trên)... Như vậy là sự đoạn diệt
của toàn bộ khổ uẩn này.

Đây là Thánh lý nhờ trí tuệ được khéo thấy, được khéo thâm nhập.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      310

18) Này Gia chủ, khi nào vị Thánh đệ tử nhiếp phục
được năm sợ hãi hận thù này, khi nào đầy đủ bốn Dự
lưu chi này, khi nào Thánh lý này nhờ trí tuệ được
khéo thấy, được khéo thâm nhập, khi ấy vị ấy nếu
muốn, có thể tự mình tuyên bố cho mình: "Ta là
người đoạn diệt được địa ngục, đoạn diệt được bàng
sanh, đoạn diệt được ngạ quỷ, đoạn diệt được cõi dữ,
ác thú, đọa xứ. Ta là bậc Dự lưu, ta không còn bị đọa
lạc, ta đã được quyết định; Chánh Đẳng Giác là mục
tiêu tối hậu của ta".

Năm Sợ Hãi Hận Thù – 130tu2

1). .. Trú ở Sàvatthi.

2) Rồi một số đông Tỷ-kheo đi đến Thế Tôn... (như trên)... Thế Tôn nói như sau:

3) - Này các Tỷ-kheo, khi nào vị Thánh đệ tử nhiếp
phục được năm sợ hãi hận thù, đầy đủ bốn Dự lưu
chi, và khi nào Thánh lý nhờ trí tuệ được khéo thấy,
được khéo thâm nhập, khi ấy vị ấy nếu muốn, có thể
tự mình tuyên bố cho mình: "Ta là người đoạn diệt
được địa ngục... (như trên)... Chánh Đẳng Giác là
mục tiêu tối hậu của ta".

MƯỜI HAI DUYÊN                                     311

Thế nào là năm sợ hãi hận thù được nhiếp phục?

- Này các Tỷ-kheo, sợ hãi hận thù do người sát
sanh... này các Tỷ-kheo, sự sợ hãi, hận thù do
người lấy của không cho...
- Này các Tỷ-kheo, sự sợ hãi, hận thù do người
sống tà hạnh trong các dục...
- Này các Tỷ-kheo, sự sợ hãi, hận thù do người
nói láo...
- Này các Tỷ-kheo, sự sợ hãi, hận thù do người
đắm say rượu men, rượu nấu.
- Năm sự sợ hãi hận thù này được nhiếp phục.

4) Thế nào là bốn Dự lưu chi được đầy đủ?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Thánh đệ tử đối với Phật... đối với Pháp... đối với chúng Tăng... Đầy đủ các giới đức được bậc Thánh quý mến...

Bốn Dự lưu chi này được đầy đủ.

5) Thế nào là Thánh lý nhờ trí tuệ được khéo thấy, được khéo thâm nhập?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Thánh đệ tử khéo chánh tư duy định lý Duyên khởi như sau:... Đây là Thánh lý nhờ trí tuệ được khéo thấy, được khéo thâm nhập.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    312

6) Này các Tỷ-kheo, khi nào vị Thánh đệ tử nhiếp phục được năm sợ hãi hận thù, được đầy đủ bốn Dưu lưu chi, Thánh lý nhờ trí tuệ được khéo thấy, được khéo thâm nhập, vị ấy nếu muốn có thể tự mình tuyên bố cho mình: "Ta là người đoạn diệt được địa ngục, đoạn điệt được bàng sanh, đoạn diệt được ngạ quỷ, đoạn diệt được cõi dữ, ác thú, đọa xứ. Ta là bậc Dự lưu, ta không còn bị đọa lạc, ta đã được quyết định, Chánh Đẳng Giác là mục tiêu tối hậu của ta".

MƯỜI HAI DUYÊN                                    313

15    Bậc Dự lưu - Thánh Chánh lý được khéo thể nhập - Kinh SỢ HÃI VÀ HẬN THÙ – Tăng IV, 487

SỢ HÃI VÀ HẬN THÙ – Tăng IV, 487

1. Bấy giờ có gia chủ Anàthapindika đi đến Thế Tôn, ... Thế Tôn nói với Gia chủ Anàthapindika đang ngồi xuống một bên.

2. - Này Gia chủ, khi nào vị Thánh đệ tử làm cho lắng dịu năm sợ hãi hận thù, thành tựu bốn chi phần Dự lưu, khéo thấy, khéo thể nhập Thánh lý với trí tuệ; nếu vị ấy muốn, có thể tự trả lời với mình rằng: "Ta đã đoạn tận địa ngục; ta đã đoạn tận bàng sanh; ta đã đoạn tận ngạ quỷ; Ta đã đoạn tận các cõi dữ, ác thú, đọa xứ; ta đã chứng Dự lưu, không còn bị đọa lạc, quyết chắc cứu cánh được giác ngộ."

3. Thế nào là năm sợ hãi hận thù được làm cho lắng dịu?

Này Gia chủ, sát sanh, do duyên sát sanh tạo ra sợ hãi hận thù ngay trong hiện tại, tạo ra sợ hãi hận thù trong tương lai, khiến tâm cảm thọ khổ ưu. Người từ bỏ sát sanh, không tạo ra sợ hãi hận thù trong hiện tại, không tạo ra sợ hãi hận thù ngay trong tương lai,

MƯỜI HAI DUYÊN                                      314

không khiến tâm cảm thọ khổ ưu. Người từ bỏ sát sanh, làm lắng dịu sợ hãi hận thù này.

4. Này Gia chủ, lấy của không cho... tà hạnh trong
các dục... nói láo... đắm say trong rượu men, rượu
nấu; do duyên đắm say trong rượu men, rượu nấu,
tạo ra sợ hãi hận thù ngay trong hiện tại, tạo ra sợ hãi
hận thù trong tương lai, khiến cảm thọ khổ ưu về tâm.
Người từ bỏ không đắm say trong rượu men, rượu
nấu, không tạo ra sợ hãi thù hận ngay trong hiện tại,
không tạo ra sợ hãi hận thù trong tương lai, không
khiến cảm thọ khổ ưu về tâm. Với người từ bỏ đắm
say rượu men, rượu nấu, như vậy sợ hãi hận thù này
được lắng dịu.

Năm sợ hãi hận thù này được lắng dịu.

5. Thế nào là thành tựu bốn Dự lưu phần?

- Ở đây, này Gia chủ:

1. Vị Thánh đệ tử thành tựu tịnh tín bất động đối
với đức Phật: Đây là Thế Tôn, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ,
Thế Gian giải, Vô thượng sĩ, Điều Ngự Trượng
Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế tôn.
2. Vị ấy thành tựu tịnh tín bất động đối với Pháp:
"Pháp được Thế Tôn khéo thuyết, thiết thực

MƯỜI HAI DUYÊN                                        315

hiện tại, không có thời gian, đến để mà thấy, có
khả năng hướng thượng, được người trí tự
mình giác hiểu".
3. Vị ấy thành tựu tịnh tín bất động đối với chúng
Tăng: "Diệu hạnh là chúng đệ tử Thế Tôn; Trực
hạnh là chúng đệ tử Thế Tôn; Ứng lý hạnh là
chúng đệ tử Thế Tôn. Tức là bốn đôi tám
chúng. Chúng đệ tử Thế Tôn đáng được cung
kính, đáng được tôn trọng, đáng được đảng lễ,
đáng được chắp tay, là phước điền vô thượng ở
đời. "
4. Vị ấy thành tựu với những giới được các bậc
Thánh ái kính, không bị phá hủy, không bị bể
vụn, không bị điểm chấm, không bị uế nhiễm
đưa đến giải thoát, được bậc trí tán thán, không
bị chấp trước, đưa đến Thiền định.

Đây là thành tựu bốn chi phần Dự lưu này.

6. Thế nào Thánh chánh lý được khéo thấy, khéo thể nhập với trí tuệ?

- Ở đây, này Gia chủ, vị Thánh đệ tử quán sát như sau: "Do cái này có, cái kia có. Do cái này sanh, cái kia sanh. Do cái này không có, cái kia không có. Do cái này diệt, cái kia diệt. Tức là do duyên vô minh, có các hành. Do duyên các hành có thức. Do duyên thức có danh sắc. Do duyên danh sắc có sáu nhập.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     316

Do duyên sáu nhập có xúc. Do duyên xúc có thọ. Do
duyên thọ có ái. Do duyên ái có thủ. Do duyên thủ
có hữu. Do duyên hữu có sanh. Do duyên sanh có già
chết, sầu, bi, khổ, ưu não. Như vậy, là sự tập khởi
của toàn bộ khổ uẩn này.

Do vô minh diệt không có dư tàn, nên các hành diệt. Do các hành diệt nên thức diệt. Do thức diệt nên danh sắc diệt. Do danh sắc diệt nên sáu nhập diệt. Do sáu nhập diệt nên xúc diệt. Do xúc diệt nên thọ diệt. Do thọ diệt nên ái diệt. Do ái diệt nên thủ diệt. Do thủ diệt nên hữu diệt. Do hữu diệt nên sanh diệt. Do sanh diệt nên già chết sầu bi khổ ưu não diệt. Như vậy là toàn bộ khổ uẩn này diệt. Đây là Thánh lý được khéo thấy và khéo thể nhập với trí tuệ."

Này Gia chủ, khi nào với vị Thánh đệ tử, năm sợ hãi
hận thù này được lắng dịu, bốn Dự lưu phần này
được thành tựu, và Thánh lý này được khéo thấy và
khéo thể nhập với trí tuệ, thời nếu muốn, vị ấy có thể
tự mình trả lời về mình rằng: "Ta đã đoạn tận địa
ngục; ta đã đoạn tận bàng sanh; ta đã đoạn tận ngạ
quỷ; ta đã đoạn tận cõi dữ, ác thú, đọa xứ; ta đã
chứng được Dự lưu, không còn bị đọa lạc, quyết
chắc chứng đạt cứu cánh giác ngộ."

MƯỜI HAI DUYÊN                                      317

MƯỜI HAI DUYÊN   318

16     Bậc Thánh minh đạt tuệ - Kinh Duyên – Tương II, 78

Duyên – Tương II, 78

1)... Trú ở Sàvatthi.

2) Này các Tỷ-kheo, vô minh duyên hành, hành duyên thức... (như trên)... Như vậy là tập khởi của toàn bộ khổ uẩn này.

3) Này các Tỷ-kheo, thế nào là già chết?

Cái gì thuộc chúng sanh này hay chúng sanh khác,
thuộc bộ loại chúng sanh này hay thuộc bộ loại
chúng sanh khác, bị già yếu, suy nhược, hủ bại, tóc
bạc, da nhăn, tuổi thọ đồi bại, các căn chín muồi; đây
gọi là già.

Cái gì thuộc chúng sanh này hay chúng sanh khác,
thuộc bộ loại chúng sanh này hay thuộc bộ loại
chúng sanh khác, bị một diệt, hủy hoại, tiêu mất, tử
vong, các uẩn tàn lụn, thân thể hoại diệt, vứt bỏ; đây
gọi là chết. Như vậy, đây là già, đây là chết. Này các
Tỷ-kheo, đây gọi là già chết.

4) Do sanh khởi, già chết khởi. Do sanh diệt, già chết diệt. Đây là Thánh đạo tám ngành đưa đến già chết

MƯỜI HAI DUYÊN                                      319

đoạn diệt tức là chánh tri kiến, chánh tư duy, chánh ngữ, chánh nghiệp, chánh mạng, chánh tinh tấn, chánh niệm, chánh định.

5) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là sanh?...

6) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hữu?...

7) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là thủ?...

8) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là ái?...

9) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là thọ?...

10) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là xúc?...

11) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là sáu xứ?...

12) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là danh sắc?...

13) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là thức?... (xem như trên, chương Một, phẩm Một, II. 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13)

14) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hành?

Này các Tỷ-kheo, có ba hành này: thân hành, khẩu hành, ý hành. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là hành.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      320

Do vô minh khởi, hành khởi. Do vô minh diệt, hành diệt. Đây là Thánh đạo tám ngành đưa đến sự đoạn diệt các hành. Tức là chánh tri kiến... chánh định.

15) Này các Tỷ-kheo, do vị Thánh đệ tử biết duyên như vậy, duyên tập khởi như vậy, duyên đoạn diệt như vậy; biết rõ con đường đưa đến đoạn diệt như vậy, này các Tỷ-kheo, vị Thánh đệ tử ấy được gọi là đạt tri kiến, đạt kiến, đã đạt đến diệu pháp này, thấy được diệu pháp này, đã đầy đủ hữu học trí, đã đầy đủ hữu học minh, đã nhập được pháp lưu, là bậc Thánh minh đạt tuệ, đã đứng gõ vào cửa bất tử.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      321

17     Bậc Thánh minh đạt tuệ - Kinh Vị Tỷ Kheo – Tương II, 80

Vị Tỷ Kheo – Tương II, 80

1). .. Trú ở Sàvatthi.

2) Tại đây...

3) Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo hiểu rõ già chết,
hiểu rõ già chết tập khởi, hiểu rõ già chết đoạn diệt,
hiểu rõ con đường đưa đến già chết đoạn diệt...(như
trên)...

4)... Hiểu rõ sanh...

5)... Hiểu rõ hữu...

6)... Hiểu rõ thủ...

7)... Hiểu rõ ái...

8)... Hiểu rõ thọ...

9)... Hiểu rõ xúc...

10)... Hiểu rõ sáu xứ...

11)... Hiểu rõ danh sắc...

MƯỜI HAI DUYÊN                                      322

12)... Hiểu rõ thức...

13)... Hiểu rõ hành, hiểu rõ hành tập khởi, hiểu rõ hành đoạn diệt.

14) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là già chết?

Cái gì thuộc chúng sanh này hay chúng sanh khác,
thuộc bộ loại chúng sanh này hay thuộc bộ loại
chúng sanh khác, bị già yếu, suy nhược, răng rụng,
tóc bạc, da nhăn, tuổi thọ đồi bại, các căn chín muồi;
đây gọi là già.

Cái gì thuộc chúng sanh này hay chúng sanh khác,
thuộc bộ loại chúng sanh này hay thuộc bộ loại
chúng sanh khác, bị một diệt, hủy hoại, tiêu mất, tử
vong, các uẩn tàn lụn, thân thể hoại diệt, vứt bỏ; đây
gọi là chết. Như vậy đây là già, đây là chết. Này các
Tỷ-kheo, đây gọi là già chết.

15) Do sanh khởi, già chết khởi. Do sanh diệt, già chết diệt. Đây là Thánh đạo tám ngành đưa đến già chết đoạn diệt, tức là chánh tri kiến... chánh định.

16-24) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là sanh... (như trên)... Này các Tỷ-kheo, thế nào là hữu... Này các Tỷ-kheo, thế nào là thủ... Này các Tỷ-kheo, thế nào

MƯỜI HAI DUYÊN                                      323

là ái... là thọ... là xúc... là sáu xứ... là danh sắc... là thức?...

25) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hành? Có ba hành này, này các Tỷ-kheo: thân hành, khẩu hành, ý hành. Ba hành này, này các Tỷ-kheo, được gọi là hành.

Do vô minh khởi nên hành khởi. Do vô minh diệt nên
hành diệt. Đây chính là Thánh đạo tám ngành đưa
đến hành đoạn diệt. Tức là chánh tri kiến...(như
trên)...chánh định.

26) Này các Tỷ-kheo, do Tỷ-kheo biết rõ già chết
như vậy, biết rõ già chết tập khởi như vậy, biết rõ già
chết đoạn diệt như vậy, biết rõ con đường đưa đến
già chết đoạn diệt như vậy.

27-36) Do biết rõ sanh như vậy... hữu...
thủ...ái...thọ...xúc...sáu xứ...danh sắc... thức... Do
biết rõ hành như vậy, biết rõ hành tập khởi như vậy,
biết rõ hành đoạn diệt như vậy, do biết rõ con đường
đưa đến hành đoạn diệt như vậy.

37) Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo như vậy được gọi là đạt tri kiến, đạt kiến, đã đi đến diệu pháp này, thấy được diệu pháp này, đã đầy đủ hữu học trí, đã đầy đủ hữu học minh, đã nhập được pháp lưu, là bậc Thánh minh đạt tuệ, đã đứng gõ vào cửa bất tử.

MƯỜI HAI DUYÊN                                           324

MƯỜI HAI DUYÊN   325

18     Bậc Thánh minh đạt tuệ - Kinh Thánh Đệ Tử – Tương II, 142

Thánh Đệ Tử – Tương II, 142

1). .. Trú ở Sàvatthi.

2) Này các Tỷ-kheo, vị Đa văn Thánh đệ tử không có
suy nghĩ như sau: "Do cái gì có mặt, cái gì hiện hữu?
Do cái gì sanh khởi, cái gì sanh khởi? Do cái gì có
mặt, các hành hiện hữu? Do cái gì có mặt, danh sắc
hiện hữu? Do cái gì có mặt, sáu xứ hiện hữu? Do cái
gì có mặt, xúc hiện hữu? Do cái gì có mặt, thọ hiện
hữu? Do cái gì có mặt, ái hiện hữu? Do cái gì có mặt,
thủ hiện hữu? Do cái gì có mặt, hữu hiện hữu? Do
cái gì có mặt, sanh hiện hữu? Do cái gì có mặt, già
chết hiện hữu? "

3) Này các Tỷ-kheo, vị Đa văn Thánh đệ tử không duyên người khác, ở đây có trí như sau: "Do cái này có mặt, cái kia hiện hữu. Do cái này sanh khởi, cái kia sanh khởi. Do duyên vô minh nên có hành. Do duyên hành nên có thức. Do duyên thức nên có danh sắc... Do duyên sanh nên có già chết. Vị ấy hiểu biết như vậy. Như vậy là sự sanh khởi của thế giới này ".

MƯỜI HAI DUYÊN                                     326

4) Này các Tỷ-kheo, vị Đa văn Thánh đệ tử không có suy nghĩ như sau: "Do cái gì không có mặt, cái gì không hiện hữu? Do cái gì diệt, cái gì diệt? Do cái gì không có mặt, hành không hiện hữu? Do cái gì không có mặt, thức không hiện hữu? Do cái gì không có mặt, danh sắc không hiện hữu? Do cái gì không có mặt, sáu xứ không hiện hữu? Do cái gì không có mặt, xúc không hiện hữu? Do cái gì không có mặt, thọ không hiện hữu? Do cái gì không có mặt, ái không hiện hữu? Do cái gì không có mặt, thủ không hiện hữu? Do cái gì không có mặt, hữu không hiện hữu? Do cái gì không có mặt, sanh không hiện hữu? Do cái gì không có mặt, già chết không hiện hữu? ".

5) Này các Tỷ-kheo, vị Đa văn Thánh đệ tử không
duyên theo người khác, ở đây có trí như sau: "Do cái
này không có mặt, cái kia không hiện hữu. Do cái
này diệt, cái kia diệt. Do vô minh không có mặt, các
hành không hiện hữu. Do các hành không có mặt,
thức không hiện hữu. Do thức không có mặt, danh
sắc không hiện hữu. Do danh sắc không không có
mặt, sáu xứ không hiện hữu. Do sáu xứ không có
mặt, xúc không hiện hữu. Do xúc không có mặt, thọ
không hiện hữu. Do thọ không có mặt, ái không hiện
hữu. Do ái không có mặt, thủ không hiện hữu. Do
thủ không có mặt, hữu không hiện hữu. Do hữu
không có mặt, sanh không hiện hữu. Do sanh không

MƯỜI HAI DUYÊN                                      327

có mặt, già chết không hiện hữu ". Vị ấy hiểu biết như vậy. Như vậy là sự đoạn diệt của thế giới này.

6) Và này các Tỷ-kheo, vì rằng vị Thánh đệ tử như thật biết sự tập khởi và sự đoạn diệt của thế gian như vậy, này các Tỷ-kheo, vị Thánh đệ tử này được gọi là kiến đạt... (như trên)... đã đứng gõ cửa bất tử.

Thánh Đệ Tử – Tương II, 144

1) Tại Sàvatthi.

2) Này các Tỷ-kheo, vị Đa văn Thánh đệ tử không có
suy nghĩ như sau: "Có phải do cái gì có mặt, cái gì
hiện hữu? Do cái gì sanh khởi, cái gì sanh khởi? Do
cái gì có mặt, các hành hiện hữu? Do cái gì có mặt,
thức hiện hữu? Do cái gì có mặt, danh sắc hiện hữu?
Do cái gì có mặt, sáu xứ hiện hữu? Do cái gì có mặt,
xúc hiện hữu? Do cái gì có mặt, thọ hiện hữu? Do cái
gì có mặt, ái hiện hữu? Do cái gì có mặt, thủ hiện
hữu? Do cái gì có mặt, hữu hiện hữu? Do cái gì có
mặt, sanh hiện hữu? Do cái gì có mặt, già chết hiện
hữu? ".

3) Rồi này các Tỷ-kheo, vị Đa văn Thánh đệ tử không duyên một ai khác, ở đây có trí như sau: "Do cái này

MƯỜI HAI DUYÊN                                      328

có mặt, cái kia hiện hữu. Do cái này sanh khởi, cái
kia sanh khởi. Do vô minh có mặt, hành hiện hữu.
Do hành có mặt, thức hiện hữu. Do thức có mặt, danh
sắc hiện hữu. Do danh sắc có mặt, sáu xứ hiện hữu.
Do sáu xứ có mặt, xúc hiện hữu. Do xúc có mặt, thọ
hiện hữu. Do thọ có mặt, ái hiện hữu. Do ái có mặt,
thủ hiện hữu. Do thủ có mặt, hữu hiện hữu. Do hữu
có mặt, sanh hiện hữu. Do sanh có mặt, già chết hiện
hữu ". Vị ấy hiểu biết như vậy. Như vậy là sự sanh
khởi của thế giới này.

4) Này các Tỷ-kheo, vị Đa văn Thánh đệ tử không
suy nghĩ như sau: " Có phải, do cái gì không có mặt,
cái gì không hiện hữu? Do cái gì diệt, cái gì diệt? Do
cái gì không có mặt, các hành không hiện hữu? Do
cái gì không có mặt, thức không hiện hữu... (như
trên)... Do cái gì không có mặt, già chết không hiện
hữu? "

5) Này các Tỷ-kheo, vị Đa văn Thánh đệ tử không
duyên một ai khác, ở đây có trí như sau: "Do cái này
không có mặt, cái kia không hiện hữu? Do cái này
diệt, cái kia diệt. Do vô minh không có mặt, các
hành không hiện hữu. Do các hành không có mặt,
thức không hiện hữu. Do thức không có mặt, danh
sắc không hiện hữu. Do danh sắc không có mặt,sáu
xứ không hiện hữu. Do sáu xứ không có mặt, xúc

MƯỜI HAI DUYÊN                                      329

không hiện hữu... (như trên)... Do sanh không có mặt, già chết không hiện hữu". Vị ấy hiểu biết như vậy. Như vậy là sự đoạn diệt của thế giới này.

6) Vì rằng này các Tỷ-kheo, vị Thánh đệ tử như thật
biết sự tập khởi và sự đoạn diệt của thế giới này như
vậy, này các Tỷ-kheo, vị Thánh đệ tử ấy được gọi là
kiến đạt, vị ấy thấy diệu pháp này, vị ấy đầy đủ trí
của bậc hữu học, vị ấy đầy đủ minh của bậc hữu học,
đã nhập được Pháp lưu, là bậc Thánh minh đạt
tuệ, là vị đã đứng gõ cửa bất tử.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     330

19     Bồ-tát Vipassi như lý tư duy về khổ - Kinh ĐẠI BỔN – 14 Trường I, 431

KINH ĐẠI BỔN
(MAHA PADANA SUTTA)
– Bài kinh số 14 – Trường I, 431
I

1. Như vậy tôi nghe. Một thời, Thế Tôn ở tại nước
Sãvatthi (Xá-vệ) rừng Jeta (Kỳ-đà), vườn ông
Anãthapindika (Cấp Cô Độc), trong am thất cây
Kareri (Hoa Lâm). Lúc bấy giờ, số đông các Tỷ-kheo
đi khất thực về, sau khi dùng bữa xong, cùng ngồi và
tụ họp lại Hoa Lâm viên đường, pháp thoại thuộc về
tiền thân được khởi lên: "Đây là tiền thân, đây là tiền
thân".

2. Thế Tôn, với thiên nhĩ thanh tịnh vượt quá loài người nghe được câu chuyện này giữa các Tỷ-kheo. Rồi Thế Tôn, từ chỗ ngồi đứng dậy, đi đến Hoa Lâm viên đường. Khi đến xong, Ngài ngồi trên ghế đã soạn sẵn. Sau khi ngồi, Thế Tôn hỏi các Tỷ-kheo:

- Này các Tỷ-kheo, câu chuyện gì, các người đang ngồi bàn? Câu chuyện gì đã bị gián đoạn giữa các người?

MƯỜI HAI DUYÊN                                       331

Khi được nói vậy, những Tỷ-kheo ấy bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, chúng con đi khất thực về, sau khi
dùng bữa xong, cùng ngồi và tụ họp tại Hoa Lâm
viên đường, pháp thoại về tiền thân được khởi lên:
"Đây là tiền thân, đây là tiền thân". Bạch Thế Tôn,
đó là câu chuyện đang được bàn đến giữa chúng con
thời Thế Tôn đến.

3. - Này các Tỷ-kheo, các người có muốn nghe pháp thoại thuộc về tiền thân không?

- Bạch Thế Tôn, thật là đúng thời; bạch Thiện Thệ,
thật là đúng thời để Thế Tôn giảng pháp thoại thuộc
về tiền thân. Sau khi nghe Thế Tôn, các Tỷ-kheo sẽ
thọ trì.

- Vậy này các Tỷ-kheo, các người hãy nghe và khéo tác ý, Ta sẽ giảng.

- Dạ vâng, bạch Thế Tôn.

Các Tỷ-kheo này đáp lời Thế Tôn. Thế Tôn giảng như sau:

4. - Này các Tỷ-kheo, chín mươi mốt kiếp về trước, Thế Tôn Vipassĩ (Tỳ-bà-thi), bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác ra đời.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   332

- Này các Tỷ-kheo, ba mươi mốt kiếp về trước,
Thế Tôn Sikhĩ (Thi-khí) bậc A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác ra đời.
- Này các Tỷ-kheo, cũng trong ba mươi mốt
kiếp ấy, Thế Tôn Vessabhũ (Tỳ-xá-bà) bậc A-
la-hán, Chánh Đẳng Giác ra đời.
- Này các Tỷ-kheo cũng trong hiền kiếp ấy,
Thế Tôn Kakusandha (Câu-lâu-tôn) bậc A-la-
hán, Chánh Đẳng Giác ra đời.
- Này các Tỷ-kheo, cũng trong hiền kiếp ấy,
Thế Tôn Konãgamana (Câu-na-hàm) bậc A-la-
hán, Chánh Đẳng Giác ra đời.
- Này các Tỷ-kheo, cũng trong hiền kiếp ấy,
Thế Tôn Kassapa (Ca-diếp) bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác ra đời.
- Này các Tỷ-kheo, cũng trong hiền kiếp ấy,
nay Ta, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác ra đời.

5. Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Vipassĩ, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác sanh thuộc chủng tánh Sát-đế-lỵ, sanh trong giai cấp Sát-đế-lỵ.

- Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Sikhĩ, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, thuộc chủng tánh Sát-đế-lỵ,

MƯỜI HAI DUYÊN                                  333

sanh trong giai cấp Sát-đế-lỵ.
- Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Vessabhũ, bậc A-
la-hán, Chánh Đẳng Giác, thuộc chủng tánh
Sát-đế-lỵ, sanh trong giai cấp Sát-đế-lỵ.
- Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Kakusandha, bậc
A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, thuộc chủng tánh
Bà-la-môn, sanh trong giai cấp Bà-la-môn .
- Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Konãgamana, bậc
A-la-hán, Chánh Đẳng Giác thuộc chủng tánh
Bà-la-môn, sanh trong giai cấp Bà-la-môn.
- Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-
hán, Chánh Đẳng Giác thuộc chủng tánh Bà-la-
môn, sanh trong giai cấp Bà-la-môn .
- Này các Tỷ-kheo, nay Ta là bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác thuộc chủng tánh Sát-đế-lỵ,
sanh trong giai cấp Sát-đế-lỵ.

6. Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Vipassĩ, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác thuộc danh tánh Kondanna (Câu- ly-nhã).

- Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Sikhĩ, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác thuộc danh tánh Kondanna.

MƯỜI HAI DUYÊN                                  334

- Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Vessabhũ, bậc A-
la-hán, Chánh Đẳng Giác thuộc danh tánh
Kondanna.
- Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Kakusandha, bậc
A-la-hán, Chánh Đẳng Giác thuộc danh tánh
Kassapa.
- Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Konàgamara, bậc
A-la-hán, Chánh Đẳng Giác thuộc danh tánh
Kassapa.
- Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-
hán, Chánh Đẳng Giác thuộc danh tánh
Kassapa.
- Này các Tỷ-kheo, nay Ta là bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác, thuộc danh tánh Gotama
(Cù-đàm).

7. Này các Tỷ-kheo, trong thời Thế Tôn Vipassĩ bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, tuổi thọ loài người là tám vạn năm.

- Này các Tỷ-kheo, trong thời Thế Tôn Sikhĩ,
bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, tuổi thọ loài
người là bảy vạn năm.
- Này các Tỷ-kheo, trong thời Thế Tôn

MƯỜI HAI DUYÊN                                  335

Vessabhũ, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác,
tuổi thọ loài người là sáu vạn năm.
- Này các Tỷ-kheo, trong thời Thế Tôn
Kakusandha, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác,
tuổi thọ loài người là bốn vạn năm.
- Này các Tỷ-kheo, trong thời Thế Tôn
Konãgamana, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác,
tuổi thọ loài người là ba vạn năm.
- Này các Tỷ-kheo, trong thời Thế Tôn Kassapa,
bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, tuổi thọ của
loài người là hai vạn năm.
- Này các Tỷ-kheo, nay tuổi thọ của Ta không
bao nhiêu, ít oi, tuổi thọ loài người khoảng một
trăm năm hay hơn một chút.

8. Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Vipassĩ, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, giác ngộ dưới gốc cây pãtali (bà- bà-la).

- Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Sikhĩ, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác, giác ngộ dưới gốc cây
pundarika (phân-đà-ly).
- Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Vessabhù, bậc A-
la-hán, Chánh Đẳng Giác, giác ngộ dưới gốc

MƯỜI HAI DUYÊN                                    336

cây sirĩsa (thi-lợi-sa).
- Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Konãkgamana, bậc
A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, giác ngộ dưới gốc
cây udumbara (ô-tam-bà-la).
- Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-
hán, Chánh Đẳng Giác, giác ngộ dưới gốc cây
nigrodha (ni-câu-luật-đà).
- Này các Tỷ-kheo, nay Ta là bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác giác ngộ dưới gốc cây
assattha (bát-đa-la).

9. Này các Tỷ-kheo, hai vị hiền sĩ, đệ nhứt đệ tử của Thế Tôn Vipassĩ, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, tên là Khanda (Kiển-trà) và Tissa (Đề-xá).

- Này các Tỷ-kheo, hai vị hiền sĩ, đệ nhứt đệ tử
của Thế Tôn Sikhĩ, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng
Giác, tên là Abhibhũ (A-tỳ-phù) và Sambhava
(Tam-bà-bà).
- Này các Tỷ-kheo, hai vị hiền sĩ, đệ nhất đệ tử
của Thế Tôn Vessabhũ, bậc A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác, tên là Sona (Phù-du) và Uttara
(Uất-đa-la).
- Này các Tỷ-kheo, hai vị hiền sĩ, đệ nhất đệ tử

MƯỜI HAI DUYÊN                                     337

của Thế Tôn Kakusandha, bậc A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác tên là Vidhũra (Tỳ-lâu) và Sanjĩva
(Tát-ni).
- Này các Tỷ-kheo, hai vị hiền sĩ, đệ nhất đệ tử
của Thế Tôn Konãgamana, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác tên là Bhiyyosa (Thư-bàn-
na) và Uttara (Uất-đa-la).
- Này các Tỷ-kheo, hai vị hiền sĩ, đệ nhất đệ tử
của Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác tên là Tissa (Đề-xá) và Bhãradvãja
(Bà-la-bà).
- Này các Tỷ-kheo, hai vị hiền sĩ, đệ nhất đệ tử
của Ta là Sãriputta (Xá-lợi-phất) và
Moggallãna (Mục-kiền-liên).

10. Này các Tỷ-kheo, trong thời Thế Tôn Vipassĩ,
bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác có ba Tăng hội: một
Tăng hội sáu mươi tám triệu Tỷ-kheo, một Tăng hội
mười vạn Tỷ-kheo, một Tăng hội tám vạn Tỷ-kheo.
Này các Tỷ-kheo, trong thời Thế Tôn Vipassĩ bậc A-
la-hán, Chánh Đẳng Giác có ba Tăng hội như vậy,
tất cả đều là bậc Lậu tận.

- Này các Tỷ-kheo, trong thời Thế Tôn Sikhĩ, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác có ba Tăng

MƯỜI HAI DUYÊN                                  338

hội: một Tăng hội mười vạn Tỷ-kheo, một
Tăng hội tám vạn Tỷ-kheo, một Tăng hội bảy
vạn Tỷ-kheo. Này các Tỷ-kheo, trong thời Thế
Tôn Sikhĩ, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác có
ba Tăng hội như vậy, tất cả đều là bậc Lậu tận.
- Này các Tỷ-kheo, trong thời Thế Tôn
Vessabhũ, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác có
ba Tăng hội: một Tăng hội tám vạn Tỷ-kheo,
một Tăng hội bảy vạn Tỷ-kheo, một Tăng hội
sáu vạn Tỷ-kheo. Này các Tỷ-kheo, trong thời
Thế Tôn Vessabhũ, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng
Giác có ba Tăng hội như vậy, tất cả đều là bậc
Lậu tận.
- Này các Tỷ-kheo, trong thời Thế Tôn
Kakusandha, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác
có một Tăng hội bốn vạn Tỷ-kheo. Này các Tỷ-
kheo, trong thời Thế Tôn Kakusandha, bậc A-
la-hán, Chánh Đẳng Giác có một Tăng hội như
vậy, tất cả đều là bậc Lậu tận.
- Này các Tỷ-kheo, trong thời Thế Tôn
Konãgamana, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác
có một Tăng hội ba vạn Tỷ-kheo. Này các Tỷ-
kheo, trong thời Thế Tôn Konãgamana, bậc A-
la-hán, Chánh Đẳng Giác có một Tăng hội như
vậy, tất cả đều là bậc Lậu tận.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   339

- Này các Tỷ-kheo, trong thời Thế Tôn Kassapa,
bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác có một Tăng
hội hai vạn Tỷ-kheo. Này các Tỷ-kheo, trong
thời Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác có một Tăng hội như vậy, tất cả đều
là bậc A-la-hán .
- Này các Tỷ kheo, nay trong thời của Ta có một
Tăng hội một ngàn hai trăm năm mươi Tỷ-
kheo, tất cả đều là bậc Lậu tận.

11. Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Vipassĩ, bậc A-la- hán, Chánh Đẳng Giác, có vị thị giả Tỷ-kheo tên là Asoka (A-dục), vị này là vị thị giả đệ nhất.

- Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Sikhĩ bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác có vị thị giả Tỷ-kheo tên là
Khemankara (Nhẫn Hành), vị này là vị thị giả
đệ nhất.

- Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Vessabhũ, bậc A-
la-hán, Chánh Đẳng Giác có vị thị giả Tỷ-kheo
tên là Upasannaka (Tịch Diệt) vị này là vị thị
giả đệ nhất.

- Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Kakusandha, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác có vị thị giả Tỷ- kheo tên là Buddhija (Thiện Giác), vị này là thị

MƯỜI HAI DUYÊN                                    340

giả đệ nhất.

- Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Konãgamana, bậc
A-la-hán, Chánh Đẳng Giác có vị thị giả Tỷ-
kheo tên là Sotthija (An Hòa), vị này là vị thị
giả đệ nhất.

- Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Kassapa bậc A-la-
hán, Chánh Đẳng Giác có vị thị giả Tỷ-kheo
tên là Sabbamitta (Thiện Hữu), vị này là vị thị
giả đệ nhất.

- Này các Tỷ-kheo, nay Ta có vị thị giả Tỷ-kheo tên là Ànanda (A-nan), vị này là vị thị giả đệ nhất.

12. Này các Tỷ-kheo, phụ vương của Thế Tôn
Vipassĩ bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác tên là
Bandhumã (Bàn-đầu); mẫu hậu tên là Bandhumati
(Bàn-đầu-bà-đề). Kinh thành của vua Bandhumã tên
là Bandhumatĩ.

- Này các Tỷ-kheo, phụ vương Thế Tôn Sikhĩ,
bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác tên là Aruna
(Minh Tướng); mẫu hậu tên là Pabhãvatĩ
(Quang Huy); kinh thành của vua Aruna tên là
Pabhãvatĩ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   341

- Này các Tỷ-kheo, phụ vương Thế Tôn
Vessabhũ, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác tên
là Suppatĩta (Thiện Đăng), mẫu hậu tên là
Yasavati (Xứng Giới); Kinh thành của vua
Suppatita tên là Anopama (Vô Dụ).
- Này các Tỷ-kheo, phụ thân Bà-la-môn của Thế
Tôn Kakusandha, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng
Giác, tên là Aggidatta (Tự Đắc); mẫu thân Bà-
la-môn tên là Visãkhã (Thiện Chi). Này các
Tỷ-kheo, lúc bấy giờ vua trị vì tên là Khema
(An Hòa); kinh thành vua Khema tên là
Khemavatĩ (An Hòa).
- Này các Tỷ-kheo, phụ thân Bà-la-môn của Thế
Tôn Konãgamana, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng
Giác tên là Yannadatta (Đạt Đức) mẫu thân Bà-
la-môn tên là Uttarã (Thiện Thắng; Này các
Tỷ-kheo, lúc bấy giờ, vua trị vì tên là Sobha
(Thanh Tịnh); kinh thành của vua Sobha tên là
Sobhavatĩ (Thanh Tịnh).
- Này các Tỷ-kheo, phụ thân Bà-la-môn của Thế
Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác
tên là Brahmadatta (Phạm Thi) mẫu thân Bà-
la-môn tên là Dhanavatĩ (Tài Chủ). Này các
Tỷ-kheo, lúc bấy giờ vua trị vì tên là Kikĩ (Hấp
Tỳ); kinh thành vua Kikĩ là Baranasĩ (Ba-la-

MƯỜI HAI DUYÊN                                   342

nại).
- Này các Tỷ-kheo, nay phụ vương của Ta tên là
Suddhodana (Tịnh Phạn); mẫu hậu của Ta tên
là Mãyã (Ma-da); kinh thành tên là
Kapilavatthu (Ca-tỳ-la-vệ).
Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Giảng xong Thiện
Thệ từ chỗ ngồi đứng dậy, đi vào tịnh xá.

13. Thế Tôn đi ra chẳng bao lâu cuộc đàm thoại sau đây khởi lên giữa những Tỷ-kheo ấy:

- Này các Hiền giả, thật hy hữu thay! Này các liền giả, thật kỳ diệu thay, đại thần lực, đại oai lực của Như Lai! Như Lai nhớ được chư Phật quá khứ, những vị này đã nhập Niết bàn, đã đoạn các chướng ngại, đã đoạn các chướng đạo, đã chấm dứt sự luân hồi, đã thoát ly mọi đau khổ. Như Lai cũng nhớ đến chủng tánh của những vị này, cũng nhớ đến danh tánh, cũng nhớ đến tộc tánh, cũng nhớ đến tuổi thọ, cũng nhớ đến hai vị đệ tử, cũng nhớ đến các Tăng hội như sau: "Các bậc Thế Tôn ấy, sanh tánh là như vậy, danh tánh là như vậy, tộc tánh là như vậy, giới hạnh là như vậy, pháp hạnh là như vậy, tuệ hạnh là như vậy, trí hạnh là như vậy, giải thoát là như vậy".

Này các Hiền giả, quý vị nghĩ như thế nào? Có phải

MƯỜI HAI DUYÊN                                     343

Như Lai khéo chứng đạt pháp giới như vậy, và nhờ chứng đạt pháp giới này, Như Lai nhớ chư Phật quá khứ, những vị này đã nhập Niết Bàn, đã đoạn các chướng ngại, đã đoạn các chướng đạo, đã chấm dứt sự luân hồi, đã thoát ly mọi đau khổ. Như Lai cũng nhớ đến chủng tánh các vị này, cũng nhớ đến danh tánh cũng nhớ đến tộc tánh, cũng nhớ đến tuổi thọ, cũng nhớ đến hai vị đệ tử, cũng nhớ đến các Tăng hội như sau: "Các bậc Thế Tôn ấy, sanh tánh là như vậy, danh tánh là như vậy, tộc tánh là như vậy, giới hạnh là như vậy, pháp hạnh là như vậy, tuệ hạnh là như vậy, trí hạnh là như vậy, giải thoát là như vậy? Hay là chư Thiên mách bảo Như Lai và nhờ sự mách bảo này, Như Lai nhớ được các đức Phật quá khứ, các vị này đã nhập Niết bàn đã đoạn các chướng ngại, đã đoạn các chướng đạo, đã chấm dứt sự luân hồi, đã thoát ly mọi đau khổ. Như Lai cũng nhớ đến chủng tánh các vị này, cũng nhớ đến danh tánh, cũng nhớ đến tộc tánh, cũng nhớ đến tuổi thọ, cũng nhớ đến hai vị đệ tử, cũng nhớ đến các Tăng hội như sau: "Các bậc Thế Tôn ấy, sanh tánh là như vậy, danh tánh là như vậy, tộc tánh là như vậy, giới hạnh là như vậy, pháp hạnh là như vậy, tuệ hạnh là như vậy, trí hạnh là như vậy, giải thoát như thế này?"

Như vậy là cuộc đàm thoại đang khởi lên giữa những Tỷ-kheo ấy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       344

14. Bấy giờ Thế Tôn, vào buổi chiều tối, sau khi xuất
định, liền đến Hoa Lâm viên đường, ngồi trên chỗ đã
soạn sẵn. Sau khi ngồi xong, Thế Tôn nói với các Tỷ-
kheo:

- Này các Tỷ-kheo, nay các Ngươi ngồi luận bàn vấn đề gì? Đề tài gì đã được luận bàn giữa các Ngươi?

Khi được hỏi vậy, các Tỷ-kheo ấy bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, Thế Tôn đi ra chẳng bao lâu, cuộc đàm thoại sau đây đã khởi lên giữa chúng con: "Này các Hiền giả, thật hy hữu thay! Này các hiền giả thật kỳ diệu thay đại thần lực, đại oai lực của Như Lai! Như Lai nhớ được chư Phật quá khứ, những vị này đã nhập Niết Bàn, đã đoạn các chướng ngại, đã đoạn các chướng đạo, đã chấm dứt sự luân hồi, đã thoát ly mọi đau khổ. Như Lai cũng nhớ đến chủng tánh của những vị này, cũng nhớ đến danh tánh, cũng nhớ đến tộc tánh, cũng nhớ đến tuổi thọ, cũng nhớ đến hai vị đệ tử, cũng nhớ đến các Tăng hội như sau: "Các bậc Thế Tôn ấy, sanh tánh là như vậy, danh tánh là như vậy, tộc tánh là như vậy, giới hạnh là như vậy, pháp hạnh là như vậy, tuệ hạnh là như vậy, trí hạnh là như vậy, giải thoát là như vậy". Này các Hiền giả, quý vị nghĩ như thế nào? Có phải Như Lai khéo chứng đạt pháp giới như vậy, và nhờ chứng đạt pháp giới này,

MƯỜI HAI DUYÊN                                     345

Như Lai nhớ chư Phật quá khứ, những vị này đã nhập Niết bàn, đã đoạn các chướng ngại, đã đoạn các chướng đạo, đã chấm dứt sự luân hồi, đã thoát ly mọi đau khổ. Như Lai cũng nhớ đến chủng tánh các vị này, cũng nhớ đến danh tánh, cũng nhớ đến tộc tánh, cũng nhớ đến tuổi thọ, cũng nhớ đến hai vị đệ tử, cũng nhớ đến các Tăng hội như sau: "Các bậc Thế Tôn ấy, sanh tánh là như vậy, danh tánh là như vậy, tộc tánh là như vậy, giới hạnh là như vậy, pháp hạnh là như vậy, tuệ hạnh là như vậy, trí hạnh là như vậy, giải thoát là như vậy?" Hay là chư Thiên mách bảo Như Lai và nhờ sự mách bảo này, Như Lai nhớ được các đức Phật quá khứ, các vị này đã nhập Niết bàn đã đoạn các chướng ngại, đã đoạn các chướng đạo, đã chấm dứt sự luân hồi, đã thoát ly mọi đau khổ. Như Lai cũng nhớ đến chủng tánh các vị này, cũng nhớ đến danh tánh, cũng nhớ đến tộc tánh, cũng nhớ đến tuổi thọ, cũng nhớ đến hai vị đệ tử, cũng nhớ đến các Tăng hội như sau: "Các bậc Thế Tôn ấy, sanh tánh là như vậy, danh tánh là như vậy, tộc tánh là như vậy, giới hạnh là như vậy, pháp hạnh là như vậy, tuệ hạnh là như vậy, trí hạnh là như vậy, giải thoát như thế này?" Bạch Thế Tôn, như vậy là vấn đề bàn luận giữa chúng con, khi Thế Tôn đến.

15. - Này các Tỷ-kheo, như vậy là pháp giới ấy được khéo chứng đạt bởi Như Lai, và nhờ chứng

MƯỜI HAI DUYÊN                                      346

đạt pháp giới này, Như Lai nhớ được chư Phật quá khứ, những vị này đã nhập Niết Bàn, đã đoạn các chướng ngại, đã đoạn các chướng đạo, đã chấm dứt sự luân hồi, đã thoát ly mọi đau khổ. Như Lai cũng nhớ đến chủng tánh của những vị này, cũng nhớ đến danh tánh, cũng nhớ đến tộc tánh, cũng nhớ đến tuổi thọ, cũng nhớ đến hai vị đệ tử, cũng nhớ đến các Tăng hội như sau: "Các bậc Thế Tôn ấy, sanh tánh là như vậy, danh tánh là như vậy, tộc tánh là như vậy, giới hạnh là như vậy, pháp hạnh là như vậy, tuệ hạnh là như vậy, trí hạnh là như vậy, giải thoát là như vậy".

Này các Hiền giả, quý vị nghĩ như thế nào? Có phải Như Lai khéo chứng đạt pháp giới như vậy, và nhờ chứng đạt pháp giới này, Như Lai nhớ chư Phật quá khứ, những vị này đã nhập Niết bàn, đã đoạn các chướng ngại, đã đoạn các chướng đạo, đã chấm dứt sự luân hồi, đã thoát ly mọi đau khổ. Như Lai cũng nhớ đến chủng tánh các vị này, cũng nhớ đến danh tánh, cũng nhớ đến tộc tánh, cũng nhớ đến tuổi thọ, cũng nhớ đến hai vị đệ tử, cũng nhớ đến Tăng hội như sau: "Các bậc Thế Tôn ấy, sanh tánh là như vậy, danh tánh là như vậy, tộc tánh là như vậy, giới hạnh là như vậy, pháp hạnh là như vậy, tuệ hạnh là như vậy, trí hạnh là như vậy, giải thoát là như vậy".

Này các Tỷ-kheo, vậy hãy nghe và suy nghiệm kỹ,

MƯỜI HAI DUYÊN                                        347

Ta sẽ giảng.

- Thưa vâng, Bạch Thế Tôn.

Các Tỷ-kheo ấy vâng lời Thế Tôn, Thế Tôn giảng như sau:

16. - Này các Tỷ-kheo, cách đây chín mươi mốt
kiếp về trước, Thế Tôn Vipassĩ bậc A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác ra đời. Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn
Vipassĩ, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác thuộc
chủng tánh Sát-đế-ly, sanh trong giai cấp Sát-đế-ly.
Này các Tỷ kheo, Thế Tôn Vipassĩ, bậc A la hán,
Chánh Đẳng Giác thuộc danh tánh Kondanna. Này
các Tỷ-kheo, Thế Tôn Vipassĩ, bậc A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác, tuổi thọ đến tám vạn năm. Này các Tỷ-
kheo, Thế Tôn Vipassĩ, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng
Giác, giác ngộ dưới gốc cây Patali (Ba-ba-la). Này
các Tỷ-kheo, hai vị hiền sĩ, đệ nhất đệ tử của Thế
Tôn Vipassĩ, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác tên là
Khanda (Kiển-trà) và Tissa (Đề-xá). Này các Tỷ-
kheo, trong thời Thế Tôn Vipassĩ, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác có ba Tăng hội: một Tăng hội sáu
mươi tám vạn Tỷ-kheo, một Tăng hội mười vạn Tỷ-
kheo, một Tăng hội tám vạn Tỷ-kheo. Này các Tỷ-
kheo, Thế Tôn Vipassĩ, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng
Giác có vị thị giả Tỷ-kheo tên là Asoka (A-dục), vị

MƯỜI HAI DUYÊN                                    348

này là vị thị giả đệ nhất. Này các Tỷ-kheo, Phụ
Vương Thế Tôn Tỳ-bà-thi, bậc A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác tên là Bandhumã (Bàn-đầu), mẫu hậu tên
là Bandhumatĩ (Bàn-đầu-bà-đề), kinh thành của
Bandhumã tên là Bandhumatĩ.

17. Này các Tỷ-kheo, pháp nhĩ là như vậy, Bồ-tát
Vipassĩ, sau khi từ giã cảnh giới Đâu-suất thiên,
chánh niệm tĩnh giác nhập vào mẫu thai. Này các Tỷ-
kheo, pháp nhĩ là như vậy.

Khi Bồ-tát Vipassĩ từ giã cảnh giới Đâu-suất thiên, chánh niệm tĩnh giác nhập vào mẫu thai, khi ấy một hào quang vô lượng, thần diệu, thắng xa oai lực của chư Thiên hiện ra cùng khắp thế giới, gồm có các thế giới ở trên chư Thiên, thế giới của các Ma vương và Phạm thiên và thế giới ở dưới gồm các vị Sa-môn, Bà-la-môn, các vị hoàng tử và dân chúng. (1). Cho đến các cảnh giới ở giữa các thế giới, không có nền tảng, tối tăm, u ám, những cảnh giới mà mặt trăng mặt trời với đại thần lực, đại oai đức như vậy cũng không thể chiếu thấu, trong những cảnh giới ấy một hào quang vô lượng, thắng xa oai lực của chư Thiên hiện ra. Và các chúng sanh sống tại những chỗ ấy, nhờ hào quang ấy mới thấy nhau và nói: "Cũng có những chúng sanh khác sống ở đây". Và mười ngàn thế giới chuyển động, rung động, chuyển động

MƯỜI HAI DUYÊN                                    349

mạnh. Và hào quang vô lượng, thần diệu ấy, thắng xa oai lực của chư Thiên hiện ra ở thế giới. Pháp nhĩ là như vậy.

(1) Sadevamanussaya. Có chỗ dịch: chư Thiên và loài người.

Này các Tỷ-kheo, pháp nhĩ là như vậy. Khi vị Bồ -
tát nhập mẫu thai, bốn vị Thiên tử đứng canh gác
bốn phương trời và nói: "Không cho một ai, người
hay không phải loài người, được hãm hại vị Bồ-tát.
Pháp nhĩ là như vậy".

18. Này các Tỷ-kheo, pháp nhĩ là như vậy. Khi vị
Bồ-tát nhập mẫu thai, mẹ vị Bồ-tát giữ giới một cách
hồn nhiên, không sát sanh, không trộm cắp, không tà
dâm, không nói láo, không uống các thứ rượu men,
rượu nấu. Pháp nhĩ là như vậy.

19. Này các Tỷ-kheo, pháp nhĩ là như vậy. Khi vị Bồ-tát nhập mẫu thai, mẹ vị Bồ-tát không khởi dục tâm đối với một nam nhân nào, và không vi phạm tiết hạnh với bất kỳ người đàn ông nào dầu người này có tâm ái nhiễm đối với bà. Pháp nhĩ là gì vậy.

20. Này các Tỷ-kheo, pháp nhĩ là như vậy. Khi vị Bồ-tát nhập mẫu thai, mẹ vị Bồ-tát có được năm món dục lạc đầy đủ, tận hưởng, trọn hưởng năm món dục

MƯỜI HAI DUYÊN                                     350

lạc ấy. Pháp nhĩ là như vậy.

21. Này các Tỷ-kheo, pháp nhĩ là như vậy. Khi vị
Bồ-tát nhập mẫu thai, mẹ vị Bồ-tát không bị một bệnh
tật gì. Bà sống với tâm hoan hỷ, với thân khoan
khoái. Bà thấy trong bào thai của mình vị Bồ-tát đầy
đủ mọi bộ phận và chân tay.

Này các Tỷ-kheo, ví như viên ngọc lưu ly, thanh tịnh, thuần nhất, có tám cạnh, khéo cắt, khéo giũa, trong sáng, không tỳ vết, hoàn hảo trong mọi phương diện. Rồi một sợi dây được xâu qua viên ngọc ấy, dây màu xanh, màu vàng, màu đỏ, màu trắng hay màu vàng lợt. Nếu có người có mắt để viên ngọc trên bàn tay của mình, người ấy sẽ thấy rõ ràng: "Đây là viên ngọc lưu ly, thanh tịnh thuần nhất, có tám cạnh, khéo cắt khéo giũa, trong sáng, không tỳ vết, hoàn hảo trong mọi phương diện. Đây là sợi dây xâu qua, sợi dây màu xanh, màu vàng, màu đỏ, màu trắng hay màu vàng lạt". Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, khi vị Bồ-tát nhập mẫu thai, mẹ vị Bồ-tát không một bệnh tật gì. Bà sống với tâm hoan hỷ, với thân khoan khoái. Bà thấy trong bào thai của mình vị Bồ-tát đầy đủ mọi bộ phận và chân tay. Pháp nhĩ là như vậy.

22. Này các Tỷ-kheo, pháp nhĩ là như vậy. Sau khi sanh vị Bồ-tát bảy ngày, mẹ vị Bồ-tát mệnh chung

MƯỜI HAI DUYÊN                                     351

và sanh lên cảnh trời Đâu suất. Pháp nhĩ là như vậy.

23. Này các Tỷ-kheo, pháp nhĩ là như vậy. Trong khi
các người đàn bà khác mang bầu thai trong bụng chín
tháng hay mười tháng rồi mới sanh, mẹ vị Bồ-tát
sanh vị Bồ-tát không phải như vậy. Mẹ vị Bồ-tát
mang vị Bồ-tát trong bụng mười tháng trời mới
sanh. Pháp nhĩ là như vậy.

24. Này các Tỷ-kheo, pháp nhĩ là như vậy. Trong khi
các người đàn bà khác, hoặc ngồi, hoặc nằm mà sanh
con, mẹ vị Bồ-tát sanh vị Bồ-tát không phải như vậy.
Mẹ vị Bồ-tát đứng mà sanh vị Bồ-tát. Pháp nhĩ là
như vậy.

25. Này các Tỷ-kheo, pháp nhĩ là như vậy. Khi vị Bồ-tát từ bụng mẹ sanh ra, chư Thiên đỡ lấy Ngài trước, sau mới đến loài người. Pháp nhĩ là như vậy.

26. Này các Tỷ-kheo, pháp nhĩ là như vậy. Khi vị
Bồ-tát từ bụng mẹ sanh ra, vị Bồ-tát không đụng
đến đất. Có bốn Thiên tử đỡ lấy Ngài, đặt Ngài trước
bà mẹ và thưa: "Hoàng hậu hãy hoan hỷ. Hoàng
hậu sanh một bậc vĩ nhân". Pháp nhĩ là như vậy.

27. Này các Tỷ-kheo, pháp nhĩ là như vậy. Khi vị Bồ-tát từ bụng mẹ sanh ra, Ngài sanh ra thanh tịnh, không bị nhiễm ô bởi nước nhớt nào, không bị nhiễm

MƯỜI HAI DUYÊN                                    352

ô bởi loại mủ nào, không bị nhiễm ô bởi loại máu nào, không bị nhiễm ô bởi bất cứ vật bất tịnh nào, thanh thịnh, trong sạch. Pháp nhĩ là như vậy.

Này các Tỷ-kheo, như viên ngọc ma-ni bảo châu đặt trên một tấm vải Ba-la-nại. Hòn ngọc không làm nhiễm ô tấm vải Ba-la-nại, tấm vải Ba-la-nại cũng không làm nhiễm ô hòn ngọc. Vì sao vậy? Vì cả hai đều thanh tịnh. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo. Khi vị Bồ-tát từ bụng mẹ sanh ra, Ngài sanh ra thanh tịnh, không bị nhiễm ô bởi nước nhớt nào, không bị nhiễm ô bởi loại mủ nào, không bị nhiễm ô bởi loại máu nào, không bị nhiễm ô bởi bất cứ sự vật bất tịnh nào, thanh tịnh, trong sạch. Pháp nhĩ là như vậy.

28. Này các Tỷ-kheo, pháp nhĩ là như vậy. Khi vị
Bồ-tát từ bụng mẹ sanh ra, hai dòng nước từ hư
không hiện ra, một dòng lạnh, một dòng nóng. Hai
dòng nước ấy tắm rửa sạch sẽ cho vị Bồ-tát và cho
bà mẹ. Pháp nhĩ là như vậy.

29. Này các Tỷ-kheo, pháp nhĩ là như vậy. Vị Bồ-tát
khi sanh ra, Ngài đứng vững, thăng bằng trên hai
chân, mặt hướng phía Bắc, bước đi bảy bước, một
lọng trắng được che trên. Ngài nhìn khắp cả mọi
phương, lớn tiếng như con ngưu vương, thốt ra
lời như sau: "Ta là bậc tối thượng ở trên đời! Ta

MƯỜI HAI DUYÊN                                     353

là bậc tối tôn ở trên đời. Ta là bậc cao nhất ở trên đời. Nay là đời sống cuối cùng, không còn phải tái sanh ở đời này nữa". Pháp nhĩ là như vậy.

30. Này các Tỷ-kheo, pháp nhĩ là như vậy. Khi vị Bồ-tát từ bụng mẹ sanh ra, khi ấy một hào quang vô lượng thần diệu, thắng xa oai lực của chư Thiên hiện ra cùng khắp thế giới, gồm có các thế giới trên chư Thiên, thế giới của các Ma vương và Phạm thiên, và thế giới ở dưới gồm các vị Sa-môn, Bà-la-môn, các vị hoàng tử và dân chúng. Cho đến các cảnh giới ở giữa các thế giới, không có nền tảng, tối tăm, u ám, những cảnh giới mà mặt trăng, mặt trời với đại thần lực, đại oai đức như vậy cũng không thể chiếu thấu, trong những cảnh giới ấy, một hào quang vô lượng, thắng xa oai lực của chư Thiên hiện ra. Và các chúng sanh sống tại những chỗ ấy, nhờ hào quang ấy mới thấy nhau mà nói: "Cũng có những chúng sanh khác sống ở đây". Và mười ngàn thế giới chuyển động, rung động, chuyển động mạnh. Và hào quang vô lượng thần diệu ấy thắng xa oai lực của chư Thiên hiện ra ở thế giới. Pháp nhĩ là như vậy.

31. Này các Tỷ-kheo, khi hoàng tử Vipassĩ sinh ra,
vua Bandhumã được báo tin: "Đại vương đã được
sinh một hoàng tử". Này các Tỷ-kheo, khi thấy
hoàng tử xong, vua Bandhumã liền cho mời các vị

MƯỜI HAI DUYÊN                                    354

Bà-la-môn đoán tướng và nói: "Này các Hiền giả,
hãy xem tướng cho Hoàng tử". Này các Tỷ-kheo, khi
xem tướng Hoàng tử Vipassĩ xong, các vị Bà-la-môn
đoán tướng tâu với vua Bandhumã: "Đại vương hãy
hân hoan; Đại vương đã sinh một bậc vĩ nhân! May
mắn thay cho Đại vương, đại hạnh thay cho Đại
vương đã được một Hoàng tử như vậy sanh trong gia
đình. Tâu Đại vương, Hoàng tử này có đầy đủ ba
mươi hai tướng tốt của bậc Đại nhân. Ai có đủ ba
mươi hai tướng tốt này sẽ chọn hai con đường này
thôi, không có con đường nào khác. Nếu sống tại gia
đình, vị này sẽ trở thành vua Chuyển luân Thánh
vương, dùng chánh pháp trị nước, bình định bốn
phương, đem lại an toàn cho quốc độ, đầy đủ bảy
món báu. Bảy món báu trở thành vật sở hữu của vị
này, tức là xe báu, voi báu, ngựa báu, ngọc báu, nữ
báu, gia chủ báu và thứ bảy là tướng quân báu. Vị
này có đến hơn một ngàn thái tử, những bậc anh
hùng, lực sĩ, chinh phục quân thù. Vị này chinh phục
cõi đất này cho đến hải biên và trị nước với chánh
pháp, không dùng trượng, không dùng đao. Nếu vị
này từ bỏ gia đình, xuất gia sống không gia đình, vị
này sẽ thành bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, vén
lui màn vô minh che đời".

32. "Đại vương, ba mươi hai tướng tốt của bậc Đại nhân là gì mà Hoàng tử nếu đầy đủ những tướng tốt

MƯỜI HAI DUYÊN                                    355

này sẽ chọn đi hai con đường, không có con đường nào khác. Nếu sống tại gia đình, vị này sẽ trở thành vua Chuyển luân Thánh vương dùng chánh pháp trị nước, bình định bốn phương, đem lại an toàn cho quốc lộ, đầy đủ bảy món báu. Bảy món báu trở thành vật sở hữu của vị này, tức là xe báu, voi báu, ngựa báu, ngọc báu, nữ báu, cư sĩ báu và thứ bảy là tướng quân báu. Vị này có đến hơn một ngàn thái tử, những bậc anh hùng, lực sĩ, chinh phục quân thù. Vị này chinh phục cõi đất này cho đến hải biên và trị nước với chánh pháp, không dùng trượng, không dùng đao. Nếu vị này từ bỏ gia đình, xuất gia sống không gia đình, vị này sẽ thành bậc A-la-hán. Chánh Đẳng Giác, vén lui màn vô minh che đời?

33.   "Đại vương, Hoàng tử này có lòng bàn chân
bằng phẳng, tướng này được xem là tướng tốt
của bậc Đại nhân.
34.   "Đại vương, dưới hai bàn chân của Hoàng tử
này, có hiện ra hình bánh xe, với ngàn tăm xe,
với trục xe, vành xe, với các bộ phận hoàn toàn
đầy đủ, tướng này được xem là tướng của bậc
Đại nhân.
35.   "Đại vương, Hoàng tử này có gót chân thon
dài... (như trước)

MƯỜI HAI DUYÊN                                       356

36.   "Đại vương, Hoàng tử này có ngón tay, ngón
chân dài...
37.   "Đại vương, Hoàng tử này có tay chân mềm
mại...
38.   "Đại vương, Hoàng tử này có tay chân có màn
da lưới...
39.   "Đại vương, Hoàng tử này có mắt cá tròn như
con sò...
40.   "Đại vương, Hoàng tử này có ống chân như con
dê rừng...
41.   "Đại vương, Hoàng tử này đứng thẳng, không
co lưng xuống, có thể rờ từ đầu gối với hai bàn
tay...
42.   "Đại vương, Hoàng tử này có tướng mã âm
tàng...
43.   "Đại vương, Hoàng tử này có màu da như
đồng, màu sắc như vàng...
44.   "Đại vương, Hoàng tử này có da trơn mướt
khiến bụi không thể bám dính vào...
45.   "Đại vương, Hoàng tử này có lông da mọc từ
lông một, mỗi lỗ chân lông có một lông...

MƯỜI HAI DUYÊN                                      357

46.   "Đại vương, Hoàng tử này có lông mọc xoáy
tròn thẳng lên, mỗi sợi lông đều vậy, màu xanh
đậm như thuốc bôi mắt, xoáy lên từng xoáy
tròn nhỏ, và xoáy về hướng mặt...
47.   "Đại vương, Hoàng tử này có thân hình cao
thẳng...
48.   "Đại vương, Hoàng tử này có bảy chỗ tròn
đầy...
49.   "Đại vương, Hoàng tử này có nửa thân trước
như con sư tử...
50.   "Đại vương, Hoàng tử này không có lõm
khuyết giữa hai vai...
51.   "Đại vương, Hoàng tử này có thân thể cân đối
như cây bàng (nigrodha: ni-câu-luật). Bề cao
của thân ngang bằng bề dài của hai tay sải rộng,
bề dài của hai tay sải rộng ngang bằng bề cao
của thân...
52.   "Đại vương, Hoàng tử này có bán thân trên
vuông tròn...
53.   "Đại vương, Hoàng tử này có vị giác hết sức
sắc bén...
54.   "Đại vương, Hoàng tử này có quai hàm như con

MƯỜI HAI DUYÊN                                       358

sư tử. .
55.   "Đại vương, Hoàng tử này có bốn mươi răng...
56.   "Đại vương, Hoàng tử này có răng đều đặn...
57.   "Đại vương, Hoàng tử này có răng không
khuyết hở...
58.   "Đại vương, Hoàng tử này có răng cửa (thái xỉ)
trơn láng...
59.   "Đại vương, Hoàng tử này có tướng lưỡi rộng
dài...
60.   "Đại vương, Hoàng tử này có giọng nói tuyệt
diệu như tiếng chim ca-lăng-tần-già
(Karavika)...
61.   "Đại vương, Hoàng tử này có hai mắt màu xanh
đậm...
62.   "Đại vương, Hoàng tử này có lông mi con bò
cái...
63.   "Đại vương, Hoàng tử này giữa hai lông mày,
có sợi lông trắng mọc lên, mịn màng như bông
nhẹ.
64.   "Đại vương, Hoàng tử này có nhục kế trên đầu,

MƯỜI HAI DUYÊN                                       359

tướng này được xem là tướng tốt của bậc Đại
nhân...
33. "Đại vương, Hoàng tử có đầy đủ ba mươi hai
tướng tốt của bậc Đại nhân, với ba mươi hai tướng
tốt này, Hoàng tử sẽ chọn đi hai con đường, không
có con đường nào khác. Nếu sống tại gia đình, Hoàng
tử sẽ trở thành vua Chuyển luân Thánh vương, đem
lại an toàn cho quốc độ, đầy đủ bảy món báu. Bảy
món báu trở thành sở hữu của Ngài, tức là xe báu,
voi báu, ngựa báu, ngọc báu, nữ báu, cư sĩ báu, và
thứ bảy là tướng quân báu. Vị này có đến hơn một
ngàn thái tử, những bậc anh hùng, lực sĩ, chinh phục
quân thù. Vị này chinh phục quả đất này cho đến hải
biên và trị nước với chánh pháp, không dùng trượng,
không dùng đao. Nếu Hoàng tử từ bỏ gia đình, xuất
gia sống không gia đình, Hoàng tử sẽ thành bậc A-
la-hán, Chánh Đẳng Giác, vén lui màn vô minh che
đời".

Này các Tỷ-kheo, Vua Bandhumã ra lệnh cúng dường các vị Bà-la-môn đoán tướng ấy, các áo vải mới và làm thỏa mãn mọi sự đòi hỏi ước muốn.

34. Này các Tỷ-kheo, rồi vua Bandhumã cho nuôi những người vú cho hoàng tử Vipassĩ. Người cho bú, người tắm, người lo bồng ẳm, người mang trên nách. Này các Tỷ-kheo, một lọng trắng ngày đêm được che

MƯỜI HAI DUYÊN                                    360

trên hoàng tử Vipassĩ, và lệnh được truyền ra:
"Không được để lạnh hay nóng, cỏ, bụi, hay sương
làm phiền hoàng tử". Hoàng tử Vipassĩ được mọi
người âu yếm. Này các Tỷ-kheo, cũng như hoa sen
xanh, hoa sen hồng, hay hoa sen trắng được mọi
người yêu thích. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, hoàng
tử Vipassĩ được mọi người âu yếm, gần như được ẳm
từ nách này qua nách người khác.

35. Này các Tỷ-kheo, khi hoàng tử Vipassĩ được sinh
ra, hoàng tử phát âm rất là tuyệt diệu, âm vận điều
hòa, dịu ngọt và hấp dẫn. Này các Tỷ-kheo, giống
như con chim ca-lăng-tân-già sinh trong núi Hy-mã-
lạp sơn, giọng chim rất là tuyệt diệu, âm vận điều
hòa, dịu ngọt và hấp dẫn. Cũng vậy này các Tỷ-kheo,
Hoàng Tử Vipassĩ phát âm rất là tuyệt diệu, âm vận
điều hòa, dịu ngọt và hấp dẫn.

36. Này các Tỷ-kheo, khi hoàng tử Vipassĩ sanh ra, Thiên nhãn hiện ra với Ngài, do nghiệp báo sanh, và nhờ Thiên nhãn ấy, Ngài có thể nhìn khắp chung quanh đến một do tuần, ban ngày cũng như ban đêm.

37. Này các Tỷ-kheo, khi hoàng tử Vipassĩ sanh ra, Ngài nhìn thẳng sự vật với cặp mắt không nhấp nháy, như hàng chư Thiên ở Tam thập tam thiên. Vì hoàng tử Vipassĩ nhìn không nhấp nháy, nên này các Tỷ-

MƯỜI HAI DUYÊN                                   361

kheo, hoàng tử Vipassĩ được gọi tên là "Vipassì
Vipassì", "Vị đã nhìn thấy". Này các Tỷ-kheo, khi
vua Bandhumã ngồi xử kiện, vua cho đặt hoàng tử
Vipassì ngồi bên nách mình để xử kiện. Này các Tỷ-
kheo, hoàng tử Vipassì ngồi bên nách vua cha như
vậy và chú tâm quan sát phương thức xử kiện đến
nỗi tự mình cũng có thể phán đoán xử kiện. Này các
Tỷ-kheo, do hoàng tử Vipassì "có thể quan sát và xử
kiện đúng luật pháp" và danh từ "Vipassì Vipassì"
càng được dùng để đặt tên cho Ngài.

38. Này các Tỷ-kheo, rồi vua Bandhumã cho xây
dựng ba tòa lâu đài cho hoàng tử Vipassì, một cho
mùa mưa, một cho mùa đông, một cho mùa lạnh, và
năm món dục lạc đều được chuẩn bị đầy đủ. Này các
Tỷ-kheo, hoàng tử Vipassì sống bốn tháng mưa trong
lâu đài dành cho mùa mưa, được hầu hạ mua vui với
các nữ nhạc sĩ, và không một lần nào, Ngài bước
xuống khỏi lầu.

II

1. - Này các Tỷ-kheo, hoàng tử Vipassì, sau thời gian nhiều năm, nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm, cho gọi người đánh xe: "Này khanh, hãy cho thắng các cỗ xe thù thắng, chúng ta sẽ đi đến vườn ngự uyển để xem phong cảnh" - "Thưa vâng, Hoàng Tử". Này các Tỷ-

MƯỜI HAI DUYÊN                                     362

kheo, người đánh xe vâng lời hoàng tử Vipassì, cho thắng các cỗ xe thù thắng rồi bạch hoàng tử Vipassì: "Tâu Hoàng tử, các cỗ xe thù thắng đã thắng xong. Hãy làm những gì Hoàng tử xem là hợp thời".

Này các Tỷ-kheo, lúc bấy giờ hoàng tử Vipassì leo lên cỗ xe thù thắng và cùng với các cỗ xe thù thắng khác, tiến đến vườn ngự uyển.

2. Này các Tỷ-kheo, hoàng tử Vipassì trên đường đi
đến vườn ngự uyển, thấy một người già nua, lưng
còm như nóc nhà, chống gậy, vừa đi vừa run rẩy,
khổ não, không còn đâu là tuổi trẻ. Thấy vậy hoàng
tử hỏi người đánh xe:

- "Này khanh, người đó là ai vậy? Sao thân người đó không giống các người khác?"

- "Tâu Hoàng tử, người đó là một người được gọi là già vậy".

- "Này khanh, sao người ấy được gọi là một người già?"

- "Tâu Hoàng tử, người ấy gọi là già vì nay người ấy sống không bao lâu nữa".

- "Này khanh, vậy rồi Ta có bị già không, một

MƯỜI HAI DUYÊN                                    363

người chưa qua tuổi già?"

- "Tâu Hoàng tử, Hoàng tử và cả con nữa, chúng ta tất cả sẽ bị già nua, dầu chúng ta chưa qua tuổi già!"

- "Này khanh, thôi nay thăm vườn ngự uyển như vậy là vừa rồi. Hãy cho đánh xe trở về cung".

- "Thưa vâng, Hoàng tử".

Này các Tỷ-kheo, người đánh xe vâng theo lời hoàng
tử, cho đánh xe trở về cung. Này các Tỷ-kheo, hoàng
tử Vipassì về trong cung, đau khổ, sầu muộn và
suy nghĩ. "Sỉ nhục thay, cái gọi là sanh. Và ai sanh
ra cũng phải già yếu như vậy!".

3. Này các Tỷ-kheo, khi ấy vua Bandhumà cho gọi
người đánh xe và hỏi: "Này khanh, Hoàng tử có vui
vẻ không, tại vườn ngự uyển? "Này khanh, Hoàng tử
có hoan hỷ không, tại vườn ngự uyển?".

- "Tâu Đại vương, Hoàng tử không có vui vẻ tại vườn ngự uyển. Tâu Đại vương, Hoàng tử không có hoan hỷ, tại vườn ngự uyển"

- "Này khanh, khi đến vườn ngự uyển, Hoàng tử đã thấy gì?"

MƯỜI HAI DUYÊN                                    364

- "Tâu đại vương, Hoàng tử trong khi đi đến vườn ngự uyển, thấy một người già nua, lưng còm như nóc nhà, chống gậy vừa đi vừa run rẩy, khổ não không còn đâu là tuổi trẻ. Thấy vậy, Hoàng tử hỏi con: "Này khanh, người đó là ai vậy? Sao tóc người đó không giống các người khác? Sao thân người đó không giống các người khác?" - "Tâu Hoàng tử, người ấy được gọi là vậy" - "Này khanh, sao người ấy được gọi là người già? - "Tâu Hoàng tử, người ấy gọi là già, vì nay người ấy sống không bao lâu nữa". - "Này khanh, vậy rồi Ta có phải bị già không, một người chưa qua tuổi già?" - "Tâu Hoàng tử, Hoàng tử và cả con nữa, chúng ta tất cả sẽ bị già nua, dầu chúng ta chưa qua tuổi già" - "Này khanh, thôi nay thăm vườn ngự uyển như vậy vừa rồi. Hãy cho đánh xe trở về cung". - "Thưa vâng, Hoàng Tử!". Tâu Đại vương, con vâng lời Hoàng tử Vipassì, cho đánh xe trở về cung. Tâu Đại vương, Hoàng tử trở về cung, đau khổ, sầu muộn và suy nghĩ. "Sỉ nhục thay, cái gọi là sanh. Và ai sanh ra cũng phải già yếu như vậy".

4. Này các Tỷ-kheo, khi ấy vua Bandhumà suy nghĩ:
"Không thể để cho hoàng tử Vipassì từ chối không
trị vì. Không thể để cho Hoàng tử Vipassì xuất gia.
Không thể để cho lời của các vị Bà-la-môn đoán
tướng trở thành sự thật".

MƯỜI HAI DUYÊN                                     365

Này các Tỷ-kheo, rồi vua Bandhumà lại sắp đặt cho
hoàng tử Vipassì đầy đủ năm món dục lạc nhiều hơn
nữa, để hoàng tử Vipassì có thể trị vì, để hoàng tử
Vipassì khỏi phải xuất gia, để cho lời các vị Bà-la-
môn đoán tướng không trúng sự thật. Và, này các Tỷ-
kheo, hoàng tử Vipassì sống tận hưởng đầy đủ sung
túc năm món dục lạc.

5. Này các Tỷ-kheo hoàng tử Vipassì, sau thời gian nhiều năm, nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm cho gọi người đánh xe... (như trước).

6. Này các Tỷ-kheo, hoàng tử Vipassì, khi đang đi đến vườn ngự uyển, thấy một người bệnh hoạn, khổ não, nguy kịch, bò lết trong tiểu tiện, đại tiện của mình, cần có người khác nâng đỡ, cần có người khác dìu dắt. Thấy vậy, hoàng tử hỏi người đánh xe:

- "Này khanh, người này đã làm gì, mà mắt của
nó không giống mắt của những người khác,
giọng nói của nó không giống giọng nói của
những người khác?"

- "Tâu Hoàng tử, đó là một người được gọi là một người bệnh vậy".

- "Này khanh, sao người ấy được gọi là một

MƯỜI HAI DUYÊN                                    366

người bệnh?"

- "Tâu Hoàng tử, người ấy được gọi là một người bệnh vì người ấy chưa thoát khỏi căn bệnh của mình"

- "Này khanh, vậy rồi ta có bị bệnh không, một người chưa bị bệnh?"

- "Tâu Hoàng tử, Hoàng tử và cả con nữa, tất cả chúng ta sẽ bị bệnh tật, dầu chúng ta chưa bị bệnh tật".

- "Này khanh, thôi nay thăm vườn ngự uyển như vậy vừa rồi. Hãy cho đánh xe trở về cung".

- "Thưa vâng, Hoàng tử".

Này các Tỷ-kheo, người đánh xe vâng theo lời hoàng
tử cho đánh xe trở về cung. Này các Tỷ-kheo, hoàng
tử Vipassì về trong cung, đau khổ, sầu muộn và suy
nghĩ: "Sỉ nhục thay, cái gọi là sanh! Và ai sanh ra,
cũng phải già, cũng phải bệnh!"

7. Này các Tỷ-kheo, khi ấy vua Bandhumà cho gọi người đánh xe và hỏi: "Này khanh, Hoàng tử có vui vẻ không tại vườn ngự uyển? Hoàng tử có hoan hỷ không tại vườn ngự uyển?" - "Tâu Đại vương, Hoàng

MƯỜI HAI DUYÊN                                    367

tử không có vui vẻ tại vườn ngự uyển. Tâu Đại vương, Hoàng tử không có hoan hỷ tại vườn ngự uyển" - "Này khanh, khi đi đến vườn ngự uyển, Hoàng tử đã thấy gì?" - "Tâu Đại vương, Hoàng tử trong khi đến vườn ngự uyển thấy một người bệnh hoạn, khổ não, nguy kịch, bò lết trong tiểu tiện, đại tiện của mình, cần có người khác nâng đỡ, cần có người khác dìu dắt. Thấy vậy, Hoàng tử hỏi con: "Này khanh, người đó đã làm gì mà mắt của nó không giống mắt của người khác, giọng nói của nó không giống giọng nói của những người khác?" - "Tâu Hoàng tử, đó là một người được gọi là môt người bệnh vậy". - "Này khanh, sao người ấy được gọi là một người bệnh?" - "Tâu Hoàng tử, người ấy được gọi là người bệnh, vì người ấy chưa khỏi căn bệnh của mình!" - "Này khanh, vậy rồi ta có bị bệnh không, một người chưa bị bệnh?" - "Tâu Hoàng tử, Hoàng tử và cả con nữa, tất cả chúng ta sẽ bị bệnh tật, dầu chúng ta chưa bị bệnh tật". - "Này khanh, thôi nay thăm vườn ngự uyển như vậy vừa rồi! Hãy cho đánh xe trở về cung". - "Thưa vâng, Hoàng tử". Con vâng theo lời Hoàng tử cho đánh xe trở về cung. Tâu Đại vương, Hoàng tử về trong cung, đau khổ, sầu muộn và suy nghĩ: "Sỉ nhục thay, cái gọi là sanh! Và ai sanh ra, cũng phải già, cũng phải bệnh!".

- Này các Tỷ-kheo, khi ấy vua Bandhumà suy nghĩ:

MƯỜI HAI DUYÊN                                     368

"Không thể để cho Hoàng tử Vipassì từ chối không trị vì! Không thể để cho Hoàng tử Vipassì xuất gia! Không thể để cho lời của các vị Bà-la-môn đoán tướng trở thành sự thật". Này các Tỷ-kheo, rồi vua Bandhuma, lại sắp đặt cho hoàng tử Vipassì đầy đủ năm món dục lạc nhiều hơn nữa, để hoàng tử Vipassì có thể trị vì, để hoàng tử Vipassì không thể xuất gia, để cho lời các vị Bà-la-môn đoán tướng không trúng sự thật. Và này các Tỷ-kheo, hoàng tử Vipassì sống tận hưởng, đầy đủ, sung túc năm món dục lạc.

9. Này các Tỷ-kheo, hoàng tử Vipassì, sau thời gian
nhiều năm, nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm, cho gọi
người đánh xe: "Này khanh, hãy cho thắng các cỗ xe
thù thắng, chúng ta sẽ đi đến vườn ngự uyển để xem
phong cảnh". - "Thưa vâng, Hoàng tử".

Này các Tỷ-kheo, người đánh xe vâng lời hoàng tử
Vipassì, cho thắng các cỗ xe thù thắng rồi bạch
hoàng tử Vipassì: "Tâu hoàng tử, các cỗ xe thù thắng
đã thắng xong. Hãy làm những gì Hoàng tử xem là
hợp thời".

Này các Tỷ-kheo, lúc bấy giờ hoàng tử Vipassì leo lên cỗ xe thù thắng và cùng với các cỗ xe thù thắng khác, tiến đến vườn ngự uyển.

10. - Này các Tỷ-kheo, hoàng tử Vipassì trên đường

MƯỜI HAI DUYÊN                                      369

đi đến vườn ngự uyển, thấy một số đông người, mặc sắc phục khác nhau, và đang dựng một dàn hỏa táng. Thấy vậy, hoàng tử hỏi người đánh xe:

- "Này khanh, vì sao đám đông người ấy mặc sắc
phục khác nhau và đang dựng một dàn hỏa
táng?"
- "Tâu Hoàng tử, vì có một người vừa mới mệnh
chung"
- "Này khanh, vậy ngươi hãy đánh xe đến gần
người vừa mới mệnh chung!"
- "Thưa vâng, tâu Hoàng tử."
Này các Tỷ-kheo, người đánh xe vâng theo lời hoàng
tử, cho đánh xe đến người vừa mới mệnh chung. Này
các Tỷ-kheo, khi thấy thây người chết, hoàng tử
Vipassì hỏi:

- "Này khanh, sao người ấy được gọi là người đã
chết?"
- "Tâu Hoàng tử, người ấy được gọi là người đã
chết vì nay bà mẹ, ông cha, các người bà con
ruột thịt khác không thấy người ấy nữa; và
người ấy cũng không thấy bà mẹ, ông cha hay
những người bà con ruột thịt khác!"

MƯỜI HAI DUYÊN                                  370

- "Này khanh, vậy Ta chưa chết, rồi có bị chết
không? Phụ vương, Mẫu hậu hay những người
bà con ruột thịt khác sẽ không thấy Ta chăng,
và Ta sẽ không thấy Phụ vương, Mẫu hậu hay
những bà con ruột thịt chăng?"
- "Tâu Hoàng tử, Hoàng tử và cả con nữa, chúng
ta tuy nay chưa chết nhưng rồi sẽ cũng bị chết.
Phụ vương, Mẫu hậu hay các người bà con ruột
thịt khác sẽ không thấy Hoàng Tử, và Hoàng tử
sẽ không thấy Phụ vương, Mẫu hậu hay các
người bà con ruột thịt khác".
- "Này khanh, thôi nay thăm vườn ngự uyển như
vậy vừa rồi. Hãy cho đánh xe trở về cung".
- "Thưa vâng, Hoàng tử".
Này các Tỷ-kheo, người đánh xe vâng lời hoàng tử,
cho đánh xe trở về cung. Này các Tỷ-kheo, hoàng tử
Vipassì về trong cung, đau khổ, sầu muộn và suy
nghĩ: "Sỉ nhục thay cái gọi là sanh! Và ai sanh ra
cũng phải già, cũng phải bệnh, cũng phải chết như
vậy!".

11. Này các Tỷ-kheo, khi ấy vua Bandhumà cho gọi người đánh xe và hỏi: "Này khanh, Hoàng tử có vui vẻ không, tại vườn ngự uyển? Hoàng tử có hoan hỷ

MƯỜI HAI DUYÊN                                   371

không, tại vườn ngự uyển?"- "Tâu Đại vương, Hoàng tử không có vui vẻ tại vườn ngự uyển. Hoàng tử không có hoan hỷ tại vườn ngự uyển". - "Này khanh đi đến vườn ngự uyển, Hoàng tử đã thấy gì?" - "Tâu Đại vương, Hoàng tử trong khi đang đi đến vườn ngự uyển, thấy một số đông người, mặc sắc phục khác nhau và đang dựng một dàn hỏa táng. Thấy vậy Hoàng tử hỏi con: "Này khanh, vì sao đám đông người ấy, mặc sắc phục khác nhau và đang dựng một dàn hỏa táng?" - "Tâu Hoàng tử, vì có một người mới mệnh chung". - "Này khanh, vậy ngươi hãy đánh xe lại gần người vừa mới mệnh chung". - "Thưa vâng, tâu Hoàng tử". Con vâng theo lời Hoàng tử, cho đánh xe đến gần người vừa mới mệnh chung. Khi thấy thây chết, Hoàng tử hỏi con: "Này khanh, sao người ấy được gọi là người đã chết?" - "Tâu Hoàng tử, người ấy được gọi là người đã chết, vì nay bà mẹ, ông cha hay những bà con ruột thịt khác không thấy người ấy nữa! Và người ấy cũng không thấy bà mẹ, ông cha hay những người bà con ruột thịt khác". - "Này khanh, vậy Ta chưa chết rồi có bị chết không? Phụ vương, Mẫu hậu hay những người bà con ruột thịt khác sẽ không thấy Ta chăng? Và Ta sẽ không thấy Phụ vương, Mẫu hậu hay những người bà con ruột thịt khác chăng?" - "Tâu Hoàng tử, Hoàng tử và cả con nữa, chúng ta tuy nay chưa chết nhưng rồi cũng sẽ bị chết. Phụ vương, Mẫu hậu hay những

MƯỜI HAI DUYÊN                                   372

người bà con ruột thịt khác sẽ không thấy hoàng tử,
và hoàng tử sẽ không thấy Phụ vương, Mẫu hậu hay
các người bà con ruột thịt khác" - "Này khanh, thôi
nay thăm vườn ngự uyển như vậy vừa rồi. Hãy cho
đánh xe trở về cung". - "Thưa vâng, Hoàng tử". Con
vâng theo lời hoàng tử Vipassì cho đánh xe trở về
cung. Hoàng tử về trong cung đau khổ, sầu muộn và
suy nghĩ: "Sỉ nhục thay cái gọi là sanh! Và ai sanh ra
cũng phải già, cũng phải bệnh, cũng phải chết như
vậy!".

12. Nay các Tỷ-kheo, khi ấy vua Bandhumà suy
nghĩ: "Không thể để cho hoàng tử Vipassì từ chối
không trị vì! Không thể để cho hoàng tử Vipassì xuất
gia. Không thể để cho lời các vị Bà-la-môn đoán
tướng trở thành sự thật".

- Này các Tỷ-kheo, rồi vua Bandhumà lại sắp đặt cho
hoàng tử Vipassì đầy đủ năm món dục lạc nhiều hơn
nữa, để hoàng tử Vipassì có thể trị vì, để hoàng tử
Vipassì không thể xuất gia, để cho lời các vị Bà-la-
môn đoán tướng không đúng sự thật. Và này các Tỷ-
kheo, Hoàng tử Vipassì sống tận hưởng, đầy đủ, sung
túc năm món dục lạc.

13. Này các Tỷ-kheo, hoàng tử Vipassì, sau thời gian nhiều năm, nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm cho gọi

MƯỜI HAI DUYÊN                                      373

người đánh xe: "Này khanh, hãy cho thắng các cỗ xe thù thắng, chúng ta sẽ đi đến vườn ngự uyển để xem phong cảnh". - "Thưa vâng, Hoàng tử".

Này các Tỷ-kheo, người đánh xe vâng lời hoàng tử
Vipassì, cho thắng các cỗ xe thù thắng rồi bạch
hoàng tử Vipassì: "Tâu Hoàng tử, các cỗ xe thù thắng
đã thắng xong. Hãy làm những gì Hoàng tử xem là
hợp thời".

Này các Tỷ-kheo, lúc bấy giờ hoàng tử Vipassì leo lên cỗ xe thù thắng và cùng với các cỗ xe thù thắng khác, tiến đến vườn ngự uyển.

14. Này các Tỷ-kheo, hoàng tử Vipassì trên đường đi đến ngự uyển thấy một vị xuất gia, đầu trọc, đắp áo cà sa. Thấy vậy, hoàng tử hỏi người đánh xe:

- "Này khanh, người này đã làm gì, mà đầu
người ấy lại khác đầu của những người khác,
và áo của người ấy cũng khác áo của những
người khác?"
- "Tâu Hoàng tử, người ấy được gọi là người
xuất gia!"
- "Này khanh, sao người ấy được gọi là người
xuất gia?"

MƯỜI HAI DUYÊN                                    374

- "Tâu Hoàng tử, xuất gia nghĩa là khéo tu phạm
hạnh, khéo tu tịnh hạnh, khéo hành thiện
nghiệp, khéo hành công đức nghiệp, khéo giữ
không hại chúng sanh, khéo có lòng từ đối với
chúng sanh!"
- "Này khanh, hãy đánh xe đến gần vị xuất gia".
- "Thưa vâng, Hoàng tử".
Này các Tỷ-kheo, người đánh xe vâng theo lời hoàng
tử Vipassì, đánh xe đến gần người xuất gia. Này các
Tỷ-kheo, rồi hoàng tử Vipassì hỏi vị xuất gia:

- "Thưa Hiền giả, Ngài đã làm gì, mà đầu của
Ngài không giống những người khác, và áo của
Ngài không giống các người khác?"
- "Thưa Hoàng tử, tôi là một người xuất gia!"
- "Thưa Hiền giả, thế nào gọi là người xuất gia?"
- "Thưa Hoàng tử, tôi là người được gọi là xuất
gia, vì tôi khéo tu phạm hạnh, khéo tu tịnh
hạnh, khéo hành thiện nghiệp, khéo hành công
đức nghiệp, khéo giữ không hại chúng sanh,
khéo có lòng từ đối với chúng sanh".
- "Thưa Hiền giả, lành thay hạnh xuất gia của

MƯỜI HAI DUYÊN                                    375

Ngài, lành thay khéo tu phạm hạnh, khéo tu
tịnh hạnh, khéo hành thiện nghiệp, khéo hành
công đức nghiệp, khéo giữ không hại chúng
sanh, khéo có lòng từ đối với chúng sanh".
15. Này các Tỷ-kheo, rồi hoàng tử Vipassì bảo người
đánh xe:

- "Này khanh, hãy lấy xe này và cho đánh xe về
cung. Còn Ta ở nơi đây, sẽ cạo bỏ râu tóc, đắp
áo cà sa, xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không
gia đình".

- "Thưa vâng, Hoàng tử".

Người đánh xe vâng lời hoàng tử Vipassì lấy xe và
đánh xe về cung. Còn hoàng tử Vipassì, chính tại chỗ
ấy, cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà sa, xuất gia từ bỏ gia
đình, sống không gia đình.

16. Này các Tỷ-kheo, lúc bấy giờ, tại kinh đô Bandhumatì có một đại chúng tám vạn bốn ngàn người nghe tin: "Hoàng tử Vipassì đã cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà sa, xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình". Khi nghe tin, các vị ấy suy nghĩ: "Pháp luật như vậy không phải tầm thường, xuất gia như vậy không phải tầm thường, vì hoàng tử Vipassì trong pháp luật ấy đã cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà sa, xuất

MƯỜI HAI DUYÊN                                     376

gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình". Nay hoàng
tử Vipassì đã cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà sa, xuất gia từ
bỏ gia đình, sống không gia đình tại sao chúng ta lại
không?"

Này các Tỷ-kheo, rồi đại chúng tám vạn bốn ngàn
người ấy cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà sa, xuất gia, từ bỏ
gia đình, sống không gia đình, dưới sự lãnh đạo của
Bồ-tát Vipassì. Rồi Bồ-tát Vipassì cùng với đồ
chúng, du hành, đi ngang qua những làng, thị xã và
đô thị.

17. Này các Tỷ-kheo, trong khi yên lặng tịnh cư, Bồ-
tát Vipassì suy nghĩ: "Sao Ta lại sống bị bao vây bởi
đồ chúng này. Tốt hơn là Ta sống một mình, lánh xa
đồ chúng này!"

Này các Tỷ-kheo, sau một thời gian Bồ-tát Vipassì sống một mình, lánh xa đồ chúng, tám vạn bốn ngàn vị xuất gia này đi một ngả, Bồ-tát Vipassì đi một ngả.

18. Này các Tỷ-kheo, trong khi yên lặng tịnh cư tại chỗ thanh vắng, Bồ-tát Vipassì suy nghĩ: "Thế giới này thật rơi vào cảnh khổ não, phải sanh rồi già, rồi chết, rồi từ bỏ thế giới này để tái sanh thế giới khác. Không một ai biết một con đường giải thoát khỏi sự đau khổ này, thoát khỏi già và chết".

MƯỜI HAI DUYÊN                                       377

Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì suy nghĩ:
"Cái gì có mặt, già chết mới có mặt? Do duyên gì,
già chết sanh?". Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát
Vipassì, sau khi như lý tư duy, nhờ trí tuệ phát
sanh minh kiến sau đây: "Do sanh có mặt, nên già,
chết có mặt. Do duyên sanh, nên già chết sanh".

- Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì suy nghĩ:
"Cái gì có mặt, sanh mới có mặt? Do duyên gì,
sanh phát khởi?" Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát
Vipassì, sau khi như lý tư duy, nhờ trí tuệ,
phát sanh minh kiến sau đây: "Do hữu có
mặt nên sanh mới có mặt. Do duyên hữu, nên
sanh phát khởi".
- Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì suy nghĩ:
"Cái gì có mặt, hữu mới có mặt? Do duyên gì,
hữu phát sanh?" Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát
Vipassì, sau khi như lý tư duy, nhờ trí tuệ phát
sanh minh kiến sau đây: "Do thủ có mặt nên
hữu mới có mặt. Do duyên thủ, hữu phát sanh".
- Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì suy nghĩ:
"Cái gì có mặt, thủ mới có mặt? Do duyên gì,
thủ phát sanh?". Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát
Vipassì, sau khi như lý tư duy, nhờ trí tuệ phát
sanh minh kiến sau đây: "Do ái có mặt, thủ mới
phát sanh".

MƯỜI HAI DUYÊN                                    378

- Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì suy nghĩ:
"Cái gì có mặt, ái mới có mặt. Do duyên gì, ái
phát sanh?" Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát
Vipassì, sau khi như lý tư duy, nhờ trí tuệ phát
sanh minh kiến sau đây: "Do thọ có mặt, ái mới
có mặt. Do duyên thọ, ái phát sanh".
- Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì suy nghĩ:
"Cái gì có mặt, thọ mới có mặt. Do duyên gì,
thọ mới phát sanh?" Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-
tát Vipassì, sau khi như lý tư duy, nhờ trí tuệ
phát sanh minh kiến sau đây: "Do xúc có mặt,
thọ mới có mặt. Do duyên xúc, thọ mới phát
sanh".
- Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì suy nghĩ:
"Cái gì có mặt, xúc mới có mặt. Do duyên gì
xúc mới phát sanh?" Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-
tát Vipassì, sau khi như lý tư duy, nhờ trí tuệ
phát sanh minh kiến sau đây: "Do lục nhập có
mặt, xúc mới có mặt. Do duyên lục nhập, xúc
mới phát sanh ".
- Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì suy nghĩ:
"Cái gì có mặt, lục nhập mới có mặt. Do duyên
gì, lục nhập mới phát sanh?" Này các Tỷ-kheo,
rồi Bồ-tát Vipassì, sau khi như lý tư duy, nhờ
trí tuệ pháp sanh minh kiến sau đây: "Do danh

MƯỜI HAI DUYÊN                                   379

sắc có mặt, lục nhập mới có mặt. Do duyên
danh sắc, lục nhập mới phát sanh".
- Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì suy nghĩ:
"Cái gì có mặt, danh sắc mới có mặt? Do duyên
gì, danh sắc mới phát sanh?" Này các Tỷ-kheo,
rồi Bồ-tát Vipassì, sau khi như lý tư duy, nhờ
trí tuệ pháp sanh minh kiến sau đây: "Do thức
có mặt, danh sắc có mới có mặt. Do duyên
thức, danh sắc mới phát sanh".
- Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì suy nghĩ:
"Cái gì có mặt, thức mới có mặt. Do duyên gì,
thức mới phát sanh?" Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-
tát Vipassì, sau khi như lý tư duy, nhờ trí tuệ
phát sanh minh kiến sau đây: "Do danh sắc có
mặt, thức mới có mặt. Do duyên danh sắc, thức
mới phát sanh".
19. Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì suy nghĩ như
sau: "Thức này xoay trở lui lại, từ nơi danh sắc,
không vượt khỏi danh sắc. Chỉ như thế này, con
người được sanh ra hay trở thành già, hay bị chết,
hay từ biệt cõi này, hay sanh lại ở cõi khác, nghĩa
là do duyên danh sắc, thức sanh; do duyên thức,
danh sắc sanh; do duyên danh sắc, lục nhập sanh;
do duyên lục nhập, xúc sanh; do duyên xúc, thọ
sanh; do duyên thọ, ái sanh; do duyên ái, thủ

MƯỜI HAI DUYÊN                                    380

sanh; do duyên thủ, hữu sanh; do duyên hữu,
sanh sanh; do duyên sanh, lão, tử, sầu bi, khổ ưu
não sanh. Như vậy là sự tập khởi của toàn bộ khổ
uẩn này".

 "Tập khởi, tập khởi". Này các Tỷ-kheo, từ nơi Bồ-
tát Vipassì, khởi sanh pháp nhãn từ trước chưa
từng được nghe, trí sanh, tuệ sanh, minh sanh, ánh
sáng sanh.

20. Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì suy nghĩ: "Do cái gì không có mặt, già chết không có mặt? Cái gì diệt, già chết diệt?" Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ- tát Vipassì, sau khi như lý tư duy, nhờ trí tuệ phát sanh minh kiến sau đây: "Do sanh không có mặt, già chết không có mặt, do sanh diệt, già chết diệt".

Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì suy nghĩ: "Do
cái gì không có mặt, sanh không có mặt? Cái gì diệt,
sanh diệt?" Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì, sau
khi như lý tư duy, nhờ trí tuệ phát sanh minh kiến
sau đây: "Do hữu không có mặt, sanh không có mặt,
do hữu diệt, sanh diệt".

Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì suy nghĩ: "Do cái gì không có mặt, hữu không có mặt? Cái gì diệt, hữu diệt?". Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì, sau khi như lý tư duy, nhờ trí tuệ phát sanh minh kiến

MƯỜI HAI DUYÊN                                     381

sau đây: "Do thủ không có mặt, hữu không có mặt, do thủ diệt, hữu diệt".

Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì suy nghĩ: "Do
cái gì không có mặt, thủ không có mặt? Cái gì diệt,
thủ diệt?" Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì, sau
khi như lý tư duy, nhờ trí tuệ phát sanh minh kiến
sau đây: "Do ái không có mặt, thủ không có mặt, do
ái diệt, thủ diệt".

Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì suy nghĩ: "Do
cái gì không có mặt, ái không có mặt? Cái gì diệt, ái
diệt?" Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì, sau khi
như lý tư duy, nhờ trí tuệ phát sanh minh kiến sau
đây: "Do thọ không có mặt, ái không có mặt, do thọ
diệt, ái diệt".

Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì suy nghĩ: "Do
cái gì không có mặt, thọ không có mặt? Cái gì diệt,
thọ diệt?" Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì, sau
khi như lý tư duy, nhờ trí tuệ phát sanh minh kiến
sau đây: "Do xúc không có mặt, thọ không có mặt,
do xúc diệt, thọ diệt".

Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì suy nghĩ: "Do cái gì không có mặt xúc không có mặt? Cái gì diệt, xúc diệt?" Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì, sau khi như lý tư duy, nhờ trí tuệ phát sanh minh kiến

MƯỜI HAI DUYÊN                                     382

sau đây: "Do lục nhập không có mặt, xúc không có mặt, do lục nhập diệt, xúc diệt".

Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì suy nghĩ: "Do cái gì có mặt, lục nhập không có mặt? Cái gì diệt, lục nhập diệt". Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì, sau khi như lý tư duy, nhờ trí tuệ phát sanh minh kiến sau đây: "Do danh sắc không có mặt, lục nhập không có mặt, do danh sắc diệt, lục nhập diệt".

Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì suy nghĩ: "Do cái gì không có mặt, danh sắc không có mặt? Cái gì diệt danh sắc diệt?" Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì, sau khi như lý tư duy, nhờ trí tuệ pháp sanh minh kiến sau đây: "Do thức không có mặt, danh sắc không có mặt, do thức diệt, danh sắc diệt".

Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì suy nghĩ: "Cái
gì không có mặt, thức không có mặt? Do cái gì diệt,
thức diệt?" Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì, sau
khi như lý tư duy, nhờ trí tuệ pháp sanh minh kiến
sau đây: "Do danh sắc không có mặt, thức không có
mặt, do danh sắc diệt, thức diệt".

21. Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì suy nghĩ: "Ôi, Ta đã chứng được con đường đưa đến Bồ- đề, nhờ pháp tu quán. Nghĩa là, do danh sắc diệt, thức diệt; do thức diệt, danh sắc diệt; do danh sắc

MƯỜI HAI DUYÊN                                      383

diệt, lục nhập diệt; do lục nhập diệt, xúc diệt; do xúc diệt, thọ diệt, do thọ diệt, ái diệt; do ái diệt, thủ diệt; do thủ diệt, hữu diệt; do hữu diệt, sanh diệt; do sanh diệt, già, chết, ưu, bi, khổ, sầu, não diệt. Như vậy, toàn bộ khổ uẩn diệt".

 "Diệt, diệt". Này các Tỷ-kheo, từ nơi Bồ-tát
Vipassì, khởi sanh pháp nhãn từ trước chưa từng
được nghe, trí sanh, tuệ sanh, minh sanh, ánh sáng
sanh.

22. Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì, sau một thời gian sống quán sự sanh diệt trong năm uẩn: "Đây là sắc, đây là sắc tập khởi, đây là sắc diệt. Đây là thọ, đây là thọ tập khởi, đây là thọ diệt. Đây là tưởng, đây là tưởng tập khởi, đây là tưởng diệt. Đây là hành, đây là hành tập khởi, đây là hành diệt! Đây là thức, đây là thức tập khởi, đây là thức diệt".

Và đối với Ngài, sau khi sống quán pháp sanh diệt trong năm thủ uẩn, chẳng bao lâu các lậu hoặc được tiêu trừ và Ngài được giải thoát.

III.

1. Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác liền suy nghĩ: "Nay Ta hãy thuyết pháp".

MƯỜI HAI DUYÊN                                      384

Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác suy nghĩ: "Pháp này do Ta chứng được, thật là sâu kín, khó thấy, khó chứng, tịch tịnh, cao thượng, siêu lý luận, vi diệu, chỉ người trí mới hiểu thấu. Còn quần chúng này thì ưu ái dục, khoái ái dục, ham thích ái dục. Đối với quần chúng ưa ái dục, khoái ái dục, ham thích ái dục, thật khó mà thấy được định lý ida-paccayata paticca samuppàda: Y tánh duyên khởi pháp; thật khó mà thấy được định lý tất cả hành là tịch tịnh, tất cả sanh y được trừ bỏ, ái được đoạn tận, ly dục, ái diệt, Niết-bàn. Nếu nay Ta thuyết pháp mà các người khác không hiểu Ta, thời như vậy thật khổ não cho Ta!"

2. Này các Tỷ-kheo, với Thế Tôn Vipassì, bậc A-la- hán, Chánh Đẳng Giác, những bài kệ bất khả tư nghì, từ trước chưa từng được nghe, được khởi lên:

Sao nay Ta lại nói lên chánh pháp mà Ta đã
chứng ngộ rất khó khăn.
Pháp này khó mà chứng ngộ với những ai bị
tham sân chi phối.
Những ai bị ái nhiễm và vô minh bao phủ rất
khó thấy pháp này.
Một pháp đi ngược dòng, vi diệu, thâm sâu,
khó thấy, vi tế.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       385

Này các Tỷ-kheo, với những lời như vậy, suy tư trên vấn đề, tâm của Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, hướng về vô vi, thụ động, không muốn thuyết pháp. Khi bấy giờ, một trong các vị Đại Phạm thiên, khi biết được tư tưởng của Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, nhờ tư tưởng của mình, liền suy nghĩ: "Than ôi, thế giới sẽ bị tiêu diệt, thế giới sẽ bị hoại vong, nếu tâm của Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, hướng về vô vi, thụ động, không muốn thuyết pháp!"

3. Này các Tỷ-kheo, vị Đại Phạm thiên ấy, như một nhà lực sĩ duỗi thẳng cánh tay đã co lại, hay co lại cánh tay duỗi thẳng, cũng vậy vị ấy biến mất từ thế giới Phạm thiên và hiện ra trước mặt Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác. Này các Tỷ-kheo, rồi vị Đại Phạm thiên đắp thượng y trên một bên vai, quỳ đầu gối bên phải trên mặt đất, chắp tay hướng về Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác và bạch rằng: "Bạch Thế Tôn, hãy thuyết pháp! Bạch Thiện Thệ, hãy thuyết pháp! Có những chúng sanh ít bị bụi trần che phủ sẽ bị nguy hại nếu không được nghe chánh pháp. (Nếu được nghe), những vị này có thể thâm hiểu chánh pháp".

4. Này các Tỷ-kheo, được nghe nói vậy, Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác nói với vị

MƯỜI HAI DUYÊN                                       386

Đại Phạm thiên: "Này Phạm thiên, Ta đã suy nghĩ
như sau: "Pháp này do Ta chứng được, thật là sâu
kín, khó thấy, khó chứng, tịch tịnh, cao thượng, siêu
lý luận, vi diệu, chỉ có người trí mới hiểu thấu. Còn
quần chúng này thì ưa ái dục, khoái ái dục, ham thích
ái dục. Đối với quần chúng ưa ái dục, khoái ái dục,
ham thích ái dục, thật khó mà thấy được định lý y
tánh duyên khởi pháp; thật khó mà thấy được định lý
tất cả hành là tịch tịnh, tất cả sanh y được trừ bỏ, ái
được đoạn tận, ly dục, ái diệt, Niết-bàn. Nếu nay Ta
thuyết pháp mà các người khác không hiểu Ta, thời
như vậy thật mệt mỏi cho Ta, thời như vậy thật khổ
não cho Ta". Này Phạm thiên, khi ấy những bài kệ
bất khả tư nghì, từ trước chưa từng nghe khởi lên nơi
Ta:

Sao nay Ta lại nói lên chánh pháp mà Ta đã
chứng ngộ rất khó khăn?
Pháp này khó mà chứng ngộ với những ai bị
tham sân chi phối.
Những ai bị ái nhiễm và vô minh bao phủ rất
khó mà thấy được pháp này.
Một pháp đi ngược dòng, vi diệu, thâm sâu, khó
thấy, vi tế.
Này Phạm thiên, với những lời như vậy, suy
tư trên vấn đề, tâm của Ta hướng về vô vi thụ động,

MƯỜI HAI DUYÊN                                       387

không muốn thuyết pháp.

5. Này các Tỷ-kheo, lần thứ hai vị Đại Phạm thiên ấy... (như trên)...

6. Này các Tỷ-kheo, lần thứ ba, vị Đại Phạm thiên ấy
bạch Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng
Giác: "Bạch Thế Tôn, hãy thuyết pháp! Bạch Thiện
Thệ, hãy thuyết pháp! Có những chúng sanh ít bị bụi
trần che phủ sẽ bị nguy hại nếu không được nghe
chánh pháp, những vị này có thể thâm hiểu chánh
pháp!"

Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-
hán, Chánh Đẳng Giác biết được lời khuyên thỉnh
của vị Phạm Thiên, vì lòng từ bi đối với chúng sanh,
nhìn đời với Phật nhãn. Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn
Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác nhìn đời
với Phật nhãn, thấy có hạng chúng sanh nhiễm ít bụi
đời, nhiễm nhiều bụi đời, có hạng lợi căn độn căn, có
hạng tánh thuận tánh nghịch, có hạng dễ dạy khó
dạy, và một số ít thấy sự nguy hiểm phải tái sanh thế
giới khác và sự nguy hiểm của những hành động lỗi
lầm.

Như trong hồ sen xanh, sen hồng hay sen trắng, có một số hoa sen xanh, sen hồng hay sen trắng sanh ra dưới nước, lớn lên dưới nước, không

MƯỜI HAI DUYÊN                                     388

vượt lên khỏi mặt nước, được nuôi dưỡng dưới
nước; có một số hoa sen xanh, sen hồng hay sen
trắng sanh ra dưới nước lớn lên dưới nước, sống
vươn lên tới mặt nước, có một số hoa sen xanh, sen
hồng hay sen trắng sanh ra dưới nước lớn lên dưới
nước vươn lên khỏi mặt nước, không bị nước làm
đẫm ướt. Cũng vậy này các Tỷ-kheo, Thế Tôn
Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, nhìn quanh
thế giới với Phật nhãn. Ngài thấy có hạng chúng sanh
nhiễm ít bụi đời, nhiễm nhiều bụi đời, có hạng lợi
căn độn căn, có hạng tánh thuận tánh nghịch, có hạng
dễ dạy khó dạy, một số ít thấy sự nguy hiểm phải tái
sanh thế giới khác và sự nguy hiểm của những hành
động lỗi lầm.

7. Rồi vị Đại Phạm thiên, với tâm mình biết được tâm tư của Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, liền nói với Ngài, bài kệ sau đây:

Như con người đứng trên đỉnh núi nhìn quanh
dân chúng phía dưới.
Cũng vậy Ngài Sumedha lên lầu chánh pháp,
bậc biến nhãn, thoát ly sầu muộn.
Nhìn xuống quần chúng, âu lo sầu muộn bị
sanh già áp bức.
Hãy đứng lên, bậc anh hùng, bậc chiến thắng

MƯỜI HAI DUYÊN                                    389

ở chiến trường!
Vị trưởng đoàn lữ khách, đấng thoát ly mọi nợ
nần!
Thế Tôn hãy đi khắp thế giới hoằng dương
chánh pháp.
Có người nhờ được nghe, sẽ thâm hiểu diệu
nghĩa!
Này các Tỷ-kheo, rồi Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác trả lời vị Đại Phạm thiên với bài
kệ sau đây:

Cửa bất diệt đã được mở rộng,
Hỡi những ai được nghe, hãy từ bỏ tà kiến của
mình.
Vì nghĩ đến mệt mỏi hoài công, này Phạm
Thiên.
Ta không muốn giảng Chánh pháp vi diệu cho
loài người!

Này các Tỷ-kheo, rồi vị Đại Phạm thiên với ý nghĩ:
"Ta đã là người mở đường cho Thế Tôn Vipassì, bậc
A-la-hán, Chánh Đẳng Giác thuyết pháp", rồi đảnh
lễ Thế Tôn, thân bên hữu hướng về Ngài và biến mất
tại chỗ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   390

8. Này các Tỷ-kheo, rồi Thế Tôn Vipassì, bậc A-la- hán, Chánh Đẳng Giác suy nghĩ: "Ta thuyết pháp cho ai trước tiên? Ai sẽ mau hiểu chánh pháp này?"

Này các Tỷ-kheo, rồi Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác suy nghĩ: "Nay vương tử Khanda
(Kiển-trà) và con vương sư Tissa (Đề-xá) trú ở kinh
đô Bandhumatì (Bàn-đầu-bà-đề) là bậc tri thức đa
văn, sáng suốt, đã từ lâu sống ít nhiễm ô bởi bụi đời.
Nay ta hãy thuyết pháp cho vương tử Khanda và con
vương sư Tissa trước tiên, hai vị này sẽ sớm thâm
hiểu chánh pháp này".

Rồi Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng
Giác như một nhà lực sĩ duỗi thẳng cánh tay đã co
lại, hay co lại cánh tay duỗi thẳng, biến mất từ cây
Bồ đề, hiện ra tại vườn Lộc Uyển Khenma, kinh đô
Bhadhumatì.

9. Này các Tỷ-kheo, rồi Thế Tôn Vipassì, bậc A-la- hán, Chánh Đẳng Giác gọi người giữ vườn:

- "Này bạn, hãy vào kinh đô Bandhumatì, nhắn
với vương tử Khanda và con vương sư Tissa
rằng Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác đã đến kinh đô Bandhumatì, hiện
trú ở Lộc Uyển Khema và muốn gặp hai vị!"

MƯỜI HAI DUYÊN                                      391

- "Thưa vâng, bạch Thế Tôn".

Này các Tỷ-kheo, người giữ vườn vâng theo lời dạy
của Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng
Giác, vào kinh đô Bandhumatì và thưa với vương tử
Khanda và con vương sư Tissa: "Thưa quý vị, Thế
Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác đã đến
kinh đô Bandhumatì và hiện ở Lộc Uyển Khema.
Ngài muốn gặp quý vị!"

10. Này các Tỷ-kheo, Vương tử Khanda và con
vương sư Tissa cho thắng những cỗ xe thù thắng, tự
mình leo lên một cỗ xe thù thắng rồi cùng với các cỗ
xe thù thắng khác, cho xe ra khỏi kinh thành
Bandhumati, đi đến Lộc Uyển Khema, đi xe cho đến
chỗ còn đi xe được, rồi xuống xe đi bộ đến trước Thế
Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác. Khi
đến nơi, hai vị này đảnh lễ Ngài và ngồi xuống một
bên.

11. Rồi Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác thuận thứ thuyết pháp, thuyết về bố thí, thuyết về trì giới, thuyết về các cõi trời, trình bày sự nguy hiểm, sự hạ liệt, sự nhiễm ô của dục vọng, và sự lợi ích của xuất ly. Khi Thế Tôn biết được tâm trí của hai vị này đã thuần thục, nhu thuận, thoát ly triền cái, cao thượng và an tịnh, Ngài bèn thuyết pháp thoại

MƯỜI HAI DUYÊN                                        392

mà được chư Phật đề cao, tức là Khổ, Tập, Diệt, Đạo.
Cũng như tấm vải thuần tịnh không có tỳ vết, rất dễ
thấm màu nhuộm, cũng vậy, vương tử Khanda và
con vương sư Tissa, chính tại chỗ ngồi này chứng
được Pháp nhãn xa trần ly cấu: "Phàm pháp gì đã
sanh rồi cũng phải diệt".

12. Hai vị này đã thấy pháp, chứng pháp, ngộ pháp,
thể nhập vào pháp, nghi ngờ tiêu trừ, do dự, diệt tận,
chứng được tự tín, không y cứ người khác đối với
đạo pháp của đức Bổn Sư, liền bạch Thế Tôn
Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác:

"Thật di diệu thay, bạch Thế Tôn! Thật vi
diệu thay, bạch Thế Tôn! Như người dựng đứng lại
những gì bị quăng xuống, phơi bày ra những gì bị
che kín, chỉ đường cho người bị lạc hướng, đem đèn
sáng vào trong bóng tối để những ai có mắt có thể
thấy sắc. Cũng vậy chánh pháp đã được Thế Tôn
dùng nhiều phương tiện trình bày giải thích. Bạch
Thế Tôn, nay chúng con quy y Thế Tôn và quy y
Pháp. Bạch Thế Tôn, mong Thế Tôn cho chúng con
được xuất gia với Thế Tôn, mong Thế Tôn cho chúng
con được thọ đại giới".

13. Này các Tỷ-kheo, vương tử Khanda và con vương sư Tissa được xuất gia với Thế Tôn Vipassì,

MƯỜI HAI DUYÊN                                      393

bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, được thọ đại giới.
Rồi Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng
Giác giảng dạy hai vị này, khuyến khích làm cho
phấn khởi, làm cho hoan hỷ với pháp thoại, nêu rõ
sự nguy hiểm, sự hạ liệt, sự nhiễm ô của các pháp
hữu vi và sự lợi ích của Niết-bàn. Và hai vị nay nhờ
Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác
giảng dạy, khuyến khích, làm cho phấn khởi, làm cho
hoan hỷ với pháp thoại, không bao lâu tâm trí
không còn chấp thủ, được giải thoát khỏi các lậu
hoặc.

14. Này các Tỷ-kheo, trong khi kinh thành
Bandhumatì có đại chúng khoảng tám vạn bốn ngàn
vị được nghe: "Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác đã đến kinh thành Bandhumatì và
ở tại Lộc Uyển Khema. Vương tử Khanda và con
vương sư Tissa đã cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà-sa, xuất
gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình với Thế Tôn,
Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác".

Khi nghe vậy, các vị này tự nghĩ: "Chắc chắn, pháp luật này không thể tầm thường, sự xuất gia này không thể tầm thường, vì vương tử Khanda và con vương sư Tissa đã cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà-sa, xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Vương tử Khanda và con vương sư Tissa đã cạo bỏ râu tóc,

MƯỜI HAI DUYÊN                                    394

đắp áo cà-sa, xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình với Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác. Tại sao chúng ta lại không làm vậy?".

Này các Tỷ-kheo, rồi đại chúng ấy gồm khoảng tám
vạn bốn ngàn vị đi ra khỏi kinh thành Bandhumatì
đến Lộc Uyển Khema, chỗ Thế Tôn Vipassì, bậc A-
la-hán, Chánh Đẳng Giác ở, Khi đến nơi, các vị này
đảnh lễ Ngài và ngồi xuống một bên.

15. Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác thuận thứ thuyết pháp, thuyết về bố thí, thuyết về trì giới, thuyết về các cõi trời, trình bày sự nguy hiểm, sự hạ liệt, sự nhiễm ô của dục vọng và sự lợi ích của xuất ly. Khi Thế Tôn biết được tâm trí của các vị này đã thuần thục, nhu thuận, thoát ly triền cái, cao thượng và an tịnh, Ngài bèn thuyết pháp thoại mà chư Phật đã đề cao, tức là Khổ, Tập, Diệt, Đạo. Cũng như tấm vải thuần tịnh, không có tỳ vết rất dễ thấm màu nhuộm, cũng vậy tám vạn bốn ngàn vị này, chính tại chỗ ngồi này, chứng được pháp nhãn xa trần ly cấu: "Phàm pháp gì đã sanh rồi cũng phải diệt".

16. Những vị này đã thấy pháp, chứng pháp, ngộ pháp, thể nhập vào pháp, nghi ngờ tiêu trừ, do dự diệt tận, chứng được tự tín, không y cứ người khác đối với đạo pháp của đức Bổn Sư, liền bạch Thế Tôn

MƯỜI HAI DUYÊN                                        395

Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác: "Thật vi
diệu thay, bạch Thế Tôn! Thật vi diệu thay, bạch Thế
Tôn, Như người dựng đứng lại, những gì bị quăng
xuống, phơi bày ra những gì bị che kín, chỉ đường
cho người bị lạc hướng, đem đèn sáng vào trong
bóng tối để những ai có mắt có thể thấy sắc. Cũng
vậy, chánh pháp đã được Thế Tôn dùng nhiều
phương tiện trình bày, giải thích. Bạch Thế Tôn, nay
chúng con quy y Thế Tôn và quy y Pháp. Bạch Thế
Tôn, mong Thế Tôn cho chúng con được xuất gia với
Thế Tôn, mong Thế Tôn cho chúng con được thọ đại
giới!".

17. Này các Tỷ-kheo, tám vạn bốn ngàn vị này được
xuất gia với Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác, được thọ đại giới. Rồi Thế Tôn Vipassì,
bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác giảng dạy những vị
này, khuyến khích, làm cho phấn khởi, làm cho hoan
hỷ với pháp thoại, nêu rõ sự nguy hiểm, sự hạ liệt, sự
nhiễm ô của các pháp hữu vi và sự lợi ích của Niết
Bàn. Và những vị này, nhờ Thế Tôn Vipassì bậc A-
la-hán, Chánh Đẳng Giác giảng dạy, khuyến khích,
làm cho phấn khởi, làm cho hoan kỷ với pháp thoại,
không bao lâu tâm trí không còn chấp chủ, được giải
thoát khỏi các lậu hoặc.

18. Này các Tỷ-kheo, nay tám vạn bốn ngàn các vị

MƯỜI HAI DUYÊN                                      396

xuất gia từ trước, được nghe: "Thế Tôn Vipassì, bậc
A-la-hán, Chánh Đẳng Giác đã đến kinh thành
Bandhumatì, ở tại Lộc Uyển Khema và thuyết pháp".
Này các Tỷ-kheo, tám vạn bốn ngàn vị xuất gia này,
đi đến Lộc Uyển Khema, chỗ Thế Tôn Vipassì, bậc
A-la-hán, Chánh Đẳng Giác ở. Khi đến nơi, các vị
này đảnh lễ Ngài và ngồi xuống một bên.

19. Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng
Giác thuận thứ thuyết pháp, thuyết về bố thí, thuyết
về trì giới, thuyết về các cõi trời, trình bày sự nguy
hiểm, sự hạ liệt, sự nhiễm ô của dục vọng và sự lợi
ích của xuất ly. Khi Thế Tôn biết được tâm trí của
các vị này đã thuần thục, nhu thuận, thoát ly triền cái,
cao thượng và an tịnh, Ngài bèn thuyết pháp thoại
mà chư Phật đã đề cao, tức là Khổ, Tập, Diệt, Đạo.
Cũng như tấm vải thuần tịnh, không có tỳ vết, rất dễ
thấm màu nhuộm, cũng vậy tám vạn bốn ngàn vị xuất
gia này, chính tại chỗ ngồi này, chứng được pháp
nhãn xa trần ly cấu: "Phàm pháp gì đã sanh ra rồi
cũng phải diệt".

20. Những vị này đã thấy pháp, chứng pháp, ngộ pháp, thể nhập vào pháp, nghi ngờ tiêu trừ, do dự diệt tận, chứng được tự tín, không y cứ người khác đối với đạo pháp của đức Bổn Sư, liền bạch Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác: "Thật vi

MƯỜI HAI DUYÊN                                        397

diệu thay, bạch Thế Tôn! Thật vi diệu thay, Bạch Thế
Tôn! Như người dựng đứng lại những gì bị quăng
xuống, phơi bày ra những gì bị che kín, chỉ đường
cho người bị lạc hướng, đem đèn sáng vào trong
bóng tối để những ai có mắt có thể thấy sắc. Cũng
vậy chánh pháp đã được Thế Tôn dùng nhiều phương
tiện trình bày giải thích. Bạch Thế Tôn, nay chúng
con quy y Thế Tôn, quy y Pháp và quy y Tăng. Bạch
Thế Tôn, mong Thế Tôn cho chúng con được xuất
gia với Thế Tôn, mong Thế Tôn cho chúng con được
thọ đại giới!".

21. Này các Tỷ-kheo, tám vạn bốn ngàn vị xuất gia
với Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng
Giác được thọ đại giới. Rồi Thế Tôn Vipassì, bậc A-
la-hán, Chánh Đẳng Giác giảng dạy những vị này,
khuyến khích, làm cho phấn khởi, làm cho hoan hỷ
với pháp thoại, nêu rõ sự nguy hiểm, sự hạ liệt, sự
nhiễm ô của các pháp hữu vi và sự lợi ích của Niết
Bàn. Và những vị này nhờ Thế Tôn Vipassì, bậc A-
la-hán, Chánh Đẳng Giác giảng dạy, khuyến khích,
làm cho phấn khởi, làm cho hoan hỷ với pháp thoại,
không bao lâu tâm trí không còn chấp chủ, được giải
thoát khỏi các lậu hoặc.

22. Này các Tỷ-kheo, lúc bấy giờ đại chúng Tỷ-kheo khoảng sáu trăm tám mươi vạn vị trú tại kinh đô

MƯỜI HAI DUYÊN                                    398

Bandhumatì. Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, trong khi yên lặng tịnh cư đã suy nghĩ như sau: "Nay đại chúng Tỷ-kheo khoảng sáu trăm tám mươi vạn vị trú tại kinh thành Bandhumatì. Sao Ta lại không khuyến dạy các vị Tỷ- kheo ấy: "Này các Tỷ-kheo, hãy đi cùng khắp, vì hạnh phúc cho đại chúng, vì an lạc cho đại chúng, vì lòng thương tưởng cho đời, vì hạnh phúc, vì lợi ích, vì an lạc cho loài Người, loài Trời. Chớ có đi hai người cùng một chỗ. Này các Tỷ-kheo, hãy thuyết giảng chánh pháp, sơ thiện, trung thiện, hậu thiện, nghĩa văn đầy đủ, văn cú vẹn toàn. Hãy nêu rõ đời sống phạm hạnh hoàn toàn thanh tịnh. Có những chúng sanh ít nhiễm bụi đời, nếu không được nghe chánh pháp sẽ bị nguy hại. (Nếu được nghe), sẽ thâm hiểu chánh pháp. Cứ sáu năm, hãy đến tại kinh đô Bandhumati để tụng đọc giới bổn".

23. Này các Tỷ-kheo, một vị Đại Phạm thiên khác, với tâm tư của mình biết được tâm tư của Thế Tôn Vipassi, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác. Như một vị lực sĩ duỗi cánh tay co lại hay co lại cánh tay đã duỗi ra, vị này biến mất ở cõi Phạm thiên và hiện ra trước mặt Thế Tôn Vipassi, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác. Này các Tỷ kheo, lúc bấy giờ vị Đại Phạm thiên, đắp thượng y trên một bên vai, chắp tay hướng đến Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh

MƯỜI HAI DUYÊN                                     399

Đẳng Giác và bạch Ngài:

- "Như vậy là phải, bạch Thế Tôn! Như vậy
là phải, bạch Thiện Thệ! Bạch Thế Tôn, Thế Tôn hãy
khuyến dạy đại chúng Tỷ-kheo khoảng sáu trăm tám
mươi vạn vị ở kinh đô Bandhumati: "Này các Tỷ-
kheo hãy đi cùng khắp, vì hạnh phúc cho đại chúng,
vì an lạc cho đại chúng, vì lòng thương tưởng cho
đời, vì hạnh phúc, vì lợi ích, vì an lạc cho loài Người,
loài Trời. Chớ có đi hai người cùng một chỗ. Này các
Tỷ-kheo, hãy thuyết giảng chánh pháp, sơ thiện,
trung thiện, hậu thiện, nghĩa văn đầy đủ, văn cú vẹn
toàn. Hãy nêu rõ phạm hạnh hoàn toàn thanh tịnh.
Có những chúng sanh ít nhiễm bụi đời, nếu không
được nghe chánh pháp sẽ bị nguy hại. (Nếu được
nghe), sẽ thâm hiểu chánh pháp". Bạch Thế Tôn,
chúng con sẽ làm như các vị Tỷ-kheo. Sau sáu năm,
các vị này đến kinh đô Bandhumati để tụng đọc giới
bổn".

Này các Tỷ-kheo, Đại Phạm thiên thuyết như vậy.
Sau khi nói xong, vị này đảnh lễ Thế Tôn Vipassi,
bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, lưng bên hữu
hướng về Ngài và biến mất tại chỗ.

24. Này các Tỷ-kheo, rồi Thế Tôn Vipassi, bậc A-la- hán, Chánh Đẳng Giác, vào buổi chiều xuất định

MƯỜI HAI DUYÊN                                        400

đứng dậy và nói với các vị Tỷ-kheo:

- Này các Tỷ-kheo, trong khi Ta yên lặng tịnh cư tại chỗ thanh vắng, ý nghĩ sau đây khởi lên: "Nay đại chúng Tỷ-kheo khoảng sáu trăm tám mươi vạn vị trú tại kinh thành Bandhamatì. Sao Ta lại không khuyến dạy các Tỷ-kheo ấy: "Này các Tỷ-kheo, hãy đi cùng khắp vì hạnh phúc cho đại chúng, vì an lạc cho đại chúng, vì lòng thương tưởng cho đời, vì hạnh phúc, vì lợi ích, vì an lạc cho loài Người, loài Trời. Chớ có đi hai người cùng một chỗ. Này các Tỷ-kheo, hãy thuyết giảng chánh pháp, sơ thiện, trung thiện, hậu thiện, nghĩa lý đầy đủ, văn cú vẹn toàn. Hãy nêu rõ đời sống phạm hạnh hoàn toàn thanh tịnh. Có những chúng sanh ít nhiễm bụi đời, nếu không được nghe chánh pháp sẽ bị nguy hại. (Nếu được nghe), sẽ thâm hiểu chánh pháp. Cứ sau sáu năm, hãy đến tại kinh đô Bandhumati để tụng đọc giới bổn".

25. Này các Tỷ-kheo, một Đại Phạm thiên khác với tâm tư của mình, biết được tâm tư của Ta. Như một vị lực sĩ duỗi cánh tay đã co lại hay co lại cánh tay đã duỗi ra, vị này biến mất ở cõi Phạm thiên và hiện ra trước mắt Ta. Này các Tỷ-kheo, vị Đại Phạm thiên, đắp thượng y trên một bên vai, chấp tay hướng đến Ta và bạch với ta: "Như vậy là phải, Bạch Thế Tôn! Như vậy là phải. Bạch Thiện Thệ! Bạch Thế

MƯỜI HAI DUYÊN                                       401

Tôn! Thế Tôn hãy khuyến dạy đại chúng Tỷ-kheo
khoảng sáu trăm tám mươi vạn vị ở kinh đô
Bandhumatì: "Này các Tỷ-kheo, hãy đi cùng khắp,
vì hạnh phúc cho đại chúng, vì an lạc cho đại chúng,
vì lòng thương tưởng cho đời, vì hạnh phúc, vì lợi
ích, vì an lạc cho loài Người, loài Trời. Chớ có đi hai
người cùng một chỗ. Này các Tỷ-kheo, hãy thuyết
giảng chánh pháp, sơ thiện, trung thiện, hậu thiện,
nghĩa lý đầy đủ, văn cú vẹn toàn. Hãy nêu rõ phạm
hạnh hoàn toàn thanh tịnh. Có những chúng sanh ít
nhiễm bụi đời, nếu không được nghe chánh pháp, sẽ
bị nguy hại. (Nếu được nghe), sẽ thâm hiểu chánh
pháp. Bạch Thế Tôn, chúng con sẽ làm như các Tỷ-
kheo. Sau sáu năm các vị này sẽ đến kinh đô
Bandhumatì để tụng đọc giới bổn". Này các Tỷ-
kheo, vị Đại Phạm thiên thuyết như vậy. Sau khi nói
xong, vị này đảnh lễ Ta, lưng bên hữu hướng về Ta
và biến mất tại chỗ.

26. Này các Tỷ-kheo, Ta khuyến dạy các ngươi: "Này các Tỷ-kheo, hãy đi cùng khắp, vì hạnh phúc cho đại chúng, vì an lạc cho đại chúng, vì lòng thương tưởng cho đời, vì hạnh phúc, vì lợi ích, vì an lạc cho loài Người, loài Trời. Chớ có đi hai người cùng một chỗ. Này các Tỷ-kheo, hãy thuyết giảng chánh pháp, sơ thiện, trung thiện, hậu thiện, nghĩa lý đầy đủ, văn cú vẹn toàn. Hãy nêu rõ đời sống phạm

MƯỜI HAI DUYÊN                                       402

hạnh hoàn toàn thanh tịnh. Có những chúng sanh ít
nhiễm bụi đời, nếu không được nghe giảng chánh
pháp sẽ bị nguy hại. (Nếu được nghe), sẽ thâm hiểu
chánh pháp. Cứ sau sáu năm, hãy đến tại kinh đô
Bandhumatì để tụng đọc giới bổn".

Này các Tỷ-kheo, những Tỷ-kheo ấy, một phần lớn trong ngày ấy đã lên đường đi khắp quốc độ.

27. Này các Tỷ-kheo, lúc bấy giờ tại Jambudĩpa
(Diêm phù đề) có tám vạn bốn ngàn túc xá. Khi một
năm vừa mãn, chư Thiên tuyên bố: "Này Hiền giả,
một năm vừa mãn, nay còn lại năm năm. Sau năm
năm, hãy đến tại kinh đô Bandhamatì để tụng đọc
giới bổn!"

Hai năm đã mãn, chư Thiên tuyên bố: "Này Hiền giả,
hai năm vừa mãn, nay còn lại bốn năm. Sau bốn năm,
hãy đến tại kinh đô Bandhumatì để tụng đọc giới
bổn!".

Ba năm đã mãn, chư Thiên tuyên bố: "Này Hiền giả, ba năm đã mãn, nay còn lại ba năm. Sau ba năm, hãy đến tại kinh đô Bandhumatì để tụng đọc giới bổn!".

Bốn năm đã mãn, chư Thiên tuyên bố: "Này Hiền giả, bốn năm đã mãn, nay còn hai năm. Sau hai năm, hãy đến kinh đô Bandhumatì để tụng đọc giới bổn!".

MƯỜI HAI DUYÊN                                  403

Năm năm đã mãn, chư Thiên tuyên bố: "Này Hiền
giả, năm năm đã mãn, nay còn lại một năm. Sau một
năm, hãy đến tại đô Bandhumati để tụng đọc giới
bổn!"

Sáu năm đã mãn, chư Thiên tuyên bố: "Này Hiền giả, sáu năm đã mãn. Nay đã đến ngày đi đến kinh đô Bandhumati để tụng đọc giới bổn".

Này các Tỷ-kheo, các Tỷ-kheo ấy, một số vị với thần
lực của mình, một số với thần lực của chư Thiên
trong ngày ấy đã đi đến kinh đô Bandhumatì để tụng
đọc giới bổn.

28. Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Vipassì, bậc A-la- hán, Chánh Đẳng Giác, giữa chúng Tỷ-kheo, tụng đọc giới bổn này:

"Chư Phật dạy Niết-bàn là đệ nhất.
"Nhẫn nhục, khổ hạnh, kham nhẫn, là đệ
nhất.
"Người xuất gia hại người xuất gia khác.
"Hại người khác như vậy không xứng gọi là
Sa-môn.
"Mọi điều ác không làm, hướng tâm các
thiện nghiệp.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   404

"Giữ tâm trí thanh tịnh, chính lời chư Phật
dạy.
"Không chỉ trích, không đánh đập, giữ mình
trong giới bổn.
"Ăn uống có tiết độ, ngủ nghỉ riêng một
mình.
"Hướng tâm đến cao khiết, chính lời chư
Phật dạy".

29. Này các Tỷ-kheo, một thời ta ở tại Ukkhattha
(Úc-Già La), trong rừng Subhaga, dưới gốc cây ta-la
vương. Này các Tỷ-kheo, trong khi Ta an lặng tịnh
cư, tư tưởng sau đây khởi lên: "Có một trú xứ, một
loại chúng sanh rất dễ đến mà Ta từ trước không đến
ở trong một thời gian khá lâu! Đó là chư Thiên
Suddhàvàsa (Tịnh Cư thiên). Vậy nay Ta hãy đến
chư Thiên ở Tịnh Cư thiên!".

Này các Tỷ-kheo, như một lực sĩ duỗi cánh tay đã co
lại, hay co lại cánh tay đã duỗi ra, Ta biến mất ở
Ukkattha, trong rừng Subhaga, dưới gốc cây Ta-La
vương và hiện ra trước chư Thiên ở Tịnh Cư thiên.
Trong đại chúng chư Thiên ấy một số vài ngàn chư
Thiên đến chỗ Ta ở, đảnh lễ Ta và đứng một bên, chư
Thiên ấy đã nói với Ta như sau:

MƯỜI HAI DUYÊN                                   405

- "Này Hiền giả, nay đã được chín mươi mốt
kiếp, từ khi Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác ra đời. Này Hiền giả, Thế
Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác
sanh, thuộc chủng tánh Sát Đế Ly. Này Hiền
giả, Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác thuộc danh tánh Kondanna (Câu-
Ly-Nhã). Này Hiền giả, trong thời Thế Tôn
Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, giác
ngộ dưới gốc cây Pàtali (Ba-ba-la). Này Hiền
giả, hai vị hiền sĩ, đệ nhất đệ tử của Thế Tôn
Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác tên là
Khanda (Kiển-trà) và Tissa (Đề-xá). Này Hiền
giả, trong thời Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác có ba Tăng hội, một Tăng
hội sáu trăm tám mươi vạn Tỷ-kheo, một Tăng
hội mười vạn Tỷ-kheo, một Tăng hội tám vạn
Tỷ-kheo. Này Hiền giả, Thế Tôn Vipassì, bậc
A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, có vị thị giả Tỷ-
kheo tên Asoka (A-dục), vị này là vị thị giả đệ
nhất. Này Hiền giả, phụ vương Thế Tôn
Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, tên
là Bandhuma, mẫu hậu tên là Bandhumatì
(Bàn-đầu-bà-đề). Kinh thành của vua
Bandhuma tên là Bandhumatì. Này Hiền giả,
Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng
Giác xuất thế tục như thế này, xuất gia như thế

MƯỜI HAI DUYÊN                                   406

này, tinh tấn như thế này, giác ngộ như thế này,
chuyển pháp luân như thế này. Này Hiền giả,
chúng con là những người đã tu phạm hạnh
với Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác đã diệt trừ dục vọng và đã sanh ra
tại chỗ này".

30. Này các Tỷ-kheo, lại trong đại chúng chư Thiên ấy, một số vài ngàn chư Thiên...

... một số vài trăm chư Thiên đến chỗ Ta ở, đảnh lễ Ta và đứng một bên. Này các Tỷ-kheo, sau khi đứng một bên, chư Thiên ấy đã nói với Ta:

- "Này Hiền giả, trong hiền kiếp này, Thế Tôn,
bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác nay ra đời.
Này Hiền giả, Thế Tôn, thuộc chủng tánh Sát-
đế -lỵ, thuộc gia tộc Sát-đế-lỵ. Này Hiền giả,
Thế Tôn thuộc danh tánh Gotama (Cù-đàm).
Này Hiền giả, Thế Tôn tuổi thọ không bao
nhiêu, ít oi, tuổi thọ loài người khoảng một
trăm năm hay hơn một chút. Này Hiền giả, Thế
Tôn giác ngộ dưới gốc cây assattha (bát-đa- la).
Này Hiền giả, Thế Tôn có hai vị hiền sĩ, đệ nhất
đệ tử tên là Sàriputta và Moggallàna (Xá-lợi-
phất và Mục kiền-liên). Này Hiền giả, Thế Tôn
có một Tăng hội một ngàn hai trăm năm mươi

MƯỜI HAI DUYÊN                                     407

vị. Này Hiền giả, Tăng hội này của Thế Tôn
gồm toàn những vị đã diệt trừ lậu hoặc. Này
Hiền giả, Thế Tôn có vị thị giả Tỷ-kheo tên là
Ànanda (A-nan), vị này là thị giả đệ nhất. Này
Hiền giả, phụ vương của Thế Tôn tên là
Suddhodana (Tịnh Phạn), Hoàng hậu là Màyà
(Ma-gia) kinh đô là Kapilavatthu (Ca-tỳ-la-vệ).
Này Hiền giả, Thế Tôn xuất thế tục như thế
này, xuất gia như thế này, tinh tấn như thế này,
giác ngộ như thế này, chuyển pháp luân như
thế này. Này Hiền giả, chúng tôi là những
người đã tu phạm hạnh với Thế Tôn, đã diệt
trừ dục vọng và đã sanh ra tại chỗ này".

31. Này các Tỷ-kheo, rồi Ta cùng với chư Thiên
Avihà (Vô Nhiệt thiên) đến chư Thiên Atappà (Vô
Phiền thiên). Này các Tỷ-kheo, rồi cùng với chư
Thiên Avihà và chư Thiên Atappà đến chư Thiên
Sudassà (Thiện Kiến thiên). Này các Tỷ-kheo, rồi Ta
cùng với chư Thiên Avihà, chư Thiên Atappà và chư
Thiên Sudassa đến chư Thiên Sudassi (Thiện Hiện
thiên).

Này các Tỷ-kheo, rồi Ta cùng với chư Thiên Avihà,
chư Thiên Atappà, chư Thiên Sudassà và chư Thiên
Sudassì đến chư Thiên Akanitthà (Sắc Cứu Kính
thiên). Này các Tỷ-kheo, lại trong Đại chúng chư

MƯỜI HAI DUYÊN                                     408

Thiên ấy, một số vài ngàn chư Thiên đến chỗ Ta ở,
đảnh lễ Ta và đứng một bên. Này các Tỷ-kheo, sau
khi đứng một bên, chư Thiên ấy đã nói với Ta như
sau: "Này Hiền giả, nay đã được chín mươi mốt kiếp,
từ khi Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng
Giác ra đời... (như số 29)".

32. Này các Tỷ-kheo, lại trong đại chúng chư Thiên
ấy, một số vài ngàn chư Thiên (như trước) một số vài
trăm chư Thiên đến chỗ Ta ở, đảnh lễ Ta và đứng
một bên. Này các Tỷ-kheo, sau khi đứng một bên,
chư Thiên ấy đã nói với Ta như sau: "Này Hiền giả,
trong Hiền kiếp này đức Thế Tôn, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác nay ra đời... (như số 30)".

33. Này các Tỷ-kheo, như vậy Như Lai khéo chứng
đạt pháp giới này, Như Lai nhớ chư Phật quá
khứ, những vị này đã nhập Niết-bàn, đã đoạn các
chướng đạo, đã chấm dứt sự luân hồi, đã thoát ly mọi
đau khổ. Như Lai cũng nhớ đến chủng tánh các vị
này cũng nhớ đến danh tánh, cũng nhớ đến tộc tánh,
cũng nhớ đến tuổi thọ, cũng nhớ đến hai vị đệ tử,
cũng nhớ đến các Tăng hội như sau: "Các bậc Thế
Tôn này, sanh tánh là như vậy, danh tánh là như vậy,
tộc tánh là như vậy, giới hạnh là như vậy, pháp hạnh
là như vậy, tuệ hạnh là như vậy, trí hạnh là như vậy,
giải thoát là như vậy".

MƯỜI HAI DUYÊN                                     409

Thế Tôn thuyết pháp như vậy. Các vị Tỷ-kheo ấy hoan hỷ tín thọ lời dạy của Thế Tôn.

MƯỜI HAI DUYÊN                              410

20     Chánh Đẳng Giác - Kinh Thành Ấp – Tương II, 185

Thành Ấp – Tương II, 185

1)...Tại Sàvatthi.

2) Thuở xưa, này các Tỷ-kheo, trước khi Ta giác ngộ, chưa chứng Chánh Đẳng Giác, còn là Bồ-tát, Ta suy nghĩ như sau: "Thật sự thế giới này bị hãm trong khổ não, bị sanh, bị già, bị chết, bị đoạn diệt, và bị tái sanh; và từ nơi đau khổ này, không biết xuất ly khỏi già và chết; từ nơi đau khổ này, không biết khi nào được biết đến xuất ly khỏi già và chết".

3) Rồi này các Tỷ-kheo, Ta lại suy nghĩ như sau: "Do cái gì có mặt, già chết hiện hữu? Do cái gì, già chết sanh khởi?"

4) Rồi này các Tỷ-kheo, sau khi Ta như lý tư duy,
nhờ trí tuệ, phát sinh minh kiến như sau: "Do sanh
có mặt nên già chết hiện hữu. Do duyên sanh, nên
già chết sanh khởi".

5) Rồi này các Tỷ-kheo, Ta lại suy nghĩ như sau: "Do cái gì có mặt, hữu hiện hữu? Thủ hiện hữu? Ái hiện hữu? Thọ hiện hữu? Xúc hiện hữu? Sáu xứ hiện hữu?

MƯỜI HAI DUYÊN                                      411

Danh sắc hiện hữu? Do duyên cái gì, danh sắc sanh khởi?"

6) Rồi này các Tỷ-kheo, sau khi Ta như lý tư duy,
nhờ trí tuệ, phát sinh minh kiến như sau: "Do thức có
mặt nên danh sắc hiện hữu. Do duyên thức nên danh
sắc sanh khởi ".

7) Rồi này các Tỷ-kheo, Ta lại suy nghĩ như sau: "Do cái gì có mặt, thức hiện hữu. Do duyên cái gì, thức sanh khởi? "

8) Rồi này các Tỷ-kheo, sau khi Ta như lý tư duy,
nhờ trí tuệ, phát sinh minh kiến như sau: "Do danh
sắc có mặt nên thức hiện hữu. Do duyên danh sắc
nên thức sanh khởi".

9) Rồi này các Tỷ-kheo, Ta suy nghĩ như sau: "Thức này trở lui, không đi xa hơn danh sắc. Xa đến như vậy, chúng ta bị sanh, bị già, bị chết, bị đoạn diệt, bị tái sanh, nghĩa là do duyên danh sắc, thức sanh khởi. Do duyên thức, danh sắc sanh khởi. Do duyên danh sắc, sáu xứ sanh khởi. Do duyên sáu xứ, xúc sanh khởi..". Như vậy là toàn bộ khổ uẩn này tập khởi.

10) "Tập khởi, tập khởi". Này các Tỷ-kheo, đối với các pháp từ trước chưa từng được nghe, nhãn khởi

MƯỜI HAI DUYÊN                                        412

lên, trí khởi lên, tuệ khởi lên, minh khởi lên, quang khởi lên.

11) Rồi này các Tỷ-kheo, Ta lại suy nghĩ như sau: "Do cái gì không có mặt già chết không hiện hữu? Do cái gì diệt, già chết diệt?"

12) Rồi này các Tỷ-kheo, sau khi Ta như lý tư duy,
nhờ trí tuệ, phát sinh minh kiến như sau: "Do sanh
không có mặt, nên già chết không hiện hữu. Do sanh
diệt, nên già chết diệt".

13) Rồi này các Tỷ-kheo, Ta lại suy nghĩ như sau:
"Do cái gì không có mặt, sanh không hiện hữu? Hữu
không hiện hữu? Thủ không hiện hữu? Ái không
hiện hữu? Thọ không hiện hữu? Xúc không hiện
hữu? Sáu xứ không hiện hữu? Danh sắc không hiện
hữu? Do cái gì diệt, danh sắc diệt?"

14) Rồi này các Tỷ-kheo, sau khi Ta như lý tư duy,
nhờ trí tuệ, phát sinh minh kiến như sau: "Do thức
không có mặt, danh sắc không hiện hữu. Do thức
diệt nên danh sắc diệt ".

15) Rồi này các Tỷ-kheo, Ta lại suy nghĩ như sau: "Do cái gì không có mặt, thức không hiện hữu? Do cái gì diệt, nên thức diệt?"

MƯỜI HAI DUYÊN                                     413

16) Rồi này các Tỷ-kheo, sau khi Ta như lý tư duy,
nhờ trí tuệ, phát sinh minh kiến như sau: "Do danh
sắc không có mặt, thức không hiện hữu. Do danh sắc
diệt nên thức diệt".

17) Rồi này các Tỷ-kheo, Ta lại suy nghĩ như sau:
"Ta đã chứng đắc con đường này đưa đến giác ngộ,
tức là do danh sắc diệt nên thức diệt. Do thức diệt
nên danh sắc diệt. Do danh sắc diệt nên sáu xứ diệt.
Do sáu xứ diệt nên xúc diệt. ..(như trên)...Như vậy là
toàn bộ khổ uẩn này đoạn diệt".

18) "Đoạn diệt, đoạn diệt". Này các Tỷ-kheo, đối với các pháp từ trước Ta chưa từng được nghe, nhãn sanh, trí sanh, tuệ sanh, minh sanh, quang sanh.

19) Ví như, này các Tỷ-kheo, một người khi đi qua
một khu rừng, một chặng núi, thấy được một con
đường cũ, một đạo lộ cũ do những người xưa đã
từng đi qua. Người ấy đi theo con đường ấy, trong
khi đi theo con đường ấy, người ấy thấy được một cổ
thành, một cố đô do người xưa ở, với đầy đủ vườn
tược, đầy đủ rừng cây, đầy đủ hồ ao với thành lũy
đẹp đẽ.

20) Rồi này các Tỷ-kheo, người ấy báo cáo với vua hay vị đại thần: " Chư tôn hãy biết, trong khi đi ngang một khu rừng, một chặng núi, tôi thấy được

MƯỜI HAI DUYÊN                                      414

một con đường cũ, một đạo lộ cũ do những người
xưa đã từng đi qua. Tôi đã đi theo con đường ấy và
thấy được một cổ thành, một cố đô do người xưa ở,
với đầy đủ vườn tược, đầy đủ rừng cây, đầy đủ hồ
ao, với thành lũy đẹp đẽ. Thưa các Tôn giả, hãy xây
dựng lại ngôi thành ấy ".

21) Rồi này các Tỷ-kheo, vị vua hay vị đại thần cho xây dựng lại ngôi thành ấy. Và ngôi thành ấy, sau một thời gian lớn lên và trở thành một thành phố phồn vinh, thịnh vượng, đông đúc, tràn đầy người ở.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Ta đã thấy một con đường cũ, một đạo lộ cũ do các vị Chánh Đẳng Giác thuở xưa đã đi qua.

22) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là con đường cũ, đạo lộ cũ ấy do các vị Chánh Đẳng Giác thuở xưa đã đi qua?

Đây chính là con đường Thánh đạo tám ngành, tức
là chánh tri kiến... chánh định. Con đường ấy, này
các Tỷ-kheo, là con đường cũ, đạo lộ cũ do các bậc
Chánh Đẳng Giác thuở xưa đã đi qua. Ta đã đi theo
con đường ấy. Đi theo con đường ấy, Ta thấy rõ già
chết; Ta thấy rõ già chết tập khởi; Ta thấy rõ già
chết đoạn diệt; Ta thấy rõ con đường đưa đến già
chết đoạn diệt.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   415

23-31) Ta đã đi theo con đường ấy. Đi theo con
đường ấy; Ta thấy rõ sanh... Ta thấy rõ hữu... Ta thấy
rõ thủ... Ta thấy rõ ái... Ta thấy rõ thọ... Ta thấy rõ
xúc... Ta thấy rõ sáu xứ... Ta thấy rõ danh sắc... Ta
thấy rõ thức...

32) Ta đi theo con đường ấy. Đi theo con đường ấy,
Ta thấy rõ các hành; Ta thấy rõ các hành tập khởi;
Ta thấy rõ các hành đoạn diệt, Ta thấy rõ con đường
đưa đến các hành đoạn diệt.

33) Cái được Ta biết rõ, Ta đã tuyên bố cho các Tỷ- kheo, Tỷ-kheo-ni, nam cư sĩ, nữ cư sĩ được biết. Này các Tỷ-kheo, tức là Phạm hạnh này, phồn vinh, thịnh vượng, quảng đại, chúng đa, người nhiều và được chư Thiên, loài Người khéo léo trình bày.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       416

21    Chớ có nói vậy này Ananda - Kinh Nhân – Tương II, 165

Nhân – Tương II, 165

1) Một thời Thế Tôn trú giữa dân chúng Kuru, tại một thị trấn của dân chúng Kuru tên là Kammàsadamma.

2) Rồi Tôn giả Ananda đi đến Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên.

3) Ngồi xuống một bên, Tôn giả Ananda bạch Thế Tôn:

- Thật vi diệu thay, bạch Thế Tôn! Thật hy hữu thay,
bạch Thế Tôn! Bạch Thế Tôn, sâu xa thay là định lý
Duyên khởi này, và sâu xa thật là định nghĩa này.
Nhưng đối với con định lý ấy có vẻ rõ ràng, minh
bạch!

4) - Chớ có nói vậy, này Ananda! Chớ có nói vậy, này Ananda! Sâu xa thay, này Ànanda là định lý Duyên khởi này, và sâu xa thật là định nghĩa này. Này Ànanda, chính vì không hiểu rõ pháp này, không giác ngộ, không chứng nhập (pháp này) mà chúng sanh nay bị rối ren như cuộn chỉ, bị phủ đầy bởi bệnh

MƯỜI HAI DUYÊN                                     417

cằn cỗi, như cỏ munjà, như cây lau, không thoát khỏi sự luân hồi trong cõi dữ, ác thú, đọa xứ.

5) Này Ananda, ai sống thấy vị ngọt trong các pháp
được chấp thủ, ái được tăng trưởng. Do duyên ái,
hữu có mặt. Do duyên hữu, sanh có mặt. Do duyên
sanh, già chết, sầu, bi, khổ, ưu, não sanh khởi. Như
vậy là toàn khổ uẩn này tập khởi.

6) Này Ananda, ví như một cây lớn, các rễ của cây
ấy đâm xuống và đâm ngang, tất cả rễ ấy đều hút lên
nhựa sống cho cây ấy. Này Ananda, cây lớn ấy được
nuôi dưỡng như vậy, được tiếp tế như vậy, có thể
đứng vững trong một thời gian dài.

7) Cũng vậy, này Ananda, ai sống thấy vị ngọt trong
các pháp được chấp thủ, ái được tăng trưởng. Do
duyên ái, thủ có mặt. Do duyên thủ, hữu có
mặt...(như trên)... Như vậy là toàn bộ khổ uẩn này
tập khởi.

8) Này Ananda, ai sống thấy sự tai hại trong các
pháp chấp thủ, ái được đoạn diệt. Do ái diệt nên thủ
diệt...(như trên)... Như vậy là toàn bộ khổ uẩn này
đoạn diệt.

9) Này Ananda, ví như một cây lớn, rồi có người đi đến, cầm cái cuốc và cái giỏ. Người ấy chặt đứt rễ

MƯỜI HAI DUYÊN                                    418

cây ấy. Sau khi chặt đứt rễ, người ấy đào một cái
mương. Sau khi đào mương, người ấy nhổ lên các rễ
lớn cho đến các rễ con, rễ phụ. Người ấy chặt cây ấy
ra từng khúc. Sau khi chặt ra từng khúc, người ấy
bửa. Sau khi bửa, người ấy chẻ ra từng miếng nhỏ.
Sau khi chẻ ra từng miếng nhỏ, người ấy phơi giữa
gió và nắng. Sau khi phơi giữa gió và nắng, người
ấy lấy lửa đốt. Sau khi lấy lửa đốt, người ấy vun lại
thành đống tro. Sau khi vun lại thành đống tro, hoặc
người ấy sàng trong gió lớn hay đổ vào dòng nước
chảy mạnh để nước cuốn đi. Như vậy, này Ananda,
cây lớn ấy sẽ bị chặt đứt, làm thành như cây ta-la,
không thể nào tái sanh, không thể sanh khởi lại trong
tương lai.

10) Như vậy, này Ananda, ai sống thấy tai hại trong
các pháp được chấp thủ, ái được đoạn diệt. Do ái diệt
nên thủ diệt. Do thủ diệt nên hữu diệt. Do hữu diệt
nên sanh diệt. Do sanh diệt, nên già chết, sầu, bi, khổ,
ưu, não đều diệt. Như vậy là toàn bộ khổ uẩn này
đoạn diệt.

MƯỜI HAI DUYÊN                                        419

22    Căn bản của Phạm hạnh - Kinh Nàtika – Tương II, 136

Nàtika – Tương II, 136

1) Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Nàtika, trong căn nhà gạch.

2) Rồi Thế Tôn trong khi độc cư Thiền tọa tuyên thuyết pháp môn này:

3) Do duyên con mắt và các sắc nên nhãn thức
sanh khởi. Do ba cái tụ họp nên có xúc. Do duyên
xúc nên có thọ. Do duyên thọ nên có ái. Do duyên ái
nên có thủ... Như vậy là sự tập khởi của toàn bộ khổ
uẩn này.

4) Do duyên lỗ tai và các tiếng...

5) Do duyên lỗ mũi và các hương...

6) Do duyên lưỡi và các vị...

7) Do duyên thân và các xúc...

8) Do duyên ý và các pháp nên ý thức khởi lên. Do ba cái tụ họp nên có xúc. Do duyên xúc nên có thọ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    420

Do duyên thọ nên có ái. Do duyên ái nên có thủ... Như vậy là sự tập khởi của toàn bộ khổ uẩn này.

9) Do duyên con mắt và các sắc nên nhãn thức sanh
khởi. Do ba cái tụ họp nên có xúc. Do duyên xúc nên
có thọ. Do duyên thọ nên có ái. Do sự ly tham, đoạn
diệt ái ấy một cách hoàn toàn nên thủ diệt. Do thủ
diệt nên hữu diệt... Như vậy là sự đoạn diệt của toàn
bộ khổ uẩn này.

10) Do duyên lỗ tai và các tiếng...

11) Do duyên lỗ mũi và các hương...

12) Do duyên lưỡi và các vị...

13) Do duyên thân và các xúc...

14) Do duyên ý và các pháp nên ý thức sanh khởi.
Do ba cái tụ họp nên có xúc. Do duyên xúc nên có
thọ. Do duyên thọ nên có ái. Do sự ly tham, đoạn diệt
ái ấy một cách hoàn toàn nên thủ diệt. Do thủ diệt
nên hữu diệt... Như vậy là sự đoạn diệt của toàn bộ
khổ uẩn này.

II

MƯỜI HAI DUYÊN                                     421

15) Lúc bấy giờ một vị Tỷ-kheo đang đứng nghe trộm Thế Tôn.

16) Thế Tôn thấy vị Tỷ-kheo đang đứng nghe trộm.

17) Sau khi thấy, Thế Tôn nói với vị Tỷ-kheo ấy:

- Này Tỷ-kheo, Ông có nghe pháp môn này không?

- Thưa có, bạch Thế Tôn.

18) Này Tỷ-kheo, Ông hãy học pháp môn này. Này
Tỷ-kheo, Ông hãy học thuộc lòng pháp môn này.
Này Tỷ-kheo, pháp môn (này) liên hệ đến mục
đích và căn bản Phạm hạnh.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     422

23    Dầu cho Như Lai xuất hiện hay không xuất hiện... - Kinh Duyên – Tương II, 51

Duyên – Tương II, 51

1) Trú ở Sàvatthi.

2) Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng cho các Ông lý duyên khởi và các pháp duyên sanh. Hãy lắng nghe và khéo suy nghiệm, Ta sẽ giảng.

- Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Các vị Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn.

Thế Tôn nói như sau:

3) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Lý Duyên Khởi?

Do duyên sanh, này các Tỷ-kheo, già, chết khởi lên.

Dầu các Như Lai có xuất hiện hay không xuất hiện, an trú là giới tánh ấy, pháp trú tánh ấy, pháp quyết định tánh ấy, y duyên tánh ấy. Như Lai hoàn toàn chứng ngộ, hoàn toàn chứng đạt định lý ấy. Sau khi hoàn toàn chứng ngộ, hoàn toàn chứng đạt, Như Lai

MƯỜI HAI DUYÊN                                    423

tuyên bố, tuyên thuyết, tường thuyết, khai hiển, khai thị, phân biệt, minh hiển, minh thị.

4) Do duyên sanh, này các Tỷ-kheo, nên có già, chết.

Do duyên hữu, này các Tỷ-kheo, nên có sanh.

Do duyên thủ, này các Tỷ-kheo, nên có hữu.

Do duyên ái, này các Tỷ-kheo, nên có thủ.

Do duyên thọ, này các Tỷ-kheo, nên có ái.

Do duyên xúc, này các Tỷ-kheo, nên có thọ.

Do duyên sáu xứ, này các Tỷ-kheo, nên có xúc.

Do duyên danh sắc, này các Tỷ-kheo, nên có sáu xứ.

Do duyên thức, này các Tỷ-kheo, nên có danh sắc.

Do duyên các hành, này các Tỷ-kheo, nên có thức.

Do duyên vô minh, này các Tỷ-kheo, nên có hành.

Dầu cho Như Lai có xuất hiện hay không xuất
hiện, an trú là giới tánh ấy, pháp trú tánh ấy,
pháp quyết định tánh ấy, y duyên tánh ấy. Như
Lai hoàn toàn chứng ngộ, hoàn toàn chứng đạt tánh
ấy. Sau khi hoàn toàn chứng ngộ, hoàn toàn chứng

MƯỜI HAI DUYÊN                                     424

đạt, Như Lai tuyên bố, tuyên thuyết, tường thuyết, khai hiển khai thị, phân biệt, minh hiển, minh thị.

5) Do duyên vô minh, này các Tỷ-kheo, có các
hành. Như vậy, này các Tỷ-kheo, ở đây là như tánh,
bất hư vọng tánh, bất dị như tánh, y duyên tánh
ấy. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là lý duyên khởi.

6) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là duyên sanh pháp?

Già, chết, này các Tỷ-kheo, là vô thường, hữu vi, duyên sanh, biến hoại tánh, biến diệt tánh, ly tham tánh, đoạn diệt tánh.

7) Sanh, này các Tỷ-kheo, là vô thường, hữu vi, duyên sanh, biến hoại tánh, biến diệt tánh, ly tham tánh, đoạn diệt tánh.

8) Hữu, này các Tỷ-kheo, là vô thường, hữu vi, duyên sanh, biến hoại tánh, biến diệt tánh, ly tham tánh, đoạn diệt tánh.

9) - 16) Thủ, này các Tỷ-kheo... ái, này các Tỷ-
kheo... Thọ, này các Tỷ-kheo... Xúc, này các Tỷ-
kheo... Sáu xứ, này các Tỷ-kheo... Danh sắc, này các
Tỷ-kheo... Thức, này các Tỷ-kheo... Các hành, này
các Tỷ-kheo...

MƯỜI HAI DUYÊN                                    425

17) Vô minh, này các Tỷ-kheo, là vô thường, hữu
vi, duyên sanh, biến hoại tánh, biến diệt tánh, ly
tham tánh, đoạn diệt tánh. Những pháp này, này
các Tỷ-kheo, được gọi là duyên sanh pháp.

18) Do vì, này các Tỷ-kheo, vị Thánh đệ tử khéo
thấy như chơn với chánh trí tuệ lý duyên khởi này
và các pháp duyên sanh này, nên chắc chắn vị ấy
không chạy theo quá khứ (với những câu hỏi): "Ta
có mặt trong quá khứ? Ta không có mặt không quá
khứ? Ta là gì trong quá khứ? Ta có mặt như thế nào
trong quá khứ? Hay trước ta đã là gì, và nay trong
quá khứ ta là gì?"

19) Hay không chạy theo tương lai (với những câu
hỏi): "Ta có mặt trong tương lai? Ta không có mặt
trong tương lai? Ta sẽ làm gì trong tương lai? Ta có
mặt như thế nào trong tương lai? Hay trước ta là gì,
và nay trong tương lai ta sẽ là gì?"

20) Hay nay các vị ấy sẽ khởi lên những nghi ngờ về tự mình trong hiện tại như sau: "Ta hiện có mặt? Ta hiện không có mặt? Ta hiện là gì? Ta hiện có mặt như thế nào?" Sự kiện như vậy không xảy ra.

21) Vì sao? Vì rằng vị Thánh đệ tử, này các Tỷ-kheo, đã khéo thấy như chơn với chánh trí tuệ định lý duyên khởi này với các pháp duyên sanh này.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    426

MƯỜI HAI DUYÊN   427

24    Dầu cho Như Lai xuất hiện hay không xuất hiện... - Kinh XUẤT HIỆN – Tăng I, 522

XUẤT HIỆN – Tăng I, 522

1. - Này các Tỷ-kheo, dầu các Như Lai có xuất hiện
hay không xuất hiện, vẫn được an trú là pháp trú
tánh của giới ấy, là pháp quyết định tánh, tức là:
"Tất cả các hành là vô thường". Về vấn đề này, Như
Lai chánh giác tri, chánh giác ngộ. Sau khi chánh
giác tri, chánh giác ngộ, Như Lai tuyên bố, thuyết
giảng, tuyên thuyết, xác nhận, khai thị, phân biệt,
hiển thị: "Tất cả các hành là vô thường".
2. Này các Tỷ-kheo, dầu các Như Lai có xuất hiện
hay không xuất hiện, vẫn được an trú là pháp trú
tánh của giới ấy, là pháp quyết định tánh, tức là:
"Tất cả các hành là khổ". Về vấn đề này, Như Lai
chánh giác tri, chánh giác ngộ. Sau khi chánh giác
tri, chánh giác ngộ Như Lai tuyên bố, thuyết giảng,
tuyên thuyết, xác nhận, khai thị, phân biệt, hiển thị:
"Tất cả các hành là khổ".
3. Này các Tỷ-kheo, dầu các Như Lai có xuất hiện
hay không xuất hiện, vẫn được an trú là pháp trú
tánh của giới ấy, là pháp quyết định tánh, tức là:

MƯỜI HAI DUYÊN                                      428

"Tất cả các pháp là vô ngã". Về vấn đề này, Như Lai
chánh giác tri, chánh giác ngộ. Sau khi chánh giác
tri, chánh giác ngộ, Như Lai tuyên bố, thuyết giảng,
tuyên thuyết, xác nhận, khai thị, phân biệt, hiển thị:
"Tất cả các pháp là vô ngã".

MƯỜI HAI DUYÊN                                      429

25    Không được công nhận là... - Kinh SaMôn BàLaMôn – Tương II, 227

SaMôn BàLaMôn – Tương II, 227

1) Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú ở Sàvatthi, tại Jetavana, ở vườn ông Anàthapindika.

2) Ở đây Thế Tôn...

3) Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn hay Bà-la-môn
nào không biết già chết, không biết già chết tập khởi,
không biết già chết đoạn diệt, không biết con đường
đưa đến già chết đoạn diệt. Này các Tỷ-kheo, những
Sa-môn hay Bà-la-môn ấy, giữa các Sa-môn không
được chấp nhận là Sa-môn, hay giữa các Bà-la-môn
không được chấp nhận là Bà-la-môn; và những Tôn
giả ấy không tự mình với thắng trí đạt được, chứng
được và an trú trong hiện tại mục đích Sa-môn hạnh
và mục đích Bà-la-môn hạnh.

4) Và này các Tỷ-kheo, những Sa-môn hay Bà-la- môn nào biết già chết... (như trên)... biết con đường đưa đến già chết đoạn diệt. Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn hay Bà-la-môn ấy, giữa các Sa-môn được

MƯỜI HAI DUYÊN                                      430

chấp nhận là Sa-môn, hay giữa các Bà-la-môn được
chấp nhận là Bà-la-môn; và những Tôn giả ấy tự
mình với thắng trí đạt được, chứng được và an trú
ngay trong hiện tại mục đích Sa-môn hạnh và mục
đích Bà-la-môn hạnh.

72-80. (II-X). – Tương II, 228

... Trú ở Sàvatthi.

Họ không biết sanh...

Họ không biết hữu...

Họ không biết thủ...

Họ không biết ái...

Họ không biết thọ...

Họ không biết xúc...

Họ không biết sáu xứ...

Họ không biết danh sắc...

Họ không biết thức...

MƯỜI HAI DUYÊN                                 431

XI. (S.ii,130) -

Họ không biết hành... Họ không biết hành tập khởi,
họ không biết hành đoạn diệt, họ không biết con
đường đưa đến hành đoạn diệt.... .. tự mình với thắng
trí đạt được, chứng được và an trú ngay trong hiện
tại mục đích Sa-môn hạnh và mục đích Bà-la-môn
hạnh.

Đạo Sư – Tương II, 231

1) Này các Tỷ-kheo, đối với ai không như thật biết và thấy già chết, người ấy cần phải tìm đến bậc Đạo Sư để có như thật trí đối với già chết. Đối với ai không như thật biết và thấy già chết tập khởi, người ấy cần phải tìm đến bậc Đạo Sư để có như thật trí đối với già chết tập khởi. Đối với ai không như thật biết và thấy già chết đoạn diệt, người ấy cần phải tìm đến bậc Đạo Sư để có như thật trí đối với già chết đoạn diệt. Đối với ai không như thật biết và thấy con đường đưa đến già chết đoạn diệt, người ấy cần phải tìm đến bậc Đạo Sư để có như thật trí đối với con đường đưa đến già chết đoạn diệt.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       432

2) Này các Tỷ-kheo, đối với ai không như thật biết và thấy sanh...

3) Này các Tỷ-kheo,. .. không như thật biết và thấy hữu...

4) Này các Tỷ-kheo... không như thật biết và thấy thủ...

5) Này các Tỷ-kheo... không như thật biết và thấy ái...

6) Này các Tỷ-kheo... không như thật biết và thấy thọ...

7) Này các Tỷ-kheo... không như thật biết và thấy xúc...

8) Này các Tỷ-kheo... không như thật biết và thấy sáu xứ...

9) Này các Tỷ-kheo... không như thật biết và thấy danh sắc...

10) Này các Tỷ-kheo... không như thật biết và thấy thức...

11) Này các Tỷ-kheo, đối với ai không như thật biết và thấy hành, người ấy cần phải tìm đến bậc

MƯỜI HAI DUYÊN                                   433

Đạo Sư để có như thật trí đối với các hành. Đối với ai không như thật biết và thấy các hành tập khởi, người ấy cần phải tìm đến bậc Đạo Sư để có như thật trí đối với các hành tập khởi. Đối với ai không như thật biết và thấy các hành đoạn diệt, người ấy cần phải tìm đến bậc Đạo Sư để có như thật trí đối với các hành đoạn diệt. Đối với ai không như thật biết và thấy con đường đưa đến hành đoạn diệt, người ấy cần phải tìm đến bậc Đạo Sư để có như thật trí đối với con đường đưa đến các hành đoạn diệt.

II. Học Tập – Tương II, 233

... Này các Tỷ-kheo, đối với ai không như thật biết và thấy già chết, người ấy cần phải học tập để có như thật trí đối với già chết...(I.11)

III. Tu Tập (Yoga) – Tương II, 233

... Này các Tỷ-kheo, đối với ai không như thật biết và thấy già chết, người ấy cần phải tu tập để có như thật trí đối với già chết...(I.11)

IV. Dục – Tương II, 233

... Dục cần phải thực hành...(I.11)

V. Nỗ Lực – Tương II, 233

MƯỜI HAI DUYÊN                                     434

... Nỗ lực cần phải thực hành...(I.11)

VI. Bất Thối Chuyển – Tương II, 234

... Bất thối chuyển cần phải thực hành...(I.11)

VII. Nhiệt Tâm – Tương II, 234

... Nhiệt tâm cần phải thực hành...(I.11)

VIII. Tinh Tấn – Tương II, 234

... Tinh tấn cần phải thực hành...(I.11)

IX. Kiên Trì – Tương II, 234

... Kiên trì cần phải thực hành...(I.11)

X. Chánh Niệm – Tương II, 234

... Chánh niệm cần phải thực hành...(I.11)

XI. Chánh Tri – Tương II, 234

... Chánh tri cần phải thực hành...(I.11)

XII. Không Phóng Dật – Tương II, 234

... Không phóng dật cần phải thực hành... (I.1

MƯỜI HAI DUYÊN                                    435

MƯỜI HAI DUYÊN   436

26     Không được công nhận là... - Kinh SaMôn BàLaMôn – Tương II, 33

SaMôn BàLaMôn – Tương II, 33

1) Trú ở Sàvatthi...

2) Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn hay Bà-la-môn nào không biết rõ già chết, không biết rõ già, chết tập khởi, không biết rõ già, chết đoạn diệt, không biết rõ con đường đưa đến già, chết đoạn diệt; không biết rõ sanh... hữu... thủ... ái... thọ... xúc... sáu xứ... danh sắc... thức... không biết rõ các hành, không biết rõ các hành tập khởi, không biết rõ các hành đoạn diệt, không biết rõ con đường đưa đến các hành đoạn diệt; các vị Sa-môn hay Bà-la-môn ấy không được chấp nhận là Sa-môn giữa các Sa-môn, hay là Bà-la-môn giữa các Bà-la-môn. Và những bậc Tôn giả ấy, ngay trong đời sống hiện tại cũng không có thể với thắng trí tự mình chứng ngộ, chứng đạt và an trú mục đích Sa-môn hạnh và mục đích Bà-la-môn hạnh.

3) Và này các Tỷ-kheo, những Sa-môn hay là Bà-la- môn nào biết rõ già chết, biết rõ già chết tập khởi, biết rõ già chết đoạn diệt, biết rõ con đường đưa đến già chết đoạn diệt... biết rõ sanh... hữu... thủ... ái... thọ... xúc... sáu xứ... danh sắc... thức... biết rõ các

MƯỜI HAI DUYÊN                                          437

hành, biết rõ các hành tập khởi, biết rõ các hành đoạn
diệt, biết rõ con đường đưa đến các hành đoạn diệt;
các Sa-môn hay Bà-la-môn ấy được chấp nhận là
Sa-môn giữa các Sa-môn, hay là Bà-la-môn giữa các
Bà-la-môn. Và những bậc Tôn giả ấy, ngay trong đời
sống hiện tại có thể với thắng trí tự mình giác ngộ,
chứng đạt và an trú mục đích Sa-môn và mục đích
Bà-la-môn hạnh.

SaMôn BàLaMôn – Tương II, 34

1). .. Trú ở Sàvatthi...

2) Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn hay là Bà-la-
môn nào không biết rõ những pháp này, không biết
rõ những pháp này tập khởi, không biết rõ những
pháp này đoạn diệt, không biết rõ con đường đưa đến
những pháp này đoạn diệt.

3) Những pháp gì họ không được biết rõ? Những pháp gì họ không được biết rõ tập khởi? Những pháp gì họ không được biết rõ đoạn diệt? Những pháp gì họ không được biết rõ con đường đưa đến đoạn diệt?

4) Họ không biết rõ già chết. Họ không biết rõ già chết tập khởi. Họ không biết rõ già chết đoạn diệt.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      438

Họ không biết rõ con đường đưa đến già chết đoạn
diệt. Họ không biết rõ sanh... hữu... thủ... ái... thọ...
xúc... sáu xứ... danh sắc... thức... Họ không biết rõ
các hành. Không biết rõ các pháp này. Họ không biết
rõ những pháp này tập khởi. Họ không biết rõ pháp
này đoạn diệt. Họ không biết rõ con đường đưa đến
những pháp này đoạn diệt.

5) Này các Tỷ-kheo, các Sa-môn hay Bà-la-môn ấy
không được chấp nhận là Sa-môn giữa các hàng
Sa-môn, hay Bà-la-môn giữa các hàng Bà-la-môn.
Những bậc Tôn giả ấy, ngay trong đời sống hiện tại,
cũng không có thể với thắng trí tự mình chứng
ngộ, chứng đạt và an trú mục đích Sa-môn hạnh và
mục đích Bà-la-môn hạnh.

6) Và này các Tỷ-kheo, những Sa-môn hay Bà-la-
môn nào biết rõ được những pháp này, biết rõ được
những pháp này tập khởi, biết rõ được những pháp
này đoạn diệt, biết rõ được con đường đưa đến những
pháp này đoạn diệt.

7) Họ biết rõ pháp gì? Họ biết rõ những pháp gì tập khởi? Họ biết rõ những pháp gì đoạn diệt? Họ biết rõ con đường đưa đến những pháp gì đoạn diệt?

8) Họ biết rõ già chết. Họ biết rõ già chết tập khởi. Họ biết rõ già chết đoạn diệt. Họ biết rõ con đường

MƯỜI HAI DUYÊN                                         439

đưa đến già chết đoạn diệt... sanh... hữu... thủ... ái... thọ... xúc... sáu xứ... danh sắc... thức... Họ biết rõ các hành. Họ biết rõ các hành tập khởi. Họ biết rõ các hành đoạn diệt. Họ biết rõ con đường đưa đến các hành đoạn diệt. Họ biết rõ những pháp này. Họ biết rõ những pháp này tập khởi. Họ biết rõ những pháp này đoạn diệt. Họ biết rõ con đường đưa đến của những pháp này đoạn diệt.

9) Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn hay Bà-la-môn ấy được chấp nhận là Sa-môn giữa các hàng Sa- môn, hay là Bà-la-môn giữa các hàng Bà-la-môn. Và những bậc Tôn giả ấy, ngay trong đời sống hiện tại, với thắng trí, tự mình chứng ngộ, chứng đạt và an trú mục đích Sa-môn hạnh và mục đích Bà-la-môn hạnh.

MƯỜI HAI DUYÊN                                          440

27     Không được công nhận là... - Kinh SaMôn BàLaMôn – Tương II, 83

SaMôn BàLaMôn – Tương II, 83

1)...Trú ở Sàvatthi.

2-12) Ở đây, này các Tỷ-kheo, những Sa-môn hay Bà-la-môn nào không hiểu rõ già chết, không hiểu rõ già chết tập khởi, không hiểu rõ già chết đoạn diệt, không hiểu rõ con đường đưa đến già chết đoạn diệt, không       hiểu        rõ      sanh...(như     trên)... Hữu...thủ...ái...thọ...xúc...sáu xứ...danh sắc...thức... không hiểu rõ hành, không hiểu rõ hành tập khởi, không hiểu rõ hành đoạn diệt, không hiểu rõ con đường đưa đến hành đoạn diệt;

13) Những Sa-môn hay Bà-la-môn ấy không được
chấp nhận là Sa-môn giữa các hàng Sa-môn, hay Bà-
la-môn giữa các hàng Bà-la-môn. Và những Tôn giả
ấy cũng không có thể ngay trong đời sống hiện tại,
tự mình chứng ngộ với thắng trí, chứng đạt và an trú
mục đích Sa-môn hạnh hay mục đích Bà-la-môn
hạnh.

14-24) Và này các Tỷ-kheo, những Sa-môn hay Bà- la-môn nào hiểu rõ già chết, hiểu rõ già chết tập khởi,

MƯỜI HAI DUYÊN                                        441

hiểu rõ già chết đoạn diệt, hiểu rõ con đường đưa đến già chết đoạn diệt, hiểu rõ sanh... hữu... thủ... ái... thọ... xúc... sáu xứ... danh sắc... thức... hiểu rõ hành, hiểu rõ hành tập khởi, hiểu rõ hành đoạn diệt, hiểu rõ con đường đưa đến hành đoạn diệt;

25) Những Sa-môn hay Bà-la-môn ấy được chấp
nhận là Sa-môn giữa các hàng Sa-môn, hay Bà-la-
môn giữa các hàng Bà-la-môn. Và những Tôn giả ấy
ngay trong đời sống hiện tại, tự mình chứng ngộ
với thắng trí, chứng đạt và an trú mục đích Sa-môn
hạnh hay mục đích Bà-la-môn hạnh.

SaMôn BàLaMôn – Tương II, 85

1)... Trú ở Sàvatthi.

2) Ở đây...

3) Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn hay Bà-la-môn nào không biết già chết, không biết già chết tập khởi, không biết già chết đoạn diệt, không biết con đường đưa đến già chết đoạn diệt; họ chắc chắn vượt qua già chết và an trú; sự kiện như vậy không xảy ra.

4-12) Không biết sanh... hữu... thủ... ái... thọ... xúc... sáu xứ... danh sắc... thức...

MƯỜI HAI DUYÊN                                          442

13) Không biết hành, không biết hành tập khởi,
không biết hành đoạn diệt, không biết con đường đưa
đến hành đoạn diệt, họ chắc chắn vượt qua các hành
và an trú; sự kiện như vậy không xảy ra.

14) Và này các Tỷ-kheo, những Sa-môn hay Bà-la-
môn nào biết già chết, biết già chết tập khởi, biết già
chết đoạn diệt, biết con đường đưa đến già chết đoạn
diệt; họ chắc chắn vượt qua già chết và an trú, sự kiện
như vậy có xảy ra.

15-23) Biết sanh... hữu... thủ... ái... thọ... xúc... sáu xứ... danh sắc... thức... biết hành, biết hành tập khởi, biết hành đoạn diệt; họ chắc chắn vượt qua các hành và an trú; sự kiện như vậy có xảy ra.

MƯỜI HAI DUYÊN                                         443

28     Kinh Con Đường – Tương II, 14

Con Đường – Tương II, 14

1)... Trú ở Sàvatthi... (như trên).

2) Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ thuyết giảng cho các Ông về tà đạo và chánh đạo. Hãy lắng nghe và khéo suy nghiệm, Ta sẽ giảng.

-Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn.

Thế Tôn nói như sau:

3) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là tà đạo?

Này các Tỷ-kheo, vô minh duyên hành; hành duyên
thức; thức duyên sanh sắc; danh sắc duyên sáu xứ;
sáu xứ duyên xúc; xúc duyên thọ; thọ duyên ái; ái
duyên thủ; thủ duyên hữu; hữu duyên sanh; sanh
duyên già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não được khởi lên.
Như vậy là toàn bộ khổ uẩn này tập khởi. Này các
Tỷ-kheo, đây gọi là tà đạo.

4) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là chánh đạo?

MƯỜI HAI DUYÊN                                     444

Do ly tham, đoạn diệt vô minh một cách hoàn toàn nên hành diệt. Do hành diệt nên thức diệt. Do thức diệt nên danh sắc diệt. Do danh sắc diệt nên sáu xứ diệt. Do sáu xứ diệt nên xúc diệt. Do xúc diệt nên thọ diệt. Do thọ diệt nên ái diệt. Do ái diệt nên thủ diệt. Do thủ diệt nên hữu diệt. Do hữu diệt nên sanh diệt. Do sanh diệt nên già chết, sầu, bi, khổ, ưu, não đều diệt. Như vậy là toàn bộ khổ uẩn này đoạn diệt. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là chánh đạo.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       445

29     Kinh Nước Thủy Triều Dâng – Tương II, 209

Nước Thủy Triều Dâng – Tương II, 209

1) Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú ở Sàvatthi, tại Jetavana, trong vườn ông Anàthapindika.

2) Tại đây...

3) Này các Tỷ-kheo, khi nào biển lớn dâng lên thời
các sông lớn dâng lên; khi nào các sông lớn dâng lên
thời các sông nhỏ dâng lên; khi nào các sông nhỏ
dâng lên thời các hồ lớn dâng lên; khi nào các hồ
lớn dâng lên thời các hồ nhỏ dâng lên.

4) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, khi nào vô minh dâng lên thời các hành dâng lên; khi nào các hành dâng lên thời thức dâng lên; khi nào thức dâng lên thời danh sắc dâng lên; khi nào danh sắc dâng lên thời sáu xứ dâng lên; khi nào sáu xứ dâng lên thời xúc dâng lên; khi nào xúc dâng lên thời thọ dâng lên; khi nào thọ dâng lên thời ái dâng lên; khi nào ái dâng lên thời thủ dâng lên; khi nào thủ dâng lên thời hữu

MƯỜI HAI DUYÊN                                     446

dâng lên; khi nào hữu dâng lên thời sanh dâng lên; khi nào sanh dâng lên thời già chết dâng lên.

5) Này các Tỷ-kheo, biển lớn không dâng lên thời
sông lớn không dâng lên; sông lớn không dâng lên
thời sông nhỏ không dâng lên; sông nhỏ không dâng
lên thời hồ lớn không dâng lên; hồ lớn không dâng
lên thời hồ nhỏ không dâng lên.

6) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, vô minh không dâng lên thời các hành không dâng lên; các hành không dâng lên thời thức không dâng lên; thức không dâng lên thời danh sắc không dâng lên; danh sắc không dâng lên thời sáu xứ không dâng lên; sáu xứ không dâng lên thời xúc không dâng lên; xúc không dâng lên thời thọ không dâng lên; thọ không dâng lên thời ái không dâng lên; ái không dâng lên thời thủ không dâng lên; thủ không dâng lên thời hữu không dâng lên; hữu không dâng lên thời sanh không dâng lên; sanh không dâng lên thời già chết không dâng lên.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    447

30    Kinh SÁU SÁU -148 Trung III, 629

KINH SÁU SÁU (Chadhakka suttam) – Bài kinh số 148 – Trung III, 629

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú ở Savatthi (Xá-vệ), Jetavana (Kỳ-đà Lâm) tại tinh xá ông Anathapindika (Cấp Cô Độc). Tại đấy, Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo:

– "Này các Tỷ-kheo".

– "Thưa vâng, Bạch Thế Tôn".

Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

– Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng pháp cho các
Ông, sơ thiện, trung thiện, hậu thiện, có nghĩa, có
văn. Ta sẽ nói lên Phạm hạnh hoàn toàn viên mãn,
thanh tịnh, tức là sáu sáu. Hãy nghe và suy nghiệm
kỹ, Ta sẽ giảng.

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   448

Các vị Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

 Sáu nội xứ cần phải được biết.
 Sáu ngoại xứ cần phải được biết.
 Sáu thức thân cần phải được biết.
 Sáu xúc thân cần phải được biết.
 Sáu thọ thân cần phải được biết.
 Sáu ái thân cần phải được biết.

Khi được nói đến "Sáu nội xứ cần phải được biết", do duyên gì được nói đến như vậy? Nhãn xứ, nhĩ xứ, tỷ xứ, thiệt xứ, thân xứ, ý xứ. Khi được nói đến "Sáu nội xứ cần phải được biết ", chính do duyên này được nói đến như vậy. Đây là sáu sáu thứ nhất.

Khi được nói đến "Sáu ngoại xứ cần phải được
biết", do duyên gì được nói đến như vậy? Sắc xứ,
thanh xứ, hương xứ, vị xứ, xúc xứ, pháp xứ. Khi
được nói đến "Sáu ngoại xứ cần phải được biết",
chính do duyên này được nói đến như vậy. Đây là
sáu sáu thứ hai.

Khi được nói đến "Sáu thức thân cần phải được

MƯỜI HAI DUYÊN                                    449

biết", do duyên gì được nói đến như vậy? Do duyên
mắt và do duyên các sắc, khởi lên nhãn thức. Do
duyên tai và do duyên các tiếng, khởi lên nhĩ thức.
Do duyên mũi và do duyên các hương, khởi lên tỷ
thức. Do duyên lưỡi và do duyên các vị, khởi lên
thiệt thức. Do duyên thân và do duyên các xúc, khởi
lên thân thức. Do duyên ý và do duyên các pháp, khởi
lên ý thức. Khi được nói đến "Sáu thức thân cần phải
được biết", chính do duyên này được nói đến như
vậy. Đây là sáu sáu thứ ba.

Khi được nói đến "Sáu xúc thân cần phải được biết", do duyên gì được nói đến như vậy? Do duyên mắt và do duyên các sắc, khởi lên nhãn thức. Sự gặp gỡ của ba (pháp này) là xúc. Do duyên tai và do duyên các tiếng, khởi lên nhĩ thức. Sự gặp gỡ của ba (pháp này) là xúc. Do duyên mũi và do duyên các hương khởi lên tỷ thức. Sự gặp gỡ của ba (pháp này) là xúc. Do duyên lưỡi và do duyên các vị khởi lên thiệt thức. Sự gặp gỡ của ba (pháp này) là xúc. Do duyên thân và do duyên các xúc khởi lên thân thức. Sự gặp gỡ của ba (pháp này) là xúc. Do duyên ý và do duyên các pháp khởi lên ý thức. Sự gặp gỡ của ba (pháp này) là xúc. Khi được nói đến "Sáu xúc thân cần phải được biết", chính do duyên này được nói đến như vậy. Đây là sáu sáu thứ tư.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    450

Khi được nói đến "Sáu thọ thân cần phải được
biết", do duyên gì được nói đến như vậy? Do duyên
mắt và do duyên các sắc khởi lên nhãn thức. Sự gặp
gỡ của ba (pháp này) là xúc. Do duyên xúc là thọ. Do
duyên tai và do duyên các tiếng khởi lên nhĩ thức.
Do duyên mũi và do duyên các hương khởi lên tỷ
thức. Do duyên lưỡi và do duyên các vị khởi lên thiệt
thức. Do duyên thân và do duyên các xúc khởi lên
thân thức. Do duyên ý và do duyên các pháp, khởi
lên ý thức. Sự gặp gỡ của ba (pháp này) là xúc. Do
duyên xúc là thọ. Khi được nói đến "Sáu thọ thân cần
phải được biết", chính do duyên này được nói đến
như vậy. Đây là sáu sáu thứ năm.

Khi được nói đến "Sáu ái thân cần phải được biết", do duyên gì được nói đến như vậy? Do duyên mắt và duyên các sắc khởi lên nhãn thức. Sự gặp gỡ của ba (pháp này) là xúc. Do duyên xúc là thọ. Do duyên thọ là ái. Do duyên tai và do duyên các tiếng, khởi lên nhĩ thức. Do duyên mũi và do duyên các hương khởi lên tỷ thức. Do duyên lưỡi và do duyên các vị khởi lên thiệt thức. Do duyên thân và do duyên các xúc khởi lên thân thức. Do duyên ý và do duyên các pháp khởi lên ý thức. Sự gặp gỡ của ba (pháp này) là xúc. Do duyên xúc là thọ. Do duyên thọ là ái. Khi được nói đến "Sáu ái thân cần phải được biết", chính do duyên này được nói đến như vậy. Đây là

MƯỜI HAI DUYÊN                                     451

sáu sáu thứ sáu.

Nếu ai nói rằng: "Mắt là tự ngã", như vậy là
không hợp lý. Sự sanh và sự diệt của mắt đã được
thấy. Vì rằng sự sanh và sự diệt đã được thấy, nên
phải đưa đến kết luận: "Tự ngã sanh và diệt ở nơi
tôi". Do vậy, nếu ai nói rằng: "Mắt là tự ngã", như
vậy không hợp lý. Như vậy, con mắt là vô ngã.

Nếu ai nói rằng: "Các sắc là tự ngã", như vậy là
không hợp lý. Sự sanh và sự diệt của các sắc đã được
thấy. Vì rằng sự sanh và sự diệt của các sắc đã được
thấy, nên phải đưa đến kết luận: "Tự ngã sanh và diệt
ở nơi tôi". Do vậy, nếu ai nói rằng: "Các sắc là tự
ngã", như vậy là không hợp lý. Như vậy, con mắt là
vô ngã, các sắc là vô ngã.

Nếu ai nói rằng: "Nhãn thức là tự ngã", như vậy
là không hợp lý. Sự sanh và sự diệt của nhãn thức đã
được thấy. Vì rằng sự sanh và sự diệt của nhãn thức
đã được thấy, nên phải đưa đến kết luận: "Tự ngã
sanh và diệt ở nơi tôi". Do vậy, nếu ai nói rằng:
"Nhãn thức là tự ngã", như vậy là không hợp lý. Như
vậy con mắt là vô ngã, các sắc là vô ngã, nhãn thức
là vô ngã.

Nếu có ai nói rằng: "Nhãn xúc là tự ngã, như vậy là không hợp lý. Sự sanh và sự diệt của nhãn xúc

MƯỜI HAI DUYÊN                                     452

đã được thấy. Vì rằng sự sanh và sự diệt đã được
thấy, nên phải đưa đến kết luận: "Tự ngã sanh và diệt
ở nơi tôi". Do vậy, nếu ai nói rằng: "Nhãn xúc là tự
ngã", như vậy, là không hợp lý. Như vậy con mắt là
vô ngã, các sắc là vô ngã, nhãn thức là vô ngã, nhãn
xúc là vô ngã.

Nếu có ai nói rằng: "Thọ là tự ngã", như vậy là
không hợp lý. Sự sanh và sự diệt của thọ đã được
thấy. Vì rằng sự sanh và sự diệt của thọ đã được thấy,
nên phải đưa đến kết luận: "Tự ngã sanh và diệt ở nơi
tôi". Do vậy, nếu ai nói rằng: "Thọ là tự ngã", như
vậy là không hợp lý. Như vậy, con mắt là vô ngã, các
sắc là vô ngã, nhãn thức là vô ngã, nhãn xúc là vô
ngã, thọ là vô ngã.

Nếu có ai nói rằng: "Ái là tự ngã", như vậy là
không hợp lý. Sự sanh và sự diệt của ái đã được thấy.
Vì rằng sự sanh và sự diệt đã được thấy, nên phải đưa
đến kết luận: "Tự ngã sanh và diệt ở nơi tôi". Do vậy
nếu ai nói rằng: "Ái là tự ngã", như vậy là không hợp
lý. Như vậy con mắt là vô ngã, các sắc là vô ngã,
nhãn thức là vô ngã, nhãn xúc là vô ngã, thọ là vô
ngã, ái là vô ngã.

Nếu có ai nói rằng: "Tai là tự ngã"... nếu có ai nói rằng: "Mũi là tự ngã"... nếu có ai nói rằng: "Lưỡi

MƯỜI HAI DUYÊN                                      453

là tự ngã"... nếu có ai nói rằng: "Thân là tự ngã"...

Nếu có ai nói rằng: "ý là tự ngã", như vậy là
không hợp lý. Sự sanh và sự diệt của ý đã được thấy.
Vì rằng sự sanh và sự diệt đã được thấy, nên phải đưa
đến kết luận: "Tự ngã sanh và diệt ở nơi tôi". Do vậy
nếu ai nói rằng: "Ý là tự ngã", như vậy là không hợp
lý. Như vậy ý là vô ngã.

Nếu có ai nói rằng: "Các pháp là tự ngã", như
vậy, là không hợp lý. Sự sanh và sự diệt của các pháp
đã được thấy. Vì rằng sự sanh và sự diệt đã được
thấy, nên phải đưa đến kết luận: "Tự ngã sanh và diệt
ở nơi tôi". Do vậy, nếu ai nói rằng: "Các pháp là tự
ngã", như vậy là không hợp lý. Như vậy, ý là vô ngã,
các pháp là vô ngã.

Nếu có ai nói rằng: "Ý thức là tự ngã", như vậy,
là không hợp lý. Sự sanh và sự diệt của ý thức đã
được thấy. Vì rằng sự sanh và sự diệt đã được thấy,
nên phải đưa đến kết luận: "Tự ngã sanh và diệt ở nơi
tôi". Do vậy, nếu ai nói rằng: "Ý thức là tự ngã", như
vậy là không hợp lý. Như vậy ý là vô ngã, các pháp
là vô ngã, ý thức là vô ngã.

Nếu có nói rằng: "Ý xúc là tự ngã ", như vậy là không hợp lý. Sự sanh và sự diệt của ý xúc đã được thấy. Vì rằng sự sanh và sự diệt đã được thấy, nên

MƯỜI HAI DUYÊN                                          454

phải đưa đến kết luận: "Tự ngã sanh và diệt ở nơi tôi". Do vậy, nếu có ai nói rằng: "Ý xúc là tự ngã", như vậy là không hợp lý. Như vậy ý là vô ngã, các pháp là vô ngã, ý thức là vô ngã, ý xúc là vô ngã.

Nếu có ai nói: "Thọ là tự ngã", như vậy không hợp lý. Sự sanh và sự diệt của thọ đã dược thấy. Vì rằng sự sanh và sự diệt đã được thấy, nên đưa đến kết luận: "Tự ngã sanh và diệt ở nơi tôi". Do vậy, nếu có ai nói rằng: "Thọ là tự ngã", như vậy là không hợp lý. Như vậy ý là vô ngã, các pháp là vô ngã, ý thức là vô ngã, ý xúc là vô ngã, thọ là vô ngã.

Nếu có ai nói rằng: "Ái là tự ngã", như vậy là không hợp lý. Vì rằng sự sanh.. Do vậy nếu có ai nói rằng: "Ái là tự ngã", như vậy là không hợp lý. Như vậy ý là vô ngã, các pháp là vô ngã, ý thức là vô ngã, ý xúc là vô ngã, thọ là vô ngã, ái là vô ngã.

Này các Tỷ-kheo, nhưng đây là con đường đưa đến sự tập khởi của thân kiến. Ai quán mắt là: "Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi" Ai quán các sắc là: "Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi". Ai quán nhãn thức: "Cái này là của tôi.. là tự ngã của tôi". Ai quán nhãn xúc: "Cái này là của tôi ... là tự ngã của tôi". Ai quán thọ: "Cái này là của tôi... là tự ngã của tôi". Ai quán ái:

MƯỜI HAI DUYÊN                                          455

"Cái này là của tôi ... là tự ngã của tôi". Ai quán tai: "Cái này là của tôi.. là tự ngã của tôi". Ai quán mũi: "Cái này là của tôi.. là tự ngã của tôi". Ai quán lưỡi: "Cái này là của tôi.. là tự ngã của tôi". Ai quán thân: "Cái này là của tôi.. là tự ngã của tôi". Ai quán ý: "Cái này là của tôi.. là tự ngã của tôi". Ai quán các pháp: "Cái này là của tôi.. là tự ngã của tôi". Ai quán ý thức: "Cái này là của tôi.. là tự ngã của tôi". Ai quán ý xúc: "Cái này là của tôi.. là tự ngã của tôi". Ai quán thọ: "Cái này là của tôi.. là tự ngã của tôi". Ai quán ái: "Cái này là của tôi.. là tự ngã của tôi".

Nhưng này các Tỷ-kheo, đây là con đường đưa đến sự đoạn diệt của thân kiến. Ai quán mắt: ""Cái này không phải là của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải là tự ngã của tôi". Ai quán sắc: "Cái này không phải là của tôi.. không phải là tự ngã của tôi". Ai quán nhãn thức: "Cái này không phải của tôi.. không phải là tự ngã của tôi". Ai quán nhãn xúc: "Cái này không phải của tôi.. không phải tự ngã của tôi". Ai quán thọ: "Cái này không phải là của tôi... không phải tự ngã của tôi". Ai quán ái: "Cái này không phải của tôi.. không phải tự ngã của tôi". Ai quán tai: "Cái này không phải của tôi.. không phải tự ngã của tôi". Ai quán mũi: "Cái này không phải của tôi.. không phải tự ngã của tôi". Ai quán lưỡi: "Cái này không phải của tôi.. không phải tự ngã của tôi".

MƯỜI HAI DUYÊN                                        456

Ai quán thân: "Cái này không phải của tôi.. không phải tự ngã của tôi". Ai quán ý: "Cái này không phải của tôi.. không phải tự ngã của tôi". Ai quán các pháp: "Cái này không phải của tôi.. không phải tự ngã của tôi". Ai quán ý thức: "Cái này không phải của tôi.. không phải tự ngã của tôi". Ai quán ý xúc: "Cái này không phải của tôi.. không phải tự ngã của tôi". Ai quán thọ: "Cái này không phải của tôi.. không phải tự ngã của tôi". Ai quán ái: "Cái này không phải của tôi.. không phải tự ngã của tôi".

 Này các Tỷ-kheo, do duyên mắt và do duyên các
sắc, khởi lên nhãn thức. Sự gặp gỡ của ba (pháp
này) là xúc. Do duyên xúc, khởi lên lạc thọ, khổ
thọ hay bất khổ bất lạc thọ.

 Vị ấy do cảm xúc lạc thọ, mà hoan hỷ, tán thán,
trú ở ái trước. Tham tùy miên của vị ấy tùy
tăng.
 Vị ấy do cảm xúc khổ thọ, mà sầu muộn, than
van, than khóc, đập ngực, rơi vào bất tỉnh. Sân
tùy miên của vị ấy tùy tăng.
 Vị ấy do cảm xúc bất khổ bất lạc thọ, mà không
như thật biết sự tập khởi, sự đoạn diệt, vị ngọt,
sự nguy hiểm và sự xuất ly khỏi cảm thọ ấy, vô
minh tùy miên của vị ấy tùy tăng.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     457

 Này các Tỷ-kheo, vị ấy chính do không đoạn
tận tham tùy miên đối với lạc thọ, do không tẩy
trừ sân tùy miên đối với khổ thọ, do không nhổ
lên vô minh tùy miên đối với bất khổ bất lạc
thọ, không đoạn tận vô minh, không làm cho
minh khởi lên, có thể ngay trong hiện tại là
người chấm dứt đau khổ, sự kiện như vậy
không xảy ra.

Này các Tỷ-kheo, do duyên tai và do duyên các tiếng, khởi lên nhĩ thức. Này các Tỷ-kheo, do duyên mũi và do duyên các hương khởi lên tỷ thức. Này các Tỷ-kheo, do duyên lưỡi và do duyên các vị khởi lên thiệt thức. Này các Tỷ-kheo, do duyên thân và do duyên các xúc khởi lên thân thức. Này các Tỷ- kheo, do duyên ý và do duyên các pháp khởi lên ý thức. Sự gặp gỡ của ba (pháp này) là xúc. Do duyên xúc khởi lên lạc thọ, khổ thọ, hay bất khổ bất lạc thọ.

Vị ấy do cảm xúc lạc thọ, mà hoan hỷ, tán thán, trú ở ái trước, tham tùy miên của vị ấy tùy tăng. Vị ấy do cảm xúc khổ thọ mà sầu muốn, than van, than khóc, đập ngực, rơi vào bất tỉnh; sân tùy miên của vị ấy tùy tăng. Vị ấy do cảm xúc bất khổ bất lạc thọ, mà không như thật biết sự tập khởi, sự đoạn diệt, vị ngọt, sự nguy hiểm và sự xuất ly khỏi cảm thọ ấy; vô minh tùy miên của vị ấy tùy tăng. Này các Tỷ-kheo, vị ấy

MƯỜI HAI DUYÊN                                       458

chính do không đoạn tận tham tùy miên đối với lạc thọ, do không tẩy trừ sân tùy miên đối với khổ thọ, do không nhổ lên vô minh tùy miên đối với bất khổ bất lạc thọ, không đoạn tận vô minh, không làm cho minh khởi lên, có thể ngay trong hiện tại là người chấm dứt đau khổ, sự kiện như vậy không xảy ra.

 Này các Tỷ-kheo do duyên mắt và do duyên các
sắc khởi lên nhãn thức. Sự gặp gỡ của ba (pháp
này) là xúc. Do duyên xúc, khởi lên lạc thọ, khổ
thọ hay bất khổ bất lạc thọ.

 Vị ấy cảm xúc lạc thọ, mà không hoan hỷ, tán
thán, trú ở ái trước; tham tùy miên của vị ấy
không tùy tăng.
 Vị ấy cảm xúc khổ thọ, mà không sầu muộn,
than van, than khóc, đập ngực, rơi vào bất tỉnh;
sân tùy miên của vị ấy không tùy tăng.
 Vị ấy cảm xúc bất khổ bất lạc thọ, mà như thật
biết sự tập khởi, sự đoạn diệt, vị ngọt, sự nguy
hiểm và sự xuất ly khỏi cảm thọ ấy; vô minh
tùy miên của vị ấy không tùy tăng.
 Này các Tỷ-kheo, vị ấy chính do đoạn tận tham
tùy miên đối với lạc thọ, do tẩy trừ sân tùy miên
đối với khổ thọ, do nhổ lên vô minh tùy miên

MƯỜI HAI DUYÊN                                     459

đối với bất khổ bất lạc thọ, đoạn tận vô minh,
làm cho minh khởi lên, có thể ngay trong hiện
tại là người chấm dứt đau khổ, sự kiện như vậy
xảy ra.

Này các Tỷ-kheo, do duyên tai và do duyên các tiếng, khởi lên nhĩ thức. Này các Tỷ-kheo, do duyên mũi và do duyên các hương khởi lên tỷ thức. Này các Tỷ-kheo, do duyên lưỡi và do duyên các vị khởi lên thiệt thức. Này các Tỷ-kheo, do duyên thân và do duyên các xúc khởi lên thân thức. Này các Tỷ-kheo, do duyên ý và do duyên các pháp khởi lên ý thức. Sự gặp gỡ của ba (pháp này) là xúc. Do duyên cảm xúc khởi lên lạc thọ, khổ thọ hay bất khổ bất lạc thọ.

Vị ấy cảm xúc lạc thọ mà không hoan hỷ, tán thán, trú ở ái trước; tham tùy miên của vị ấy không tùy tăng. Vị ấy cảm xúc khổ thọ mà không sầu muộn, than van, than khóc, đập ngực, rơi vào bất tỉnh; sân tùy miên của vị ấy không tùy tăng. Vị ấy cảm xúc bất khổ bất lạc thọ mà như thật biết sự tập khởi, sự đoạn diệt, vị ngọt, sự nguy hiểm và sự xuất ly khỏi cảm thọ ấy; vô minh tùy miên của vị ấy không tùy tăng. Này các Tỷ-kheo, vị ấy chính do đoạn tận tham tùy miên đối với lạc thọ, do tẩy trừ sân tùy miên đối với khổ thọ, do nhổ lên vô minh tùy miên đối với bất khổ bất lạc thọ, đoạn tận vô minh, làm cho minh khởi lên,

MƯỜI HAI DUYÊN                                     460

có thể ngay trong hiện tại là người chấm dứt đau khổ, sự kiện như vậy xảy ra.

Này các Tỷ-kheo, do thấy vậy, vị Đa văn Thánh
đệ tử yếm ly mắt, yếm ly các sắc, yếm ly nhãn thức;
yếm ly nhãn xúc, yếm ly thọ, yếm ly ái. Vị ấy yếm
ly tai, yếm ly các tiếng, yếm ly mũi, yếm ly các
hương; yếm ly lưỡi, yếm ly các vị; yếm ly thân, yếm
ly các xúc; yếm ly ý, yếm ly các pháp; yếm ly ý thức,
yếm ly ý xúc, yếm ly thọ, yếm ly ái. Do yếm ly, vị
ấy ly tham. Do ly tham vị ấy giải thoát. Trong sự
giải thoát là sự hiểu biết: "Ta đã được giải thoát". Và
vị ấy tuệ tri: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành, các
việc nên làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này
nữa".

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Các Tỷ-kheo ấy
hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy. Trong khi sự thuyết
giảng này được nói lên, tâm của sáu mươi Tỷ-kheo
ấy được giải thoát khỏi các lậu hoặc không có chấp
thủ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       461

MƯỜI HAI DUYÊN   462

31    Kinh TIỂU Kinh SƯ TỬ HỐNG – 11 Trung I, 151

TIỂU KINH SƯ TỬ HỐNG (Culasihanadasuttam) – Bài kinh số 11 – Trung I, 151

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Savatthi (Xá-vệ), tại
Jetavana (Kỳ-đà Lâm), trong vườn ông
Anathapindika (Cấp Cô Độc). Ở đây, Thế Tôn gọi
các Tỷ-kheo:

– Này các Tỷ-kheo.

– Bạch Thế Tôn,

Những Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn thuyết như sau:

– Này các Tỷ-kheo, chỉ ở đây là có Sa-môn thứ
nhất; ở đây là có Sa-môn thứ hai; ở đây là có Sa-môn
thứ ba; ở đây là có Sa-môn thứ tư; các ngoại đạo khác
không có Sa-môn. Này các Tỷ-kheo, các Ông hãy
chân chánh rống tiếng rống sư tử như vậy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     463

Này các Tỷ-kheo, sự tình này xảy ra khi ở đây
những Du sĩ ngoại đạo có thể nói: "Chư Tôn giả có
tin tưởng gì, có sức lực gì mà chư Tôn giả tuyên bố:
"Chỉ ở đây là có Sa-môn thứ nhất; ở đây là có Sa-
môn thứ hai; ở đây là có Sa-môn thứ ba; ở đây là có
Sa-môn thứ tư; các ngoại đạo khác không có Sa-
môn"?

Này các Tỷ-kheo, nếu được các Du sĩ ngoại đạo
nói như vậy, cần phải trả lời họ như sau: "Chư Hiền,
vì chúng tôi tự chánh kiến bốn pháp, được Thế Tôn
tuyên bố cho chúng tôi biết, bậc đã thấy, đã biết, bậc
A-la-hán, Chánh Đẳng Giác nên chúng tôi nói: "Chỉ
ở đây là có Sa-môn thứ nhất, ở đây là có Sa-môn thứ
hai; Sa-môn thứ ba; Sa-môn thứ tư". Thế nào là bốn?
Chư Hiền, chúng tôi có lòng tin bậc Đạo Sư, có lòng
tin Pháp, có sự thành tựu viên mãn các Giới luật, và
những pháp hữu của chúng tôi, những người cư sĩ và
những người xuất gia, được chúng tôi thương, chúng
tôi mến. Chư Hiền, vì chúng tôi tự chánh kiến bốn
pháp, được Thế Tôn tuyên bố cho chúng tôi biết, bậc
đã thấy, đã biết, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác nên
chúng tôi nói: "Chỉ ở đây là Sa-môn... Sa-môn thứ
tư".

Này các Tỷ-kheo, sự tình này xảy ra, khi ở đây, những Du sĩ ngoại đạo có thể nói: "Chư Hiền, chúng

MƯỜI HAI DUYÊN                                      464

tôi cũng có lòng tin bậc Đạo Sư, vị ấy là Đạo Sư của
chúng tôi. Chúng tôi có lòng tin Pháp, Pháp ấy là
Pháp của chúng tôi, chúng tôi thành tựu viên mãn các
Giới luật, những Giới luật ấy là Giới luật của chúng
tôi. Và những pháp hữu của chúng tôi, những người
cư sĩ và cả những người xuất gia, được chúng tôi
thương, được chúng tôi mến. Chư Hiền, như vậy có
sự sai biệt gì, có sự đặc thù gì, có sự khác biệt gì giữa
quý vị và chúng tôi?".

Chư Tỷ-kheo, nếu được các Du sĩ ngoại đạo nói như vậy, cần phải trả lời họ như sau:

 "Chư Hiền, cứu cánh là một hay cứu cánh là đa
diện?" Nếu trả lời đứng đắn, các Du sĩ ngoại
đạo phải trả lời: "Chư Hiền, cứu cánh là một,
cứu cánh không phải đa diện"
 "Chư Hiền, cứu cánh ấy cho người có tham,
hay cho người không tham?" Nếu trả lời đứng
đắn, các Du sĩ ngoại đạo phải trả lời:- "Chư
Hiền, cứu cánh ấy cho người không tham,
không phải cho người có tham"
 "Chư Hiền, cứu cánh ấy cho người có sân, hay
cho người không sân?" Nếu trả lời đứng đắn,
các Du sĩ ngoại đạo phải trả lời: "Chư Hiền,
cứu cánh ấy cho người không sân, không phải
cho người có sân"

MƯỜI HAI DUYÊN                                         465

 "Chư Hiền, cứu cánh ấy cho người có si hay
cho người không si? Nếu trả lời đứng đắn...
phải trả lời: "Chư Hiền, cứu cánh ấy cho người
không si, không phải cho người có si"
 "Chư Hiền, cứu cánh ấy cho người có ái, hay
cho người không ái?" Nếu trả lời đứng đắn...
phải trả lời: "Chư Hiền, cứu cánh ấy cho người
không ái, không phải cho người có ái"
 "Chư Hiền, cứu cánh ấy cho người có chấp thủ,
hay cho người không chấp thủ?" Nếu trả lời
đứng đắn... phải trả lời: "Chư Hiền, cứu cánh
ấy cho người không chấp thủ, không phải cho
người chấp thủ".
 "Chư Hiền, cứu cánh ấy cho người có trí, hay
cho người không có trí?" Nếu trả lời đứng
đắn... phải trả lời: "Cứu cánh ấy cho người có
trí, không phải cho người không có trí".
 "Chư Hiền, cứu cánh ấy cho người thuận ứng,
nghịch ứng hay cho người không thuận ứng,
không nghịch ứng?" Nếu trả lời đứng đắn...
phải trả lời: "Chư Hiền, cứu cánh ấy cho người
không thuận ứng, không nghịch ứng, không
phải cho người thuận ứng, nghịch ứng".
 "Chư Hiền, cứu cánh ấy cho người ưa hý luận,
thích hý luận hay cho người không ưa hý luận,
không thích hý luận?" Nếu trả lời đứng đắn, các
Du sĩ ngoại đạo cần phải trả lời: "Chư Hiền,

MƯỜI HAI DUYÊN                                  466

cứu cánh ấy cho người không ưa hý luận, không thích hý luận, không phải cho người ưa hý luận, thích hý luận".

Chư Tỷ-kheo, có hai loại tri kiến này: hữu kiến và phi hữu kiến.

 Chư Tỷ-kheo, những Sa-môn hay Bà-la-môn
nào chấp trước hữu kiến, thân thiết hữu kiến,
cố chấp hữu kiến; những vị ấy bị chướng ngại
đối với phi hữu kiến.
 Chư Tỷ-kheo, những Sa-môn hay Bà-la-môn
nào chấp trước phi hữu kiến, thân thiết phi hữu
kiến, cố chấp phi hữu kiến; những vị ấy bị
chướng ngại bởi hữu kiến.
 Chư Tỷ-kheo, những Sa-môn hay Bà-la-môn
nào không như thật tuệ tri sự tập khởi và sự
đoạn diệt của hai loại kiến này, vị ngọt, sự nguy
hiểm và sự xuất ly của chúng, những vị này là
những vị có tham, có sân, có si, có ái, có chấp
thủ, không có trí, có thuận ứng, có nghịch ứng,
có ưa hý luận, có thích hý luận; những vị ấy
không giải thoát khỏi sanh, già, chết, sầu, bi,
khổ, ưu, não. Ta nói những vị ấy không giải
thoát khỏi đau khổ.
 Chư Tỷ-kheo, những Sa-môn hay Bà-la-môn
nào như thật tuệ tri sự tập khởi và sự đoạn diệt

MƯỜI HAI DUYÊN                                     467

của hai loại kiến này, vị ngọt, sự nguy hiểm, và
sự xuất ly của chúng; những vị này là những vị
không tham, không sân, không si, không ái,
không chấp thủ, có trí, không có thuận ứng,
không có nghịch ứng, không ưa hý luận, thích
hý luận; những vị ấy giải thoát khỏi sanh, già,
chết, sầu, bi, khổ, ưu, não. Ta nói những vị ấy
giải thoát khỏi đau khổ.

Chư Tỷ-kheo, có bốn chấp thủ. Thế nào là bốn? Dục thủ, kiến thủ, giới cấm thủ, ngã luận thủ.

 Chư Tỷ-kheo, có những Sa-môn, Bà-la-môn
tuy tự xưng liễu tri tất cả thủ, nhưng không
chân chánh hiển thị sự liễu tri tất cả thủ. Họ
hiển thị sự liễu tri về dục thủ, nhưng không hiển
thị sự liễu tri về kiến thủ, về giới cấm thủ, về
ngã luận thủ. Vì sao vậy? Những Hiền giả Sa-
môn, Bà-la-môn ấy không như thật tuệ tri ba
sự. Do vậy, những Hiền giả Sa-môn, Bà-la-
môn ấy tuy tự xưng liễu tri tất cả thủ, nhưng
không chân chánh hiển thị sự liễu tri tất cả thủ.
Họ hiển thị sự liễu tri về dục thủ, nhưng không
hiển thị sự liễu tri về kiến thủ, về giới cấm thủ,
về ngã luận thủ.
 Chư Tỷ-kheo, có những Sa-môn hay Bà-la-
môn tuy tự xưng liễu tri tất cả thủ, nhưng không

MƯỜI HAI DUYÊN                                      468

chân chánh hiển thị sự liễu tri tất cả thủ. Họ
hiển thị sự liễu tri về dục thủ, sự liễu tri về kiến
thủ nhưng không hiển thị sự liễu tri về giới cấm
thủ, sự liễu tri về ngã luận thủ. Vì sao vậy?
Những Hiền giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy không
như thật tuệ tri hai sự. Do vậy, những Hiền giả
Sa-môn, Bà-la-môn ấy tuy tự xưng liễu tri tất
cả thủ, nhưng không chơn chánh hiển thị sự
liễu tri tất cả thủ. Họ hiển thị sự liễu tri về dục
thủ, sự liễu tri về kiến thủ; nhưng không hiển
thị sự liễu tri về giới cấm thủ, sự liễu tri về ngã
luận thủ.
 Chư Tỷ-kheo, có những Sa-môn, Bà-la-môn
tuy tự xưng liễu tri tất cả thủ, nhưng không
chơn chánh hiển thị sự liễu tri tất cả thủ. Họ
hiển thị sự liễu tri về dục thủ, sự liễu tri về kiến
thủ, sự liễu tri về giới cấm thủ, nhưng không
hiển thị sự liễu tri về ngã luận thủ. Vì sao vậy?
Những Hiền giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy không
như thật tuệ tri một sự. Do vậy, những Hiền giả
Sa-môn, Bà-la-môn ấy tuy tự xưng liễu tri tất
cả thủ, nhưng không chân chánh hiển thị sự liễu
tri tất cả thủ. Họ hiển thị sự liễu tri về dục thủ,
sự liễu tri về kiến thủ, sự liễu tri về giới cấm
thủ, nhưng không hiển thị sự liễu tri về ngã luận
thủ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                        469

Chư Tỷ-kheo, trong pháp luật như vậy, nếu có
tịnh tín đối với Đạo Sư, tịnh tín ấy được xem là
không hoàn toàn; nếu có tịnh tín đối với Pháp, tịnh
tín ấy được xem là không hoàn toàn; nếu có thành
tựu viên mãn các Giới luật, sự thành tựu ấy được xem
là không hoàn toàn; nếu có sự thương mến đối với
những pháp hữu, sự thương mến ấy được xem là
không hoàn toàn. Vì sao vậy? Chư Tỷ-kheo, sự tình
là như vậy, trong một pháp luật không khéo thuyết
giảng, không khéo hiển thị, không có hướng thượng,
không dẫn đến tịch tịnh, không được bậc Chánh
Đẳng Giác hiển thị.

Và này chư Tỷ-kheo, bậc Như Lai, A-la-hán, Chánh Đẳng Giác tự xưng liễu tri tất cả thủ, chân chánh hiển thị sự liễu tri tất cả thủ. Như Lai hiển thị sự liễu tri về dục thủ, sự liễu tri về kiến thủ, sự liễu tri về giới cấm thủ, sự liễu tri về ngã luận thủ.

Chư Tỷ-kheo, trong một pháp luật như vậy, nếu có tịnh tín đối với bậc Đạo Sư, tịnh tín ấy được xem là hoàn toàn; nếu có tịnh tín đối với Pháp, tịnh tín ấy được xem là hoàn toàn; nếu có thành tựu viên mãn các Giới luật, sự thành tựu ấy được xem là hoàn toàn; nếu có sự thương mến đối với các pháp hữu, sự thương mến ấy được xem là hoàn toàn. Vì sao vậy? Chư Tỷ-kheo, sự tình là như vậy, trong một pháp luật

MƯỜI HAI DUYÊN                                        470

khéo thuyết giảng, khéo hiển thị, có hướng thượng, dẫn đến tịch tịnh, được bậc Chánh Đẳng Giác hiển thị.

 Chư Tỷ-kheo, bốn loại chấp thủ này, lấy gì làm
duyên, lấy gì làm tập khởi, lấy gì làm chủng,
lấy gì làm nhân? Bốn loại chấp thủ này lấy ái
làm duyên, lấy ái làm tập khởi, lấy ái làm
chủng, lấy ái làm nhân.
 Chư Tỷ-kheo, ái này lấy gì làm duyên, lấy gì
làm tập khởi, lấy gì làm chủng, lấy gì làm
nhân? Chư Tỷ-kheo, ái này lấy thọ làm duyên,
lấy thọ làm tập khởi, lấy thọ làm chủng, lấy thọ
làm nhân.
 Chư Tỷ-kheo, thọ này lấy gì làm duyên, lấy gì
làm tập khởi, lấy gì làm chủng, lấy gì làm
nhân? Chư Tỷ-kheo, thọ này lấy xúc làm
duyên, lấy xúc làm tập khởi, lấy xúc làm
chủng, lấy xúc làm nhân.
 Chư Tỷ-kheo, xúc này lấy gì làm duyên... lấy
gì làm nhân? Chư Tỷ-kheo, xúc này lấy sáu
nhập làm duyên... lấy sáu nhập làm nhân.
 Chư Tỷ-kheo, sáu nhập này lấy gì làm duyên...
lấy gì làm nhân? Chư Tỷ-kheo, sáu nhập này
lấy danh sắc làm duyên... lấy danh sắc làm
nhân.
 Chư Tỷ-kheo, danh sắc này lấy gì làm duyên...

MƯỜI HAI DUYÊN                                    471

lấy gì làm nhân? Chư Tỷ-kheo, danh sắc này
lấy thức làm duyên... lấy thức làm nhân.
 Chư Tỷ-kheo, thức này lấy gì làm duyên... lấy
gì làm nhân? Chư Tỷ-kheo, thức này lấy hành
làm duyên... lấy hành làm nhân.
 Chư Tỷ-kheo, hành này lấy gì làm duyên... lấy
gì làm nhân? Chư Tỷ-kheo, hành này lấy vô
minh làm duyên... lấy vô minh làm nhân.

Và Chư Tỷ-kheo, khi một Tỷ-kheo đã đoạn trừ vô minh, đã làm minh sanh khởi, vị ấy do vô minh được đoạn trừ, do minh sanh khởi, nên không chấp thủ dục thủ, không chấp thủ kiến thủ, không chấp thủ giới cấm thủ, không chấp thủ ngã luận thủ. Nhờ không chấp thủ nên không tháo động. Nhờ không tháo động, nên tự thân chứng được Niết-bàn; vị ấy tuệ tri: "Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, việc nên làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa".

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Các Tỷ-kheo ấy hoan hỷ, tín thọ lời dạy của Thế Tôn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    472

32    Kinh Thuyết Pháp – Tương II, 9

Thuyết Pháp – Tương II, 9

1) Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Sàvatthi (Xá-vệ), tại Jetavana (Thắng Lâm), trong vườn ông Anàthapindika (Cấp Cô Độc).

2) Rồi Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo: -"Này các Tỷ- kheo".

-"Thưa vâng, bạch Thế Tôn". Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn.

Thế Tôn nói:

- Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ thuyết cho các Ông về lý Duyên khởi. Hãy lắng nghe và khéo suy nghiệm, Ta sẽ giảng.

- Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn.

3) Thế Tôn nói như sau:

- Này các Tỷ-kheo, thế nào là lý Duyên khởi?

MƯỜI HAI DUYÊN                                 473

Này các Tỷ-kheo, vô minh duyên hành; hành duyên
thức; thức duyên sanh sắc; danh sắc duyên sáu xứ;
sáu xứ duyên xúc; xúc duyên thọ; thọ duyên ái; ái
duyên thủ; thủ duyên hữu; hữu duyên sanh; sanh
duyên già chết, sầu, bi, khổ, ưu, não được khởi lên.
Như vậy toàn bộ khổ uẩn này tập khởi. Này các Tỷ-
kheo, như vậy gọi là tập khởi.

4) Nhưng do ly tham, đoạn diệt vô minh một cách hoàn toàn nên hành diệt. Do hành diệt nên thức diệt. Do thức diệt nên danh sắc diệt. Do danh sắc diệt nên sáu xứ diệt. Do sáu xứ diệt nên xúc diệt. Do xúc diệt nên thọ diệt. Dọ thọ diệt nên ái diệt. Do ái diệt nên thủ diệt. Do thủ diệt nên hữu diệt. Do hữu diệt nên sanh diệt. Do sanh diệt nên già chết, sầu, bi, khổ, ưu, não diệt. Như vậy là toàn bộ khổ uẩn này đoạn diệt. Này các Tỷ-kheo, như vậy gọi là đoạn diệt.

5) Thế Tôn nói như vậy. Các Tỷ-kheo ấy hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       474

33     Kinh Thánh Đệ Tử – Tương II, 142

Thánh Đệ Tử – Tương II, 142

1). .. Trú ở Sàvatthi.

2) Này các Tỷ-kheo, vị Đa văn Thánh đệ tử không có
suy nghĩ như sau: "Do cái gì có mặt, cái gì hiện hữu?
Do cái gì sanh khởi, cái gì sanh khởi? Do cái gì có
mặt, các hành hiện hữu? Do cái gì có mặt, danh sắc
hiện hữu? Do cái gì có mặt, sáu xứ hiện hữu? Do cái
gì có mặt, xúc hiện hữu? Do cái gì có mặt, thọ hiện
hữu? Do cái gì có mặt, ái hiện hữu? Do cái gì có mặt,
thủ hiện hữu? Do cái gì có mặt, hữu hiện hữu? Do
cái gì có mặt, sanh hiện hữu? Do cái gì có mặt, già
chết hiện hữu? "

3) Này các Tỷ-kheo, vị Đa văn Thánh đệ tử không duyên người khác, ở đây có trí như sau: "Do cái này có mặt, cái kia hiện hữu. Do cái này sanh khởi, cái kia sanh khởi. Do duyên vô minh nên có hành. Do duyên hành nên có thức. Do duyên thức nên có danh sắc... Do duyên sanh nên có già chết. Vị ấy hiểu biết như vậy. Như vậy là sự sanh khởi của thế giới này ".

4) Này các Tỷ-kheo, vị Đa văn Thánh đệ tử không có suy nghĩ như sau: "Do cái gì không có mặt, cái gì

MƯỜI HAI DUYÊN                                     475

không hiện hữu? Do cái gì diệt, cái gì diệt? Do cái gì không có mặt, hành không hiện hữu? Do cái gì không có mặt, thức không hiện hữu? Do cái gì không có mặt, danh sắc không hiện hữu? Do cái gì không có mặt, sáu xứ không hiện hữu? Do cái gì không có mặt, xúc không hiện hữu? Do cái gì không có mặt, thọ không hiện hữu? Do cái gì không có mặt, ái không hiện hữu? Do cái gì không có mặt, thủ không hiện hữu? Do cái gì không có mặt, hữu không hiện hữu? Do cái gì không có mặt, sanh không hiện hữu? Do cái gì không có mặt, già chết không hiện hữu? ".

5) Này các Tỷ-kheo, vị Đa văn Thánh đệ tử không duyên theo người khác, ở đây có trí như sau: "Do cái này không có mặt, cái kia không hiện hữu. Do cái này diệt, cái kia diệt. Do vô minh không có mặt, các hành không hiện hữu. Do các hành không có mặt, thức không hiện hữu. Do thức không có mặt, danh sắc không hiện hữu. Do danh sắc không không có mặt, sáu xứ không hiện hữu. Do sáu xứ không có mặt, xúc không hiện hữu. Do xúc không có mặt, thọ không hiện hữu. Do thọ không có mặt, ái không hiện hữu. Do ái không có mặt, thủ không hiện hữu. Do thủ không có mặt, hữu không hiện hữu. Do hữu không có mặt, sanh không hiện hữu. Do sanh không có mặt, già chết không hiện hữu ". Vị ấy hiểu biết như vậy. Như vậy là sự đoạn diệt của thế giới này.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      476

6) Và này các Tỷ-kheo, vì rằng vị Thánh đệ tử như
thật biết sự tập khởi và sự đoạn diệt của thế gian như
vậy, này các Tỷ-kheo, vị Thánh đệ tử ấy được gọi là
kiến đạt, vị ấy thấy diệu pháp này, vị ấy đầy đủ trí
của bậc hữu học, vị ấy đầy đủ minh của bậc hữu học,
đã nhập được Pháp lưu, là bậc Thánh minh đạt
tuệ, là vị đã đứng gõ cửa bất tử.

Thánh Đệ Tử – 144tu2

1) Tại Sàvatthi.

2) Này các Tỷ-kheo, vị Đa văn Thánh đệ tử không có
suy nghĩ như sau: "Có phải do cái gì có mặt, cái gì
hiện hữu? Do cái gì sanh khởi, cái gì sanh khởi? Do
cái gì có mặt, các hành hiện hữu? Do cái gì có mặt,
thức hiện hữu? Do cái gì có mặt, danh sắc hiện hữu?
Do cái gì có mặt, sáu xứ hiện hữu? Do cái gì có mặt,
xúc hiện hữu? Do cái gì có mặt, thọ hiện hữu? Do cái
gì có mặt, ái hiện hữu? Do cái gì có mặt, thủ hiện
hữu? Do cái gì có mặt, hữu hiện hữu? Do cái gì có
mặt, sanh hiện hữu? Do cái gì có mặt, già chết hiện
hữu? ".

3) Rồi này các Tỷ-kheo, vị Đa văn Thánh đệ tử không duyên một ai khác, ở đây có trí như sau: "Do cái

MƯỜI HAI DUYÊN                                      477

này có mặt, cái kia hiện hữu. Do cái này sanh khởi,
cái kia sanh khởi. Do vô minh có mặt, hành hiện
hữu. Do hành có mặt, thức hiện hữu. Do thức có mặt,
danh sắc hiện hữu. Do danh sắc có mặt, sáu xứ hiện
hữu. Do sáu xứ có mặt, xúc hiện hữu. Do xúc có mặt,
thọ hiện hữu. Do thọ có mặt, ái hiện hữu. Do ái có
mặt, thủ hiện hữu. Do thủ có mặt, hữu hiện hữu. Do
hữu có mặt, sanh hiện hữu. Do sanh có mặt, già chết
hiện hữu ". Vị ấy hiểu biết như vậy. Như vậy là sự
sanh khởi của thế giới này.

4) Này các Tỷ-kheo, vị Đa văn Thánh đệ tử không
suy nghĩ như sau: " Có phải, do cái gì không có mặt,
cái gì không hiện hữu? Do cái gì diệt, cái gì diệt? Do
cái gì không có mặt, các hành không hiện hữu? Do
cái gì không có mặt, thức không hiện hữu... (như
trên)... Do cái gì không có mặt, già chết không hiện
hữu? "

5) Này các Tỷ-kheo, vị Đa văn Thánh đệ tử không
duyên một ai khác, ở đây có trí như sau: "Do cái
này không có mặt, cái kia không hiện hữu? Do cái
này diệt, cái kia diệt. Do vô minh không có mặt, các
hành không hiện hữu. Do các hành không có mặt,
thức không hiện hữu. Do thức không có mặt, danh
sắc không hiện hữu. Do danh sắc không có mặt,sáu
xứ không hiện hữu. Do sáu xứ không có mặt, xúc

MƯỜI HAI DUYÊN                                      478

không hiện hữu... (như trên)... Do sanh không có mặt, già chết không hiện hữu". Vị ấy hiểu biết như vậy. Như vậy là sự đoạn diệt của thế giới này.

6) Vì rằng này các Tỷ-kheo, vị Thánh đệ tử như thật
biết sự tập khởi và sự đoạn diệt của thế giới này như
vậy, này các Tỷ-kheo, vị Thánh đệ tử ấy được gọi là
kiến đạt, vị ấy thấy diệu pháp này, vị ấy đầy đủ trí
của bậc hữu học, vị ấy đầy đủ minh của bậc hữu học,
đã nhập được Pháp lưu, là bậc Thánh minh đạt
tuệ, là vị đã đứng gõ cửa bất tử.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     479

34    Kinh Tư Lường – Tương II, 147

Tư Lường – Tương II, 147

1) Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Sàvatthi (Xá-vệ), Jetavana (Thắng Lâm), tại vườn ông Anàthapindika (Cấp Cô Độc).

2) Ở đấy Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo: - "Này các Tỷ- kheo".

- "Thưa vâng, bạch Thế Thế Tôn". Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn.

3) Thế Tôn nói như sau:

- Này các Tỷ-kheo, các Tỷ-kheo tư lường, phải tư lường như thế nào để chơn chánh diệt khổ một cách trọn vẹn?

- Bạch Thế Tôn, các pháp lấy Thế Tôn làm căn bản,
lấy Thế Tôn làm lãnh đạo, lấy Thế Tôn làm điểm tựa.
Lành thay, bạch Thế Tôn, nếu Thế Tôn nói lên ý
nghĩa của lời nói này. Sau khi nghe Thế Tôn thuyết
giảng, các Tỷ-kheo sẽ thọ trì.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   480

4) - Vậy này các Tỷ-kheo, hãy nghe và khéo suy nghiệm, Ta sẽ nói.

- Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

5) Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo đang tư
lường, tư lường như sau: "Sự đau khổ nhiều loại và
đa dạng này khởi lên trên đời như già và chết; sự
đau khổ này lấy gì làm nhân, lấy gì tập khởi, lấy gì
tác sanh, lấy gì làm hiện hữu? Do cái gì có mặt, già
chết hiện hữu? Do cái gì không có mặt, già chết
không hiện hữu?"

6) Tư lường như vậy, vị ấy biết như sau: "Sự đau khổ nhiều loại và đa dạng này khởi lên trên đời như già và chết, sự đau khổ này lấy sanh làm nhân, lấy sanh làm tập khởi, lấy sanh làm tác sanh, lấy sanh làm hiện hữu. Do sanh có mặt, già chết hiện hữu. Do sanh không có mặt, già chết không hiện hữu".

7) Và vị ấy biết già chết, biết già chết tập khởi, biết
già chết đoạn diệt, và vị ấy biết con đường thích ứng
đưa đến già chết đoạn diệt. Do thực hành như vậy, vị
ấy trở thành vị Tùy pháp hành.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       481

8) Này các Tỷ-kheo, vị ấy được gọi là vị Tỷ-kheo đã thực hành một cách trọn vẹn để chơn chánh đoạn tận khổ đau và đoạn diệt già chết.

9) Tư lường thêm nữa, vị ấy tư lường như sau: "Còn
hữu này, do cái gì làm nhân? Còn thủ này, do cái gì
làm nhân? Còn ái này, do cái gì làm nhân? Còn thọ
này, do cái gì làm nhân? Còn xúc này... Còn sáu xứ
này... Còn danh sắc này... Còn thức này... Còn các
hành này, do cái gì làm nhân, cái gì tập khởi, cái gì
tác sanh, cái gì làm hiện hữu? Do cái gì có mặt, các
hành hiện hữu? Do cái gì không có mặt các hành
không hiện hữu?"

10) Tư lường như vậy, vị ấy biết như sau: "Các hành
lấy vô minh làm nhân, lấy vô minh làm tập khởi, lấy
vô minh làm tác sanh, lấy vô minh làm hiện hữu. Do
vô minh có mặt, các hành hiện hữu. Do vô minh
không có mặt, các hành không hiện hữu".

11) Và vị ấy biết các hành, biết các hành tập khởi,
biết các hành đoạn diệt, và vị ấy biết con đường thích
ứng đưa đến các hành đoạn diệt. Do thực hành như
vậy, vị ấy trở thành vị Tùy pháp hành. Này các Tỷ-
kheo, vị ấy được gọi là vị Tỷ-kheo đã thực hành một
cách trọn vẹn để chơn chánh đoạn tận khổ đau và
đoạn diệt các hành.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      482

12) Này các Tỷ-kheo,

- Nếu người nào bị vô minh chi phối, dự tính
làm phước hành, thức (của người ấy) đi đến
phước.
- Nếu người ấy dự tính làm phi phước hành, thức
(của người ấy) đi đến phi phước.
- Nếu người ấy dự tính làm bất động hành, thức
(của người ấy) đi đến bất động.

13) Này các Tỷ-kheo, khi nào vị Tỷ-kheo đoạn tận
vô minh, minh được sanh khởi. Vị ấy do vô minh
đoạn tận, minh sanh khởi, không dự tính làm
phước hành, không dự tính làm phi phước hành,
không dự tính làm bất động hành.

14) Không có dự tính, không có dụng ý, vị ấy không
chấp thủ một sự gì ở đời. Không chấp thủ, vị ấy
không sợ hãi. Không sợ hãi, vị ấy hoàn toàn tịch
tịnh. Vị ấy biết rõ: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã
thành, những việc nên làm đã làm, không còn trở lui
trạng thái này nữa".

15) Nếu vị ấy cảm giác lạc thọ, vị ấy biết lạc thọ ấy vô thường, vị ấy biết không nên tham đắm, vị ấy biết không nên hoan hỷ. Nếu vị ấy cảm giác khổ thọ, vị ấy biết khổ thọ vô thường, vị ấy biết không nên tham đắm, vị ấy biết không nên hoan hỷ. Nếu vị ấy cảm

MƯỜI HAI DUYÊN                                     483

giác bất khổ bất lạc thọ, vị ấy biết thọ ấy vô thường, vị ấy biết không nên tham đắm, vị ấy biết không nên hoan hỷ.

16) Nếu vị ấy cảm giác lạc thọ, thọ ấy được cảm giác
với niệm thoát ly. Nếu vị ấy cảm giác khổ thọ, thọ
ấy được cảm giác với niệm thoát ly. Nếu vị ấy cảm
giác bất khổ bất lạc thọ, thọ ấy được cảm giác với
niệm thoát ly (visannutto).

17) Khi vị ấy cảm giác một cảm thọ tận cùng của
thân, vị ấy biết: "Ta cảm giác một cảm thọ tận cùng
của thân". Khi vị ấy cảm giác một cảm thọ tận cùng
của sinh mạng, vị ấy biết: "Ta cảm giác một cảm thọ
tận cùng của sinh mạng". Vị ấy biết: "Sau khi thân
hoại mạng chung, ở đây tất cả những cảm thọ không
làm cho có hỷ lạc, sẽ trở thành vắng lạnh, cái thân
được bỏ qua một bên".

18) Này các Tỷ-kheo, ví như một người từ trong lò
nung của người thợ gốm lấy ra một cái ghè nóng
và đặt trên một khoảng đất bằng phẳng để sức nóng
ở đấy được nguội dần, và các miếng sành vụn được
gạt bỏ một bên.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, khi cảm giác một cảm thọ tận cùng của thân, vị ấy biết: "Ta cảm giác một cảm thọ tận cùng của thân". Khi vị ấy cảm giác một

MƯỜI HAI DUYÊN                                      484

cảm thọ tận cùng của sinh mạng, vị ấy biết: "Ta cảm giác một cảm thọ tận cùng của sinh mạng". Vị ấy biết: "Sau khi thân hoại mạng chung, ở đây tất cả những cảm thọ không làm cho có hỷ lạc, sẽ trở thành vắng lạnh, cái thân được bỏ qua một bên ".

19) Này các Tỷ-kheo, các Ông nghĩ thế nào? Vị Tỷ-
kheo đã đoạn trừ các lậu hoặc có dự tính làm các
phước hành, hay có dự tính làm các phi phước hành,
hay có dự tính làm các bất động hành?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

20) Hay nếu các hành không có mặt một cách trọn vẹn, do các hành đoạn diệt, thời thức có hiện hành không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

21) Hay nếu thức không có mặt một cách trọn vẹn, do thức đoạn diệt, thời danh sắc có hiện hành không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

22) Hay nếu danh sắc không có mặt một cách trọn vẹn, do danh sắc đoạn diệt, thời sáu xứ có hiện hành không?

MƯỜI HAI DUYÊN                                    485

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

23) Hay nếu sáu xứ không có mặt một cách trọn vẹn, do sáu xứ đoạn diệt, thời xúc có hiện hành không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

24) Hay nếu xúc không có mặt một cách trọn vẹn, do xúc đoạn diệt, thời thọ có hiện hành không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

25) Hay nếu thọ không có mặt một cách trọn vẹn, do thọ đoạn diệt, thời ái có hiện hành không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

26) Hay nếu ái không có mặt một cách trọn vẹn, do ái đoạn diệt, thời thủ có hiện hành không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

27) Hay nếu thủ không có mặt một cách trọn vẹn, do thủ đoạn diệt, thời hữu có hiện hành không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

28) Hay nếu hữu không có mặt một cách trọn vẹn, do hữu đoạn diệt, thời sanh có hiện hành không?

MƯỜI HAI DUYÊN                                  486

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

29) Hay nếu sanh không có mặt một cách trọn vẹn, do sanh đoạn diệt, thời già chết có hiện hành không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

30) Lành thay, lành thay, này các Tỷ-kheo! Phải là
như vậy, này các Tỷ-kheo! Không thể khác vậy.
Hãy tin ở Ta, này các Tỷ-kheo! Hãy quyết định, chớ
có nghi ngờ, chớ có phân vân! Đây là khổ được
đoạn tận.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    487

35    Kinh ĐẠI Kinh SÁU XỨ -149 Trung III, 643

ĐẠI KINH SÁU XỨ (Muhasalayatanika suttam) – Bài kinh số 149 – Trung III, 643

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Savatthi (Xá-vệ), Jetavana (Kỳ-đà Lâm), tại tinh xá ông Anathapindika (Cấp Cô Độc). Tại đấy, Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo:

– "Này các Tỷ-kheo",

– "Thưa vâng, bạch Thế Tôn". Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

– Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng Đại Kinh Sáu Xứ. Hãy nghe và suy nghiệm kỹ, Ta sẽ giảng.

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn giảng như sau:

MƯỜI HAI DUYÊN                                  488

Này các Tỷ-kheo, không biết, không thấy như chơn mắt, không biết không thấy như chơn các sắc, không biết không thấy như chơn nhãn thức, không biết không thấy như chơn nhãn xúc; do duyên nhãn xúc này khởi lên lạc thọ, khổ thọ hay bất khổ bất lạc thọ, không biết không thấy như chơn cảm thọ ấy, vị ấy ái trước đối với mắt, ái trước đối với các sắc, ái trước đối với nhãn thức, ái trước đối với nhãn xúc. Do duyên nhãn xúc này khởi lên lạc thọ, khổ thọ hay bất khổ bất lạc thọ, vị ấy ái trước đối với cảm thọ ấy. Khi vị ấy trú, quán sát vị ngọt, bị ái trước, hệ lụy và tham đắm, nên năm thủ uẩn đi đến tích trữ trong tương lai. Và ái của vị ấy đưa đến tái sanh, câu hữu với hỷ và tham, tìm sự hoan lạc chỗ này, chỗ kia; ái ấy được tăng trưởng; những thân ưu não tăng trưởng; những tâm ưu não tăng trưởng; những thân nhiệt não tăng trưởng; những tâm khổ não tăng trưởng. Vị ấy cảm thọ thân khổ và tâm khổ.

Này các Tỷ-kheo, không thấy và không biết
như chơn tai; này các Tỷ-kheo, không thấy và
không biết như chơn mũi; này các Tỷ-kheo, không
thấy và không biết như chơn lưỡi; này các Tỷ-kheo,
không thấy và không biết như chơn thân; này các Tỷ-
kheo, không thấy và không biết như chơn ý; này các
Tỷ-kheo, không thấy và không biết như chơn các
pháp; này các Tỷ-kheo, không thấy và không biết

MƯỜI HAI DUYÊN                                        489

như chơn ý thức; này các Tỷ-kheo, không thấy và
không biết như chơn ý xúc. Do duyên ý xúc này khởi
lên lạc thọ, khổ thọ hay bất khổ bất lạc thọ; không
thấy và không biết như chơn cảm thọ ấy, vị ấy ái
trước đối với ý, ái trước đối với pháp, ái trước đối
với ý thức, ái trước đối với ý xúc. Do duyên ý xúc
này khởi lên lạc thọ, khổ thọ, hay bất khổ bất lạc
thọ, ... (như trên)... vị ấy cảm thọ thân khổ và tâm
khổ.

Này các Tỷ-kheo, thấy và biết như chơn mắt, thấy và biết như chơn các sắc, thấy và biết như chơn nhãn thức, thấy và biết như chơn nhãn xúc. Do duyên nhãn xúc này khởi lên lạc thọ, khổ thọ hay bất khổ bất lạc thọ, thấy và biết như chơn cảm thọ ấy; vị ấy không ái trước đối với con mắt, không ái trước đối với các sắc, không ái trước đối với nhãn thức, không ái trước đối với nhãn xúc. Do duyên nhãn xúc này khởi lên lạc thọ, khổ thọ, hay bất khổ bất lạc thọ; vị ấy không ái trước đối với cảm thọ ấy. Khi vị ấy trú, quán sát vị ngọt, không bị ái trước, hệ lụy và tham đắm, nên năm thủ uẩn đi đến tàn diệt trong tương lai. Và ái của vị ấy, đưa đến tái sanh, câu hữu với hỷ và tham, tìm sự hoan lạc chỗ này chỗ kia; ái ấy được đoạn tận; những thân ưu não của vị ấy được đoạn tận; những tâm ưu não được đoạn tận; những thân nhiệt não được đoạn tận; những tâm nhiệt não

MƯỜI HAI DUYÊN                                       490

được đoạn tận; những thân khổ não được đoạn tận; những tâm khổ não được đoạn tận; vị ấy cảm thọ thân lạc và tâm lạc.

 Kiến gì như chơn của vị ấy, kiến ấy là chánh
kiến.
 Tư duy gì như chơn của vị ấy, tư duy ấy là
chánh tư duy.
 Tinh tấn gì như chơn của vị ấy, tinh tấn ấy là
chánh tinh tấn.
 Niệm gì như chơn của vị ấy, niệm ấy là chánh
niệm.
 Định gì như chơn của vị ấy, định ấy là chánh
định.
 Thân nghiệp, ngữ nghiệp, sinh mạng của vị ấy
được thanh tịnh tốt đẹp.
 Và Thánh đạo Tám ngành này đi đến tu tập
và phát triển sung mãn cho vị ấy.

 Do sự tu tập Thánh đạo Tám ngành này như vậy,
Bốn niệm xứ đi đến tu tập và phát triển sung mãn;
Bốn chánh tinh tấn cũng đi đến tu tập và phát
triển sung mãn; Bốn như ý túc cũng đi đến tu tập
và phát triển sung mãn; Năm căn cũng đi đến tu
tập và phát triển sung mãn; Năm lực cũng đi đến

MƯỜI HAI DUYÊN                                   491

tu tập và phát triển sung mãn; Bảy giác chi cũng đi đến tu tập và phát triển sung mãn.

 Và nơi vị ấy, hai pháp này được chuyển vận song hành: chỉ và quán.

 Với thượng trí, vị ấy liễu tri những pháp cần phải
liễu tri với thượng trí. Với thượng trí, vị ấy đoạn
tận những pháp cần phải đoạn tận với thượng trí.
Với thượng trí vị ấy, tu tập những pháp cần phải
tu tập với thượng trí. Với thượng trí, vị ấy chứng
ngộ những pháp cần phải chứng ngộ với thượng
trí.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là những pháp cần
phải liễu tri với thượng trí? Cần phải trả lời là
năm thủ uẩn, tức là sắc thủ uẩn, thọ thủ uẩn,
tưởng thủ uẩn, hành thủ uẩn, thức thủ uẩn.
Những pháp này là những pháp cần phải liễu
tri với thượng trí.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các pháp cần
phải đoạn tận với thượng trí? Vô minh và hữu
ái, những pháp này cần phải đoạn tận với
thượng trí.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các pháp cần

MƯỜI HAI DUYÊN                                     492

phải tu tập với thượng trí? Chỉ và quán, những pháp này cần phải tu tập với thượng trí.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là những pháp cần
phải chứng ngộ với thượng trí? Minh và giải
thoát, những pháp này cầu phải chứng ngộ với
thượng trí.

Này các Tỷ-kheo, thấy và biết như chơn tai; này các Tỷ-kheo, thấy và biết như chơn mũi; này các Tỷ-kheo, thấy và biết như chơn lưỡi; này các Tỷ- kheo, thấy và biết như chơn thân; này các Tỷ-kheo, thấy và biết như chơn ý; này các Tỷ-kheo, thấy và biết như chơn các pháp; này các Tỷ-kheo, thấy và biết như chơn ý thức; này các Tỷ-kheo, thấy và biết như chơn ý xúc. Do duyên ý xúc này khởi lên lạc thọ, khổ thọ, bất khổ bất lạc thọ; thấy và biết như chơn cảm thọ ấy, nên vị ấy không ái trước đối với ý, không ái trước đối với các pháp, không ái trước đối với ý thức, không ái trước đối với ý xúc. Do duyên ý xúc này khởi lên lạc thọ, khổ thọ, hay bất khổ bất lạc thọ; vị ấy không ái trước đối với cảm thọ ấy... (như trên)... tâm khổ não được đoạn tận. Vị ấy cảm thọ thân lạc và tâm lạc. Kiến gì như chơn của vị ấy, kiến ấy là chánh kiến. Tư duy gì như chơn của vị ấy... (như trên)... hoạt mạng của vị ấy đi đến thanh tịnh tốt đẹp. Và Thánh đạo Tám ngành này đi đến tu

MƯỜI HAI DUYÊN                                     493

tập và phát triển sung mãn cho vị ấy. Do sự tu tập Thánh đạo Tám ngành này như vậy... (như trên)... Và này các Tỷ-kheo, thế nào là những pháp cần phải chứng ngộ với thượng trí? Minh và giải thoát, những pháp này cần phải chứng ngộ với thượng trí.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Các Tỷ-kheo ấy hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   494

36     Là con đường Trung đạo - Kinh Do Duyên Vô Minh – Tương II, 111

Do Duyên Vô Minh – Tương II, 111

1)... Trú ở Sàvatthi...

2) - Này các Tỷ-kheo, do duyên vô minh nên có
hành. Do duyên hành nên có thức. Do duyên thức
nên có danh sắc, do duyên danh sắc nên có sáu xứ,
do duyên sáu xứ nên có xúc, do duyên xúc nên có
thọ, do duyên thọ nên có ái, do duyên ái nên có thủ,
do duyên thủ nên có hữu, do duyên hữu nên có sanh,
do duyên sanh nên có già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não
khởi lên. Như vậy là sự tập khởi của toàn bộ khổ uẩn
này.

3) - Bạch Thế Tôn, thế nào là già chết? Và già chết này là của ai?

Thế Tôn đáp:

- Câu hỏi không thích hợp. Này Tỷ-kheo, Ông có thể
nói: "Thế nào là già chết, và già chết này là của ai?",
hay này Tỷ-kheo, Ông có thể nói: "Già chết là khác
và người già và chết là khác", hai câu hỏi này nghĩa
là một, chỉ có văn sai khác.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       495

Này Tỷ-kheo, chỗ nào có (tà) kiến: "Sinh mạng và thân thể là một", chỗ ấy không có Phạm hạnh trú. Này Tỷ-kheo, chỗ nào có (tà) kiến: "Sinh mạng và thân thể là khác", chỗ ấy không có Phạm hạnh trú.

Này Tỷ-kheo, từ bỏ hai cực đoan này, Như Lai thuyết pháp theo trung đạo (và nói): "Do duyên sanh nên có già chết".

4) - Bạch Thế Tôn, thế nào là sanh và sanh này là của ai?

Thế Tôn đáp:

- Câu hỏi không thích hợp. Này Tỷ-kheo, Ông có thể
nói: "Thế nào là sanh, và sanh này là của ai?", hay
này Tỷ-kheo, Ông có thể nói: "Sanh là khác và người
sanh là khác", hai câu hỏi này có nghĩa là một, chỉ có
văn sai khác. Này Tỷ-kheo, chỗ nào có (tà) kiến:
"Sinh mạng và thân thể là một", chỗ ấy không có
Phạm hạnh trú. Này Tỷ-kheo, chỗ nào có (tà) kiến:
"Sinh mạng và thân thể là khác", chỗ ấy không có
Phạm hạnh trú.

Này Tỷ-kheo, từ bỏ hai cực đoan này, Như Lai thuyết pháp theo trung đạo (và nói): "Do duyên hữu nên có sanh".

MƯỜI HAI DUYÊN                                      496

5) - Bạch Thế Tôn, thế nào là hữu và hữu này của ai?

Thế Tôn nói:

- Câu hỏi không thích hợp. Này Tỷ-kheo, Ông có thể hỏi: "Thế nào là hữu và hữu này của ai?", hay Ông có thể nói: "Hữu khác và người có hữu này khác", hai câu hỏi này là một, chỉ có văn sai khác. Này Tỷ- kheo, chỗ nào có (tà) kiến: "Sinh mạng và thân thể là một", chỗ ấy không có Phạm hạnh trú. Này Tỷ-kheo, chỗ nào có (tà) kiến: "Sinh mạng và thân thể là khác", chỗ ấy không có Phạm hạnh trú.

Này Tỷ-kheo, từ bỏ hai cực đoan này, Như Lai thuyết pháp theo trung đạo (và nói): " Do duyên thủ nên có hữu ".

6) Bạch Thế Tôn, thế nào là thủ và thủ này của ai?

...(như trên)... Do duyên ái nên có thủ.

7)... Do duyên thọ nên có ái...

8)... Do duyên xúc nên có thọ...

9)... Do duyên sáu xứ nên có xúc...

10)... Do duyên danh sắc nên có sáu xứ...

MƯỜI HAI DUYÊN                                      497

11)... Do duyên thức nên có danh sắc...

12)... Do duyên hành nên có thức...

13) Bạch Thế Tôn, thế nào là các hành, và các hành này là của ai?

Thế Tôn đáp:

- Câu hỏi không thích hợp. Này Tỷ-kheo, Ông có thể
nói: "Thế nào là các hành và các hành này là của ai?",
hay này Tỷ-kheo, Ông có thể nói: "Các hành là khác
và người có các hành này là khác", hai câu hỏi này
là một, chỉ có văn sai khác. Này Tỷ-kheo, chỗ nào có
(tà) kiến: "Sinh mạng và thân thể là một", chỗ ấy
không có Phạm hạnh trú. Này Tỷ-kheo, chỗ nào có
(tà) kiến: "Sinh mạng và thân thể là khác", chỗ ấy
không có Phạm hạnh trú.

Này Tỷ-kheo, từ bỏ hai cực đoan này, Như Lai thuyết pháp theo trung đạo và nói: "Do duyên vô minh nên có các hành".

Này Tỷ-kheo, do sự ly tham, đoạn diệt vô minh
một cách hoàn toàn, các tạp luận (hý luận), dị thuyết,
xuyên tạc liên hệ ấy hay bất cứ loại nào (sẽ được
đoạn tận...).

MƯỜI HAI DUYÊN                                      498

14) Như câu hỏi: "Thế nào là già chết và già chết này
là của ai?". Hay "Già chết là khác và người có già
chết là khác?" hay "Sinh mạng và thân thể này là
một", hay "Sinh mạng và thân thể là khác", tất cả đều
được đoạn tận, cắt đứt từ gốc rễ, làm cho như thân
cây ta-la, làm cho không thể hiện hữu, khiến cho
tương lai không thể sanh khởi.

Này Tỷ-kheo, do sự ly tham, đoạn diệt vô minh
một cách hoàn toàn, các tạp luận, dị thuyết, xuyên
tạc liên hệ ấy hay bất cứ loại nào (sẽ được đoạn
tận...).

15) Như câu hỏi: "Thế nào là sanh và sanh này là
của ai?". Hay "Sanh là khác và người có sanh là
khác", hay "Sinh mạng và thân thể là một", hay "Sinh
mạng và thân thể là khác", tất cả đều được đoạn tận,
cắt đứt từ gốc rễ làm cho như thân cây ta-la, làm cho
không thể hiện hữu, khiến trong tương lai không thể
sanh khởi. Này các Tỷ-kheo, do sự ly tham, đoạn diệt
vô minh một cách hoàn toàn, các tạp luận, dị thuyết,
xuyên tạc liên hệ ấy hay bất cứ loại nào (sẽ được
đoạn tận...).

16) Thế nào là hữu...

17) Thế nào là thủ...

MƯỜI HAI DUYÊN                                     499

18) Thế nào là ái...

19) Thế nào là thọ...

20) Thế nào là xúc...

21) Thế nào là sáu xứ...

22) Thế nào là danh sắc...

23) Thế nào là thức... Này các Tỷ-kheo, do sự ly
tham, đoạn diệt vô minh một cách hoàn toàn, các tạp
luận, dị thuyết, xuyên tạc liên hệ ấy hay bất cứ loại
nào (sẽ được đoạn tận...).

24) Như câu hỏi: "Thế nào là các hành và các hành này là của ai?". Hay "Các hành là khác và người có các hành này là khác", hay "Sinh mạng và thân thể là một ", hay "Sinh mạng và thân thể là khác"; tất cả đều được đoạn tận cắt đứt từ gốc rễ, làm cho như thân cây ta-la, làm cho không thể hiện hữu, khiến cho trong tương lai không thể sanh khởi.

Do Duyên Vô Minh – Tương II, 111

1). .. Trú ở Sàvatthi.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     500

2). ... Này các Tỷ-kheo, do duyên vô minh nên có
hành. Do duyên hành nên có thức. Do duyên thức
nên có danh sắc, do duyên danh sắc nên có sáu xứ,
do duyên sáu xứ nên có xúc, do duyên xúc nên có
thọ, do duyên thọ nên có ái, do duyên ái nên có thủ,
do duyên thủ nên có hữu, do duyên hữu nên có sanh,
do duyên sanh nên có già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não
khởi lên. Như vậy là sự tập khởi của toàn bộ khổ uẩn
này.

3) Này các Tỷ-kheo, các Ông có thể nói: "Thế nào là
già chết và già chết này của ai?" Hay này các Tỷ-
kheo, các Ông có thể nói: "Già chết là khác và người
có già chết là khác" hai câu này đồng một nghĩa, chỉ
có văn sai khác. Này các Tỷ-kheo, chỗ nào có (tà)
kiến: "Sinh mạng và thân thể là một , chỗ ấy không
có Phạm hạnh trú. Này các Tỷ-kheo, chỗ nào có (tà)
kiến: "Sinh mạng là khác, thân thể là khác", chỗ ấy
không có Phạm hạnh trú.

Này các Tỷ-kheo, từ bỏ hai cực đoan ấy Như Lai thuyết pháp theo trung đạo, nói rằng: "Do duyên sanh có già chết.."..

4) Thế nào là sanh?...

5) Thế nào là hữu?...

MƯỜI HAI DUYÊN                                     501

6) Thế nào là thủ?...

7) Thế nào là ái?...

8) Thế nào là thọ?...

9) Thế nào là xúc?...

10) Thế nào là sáu xứ?...

11) Thế nào là danh sắc?...

12) Thế nào là thức?...

13) Này các Tỷ-kheo, các Ông có thể nói: "Thế nào là các hành và các hành này là của ai?" Hay này các Tỷ-kheo, các Ông có thể nói: "Các hành và người có các hành này khác", hai câu hỏi ấy đồng nghĩa, chỉ có văn sai khác. Này các Tỷ-kheo, chỗ nào có (tà) kiến: "Sinh mạng và thân thể là một", chỗ ấy, này các Tỷ-kheo, không có Phạm hạnh trú. Này các Tỷ-kheo, chỗ nào có (tà) kiến: "Sinh mạng và thân thể là khác", chỗ ấy, này các Tỷ-kheo, không có Phạm hạnh trú.

Này các Tỷ-kheo, từ bỏ hai cực đoan ấy, Như Lai thuyết pháp theo trung đạo nói rằng: "Do duyên vô minh, có các hành".

MƯỜI HAI DUYÊN                                      502

14) Do sự đoạn diệt, ly tham vô minh một cách hoàn toàn, các tạp luận, dị thuyết, xuyên tạc liên hệ ấy hay bất cứ loại nào...

15) Thế nào là sanh?...

16) Thế nào là hữu?...

17) Thế nào là thủ?...

18) Thế nào là ái?...

19) Thế nào là thọ?...

20) Thế nào là xúc?...

21) Thế nào là sáu xứ?...

22) Thế nào là danh sắc?...

23) Thế nào là thức?...

24) "Thế nào là hành và những hành này là của ai?" Hay "Các hành là khác và có ai có những hành này là khác", hay "Sinh mạng và thân thể là một", hay "Sinh mạng và thân thể là khác"; tất cả những loại liên hệ này được đoạn tận, cắt đứt từ gốc rễ, làm cho như thân cây ta-la, làm cho không thể hiện hữu, khiến cho trong tương lai không thể sanh khởi.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       503

MƯỜI HAI DUYÊN   504

37     Là con đường Trung đạo - Kinh Jànussoni – Tương II, 138

Jànussoni – Tương II, 138

1)... Trú ở Sàvatthi.

2) Rồi Bà-la-môn Jànussoni đi đến Thế Tôn; sau khi đến, nói lên với Thế Tôn những lời chào đón hỏi thăm...

Ngồi xuống một bên, Bà-la-môn Jànussoni bạch Thế Tôn:

3) Thưa Tôn giả Gotama, có phải tất cả đều có?

- Này Bà-la-môn, tất cả đều có, ấy là một cực đoan.

4) Thưa Tôn giả Gotama, có phải tất cả đều không có?

- Này Bà-la-môn, tất cả đều không có, ấy là cực đoan thứ hai.

Này Bà-la-môn, từ bỏ hai cực đoan ấy, Như Lai thuyết pháp theo trung đạo.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    505

5) Do duyên vô minh nên có hành. Do duyên hành
nên có thức. Do duyên thức nên có danh sắc, do
duyên danh sắc nên có sáu xứ, do duyên sáu xứ nên
có xúc, do duyên xúc nên có thọ, do duyên thọ nên
có ái, do duyên ái nên có thủ, do duyên thủ nên có
hữu, do duyên hữu nên có sanh, do duyên sanh nên
có già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não khởi lên. Như vậy
là sự tập khởi của toàn bộ khổ uẩn này.

Nhưng do sự ly tham, đoạn diệt vô minh một cách
hoàn toàn, nên hành diệt. Do hành diệt nên thức
diệt. Do thức diệt nên danh sắc diệt. Do danh sắc
diệt nên sáu xứ diệt. Do sáu xứ diệt nên xúc diệt. Do
xúc diệt nên thọ diệt. Do thọ diệt nên ái diệt. Do ái
diệt nên thủ diệt. Do thủ diệt nên hữu diệt. Do hữu
diệt nên sanh diệt. Do sanh diệt nên già chết, sầu,
bi, khổ, ưu, não đều diệt. Như vậy là toàn bộ khổ uẩn
này đoạn diệt.

6) Khi được nói vậy, Bà-la-môn Jànussoni bạch Thế Tôn:

- Thật là vi diệu, thưa Tôn giả Gotama! Thật là vi diệu, thưa Tôn giả Gotama!...

MƯỜI HAI DUYÊN                                     506

38    Là con đường Trung đạo - Kinh Kaccàyanagotta – Tương II, 36

Kaccàyanagotta – Tương II, 36

1) Trú ở Sàvatthi (Xá-vệ)...

2) Rồi Tôn giả Kaccàyanagotta đi đến Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên.

3) Ngồi xuống một bên, Tôn giả Kaccàyanagotta bạch Thế Tôn:

- "Chánh kiến, chánh kiến", bạch Thế Tôn được nói đến như vậy. Bạch Thế Tôn, cho đến như thế nào là chánh kiến?

4) - Này Kaccàyana, thế giới này phần lớn y chỉ vào hai cực đoan này: có và không có.

5) Này Kaccàyana, ai với chánh trí tuệ thấy như chơn thế giới tập khởi, vị ấy không chấp nhận thế giới là không có.

Này Kaccàyana, ai với chánh trí tuệ thấy như chơn thế giới đoạn diệt, vị ấy không chấp nhận thế giới là có.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     507

6) Này Kaccàyana, chấp thủ phương tiện và bị thiên kiến trói buộc, phần lớn thế giới này là vậy.

Và ai với tâm không trú trước, chấp thủ phương tiện
ấy, không chấp thủ thiên chấp tùy miên ấy, không có
chấp trước, không trú trước, vị ấy không có nghĩ:
"Đây là tự ngã của tôi". Khi khổ sanh thời xem là
sanh, khi khổ diệt thời xem là diệt; vị ấy không có
nghi ngờ, không có phân vân, không duyên vào ai
khác, trí ở đây là của vị ấy. Cho đến như vậy, này
Kaccàyana là chánh tri kiến.

7) "Tất cả là có", này Kaccàyana, là một cực đoan. "Tất cả là không có" là cực đoan thứ hai.

Xa lìa hai cực đoan ấy, này Kaccàyana, Như Lai thuyết pháp theo trung đạo.

8) Vô minh duyên hành, hành duyên thức, thức
duyên danh sắc, danh sắc duyên sáu xứ, sáu xứ
duyên xúc, xúc duyên thọ, thọ duyên ái, ái duyên thủ,
thủ duyên hữu, hữu duyên sanh, sanh duyên già,
chết, sầu, bi, khổ, ưu, não được khởi lên. Như vậy là
toàn bộ khổ uẩn này tập khởi.

Nhưng do sự ly tham, đoạn diệt vô minh một cách hoàn toàn, nên hành diệt. Do hành diệt nên thức diệt. Do thức diệt nên danh sắc diệt. Do danh sắc

MƯỜI HAI DUYÊN                                     508

diệt nên sáu xứ diệt. Do sáu xứ diệt nên xúc diệt. Do
xúc diệt nên thọ diệt. Do thọ diệt nên ái diệt. Do ái
diệt nên thủ diệt. Do thủ diệt nên hữu diệt. Do hữu
diệt nên sanh diệt. Do sanh diệt nên già chết, sầu,
bi, khổ, ưu, não đều diệt. Như vậy là toàn bộ khổ uẩn
này đoạn diệt.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     509

39    Là con đường Trung đạo - Kinh Lõa Thể – Tương II, 39

Lõa Thể – Tăng I, 39

1) Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú ở Ràjagaha (Vương Xá), Veluvana (Trúc Lâm), tại chỗ nuôi dưỡng các con sóc.

2) Rồi Thế Tôn vào buổi sáng đắp y, cầm y bát, đi vào Ràjagaha để khất thực.

3) Lõa thể Kassapa thấy Thế Tôn từ xa đi đến. Sau
khi thấy, lõa thể Kassapa đi đến Thế Tôn; sau khi
đến, nói lên những lời chào đón hỏi thăm; sau khi nói
lên những lời chào đón hỏi thăm thân hữu, liền đứng
một bên.

4) Đứng một bên, lõa thể Kassapa bạch Thế Tôn:

- Chúng tôi muốn hỏi Tôn giả Gotama về một vấn đề. Nếu Tôn giả Gotama cho phép, chúng tôi sẽ hỏi câu hỏi.

- Này Kassapa, nay không phải thời để hỏi. Chúng ta đã vào trong làng.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     510

5) Lần thứ hai, lõa thể Kassapa bạch Thế Tôn:

- Chúng tôi muốn hỏi Tôn giả Gotama về một vấn đề. Nếu Tôn giả Gotama cho phép, chúng tôi sẽ hỏi câu hỏi.

- Này Kassapa, nay không phải thời để hỏi. Chúng ta đã vào trong làng.

6) Lần thứ ba, lõa thể Kassapa... (như trên)... Chúng ta đã vào trong làng.

Khi được nói vậy, lõa thể Kassapa bạch Thế Tôn:

- Nhưng không phải chúng tôi muốn hỏi Tôn giả Gotama nhiều chuyện.

- Vậy hãy hỏi đi, này Kassapa, như Ông muốn.

7) Thưa Tôn giả Gotama, có phải khổ do tự mình làm ra?

Thế Tôn đáp:

- Không phải vậy, này Kassapa.

8) Thưa Tôn giả Gotama, có phải khổ do người khác làm ra?

Thế Tôn đáp:

MƯỜI HAI DUYÊN                                     511

- Không phải vậy, này Kassapa.

9) Thưa Tôn giả Gotama, có phải khổ do mình làm ra và do người khác làm ra?

Thế Tôn đáp:

- Không phải vậy, này Kassapa.

10) Thưa Tôn giả Gotama, có phải khổ không do tự mình làm ra, không do người khác làm ra, khổ do tự nhiên sanh?

Thế Tôn đáp:

- Không phải vậy, này Kassapa.

11) Thưa Tôn giả Gotama, có phải khổ không có?

- Này Kassapa, không phải khổ không có. Khổ có, này Kassapa.

12) - Như vậy, Tôn giả Gotama không biết, không thấy khổ.

- Này Kassapa, không phải Ta không biết, không thấy khổ. Này Kassapa, Ta biết khổ, này Kassapa, Ta thấy khổ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   512

13) - Được hỏi: "Tôn giả Gotama, khổ có phải tự
mình làm ra", Ngài trả lời: "Không phải vậy, này
Kassapa". Được hỏi: "Tôn giả Gotama, khổ có phải
do người khác làm ra?", Ngài trả lời: "Không phải
vậy, này Kassapa". Được hỏi: "Tôn giả Gotama, khổ
có phải do tự mình làm ra và do người khác làm ra?",
Ngài trả lời: "Không phải vậy, này Kassapa". Được
hỏi: "Tôn giả Gotama, có phải khổ không do tự mình
làm ra và không do người khác làm ra, khổ do tự
nhiên sanh?", Ngài trả lời: "Không phải vậy, này
Kassapa". Được hỏi: "Tôn giả Gotama, có phải khổ
không có?", Ngài trả lời: "Không phải khổ không có.
Khổ có, này Kassapa". Được hỏi: "Như vậy Tôn giả
Gotama, không biết, không thấy khổ?", Ngài trả lời:
"Này Kassapa, không phải Ta không biết, không thấy
khổ. Này Kassapa, Ta biết khổ, này Kassapa, Ta thấy
khổ". Bạch Thế Tôn, Thế Tôn hãy nói lên cho con
về khổ, bạch Thế Tôn, Thế Tôn hãy thuyết cho con
về khổ.

14) - Một người làm và chính người làm ấy cảm thọ
(kết quả). Này Kassapa, như Ông gọi ban đầu "khổ
do tự mình làm ra", như vậy có nghĩa là thường
kiến.

Một người khác làm và một người khác cảm thọ. Này Kassapa, như vậy đối với người bị cảm thọ, được xảy

MƯỜI HAI DUYÊN                                    513

ra như: "Khổ do người khác làm ra", như vậy có nghĩa là đoạn kiến.

15) Này Kassapa, từ bỏ hai cực đoan ấy, Như Lai
thuyết pháp theo con đường trung đạo. Vô minh
duyên hành, hành duyên thức, thức duyên danh sắc,
danh sắc duyên sáu xứ, sáu xứ duyên xúc, xúc duyên
thọ, thọ duyên ái, ái duyên thủ, thủ duyên hữu, hữu
duyên sanh, sanh duyên già, chết, sầu, bi, khổ, ưu,
não được khởi lên. Như vậy là toàn bộ khổ uẩn này
tập khởi.

Nhưng do sự ly tham, đoạn diệt vô minh một cách
hoàn toàn, nên hành diệt. Do hành diệt nên thức
diệt. Do thức diệt nên danh sắc diệt. Do danh sắc
diệt nên sáu xứ diệt. Do sáu xứ diệt nên xúc diệt. Do
xúc diệt nên thọ diệt. Do thọ diệt nên ái diệt. Do ái
diệt nên thủ diệt. Do thủ diệt nên hữu diệt. Do hữu
diệt nên sanh diệt. Do sanh diệt nên già chết, sầu,
bi, khổ, ưu, não đều diệt. Như vậy là toàn bộ khổ uẩn
này đoạn diệt.

16) Khi được nghe nói vậy, lõa thể Kassapa bạch Thế Tôn:

- Thật vi diệu thay, bạch Thế Tôn! Thật vi diệu thay, bạch Thế Tôn! Bạch Thế Tôn, như người dựng đứng lại những gì bị quăng ngã xuống, phơi bày ra những

MƯỜI HAI DUYÊN                                     514

gì bị che kín, chỉ đường cho kẻ lạc hướng, đem đèn
sáng vào trong bóng tối để những ai có mắt có thể
thấy sắc. Cũng vậy, Chánh pháp đã được Thế Tôn
dùng nhiều phương tiện trình bày, giải thích. Và nay
con xin quy y Thế Tôn, quy y Pháp, quy y chúng Tỷ-
kheo. Bạch Thế Tôn, con xin xuất gia với Thế Tôn,
con xin thọ đại giới.

17) - Này Kassapa, ai trước kia là ngoại đạo nay muốn xuất gia, muốn thọ đại giới trong Pháp và Luật này, phải sống bốn tháng biệt trú; sau khi sống bốn tháng biệt trú, nếu chúng Tăng đồng ý sẽ cho xuất gia, cho thọ đại giới để thành vị Tỷ-kheo. Nhưng Ta nhận thấy cá tánh con người sai biệt nhau.

18) - Bạch Thế Tôn, nếu những người xưa kia là ngoại đạo nay muốn xuất gia, muốn thọ đại giới trong Pháp và Luật này, phải sống bốn tháng biệt trú; sau khi sống bốn tháng biệt trú, chúng Tăng nếu đồng ý sẽ cho xuất gia, cho thọ đại giới, thời con sẽ xin sống biệt trú bốn năm, sau khi sống biệt trú bốn năm nếu chúng Tăng đồng ý, mong chúng Tăng cho con xuất gia, cho con thọ đại giới để thành vị Tỷ-kheo.

19) Và lõa thể Kassapa được xuất gia với Thế Tôn và được thọ đại giới.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     515

20) Thọ đại giới không bao lâu, Tôn giả Kassapa ở
một mình, an tịnh, không phóng dật, sống nhiệt tâm,
tinh cần. Và không bao lâu vị này chứng được mục
đích tối cao mà con cháu các lương gia đã xuất gia,
từ bỏ gia đình, sống không gia đình hướng đến; đó là
vô thượng cứu cánh Phạm hạnh ngay trong đời sống
hiện tại, tự mình với thắng trí, chứng ngộ, chứng đạt
và an trú. Vị này chứng tri: " Sanh đã tận. Phạm hạnh
đã thành, những gì nên làm đã làm, không còn trở lại
trạng thái này nữa ".

21) Và Tôn giả Kassapa trở thành một vị A-la-hán nữa.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     516

40     Là con đường Trung đạo - Kinh Một Vị – Tương II, 138

Một Vị – Tương II, 138

1)... Trú Tại Sàvatthi.

2) Rồi một vị Bà-la-môn đi đến Thế Tôn; sau khi
đến, nói lên với Thế Tôn những lời chào đón hỏi
thăm; sau khi nói lên những lời chào đón hỏi thăm
thân hữu bèn ngồi xuống một bên.

3) Ngồi xuống một bên, vị Bà-la-môn ấy bạch Thế Tôn:

- Thưa Tôn giả Gotama, có phải người hành động là người cảm thọ?

- Này Bà-la-môn, người hành động là người cảm thọ, ấy là một cực đoan.

4) Thưa Tôn giả Gotama, có phải người hành động khác, người cảm thọ khác?

- Người hành động khác, và người cảm thọ khác, ấy là cực đoan thứ hai.

MƯỜI HAI DUYÊN                                  517

Này Bà-la-môn, từ bỏ hai cực đoan ấy, Thế Tôn thuyết pháp theo trung đạo.

5) Do duyên vô minh nên có hành. Do duyên hành
nên có thức. Do duyên thức nên có danh sắc, do
duyên danh sắc nên có sáu xứ, do duyên sáu xứ nên
có xúc, do duyên xúc nên có thọ, do duyên thọ nên
có ái, do duyên ái nên có thủ, do duyên thủ nên có
hữu, do duyên hữu nên có sanh, do duyên sanh nên
có già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não khởi lên. Như vậy
là sự tập khởi của toàn bộ khổ uẩn này.

Nhưng do sự ly tham, đoạn diệt vô minh một cách
hoàn toàn, nên hành diệt. Do hành diệt nên thức
diệt. Do thức diệt nên danh sắc diệt. Do danh sắc
diệt nên sáu xứ diệt. Do sáu xứ diệt nên xúc diệt. Do
xúc diệt nên thọ diệt. Do thọ diệt nên ái diệt. Do ái
diệt nên thủ diệt. Do thủ diệt nên hữu diệt. Do hữu
diệt nên sanh diệt. Do sanh diệt nên già chết, sầu,
bi, khổ, ưu, não đều diệt. Như vậy là toàn bộ khổ uẩn
này đoạn diệt.

6) Khi được nói vậy, vị Bà-la-môn ấy bạch Thế Tôn:

- Thật là vi diệu, thưa Tôn giả Gotama! Thật là vi
diệu, thưa Tôn giả Gotama!... Mong Tôn giả Gotama
nhận con làm đệ tử, từ nay cho đến mạng chung, con
xin trọn đời quy ngưỡng.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     518

Jànussoni – Tương II, 138

1)... Trú ở Sàvatthi.

2) Rồi Bà-la-môn Jànussoni đi đến Thế Tôn; sau khi đến, nói lên với Thế Tôn những lời chào đón hỏi thăm...

Ngồi xuống một bên, Bà-la-môn Jànussoni bạch Thế Tôn:

3) Thưa Tôn giả Gotama, có phải tất cả đều có?

- Này Bà-la-môn, tất cả đều có, ấy là một cực đoan.

4) Thưa Tôn giả Gotama, có phải tất cả đều không có?

- Này Bà-la-môn, tất cả đều không có, ấy là cực đoan thứ hai.

Này Bà-la-môn, từ bỏ hai cực đoan ấy, Như Lai thuyết pháp theo trung đạo.

5) Do duyên vô minh nên có hành. Do duyên hành nên có thức. Do duyên thức nên có danh sắc, do duyên danh sắc nên có sáu xứ, do duyên sáu xứ nên

MƯỜI HAI DUYÊN                                    519

có xúc, do duyên xúc nên có thọ, do duyên thọ nên
có ái, do duyên ái nên có thủ, do duyên thủ nên có
hữu, do duyên hữu nên có sanh, do duyên sanh nên
có già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não khởi lên. Như vậy
là sự tập khởi của toàn bộ khổ uẩn này.

Nhưng do sự ly tham, đoạn diệt vô minh một cách
hoàn toàn, nên hành diệt. Do hành diệt nên thức
diệt. Do thức diệt nên danh sắc diệt. Do danh sắc
diệt nên sáu xứ diệt. Do sáu xứ diệt nên xúc diệt. Do
xúc diệt nên thọ diệt. Do thọ diệt nên ái diệt. Do ái
diệt nên thủ diệt. Do thủ diệt nên hữu diệt. Do hữu
diệt nên sanh diệt. Do sanh diệt nên già chết, sầu,
bi, khổ, ưu, não đều diệt. Như vậy là toàn bộ khổ uẩn
này đoạn diệt.

6) Khi được nói vậy, Bà-la-môn Jànussoni bạch Thế Tôn:

- Thật là vi diệu, thưa Tôn giả Gotama! Thật là vi diệu, thưa Tôn giả Gotama!...

Thuận Thế Phái – Tương II, 140

1)... Trú ở Sàvatthi.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     520

2) Rồi một Bà-la-môn thuộc phái Thuận Thế đi đến Thế Tôn...

Ngồi xuống một bên, vị Bà-la-môn thuộc phái Thuận Thế bạch Thế Tôn:

3) Thưa Tôn giả Gotama, có phải tất cả đều có?

- Này Bà-la-môn, tất cả đều có, là chấp kiến thứ nhất của thế gian.

4) Thưa Tôn giả Gotama, có phải tất cả đều không có?

- Này Bà-la-môn, tất cả đều không có, là chấp kiến thứ hai của thế gian.

5) Thưa Tôn giả Gotama, có phải tất cả đều là một?

- Này Bà-la-môn, tất cả đều là một, là chấp kiến thứ ba của thế gian.

6) Thưa Tôn giả Gotama, có phải tất cả đều là nhiều?

- Này Bà-la-môn, tất cả đều là nhiều, là chấp kiến thứ tư của thế gian.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      521

Này Bà-la-môn, từ bỏ hai cực đoan ấy, Như Lai thuyết pháp theo con đường trung đạo.

7) Do duyên vô minh nên có hành. Do duyên hành
nên có thức. Do duyên thức nên có danh sắc, do
duyên danh sắc nên có sáu xứ, do duyên sáu xứ nên
có xúc, do duyên xúc nên có thọ, do duyên thọ nên
có ái, do duyên ái nên có thủ, do duyên thủ nên có
hữu, do duyên hữu nên có sanh, do duyên sanh nên
có già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não khởi lên. Như vậy
là sự tập khởi của toàn bộ khổ uẩn này.

Nhưng do sự ly tham, đoạn diệt vô minh một cách
hoàn toàn, nên hành diệt. Do hành diệt nên thức
diệt. Do thức diệt nên danh sắc diệt. Do danh sắc
diệt nên sáu xứ diệt. Do sáu xứ diệt nên xúc diệt. Do
xúc diệt nên thọ diệt. Do thọ diệt nên ái diệt. Do ái
diệt nên thủ diệt. Do thủ diệt nên hữu diệt. Do hữu
diệt nên sanh diệt. Do sanh diệt nên già chết, sầu,
bi, khổ, ưu, não đều diệt. Như vậy là toàn bộ khổ uẩn
này đoạn diệt.

8) Khi nghe nói vậy, vị Bà-la-môn thuộc phái Thuận Thế bạch Thế Tôn:

- Thật là vi diệu, thưa Tôn giả Gotama!... con xin trọn đời quy ngưỡng.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       522

MƯỜI HAI DUYÊN   523

41     Là con đường Trung đạo - Kinh Thuận Thế Phái – Tương II, 140

Thuận Thế Phái – Tương II, 140

1)... Trú ở Sàvatthi.

2) Rồi một Bà-la-môn thuộc phái Thuận Thế đi đến Thế Tôn...

Ngồi xuống một bên, vị Bà-la-môn thuộc phái Thuận Thế bạch Thế Tôn:

3) Thưa Tôn giả Gotama, có phải tất cả đều có?

- Này Bà-la-môn, tất cả đều có, là chấp kiến thứ nhất của thế gian.

4) Thưa Tôn giả Gotama, có phải tất cả đều không có?

- Này Bà-la-môn, tất cả đều không có, là chấp kiến thứ hai của thế gian.

5) Thưa Tôn giả Gotama, có phải tất cả đều là một?

- Này Bà-la-môn, tất cả đều là một, là chấp kiến thứ ba của thế gian.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     524

6) Thưa Tôn giả Gotama, có phải tất cả đều là nhiều?

- Này Bà-la-môn, tất cả đều là nhiều, là chấp kiến thứ tư của thế gian.

Này Bà-la-môn, từ bỏ hai cực đoan ấy, Như Lai thuyết pháp theo con đường trung đạo.

7) Do duyên vô minh nên có hành. Do duyên hành
nên có thức. Do duyên thức nên có danh sắc, do
duyên danh sắc nên có sáu xứ, do duyên sáu xứ nên
có xúc, do duyên xúc nên có thọ, do duyên thọ nên
có ái, do duyên ái nên có thủ, do duyên thủ nên có
hữu, do duyên hữu nên có sanh, do duyên sanh nên
có già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não khởi lên. Như vậy
là sự tập khởi của toàn bộ khổ uẩn này.

Nhưng do sự ly tham, đoạn diệt vô minh một cách
hoàn toàn, nên hành diệt. Do hành diệt nên thức
diệt. Do thức diệt nên danh sắc diệt. Do danh sắc
diệt nên sáu xứ diệt. Do sáu xứ diệt nên xúc diệt. Do
xúc diệt nên thọ diệt. Do thọ diệt nên ái diệt. Do ái
diệt nên thủ diệt. Do thủ diệt nên hữu diệt. Do hữu
diệt nên sanh diệt. Do sanh diệt nên già chết, sầu,
bi, khổ, ưu, não đều diệt. Như vậy là toàn bộ khổ uẩn
này đoạn diệt.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      525

8) Khi nghe nói vậy, vị Bà-la-môn thuộc phái Thuận Thế bạch Thế Tôn:

- Thật là vi diệu, thưa Tôn giả Gotama!... con xin trọn đời quy ngưỡng.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       526

42     Là con đường Trung đạo - Kinh Timbaruka – Tương II, 45

Timbaruka – Tương II, 45

1) Trú ở Sàvatthi...

2) Rồi du sĩ Timbaruka đi đến Thế Tôn; sau khi đến, nói lên những lời chào đón hỏi thăm thân hữu, liền ngồi xuống một bên.

3) Ngồi xuống một bên, du sĩ Timbaruka bạch Thế Tôn:

- Thưa Tôn giả Gotama, có phải lạc khổ tự mình làm ra?

Thế Tôn đáp: - Không phải vậy, này Timbaruka.

4) Thưa Tôn giả Gotama, vậy có phải lạc khổ do người khác làm ra?

Thế Tôn đáp: - Không phải vậy, này Timbaruka.

5) Thưa Tôn giả Gotama, vậy có phải lạc khổ do tự mình làm ra và do người khác làm ra?

Thế Tôn đáp: - Không phải vậy, này Timbaruka.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   527

6) Thưa Tôn giả Gotama, lạc khổ không do tự mình làm ra, không do người khác làm ra; vậy có phải lạc khổ do tự nhiên sanh?

Thế Tôn đáp: - Không phải vậy, này Timbaruka.

7) - Thưa Tôn giả Gotama, vậy có phải không có lạc khổ?

8) - Này Timbaruka, không phải không có lạc khổ. Này Timbaruka, có lạc khổ.

- Nếu vậy, Tôn giả Gotama không biết, không thấy lạc khổ.

9) - Này Timbaruka, không phải Ta không biết, không thấy lạc khổ. Này Timbaruka, Ta biết lạc khổ. Này Timbaruka, Ta thấy lạc khổ.

10) - Được hỏi: "Thưa Tôn giả Gotama, có phải lạc
khổ do tự mình làm ra?", Ngài trả lời: "Không phải
vậy, này Timbaruka". Được hỏi: "Thưa Tôn giả
Gotama, có phải lạc khổ do người khác làm ra?",
Ngài trả lời: "Không phải vậy, này Timbaruka".
Được hỏi: "Thưa Tôn giả Gotama, có phải lạc khổ
do tự mình làm ra và do người khác làm ra?", Ngài
đáp: "Không phải vậy, này Timbaruka". Được hỏi:
"Thưa Tôn giả Gotama, không phải do tự mình làm

MƯỜI HAI DUYÊN                                   528

ra, không do người khác làm ra, có phải lạc khổ do
tự nhiên sanh?", Ngài đáp: "Không phải vậy, này
Timbaruka". Được hỏi: "Thưa Tôn giả Gotama, có
phải lạc khổ không có?", Ngài đáp: "Này Timbaruka,
không phải không có lạc khổ, này Timbaruka, có lạc
khổ". Được hỏi: "Như vậy Tôn giả Gotama không
biết, không thấy lạc khổ?", Ngài đáp: "Này
Timbaruka, không phải Ta không biết, không thấy
lạc khổ. Này Timbaruka, Ta biết lạc khổ. Này
Timbaruka, Ta thấy lạc khổ". Vậy Tôn giả Gotama
hãy nói lên cho con về lạc khổ. Vậy Tôn giả Gotama
hãy thuyết cho con về lạc khổ.

11) Sự cảm thọ và người cảm thọ là cùng một người. Này Timbaruka, như Ông nói ban đầu: "Lạc khổ do tự mình làm ra", Ta nói không phải vậy.

12) Cảm thọ và người cảm thọ là khác nhau, này Timbaruka, như vậy đối với người bị cảm thọ, "lạc khổ do người khác làm ra", Ta nói không phải vậy.

13) Này Timbaruka, từ bỏ hai cực đoan ấy, Như Lai thuyết pháp theo con đường trung đạo.

Vô minh duyên hành, hành duyên thức, thức duyên danh sắc, danh sắc duyên sáu xứ, sáu xứ duyên xúc, xúc duyên thọ, thọ duyên ái, ái duyên thủ, thủ duyên hữu, hữu duyên sanh, sanh duyên già, chết, sầu, bi,

MƯỜI HAI DUYÊN                                    529

khổ, ưu, não được khởi lên. Như vậy là toàn bộ khổ uẩn này tập khởi.

Nhưng do sự ly tham, đoạn diệt vô minh một cách
hoàn toàn, nên hành diệt. Do hành diệt nên thức
diệt. Do thức diệt nên danh sắc diệt. Do danh sắc
diệt nên sáu xứ diệt. Do sáu xứ diệt nên xúc diệt. Do
xúc diệt nên thọ diệt. Do thọ diệt nên ái diệt. Do ái
diệt nên thủ diệt. Do thủ diệt nên hữu diệt. Do hữu
diệt nên sanh diệt. Do sanh diệt nên già chết, sầu,
bi, khổ, ưu, não đều diệt. Như vậy là toàn bộ khổ uẩn
này đoạn diệt.

14) Khi được nói vậy, du sĩ Timbaruka bạch Thế Tôn:

- Thật vi diệu thay, bạch Thế Tôn... (như trên)... Và
nay con xin quy y Thế Tôn, quy y Pháp, quy y chúng
Tỷ-kheo Tăng. Xin Tôn giả Gotama nhận con làm đệ
tử cư sĩ, từ nay cho đến mạng chung, con trọn đời
quy ngưỡng.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     530

43    Pháp Giới Tánh - Kinh Duyên – Tương II, 51

Duyên – Tương II, 51

1) Trú ở Sàvatthi.

2) Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng cho các Ông lý duyên khởi và các pháp duyên sanh. Hãy lắng nghe và khéo suy nghiệm, Ta sẽ giảng.

- Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Các vị Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn.

Thế Tôn nói như sau:

3) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Lý Duyên Khởi?

Do duyên sanh, này các Tỷ-kheo, già, chết khởi lên.

Dầu các Như Lai có xuất hiện hay không xuất hiện, an trú là giới tánh ấy, pháp trú tánh ấy, pháp quyết định tánh ấy, y duyên tánh ấy. Như Lai hoàn toàn chứng ngộ, hoàn toàn chứng đạt định lý ấy. Sau khi hoàn toàn chứng ngộ, hoàn toàn chứng đạt, Như Lai tuyên bố, tuyên thuyết, tường thuyết, khai hiển, khai thị, phân biệt, minh hiển, minh thị.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     531

4) Do duyên sanh, này các Tỷ-kheo, nên có già, chết.

Do duyên hữu, này các Tỷ-kheo, nên có sanh.

Do duyên thủ, này các Tỷ-kheo, nên có hữu.

Do duyên ái, này các Tỷ-kheo, nên có thủ.

Do duyên thọ, này các Tỷ-kheo, nên có ái.

Do duyên xúc, này các Tỷ-kheo, nên có thọ.

Do duyên sáu xứ, này các Tỷ-kheo, nên có xúc.

Do duyên danh sắc, này các Tỷ-kheo, nên có sáu xứ.

Do duyên thức, này các Tỷ-kheo, nên có danh sắc.

Do duyên các hành, này các Tỷ-kheo, nên có thức.

Do duyên vô minh, này các Tỷ-kheo, nên có hành.

Dầu cho Như Lai có xuất hiện hay không xuất
hiện, an trú là giới tánh ấy, pháp trú tánh ấy,
pháp quyết định tánh ấy, y duyên tánh ấy. Như
Lai hoàn toàn chứng ngộ, hoàn toàn chứng đạt tánh
ấy. Sau khi hoàn toàn chứng ngộ, hoàn toàn chứng
đạt, Như Lai tuyên bố, tuyên thuyết, tường thuyết,
khai hiển khai thị, phân biệt, minh hiển, minh thị.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    532

5) Do duyên vô minh, này các Tỷ-kheo, có các
hành. Như vậy, này các Tỷ-kheo, ở đây là như tánh,
bất hư vọng tánh, bất dị như tánh, y duyên tánh
ấy. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là lý duyên khởi.

6) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là duyên sanh pháp?

Già, chết, này các Tỷ-kheo, là vô thường, hữu vi, duyên sanh, biến hoại tánh, biến diệt tánh, ly tham tánh, đoạn diệt tánh.

7) Sanh, này các Tỷ-kheo, là vô thường, hữu vi, duyên sanh, biến hoại tánh, biến diệt tánh, ly tham tánh, đoạn diệt tánh.

8) Hữu, này các Tỷ-kheo, là vô thường, hữu vi, duyên sanh, biến hoại tánh, biến diệt tánh, ly tham tánh, đoạn diệt tánh.

9) - 16) Thủ, này các Tỷ-kheo... ái, này các Tỷ-
kheo... Thọ, này các Tỷ-kheo... Xúc, này các Tỷ-
kheo... Sáu xứ, này các Tỷ-kheo... Danh sắc, này các
Tỷ-kheo... Thức, này các Tỷ-kheo... Các hành, này
các Tỷ-kheo...

17) Vô minh, này các Tỷ-kheo, là vô thường, hữu vi, duyên sanh, biến hoại tánh, biến diệt tánh, ly

MƯỜI HAI DUYÊN                                    533

tham tánh, đoạn diệt tánh. Những pháp này, này các Tỷ-kheo, được gọi là duyên sanh pháp.

18) Do vì, này các Tỷ-kheo, vị Thánh đệ tử khéo
thấy như chơn với chánh trí tuệ lý duyên khởi này
và các pháp duyên sanh này, nên chắc chắn vị ấy
không chạy theo quá khứ (với những câu hỏi): "Ta
có mặt trong quá khứ? Ta không có mặt không quá
khứ? Ta là gì trong quá khứ? Ta có mặt như thế nào
trong quá khứ? Hay trước ta đã là gì, và nay trong
quá khứ ta là gì?"

19) Hay không chạy theo tương lai (với những câu
hỏi): "Ta có mặt trong tương lai? Ta không có mặt
trong tương lai? Ta sẽ làm gì trong tương lai? Ta có
mặt như thế nào trong tương lai? Hay trước ta là gì,
và nay trong tương lai ta sẽ là gì?"

20) Hay nay các vị ấy sẽ khởi lên những nghi ngờ về tự mình trong hiện tại như sau: "Ta hiện có mặt? Ta hiện không có mặt? Ta hiện là gì? Ta hiện có mặt như thế nào?" Sự kiện như vậy không xảy ra.

21) Vì sao? Vì rằng vị Thánh đệ tử, này các Tỷ-kheo, đã khéo thấy như chơn với chánh trí tuệ định lý duyên khởi này với các pháp duyên sanh này.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    534

MƯỜI HAI DUYÊN   535

44    Pháp Giới Tánh - Pháp giới tánh là gì Vô thường, khổ, vô ngã - Kinh XUẤT HIỆN – Tăng I, 522

XUẤT HIỆN – Tăng I, 522

1. - Này các Tỷ-kheo, dầu các Như Lai có xuất hiện
hay không xuất hiện, vẫn được an trú là pháp trú
tánh của giới ấy, là pháp quyết định tánh, tức là:
"Tất cả các hành là vô thường". Về vấn đề này, Như
Lai chánh giác tri, chánh giác ngộ. Sau khi chánh
giác tri, chánh giác ngộ, Như Lai tuyên bố, thuyết
giảng, tuyên thuyết, xác nhận, khai thị, phân biệt,
hiển thị: "Tất cả các hành là vô thường".
2. Này các Tỷ-kheo, dầu các Như Lai có xuất hiện
hay không xuất hiện, vẫn được an trú là pháp trú
tánh của giới ấy, là pháp quyết định tánh, tức là:
"Tất cả các hành là khổ". Về vấn đề này, Như Lai
chánh giác tri, chánh giác ngộ. Sau khi chánh giác
tri, chánh giác ngộ Như Lai tuyên bố, thuyết giảng,
tuyên thuyết, xác nhận, khai thị, phân biệt, hiển thị:
"Tất cả các hành là khổ".
3. Này các Tỷ-kheo, dầu các Như Lai có xuất hiện
hay không xuất hiện, vẫn được an trú là pháp trú
tánh của giới ấy, là pháp quyết định tánh, tức là:

MƯỜI HAI DUYÊN                                      536

"Tất cả các pháp là vô ngã". Về vấn đề này, Như Lai
chánh giác tri, chánh giác ngộ. Sau khi chánh giác
tri, chánh giác ngộ, Như Lai tuyên bố, thuyết giảng,
tuyên thuyết, xác nhận, khai thị, phân biệt, hiển thị:
"Tất cả các pháp là vô ngã".

MƯỜI HAI DUYÊN                                      537

45    Pháp Giới Tánh - Trong giới hạn con người được sanh… - Kinh ĐẠI DUYÊN – 15 Trường I, 511

KINH ĐẠI DUYÊN (MAHA NIDANA SUTTA) – Bài kinh số 15 – Trường I, 511

1. Như vậy tôi nghe. Một thời, Thế Tôn trụ tại bộ lạc
Kuru (Câu-lâu), ở ấp Kuru tên là Kammassadhamma
(Kiếm-ma-sắt-đàm). Tôn giả Ananda (A Nan) đến
tại chỗ Thế Tôn ở, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn và
ngồi xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên,
Tôn giả Ananda bạch Thế Tôn:

- Hy hữu thay, bạch Thế Tôn! Kỳ diệu thay, bạch Thế
Tôn! Bạch Thế Tôn, giáo pháp Duyên khởi này thâm
thúy, thật sự thâm thúy, và giáo pháp này đối với con
hết sức minh bạch rõ ràng.

- Này Ananda, chớ có nói vậy! Này Ananda chớ có
nói vậy! Này Ananda, giáo pháp Duyên khởi này
thâm thúy, thật sự thâm thúy. Này Ananda, chính vì
không giác ngộ, không thâm hiểu giáo pháp này
mà chúng sanh hiện tại bị rối loạn như một ổ kén,

MƯỜI HAI DUYÊN                                     538

rối ren như một ống chỉ, giống như cỏ munja và lau sậy babaja (ba-ba-la), không thể nào ra khỏi khổ xứ, ác thú, đọa xứ, sanh tử.

2. Này Ananda, nếu có ai hỏi: "Già và chết do duyên
nào không?" Hãy đáp: "Có". Nếu có hỏi: "Già và
chết do duyên gì?" Hãy đáp: "Già và chết do duyên
sanh".

- Này Ananda, nếu có ai hỏi: "Sanh có duyên nào
không?" Hãy đáp: "Có". Nếu có hỏi: "Sanh do
duyên gì?" Hãy đáp: "Sanh do duyên hữu".
- Này Ananda, nếu có ai hỏi: "Hữu có do duyên
nào không? Hãy đáp: "Có". Nếu có hỏi: "Hữu
do duyên gì?" Hãy đáp: "Hữu do duyên thủ".
- Này Ananda, nếu có ai hỏi. "Thủ có do duyên
nào không?" Hãy đáp: "Có". Nếu có hỏi: "Thủ
do duyên gì?" Hãy đáp: "Thủ do duyên ái".
- Này Ananda, nếu có ai hỏi: "Sanh có duyên nào
không?" Hãy đáp: "Có". Nếu có hỏi: "Sanh do
duyên gì?" Hãy đáp: "Sanh do duyên hữu".
- Này Ananda, nếu có ai hỏi: "Hữu có do duyên
nào không? Hãy đáp: "Có". Nếu có hỏi: "Hữu
do duyên gì?" Hãy đáp: "Hữu do duyên thủ".

MƯỜI HAI DUYÊN                                    539

(2 đoạn này dư)????
- Này Ananda, nếu có ai hỏi: "Ái có duyên nào
không?" Hãy đáp: "Có". Nếu có hỏi: "Ái do
duyên gì?" Hãy đáp: "Ái do duyên thọ".
- Này Ananda, nếu có ai hỏi: "Thọ có do duyên
nào không?" Hãy đáp: "Có". Nếu có hỏi: "Thọ
do duyên gì?" Hãy đáp: "Thọ do duyên xúc".
- Này Ananda, nếu có ai hỏi: "Xúc có do duyên
nào không?" Hãy đáp: "Có". Nếu có hỏi: "Xúc
do duyên gì?" Hãy đáp: "Xúc do duyên danh
sắc"????. (Xúc do duyên Sáu nhập)
- (Thiếu Sáu nhập do duyên Danh sắc)????
- Này Ananda, nếu có ai hỏi: "Danh sắc có duyên
nào không?" Hãy đáp: "Có". Nếu có hỏi: "Danh
sắc do duyên gì? Hãy đáp: "Danh sắc do
duyên thức".
- Này Ananda, nếu có ai hỏi: "Thức có do duyên
nào không?" Hãy đáp: "Có". Nếu có hỏi: "Thức
do duyên gì?" Hãy đáp: "Thức do duyên danh
sắc".
3. Này Ananda, như vậy do duyên danh sắc, thức
sanh; do duyên thức, danh sắc sanh; do duyên danh

MƯỜI HAI DUYÊN                                 540

sắc, xúc sanh,(??? do duyên danh sắc, lục nhập sanh; do duyên lục nhập, xúc sanh); do duyên xúc, thọ sanh; do duyên thọ; ái sanh; do duyên ái, thủ sanh; do duyên thủ, hữu sanh; do duyên hữu, sanh sanh; do duyên sanh, lão tử sanh, do duyên lão tử, sầu, bi, khổ, ưu não sanh. Như vậy là toàn bộ khổ uẩn tập khởi.

4. Trước đã nói: "Do duyên sanh; lão tử sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên sanh; lão tử sanh?"

 Này Ananda, nếu sanh không có bất cứ loại
nào, bất cứ chỗ nào, như chư Thiên hay Thiên
giới, Càn-thát-bà hay Càn-thát-bà-giới, Dạ-xoa
hay Dạ Xoa giới. Quỷ thần hay Quỷ thần giới,
loài Người hay Nhân giới, loại bốn chân hay tứ
túc giới, loài chim hay điểu giới, loài trùng xà
hay trùng xà giới. Này Ananda, nếu không có
sanh cho tất cả, do sanh diệt, thời lão tử có thể
hiện hữu không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của lão tử, tức là sanh.

5. Trước đã nói: "Do duyên hữu, sanh sanh ra". Này

MƯỜI HAI DUYÊN                                       541

Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên hữu, sanh sanh ra?"

 Này Ananda, nếu hữu không có bất cứ loại
nào, giới nào, bất cứ chỗ nào xứ nào, như dục
hữu, sắc hữu hay vô sắc hữu. Nếu không có hữu
cho tất cả, do hữu diệt, thời sanh có thể hiện
hữu không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của sanh, tức là hữu.

6. Trước đã nói: "Do duyên thủ, hữu sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu hỏi: "Do duyên thủ, hữu sanh?"

 Này Ananda, nếu thủ không có bất cứ loại
nào, bất cứ chỗ nào, như dục thủ, kiến thủ, giới
cấm thủ hay ngã chấp thủ. Nếu không có thủ
cho tất cả, do thủ diệt, thời hữu có thể hiện hữu
không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên,

MƯỜI HAI DUYÊN                                     542

như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của hữu, tức là thủ.

7. Trước đã nói: "Do duyên ái, thủ sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên ái, thủ sanh".

 Này Ananda, nếu ái không có bất cứ loại nào,
bất cứ chỗ nào, như sắc ái, thanh ái, hương ái,
vị ái, xúc ái hay pháp ái. Nếu không có ái cho
tất cả, do ái diệt thời thủ có thể hiện hữu
không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của thủ, tức là ái.

8. Trước đã nói: "Do duyên thọ, ái sanh".

 Này Ananda, nếu thọ không có bất cứ loại nào,
bất cứ chỗ nào, như nhãn xúc sở sanh thọ, nhĩ
xúc sở sanh thọ, tỷ xúc sở sanh thọ, thiệt xúc
sở sanh thọ, tỷ xúc sở sanh thọ, ý xúc sở sanh
thọ. Nếu không có thọ cho tất cả, nếu thọ diệt
thời ái có thể hiện hữu không?

MƯỜI HAI DUYÊN                                   543

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của ái, tức là thọ.

9. Này Ananda, như vậy do duyên thọ, ái sanh;

- Do duyên ái, tìm cầu sanh;
- Do duyên tìm cầu, lợi sanh;
- Do duyên lợi, quyết định (sở dụng của lợi)
sanh;
- Do duyên quyết định, tham dục sanh;
- Do duyên tham dục, đam trước sanh;
- Do duyên đam trước, chấp thủ sanh;
- Do duyên chấp thủ, hà tiện sanh;
- Do duyên hà tiện, thủ hộ sanh;
- Do duyên thủ hộ, phát sanh một số ác, bất thiện
pháp như chấp trượng, chấp kiếm, tranh đấu,
tranh luận, đấu khẩu, khẩu chiến, ác khẩu, vọng
ngữ.

10. Trước đã nói: "Do duyên thủ hộ, phát sanh một số ác, bất thiện pháp, như chấp trượng, chấp kiếm,

MƯỜI HAI DUYÊN                                   544

tranh đấu, tranh luận, đấu khẩu, khẩu chiến, ác khẩu, vọng ngữ". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên thủ hộ, phát sanh một số ác, bất thiện pháp, như chấp trượng, chấp kiếm, tranh đấu, tranh luận, đấu khẩu, khẩu chiến, ác khẩu, vọng ngữ"?

 Này Ananda, nếu thủ hộ không có bất cứ loại
nào, bất cứ chỗ nào, nếu không có thủ hộ cho
tất cả, nếu thủ hộ diệt, thời một số ác, bất thiện
pháp như chấp trượng, chấp kiếm, tranh đấu,
tranh luận, đấu khẩu, khẩu chiến, ác khẩu,
vọng ngữ có thể hiện hữu được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên,
như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của một
số ác, bất thiện pháp như chấp trượng, chấp kiếm,
tranh đấu, tranh luận, đấu khẩu, khẩu chiến, ác khẩu,
vọng ngữ, tức là thủ hộ.

11. Trước đã nói: "Do duyên hà tiện, thủ hộ sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên hà tiện thủ hộ sanh"?

 Này Ananda, nếu hà tiện không có bất cứ loại nào, bất cứ chỗ nào, nếu không có hà tiện, cho tất cả, nếu hà tiện diệt thời thủ hộ có thể hiện

MƯỜI HAI DUYÊN                                      545

hữu không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của thủ hộ, tức là hà tiện.

12. Trước đã nói: "Do duyên chấp thủ, hà tiện sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên chấp thủ, hà tiện sanh"?

 Này Ananda, nếu chấp thủ không có bất cứ
loại nào, bất cứ chỗ nào, nếu không chấp thủ
cho tất cả, nếu chấp thủ diệt thời hà tiện có thể
hiện hữu được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của hà tiện, tức là chấp thủ.

13. Trước đã nói: "Do duyên đam trước, chấp thủ sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên đam trước, chấp thủ sanh "?

 Này Ananda, nếu đam trước không có bất cứ

MƯỜI HAI DUYÊN                                     546

loại nào, bất cứ chỗ nào, nếu không có đam trước cho tất cả, nếu đam trước diệt thời chấp thủ có thể hiện hữu được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của chấp thủ, tức là đam mê.

14. Trước đã nói: "Do duyên tham dục, đam trước sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên tham dục, đam trước sanh "?

 Này Ananda, nếu tham dục không có bất cứ
loại nào, bất cứ chỗ nào, nếu không có tham
dục cho tất cả, nếu tham dục diệt, thời đam
trước có thể hiện hữu được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của đam trước, tức là tham dục.

15. Trước đã nói: "Do duyên quyết định, tham dục sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên quyết định tham dục sanh"?

MƯỜI HAI DUYÊN                                   547

 Này Ananda, nếu quyết định không có bất cứ
loại nào, bất cứ chỗ nào, nếu không có quyết
định cho tất cả, nếu quyết định diệt, thời tham
dục có thể hiện hữu được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của tham dục tức là quyết định.

16. Trước đã nói: "Do duyên lợi, quyết định sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên lợi quyết định sanh"?

 Này Ananda, nếu lợi không có bất cứ loại
nào, bất cứ chỗ nào, nếu lợi không có cho tất
cả, nếu lợi diệt thời quyết định có thể hiện hữu
được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của quyết định, tức là lợi.

17. Trước đã nói: "Do duyên tìm cầu, lợi sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên

MƯỜI HAI DUYÊN                                    548

tìm cầu, lợi sanh"?

 Này Ananda, nếu tìm cầu không có bất cứ loại
nào, bất cứ chỗ nào, nếu tìm cầu không có
cho tất cả, nếu tìm cầu diệt, thời lợi có thể hiện
hữu được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của lợi, tức là tầm cầu.

18. Trước đã nói: "Do duyên ái, tìm cầu sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên ái, tầm cầu sanh"?

 Này Ananda, nếu không có bất cứ loại nào,
bất cứ chỗ nào, nếu ái không có cho tất cả,
nếu ái diệt thời, tầm cầu có thể hiện hữu được
không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của tầm cầu, tức là ái.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      549

Này Ananda, như vậy hai phương diện (của ái) tuy hai nhưng hòa hợp thành một, nhờ thọ (làm duyên sanh).

19. Trước đã nói: "Do duyên xúc, thọ sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên xúc, thọ sanh"?

 Này Ananda, nếu xúc không có bất cứ loại
nào, bất cứ chỗ nào, như nhãn xúc, nhĩ xúc,
tỷ xúc, thiệt xúc, thân xúc, ý xúc, nếu xúc
không có cho tất cả, nếu xúc diệt, thời thọ có
thể hiện hữu không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của thọ, tức là xúc.

20. Trước đã nói: "Do duyên danh sắc, xúc sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên danh sắc, xúc sanh"?

 Này Ananda, nếu những hình, những sắc,
những tướng, những mạo, nhờ đó mà danh
thân và sắc thân thi thiết; nếu những hình,
những sắc, những tướng, những mạo ấy không

MƯỜI HAI DUYÊN                                   550

có, thời danh mục xúc trong sắc thân có thể hiện hữu được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, những hình, những sắc, những tướng,
những mạo ấy nhờ đó mà sắc thân được thi thiết, nếu
những hình, những sắc, những tướng, những mạo ấy
không có, thời hữu đối xúc trong danh thân có thể
hiện hữu được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, những hình, những sắc, những tướng,
những mạo nhờ đó mà danh thân và sắc thân được
thi thiết, nếu những hình, những sắc, những tướng,
những mạo ấy không có, thời danh mục xúc hay hữu
đối xúc có thể hiện hữu được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, những hình, những sắc, những tướng,
những mạo nhờ đó mà danh sắc được thi thiết, nếu
những hình, những sắc, những tướng, những mạo ấy
không có thì xúc có thể hiện hữu được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

MƯỜI HAI DUYÊN                                   551

Do vậy, này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của xúc, tức là danh sắc.

21. Trước đã nói: "Do duyên thức, danh sắc sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên thức, danh sắc sanh"?

 Này Ananda, nếu thức không đi vào trong bụng của người mẹ, thời danh sắc có thể hình thành trong bụng bà mẹ không?

- Bạch Thế Tôn, không!

 Này Ananda, nếu thức đi vào trong bụng bà mẹ rồi bị tiêu diệt, thời danh sắc có thể hình thành trạng thái này, trạng thái khác không?

- Bạch Thế Tôn, không!

 Này Ananda, nếu thức bị đoạn trừ trong
đứa con nít, hoặc là đồng nam hay đồng nữ,
thời danh sắc có thể lớn hơn, trưởng thành
và thành mãn được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Do vậy, này Ananda, như vậy là nhơn, như

MƯỜI HAI DUYÊN                                     552

vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của danh sắc, tức là thức.

22. Trước đã nói: "Do duyên danh sắc, thức sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên sanh sắc thức sanh "?

 Này Ananda, nếu thức không an trú được
trong danh sắc, thời trong tương lai, có thể
hiện hữu sự hình thành của sanh, lão, tử,
khổ tập không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Do vậy, này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của thức, tức là danh sắc.

- Này Ananda, trong giới hạn con người
được sanh, con người được già, con người
được chết, con người được diệt, hay con
người được tái sanh, trong giới hạn ấy là
danh mục đạo, trong giới hạn ấy là ngôn ngữ
đạo, trong giới hạn ấy là thi thiết đạo, trong
giới hạn ấy là tuệ giới, trong giới hạn ấy là
lưu chuyển luân hồi hiện hữu trạng thái này
trạng thái khác nghĩa là danh sắc và thức.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   553

23. Này Ananda, có bao nhiêu lời tuyên bố về ngã?

- Này Ananda, hoặc ngã được tuyên bố là có sắc
và hạn lượng trong câu: "Ngã của tôi có sắc và
hạn lượng".
- Này Ananda, hoặc ngã được tuyên bố là có sắc
và vô lượng trong câu: "Ngã của tôi có sắc và
vô lượng".
- Này Ananda, hoặc ngã được tuyên bố là không
có sắc và có hạn lượng trong câu: "Ngã của tôi
không có sắc và có hạn lượng".
- Này Ananda, hoặc ngã được tuyên bố là không
có sắc và vô lượng trong câu: "Ngã của tôi
không có sắc và vô lượng".
24. Này Ananda, có người tuyên bố ngã có sắc và có
hạn lượng trong hiện tại, người này tuyên bố hoặc
ngã có sắc và có hạn lượng trong tương lai. Hoặc như
thế này: "Ngã của tôi không phải như vậy, tôi sẽ uốn
nắn cho như vậy". Này Ananda, sự việc là như vậy
thời lời tuyên bố về tà kiến ngã có sắc và có hạn
lượng như vậy là quá đủ rồi.

Này Ananda, có người tuyên bố ngã có sắc và vô lượng người này tuyên bố hoặc ngã có sắc và vô

MƯỜI HAI DUYÊN                                    554

lượng trong hiện tại, hoặc ngã có sắc và vô lượng
trong tương lai. Hoặc như thế này: "Ngã của tôi
không phải như vậy, tôi sẽ uốn nắn cho như vậy".
Này Ananda, sự việc là như vậy thời lời tuyên bố về
tà kiến ngã có sắc và vô lượng như vậy là quá đủ
rồi.

Này Ananda, có người tuyên bố ngã không có sắc và
có hạn lượng, người này tuyên bố hoặc ngã không có
sắc và có hạn lượng trong hiện tại hoặc ngã không có
sắc và có hạn lượng trong tương lai... hoặc ngã không
có sắc và vô lượng trong tương lai. Hoặc như thế này:
"Ngã của tôi không phải như vậy, tôi sẽ uốn nắn cho
như vậy". Này Ananda, sự việc là như vậy thời lời
tuyên bố về tà kiến ngã có sắc và vô lượng như vậy
là quá đủ rồi. Này Ananda, như vậy, là có bấy nhiêu
lời tuyên bố về ngã.

25. Này Ananda, có bao nhiêu lời không tuyên bố về ngã?

- Này Ananda, hoặc ngã không được tuyên bố là
có sắc và có hạn lượng trong câu: "Ngã của tôi
có sắc và có hạn lượng".
- Này Ananda, hoặc ngã không được tuyên bố là
có sắc và vô lượng trong câu: "Ngã của tôi có
sắc và vô lượng".

MƯỜI HAI DUYÊN                                     555

- Này Ananda, hoặc ngã không được tuyên bố là
không có sắc và có hạn lượng trong câu: "Ngã
của tôi không có sắc và có hạn lượng".
- Này Ananda, hoặc ngã không được tuyên bố là
không có sắc và vô lượng trong câu: "Ngã của
tôi không có sắc và vô lượng".

26. Này Ananda, có người không tuyên bố ngã có sắc và có hạn lượng, người này không tuyên bố, hoặc ngã có sắc và có hạn lượng trong hiện tại, hoặc ngã có sắc và có hạn lượng trong tương lai. Hoặc không như thế này: "Ngã của tôi không phải như vậy, tôi sẽ uốn nắn cho như vậy". Này Ananda, sự việc là như vậy thời lời không tuyên bố về tà kiến ngã có sắc và có hạn lượng như vậy là quá đủ rồi.

Này Ananda, có người không tuyên bố ngã có sắc và
vô lượng, người này không tuyên bố hoặc ngã có sắc
và vô lượng trong hiện tại, hoặc ngã có sắc và vô
lượng trong tương lai. Hoặc không như thế này. "Ngã
của tôi không phải như vậy, tôi sẽ uốn nắn cho như
vậy". Này Ananda, sự việc là như vậy thời lời không
tuyên bố về tà kiến ngã có sắc và vô lượng như vậy
là quá đủ rồi.

Này Ananda, có người không tuyên bố ngã không có sắc và có hạn lượng, người này tuyên bố, hoặc ngã

MƯỜI HAI DUYÊN                                    556

không có sắc và có hạn lượng trong hiện tại, hoặc
ngã không có sắc và có hạn lượng trong tương lai.
Hoặc không như thế này: "Ngã của tôi không phải
như vậy, tôi sẽ uốn nắn cho như vậy". Này Ananda,
sự việc là như vậy thời lời không tuyên bố về tà kiến
ngã không có sắc và có hạn lượng như vậy là quá đủ
rồi.

Này Ananda, có người không tuyên bố ngã không có
sắc và vô lượng, người này không tuyên bố ngã
không có sắc và vô lượng trong hiện tại, hoặc ngã
không có sắc và vô lượng trong tương lai. Hoặc
không như thế này: "Ngã của tôi không phải như vậy,
tôi sẽ uốn nắn cho như vậy". Này Ananda, sự việc là
như vậy thời lời không tuyên bố về tà kiến ngã có sắc
và vô lượng như vậy là quá đủ rồi.

Này Ananda, như vậy là có bấy nhiêu lời không tuyên bố về ngã.

27. Này Ananda, dưới bao nhiêu hình thức, ngã được quan niệm?

- Này Ananda, ngã được quan niệm như thọ
trong câu: "Ngã của tôi là thọ". Hay trái lại:
"Ngã của tôi không phải là thọ, ngã của tôi
không có cảm thọ".

MƯỜI HAI DUYÊN                                     557

- Này Ananda, hoặc ngã được quan niệm như
trong câu: "Ngã của tôi không phải là thọ, cũng
không phải là không có cảm thọ; ngã của tôi
có cảm thọ, ngã của tôi có khả năng cảm thọ".
Như vậy, này Ananda, ngã được quan niệm.

28. Này Ananda, ai nói: "ngã của tôi là thọ". Người ấy cần được trả lời: "Này Hiền giả, có ba loại cảm thọ, lạc thọ, khổ thọ, bất khổ bất lạc thọ. Trong ba loại thọ này, loại nào ông xem là ngã?"

- Này Ananda, khi cảm giác một lạc thọ, chúng
ta không cảm giác một khổ thọ, không cảm
giác một bất khổ bất lạc thọ, khi ấy chỉ cảm
giác một lạc thọ thôi.
- Này Ananda, khi cảm giác một khổ thọ, chúng
ta không cảm giác một lạc thọ, không cảm giác
một bất khổ bất lạc thọ, khi ấy chỉ cảm giác một
khổ thọ thôi.
- Này Ananda, khi cảm giác một bất khổ bất lạc
thọ, chúng ta không cảm giác một lạc thọ,
không cảm giác một khổ thọ, khi ấy chỉ cảm
giác một bất khổ bất lạc thọ thôi.
29. Lại nữa, này Ananda, lạc thọ là vô thường, hữu
vi, là pháp duyên khởi, là pháp biến hoại, là pháp

MƯỜI HAI DUYÊN                                    558

đoạn diệt, là pháp ly dục, là pháp diệt tận.

- Này Ananda, khổ thọ là vô thường, hữu vi, là
pháp duyên khởi, là pháp đoạn hoại, là pháp
đoạn diệt, là pháp ly dục, là pháp diệt tận.
- Này Ananda, bất khổ bất lạc thọ là vô thường,
hữu vi, là pháp duyên khởi, là pháp đoạn hoại,
là pháp đoạn diệt, là pháp ly dục, là pháp diệt
tận.
 Khi cảm giác một lạc thọ mà nói rằng: "Đó là
ngã của tôi", thời khi lạc thọ ấy diệt mất người
ấy cũng nghĩ rằng: "Ngã của tôi cũng diệt".
 Khi cảm giác một khổ thọ mà nói rằng: "Đó là
ngã của tôi", thời khi khổ thọ ấy diệt mất người
ấy cũng nghĩ rằng: "Ngã của tôi cũng diệt".
 Khi cảm giác một bất khổ bất lạc thọ mà nói
rằng: "Đó là ngã của tôi", thời khi bất khổ bất
lạc thọ ấy diệt mất, người ấy cũng nghĩ rằng:
"Ngã của tôi cũng diệt".
Vậy những ai nói rằng: "Ngã của tôi là thọ", người
ấy sẽ xem ngã của mình như một cái gì trong hiện
tại, cái gì ấy là vô thường, lạc khổ xen lẫn, là pháp
sanh diệt. Do vậy, này Ananda, không thể chấp
nhận quan niệm "Ngã của tôi là thọ".

30. Này Ananda, ai nói như sau: "Ngã của tôi

MƯỜI HAI DUYÊN                                     559

không phải là thọ, ngã của tôi không có cảm thọ".
Người ấy cần được trả lời: "Này Hiền giả, chỗ nào
không có một cảm thọ gì cả, chỗ ấy có thể xem là
"Tôi có" được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Do vậy, này Ananda, không thể chấp nhận quan niệm "Ngã của tôi không phải là thọ, ngã của tôi không có cảm thọ".

31. Này Ananda, ai nói như sau: "Ngã của tôi
không phải là thọ, ngã của tôi không phải không
có cảm thọ, ngã của tôi có cảm thọ, ngã của tôi có
khả năng cảm thọ". Người ấy cần được trả lời:
"Này Hiền giả nếu tất cả mọi loại cảm thọ đều đoạn
diệt hoàn toàn, khi không còn một loại cảm thọ nào
cả, khi thọ đã tận diệt, thời ở tại chỗ ấy, có thể nói:
"Tôi là như vậy" chăng?"

- Bạch Thế Tôn, không!

- Do vậy, này Ananda, không thể chấp nhận quan
niệm "Ngã của tôi không phải là thọ, ngã của tôi
không phải không có cảm thọ; ngã của tôi có cảm
thọ, ngã của tôi có khả năng cảm thọ".

32. Này Ananda, khi có một vị Tỷ-kheo không

MƯỜI HAI DUYÊN                                       560

quan niệm ngã là thọ, không quan niệm ngã không
phải thọ, không quan niệm: "Ngã của tôi là thọ, ngã
của tôi có khả năng cảm thọ", khi ấy vị này sẽ không
chấp trước một điều gì ở trên đời, vì không chấp
trước nên không sợ hãi; vì không sợ hãi nên hoàn
toàn tự mình tịch diệt. Vị ấy biết sanh đã tận, phạm
hạnh đã thành, những việc cần làm đã làm, sau đời
này không còn đời nào khác nữa.

Này Ananda, với vị Tỷ-kheo có tâm giải thoát như vậy, nếu có ai nói vị Tỷ-kheo ấy có tà kiến như sau: "Như Lai có tồn tại sau khi chết" thời thật hoàn toàn phi lý. Hoặc có tà kiến như sau: "Như Lai không có tồn tại sau khi chết", thời thật hoàn toàn phi lý. Hoặc có tà kiến như sau: "Như Lai có tồn tại và không có tồn tại sau khi chết", thời thật hoàn toàn phi lý. Hoặc có tà kiến như sau: "Như Lai không có tồn tại và không không có tồn tại sau khi chết", thời thật hoàn toàn phi lý. Tại sao vậy? Này Ananda, ví dầu có bao nhiêu danh mục, bao nhiêu danh mục đạo, dầu có bao nhiêu ngôn ngữ, bao nhiêu ngôn ngữ đạo, dầu có bao nhiêu thi thiết, bao nhiêu thi thiết đạo, dầu có bao nhiêu trí tuệ, bao nhiêu trí tuệ giới, dầu có bao nhiêu luân chuyển, bao nhiêu vận hành, với thắng trí hiểu biết tất cả, vị Tỷ-kheo được giải thoát. Với vị Tỷ-kheo thắng trí giải thoát như vậy mà nói rằng vị Tỷ-kheo ấy không biết, không thấy, thời thật là

MƯỜI HAI DUYÊN                                       561

một sự phi lý.

33. Này Ananda, có bảy trú xứ của thức và hai xứ. Thế nào là bảy?

- Này Ananda, có những loại hữu tình, thân dị loại
và tưởng dị loại, như loài Người, một số chư
Thiên và một số trong địa ngục. Đó là trú xứ thứ
nhất của thức.
- Này Ananda, có những loại hữu tình, thân dị loại
nhưng tưởng nhất loại, như các vị Phạm Chúng
thiên được sanh vào cõi ấy, nhờ sơ Thiền. Đó là
trú xứ thứ hai của thức.
- Này Ananda, có những loại hữu tình, thân nhất
loại nhưng tưởng dị loại, như các vị Quang Âm
thiên (Abhassarà). Đó là trú xứ thứ ba của thức.
- Này Ananda, có những loại hữu tình, thân nhất
loại và tưởng cũng nhất loại, như các vị Biến
Tịnh thiên (Subhakinna). Đó là trú xứ thứ tư của
thức.
- Này Ananda, có những loại hữu tình, vượt ra khỏi
tất cả sắc tưởng, đoạn trừ tất cả hữu đối tưởng,
không suy tư đến mọi dị loại tưởng, chỉ có tưởng
"Hư không là vô biên", được sanh vào cõi Hư

MƯỜI HAI DUYÊN                                  562

Không vô biên xứ. Đó là trú xứ thứ năm của thức.
- Này Ananda, có những loại hữu tình hoàn toàn
vượt ra khỏi Không vô biên xứ, chỉ có tưởng
"Thức là vô biên", được sanh vào cõi Thức vô
biên xứ. Đó là trú xứ thứ sáu của thức.
- Này Ananda, có những loại hữu tình, hoàn toàn
vượt ra khỏi Thức vô biên xứ, chỉ có tưởng "Vô
sở hữu", được sanh vào cõi Vô sở hữu xứ. Đó là
trú xứ thứ bảy của thức.
- Hai xứ là Vô tưởng hữu tình xứ và Phi tưởng
phi phi tưởng xứ.
34. Này Ananda, trong thức trú xứ thứ nhất có thân
dị loại và tưởng dị loại này, như loài Người, một số
chư Thiên và một số hữu tình trong địa ngục. Này
Ananda nếu có ai hiểu được trú xứ này, hiểu được sự
tập khởi, hiểu được sự đoạn diệt, hiểu được vị ngọt,
hiểu được sự nguy hiểm và hiểu được sự xuất ly của
trú xứ này, một vị như vậy có thể còn hoan hỷ ưa
thích trú xứ này không?

- Bạch Thế Tôn, không!

... (như trước)...

- Này Ananda, trong thức trú xứ thứ bảy, hoàn toàn

MƯỜI HAI DUYÊN                                    563

vượt ra khỏi Thức vô biên xứ, chỉ có tưởng "Vô sở
hữu", được sanh vào cõi Vô sở hữu xứ. Này Ananda
nếu có ai hiểu được trú xứ này, hiểu được sự tập
khởi, hiểu được sự đoạn diệt, hiểu được sự tập khởi,
hiểu được sự đoạn diệt, hiểu được vị ngọt, hiểu được
sự nguy hiểm và hiểu được sự xuất ly của trú xứ này,
một vị như vậy có thể còn hoan hỷ ưa thích trú xứ
này không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, với Vô tưởng hữu tình xứ này, này
Ananda, nếu có ai hiểu được trú xứ này, hiểu được
sự tập khởi, hiểu được sự đoạn diệt, hiểu được vị
ngọt, hiểu được sự nguy hiểm và hiểu được sự xuất
ly của trú xứ này, một vị như vậy có thể còn hoan
hỷ ưa thích trú xứ này không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, với Phi tưởng phi phi tưởng xứ này,
này Ananda, nếu có ai hiểu được trú xứ này, hiểu
được sự tập khởi, hiểu được sự đoạn diệt, hiểu được
vị ngọt, hiểu được sự nguy hiểm và hiểu được sự xuất
ly của trú xứ này, một vị như vậy có thể còn hoan
hỷ ưa thích trú xứ này không?

- Bạch Thế Tôn, không!

MƯỜI HAI DUYÊN                                    564

- Này Ananda, bởi bảy thức trú xứ và hai xứ này,
nếu có vị Tỷ-kheo đã như chơn hiểu được tập khởi,
đoạn trừ, vị ngọt, sự nguy hiểm, xuất ly của chúng,
nhờ không còn chấp thủ, vị này được giải thoát. Này
Ananda, vị Tỷ-kheo như vậy được gọi là Tuệ giải
thoát.

35. Này Ananda, có tám giải thoát. Thế nào là tám?

9.    Tự mình có sắc, thấy các sắc pháp. Đó là giải
thoát thứ nhất.
10.   Không biết tự mình có sắc, thấy các sắc ngoài
tự thân. Đó là giải thoát thứ hai.
11.   Tâm mạnh hướng đến thanh tịnh. Đó là giải
thoát thứ ba.
12.   Hoàn toàn vượt khỏi mọi sắc tưởng, đoạn diệt
mọi hữu đối tưởng, không suy tư đến mọi
tưởng dị biệt, với tư tưởng: "Hư không là vô
biên", chứng và an trú Hư không vô biên xứ.
Đó là giải thoát thứ tư.
13.   Hoàn toàn vượt khỏi Hư không vô biên xứ, với
tư tưởng: "Thức là vô biên", chứng và an trú
Thức vô biên xứ. Đó là giải thoát thứ năm.
14.   Hoàn toàn vượt khỏi Thức vô biên xứ, với tư

MƯỜI HAI DUYÊN                                     565

tưởng: "Vô sở hữu" chứng và an trú Vô sở hữu
xứ. Đó là giải thoát thứ sáu.
15.   Hoàn toàn vượt khỏi Vô sở hữu xứ, chứng và
an trú Phi tưởng phi phi tưởng xứ. Đó là giải
thoát thứ bảy.
16.   Vượt khỏi hoàn toàn Phi tưởng phi phi tưởng
xứ, chứng và an trú Diệt thọ tưởng định. Đó là
giải thoát thứ tám. Này Ananda, như vậy là tám
giải thoát.
36. Này Ananda, khi một vị Tỷ-kheo thuận thứ thể
nhập tám giải thoát này, có thể nhập và có thể xuất
khỏi bất cứ giải thoát nào khi nào mình muốn, chỗ
nào mình muốn và dài bao lâu mình muốn - và với
các lậu hoặc được đoạn trừ, vị Tỷ-kheo chứng và
an trú trong tám giải thoát và tuệ giải thoát, không
còn lậu hoặc ngay trong thời hiện tại, tự mình thấu
đạt và chứng ngộ. Này Ananda, không còn có một
Câu giải thoát nào khác cao hơn và thù thắng hơn
Câu giải thoát này.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Tôn giả Ananda hoan hỷ tín thọ lời dạy của Thế Tôn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      566

MƯỜI HAI DUYÊN   567

46    Thiện xảo về duyên khởi là gì - Kinh ĐA GIỚI – 115 Trung III, 217

KINH ĐA GIỚI (Bahudhàtuka suttam) – Bài kinh số 115 – Trung III, 217

Như vầy tôi nghe. Một thời Thế Tôn trú ở
Savatthi (Xá-vệ), Jetavana (Kỳ-đà Lâm), tại tịnh xá
ông Anathapindika (Cấp Cô Độc). Ở đấy, Thế Tôn
gọi các Tỷ-kheo:

– "Này các Tỷ-kheo".

– "Bạch Thế Tôn". Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

 Phàm có những sợ hãi gì sanh khởi, này các
Tỷ-kheo, tất cả những sợ hãi ấy sanh khởi
cho người ngu, không phải cho người hiền trí
(pandita).
 Phàm có những thất vọng gì sanh khởi, này
các Tỷ-kheo, tất cả thất vọng ấy sanh khởi
cho người ngu, không phải cho người hiền
trí.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   568

 Phàm có những hoạn nạn gì sanh khởi, này
các Tỷ-kheo, tất cả hoạn nạn ấy sanh khởi
cho người ngu, không phải cho người hiền
trí.

Ví như, này các Tỷ-kheo, tia lửa từ ngôi nhà
bằng cỏ, thiêu cháy ngôi nhà có lầu gác được trét
trong trét ngoài, được che chở khỏi gió, có chốt khóa
gài kỹ, có cửa sổ đóng kỹ.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, phàm có những xợ
hãi gì sanh khởi, này các Tỷ-kheo, tất cả những sợ
hãi ấy sanh khởi cho người ngu, không phải cho
người hiền trí; phàm có những thất vọng gì sanh
khởi, này các Tỷ-kheo, tất cả những thất vọng ấy
sanh khởi cho người ngu, không phải cho người hiền
trí; phàm có những hoạn nạn gì sanh khởi, này các
Tỷ-kheo, tất cả những hoạn nạn ấy sanh khởi cho
người ngu, không phải cho người hiền trí.

Như vậy, này các Tỷ-kheo:

 Kẻ ngu đầy những sợ hãi, người hiền trí
không có sợ hãi.
 Kẻ ngu đầy những thất vộng, người hiền trí
không có thất vọng.
 Kẻ ngu đầy những hoạn nạn, người hiền trí

MƯỜI HAI DUYÊN                                     569

không có hoạn nạn.

Này các Tỷ-kheo:

 Không có sợ hãi cho người hiền trí,  Không có thất vọng cho người hiền trí,  Không có hoạn nạn cho người hiền trí.

 Do vậy, này các Tỷ-kheo, "Chúng tôi sẽ thành người hiền trí, biết suy tư tìm hiểu", như vậy, này các Tỷ-kheo, các Ông cần phải học tập.

Khi được nghe nói vậy, Tôn giả Ananda bạch Thế Tôn:

– Đến mức độ nào, bạch Thế Tôn, là vừa đủ để nói: "Tỷ-kheo là người hiền trí, biết suy tư tìm hiểu?"

– Cho đến khi, này Ananda, Tỷ-kheo thiện xảo
về giới, thiện xảo về xứ, thiện xảo về duyên khởi
và thiện xảo về xứ phi xứ đến mức độ như vậy, này
Ananda, là vừa đủ để nói: "Tỷ-kheo là người hiền trí,
biết suy tư tìm hiểu".

 Đến mức độ nào, bạch Thế Tôn, là vừa đủ để nói: "Tỷ-kheo thiện xảo về giới?"

MƯỜI HAI DUYÊN                                       570

– Này Ananda, có mười tám giới này: nhãn giới, sắc giới, nhãn thức giới; nhĩ giới, thanh giới, nhĩ thức giới; tỷ giới, hương giới, tỷ thức giới; thiệt giới, vị giới, thiệt thức giới; thân giới, xúc giới, thân thức giới; ý giới, pháp giới, ý thức giới. Này Ananda, cho đến khi biết được, thấy được mười tám giới này, cho đến mức độ như vậy, này Ananda, là vừa đủ để nói: "Tỷ-kheo thiện xảo về giới".

– Nhưng bạch Thế Tôn, có thể có pháp môn nào khác là vừa đủ để nói: "Tỷ-kheo thiện xảo về giới?"

– Có thể có, này Ananda. Này Ananda có sáu
giới này: địa giới, thủy giới, phong giới, hỏa giới,
không giới, thức giới. Này Ananda, cho đến khi biết
được, thấy được sáu giới này, cho đến mực độ như
vậy, này Ananda, là vừa đủ để nói: "Tỷ-kheo thiện
xảo về giới".

– Nhưng bạch Thế Tôn, có thể có pháp môn nào khác, là vừa đủ để nói: "Tỷ-kheo thiện xảo về giới".

– Có thể có, này Ananda. Này Ananda có sáu
giới này: lạc giới, khổ giới, hỷ giới, ưu giới, xả giới,
vô minh giới. Này Ananda, cho đến khi biết được,
thấy được sáu giới này, cho đến mức độ như vậy này
Ananda, là vừa đủ để nói: "Tỷ-kheo thiện xảo về
giới".

MƯỜI HAI DUYÊN                                        571

– Nhưng bạch Thế Tôn, có thể có pháp môn nào khác, là vừa đủ để nói: "Tỷ-kheo thiện xảo về giới?"

– Có thể có, này Ananda. Này Ananda, có sáu
giới này: dục giới, ly dục giới, sân giới, vô sân giới,
hại giới, bất hại giới. Này Ananda, cho đến khi biết
được, thấy được sáu giới này, cho đến mức độ như
vậy, này Ananda, là vừa đủ để nói: "Tỷ-kheo thiện
xảo về giới".

– Nhưng bạch Thế Tôn, có thể có pháp môn nào khác, là vừa đủ để nói: "Tỷ-kheo thiện xảo về giới?"

– Có thể có, này Ananda. Này Ananda, có ba
giới này: dục giới, sắc giới, vô sắc giới. Này Ananda,
cho đến khi biết được, thấy được ba giới này, cho
đến mức độ như vậy này Ananda, là vừa đủ để nói:
"Tỷ-kheo thiện xảo về giới".

– Nhưng bạch Thế Tôn, có thể có pháp môn nào khác, là vừa đủ để nói: "Tỷ-kheo thiện xảo về giới?"

– Có thể có, này Ananda. Này Ananda, có hai
giới này: hữu vi giới và vô vi giới. Này Ananda, cho
đến khi biết được, thấy được hai giới này, cho đến
mức độ như vậy, này Ananda, là vừa đủ để nói: "Tỷ-
kheo thiện xảo về giới"

MƯỜI HAI DUYÊN                                       572

 Nhưng bạch Thế Tôn, cho đến mức độ nào là vừa đủ để nói: "Tỷ-kheo thiện xảo về xứ?"

– Này Ananda, có sáu nội xứ, ngoại xứ này: mắt
và sắc, tai và tiếng, mũi và hương, lưỡi và vị, thân và
xúc, ý và pháp. Này Ananda, cho đến khi biết được,
thấy được sáu nội ngoại xứ này, cho đến mức độ như
vậy, này Ananda, là vừa đủ để nói: "Tỷ-kheo thiện
xảo về xứ".

 Nhưng bạch Thế Tôn, cho đến mức độ nào là vừa đủ để nói: "Tỷ-kheo thiện xảo về duyên khởi?"

– Ở đây, này Ananda, Tỷ-kheo biết như sau:
Nếu cái này có, cái kia có; do cái này sanh, cái kia
sanh. Nếu cái này không có, cái kia không có; do cái
này diệt, cái kia diệt. Tức là vô minh duyên hành,
hành duyên thức, thức duyên danh sắc, danh sắc
duyên lục nhập, lục nhập duyên xúc, xúc duyên thọ,
thọ duyên ái, ái duyên thủ, thủ duyên hữu; hữu duyên
sanh; do duyên sanh lão tử, sầu, bi, khổ, ưu, não sanh
khởi. Như vậy, này Ananda, là sự tập khởi của toàn
bộ khổ uẩn này.

Nhưng do sự diệt trừ, sự ly tham hoàn toàn của chính vô minh này, các hành diệt; do các hành diệt,thức diệt;do thức diệt, danh sắc diệt; do danh sắc

MƯỜI HAI DUYÊN                                       573

diệt, lục nhập diệt; do lục nhập diệt, xúc diệt; do xúc diệt, thọ diệt; do thọ diệt, ái diệt; do ái diệt, thủ diệt, do thủ diệt, hữu diệt; do hữu diệt, sanh diệt, do sanh diệt, lão tử, sầu, bi, khổ, ưu, não đoạn diệt. Như vậy là sự đoạn diệt hoàn toàn của khổ uẩn này. Cho đến như vậy, này Ananda, là vừa đủ để nói: "Tỷ-kheo thiện xảo về duyên khởi".

 Nhưng cho đến mức độ nào, bạch Thế Tôn, là vừa đủ để nói: Tỷ-kheo thiện xảo về xứ phi xứ?"

 Ở đây, này Ananda, Tỷ-kheo biết rõ rằng:
"Sự kiện này không có xảy ra, không có hiện
hữu: khi một người thành tựu (chánh) kiến
lại đi đến các hành (samkhara) và xem là
thường còn. Sự kiện như vậy không xảy ra".
 Và vị ấy biết rằng: "Sự kiện này có xảy ra, có
hiện hữu: Khi một người phàm phu đi đến
các hành và xem là thường còn. Sự hiện như
vậy có xảy ra".
 Vị ấy biết rõ rằng: "Sự kiện này không có xảy
ra, không có hiện hữu: Khi một người thành
tựu (chánh) kiến, lại có thể đi đến các hành
với ý niệm lạc thọ. Sự kiện như vậy không có
xảy ra".
 Và vị ấy biết rõ rằng: "Sự kiện này có xảy ra,

MƯỜI HAI DUYÊN                                          574

có hiện hữu: Khi một người phàm phu đi đến
các hành với ý niệm lạc thọ. Sự kiện như vậy
có xảy ra".
 Vị ấy biết rằng: "Sự kiện này không có xảy
ra, không có hiện hữu: Khi một người nào
thành tựu (chánh) kiến, lại có thể đi đến các
pháp với ý niệm tự ngã. Sự kiện như vậy
không có xảy ra".
 Và vị ấy biết rằng: "Sự kiện này có xảy ra, có
hiện hữu: Khi một người phàm phu đi đến
các pháp với ý niệm tự ngã. Sự kiện như vậy
có xảy ra".
 Vị ấy biết rõ rằng: "Sự kiện này không có xảy
ra, không có hiện hữu: khi một người thành
tựu (chánh) kiến, có thể giết sinh mạng người
mẹ. Sự kiện như vậy không có xảy ra".
 Và vị ấy biết rõ rằng: "Sự kiện này có xảy ra:
Khi một người phàm phu có thể giết sinh
mạng người mẹ. Sự kiện như vậy có xảy ra".
 Vị ấy biết rõ rằng: "Sự kiện này không có xảy
ra, không có hiện hữu: Khi một người thành
tựu (chánh) kiến, có thể giết sinh mạng người
cha... (như trên)... có thể giết sinh mạng A-
la-hán. Sự kiện như vậy không xảy ra.
 Vị ấy biết rõ rằng: "Sự kiện này có xảy ra, có

MƯỜI HAI DUYÊN                                   575

hiện hữu: Khi một người phàm phu có thể
giết sinh mạng người cha... (như trên)... có
thể giết sinh mạng A-la-hán. Sự kiện như vậy
có xảy ra
 Vị ấy biết rõ rằng: "Sự kiện này không có xảy
ra, không có hiện hữu: Khi một người thành
tựu (chánh) kiến có thể với ác tâm làm Như
Lai chảy máu. Sự kiện như vậy không có xảy
ra".
 Và vị ấy biết rõ rằng: "Sự kiện này có xảy ra:
Khi một người phàm phu với ác tâm làm Như
Lai chảy máu. Sự kiện như vậy có xảy ra".
 Vị ấy biết rõ rằng: "Sự kiện này không có xảy
ra, không có hiện hữu: Khi một người thành
tựu (chánh) kiến có thể phá hòa hợp Tăng.
Sự kiện như vậy không xảy ra".
 Và vị ấy biết rõ rằng: "Sự kiện này có xảy ra:
Khi một người phàm phu có thể phá hòa hợp
với Tăng. Sự kiện như vậy có xảy ra".
 Vị ấy biết rõ rằng: "Sự kiện này không có xảy
ra, không có hiện hữu: Khi một người thành
tựu (chánh) kiến có thể đề cao một Đạo sư
khác. Sự kiện như vậy không có xảy ra".
 Và vị ấy biết rõ rằng: "Sự kiện này có xảy ra:
Khi một người phàm phu đề cao một Đạo sư

MƯỜI HAI DUYÊN                                   576

khác. Sự kiện như vậy có xảy ra".
 Vị ấy biết rõ rằng: "Sự kiện này không có xảy
ra, không có hiện hữu: Khi cùng trong một
thế giới (lokadhatu), hai A-la-hán Chánh
Đẳng Giác có thể xuất hiện (một lần) không
trước không sau. Sự kiện như vậy không có
xảy ra".
 Và vị ấy biết rõ rằng: "Sự kiện này có xảy ra:
Khi cùng trong một thế giới, một A-la-hán
Chánh Đẳng Giác có thể xuất hiện. Sự kiện
như vậy có xảy ra".
 Vị ấy biết rõ rằng: "Sự kiện này không có xảy
ra: Khi cùng trong một thế giới hai vua
Chuyển luân có thể xuất hiện (một lần),
không trước không sau. Sự kiện như vậy
không có xảy ra".
 Và vị ấy biết rõ rằng: "Sự kiện này có xảy ra:
Khi trong một thế giới, một vị vua Chuyển
luân có thể xuất hiện. Sự kiện như vậy có xảy
ra".
 Vị ấy biết rõ rằng: "Sự kiện này không có xảy
ra, không có hiện hữu: Khi một nữ nhân có
thể thành A-La-Hán Chánh Đẳng Giác. Sự
kiện như vậy không có xảy ra".
 Và vị ấy biết rõ rằng: "Sự kiện này có xảy ra:

MƯỜI HAI DUYÊN                                   577

Khi một nam nhân có thể thành một A-la-hán
Chánh Đẳng Giác. Sự kiện như vậy có xảy
ra."
 Vị ấy biết rõ rằng: "Sự kiện này không có xảy
ra, không có hiện hữu: Khi một nữ nhân có
thể thành Sakka (Đế -thích). Sự kiện như vậy
không có xảy ra".
 Và vị ấy biết rõ rằng: "Sự kiện này có xảy ra,
có hiện hữu: Khi một nam nhân có thể trở
thành Sakka. Sự kiện như vậy có xảy ra".
 Vị ấy biết rõ rằng: "Sự kiện này không có xảy
ra, không có hiện hữu: Khi một nữ nhân có
thể trở thành Ma vương. Sự kiện như vậy
không có xảy ra".
 Và vị ấy biết rõ rằng: "Sự kiện này có xảy ra
khi một nam nhân trở thành một Ma vương.
Sự kiện như vậy có xảy ra".
 Vị ấy biết rõ rằng: "Sự kiện này không có xảy
ra, không có hiện hữu: Khi một nữ nhân có
thể trở thành Phạm thiên. Sự kiện như vậy
không có xảy ra".
 Và vị ấy biết rõ rằng: "Sự kiện này có xảy ra:
Khi một nam nhân có thể trở thành Phạm
thiên. Sự kiện này như vậy có xảy ra".

MƯỜI HAI DUYÊN                                   578

 Vị ấy biết rõ rằng: "Sự kiện này không có xảy
ra, không có hiện hữu: Khi một thân ác hành
có thể sanh ra quả báo khả ái, khả hỷ, khả
lạc. Sự kiện này không có xảy ra".
 Và vị ấy biết rõ rằng: "Sự kiện này có xảy ra:
Khi một thân ác hành có thể sanh ra quả báo
không khả ái, không khả hỷ, không khả lạc.
Sự kiện như vậy có xảy ra".
 Vị ấy biết rõ rằng: "Sự kiện này không có xảy
ra, không có hiện hữu: Khi một khẩu ác
hành... Khi một ý ác hành có thể sanh ra quả
báo khả ái, khả hỷ, khả lạc. Sự kiện như vậy
không có xảy ra".
 Và vị ấy biết rõ rằng: "Sự kiện này có xảy ra:
Khi một ý ác hành có thể sanh ra quả báo
không khả ái, không khả hỷ, không khả lạc.
Sự kiện như vậy có xảy ra".
 Vị ấy biết rõ rằng: "Sự kiện này không có xảy
ra, không có hiện hữu: Khi một thân thiện
hành có thể sanh ra quả báo không khả ái,
không khả hỷ, không khả lạc. Sự kiện như vậy
không có xảy ra".
 Và vị ấy biết rõ rằng: "Sự kiện này có xảy ra:
Khi một thân thiện hành có thể sanh ra quả
báo khả ái, khả hỷ, khả lạc. Sự kiện như vậy

MƯỜI HAI DUYÊN                                   579

có xảy ra".
 Vị ấy biết rõ rằng: "Sự kiện này không có xảy
ra, không có hiện hữu: Khi một khẩu thiện
hành... một ý thiện hành có thể sanh ra quả
báo không khả ái, không khả hỷ, không khả
lạc. Sự kiện như vậy không có xảy ra".
 Và vị ấy biết rõ rằng: "Sự kiện này có xảy ra:
Khi một ý thiện hành có thể sanh ra quả báo
khả ái, khả hỷ, khả lạc. Sự kiện như vậy có
xảy ra".
 Vị ấy biết rõ rằng: "Sự kiện này không có xảy
ra, không có hiện hữu: Khi một người hành
trì thân ác hành, do nhân thân ác hành ấy, do
duyên thân ác hành ấy sau khi thân hoại
mạng chung, có thể sanh thiện thú, thiên giới,
cõi đời này. Sự kiện như vậy không có xảy
ra".
 Và vị ấy biết rõ rằng: "Sự kiện này có xảy ra:
Khi một người hành trì thân ác hành, do nhân
thân ác hành ấy, do duyên thân ác hành ấy,
sau khi thân hoại mạng chung, có thể sanh
vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Sự kiện
này có xảy ra".
 Vị ấy biết rõ rằng: "Sự kiện này không có xảy
ra, không có hiện hữu: Khi một người hành

MƯỜI HAI DUYÊN                                   580

trì khẩu ác hành... hành trì ý ác hành, do
nhân ý ác hành ấy, do duyên ý ác hành ấy,
sau khi thân hoại mạng chung, có thể sanh
lên thiện thú, thiên giới, cõi đời này. Sự kiện
như vậy không có xảy ra".
 Và vị ấy biết rõ rằng: "Sự kiện này có xảy ra,
khi một người hành trì khẩu ác hành... ý ác
hành, sau khi thân hoại mạng chung có thể
sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Sự
kiện như vậy có xảy ra".
 Vị ấy biết rõ rằng: "Sự kiện này không có xảy
ra, không có hiện hữu: Khi một người hành
trì thân thiện hành, do nhân thân thiện hành
ấy, do duyên thân thiện ấy, có thể sanh vào
cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Sự kiện như
vậy không có xảy ra".
 Và vị ấy biết rằng: "Sự kiện này có xảy ra:
Khi một người hành trì thân thiện hành, do
nhân thân thiện hành ấy, do duyên thân thiện
hành ấy, có thể sanh lên thiện thú, thiên giới,
cõi đời này. Sự kiện như vậy có xảy ra".
 Vị ấy biết rõ rằng: "Sự kiện này không có xảy
ra, không có hiện hữu: Khi một người hành
trì khẩu thiện hành... hành trì ý thiện hành,
do nhân ý thiện hành ấy, do duyên ý thiện

MƯỜI HAI DUYÊN                                    581

hành ấy, có thể sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa
xứ, địa ngục. Sự kiện như vậy không có xảy
ra".
 Và vị ấy biết rõ rằng: "Sự kiện này có xảy ra,
có hiện hữu: Khi một người hành trì khẩu
thiện hành... hành trì ý thiện hành, do nhân ý
thiện hành ấy, do duyên ý thiện hành ấy, có
thể sanh lên thiện thú, thiên giới, cõi đời này.
Sự kiện như vậy có xảy ra".
Cho đến mức độ như vậy, là vừa đủ để nói: "Tỷ-
kheo thiện xảo về xứ phi xứ".

Khi được nghe nói vậy, Tôn giả Ananda bạch Thế Tôn:

– Thật vi diệu thay, bạch Thế Tôn! Thật hy hữu thay, bạch Thế Tôn! Bạch Thế Tôn pháp môn này có tên gì?

– Do vậy, này Ananda, Ông hãy thọ trì pháp
môn này là Đa giới, hãy thọ trì pháp môn nầy là Bốn
chuyển (Dhammadasa) hãy thọ trì pháp môn này là
Pháp kinh (Dhammdasa), hãy thọ trì pháp môn này
là Trống bất tử, hãy thọ trì pháp môn này là Vô
thượng chiến thắng.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Tôn giả Ananda

MƯỜI HAI DUYÊN                                      582

hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

MƯỜI HAI DUYÊN                     583

47     Thánh đệ tử tư duy về lý nhân duyên - Kinh Thánh Đệ Tử – Tương II, 142

Thánh Đệ Tử – Tương II, 142

1). .. Trú ở Sàvatthi.

2) Này các Tỷ-kheo, vị Đa văn Thánh đệ tử không có
suy nghĩ như sau: "Do cái gì có mặt, cái gì hiện hữu?
Do cái gì sanh khởi, cái gì sanh khởi? Do cái gì có
mặt, các hành hiện hữu? Do cái gì có mặt, danh sắc
hiện hữu? Do cái gì có mặt, sáu xứ hiện hữu? Do cái
gì có mặt, xúc hiện hữu? Do cái gì có mặt, thọ hiện
hữu? Do cái gì có mặt, ái hiện hữu? Do cái gì có mặt,
thủ hiện hữu? Do cái gì có mặt, hữu hiện hữu? Do
cái gì có mặt, sanh hiện hữu? Do cái gì có mặt, già
chết hiện hữu? "

3) Này các Tỷ-kheo, vị Đa văn Thánh đệ tử không duyên người khác, ở đây có trí như sau: "Do cái này có mặt, cái kia hiện hữu. Do cái này sanh khởi, cái kia sanh khởi. Do duyên vô minh nên có hành. Do duyên hành nên có thức. Do duyên thức nên có danh sắc... Do duyên sanh nên có già chết. Vị ấy hiểu biết như vậy. Như vậy là sự sanh khởi của thế giới này ".

MƯỜI HAI DUYÊN                                     584

4) Này các Tỷ-kheo, vị Đa văn Thánh đệ tử không có suy nghĩ như sau: "Do cái gì không có mặt, cái gì không hiện hữu? Do cái gì diệt, cái gì diệt? Do cái gì không có mặt, hành không hiện hữu? Do cái gì không có mặt, thức không hiện hữu? Do cái gì không có mặt, danh sắc không hiện hữu? Do cái gì không có mặt, sáu xứ không hiện hữu? Do cái gì không có mặt, xúc không hiện hữu? Do cái gì không có mặt, thọ không hiện hữu? Do cái gì không có mặt, ái không hiện hữu? Do cái gì không có mặt, thủ không hiện hữu? Do cái gì không có mặt, hữu không hiện hữu? Do cái gì không có mặt, sanh không hiện hữu? Do cái gì không có mặt, già chết không hiện hữu? ".

5) Này các Tỷ-kheo, vị Đa văn Thánh đệ tử không
duyên theo người khác, ở đây có trí như sau: "Do cái
này không có mặt, cái kia không hiện hữu. Do cái
này diệt, cái kia diệt. Do vô minh không có mặt, các
hành không hiện hữu. Do các hành không có mặt,
thức không hiện hữu. Do thức không có mặt, danh
sắc không hiện hữu. Do danh sắc không không có
mặt, sáu xứ không hiện hữu. Do sáu xứ không có
mặt, xúc không hiện hữu. Do xúc không có mặt, thọ
không hiện hữu. Do thọ không có mặt, ái không hiện
hữu. Do ái không có mặt, thủ không hiện hữu. Do
thủ không có mặt, hữu không hiện hữu. Do hữu
không có mặt, sanh không hiện hữu. Do sanh không

MƯỜI HAI DUYÊN                                      585

có mặt, già chết không hiện hữu ". Vị ấy hiểu biết như vậy. Như vậy là sự đoạn diệt của thế giới này.

6) Và này các Tỷ-kheo, vì rằng vị Thánh đệ tử như thật biết sự tập khởi và sự đoạn diệt của thế gian như vậy, này các Tỷ-kheo, vị Thánh đệ tử này được gọi là kiến đạt... (như trên)... đã đứng gõ cửa bất tử.

Thánh Đệ Tử – 144tu2

1) Tại Sàvatthi.

2) Này các Tỷ-kheo, vị Đa văn Thánh đệ tử không có
suy nghĩ như sau: "Có phải do cái gì có mặt, cái gì
hiện hữu? Do cái gì sanh khởi, cái gì sanh khởi? Do
cái gì có mặt, các hành hiện hữu? Do cái gì có mặt,
thức hiện hữu? Do cái gì có mặt, danh sắc hiện hữu?
Do cái gì có mặt, sáu xứ hiện hữu? Do cái gì có mặt,
xúc hiện hữu? Do cái gì có mặt, thọ hiện hữu? Do cái
gì có mặt, ái hiện hữu? Do cái gì có mặt, thủ hiện
hữu? Do cái gì có mặt, hữu hiện hữu? Do cái gì có
mặt, sanh hiện hữu? Do cái gì có mặt, già chết hiện
hữu? ".

3) Rồi này các Tỷ-kheo, vị Đa văn Thánh đệ tử không duyên một ai khác, ở đây có trí như sau: "Do cái

MƯỜI HAI DUYÊN                                      586

này có mặt, cái kia hiện hữu. Do cái này sanh khởi,
cái kia sanh khởi. Do vô minh có mặt, hành hiện
hữu. Do hành có mặt, thức hiện hữu. Do thức có mặt,
danh sắc hiện hữu. Do danh sắc có mặt, sáu xứ hiện
hữu. Do sáu xứ có mặt, xúc hiện hữu. Do xúc có mặt,
thọ hiện hữu. Do thọ có mặt, ái hiện hữu. Do ái có
mặt, thủ hiện hữu. Do thủ có mặt, hữu hiện hữu. Do
hữu có mặt, sanh hiện hữu. Do sanh có mặt, già chết
hiện hữu ". Vị ấy hiểu biết như vậy. Như vậy là sự
sanh khởi của thế giới này.

4) Này các Tỷ-kheo, vị Đa văn Thánh đệ tử không
suy nghĩ như sau: " Có phải, do cái gì không có mặt,
cái gì không hiện hữu? Do cái gì diệt, cái gì diệt? Do
cái gì không có mặt, các hành không hiện hữu? Do
cái gì không có mặt, thức không hiện hữu... (như
trên)... Do cái gì không có mặt, già chết không hiện
hữu? "

5) Này các Tỷ-kheo, vị Đa văn Thánh đệ tử không
duyên một ai khác, ở đây có trí như sau: "Do cái
này không có mặt, cái kia không hiện hữu? Do cái
này diệt, cái kia diệt. Do vô minh không có mặt, các
hành không hiện hữu. Do các hành không có mặt,
thức không hiện hữu. Do thức không có mặt, danh
sắc không hiện hữu. Do danh sắc không có mặt,sáu
xứ không hiện hữu. Do sáu xứ không có mặt, xúc

MƯỜI HAI DUYÊN                                      587

không hiện hữu... (như trên)... Do sanh không có mặt, già chết không hiện hữu". Vị ấy hiểu biết như vậy. Như vậy là sự đoạn diệt của thế giới này.

6) Vì rằng này các Tỷ-kheo, vị Thánh đệ tử như thật
biết sự tập khởi và sự đoạn diệt của thế giới này như
vậy, này các Tỷ-kheo, vị Thánh đệ tử ấy được gọi là
kiến đạt, vị ấy thấy diệu pháp này, vị ấy đầy đủ trí
của bậc hữu học, vị ấy đầy đủ minh của bậc hữu học,
đã nhập được Pháp lưu, là bậc Thánh minh đạt
tuệ, là vị đã đứng gõ cửa bất tử.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     588

48    Tu đúng cách mới có kết quả - Kinh Cán Búa – Tương III, 272

Cán Búa – Hay Chiếc Thuyền – Tương III, 272

1-2) Nhân duyên ở Sàvatthi...

3) - Do biết, do thấy, này các Tỷ-kheo, Ta tuyên bố sự đoạn tận các lậu hoặc, không phải do không biết, do không thấy.

4) Do biết cái gì, thấy cái gì, này các Tỷ-kheo, các lậu hoặc được đoạn tận?

- Đây là sắc, đây là sắc tập khởi, đây là sắc đoạn
diệt.
- Đây là thọ, đây là thọ tập khởi, đây là thọ đoạn
diệt.
- Đây là tưởng, đây là tưởng tập khởi, đây là
tưởng đoạn diệt.
- Đây là các hành, đây là các hành tập khởi, đây
là các hành đoạn diệt.
- Đây là thức, đây là thức tập khởi, đây là thức
đoạn diệt.

Do biết như vậy, do thấy như vậy, này các Tỷ-kheo, các lậu hoặc được đoạn tận.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    589

5) Này các Tỷ-kheo, như có Tỷ-kheo sống không chí
tâm trong sự tu tập, khởi lên ước muốn như sau:
"Mong rằng tâm của ta được giải thoát khỏi các lậu,
hoặc không có chấp thủ!". Tuy vậy, tâm của vị ấy
cũng không giải thoát khỏi các lậu hoặc, không có
chấp thủ.

6) Vì sao? Phải nói rằng vì vị ấy không có tu tập. Không có tu tập cái gì?

- Không có tu tập Bốn niệm xứ.
- Không có tu tập Bốn chánh cần.
- Không có tu tập Bốn như ý túc.
- Không có tu tập Năm căn.
- Không có tu tập Năm lực.
- Không có tu tập Bảy bồ đề phần.
- Không có tu tập Thánh đạo Tám ngành.

7) Ví như, này các Tỷ-kheo, có tám, mười hay mười
hai trứng gà, không được con gà mái ấp nằm đúng
cách, không được ấp nóng đúng cách, không được
ấp dưỡng đúng cách.

8) Dầu cho con gà mái ấy khởi lên ý muốn: "Mong rằng những con gà con của ta, với chân, móng và đỉnh đầu, hay với miệng và mỏ, sau khi làm bể vỏ trứng, được xuất sanh một cách an toàn"; tuy vậy các con gà con ấy không có thể, với chân, móng, đỉnh

MƯỜI HAI DUYÊN                                    590

đầu hay với miệng và mỏ, sau khi làm bể vỏ trứng, được xuất sanh một cách an toàn.

9) Vì sao? Này các Tỷ-kheo, tám, mười hay mười hai
trứng gà ấy không được con gà mái ấp nằm một cách
đúng đắn, ấp nóng một cách đúng đắn, ấp dưỡng một
cách đúng đắn.

10) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo không chí
tâm trong sự tu tập. Dầu cho vị ấy có khởi lên ý
muốn: "Mong rằng tâm ta được giải thoát khỏi các
lậu hoặc, không có chấp thủ"; tuy vậy, tâm vị ấy cũng
không giải thoát khỏi các lậu hoặc, không có chấp
thủ.

11) Vì sao? Phải nói rằng, vì vị ấy không có tu tập.
Không có tu tập cái gì? Không có tu tập Bốn niệm
xứ... Không có tu tập con đường Thánh đạo Tám
ngành.

12) Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo sống chí tâm trong sự tu tập. Dầu cho vị ấy không khởi lên ước muốn: "Mong rằng tâm của ta được giải thoát khỏi các lậu hoặc, không có chấp thủ". Tuy vậy, tâm vị ấy được giải thoát khỏi các lậu hoặc, không có chấp thủ.

13) Vì sao? Phải nói rằng, vì vị ấy có tu tập. Có tu tập cái gì?

MƯỜI HAI DUYÊN                                     591

- Có tu tập Bốn niệm xứ.
- Có tu tập Bốn chánh cần.
- Có tu tập Bốn như ý túc.
- Có tu tập Năm căn.
- Có tu tập Năm lực.
- Có tu tập Bảy giác chi.
- Có tu tập con đường Thánh đạo Tám ngành.

14) Ví như, này các Tỷ-kheo, có tám, mười hay mười
hai trứng gà. Các trứng ấy được con gà mái ấp nằm
một cách đúng đắn, ấp nóng một cách đúng đắn, ấp
dưỡng một cách đúng đắn.

Dầu cho con gà mái ấy không khởi lên ước muốn:
"Mong rằng các con gà con của ta, với chân, móng
và đỉnh đầu, hay với miệng và mỏ, sau khi làm bể vỏ
trứng, được xuất sanh một cách an toàn"; tuy vậy,
các con gà con ấy có thể với chân, móng và đỉnh đầu,
hay với miệng và mỏ, sau khi làm bể vỏ trứng, được
xuất sanh một cách an toàn.

15) Vì sao? Vì rằng, này các Tỷ-kheo, có tám, mười
hay mười hai trứng gà được con gà mái ấy ấp nằm
một cách đúng đắn, ấp nóng một cách đúng đắn, ấp
dưỡng một cách đúng đắn.

16) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy sống chí tâm tu tập. Dầu cho vị ấy không khởi lên ước muốn:

MƯỜI HAI DUYÊN                                    592

"Mong rằng tâm của ta được giải thoát khỏi các lậu
hoặc, không có chấp thủ". Tuy vậy, tâm của vị ấy
vẫn được giải thoát khỏi các lậu hoặc, không có chấp
thủ.

17) Vì sao? Phải nói rằng, vì vị ấy có tu tập. Tu tập cái gì? Có tu tập Bốn niệm xứ... có tu tập con đường Thánh đạo Tám ngành.

18) Ví như, này các Tỷ-kheo, một người thợ đá hay
đệ tử người thợ đá, khi nhìn vào cán búa thấy dấu
các ngón tay và dấu các ngón tay cái. Vị ấy không
có thể biết được như sau: "Hôm nay, từng ấy cán búa
của ta bị hao mòn; hôm nay từng ấy, các ngày khác
từng ấy". Nhưng vị ấy biết được cán búa bị hao mòn
trên sự hao mòn của cán búa.

19) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo chí tâm
trong sự tu tập không có biết như sau: "Hôm nay,
từng ấy lậu hoặc của ta được hao mòn, hôm qua từng
ấy, các ngày khác từng ấy". Nhưng vị ấy biết được
(các lậu hoặc) được hao mòn trên sự hao mòn (các
lậu hoặc).

20) Ví như, này các Tỷ-kheo, một chiếc thuyền đi
biển có đầy đủ cột buồm và dây buồm, bị mắc cạn
sáu tháng do thiếu nước trong mùa khô; các cột
buồm và dây buồm bị gió và mặt trời làm hư hỏng,

MƯỜI HAI DUYÊN                                     593

rồi bị nước mưa đổ xuống trong mùa mưa, chúng trở thành yếu và hư nát (?).

21) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo sống chí tâm trong sự tu tập, các kiết sử rất dễ bị yếu dần và hư nát.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     594

49    Tu đúng cách mới có kết quả - Kinh PHÙ–DI – 126 Trung III, 353

KINH PHÙ–DI (Bhùmija suttam) – Bài kinh số 126 – Trung III, 353

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú ở Rajagaha (Vương Xá),
Veluvana (Trúc Lâm), tại chỗ nuôi dưỡng sóc. Rồi
Tôn giả Bhumija vào buổi sáng đắp y, cầm y bát, đi
đến trú xứ của vương tử Jayasena, sau khi đến ngồi
trên chỗ đã soạn sẵn. Rồi vương tử Jayasena đi đến
Tôn giả Bhumija, sau khi đến nói lên với Tôn giả
Bhumija những lời chào đón hỏi thăm, sau khi nói
lên những lời chào đón hỏi thăm thân hữu, rồi ngồi
xuống một bên. Ngồi xuống một bên, vương tử
Jayasena thưa với Tôn giả Bhumija:

– Thưa Tôn giả Bhumija, có một số Sa-môn, Bà-
la-môn có lý thuyết như sau, có quan điểm như sau:
"Nếu có ước nguyện hành Phạm hạnh, thời không
đạt được quả vị; nếu không có ước nguyện hành
Phạm hạnh, thời không đạt được quả vị; nếu có và

MƯỜI HAI DUYÊN                                  595

không có ước nguyện hành Phạm hạnh, thời không
đạt được quả vị; nếu không có và không không có
ước nguyện hành Phạm hạnh, thời không đạt được
quả vị". Ở đây, bậc Đạo sư của Tôn giả Bhumija có
nói gì, và có lập luận gì?

– Thưa Vương tử, tôi không tận mặt Thế Tôn được nghe như vậy, được ghi nhớ như vậy. Và sự việc này xảy ra, Thế Tôn có giải thích như sau:

 "Nếu có ước nguyện, hành Phạm hạnh không
chánh đáng (ayoniso), thời không đạt được
quả vị;
 Nếu không có ước nguyện, hành Phạm hạnh
không chánh đáng, thời không đạt được quả
vị;
 Nếu có và không có ước nguyện hành Phạm
hạnh không chánh đáng, thời không đạt được
quả vị;
 Nếu không có và không không có ước
nguyện, hành Phạm hạnh không chánh đáng
thời không đạt được quả vị.
 Còn nếu có ước nguyện hành Phạm hạnh một
cách chánh đáng, thời đạt được quả vị;
 Nếu không có ước nguyện hành Phạm hạnh

MƯỜI HAI DUYÊN                                 596

một cách chánh đáng, thời đạt được quả vị;
 Nếu có và không có ước nguyện hành Phạm
hạnh một cách chánh đáng, thời đạt được quả
vị;
 Nếu không có và không không có ước
nguyện hành Phạm hạnh một cách chánh
đáng, thời đạt được quả vị".

Thưa Vương tử, tôi không tận mặt Thế Tôn được nghe như vậy, được ghi nhớ như vậy. Sự việc xảy ra, Thế Tôn có giải thích như vậy.

– Nếu Đạo sư của Tôn giả Bhumija thuyết lý
như vậy, lập luận như vậy, thời tôi nghĩ rằng chắc
chắn vị Đạo sư của Tôn giả Bhumija, đứng cao hơn
trên đầu tất cả Sa-môn, Bà-la-môn tầm thường.

Rồi vương tử Jayasena mời Tôn giả Bhumija, dùng với bát ăn (thalipaka) của mình.

Rồi Tôn giả Bhumija, sau bữa ăn khất thực trở
về đi đến chỗ Thế Tôn, sau khi đến đảnh lễ Thế Tôn
rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, Tôn
giả Bhumija bạch Thế Tôn:

– Bạch Thế Tôn, ở đây, vào buổi sáng con đắp y, cầm y bát, đi đến trú xứ của vương tử Jayasena,

MƯỜI HAI DUYÊN                                  597

sau khi đến con ngồi trên chỗ đã soạn sẵn, bạch Thế Tôn, vương tử Jayasena đến chỗ con, sau khi đến nói lên với con những lời chào đón hỏi thăm, sau khi nói lên những lời chào đón hỏi thăm thân hữu rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, bạch Thế Tôn vương tử Jayasena nói với con như sau: "Thưa Tôn giả Bhumija, một số Sa-môn, Bà-la-môn, .... bậc Đạo sư của Tôn giả có nói gì, có lập luận gì?" Khi được nghe nói vậy, bạch Thế Tôn, con có nói với vương tử Jayasena, như sau: "Này Vương tử, tôi không tận mặt Thế Tôn, được nghe như sau, được ghi nhớ như sau... ". , .... Tôi nghĩ rằng chắc chắn Đạo sư của Tôn giả Bhumija, đứng cao hơn trên đầu tất cả Sa-môn, Bà-la-môn tầm thường". Bạch Thế Tôn, không hiểu hỏi như vậy, trả lời như vậy, con có nói đúng lời Thế Tôn nói, con không xuyên tạc lời Thế Tôn với điều không đúng sự thực, nhưng con đã giải thích đúng pháp, tùy pháp, và một vị đồng Phạm hạnh nói đúng pháp, tùy pháp sẽ không có lý do để chỉ trích?

– Thật vậy, này Bhumija, được hỏi vậy, được trả
lời vậy, Ông nói đúng lời Thế Tôn nói, Ông không
xuyên tạc Thế Tôn với điều không đúng sự thực, Ông
đã giải thích đúng pháp, tùy pháp, và một vị đồng
Phạm hạnh nói đúng pháp, tùy pháp không có lý do
gì để chỉ trích.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       598

 Này Bhumija, những Sa-môn hay Bà-la-môn nào
có tà kiến, tà tư duy, tà ngữ, tà nghiệp, tà mạng,
tà tinh tấn, tà niệm, tà định, nếu họ có ước
nguyện hành Phạm hạnh, thời không đạt được quả
vị; nếu họ không có ước nguyện hành Phạm hạnh,
thời không đạt được quả vị; nếu họ có và không
có ước nguyện, hành Phạm hạnh, thời không đạt
được quả vị; nếu họ không có và không không có
ước nguyện, hành Phạm hạnh thời không đạt được
quả vị. Vì sao vậy? Đây không phải là phương
pháp này Bhumija, để đạt được quả vị.

Ví như, này Bhumija, một người cần dầu, tìm cầu dầu, đi chỗ này chỗ kia để tìm dầu. Sau khi đổ cát vào thùng, tiếp tục rưới nước rồi ép (cát cho ra dầu). Nếu người ấy có ước nguyện, sau khi đổ cát vào thùng, tiếp tục rưới nước rồi ép (cát cho ra dầu), người ấy không lấy được dầu. Nếu người ấy không có ước nguyện, sau khi đổ cát vào thùng, tiếp tục rưới nước rồi ép (cát cho ra dầu), người ấy không lấy được dầu. Nếu người ấy có và không có ước nguyện, sau khi đổ cát vào thùng, tiếp tục rưới nước rồi ép (cát cho ra dầu), người ấy không lấy được dầu. Nếu người ấy không có và không không có ước nguyện, sau khi đổ cát vào thùng, tiếp tục rưới nước rồi ép (cát cho ra dầu), người ấy không lấy được dầu. Vì sao vậy? Đây không phải là phương pháp, này

MƯỜI HAI DUYÊN                                      599

Bhumija, để lấy được dầu. Cũng vậy, này Bhumija,
những vị Sa-môn hay Bà-la-môn có tà kiến, tà tư
duy... tà định, nếu họ có ước nguyện, hành Phạm
hạnh, họ không đạt được quả vị; nếu họ không ước
nguyện... có và không có ước nguyện... không có và
không không có ước nguyện, hành Phạm hạnh thời
họ không đạt được quả vị. Vì sao vậy? Đây không
phải là phương pháp này Bhumija, để đạt được quả
vị.

Ví như, này Bhumija, một người cần sữa, tìm
cầu sữa, đi chỗ này chỗ kia để tìm sữa, nắm sừng
con bò cái trẻ để vắt sữa. Nếu người ấy có ước
nguyện, nắm sừng con bò cái trẻ để vắt sữa, người
ấy không lấy được sữa. Nếu người ấy không có ước
nguyện... Nếu người ấy có và không có ước nguyện...
Nếu người ấy không có và không không có ước
nguyện, nắm sừng con bò cái trẻ để vắt sữa, nó
không lấy được sữa. Vì sao vậy? Này Bhumija, đây
không phải là phương pháp để lấy sữa. Cũng vậy,
này Bhumija, các vị Sa-môn hay Bà-la-môn, có tà
kiến... có tà định, nếu họ có ước nguyện hành Phạm
hạnh, họ không đạt được quả vị; nếu họ không có
ước nguyện; nếu họ có và không có ước nguyện; nếu
họ không có và không không có ước nguyện, hành
Phạm hạnh, họ không đạt được quả vị. Vì sao vậy?
Đây không phải là phương pháp, này Bhumija, để đạt

MƯỜI HAI DUYÊN                                   600

được quả vị.

Ví như, này Bhumija, một người cần sanh tô,
tìm cầu sanh tô, đi chỗ này chỗ kia để tìm cầu sanh
tô, sau khi đổ nước vào một cái ghè, rồi lấy que
khuấy đánh. Nếu người ấy có ước nguyện, sau khi
đổ nước vào một cái ghè, lấy que khuấy đánh, người
ấy không lấy được sanh tô. Nếu người ấy không có
ước nguyện... nếu người ấy có và không có ước
nguyện... nếu người ấy không có và không không có
ước nguyện, đổ nước vào một cái ghè, lấy que khuấy
đánh, người ấy không lấy được sanh tô. Vì sao vậy?
Này Bhumija, đây không phải là phương pháp để
lấy sanh tô. Cũng vậy, này Bhumija, những Sa-môn
hay Bà-la-môn có tà kiến... (như trên)... có tà định,
nếu họ có ước nguyện hành Phạm hạnh, họ không
đạt được quả vị; nếu họ không có ước nguyện; nếu
họ có và không có ước nguyện; nếu họ không có và
không không có ước nguyện, thời họ không đạt được
quả vị. Vì sao vậy? Này Bhumija, đây không phải là
phương pháp để đạt được quả vị.

Ví như, này Bhumija, một người cần lửa, tìm cầu lửa, đi chỗ này chỗ kia để tìm lửa. Người ấy đem phần phía trên đồ quay lửa, rồi cọ xát với một khúc que ướt và có nhựa, nếu người ấy có ước nguyện, đem phần phía trên đồ quay lửa rồi cọ xát với một

MƯỜI HAI DUYÊN                                     601

khúc que ướt và có nhựa, thời người ấy không lấy
được lửa; nếu người ấy không có ước nguyện; nếu
người ấy có và không có ước nguyện, nếu người ấy
không có và không không có ước nguyện đem phần
trên đồ quay lửa, rồi cọ xát với một khúc que ướt và
có nhựa, thời người ấy không lấy được lửa. Vì sao
vậy? Đây không phải là phương pháp, này
Bhumija, để lấy được lửa. Cũng vậy, này Bhumija,
có những Sa-môn, hay Bà-la-môn có tà kiến... (như
trên)... có tà định; nếu họ có ước nguyện, hành Phạm
hạnh, họ không đạt được quả vị; nếu họ không có
ước nguyện; nếu họ có và không có ước nguyện; nếu
họ không có và không không có ước nguyện, thời họ
không thể đạt được quả vị. Vì cớ sao? Đây không
phải là phương pháp, này Bhumija, để đạt được quả
vị.

 Này Bhumija, những Sa-môn hay Bà-la-môn nào
có chánh kiến, chánh tư duy, chánh ngữ, chánh
nghiệp, chánh mạng, chánh tinh tấn, chánh niệm,
chánh định; nếu họ có ước nguyện, hành Phạm
hạnh, họ đạt được quả vị; nếu họ không có ước
nguyện; nếu họ có và không có ước nguyện; nếu
họ không có và không không có ước nguyện, hành
Phạm hạnh, thời họ đạt được quả vị. Vì cớ sao?
Đây là phương pháp, này Bhumija, để đạt
được quả vị.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    602

Ví như, này Bhumija, một người cần dầu, cầu
tìm dầu, đi chỗ này chỗ kia để tìm dầu, sau khi đổ
những hột giống dầu vào cái thùng, tiếp tục rưới
nước rồi ép (cho ra dầu). Nếu người ấy có ước
nguyện, sau khi đổ những giống dầu vào trong cái
thùng, tiếp tục rưới nước rồi ép (cho ra dầu), thời
người ấy lấy được dầu. Nếu người ấy không có ước
nguyện; nếu người ấy có và không có ước nguyện;
nếu người ấy không có và không không có ước
nguyện, sau khi đổ những hột giống dầu vào trong
cái thùng, tiếp tục rưới nước rồi ép (cho ra dầu), thời
người ấy lấy được dầu. Vì cớ sao? Này Bhumija,
đây là phương pháp để lấy được dầu. Cũng vậy, này
Bhumija những vị Sa-môn hay Bà-la-môn nào có
chánh kiến... có chánh định. Nếu họ có ước nguyện,
hành Phạm hạnh, thời họ đạt được quả vị; nếu họ
không có ước nguyện; nếu họ có và không có ước
nguyện, nếu họ không có và không không có ước
nguyện, hành Phạm hạnh, thời họ đạt được quả vị.
Vì cớ sao? Này Bhumija, đây là phương pháp có thể
đạt được quả vị.

Ví như, này Bhumija, một người cần sữa, tìm cầu sữa, đi chỗ này chỗ kia để tìm sữa. Và người ấy vắt sữa từ nơi vú con bò cái còn trẻ. Nếu người ấy có ước nguyện, vắt sữa từ nơi vú con bò cái còn trẻ, thời người ấy lấy được sữa. Nếu người ấy không có

MƯỜI HAI DUYÊN                                       603

ước nguyện; nếu người ấy có và không có ước
nguyện; nếu người ấy không có và không không có
ước nguyện, người ấy vắt sữa từ nơi vú con bò cái
còn trẻ, thời người ấy lấy được sữa. Vì cớ sao? Này
Bhumija, đây là phương pháp để lấy được sữa.
Cũng vậy, này Bhumija, những Sa-môn hay Bà-la-
môn nào có chánh kiến... (như trên)... có chánh định,
nếu họ có ước nguyện, hành Phạm hạnh, thời họ đạt
được quả vị. Nếu họ không có ước nguyện; nếu họ
có và không có ước nguyện; nếu họ không có và
không không có ước nguyện, hành Phạm hạnh, thời
họ đạt được quả vị. Vì cớ sao? Này Bhumija, đây là
phương pháp để đạt được quả vị.

Ví như, này Bhumija, một người cần sanh tô, tìm cầu sanh tô, đi chỗ này chỗ kia tìm cầu sanh tô; sau khi đổ lạc (dadhi) vào trong một cái ghè, rồi lấy cây que khuấy, đánh. Nếu người ấy có ước nguyện, sau khi đổ lạc (dadhi) vào trong một cái ghè, rồi lấy cây que khuấy, đánh, thời người ấy lấy được sanh tô. Nếu người ấy không có ước nguyện; nếu người ấy có và không có ước nguyện; nếu người ấy không có và không không có ước nguyện, thời sau khi đổ lạc (dadhi) vào trong một cái ghè, rồi lấy que khuấy, đánh, người ấy lấy được sanh tô. Vì cớ sao? Này Bhumija, đây là phương pháp để lấy được sanh tô. Cũng vậy, này Bhumija, những Sa-môn hay Bà-la-

MƯỜI HAI DUYÊN                                     604

môn nào có chánh kiến... có chánh định; nếu họ có
ước nguyện, hành Phạm hạnh, thời họ đạt được quả
vị. Nếu họ không có ước nguyện; nếu họ có và không
có ước nguyện; nếu họ không có và không không có
ước nguyện, hành Phạm hạnh, thời họ đạt được quả
vị. Vì cớ sao? Này Bhumija, đây là phương pháp để
đạt được quả vị.

Ví như, này Bhumija, có một người cần lửa, tìm cầu lửa, đi chỗ này chỗ kia để tìm lửa, sau khi mang phần trên đồ quay lửa rồi cọ xát với một khúc cây khô không có nhựa. Nếu người ấy có ước nguyện, đem phần phía trên đồ quay lửa rồi cọ xát với một khúc cây khô không có nhựa, thời người ấy lấy được lửa. Nếu người ấy không có ước nguyện; nếu người ấy có và không có ước nguyện; nếu người ấy không có và không không có ước nguyện, đem phần phía trên đồ quay lửa rồi cọ xát với một khúc cây khô không có nhựa, thời người ấy lấy được lửa. Vì cớ sao? Này Bhumija, đây là phương pháp để lấy được lửa. Cũng vậy, này Bhumija, những vị Sa-môn hay Bà-la-môn nào có chánh kiến... chánh định. Nếu họ có ước nguyện, hành Phạm hạnh, thời họ đạt được quả vị; nếu họ không có ước nguyện; có và không có ước nguyện, nếu họ không có và không không có ước nguyện, hành Phạm hạnh, thời họ đạt kết quả vị. Vì sao vậy? Này Bhumija, đây là phương pháp đưa đến

MƯỜI HAI DUYÊN                                    605

quả vị.

Nếu bốn ví dụ này, này Bhumija, khởi đến từ
nơi Ông cho vương tử Jayasena, thời vương tử
Jayasena tự nhiên tin tưởng Ông, và khi đã tin tưởng,
sẽ hành động đúng theo cung cách một người đã tin
tưởng Ông.

– Nhưng làm sao, bạch Thế Tôn, bốn ví dụ này
khởi đến từ nơi con cho vương tử Jayasena, khởi lên
một cách tự nhiên, từ trước chưa từng được nghe,
như Thế Tôn được?

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Tôn giả Bhumja hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     606

50    Tu đúng cách mới có kết quả - Kinh SỰ TU TẬP – Tăng III, 454

SỰ TU TẬP –Tăng III, 454

1. - Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo không chí tâm trong
sự tu tập khởi lên ước muốn như sau: "Mong rằng
tâm ta được giải thoát khỏi các lậu hoặc, không có
chấp thủ!". Tuy vậy, tâm vị ấy cũng không giải thoát
khỏi các lậu hoặc, không có chấp thủ.

Vì cớ sao? Phải nói rằng vì vị ấy không có tu tập.
Không có tu tập cái gì? - Không có tu tập Bốn niệm
xứ, không có tu tập Bốn chánh cần, không có tu tập
Bốn như ý túc, không có tu tập Năm căn, không có
tu tập Năm lực, không có tu tập Bảy Bồ-đề phần,
không có tu tập Thánh đạo tám ngành.

Ví như, này các Tỷ-kheo, có tám, mười hay mười hai
trứng gà, không được con gà mái ấp nằm đúng cách,
không được ấp nóng đúng cách, không được ấp
dưỡng đúng cách.

Dầu cho con gà mái ấy khởi lên ý muốn: "Mong rằng những con gà con của ta, với chân móng và đỉnh đầu, hay với miệng và mỏ, sau khi làm bể vỏ trứng, được sanh ra một cách an toàn", tuy vậy, các con gà con

MƯỜI HAI DUYÊN                                    607

ấy không có thể, với chân, móng, đỉnh đầu hay với
miệng và mỏ, sau khi làm bể vỏ trứng, được sanh
ra một cách an toàn! Vì cớ sao? - Này các Tỷ-kheo,
tám, mười hay mười hai trứng gà mái ấy không được
con gà mái nằm ấp một cách đúng đắn, ấp nóng một
cách đúng đắn, ấp dưỡng một cách đúng đắn.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo không chú tâm
trong sự tu tập, dầu cho có khởi lên ý muốn: "Mong
rằng tâm ta được giải thoát khỏi các lậu hoặc không
có chấp thủ"; tuy vậy, tâm vị ấy cũng không giải
thoát khỏi các lậu hoặc, không có chấp thủ. Vì cớ
sao? Phải nói rằng vì vị ấy không có tu tập. Không
có tu tập cái gì? Không có tu tập Bốn niệm xứ...
không có tu tập Thánh đạo tám ngành.

2. Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo sống chú tâm trong sự
tu tập, dầu cho không khởi lên ước muốn: "Mong
rằng tâm ta được giải thoát khỏi các lậu hoặc, không
có chấp thủ"; tuy vậy, tâm vị ấy được giải thoát khỏi
các lậu hoặc không có chấp thủ.

Vì cớ sao? Phải nói rằng vì vị ấy có tu tập. Có tu tập
cái gì? Có tu tập Bốn niệm xứ, có tu tập Bốn chánh
cần, có tu tập Bốn như ý túc, có tu tập Năm căn, có
tu tập Năm lực, có tu tập Bảy Bồ-đề phần, có tu tập
Thánh đạo tám ngành.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      608

Ví như, này các Tỷ-kheo, có tám, mười hay mười hai
trứng gà. Các trứng ấy được con gà mái ấp nằm một
cách đúng đắn, ấp nóng một cách đúng đắn, ấp
dưỡng một cách đúng đắn. Dầu cho con gà mái ấy
không khởi lên ý muốn: "Mong rằng những con gà
con của ta, với chân móng và đỉnh đầu, hay với
miệng và mỏ, sau khi làm bể vỏ trứng, được sanh ra
một cách an toàn!", tuy vậy, các con gà con ấy có
thể với chân, móng, đỉnh đầu hay với miệng và mỏ,
sau khi làm bể vỏ trứng, được sanh ra một cách an
toàn. Vì cớ sao? Này các Tỷ-kheo, tám, mười hay
mười hai trứng gà được con gà mái ấy ấp nằm một
cách đúng đắn, ấp nóng một cách đúng đắn, ấp
dưỡng một cách đúng đắn.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo sống chú tâm tu tập, dầu cho vị ấy không khởi lên ý muốn: "Mong rằng tâm ta được giải thoát khỏi các lậu hoặc không có chấp thủ"; tuy vậy, tâm vị ấy cũng được giải thoát khỏi các lậu hoặc, không có chấp thủ. Vì cớ sao? Phải nói rằng vì vị ấy có tu tập. Tu tập cái gì? Có tu tập Bốn niệm xứ... có tu tập Thánh đạo tám ngành.

Ví như, này các Tỷ-kheo, một người thợ nề hay đệ tử người thợ nề, khi nhìn vào cán búa, thấy dấu các ngón tay và dấu ngón tay cái. Người ấy không có thể biết được như sau: "Hôm nay từng ấy cán búa của

MƯỜI HAI DUYÊN                                      609

ta bị hao mòn, hôm qua từng ấy, các ngày khác từng ấy". Nhưng người ấy biết được cán búa bị hao mòn trên sự hao mòn của cán búa.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo chú tâm trong sự tu tập không có biết như sau: "Hôm nay từng ấy lậu hoặc của ta được đoạn tận, hôm qua từng ấy, các ngày khác từng ấy". Nhưng vị ấy biết được các lậu hoặc được đoạn tận trên sự đoạn tận các lậu hoặc.

Ví như, này các Tỷ-kheo, một chiếc thuyền đi biển,
có đầy đủ cột buồm và dây buồm bị mắc cạn sáu
tháng do thiếu nước trong mùa đông, các cột buồm
và dây buồm bị gió và mặt trời làm hư hỏng. Rồi bị
nước mưa đổ xuống trong mùa mưa, chúng bị hư dần
và mục nát một cách dễ dàng.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo sống chú tâm trong sự tu tập, các kiết sử rất dễ bị yếu dần và mục nát.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   610

51    Tôi khéo thấy như chơn nhờ chánh trí tuệ nhưng tôi không phải là bậc lậu tận - Kinh Kosambi – Tương II, 204

Kosambi – Tương II, 204

1) Một thời Tôn giả Musìla, Tôn giả Sàvittha, Tôn giả Nàrada, Tôn giả Ananda trú ở Kosambi vườn Ghosità.

I

2) Rồi Tôn giả Sàvittha nói với Tôn giả Musìla:

- Này Hiền giả Musìla, ngoài lòng tin, ngoài ưa
thích, ngoài truyền thuyết, ngoài thẩm lự hành tướng
(àkàraparivitakkà), ngoài thẩm định và chấp nhận
quan điểm (ditthinijjhànakhanti), Tôn giả Musìla tự
mình có trí biết được: "Do duyên sanh, già chết
sanh khởi".

3) -Này Hiền giả Sàvittha, ngoài lòng tin, ngoài ưa
thích, ngoài truyền thuyết, ngoài thẩm lự hành tướng,
ngoài thẩm định và chấp nhận quan điểm, tôi có biết
được, tôi có thấy được: "Do duyên sanh, già chết
sanh khởi".

MƯỜI HAI DUYÊN                                     611

4) Này Hiền giả Musìla, ngoài lòng tin, ngoài ưa
thích, ngoài truyền thuyết, ngoài thẩm lự các điều
kiện, ngoài thẩm định và chấp nhận quan điểm, Tôn
giả Musìla tự mình có trí biết được: "Do duyên hữu,
nên sanh sinh khởi... (như trên)...

5). .. "Do duyên thủ nên hữu sanh khởi".

6). .. "Do duyên ái nên thủ sanh khởi".

7). .. "Do duyên thọ nên ái sanh khởi".

8). .. "Do duyên xúc nên thọ sanh khởi".

9). .. "Do duyên sáu xứ nên xúc sanh khởi".

10). .. "Do duyên danh sắc nên sáu xứ sanh khởi".

11). .. "Do duyên thức nên danh sắc sanh khởi".

12). .. "Do duyên hành nên thức sanh khởi".

13). .. "Do duyên vô minh nên hành sanh khởi".

14) Này Hiền giả Sàvittha, ngoài lòng tin, ngoài ưa
thích, ngoài truyền thuyết, ngoài thẩm lự các điều
kiện, ngoài thẩm định và chấp nhận quan điểm, tôi
biết được, tôi thấy được: "Do duyên vô minh, các
hành sanh khởi".

MƯỜI HAI DUYÊN                                      612

15) Này Hiền giả Musìla, ngoài lòng tin, ngoài ưa
thích, ngoài truyền thuyết, ngoài thẩm lự các điều
kiện, ngoài sự thẩm định và chấp nhận quan điểm,
Tôn giả Musìla tự mình có trí biết như sau: "Do sanh
diệt, nên già chết diệt".

16) Này Hiền giả Sàvittha, ngoài lòng tin, ngoài ưa
thích, ngoài truyền thuyết, ngoài thẩm lự các điều
kiện, ngoài thẩm định và chấp nhận quan điểm, tôi
biết như sau, tôi thấy như sau: "Do sanh diệt, nên già
chết diệt".

17) Này Hiền giả Musìla, ngoài lòng tin, ngoài ưa
thích, ngoài truyền thuyết, ngoài thẩm lự các điều
kiện, ngoài thẩm định và chấp nhận quan điểm, Tôn
giả Musìla tự mình có trí biết như sau: " Do hữu diệt,
nên sanh diệt ".

18-24)... " Do thủ diệt, nên hữu diệt... Do ái diệt, nên thủ diệt... Do thọ diệt, nên ái diệt... Do xúc diệt nên thọ diệt... Do sáu xứ diệt, nên xúc diệt... Do danh sắc diệt, nên sáu xứ diệt... Do thức diệt, nên danh sắc diệt... Do hành diệt, nên thức diệt... Do vô minh diệt, nên hành diệt ".

25) Này Hiền giả Sàvittha, ngoài lòng tin, ngoài ưa thích, ngoài truyền thuyết, ngoài thẩm lự các điều kiện, ngoài thẩm định và chấp nhận quan điểm, tôi

MƯỜI HAI DUYÊN                                        613

biết như sau, tôi thấy như sau: " Do vô minh diệt, nên hành diệt "

26) Này Hiền giả Musìla, ngoài lòng tin, ngoài ưa
thích, ngoài truyền thuyết, ngoài thẩm lự các điều
kiện, ngoài thẩm định và chấp nhận quan điểm, Tôn
giả Musìla tự mình có trí biết như sau: " Do hữu diệt
là Niết-bàn".

27) Này Hiền giả Sàvittha, ngoài lòng tin, ngoài ưa
thích, ngoài truyền thuyết, ngoài thẩm lự, các điều
kiện, ngoài thẩm định và chấp nhận quan điểm, tôi
biết như sau, tôi thấy như sau: " Do hữu diệt là Niết-
bàn ".

28) - Như vậy, Tôn giả Musìla là bậc A-la-hán đã đoạn tận các lậu hoặc?

29) Khi nghe nói vậy, Tôn giả Musìla giữ im lặng.

II

30) Rồi Tôn giả Nàrada nói với Tôn giả Sàvittha:

- Này Hiền giả Sàvittha, lành thay nếu tôi được hỏi câu này. Hãy hỏi tôi câu hỏi này, và tôi sẽ trả lời cho Hiền giả câu hỏi này.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       614

31) Tôn giả Nàrada hãy lấy câu hỏi này. Tôi sẽ hỏi Tôn giả Nàrada câu hỏi này. Và Tôn giả Nàrada hãy trả lời cho tôi câu hỏi này.

32-57)...- Này Hiền giả Sàvittha, ngoài lòng tin... tôi biết như sau, tôi thấy như sau: "Do hữu diệt là Niết- bàn".

58) -Như vậy, Tôn giả Nàrada là bậc A-la-hán, đã đoạn tận các lậu hoặc?

59) -Này Hiền giả, "Do hữu diệt là Niết-bàn", tôi khéo thấy như chơn nhờ chánh trí tuệ. Nhưng tôi không phải là vị A-la-hán đã đoạn tận các lậu hoặc.

60) Ví như trên một con đường hoang vắng có một
giếng nước. Tại đấy không có dây, không có gàu
nước. Rồi có người đi đến, bị nóng bức bách, bị nóng
áp đảo, mệt mỏi, run rẩy, khát nước. Người ấy ngó
xuống giếng và biết được: "Giếng này có nước",
nhưng đứng chịu, thân thể không chạm nước.

61) Cũng vậy, này Hiền giả, "Hữu diệt là Niết-bàn", tôi khéo thấy như chơn nhờ chánh trí tuệ, nhưng tôi không phải là vị A-la-hán đã đoạn tận các lậu hoặc.

III

MƯỜI HAI DUYÊN                                       615

62) Khi được nói vậy,Tôn giả Ananda nói với Tôn giả Sàvittha:

- Này Hiền giả Sàvittha, nói như vậy thời Hiền giả nói gì về Tôn giả Nàrada?

63) Này Hiền giả Ananda, nói như vậy, tôi không nói gì về Tôn giả Nàrada, ngoài sự tốt lành, ngoài sự tốt đẹp.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     616

52     Đức Phật chuyển pháp luân cái gì - Kinh Mười Lực – Tương II, 55

Mười Lực – Tương II, 55

1). .. Trú ở Sàvatthi.

2) Này các Tỷ-kheo, Như Lai đầy đủ mười lực, đầy đủ bốn vô sở úy, tự nhận vị trí Ngưu vương, rống tiếng rống con sư tử giữa hội chúng, chuyển Pháp luân và nói rằng: "Đây là sắc, đây là sắc tập khởi, đây là sắc đoạn diệt. Đây là thọ, đây là thọ tập khởi, đây là thọ đoạn diệt. Đây là tưởng, đây là tưởng tập khởi, đây là tưởng đoạn diệt. Đây là hành, đây là hành tập khởi, đây là hành đoạn diệt. Đây là thức, đây là thức tập khởi, đây là thức đoạn diệt ".

Như vậy do cái này có mặt, cái kia có mặt. Do cái này sanh, cái kia sanh. Do cái này không có mặt, cái kia không có mặt. Do cái này diệt, cái kia diệt.

3) Nghĩa là vô minh duyên hành, hành duyên thức... (như trên)... Như vậy là toàn bộ khổ uẩn này tập khởi.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      617

4) Do ly tham, đoạn diệt hoàn toàn vô minh nên hành diệt. Do hành diệt nên thức diệt... (như trên)... Như vậy là toàn bộ khổ uẩn này đoạn diệt.

Mười Lực – Tương II, 56

1). .. Trú Tại Sàvatthi.

2) Này các Tỷ-kheo, Như Lai đầy đủ mười lực, bốn vô sở úy... (như trên)... Như vậy là toàn bộ khổ uẩn này đoạn diệt.

3-4). ..

5) Như vậy, này các Tỷ-kheo, Pháp được Ta khéo thuyết, hiển thị, khai thị, hiển lộ, các buộc ràng được cắt đoạn.

6) Như vậy, này các Tỷ-kheo, với Pháp được Ta khéo thuyết, hiển thị, khai thị, hiển lộ, các buộc ràng được cắt đoạn, thật là đủ cho Thiện nam tử do lòng tin xuất gia có thể bắt đầu tinh tấn (hành trì và nguyện).

Như vậy, này các Tỷ-kheo, với Pháp được Ta khéo thuyết, hiển thị, hiển lộ các buộc ràng được cắt đoạn. Chắc chắn dầu chỉ còn lại da, gân và xương trên thân, dầu thịt, máu trở thành khô cạn, mong rằng

MƯỜI HAI DUYÊN                                       618

tinh tấn lực sẽ được kiên trì để chứng đắc những gì chưa chứng đắc, nhờ trượng phu lực, nhờ trượng phu tinh tấn, nhờ trượng phu cần dõng.

7) - Khổ thay, này các Tỷ-kheo, là người sống biếng nhác, dính đầy các pháp ác, bất thiện và mục đích lớn bị suy giảm!

- An lạc thay, này các Tỷ-kheo, là người sống tinh cần, tinh tấn, viễn ly các ác, bất thiện pháp, và mục đích lớn được viên mãn!

8) - Này các Tỷ-kheo, không phải với cái hạ liệt có thể đạt được cái cao thượng.

- Này các Tỷ-kheo, phải với cái cao thượng mới đạt được cái cao thượng.

- Đáng được tán thán, này các Tỷ-kheo, là Phạm
hạnh này với sự có mặt của bậc Đạo Sư. Do vậy, này
các Tỷ-kheo, hãy tinh tấn lên để chứng đạt những gì
chưa chứng đạt, để chứng đắc những gì chưa chứng
đắc, để chứng ngộ những gì chưa chứng ngộ.

9) Có vậy, sự xuất gia này của chúng ta sẽ không phải trống không, có kết quả, có thành tích (Sa udrayà). Và những vật dụng chúng ta thọ dụng như y phục, đồ ăn khất thực, sàng tọa, thuốc trị bệnh, dầu

MƯỜI HAI DUYÊN                                      619

cho những thứ này là khiêm tốn (vokàrà), đối với chúng ta sẽ có quả lớn, có lợi ích lớn.

10) Như vậy, này các Tỷ-kheo, các Ông cần phải học tập. Này các Tỷ-kheo, thấy được tự lợi là vừa đủ để tinh tấn không phóng dật.

Hay này các Tỷ-kheo, khi thấy lợi tha là vừa đủ để tinh tấn, không phóng dật.

Hay này các Tỷ-kheo, thấy lợi cả hai, là vừa đủ để tinh tấn, không phóng dật.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   620

53       Vô minh - Định nghĩa - Thế nào là Vô minh - Kinh Vô Minh – Tương V, 622

Vô Minh – Tương V, 622

1) ...

2) Rồi một Tỷ-kheo... ngồi xuống một bên.

3) Ngồi một bên, Tỷ-kheo ấy bạch Thế Tôn:

-- "Vô minh, vô minh", bạch Thế Tôn, được nói đến như vậy. Bạch Thế Tôn, thế nào là vô minh? Và cho đến như thế nào là đi đến vô minh (avijjàgato)?

4) -- Này Tỷ-kheo, chính là không rõ biết Khổ, không
rõ biết Khổ tập, không rõ biết Khổ diệt, không rõ
biết Con Đường đưa đến Khổ diệt. Này Tỷ-kheo,
đấy gọi là vô minh. Cho đến như vậy là đi đến vô
minh.

5) Do vậy, này Tỷ-kheo, một cố gắng cần phải làm để rõ biết: "Đây là Khổ"... một cố gắng cần phải làm để rõ biết: "Đây là Con Đường đưa đến Khổ diệt".

Minh – Tương V, 623

MƯỜI HAI DUYÊN                                    621

1) ...

2) ... (như kinh trên) ...

3) Ngồi một bên, Tỷ-kheo ấy bạch Thế Tôn:

-- "Minh, minh", bạch Thế Tôn, được nói đến như vậy. Bạch Thế Tôn, thế nào là minh? Và cho đến như thế nào là đi đến minh?

4) -- Này Tỷ-kheo, chính là rõ biết Khổ, rõ biết Khổ
tập, rõ biết Khổ diệt, rõ biết Con Đường đưa đến
Khổ diệt. Này Tỷ-kheo, đấy gọi là minh. Cho đến như
vậy là đi đến minh.

5) Do vậy, này Tỷ-kheo, một cố gắng cần phải làm để rõ biết: "Đây là Khổ"... một cố gắng cần phải làm để rõ biết: "Đây là Con Đường đưa đến Khổ diệt".

MƯỜI HAI DUYÊN                                    622

54      Vô minh - Định nghĩa - Thế nào là sự đoạn tận vô minh - Kinh SÀRIPUTTA – Tăng I, 239

SÀRIPUTTA – Tăng I, 239

2. Rồi Tôn giả Sàriputta đi đến Thế Tôn; sau khi đến
đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Thế Tôn
nói với Tôn giả Sàriputta đang ngồi xuống một bên:
- Này Sàriputta, Ta có thể thuyết pháp một cách
tóm lược. Này Sàriputta, ta có thể thuyết pháp
một cách rộng rãi. Này Sàriputta, ta có thể
thuyết pháp một cách tóm lược và rộng rãi. Và
những người hiểu được thật là khó tìm!
- Nay đã đến thời, bạch Thế Tôn, nay đã đến
thời, bạch Thế Tôn, để Thế Tôn thuyết pháp
một cách tóm lược, thuyết pháp một cách rộng
rãi, và thuyết pháp một cách tóm lược và rộng
rãi. Sẽ có những người có thể hiểu rõ Chánh
pháp.
- Vậy này Sàriputta, hãy học tập như sau: "Trong
cái thân có thức này, sẽ không có ngã kiến, ngã
sở kiến, ngã mạn tùy miên; đối với tất cả tướng
ở ngoài, sẽ không có ngã kiến, ngã sở kiến, ngã

MƯỜI HAI DUYÊN                                     623

mạn tùy miên; và do chứng đạt và an trú tâm
giải thoát, tuệ giải thoát, không có ngã kiến,
ngã sở kiến, ngã mạn tùy miên, chúng tôi sẽ
chứng đạt và an trú tâm giải thoát, tuệ giải
thoát ấy!". Như vậy, này Sàriputta, các Ông
cần phải học tập.
- Khi nào Tỷ-kheo đối với thân có thức này,
không có ngã kiến, ngã sở kiến, ngã mạn tùy
miên; đối với tất cả các tướng ở ngoài, không
có ngã kiến, ngã sở kiến, ngã mạn tùy miên; và
do chứng đạt và an trú tâm giải thoát, tuệ giải
thoát, không có ngã kiến, ngã sở kiến, ngã mạn
tùy miên, vị ấy chứng đạt và an trú tâm giải
thoát, tuệ giải thoát ấy. Người như vậy, này
Sàriputta, được gọi là Tỷ-kheo đã chặt đứt
khát ái, đã cởi mở kiết sử, với chơn chánh
hiện quán kiêu mạn, đã đoạn tận khổ đau.
- Lại nữa, này Sàriputta, liên hệ đến vấn đề này,
ta đã nói như sau trong kinh tên là "Những câu
hỏi của Udaya" trong chương Pàràyana.
Đoạn tận cả hai pháp
Dục tham và sân hận
Và từ bỏ hôn trầm
Chận đứng mọi trạo hối
Với xả niệm thanh tịnh
Chạy trước pháp tư duy?

MƯỜI HAI DUYÊN                                   624

Ta nói trí giải thoát Vô minh được phá tận.

MƯỜI HAI DUYÊN                  625

55    Vô minh - Định nghĩa - Thức ăn của Vô minh là gì - Kinh VÔ MINH – Tăng IV, 391

VÔ MINH – Tăng IV, 391

1. - Này các Tỷ-kheo, khởi điểm đầu tiên của vô
minh không thể nêu rõ để có thể nói: "Trước
điểm này, vô minh không có, rồi sau mới có." Như
vậy, này các Tỷ-kheo, lời này được nói đến.

Tuy vậy, sự việc này được nêu rõ: "Do duyên này, vô minh (có mặt)".

- Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng vô minh có thức
ăn, không phải không có thức ăn. Và cái gì là
thức ăn cho vô minh? Năm triền cái, cần phải
trả lời như vậy.
- Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng năm triền cái có
thức ăn, không phải không có thức ăn. Và cái
gì là thức ăn cho năm triền cái? Ba ác hành,
cần phải trả lời như vậy.
- Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng ba ác hành có
thức ăn, không phải không có thức ăn. Và cái

MƯỜI HAI DUYÊN                                 626

gì là thức ăn cho ba ác hành? Các căn không
chế ngự, cần phải trả lời như vậy.
- Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng, các căn không
chế ngự có thức ăn, không phải không có thức
ăn. Và cái gì là thức ăn cho các căn không chế
ngự? Không chánh niệm tỉnh giác, cần phải
trả lời như vậy.
- Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng không chánh
niệm tỉnh giác có thức ăn, không phải không có
thức ăn. Và cái gì là thức ăn cho không chánh
niệm tỉnh giác? Phi như lý tác ý, cần phải trả
lời như vậy.
- Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng phi như lý tác ý
có thức ăn, không phải không có thức ăn. Và
cái gì là thức ăn cho phi như lý tác ý? Không
có lòng tin, cần phải trả lời như vậy.
- Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng không có lòng
tin có thức ăn, không phải không có thức ăn.
Và cái gì là thức ăn cho không có lòng tin?
Không nghe diệu pháp, cần phải trả lời như
vậy.
- Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng, không nghe diệu
pháp có thức ăn, không phải không có thức ăn.
Và cái gì là thức ăn cho không nghe diệu pháp?
Không giao thiệp với bậc Chân nhân, cần
phải trả lời như vậy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                  627

2. Như vậy, này các Tỷ-kheo:

1. Không giao thiệp với bậc Chân nhân được
viên mãn, thời làm viên mãn không có nghe
diệu pháp.
2. Không có nghe diệu pháp được viên mãn, thời
làm viên mãn không có lòng tin.
3. Không có lòng tin được viên mãn, thời làm
viên mãn phi như lý tác ý.
4. Phi như lý tác ý được viên mãn, thời làm viên
mãn không chánh niệm tỉnh giác.
5. Không chánh niệm tỉnh giác được viên mãn,
thời làm viên mãn các căn không chế ngự.
6. Các căn không chế ngự được viên mãn, thời
làm viên mãn ba ác hành.
7. Ba ác hành được viên mãn, thời làm viên mãn
năm triền cái.
8. Năm triền cái được viên mãn, thời làm viên
mãn vô minh.

Như vậy, đây là thức ăn cho vô minh này, và như vậy là sự viên mãn.

3. Ví như, này các Tỷ-kheo, trên một ngọn núi có mưa rơi nặng hột, nước mưa ấy chảy xuống theo sườn dốc; làm đầy các hang núi, các kẽ núi, các thung lũng; sau khi làm đầy các hang núi, các kẽ núi, các thung lũng, chúng làm đầy các hồ nhỏ. Sau khi làm

MƯỜI HAI DUYÊN                                     628

đầy các hồ nhỏ, chúng làm đầy các hồ lớn; sau khi
làm đầy các hồ lớn, chúng làm đầy các sông nhỏ; sau
khi làm đầy các sông nhỏ, chúng làm đầy các sông
lớn; sau khi làm đầy các sông lớn, chúng làm đầy
biển cả. Như vậy là thức ăn của biển lớn, của đại
dương và như vậy là viên mãn.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo:

1. Không giao thiệp với các bậc Chân nhân được
viên mãn, thời làm viên mãn không có nghe
diệu pháp.
2. Không có nghe diệu pháp được viên mãn, thời
làm viên mãn không có lòng tin.
3. Không có lòng tin được viên mãn, thời làm
viên mãn phi như lý tác ý.
4. Phi như lý tác ý được viên mãn, thời làm viên
mãn không chánh niệm tỉnh giác.
5. Không chánh niệm tỉnh giác được viên mãn,
thời làm viên mãn các căn không chế ngự.
6. Các căn không chế được viên mãn, thời làm
viên mãn ba ác hành.
7. Ba ác hành được viên mãn, thời làm viên mãn
năm triền cái.
8. Năm triền cái được viên mãn, thời viên mãn vô
minh.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   629

Như vậy, đây là thức ăn của vô minh, và như vậy là sự viên mãn.

4. Và này các Tỷ-kheo, Ta nói Minh Giải thoát có
thức ăn, không phải không có thức ăn. Và cái gì là
thức ăn cho minh giải thoát? Bảy giác chi, cần phải
trả lời như vậy.

Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng Bảy giác chi có thức
ăn, không phải không có thức ăn. Và cái gì là thức
ăn cho bảy giác chi? Bốn niệm xứ, cần phải trả lời
như vậy.

Này các Tỷ kheo, Ta nói rằng, Bốn niệm xứ có thức
ăn, không phải không có thức ăn. Cái gì là thức ăn
cho Bốn niệm xứ? Ba thiện hành, cần phải trả lời
như vậy.

Này các Tỷ-kheo, Ta nói như rằng ba thiện hành có
thức ăn, không phải không có thức ăn. Cái gì là thức
ăn cho ba thiện hành? Các căn được chế ngự, cần
phải trả lời như vậy.

Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng các căn được chế ngự
có thức ăn không phải không có thức ăn. Cái gì là
thức ăn cho các căn được chế ngự? Chánh niệm tỉnh
giác, cần phải được như vậy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    630

Này các Tỷ-kheo, chánh niệm tỉnh giác có thức ăn,
không phải không có thức ăn. Cái gì là thức ăn cho
chánh niệm tỉnh giác? Như lý tác ý, cần phải trả lời
như vậy.

Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng, như lý tác ý có thức ăn, không phải không có thức ăn. Cái gì là thức ăn cho như lý tác ý? Lòng tin, cần phải trả lời như vậy.

Này các Tỷ-kheo, Ta nói lòng tin có thức ăn, không phải không có thức ăn. Cái gì là thức ăn cho lòng tin? Nghe diệu pháp, cần phải trả lời như vậy.

Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng nghe diệu pháp có
thức ăn, không phải không có thức ăn. Cái gì là thức
ăn cho nghe diệu pháp? Giao thiệp với bậc Chân
nhân, cần phải trả lời như vậy.

5. Như vậy, này các Tỷ-kheo:

1. Giao thiệp với bậc Chân nhân được viên mãn
thời làm viên mãn nghe diệu pháp.
2. Nghe diệu pháp được viên mãn thời làm viên
mãn lòng tin.
3. Lòng tin được viên mãn, thời làm viên mãn như
lý tác ý.
4. Như lý tác ý được viên mãn, thời làm viên mãn
chánh niệm tỉnh giác.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      631

5. Chánh niệm tỉnh giác được viên mãn, thời làm
viên mãn các căn được chế ngự.
6. Các căn được chế ngự được viên mãn, thời làm
viên mãn ba thiện hành.
7. Ba thiện hành được viên mãn Bốn niệm xứ.
8. Bốn niệm xứ được viên mãn, thời làm viên mãn
Bảy giác chi.
9. Bảy giác chi được viên mãn, thời làm viên mãn
được giải thoát.

Như vậy, đây là thức ăn của thức ăn của minh giải thoát, và như vậy là sự viên mãn.

Ví như, này các Tỷ-kheo, trên một ngọn núi có mưa
rơi nặng hột, nước mưa chảy xuống theo sườn dốc,
làm đầy các hang núi, các kẽ núi, các thung lũng,
chúng làm đầy các hồ nhỏ. Sau khi làm đầy các hồ
nhỏ, chúng làm đầy các hồ lớn. Sau khi làm đầy các
hồ lớn, chúng làm đầy các sông nhỏ. Sau khi làm đầy
các sông nhỏ, chúng làm đầy các sông lớn. Sau khi
làm đầy các sông lớn, chúng làm đầy biển cả. Như
vậy, là thức ăn của biển lớn, của đại dương, và như
vậy là sự viên mãn.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo:

1.   Giao thiệp với bậc Chân nhân được viên mãn, thời làm viên mãn nghe diệu pháp.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   632

2. Nghe diệu pháp được viên mãn, thời làm viên
mãn lòng tin.
3. Lòng tin được viên mãn thời làm viên mãn như
lý tác ý.
4. Như lý tác ý được viên mãn, thời làm viên mãn
chánh niệm tỉnh giác.
5. Chánh niệm tỉnh giác được viên mãn, thời làm
viên mãn các căn được chế ngự.
6. Các căn chế ngự được viên mãn, thời làm viên
mãn ba thiện hành.
7. Ba thiện hành được viên mãn, thời làm viên
mãn Bốn niệm xứ.
8. Bốn niệm xứ được viên mãn, thời làm viên mãn
Bảy giác chi.
9. Bảy giác chi được viên mãn, thời làm viên mãn
Minh Giải thoát.

Như vậy là thức ăn của minh giải thoát, và như vậy là viên mãn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                  633

56     Vô minh - Định nghĩa - Kinh Minh – Tương III, 290

Minh – Hay Vị Tỷ kheo – Tương III, 290

1-4) Nhân duyên ở Sàvatthi... Ngồi xuống một bên, vị Tỷ-kheo ấy bạch Thế Tôn:

-- "Minh, minh", bạch Thế Tôn, như vậy được nói đến. Bạch Thế Tôn, như thế nào là minh? Cho đến như thế nào, một người là minh?

5) -- Ở đây, này Tỷ-kheo, bậc Đa văn Thánh đệ tử biết rõ sắc, biết rõ sắc tập khởi, biết rõ sắc đoạn diệt, biết rõ con đường đưa đến sắc đoạn diệt.

6-8)... biết rõ thọ... biết rõ tưởng... biết rõ các
hành... biết rõ thức, biết rõ thức tập khởi, biết rõ
thức đoạn diệt, biết rõ con đường đưa đến thức đoạn
diệt.

9) Này Tỷ-kheo, đây gọi là minh. Và cho đến như vậy, một người là minh.

Vô Minh – Hay Vị Tỷ kheo – Tương III, 289

MƯỜI HAI DUYÊN                                         634

1) Nhân duyên ở Sàvatthi.

2) Rồi một Tỷ-kheo đi đến Thế Tôn...

3) Ngồi xuống một bên, Tỷ-kheo ấy bạch Thế Tôn:

-- "Vô minh, vô minh", bạch Thế Tôn, như vậy được nói đến. Bạch Thế Tôn, thế nào là vô minh? Cho đến như thế nào, một người là vô minh?

4-8) -- Ở đây, này các Tỷ-kheo, kẻ vô văn phàm phu
không biết rõ sắc, không biết rõ sắc tập khởi, không
biết rõ sắc đoạn diệt, không biết rõ con đường đưa
đến sắc đoạn diệt, không biết rõ thọ... không biết rõ
tưởng... không biết rõ các hành... không biết rõ
thức, không biết rõ thức tập khởi, không biết rõ thức
đoạn diệt, không biết rõ con đường đưa đến thức
đoạn diệt.

9) Này Tỷ-kheo, đây gọi là vô minh. Và cho đến như vậy, một người là vô minh.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     635

57    Vô minh - 4 ách và 4 ly ách, Vô minh, Vô trí - Kinh CÁC ÁCH – Tăng I, 567

CÁC ÁCH – Tăng I, 567

1.- Này các Tỷ-kheo, có bốn ách này. Thế nào là bốn?

 Dục ách,
 Hữu ách,
 Kiến ách,
 Vô minh ách.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là dục ách?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người không
như thật quán tri sự tập khởi, sự chấm dứt, vị ngọt,
sự nguy hại, sự xuất ly các dục.
- Do như không thật quán tri sự tập khởi, sự chấm
dứt, vị ngọt, sự nguy hại, sự xuất ly các dục, nên
dục tham, dục hỷ, dục luyến, dục đam mê, dục
khát, dục não, dục chấp thủ, dục ái trong các dục
chiếm đóng và tồn tại. Này các Tỷ-kheo, đây gọi
là dục ách.

Và thế nào là hữu ách?

MƯỜI HAI DUYÊN                                      636

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người không
như thật quán tri sự tập khởi, sự chấm dứt, vị ngọt,
sự nguy hại, sự xuất ly các hữu.
- Do như không thật quán tri sự tập khởi, sự chấm
dứt, vị ngọt, sự nguy hại, sự xuất ly các hữu, nên
hữu tham, hữu hỷ, hữu luyến, hữu đam mê, hữu
khát, hữu não, hữu chấp thủ, hữu ái trong các hữu
chiếm đóng và tồn tại. Này các Tỷ-kheo, đây gọi
là hữu ách.

Và thế nào là kiến ách?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người không
như thật quán tri sự tập khởi, sự chấm dứt, vị ngọt,
sự nguy hại, sự xuất ly của các kiến.
- Do như không thật quán tri sự tập khởi, sự chấm
dứt, vị ngọt, sự nguy hại, sự xuất ly các kiến, nên
kiến tham, kiến hỷ, kiến luyến, kiến đam mê, kiến
khát, kiến não, kiến chấp thủ, kiến ái trong các
kiến xâm chiếm và tồn tại. Này các Tỷ-kheo, đây
gọi là kiến ách.

Và thế nào là vô minh ách?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người không như thật quán tri sự tập khởi, sự chấm dứt, vị ngọt, sự nguy hại, sự xuất ly của sáu xúc xứ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      637

- Do như không thật quán tri sự tập khởi … sự xuất
ly của sáu xúc xứ, nên vô minh, vô trí trong sáu
xúc xứ xâm chiếm và tồn tại. Này các Tỷ-kheo,
đây gọi là vô minh ách.

Đây là dục ách, hữu ách, kiến ách và vô minh ách.

Bị trói buộc bởi các ác bất thiện pháp, các phiền não,
các pháp bị tái sanh, phiền nhiễu, các quả khổ dị thục
trong tương lai, bởi sanh già, chết, do vậy được gọi
là không an ổn khỏi các ách. Này các Tỷ-kheo, có
bốn ách này.

2. Này các Tỷ-kheo, có bốn ly ách này. Thế nào là bốn?

 Ly dục ách,
 Ly hữu ách,
 Ly kiến ách,
 Ly vô minh ách.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là ly dục ách?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người như thật
quán tri sự tập khởi, sự chấm dứt, vị ngọt, sự nguy
hại, sự xuất ly các dục.
- Do như thật quán tri sự tập khởi, sự chấm dứt, vị
ngọt, sự nguy hại, sự xuất ly các dục, nên dục

MƯỜI HAI DUYÊN                                      638

tham, dục hỷ, dục luyến, dục đam mê, dục khát,
dục não, dục chấp thủ, dục ái trong các dục không
xâm chiếm và tồn tại. Này các Tỷ-kheo, đây gọi
là ly dục ách.

Và thế nào là ly hữu ách?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người như thật
quán tri sự tập khởi, sự chấm dứt, vị ngọt, sự nguy
hại, sự xuất ly các hữu.
- Do như thật quán tri sự tập khởi, sự chấm dứt, vị
ngọt, sự nguy hại, sự xuất ly các hữu, nên hữu
tham, hữu hỷ, hữu luyến, hữu đam mê, hữu khát,
hữu não, hữu chấp thủ, hữu ái trong các hữu
không xâm chiếm và tồn tại. Này các Tỷ-kheo,
đây gọi là ly hữu ách.

Và thế nào là ly kiến ách?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người như thật
quán tri sự tập khởi, sự chấm dứt, vị ngọt, sự nguy
hại, sự xuất ly của các kiến.
- Do như thật quán tri sự tập khởi, sự chấm dứt, vị
ngọt, sự nguy hại, sự xuất ly các kiến, nên kiến
tham, kiến hỷ, kiến luyến, kiến đam mê, kiến
khát, kiến não, kiến chấp thủ, kiến ái trong các
kiến không xâm chiếm và tồn tại. Này các Tỷ-
kheo, đây gọi là ly kiến ách.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     639

Và thế nào là ly vô minh ách?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người như thật
quán tri sự tập khởi, sự chấm dứt, vị ngọt, sự nguy
hại, sự xuất ly của sáu xúc xứ.
- Do như thật quán tri sự tập khởi … sự xuất ly của
sáu xúc xứ, nên vô minh, vô trí trong sáu xúc
xứ không xâm chiếm và tồn tại. Này các Tỷ-
kheo, đây gọi là ly vô minh ách.

Đây là ly dục ách, ly hữu ách, ly kiến ách và ly vô minh ách.

Không bị trói buộc bởi các ác bất thiện pháp, các
phiền não, các pháp bị tái sanh, phiền nhiễu, các quả
khổ dị thục trong tương lai, bởi sanh già, chết, do vậy
được gọi là an ổn khỏi các ách. Này các Tỷ-kheo, có
bốn ly ách này.

- Bị trói buộc cả hai
Dục ách và hữu ách
Bị trói buộc kiến ách
Với vô minh thượng phủ
Chúng sanh bị luân chuyển
Đi đến sanh và chết.
- Những ai liễu tri dục
Và toàn bộ hữu ách
Nhổ vất bỏ kiến ách

MƯỜI HAI DUYÊN                                       640

Và từ bỏ vô minh Ly hệ tất cả ách Họ vượt khỏi các ách

MƯỜI HAI DUYÊN             641

58     Vô minh - Biết như thế nào vô minh được đọan tận, Minh sanh khởi - Kinh Vô Minh – Tương IV, 57

Vô Minh – Tương IV, 57

1) Rồi một Tỷ-kheo đi đến Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên.

3) Ngồi xuống một bên, Tỷ-kheo ấy bạch Thế Tôn:

-- Do biết như thế nào, bạch Thế Tôn, do thấy như thế nào, vô minh được đoạn tận, minh được sanh khởi?

4) -- Này Tỷ-kheo, do biết, do thấy mắt là vô thường,
vô minh được đoạn tận, minh được sanh khởi. Do
biết, do thấy các sắc là vô thường, vô minh được
đoạn tận, minh được sanh khởi... nhãn thức... nhãn
xúc... Do duyên nhãn xúc khởi lên cảm thọ gì, lạc,
khổ hay bất khổ bất lạc; do biết, do thấy cảm thọ ấy
là vô thường, vô minh được đoạn tận, minh được
sanh khởi.

5-8) Tai... Mũi... Lưỡi... Thân...

MƯỜI HAI DUYÊN                                     642

9) Do biết, do thấy ý là vô thường, vô minh được
đoạn tận, minh được sanh khởi... Các pháp... Ý
thức... Ý xúc... Do duyên ý xúc khởi lên cảm thọ gì,
lạc, khổ, hay bất khổ bất lạc; do biết, do thấy cảm thọ
ấy là vô thường, vô minh được đoạn tận, minh được
sanh khởi.

10) Do biết như vậy, này các Tỷ-kheo, do thấy như vậy, vô minh được đoạn tận, minh được sanh khởi.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       643

59    Vô minh - Chánh giải thoát đâm thủng Vô minh uẩn - Kinh SÀLHA – Tăng II, 204

SÀLHA – Tăng II, 204

1. Một thời, Thế Tôn trú ở Vesàli (Tỳ-xá-ly) tại Đại
Lâm, trong ngôi nhà có nóc nhọn. Rồi Licchavì Sàlha
và Licchavì Abhaya đi đến Thế Tôn; sau khi đến,
đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống
một bên, Licchavì Sàlha bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, có những Sa-môn, Bà-la-môn trình
bày sự vượt qua dòng nước mạnh với hai pháp môn:
nhân giới thanh tịnh và nhân khổ hạnh nhàm chán.
Ở đây, bạch Thế Tôn, Thế Tôn có nói gì?

- Này Sàlha, Ta nói rằng giới thanh tịnh là một chi
phần của Sa-môn hạnh. Các vị Sa-môn, Bà-la-môn
nào, này Salha, sống chủ trương nhân khổ hạnh
nhàm chán, xem khổ hạnh nhàm chán là lõi cây, chấp
chặt vào khổ hạnh nhàm chán, những vị ấy không thể
nào vượt qua dòng nước mạnh.

Các vị Sa-môn, Bà-la-môn nào, này Sàlha, thân hành không thanh tịnh, lời nói không thanh tịnh, ý hành không thanh tịnh, sanh sống không thanh tịnh,

MƯỜI HAI DUYÊN                                    644

những vị ấy không có thể đạt được tri kiến vô thượng Bồ-đề.

3. Ví như, này Sàlhà, một người muốn vượt qua sông, cầm một cây búa sắc bén đi vào rừng. Tại đấy, nó thấy một cây sàla lớn, cao, thẳng, còn trẻ, không có lồi lõm. Nó chặt cây ấy tại gốc, sau khi chặt ở gốc, nó đốn ngọn. Sau khi đốn ngọn, nó tỉa cành lá và làm cho thân cây trơn tru. Sau khi tỉa cành lá và làm cho thân cây trơn tru, nó gọt đẽo với cái búa. Sau khi gọt đẽo với cái búa, nó gọt đẽo với con dao. Sau khi gọt đẽo với con dao, nó bào sạch với cái bào. Sau khi bào sạch với cái bào, nó bào sạch với hòn đá mài. Sau khi bào sạch với hòn đá mài, nó đem cây ấy xuống sông. Ý Ông nghĩ thế nào, này Sàlhà người ấy có thể vượt qua sông được không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

4. Vì sao? Bạch Thế Tôn, vì cây sàla ấy, tuy bề ngoài
rất khéo làm, nhưng bề trong không được làm sạch.
Do vậy, sự việc chờ đợi rằng: "Cây sàla ấy chìm
xuống và người ấy rơi vào ách nạn".

- Cũng vậy, này Sàlhà, những Sa-môn, Bà-la-môn
nào chủ trương sống khổ hạnh nhàm chán, xem khổ
hạnh nhàm chán là lõi cây, chấp chặt lấy khổ hạnh
nhàm chán, những vị ấy không có thể vượt qua dòng

MƯỜI HAI DUYÊN                                       645

nước mạnh. Này Sàlhà, những vị Sa-môn, Bà-la-môn
nào, thân hành không thanh tịnh, lời nói không thanh
tịnh, ý hành không thanh tịnh, sinh sống không thanh
tịnh, chúng không có thể chứng được tri kiến vô
thượng Bồ-đề.

Này Sàlhà, những Sa-môn, Bà-la-môn nào sống
không chủ trương khổ hạnh nhàm chán, không xem
khổ hạnh nhàm chán là lõi cây, không chấp chặt lấy
khổ hạnh nhàm chán, những vị ấy có thể vượt qua
dòng nước mạnh. Này Sàlhà, những vị Sa-môn, Bà-
la-môn nào, thân hành thanh tịnh, lời nói thanh tịnh,
ý hành thanh tịnh, sinh sống thanh tịnh, những vị ấy
có thể chứng được tri kiến vô thượng Bồ-đề.

5. Ví như, này Sàlhà, một người muốn vượt qua sông, cầm một cây búa sắc bén đi vào rừng. Tại đấy, người ấy thấy một cây sàla lớn, cao, thẳng, còn trẻ, không có lồi lõm. Nó chặt cây ấy tại gốc, sau khi chặt ở gốc, người ấy đốn ngọn. Sau khi đốn ngọn, người ấy tỉa cành lá và làm cho thân cây trơn tru. Sau khi tỉa cành lá và làm cho thân cây trơn tru, người ấy gọt đẽo với cái búa. Sau khi gọt đẽo với cái búa, người ấy gọt đẽo với con dao. Sau khi gọt đẽo với con dao, người ấy bào sạch với cái bào. Sau khi bào sạch với cái bào, người ấy bào sạch với hòn đá mài. Sau khi bào sạch với hòn đá mài, người ấy làm thành chiếc

MƯỜI HAI DUYÊN                                       646

thuyền, cột với cái chèo và bánh lái, rồi cuối cùng người ấy thả xuống sông. Ý Ông nghĩ thế nào, này Sàlhà người ấy có thể vượt qua sông được không?

- Thưa được, bạch Thế Tôn.

6. Vì sao? Bạch Thế Tôn, vì cây sàla ấy, bề ngoài rất
khéo làm, bề trong được làm sạch, được cột với cái
chèo và bánh lái. Do vậy, sự việc chờ đợi rằng:
"Chiếc thuyền ấy không chìm, và người ấy sẽ đến bờ
bên kia an toàn".

- Cũng vậy, này Sàlhà, những Sa-môn, Bà-la-môn
nào không chủ trương khổ hạnh nhàm chán, những
vị ấy có thể vượt qua dòng nước mạnh. Này Sàlhà,
những vị Sa-môn, Bà-la-môn nào, thân hành thanh
tịnh, lời nói thanh tịnh, ý hành thanh tịnh, sinh sống
thanh tịnh, những vị ấy có thể chứng được tri kiến
vô thượng Bồ-đề".

7. Ví như, này Sàlhà, một chiến sĩ dầu nó biết được
nhiều cung thuật, nhưng về ba phương diện nó xứng
đáng là của vua, thuộc sở hữu của vua, đi đến làm
biểu tượng của vua. Thế nào là ba?

- Bắn xa, - Bắn nhanh như chớp nhoáng, - Và bắn thủng được vật lớn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      647

8. Ví như, này Sàlhà, người chiến sĩ bắn xa, cũng vậy, này Sàlhà, là Thánh đệ tử có chánh định. Phàm có sắc gì quá khứ, vị lai, hiện tại, hoặc nội hay ngoại, hoặc thô hay tế, hoặc liệt hay thắng, hoặc xa hay gần, cần phải như thật thấy với trí tuệ rằng: "Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải là tự ngã của tôi". Phàm có thọ gì … phàm có tưởng gì … phàm có hành gì … phàm có thức gì, quá khứ, vị lai, hiện tại, hoặc nội hay ngoại, hoặc thô hay tế, hoặc liệt hay thắng, hoặc xa hay gần, cần phải như thật thấy với trí tuệ rằng: "Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải là tự ngã của tôi".

9. Ví như, này Sàlhà, người chiến sĩ bắn như chớp
nhoáng. Cũng vậy, này Sàlhà là vị Thánh đệ tử có
chánh tri kiến. Vị Thánh đệ tử này Sàlhà, có chánh
tri kiến như thật quán tri: "Đây là khổ … Đây là khổ
tập…, Đây là khổ diệt …, Đây là con đường đưa đến
khổ diệt".

10. Ví như, này Sàlhà, người chiến sĩ đâm thủng
được thân hình lớn. Cũng vậy, này Sàlhà là vị Thánh
đệ tử có chánh giải thoát. Vị Thánh đệ tử này Sàlhà,
có chánh giải thoát đâm thủng được vô minh uẩn to
lớn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                        648

60    Vô minh - Chánh tri kiến đưa đến đoạn trừ vô minh - Kinh CHÁNH TRI KIẾN – 9 Trung I, 111

KINH CHÁNH TRI KIẾN (Sammaditthi suttam) – Bài kinh số 9 – Trung I, 111

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Savatthi (Xá-vệ), tại
Jetavana (Kỳ-đà Lâm), vườn ông Anathapindika
(Cấp Cô Độc). Lúc bấy giờ, Tôn giả Sariputta (Xá-
lợi-phất) gọi các Tỷ-kheo: "Này các Tỷ-kheo". -
"Hiền giả", các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Tôn giả
Sariputta. Tôn giả Sariputta nói như sau:

– Chư Hiền, chánh tri kiến, chánh tri kiến, được
gọi là như vậy. Chư Hiền, cho đến như thế nào, một
Thánh đệ tử có chánh tri kiến, có tri kiến chánh trực,
có lòng tin Pháp tuyệt đối và thành tựu diệu pháp
này?

– Chúng tôi từ xa đến để được hiểu ý nghĩa lời nói ấy từ Tôn giả Sariputta. Thật lành thay, nếu Tôn

MƯỜI HAI DUYÊN                                      649

giả Sariputta giảng cho ý nghĩa lời nói ấy. Sau khi nghe Tôn giả Sariputta, các Tỷ-kheo sẽ thọ trì.

– Chư Hiền, vậy hãy nghe, hãy khéo tác ý. Ta sẽ giảng.

– Thưa vâng, Hiền giả! - Các Tỷ-kheo vâng đáp Tôn giả Sariputta.

Tôn giả Sariputta nói như sau:

– Chư Hiền, khi Thánh đệ tử tuệ tri được bất
thiện và tuệ tri được căn bổn bất thiện, tuệ tri được
thiện và tuệ tri được căn bổn thiện, chư Hiền, khi
ấy Thánh đệ tử có chánh tri kiến, có tri kiến chánh
trực, có lòng tin Pháp tuyệt đối và thành tựu diệu
pháp này.

Chư Hiền, thế nào là bất thiện, thế nào là căn bổn bất thiện, thế nào là thiện, thế nào là căn bổn thiện?

11. Chư Hiền, sát sanh là bất thiện,
12. Lấy của không cho là bất thiện,
13. Tà hạnh trong các dục là bất thiện,
14. Nói láo là bất thiện,
15. Nói hai lưỡi là bất thiện,
16. Ác khẩu là bất thiện,

MƯỜI HAI DUYÊN                                     650

17. Nói phù phiếm là bất thiện,
18. Tham dục là bất thiện,
19. Sân là bất thiện,
20. Tà kiến là bất thiện.

Chư Hiền, như vậy gọi là bất thiện. Và chư Hiền, thế nào là căn bổn bất thiện?

 Tham là căn bổn bất thiện,  Sân là căn bổn bất thiện,  Si là căn bổn bất thiện.

Chư Hiền, như vậy gọi là căn bổn bất thiện.

Và này chư Hiền, thế nào là thiện?

11.    Từ bỏ sát sanh là thiện
12.    Từ bỏ lấy của không cho là thiện
13.    Từ bỏ tà hạnh trong các dục là thiện
14.    Từ bỏ nói láo là thiện,
15.    Từ bỏ nói hai lưỡi là thiện,
16.    Từ bỏ ác khẩu là thiện,
17.    Từ bỏ nói phù phiếm là thiện,
18.    Không tham dục là thiện,
19.    Không sân là thiện,
20.    Chánh tri kiến là thiện.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       651

Chư Hiền, như vậy gọi là thiện.

Chư Hiền, thế nào là căn bổn thiện?

4. Không tham là căn bổn thiện 5. Không sân là căn bổn thiện 6. Không si là căn bổn thiện.

Chư Hiền, như vậy gọi là căn bổn thiện.

Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri bất thiện như vậy, tuệ tri căn bổn bất thiện như vậy, tuệ tri thiện như vậy, tuệ tri căn bổn thiện như vậy, khi ấy, vị ấy đoạn trừ tất cả tham tùy miên, tẩy sạch sân tùy miên, nhổ tận gốc kiến mạn tùy miên "Tôi là", đoạn trừ vô minh, khiến minh khởi lên, diệt tận khổ đau ngay trong hiện tại. Chư Hiền, như vậy Thánh đệ tử có chánh tri kiến, có tri kiến chánh trực, có lòng tin pháp tuyệt đối và thành tựu diệu pháp này.

– Lành thay, Hiền giả!

Các Tỷ-kheo ấy, sau khi hoan hỷ, tín thọ lời nói Tôn giả Sariputta và hỏi thêm Tôn giả Sariputta câu hỏi như sau:

– Này Hiền giả, có thể có pháp môn nào khác, nhờ pháp môn này vị Thánh đệ tử có chánh tri kiến,

MƯỜI HAI DUYÊN                                      652

có tri kiến chánh trực, có lòng tin Pháp tuyệt đối và thành tựu diệu pháp này?

– Chư Hiền, có thể có. Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri thức ăn, tuệ tri tập khởi của thức ăn, tuệ tri đoạn diệt của thức ăn, và tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của thức ăn, chư Hiền khi ấy Thánh đệ tử có chánh tri kiến, có tri kiến chánh trực, có lòng tin Pháp tuyệt đối và thành tựu diệu pháp này.

Chư Hiền, thế nào là thức ăn, thế nào là tập khởi của thức ăn, thế nào là đoạn diệt của thức ăn, thế nào là con đường đưa đến đoạn diệt của thức ăn?

 Chư Hiền, có bốn loại thức ăn này, khiến các
loài chúng sanh đã sanh được an trú hay các
loài hữu tình sẽ sanh được hỗ trợ cho sanh. Thế
nào là bốn? Đoàn thực, loại thô hay loại tế, xúc
thực là thứ hai, tư niệm thực là thứ ba, thức
thực là thứ tư.
 Từ tập khởi của ái có tập khởi của thức ăn,
 Từ đoạn diệt của ái có đoạn diệt của thức ăn.
 Thánh Đạo Tám Ngành này là con đường đưa
đến đoạn diệt của thức ăn, tức là: Chánh Tri
kiến, Chánh Tư duy, Chánh Ngữ, Chánh
Nghiệp, Chánh Mạng, Chánh Tinh tấn, Chánh
Niệm, Chánh Định.

MƯỜI HAI DUYÊN                                        653

Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri thức ăn như vậy, tuệ tri tập khởi của thức ăn như vậy, tuệ tri đoạn diệt của thức ăn như vậy, tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của thức ăn như vậy, khi ấy, vị ấy đoạn trừ tất cả tham tùy miên, tẩy sạch sân tùy miên, nhổ tận gốc kiến mạn tùy miên "Tôi là", đoạn trừ vô minh, khiến minh khởi lên, diệt tận khổ đau ngay trong hiện tại. Chư Hiền, như vậy Thánh đệ tử có chánh tri kiến, có tri kiến chánh trực, có lòng tin Pháp tuyệt đối và thành tựu diệu pháp này.

– Lành thay, Hiền giả!

Các Tỷ-kheo ấy, sau khi hoan hỷ, tín thọ lời nói Tôn giả Sariputta liền hỏi thêm Tôn giả Sariputta câu hỏi như sau:

– Này Hiền giả, có pháp môn nào khác, nhờ
pháp môn này Thánh đệ tử có chánh tri kiến, có tri
kiến chánh trực, có lòng tin Pháp tuyệt đối và thành
tựu diệu pháp này?

– Chư Hiền, có thể có. Chư Hiền, khi nào Thánh
đệ tử tuệ tri Khổ, tuệ tri Tập khởi của khổ, tuệ tri
Đoạn diệt của khổ, tuệ tri con Đường đưa đến đoạn
diệt của khổ, chư Hiền, khi ấy Thánh đệ tử có chánh
tri kiến, có tri kiến chánh trực, có lòng tin Pháp tuyệt
đối và thành tựu diệu pháp này.

MƯỜI HAI DUYÊN                                        654

Chư Hiền, thế nào là Khổ, thế nào là Tập khởi của khổ, thế nào là Đoạn diệt của khổ, thế nào là con Đường đưa đến đoạn diệt của khổ?

 Sanh là khổ, già là khổ, bệnh là khổ, chết là
khổ, sầu bi khổ ưu não là khổ, cầu không được
là khổ, tóm lại năm thủ uẩn là khổ. Chư Hiền,
như vậy gọi là Khổ.
 Chư Hiền, thế nào là Tập khởi của khổ? Chính
là ái đưa đến tái sanh, cùng khởi hỷ dục và
tham hướng đến tái sanh, cùng khởi hỷ dục và
tham, tìm cầu hỷ lạc chỗ này chỗ kia, tức là dục
ái, phi hữu ái. Chư Hiền, như vậy gọi là Tập
khởi của khổ.
 Chư Hiền, thế nào là Đoạn diệt của khổ? Đó là
sự đoạn diệt ly tham, không có dư tàn, sự quăng
bỏ, sự từ bỏ, sự giải thoát, sự vô chấp khát ái
ấy.
 Chư Hiền, thế nào là con Đường đưa đến đoạn
diệt của khổ? Chính là Thánh Đạo Tám Ngành
đưa đến khổ diệt, tức là Chánh tri kiến... Chánh
Định.

Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri Khổ như vậy, tuệ tri Tập khởi của khổ như vậy, tuệ tri Đoạn diệt của khổ như vậy, tuệ tri con Đường đưa đến đoạn diệt của khổ như vậy, khi ấy vị ấy đoạn trừ tất cả

MƯỜI HAI DUYÊN                                     655

tham tùy miên, tẩy sạch sân tùy miên,... (như trên)... và thành tựu diệu pháp này.

– Lành thay, Hiền giả... (như trên)... Này Hiền giả, có thể có pháp môn nào khác, nhờ pháp môn này Thánh đệ tử... (như trên)... thành tựu diệu pháp này?

– Chư Hiền, có thể có. Chư Hiền, khi nào Thánh
đệ tử tuệ tri già chết, tuệ tri tập khởi của già chết, tuệ
tri đoạn diệt của già chết, tuệ tri con đường đưa đến
đoạn diệt của già chết, chư Hiền, khi ấy Thánh đệ tử
có chánh tri kiến,... (như trên)... và thành tựu diệu
pháp này.

Chư Hiền, thế nào là già chết, thế nào là tập
khởi của già chết, thế nào là đoạn diệt của già chết,
thế nào là con đường đưa đến đoạn diệt của già
chết?

– Thuộc bất kỳ hữu tính giới nào, trong từng mỗi
loại hữu tình, sự già cả, suy lão, rụng răng, tóc bạc
da nhăn, tuổi thọ ngày một hao mòn, bại hoại các
căn; chư Hiền, như vậy gọi là già.

Chư Hiền thế nào là chết? - Thuộc bất kỳ hữu tình giới nào trong từng mỗi loại hữu tình, sự mệnh một, từ trần, hủy hoại, hoại diệt, tử biệt, mệnh chung, hủy hoại các uẩn, vất bỏ hình hài; chư Hiền, như vậy

MƯỜI HAI DUYÊN                                          656

gọi là chết. Già như vậy và chết như vậy, chư Hiền, như vậy gọi là già chết.

 Từ sự tập khởi của sanh, có sự tập khởi của già
chết,
 Từ sự đoạn diệt của sanh, có sự đoạn diệt của
già chết.
 Thánh Đạo Tám Ngành này là con đường đưa
đến đoạn diệt của già chết, tức là: Chánh Tri
kiến... (như trên)... Chánh Định.

Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri già chết như vậy, tuệ tri tập khởi của già chết như vậy, tuệ tri đoạn diệt của già chết như vậy, tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của già chết như vậy, khi ấy, vị ấy đoạn trừ tất cả tham tùy miên, tẩy sạch sân tùy miên... (như trên)..., và thành tựu diệu pháp này.

– Lành thay, Hiền giả... (như trên)... Này Hiền giả, có thể có pháp môn nào khác...?

– Chư Hiền, có thể có. Chư Hiền, khi nào Thánh
đệ tử tuệ tri sanh, tuệ tri tập khởi của sanh, tuệ tri
đoạn diệt của sanh, tuệ tri con đường đưa đến đoạn
diệt của sanh, chư Hiền, khi ấy vị Thánh đệ tử có
chánh tri kiến... (như trên)... và thành tựu diệu pháp
này.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       657

Chư Hiền, thế nào là sanh, thế nào là tập khởi của sanh, thế nào là đoạn diệt của sanh, thế nào là con đường đưa đến đoạn diệt của sanh?

 Thuộc bất kỳ hữu tình giới nào, trong từng mỗi
loại hữu tình, sự sanh, hiện khởi, xuất hiện,
hiện diện, hiện hành các uẩn, tụ đắc các xứ;
Chư Hiền, như vậy gọi là sanh.
 Từ sự tập khởi của hữu có sự tập khởi của sanh,
 Từ sự đoạn diệt của hữu, có sự đoạn diệt của
sanh,
 Và Thánh Đạo Tám Ngành này là con đường
đưa đến đoạn diệt của sanh, tức là: Chánh Tri
kiến... Chánh Định.

Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri được sanh như vậy, tuệ tri được tập khởi của sanh như vậy, tuệ tri được đoạn diệt của sanh như vậy, tuệ tri được con đường đưa đến đoạn diệt của sanh như vậy, khi ấy, vị ấy đoạn trừ tất cả tham tùy miên... (như trên)... như vậy... (như trên)... và thành tựu diệu pháp này.

– Lành thay, Hiền giả... (như trên)... Này Hiền giả, có pháp môn nào khác...?

– Chư Hiền, có thể có. Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri hữu, tuệ tri tập khởi của hữu, tuệ tri đoạn

MƯỜI HAI DUYÊN                                         658

diệt của hữu, tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của hữu, chư Hiền, khi ấy vị Thánh đệ tử có chánh tri kiến... và thành tựu diệu pháp này.

Chư Hiền, thế nào là hữu, thế nào là tập khởi của hữu, thế nào là đoạn diệt của hữu, thế nào là con đường đưa đến đoạn diệt của hữu? –

 Chư Hiền, có ba hữu này: dục hữu, sắc hữu,
vô sắc hữu.
 Từ tập khởi của thủ, có tập khởi của hữu;
 Từ đoạn diệt của thủ có đoạn diệt của hữu
 Và Thánh Đạo Tám Ngành này là con đường
đưa đến đoạn diệt của hữu, tức là: Chánh Tri
kiến... Chánh Định.

Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri hữu như vậy, tuệ tri tập khởi của hữu như vậy, tuệ tri đoạn diệt của hữu như vậy, tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của hữu như vậy, khi ấy, vị ấy đoạn trừ tất cả tham tùy miên... và thành tựu diệu pháp này.

– Lành thay, Hiền giả... (như trên)... Này Hiền giả, có thể có pháp môn nào khác...?

– Chư Hiền, có thể có. Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri tập khởi của thủ, tuệ tri đoạn diệt của

MƯỜI HAI DUYÊN                                     659

thủ, tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của thủ, khi ấy Thánh đệ tử có Chánh Tri kiến... và thành tựu diệu pháp này.

Chư Hiền, thế nào là thủ, thế nào là tập khởi của thủ, thế nào là đoạn diệt của thủ, thế nào là con đường đưa đến đoạn diệt của thủ?

 Chư Hiền, có bốn thủ này: dục thủ, kiến thủ,
giới cấm thủ, ngã luận thủ.
 Từ tập khởi của ái, có tập khởi của thủ;
 Từ đoạn diệt của ái, có đoạn diệt của thủ;
 Và Thánh Đạo Tám Ngành này là con đường
đưa đến đoạn diệt của thủ, tức là: Chánh Tri
kiến... Chánh Định.

Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri thủ như vậy, tuệ tri tập khởi của thủ như vậy, tuệ tri đoạn diệt của thủ như vậy, tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của thủ như vậy, khi ấy, vị ấy đoạn trừ tất cả tham tùy miên và thành tựu diệu pháp này.

– Lành thay, Hiền giả... (như trên)... Này Hiền giả, có pháp môn nào khác...?

– Chư Hiền, có thể có. Chư Hiền khi nào Thánh đệ tử tuệ tri ái, tuệ tri tập khởi của ái, tuệ tri đoạn diệt

MƯỜI HAI DUYÊN                                           660

của ái, tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của ái, khi ấy Thánh đệ tử có Chánh Tri kiến... và thành tựu diệu pháp này.

Chư Hiền, thế nào là ái, thế nào là tập khởi của ái, thế nào là đoạn diệt của ái, thế nào là con đường đưa đến đoạn diệt của ái?

 Chư Hiền, có sáu loại ái này: sắc ái, thanh ái,
hương ái, vị ái, xúc ái, pháp ái.
 Từ tập khởi của thọ, có tập của ái,
 Từ đoạn diệt của thọ, có đoạn diệt của ái,
 Và Thánh Đạo Tám Ngành này là con đường
đưa đến đoạn diệt của ái, tức là: Chánh Tri
kiến... Chánh Định.

Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri ái như
vậy, tuệ tri tập khởi của ái như vậy, tuệ tri đoạn diệt
của ái như vậy, tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt
của ái như vậy, khi ấy, vị ấy, đoạn trừ tất cả tham tùy
miên... và thành tựu diệu pháp.

– Lành thay, Hiền giả... (như trên)... Này Hiền giả, có thể có pháp môn nào khác...?

– Chư Hiền, có thể có. Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri thọ, tuệ tri tập khởi của thọ, tuệ tri đoạn

MƯỜI HAI DUYÊN                                         661

diệt của thọ, tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của thọ, khi ấy Thánh đệ tử có chánh tri kiến và thành tựu diệu pháp này.

Chư Hiền, thế nào là thọ, thế nào là tập khởi của thọ, thế nào là đoạn diệt của thọ, thế nào là con đường đưa đến đoạn diệt của thọ?

 Chư Hiền, có sáu loại thọ này: thọ do nhãn
xúc sanh, thọ do nhĩ xúc sanh, thọ do tỷ xúc
sanh, thọ do thiệt xúc sanh, thọ do thân xúc
sanh, thọ do ý xúc sanh.
 Từ tập khởi của xúc, có tập khởi của thọ;
 Từ đoạn diệt của xúc, có đoạn diệt của thọ;
 Và Thánh Đạo Tám Ngành này là con đường
đưa đến đoạn diệt của thọ, tức là: Chánh Tri
kiến... Chánh Định. Chư Hiền, khi nào Thánh
đệ tử tuệ tri thọ như vậy, tuệ tri tập khởi của
thọ như vậy, tuệ tri đoạn diệt của thọ như vậy,
tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của thọ
như vậy, khi ấy, vị ấy đoạn trừ tất cả tham tùy
miên... và thành tựu diệu pháp này.

– Lành thay, Hiền giả... (như trên)... Này Hiền giả, có thể có pháp môn nào khác...?

– Chư Hiền, có thể có. Chư Hiền, khi nào Thánh

MƯỜI HAI DUYÊN                                      662

đệ tử tuệ tri xúc, tuệ tri tập khởi của xúc, tuệ tri đoạn
diệt của xúc, tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của
xúc, khi ấy Thánh đệ tử có chánh tri kiến và thành
tựu diệu pháp này.

Chư Hiền, thế nào là xúc, thế nào là tập khởi của xúc, thế nào là đoạn diệt của xúc, thế nào là con đường đưa đến đoạn diệt của xúc?

 Chư Hiền, có sáu loại xúc này: nhãn xúc, nhĩ
xúc, tỷ xúc, thiệt xúc, thân xúc, ý xúc.
 Từ tập khởi của sáu nhập, có tập khởi từ xúc;
 Từ đoạn diệt của sáu nhập, có đoạn diệt của
xúc,
 Và Thánh Đạo Tám Ngành này là con đường
đưa đến đoạn diệt của xúc, tức là: Chánh Tri
kiến... Chánh Định.

Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri xúc như vậy, tuệ tri tập khởi của xúc như vậy, tuệ tri đoạn diệt của xúc như vậy, tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của xúc như vậy, khi ấy, vị ấy đoạn trừ tất cả tham tùy miên... và thành tựu diệu pháp này.

– Lành thay, Hiền giả...câu hỏi như sau: Hiền giả, có thể có pháp môn nào khác...?

MƯỜI HAI DUYÊN                                         663

– Chư Hiền, có thể có. Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri sáu nhập, tuệ tri tập khởi của sáu nhập, tuệ tri đoạn diệt của sáu nhập, tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của sáu nhập, khi ấy Thánh đệ tử có chánh tri kiến... và thành tựu diệu pháp này.

Chư Hiền, thế nào là sáu nhập, thế nào là tập
khởi của sáu nhập, thế nào là đoạn diệt của sáu nhập,
thế nào là con đường đưa đến đoạn diệt của sáu
nhập?

 Chư Hiền, có sáu nhập này: nhãn nhập, nhĩ
nhập, tỷ nhập, thiệt nhập, thân nhập, ý nhập.
 Từ tập khởi của danh sắc có tập khởi của
sáu nhập;
 Từ đoạn diệt của danh sắc có đoạn diệt của
sáu nhập;
 Và Thánh Đạo Tám Ngành này là con đường
đưa đến đoạn diệt của sáu nhập, tức là:
Chánh Tri kiến... Chánh Định.

Chư Hiền, chỉ khi nào vị Thánh đệ tử tuệ tri sáu
nhập như vậy, tuệ tri tập khởi của sáu nhập như vậy,
tuệ tri đoạn diệt của sáu nhập như vậy, tuệ tri con
đường đưa đến đoạn diệt của sáu nhập như vậy, khi
ấy, vị ấy đoạn trừ tất cả tham tùy miên... và thành tựu
diệu hạnh pháp này.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       664

– Lành thay, Hiền giả... (như trên)... Này Hiền giả, có thể có pháp môn nào khác...?

Chư Hiền, có thể có. Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri danh sắc, tuệ tri tập khởi của danh sắc, tuệ tri đoạn diệt của danh sắc, tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của danh sắc, khi ấy Thánh đệ tử có chánh tri kiến... và thành tựu diệu pháp này.

Chư Hiền, thế nào là danh sắc, thế nào là tập khởi của danh sắc, thế nào là đoạn diệt của danh sắc, thế nào là con đường đưa đến đoạn diệt của danh sắc?

 Thọ, tưởng, tư, xúc, tác ý, chư Hiền, như vậy
gọi là danh; bốn đại và sắc do bốn đại tạo
thành, chư Hiền, như vậy gọi là sắc; như vậy
đây là danh và đây là sắc, Chư Hiền, như vậy
gọi là danh sắc.
 Từ tập khởi của thức, có tập khởi của danh
sắc;
 Từ đoạn diệt của thức, có đoạn diệt của danh
sắc;
 Và Thánh Đạo Tám Ngành này là con đường
đưa đến đoạn diệt của danh sắc, tức là:
Chánh Tri kiến... Chánh Định.

Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri danh sắc

MƯỜI HAI DUYÊN                                      665

như vậy, tuệ tri tập khởi của danh sắc như vậy, tuệ
tri đoạn diệt của danh sắc như vậy, tuệ tri con đường
đưa đến đoạn diệt của danh sắc như vậy, khi ấy, vị
ấy, đoạn trừ tất cả tham tùy miên... và thành tựu diệu
pháp này.

– Lành thay, Hiền giả... (như trên)... Này Hiền giả, có thể có pháp môn nào khác...?

Chư Hiền, có thể có. Chư Hiền, khi nào Thánh
đệ tử tuệ tri thức, tuệ tri tập khởi của thức, tuệ tri
đoạn diệt của thức, tuệ tri con đường đưa đến đoạn
diệt của thức, khi ấy Thánh đệ tử có chánh tri kiến...
và thành tựu diệu pháp này.

Chư Hiền, thế nào là thức, thế nào là tập khởi của thức, thế nào là đoạn diệt của thức, thế nào là con đường đưa đến đoạn diệt của thức?

 Chư Hiền, có sáu loại thức này: nhãn thức,
nhĩ thức, tỷ thức, thiệt thức, thân thức, ý thức.
 Từ tập khởi của hành, có tập khởi của thức;
 Từ đoạn diệt của hành có đoạn diệt của thức;
 Và Thánh Đạo Tám Ngành này là con đường
đưa đến đoạn diệt của thức, tức là: Chánh Tri
kiến... Chánh Định.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       666

Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri thức như vậy, tuệ tri tập khởi của thức như vậy, tuệ tri đoạn diệt của thức như vậy, tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của thức như vậy, khi ấy, vị ấy đoạn trừ tất cả tham tùy miên... và thành tựu diệu pháp này.

– Lành thay, Hiền giả... (như trên)... Này Hiền giả, có thể có pháp môn nào khác...?

– Chư Hiền, có thể có. Chư Hiền, khi nào Thánh
đệ tử tuệ tri hành, tuệ tri tập khởi của hành, tuệ tri
đoạn diệt của hành, tuệ tri con đường đưa đến đoạn
diệt của hành, khi ấy Thánh đệ tử có chánh tri kiến...
và thành tựu diệu pháp này.

Chư Hiền, thế nào là hành, thế nào là tập khởi của hành, thế nào là đoạn diệt của hành, thế nào là con đường đưa đến đoạn diệt của hành?

 Chư Hiền, có ba loại hành này: thân hành,
ngữ hành, tâm hành.
 Từ tập khởi của vô minh, có tập khởi của
hành;
 Từ đoạn diệt của vô minh, có đoạn diệt của
hành;
 Và Thánh Đạo Tám Ngành này là con đường
đưa đến đoạn diệt của hành, tức là: Chánh Tri

MƯỜI HAI DUYÊN                                      667

kiến... Chánh Định.

Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri hành như vậy, tuệ tri tập khởi của hành như vậy, tuệ tri đoạn diệt của hành như vậy, tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của hành như vậy, khi ấy, vị ấy đoạn trừ tất cả tham tùy miên... và thành tựu diệu pháp này.

– Lành thay, Hiền giả... (như trên)... Này Hiền giả, có thể có pháp môn nào khác...?

– Chư Hiền, có thể có. Chư Hiền, khi nào Thánh
đệ tử tuệ tri vô minh, tuệ tri tập khởi của vô minh,
tuệ tri đoạn diệt của vô minh, tuệ tri con đường đưa
đến đoạn diệt của vô minh, khi ấy, Thánh đệ tử có
chánh tri kiến... (như trên)... và thành tựu diệu pháp
này.

Chư Hiền, thế nào là vô minh, thế nào là tập
khởi của vô minh, thế nào là đoạn diệt của vô minh,
thế nào là con đường đưa đến đoạn diệt của vô
minh?

 Sự không tuệ tri về khổ, không tuệ tri về khổ
tập, không tuệ tri về khổ diệt, không tuệ tri về
con đường đưa đến khổ diệt, Chư Hiền, như
vậy gọi là vô minh.
 Từ tập khởi của lậu hoặc, có tập khởi của vô

MƯỜI HAI DUYÊN                                      668

minh;
 Từ đoạn diệt của lậu hoặc, có đoạn diệt của
vô minh;
 Và Thánh Đạo Tám Ngành này là con đường
đưa đến đoạn diệt của vô minh, tức là: Chánh
Tri kiến... Chánh Định.

Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri vô minh
như vậy, tuệ tri tập khởi của vô minh như vậy, tuệ tri
đoạn diệt của vô minh như vậy, tuệ tri con đường đưa
đến đoạn diệt của vô minh như vậy, khi ấy, vị ấy
đoạn trừ tất cả tham tùy miên... và thành tựu diệu
pháp này.

– Lành thay, Hiền giả!

Các vị Tỷ-kheo ấy, sau khi hoan hỷ, tín thọ lời nói Tôn giả Sariputta, liền hỏi thêm Tôn giả Sariputta câu hỏi như sau:

– Này Hiền giả, có thể có pháp môn nào khác,
nhờ pháp môn này Thánh đệ tử có chánh tri kiến, có
tri kiến chánh trực, có lòng tin pháp tuyệt đối và
thành tựu diệu pháp này?

– Chư Hiền, có thể có. Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri lậu hoặc, tuệ tri tập khởi của lậu hoặc, tuệ tri đoạn diệt của lậu hoặc, tuệ tri con đường đưa

MƯỜI HAI DUYÊN                                      669

đến đoạn diệt của lậu hoặc. Chư Hiền, khi ấy Thánh đệ tử có chánh tri kiến, có tri kiến chánh trực, có lòng tin pháp tuyệt đối và thành tựu diệu pháp này.

Chư Hiền, thế nào là lậu hoặc, thế nào là tập
khởi của lậu hoặc, thế nào là đoạn diệt của lậu hoặc,
thế nào là con đường đưa đến đoạn diệt của lậu
hoặc?

 Chư Hiền, có ba lậu hoặc này: dục lậu, hữu
lậu, vô minh lậu.
 Từ tập khởi của vô minh có tập khởi của lậu
hoặc;
 Từ đoạn diệt của vô minh có đoạn diệt của
lậu hoặc
 Và Thánh Đạo Tám Ngành này là con
đường đưa đến đoạn diệt của lậu hoặc, tức là:
Chánh Tri kiến, Chánh Tư duy, Chánh Ngữ,
Chánh Nghiệp, Chánh Mạng, Chánh Tinh
tấn, Chánh Niệm, Chánh Định.

Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri lậu hoặc như vậy, tuệ tri tập khởi của lậu hoặc như vậy, tuệ tri đoạn diệt của lậu hoặc như vậy, tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của lậu hoặc như vậy, khi ấy, vị ấy đoạn trừ tất cả tham tùy miên, tẩy sạch sân tùy miên, nhổ tận gốc kiến mạn tùy miên "Tôi là", đoạn trừ vô

MƯỜI HAI DUYÊN                                        670

minh, khiến minh khởi lên, diệt tận khổ đau ngay
trong hiện tại. Chư Hiền, như vậy Thánh đệ tử có
chánh tri kiến, có tri kiến chánh trực, có lòng tin
pháp tuyệt đối và thành tựu diệu pháp này.

Tôn giả Sariputta thuyết giảng như vậy. Các Tỷ- kheo ấy hoan hỷ, tín thọ lời giảng của Tôn giả Sariputta.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    671

61    Vô minh - Cảm xúc bởi thọ sanh ra do xúc chạm với vô minh - Kinh Pàrileyya – Tương III, 174

Pàrileyya – Tương III, 174

1) Một thời Thế Tôn ở Kosambi, tại vườn Ghosita.

2) Rồi Thế Tôn, vào buổi sáng đắp y, cầm y bát, đi
vào Kosambi để khất thực. Khất thực xong, sau buổi
ăn, trên con đường khất thực trở về, Ngài dọn dẹp
chỗ nằm của mình, cầm y bát, không gọi thị giả,
không tin cho chúng Tăng biết, một mình, không có
người đi theo, ra đi du hành.

3) Rồi một Tỷ-kheo, khi Thế Tôn đi chưa bao lâu, liền đi đến Tôn giả Ànanda; sau khi đến, nói với Tôn giả Ananda:

- Này Hiền giả Ananda, Thế Tôn tự sắp xếp sàng tọa
của mình, cầm y bát, không gọi thị giả, không tin cho
chúng Tăng biết, một mình, không có người đi theo,
ra đi du hành.

4) - Này Hiền giả, trong khi Thế Tôn tự sắp xếp sàng tọa của mình, cầm y bát, không gọi thị giả, không tin cho chúng Tăng biết, một mình, không có người đi

MƯỜI HAI DUYÊN                                     672

theo, ra đi du hành; trong khi ấy, Thế Tôn ưa sống một mình; trong khi ấy, Thế Tôn không muốn ai đi theo Ngài.

5) Rồi Thế Tôn tuần tự du hành, đi đến Pàlileyyaka. Tại đây, Thế Tôn trú ở Pàlileyyaka, dưới gốc cây bhaddasàla.

6) Rồi nhiều Tỷ-kheo đi đến Tôn giả Ananda; sau khi
đến, nói lên với Tôn giả Ananda những lời chào đón
hỏi thăm; sau khi nói lên những lời chào đón hỏi
thăm thân hữu liền ngồi xuống một bên.

7) Ngồi xuống một bên, các Tỷ-kheo ấy nói với Tôn giả Ananda:

- Đã lâu lắm, này Hiền giả Ananda, chúng tôi chưa
được tận mặt nghe Thế Tôn thuyết pháp. Chúng tôi
muốn, này Hiền giả Ananda, được tận mặt nghe Thế
Tôn thuyết pháp.

8) Rồi Tôn giả Ananda cùng với các Tỷ-kheo ấy đi
đến Pàlileyyaka, gốc cây bhaddasàla, chỗ Thế Tôn
ở; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một
bên.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   673

9) Rồi Thế Tôn thuyết pháp cho các Tỷ-kheo ấy, giảng giải, khích lệ, làm cho phấn khởi, làm cho hoan hỷ.

10) Lúc bấy giờ, một Tỷ-kheo sanh khởi suy nghĩ như sau: "Biết như thế nào, thấy như thế nào, các lậu hoặc được đoạn tận lập tức?"

11) Thế Tôn với tâm của mình biết được suy nghĩ của Tỷ-kheo ấy, liền nói với các Tỷ-kheo:

- Này các Tỷ-kheo, pháp đã được giải thích, thuyết
giảng. Bốn niệm xứ đã được giải thích, thuyết giảng.
Bốn chánh cần đã được giải thích, thuyết giảng.
Bốn như ý túc đã được giải thích, thuyết giảng. Năm
căn đã được giải thích, thuyết giảng. Năm lực đã
được giải thích, thuyết giảng. Bảy bồ-đề phần đã
được giải thích, thuyết giảng. Thánh đạo Tám
ngành đã được giải thích, thuyết giảng. Như vậy,
này các Tỷ-kheo, pháp được Ta giải thích, thuyết
giảng.

12) Dầu cho, này các Tỷ-kheo, các pháp được Ta giải thích, thuyết giảng như vậy, nhưng ở đây có Tỷ-kheo khởi lên suy nghĩ sau đây: "Biết như thế nào, thấy như thế nào, các lậu hoặc được đoạn tận lập tức?"

MƯỜI HAI DUYÊN                                     674

13-16) Này các Tỷ-kheo, biết như thế nào, thấy như thế nào, các lậu hoặc được đoạn tận lập tức?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, kẻ vô văn phàm phu không
thấy rõ các bậc Thánh, không thuần thục pháp các
bậc Thánh, không tu tập pháp các bậc Thánh, không
thấy rõ các bậc Chân nhân, không thuần thục pháp
các bậc Chân nhân, không tu tập pháp các bậc Chân
nhân, quán sắc như là tự ngã, sự quán như vầy là
hành.

Hành ấy lấy gì làm nhân, lấy gì làm tập khởi, lấy gì sanh, lấy gì làm hiện hữu?

Đối với kẻ vô văn phàm phu, này các Tỷ-kheo, cảm
xúc bởi thọ sanh ra do xúc chạm với vô minh, khát
ái sanh. Từ khát ái ấy, hành ấy sanh. Như vậy, này
các Tỷ-kheo, hành ấy là vô thường, hữu vi, do duyên
sanh. Khát ái ấy là vô thường, hữu vi, do duyên
sanh. Thọ ấy... xúc ấy là vô thường, hữu vi, do duyên
sanh. Vô minh ấy là vô thường, hữu vi, do duyên
sanh. Do biết vậy, do thấy vậy, các lậu hoặc được
đoạn tận lập tức.

17) Vị ấy có thể không quán sắc như là tự ngã, nhưng có thể quán tự ngã như là có sắc. Sự quán ấy, này các Tỷ-kheo, là hành. Hành ấy lấy gì làm nhân, lấy gì làm tập khởi, lấy gì sanh, lấy gì làm hiện hữu? Đối

MƯỜI HAI DUYÊN                                      675

với kẻ vô văn phàm phu, này các Tỷ-kheo, cảm xúc bởi thọ sanh ra do xúc chạm với vô minh, khát ái sanh. Do khát ái ấy, hành ấy sanh. Như vậy, này các Tỷ-kheo, hành ấy là vô thường, hữu vi, do duyên sanh. Khát ái ấy... thọ ấy... xúc ấy... vô minh ấy là vô thường, hữu vi, do duyên sanh. Do biết vậy, thấy vậy, này các Tỷ-kheo, các lậu hoặc được đoạn tận lập tức.

18) Vị ấy có thể không quán sắc như là tự ngã, không quán tự ngã như là có sắc, nhưng có thể quán sắc ở trong tự ngã. Quán ấy, này các Tỷ-kheo, là hành. Hành ấy lấy gì làm nhân, lấy gì làm tập khởi, lấy gì sanh, lấy gì làm hiện hữu? Đối với kẻ vô văn phàm phu, này các Tỷ-kheo, cảm xúc bởi thọ sanh ra do xúc chạm với vô minh, khát ái sanh. Do khát ái ấy, hành ấy sanh. Như vậy, này các Tỷ-kheo, hành ấy là vô thường, hữu vi, do duyên sanh. Khát ái ấy... thọ ấy... xúc ấy... vô minh ấy là vô thường, hữu vi, do duyên sanh. Do biết vậy, thấy vậy, này các Tỷ-kheo, các lậu hoặc được đoạn tận lập tức.

19) Vị ấy có thể không quán sắc như là tự ngã, có thể không quán tự ngã như là có sắc, có thể không quán sắc ở trong tự ngã, nhưng có thể quán tự ngã ở trong sắc. Sự quán ấy, này các Tỷ-kheo, là hành. Hành ấy lấy gì làm nhân, lấy gì làm tập khởi, lấy gì sanh, lấy gì làm hiện hữu? Đối với kẻ vô văn phàm phu, do

MƯỜI HAI DUYÊN                                        676

cảm xúc bởi thọ sanh ra do xúc chạm với vô minh,
khát ái sanh. Do khát ái ấy, hành ấy sanh. Như vậy,
này các Tỷ-kheo, hành ấy là vô thường, hữu vi, do
duyên sanh. Khát ái ấy... thọ ấy... xúc ấy... vô minh
ấy là vô thường, hữu vi, do duyên sanh. Do biết vậy,
thấy vậy, này các Tỷ-kheo, các lậu hoặc được đoạn
tận lập tức.

20-21) Vị ấy có thể không quán sắc như là tự ngã, có thể không quán tự ngã như là có sắc, có thể không quán sắc ở trong tự ngã, có thể không quán tự ngã ở trong sắc. Nhưng có thể quán thọ như là tự ngã, và có thể quán tự ngã như là có thọ, có thể quán thọ ở trong tự ngã, và có thể quán tự ngã ở trong thọ.

22-23). .. có thể quán tưởng... có thể quán các hành...

24). .. có thể quán thức như là tự ngã, có thể quán tự ngã như là có thức; có thể quán thức ở trong tự ngã; và có thể quán tự ngã ở trong thức. Sự quán ấy, này các Tỷ-kheo, là hành. Hành ấy lấy gì làm nhân, lấy gì làm tập khởi, lấy gì sanh, lấy gì làm hiện hữu? Đối với kẻ vô văn phàm phu, do cảm xúc bởi thọ sanh ra do xúc chạm với vô minh, khát ái sanh. Do khát ái ấy, hành ấy sanh. Như vậy, này các Tỷ-kheo, hành ấy là vô thường, hữu vi, do duyên sanh. Khát ái ấy... thọ ấy... xúc ấy... vô minh ấy là vô thường, hữu vi,

MƯỜI HAI DUYÊN                                      677

do duyên sanh. Do biết vậy, thấy vậy, này các Tỷ- kheo, các lậu hoặc được đoạn tận lập tức.

25) Vị ấy có thể không quán sắc như là tự ngã; có thể không quán thọ như là tự ngã; có thể không quán tưởng... không quán các hành... không quán thức như là tự ngã. Nhưng có thể có (tà) kiến như sau: "Đây là tự ngã, đây là thế giới; sau khi chết, tôi sẽ trở thành thường còn, thường hằng, thường trú, không chịu sự biến hoại". Nhưng thường kiến ấy, này các Tỷ-kheo, là hành. Hành ấy lấy gì làm nhân, lấy gì làm tập khởi... Do biết như vậy, thấy như vậy, này các Tỷ-kheo, các lậu hoặc được đoạn tận lập tức.

26) Vị ấy có thể không quán sắc như là tự ngã; không
quán thọ... không quán tưởng... không quán các
hành... không quán thức là tự ngã; có thể không có
( tà) kiến như sau: "Đây là tự ngã, đây là thế giới;
sau khi chết, tôi sẽ trở thành thường còn, thường
hằng, thường trú, không chịu sự biến hoại ". Nhưng
vị ấy có thể có (tà) kiến như sau: "Nếu trước ta không
có, thời nay không có của ta. Nếu ta sẽ không có, thời
sẽ không có của ta".

27) Đoạn kiến ấy, này các Tỷ-kheo, là hành. Nhưng hành ấy, lấy gì làm nhân, lấy gì làm tập khởi, lấy gì sanh khởi, lấy gì làm hiện hữu? Đối với kẻ vô văn phàm phu, này các Tỷ-kheo, do cảm xúc bởi thọ sanh

MƯỜI HAI DUYÊN                                      678

ra do xúc chạm với vô minh, khát ái sanh. Do khát ái
ấy, hành ấy sanh. Như vậy, này các Tỷ-kheo, hành
ấy là vô thường, hữu vi, do duyên sanh. Khát ái ấy...
thọ ấy... vô minh ấy là vô thường, hữu vi, do duyên
sanh. Do biết vậy, thấy vậy, này các Tỷ-kheo, các lậu
hoặc được đoạn tận lập tức.

28) Vị ấy có thể không quán sắc như là tự ngã...
không quán thọ... không quán tưởng... không quán
các hành... không quán thức như là tự ngã... không
quán tự ngã ở trong thức; không có (tà) kiến như sau:
"Đây là tự ngã, đây là thế giới; sau khi chết tôi sẽ
thường còn, thường hằng, thường trú, không chịu sự
biến hoại"; có thể không có (tà) kiến như sau: "Nếu
trước ta không có, thời nay không có của ta. Nếu ta
sẽ không có, thời sẽ không có của ta". Nhưng vị ấy
có thể nghi hoặc, do dự, không đạt được cứu cánh
trong Chánh pháp này.

29) Nhưng này các Tỷ-kheo, sự nghi hoặc, do dự, không đạt được cứu cánh trong Chánh pháp này là hành. Hành ấy lấy gì làm nhân, lấy gì làm tập khởi, lấy gì sanh, lấy gì làm hiện hữu? Đối với kẻ vô văn phàm phu, này các Tỷ-kheo, do cảm xúc bởi thọ sanh ra do xúc chạm với vô minh, khát ái sanh. Do khát ái ấy, hành ấy sanh. Như vậy, này các Tỷ-kheo, hành ấy là vô thường, hữu vi, do duyên sanh. Khát ái ấy

MƯỜI HAI DUYÊN                                     679

là vô thường, hữu vi, do duyên sanh. Thọ ấy là vô
thường, hữu vi, do duyên sanh. Xúc ấy là vô thường,
hữu vi, do duyên sanh. Vô minh ấy là vô thường,
hữu vi, do duyên sanh.

30) Này các Tỷ-kheo, do biết như vậy, thấy như vậy, các lậu hoặc được đoạn tận lập tức.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   680

62    Vô minh - Cội rể của các ác bất thiện pháp là vô minh - Kinh Chóp Mái – Tương II, 459

Chóp Mái – Tương II, 459

1) Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Sàvatthi (Xá-vệ), Jetavana (Kỳ- đà Lâm), tại vườn ông Anàthapindika (Cấp Cô Độc).

2) Ở đây, Thế Tôn nói như sau:

3) - Ví như, này các Tỷ-kheo, một ngôi nhà có nóc
nhọn cao, phàm có những cây kèo xa nào, tất cả
chúng đều đi đến góc nhọn, đều quy tựa vào góc
nhọn, đều châu đầu vào góc nhọn, tất cả chúng đều
đâm đầu vào một gốc.

4) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, phàm có những bất thiện pháp nào, tất cả chúng đều lấy vô minh làm cội rễ, đều lấy vô minh làm điểm tựa, đều châu đầu vào vô minh, tất cả chúng đều đâm đầu vào một gốc.

5) Do vậy, này các Tỷ-kheo, các Ông cần phải học tập như sau: "Chúng ta hãy sống không phóng dật".

MƯỜI HAI DUYÊN                                    681

MƯỜI HAI DUYÊN   682

63    Vô minh - Do không giác ngộ... mà Ta và các ông phải... - Kinh GIÁC NGỘ – Tăng I, 549

GIÁC NGỘ – Tăng I, 549

Như vậy, tôi nghe:

Một thời, Thế Tôn trú ở giữa dân chúng Vajji, tại làng Bhanda. Tại đấy, Thế Tôn bảo các Tỷ-kheo:

- Này các Tỷ-kheo.

- Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Các tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

2.- Này các Tỷ-kheo, do không giác ngộ, không thể
nhập bốn pháp, như vậy phải chạy dài, phải luân
chuyển trong một thời gian dài, đối với Ta và đối
với các Thầy!

3. Thế nào là bốn?

- Này các Tỷ-kheo, do không giác ngộ, không thể nhập Thánh giới, như vậy phải chạy dài, phải

MƯỜI HAI DUYÊN                                 683

luân chuyển trong một thời gian dài, đối với Ta
và đối với các Thầy.
- Này các Tỷ-kheo, do không giác ngộ, không thể
nhập Thánh định, …
- …Thánh tuệ, …
- …Thánh giải thoát, như vậy phải chạy dài,
phải luân chuyển trong một thời gian dài, đối
với Ta và đối với các Thầy.

4. Này các Tỷ-kheo, khi nào Thánh giới này được
giác ngộ, được thể nhập; Thánh tuệ được giác ngộ,
được thể nhập; Thánh định được giác ngộ, được thể
nhập; Thánh giải thoát được giác ngộ, được thể nhập;
hữu ái được chặt đứt, dây cột của hữu được đoạn tận,
nay không còn tái sanh.

Thế Tôn nói như vậy. Thiện Thệ sau khi nói như vậy, bậc Đạo sư lại nói thêm:

Giới, Thiền định, Trí tuệ
Với giải thoát vô thượng
Gotama danh xưng
Giác ngộ những pháp này
Đức Phật thắng tri chúng
Thuyết pháp cho Tỷ-kheo
Đạo sư đoạn tận khổ
Bậc Tuệ nhãn tịch tịnh.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    684

64    Vô minh - Do không giác ngộ... mà Ta và các ông phải... - Kinh Minh 1 – Tương V, 625

Minh 1 – Tương V, 625

1) Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú giữa các dân chúng Vajji, tại Kotigàma.

2) Tại đấy, Thế Tôn nói với các Tỷ-kheo:

-- Này các Tỷ-kheo, do không giác ngộ, do không
thông đạt bốn Thánh đế mà Ta và các Ông lâu ngày
phải dong ruổi, lưu chuyển như thế này. Thế nào
là bốn?

3) Do không giác ngộ, do không thông đạt Thánh đế về Khổ, này các Tỷ-kheo, nên Ta và các Ông lâu ngày phải dong ruổi, lưu chuyển như thế này.

... Thánh đế về Khổ tập...

... Thánh đế về Khổ diệt...

Do không giác ngộ, do không thông đạt Thánh đế về Con Đường đưa đến Khổ diệt, này các Tỷ-kheo, nên

MƯỜI HAI DUYÊN                                  685

Ta và các Ông lâu ngày phải dong ruổi, lưu chuyển như thế này.

4) Này các Tỷ-kheo, Nhưng nay, Thánh đế về Khổ
này đã được giác ngộ, đã được thông đạt, Thánh đế
về Khổ tập đã được giác ngộ, đã được thông đạt
Thánh đế về Khổ diệt đã được giác ngộ, đã được
thông đạt Thánh đế về Con Đường đưa đến Khổ diệt
đã được giác ngộ, đã được thông đạt. Được chặt đứt
là hữu ái, được đoạn tận là những gì đưa đến tái sanh
(bhavanetti). Nay không còn tái sanh nữa.

5) Thế Tôn thuyết giảng như vậy... bậc Đạo Sư lại nói thêm:

Do     không      như      thật     thấy,
Bốn     sự     thật      bậc      Thánh,
Phải    lâu    ngày     luân     chuyển,
Trải    qua     nhiều      đời     sống.
Khi    chúng       được      thấy     rõ,
Mầm      tái    sanh      nhổ      sạch,
Gốc     khổ     được       đoạn      tận,
Nay không còn tái sanh.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     686

65      Vô minh - Do không giác ngộ... mà Ta và các ông phải... - Kinh MẶT TRỜI – Tăng III, 418

MẶT TRỜI –Tăng III, 418

1. Như vầy tôi nghe:

Một thời Thế Tôn ở Vesàlì, tại rừng Ambapàli. Tại
đấy, Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo: "Này các Tỷ-kheo".
"Thưa vâng, bạch Thế Tôn". Các Tỷ-kheo ấy vâng
đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

2.

 Này các Tỷ-kheo, các hành là vô thường.
 Này các Tỷ-kheo, các hành là không có kiên cố.
 Này các Tỷ-kheo, các hành là không an ổn.
 Cho đến như vậy, này các Tỷ-kheo, là vừa đủ
để nhàm chán, là vừa đủ để ly tham, là vừa đủ
để giải thoát đối với tất cả hành.

 Núi chúa Sineru, này các Tỷ-kheo, dài 84 ngàn do
tuần, rộng 84 ngàn do tuần, chìm xuống biển lớn
84 ngàn do tuần, nổi lên trên biển lớn 84 ngàn do
tuần. Này các Tỷ-kheo, rồi có thời, nhiều năm,
nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm, nhiều trăm

MƯỜI HAI DUYÊN                                     687

ngàn năm, trời không mưa. Khi không có mưa, các loài chủng tử, các loài thực vật, các rừng rậm dược thảo đều khô héo cằn cỗi không có tồn tại.

Như vậy, này các Tỷ-kheo, các hành là vô thường.
Này các Tỷ-kheo, các hành là không có kiên cố. Này
các Tỷ-kheo, các hành là không an ổn. Cho đến như
vậy, này các Tỷ-kheo, là vừa đủ để nhàm chán, là
vừa đủ để ly tham, là vừa đủ để giải thoát đối với tất
cả các hành.

 Này các Tỷ-kheo, rồi có thời, sau một thời gian rất dài, mặt trời thứ hai hiện ra.

3. Này các Tỷ-kheo, khi mặt trời thứ hai có mặt, thời
tất cả sông nhỏ, ao nhỏ khô cạn, khô kiệt, không có
tồn tại. Như vậy, này các Tỷ-kheo, các hành là vô
thường... là vừa đủ để giải thoát đối với tất cả các
hành.

 Này các Tỷ-kheo, rồi có một thời, sau một thời gian rất dài, mặt trời thứ ba hiện ra.

4. Này các Tỷ-kheo, khi mặt trời thứ ba có mặt, thời các sông lớn như sông Hằng, sống Yamunà, Aciravatì, Sarabhù, Mahì, các con sông ấy bị khô cạn, bị khô kiệt, không có tồn tại. Như vậy, này các

MƯỜI HAI DUYÊN                                      688

Tỷ-kheo, các hành là vô thường... là vừa đủ để giải thoát đối với tất cả các hành.

 Này các Tỷ-kheo, rồi có một thời, sau một thời gian rất dài, mặt trời thứ tư hiện ra.

5. Này các Tỷ-kheo, khi mặt trời thứ tư hiện ra, thời
các biển hồ lớn, từ đấy các sông lớn chảy ra, ví như
Anotattà, Sìhapapàtà, Rathakàrà, Kannamunda,
Kunàlà, Chaddantà, Mandàkinì, các biển hồ ấy bị
khô cạn, bị khô kiệt, không có tồn tại. Như vậy, này
các Tỷ-kheo, các hành là vô thường... là vừa đủ để
giải thoát đối với tất cả các hành.

 Này các Tỷ-kheo, rồi có một thời, sau một thời gian rất dài, mặt trời thứ năm hiện ra.

6. Này các Tỷ-kheo, khi mặt trời thứ năm có mặt, thời nước các biển lớn rút lui một trăm do tuần, nước các biển lớn rút lui hai trăm do tuần, các nước biển lớn rút lui ba trăm do tuần... Nước các biển lớn rút lui bảy trăm do tuần; nước các biển lớn dừng lại sâu đến bảy cây sàla, sáu cây sàla, năm cây sàla, bốn cây sàla, ba cây sàla, hai cây sàla, chỉ một cây sàla. Nước biển lớn dừng lại, sâu đến bảy đầu người, sâu đến sáu đầu người, năm đầu người, bốn đầu người, ba đầu người, hai đầu người, một đầu người, nửa đầu người. Nước các biển lớn dừng lại, sâu chỉ đến eo lưng của

MƯỜI HAI DUYÊN                                       689

người, chỉ đến đầu gối của người, chỉ đến mắt cá của người.

Ví như này các Tỷ-kheo, vào mùa thu khi trời mưa hạt lớn, chỗ này chỗ khác, trong các dấu chân của các con bò cái, có những vũng nước nhỏ đọng lại.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, chỉ còn những vũng nước nhỏ trong dấu chân các con bò cái là nước của biển lớn còn lại, chỗ này chỗ kia.

Này các Tỷ-kheo, khi mặt trời thứ năm hiện ra, nước
biển lớn chỉ bằng độ ngón tay. Như vậy, này các Tỷ-
kheo, các hành là vô thường... là vừa đủ để giải thoát
đối với tất cả các hành.

 Này các Tỷ-kheo, rồi có một thời, sau một thời gian rất dài, mặt trời thứ sáu hiện ra.

7. Này các Tỷ-kheo, khi mặt trời thứ sáu hiện ra, thời đất lớn này và núi chúa Sineru, sanh khói lên, thổi khói lên, phun khói lên.

Ví như, này các Tỷ-kheo, các lò của người thợ gốm mới đốt lửa lên, sanh khói lên, phun khói lên.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, khi mặt trời thứ sáu hiện ra, thời đất lớn này và núi chúa Sineru sanh khói lên, thổi khói lên, phun khói lên.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      690

Như vậy, này các Tỷ-kheo, các hành là vô thường... là vừa đủ để giải thoát đối với tất cả các hành.

 Này các Tỷ-kheo, rồi có một thời, sau một thời gian rất dài, mặt trời thứ bảy hiện ra.

8. Này các Tỷ-kheo, khi mặt trời thứ bảy hiện ra, trái đất lớn này và núi chúa Sineru bốc cháy, rực cháy, trở thành một màn lửa. Và khi quả đất lớn này và núi chúa Sineru cháy đỏ lên, cháy rực lên ngọn lửa do gió thổi bốc cao đến Phạm thiên giới. Các chóp ngọn của núi Sineru, cao đến một, hai, ba, bốn, năm trăm do tuần, khi bị cháy đỏ lên, cháy rực lên, bị cả khối lửa to lớn phá hoại và chinh phục, liền sụp đổ xuống.

Sau khi quả đất lớn và núi Sineru bị cháy đỏ lên, cháy rực lên, không tìm thấy tro và lọ đen.

Ví như, này các Tỷ-kheo, khi bơ và dầu được cháy
đỏ, được cháy rực lên, không tìm thấy tro và lọ đen.
Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, khi quả đất lớn này và
núi chứa Sineru bị cháy đỏ lên, cháy rực lên, không
tìm thấy tro và lọ đen.

 Như vậy, này các Tỷ-kheo, các hành là vô thường.
Này các Tỷ-kheo, các hành là không có kiên cố.
Này các Tỷ-kheo, các hành là không an ổn. Cho
đến như vậy, này các Tỷ-kheo, là vừa đủ để nhàm

MƯỜI HAI DUYÊN                                      691

chán, là vừa đủ để ly tham, là vừa đủ để giải thoát đối với tất cả hành.

Ở đây, này các Tỷ-kheo, ai là người có thể nghĩ rằng, ai là người có thể tin rằng: "Quả đất này và núi chúa Sineru sẽ bị đốt cháy, sẽ bị hủy hoại, sẽ không còn tồn tại nữa", trừ những người đã được chứng kiến.

9. Thuở xưa, này các Tỷ-kheo, có Đạo Sư Sunetta
thuộc ngoại đạo, được ly tham trong các dục. Này
các Tỷ-kheo, Đạo Sư Sunetta có hàng trăm người đệ
tử. Đạo Sư Sunetta thuyết pháp cho các đệ tử về
cọng trú với chư Thiên ở Phạm thiên giới.

Và tất cả những ai nắm hiểu một cách hoàn toàn trọn vẹn lời thuyết dạy của Sunetta, về cọng trú với chư Thiên ở Phạm thiên giới, khi thân hoại mạng chung, họ được sanh lên thiện thú Phạm thiên giới.

Những ai không nắm hiểu một cách hoàn toàn trọn vẹn lời dạy của Sunetta, sau khi thân hoại mạng chung, một số được sanh cộng trú với chư Thiên ở Tha hóa Tự tại, một số được sanh cọng trú với chư Thiên ở Hóa Lạc thiên, một số được sanh cọng trú với chư Thiên ở Đâu-suất Thiên, một số được sanh cọng trú với chư Thiên ở Dạ-ma Thiên, một số được sanh cọng trú với chư Thiên ở Thiên giới Ba mươi ba, một số được sanh cọng trú với chư Thiên ở Bốn

MƯỜI HAI DUYÊN                                     692

Thiên vương, một số được sanh cọng trú với các đại
gia đình Sát-đế-ly, một số được sanh cọng trú với các
đại gia đình Bà-la-môn, một số được sanh cọng trú
với các đại gia đình gia chủ.

10. Rồi này các Tỷ-kheo, Đạo Sư Sunetta suy nghĩ
như sau: "Thật không xứng đáng cho ta trong đời sau
lại có một sanh thú giống như sanh thú của các đệ
tử. Vậy ta hãy tu tập tối thượng từ bi".

Rồi này các Tỷ-kheo, bậc Đạo sư Sunetta trong bảy năm tu tập từ tâm.

- Sau khi tu tập từ tâm bảy năm, trong bảy thành
kiếp hoại kiếp, vị ấy không trở lui lại thế giới này.
- Trong kiếp thành của thế giới, này các Tỷ-kheo,
vị ấy đi đến thế giới của Àbhassara (Quang Âm
thiên).
- Trong kiếp hoại của thế giới, vị ấy được sanh
trong Phạm cung trống không. Tại đấy này các
Tỷ-kheo, vị ấy là Phạm thiên, Đại Phạm thiên, bậc
chiến thắng, bậc vô năng, bấc biến tri, bậc tự tại.
- Ba mươi sáu lần, này các Tỷ-kheo, vị ấy là Thiên
chủ Sakka.
- Nhiều lần bảy lần, vị ấy là vị Chuyển luân Thánh
vương theo Chánh pháp, là vị pháp vương, bậc
chiến thắng bốn phương, đạt được sự thanh bình

MƯỜI HAI DUYÊN                                       693

cho quốc độ, đầy đủ bảy món báu. Vị ấy có hơn
một ngàn người con trai, là những bậc anh hùng,
dũng mãnh, đánh tan địch quân. Và vị ấy chiến
thắng quả đất này xa cho đến hải biên, trị vì quả
đất này không dùng trượng, không dùng dao,
đúng với Chánh pháp.

Này các Tỷ-kheo, Đạo sư Sunetta ấy, dầu cho thọ
mạng lâu dài như vậy, sống lâu dài như vậy, nhưng
không được thoát khỏi sanh, già, chết, sầu, bi, khổ,
ưu, não. Ta nói rằng vị ấy chưa giải thoát khỏi khổ.
Vì cớ sao? Vì rằng vị ấy chưa giác ngộ, chưa thể
nhập bốn pháp.

11. Thế nào là bốn?

Này các Tỷ-kheo, vì không giác ngộ, không thể nhập
Thánh giới; vì không có giác ngộ, không thể nhập
Thánh định; vì không giác ngộ, không thể nhập
Thánh trí tuệ; vì không giác ngộ, không thể nhập
Thánh giải thoát.

Này các Tỷ-kheo, sự kiện là như sau: Khi Thánh giới được giác ngộ, được thể nhập; khi Thánh định được giác ngộ, được thể nhập; khi Thánh trí tuệ được giác ngộ, được thể nhập; khi Thánh giải thoát được giác ngộ, được thể nhập, cắt đứt là hữu ái; sợi dây đưa đến sanh hữu được đoạn tận, nay không có tái sanh.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    694

Thế Tôn nói như vậy. Bậc Thiện Thệ nói xong, bậc Đạo Sư lại nói thêm:

Vô thượng giới và định,
Trí tuệ và giải thoát,
Gotama danh tiếng,
Giác ngộ những pháp này.
Đức Phật với thắng trí,
Thuyết pháp cho Tỷ-kheo,
Bậc Đạo sư đoạn khổ,
Bậc Pháp nhãn tịch tịnh.

MƯỜI HAI DUYÊN                                695

66    Vô minh - Do không giác ngộ... mà Ta và các ông phải... - Kinh ĐẠI BÁT NIẾT BÀN – 16 Trường I, 539

KINH ĐẠI BÁT NIẾT BÀN (MAHA PARINIBBANA SUTTA) – Bài kinh số 16 – Trường I, 539

I

1. Như vầy tôi nghe. Một thời Thế Tôn ở tại Ràjagaha (Vương Xá), trên núi Gijjhakùta (Linh Thứu). Lúc bấy giờ, Ajàtasattu Vedehiputta (A-xà- thế, con bà Vi-đề-hi, vua nước Magadha, muốn chinh phục dân Vajjì (Bạc-kỳ). Vua tự nói: "Ta quyết chinh phạt dân Vajjì này, dầu chúng có uy quyền, có hùng mạnh; ta quyết làm cỏ dân Vajjì; ta sẽ tiêu diệt dân Vajjì; ta sẽ làm cho dân Vajjì bị hoại vong".

2. Rồi Ajàtasattu Vedehiputta, vua nước Magadha nói với Bà-la-môn Vassakara (Vũ Xá), đại thần nước Magadha:

- Này Bà-la-môn, hãy đi đến Thế Tôn, và nhân danh ta, cúi đầu đảnh lễ chân Ngài, vấn an. Ngài có thiểu

MƯỜI HAI DUYÊN                                     696

bệnh, thiểu não, khinh an, khỏe mạnh, lạc trú: "Bạch
Thế Tôn, Ajàtasattu Vedehiputta, vua nước
Magadha cúi đầu đảnh lễ chân Thế Tôn, vấn an Ngài
có thiểu bệnh, thiểu não, khinh an, lạc trú". Và khanh
bạch tiếp: "Bạch Thế Tôn, Ajàtasattu Vedehiputta,
vua nước Magadha muốn chinh phục dân Vajjì, vua
tự nói: "Ta quyết chinh phạt dân Vajjì này, dầu chúng
có uy quyền, có hùng mạnh; ta quyết làm cỏ dân
Vajjì; ta sẽ tiêu diệt dân Vajjì; ta sẽ làm cho dân Vajjì
bị hoại vong". Thế Tôn trả lời khanh thế nào, hãy ghi
nhớ kỹ và nói lại ta biết. Các bậc Thế Tôn không bao
giờ nói lời hư vọng.

- Đại vương, xin vâng!

3. Bà-la-môn Vassakara, đại thần nước Magadha
vâng theo lời dạy của Ajàtasattu Vedehiputta, vua
nước Magadha cho thắng những cỗ xe thù thắng, tự
mình cỡi lên một chiếc, cùng với các cỗ xe ấy đi ra
khỏi Ràjagaha (Vương Xá), đến tại núi Linh Thứu,
đi xe đến chỗ còn dùng xe được, rồi xuống xe đi bộ
đến chỗ Thế Tôn, khi đến liền nói những lời chào
đón hỏi thăm xã giao với Thế Tôn rồi ngồi xuống
một bên. Sau khi ngồi xuống một bên, Bà-la-môn
Vassakara, đại thần nước Magadha, bạch Thế Tôn:

- Tôn giả Gotama, Ajàtasattu Vedehiputta, vua nước

MƯỜI HAI DUYÊN                                         697

Magadha cúi đầu đảnh lễ chân Tôn giả Gotama, vấn
an ngài có thiểu bệnh, thiểu não, khinh an, khỏe
mạnh, lạc trú. Tôn giả Gotama, Ajàtasattu
Vedehiputta, vua nước Magadha muốn chinh phục
dân xứ Vajjì. Vua tự nói: "Ta quyết chinh phạt dân
Vajjì này, dầu chúng có uy quyền, có hùng mạnh, ta
quyết làm cỏ dân Vajjì, ta sẽ tiêu diệt dân Vajjì, ta sẽ
làm cho dân Vajjì bị hoại vọng".

4. Lúc bấy giờ, Tôn giả Ananda đứng quạt sau lưng Thế Tôn. Thế Tôn nói với Tôn giả Ananda:

 Này Ananda, Ngươi có nghe dân Vajjì thường hay tụ họp và tụ họp đông đảo với nhau không?

- Bạch Thế Tôn, con có nghe dân Vajjì thường hay tụ họp và tụ họp đông đảo với nhau.

- Này Ananda, khi nào dân Vajjì thường hay tụ họp và tụ họp đông đảo với nhau, thời này Ananda, dân Vajjì sẽ được cường thịnh, không bị suy giảm.

 Này Ananda, Ngươi có nghe dân Vajjì tụ họp trong niệm đoàn kết, giải tán trong niệm đoàn kết, và làm việc trong niệm đoàn kết không?

- Bạch Thế Tôn, con có nghe dân Vajjì tụ họp trong niệm đoàn kết, giải tán trong niệm đoàn kết, và làm

MƯỜI HAI DUYÊN                                        698

việc trong niệm đoàn kết.

- Này Ananda, khi nào nghe dân Vajjì tụ họp trong
niệm đoàn kết, giải tán trong niệm đoàn kết, và làm
việc trong niệm đoàn kết, này Ananda dân Vajjì sẽ
được cường thịnh, không bị suy giảm.

 Này Ananda, Ngươi có nghe dân Vajjì không ban
hành những luật lệ không được ban hành, không
hủy bỏ những luật lệ đã được ban hành, sống
đúng với truyền thống của dân Vajjì như đã ban
hành thời xưa không?

- Bạch Thế Tôn, con nghe dân Vajjì không ban hành
những luật lệ không được ban hành, không hủy bỏ
những luật lệ đã được ban hành, sống đúng với
truyền thống của dân Vajjì như đã ban hành thuở
xưa.

- Này Ananda, khi nào dân Vajjì, không ban hành
những luật lệ không được ban hành, không hủy bỏ
những luật lệ đã được ban hành, sống đúng với
truyền thống của dân Vajjì như đã ban hành thuở xưa
thời, này Ananda, dân Vajjì sẽ được cường thịnh,
không bị suy giảm.

 Này Ananda, Ngươi có nghe dân Vajjì tôn sùng, kính trọng, đảnh lễ, cúng dường các bậc trưởng

MƯỜI HAI DUYÊN                                   699

lão Vajjì và nghe theo lời dạy của những vị này không?

- Bạch Thế Tôn, con có nghe dân Vajjì tôn sùng, kính trọng, đảnh lễ, cúng dường các bậc trưởng lão Vajjì và nghe theo lời dạy của những vị này.

- Này Ananda, khi nào dân Vajjì tôn sùng, kính
trọng, đảnh lễ, cúng dường các bậc trưởng lão Vajjì
và nghe theo lời dạy của những vị này, thời dân Vajjì
sẽ được cường thịnh, không bị suy giảm.

 Này Ananda, Ngươi có nghe dân Vajjì không có bắt cóc và cưỡng ép những phụ nữ và thiếu nữ Vajjì phải sống với mình không?

- Bạch Thế Tôn, con có nghe dân Vajjì không có bắt khóc và cưỡng ép những phụ nữ và thiếu nữ Vajjì phải sống với mình.

- Này Ananda, khi nào Vajjì không có bắt cóc và
cưỡng ép những phụ nữ và thiếu nữ Vajjì phải sống
với mình thời, này Ananda, dân Vajjì sẽ được cường
thịnh, không bị suy giảm.

 Này Ananda, Ngươi có nghe dân Vajjì tôn sùng, kính trọng, đảnh lễ, cúng dường các tự miếu của Vajjì ở tỉnh thành và ngoài tỉnh thành, không bỏ

MƯỜI HAI DUYÊN                                     700

phế các cúng lễ đã cúng từ trước, đã làm từ trước đúng với quy pháp không?

- Bạch Thế Tôn, con có nghe dân Vajjì tôn sùng, kính
trọng, đảnh lễ, cúng dường các tự miếu của Vajjì ở
tỉnh thành và ngoài tỉnh thành, không bỏ phế các
cúng lễ đã cúng từ trước, đã làm từ trước đúng với
quy pháp.

- Này Ananda, khi nào dân Vajjì tôn sùng, kính
trọng, đảnh lễ, cúng dường các tự miếu của Vajjì ở
tỉnh thành và ngoài tỉnh thành, không bỏ phế các
cúng lễ đã cúng từ trước, đã làm từ trước đúng với
quy pháp, thời này Ananda, dân Vajjì sẽ được cường
thịnh, không bị suy giảm.

 Này Ananda, Ngươi có nghe dân Vajjì bảo hộ, che
chở, ủng hộ đúng pháp các vị A-la-hán ở tại Vajjì
khiến các vị A-la-hán chưa đến sẽ đến trong xứ,
và những vị A-la-hán đã đến được sống an lạc
không?

- Bạch Thế Tôn, con nghe dân Vajjì bảo hộ, che chở,
ủng hộ đúng pháp các vị A-la-hán ở tại Vajjì khiến
các vị A-la-hán chưa đến sẽ đến trong xứ, và những
vị A-la-hán đã đến được sống an lạc.

- Này Ananda, khi nào dân Vajjì bảo hộ, che chở,

MƯỜI HAI DUYÊN                                    701

ủng hộ đúng pháp các vị A-la-hán ở tại Vajjì khiến
các vị A-la-hán chưa đến sẽ đến trong xứ, và những
vị A-la-hán đã đến được sống an lạc, thời này
Ananda, dân Vajjì sẽ được cường thịnh, không bị suy
giảm.

5. Rồi Thế Tôn nói với Bà-la-môn Vassakara, đại thần nước Magadha:

- Này Bà-la-môn, một thời Ta sống ở Vesàli tại tự
miếu Sàrandada, Ta dạy cho dân Vajjì bảy pháp
bất thối này. Này Bà-la-môn, khi nào bảy pháp bất
thối được duy trì giữa dân Vajjì, khi nào dân Vajjì
được giảng dạy bảy pháp bất thối này, thời Bà-la-
môn, dân Vajjì sẽ được cường thịnh, không bị suy
giảm.

Khi được nói vậy, Bà-la-môn Vassakara, đại thần nước Magadha bạch Thế Tôn:

- Tôn giả Gotama, nếu dân Vajjì chỉ hội đủ một pháp
bất thối này, thời dân Vajjì nhất định được cường
thịnh, không bị suy giảm, huống nữa là đủ cả bảy
pháp bất thối. Tôn giả Gotama, Ajàtasattu
Vedehiputta, vua nước Magadha không thể đánh bại
dân Vajjì ở chiến trận trừ phi dùng ngoại giao hay kế
ly gián. Tôn giả Gotama, nay chúng con phải đi,
chúng con có nhiều việc và có nhiều bổn phận.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     702

- Này Bà-la-môn, Người hãy làm những gì Ngươi nghĩ là hợp thời.

Bà-la-môn Vassakara, vị đại thần nước Magadha hoan hỷ, tán thán lời dạy của Thế Tôn, từ chỗ ngồi đứng dậy và từ biệt.

6. Khi Bà-la-môn Vassakara đi chưa bao lâu, Thế Tôn nói với Tôn giả Ananda:

- Này Ananda, hãy đi và tập họp tại giảng đường tất cả những vị Tỷ-kheo sống gần Ràjagaha (Vương Xá).

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Tôn giả Ananda vâng theo lời dạy Thế Tôn, đi tập
họp tất cả những vị Tỷ-kheo sống gần Vương Xá rồi
đi đến Thế Tôn, đảnh lễ Ngài, đứng một bên và bạch
Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, Tỷ-kheo Tăng đã tu họp. Bạch Thế Tôn, Ngài hãy làm những gì Ngài nghĩ là hợp thời.

Rồi Thế Tôn, từ chỗ ngồi đứng dậy, đi đến giảng đường, ngồi trên chỗ ngồi đã soạn sẵn và nói với các vị Tỷ-kheo:

MƯỜI HAI DUYÊN                                    703

 Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng bảy pháp bất thối. Hãy nghe và suy nghiệm kỹ. Ta sẽ giảng.

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Những vị Tỷ-kheo ấy trả lời Thế Tôn. Thế Tôn giảng như sau:

1.   Này các Tỷ-kheo, khi nào chúng Tỷ-kheo
thường hay tụ họp và tụ họp đông đảo với nhau,
thời này các Tỷ-kheo, chúng Tỷ-kheo sẽ được
cường thịnh, không bị suy giảm.

2.   Này các Tỷ-kheo, khi nào chúng Tỷ-kheo tụ
họp trong niệm đoàn kết, giải tán trong niệm
đoàn kết, và làm việc Tăng sự trong niệm đoàn
kết, thời này các Tỷ-kheo, chúng Tỷ-kheo sẽ
được cường thịnh, không bị suy giảm.

3.   Này các Tỷ-kheo, khi nào chúng Tỷ-kheo
không ban hành những luật lệ không được ban
hành, không hủy bỏ những luật lệ đã được ban
hành, sống đúng với những học giới được ban
hành, thời này các Tỷ-kheo, chúng Tỷ-kheo sẽ
được cường thịnh, không bị suy giảm.

4.   Này các Tỷ-kheo, khi nào chúng Tỷ-kheo tôn sùng, kính trọng, đảnh lễ, cúng dường các bậc

MƯỜI HAI DUYÊN                                     704

Tỷ-kheo thượng tọa những vị này là những vị
giàu kinh nghiệm, niên cao lạp trưởng, bậc cha
của chúng Tăng, bậc thầy của chúng Tăng và
nghe theo lời dạy của những vị này, thời này
các Tỷ-kheo, chúng Tỷ-kheo sẽ được cường
thịnh, không bị suy giảm.

5.   Này các Tỷ-kheo, khi nào chúng Tỷ-kheo
không bị chi phối bởi tham ái, tham ái này tác
thành một đời sống khác, thời này các Tỷ-kheo,
chúng Tỷ-kheo sẽ được cường thịnh, không bị
suy giảm.

6.   Này các Tỷ-kheo, khi nào chúng Tỷ-kheo thích
sống những chỗ nhàn tịnh, thời này các Tỷ-
kheo, chúng Tỷ-kheo sẽ được cường thịnh,
không bị suy giảm.

7.   Này các Tỷ-kheo, khi nào chúng Tỷ-kheo tự
thân an trú chánh niệm, khiến các bạn đồng tu
thiện chí chưa đến muốn đến ở, và các bạn
đồng tu thiện chí đã đến ở, được sống an lạc,
thời này các Tỷ-kheo, chúng Tỷ-kheo sẽ được
cường thịnh, không bị suy giảm.

Này các Tỷ-kheo, khi nào bảy pháp bất thối này được duy trì giữa các vị Tỷ-kheo, khi nào các vị Tỷ- kheo được dạy bảy pháp bất thối này, thời này các

MƯỜI HAI DUYÊN                                     705

Tỷ-kheo, chúng Tỷ-kheo sẽ được cường thịnh, không bị suy giảm.

7. Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng bảy pháp bất thối khác, hãy nghe và suy nghiệm kỹ. Ta sẽ nói.

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Những vị Tỷ-kheo đáp ứng Thế Tôn. Thế Tôn nói:

1.   Này các Tỷ-kheo, khi nào chúng Tỷ-kheo
không ưa thích làm thế sự, không hoan hỷ làm
thế sự, không đam mê làm thế sự, thời này các
Tỷ-kheo, chúng Tỷ-kheo sẽ được cường thịnh,
không bị suy giảm.

2.   Này các Tỷ-kheo, khi nào chúng Tỷ-kheo
không ưa thích phiếm luận, không hoan hỷ
phiếm luận, không đam mê phiếm luận, thời
này các Tỷ-kheo, chúng Tỷ-kheo sẽ được
cường thịnh, không bị suy giảm.

3.   Này các Tỷ-kheo, khi nào chúng Tỷ-kheo
không ưa thích ngủ nghỉ, thời này các Tỷ-kheo,
chúng Tỷ-kheo sẽ được cường thịnh, không bị
suy giảm.

4.   Này các Tỷ-kheo, khi nào chúng Tỷ-kheo

MƯỜI HAI DUYÊN                                     706

không ưa thích quần tụ, không hoan hỷ quần
tụ, không đam mê quần tụ, thời này các Tỷ-
kheo, chúng Tỷ-kheo sẽ được cường thịnh,
không bị suy giảm.

5.   Này các Tỷ-kheo, khi nào chúng Tỷ-kheo
không có ác dục vọng, không bị chi phối bởi ác
dục vọng, thời này các Tỷ-kheo, chúng Tỷ-
kheo sẽ được cường thịnh, không bị suy giảm.

6.   Này các Tỷ-kheo, khi nào chúng Tỷ-kheo
không bạn bè ác dục vọng, không thân tín ác
dục vọng, không cộng hành với ác dục vọng,
thời này các Tỷ-kheo, chúng Tỷ-kheo sẽ được
cường thịnh, không bị suy giảm.

7.   Này các Tỷ-kheo, khi nào chúng Tỷ-kheo
không dừng ở nửa chừng, giữa sự đạt đáo
những quả vị thấp kém và những quả vị thù
thắng, thời này các Tỷ-kheo, chúng Tỷ-kheo sẽ
được cường thịnh, không bị suy giảm.

Này các Tỷ-kheo, khi nào bảy pháp bất thối này được
duy trì giữa các vị Tỷ-kheo, khi nào các vị Tỷ-kheo
được dạy bảy pháp bất thối này, thời này các Tỷ-
kheo, chúng Tỷ-kheo sẽ được cường thịnh, không bị
suy giảm.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     707

8. Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng bảy pháp bất thối khác, hãy nghe và suy nghiệm kỹ. Ta sẽ nói.

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Những vị Tỷ-kheo ấy đáp ứng Thế Tôn. Thế Tôn nói:

- Này các Tỷ-kheo, khi nào chúng Tỷ-kheo có tín tâm, có tàm, có quý, có nghe nhiều, có tinh tấn, có chánh niệm, có trí tuệ, thời này các Tỷ-kheo, chúng Tỷ-kheo sẽ được cường thịnh, không bị suy giảm.

Này các Tỷ-kheo, khi nào bảy pháp bất thối này được
duy trì giữa các vị Tỷ-kheo, khi nào các vị Tỷ-kheo
được dạy bảy pháp bất thối này, thời này các Tỷ-
kheo, chúng Tỷ-kheo sẽ được cường thịnh, không bị
suy giảm.

9. Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng bảy pháp bất thối khác, hãy nghe và suy nghiệm kỹ. Ta sẽ nói.

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Chư Tỷ-kheo đáp ứng. Thế Tôn nói:

- Này các Tỷ-kheo, khi nào chúng Tỷ-kheo tụ tập niệm giác chi, tụ tập trạch pháp giác chi, tu tập tinh tấn giác chi,tu tập hỷ giác chi, tu tập khinh an giác

MƯỜI HAI DUYÊN                                      708

chi, tu tập định giác chi, tu tập xả giác chi, thời này các Tỷ-kheo, chúng Tỷ-kheo sẽ được cường thịnh, không bị suy giảm.

Này các Tỷ-kheo, khi nào bảy pháp bất thối này được
duy trì giữa các vị Tỷ-kheo, khi nào các vị Tỷ-kheo
được dạy bảy pháp bất thối này, thời này các Tỷ-
kheo, chúng Tỷ-kheo sẽ được cường thịnh, không bị
suy giảm.

10. Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng bảy pháp bất thối khác, hãy nghe và suy nghiệm kỹ. Ta sẽ nói.

- Xin vâng bạch Thế Tôn!

Những vị Tỷ-kheo ấy đáp ứng Thế Tôn. Thế Tôn nói:

- Này các Tỷ-kheo, khi nào chúng Tỷ-kheo tụ tập vô
thường tưởng, tu tập vô ngã tưởng, tu tập bất tịnh
tưởng, tu tập nguy hiểm tưởng, tu tập xả ly tưởng, tu
tập vô tham tưởng, tu tập diệt tưởng, thời này các
Tỷ-kheo, chúng Tỷ-kheo sẽ được cường thịnh,
không bị suy giảm.

Này các Tỷ-kheo, khi nào bảy pháp bất thối này được duy trì giữa các vị Tỷ-kheo, khi nào các vị Tỷ-kheo được dạy bảy pháp bất thối này, thời này các Tỷ- kheo, chúng Tỷ-kheo sẽ được cường thịnh, không bị

MƯỜI HAI DUYÊN                                       709

suy giảm.

11. Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng sáu pháp bất thối, hãy nghe và suy nghiệm kỹ. Ta sẽ giảng.

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Những vị Tỷ-kheo ấy đáp ứng Thế Tôn. Thế Tôn nói:

1.   Này các, Tỷ-kheo khi nào các vị Tỷ-kheo đối
với các vị đồng tu phạm hạnh, tại chỗ đông
người và vắng người, gìn giữ thân nghiệp từ
hòa, thời này các Tỷ-kheo, chúng Tỷ-kheo sẽ
được cường thịnh, không bị suy giảm.

2.   Này các Tỷ-kheo, khi nào các vị Tỷ-kheo đối
với các vị đồng tu phạm hạnh, tại chỗ đông
người và vắng người, gìn giữ khẩu nghiệp từ
hòa...

3.   ... gìn giữ ý nghiệp từ hòa tại chỗ đông người
và vắng người, thời này các Tỷ-kheo, chúng
Tỷ-kheo sẽ được cường thịnh, không bị suy
giảm.

4.   Này các Tỷ-kheo, khi nào các vị Tỷ-kheo phân phối không thiên vị, chung thọ hưởng với các bạn giới đức đồng tu, mọi lợi dưỡng chơn

MƯỜI HAI DUYÊN                                     710

chánh, hợp pháp, cho đến những vật thọ lãnh
trong bát khất thực, thời này các Tỷ-kheo,
chúng Tỷ-kheo sẽ được cường thịnh, không bị
suy giảm.

5.   Này các Tỷ-kheo, khi nào các vị Tỷ-kheo sống
với các bạn đồng tu, tại chỗ đông người, và
vắng người, trong sự thọ trì những giới luật,
đúng với Sa-môn hạnh, những giới luật không
bị gẫy vụn, không bị sứt mẻ, không bị tỳ vết,
không bị uế trược, những giới luật đưa đến giải
thoát, được người có trí tán thán, không bị ô
nhiễm bởi mục đích sai lạc, những giới luật
hướng đến định tâm, thời này các Tỷ-kheo,
chúng Tỷ-kheo sẽ được cường thịnh, không bị
suy giảm.

6.   Này các Tỷ-kheo, khi nào các vị Tỷ-kheo sống
với các bạn đồng tu, tại chỗ đông người và
vắng người, trong sự thọ trì những tri kiến
đúng với Sa-môn hạnh, những thánh tri
kiến đưa đến giải thoát, hướng đến sự diệt tận
khổ đau cho những ai thiệt hành theo, thời này
các Tỷ-kheo, chúng Tỷ-kheo sẽ được cường
thịnh, không bị suy giảm.

Này các Tỷ-kheo, khi nào sáu pháp bất thối này

MƯỜI HAI DUYÊN                                      711

được duy trì giữa các vị Tỷ-kheo, khi nào các vị Tỷ-
kheo được dạy sáu pháp bất thối này, thời này các
Tỷ-kheo, chúng Tỷ-kheo sẽ được cường thịnh,
không bị suy giảm.

12. Trong thời gian Thế Tôn ở Vương Xá tại núi Linh
Thứu, pháp thoại này được giảng cho chúng Tỷ-
kheo: "Đây là Giới, đây là Định, đây là Tuệ. Định
cùng tu với Giới sẽ đưa đến quả vị lớn, lợi ích lớn.
Tuệ cùng tu với Định sẽ đưa đến quả vị lớn, lợi ích
lớn. Tâm cùng tu với Tuệ sẽ đưa đến giải thoát
hoàn toàn các món lậu hoặc tức là dục lậu, hữu
lậu (tri kiến lậu), vô minh lậu".

13. Thế Tôn ở Vương Xá cho đến khi Ngài xem là vừa đủ, rồi Ngài gọi tôn giả Ananda:

- Này Ananda, chúng ta hãy đi đến Ambalatthikà.

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Tôn giả Ananda đáp ứng Thế Tôn. Rồi Thế Tôn cùng với đại chúng Tỷ-kheo đi đến Ambalatthikà.

14. Tại Ambalatthikà, Thế Tôn thân trú tại nhà nghỉ
mát của vua. Trong thời gian Thế Tôn ở
Ambalatthikà, tại nhà nghỉ mát của vua, pháp thoại
này được giảng cho chúng Tỷ-kheo:

MƯỜI HAI DUYÊN                                    712

- Đây là Giới, đây là Định, đây là Tuệ. Định cùng tu
với Giới sẽ đưa đến quả vị lớn, lợi ích lớn. Tuệ cùng
tu với Định sẽ đưa đến quả vị lớn, lợi ích lớn. Tâm
cùng tu với Tuệ sẽ đưa đến giải thoát hoàn toàn các
món lậu hoặc, tức là dục lậu, hữu lậu (tri kiến lậu),
vô minh lậu.

15. Thế Tôn ở Ambalatthikà cho đến khi Ngài xem là vừa đủ, rồi Ngài bảo tôn giả Ananda:

- Này Ananda, chúng ta hãy đi đến Nalandà.

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Tôn giả Ananda vâng lời Thế Tôn.

Rồi Thế Tôn cùng với đại chúng Tỷ-kheo đi đến Nalandà. Tại đây, Thế Tôn ở Pavarikambavana (Ba Ba Lợi Âm Bà Lâm).

16. Tôn giả Sàriputta (Xá Lợi Phất) đến tại chỗ Thế Tôn, đảnh lễ Ngài và ngồi xuống một bên. Tôn giả Sàriputta bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, con tin tưởng Thế Tôn đến nỗi con
nghĩ rằng, ở quá khứ, ở tương lai cũng như ở hiện
tại không thể có một Sa-môn, một Bà-la-môn nào
có thể vĩ đại hơn, sáng suốt hơn Thế Tôn về

MƯỜI HAI DUYÊN                                     713

phương diện chánh giác.

- Này Sàriputta, lời nói của Ngươi thật là đại ngôn,
thật là gan dạ. Ngươi thật đã rống tiếng rống con sư
tử: "Con tin tưởng Thế Tôn đến nỗi con nghĩ rằng, ở
quá khứ, ở tương lai cũng như ở hiện tại không thể
có một Sa-môn, một Bà-la-môn nào có thể vĩ đại
hơn, sáng suốt hơn Thế Tôn về phương diện chánh
giác".

Này Sàriputta, có phải Ngươi đã biết tất cả những
Thế Tôn, Ứng Cúng, Chánh Biến Tri ở quá khứ,
Ngươi đã biết tâm những Vị này nói với tâm của
Ngươi: "Những Thế Tôn này ở quá khứ có giới đức
như vậy, có thiền định như vậy, có trí tuệ như vậy,
có hạnh trú như vậy, có giải thoát như vậy"?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Sàriputta, có phải Ngươi đã biết tất cả những
Thế Tôn, Ứng Cúng, Chánh Biến Tri ở tương lai,
Ngươi đã biết tâm những vị này với tâm của Ngươi:
"Những Thế Tôn này ở tương lai có giới đức như
vậy, có thiền định như vậy, có trí tuệ như vậy, có
hạnh trú như vậy, có giải thoát như vậy"?

- Bạch Thế Tôn, không!

MƯỜI HAI DUYÊN                                    714

- Này Sàriputta, có phải Ngươi biết Ta là bậc Ứng
Cúng, Chánh Biến Tri ở hiện tại, Ngươi đã biết tâm
Ta với tâm của Ngươi. "Thế Tôn có giới đức như
vậy, có thiền định như vậy, có trí tuệ như vậy, có
hạnh trú như vậy, có giải thoát như vậy"?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Sàriputta, như vậy Ngươi không có tha tâm
thông đối với các vị Ứng Cúng, Chánh Biến Tri ở
quá khứ, tương lai và hiện tại. Như vậy, này
Sàriputta, vì sao Ngươi lại thốt ra những lời đại ngôn,
lời nói gan dạ, rống lên tiếng rống con sư tử: "Bạch
Thế Tôn, con tin tưởng Thế Tôn đến nỗi con nghĩ
rằng, ở quá khứ, ở tương lai cũng như ở hiện tại
không thể có một Sa-môn, một Bà-la-môn nào có thể
vĩ đại hơn, sáng suốt hơn Thế Tôn về phương diện
chánh giác"?

17. Bạch Thế Tôn, con không có tha tâm thông đối
với các vị Ứng Cúng, Chánh Biến Tri ở quá khứ,
tương lai và hiện tại. Nhưng con biết truyền thống
về chánh pháp.

Bạch Thế Tôn, như vị vua có một thành trì tại Biên cảnh, thành này có hào lũy kiên cố, có thành quách tháp canh kiên cố và chỉ có một cửa ra vào. Tại đây có một người gác cửa thông minh, biệt tài và nhiều

MƯỜI HAI DUYÊN                                       715

kinh nghiệm, không cho vào các người lạ mặt, chỉ
cho vào những người quen mặt. Người này trong
khi đi tuần trên con đường chạy vòng quanh thành
trì ấy có thể không thấy các chỗ nối hay khe hở của
tường, cho đến chỗ một con mèo có thể lọt ra được,
nhưng người ấy chỉ cần biết rằng các sinh vật to
lớn vào hay ra thành trì này tất cả đều đi vào hay
đi ra bởi cửa này.

- Bạch Thế Tôn, cũng vậy con biết truyền thống
về chánh pháp.
- Bạch Thế Tôn, tất cả các vị A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác trong quá khứ, tất cả vị Thế Tôn này
đã diệt trừ Năm Triền cái, những nhiễm tâm
khiến cho trí tuệ yếu ớt, đã an trú tâm vào Bốn
Niệm xứ, đã chân chánh tu tập Bảy Giác chi,
đã chứng được Vô thượng Chánh Đẳng
Giác.
- Bạch Thế Tôn, tất cả các vị A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác trong tương lai, tất cả Thế Tôn này
đã diệt trừ Năm Triền cái, những nhiễm tâm
khiến cho trí tuệ yếu ớt, đã an trú tâm vào Bốn
Niệm xứ, đã chân chánh tu tập Bảy Giác chi,
đã chứng được Vô thượng Chánh Đẳng Giác.
- Bạch Thế Tôn, Thế Tôn hiện tại đã diệt trừ
Năm Triền Cái, những nhiễm tâm khiến cho trí

MƯỜI HAI DUYÊN                                   716

tuệ yết ớt, đã an trú tâm vào Bốn Niệm xứ, đã chân chánh tu tập Bảy Giác chi, đã chứng được Vô thượng Chánh Đẳng Giác.

18. Trong thời gian Thế Tôn ở tại Nalandà, rừng Pavarikamba, pháp thoại này được giảng cho chúng Tỷ-kheo.

- Đây là Giới, đây là Định, đây là Tuệ. Định cùng tu
với Giới sẽ đưa đến quả vị lớn, lợi ích lớn. Tuệ cùng
tu với Định sẽ đưa đến quả vị lớn, lợi ích lớn. Tâm
cùng tu với Tuệ sẽ đưa đến giải thoát hoàn toàn các
món lậu hoặc, tức là dục lậu, hữu lậu (tri kiến lậu),
vô minh lậu.

19. Thế Tôn ở Nalandà cho đến khi Ngài xem là vừa đủ, rồi gọi tôn giả Ananda:

- Này Ananda, chúng ta hãy đi đến Pàtaligàma.

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Tôn giả Ananda vâng lời Thế Tôn. Rồi Thế Tôn cùng với đại chúng Tỷ-kheo đi đến Pàtaligàma.

20. Lúc bấy giờ, các cư sĩ ở Pàtaligàma được nghe Thế Tôn đã đến làng Pàtaligàma. Các cư sĩ ở Pàtaligàma đi đến Thế Tôn, đảnh lễ Ngài và ngồi

MƯỜI HAI DUYÊN                                     717

xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên, các cư
sĩ ở Pàtaligàma bạch Thế Tôn: "Bạch Thế Tôn, mong
Thế Tôn hãy đến ở tại nhà nghỉ mát của chúng con".
Thế Tôn im lặng nhận lời.

21. Các cư sĩ ở Pàtaligàma được biết Thế Tôn đã
nhận lời, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Ngài, thân
phía hữu hướng về Ngài và từ biệt. Các cư sĩ này đi
đến nghỉ mát, rải cát khắp tất cả sàn nhà, sắp đặt chỗ
ngồi, đặt ghè nước, chuẩn bị dầu đèn rồi đi đến Thế
Tôn, đảnh lễ Ngài và đứng một bên, các cư sĩ ở
Pàtaligàma bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, tất cả nhà nghỉ mát đã được rãi cát,
các chỗ ngồi đã được sắp đặt, ghè nước đã đặt sẵn,
dầu đèn đã được chuẩn bị. Bạch Thế Tôn, Ngài hãy
làm những gì Ngài nghĩ là phải thời.

22. Rồi Thế Tôn đắp y, cầm y bát, cùng với đại chúng
Tỷ-kheo đi đến nhà nghỉ mát, sau khi đến liền rửa
chân bước vào nhà, ngồi xuống, lưng dựa và bức
tường ở giữa, mặt hướng về phía Đông. Chúng Tỷ-
kheo sau khi rửa chân, bước vào nhà ngồi xuống,
lưng dựa vào bức tường phía Đông, hướng mặt phía
Tây, đối diện Thế Tôn.

23. Thế Tôn nói với các cư sĩ ở Pataligama:

MƯỜI HAI DUYÊN                                      718

- Này các Gia chủ, có năm sự nguy hiểm cho những ai phạm giới, sống trái giới luật. Thế nào là năm?

- Ở đây, này các Gia chủ, người phạm giới, sống
trái giới luật sẽ bị tiêu hao tiền của rất nhiều vì
sống phóng dật. Đó là điều nguy hiểm thứ nhất
cho những ai phạm giới, sống trái giới luật.
- Lại nữa, này các Gia chủ, người phạm giới,
sống trái giới luật bị tiếng dữ đồn xa. Đó là điều
nguy hiểm thứ hai cho những ai phạm giới,
sống trái giới luật.
- Lại nữa, này các Gia chủ, người phạm giới,
sống trái giới luật khi vào hội chúng nào, hoặc
Sát Đế Lỵ, hoặc Bà-la-môn, hoặc gia chủ, hoặc
Sa-môn, người ấy đi vào với tâm thần sợ hãi,
bối rối. Đó là điều nguy hiểm thứ ba cho những
ai phạm giới, sống trái giới luật.
- Lại nữa, này các Gia chủ, người phạm giới,
sống trái giới luật sẽ chết với tâm hồn rối loạn.
Đó là điều nguy hiểm thứ tư cho những ai phạm
giới, sống trái giới luật.
- Lại nữa, này các Gia chủ, người phạm giới,
sống trái giới luật sau khi thân hoại mạng
chung, sẽ bị sanh vào khổ cảnh, ác thú, đọa xứ,

MƯỜI HAI DUYÊN                                       719

địa ngục. Đó là điều nguy hiểm thứ năm cho
những ai phạm giới, sống trái giới luật.
Này các gia chủ, đó là năm điều nguy hiểm cho
những ai phạm giới, sống trái giới luật.

24. Này các Gia chủ có năm sự lợi ích cho những ai giữ giới, sống theo giới luật. Thế nào là năm?

- Ở đây, này các Gia chủ, người giữ giới, sống
theo giới luật sẽ có tiền của dồi dào rất nhiều vì
sống không phóng dật. Đó là sự lợi ích thứ nhất
cho những ai giữ giới, sống theo giới luật.
- Lại nữa, này các Gia chủ, người giữ giới, sống
theo giới luật được tiếng tốt đồn xa. Đó là sự
lợi ích thứ hai cho những ai giữ giới, sống theo
giới luật.
- Lại nữa, này các Gia chủ, người giữ giới, sống
theo giới luật khi đi vào hội chúng nào, hoặc
Sát Đế Lỵ, hoặc Bà-la-môn, hoặc gia chủ, hoặc
Sa-môn, người ấy đi vào với tâm thần không sợ
hãi, không bối rối. Đó là sự lợi ích thứ ba cho
những ai giữ giới, sống theo giới luật.
- Lại nữa, này các Gia chủ, người giữ giới, sống
theo giới luật sẽ chết với tâm hồn không rối

MƯỜI HAI DUYÊN                                      720

loạn. Đó là sự lợi ích thứ tư cho những ai giữ
giới, sống theo giới luật.
- Lại nữa, này các Gia chủ, người giữ giới, sống
theo giới luật sau khi thân hoại mạng chung, sẽ
được sanh vào thiện thú, thiên giới. Đó là sự lợi
ích thứ năm cho những ai giữ giới, sống theo
giới luật.
25. Thế Tôn giảng pháp cho những cư sĩ ở
Pàtaligàma cho đến khuya, khích lệ, làm cho phấn
khởi, khiến tâm hoan hỷ rồi bảo các cư sĩ ấy:

- Này các Gia chủ, đêm đã khuya, nay các Ngươi hãy làm những gì các Ngươi nghĩ là phải thời.

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Các người cư sĩ của Pàtaligàma vâng lời Thế Tôn, từ
chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tôn, thân phía hữu
hướng về Ngài từ tạ ra về. Thế Tôn, sau khi các cư
sĩ ở Pàtaligàma đi không bao lâu, liền trở vào phòng
riêng.

26. Lúc bấy giờ Sunidha và Vassakara, hai vị đại
thần xứ Magadha đang dựng thành trì để ngăn chặn
dân Vajjì. Một số rất lớn các thiên thần tụ họp hàng
ngàn tại các trú địa ở Pàtaligàma.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     721

- Chỗ nào có thiên thần có đại oai lực tụ họp, các
vị này khiến tâm các vua chúa, các đại thần có
đại oai lực, hướng đến sự xây dựng các trú xá.
- Tại chỗ nào các thiên thần bậc trung tụ họp, các
vị này khiến tâm các vua chúa, các đại thần bậc
trung hướng đến sự xây dựng các trú xá.
- Tại chỗ nào các thiên thần bậc hạ đẳng tụ họp,
các vị này khiến tâm các vua chúa, các đại thần
bậc hạ đẳng hướng đến sự xây dựng các trú xá.
27. Thế Tôn với thiên nhãn, thanh tịnh, siêu nhân
thấy hàng ngàn các thiên thần tụ họp tại các trú địa ở
Pàtaligàma, Thế Tôn thức dậy khi đêm chưa tàn và
nói với tôn giả Ananda:

- Này Ananda, ai đang xây dựng thành trì ở Pataligama?

- Sunidha và Vassakara, bạch Thế Tôn, hai vị đại thần xứ Magadha, đang xây dựng thành trì ở Pataligama để ngăn chận dân Vajjì.

28. Này Ananda, thật giống như đã hỏi ý kiến các vị
thiên thần ở cõi trời Ba mươi ba, các đại thần ở
Magadha, Sunidha và Vassakara đang xây thành trì
ở Pataligama để ngăn chận dân Vajjì.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      722

- Này Ananda ở đây với thiên nhãn, thanh tịnh,
siêu nhân Ta thấy hàng ngàn thiên thần tụ họp
tại các trú địa ở Pataligama.
- Chỗ nào có thiên thần có đại oai lực tụ họp, các
vị ấy khiến tâm các vua chúa, các đại thần có
đại oai lực, hướng đến sự xây dựng các trú xá.
- Chỗ nào các thiên thần bậc trung tụ họp, các vị
ấy khiến tâm các vua chúa, các đại thần bậc
trung hướng đến sự xây dựng các trú xá.
- Chỗ nào các thiên thần bậc hạ đẳng tụ họp, các
vị này khiến tâm các vua chúa, các đại thần bậc
hạ đẳng hướng đến sự xây dựng các trú xá.
- Này Ananda, chỗ nào các vị Ariyans an trú, chỗ
nào các nhà thương mãi qua lại, chỗ ấy sẽ thiết
lập một thành thị bậc nhất tên gọi là Pàtaliputta,
một trung tâm thương mãi.
- Nhưng này Ananda, Pàtaliputta sẽ bị ba hiểm
nạn về lửa, về nước hay chia rẽ bất hòa.
29. Sunidha và Vassakara, hai vị đại thần nước
Magadha, đến tại chỗ Thế Tôn ở, khi đến xong liền
nói những lời chào đón hỏi thăm xã giao rồi đứng
một bên. Sau khi đứng một bên, vị đại thần xứ
Magadha, Sunidha và Vassakara bạch Thế Tôn:

MƯỜI HAI DUYÊN                                      723

"Mong Thế Tôn nhận lời mời dùng cơm tại nhà chúng con hôm nay cùng với đại chúng Tỷ-kheo". Thế Tôn im lặng nhận lời.

30. Hai vị đại thần xứ Magadha, Sunidha và Vassakara sau khi biết Thế Tôn đã nhận lời liền đi về nhà ở, cho soạn tại nhà của mình các món ăn thượng vị, loại cứng và loại mềm, rồi cử người đến tin Thế Tôn: "Tôn giả Gotama, giờ đã đến, cơm đã sẵn sàng".

Rồi Thế Tôn buổi sáng đắp y, mang theo y bát cùng với đại chúng Tỷ-kheo đi đến trú sở của hai vị đại thần xứ Magadha, Sunidha và Vassakara, sau khi đi đến liền ngồi trên chỗ đã soạn sẵn. Rồi hai vị thần xứ Magadha, Sunidha và Vassakara tự tay mời chúng Tỷ-kheo với Thế Tôn là thượng thủ, các món ăn thượng vị, loại cứng và loại mềm. Sau khi Thế Tôn dùng cơm xong và cất tay khỏi bình bát, Sunidha và Vassakara, hai vị đại thần xứ Magadha liền lấy chiếc ghế thấp khác và ngồi xuống một bên.

31. Sau khi Sunidha và Vassakara, hai vị đại thần thứ Magadha đã ngồi xuống một bên, Thế Tôn đọc bài kệ cảm tạ:

Tại chỗ nào người sáng suốt lấy làm chỗ trú xứ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      724

Hãy nuôi dưỡng người giữ giới và người phạm
hạnh.
Và san sẽ công đức với Chư Thiên trú tại chỗ
ấy.
Được tôn kính, chúng sẽ tôn kính lại.
Được trọng vọng, chúng sẽ trọng vọng lại.
Chúng sẽ mến thương người ấy như người mẹ
thương mến con.
Và những ai được thiên thần thân mến luôn
luôn được thấy may mắn.

Sau khi Thế Tôn tán thán Sunidha và Vassakara, hai vị đại thần xứ Magadha với bài kệ này, Ngài từ chỗ ngồi đứng dậy và ra về.

32. Sunidha và Vassakara, hai vị đại thần xứ Magadha đi sau lưng Thế Tôn và nói:

- "Hôm nay Sa-môn Gotama đi ra cửa nào cửa
ấy sẽ được đặt tên là Gotama; Sa-môn Gotama lội
qua sông từ bến nào, bến ấy sẽ được đặt tên là
Gotama. Và cửa Sa-môn Gotama đi ra được đặt tên
là cửa Gotama".

33. Rồi Thế Tôn đi đến sông Ganga (sông Hằng). Lúc bây giờ, sông Gangà tràn ngập nước đến bờ đến

MƯỜI HAI DUYÊN                                   725

nỗi con quạ có thể uống được. Có người đang đi tìm
thuyền, có người đang đi tìm phao, có người cột bè
để qua bờ bên kia. Thế Tôn mau lẹ như người lực sĩ
duỗi cánh tay được co lại hay co cánh tay đã duỗi ra,
biến mất từ bờ bên này và hiện ra trên bờ bên kia với
chúng Tỷ-kheo.

34. Thế Tôn thấy những người kia, người đang đi tìm thuyền, người đang đi tìm phao, người đang đi cột bè để qua bờ bên kia. Thế Tôn hiểu được ý nghĩa của cảnh này, lúc ấy bèn ứng khẩu lời cảm khái:

"Những ai làm cầu vượt biển trùng dương, bỏ lại đất sũng đầm ao, trong khi người phàm phu đang cột bè.

Những người ấy thật là những vị trí tuệ được giải thoát".

II

1. Rồi Thế Tôn gọi tôn giả Ananda: "Này Ananda, chúng ta hãy đi đến Kotigàma".

- "Xin vâng, bạch Thế Tôn". Tôn giả Ananda đáp
ứng Thế Tôn. Rồi Thế Tôn cùng với đại chúng Tỷ-
kheo đi đến Kotigàma. Tại đây, Thế Tôn ở tại
Kotigàma.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     726

2. Thế Tôn nói với các vị Tỷ-kheo:

- Này các Tỷ-kheo, chính vì không giác ngộ,
không thông hiểu Bốn Thánh đế mà chúng ta phải
lưu chuyển luân hồi lâu năm, Ta và các Ngươi.
Bốn Thánh đế ấy là gì?

- Này các Tỷ-kheo, chính vì không giác ngộ,
không thông hiểu Khổ Thánh đế mà chúng ta
phải lưu chuyển luân hồi lâu năm, Ta và các
Ngươi.
- Này các Tỷ-kheo, chính vì không giác ngộ,
không thông hiểu Khổ Tập Thánh đế mà chúng
ta phải lưu chuyển luân hồi lâu năm, Ta và các
Ngươi.
- Này các Tỷ-kheo, chính vì không giác ngộ,
không thông hiểu Khổ Diệt Thánh đế... Khổ
Diệt Đạo Thánh đế mà chúng ta phải lưu
chuyển luân hồi lâu năm, Ta và các Ngươi.

Này các Tỷ-kheo khi Khổ Thánh đế này được giác
ngộ, được thông hiểu, khi Khổ Tập Thánh đế này
được giác ngộ, được thông hiểu, khi Khổ Diệt Đạo
Thánh đế này được giác ngộ, được thông hiểu, thời
hữu ái được diệt trừ, sự dắt dẫn đến một đời sống
được đoạn tuyệt, nay không còn hậu hữu nữa.

MƯỜI HAI DUYÊN                                  727

3. Thế Tôn thuyết như vậy, Thiện Thệ lại nói thêm:

- Chính vì không thấy như thật Bốn Thánh đế nên
có sự luân chuyển lâu ngày trong nhiều đời. Khi
những sự thực này được nhận thức, nguyên nhân
của một đời sống khác được trừ diệt, khi khổ căn
được đoạn trừ, sẽ không còn một đời sống khác
nữa.

4. Trong thời gian Thế Tôn ở Kotigàma, pháp thoại này được giảng cho chúng Tỷ-kheo:

- Đây là Giới, đây là Định, đây là Tuệ. Định cùng tu
với Giới sẽ đưa đến quả vị lớn, lợi ích lớn. Tuệ cùng
tu với Định sẽ đưa đến quả vị lớn, lợi ích lớn. Tâm
cùng tu với Tuệ sẽ đưa đến giải thoát hoàn toàn các
món lậu hoặc, tức là dục lậu, hữu lậu (tri kiến lậu),
vô minh lậu.

5. Thế Tôn, sau khi ở Kotigàma cho đến khi Ngài xem là vừa đủ, liền bảo tôn giả Ananda:

- Này Ananda, chúng ta hãy đi đến Nàdikà.

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Tôn giả Ananda vâng lời Thế Tôn. Rồi Thế Tôn cùng với đại chúng Tỷ-kheo đi đến Nàdikà, tại ngôi nhà

MƯỜI HAI DUYÊN                                     728

gạch (Ginjakàvasatha).

6. Rồi Tôn giả Ananda đến chỗ Thế Tôn, đảnh lễ Ngài và ngồi xuống một bên. Tôn giả Ananda bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, Tỷ-kheo Sàlada mệnh chung tại
Nàdikà đã được sanh ở cõi nào, hậu thế trạng
thái như thế nào?
- Tỷ-kheo ni Nandà mệnh chung tại Nàdikà đã
được sanh ở cõi nào, hậu thế trạng thái như thế
nào?
- Bạch Thế Tôn, cư sĩ Sudatta mệnh chung tại
Nàdikà đã được sanh cõi nào, hậu thế trạng thái
như thế nào?
- Bạch Thế Tôn, nữ cư sĩ Sujàtà mệnh chung tại
Nàdikà đã được sanh ở cõi nào, hậu thế trạng
thái như thế nào?
- Bạch Thế Tôn, cư sĩ Kakudha mệnh chung tại
Nàdikà đã được sanh cõi nào, hậu thế trạng thái
như thế nào?
- Bạch Thế Tôn, cư sĩ Kàlinga... Bạch Thế Tôn,
cư sĩ Nikata... Bạch Thế Tôn, cư sĩ
Katissabha... Bạch Thế Tôn, cư sĩ Tuttha...
Bạch Thế Tôn, cư sĩ Santuttha..., Bạch Thế Tôn

MƯỜI HAI DUYÊN                                   729

cư sĩ Bhadda... Bạch Thế Tôn, cư sĩ Subhadda đã mệnh chung tại Nàdikà đã được sanh ở cõi nào, hậu thế trạng thái như thế nào?

7. Này Ananda, Tỷ-kheo Sàlada diệt tận các lậu
hoặc, tự mình với thắng trí chứng ngộ, chứng đạt và
an trú ngay hiện tại vô lậu tâm giải thoát, tuệ giải
thoát.

- Này Ananda, Tỷ-kheo ni Nandà đoạn trừ năm
hạ phần kiết sử, hóa sanh (thiên giới) và từ đó
nhập Niết Bàn không còn trở lại đời này nữa.
- Này Ananda, cư sĩ Sudatta, diệt trừ ba kiết sử
làm giảm thiểu tham, sân, si, chứng quả Nhứt
lai sau khi trở lại đời này một lần nữa sẽ diệt
tận khổ đau.
- Này Ananda, nữ cư sĩ Sujatà diệt trừ ba kiết sử,
chứng quả Dự lưu, nhứt định không còn đọa
vào ác đạo, đạt đến Chánh giác.
- Này Ananda, cư sĩ Kakudha đoạn trừ năm hạ
phần kiết sử, hóa sanh (thiên giới), và từ đó
nhập Niết Bàn không còn trở lại đời này nữa.
- Này Ananda, cư sĩ Kalinga... Này Ananda cư
sĩ Nikata... Này Ananda, cư sĩ Katissabha...

MƯỜI HAI DUYÊN                                    730

Này Ananda, cư sĩ Tuttha... Này Ananda, cư sĩ
Santuttha... Này Ananda, cư sĩ Bhadada... Này
Ananda, cư sĩ Subhadda đoạn trừ năm hạ phần
kiết sử, được hóa sanh (thiên giới), và từ đó
nhập Niết Bàn không còn trở lại đời này nữa.
- Này Ananda, hơn năm mươi cư sĩ mệnh chung
tại Nàdikà, đoạn trừ năm hạ phần kiết sử, hóa
sanh (thiên giới) và từ đó nhập Niết Bàn không
còn trở lại đời này nữa.
- Này Ananda, hơn chín mươi tín nam nữ cư sĩ
mệnh chung tại Nàdikà, diệt trừ ba kiết sử, làm
giảm thiểu tham, sân, si, chứng quả Nhứt lai,
sau khi trở lại đời này một lần nữa sẽ diệt tận
khổ đau.
- Này Ananda, hơn năm trăm cư sĩ, mệnh chung
tại Nàdikà, diệt trừ ba kiết sử, chứng quả Dự
lưu, nhứt định không còn đọa vào ác đạo, đạt
đến Chánh giác.

8. Này Ananda, thật không có gì lạ, vấn đề con người
phải mệnh chung. Nhưng mỗi lần có người mệnh
chung lại đến hỏi Như Lai về vấn đề này thời
Ananda, như vậy làm phiền nhiễu Như Lai. Này
Ananda, vì vậy ta sẽ giảng Pháp kính (Gương
chánh pháp) để Thánh đệ tử, sau khi chứng đạt

MƯỜI HAI DUYÊN                                    731

pháp nghĩa này, nếu muốn, sẽ tự tuyên bố về mình
như sau: "Đối với ta, sẽ không còn địa ngục, sẽ
không còn tái sanh cõi bàng sanh, ngạ quỷ, đọa xứ,
ác thú. Ta đã chứng quả Dự lưu, nhứt định không
đọa ác đạo, sẽ đạt Chánh giác".

9. Này Ananda, Pháp kính ấy là gì mà Thánh đệ tử, sau khi chứng đạt pháp nghĩa này, nếu muốn, sẽ tự tuyên bố về mình như sau: "Đối với ta, sẽ không còn địa ngục, sẽ không còn tái sanh cõi bàng sanh, ngạ quỷ, đọa xứ, ác thú. Ta đã chứng quả Dự lưu, nhứt định không đọa ác đạo, sẽ đạt Chánh giác"?

- Này Ananda, vị Thánh đệ tử có chánh tín đối
với đức Phật: "Thế Tôn là bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác, Minh hạnh Túc, Thiện Thệ,
Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự
Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn".

- Vị ấy có chánh tín đối với chánh pháp:
"Chánh pháp được Thế Tôn khéo giảng dạy,
thiết thực, vượt ngoài thời gian chi phối, đến để
mà thấy, có khả năng giải thoát, được kẻ trí tự
mình thâm hiểu".

- Vị ấy có chánh tín đối với chúng Tăng: "Chúng Tăng đệ tử Thế Tôn chân chánh tu

MƯỜI HAI DUYÊN                                     732

hành, chúng Tăng đệ tử Thế Tôn chân trực tu
hành, chúng Tăng đệ tử Thế Tôn chân trí tu
hành, chúng Tăng đệ tử Thế Tôn chân tịnh tu
hành, tức là bốn đôi tám vị. Chúng Tăng đệ tử
Thế Tôn đáng được nghênh đón, đáng được
cúng dường, đáng được chiêm ngưỡng, đáng
được chấp tay, là phước điền vô thượng ở trên
đời.

- Cụ túc giới hạnh, được bậc Thánh mến
chuộng, được viên mãn không mảy mún, được
vẹn toàn không sứt mẻ, không tỳ vết, không ô
nhiễm, những giới hạnh đưa đến giải thoát,
được người trí tán thán, không bị ảnh hưởng
bởi đời sau. Hướng dẫn đến thiền định".

Này Ananda, chính Pháp kính này mà Thánh đệ
tử sau khi chứng đạt pháp nghĩa này, nếu muốn
sẽ tự tuyên bố về mình như sau: "Đối với ta, sẽ
không còn địa ngục, sẽ không còn tái sanh cõi bàng
sanh, ngạ quỷ, đọa xứ, ác thú. Ta đã chứng quả Dự
lưu, nhứt định không đọa ác đạo, sẽ đạt chánh giác".

10. Khi Thế Tôn ở Nàdikà, pháp thoại này được giảng cho chúng Tỷ-kheo:

- Đây là Giới, đây là Định, đây là Tuệ... Tức là dục

MƯỜI HAI DUYÊN                                    733

lậu, hữu lậu (tri kiến lậu), vô minh lâu.

11. Rồi Thế Tôn, sau khi ở Nàdikà cho đến khi Ngài xem là vừa đủ, liền bảo tôn giả Ananda:

- Này Ananda, chúng ta hãy đi đến Vesàli.

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Tôn giả Ananda vâng lời Thế Tôn. Rồi Thế Tôn cùng với đại chúng Tỷ-kheo đi đến Vesàli. Ở đây, Thế Tôn trú tại vườn Ambapàli.

12. Thế Tôn bảo các vị Tỷ-kheo:

- Này các Tỷ-kheo, các Ngươi phải sống an trú chánh niệm, tỉnh giác. Đó là lời dạy của Ta cho các Ngươi.

Này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo an trú chánh
niệm? Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đối với thân, quán
thân, tinh tấn, tỉnh giác, chánh niệm nhiếp phục mọi
tham ái, ưu bi ở trên đời, đối với các cảm thọ... đối
với tâm... đối với các pháp, quán pháp, tinh tấn, tỉnh
giác, chánh niệm, nhiếp phục mọi tham ái, ưu bi ở
trên đời. Này các Tỷ-kheo, như vậy gọi là chánh
niệm.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      734

13. Này các Tỷ-kheo thế nào là Tỷ-kheo tỉnh giác? Này các Tỷ-kheo, ở đây Tỷ Kheo tỉnh giác khi đi tới, đi lui, tỉnh giác khi ngó tới, ngó lui; tỉnh giác khi co tay, duỗi tay, tỉnh giác khi mang áo sanghati (tăng già lê) mang bát, mang y, tỉnh giác khi ăn, khi uống, khi nhai, khi nếm, tỉnh giác khi đại tiện, tiểu tiện; tỉnh giác khi đi; khi đứng, khi ngồi, khi nằm, khi thức, khi nói, khi im lặng. Này các Tỷ-kheo, như vậy Tỷ-kheo sống tỉnh giác. Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo phải sống an trú chánh niệm, tỉnh giác. Đó là lời dạy của Ta cho các Ngươi.

14. Lúc bấy giờ dâm nữ Ambapàli được nghe: "Thế Tôn đã đến Vesàli và ở tại vườn xoài của ta". Dâm nữ Ambapàli liền cho thắng các cỗ xe thù thắng, tự leo lên một chiếc, cùng với các cổ xe thù thắng xuất phát ra khỏi Vesàli và đi đến vườn xoài. Nàng cỡi xe cho đến chỗ còn có thể cỡi xe được, rồi xuống xe đi bộ đến tại chỗ Thế Tôn, khi đến liền đảnh lễ Ngài và ngồi xuống một bên, Thế Tôn thuyết pháp cho dâm nữ Ambapàli đang ngồi một bên, giảng dạy, khích lệ, làm cho phấn khởi, khiến tâm hoan hỷ.

Dâm nữ Ambapàli sau khi được Thế Tôn giảng dạy, khích lệ, làm cho phấn khởi, khiến tâm hoan hỷ, liền bạch Thế Tôn:

MƯỜI HAI DUYÊN                                        735

- Bạch Thế Tôn, mong Thế Tôn ngày mai nhận lời mời dùng cơm của chúng con với chúng Tỷ-kheo.

Thế Tôn im lặng nhận lời. Dâm nữ Ambapali được biết Thế Tôn đã nhận lời, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Ngài, thân bên phải hướng về đức Phật và từ biệt.

15. Các người Licchavi ở Vesàli được nghe: "Thế
Tôn đến Vesàli hiện ở vườn Ambapàli", liền cho
thắng các cỗ xe thù thắng leo lên xe rồi xuất phát ra
khỏi Vesàli với những cỗ xe ấy. Có những vị
Licchavi toàn xanh, màu sắc xanh, mặc vải màu
xanh, mang đồ trang sức màu xanh. Có những vị
Licchavi toàn vàng, màu sắc vàng, mặc vải màu
vàng, mang đồ trang sức màu vàng. Có những vị
Licchavi toàn đỏ, màu sắc đỏ, mặc vải màu đỏ, mang
đồ trang sức màu đỏ. Có những vị Licchavi toàn
trắng, màu sắc trắng, mặc vải màu trắng, mang đồ
trang sức màu trắng.

16. Lúc bấy giờ dâm nữ Ambapàli đánh xe va chạm
với các thanh niên Licchavi, trục xe chạm với trục
xe, bánh xe chạm với bánh xe, gọng xe chạm với
gọng xe. Các Licchavi nói với dâm nữ Ambapàli:

- Này Ambapàli, tại sao nàng lại đánh xe va chạm với các thanh niên Licchavi, trục xe chạm với trục xe, bánh xe chạm với bánh xe, gọng xe chạm với

MƯỜI HAI DUYÊN                                     736

gọng xe?

- Này quý Công tử của tôi, tôi vừa mới mời Thế Tôn cùng chúng Tỷ-kheo ngày mai đến dùng cơm.

- Này Ambapàli, hãy nhường cho chúng ta bữa cơm ấy đổi lấy một trăm ngàn.

- Dầu quý Công tử có cho tôi cả thành Vesàli cùng với các đất phụ thuộc, tôi cũng không nhường bữa cơm quan trọng này.

Các vị Licchavi này tức tối búng ngón tay và nói:

- Chúng ta bị cô thiếu nữ xoài này đả thắng! Chúng ta bị cô thiếu nữ xoài này phổng tay trên. Và các vị Licchavi này cùng đi đến vườn Ambapàli.

17. Thế Tôn xa thấy các vị Licchavi liền nói với các
Tỷ-kheo: "Này các Tỷ-kheo nếu có vị Tỷ-kheo nào
chưa thấy các chư Thiên ở cõi Tam thập tam thiên,
hãy ngó chúng Licchavi, hãy nhìn chúng Licchavi.
Này các Tỷ-kheo chúng Licchavi cũng giống như
chúng Tam thập tam thiên".

18. Các vị Licchavi ấy cỡi xe cho đến chỗ còn có thể cỡi xe được, rồi xuống xe đi bộ đến tại chỗ Thế Tôn, khi đến, liền đảnh lễ Ngài và ngồi xuống một bên.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      737

Thế Tôn thuyết pháp cho những vị Licchavi đang ngồi một bên, giảng dạy, khích lệ, làm cho phấn khởi, khiến tâm hoan hỷ.

Các vị Licchavi sau khi được Thế Tôn giảng dạy, khích lệ, làm cho phấn khởi, khiến tâm hoan hỷ liền bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, mong Thế Tôn ngày mai nhận lời mời dùng cơm của chúng con với chúng Tỷ-kheo.

- Này các Licchavi, ngày mai Ta đã nhận lời mời dùng cơm của dâm nữ Ambapàli rồi.

Các vị Licchavi này tức tối búng ngón tay và nói: "Chúng ta bị cô thiếu nữ xoài này đả thắng! Chúng ta bị cô thiếu nữ xoài này phổng tay trên..."

Rồi những vị Licchavi này, hoan hỷ tán thán lời dạy Thế Tôn, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Ngài, thân bên hữu hướng về đức Phật và từ biệt.

19. Lúc bấy giờ dâm nữ Ambapali, đêm vừa tàn
canh, liền cho sửa soạn tại vườn của mình các món
ăn thượng vị loại cứng và loại mềm và cho báo tin
Thế Tôn: "Bạch Thế Tôn, giờ đã đến, cơm đã sẵn
sàng". Thế Tôn buổi sáng đắp y, đem theo y bát, cùng
với chúng Tỷ-kheo đến tại túc xá của dâm nữ

MƯỜI HAI DUYÊN                                    738

Ambapàli, sau khi đến liền ngồi xuống chỗ đã soạn
sẵn. Rồi dâm nữ Ambapàli tự tay thân hành mời
chúng Tỷ-kheo với đức Phật là vị thượng thủ, dùng
các món ăn thượng vị loại cứng và loại mềm.

Khi Thế Tôn dùng xong, tay đã rời bát, dâm nữ
Ambapàli lấy một ghế thấp khác và ngồi xuống một
bên. Sau khi ngồi xuống một bên, dâm nữ Ambapàli
bạch Thế Tôn: "Bạch Thế Tôn, con xin cúng
dường ngôi vườn này cho chúng Tỷ-kheo với đức
Phật là vị thượng thủ".

Thế Tôn nhận lãnh khu vườn. Thế Tôn thuyết pháp cho dâm nữ Ambapàli, khích lệ, làm cho phấn khởi, khiến tâm hoan hỷ, rồi đứng dậy ra về.

20. Trong thời gian Thế Tôn ở Vesàli, pháp thoại này được giảng cho chúng Tỷ-kheo:

- Đây là Giới, đây là Định, đây là Tuệ. Định cùng tu
với Giới sẽ đưa đến quả vị lớn, lợi ích lớn. Tuệ cùng
tu với Định sẽ đưa đến quả vị lớn, lợi ích lớn. Tâm
cùng tu với Tuệ sẽ đưa đến giải thoát hoàn toàn các
món lậu hoặc, tức là dục lậu, hữu lậu (tri kiến lậu),
vô minh lậu.

21. Rồi Thế Tôn, sau khi ở Vesàli cho đến khi Ngài xem là vừa đủ, liền bảo tôn giả Ananda:

MƯỜI HAI DUYÊN                                     739

- Này Ananda, chúng ta hãy đi đến làng Baluvà.

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Tôn giả Ananda vâng lời Thế Tôn. Rồi Thế Tôn cùng với đại chúng Tỷ-kheo đi đến làng Baluvà. Và Thế Tôn trú tại làng này.

22. Thế Tôn nói với các Tỷ-kheo:

- Này các Tỷ Kheo hãy an cư trong mùa mưa xung quanh Vesàli tại chỗ có bạn bè quen thuộc và thân tín. Còn Ta sẽ an cư ở đây, tại làng Baluvà.

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Những Tỷ Kheo này vâng đáp Thế Tôn và tìm chỗ
an cư mùa mưa xung quanh Vesàli tại chỗ có bạn bè
quyến thuộc và thân tín. Còn Thế Tôn an cư tại làng
Baluvà.

23. Trong khi Thế Tôn an cư trong mùa mưa, một cơn bệnh trầm trọng khởi lên, rất đau đớn, gần như muốn chết. Nhưng Thế Tôn giữ tâm chánh niệm, tỉnh giác, chịu đựng cơn đau ấy, không một chút ta thán. Thế Tôn tự nghĩ: "Thật không hợp lẽ nếu Ta diệt độ mà không có một lời với các đệ tử hầu cận Ta, không từ biệt chúng Tỷ-kheo. Vậy Ta hãy lấy sức

MƯỜI HAI DUYÊN                                   740

tinh tấn, nhiếp phục cơn bệnh này, duy trì mạng căn và tiếp tục sống". Và Thế Tôn với sức tinh tấn, nhiếp phục bệnh ấy duy trì mạng căn.

24. Rồi Thế Tôn lành bệnh. Sau khi lành bệnh không
bao lâu, đức Phật rời khỏi tịnh xá và ngồi trên ghế đã
soạn sẵn, trong bóng mát của ngôi tịnh xá. Lúc bấy
giờ tôn giả Ananda đến tại chỗ Thế Tôn, đảnh lễ Ngài
và ngồi xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên,
tôn giả Ananda bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, con được thấy Thế Tôn khỏe mạnh. Bạch Thế Tôn, con được thấy Thế Tôn kham nhẫn, bạch Thế Tôn, thấy Thế Tôn bệnh hoạn, thân con cảm thấy yếu ớt như lau sậy, mắt con mờ mịt không thấy rõ phương hướng, dầu cho, bạch Thế Tôn, con được một chút an ủi rằng, Thế Tôn sẽ không diệt độ, nếu Ngài chưa có lời di giáo lại cho chúng Tỷ-kheo.

25. Này Ananda, chúng Tỷ-kheo còn mong mỏi gì
nữa ở Ta! Này Ananda, Ta đã giảng Chánh pháp,
không có phân biệt trong ngoài (mật giáo và không
phải mật giáo), vì này Ananda, đối với các Pháp,
Như Lai không bao giờ là vị Đạo sư còn nắm tay (còn
giữ lại một ít mật giáo chưa giảng dạy).

- Này Ananda, những ai nghĩ rằng: "Như Lai là

MƯỜI HAI DUYÊN                                      741

vị cầm đầu chúng Tỷ-kheo"; hay "chúng Tỷ-
kheo chịu sự giáo huấn của Như Lai" thời này
Ananda, người ấy sẽ có lời di giáo cho chúng
Tỷ-kheo.
- Này Ananda, Như Lai không nghĩ rằng: "Ta
là vị cầm đầu chúng Tỷ-kheo; hay "chúng Tỷ-
kheo chịu sự giáo huấn của Ta" thời nay
Ananda, làm sao Như Lai lại có lời di giáo cho
chúng Tỷ-kheo?
- Này Ananda, Ta nay đã già, đã thành bậc
trưởng thượng, đã đến tuổi lâm chung, đã đến
tám mươi tuổi. Này Ananda, như cỗ xe đã già
mòn, sở dĩ còn chạy được là nhờ dây thắng
chằng chịt, cũng vậy thân Như Lai được duy trì
sự sống giống như chính nhờ chống đỡ dây
chằng.
- Này Ananda, chỉ trong khi Như Lai không tác
ý đến tất cả tướng, với sự diệt trừ một số cảm
thọ, chứng và an trú vô tướng tâm định, chính
khi ấy thân Như Lai được thoải mái.

26. Vậy nên, này Ananda, hãy tự mình là ngọn đèn
cho chính mình, hãy tự mình nương tựa chính
mình, chớ nương tựa một gì khác. Dùng Chánh
pháp làm ngọn đèn, dùng Chánh pháp làm chỗ

MƯỜI HAI DUYÊN                                  742

nương tựa, chớ nương tựa một gì khác.

Này Ananda, thế nào là vị Tỷ-kheo hãy tự mình là
ngọn đèn cho chính mình, tự mình nương tựa chính
mình, không nương tựa một gì khác, dùng Chánh
pháp làm ngọn đèn, dùng Chánh pháp làm chỗ
nương tựa, không nương tựa một gì khác?

Này Ananda, ở đời, vị Tỷ-kheo, đối với thân quán
thân, tinh tấn, tỉnh giác, chánh niệm, nhiếp phục mọi
tham ái, ưu bi trên đời; đối với các cảm thọ... đối với
tâm... đối với các pháp, quán pháp, tinh tấn, tỉnh giác,
chánh niệm, nhiếp phục mọi tham ái, ưu bi trên đời.
Này Ananda, như vậy vị Tỷ-kheo tự mình là ngọn
đèn cho chính mình, tự mình nương tựa chính mình,
không nương tựa một gì khác, dùng Chánh pháp làm
ngọn đèn, dùng Chánh pháp làm chỗ nương tựa,
không nương tựa một gì khác.

Này Ananda, những ai sau khi Ta diệt độ, tự mình
là ngọn đèn cho chính mình, tự mình nương tựa
chính mình, không nương tựa một gì khác, dùng
Chánh pháp làm ngọn đèn, dùng Chánh pháp
làm chỗ nương tựa, không nương tựa vào một
pháp gì khác, những vị ấy, Này Ananda là những
vị tối thượng trong hàng Tỷ-kheo của Ta, nếu
những vị ấy tha thiết học hỏi.

MƯỜI HAI DUYÊN                                        743

III

1. Rồi Thế Tôn vào buổi sáng đắp y, đem theo y bát,
vào Vesàli để khất thực. Sau khi khất thực ở Vesàli,
ăn xong và trên đường khất thực trở về Ngài nói với
tôn giả Ananda:

- Này Ananda, hãy lấy tọa cụ. Ta muốn đi đến điện thờ Càpàla, để nghỉ trưa.

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Tôn giả Ananda vâng đáp Thế Tôn, lấy tọa cụ và đi theo sau lưng Thế Tôn.

2. Thế Tôn đi đến điện thờ Càpàla, khi đến Ngài ngồi
trên chỗ đã soạn sẵn. Tôn giả Ananda đảnh lễ Thế
Tôn và ngồi xuống một bên. Thế Tôn nói với Tôn giả
Ananda đang ngồi một bên:

- Này Ananda, khả ái thay Vesàli, khả ái thay điện
thờ Udena, khả ái thay điện thờ Gotamaka, khả ái
thay điện thờ Sàttambaka, khả ái thay điện thờ
Bahuputta, khả ái thay điện thờ Sàrandada, khả ái
thay điện thờ Càpàla.

3. Này Ananda, những ai đã tu bốn thần túc, tu tập nhiều lần, thật lão luyện, thật chắc chắn, thật bền

MƯỜI HAI DUYÊN                                    744

vững, điêu luyện, thiện xảo, thời nếu muốn người ấy có thể sống đến một kiếp hay phần kiếp còn lại.

Này Ananda, nay Như Lai đã tu bốn thần túc, tu
tập nhiều lần, thật lão luyện, thật chắc chắn, thật bền
vững, điêu luyện, thiện xảo. Này Ananda, nếu muốn
Như Lai có thể sống đến một kiếp hay phần kiếp còn
lại.

4. Nhưng Tôn giả Ananda không thể nhận hiểu sự
gợi ý quá rõ ràng, sự hiện tướng quá rõ ràng của
Thế Tôn, Tôn giả không thỉnh cầu Thế Tôn: "Bạch
Thế Tôn, Thế Tôn hãy ở lại cho đến trọn kiếp. Thiện
Thệ hãy ở lại cho đến trọn kiếp vì lợi ích cho chúng
sanh, vì hạnh phúc cho chúng sanh, vì lòng thương
tưởng cho đời, vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho
loài Trời và loài Người". Vì tâm tôn giả bị Ma vương
ám ảnh.

5. Lần thứ hai Thế Tôn... lần thứ ba Thế Tôn nói với tôn giả Ananda:

- Này Ananda, khả ái thay Vesàli, khả ái thay điện thờ Udena, khả ái thay điện thờ Gotamaka, khả ái thay điện thờ Sattambaka, khả ái thay điện thờ Bahuputta, khả ái thay điện thờ Sàrandada, khả ái thay điện thờ Càpàla!" Này Ananda, những ai đã tu bốn thần túc, tu tập nhiều lần, thật lão luyện, thật

MƯỜI HAI DUYÊN                                       745

chắc chắn, thật bền vững, điêu luyện, thiện xảo thời,
nếu người ấy muốn, có thể sống đến một kiếp hay
phần kiếp còn lại. Này Ananda, nay Như Lai đã tu
bốn thần túc, tu tập nhiều lần, thật lão luyện, thật
chắc chắn, thật bền vững, điêu luyện, thiện xảo. Này
Ananda, nếu muốn, Như Lai có thể sống đến một
kiếp hay phần kiếp còn lại.

Nhưng tôn giả Ananda không thể nhận hiểu sự gợi ý quá rõ ràng, sự hiện tướng quá rõ ràng của Thế Tôn, Tôn giả không thỉnh cầu Thế Tôn: "Bạch Thế Tôn, Thế Tôn hãy ở lại cho đến trọn kiếp, Thiện Thệ hãy ở lại cho đến trọn kiếp, vì lợi ích cho chúng sanh, vì hạnh phúc cho chúng sanh, vì lòng thương tưởng cho đời, vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho loài Trời và loài Người". Vì tâm của tôn giả bị Ác ma ám ảnh.

6. Rồi Thế Tôn nói với tôn giả Ananda:

- Này Ananda hãy đi và làm những gì Ngươi nghĩ là phải thời.

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Tôn giả Ananda vâng lời Thế Tôn, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Ngài, thân bên hữu hướng về Thế Tôn và đi ra.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      746

7. Tôn giả Ananda đi ra chưa bao lâu, Ác ma liền đến chỗ Thế Tôn, khi đến xong liền đứng một bên. Sau khi đứng một bên, Ác ma nói với Thế Tôn.

- Bạch Thế Tôn, nay Thế Tôn hãy diệt độ, Thiện Thệ hãy diệt độ. Bạch Thế Tôn, nay đã đến thời Thế Tôn diệt độ. Bạch Thế Tôn, đây là lời Thế Tôn đã nói: "Này Ác ma, Ta sẽ không diệt độ khi nào những Tỷ- kheo của Ta chưa trở thành những vị đệ tử chân chánh, sáng suốt, có kỷ luật, sẵn sàng, đa văn, duy trì Chánh pháp, thành tựu Chánh pháp và tùy pháp, sống chân chánh, sống theo Chánh pháp, sau khi học hỏi giáo lý, chưa có thể tuyên bố, diễn giảng, trình bày, xác định, khai minh, phân tích, và giải thích rõ ràng Chánh pháp, khi có tà đạo khởi lên chưa có thể chất vấn và hàng phục một cách khéo léo, chưa có thể truyền bá Chánh pháp thần diệu".

8. Bạch Thế Tôn, nay những Tỷ-kheo của Thế Tôn, đã trở thành những vị đệ tử chân chánh, sáng suốt, có kỷ luật, sẵn sàng, đa văn, duy trì Chánh pháp và tùy pháp, sống chân chánh, sống theo Chánh pháp, sau khi học hỏi giáo lý, đã có thể tuyên bố, diễn giảng, trình bày, xác định, khai minh, phân tách và giải thích rõ ràng Chánh pháp, khi có tà đạo khởi lên đã có thể chất vấn và hàng phục một cách khéo léo, đã có thể truyền bá Chánh pháp thần diệu. Như vậy,

MƯỜI HAI DUYÊN                                     747

nay Thế Tôn, hãy diệt độ, Thiện Thệ hãy diệt độ. Bạch Thế Tôn, nay đã đến thời Thế Tôn diệt độ!

Bạch Thế Tôn, đây là lời Thế Tôn đã nói: "Này Ác ma, Ta sẽ không diệt độ khi nào những Tỷ-kheo ni của Ta chưa trở thành những vị đệ tử chơn chánh, sáng suốt, có kỷ luật... khi nào những nam cư sĩ của Ta chưa trở thành những vị đệ tử chơn chánh, sáng suốt, có kỷ luật, sẵn sàng, đa văn duy trì Chánh pháp, thành tựu Chánh pháp và tùy pháp, sống chơn chánh, sống theo Chánh pháp, sau khi học hỏi giáo lý, chưa có thể tuyên bố, diễn giảng, trình bày, xác định, khai minh, phân tách, và giải thích rõ ràng Chánh pháp; khi nào có tà đạo khởi lên, chưa có thể chất vấn và hàng phục một cách khéo léo, chưa có thể truyền bá Chánh pháp thần diệu". Bạch Thế Tôn, nay những nam cư sĩ của Thế Tôn đã trở thành những đệ tử chơn chánh, sáng suốt, có kỷ luật, sẵn sàng, đa văn, duy trì Chánh pháp, đầy đủ Chánh pháp và tùy pháp, sống chơn chánh, sống theo Chánh pháp, sau khi học hỏi giáo lý đã có thể tuyên bố, diễn giảng, trình bày, xác định, khai minh, phân tích và giải thích rõ ràng Chánh pháp; khi có tà đạo khởi lên, đã có thể chất vấn và hàng phục một cách khéo léo, và có thể truyền bá Chánh pháp thần diệu. Như vậy, nay Thế Tôn hãy diệt độ, Thiện Thệ hãy diệt độ. Bạch Thế Tôn nay đã đến thời Thế Tôn diệt độ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       748

Bạch Thế Tôn, đây là lời Thế Tôn đã nói: "Này Ác ma, Ta sẽ không diệt độ khi nào những nữ cư sĩ của Ta chưa trở thành những vị đệ tử chơn chánh, sáng suốt, có kỷ luật, sẵn sàng, đa văn, duy trì, Chánh pháp, thành tựu Chánh pháp và tùy pháp, sống chơn chánh, sống theo Chánh pháp, sau khi học hỏi giáo lý, chưa có thể tuyên bố, diễn giảng, trình bày, xác định, khai minh, phân tách, và giải thích rõ ràng Chánh pháp; khi nào có tà đạo khởi lên, chưa có thể chất vấn và hàng phục một cách khéo léo, chưa có thể truyền bá chánh pháp một cách thần diệu". Bạch Thế Tôn, nay những nữ cư sĩ của Thế Tôn đã trở thành những đệ tử chơn chánh, sáng suốt, có kỷ luật, sẵn sàng, đa văn, duy trì Chánh pháp, thành tựu Chánh pháp và tùy pháp, sống chơn chánh, sống theo Chánh pháp, sau khi học hỏi giáo lý đã có thể tuyên bố, diễn giảng, trình bày, xác định, khai minh, phân tách, và giải thích rõ ràng Chánh pháp; khi nào có tà đạo khởi lên, đã có thể chất vấn và hàng phục một cách khéo léo, có thể truyền bá Chánh pháp một cách thần diệu. Như vậy, nay Thế Tôn hãy diệt độ, Thiện Thệ hãy diệt độ. Bạch Thế Tôn, nay đã đến thời Thế Tôn diệt độ.

Bạch Thế Tôn, đây là lời Thế Tôn đã nói: "Này Ác ma, Ta sẽ không diệt độ khi nào phạm hạnh Ta giảng dạy chưa thành tựu, thịnh đạt, phổ biến,

MƯỜI HAI DUYÊN                                     749

quảng bá, biến mãn, nghĩa là được khéo giảng dạy
cho loài người". Bạch Thế Tôn, nay phạm hạnh Thế
Tôn giảng dạy đã được thành tựu, thịnh đạt, phổ biến,
quảng bá, biến mãn, nghĩa là được khéo giảng dạy
cho loài người. Như vậy, nay Thế Tôn hãy diệt độ,
Thiện Thệ hãy diệt độ. Bạch Thế Tôn nay đã đến thời
Thế Tôn diệt độ.

9. Khi được nói vậy Thế Tôn nói với Ác ma: "Này
Ác ma hãy yên tâm, không bao lâu Như Lai sẽ diệt
độ. Sau ba tháng bắt đầu từ hôm nay, Như Lai sẽ
diệt độ".

10. Và tại điện thờ Càpàla, Thế Tôn chánh niệm,
tỉnh giác, từ bỏ thọ, hành (không duy trì mạng sống
lâu hơn nữa). Khi Thế Tôn từ bỏ, không duy trì mạng
sống thêm nữa, thời đại địa chấn động, ghê rợn, tóc
lông dựng ngược, sấm trời vang dậy. Thế Tôn nhận
hiểu ý nghĩa của sự kiện ấy, liền thốt câu kệ cảm khái
như sau:

Mạng sống có hạn hay vô hạn,
Tu sĩ từ bỏ, không kéo dài.
Nội tâm chuyên nhất trú thiền định.
Như tháo áo giáp đang mang mặc.
11. Lúc bấy giờ, tôn giả Ananda suy nghĩ: "Thật là
kỳ diệu! Thật là hy hữu! Đại địa chấn động, đại địa

MƯỜI HAI DUYÊN                                      750

rung động như vậy, ghê rợn, tóc lông dựng ngược và sấm trời vang dậy. Do nhân gì, do duyên gì, đại địa chấn động như vậy?".

12. Rồi tôn giả Ananda đến tại chỗ Thế Tôn, đảnh lễ Ngài và ngồi xuống một bên. Khi ngồi xuống một bên, tôn giả Ananda bạch Thế Tôn:

 Bạch Thế Tôn, thật là kỳ diệu! Bạch Thế Tôn thật
là hy hữu! Đại địa chấn động, đại địa rung động
như vậy, ghê rợn, tóc lông dựng ngược và sấm
trời vang dậy. Bạch Thế Tôn, do nhân gì, do duyên
gì, đại địa chấn động như vậy?

13. - Này Ananda, có tám nhân, có tám duyên khiến đại địa chấn động. Thế nào là tám?

Này Ananda, đại địa này thiết lập trên nước, nước ở
trên gió và gió ở tại hư không. Này Ananda, đến thời
đại phong khởi lên, gió lớn khi thổi làm nổi sóng
nước, và khi nước nổi sóng thì quả đất rung động.
Đó là nhân thứ nhất, duyên thứ nhất, đại địa chấn
động.

14. Lại nữa này Ananda, có vị Sa-môn hay Bà-la- môn có thần thông, tâm được chế ngự, hay hàng chư Thiên có đại thần thông, có đại uy lực; những vị này quán địa tánh có hạn, quán thủy tánh vô lượng, vị ấy

MƯỜI HAI DUYÊN                                    751

có thể khiến quả đất này rung động, chuyển động mạnh. Đó là nhân thứ hai, duyên thứ hai khiến đại địa chấn động.

15. Lại nữa, này Ananda, khi vị Bồ-tát ở cõi Tusita
(Đâu suất) từ bỏ thân, chánh niệm, tỉnh giác, nhập
vào mẫu thai, khi ấy quả đất này rung động, chuyển
động, chấn động mạnh. Đó là nhân thứ ba, duyên thứ
ba khiến đại địa chấn động.

16. Lại nữa, này Ananda, khi vị Bồ-tát, chánh niệm, tỉnh giác, ra khỏi mẫu thai, khi ấy quả đất này rung động, chuyển động, chấn động mạnh. Đó là nhân thứ tư, duyên thứ tư khiến đại địa chấn động.

17. Lại nữa, này Ananda, khi Như Lai chứng ngộ vô
thượng Chánh Đẳng Chánh Giác, khi ấy quả đất rung
động, chuyển động, chấn động mạnh. Đó là nhân thứ
năm, duyên thứ năm khiến đại địa chấn động.

18. Lại nữa, này Ananda, khi Như Lai chuyển bánh
xe Pháp, khi ấy quả đất này rung động, chuyển động,
chấn động mạnh. Đó là nhân thứ sau, duyên thứ sau,
khiến đại địa chấn động.

19. Lại nữa, này Ananda, khi Như Lai, chánh niệm, tỉnh giác, từ bỏ, không duy trì mạng sống, khi ấy quả đất này rung động, chuyển động, chấn động mạnh.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     752

Đó là nhân thứ bảy, duyên thứ bảy, khiến đại địa chấn động.

20. Lại nữa, này Ananda, khi Như Lai nhập vô dư y
Niết Bàn, khi ấy quả đất này rung động, chuyển
động, chấn động mạnh. Đó là nhân thứ tám duyên
thứ tám, khiến đại địa chấn động.

Này Ananda, do tám nhân này, tám duyên này, khiến đại địa chấn động.

21. Này Ananda, có tám chúng. Thế nào là tám?

- Chúng Sát-đế-Lỵ,
- Chúng Bà-la-môn,
- Chúng Cư sĩ,
- Chúng Sa-môn,
- Chúng Bốn Thiên vương,
- Chúng Tam thập tam thiên,
- Chúng Ma,
- Chúng Phạm thiên.

22. Này Ananda, Ta nhớ lại Ta đã đến chúng Sát - đế-lỵ hơn một trăm lần. Tại đây trước khi Ta ngồi, trước khi Ta nói chuyện, và trước khi cuộc đối thoại

MƯỜI HAI DUYÊN                                    753

bắt đầu, dung sắc của chúng Sát-đế-lỵ như thế nào,
dung sắc của Ta cũng như vậy; giọng nói chúng
như thế nào, giọng nói của Ta cũng như vậy. Và
với bài pháp thoại, Ta giảng dạy, khích lệ, làm cho
phấn khởi, khiến tâm hoan hỷ. Khi Ta đang nói,
chúng không biết: "Kẻ nói ấy là ai, là chư Thiên
chăng, là Người chăng?" sau khi Ta giảng dạy, khích
lệ, làm cho phấn khởi, khiến tâm hoan hỷ với bài
pháp thoại, Ta biến mất. Khi Ta biến mất, chúng
không biết: "Kẻ biến mất ấy là ai, là chư Thiên
chăng, là Ngươi chăng?".

23. Này Ananda. Ta nhớ lại Ta đã đến chúng Bà-la- môn hơn một trăm lần... chúng Cư sĩ... chúng Sa- môn... chúng Bốn Thiên vương... chúng Tam thập tam thiên... chúng Ma... chúng Phạm thiên hơn trăm lần, tại đây trước khi Ta ngồi, trước khi Ta nói chuyện và trước khi cuộc đối thoại bắt đầu dung sắc của chúng Phạm thiên như thế nào, dung sắc của Ta cũng vậy; giọng nói của chúng như thế nào, giọng nói của Ta cũng vậy. Và với bài pháp thoại, Ta giảng dạy, khích lệ, làm cho phấn khởi, khiến tâm hoan hỷ. Khi Ta đang nói, chúng không biết: "Kẻ nói ấy là ai, là chư Thiên chăng, là Người chăng?" Sau khi Ta giảng dạy, khích lệ, làm cho phấn khởi, khiến tâm hoan hỷ, Ta biến mất. Khi Ta biến mất, chúng không biết: "Kẻ biến mất đó là ai, là chư Thiên chăng, là

MƯỜI HAI DUYÊN                                    754

Người chăng? " Này Ananda, như vậy là tám chúng.

24. Này Ananda, có tám thắng xứ. Thế nào là tám?

25. Một vị quán tưởng nội sắc, thấy các loại ngoại
sắc, có hạn lượng, đẹp, xấu. Vị ấy nhận thức rằng:
"Sau khi nhiếp thắng chúng, ta biết, ta thấy", đó là
thắng xứ thứ nhất.

26. Một vị quán tưởng nội sắc, thấy các loại ngoại
sắc vô lượng, đẹp, xấu. Vị ấy nhận thức rằng: "Sau
khi nhiếp thắng chúng, ta biết, ta thấy", đó là thắng
xứ thứ hai.

27. Một vị quán tưởng vô sắc ở nội tâm, thấy các loại
ngoại sắc có hạn lượng đẹp, xấu. Vị ấy nhận thức
rằng: "Sau khi nhiếp thắng chúng, ta biết, ta thấy",
đó là thắng xứ thứ ba.

28. Một vị quán tưởng vô sắc ở nội tâm, thấy các loại
ngoại sắc vô lượng, đẹp, xấu. Vị ấy nhận thức rằng:
"Sau khi nhiếp thắng chúng, ta biết, ta thấy", đó là
thắng xứ thứ tư.

29. Một vị quán tưởng vô sắc ở nội tâm, thấy các loại ngoại sắc màu xanh, tướng sắc xanh, hình sắc xanh, ánh sáng xanh - như bông gai màu xanh, tướng sắc

MƯỜI HAI DUYÊN                                     755

xanh, hình sắc xanh, ánh sáng xanh - như lụa Ba-la- nại, cả hai mặt láng trơn, màu xanh, tướng sắc xanh, hình sắc xanh, ánh sáng xanh. Như vậy vị này quán tưởng vô sắc ở nội tâm, thấy các loại ngoại sắc màu xanh, tướng sắc xanh, hình sắc xanh ánh sáng xanh. Vị ấy nhận thức rằng: "Sau khi nhiếp thắng chúng, ta biết, ta thấy", đó là thắng xứ thứ năm.

30. Một vị quán tưởng vô sắc ở nội tâm, thấy các loại ngoại sắc màu vàng, sắc màu vàng, tướng màu vàng, hình sắc vàng, ánh sáng vàng - như bông Kanikàra màu vàng, tướng sắc vàng, hình sắc vàng, ánh sáng vàng - như lụa sa Balanại, cả hai mặt láng trơn màu vàng, tướng sắc vàng hình sắc vàng - như vậy vị này quán tưởng vô sắc ở nội tâm, thấy các loại ngoại sắc màu vàng, tướng sắc vàng, hình sắc vàng, ánh sáng vàng, vị ấy nhận thức rằng: "Sau khi nhiếp thắng chúng, ta biết, ta thấy", đó là thắng xứ thứ sáu.

31. Một vị quán tưởng vô sắc ở nội tâm, thấy các loại ngoại sắc màu đỏ, sắc màu đỏ, tướng sắc đỏ, hình sắc đỏ, ánh sáng đỏ - như bông bandhujìvaka màu đỏ, sắc màu đỏ, tướng màu đỏ, hình sắc đỏ, ánh sáng đỏ - như lụa sa Balanại, cả hai mặt láng trơn màu đỏ, sắc màu đỏ, tướng màu đỏ, hình sắc đỏ, ánh sáng đỏ. Như vậy vị này quán tưởng vô sắc ở nội tâm, thấy các loại ngoại sắc màu đỏ tướng sắc đỏ, hình sắc đỏ,

MƯỜI HAI DUYÊN                                     756

ánh sáng đỏ, vị ấy nhận thức rằng: "Sau khi nhiếp thắng chúng, ta biết, ta thấy", đó là thắng xứ thứ bảy.

32. Một vị quán tưởng vô sắc ở nội tâm, thấy các loại ngoại sắc màu trắng, tướng sắc trắng, hình sắc trắng, ánh sáng trắng - như sao mai Osadhi màu trắng, tướng sắc trắng, hình sắc trắng, ánh sáng trắng - như lụa sa Balanại, cả hai mặt láng trơn màu trắng, tướng sắc trắng, hình sắc trắng, ánh sáng trắng. Như vậy vị này quán tưởng vô sắc ở nội tâm, thấy các loại ngoại sắc màu trắng, tướng sắc trắng, hình sắc trắng, ánh sáng trắng, vị ấy nhận thức rằng: "Sau khi nhiếp thắng chúng, ta biết, ta thấy", đó là thắng xứ thứ tám. Này Ananda như vậy là tám thắng xứ.

33. Này Ananda, có tám giải thoát. Thế nào là tám?

- Tự mình có sắc, thấy các sắc; đó là sự giải thoát
thứ nhất.
- Quán tưởng nội sắc là vô sắc, thấy các ngoại
sắc; đó là sự giải thoát thứ hai.
- Quán tưởng (sắc là) tịnh, chú tâm trên suy
tưởng ấy; đó là sự giải thoát thứ ba.
- Vượt khỏi hoàn toàn sắc tưởng, diệt trừ các
tưởng hữu đối, không tác ý đến những tưởng

MƯỜI HAI DUYÊN                                       757

khác biệt, với suy tư "hư không là vô biên",
chứng và trú Không vô biên xứ; đó là sự giải
thoát thứ tư.
- Vượt khỏi hoàn toàn Không vô biên xứ, với suy
tư "thức là vô biên", chứng và trú Thức vô biên
xứ; đó là giải thoát thứ năm.
- Vượt khỏi hoàn toàn Thức vô biên xứ, với suy
tư "không có vật gì", chứng và trú Vô sở hữu
xứ; đó là sự giải thoát thứ sáu.
- Vượt khỏi hoàn toàn Vô sở hữu xứ, chứng và
trú Phi tưởng phi phi tưởng xứ; đó là sự giải
thoát thứ bảy.
- Vượt khỏi hoàn toàn Phi tưởng phi phi tưởng
xứ, chứng và trú Diệt thọ tưởng; đó là sự giải
thoát thứ tám.

Này Ananda, như vậy là tám giải thoát.

34. Này Ananda, một thời Ta ở tại Uruvelà, trên
bờ     sông    Neranjara,     dưới     gốc      cây
Ajapàlanigrodha khi Ta mới thành đạo. Này
Ananda, lúc bấy giờ Ác ma đến tại chỗ Ta ở, khi đến
xong liền đứng một bên. Này Ananda, sau khi đứng
một bên, Ác ma nói với Ta: "Bạch Thế Tôn, nay Thế
Tôn hãy diệt độ, Thiện Thệ hãy diệt độ. Bạch Thế
Tôn nay đã đến thời Thế Tôn diệt độ".

MƯỜI HAI DUYÊN                                   758

35. Này Ananda, khi được nói vậy, Ta nói với Ác ma:

- "Này Ác ma, Ta sẽ không diệt độ khi nào những
Tỷ-kheo của Ta chưa thành những đệ tử chơn
chánh, sáng suốt, có kỷ luật, sẵn sàng, đa văn, duy trì
Chánh pháp, thành tựu Chánh pháp và Tùy pháp,
sống chơn chánh, sống theo Chánh pháp, sau khi học
hỏi giáo lý chưa có thể tuyên bố, diễn giảng, trình
bày, xác định, khai minh, phân tách và giải thích rõ
ràng Chánh pháp; khi có tà đạo khởi lên, chưa có thể
chất vấn và hàng phục một cách khéo léo, chưa có
truyền bá Chánh pháp thần diệu.

Này Ác ma, Ta sẽ không diệt độ khi nào những Tỷ-kheo ni của Ta chưa trở thành những đệ tử chơn chánh, sáng suốt, có kỷ luật, sẵn sàng, đa văn, duy trì Chánh pháp, thành tựu Chánh pháp và tùy pháp, sống chơn chánh, sống theo Chánh pháp, sau khi học hỏi giáo lý chưa có thể tuyên bố, diễn giảng, trình bày, xác định, khai minh, phân tách và giải thích rõ ràng Chánh pháp; khi có tà đạo khởi lên, chưa có thể chất vấn và hàng phục một cách khéo léo, chưa có thể truyền bá Chánh pháp thần diệu.

Này Ác ma, Ta sẽ không diệt độ khi nào những nam cư sĩ của Ta chưa trở thành những đệ tử chơn

MƯỜI HAI DUYÊN                                       759

chánh, sáng suốt, có kỷ luật, sẵn sàng, đa văn, duy trì Chánh pháp, thành tựu chánh pháp và tùy pháp, sống chơn chánh, sống theo chánh pháp, sau khi học hỏi giáo lý chưa có thể tuyên bố diễn giảng trình bày, xác định, khai minh, phân tách và giải thích rõ ràng Chánh pháp; khi có tà đạo khởi lên, chưa có thể chất vấn và hàng phục một cách khéo léo, chưa có thể truyền bá chánh pháp thần diệu.

Này Ác ma, Ta sẽ không diệt độ khi nào những
nữ cư sĩ của Ta chưa trở thành những đệ tử chơn
chánh, sáng suốt, có kỷ luật, sẵn sàng, đa văn, duy trì
Chánh pháp, thành tựu chánh pháp và tùy pháp, sống
chơn chánh, sống theo chánh pháp, sau khi học hỏi
giáo lý chưa có thể tuyên bố diễn giảng trình bày, xác
định, khai minh, phân tách và giải thích rõ ràng
Chánh pháp; khi có tà đạo khởi lên, chưa có thể chất
vấn và hàng phục một cách khéo léo, chưa có thể
truyền bá chánh pháp thần diệu.

Này Ác ma, Ta không diệt độ khi nào phạm hạnh
mà Ta giảng dạy chưa được thành tựu, thịnh đạt,
phổ biến, quảng bá, biến mãn, nghĩa là được khéo
giảng dạy cho loài Người.

36. Này Ananda, hôm nay tại điện thờ Càpàla, Ác ma đến Ta, sau khi đến liền đứng một bên. Này

MƯỜI HAI DUYÊN                                       760

Ananda, Ác ma đứng một bên nói với Ta như sau:

"Bạch Thế Tôn, nay Thế Tôn hãy diệt độ, Thiện Thệ
hãy diệt độ. Bạch Thế Tôn, nay đã đến thời Thế Tôn
diệt độ. Bạch Thế Tôn, đây là lời Thế Tôn đã nói:
"Này Ác ma, Ta sẽ không diệt độ khi nào những Tỷ-
kheo của Ta chưa trở thành những đệ tử chơn chánh,
sáng suốt, có kỷ luật, sẵn sàng, đa văn, duy trì Chánh
pháp, thành tựu Chánh pháp và tùy pháp, sống chân
chánh, sống theo Chánh pháp, sau khi học hỏi giáo
lý, chưa có thể tuyên bố, diễn giảng, trình bày, xác
định, khai minh, phân tách và giải thích rõ ràng
Chánh pháp; khi có tà đạo khởi lên, chưa có thể chất
vấn và hàng phục một cách khéo léo, chưa có thể
truyền bá Chánh pháp thần diệu". Bạch Thế Tôn, nay
những Tỷ-kheo của Thế Tôn đã trở thành những đệ
tử chơn chánh, sáng suốt, có kỷ luật, sẵn sàng, đa
văn, duy trì Chánh pháp, thành tựu Chánh pháp và
tùy pháp, sống chân chánh, sống theo Chánh pháp,
sau khi học hỏi giáo lý đã có thể tuyên bố, diễn giảng,
trình bày, xác định, khai minh, phân tách và giải
thích rõ ràng Chánh pháp, khi có tà đạo khởi lên, đã
có thể chất vấn và hành phục một cách khéo léo, đã
có thể truyền bá Chánh pháp một cách thần diệu.
Như vậy, nay Thế Tôn hãy diệt độ, Thiện Thệ hãy
diệt độ. Bạch Thế Tôn, nay đã đến thời Thế Tôn diệt
độ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       761

Bạch Thế Tôn đây là lời Thế Thôn đã nói: "Này Ác
ma, Ta sẽ không diệt độ khi nào những Tỷ-kheo ni
của Ta...; khi nào những cư sĩ của Ta...; khi nào phạm
hạnh Ta giảng dạy chưa được thành tựu, thịnh đạt,
phổ biến, quảng bá, biến mãn nghĩa là được khéo
giảng dạy cho loài Người". Bạch Thế Tôn, nay phạm
hạnh Thế Tôn giảng dạy đã được thành tựu, thịnh
đạt, phổ biến, quảng bá, biến mãn nghĩa là được khéo
giảng dạy cho loài Người. Như vậy, nay Thế Tôn hãy
diệt độ, Thiện Thệ hãy diệt độ. Bạch Thế Tôn nay đã
đến thời Thế Tôn diệt độ".

37. Khi được nói vậy, Ta nói với Ác ma:

"Này Ác ma, hãy an tâm, không bao lâu Như Lai sẽ diệt độ. Sau ba tháng bắt đầu từ hôm nay Như Lai sẽ diệt độ".

Này Ananda, hôm nay tại điện thờ Càpàla, Như Lai chánh niệm, tỉnh giác, từ bỏ thọ, hành (không duy trì mạng sống lâu hơn nữa).

38. Khi được nói vậy, tôn giả Ananda bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, Thế Tôn hãy ở lại cho đến trọn kiếp, Thiện Thệ hãy ở lại cho đến trọn kiếp, vì lợi ích cho chúng sanh, vì hạnh phúc cho chúng sanh, vì lòng thương tưởng cho đời, vì lợi ích, vì hạnh phúc cho

MƯỜI HAI DUYÊN                                      762

loài Trời và loài Người.

- Thôi đi, này Ananda, đừng có thỉnh cầu Như Lai nữa. Này Ananda, nay thỉnh cầu Như Lai không còn kịp thời.

39. Lần thứ hai, tôn giả Ananda... Lần thứ ba, tôn giả Ananda bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, Thế Tôn hãy ở lại cho đến trọn kiếp,
Thiện Thệ hãy ở lại cho đến trọn kiếp, vì lợi ích cho
chúng sanh, vì hạnh phúc cho chúng sanh, vì lòng
thương tưởng cho đời, vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an
lạc cho loài Trời và loài Người.

- Này Ananda, Ngươi có tin sự giác ngộ Thế Tôn không?

- Bạch Thế Tôn, con có tin!

- Vậy, này Ananda, sao Ngươi lại làm phiền Như Lai đến ba lần.

40. - Bạch Thế Tôn, chính con được tận mặt, đích thân nghe Thế Tôn dạy như sau: "Này Ananda, những ai đã tu bốn thần túc, tu tập nhiều lần, thật lão luyện, thật chắc chắn, thật bền vững, điêu luyện, thiện xảo thời, nếu muốn, người ấy có thể sống đến

MƯỜI HAI DUYÊN                                      763

một kiếp, hay phần kiếp còn lại. Này Ananda, nay Như Lai đã tu bốn thần túc... Như Lai có thể sống đến một kiếp hay phần kiếp còn lại".

- Này Ananda, Ngươi có tin tưởng không?

- Bạch Thế Tôn, con có tin tưởng!

- Này Ananda, như vậy là lỗi của Ngươi, như vậy
là khuyết điểm của Ngươi, đã không nhận hiểu sự
gợi ý quá rõ ràng, sự hiện tướng quá rõ ràng của
Như Lai, Ngươi không thỉnh cầu Thế Tôn: "Bạch
Thế Tôn, Thế Tôn hãy ở lại cho đến trọn kiếp, Thiện
Thệ hãy ở lại cho đến trọn kiếp, vì lợi ích cho chúng
sanh, vì hạnh phúc cho chúng sanh, vì lòng thương
tưởng cho đời, vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho
loài Trời và loài Người". Này Ananda, nếu Ngươi
thỉnh Như Lai, Như Lai có thể bác bỏ hai lần cầu
thỉnh, nhưng đến lần thứ ba, Như Lai có thể nhận
lời. Này Ananda như vậy là lỗi của Ngươi, như vậy
là khuyết điểm của Ngươi.

41. Này Ananda, một thời Ta ở tại Vương Xá, núi Linh Thứu (Gijjha Kuta). Tại đấy Ta nói với Ananda: "Này Ananda, khả ái thay thành Vương Xá! Khả ái thay núi Linh Thứu! Này Ananda, những ai đã tu bốn thần túc, tu tập nhiều lần, thật lão luyện, thật chắc chắn, thật bền vững, điêu luyện, thiện xảo thời, nếu

MƯỜI HAI DUYÊN                                      764

người ấy muốn, có thể sống đến một kiếp, hay phần
kiếp còn lại. Này Ananda, nay Như Lai đã tu bốn
thần túc, tu tập nhiều lần, thật lão luyện, thật chắc
chắn, thật bền vững, điêu luyện, thiện xảo. Này
Ananda, nếu muốn, Như Lai có thể sống đến một kiếp
hay phần kiếp còn lại". Dầu vậy, này Ananda,
Ngươi không thể nhận hiểu sự gợi ý quá rõ ràng,
sự hiện tướng quá rõ ràng của Thế Tôn. Ngươi
không thỉnh cầu Thế Tôn: "Bạch Thế Tôn, Thế Tôn
hãy ở lại cho đến trọn kiếp, Thiện Thệ hãy ở lại cho
đến trọn kiếp, vì lợi ích cho chúng sanh, vì hạnh phúc
cho chúng sanh, vì lòng thương tưởng cho đời, vì lợi
ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho loài Trời và loài
Người". Này Ananda, nếu Ngươi cầu thỉnh Như Lai,
Như Lai có thể bác bỏ hai lần cầu thỉnh, nhưng đến
lần thứ ba, Như Lai có thể nhận lời. Này Ananda,
như vậy là lỗi của Ngươi, như vậy là khuyết điểm
của Ngươi".

42. Này Ananda, một thời Ta ở thành Vương Xá, tại
Nigrodhàràma... Ta cũng ở thành Vương Xá tại
Corapapàta... Ta cũng ở thành Vương Xá, hang
Sattapanni trên núi Vebhàra... Ta cũng ở thành
Vương Xá, tại hang đá Kàla, trên núi Isigili... Ta
cũng ở thành Vương Xá, tại khu rừng Sita trong hang
đá Sappasondika... Ta cũng ở thành Vương Xá, tại
Tapodàràma... Ta cũng ở thành Vương Xá, Trúc

MƯỜI HAI DUYÊN                                      765

Lâm, hồ Kalandaka... Ta cũng ở thành Vương Xá, tại rừng Jìvakambavana... Ta cũng ở thành Vương Xá tại Maddakucchi ở Lộc Uyển.

43. Này Ananda, tại đấy Ta nói: "Này Ananda, khả
ái thay thành Vương Xá, khả ái thay núi Linh Thứu,
khả ái thay Nigrodhàràma, khả ái thay Corapapàta,
khả ái thay hang Sattapanni trên núi Vebhara, khả ái
thay hang đá Kàla trên núi Isigili, khả ái thay hang
đá Sappasondika trong rừng Sìta, khả ái thay suối
nước nóng Tapodàràma, khả ái thay hồ con sóc ở tại
Trúc Lâm, khả ái thay rừng Jìvakambavana, khả ái
thay vườn Nai ở tại Maddakucchi"!

44. "Này Ananda, những ai đã tu bốn thần túc, tu tập nhiều lần, thật lão luyện, thật chắc chắn, thật bền vững, điêu luyện, thiện xảo thời, nếu người ấy muốn, có thể sống đến một kiếp, hay phần kiếp còn lại. Này Ananda, nay Như Lai đã tu bốn thần túc, tu tập nhiều lần, thật lão luyện, thật chắc chắn, thật bền vững, điêu luyện, thiện xảo. Này Ananda, nếu muốn, Như Lai có thể sống đến một kiếp hay phần kiếp còn lại". Dầu vậy, này Ananda, Ngươi không thể nhận hiểu sự gợi ý quá rõ ràng, sự hiện tướng quá rõ ràng của Thế Tôn. Ngươi không thỉnh cầu Thế Tôn: "Bạch Thế Tôn, Thế Tôn hãy ở lại cho đến trọn kiếp, Thiện Thệ hãy ở lại cho đến trọn kiếp, vì lợi ích cho

MƯỜI HAI DUYÊN                                     766

chúng sanh, vì hạnh phúc cho chúng sanh, vì lòng
thương tưởng cho đời, vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an
lạc cho loài Trời và loài Người". Này Ananda, nếu
Ngươi cầu thỉnh Như Lai, Như Lai có thể bác bỏ
hai lần cầu thỉnh, nhưng đến lần thứ ba, Như Lai
có thể nhận lời. Này Ananda, như vậy là lỗi của
Ngươi, như vậy là khuyết điểm của Ngươi".

45. Này Ananda, một thời Ta ở Vesàli tại điện thờ Udena.

Tại đấy, này Ananda, Ta cũng nói. "Này Ananda, khả ái thay Vesàli, khả ái thay điện thờ Udena. Này Ananda, những ai đã tu bốn thần túc, tu tập nhiều lần, thật lão luyện, thật chắc chắn, thật bền vững, điêu luyện, thiện xảo thời, nếu người ấy muốn, có thể sống đến một kiếp hay phần kiếp còn lại. Này Ananda, nay Như Lai đã tu bốn thần túc, tu tập nhiều lần, thật lão luyện, thật chắc chắn, thật bền vững, điêu luyện, thiện xảo thời, nếu muốn, Như Lai có thể sống đến một kiếp hay phần kiếp còn lại". Dầu vậy, này Ananda, Ngươi không thể nhận hiểu sự gợi ý quá rõ ràng, sự hiện tướng quá rõ ràng của Như Lai, Ngươi không thỉnh cầu Như Lai: "Bạch Thế Tôn, Thế Tôn hãy ở lại cho đến trọn kiếp, Thiện Thệ hãy ở lại cho đến trọn kiếp, vì lợi ích cho chúng sanh, vì hạnh phúc cho chúng sanh, vì lòng thương tưởng cho đời,

MƯỜI HAI DUYÊN                                     767

vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho loài Trời và
loài Người". Này Ananda, nếu Ngươi cầu thỉnh Như
Lai, Như Lai có thể bác bỏ hai lần cầu thỉnh, nhưng
đến lần thứ ba, Như Lai có thể nhận lời. Này Ananda,
như vậy là lỗi của Ngươi, như vậy là khuyết điểm
của Ngươi.

46. Này Ananda, một thời Ta ở thành Vesàli tại điện
thờ Gotamaka... ta cũng ở thành Vesàli tại điện thờ
Sattambaka... Ta cũng ở thành Vesàli tại điện thờ
Bahuputta... Ta cũng ở thành Vesàli tại điện thờ
Sàrandada...

47. Này Ananda, hôm nay tại điện thờ Càpàla, Ta nói với ngươi: "Này Ananda, khả ái thay Vesàli, khả ái thay điện thờ Udena, khả ái thay điện thờ Gotamaka, khả ái thay điện thờ Sattamba, khả ái thay điện thờ Buhuputta, khả ái thay điện thờ Sàrandada, khả ái thay đền Càpàla. Này Ananda, những ai đã tu bốn thần túc, tu tập nhiều lần, thật lão luyện, thật chắc chắn, thật bền vững, điêu luyện, thiện xảo thời, nếu muốn, người ấy có thể sống đến một kiếp hay phần kiếp còn lại. Này Ananda, Như Lai đã tu bốn thần túc, tu tập nhiều lần, thật lão luyện, thật chắc chắn, thật bền vững, điêu luyện, thiện xảo. Này Ananda, nếu muốn, Như Lai có thể sống đến một kiếp hay phần kiếp còn lại". Dầu vậy,

MƯỜI HAI DUYÊN                                     768

này Ananda, Ngươi không thể nhận hiểu sự gợi ý quá
rõ ràng, sự hiện tướng quá rõ ràng của Như Lai,
Ngươi không thỉnh cầu Thế Tôn: "Bạch Thế Tôn,
Thế Tôn hãy ở lại cho đến trọn kiếp, Thiện Thệ hãy
ở lại cho đến trọn kiếp, vì lợi ích cho chúng sanh, vì
hạnh phúc cho chúng sanh, vì lòng thương tưởng cho
đời, vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho loài Trời
và loài Người". Này Ananda, nếu Ngươi cầu thỉnh
Như Lai; Như Lai có thể bác bỏ hai lần cầu thỉnh,
nhưng đến lần thứ ba, Như Lai có thể nhận lời. Này
Ananda, như vậy là lỗi của Ngươi, như vậy là khuyết
điểm của Ngươi.

48. Này Ananda, phải chăng ngay từ ban đầu Ta đã từng tuyên bố rằng mọi vật ưu ái, thân tình đều phải bị thay đổi, trở về hư không, biến dịch?

Này Ananda, làm sao có thể được như vầy:
Những gì sanh khởi, tồn tại, hữu vi, chịu sự biến
hoại mà lại mong khỏi có sự biến diệt? Thật
không có sự trạng ấy.

Này Ananda, những gì Như Lai đã từ bỏ, dứt
khoát, xả ly, phóng xả, khước từ, chính là thọ,
hành. Như Lai đã nói và nói một cách dứt khoát:
"Không lâu, Như Lai sẽ diệt độ. Sau ba tháng bắt
đầu hôm nay, Như Lai sẽ diệt độ". Nói rằng Như

MƯỜI HAI DUYÊN                                      769

Lai vì muốn sống mà phản lại lời tuyên bố trên, thời thật không có sự trạng ấy.

Này Ananda, chúng ta hãy đi đến giảng đường Kùtagàra tại rừng Đại Lâm.

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Tôn giả Ananda vâng lời Thế Tôn.

49. Rồi Thế Tôn cùng tôn giả Ananda đi đến giảng đường Kùtagàra vườn Đại Lâm, khi đi đến, Thế Tôn nói với tôn giả Ananda:

- Này Ananda, hãy đi mời tất cả Tỷ-kheo sống ở gần Vesàli tụ họp tại giảng đường này.

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Tôn giả Ananda vâng lời Thế Tôn, đi mời tất cả vị
Tỷ-kheo sống ở gần Vesàli tụ họp tại giảng đường,
rồi đi đến chỗ Thế Tôn, đảnh lễ Ngài và đứng một
bên. Sau khi đứng một bên, tôn giả Ananda bạch Thế
Tôn:

- Bạch Thế Tôn, chúng Tỷ-kheo đã tụ họp. Bạch Thế Tôn, Ngài hãy làm những gì Ngài nghĩ là hợp thời.

MƯỜI HAI DUYÊN                                  770

50. Thế Tôn liền đi đến giảng đường và ngồi trên chỗ đã soạn sẵn. Sau khi ngồi, Thế Tôn nói với các vị Tỷ- kheo:

- Này các Tỷ-kheo, nay những pháp do Ta chứng
ngộ và giảng dạy cho các Ngươi, các Ngươi phải
khéo học hỏi, thực chứng tu tập và truyền rộng để
phạm hạnh được trường tồn, vĩnh cửu, vì hạnh
phúc cho chúng sanh, vì an lạc cho chúng sanh, vì
lòng thương tưởng cho đời, vì lợi ích, vì hạnh
phúc, vì an lạc cho loài Trời và loài Người.

 Này các Tỷ-kheo, thế nào là các pháp do Ta chứng
ngộ và giảng dạy, các Ngươi phải khéo học hỏi,
thực chứng, tu tập và truyền rộng để cho phạm
hạnh được trường tồn, vĩnh cửu, vì hạnh phúc cho
chúng sanh, vì an lạc cho chúng sanh, vì lòng
thương tưởng cho đời, vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì
an lạc cho loài Trời và loài Người?

Chính là Bốn Niệm xứ, Bốn Chánh cần, Bốn Thần
túc, Năm Căn, Năm Lực, Bảy Bồ-đề phần, Tám
Thánh đạo phần. Này các Tỷ-kheo, chính những
pháp này do Ta chứng ngộ và giảng dạy, mà các
Ngươi phải khéo học hỏi, thực chứng, tu tập và
truyền rộng để phạm hạnh được trường tồn, vĩnh
cửu, vì hạnh phúc cho chúng sanh, vì lòng thương

MƯỜI HAI DUYÊN                                     771

tưởng của đời, vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho loài Trời và loài Người.

51. Rồi Thế Tôn nói với các Tỷ-kheo:

- Này các Tỷ-kheo, đây là lời Ta nhắn nhủ các
Ngươi. Các hành là vô thường. Hãy tinh tấn lên
để tự giải thoát, không lâu Như Lai sẽ diệt độ. Sau
ba tháng bắt đầu từ hôm nay, Như Lai sẽ diệt độ.

Đó là lời Thế Tôn dạy. Sau khi nói vậy, Thiện Thệ lại nói thêm:

Ta đã già, dư mạng chẳng còn bao,
Từ biệt các Ngươi, Ta đi một mình.
Tự mình làm sở y cho chính mình,
Hãy tinh tấn, chánh niệm, giữ giới
luật,
Nhiếp thúc ý chí, bảo hộ tự tâm.
Ai tinh tấn trong pháp và luật này
Sẽ diệt sanh tử, chấm dứt khổ đau.

IV

1. Rồi Thế Tôn, vào buổi sáng đắp y, đem theo y bát, vào Vesàli để khất thực. Sau khi khất thực ở Vesàli, ăn xong và trên đường khất thực trở về, Thế Tôn

MƯỜI HAI DUYÊN                                    772

nhìn Vesàli với cái nhìn của con voi chúa rồi nói với tôn giả Ananda:

- Này Ananda, lần này là lần cuối cùng, Như Lai nhìn Vesàli. Này Ananda, chúng ta hãy đi đến làng Bhandagàma.

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Tôn giả Ananda vâng lời Thế Tôn . Rồi Thế Tôn cùng với đại chúng Tỷ-kheo đi đến Bhandagàma. Tại đây, Thế Tôn ở tại Bhandagàma.

2. Rồi Thế Tôn nói với Tỷ-kheo:

- Này các Tỷ-kheo, chính vì không giác ngộ,
không chứng đạt bốn Pháp mà Ta và các Ngươi
lâu đời phải trôi lăn trong biển sanh tử. Thế nào
là bốn?

- Này các Tỷ-kheo, chính vì không giác ngộ
không chứng đạt Thánh Giới mà Ta và các
Ngươi lâu đời phải trôi lăn trong biển sanh
tử.

- Này các Tỷ-kheo, chính vì không giác ngộ, không chứng đạt Thánh Định mà Ta và các Ngươi lâu đời phải trôi lăn trong biển sanh tử.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    773

- Này các Tỷ-kheo, chính vì không giác ngộ, không chứng đạt Thánh Tuệ mà Ta và các Ngươi lâu đời phải trôi lăn trong biển sanh tử.

- Này các Tỷ-kheo, chính vì không giác ngộ,
không chứng đạt Thánh giải thoát mà Ta và
các Ngươi lâu đời phải trôi lăn trong biển sanh
tử.

Này các Tỷ-kheo, khi Thánh Giới được giác ngộ,
được chứng đạt; khi Thánh Định được giác ngộ,
được chứng đạt; khi Thánh Tuệ được giác ngộ, được
chứng đạt; khi Thánh giải thoát được giác ngộ, được
chứng đạt, thời tham ái một đời sống tương lai
được trừ diệt, những gì đưa đến một đời sống mới
được dứt sạch, nay không còn một đời sống nào
nữa.

3. Đó là lời Thế Tôn dạy. Sau khi nói vậy, Thiện Thệ lại nói thêm:

Giới, Định, Tuệ và Giải thoát vô
thượng
Gotama danh xưng đã chứng ngộ.
Đấng Giác Ngộ giảng pháp chúng
Tỷ-kheo.
Đạo Sư diệt khổ, pháp nhãn, tịnh

MƯỜI HAI DUYÊN                                    774

lạc.

4. Trong thời gian Thế Tôn ở tại Bhandagàma, pháp thoại này được giảng cho chúng Tỷ-kheo:

- Đây là Giới, đây là Định, đây là Tuệ, Định cùng tu
với Giới sẽ đưa đến quả vị lớn, lợi ích lớn. Tuệ cùng
tu với Định sẽ đưa đến quả vị lớn, lợi ích lớn. Tâm
cùng tu với Tuệ sẽ đưa đến giải thoát hoàn toàn các
món lậu hoặc, tức là dục lậu, hữu lậu (tri kiến lậu),
vô minh lậu.

5. Rồi Thế Tôn, sau khi ở Bhandagàma cho đến khi Ngài xem là vừa đủ, liền nói với tôn giả Ananda:

- Này Ananda, chúng ta hãy đi đến Hatthigam... Ambagama...   Jambugama...,   hãy   đi    đến Bhoganagara.

6. - Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Tôn giả Ananda vâng đáp Thế Tôn. Rồi Thế Tôn cùng với đại chúng Tỷ-kheo đi đến Bhoganagara.

7. Tại đây, Thế Tôn ở Bhoganagara tại đền Ananda, Ngài nói với các Tỷ-kheo:

- Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng bốn Đại giáo pháp,

MƯỜI HAI DUYÊN                                     775

hãy nghe và suy nghiệm kỹ, Ta sẽ giảng.

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Các Tỷ-kheo ấy vâng lời Thế Tôn, Thế Tôn giảng như sau:

8. - Này các Tỷ-kheo, có thể có Tỷ-kheo nói: "Này
Hiển giả, tôi tự thân nghe từ miệng Thế Tôn, tự
thân lãnh thọ, như vậy là Pháp, như vậy là Luật, như
vậy là lời dạy của vị Đạo Sư".

 Này các Tỷ-kheo, các Ngươi không nên tán
thán, không nên hủy báng lời nói của Tỷ-kheo
ấy. Không tán thán, không hủy báng, mỗi mỗi
chữ, mỗi mỗi câu, cần phải được học hỏi kỹ
lưỡng và đem so sánh với Kinh, đem đối chiếu
với Luật.

 Khi đem so sanh với Kinh, đối chiếu với Luật,
nếu chúng không phù hợp với Kinh, không
tương ứng với Luật thời các Ngươi có thể kết
luận: "Chắc chắn những lời này không phải là
lời Thế Tôn, và Tỷ-kheo ấy đã thọ giáo sai
lầm". Và này các Tỷ kheo, các Ngươi hãy từ bỏ
chúng.

 Khi đem so sánh với Kinh, đem đối chiếu với

MƯỜI HAI DUYÊN                                    776

Luật và nếu chúng phù hợp với Kinh, tương
ứng với Luật, thời các Ngươi có thể kết luận:
"Chắc chắn những lời này phải là lời dạy của
Thế Tôn và Tỷ-kheo ấy đã thọ giáo chơn
chánh". Này các Tỷ-kheo, như vậy là Đại giáo
pháp thứ nhất, các Ngươi hãy thọ trì.

9. Này các Tỷ-kheo, nếu có Tỷ-kheo nói: "Tại trú xứ
kia, có Tăng chúng ở với các vị Thượng tọa, với các
Thủ chúng. Tôi tự thân nghe từ miệng Tăng
chúng, tự thân lãnh thọ, như vậy là Pháp, như vậy
là Luật, như vậy là lời dạy của vị Đạo Sư".

- Này các Tỷ-kheo, các Ngươi không nên tán
thán, không nên hủy báng lời nói của Tỷ-kheo
ấy. Không tán thán, không hủy báng, mỗi mỗi
chữ, mỗi mỗi câu, phải được học hỏi kỹ lưỡng
và đem so sánh với Kinh, đem đối chiếu với
Luật.

- Khi đem so sánh với Kinh, đối chiếu với Luật,
và nếu chúng không phù hợp với Kinh, không
tương ứng với Luật thời các Ngươi có thể kết
luận: "Chắc chắn những lời này không phải là
lời Thế Tôn, và Tỷ-kheo ấy đã thọ giáo sai
lầm". Và này các Tỷ-kheo, các Ngươi hãy từ
bỏ chúng.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   777

- Khi đem so sánh với Kinh, đem đối chiếu với
Luật và nếu chúng phù hợp với Kinh, tương
ứng với luật, thời các ngươi có thể kết luận:
"Chắc chắn những lời này phải là lời dạy của
Thế Tôn, và Tỷ-kheo ấy đã thọ giáo chơn
chánh". Này các Tỷ-kheo, như vậy là Đại giáo
pháp thứ hai, các Ngươi hãy thọ trì.

10. Này các Tỷ-kheo, có thể có vị Tỷ-kheo nói: "Tại
trú xứ kia có nhiều Tỷ-kheo Thượng tọa ở, những
vị này là bậc đa văn, gìn giữ truyền thống, trì pháp,
trì luật, trì pháp yếu. Tôi tự thân nghe từ miệng
những vị Thượng tọa ấy, tự thân lãnh thọ, như vậy
là Pháp, như vậy là Luật, như vậy là lời dạy của vị
Đạo Sư".

- Này các Tỷ-kheo, các Ngươi không nên tán
thán, không nên hủy báng lời nói của Tỷ-kheo
ấy. Không tán thán, không hủy báng, mỗi mỗi
chữ, mỗi mỗi câu, phải được học hỏi kỹ lưỡng
và đem so sánh với Kinh, đem đối chiếu với
Luật.

- Khi đem so sánh với Kinh, đối chiếu với Luật,
và nếu không phù hợp với Kinh, không tương
ứng với Luật thời các ngươi có thể kết luận:
"Chắc chắn những lời này không phải là lời

MƯỜI HAI DUYÊN                                     778

Thế Tôn và Tỷ-kheo ấy đã thọ giáo sai lầm". Và này các Tỷ-kheo, các Ngươi hãy từ bỏ chúng.

- Khi đem so sánh với Kinh, đem đối chiếu với
Luật, và nếu chúng phù hợp với Kinh, tương
ứng với Luật, thời các Ngươi có thể kết luận:
"Chắc chắn những lời ấy phải là lời dạy của
Thế Tôn và Tỷ-kheo ấy đã thọ giáo chơn
chánh". Này các Tỷ-kheo, như vậy là Đại giáo
pháp thứ ba, các Ngươi hãy thọ trì.

11. Này các Tỷ-kheo, có thể có Tỷ-kheo nói: "Tại trú
xứ kia, có một vị Thượng tọa, vị này là bậc đa văn,
gìn giữ truyền thống, trì pháp, trì luật, trì pháp yếu.
Tôi tự thân nghe từ Thượng tọa, tự thân lãnh thọ;
như vậy là Pháp, như vậy là Luật, như vậy là lời dạy
của vị Đạo Sư".

- Này các Tỷ-kheo, các Ngươi không nên tán
thán, không nên hủy báng lời nói của Tỷ-kheo
ấy. Không tán thán, không hủy báng, mỗi mỗi
chữ, mỗi mỗi câu, cần phải được học hỏi kỹ
lưỡng và đem so sánh với Kinh, đối chiếu với
Luật.

- Khi đem so sánh với Kinh, đối chiếu với Luật,

MƯỜI HAI DUYÊN                                       779

và nếu chúng không phù hợp với Kinh, không
tương ứng với Luật, thời các ngươi có thể kết
luận: "Chắc chắn những lời này không phải là
lời của Thế Tôn, và Tỷ-kheo ấy đã thọ giáo sai
lầm". Và này các Tỷ-kheo, các Ngươi hãy từ
bỏ chúng.

- Khi đem so sánh với Kinh, đem đối chiếu với
Luật, và nếu chúng phù hợp với Kinh, tương
ứng với Luật, thời các ngươi có thể kết luận:
"Chắc chắn những lời ấy phải là lời dạy của
Thế Tôn và Tỷ-kheo ấy đã thọ giáo chơn
chánh". Này các Tỷ-kheo, như vậy là Đại giáo
pháp thứ tư, các Ngươi hãy thọ trì.

Này các Tỷ-kheo, bốn đại giáo pháp này, các Ngươi hãy thọ trì.

12. Trong khi Thế Tôn ở tại Bhoganagara, pháp thoại này được giảng cho chúng Tỷ-kheo:

- Đây là Giới, đây là Định, đây là Tuệ, Định cùng tu với Giới sẽ đưa đến quả vị lớn, lợi ích lớn.

Tuệ cùng tu với Định sẽ đưa đến quả vị lớn, lợi ích
lớn. Tâm cùng tu với Tuệ sẽ đưa đến giải thoát hoàn
toàn các món lậu hoặc, tức là dục lậu, hữu lậu (tri
kiến lậu), vô minh lậu.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    780

13. Rồi Thế Tôn, sau khi ở tại Bhoganagara cho đến khi Ngài xem là vừa đủ, liền bảo tôn giả Ananda:

- Này Ananda, chúng ta sẽ đi đến Pàvà.

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Tôn giả Ananda vâng lời Thế Tôn.

Và Thế Tôn cùng với đại chúng Tỷ-kheo đi đến Pàvà, tại vườn xoài của Cunda, một người thợ sắt.

14. Thợ sắt Cunda nghe: "Nay Thế Tôn đã đến Pàvà
và hiện đang ở trong vườn xoài của ta". Rồi thợ sắt
Cunda đến tại chỗ Thế Tôn, khi đến xong liền đảnh
lễ Ngài và ngồi xuống một bên. Và Thế Tôn thuyết
pháp cho thợ sắt Cunda đang ngồi một bên, khích lệ,
làm cho phấn khởi, khiến tâm hoan hỷ.

15. Và thợ sắt Cunda, sau khi được Thế Tôn thuyết
pháp, khích lệ, làm cho phấn khởi, khiến tâm hoa hỷ,
liền bạch Thế Tôn: "Bạch Thế Tôn, mong Thế Tôn
nhận lời mời của con ngày mai đến dùng cơm với
chúng Tỷ-kheo". Thế Tôn im lặng nhận lời.

16. Thợ sắt Cunda, sau khi biết Thế Tôn đã nhận lời, liền từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Ngài, thân phía hữu hướng về Ngài và từ biệt.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    781

17. Và thợ sắt Cunda, sau khi đêm đã mãn, liền cho
sửa soạn tại nhà các món ăn thượng vị, loại cứng và
loại mềm và nhiều thứ Sùkara-maddave (một loại
mộc nhĩ), và báo tin cho Thế Tôn: "Bạch Thế Tôn,
giờ đã đến, cơm đã sẵn sàng".

18. Và Thế Tôn buổi sáng đắp y, mang theo y bát,
cùng với chúng Tỷ-kheo đến nhà thợ sắt Cunda, khi
đến xong liền ngồi trên chỗ đã soạn sẵn. Sau khi
ngồi. Thế Tôn nói với thợ sắt Cunda:

- Này Cunda, loại mộc nhĩ đã soạn sẵn, hãy dọn cho ta. Còn các món ăn khác đã soạn sẵn, loại cứng và loại mềm, hãy dọn cho chúng Tỷ-kheo.

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Thợ sắt Cunda vâng lời Thế Tôn, dọn cho Thế Tôn các món mộc nhĩ đã soạn sẵn, và dọn cho chúng Tỷ- kheo các món ăn khác, loại cứng và loại mềm.

19. Rồi Thế Tôn nói với thợ sắt Cunda:

- Này Cunda, món ăn mộc nhĩ còn lại, Ngươi hãy
đem chôn vào một lỗ. Này Cunda, Ta không thấy
một ai ở cõi Trời, cõi Người, ở Ma giới, ở Phạm
thiên giới, không một người nào trong chúng Sa-
môn và chúng Bà-la-môn, giữa những Thiên,

MƯỜI HAI DUYÊN                                   782

Nhân, ăn món mộc nhĩ này mà có thể tiêu hóa được, trừ Như Lai.

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Thợ sắt Cunda vâng theo Thế Tôn, đem chôn món ăn
mộc nhĩ còn lại vào một lỗ, đi đến chỗ Thế Tôn, đảnh
lễ Ngài và ngồi xuống một bên. Rồi Thế Tôn thuyết
pháp cho thợ sắt Cunda đang ngồi xuống một bên,
khích lệ, làm cho phấn khởi, khiến tâm hoan hỷ rồi
từ chỗ ngồi đứng dậy và ra đi.

20. Sau khi dùng cơm của thợ sắt Cunda, Thế Tôn
bị nhiễm bệnh nặng, bệnh lỵ huyết, đau đớn gần
như đến chết, và Thế Tôn chánh niệm tĩnh giác,
nhẫn nại, chịu đựng cơn bệnh.

Rồi Thế Tôn nói với tôn giả Ananda:

- Này Ananda, chúng ta hãy đi đến Kusinàra.

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Tôn giả Ananda vâng lời Thế Tôn.

Tôi nghe: Sau khi dùng cơm tại nhà thợ sắt Cunda. Cơn bệnh khốc liệt bỗng khởi lên, gần

MƯỜI HAI DUYÊN                                    783

như chết đến nơi.
Sau khi cùng món ăn loại mộc nhĩ.
Kịch bệnh khởi lên nơi bậc Đạo Sư.
Điều phục bệnh hoạn, Thế Tôn dạy rằng:
"Ta đi đến thành Kusinàra".

21. Rồi Thế Tôn bước xuống đường, đến một gốc cây và nói với Tôn giả Ananda:

- Này Ananda, hãy xếp tư áo Sanghàti. Ta cảm thấy mệt mỏi và muốn ngồi nghỉ, này Ananda.

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Tôn giả Ananda vâng lời Thế Tôn và xếp tư áo Sanghàti lại.

22. Thế Tôn ngồi trên chỗ đã soạn sẵn, và nói với Tôn giả Ananda:

- Này Ananda, hãy đem nước cho Ta. Này Ananda, Ta nay đang khát và muốn uống nước.

Khi được nói vậy, tôn giả Ananda bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, vừa mới có khoảng năm trăm cỗ xe chạy qua. Do bánh xe khuấy lên, nước trở thành nông

MƯỜI HAI DUYÊN                                   784

cạn, khuấy động và vẩn đục. Bạch Thế Tôn, sông
Kakutthà không xa ở đây, nước thuần tịnh, dễ chịu,
mát mẻ, trong sáng, dễ đến và khả ái. Tại đó, Thế
Tôn có thể uống nước và làm dịu mát chân tay.

23. Lần thứ hai, Thế Tôn nói với tôn giả Ananda:

- Này Ananda, hãy đem nước uống cho Ta. Này Ananda, Ta nay đang khát và muốn uống nước.

Lần thứ hai tôn giả Ananda bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, vừa mới có khoảng năm trăm cỗ xe chạy qua. Do bánh xe khuấy lên, nước trở thành nông cạn, khuấy động và vẩn đục. Bạch Thế Tôn, sông Kakutthà không xa ở đây, nước thuần tịnh, dễ chịu, mát mẻ, trong sáng, dễ đến và khả ái. Tại đó, Thế Tôn có thể uống nước và làm dịu mát chân tay.

24. Lần thứ ba, Thế Tôn nói với tôn giả Ananda:

- Này Ananda, hãy đem nước uống cho Ta. Này Ananda, Ta nay đang khát và muốn uống nước.

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Tôn giả Ananda vâng lời Thế Tôn, lấy bát và đi đến con sông nhỏ. Con sông đang chảy nông cạn,

MƯỜI HAI DUYÊN                                     785

khuấy động và vẩn đục, khi tôn giả Ananda đến, liền trở thành trong trẻo, sáng lặng, không vẩn đục.

25. Tôn giả Ananda tự nghĩ: "Thật kỳ diệu thay, thật hy hữu thay thần túc và uy lực của Như Lai. Con sông nhỏ đang chảy nông cạn, khuấy động và vẩn đục này, khi ta đến, liền trở thành trong trẻo, sáng lặng và không vẩn đục". Sau khi dùng bát lấy nước, tôn giả Ananda đến chỗ Thế Tôn và bạch với Ngài:

- Bạch Thế Tôn, thật là kỳ diệu! Bạch Thế Tôn thật
là hy hữu. Bạch Thế Tôn, con sông nhỏ đang chảy
nông cạn, khuấy động và vẩn đục này, khi con đến,
liền trở thành trong trẻo, sáng lặng và không vẩn đục.
Xin thỉnh Thế Tôn dùng nước. Xin thỉnh Thiện Thệ
dùng nước!

Và Thế Tôn uống nước.

26. Lúc bấy giờ, Pukkusa, dòng họ Mallà, đệ tử của ngài Alàra Kàlàma đang đi trên con đường từ Kusinàra đến Pàvà.

Pukkusa, dòng họ Mallà thấy Thế Tôn ngồi dưới
gốc cây, liền đến chỗ Thế Tôn, đảnh lễ Ngài và ngồi
xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên,
Pukkusa, dòng họ Mallà, bạch Thế Tôn:

MƯỜI HAI DUYÊN                                      786

- Bạch Thế Tôn, thật là kỳ diệu, bạch Thế Tôn thật là hy hữu, trạng thái trầm tĩnh của một vị xuất gia!

27. Bạch Thế Tôn, thuở xưa, ngài Alàra Kàlàma
đang đi trên đường. Rồi ngài bước xuống đường và
ngồi xuống một gốc cây, không xa con đường để
nghỉ trưa. Bạch Thế Tôn, lúc ấy có khoảng năm trăm
cỗ xe đi ngang qua gần ngài Alàra Kàlàma. Bạch Thế
Tôn, có một người đi theo sau lưng đoàn xe ấy, đễn
chỗ ngài Alàra Kàlàma và nói với ngài:

- "Tôn giả có thấy khoảng năm trăm cỗ xe vừa đi qua không?"

- "Này Hiền giả, ta không thấy".

- "Tôn giả có nghe tiếng không?"

- "Này Hiền giả, ta không nghe tiếng".

- "Có phải Tôn giả đang ngủ không?"

- "Này Hiền giả, không phải ta đang ngủ".

- "Vậy có phải Tôn giả đang thức tỉnh?"

- "Này Hiển giả, ta đang thức tỉnh".

MƯỜI HAI DUYÊN                                    787

- "Tôn giả đang thức tỉnh nhưng không thấy khoảng
năm trăm cỗ xe vừa đi ngang qua gần một bên, cũng
không nghe thấy tiếng. Bạch Tôn giả, cái áo của Tôn
giả cũng bị lấm bụi".

- "Này Hiền giả, phải, áo ta bị lấm bụi".

Bạch Thế Tôn, người ấy liền tự nghĩ: "Thật là kỳ
diệu, thật là hy hữu sự trầm tĩnh của vị xuất gia.
Trong khi giác tỉnh, còn thức nhưng không thấy năm
trăm cỗ xe vừa đi ngang qua gần một bên, cũng
không nghe tiếng". Sau khi tỏ sự thâm tín đối với
ngài Alàra Kàlàma, vị ấy từ biệt.

28. - Này Pukkusa, nhà ngươi nghĩ thế nào? Cái gì
khó làm hơn, cái gì khó thực hiện hơn? Một người
trong khi giác tỉnh, còn thức mà không thấy năm
trăm cỗ xe vừa đi ngang qua gần một bên, cũng
không nghe tiếng. Hay một người đang giác tỉnh,
còn thức, trong khi trời đang mưa, mưa tầm tả ào
ào, trong khi điện quang chớp lòa, sấm sét vang
động, mà không thấy, cũng không nghe tiếng?

29. - Bạch Thế Tôn, nói gì đến năm trăm cỗ xe này, cho đến hoặc sáu trăm, hoặc bảy trăm, hoặc tám trăm, hoặc chín trăm, hoặc một ngàn, cho đến trăm ngàn cỗ xe, cũng không thể so sánh được. Thật khó làm hơn, khó thực hiện hơn, một người đang giác

MƯỜI HAI DUYÊN                                   788

tỉnh, còn thức, trong khi trời đang mưa, mưa tầm tả ào ào, trong khi điện quang chớp lòa, sấm sét vang động, mà không thấy cũng không nghe tiếng.

30. - Này Pukkusa, một thời, Ta ở Atumà, tại nhà
đập lúa. Lúc bấy giờ trời mưa, mưa tầm tả ào ào,
điện quang chớp lòa, sấm sét vang động, có hai anh
em nông phu, và bốn con bò đực bị sét đánh chết.
Này Pukkusa, một số đông người từ Atumà đi ra đến
tại chỗ hai anh em nông phu và bốn con bò đực bị sét
đánh chết...

31. Này Pukkusa, lúc bấy giờ Ta từ nhà đập lúa đi ra
và đi qua đi lại ngoài trời, trước cửa nhà đập lúa, Này
Pukkusa, có một người từ nơi đám đông ấy đi ra, đến
chờ Ta, đảnh lễ và đứng một bên. Và Ta nói với
người ấy đang đứng một bên:

32: - "Này Hiền giả, vì sao có số đông người tụ họp như vậy?"

- Bạch Thế Tôn vừa rồi trời đang mưa, mưa tầm tả
ào ào, điện quang chớp lòa, sấm sét vang động, có
hai anh em nông phu, và bốn con bò đực bị sét đánh
chết. Do vậy mà có số đông người ấy tụ họp tại đây.
Bạch Thế Tôn, lúc ấy Ngài ở tại chỗ nào?"

- "Này Hiền giả, lúc ấy Ta ở tại đây".

MƯỜI HAI DUYÊN                                       789

- "Bạch Thế Tôn, Ngài không thấy gì cả sao?"

- "Này Hiền giả, Ta không thấy gì".

- "Bạch Thế Tôn, Ngài không nghe tiếng gì cả sao?"

- "Này Hiền giả, Ta không nghe tiếng gì".

- "Bạch Thế Tôn, có phải Ngài đang ngủ, phải không?"

- "Này Hiền giả, không phải ta đang ngủ".

- "Bạch Thế Tôn, có phải Ngài đang tỉnh thức phải không?"

- "Này Hiền giả, phải".

- "Bạch Thế Tôn, Ngài đang tỉnh thức, nhưng trong
khi trời mưa, mưa tầm tả ào ào, điện quang chớp lòa,
sấm sét vang động, có hai anh em nông phu và bốn
con bò đực bị sét đánh chết, nhưng Ngài không thấy,
cũng không nghe gì".

- Này Hiền giả, phải như vậy".

33. Này Pukkusa, người ấy liền tự nghĩ: "Thật là kỳ diệu, thật là hy hữu sự trầm lặng của vị xuất gia, khi

MƯỜI HAI DUYÊN                                      790

thức tỉnh, dầu có mưa tầm tả ào ào, điện quang chói
lòa, sấm sét vang động, có hai anh em nông phu và
bốn con bò đực bị sét đánh chết mà không thấy gì,
không nghe gì hết". Sau khi nói lên lòng tin tưởng ở
nơi Ta, người ấy đảnh lễ Ta, thân phía hữu hướng về
phía Ta và từ biệt.

34. Khi được nói vậy, Pukkusa, dòng họ Mallà bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, sự tin tưởng của con đối với ngài Alàra Kàlàma, nay con đem rải rắc trước luồng gió lớn, nay con đem thả trôi vào dòng nước cuốn.

- Kỳ diệu thay, bạch Thế Tôn! Hy hữu thay bạch Thế
Tôn! Bạch Thế Tôn, như người dựng đứng lại những
gì bị quăng xuống, phơi bày ra những gì bị che kín,
chỉ đường cho người bị lạc hướng, đem đèn sáng vào
trong bóng tối để những ai có mắt có thể thấy sắc.
Cũng vậy, Chánh pháp đã được Thế Tôn dùng nhiều
phương tiện trình bày. Bạch Thế Tôn, con xin quy y
Thế Tôn, quy y Pháp và Tỷ-kheo Tăng. Mong Thế
Tôn nhận con làm đệ tử, từ nay trở đi cho đến mạng
chung, con trọn đời quy ngưỡng.

35. Rồi Pukkusa, dòng họ Mallà nói với một người khác: "Này bạn, hãy đem đến một cặp áo màu kim sắc, vàng chói và sẵn sàng để mặc". - "Tôn giả, xin

MƯỜI HAI DUYÊN                                    791

vâng". Người ấy vâng lời Pukkusa, dòng họ Mallà và đem đến một cặp áo màu kim sắc, vàng chói và sẵn sàng để mặc.

Rồi Pukkusa, dòng họ Mallà đem dâng một cặp áo màu kim sắc, vàng chói và sẵn sàng để mặc ấy cho Thế Tôn và nói:

- Bạch Thế Tôn, cặp áo màu kim sắc, vàng chói và sẵn sàng để mặc. Mong Thế Tôn vì thương xót con mà thâu nhận cho.

- Này Pukkusa, hãy đắp cho Ta một áo và đắp cho Ananda một áo.

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Pukkusa, dòng họ Mallà vân lời Thế Tôn, đắp một áo cho Ngài và đắp một áo cho tôn giả Ananda.

36. Rồi Thế Tôn thuyết pháp cho Pukkusa, người
dòng họ Mallà, khích lệ, làm cho phấn khởi, khiến
tâm hoan hỷ. Và Pukkusa, người dòng họ Mallà, sau
khi được Thế Tôn thuyết pháp, khích lệ, làm cho
phấn khởi, khiến tâm hoan hỷ, liền từ chỗ ngồi đứng
dậy, đảnh lễ Thế Tôn, thân phía hữu hướng về Thế
Tôn và từ biệt.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   792

37. Khi Pukkusa, dòng họ Mallà đi chưa được bao
lâu, tôn giả Ananda đem cặp áo màu kim sắc, vàng
chói và sẵn sàng để mặc này đặt trên thân Thế Tôn,
và khi cặp áo này được đặt trên thân Thế Tôn, màu
sắc sáng chói của áo như bị lu mờ đi. Và Tôn giả
Ananda bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, thật là kỳ diệu, bạch Thế Tôn thật là hy hữu, sự thanh tịnh và sáng chói màu da của Như Lai! Bạch Thế Tôn, khi con đặt trên thân Thế Tôn, cặp áo màu kim sắc vàng chói và sẵn sàng để mặc này, màu sắc sáng chói của áo như bị lu mờ đi.

- Thật vậy, này Ananda. Này Ananda, có hai trường hợp, màu da của Như Lai hết sức thanh tịnh và sáng chói. Thế nào là hai?

 Này Ananda, trong đêm Như Lai chứng vô thượng Chánh Đẳng Giác

 Và trong đêm Như Lai sắp diệt độ, nhập Niết- bàn giới, không còn dư y sanh tử nữa.

Này Ananda, đó là hai trường hợp, màu da của Như Lai hết sức thanh tịnh và sáng chói.

38. Này Ananda, hôm nay khi canh cuối cùng đã mãn, tại Upavattana ở Kusinàrà, trong rừng Sàla

MƯỜI HAI DUYÊN                                    793

của dòng họ Mallà, giữa hai cây sàla song thọ, Như Lai sẽ diệt độ. Này Ananda, chúng ta hãy đi đến sông Kakutthà.

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Tôn giả Ananda vâng lời Thế Tôn:

Cặp áo kim sắc này.
Pukkusa mang đến.
Đắp áo kim sắc này,
Da Đạo Sư sáng chói.

39. Rồi Thế Tôn cùng với đại chúng Tỷ-kheo đi đến
con sông Kakutthà, xuống sông tắm và uống nước
rồi lội qua bờ bên kia, đi đến rừng xoài và tại đây,
nói với đại đức Cundaka:

- Này Cundaka, hãy xếp áo Sanghàti làm bốn cho Ta. Này Cundaka, Ta nay mệt mỏi, muốn nằm nghỉ.

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Đại đức Cundaka vâng lời Thế Tôn và xếp áo Sanghàti làm bốn.

40. Rồi Thế Tôn nằm xuống phía hông bên mặt như dáng điệu con sư tử, hai chân để trên nhau, chánh

MƯỜI HAI DUYÊN                                    794

niệm, tỉnh giác, suy tư, với ý niệm ngồi dậy lại khi phải thời. Và đại đức Cundaka ngồi phía trước Thế Tôn.

41. Đức Phật tự đi đến
Con sông Kakutthà.
Con sông chảy trong sáng.
Mát lạnh và thanh tịnh.
Vị Đạo Sư mỏi mệt
Đi dần xuống mé sông.
Như Lai đấng Vô Thượng
Ngự trị ở trên đời
Tắm xong, uống nước xong,
Lội qua bên kia sông.
Bậc Đạo Sư đi trước,
Giữa Tăng chúng Tỷ-kheo,
Vừa đi vừa diễn giảng.
Chánh pháp thật vi diệu.
Rồi bậc Đại Sĩ đến,
Tại khu vực rừng xoài.
Cho gọi vị Tỷ-kheo,
Tên họ Cundaka:
"Hãy gấp tư áo lại,
Trải áo cho ta nằm.
Nghe dạy, Cundaka
Lập tức vâng lời dạy,
Gấp tư và trải áo,

MƯỜI HAI DUYÊN                                    795

Một cách thật mau lẹ.
Bậc Đạo Sư nằm xuống
Thân mình thật mệt mỏi.
Tại đây Cundaka,
Ngồi ngay phía trước mặt.

42. Rồi Thế Tôn nói với Tôn giả Ananda:
- Này Ananda, rất có thể có người làm cho thợ
sắt Cunda hối hận: "Này Hiền giả Cunda, thật không
lợi ích gì cho Ngươi, thật là tai hại cho Ngươi, vì Như
Lai dùng bữa ăn cuối cùng từ Ngươi cúng dường và
nhập diệt".
Này Ananda, cần phải làm tiêu tan sự hối hận
ấy của thợ sắt Cunda:          "Này Hiền giả, thật là
công đức cho bạn, vì được Như Lai dùng bữa ăn cuối
cùng từ bạn cúng dường, và nhập diệt.
Này Hiền giả Cunda, tôi tự thân nghe, tự thân
lãnh thọ lời nói này của Thế Tôn: "Có hai sự cúng
dường ăn uống đồng một quả báo, đồng một dị thục
quả, quả báo lớn hơn, lợi ích hơn các sự cúng dường
ăn uống khác? Thế nào là hai?
- Một là bữa ăn trước khi Như Lai chứng vô
thượng Chánh Đẳng Chánh Giác,
- Hai là bữa ăn trước khi Như Lai diệt độ Niết-
bàn giới, không còn di hưởng sanh tử.
Hai bữa ăn này đồng một quả báo, đồng một dị
thục quả, quả báo lớn hơn, lợi ích hơn các sự cúng

MƯỜI HAI DUYÊN                                       796

dường ăn uống khác.
- Nhờ hành động này, đại đức Cunda sẽ được
hưởng tuổi thọ;
- Nhờ hành động này, đại đức Cunda sẽ được
hưởng sắc đẹp;
- Nhờ hành động này, đại đức Cunda sẽ được
hưởng an lạc;
- Nhờ hành động này, đại đức Cunda sẽ được
hưởng danh tiếng;
- Nhờ hành động này, đại đức Cunda sẽ được
hưởng cõi trời,
- Nhờ hành động này, đại đức Cunda sẽ được
hưởng uy quyền".
Này Ananda, cần phải làm cho thợ sắt Cunda tiêu tan

hối hận.

43. Rồi Thế Tôn, sau khi hiểu ý nghĩa này, liền thốt

lời cảm khái như sau:

Công đức người bố thí,
Luôn luôn được tăng trưởng,
Trừ được tâm hận thù.
Không chất chứa, chế ngự,
Kẻ chí thiện từ bỏ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    797

Mọi ác hạnh bất thiện, Diệt trừ tham, sân, si. Tâm giải thoát thanh tịnh.

-------------------------------------------------------------- ------- V

1. Rồi Thế Tôn nói với Tôn giả Ananda:

- Này Ananda, chúng ta hãy đi qua bờ bên kia sông Hirannavati, đến ở Kusinàrà - Upavatama - rừng Sàlà của dòng họ Màllà.

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Tôn giả Ananda vâng lời Thế Tôn.

Rồi Thế Tôn, cùng với đại chúng Tỷ-kheo đi đến bên
kia sông Hirannavati, tại Kusinàrà Upavattana, rừng
Sàlà của dòng họ Mallà, khi đi đến nơi liền nói với
Tôn giả Ananda:

- Này Ananda, hãy trải chỗ nằm, đầu hướng về phía Bắc giữa hai cây sàlà song thọ: này Ananda, Ta nay mệt mỏi, muốn nằm nghỉ.

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

MƯỜI HAI DUYÊN                                              798

Tôn giả Ananda vâng lời Thế Tôn, trải chỗ nằm, đầu
hướng về phía Bắc giữa hai cây sàlà song thọ. Và
Thế Tôn nằm xuống, về phía hông bên phải, như
dáng nằm con sư tử, hai chân để lên nhau chánh niệm
và giác tỉnh.

2. Lúc bấy giờ, cây sàlà song thọ trổ hoa trái mùa, tràn đầy cành lá.

- Những đóa hoa này rơi lên, gieo khắp và tung vãi trên thân Như Lai để cúng dường Ngài.

- Những thiên hoa Mandàrava từ trên hư không rơi xuống, rơi lên, gieo khắp và tung vãi trên thân Như Lai để cúng dường Ngài.

- Bột trời chiên đàn từ trên hư không rơi xuống, rơi lên, gieo khắp và tung vãi trên thân Như Lai để cúng dường Ngài,

- Nhạc trời trên hư không trổi dậy để cúng dường Như Lai.

- Thiên ca trên hư không vang lên để cúng dường Như Lai.

3. Rồi Như Lai nói với tôn giả Ananda:

MƯỜI HAI DUYÊN                                    799

- Này Ananada, các cây sàlà song thọ tự nhiên trổ hoa trái mùa tràn đầy cành lá, những đóa hoa này rơi lên, gieo khắp và tung vãi trên thân Như Lai để cúng dường. Những thiên hoa Mandàrava từ trên hư không rơi xuống, rơi lên, gieo khắp và tung vãi trên thân Như Lai để cúng dường. Bột trời chiên đàn từ trên hư không rơi xuống, rơi lên, gieo khắp và tung vãi trên thân Như Lai để cúng dường. Nhạc trời trên hư không trổi dậy để cúng dường Như Lai. Thiên ca trên hư không vang lên để cúng dường Như Lai.

 Nhưng, này Ananda, như vậy không phải kính trọng, tôn sùng, đảnh lễ, cúng dường hay lễ kính Như Lai.

 Này Ananda, nếu có Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ni, cư
sĩ nam hay cư sĩ nữ nào thành tựu Chánh
pháp và Tùy pháp, sống chơn chánh trong
Chánh pháp, hành trì đúng Chánh pháp,
thời người ấy kính trọng, tôn sùng, đảnh lễ,
cúng dường Như Lai với sự cúng dường tối
thượng.

 Do vậy, này Ananda, hãy thành tựu Chánh
pháp và Tùy pháp, sống chơn chánh trong
Chánh pháp và hành trì đúng Chánh pháp.
Này Ananda, các Người phải học tập như vậy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    800

4. Lúc bấy giờ, tôn giả Upavàna đứng trước mặt Thế
Tôn và quạt Ngài. Thế Tôn liền quở trách tôn giả
Upavàna: "Này Tỷ-kheo, hãy đứng một bên, chớ có
đứng trước mặt Ta."

Tôn giả Ananda, liền tự suy nghĩ: "Đại đức Upavàna
này là thị giả sống gần và hầu cận Thế Tôn đã lâu
ngày. Nay Thế Tôn trong giờ phút cuối cùng lại quở
trách đại đức Upavàna: "Này Tỷ-kheo, hãy đứng một
bên, chớ có đứng trước mặt Ta". Do nhơn gì, do
duyên gì, Thế Tôn quở trách đại đức Upavàna: "Này
Tỷ-kheo, hãy đứng một bên, chớ có đứng trước mặt
ta"?

5. Rồi tôn giả Ananda bạch Thế Tôn:

- Đại đức Upavàna này là thị giả, sống gần và hầu
cận Thế Tôn đã lâu ngày. Nay Thế Tôn trong giờ
phút cuối cùng lại quở trách đại đức Upavàna: "Này
Tỷ-kheo, hãy đứng một bên, chớ có đứng trước mặt
Ta." Do nhơn gì, do duyên gì, Thế Tôn quở trách đại
đức Upavàna: "Này Tỷ-kheo hãy đứng một bên, chớ
có đứng trước mặt Ta"?

- Này Ananda, rất đông các vị Thiên thần ở mười
phương thế giới tụ hội để chiêm ngưỡng Như Lai.
Này Ananda, cho đến mười hai do tuần xung quanh
Kusinàrà, Upavattana, rừng Sàlà thuộc dòng họ

MƯỜI HAI DUYÊN                                   801

Mallà, không có một chỗ nào, nhỏ cho đến đầu một sợi tóc có thể chích được mà không đầy những Thiên thần có uy lực tụ họp.

Này Ananda, các vị Thiên Thần đang than phiền:
"Chúng ta từ rất xa đến chiêm ngưỡng Như Lai. Thật
rất là hy hữu, các Như Lai, bậc A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác xuất hiện ở đời, và tối hôm nay, trong
canh cuối cùng, Như Lai sẽ nhập diệt. Và nay Tỷ-
kheo có oai lực này lại đứng ngang trước Thế Tôn,
khiến chúng ta không thể chiêm ngưỡng Như Lai
trong giờ phút cuối cùng". Này Ananda, các chư
Thiên than phiền như vậy.

6. - Bạch Thế Tôn, Thế Tôn đang nghĩ đến hạng chư Thiên nào?

- Này Ananda, có hạng chư Thiên ở trên hư không
nhưng có tâm tư thế tục, những vị này khóc than,
với đầu bù tóc rối, khóc than với cánh tay duỗi
cao, khóc than thân bổ nhoài dưới đất, lăn lộn qua
lại: "Thế Tôn nhập diệt quá sớm, Thiện Thệ
nhập diệt quá sớm, Pháp nhãn biến mất ở trên
đời quá sớm".

- Này Ananda, có hạng Thiên thần ở trên đất với tâm tư thế tục những vị này khóc than với đầu bù

MƯỜI HAI DUYÊN                                    802

tóc rối, khóc than với cánh tay duỗi cao, khóc than
thân nằm nhoài dưới đất, lăn lộn qua lại: "Thế Tôn
nhập diệt quá sớm, Thiện Thệ nhập diệt quá sớm,
Pháp nhãn biến mất ở trên đời quá sớm".

- Có chư Thiên đã diệt trừ ái dục, những vị này bình
thản, tỉnh giác chịu đựng, với tâm suy tư: "Các
hành là vô thường, làm sao sự kiện có thể khác
được?".

7. - Bạch Thế Tôn, thuở trước các Tỷ-kheo sau khi
thọ an cư, từ các địa phương đến chiêm ngưỡng Như
Lai, chúng con được sự lợi ích tiếp kiến, hầu cận
những Tỷ-kheo tu hành điêu luyện. Bạch Thế Tôn,
sau khi Thế Tôn nhập diệt, chúng con sẽ không được
sự lợi ích tiếp kiến, hầu cận những Tỷ-kheo tu
hành điêu luyện.

8. - Này Ananda, có bốn Thánh tích kẻ thiện tín cần phải chiêm ngưỡng và tôn kính. Thế nào là bốn?

 "Đây là chỗ Như Lai đản sanh" . Này Ananda, đó là Thánh tích, kẻ thiện tín cần phải chiêm ngưỡng và tôn kính.

 "Đây là chỗ Như Lai chứng ngộ vô thượng Chánh Đẳng Giác", này Ananda, đó là Thánh

MƯỜI HAI DUYÊN                                     803

tích, kẻ thiện tín cần phải chiêm ngưỡng và tôn kính.

 "Đây là chỗ Như Lai chuyển Pháp luân vô thượng", này Ananda, đó là Thánh tích, kẻ thiện tín cần phải chiêm ngưỡng và tôn kính.

 "Đây là chỗ Như Lai diệt độ, nhập Vô dư y Niết-bàn", này Ananda, đó là Thánh tích, kẻ thiện tín cần phải chiêm ngưỡng và tôn kính.

Này Ananda, đó là bốn Thánh tích, kẻ thiện tín cư sĩ cần phải chiêm ngưỡng và tôn kính.

Này Ananda, các thiện tín Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ni, cư
sĩ nam, cư si nữ sẽ đến với niềm suy tư: "Đây là chỗ
Như Lai đản sanh", "Đây là chỗ Như Lai chứng ngộ
vô thượng Chánh Đẳng Chánh Giác", "Đây là chỗ
Như Lai chuyển Pháp luân vô thượng", "Đây là chỗ
Như Lai diệt độ, Nhập Vô dư y Niết-bàn".

 Này Ananda, và những ai, trong khi chiêm bái
những Thánh tích mà từ trần với tâm thâm tín
hoan hỷ, thời những vị ấy, sau khi thân hoại mạng
chung sẽ được sanh cõi thiện thú, cảnh giới chư
Thiên.

9. - Bạch Thế Tôn, chúng con phải cư xử với phái nữ

MƯỜI HAI DUYÊN                                    804

như thế nào?

- Này Ananda, chớ có thấy chúng.

- Bạch Thế Tôn, nếu phải thấy chúng, thời phải như thế nào?

- Này Ananda, chớ có nói chuyện với chúng.

- Bạch Thế Tôn, nếu phải nói chuyện với chúng, thời phải như thế nào?

- Này Ananda, phải an trú chánh niệm.

10. - Bạch Thế Tôn, chúng con phải xử sự thân xá- lợi Như Lai như thế nào?

 Này Ananda, các Ngươi đừng có lo lắng vấn đề cung kính thân xá-lợi của Như Lai.

 Này Ananda, các Người hãy nỗ lực, hãy tinh tấn hướng về tự độ, sống không phóng dật, cần mẫn, chuyên hướng về tự độ.

 Này Ananda, có những học giả Sát-đế-lỵ,
những học giả Bà-la-môn, những học giả gia
chủ thâm tín Như Lai, những vị này sẽ lo cho
sự cung kính cúng dường thân xá-lợi của Như

MƯỜI HAI DUYÊN                                   805

Lai.

11. - Bạch Thế Tôn, cần phải xử sự thân Như Lai như thế nào?

- Này Ananda, xử sự thân Chuyển luân Thánh Vương như thế nào, hãy xử sự thân xá-lợi Như Lai như vậy.

- Bạch Thế Tôn, người ta xử sự thân chuyển luân Thánh vương như thế nào?

- Này Ananda, thân của Chuyển luân Thánh
vương được vấn tròn với vải mới.
- Sau khi vấn vải mới xong, lại được vấn thêm
với vải gai bện.
- Sau khi vấn vải gai bệnh, lại vấn thêm với vải
mới, và tiếp tục như vậy cho đến năm trăm lớp
cả hai loại vải.
- Rồi thân được đặt vào trong một hòm dầu bằng
sắt, hòm sắt này được một hòm sắt khác đậy
kín.
- Xong một giàn hỏa gồm mọi loại hương được
xây dựng lên, thân của vị Chuyển luân Thánh
vương được đem thiêu trên giàn hỏa này và tại

MƯỜI HAI DUYÊN                                  806

ngã tư đường, tháp của vị Chuyển luân Thánh
vương được xây dựng lên.
- Này Ananda, đó là pháp táng thân vị Chuyển
luân Thánh vương.

 Này Ananda, pháp táng thân vị Chuyển luân Thánh vương như thế nào, pháp táng thân Thế Tôn cũng như vậy.

 Tháp của Như Lai phải được dựng lên tại ngã tư đường.

 Và những ai đem tại chỗ ấy vòng hoa,
hương, hay hương bột nhiều màu, đảnh lễ
tháp, hay khởi tâm hoan hỷ (khi đứng trước
mặt tháp), thời những người ấy sẽ được lợi
ích, hạnh phúc lâu dài.

12. Này Ananda, bốn hạng người sau này đáng được xây tháp. Thế nào là bốn?

- Như Lai, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác xứng
đáng xây tháp.
- Độc Giác Phật xứng đáng xây tháp.
- Đệ tử Thanh Văn của Như Lai xứng đáng xây
tháp.

MƯỜI HAI DUYÊN                               807

- Chuyển luân Thánh vương xứng đáng xây tháp.

Này Ananda, vì lý do gì, Như Lai, Ứng
Cúng, Chánh Biến Tri xứng đáng xây tháp? Này
Ananda, tâm của dân chúng sẽ hoan hỷ khi nghĩ
đến: "Đây là tháp của Thế Tôn, Ứng Cúng, Chánh
Biến Tri. " Do tâm hoan hỷ như vậy, khi thân hoại
mạng chung, chúng sẽ sanh lên thiện thú, cảnh giới
chư Thiên. Này Ananda, vì lý do này, Như Lai, Ứng
Cúng, Chánh Biến Tri xứng đáng xây tháp.

Này Ananda, vì lý do gì, bậc Độc Giác Phật
xứng đáng xây tháp? Này Ananda, tâm của dân
chúng sẽ hoan hỷ khi nghĩ đến: "Đây là tháp của Thế
Tôn Độc Giác Phật". " Do tâm hoan hỷ như vậy, khi
thân hoại mạng chung, chúng sẽ được sanh thiện thú,
cảnh giới chư Thiên. Này Ananda, vì lý do này, bậc
Độc Giác Phật xứng đáng xây tháp.

Này Ananda, vì lý do gì, đệ tử Thanh Văn
của Như Lai xứng đáng xây tháp? Này Ananda,
tâm của dân chúng sẽ hoan hỷ khi nghĩ đến: " Đây là
tháp đệ tử Thanh Văn của Thế Tôn, Ứng Cúng,
Chánh Biến Tri." Do tâm hoan hỷ như vậy, khi thân
hoại mạng chung, chúng sẽ được sanh thiện thú, cảnh
giới chư Thiên. Này Ananda, vì lý do này, đệ tử

MƯỜI HAI DUYÊN                                   808

Thanh Văn của Như Lai xứng đáng xây tháp .

Này Ananda, vì lý do gì, Chuyển luân Thánh
vương xứng đáng xây tháp? Này Ananda, tâm của
dân chúng sẽ hoan hỷ khi nghĩ đến: " Đây là tháp của
vị Pháp vương trị vì đúng pháp ". Do tâm hoan hỷ
như vậy, khi thân hoại mạng chung, chúng sẽ được
sanh thiện thú, cảnh giới chư Thiên. Này Ananda, vì
lý do này, Chuyển luân Thánh vương xứng đáng xây
tháp.

Này Ananda, đó là bốn hạng người xứng đáng xây tháp.

13. Rồi tôn giả Ananda đi vào trong tịnh xá, dựa trên
cột cửa và đứng khóc: "Ta nay vẫn còn là kẻ hữu
học, còn phải tự lo tu tập. Nay bậc Đạo Sư của ta
sắp diệt độ, còn ai thương tưởng ta nữa! "

Thế Tôn nói với các Tỷ-kheo:

- Này các Tỷ-kheo, Ananda ở tại đâu?

- Bạch Thế Tôn, tôn giả Ananda đi vào trong tịnh xá, dựa trên cột cửa và đứng khóc: "Ta nay vẫn còn là kẻ hữu học, còn phải tự lo tu tập. Nay bậc Đạo Sư của ta sắp diệt độ, còn ai thương tưởng ta nữa! "

MƯỜI HAI DUYÊN                                     809

Thế Tôn liền nói với một Tỷ-kheo:

- Này Tỷ-kheo, hãy đi và nhân danh Ta, nói với Ananda: " Này Hiền giả Ananda, bậc Đạo Sư mọi Hiền giả."

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Vị Tỷ-kheo ấy vâng lời Thế Tôn, đi đến chỗ tôn giả
Ananda, sau khi đến, liền nói với tôn giả: "Này Hiền
giả Ananda, bậc Đạo Sư cho gọi Hiền giả." - "Thưa
vâng, Hiền giả. " Tôn giả Ananda vâng lời vị Tỷ-
kheo ấy, đi đến Thế Tôn, đảnh lễ Ngài và ngồi xuống
một bên.

14. Thế Tôn nói với tôn giả Ananda đang ngồi một bên:

 Thôi vừa rồi, Ananda, chớ có buồn rầu, chớ có
khóc than.
 Này Ananda, Ta đã tuyên bố trước với Người
rằng mọi vật ái luyến, tốt đẹp đều phải sanh
biệt, tử biệt và dị biệt.
 Này Ananda làm sao được có sự kiện này: "Các
pháp sanh, trú, hữu vi, biến hoại đừng có bị tiêu
diệt? " Không thể có sự kiện như vậy được.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     810

 Này Ananda, đã lâu ngày, Người đối với Như
Lai, với thân nghiệp đầy lòng từ ái, lợi ích, an
lạc, có một không hai; vô lượng với khẩu
nghiệp đầy lòng từ ái, lợi ích, an lạc, có một
không hai; vô lượng với ý nghiệp đầy lòng từ
ái, lợi ích, an lạc, có một không hai, vô lượng.
 Này Ananda, Ngươi là người tác thành công
đức. Hãy cố gắng tinh tấn lên, Người sẽ
chứng bậc Vô lậu, không bao lâu đâu.

15. Rồi Thế Tôn nói với các Tỷ-kheo:

- Này các Tỷ-kheo, những vị A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác trong thời quá khứ, những bậc Thế
Tôn này đều có những thị giả tối thắng như
Ananda của Ta.

- Này Tỷ-kheo, những vị A-la-hán, Chánh Đẳng
Giác thời vị lai, những bậc Thế Tôn này cũng
sẽ có những vị thị giả tối thắng như Ananda của
Ta vậy.

- Này các Tỷ-kheo, Ananda là người có trí và
hiểu rõ: "Nay đúng thời để các Tỷ-kheo yết
kiến Thế Tôn, nay đúng thời để các Tỷ-kheo ni,
nay đúng thời để các nam cư sĩ, nay đúng thời
để các nữ cư sĩ, nay đúng thời để các vua chúa,

MƯỜI HAI DUYÊN                                    811

để các đại thần, để các ngoại đạo sư, để các đệ tử các ngoại đạo sư yết kiến Thế Tôn! "

16. Này các Tỷ-kheo, Ananda có bốn đức tánh kỳ cựu, hy hữu. Thế nào là bốn?

- Này các Tỷ-kheo, nếu có chúng Tỷ-kheo đến
yết kiến Ananda, chúng ấy sẽ được hoan hỷ vì
được yết kiến Ananda, và nếu Ananda thuyết
pháp chúng ấy sẽ được hoan hỷ vì bài thuyết
pháp, và nếu Ananda làm thinh thời, này các
Tỷ-kheo, chúng Tỷ-kheo ấy sẽ thất vọng.

- Này các Tỷ-kheo, nếu có Tỷ-kheo ni..., chúng
nam cư sĩ... chúng nữ cư sĩ đến yết kiến
Ananda, chúng ấy sẽ được hoan hỷ, vì được yết
kiến Ananda, và nếu Ananda thuyết pháp,
chúng ấy sẽ được hoan hỷ vì bài thuyết pháp và
nếu Ananda làm thinh thời này các Tỷ-kheo,
chúng nữ cư sĩ ấy sẽ thất vọng.

Này các Tỷ-kheo, vị Chuyển luân Thánh vương có bốn đức tánh kỳ diệu, hy hữu.

Này các Tỷ-kheo, nếu có chúng Sát-đế-lỵ... chúng
Bà-la-môn... chúng gia chủ... chúng Sa-môn đến yết
kiến vị Chuyển luân Thánh vương, chúng sẽ được
hoan hỷ vì được yết kiến vị Chuyển luân Thánh

MƯỜI HAI DUYÊN                                    812

vương và nếu vị Chuyển luân Thánh vương nói
chuyện, chúng ấy sẽ được hoan hỷ vì bài nói chuyện,
và nếu vị Chuyển luân Thánh vương làm thinh thời
chúng Sa-môn ấy sẽ thất vọng.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Ananda có bốn đức tánh
kỳ diệu, hy hữu. Nếu có chúng Tỷ-kheo... chúng Tỷ-
kheo ni... chúng nam cư sĩ... chúng nữ cư sĩ đến yết
kiến Ananda, chúng ấy sẽ được hoan hỷ vì được yết
kiến Ananda, và nếu Ananda thuyết pháp chúng ấy
sẽ được hoan hỷ vì bài thuyết pháp, và nếu Ananda
làm thinh, thời này các Tỷ-kheo chúng nữ cư sĩ ấy sẽ
thất vọng.

Này các Tỷ-kheo, Ananda có bốn đức tánh kỳ diệu, hy hữu như vậy.

17. Khi được nói vậy, tôn giả Ananda bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, Thế Tôn chớ có diệt độ tại đô thị nhỏ bé này, tại đô thị hoang vu này, tại đô thị phụ thuộc này. Bạch Thế Tôn, có những đô thị khác to lớn hơn như Campà (Chiêm-bà), Ràjagaha (Vương Xá), Sàvatthi (Xá-vệ), Sàketa (Sa-kỳ), Kosambi (Kiều-thương-di), Bàrànasi (Ba-la-nại). Thế Tôn hãy diệt độ tại chỗ ấy. Tại chỗ ấy, có đại chúng Sát-đế- lỵ, có đại chúng Bà-la-môn, có đại chúng gia chủ rất tin tưởng Như Lai, các vị này sẽ cúng dường thân xá-

MƯỜI HAI DUYÊN                                    813

lợi Như Lai.

- Này Ananda, chớ có nói như vậy, này Ananda, chớ có nói đô thị này nhỏ bé, đô thị này hoang vu, đô thị này phụ thuộc.

18. Này Ananda, thuở xưa có vị vua tên là Mahasudassana (Đại Thiên Kiến). Vị này là Chuyển luân vương, trị vì như pháp, là vị pháp vương, thống lãnh bốn thiên hạ, chinh phục hộ trì quốc dân, đầy đủ bảy báu. Này Ananda, đô thị Kusinàrà này là kinh đô của vua Mahasudassana, tên là Kusàvatì (Câu-xá-bà- đề), phía Đông và phía Tây rộng đến mười hai do tuần, phía Bắc và phía Nam rộng đến bảy do tuần.

Này Ananda, kinh đô Kusàvatì này rất phồn thịnh,
phú cường, dân cư đông đúc, dân chúng sung mãn,
thực phẩm phong phú. Này Ananda, cũng như kinh
đô Alakamanda của chư thiên rất phồn thịnh, phú
cường dân cư đông đúc, Thiên chúng sung mãn, thực
phẩm phong phú, cũng vậy này Ananda, kinh đô
Kusàvatì này cũng rất phồn thịnh, phú cường, dân cư
đông đúc, nhân chúng sung mãn.

Này Ananda, kinh đô Kusàvatì này, ngày đêm vang dậy chín loại tiếng, tức là tiếng voi, tiếng ngựa, tiếng xe, tiếng trống lớn, tiếng trống nhỏ, tiếng tỳ bà, tiếng hát, tiếng xập xỏa, tiếng chuông và tiếng thứ mười là

MƯỜI HAI DUYÊN                                        814

lời kêu gọi: " Hãy uống đi, hãy ăn đi ".

19. Này Ananda, hãy đi vào Kusinàrà và nói với dân Mallà Kusinàrà: "Này các Vàsetthà, đêm nay, vào canh cuối cùng, Như Lai sẽ diệt độ ".

- Này Vàsetthà, các Ngươi hãy đến. Này Vàsetthà,
các Ngươi hãy đến. Về sau chớ có hối hận: "Như Lai
đã diệt độ tại làng vườn chúng ta mà chúng ta không
được chiêm ngưỡng Như Lai ".

- Thưa vâng, bạch Thế Tôn!

Tôn giả Ananda vâng lời Thế Tôn, đắp y, đem theo y bát và cùng một vị khác làm bạn đồng hành đi vào Kusinàrà.

20. Lúc bấy giờ, dân Mallà ở Kusinàrà đang tụ họp tại giảng đường vì một vài cộng sự. Tôn giả Ananda đến tại giảng đường của dân Mallà ở Kusinàrà. Sau khi đến, tôn giả liền nói vói dân Mallà ở Kusinàrà:

- Này Vàsetthà, đêm nay, vào canh cuối cùng Như
Lai sẽ diệt độ, Này Vàsetthà, các Ngươi hãy đến.
Này Vàsetthà, các Ngươi hãy đến. Về sau chớ có hối
hận: " Như Lai đã diệt độ tại làng vườn chúng ta mà
chúng ta không được chiêm ngưỡng Như Lai ".

MƯỜI HAI DUYÊN                                   815

21. Dân Mallà cùng với con trai, con gái và vợ, khi nghe tôn giả Ananda nói như vậy, liền đau đớn, sầu muộn, tâm tư khổ não. Kẻ thì khóc than với đầu bù tóc rối, kẻ thì khóc than với cánh tay duỗi cao, kẻ thì khóc than thân bổ nhoài dưới đất, lăn lộn qua lại: " Thế Tôn nhập diệt quá sớm, Thiện Thệ nhập diệt quá sớm, Pháp nhãn biến mất ở trên đời quá sớm ".

Và dân Mallà cùng với con trai, con gái và vợ đau
đớn, sầu muộn, tâm tư khổ não, đi đến Upavattana,
khu rừng Sàlà của dòng họ Mallà và đến chỗ tôn giả
Ananda.

22. Tôn giả Ananda tự nghĩ: "Nếu ta để dân Mallà ở
Kusinàrà đảnh lễ Thế Tôn từng người một, thời đêm
sẽ tàn trước khi Thế Tôn được tất cả dân Mallà đảnh
lễ. Vậy ta hãy để dân Mallà ở Kusinàrà đảnh lễ theo
từng gia tộc ".

- Bạch Thế Tôn, gia tộc Mallà này với vợ con, đồ chúng, bạn bè đến cúi đầu đảnh lễ chân Thế Tôn.

Và tôn giả Ananda, theo phương tiện này trong canh một, khiến dân Mallà ở Kusinàrà đảnh lễ Thế Tôn.

23. Lúc bấy giờ, du sĩ ngoại đạo Subhadda ở tại Kusinàrà. Du sĩ ngoại đạo Subhadda được nghe: " Tối nay canh cuối cùng, Sa-môn Gotama sẽ diệt độ

MƯỜI HAI DUYÊN                                       816

".

Và du sĩ ngoại đạo Subhadda suy nghĩ: " Ta nghe các du sĩ ngoại đạo niên cao lạp lớn, sư trưởng và đệ tử nói rằng: " Như Lai, Ứng Cúng, Chánh Biến Tri xuất hiện ra đời thật là hy hữu. Và đêm nay, vào canh cuối cùng Sa-môn Gotama sẽ diệt độ ". Nay có nghi vấn này khởi lên trong tâm ta. Ta tin Sa-môn Gotama có thể thuyết pháp và giải được nghi vấn cho ta ".

24. Rồi du sĩ ngoại đạo Subhadda đi đến Upavattana, khu rừng Sàla của dân Mallà, đến tại chỗ tôn giả Ananda và thưa với tôn giả:

- Hiền giả Ananda, tôi nghe các du sĩ ngoại đạo, niên cạo lạp lớn, sư trưởng và đệ tử nói rằng: " Như Lai, Ứng Cúng, Chánh Biến Tri xuất hiện ra đời thật là hy hữu, và đêm nay, vào canh cuối cùng, Sa-môn Gotama sẽ diệt độ ". Nay có nghi vấn này khởi lên trong tâm tôi. Tôi tin Sa-môn Gotama có thể thuyết pháp và giải được nghi vấn cho tôi. Hiền giả Ananda, hãy cho phép tôi được yết kiến Sa-môn Gotama.

Khi được nói vậy, tôn giả Ananda nói với du sĩ ngoại đạo Subhadda:

- Thôi đi Hiền giả Subhadda, chớ có phiền nhiễu Như Lai. Thế Tôn đang mệt.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     817

Lần thứ hai, du sĩ ngoại đạo Subhadda ... Lần thứ ba, du sĩ ngoại đạo Subhadda nói với tôn giả Ananda:

- Hiền giả Ananda, tôi nghe các du sĩ ngoại đạo, niên cạo lạp lớn, sư trưởng và đệ tử nói rằng: " Như Lai, Ứng Cúng, Chánh Biến Tri xuất hiện ra đời thật là hy hữu, và đêm nay, vào canh cuối cùng, Sa-môn Gotama sẽ diệt độ ". Nay có nghi vấn này khởi lên trong tâm tôi. Tôi tin Sa-môn Gotama có thể thuyết pháp và giải được nghi vấn cho tôi. Hiền giả Ananda, hãy cho phép tôi được yết kiến Sa-môn Gotama.

Lần thứ ba, tôn giả Ananda nói với du sĩ ngoại đạo Subhadda:

- Thôi đi Hiền giả Subhadda, chớ có phiền nhiễu Như Lai. Thế Tôn đang mệt.

25. Thế Tôn nghe được câu chuyện của tôn giả Ananda với du sĩ ngoại đạo Subhadda, Ngài liền nói với tôn giả Ananda:

- Thôi Ananda, chớ có ngăn trở Subhadda, Ananda,
hãy để cho Subhadda được phép yết kiến Như Lai.
Những gì Subhadda hỏi Ta là hỏi để hiểu biết chớ
không phải để phiền nhiễu Ta. Và những gì ta trả lời
các câu hỏi, Subhadda sẽ hiểu ý nghĩa một cách mau
lẹ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     818

Tôn giả Ananda liền nói với du sĩ ngoại đạo Subhadda:

- Này Hiền giả Subhadda, hãy vào. Thế Tôn đã cho phép Hiền giả.

26. Rồi du sĩ ngoại đạo Subhadda đến chỗ Thế Tôn,
nói lên những lời chúc tụng hỏi thăm xã giao, rồi
ngồi xuống một bên. Sau khi ngồi một bên, du sĩ
ngoại đạo Subhadda bạch Thế Tôn:

- Tôn giả Gotama, có những Sa-môn, Bà-la-môn là
những vị hội chủ, vị giáo trưởng, vị sư trưởng giáo
hội, có tiếng tốt, có danh vọng, khai tổ giáo phái,
được quần chúng tôn sùng, như các ngài Pàrana
Kassapa, Makkhali Gosàla, Ajita Kesakambalì,
Pakadha Kaccàyana, Sanjaya Belatthiputta,
Nigantha Nàthaputta, tất cả những vị này có phải là
giác ngộ như các vị đã tự cho như vậy, hay tất cả
chưa giác ngộ, hay một số đã giác ngộ và một số
chưa giác ngộ?

- Thôi Subhadda, hãy để vấn đề này yên một bên: "
Tất cả những vị này có phải là đã giác ngộ như các
vị đã tự cho như vậy, hay tất cả chưa giác ngộ, hay
một số đã giác ngộ và một số chưa giác ngộ ". Này
Subhadda, Ta sẽ thuyết pháp cho Ngươi. Hãy nghe
và suy nghiệm kỹ, Ta sẽ giảng.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   819

- Thưa vâng, bạch Thế Tôn!

Du sĩ ngoại đạo Subhadda vâng lời Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

27. -

 Này Subhadda, trong pháp luật nào không có
Bát Thánh đạo, thời ở đây không có (đệ nhất)
Sa-môn, ở đây cũng không có đệ nhị Sa-môn,
cũng không có đệ tam Sa-môn, cũng không
có đệ tứ Sa-môn.

 Này Subhadda trong pháp luật nào có Bát
Thánh đạo thời ở đây có (đệ nhứt) Sa-môn,
cũng có đệ nhị Sa-môn, cũng có đệ tam Sa-
môn, ở đấy cũng có đệ tứ Sa-môn.

 Này Subhadda, chính trong pháp luật này có
Bát Thánh Đạo, thời này Subhadda, ở đây có
đệ nhất Sa-môn, ở đây cũng có đệ nhị Sa-
môn, cũng có đệ tam Sa-môn, cũng có đệ tứ
Sa-môn. Những hệ thống ngoại đạo khác đều
không có những Sa-môn.

 Này Subhadda, nếu những vị Tỷ-kheo này sống chơn chánh, thời đời này không vắng những vị A-la-hán.

MƯỜI HAI DUYÊN                                 820

Này Subhadda, năm hai mươi chín,
Ta xuất gia hướng tìm chân thiện đạo.
Trải năm mươi năm với thêm một năm
Từ khi xuất gia, này Subhadda,
Ta là du sĩ tu Trí, tu Đức.

Ngoài lãnh vực này, không có Sa-môn (đệ nhứt);
cũng không có Sa-môn đệ nhị, cũng không có Sa-
môn đệ tam, cũng không có Sa-môn đệ tứ. Những hệ
thống ngoại đạo khác đều không có những Sa-môn.
Này Subhadda, nếu những Tỷ-kheo sống chơn
chánh, thì đời này không vắng những vị A-la-hán.

28. Khi được nói vậy, du sĩ ngoại đạo Subhadda bạch Thế Tôn:

- Thật hy hữu thay, bạch Thế Tôn! Thật vi diệu thay,
bạch Thế Tôn! Như người dựng đứng lại những gì bị
quăng ngã xuống, phơi bày ra những gì bị che kín,
chỉ đường cho người bị lạc hướng, đem đèn sáng vào
trong bóng tối để những ai có mắt có thể thấy sắc.
Cũng vậy, chánh pháp đã được Thế Tôn dùng nhiều
phương tiện trình bày, giải thích. Bạch Thế Tôn, con
xin quy y Thế Tôn, quy y Pháp và quy y Tỷ-kheo
Tăng. Mong con được xuất gia với Thế Tôn. Con xin
thọ đại giới.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    821

- Này Subhadda, ai trước kia là ngoại đạo, nay muốn xuất gia muốn thọ đại giới trong Pháp, Luật này phải sống bốn tháng biệt trú. Sau khi sống bốn tháng biệt trú, các vị Tỷ-kheo nếu đồng ý sẽ cho xuất gia, cho thọ đại giới để thành vị Tỷ-kheo. Nhưng Ta nhận thấy cá tánh con người sai biệt nhau.

29. - Bạch Thế Tôn, nếu những người xưa kia là ngoại đạo nay muốn xuất gia, muốn thọ đại giới trong Pháp và Luật này phải sống bốn tháng biệt trú. Sau khi sống bốn tháng biệt thú, các vị Tỷ-kheo nếu đồng ý sẽ cho xuất gia, cho thọ đại giới, thời con sẽ xin sống biệt trú bốn năm, sau khi sống biệt trú bốn năm, nếu các vị Tỷ-kheo đồng ý, hãy cho con xuất gia, cho con thọ đại giới để thành vị Tỷ-kheo.

Và Thế Tôn nói với tôn giả Ananda:

- Này Ananada, hãy xuất gia cho Subhadda.

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Tôn giả Ananda vâng lời Thế Tôn.

30. Du sĩ ngoại đạo Subhadda nói với tôn giả Ananda:

- Thật là lợi ích, thưa Tôn giả Ananda, thật là thiện

MƯỜI HAI DUYÊN                                     822

lợi, thưa Tôn giả Ananda, được thọ lễ quán đảnh làm đệ tử trước mặt bậc Đạo Sư!

Và du sĩ ngoại đạo Subhadda được xuất gia được thọ đại giới với Thế Tôn. Thọ đại giới không bao lâu, đại đức Subhadda ở một mình, an tịnh, không phóng dật, tinh tấn, sống nhiệt tâm, cần mẫn. Và không bao lâu, vị này chứng được mục đích tối cao mà con cháu các lương gia đã xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình hướng đến. Đó là vô thượng phạm hạnh ngay trong hiện tại, tự giác chứng và an trú. Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, những gì nên làm đã làm, sau đời này sẽ không có đời sống khác nữa.

Và đại đức Subhadda trở thành một A-la-hán nữa.

Đại đức là vị đệ tử cuối cùng được Thế Tôn thế độ.

VI

1. Lúc bấy giờ, Thế Tôn nói với Tôn giả Ananda:

- Này Ananda, nếu trong các Ngươi có người nghĩ

MƯỜI HAI DUYÊN                                     823

rằng: "Lời nói của bậc Đạo sư không còn nữa. Chúng
ta không có Đạo sư (giáo chủ)". Này Ananda, chớ
có những tư tưởng như vậy. Này Ananda, Pháp
và Luật, Ta đã giảng dạy và trình bày, sau khi Ta
diệt độ, chính Pháp và Luật ấy sẽ là Đạo Sư của
các Ngươi.

2. Này Ananda, nay các vị Tỷ-kheo xưng hô với nhau là Hiền giả. Sau khi Ta diệt độ, chớ có xưng hô như vậy.

- Này Ananda, vị Tỷ-kheo niên lão hãy gọi vị Tỷ-kheo niên thiếu, hoặc bằng tên, hoặc bằng họ, hoặc bằng tiếng Hiền giả.

- Vị Tỷ-kheo niên thiếu, hãy gọi vị Tỷ-kheo niên lão là Thượng tọa (Bhante) hay Đại đức.

3. Này Ananda, nếu chúng Tăng muốn, sau khi Ta diệt độ có thể hủy bỏ những học giới nhỏ nhặt chi tiết.

4. Này Ananda, sau khi Ta diệt độ, hãy hành tội Phạm đàn (Brahmadanda) đối với Tỷ-kheo Channa.

- Bạch Thế Tôn, thế nào là Phạm Đàn?

- Này Ananda, Tỷ-kheo Channa muốn nói gì thì nói.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   824

Chúng Tỷ-kheo sẽ không nói, sẽ không giảng dạy, sẽ không giáo giới Tỷ-kheo Channa.

5. Rồi Thế Tôn nói với các Tỷ-kheo:

- Này các Tỷ-kheo, nếu có Tỷ-kheo nào nghi ngờ hay
phân vân gì về đức Phật, Pháp, chúng Tăng, đạo hay
phương pháp, thời này các Tỷ-kheo các Người hãy
hỏi đi. Sau chớ có hối tiếc: " Bậc Đạo Sư có mặt
trước chúng ta mà chúng ta không tận mặt hỏi Thế
Tôn ".

Khi được nói vậy, các Tỷ-kheo ấy im lặng. Một lần thứ hai, Thế Tôn... . Một lần thứ ba, Thế Tôn nói với các Tỷ-kheo:

- Này các Tỷ-kheo, nếu có một Tỷ-kheo có nghi ngờ
hay phân vân gì về đức Phật, Pháp, chúng Tăng, đạo
hay phương pháp, thời này các Tỷ-kheo, các Người
hãy hỏi đi. Sau chớ có hối tiếc: " Bậc Đạo Sư có mặt
trước chúng ta mà chúng ta không tận mặt hỏi Thế
Tôn ".

Lần thứ ba, các Tỷ-kheo ấy giữ im lặng.

Rồi Thế Tôn nói với các Tỷ-kheo:

- Này các Tỷ-kheo, nếu có vị nào vì lòng kính trọng

MƯỜI HAI DUYÊN                                     825

bậc Đạo Sư mà không hỏi, thời này các Tỷ-kheo, giữa bạn đồng tu, hãy hỏi nhau.

Khi được nói vậy, những vị Tỷ-kheo ấy giữ im lặng.

6. Rồi tôn giả Ananda bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, thật kỳ diệu thay, bạch Thế Tôn,
thật hy hữu thay! Bạch Thế Tôn, con tin rằng trong
chúng Tỷ-kheo này, không có một Tỷ-kheo nào có
nghi ngờ hay phân vân gì đối với Phật, Pháp, chúng
Tăng, đạo hay phương pháp.

- Này Ananda, Ngươi có tín nhiệm nên nói vậy.
Nhưng ở đây, này Ananda, Như Lai biết rằng trong
chúng Tỷ-kheo này, không có một Tỷ-kheo nào có
nghi ngờ hay phân vân gì đối với Phật, Pháp, chúng
Tăng, đạo hay phương pháp. Này Ananda, trong
năm trăm Tỷ-kheo này, Tỷ-kheo thấp nhất đã
chứng được quả Dự lưu, không còn đọa lạc, chắc
chắn hướng đến Chánh giác.

7. Và Thế Tôn nói với các Tỷ-kheo:

- Này các Tỷ-kheo, nay Ta khuyên dạy các Ngươi: "Các pháp hữu vi là vô thường, hãy tinh tấn, chớ có phóng dật ".

MƯỜI HAI DUYÊN                                  826

Đó là lời cuối cùng của Như Lai.

8.

- Rồi Thế Tôn nhập định Sơ thiền.
- Xuất Sơ thiền, Ngài nhập Nhị thiền.
- Xuất Nhị thiền Ngài nhập Tam thiền.
- Xuất Tam thiền, Ngài nhập Tứ thiền.
- Xuất Tứ thiền, Ngài nhập định Không vô biên
xứ.
- Xuất Không vô biên xứ, Ngài nhập định Thức
vô biên xứ.
- Xuất Thức vô biên xứ, Ngài nhập định Vô sở
hữu xứ.
- Xuất Vô Sở hữu xứ, Ngài nhập định Phi tưởng
phi phi tưởng xứ.
- Xuất Phi tưởng phi phi tưởng xứ, Ngài nhập
Diệt thọ tưởng định.

Khi ấy tôn giả Ananda nói với tôn giả Anuruddha:

- Thưa Tôn giả, Thế Tôn đã diệt độ.

- Này Hiền giả Ananda, Thế Tôn chưa diệt độ. Ngài

MƯỜI HAI DUYÊN                                     827

mới nhập Diệt thọ tưởng định.

9.

- Rồi xuất Diệt thọ tưởng định. Ngài nhập Phi
tưởng phi phi tưởng xứ định.
- Xuất Phi tưởng phi phi tưởng xứ, Ngài nhập Vô
sở hữu xứ định.
- Xuất Vô sở hữu xứ, Ngài nhập Thức vô biên
xứ định.
- Xuất thức Vô biên xứ, Ngài nhập Hư không vô
biên xứ định.
- Xuất Hư không vô biên xứ, Ngài nhập định Tứ
thiền.
- Xuất Tứ thiền, Ngài nhập định Tam thiền.
- Xuất Tam thiền, Ngài nhập định Nhị thiền.
- Xuất Nhị thiền, Ngài nhập định Sơ thiền.
- Xuất Sơ thiền, Ngài nhập định Nhị thiền.
- Xuất Nhị thiền, Ngài nhập định Tam thiền.
- Xuất Tam thiền, Ngài nhập định Tứ thiền.
- Xuất Tứ thiền, Ngài lập tức diệt độ.

10. Khi Thế Tôn diệt độ, cùng với sự diệt độ, đại địa

MƯỜI HAI DUYÊN                                     828

chấn động khủng khiếp, râu tóc dựng ngược, sấm trời vang động.

Khi Thế Tôn diệt độ, Phạm thiên Sahampati, cùng lúc Ngài diệt độ, thốt lên bài kệ này.

Chúng sanh ở trên đời,
Từ bỏ thân ngũ uẩn
Bậc đạo sư cũng vậy,
Đấng Tuyệt luân trên đời.
Bậc Đại hùng Giác ngộ
Như Lai đã diệt độ.

Khi Thế Tôn diệt độ, Thiên chủ Sakka, cùng lúc Ngài diệt độ, thốt lên bài kệ này:

Các hành là vô thường,
Có sanh phải có diệt
Đã sanh, chúng phải diệt,
Nhiếp chúng là an lạc.

Khi Thế Tôn diệt độ, Tôn giả Anuruddha, cùng lúc Ngài diệt độ, thốt lên bài kệ này:

Không phải thở ra vào
Chính tâm trú chánh định
Không tham ái tịch tịnh
Tu sĩ hướng diệt độ

MƯỜI HAI DUYÊN                                   829

Chính tâm tịnh bất động
Nhẫn chịu mọi cảm thọ
Như đèn sáng bị tắt
Tâm giải thoát hoàn toàn.

Khi Thế Tôn diệt độ, Tôn giả Ananda, cùng lúc Ngài diệt độ, thốt lên bài kệ này:

Thật kinh khủng bàng hoàng,
Thật râu tóc dựng ngược,
Khi Bậc Toàn thiện năng,
Bậc Giác ngộ nhập diệt.

Khi Thế Tôn diệt độ, những Tỷ-kheo chưa giải thoát
tham ái, có vị thì khóc than với cánh tay duỗi cao, có
vị thì khóc than, thân nằm nhoài dưới đất, lăn lộn qua
lại: "Thế Tôn nhập diệt quá sớm, Thiện Thệ nhập
diệt quá sớm, Pháp nhãn biến mất ở trên đời quá
sớm ".

Còn những Tỷ-kheo đã diệt trừ tham ái, những vị này an trú chánh niệm tỉnh giác, nhẫn nại, suy tư: "Các hành là vô thường, làm sao tránh khỏi sự kiện ấy."

11. Lúc bấy giờ, Tôn giả Anuruddha nói với các Tỷ kheo:

- Thôi các Hiền giả, chớ có sầu não, chớ có khóc

MƯỜI HAI DUYÊN                                      830

than. Này các Hiền giả, phải chăng Thế Tôn đã tuyên bố ngay từ ban đầu rằng: Mọi vật ưu ái thân tình đều phải sanh biệt, tử biệt và dị biệt.

Này các Hiền giả, làm sao có thể được như vầy:
“ Những gì sanh, tồn tại, hữu vi, chịu sự biến hoại
mà lại mong khỏi có sự biến dịch? Thật không có
sự trạng ấy ”. Này các Hiền giả, chính chư Thiên
đang trách đó.

- Thưa Tôn giả Anuruddha, Tôn giả đang nghĩ đến hạng chư Thiên nào?

- Hiền giả Ananda, có hạng chư Thiên ở trên hư
không nhưng có tâm tư thế tục, những vị này
khóc than với đầu bù tóc rối, khóc than với
cánh tay duỗi cao, khóc than thân bổ nhoài
dưới đất, lăn lộn qua lại: " Thế Tôn nhập diệt
quá sớm, Thiện Thệ nhập diệt quá sớm, Pháp
nhãn biến mất ở trên đời quá sớm ".

- Hiền giả Ananda, có hạng chư Thiên ở trên đất
với tâm tư thế tục, những vị này khóc than với
đầu bù tóc rối, khóc than với cánh tay duỗi cao,
khóc than thân bổ nhoài dưới đất, lăn lộn qua
lại: " Thế Tôn nhập diệt quá sớm, Thiện Thệ
nhập diệt quá sớm, Pháp nhãn biến mất ở trên

MƯỜI HAI DUYÊN                                    831

đời quá sớm ".

- Còn những chư Thiên diệt trừ ái dục, những vị
này chánh niệm tỉnh giác, chịu đựng với tâm
suy tư: “ Các hành là vô thường, làm sao có thể
khác được? ”.

12. Tôn giả Anuruddha và Tôn giả Ananda luận bàn về Chánh pháp suốt cả đêm còn lại. Rồi tôn giả Anuruddha nói với tôn giả Ananda:

- Hiền giả Ananda, hãy vào thành Kusinàrà và nói
với dân Mallà ở Kusinàrà: “ Nay Vàsetthà, Thế Tôn
đã diệt độ, hãy làm những gì các Ngươi nghĩ phải
làm.”

- Tôn giả, xin vâng!

Tôn giả Ananda vâng lời tôn giả Anuruddha, buổi sáng đắp y, đem theo y bát, cùng một thị giả, vào thành Kusinàrà.

Lúc bấy giờ, dân Mallà ở Kusinàrà đang tụ họp tại
giảng đường vì một vài công vụ. Tôn giả Ananda đến
tại giảng đường của dân Mallà ở Kusinàrà, sau khi
đến liền nói với dân Mallà ở Kusinàrà: “ Này
Vàsetthà, Thế Tôn đã diệt độ, hãy làm những gì các
Ngươi nghĩ phải làm.”

MƯỜI HAI DUYÊN                                   832

Dân Mallà cùng với con trai, con gái và vợ, khi nghe tôn giả Ananda nói như vậy, liền đau đớn, sầu muộn, tâm tư khổ não. Kẻ thì khóc than với đầu bù tóc rối, kẻ thì khóc than với cánh tay duỗi cao, kẻ thì khóc than thân bổ nhoài dưới đất, lăn lộn qua lại: " Thế Tôn nhập diệt quá sớm, Thiện Thệ nhập diệt quá sớm, Pháp nhãn biến mất ở trên đời quá sớm ".

13. Rồi dân Mallà ở Kusinàrà ra lệnh cho những người làm: “ Các Người hãy gom góp hương, tràng hoa và tất cả nhạc khí ở Kusinàrà.”

Rồi dân Kusinàrà đem theo hương, tràng hoa, tất cả
nhạc khí và năm trăm cuộn vải đi đến Upavattana,
tại rừng Sàlà của giòng họ Mallà, đến tại chỗ thân
xá- lợi của Thế Tôn, rồi chúng ở lại cả ngày tôn
trọng, cung kính, đảnh lễ, cúng dường thân xá - lợi
Thế Tôn với các điệu múa, hát, nhạc, tràng hoa,
hương, làm những bảo cái bằng vải và tràng hoa
Mandala.

Rồi dân Mallà ở Kusinàrà suy nghĩ: “ Hôm nay, nếu thiêu thân xá - lợi Thế Tôn thời quá sớm. Ngày mai, chúng ta sẽ làm lễ thiêu thân xá - lợi của Thế Tôn.” Rồi dân Mallà ở Kusinàrà, cả ngày thứ hai, tôn trọng, cung kính, đãnh lễ, cúng dường thân xá - lợi Thế Tôn với các điệu múa, hát, nhạc, tràng hoa, hương, làm

MƯỜI HAI DUYÊN                                     833

những bảo cái bằng vải và tràng hoa Malanda, ngày thứ ba cũng như vậy, ngày thứ tư cũng như vậy, ngày thứ năm cũng như vậy. Ngày thứ sáu cũng như vậy.

14. Đến ngày thứ bảy, dân Mallà ở Kusinàrà suy
nghĩ: “Chúng ta đã tôn trọng, cung kính, đảnh lễ,
cúng dường thân xá - lợi Thế Tôn với các điệu múa,
hát, nhạc, tràng hoa, hương, nay chúng ta hãy chở
thân xá - lợi Thế Tôn ra ngoài thành về phía Nam và
làm lễ thiêu thân tại chỗ ấy.”

Lúc bấy giờ tám vị tộc trưởng Mallà gội đầu, mặc áo
mới với ý định khiêng nổi thân xá - lợi Như Lai
nhưng khiêng không nổi được. Các vị Mallà ở
Kuisnàrà bạch Tôn giả Anuruddha:

- Bạch Tôn giả, do nhân gì, do duyên gì, tám vị tộc
trưởng Mallà này gội đầu, mặc áo mới với ý định
khiêng nổi thân xá- lợi Như Lai, nhưng không khiêng
nổi được?

- Này Vàsetthà, vì ý định của các Ngươi khác, ý định của chư Thiên khác.

15. – Bạch Tôn giả, ý định của chư Thiên là gì?

- Này các Vàsetthà, ý định của các Ngươi như sau: “ Chúng ta đã tôn trọng, cung kính, đảnh lễ, cúng

MƯỜI HAI DUYÊN                                    834

dường thân xá- lợi Thế Tôn với các điệu múa, hát,
nhạc, tràng hoa, hương. Nay chúng ta hãy chở thân
xá-lợi Thế Tôn ra ngoài thành về phía Nam và làm
lễ thiêu thân tại chỗ ấy.”

Này các Vàsetthà, ý định của chư Thiên như sau:
“Chúng ta đã tôn trọng, cung kính, đảnh lễ, cúng
dường thân xá- lợi Thế Tôn với các điệu múa, hát,
nhạc, tràng hoa, hương của chư Thiên, nay chúng ta
hãy khiêng thân xá- lợi Thế Tôn về hướng Bắc đến
phía Bắc của thành. Sau khi khiêng qua cửa phía
Bắc, hãy khiêng qua trung tâm của thành, rồi hướng
về phía Đông, khiêng đến phía Đông của thành. Sau
khi khiêng qua cửa phía Đông, hãy khiêng đến phía
Đông của thành, tại đền của dân Mallà tên là
Makuta- bandhana, và chúng ta sẽ thiêu thân Thế
Tôn tại chỗ ấy.”

- Bạch Tôn giả, ý định của chư Thiên thế nào, ý định của chúng con cũng như vậy.

16. Lúc ấy, khắp cả Kusinàrà cho đến đống bụi, đống rác, được rải la liệt lên đến đầu gối toàn hoa Mandaràva. Rồi chư Thiên và các dân Mallà ở Kusinàrà, sau khi đã tôn trọng, cung kính, đảnh lễ, cúng dường thân xá lợi Thế Tôn với các điệu múa, hát, nhạc, tràng hoa, hương của chư Thiên và loài

MƯỜI HAI DUYÊN                                    835

Người, liền khiêng thân xá lợi Thế Tôn về phía Bắc của Thành. Sau khi khiêng qua cửa phía Bắc, liền khiêng qua Trung tâm của thành, rồi hướng về phía Đông, khiêng đến phía Đông của thành. Sau khi khiêng qua cửa phía Đông, liền khiêng đến phía Đông của thành, tại đền của dân Mallà tên là Makuta- bandhana và đặt thân xá lợi của Thế Tôn tại chỗ ấy.

17. Rồi dân Mallà bạch tôn giả Ananda:

- Bạch Tôn giả Ananda, chúng con nay phải xử sự như thế nào đối với thân xá lợi Như Lai?

- Này các Vàsetthà, xử sự thân Chuyển luân Thánh vương như thế nào, hãy xử sự thân xá lợi Như Lai như vậy.

- Bạch Tôn giả Ananda, xử sự thân Chuyển luân Thánh vương phải như thế nào?

- Này các Vàsetthà:

- Thân Chuyển luân Thánh vương được vấn tròn
với vải mới.
- Sau khi vấn vải mới, lại được vấn thêm với vải
gai bện.
- Sau khi vấn với vải gai bện, lại vấn thêm với

MƯỜI HAI DUYÊN                                    836

vải mới và tiếp tục như vậy cho đến năm trăm
lớp cả hai loại vải.
- Rồi thân được đặt trong một hòm dầu bằng sắt,
hòm sắt này được một hòm sắt khác đậy kín.
- Xong một giàn hỏa gồm mọi loại hương được
xây dựng lên, thân vị Chuyển luân Thánh
vương được đem thiêu trên giàn hỏa này,
- Và tại ngã tư đường, tháp vị Chuyển luân
Thánh vương này được xây dựng lên.
 Này các Vàsetthà, đó là pháp táng thân của vị
Chuyển luân Thánh vương.

 Này các Vàsetthà, pháp táng thân của vị Chuyển luân Thánh vương như thế nào, pháp táng thân của Thế Tôn cũng như vậy.

Tháp của Như Lai phải được dựng lên tại ngã tư đường. Và những ai đem đến tại chỗ ấy vòng hoa, hương, hay hương bột nhiều màu, đảnh lễ tháp hay khởi tâm hoan hỷ (khi đứng trước mặt tháp) , thời những người ấy sẽ được lợi ích, hạnh phúc lâu dài.

18. Và các người Mallà ở Kusinàrà sai những người làm công:

- Hãy đem lại tất cả vải gai bện của Mallà .

MƯỜI HAI DUYÊN                                  837

Rồi những người Mallà ở Kusinàrà vấn tròn thân Thế Tôn với vải mới. Sau khi vấn vải mới xong, lại vấn thêm với vải gai bện. Sau khi vấn với vải gai bện lại vấn thêm với vải mới và tiếp tục như vậy cho đến năm trăm lớp cả hai loại vải. Rồi đặt thân Như Lai vào trong một hòm dầu bằng sắt, đậy hòm sắt này vào một hòm sắt khác, dựng lên một giàn hỏa gồm mọi loại hương và đặt thân Thế Tôn trên giàn hỏa.

19. Lúc bấy giờ, Tôn giả Mahà Kassapa đang đi
giữa đường từ Pàvà đến Kusinàrà với đại chúng Tỷ-
kheo khoảng năm trăm vị. Rồi Tôn giả Mahà
Kassapa bước xuống đường và đến ngồi tại một gốc
cây.

Lúc bấy giờ có một tà mạng ngoại đạo lấy một hoa Mandàrava ở Kusinàrà và đang đi trên một con đường đến Pàvà.

Tôn giả Mahà Kassapa thấy tà mạng ngoại đạo đi từ đàng xa đến. Thấy vậy, tôn giả liền hỏi tà mạng ngoại đạo ấy:

- Này Hiền giả, Hiền giả có biết bậc Đạo sư chúng tôi không?

- Này Hiền giả, tôi có biết. Sa-môn Gotama đã diệt độ cách hôm nay một tuần. Từ chỗ ấy, tôi được hoa

MƯỜI HAI DUYÊN                                     838

Mandàrava này.

Lúc ấy những Tỷ-kheo chưa giải thoát tham ái, có vị thì khóc than với cánh tay duỗi cao, có vị thì khóc than, thân nằm nhoài dưới đất, lăn lộn qua lại: " Thế Tôn nhập diệt quá sớm, Thiện Thệ nhập diệt quá sớm, Pháp nhãn biến mất ở trên đời quá sớm ". Còn những Tỷ-kheo đã diệt trừ tham ái, những vị này an trú chánh niệm, tỉnh giác, nhẫn nại suy tư: " Các hành là vô thường, làm sao tránh khỏi sự kiện ấy? ".

20. Lúc bấy giờ, Subhadda được xuất gia khi đã
lớn tuổi đang ngồi trong hội chúng này. Subhadda
được xuất gia khi đã lớn tuổi nói với những Tỷ-kheo
ấy:

- Thôi các Hiền giả, chớ có sầu não, chớ có khóc
than. Chúng ta đã được thoát khỏi hoàn toàn vị Đại
Sa-môn ấy, chúng ta đã bị phiền nhiễu quấy rầy với
những lời: " Làm như thế này không hợp với các
Ngươi. Làm như thế này hợp với các Ngươi ". Nay
những gì chúng ta muốn, chúng ta làm, những gì
chúng ta không muốn, chúng ta không làm.

Tôn giả Mahà Kassapa mới nói với các vị Tỷ-kheo:

- Thôi các Hiền giả, chớ có sầu não, chớ có khóc than. Này các Hiền giả, phải chăng Thế Tôn đã tuyên

MƯỜI HAI DUYÊN                                      839

bố ngay từ ban đầu rằng mọi vật ưu ái thân tình đều phải bị sanh biệt, tử biệt và dị biệt. Này các Hiền giả, làm sao có thể được như vầy: Những gì sanh, tồn tại, hữu vi, chịu sự biến hoại mà lại mong khỏi có sự biến dịch? Thật không có sự trạng ấy.

21. Lúc bấy giờ bốn vị tộc trưởng Mallà gội đầu, mặc áo mới với ý định châm lửa thiêu giàn hỏa Thế Tôn nhưng châm lửa không cháy.

Các vị Mallà ở Kusinàrà bạch tôn giả Anuruddha:

- Bạch Tôn giả, do nhân gì, do duyên gì, bốn vị tộc
trưởng Mallà này gội đầu, mặc áo mới với ý định
châm lửa thiêu giàn hỏa Thế Tôn, nhưng châm lửa
không cháy?

- Này các Vàsetthà, ý định của chư Thiên khác.

- Bạch Tôn giả, ý định của chư Thiên như thế nào?

- Này các vàsetthà, ý định của chư Thiên như sau:
" Tôn giả Mahà Kassapa nay đang đi giữa đường
giữa Pàvà và Kusinàrà cùng với đại chúng Tỷ-kheo
khoảng năm trăm vị. Giàn hỏa Thế Tôn chỉ được
đốt cháy khi tôn giả Mahà Kassapa cúi đầu đảnh
lễ Thế Tôn ".

MƯỜI HAI DUYÊN                                        840

- Bạch Tôn giả, ý định chư Thiên như thế nào, hãy làm y như vậy.

22. Rồi Tôn giả Mahà Kassapa đến tại đền Makuta
Bandhana của những vị Mallà tại giàn hỏa Thế Tôn,
khi đến xong liền choàng áo phía một bên vai, chấp
tay, đi nhiễu phía tay phải xung quanh giàn hỏa
ba lần, cởi mở chân ra và cúi đầu đảnh lễ chân
Thế Tôn.

Năm trăm vị Tỷ-kheo ấy choàng áo phía một bên vai, chấp tay, đi nhiễu qua phía tay phải xung quanh giàn hỏa ba lần và cúi đầu đảnh lễ chân Thế Tôn.

Và khi tôn giả Mahà Kassapa và năm trăm vị Tỷ- kheo đảnh lễ xong, thời giàn hỏa Thế Tôn tự bắt lửa cháy.

23. Khi thân Thế Tôn đã cháy, từ da ngoài cho đến
da mỏng, thịt, dây gân hay nước giữa các khớp
xương, thảy đều cháy sạch, không có tro, không
có than, chỉ có xương xá lợi còn lại.

Như sanh tô hay dầu bị cháy, tất cả đều cháy sạch không có tro, không có than. Cũng vậy khi thân Thế Tôn cháy, từ da ngoài cho đến da mỏng, thịt, dây gân hay nước giữa khớp xương, tất cả đều cháy sạch, không có tro, không có than, chỉ có xương xá lợi còn

MƯỜI HAI DUYÊN                                    841

lại. Và năm trăm tầng lớp vải gai bện, cả hai lớp trong nhất và lớp ngoài nhất đều bị cháy thiêu.

Khi thân Thế Tôn bị thiêu cháy xong, một dòng nước
từ hư không chảy xuống tưới tắt giàn hỏa Thế Tôn,
và một dòng nước từ kho nước (hay từ cây sàlà) phun
lên tưới tắt giàn hỏa Thế Tôn, và các người Mallà ở
Kusinàrà dùng nước với mọi loại hương tưới tắt giàn
hỏa Thế Tôn.

Rồi các người Mallà xứ Kusinàrà đặt xá lợi Thế Tôn trong giảng đường, dùng cây thương làm hàng rào, dùng cây cung làm bức thành xung quanh và trong bảy ngày tôn trọng, cung kính, đảnh lễ, cúng dường với các điệu múa, hát, nhạc, vòng hoa, hương.

24.

1.   Vua nước Magadha tên là Ajàtasattu
Vedehiputta nghe tin Thế Tôn đã diệt độ ở
Kusinàrà. Vua liền gởi một sứ giả đến các
người Mallà ở Kusinàrà " Thế Tôn là người
Sát-đế-lỵ, ta cũng là người Sát-đế-lỵ. Ta cũng
xứng đáng được một phần xá lợi Thế Tôn, ta
cũng dựng tháp và tổ chức nghi lễ đối với xá
lợi Thế Tôn ".

2.   Những người Licchavì ở Vesàli nghe tin Thế

MƯỜI HAI DUYÊN                                     842

Tôn đã diệt độ ở Kusinàrà liền gởi một sứ giả
đến các người Mallà ở Kusinàrà: " Thế Tôn là
người Sát-đế-lỵ, chúng tôi cũng là người Sát-
đế-lỵ. Chúng tôi cũng xứng đáng được phần xá
lợi Thế Tôn. Chúng tôi cũng dựng tháp và tổ
chức nghi lễ đối với xá-lợi Thế Tôn ".

3.   Các người Sakyà ở Kapilavatthu nghe tin Thế
Tôn đã diệt độ ở Kusinàrà, liền gởi một sứ giả
đến các người Mallà ở Kusinàrà: " Thế Tôn là
người Sát-đế-lỵ, chúng tôi cũng là người Sát-
đế-lỵ. Chúng tôi cũng xứng đáng được một
phần xá lợi Thế Tôn. Chúng tôi cũng sẽ dựng
tháp và tổ chức các nghi lễ với xá-lợi Thế Tôn
".

4.   Những người Buli ở Allakappa nghe tin Thế
Tôn đã diệt độ ở Kusinàrà, liền gởi một sứ giả
đến các người Mallà ở Kusinàrà: " Thế Tôn là
người Sát-đế-lỵ, chúng tôi cũng là người Sát-
đế-lỵ. Chúng tôi cũng xứng đáng được một
phần xá-lợi Thế Tôn. Chúng tôi cũng sẽ dựng
tháp và tổ chức các nghi lễ đối với xá lợi Thế
Tôn ".

5.   Những người Koli ở Rãmagãma nghe tin Thế Tôn đã diệt độ ở Kusinàrà , liền gởi một sứ giả

MƯỜI HAI DUYÊN                                      843

đến các người Mallà ở Kusinàrà: " Thế Tôn là
người Sát-đế-lỵ, chúng tôi cũng là người Sát-
đế-lỵ. Chúng tôi cũng xứng đáng được một
phần xá lợi Thế Tôn. Chúng tôi cũng sẽ dựng
tháp và tổ chức các nghi lễ đối với xá lợi Thế
Tôn."

6.   Bà-la-môn Vethadìpaka nghe tin Thế Tôn đã
diệt độ ở Kusinàrà, liền gởi một sứ giả đến các
người Mallà ở Kusinàrà: " Thế Tôn là người
Sát-đế-lỵ, tôi là người Bà-la-môn. Tôi cũng
xứng đáng được một phần xá lợi Thế Tôn. Tôi
cũng sẽ dựng tháp và tổ chức các nghi lễ đối
với xá-lợi Thế Tôn ".

7.   Các người Mallà ở Pàvà nghe tin Thế Tôn đã
diệt độ liền gửi một sứ giả đến các người Mallà
ở Kusinàrà: " Thế Tôn là người Sát-đế-lỵ,
chúng tôi cũng là người Sát-đế-lỵ. Chúng tôi
cũng xứng đáng được một phần xá-lợi Thế
Tôn. Chúng tôi cũng sẽ dựng tháp và tổ chức
các nghi lễ đối với xá-lợi Thế Tôn ".

25. Khi được nói vây các người Mallà ở Kusinàrà liền tuyên bố giữa đại chúng:

- Thế Tôn đã diệt độ tại làng vườn của chúng tôi, chúng tôi sẽ không cho phần xá lợi nào của Thế Tôn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      844

Khi nghe vậy. Bà-la-môn Dona nói với chúng:

Tôn giả, hãy nghe lời tôi nói!
Phật dạy chúng ta phải kham nhẫn.
Thật không tốt nếu có tranh giành.
Khi chia xá lợi bậc Thượng nhân.
Chúng ta hãy đoàn kết nhất tâm,
Hoan hỷ chia xá lợi tám phần.
Chúng ta hãy dựng tháp mọi phương,
Đại chúng mười phương tin Pháp nhãn...

- Này Tôn giả Bà-la-môn, Ngài hãy phân chia xá lợi ra tám phần đồng đều.

- Xin vâng, các Tôn giả.

Bà-la-môn Dona vâng lời hội chúng ấy, phân chia xá-lợi Thế Tôn thành tám phần đồng đều rồi thưa hội chúng:

- Các Tôn giả, hãy cho tôi cái bình dùng để đông chia xá-lợi này. Tôi sẽ dựng tháp và tổ chức các nghi lễ cho cái bình.

Và hội chúng ấy tặng Bà-la-môn Dona cái bình.

26. Và người Moriyà ở Pipphalivana nghe tin Thế Tôn đã diệt độ liền gởi một sứ giả đến các người

MƯỜI HAI DUYÊN                                   845

Mallà ở Kusinàrà:

- "Thế Tôn là người Sát-đế-lỵ, chúng tôi cũng là
người Sát-đế-lỵ. Chúng tôi cũng xứng đáng được
hưởng một phần xá lợi Thế Tôn. Chúng tôi cũng sẽ
dựng tháp và tổ chức các nghi lễ đối với xá-lợi Thế
Tôn ".

- " Nay không còn phần xá-lợi Thế Tôn nào. Xá-lợi Thế Tôn đã được phân chia, hãy lấy tro còn lại ". Rồi các vị nầy lấy than tro còn lại.

27. Và vua nước Magadha tên là Ajàtasattu, con bà Videhi xây dựng tháp trên xá-lợi Thế Tôn tại Vương Xá và tổ chức lễ cúng dường.

Những người Licchavi ở Vesàli cũng xây dựng tháp trên xá-lợi Thế Tôn tại Vesàli và tổ chức lễ cúng dường.

Những người Sakya ở Kapilavatthu cũng xây dựng trên xá-lợi Thế Tôn tại Kapilavatthu và tổ chức lễ cúng dường.

Những người Buli ở Allakappa cũng xây dựng tháp trên xá lợi Thế Tôn tại Allakappa và tổ chức lễ cúng dường.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     846

Những người Koli ở Ràmagama cũng xây dựng tháp trên xá-lợi Thế Tôn tại Ràmagama và tổ chức lễ cúng dường.

Bà-la-môn Vethadìpaka cũng xây dựng tháp trên xá- lợi Thế Tôn tại Vethadìpa và tổ chức lễ cúng dường.

Những người Mallà ở Pàvà cũng xây dựng tháp trên xá-lợi Thế Tôn tại Pàvà và tổ chức lễ cúng dường.

Những người Màllà ở Kusinàrà cũng xây dựng tháp trên xá-lợi Thế Tôn tại Kusinàrà và tổ chức lễ cúng dường.

Bà-la-môn Dona cũng xây dựng tháp trên bình (dùng để đong chia xá-lợi) và tổ chức lễ cúng dường.

Những người Moriyà ở Pipphalivana cũng xây dựng tháp trên những than tro và tổ chức lễ cúng dường.

Như vậy có tám tháp xá-lợi, tháp thứ chín trên bình (dùng để đong chia xá-lợi) và tháp thứ mười trên tro (xá-lợi).

Đó là truyền thống thời xưa như vậy.

28. Đấng Pháp Nhãn Vô Thượng Xá-lợi phân tám phần.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    847

Bảy phần được cúng dường.
Tại Jambudìpa.
Một phần Long vương cúng.
Tại Ràmagàma.
Một răng Phật được cúng,
Tại cõi Tam Thiên giới,
Một tại Gandhàra,
Một tại Kalinga.
Một răng, vua Long vương.
Tự mình riêng cúng dường.
Quả đất được chói sáng,
Với hào quang xá-lợi,
Với lễ vật cúng dường.
Hạng thượng phẩm, thượng đẳng.
Xá-lợi đấng Pháp Nhãn.
Như vậy được cúng dường,
Bởi những bậc tôn trọng
Cung kính lễ cúng dường,
Bởi những bậc tôn trọng
Cúng kính lễ cúng dường.
Bởi Thiên, Long, Nhơn chủ,
Bởi bậc Tối thượng nhơn.
Các Ngươi hãy chắp tay,
Cung kính lễ cúng dường.
Khó thay sự chiêm ngưỡng.
Tôn nhan bậc Như Lai.
Trải nhiều nhiều trăm kiếp,

MƯỜI HAI DUYÊN                           848

May lắm được một lần.

MƯỜI HAI DUYÊN                      849

67    Vô minh - Do vô minh khởi động nên.. - Kinh VAPPA – Tăng II, 196

VAPPA – Tăng II, 196

1. Một thời, Thế Tôn ở giữa dân chúng Sakka, tại
Kapilavatthu khu vườn Nigrodha. Rồi thích tử
Vappa, đệ tử của Nigantha đi đến Tôn giả
Mahàmoggalàna; sau khi đến, đảnh lễ Tôn giả
Mahàmoggalàna rồi ngồi xuống một bên, Tôn giả
Mahàmoggallàna nói với thích tử Vappa, đệ tử của
Nigantha đang ngồi một bên:

- Ở đây, này Vappa, có thể có người với thân chế
ngự, với lời chế ngự, với ý chế ngự, vô minh được
viễn ly, minh được sanh khởi. Ông có thấy người ấy,
do một nhân duyên nào, các lậu hoặc khiến họ cảm
thọ đau khổ có thể khởi lên cho người ấy trong
tương lai?

- Thưa Tôn giả, con có thể thấy trường hợp ấy. Ở đây
thưa Tôn giả, do ác nghiệp tạo ra về trước chưa đưa
đến quả dị thục, do một nhân duyên ấy, các lậu hoặc
khiến họ cảm thọ đau khổ có thể khởi lên cho người
ấy trong tương lai.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    850

Và câu chuyện này giữa Tôn giả Mahàmoggallàna và Thích tử Vappa, đệ tử của Niganthà bị bỏ dở.

2. Rồi Thế Tôn vào buổi chiều từ Thiền Tịnh đứng
dậy đi đến hội trường; sau khi đến, ngồi xuống trên
chỗ đã soạn sẵn. Ngồi xuống, Thế Tôn nói với Tôn
giả Mahàmoggallàna:

- Này Mahàmoggallàna, câu chuyện gì được nói đến, khi các Ông ngồi tụ họp ở đây? Và câu chuyện giữa các Ông chưa được nói xong?

- Ở đây, bạch Thế Tôn, con nói với Thích tử Vappa,
đệ tử của Nigantha: "Ở đây, này Vappa, có thể có
người với thân chế ngự, với lời chế ngự, với ý chế
ngự, vô minh được viễn ly, minh được sanh khởi.
Ông có thấy người ấy, do một nhân duyên nào, các
lậu hoặc khiến họ cảm thọ đau khổ có thể khởi lên
cho người ấy trong tương lai?" Bạch Thế Tôn, khi
người nói như vậy, Thích tử Vappa, đệ tử của
Nigantha nói với con như sau: "Thưa Tôn giả, con có
thể thấy trường hợp ấy. Ở đây thưa Tôn giả, do ác
nghiệp tạo ra về trước chưa đưa đến quả dị thục, do
một nhân duyên ấy, các lậu hoặc khiến họ cảm thọ
đau khổ có thể khởi lên cho người ấy trong tương
lai!". Bạch Thế Tôn, ở đây là câu chuyện giữa Thích
Tử Vappa, đệ tử của Nigantha và chúng con, câu
chuyện bị bỏ dở khi Thế Tôn đến!

MƯỜI HAI DUYÊN                                   851

3. Rồi Thế Tôn nói với Thích tử Vappa, đệ tử của Nigantha:

- Này Vappa, nếu Ông có thể chấp nhận điều Ông có thể chấp nhận, và có thể bác bỏ điều đáng được bác bỏ, và trong trường hợp Ông không có thể biết được ý nghĩa lời nói của Ta, nếu Ông hỏi ta thêm về vấn đề ấy: "Bạch Thế Tôn, lời nói này, ý nghĩa là gì?", thời có thể có cuộc nói chuyện giữa chúng ta.

- Bạch Thế Tôn, con có thể chấp nhận điều con có
thể chấp nhận, và có thể bác bỏ điều đáng được bác
bỏ, và trong trường hợp con không có thể biết được
ý nghĩa lời nói của Thế Tôn, con sẽ hỏi Thế Tôn thêm
về vấn đề ấy: "Bạch Thế Tôn, lời nói này, ý nghĩa là
gì?", mong rằng ở đây có cuộc nói chuyện giữa
chúng ta.

4.- Ý Ông nghĩ thế nào, này Vappa? Nếu do nhân
duyên thân khởi động, các lậu hoặc tàn hại, nhiệt não
khởi lên; với người chế ngự được thân khởi động,
như vậy, các lậu hoặc tàn hại, nhiệt não ấy không có
nơi người ấy nữa. Người ấy không làm nghiệp mới,
còn hành động trước của người ấy, do cảm xúc
thường xuyên được chấm dứt; con đường đưa đến
sự héo mòn các phiền não là thiết thực hiện tại,
không có thời gian, đến để mà thấy, có khả năng
hướng thượng, được người trí tự mình giác hiểu.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     852

Này Vappa, Ông có thấy trường hợp ấy, do nhân duyên này, các lậu hoặc khiến cảm thọ khổ đau có thể khởi lên cho người ấy trong tương lai không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn!

5. - Ý Ông nghĩ thế nào, này Vappa? Nếu do nhân
duyên lời khởi động, các lậu hoặc tàn hại, nhiệt não
khởi lên; với người chế ngự được lời khởi động, như
vậy, các lậu hoặc tàn hại, nhiệt não ấy không có nơi
người ấy nữa. Người ấy không làm nghiệp mới, còn
hành động trước của người ấy, do cảm xúc thường
xuyên được chấm dứt; con đường đưa đến sự héo
mòn các phiền não là thiết thực hiện tại, không có
thời gian, đến để mà thấy, có khả năng hướng
thượng, được người trí tự mình giác hiểu.

Này Vappa, Ông có thấy trường hợp ấy, do nhân duyên này, các lậu hoặc khiến cảm thọ khổ đau có thể khởi lên cho người ấy trong tương lai không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

6.- Ý Ông nghĩ thế nào, này Vappa? Nếu do nhân duyên ý khởi động, các lậu hoặc tàn hại, nhiệt não khởi lên; với người chế ngự được ý khởi động, như vậy, các lậu hoặc tàn hại, nhiệt não ấy không có nơi người ấy nữa. Người ấy không làm nghiệp mới, còn

MƯỜI HAI DUYÊN                                    853

hành động trước của người ấy, do cảm xúc thường
xuyên được chấm dứt; con đường đưa đến sự héo
mòn các phiền não là thiết thực hiện tại, không có
thời gian, đến để mà thấy, có khả năng hướng
thượng, được người trí tự mình giác hiểu.

Này Vappa, Ông có thấy trường hợp ấy, do nhân duyên này, các lậu hoặc khiến cảm thọ khổ đau có thể khởi lên cho người ấy trong tương lai không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn!

7.- Ý Ông nghĩ thế nào, này Vappa? Đối với các lậu
hoặc tàn hại, nhiệt não ấy do duyên vô minh khởi lên,
vô minh được ly tham, minh được khởi lên, như vậy,
các lậu hoặc tàn hại, nhiệt não ấy không có với người
ấy nữa. Người ấy không làm nghiệp mới, còn hành
động trước của người ấy, do cảm xúc thường xuyên
được chấm dứt; con đường đưa đến sự héo mòn
các phiền não là thiết thực hiện tại, không có thời
gian, đến để mà thấy, có khả năng hướng thượng,
được người trí tự mình giác hiểu.

Này Vappa, Ông có thấy trường hợp ấy, do nhân duyên này, các lậu hoặc khiến cảm thọ khổ đau có thể khởi lên cho người ấy trong tương lai không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn!

MƯỜI HAI DUYÊN                                     854

8.- Như vậy, này Vappa, với vị Tỷ-kheo có tâm được chơn chánh giải thoát, sáu an trú thường hằng được chứng đắc. Vị ấy, khi mắt thấy sắc, không có ý đẹp, không có phật ý, trú xả, chánh niệm tỉnh giác. Khi tai nghe tiếng…, khi mũi ngửi hương… khi lưỡi nếm vị… khi thân cảm xúc … khi ý thức tri pháp, không có ý đẹp, không có phật ý, trú xả, chánh niệm tỉnh giác. Khi vị ấy cảm giác một cảm thọ tận cùng của thân, vị ấy quán tri: "Ta cảm giác một cảm thọ tận cùng của thân". Khi vị ấy cảm giác một cảm thọ tận cùng của sinh mạng, vị ấy quán tri: "Ta cảm giác một cảm thọ tận cùng của sinh mạng". Vị ấy quán tri: "Sau khi thân hoại mạng chung, ở đây tất cả các cảm thọ không còn có hỷ lạc, sẽ trở thành vắng lạnh".

9. Ví như, này Vappa, duyên một thân cây, bóng cây hiện ra. Rồi có người đến cầm các cuốc và cái giỏ, chặt thân cây ấy ở nơi rễ. Sau khi chặt ở nơi rễ, người ấy đào cái mương. Sau khi đào cái mương, người ấy nhổ lên các rễ lớn cho đến các rễ con và rễ phụ. Rồi người ấy chặt cây ấy thành từng khúc, người ấy bửa. Sau khi bửa, người ấy chẻ thành từng miếng nhỏ. Sau khi chẻ thành từng miếng nhỏ, người ấy phơi giữa gió và nắng, người ấy lấy lửa đốt. Sau khi lấy lửa đốt, người ấy vun thành đống tro. Sau khi người ấy vun thành đống tro, người ấy sàng tro giữa gió lớn, hay để tro ấy vào dòng nước mạnh cho nước

MƯỜI HAI DUYÊN                                      855

cuốn đi. Như vậy, này Vappa, do duyên thân cây nên
có bóng cây. Bóng cây ấy, rễ bị chấm dứt, làm thành
như thân cây tala, làm cho không thể tái sanh trong
tương lai, không thể sống lại được.

Cũng vậy, này Vappa, vị Tỷ-kheo có tâm được chơn chánh giải thoát, sáu an trú thường hằng được chứng đắc. Vị ấy, khi mắt thấy sắc, không có ý đẹp, không có phật ý, trú xả, chánh niệm tỉnh giác. Khi tai nghe tiếng…, khi mũi ngửi hương… khi lưỡi nếm vị… khi thân cảm xúc … khi ý thức tri pháp, không có ý đẹp, không có phật ý, trú xả, chánh niệm tỉnh giác. Khi vị ấy cảm giác một cảm thọ tận cùng của thân, vị ấy biết: "Ta cảm giác một cảm thọ tận cùng của thân". Khi vị ấy cảm giác một cảm thọ tận cùng của sinh mạng, vị ấy biết: "Ta cảm giác một cảm thọ tận cùng của sinh mạng". Vị ấy biết: "Sau khi thân hoại mạng chung, ở đây tất cả các cảm thọ không còn hỷ lạc, sẽ trở thành vắng lạnh".

10. Khi được nói như vậy, Thích tử Vappa, đệ tử của Nigantha bạch Thế Tôn:

- Ví như, bạch Thế Tôn, một người mong ước được tài sản, lo nuôi dưỡng tài sản của mình, nhưng không được tăng trưởng gì, trái lại chỉ được mệt nhọc và dự phần vào phiền muộn. Cũng vậy, bạch Thế Tôn, con cầu mong được lợi ích khi con hầu hạ kẻ ngu

MƯỜI HAI DUYÊN                                     856

Nigantha này. Con đã không được lợi ích gì, trái lại
con chỉ được mệt nhọc và dự phần vào phiền muộn.
Bắt đầu từ hôm này, bạch Thế Tôn, với lòng tin gì
con đã có với kẻ ngu Nigantha, con sẽ sàng lòng tin
ấy giữa gió lớn, hay để lòng tin ấy vào dòng nước
lạnh cho nước cuốn đi.

- Thật vi diệu thay, bạch Thế Tôn, mong Thế Tôn nhận con làm đệ tử cư sĩ, từ nay cho đến mạng chung, con trọn đời quy ngưỡng!

MƯỜI HAI DUYÊN                                    857

68      Vô minh - Dòng chảy của Minh và Vô minh - Kinh Vô Minh – Tương V, 9

Vô Minh – Tương V, 9

1. Như vầy tôi nghe. Một thời, Thế Tôn trú ở Sàvatthi (Xá-vệ), tại Thắng Lâm, trong vườn ông Anàthapindika (Cấp Cô Độc).

2) Lúc bấy giờ, Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo: "Này các Tỷ-kheo".

-- "Thưa vâng, bạch Thế Tôn".

Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

3) – Này các Tỷ-kheo,

- Khi nào vô minh dẫn đầu, đưa đến sự thành
tựu các pháp bất thiện, thời vô tàm, vô quý nối
tiếp theo.
- Với kẻ bị vô minh chi phối, vô trí, này các Tỷ-
kheo, tà kiến sanh.
- Đối với kẻ có tà kiến, tà tư duy sanh.
- Đối với kẻ có tà tư duy, tà ngữ sanh.
- Đối với kẻ có tà ngữ, tà nghiệp sanh.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      858

- Đối với kẻ có tà nghiệp, tà mạng sanh.
- Đối với kẻ có tà mạng, tà tinh tấn sanh.
- Đối với kẻ có tà tinh tấn, tà niệm sanh.
- Đối với kẻ có tà niệm, tà định sanh.

4) Này các Tỷ-kheo,

- Khi nào minh dẫn đầu, đưa đến sự thành tựu
các thiện pháp, thời tàm và quý nối tiếp theo.
- Với kẻ được minh chi phối, có trí, này các Tỷ-
kheo, chánh kiến sanh.
- Đối với vị chánh kiến, chánh tư duy sanh.
- Đối với vị chánh tư duy, chánh ngữ sanh.
- Đối với vị chánh ngữ, chánh nghiệp sanh.
- Đối với vị chánh nghiệp, chánh mạng sanh.
- Đối với vị chánh mạng, chánh tinh tấn sanh.
- Đối với vị chánh tinh tấn, chánh niệm sanh.
- Đối với vị chánh niệm, chánh định sanh.

MƯỜI HAI DUYÊN                                  859

69      Vô minh - Dẫn đến 10 tà đạo - Kinh VỚI MINH – Tăng IV, 533

VỚI MINH – Tăng IV, 533

1. Khi nào vô minh dẫn đầu, này các Tỷ-kheo, đưa đến sự thành tựu các pháp bất thiện, thời vô tàm, vô quý nối tiếp theo.

1.  Với kẻ bị vô minh chi phối, vô trí, này các Tỷ-
kheo, tà kiến sanh.
2. Với kẻ có tà kiến, tà tư duy sanh.
3. Với kẻ tà tư duy, tà ngữ sanh.
4. Với kẻ tà ngữ, tà nghiệp sanh.
5. Với kẻ tà nghiệp, tà mạng sanh.
6. Với kẻ tà mạng, tà tinh tấn sanh.
7. Với kẻ tà tinh tấn, tà niệm sanh.
8. Với kẻ tà niệm, tà định sanh.
9. Với kẻ tà định, tà trí sanh.
10. Với kẻ tà trí, tà giải thoát sanh.

2. Khi nào minh dẫn đầu, này các Tỷ-kheo, đưa đến sự thành tựu các thiện pháp, thời tàm và quý nối tiếp theo.

1.   Với kẻ được minh chi phối, có trí, này các Tỷ- kheo, chánh kiến sanh.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     860

2.  Với vị có chánh kiến, chánh tư duy sanh.
3. Với vị có chánh tư duy, chánh ngữ sanh.
4. Với vị có chánh ngữ, chánh nghiệp sanh.
5. Với vị có chánh nghiệp, chánh mạng sanh.
6. Với vị có chánh mạng, chánh tinh tấn sanh.
7. Với vị có chánh tinh tấn, chánh niệm sanh.
8. Với vị có chánh niệm, chánh định sanh.
9. Với vị có chánh định, chánh trí sanh.
10. Với vị có chánh trí, chánh giải thoát sanh.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      861

70    Vô minh - Khởi điểm không thể nêu rõ... Thức ăn của vô minh là 5 trc - Kinh VÔ MINH – Tăng IV, 391

VÔ MINH – Tăng IV, 391

1. - Này các Tỷ-kheo, khởi điểm đầu tiên của vô
minh không thể nêu rõ để có thể nói: "Trước
điểm này, vô minh không có, rồi sau mới có." Như
vậy, này các Tỷ-kheo, lời này được nói đến.

Tuy vậy, sự việc này được nêu rõ: "Do duyên này, vô minh (có mặt)".

- Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng vô minh có thức
ăn, không phải không có thức ăn. Và cái gì là
thức ăn cho vô minh? Năm triền cái, cần phải
trả lời như vậy.
- Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng năm triền cái có
thức ăn, không phải không có thức ăn. Và cái
gì là thức ăn cho năm triền cái? Ba ác hành,
cần phải trả lời như vậy.
- Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng ba ác hành có
thức ăn, không phải không có thức ăn. Và cái

MƯỜI HAI DUYÊN                                 862

gì là thức ăn cho ba ác hành? Các căn không
chế ngự, cần phải trả lời như vậy.
- Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng, các căn không
chế ngự có thức ăn, không phải không có thức
ăn. Và cái gì là thức ăn cho các căn không chế
ngự? Không chánh niệm tỉnh giác, cần phải
trả lời như vậy.
- Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng không chánh
niệm tỉnh giác có thức ăn, không phải không có
thức ăn. Và cái gì là thức ăn cho không chánh
niệm tỉnh giác? Phi như lý tác ý, cần phải trả
lời như vậy.
- Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng phi như lý tác ý
có thức ăn, không phải không có thức ăn. Và
cái gì là thức ăn cho phi như lý tác ý? Không
có lòng tin, cần phải trả lời như vậy.
- Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng không có lòng
tin có thức ăn, không phải không có thức ăn.
Và cái gì là thức ăn cho không có lòng tin?
Không nghe diệu pháp, cần phải trả lời như
vậy.
- Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng, không nghe diệu
pháp có thức ăn, không phải không có thức ăn.
Và cái gì là thức ăn cho không nghe diệu pháp?
Không giao thiệp với bậc Chân nhân, cần
phải trả lời như vậy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                  863

2. Như vậy, này các Tỷ-kheo:

9.  Không giao thiệp với bậc Chân nhân được
viên mãn, thời làm viên mãn không có nghe
diệu pháp.
10. Không có nghe diệu pháp được viên mãn, thời
làm viên mãn không có lòng tin.
11. Không có lòng tin được viên mãn, thời làm
viên mãn phi như lý tác ý.
12. Phi như lý tác ý được viên mãn, thời làm viên
mãn không chánh niệm tỉnh giác.
13. Không chánh niệm tỉnh giác được viên mãn,
thời làm viên mãn các căn không chế ngự.
14. Các căn không chế ngự được viên mãn, thời
làm viên mãn ba ác hành.
15. Ba ác hành được viên mãn, thời làm viên mãn
năm triền cái.
16. Năm triền cái được viên mãn, thời làm viên
mãn vô minh.

Như vậy, đây là thức ăn cho vô minh này, và như vậy là sự viên mãn.

3. Ví như, này các Tỷ-kheo, trên một ngọn núi có mưa rơi nặng hột, nước mưa ấy chảy xuống theo sườn dốc; làm đầy các hang núi, các kẽ núi, các thung lũng; sau khi làm đầy các hang núi, các kẽ núi, các thung lũng, chúng làm đầy các hồ nhỏ. Sau khi làm

MƯỜI HAI DUYÊN                                     864

đầy các hồ nhỏ, chúng làm đầy các hồ lớn; sau khi
làm đầy các hồ lớn, chúng làm đầy các sông nhỏ; sau
khi làm đầy các sông nhỏ, chúng làm đầy các sông
lớn; sau khi làm đầy các sông lớn, chúng làm đầy
biển cả. Như vậy là thức ăn của biển lớn, của đại
dương và như vậy là viên mãn.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo:

9.  Không giao thiệp với các bậc Chân nhân được
viên mãn, thời làm viên mãn không có nghe
diệu pháp.
10. Không có nghe diệu pháp được viên mãn, thời
làm viên mãn không có lòng tin.
11. Không có lòng tin được viên mãn, thời làm
viên mãn phi như lý tác ý.
12. Phi như lý tác ý được viên mãn, thời làm viên
mãn không chánh niệm tỉnh giác.
13. Không chánh niệm tỉnh giác được viên mãn,
thời làm viên mãn các căn không chế ngự.
14. Các căn không chế được viên mãn, thời làm
viên mãn ba ác hành.
15. Ba ác hành được viên mãn, thời làm viên mãn
năm triền cái.
16. Năm triền cái được viên mãn, thời viên mãn vô
minh.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   865

Như vậy, đây là thức ăn của vô minh, và như vậy là sự viên mãn.

4. Và này các Tỷ-kheo, Ta nói Minh Giải thoát có
thức ăn, không phải không có thức ăn. Và cái gì là
thức ăn cho minh giải thoát? Bảy giác chi, cần phải
trả lời như vậy.

Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng Bảy giác chi có thức
ăn, không phải không có thức ăn. Và cái gì là thức
ăn cho bảy giác chi? Bốn niệm xứ, cần phải trả lời
như vậy.

Này các Tỷ kheo, Ta nói rằng, Bốn niệm xứ có thức
ăn, không phải không có thức ăn. Cái gì là thức ăn
cho Bốn niệm xứ? Ba thiện hành, cần phải trả lời
như vậy.

Này các Tỷ-kheo, Ta nói như rằng ba thiện hành có
thức ăn, không phải không có thức ăn. Cái gì là thức
ăn cho ba thiện hành? Các căn được chế ngự, cần
phải trả lời như vậy.

Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng các căn được chế ngự
có thức ăn không phải không có thức ăn. Cái gì là
thức ăn cho các căn được chế ngự? Chánh niệm tỉnh
giác, cần phải được như vậy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    866

Này các Tỷ-kheo, chánh niệm tỉnh giác có thức ăn,
không phải không có thức ăn. Cái gì là thức ăn cho
chánh niệm tỉnh giác? Như lý tác ý, cần phải trả lời
như vậy.

Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng, như lý tác ý có thức ăn, không phải không có thức ăn. Cái gì là thức ăn cho như lý tác ý? Lòng tin, cần phải trả lời như vậy.

Này các Tỷ-kheo, Ta nói lòng tin có thức ăn, không phải không có thức ăn. Cái gì là thức ăn cho lòng tin? Nghe diệu pháp, cần phải trả lời như vậy.

Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng nghe diệu pháp có
thức ăn, không phải không có thức ăn. Cái gì là thức
ăn cho nghe diệu pháp? Giao thiệp với bậc Chân
nhân, cần phải trả lời như vậy.

5. Như vậy, này các Tỷ-kheo:

10. Giao thiệp với bậc Chân nhân được viên mãn
thời làm viên mãn nghe diệu pháp.
11. Nghe diệu pháp được viên mãn thời làm viên
mãn lòng tin.
12. Lòng tin được viên mãn, thời làm viên mãn như
lý tác ý.
13. Như lý tác ý được viên mãn, thời làm viên mãn
chánh niệm tỉnh giác.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      867

14. Chánh niệm tỉnh giác được viên mãn, thời làm
viên mãn các căn được chế ngự.
15. Các căn được chế ngự được viên mãn, thời làm
viên mãn ba thiện hành.
16. Ba thiện hành được viên mãn Bốn niệm xứ.
17. Bốn niệm xứ được viên mãn, thời làm viên mãn
Bảy giác chi.
18. Bảy giác chi được viên mãn, thời làm viên mãn
được giải thoát.

Như vậy, đây là thức ăn của thức ăn của minh giải thoát, và như vậy là sự viên mãn.

Ví như, này các Tỷ-kheo, trên một ngọn núi có mưa
rơi nặng hột, nước mưa chảy xuống theo sườn dốc,
làm đầy các hang núi, các kẽ núi, các thung lũng,
chúng làm đầy các hồ nhỏ. Sau khi làm đầy các hồ
nhỏ, chúng làm đầy các hồ lớn. Sau khi làm đầy các
hồ lớn, chúng làm đầy các sông nhỏ. Sau khi làm đầy
các sông nhỏ, chúng làm đầy các sông lớn. Sau khi
làm đầy các sông lớn, chúng làm đầy biển cả. Như
vậy, là thức ăn của biển lớn, của đại dương, và như
vậy là sự viên mãn.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo:

10.   Giao thiệp với bậc Chân nhân được viên mãn, thời làm viên mãn nghe diệu pháp.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   868

11. Nghe diệu pháp được viên mãn, thời làm viên
mãn lòng tin.
12. Lòng tin được viên mãn thời làm viên mãn như
lý tác ý.
13. Như lý tác ý được viên mãn, thời làm viên mãn
chánh niệm tỉnh giác.
14. Chánh niệm tỉnh giác được viên mãn, thời làm
viên mãn các căn được chế ngự.
15. Các căn chế ngự được viên mãn, thời làm viên
mãn ba thiện hành.
16. Ba thiện hành được viên mãn, thời làm viên
mãn Bốn niệm xứ.
17. Bốn niệm xứ được viên mãn, thời làm viên mãn
Bảy giác chi.
18. Bảy giác chi được viên mãn, thời làm viên mãn
Minh Giải thoát.

Như vậy là thức ăn của minh giải thoát, và như vậy là viên mãn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   869

71     Vô minh - Kinh Bậc Hiền So Sánh Với Kẻ Ngu – Tương II, 49

Bậc Hiền So Sánh Với Kẻ Ngu – Tương II, 49

1). .. Trú Tại Sàvatthi.

2) Đối với kẻ ngu, này các Tỷ-kheo, bị vô minh che
đậy, bị tham ái hệ phược, thân này được khởi lên
như sau: Chỉ có thân này và danh sắc ở ngoài. Như
vậy là bộ hai này. Duyên bộ hai này có xúc, có sáu
xứ. Do cảm xúc bởi chúng, hoặc một trong hai, người
ngu cảm thọ lạc khổ.

3) Đối với bậc Hiền, này các Tỷ-kheo, bị vô minh
che đậy, bị tham ái hệ phược, thân này được khởi lên
như sau: Chỉ có thân này và danh sắc ở ngoài. Như
vậy là bộ hai này. Duyên bộ hai này có xúc, có sáu
xứ. Do cảm xúc bởi chúng, hoặc một trong hai, người
Hiền cảm thọ lạc khổ.

4) Ở đây, này các Tỷ-kheo, có gì phân biệt, có gì sai khác, có gì dị biệt giữa bậc Hiền và kẻ ngu?

5) - Bạch Thế Tôn, đối với chúng con, các pháp lấy Thế Tôn làm căn bản, lấy Thế Tôn làm lãnh đạo, lấy Thế Tôn làm chỗ y chỉ. Bạch Thế Tôn, lành thay, nếu

MƯỜI HAI DUYÊN                                     870

Thế Tôn nói lên cho chúng con ý nghĩa lời nói này. Sau khi nghe Thế Tôn giảng, các Tỷ-kheo sẽ thọ trì.

6) Vậy này các Tỷ-kheo, hãy nghe và khéo suy nghiệm, Ta sẽ nói.

- Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Các vị Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn.

7) Thế Tôn nói như sau:

- Này các Tỷ-kheo, bị vô minh che đậy và bị tham ái hệ phược, thân này của người ngu được sanh khởi.

Vô minh ấy, người ngu không đoạn tận. Tham ái ấy,
người ngu không tận trừ. Vì sao? Này các Tỷ-kheo,
người ngu sống Phạm hạnh không phải vì chơn
chánh đoạn trừ khổ đau. Do vậy người ngu, khi
thân hoại mạng chung, đi đến một thân khác. Do đi
đến một thân khác, người ấy không giải thoát khỏi
sanh, già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não. Ta nói rằng:
"Người ấy không thoát khỏi đau khổ".

8) Và này các Tỷ-kheo, bị vô minh che đậy, bị tham ái hệ phược, thân người Hiền trí được sanh khởi.

Vô minh ấy, người Hiền trí đoạn tận. Tham ái ấy, người Hiền trí tận trừ. Vì sao? Này các Tỷ-kheo,

MƯỜI HAI DUYÊN                                    871

người Hiền trí sống Phạm hạnh, vì chơn chánh
đoạn trừ khổ đau. Do vậy, người Hiền trí, khi thân
hoại mạng chung, không đi đến một thân khác. Do
không đi đến một thân khác, vị ấy giải thoát khỏi
sanh, già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não. Ta nói rằng:
"Vị ấy thoát khỏi đau khổ ".

9) Này các Tỷ-kheo, đây là sự phân biệt, đây là sự sai khác, đây là sự dị biệt giữa bậc Hiền trí và người ngu.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    872

72       Vô minh - Kinh Cái Gậy – Tương V, 638

Cái Gậy – Tương V, 638

1) ...

2) -- Ví như, này các Tỷ-kheo, một cây gậy được quăng lên hư không, khi thì rơi xuống đầu gốc, khi thì rơi xuống chặng giữa, khi thì rơi xuống đầu ngọn.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, các chúng sanh bị vô
minh che lấp, bị khát ái trói buộc, dong ruổi, luân
chuyển, khi thì đi từ thế giới này đến thế giới kia, khi
thì đi từ thế giới kia đến thế giới này. Vì sao? Vì rằng
không thấy bốn Thánh đế.

3) Này các Tỷ-kheo, bốn Thánh đế ấy là gì?

- Thánh đế về Khổ,
- Thánh đế về Khổ tập,
- Thánh đế về Khổ diệt,
- Thánh đế về Con Đường đưa đến Khổ diệt.

4) Do vậy, này các Tỷ-kheo, một cố gắng cần phải làm để rõ biết: "Đây là Khổ". Một cố gắng cần phải làm để rõ biết: "Đây là Khổ tập". Một cố gắng cần

MƯỜI HAI DUYÊN                                        873

phải làm để rõ biết: "Đây là Khổ diệt". Một cố gắng cần phải làm để rõ biết: "Đây là Con Đường đưa đến Khổ diệt".

MƯỜI HAI DUYÊN                                   874

73    Vô minh - Kinh HIỆN HỮU – Tăng I, 405

HIỆN HỮU – Tăng I, 405

1. Rồi Tôn giả Ànanda đi đến Thế Tôn, sau khi đến,
đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống
một bên, Tôn giả Ànanda bạch Thế Tôn:
- Hữu, hữu, bạch Thế Tôn, được nói đến như vậy.
Cho đến như thế nào, bạch Thế Tôn, được xem là có
hữu?
- Này Ànanda, nếu không có hành động (nghiệp) và
sự chín muồi của dục giới thời dục hữu có thể trình
bày được không?
- Thưa không, bạch Thế Tôn.
- Như vậy, này Ànanda, nghiệp là thửa ruộng,
thức là hột giống, ái là sự nhuận ướt. Chúng
sanh bị vô minh che lấp, bị ái trói buộc, nên thức
được an lập trong giới thấp kém. Như vậy, trong
tương lai có sự tái sanh sanh khởi. Như vậy, này
Ànanda, hữu có mặt.
2. Và này Ànanda, nếu không có hành động và sự
chín muồi của sắc giới, thời sắc hữu có thể trình bày
được không?

MƯỜI HAI DUYÊN                                     875

- Thưa không, bạch Thế Tôn.
- Như vậy, này Ànanda, nghiệp là thửa ruộng, thức
là hột giống, ái là sự nhuận ướt. Chúng sanh bị
vô minh che lấp, bị ái trói buộc, nên thức được
an lập trong giới bậc trung. Như vậy, trong tương
lai có sự tái sanh sanh khởi. Như vậy, này
Ànanda, hữu có mặt.
3. Và này Ànanda, nếu không có hành động và sự
chín muồi của vô sắc giới, thời vô sắc hữu có thể
trình bày được không?
- Thưa không, bạch Thế Tôn.
- Như vậy, này Ànanda, nghiệp là thửa ruộng, thức
là hột giống, ái là sự nhuận ướt. Chúng sanh bị
vô minh che lấp, bị ái trói buộc, nên thức được
an lập trong giới bậc thù thắng. Như vậy, trong
tương lai có sự tái sanh sanh khởi. Như vậy, này
Ànanda, hữu có mặt.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   876

74    Vô minh - Kinh Quán Kiến – Tương III, 90

Quán Kiến – Tương III, 90

1-2) Nhân duyên ở Sàvatthi...

3) Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn hay Bà-la-môn nào quán tự ngã dưới nhiều hình thức sai khác, quán cả năm thủ uẩn hay quán một trong năm thủ uẩn.

4) Thế nào là năm?

Này các Tỷ-kheo, ở đây kẻ vô văn phàm phu không được thấy rõ các bậc Thánh, không thuần thục pháp các bậc Thánh, không tu tập pháp các bậc Thánh, không được thấy rõ các bậc Chân nhân, không thuần thục pháp các bậc Chân nhân, không tu tập pháp các bậc Chân nhân, quán sắc như là tự ngã, hay tự ngã như là có sắc, hay sắc ở trong tự ngã, hay tự ngã ở trong sắc, quán thọ... quán tưởng... quán các hành... quán thức như là tự ngã, hay tự ngã như là có thức, hay thức ở trong tự ngã, hay tự ngã ở trong thức. Nếu quán như vậy, thời đi đến chấp kiến: "Tôi là".

MƯỜI HAI DUYÊN                                     877

5) Này các Tỷ-kheo, khi đi đến chấp kiến: "Tôi là", thời năm căn nhập vào avakkanti (hiện hữu), tức là nhãn căn, nhĩ căn, tỷ căn, thiệt căn, thân căn.

6) Này các Tỷ-kheo, có ý, có các pháp, có vô minh
giới. Cảm xúc bởi cảm thọ, (cảm thọ này) sanh do
xúc chạm với vô minh; kẻ vô văn phàm phu đi đến
chấp kiến: "Tôi là", đi đến chấp kiến: "Cái này là
tôi", đi đến chấp kiến: "Tôi sẽ là", đi đến chấp kiến:
"Tôi sẽ không là" đi đến chấp kiến: "Tôi sẽ hiện hữu
với sắc", đi đến chấp kiến: "Tôi sẽ hiện hữu với vô
sắc", đi đến chấp kiến: "Tôi sẽ hiện hữu với tưởng",
đi đến chấp kiến: "Tôi sẽ hiện hữu với không tưởng",
đi đến chấp kiến: "Tôi sẽ hiện hữu với phi tưởng phi
phi tưởng".

7) Như vậy, này các Tỷ-kheo, do năm căn an trú ở đây, nhưng đối với vị Đa văn Thánh đệ tử, vô minh được đoạn trừ và minh khởi lên.

Do vô minh được viễn ly, do minh sanh khởi, không
đi đến chấp kiến: "Tôi là", không đi đến chấp kiến:
"Cái này là tôi", không đi đến chấp kiến: "Tôi sẽ hiện
hữu"... "Tôi sẽ không hiện hữu"... "Tôi sẽ hiện hữu
với sắc"... "Tôi sẽ hiện hữu với vô sắc"... "Tôi sẽ hiện
hữu với tưởng"... "Tôi sẽ hiện hữu với vô tưởng",
không đi đến chấp kiến: "Tôi sẽ hiện hữu với phi
tưởng phi phi tưởng".

MƯỜI HAI DUYÊN                                        878

MƯỜI HAI DUYÊN   879

75    Vô minh - Kinh Tín hay Ngôi Chợ – Tương V, 350

Tín hay Ngôi Chợ – Tương V, 350

1) Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú ở giữa dân chúng Anga, tại thị trấn của dân chúng Anga tên là Àpana.

2) Tại đấy, Thế Tôn bảo Tôn giả Sàriputta:

-- Này Sàriputta, có vị Thánh đệ tử nào đi đến nhứt
tâm và hoàn toàn tin tưởng ở Như Lai; vị ấy có thể
có phân vân hay nghi ngờ đối với Như Lai, hay đối
với lời giảng dạy của Như Lai?

3) -- Vị Thánh đệ tử nào, bạch Thế Tôn, đi đến nhứt tâm và hoàn toàn tin tưởng ở Như Lai; vị ấy không có thể phân vân hay nghi ngờ đối với Như Lai, hay đối với lời giảng dạy của Như Lai. Với vị Thánh đệ tử có lòng tin, được chờ đợi rằng: Vị ấy sẽ trú tinh cần, tinh tấn để đoạn tận các pháp bất thiện, để làm sanh khởi các thiện pháp, nỗ lực, kiên trì, tinh tấn, không có quăng bỏ gánh nặng đối với thiện pháp.

4) Sự tinh tấn của vị ấy, bạch Thế Tôn, là tấn căn của vị ấy. Với vị Thánh đệ tử có lòng tin và tinh cần,

MƯỜI HAI DUYÊN                                      880

tinh tấn, bạch Thế Tôn, được chờ đợi rằng: Vị ấy có niệm, thành tựu niệm tuệ tối thắng, ức niệm, tùy niệm những điều làm đã lâu, nói đã lâu ngày.

5) Sự niệm của vị ấy, bạch Thế Tôn, là niệm căn của
vị ấy. Với vị Thánh đệ tử có lòng tin, tinh cần, tinh
tấn, với niệm được an trú, bạch Thế Tôn, được chờ
đợi rằng: Sau khi từ bỏ pháp sở duyên, vị ấy sẽ được
định, được nhứt tâm.

6) Định của vị ấy, bạch Thế Tôn, là định căn của vị ấy. Với vị Thánh đệ tử có lòng tin, an trú chánh niệm, với tâm Thiền định, bạch Thế Tôn, được chờ đợi như sau: Vị ấy rõ biết rằng: Vô thỉ là luân hồi, khởi điểm đầu tiên không thể chỉ rõ. Chúng sanh bị vô minh che lấp, bị khát ái trói buộc, lưu chuyển luân hồi. Sự ly tham, đoạn diệt vô minh không có dư tàn, ổ nhóm u ám ấy, là tịch tịnh của vị này, là thù thắng của vị này, tức là sự tịnh chỉ tất cả hành, sự từ bỏ tất cả sanh y, sự đoạn tận tham ái, ly tham, đoạn diệt, Niết-bàn.

7) Trí tuệ của vị ấy, bạch Thế Tôn, là tuệ căn của vị ấy. Vị Thánh đệ tử có lòng tin ấy, tinh tấn, tinh cần như vậy; ức niệm, ức niệm như vậy; định tĩnh, định tĩnh như vậy; rõ biết, rõ biết như vậy; lòng thâm tín như sau sanh khởi: "Những pháp này mà trước kia ta từng được nghe, nay ta trú, tự thân chứng đạt

MƯỜI HAI DUYÊN                                        881

những pháp ấy. Nay với trí tuệ, ta thể nhập chúng, ta thấy chúng rõ ràng".

8) Lòng tin của vị ấy, bạch Thế Tôn, là tín căn của vị ấy.

9) -- Lành thay, lành thay, này Sàriputta! Vị Thánh đệ tử nào, này Sàriputta, đi đến nhứt tâm và hoàn toàn tin tưởng ở Như Lai; vị ấy không có phân vân, không có nghi ngờ gì đối với Như Lai, hay đối với lời dạy của Như Lai. Vị Thánh đệ tử nào có lòng tin, này Sàriputta, được chờ đợi như sau: Vị ấy sẽ trú tinh cần, tinh tấn, để đoạn tận các pháp bất thiện, để làm sanh khởi các thiện pháp, nỗ lực, kiên trì tinh tấn, không quăng bỏ gánh nặng đối với thiện pháp.

10-13) Sự tinh tấn của vị ấy, này Sàriputta, là tấn căn của vị ấy. Với vị Thánh đệ tử có lòng tin và tinh cần, tinh tấn, này Sàriputta... Vị Thánh đệ tử có lòng tin ấy, tinh cần, tinh tấn như vậy; rõ biết, rõ biết như vậy; lòng thâm tín như sau sanh khởi: "Những pháp này trước kia ta từng được nghe, nay ta trú, tự thân chứng đạt những pháp ấy. Nay với trí tuệ, ta thể nhập chúng, ta thấy chúng rõ ràng".

14) Lòng tin của vị ấy, này Sàriputta, tức là tín căn của vị ấy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       882

MƯỜI HAI DUYÊN   883

76     Vô minh - Kiến đặt đúng hướng có thể
đâm thủng Vô minh làm Minh sanh
khởi - Kinh Sùka Râu lúa mì – Tương
V, 22

Sùka – Tương V, 22 (Râu lúa mì)

1-2) Tại Sàvatthi...

-- Này các Tỷ-kheo, ví như sợi râu của lúa mì hay sợi râu của lúa mạch đặt hướng sai lạc, khi bị tay hay chân đè vào, có thể đâm thủng tay hay chân, hay có thể làm đổ máu; sự tình này không xảy ra. Vì sao? Này các Tỷ-kheo, vì sợi râu bị đặt hướng sai lạc.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo kiến bị đặt hướng sai lạc, con đường tu tập bị đặt hướng sai lạc, có thể đâm thủng vô minh, làm minh sanh khởi, có thể đạt Niết-bàn; sự tình này không xảy ra. Vì sao? Này các Tỷ-kheo, vì kiến bị đặt hướng sai lạc.

3) Này các Tỷ-kheo, ví như sợi râu của lúa mì, hay sợi râu của lúa mạch được đặt hướng chân chánh, khi bị tay hay chân đè vào, có thể đâm thủng tay hay chân, hay có thể làm đổ máu; sự tình này có xảy ra.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      884

Vì sao? Này các Tỷ-kheo, vì sợi râu được đặt hướng chân chánh.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo kiến được đặt
hướng chân chánh, con đường tu tập được đặt
hướng chân chánh, có thể đâm thủng vô minh, làm
minh sanh khởi, có thể chứng đạt Niết-bàn; sự tình
này có xảy ra. Vì sao? Này các Tỷ-kheo, vì kiến được
đặt hướng chân chánh.

4) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo có kiến
được đặt hướng chân chánh, con đường tu tập được
đặt hướng chân chánh, đâm thủng vô minh, làm minh
sanh khởi, chứng đạt Niết-bàn?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập chánh tri
kiến liên hệ đến viễn ly, liên hệ đến ly tham, liên hệ
đến đoạn diệt, hướng đến từ bỏ... tu tập chánh định
liên hệ đến viễn ly, liên hệ đến ly tham, liên hệ đến
đoạn diệt, hướng đến từ bỏ. Cũng vậy, này các Tỷ-
kheo, Tỷ-kheo ấy do kiến được đặt hướng chân
chánh, do con đường tu tập được đặt hướng chân
chánh, nên đâm thủng vô minh, làm minh được
sanh khởi, chứng được Niết-bàn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      885

77      Vô minh - Minh - Thân hành niệm là
những pháp thuộc về Minh phần -
Kinh PHẨM THIỀN ĐỊNH – Tăng I,
88

PHẨM THIỀN ĐỊNH – Tăng I, 88

1-70.

1. - Như một ai, này các Tỷ-kheo, với tâm biến mãn
cùng khắp biển lớn, có thể bao gồm tất cả các con
sống bé nhỏ đổ vào biển cả. Cũng vậy, này các Tỷ-
kheo, ai tu tập, làm cho sung mãn Thân hành niệm,
cũng bao gồm tất cả thiện pháp, gồm những pháp
thuộc về Minh phần.

2-8. Có một pháp, này các Tỷ-kheo, được tu tập,
được làm cho sung mãn, đưa đến cảm hứng lớn, lợi
ích lớn, an ổn lớn khỏi các khổ ách, chánh niệm tỉnh
giác, đưa đến chứng đắc tri kiến, đưa đến hiện tại lạc
trú, đưa đến chứng ngộ quả minh và giải thoát. Một
pháp ấy là gì? Chính là thân hành niệm. Đây là một
pháp, này các Tỷ-kheo, được tu tập, được làm cho
sung mãn, đưa đến cảm hứng lớn … đưa đến chứng
ngộ quả minh và giải thoát.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      886

9-12. Có một pháp, này các Tỷ-kheo, khi được tu tập,
được làm cho sung mãn, thân được khinh an, tâm
được khinh an, tầm tứ được tịnh chỉ, toàn bộ các
pháp thuộc về minh phần đi đến tu tập, làm cho viên
mãn. Một pháp ấy là gì? Chính là thân hành niệm.
Khi tu tập, làm cho sung mãn một pháp này, thân
được khinh an, tâm được khinh an, tầm và tứ được
chỉ tịnh, toàn bộ các pháp thuộc về minh phần đi đến
tu tập, được làm cho viên mãn.

13. Có một pháp, này các Tỷ-kheo, khi được tu tập,
được làm cho sung mãn, các pháp bất thiện chưa
sanh không sanh khởi, và các pháp bất thiện đã sanh
bị đoạn tận. Một pháp ấy là gì? Chính là thân hành
niệm. Khi tu tập, khi làm cho sung mãn một pháp
này, này các Tỷ-kheo, các pháp bất thiện chưa sanh
… bị đoạn tận.

14-15. Có một pháp, này các Tỷ-kheo, khi được tu tập, được làm cho sung mãn, các pháp thiện chưa sanh được sanh khởi, và các pháp thiện đã sanh, đưa đến tăng trưởng, quảng đại. Một pháp ấy là gì? Chính là thân hành niệm. Khi tu tập, khi làm cho sung mãn một pháp này, này các Tỷ-kheo, các pháp thiện chưa sanh … đưa đến tăng trưởng, quảng đại.

16-21. Có một pháp, này các Tỷ-kheo, khi được tu tập, được làm cho sung mãn, vô minh được đoạn tận,

MƯỜI HAI DUYÊN                                    887

minh sanh khởi, ngã mạn được đoạn tận, các tùy
miên được nhổ sạch, các kiết sử bị đoạn tận. Một
pháp ấy là gì? Chính là thân hành niệm. Khi một
pháp này được tu tập, được làm cho sung mãn, vô
minh bị đoạn tận… các kiết sử bị đoạn tận.

22-23. Có một pháp, này các Tỷ-kheo, khi được tu
tập, được làm cho sung mãn, đưa đến sự phân tích
của trí tuệ, đưa đến Niết-bàn không có chấp thủ. Một
pháp ấy là gì? Chính là thân hành niệm. Khi một
pháp này được tu tập, được làm cho sung mãn, đưa
đến sự phân tích… không có chấp thủ.

24-26. Có một pháp, này các Tỷ-kheo, khi được tu
tập, được làm cho sung mãn, đưa đến sự thông đạt
của nhiều giới, sự thông đạt của nhiều giới sai biệt,
sự vô ngại giải của nhiều giới. Một pháp ấy là gì?
Chính là thân hành niệm. Khi một pháp này được
tu tập, được làm cho sung mãn, đưa đến sự thông đạt
… sự vô ngại giải của nhiều giới.

27-30. Có một pháp, này các Tỷ-kheo, khi được tu tập, được làm cho sung mãn, đưa đến sự chứng ngộ quả Dự lưu, đưa đến sự chứng ngộ quả Nhất lai, đưa đến sự chứng ngộ quả Bất lai, đưa đến sự chứng ngộ quả A-la-hán. Một pháp ấy là gì? Chính là thân hành niệm. Khi một pháp này được tu tập, được làm

MƯỜI HAI DUYÊN                                     888

cho sung mãn, đưa đến sự chứng ngộ quả Dự lưu … quả A-la-hán.

31-46. Có một pháp, này các Tỷ-kheo, khi được tu tập, được làm cho sung mãn, đưa đến sự chứng đắc trí tuệ, đưa đến sự tăng trưởng trí tuệ, đưa đến quảng đại trí tuệ, đưa đến đại trí tuệ, đưa đến trí tuệ rộng rãi, đưa đến quảng đại trí tuệ, đưa đến thâm sâu trí tuệ, đưa đến vô song trí tuệ, đưa đến vô hạn trí tuệ, đưa đến nhiều trí tuệ, đưa đến trí tuệ nhanh lẹ, đưa đến trí tuệ nhẹ nhàng, đưa đến trí tuệ hoan hỷ, đưa đến trí tuệ tốc hành, đưa đến trí tuệ sắc sảo, đưa đến trí tuệ thể nhập. Một pháp ấy là gì? Chính là thân hành niệm. Khi một pháp này được tu tập, được làm cho sung mãn, đưa đến sự chứng đắc trí tuệ… đưa đưa đến trí tuệ thể nhập.

--------------------

47-48. Những vị này không hưởng được bất tử, này
các Tỷ-kheo, là những vị không thực hiện thân hành
niệm. Những vị này hưởng được bất tử, này các Tỷ-
kheo, là những vị thực hiện thân hành niệm.

49-50. Những vị này không chia sẻ bất tử, này các
Tỷ-kheo, là những vị không chia sẻ thân hành niệm.
Những vị này chia sẻ bất tử, này các Tỷ-kheo, là
những vị chia sẻ thân hành niệm.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      889

51-52. Bất tử bị đoạn tận, này các Tỷ-kheo, đối với
những ai đoạn tận thân hành niệm. Bất tử không bị
đoạn tận, này các Tỷ-kheo, đối với những ai không
đoạn tận thân hành niệm.

53-54. Bất tử bị khiếm khuyết, này các Tỷ-kheo, đối
với những ai khiếm khuyết thân hành niệm. Bất tử
được viên thành, này các Tỷ-kheo, đối với những ai
viên thành thân hành niệm.

55-56. Bất tử bị xao lãng bỏ phế, này các Tỷ-kheo,
đối với những ai bỏ phế thân hành niệm. Bất tử
không bị xao lãng bỏ phế, này các Tỷ-kheo, đối với
những ai không bỏ phế thân hành niệm.

57-58. Bất tử bị vong thất, này các Tỷ-kheo, đối với
những ai vong thất thân hành niệm. Bất tử không bị
vong thất, này các Tỷ-kheo, đối với những ai không
vong thất thân hành niệm.

59-60. Bất tử không được thực hiện, này các Tỷ-
kheo, đối với những ai không thực hiện thân hành
niệm. Bất tử được thực hiện, này các Tỷ-kheo, đối
với những ai thực hiện thân hành niệm.

61-62. Bất tử không được tu tập, này các Tỷ-kheo, đối với những ai không tu tập thân hành niệm. Bất tử

MƯỜI HAI DUYÊN                                    890

được tu tập, này các Tỷ-kheo, đối với những ai tu tập thân hành niệm.

63-64. Bất tử không được làm cho sung mãn, này các
Tỷ-kheo, đối với những ai không làm cho sung mãn
thân hành niệm. Bất tử được làm cho sung mãn, này
các Tỷ-kheo, đối với những ai làm cho sung mãn
thân hành niệm.

65-66. Bất tử không được thắng tri, này các Tỷ-kheo,
đối với những ai không thắng tri thân hành niệm. Bất
tử được thắng tri, này các Tỷ-kheo, đối với những ai
thắng tri thân hành niệm.

67-68. Bất tử không được liễu tri, này các Tỷ-kheo,
đối với những ai không liễu tri thân hành niệm. Bất
tử được liễu tri, này các Tỷ-kheo, đối với những ai
liễu tri thân hành niệm.

69-70. Bất tử không được chứng ngộ, này các Tỷ-
kheo, đối với những ai không chứng ngộ thân hành
niệm. Bất tử được chứng ngộ, này các Tỷ-kheo, đối
với những ai chứng ngộ thân hành niệm.

Thế Tôn thuyết như vậy, các vị Tỷ-kheo ấy hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     891

MƯỜI HAI DUYÊN   892

78    Vô minh - Minh - Tu tập - 6 tưởng thuộc Minh phần - Kinh Dìghàvu – Tương V, 504

Dìghàvu – Tương V, 504

1) Một thời, Thế Tôn ở Ràjagaha (Vương Xá), Trúc Lâm, chỗ nuôi dưỡng các con sóc.

2) Lúc bấy giờ, cư sĩ Dìghàvu bị bệnh, đau đớn, bị trọng bệnh.

3) Rồi cư sĩ Dìghàvu thưa với cha là Jotika:

-- Hãy đi, thưa Cha, đi đến Thế Tôn, sau khi đến,
nhân danh con, cúi đầu đảnh lễ chân Thế Tôn và
thưa: "Cư sĩ Dìghàvu, bạch Thế Tôn, bị bệnh, đau
đớn, bị trọng bệnh, xin cúi đầu đảnh lễ chân Thế
Tôn". Rồi Cha hãy thưa như sau: "Lành thay, bạch
Thế Tôn, nếu Thế Tôn đi đến nhà cư sĩ Dìghàvu vì
lòng từ mẫn!"

-- Được, này Con.

Gia chủ Jotika nghe lời cư sĩ Dìghàvu, đi đến Thế Tôn, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn và ngồi xuống một bên.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   893

4) Ngồi một bên, gia chủ Jotika bạch Thế Tôn:

-- Bạch Thế Tôn, cư sĩ Dìghàvu bị bệnh, đau đớn, bị trọng bệnh. Vị ấy cúi đầu đảnh lễ chân Thế Tôn và thưa như sau: "Lành thay, bạch Thế Tôn, nếu Thế Tôn đi đến trú xứ cư sĩ Dìghàvu vì lòng từ mẫn!"

Thế Tôn im lặng nhận lời.

5) Rồi Thế Tôn đắp y, cầm y bát đi đến trú xứ cư sĩ Dìghàvu; sau khi đến, ngồi xuống trên chỗ đã soạn sẵn. Ngồi xuống rồi, Thế Tôn nói với cư sĩ Dìghàvu:

-- Này Dìghàvu, Ông có kham nhẫn được chăng?
Ông có chịu đựng được chăng? Có phải khổ thọ
giảm thiểu, không có tăng trưởng? Có phải có dấu
hiệu giảm thiểu, không tăng trưởng?

-- Bạch Thế Tôn, con không có thể kham nhẫn, con không có thể chịu đựng. Đau đớn kịch liệt nơi con không có giảm thiểu, chúng tăng trưởng. Chúng có dấu hiệu tăng trưởng, không có dấu hiệu giảm thiểu.

6) -- Do vậy, này Dìghàvu, Ông hãy học tập như sau:

- "Ta sẽ thành tựu lòng tin bất động đối với đức Phật: "Đây là bậc Ứng Cúng, Chánh Biến Tri, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô

MƯỜI HAI DUYÊN                                   894

Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân
Sư, Phật, Thế Tôn".
- Ta sẽ thành tựu lòng tin bất động đối với Pháp:
"Pháp do Thế Tôn khéo thuyết, thiết thực hiện tại,
có hiệu quả tức thời, đến để mà thấy, có khả năng
hướng thượng, được người trí tự mình giác hiểu".
- Ta sẽ thành tựu lòng tin bất động đối với chúng
Tăng: "Diệu hạnh là chúng đệ tử của Thế Tôn.
Trực hạnh là chúng đệ tử của Thế Tôn. Ứng lý
hạnh là chúng đệ tử của Thế Tôn. Chơn chánh
hạnh là chúng đệ tử của Thế Tôn. Tức là bốn đôi
tám chúng. Chúng đệ tử của Thế Tôn là đáng cung
kính, đáng cúng dường, đáng tôn trọng, đáng
được chấp tay, là phước điền vô thượng ở đời".
- Ta sẽ thành tựu các giới được các bậc Thánh ái
kính, không bị phá hoại, không bị đâm cắt, không
bị nhiễm ô, không bị uế nhiễm, đem lại giải thoát,
được người trí tán thán, không bị chấp thủ, đưa
đến Thiền định.

7) -- Bạch Thế Tôn, đối với bốn Dự lưu phần do Thế Tôn thuyết giảng, tất cả các pháp ấy đều có ở trong con. Con thực hiện chúng đầy đủ. Bạch Thế Tôn, con thành tựu lòng tin bất động đối với Phật: "Đây là bậc Ứng Cúng... Phật, Thế Tôn... Đối với Pháp... đối với chúng Tăng... Tôi thành tựu các giới được các bậc Thánh ái kính... đưa đến Thiền định".

MƯỜI HAI DUYÊN                                    895

-- Do vậy, này Dìghàvu, sau khi ông đã an trú trong bốn Dự lưu phần này, Ông hãy tu tập thêm sáu minh phần pháp (chavijjà-bhàgiye dhamme).

8) Ở đây, này Dìghàvu, Ông hãy trú:

- Quán vô thường trong tất cả hành,
- Quán khổ tưởng trong vô thường,
- Quán vô ngã tưởng trong khổ,
- Quán tưởng đoạn tận,
- Quán tưởng ly tham,
- Quán tưởng đoạn diệt.

Như vậy, này Dìghàvu, Ông cần phải học tập.

-- Bạch Thế Tôn, đối với sáu minh phần pháp được
Thế Tôn thuyết giảng này, chúng đều có ở trong con
và con thực hiện chúng đầy đủ. Bạch Thế Tôn, con
trú, quán vô thường trong tất cả hành, quán khổ
tưởng trong vô thường, quán vô ngã tưởng trong khổ,
quán tưởng đoạn tận, quán tưởng ly tham, quán
tưởng đoạn diệt.

9) Nhưng, bạch Thế Tôn, con có ý nghĩ sau đây: "Ta không có muốn gia chủ Jotika, ở đây khi ta chết phải rơi vào khốn khổ (vighàta)".

MƯỜI HAI DUYÊN                                    896

-- Này Dìghàvu, chớ có tác ý như vậy! Hãy nhìn, này Dighàvu! Những gì Thế Tôn đang nói cho con, con hãy khéo tác ý.

10) Rồi Thế Tôn sau khi giáo giới cho cư sĩ Dìghàvu với lời giáo giới, từ chỗ ngồi đứng dậy, và ra đi.

11) Cư sĩ Dìghàvu, sau khi Thế Tôn ra đi không bao lâu liền mệnh chung.

12) Rồi nhiều Tỷ-kheo đi đến Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, các Tỷ-kheo ấy bạch Thế Tôn:

-- Bạch Thế Tôn, người cư sĩ tên là Dìghàvu; sau khi
được nghe Thế Tôn giáo giới một cách tóm tắt, đã
mệnh chung. Sanh thú cư sĩ ấy thế nào? Sanh xứ cư
sĩ ấy chỗ nào?

-- Hiền minh, này các Tỷ-kheo, là cư sĩ Dìghàvu! Cư sĩ Dìghàvu thực hiện các pháp và tùy pháp, không làm phiền nhiễu Ta với những kiện tụng về pháp.

13) Cư sĩ Dìghàvu, sau khi đoạn diệt năm hạ phần kiết sử, được hóa sanh nhập diệt ở tại đấy, không còn trở lui thế giới này nữa.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     897

MƯỜI HAI DUYÊN   898

79      Vô minh - Minh - Tu tập - 6 tưởng thuộc Minh phần - Kinh MINH PHẦN – Tăng III, 88

MINH PHẦN –Tăng III, 88

1. - Có sáu pháp này thuộc về minh phần.
2. Thế nào là sáu?
- Tưởng vô thường,
- Tưởng khổ trong vô thường,
- Tưởng vô ngã trong khổ,
- Tưởng đoạn tận,
- Tưởng ly tham,
- Tưởng đoạn diệt.
Sáu pháp này, này các Tỷ-kheo, là thuộc về minh
phần.

MƯỜI HAI DUYÊN                               899

80    Vô minh - Minh và Giải thoát - Kinh NHƯ LAI – Tăng I, 46

NHƯ LAI – Tăng I, 46

1. Một người, khi xuất hiện ở đời, sự xuất hiện đem
lại hạnh phúc cho đa số, an lạc cho đa số, vì lòng
thương tưởng cho đời, vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an
lạc cho chư Thiên và loài Người. Một người ấy là ai?
Chính là Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác.
Chính một người này, này các Tỷ-kheo, khi xuất hiện
ở đời, sự xuất hiện đem lại hạnh phúc cho đa số, an
lạc cho đa số, vì lòng thương tưởng cho đời, vì lợi
ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho chư Thiên và loài
Người.

2. Sự xuất hiện của một người, khó gặp được ở đời.
Của người nào? Của Như Lai, bậc A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác. Sự xuất hiện của một người này, này các
Tỷ-kheo, khó gặp được ở đời.

3. Một người, khi xuất hiện ở đời, là xuất hiện một
người vi diệu. Một người ấy là ai? Chính là Thế Tôn,
bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác. Chính một người
này, này các Tỷ-kheo, khi xuất hiện ở đời là xuất hiện
một người vi diệu.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      900

4. Sự mệnh chung của một người, được đa số thương
tiếc. Của một người nào? Của Như Lai, bậc A-la-
hán, Chánh Đẳng Giác. Sự mệnh chung của một
người này, này các Tỷ-kheo, được đa số thương tiếc.

5. Một người, khi xuất hiện ở đời là xuất hiện một
người, không hai, không có đồng bạn, không có so
sánh, không có tương tợ, không có đối phần, không
có người ngang hàng, không có ngang bằng, không
có đặt ngang bằng, bậc Tối thượng giữa các loài hai
chân. Một người ấy là ai? Chính là Như Lai, bậc A-
la-hán, Chánh Đẳng Giác. Một người này, khi xuất
hiện ở đời, là xuất hiện một người, không hai, không
có đồng bạn, không có so sánh, không có tương tợ,
không có đối phần, không có người ngang hàng,
không có ngang bằng, không có đặt ngang bằng, bậc
Tối thắng giữa các loài hai chân.

6-17. Sự xuất hiện của một người, là sự xuất hiện của mắt lớn, là sự xuất hiện của đại-quang, là sự xuất hiện của đại-minh, là sự xuất hiện của sáu vô thượng, là sự chứng ngộ bốn vô ngại giải, là sự thông đạt của nhiều giới, là sự thông đạt của các giới sai biệt, là sự chứng ngộ của mình và giải thoát, là sự chứng ngộ quả Dự Lưu, là sự chứng ngộ quả Nhất Lai, là sự chứng ngộ quả Bất Lai, là sự chứng ngộ quả A-la- hán. Của một người ấy là ai? Chính là Như Lai, bậc

MƯỜI HAI DUYÊN                                        901

A-la-hán, Chánh Đẳng Giác. Sự xuất hiện của một
người này, này các Tỷ-kheo, là sự xuất hiện của mắt
lớn, là sự xuất hiện của đại quang... là sự chứng ngộ
quả A-la-hán.

18. Ta không thấy một người nào khác, có thể chơn
chánh chuyển vận Vô thượng Pháp luân do Như Lai
chuyển vận, như Xá-lợi-phất. Này các Tỷ-kheo, Xá-
lợi-phất chơn chánh chuyển vận Vô thượng Pháp
luân do Thế Tôn chuyển vận.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     902

81    Vô minh - Thuốc độc là vô minh - Kinh THIỆN TINH – 105 Trung III, 79

KINH THIỆN TINH (Sunakkhatta suttam) – Bài kinh số 105 – Trung III, 79

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú tại Vesali (Tỳ-xá-ly), ở
Đại Lâm, tại Trùng Các giảng đường (Kutagarasala).
Lúc bấy giờ nhiều Tỷ-kheo, trước mặt Thế Tôn tuyên
bố đã chứng trí giác: "Chúng tôi biết rằng sanh đã
tận, Phạm hạnh đã thành, những điều nên làm đã làm,
không còn trở lại trạng thái này nữa". Sunakkhatta
Licchaviputta (Thiện Tinh Ly-xa Tử) được nghe:
"Nhiều Tỷ-kheo... (như trên)... này nữa". Rồi
sunakkhatta Licchaviputta đi đến chỗ Thế Tôn, sau
khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên.
Ngồi xuống một bên, Sunakkhatta Licchaviputta
bạch Thế Tôn:

– Bạch Thế Tôn con có được nghe như sau: "Nhiều Tỷ-kheo... (như trên)... này nữa". Bạch Thế Tôn, những Tỷ-kheo ấy, trước mặt Thế Tôn tuyên bố

MƯỜI HAI DUYÊN                                   903

đã chứng trí giác: "Chúng tôi biết rằng sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành, những việc nên làm đã làm, không còn trở lại trạng thái này nữa". Bạch Thế Tôn, không biết các Tỷ-kheo ấy đã tuyên bố một cách chơn chánh chứng trí giác, hay ở đây có một số Tỷ-kheo, vì tăng thượng mạn đã tuyên bố chứng trí giác?

– Này Sunakkhatta, những vị Tỷ-kheo trước mặt Ta đã tuyên bố chứng trí giác: "Chúng tôi biết rằng, sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành, những việc nên làm đã làm, không còn trở lại trạng thái này nữa". Ở đây, có một số Tỷ-kheo đã chơn chánh tuyên bố chứng trí giác; nhưng ở đây, cũng có một số Tỷ-kheo chính vì tăng thượng mạn, đã tuyên bố chứng trí giác.

 Ở đây, này Sunakkhatta, những vị Tỷ-kheo nào
đã chơn chánh tuyên bố chứng trí giác, thời đối
với các vị ấy, thật là đúng như vậy.
 Nhưng đối với các vị Tỷ-kheo nào, vì tăng
thượng mạn đã tuyên bố chứng tri giác, ở đây,
này Sunakkhatta, Như Lai nghĩ như sau: "Ta
hãy thuyết pháp cho những vị ấy". Và như vậy,
ở đây, này Sunakkhatta, Như Lai suy nghĩ: "Ta
hãy thuyết pháp cho những vị ấy".
 Nhưng ở đây, nếu có một số người ngu si, bày
đặt câu hỏi, đến hỏi Như Lai; ở đây, này

MƯỜI HAI DUYÊN                                     904

Sunakkhatta, Như Lai suy nghĩ như sau: "Ta hãy thuyết pháp cho những người ấy". Như Lai suy nghĩ như vậy, không có làm khác.

– Nay đã đúng thời để thuyết pháp, bạch Thế
Tôn! Nay đã đúng thời để thuyết pháp, bạch Thiện
Thệ! Thế Tôn thuyết pháp như thế nào, sau khi nghe
Thế Tôn xong, các Tỷ-kheo sẽ thọ trì.

– Vậy này Sunakkhatta, hãy nghe và khéo tác ý kỹ, Ta sẽ giảng.

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Sunakkhatta Licchaviputta vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

– Này Sunakkhatta, có năm dục trưởng dưỡng
này. Thế nào là năm? Các sắc do mắt nhận thức, khả
ái, khả hỷ, khả lạc, khả ý, liên hệ đến dục, hấp dẫn;
các tiếng do tai nhận thức...; các hương do mũi nhận
thức...; các vị do lưỡi nhận thức...; các xúc do thân
cảm xúc khả ái, khả hỷ, khả lạc, khả ý, liên hệ đến
dục, hấp dẫn. Này Sunakkhatta, những pháp này là
năm dục trưởng dưỡng.

 Nhưng này Sunakkhatta, sự tình này xảy ra khi ở đây có số người thiên nặng về vật chất thế gian.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     905

Đối với người thiên nặng về vật chất thế gian, này
Sunakkhatta, câu chuyện (thích hợp với người ấy)
phải tùy thuộc như thế nào để phù hợp với điều
người ấy suy tầm và suy tư, và người ấy chỉ giao
thiệp với người nào người ấy thích thú. Nhưng
nếu câu chuyện chỉ nói liên hệ đến bất động, thời
người ấy không nghe, không lóng tai, và tâm
không an trú vào tri giác. Và người ấy không giao
thiệp với người mà người ấy không thích thú.

Ví như này Sunakkhatta, có người đã lâu không trú ở trong làng hay thị trấn của mình, và có thể thấy một người vừa mới từ làng ấy hay thị trấn ấy lại. Người này sẽ hỏi người ấy về sự an ninh của làng hay thị trấn ấy, về đồ ăn uống sung túc và về ít bệnh tật, và người ấy sẽ nói cho người này biết về sự an ổn của làng hay thị trấn ấy, về đồ ăn uống sung túc và về ít bệnh tật. Này Sunakkhatta, Ông nghĩ thế nào? Có phải người này sẽ nghe người kia, lóng tai, tâm an trú vào trí giác và người này sẽ giao thiệp với người ấy mà người này thích thú?

– Thưa phải vậy, bạch Thế Tôn.

– Cũng vậy, này Sunakkhatta, sự tình này xảy ra khi ở đây có số người thiên nặng về vật chất thế gian. Đối với người thiên nặng về vật chất thế gian, này

MƯỜI HAI DUYÊN                                      906

Sunakkhatta, câu chuyện thích hợp với người ấy phải tùy thuộc như thế nào để phù hợp với điều người ấy suy tầm và suy tư, và người ấy chỉ giao thiệp với người mà người ấy thích thú. Nhưng nếu câu chuyện chỉ nói liên hệ đến Bất động, thời người ấy không nghe, không lóng tai và tâm không an trú vào thượng trí, và người ấy không giao thiệp với người mà người ấy không thích thú. Người ấy cần được hiểu như vầy: "Là hạng người thiên nặng về vật chất thế gian".

 Này Sunakkhatta, sự tình này xảy ra, khi một số
người thiên nặng về Bất động. Đối với người
thiên nặng về Bất động, này Sunakkhatta, câu
chuyện thích hợp (với người ấy) phải tùy thuộc
như thế nào để phù hợp với điều người ấy suy tầm
và suy tư, và người ấy chỉ giao thiệp với người mà
người ấy thích thú. Nhưng nếu câu chuyện chỉ nói
liên hệ đến vật chất thế gian, thời người ấy không
nghe, không lóng tai và tâm không an trú vào
thượng trí, và người ấy không giao thiệp với
người mà người ấy không thích thú.

Ví như, này Sunakkhatta, một lá vàng khô đã rời khỏi cành, không còn xanh trở lại.

Cũng vậy, này Sunakkhatta, đối với hạng người thiên nặng về Bất động, đã rời khỏi kiết sử vật chất

MƯỜI HAI DUYÊN                                    907

thế gian. Người ấy cần được hiểu như sau: "Đây là hạng người không liên hệ với kiết sử vật chất thế gian, thiên nặng về Bất động".

– Này Sunakkhatta, sự tình này xảy ra. Ở đây, có một số người thiên nặng về Vô sở hữu. Đối với người thiên nặng về Vô sở hữu, này Sunakkhatta, câu chuyện thích hợp với người ấy phải tùy thuộc như thế nào để phù hợp với điều người ấy suy tầm và suy tư, và người ấy chỉ giao thiệp với người mà người ấy thích thú. Nhưng nếu câu chuyện chỉ nói liên hệ đến Bất động, thời người ấy không nghe, không lóng tai, và tâm không an trú vào trí giác, và người ấy không giao thiệp với người mà người ấy không thích thú.

Ví như, này Sunakkhatta, một hòn đá bị vỡ làm đôi không thể nối liền lại được.

Cũng vậy, này Sunakkhatta, đối với hạng người
thiên nặng về Vô sở hữu, đã bị chặt đứt khỏi kiết sử
Bất động, người ấy cần được hiểu như sau: "Đây là
hạng người không liên hệ với kiết sử Bất động, thiên
nặng về Vô sở hữu".

 Này Sunakkhatta, sự tình này xảy ra. Ở đây, có
một số người thiên nặng về Phi tưởng phi phi
tưởng xứ. Đối với người thiên nặng về Phi tưởng
phi phi tưởng xứ, này Sunakkhatta, câu chuyện

MƯỜI HAI DUYÊN                                    908

thích hợp với người ấy phải tùy thuộc như thế nào
để phù hợp với điều người ấy suy tầm và suy tư,
và người ấy chỉ giao thiệp với người mà người ấy
thích thú. Nhưng nếu câu chuyện chỉ nói liên hệ
đến Vô sở hữu xứ, thời người ấy không nghe,
không lóng tai, và tâm không an trú vào tri giác,
và người ấy không giao thiệp với người mà người
ấy không thích thú.

Ví như, này Sunakkhatta, một người đã ăn các
món ăn mỹ vị và đã quăng bỏ. Này Sunakkhatta, Ông
nghĩ thế nào? Người ấy có ưa ăn lại món ăn ấy
không?

– Bạch Thế Tôn không. Vì sao vậy? Vì rằng, bạch Thế Tôn, món ăn ấy được xem là ghê tởm rồi.

– Cũng vậy, này Sunakkhatta, đối với hạng
người thiên nặng về Phi tưởng phi phi tưởng xứ, đã
để một bên kiết sử Vô sở hữu xứ. Người ấy cần được
hiểu như sau: "Đây là hạng người không liên hệ với
kiết sử Vô sở hữu xứ, thiên nặng về Phi tưởng phi phi
tưởng xứ".

 Này Sunakkhatta sự tình này xảy ra, khi ở đây, có
số người thiên nặng về chánh Niết-bàn. Đối với
hạng người thiên nặng về chánh Niết-bàn, này
Sunakkhatta, câu chuyện thích hợp với người ấy

MƯỜI HAI DUYÊN                                     909

phải tùy thuộc như thế nào để phù hợp với điều
người ấy suy tầm và suy tư, và người ấy chỉ giao
thiệp với người mà người ấy thích thú. Nhưng nếu
câu chuyện chỉ nói liên hệ đến Phi tưởng phi phi
tưởng xứ, thời người ấy không nghe, không lóng
tai, và tâm không an trú vào trí giác. Và người ấy
không giao thiệp với người mà người mà ấy
không thích.

Ví như, này Sunakkhatta, cây tala ngọn cây đã bị chặt đứt không thể lớn được nữa.

Cũng vậy, này Sunakkhatta, đối với hạng người
thiên nặng về chánh Niết-bàn, đã cắt đứt kiết sử Phi
tưởng phi phi tưởng xứ, đã cắt đứt từ rễ, làm cho như
cây tala không thể tái sanh, không thể khởi lên lại
trong tương lai. Người ấy cần phải được hiểu như
sau: "Đây là hạng người không liên hệ với kiết sử
Phi tưởng phi phi tưởng xứ, thiên nặng về chánh
Niết-bàn".

 Này Sunakkhatta, sự tình này xảy ra, khi ở đây, có
một số người suy nghĩ như sau: "Tham ái được vị
Sa-môn gọi là mũi tên. Thuốc độc vô minh làm
não hại (con người) với dục, tham, sân. Mũi tên
tham ái đã được ta đoạn diệt; thuốc độc vô minh
đã được trừ khử; ta thiên nặng về chánh Niết-

MƯỜI HAI DUYÊN                                     910

bàn". Vị ấy có thể tự hào với mục đích hiện tại.
Vị ấy có thể truy cầu những gì không thích hợp
với khuynh hướng chánh Niết-bàn, mắt vị ấy có
thể truy cầu sắc không thích hợp, tai có thể truy
cầu tiếng không thích hợp, mũi có thể truy cầu
hương không thích hợp, lưỡi có thể truy cầu vị
không thích hợp, thân có thể truy cầu xúc không
thích hợp, ý có thể truy cầu pháp không thích hợp.
Khi mắt truy cầu sắc không thích hợp, tai truy cầu
tiếng không thích hợp, mũi truy cầu hương không
thích hợp, lưỡi truy cầu vị không thích hợp, thân
truy cầu xúc không thích hợp, ý truy cầu pháp
không thích hợp, thời tham dục nhiễu loạn tâm vị
ấy. Vị ấy do tâm bị tham dục nhiễu loạn đi đến
chết hay đi đến khổ gần như chết.

Ví như, này Sunakkhatta, một người bị mũi tên bắn, tên ấy có tẩm thuốc độc rất dày. Bạn bè thân hữu, bà con huyết thống người ấy cho mời một y sĩ giải phẫu. Vị y sĩ giải phẫu ấy có thể cắt xung quanh miệng vết thương với con dao; sau khi cắt xung quanh miệng vết thương với con dao, vị y sĩ giải phẫu có thể dò tìm mũi tên với một vật dụng dò tìm. Sau khi dò tìm mũi tên với một vật dụng dò tìm, y sĩ có thể rút mũi tên ra. Y sĩ có thể trừ khử hết thuốc độc, còn để lại một ít nhưng nghĩ không có thuốc độc nào còn lại, y sĩ nói như sau: "Này Hiền giả, mũi tên

MƯỜI HAI DUYÊN                                     911

của Bạn đã được rút ra thuốc độc đã được trừ khử,
không còn dư tàn, và không còn gì nguy hiểm nữa
cho Bạn, nhưng Bạn phải chỉ ăn các đồ ăn thích hợp,
và hãy gìn giữ, nếu ăn đồ ăn không thích hợp, vết
thương của Bạn sẽ làm mủ lại, và thường thường
phải cho rửa vết thương, thường thường phải xức
thuốc cho miệng vết thương. Trong khi thường
thường cho rửa vết thương, thường thường xức thuốc
cho miệng vết thương, chớ có để máu cũ đóng khô
trên miệng vết thương và hãy cẩn thận khi đi ra giữa
gió và nắng; hãy cẩn thận khi đi ra giữa gió và nắng,
nếu không, bụi và nhớp có thể nhiễu hại miệng vết
thương. Và này Bạn, nếu Bạn chăm sóc vết thương,
thời vết thương sẽ được lành".

Người ấy suy nghĩ như sau: "Mũi tên đã được rút khỏi (thân) ta, nọc độc đã được trừ khử, không còn dư tàn, và ta đã thoát khỏi nguy hiểm". Và người ấy ăn những đồ ăn không thích hợp. Vì người ấy ăn những đồ ăn không thích hợp, nên vết thương làm mủ lại. Và thường thường người ấy không rửa vết thương, thường thường không xức thuốc miệng vết thương. Vì người ấy thường thường không rửa vết thương, vì người ấy thường thường không xức thuốc miệng vết thương, nên máu cũ đông lại trên miệng vết thương. Và người ấy thường hay đi giữa gió và nắng. Do người ấy thường hay đi giữa gió và nắng,

MƯỜI HAI DUYÊN                                     912

bụi và nhớp nhiễu hại miệng vết thương; và vì người ấy không chăm sóc vết thương nên vết thương không được lành. Vì người ấy làm chính những việc không thích hợp, và do thuốc độc được trừ khử nhưng còn dư tàn, do cả hai điều ấy nên miệng vết thương có thể lở to hơn trước. Do vết thương lở to, người ấy có thể đi đến chết hay đau khổ gần như chết.

Cũng vậy, này Sunakkhatta, sự kiện này xảy ra, khi ở đây một số Tỷ-kheo nghĩ như sau: "Tham ái được bậc Sa-môn gọi là mũi tên, thuốc độc vô minh làm não hại (con người) với dục, tham, sân. Mũi tên tham ái đã được ta đoạn diệt; thuốc độc vô minh đã được trừ khử. Ta thiên nặng về chánh Niết-bàn". Vị ấy có thể tự hào với mục đích hiện tại. Vị ấy có thể truy cầu những gì không thích hợp với khuynh hướng chánh Niết-bàn. Mắt có thể truy cầu sắc không thích hợp, tai có thể truy cầu tiếng không thích hợp, mũi có thể truy cầu hương không thích hợp, lưỡi có thể truy cầu vị không thích hợp, thân có thể truy cầu xúc không thích hợp, ý có thể truy cầu pháp không thích hợp. Khi mắt truy cầu sắc không thích hợp, tai truy cầu tiếng không thích hợp, mũi truy cầu hương không thích hợp, lưỡi truy cầu vị không thích hợp, thân truy cầu xúc không thích hợp, ý truy cầu pháp không thích hợp. thời tham dục nhiễu loạn tâm vị ấy. Vị ấy do tham dục nhiễu loạn tâm, đi đến chết

MƯỜI HAI DUYÊN                                      913

hay đi đến khổ gần như chết. Như vậy, này
Sunakkhatta, là chết trong giới luật của bậc Thánh,
khi vị ấy từ bỏ tu tập, trở về hoàn tục, và như vậy,
này Sunakkhatta, là khổ như chết, khi vị ấy phạm
một ô uế tội nào.

 Này Sunakkhatta, sự tình này xảy ra, khi ở đây
một số Tỷ-kheo suy nghĩ như sau: "Tham ái được
bậc Sa-môn gọi là mũi tên, thuốc độc vô minh làm
não hại (con người) với dục, tham, sân. Mũi tên
tham ái đã được ta đoạn diệt, thuốc độc vô minh
đã được trừ khử. Ta thiên nặng về chánh Niết-
bàn". Chính vì thiên nặng về chánh Niết-bàn, vị
ấy không truy cầu những gì không thích hợp với
(khuynh hướng) thiên nặng về Niết-bàn, mắt
không truy cầu sắc không thích hợp, tai không
truy cầu tiếng không thích hợp, mũi không truy
cầu hương không thích hợp, lưỡi không truy cầu
vị không thích hợp, thân không truy cầu xúc
không thích hợp, ý không truy cầu pháp không
thích hợp. Vì mắt vị ấy không truy cầu sắc không
thích hợp, vì tai không truy cầu tiếng không thích
hợp, vì mũi không truy cầu hương không thích
hợp, vì lưỡi không truy cầu vị không thích hợp, vì
thân không truy cầu xúc không thích hợp, vì ý
không truy cầu pháp không thích hợp, nên tham
dục không nhiễu loạn tâm, vì tham dục không

MƯỜI HAI DUYÊN                                    914

nhiễu loạn tâm; nên vị ấy không đi đến chết hay đi đến khổ gần như chết.

Ví như, này Sunakkhatta, một người bị tên bắn, và mũi tên bị tẩm thuốc độc rất dày. Bạn bè thân hữu, bà con huyết thống người ấy cho mời một y sĩ giải phẫu. Vị y sĩ giải phẫu ấy có thể cắt xung quanh miệng vết thương với con dao; sau khi cắt xung quanh miệng vết thương với con dao, vị y sĩ giải phẫu có thể dò tìm tên với một vật dụng dò tìm. Sau khi dò tìm mũi tên với một vật dụng dò tìm, y sĩ có thể rút mũi tên ra... Y sĩ có thể trừ khử hết thuốc độc không còn để dư lại và biết rằng không còn để dư lại. Vị ấy nói như sau: "Này Bạn, mũi tên của Bạn đã được rút ra, thuốc độc đã được trừ khử, không có dư tàn, nhưng vẫn còn nguy hiểm cho Bạn. Và Bạn hãy ăn những đồ ăn thích hợp, chớ ăn những đồ ăn không thích hợp khiến vết thương có thể làm mủ; và thường thường hãy rửa vết thương, thường thường hãy xức thuốc miệng vết thương, thường thường rửa vết thương, thường thường xức thuốc miệng vết thương, chớ để máu cũ đóng khô lại trên miệng vết thương. Và chớ có đi ra giữa gió và nắng; đi ra giữa gió và nắng, chớ để bụi và nhớp làm nhiễu hại miệng vết thương, hãy sống gìn giữ vết thương, này Bạn, và vết thương sẽ lành".

MƯỜI HAI DUYÊN                                       915

Người ấy suy nghĩ như sau: "Mũi tên đã được rút ra khỏi ta, thuốc độc đã được trừ khử, không có dư tàn. Và ta chưa thoát khỏi nguy hiểm".

 Và vị ấy có thể chỉ ăn các đồ ăn thích hợp.
Do chỉ ăn các đồ ăn thích hợp miệng vết
thương có thể không làm mủ.
 Và thường thường vị ấy có thể rửa vết
thương, thường thường có thể xức thuốc
miệng vết thương. Do thường thường rửa vết
thương, do thường thường xức thuốc miệng
vết thương, máu cũ không có thể đóng khô
lại trên miệng vết thương.
 Người ấy không sốt sắng đi giữa gió và nắng.
Do người ấy không sốt sắng đi giữa gió và
nắng, bụi và nhớp có thể không nhiễu hại
miệng vết thương và người ấy sống gìn giữ
vết thương, và vết thương được lành.
 Vì người ấy chỉ làm những điều thích hợp và
vì thuốc độc được trừ khử không còn dư tàn,
do hai (nhân duyên ấy) vết thương được khép
kín lại. Khi vết thương được da che kín lại,
người ấy không đi đến chết hay không đi đến
khổ gần như chết.

Cũng vậy, này Sunakkhatta, sự kiện này xảy ra,

MƯỜI HAI DUYÊN                                   916

khi ở đây một số Tỷ-kheo suy nghĩ như sau: "Tham
ái được bậc Sa-môn gọi là mũi tên, thuốc độc vô
minh làm não hại (con người) với dục, tham, sân.
Mũi tên tham ái đã được ta đoạn diệt.... (như trên)...
không có truy cầu những gì không thích hợp. Mắt
không truy cầu sắc không thích hợp, tai không truy
cầu tiếng không thích hợp, mũi không truy cầu
hương không thích hợp, lưỡi không truy cầu vị
không thích hợp, thân không truy cầu xúc không
thích hợp, ý không truy cầu pháp không thích hợp.
Do mắt người ấy không truy cầu sắc không thích
hợp, do tai không truy cầu tiếng không thích hợp, do
mũi không truy cầu hương không thích hợp, do lưỡi
không truy cầu vị không thích hợp, do thân không
truy cầu xúc không thích hợp, do ý không truy cầu
pháp không thích hợp, tham dục có thể không nhiễu
hại tâm. Do tâm không bị tham dục nhiễu hại, nên
người ấy không đi đến chết, hay không đi đến khổ
gần như chết.

Này Sunakkhatta, Ta nói ví dụ này với mục đích làm sáng tỏ ý nghĩa. Nghĩa ở đây như sau:

 Vết thương, này Sunakkhatta, là đồng nghĩa
với sáu xúc xứ (phassayatana);
 Thuốc độc, này Sunakkhatta, là đồng nghĩa
với vô minh;

MƯỜI HAI DUYÊN                                      917

 Mũi tên, này Sunakkhatta, là đồng nghĩa với
ái;
 Vật dụng dò tìm, này Sunakkhatta, là đồng
nghĩa với niệm;
 Con dao, này Sunakkhatta, là đồng nghĩa với
Thánh trí tuệ.
 Vị y sĩ giải phẫu, này Sunakkhatta, là đồng
nghĩa với Như Lai, bậc A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác.

Thật vậy, này Sunakkhatta, Tỷ-kheo tự mình phòng hộ đối với sáu xúc xứ, nghĩ rằng: "Sanh y (Upadhi) là căn bản của khổ", sau khi biết như vậy, vị ấy trở thành vô sanh y, giải thoát nhờ đoạn diệt sanh y. Vị ấy còn chú thân của mình trên sanh y hay để tâm đến sanh y, sự tình như vậy không xảy ra.

Ví như, này Sunakkhatta, một chén uống nước bằng đồng, đẹp đẽ và hương thơm, và chén ấy lại tẩm thuốc độc. Rồi một người đến, muốn sống, muốn không chết, muốn lạc, yếm ly khổ. Này Sunakkhatta, Ông nghĩ thế nào? Người ấy có uống chén bằng đồng này không, nếu người ấy biết: "Sau khi tôi uống từ đây, tôi sẽ đi đến chết hoặc đi đến gần như chết?"

– Thưa không, bạch Thế Tôn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   918

– Cũng vậy, này Sunakkhatta, Tỷ-kheo ấy chắc
chắn phòng hộ đối với sáu xúc xứ. "Sanh y là căn
bản của đau khổ", sau khi biết vậy, vị ấy trở thành vô
sanh y, giải thoát nhờ đoạn diệt sanh y. Còn chú thân
của vị ấy trên sanh y, để tâm đến sanh y, sự tình như
vậy không xảy ra.

Ví như, này Sunakkhatta, một con rắn độc hết
sức độc hại, và có một người đến, muốn sống, muốn
không chết, muốn lạc, yếm ly khổ. Này Sunakkhatta,
Ông nghĩ thế nào? Người ấy có đưa tay hay gót chân
cho con rắn độc hại này không, nếu người ấy biết:
"Nếu ta bị con rắn này cắn, ta sẽ đi đến chết hay khổ
gần như chết?"

– Thưa không, bạch Thế Tôn.

– Cũng vậy, này Sunakkhatta, Tỷ-kheo ấy
chắc chắn phòng hộ sáu xúc xứ. "Sanh y là căn
bản đau khổ", sau khi biết vậy, vị ấy trở thành vô
sanh y, giải thoát nhờ đoạn diệt sanh y. Còn chú
thân của vị ấy trên sanh y, hay để tâm đến sanh
y, sự tình như vậy không xảy ra.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Sunakkhatta Licchaviputta hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      919

MƯỜI HAI DUYÊN   920

82      Vô minh - Thế nào là tâm giải thoát, tuệ giải thoát - Kinh PHẨM NGƯỜI NGU – Tăng I, 114

PHẨM NGƯỜI NGU – Tăng I, 114
1-10
1. - Này các Tỷ-kheo, có hai loại người ngu này. Thế
nào là hai?
- Người có phạm tội nhưng không thấy có phạm
tội,
- Và người không chấp nhận người khác như
pháp phát lộ tội của mình.
Này các Tỷ-kheo, có hai loại người ngu này.
Này các Tỷ-kheo, có hai loại người có trí. Thế nào
là hai?
- Người có phạm tội là thấy có phạm tội,
- Và người chấp nhận người khác như pháp phát
lộ tội của mình.
Này các Tỷ-kheo, có hai loại người có trí này.
-----------------------
2. Này các Tỷ-kheo, có hai hạng người này xuyên tạc
Như Lai. Thế nào là hai?
- Người độc ác với tâm đầy sân hận,

MƯỜI HAI DUYÊN                                    921

- Và người có lòng tin với tà kiến.
Này các Tỷ-kheo, có hai hạng người này xuyên tạc
Như Lai.
----------------------
3. Này các Tỷ-kheo, có hai hạng người này xuyên tạc
Như Lai. Thế nào là hai?
- Người nêu rõ Như Lai có nói, có thuyết là Như
Lai không nói, không thuyết,
- Và người nêu rõ Như Lai không nói, không
thuyết là Như Lai có nói, có thuyết.
Này các Tỷ-kheo, có hai hạng người này xuyên tạc
Như Lai.
-----------------------
4. Này các Tỷ-kheo, có hai hạng người này không
xuyên tạc Như Lai. Thế nào là hai?
- Người nêu rõ Như Lai có nói, có thuyết là Như
Lai có nói, có thuyết,
- Và người nêu rõ Như Lai không nói, không
thuyết là Như Lai không nói, không thuyết.
Này các Tỷ-kheo, có hai hạng người này không
xuyên tạc Như Lai.
------------------------
5. Hai hạng người này, này các Tỷ-kheo, xuyên tạc
Như Lai. Thế nào là hai?

MƯỜI HAI DUYÊN                                   922

- Người nêu rõ kinh cần phải giải nghĩa là kinh
đã được giải nghĩa,
- Và người nêu rõ kinh đã được giải nghĩa là kinh
cần phải giải nghĩa.
Hai hạng người này, này các Tỷ-kheo, xuyên tạc Như
Lai.
----------------------
6. Hai hạng người này, này các Tỷ-kheo, không
xuyên tạc Như Lai. Thế nào là hai?
- Người nêu rõ kinh cần phải giải nghĩa là kinh
cần phải giải nghĩa,
- Và người nêu rõ kinh đã được giải nghĩa là kinh
đã được giải nghĩa.
Hai hạng người này, này các Tỷ-kheo, không xuyên
tạc Như Lai.
-----------------------
7. Với người có hành động che đậy, này các Tỷ-
kheo, một trong hai sanh thú được chờ đợi: địa ngục
hay bàng sanh.
Với người không có hành động che đậy, này các Tỷ-
kheo, một trong hai sanh thú được chờ đợi: chư
Thiên hay loài Người.
------------------------

MƯỜI HAI DUYÊN                                    923

8. Với người có tà kiến, này các Tỷ-kheo, một trong
hai sanh thú được chờ đợi: địa ngục hay loại bàng
sanh.
Với người có chánh kiến, này các Tỷ-kheo, một
trong hai sanh thú được chờ đợi: chư Thiên hay loài
Người.
Người theo ác giới, này các Tỷ-kheo, có hai chấp
nhận: địa ngục hay loài bàng sanh.
Người đầy đủ thiện giới, này các Tỷ-kheo, có hai
chấp nhận: chư Thiên hay loài Người.
-----------------------
9. Do quán thấy hai lợi ích, này các Tỷ-kheo, Ta đi
đến các ngôi rừng hẻo lánh, các trú xứ xa vắng. Thế
nào là hai?
- Thấy tự mình hiện tại lạc trú,
- Và có lòng thương tưởng đến chúng sanh về
sau.
Do quán thấy hai lợi ích này, này các Tỷ-kheo, nên
Ta đi đến các ngôi rừng hẻo lánh, các trú xứ xa vắng.
----------------------
10. Có hai pháp này, này các Tỷ-kheo, thuộc thành
phần minh. Thế nào là hai? Chỉ và quán.
- Chỉ được tu tập, chờ đợi lợi ích gì? Tâm được
tu tập.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     924

- Tâm được tu tập, chờ đợi lợi ích gì? Cái gì
thuộc về tham được đoạn tận.
- Quán được tu tập, chờ đợi lợi ích gì? Tuệ được
tu tập.
- Tuệ được tu tập, chờ đợi lợi ích gì? Cái gì
thuộc vô minh được đoạn tận.
 Bị tham làm uế nhiễm, tâm không thể giải
thoát.
 Hay bị vô minh làm uế nhiễm, tuệ không
được tu tập.
 Do vậy, do ly tham, là tâm giải thoát.
 Do đoạn vô minh, là tuệ giải thoát.

MƯỜI HAI DUYÊN                                  925

83     Vô minh - Tâm không thích thú phá hoại vô minh - Kinh HỒ NƯỚC Ở LÀNG – Tăng II, 130

HỒ NƯỚC Ở LÀNG – Tăng II, 130

1.- Này các Tỷ-kheo, có bốn hạng người này có mặt, hiện hữu ở đời. Thế nào là bốn?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đạt được và an trú một loại an tịnh tâm giải thoát. Vị ấy tác ý có thân diệt, do vị ấy tác ý có thân diệt, tâm không phấn chấn, không có tịnh tín, không an trú, không giải thoát đối với có thân diệt. Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo như vậy không có chờ đợi được có thân diệt.

Ví như, này các Tỷ-kheo, một người lấy tay có dính nhựa cầm một cành cây, tay của vị ấy sẽ dính vào, nắm lấy, cột vào cành cây ấy.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đạt được và an trú một loại an tịnh tâm giải thoát. Vị ấy tác ý có thân diệt, do vị ấy tác ý có thân diệt, tâm không phấn chấn, không có tịnh tín, không an trú, không giải thoát đối với có thân diệt. Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo như vậy không có chờ đợi được có thân diệt.

MƯỜI HAI DUYÊN                                        926

2. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo chứng đạt và an
trú một loại an tịnh tâm giải thoát. Vị ấy tác ý có thân
diệt, do vị ấy tác ý có thân diệt, tâm vị ấy phấn chấn,
tịnh tín, an trú và giải thoát đối với có thân diệt. Này
các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo như vậy được chờ đợi là được
có thân diệt.

Ví như, này các Tỷ-kheo, một người lấy tay sạch cầm một cành cây, tay của vị ấy không dính vào, không nắm lấy, không cột vào cành cây ấy.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đạt được và an
trú một loại an tịnh tâm giải thoát. Vị ấy tác ý có thân
diệt, do vị ấy tác ý có thân diệt, tâm vị ấy phấn chấn,
tịnh tín, an trú và giải thoát đối với có thân diệt. Này
các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo như vậy được chờ đợi là có
được có thân diệt.

3. Nhưng ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đạt được và an trú một loại an tịnh tâm giải thoát. Vị ấy tác ý phá hoại vô minh, tâm không có phấn chấn, không có tịnh tín, không có an trú, không có giải thoát đối với phá hoại vô minh. Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo như vậy không có chờ đợi được phá hoại vô minh.

Ví như, này các Tỷ-kheo, một hồ nước đã được nhiều năm, có người đến bịt tất cả các lỗ nước chảy vào, mở ra tất cả các lỗ nước chảy ra, và trời lại không

MƯỜI HAI DUYÊN                                        927

mưa đều đặn. Hồ nước như vậy, này các Tỷ-kheo, không có chờ đợi tức nước vỡ bờ.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đạt được và an
trú một loại an tịnh tâm giải thoát. Vị ấy tác ý phá
hoại vô minh, không có phấn chấn, không có tịnh tín,
không có an trú, không có giải thoát đối với phá hoại
vô minh. Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo như vậy không
có chờ đợi được phá hoại vô minh.

4. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đạt được và an trú một loại an tịnh tâm giải thoát. Vị ấy tác ý phá hoại vô minh. Do vị ấy tác ý phá hoại vô minh, tâm có phấn chấn, có tịnh tín, có an trú, có giải thoát đối với phá hoại vô minh. Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo như vậy có chờ đợi được phá hoại vô minh.

Ví như, này các Tỷ-kheo, một hồ nước đã được nhiều
năm, có người đến bịt tất cả các lỗ nước chảy ra, mở
ra tất cả các lỗ nước chảy vào, và trời lại mưa đều
đặn. Hồ nước như vậy, này các Tỷ-kheo, có chờ đợi
tức nước vỡ bờ.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đạt được và an trú một loại an tịnh tâm giải thoát. Vị ấy tác ý phá hoại vô minh. Do vị ấy tác ý phá hoại vô minh, tâm có phấn chấn, có tịnh tín, có an trú, có giải thoát đối với phá hoại vô minh. Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo như

MƯỜI HAI DUYÊN                                       928

vậy có chờ đợi được phá hoại vô minh. Này các Tỷ- kheo, có bốn hạng người này có mặt, hiện hữu ở đời.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   929

84    Vô minh - Vì sao sự tái sanh…- ĐẠI Kinh PHƯƠNG QUẢNG – 43 Trung I, 639

ĐẠI KINH PHƯƠNG QUẢNG (Mahavedalla suttam) – Bài kinh số 43 – Trung I, 639

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Savatthi, tại Jetavana, tịnh
xá ông Anathapindika. Lúc bấy giờ, Tôn giả
Mahakotthita (Đại Câu-hy-la), vào buổi chiều, khi
thiền định xong, đứng dậy, đi đến chỗ Tôn giả
Sariputta ở, sau khi đến nói lên với Tôn giả Sariputta
những lời chào đón, hỏi thăm xã giao rồi ngồi xuống
một bên. Sau khi ngồi xuống một bên, Tôn giả
Mahakotthita nói với Tôn giả Sariputta:

– Này Hiền giả, liệt tuệ, liệt tuệ (Duppanna) được gọi là như vậy. Này Hiền giả, như thế nào được gọi là liệt tuệ?

– Này Hiền giả, vì không tuệ tri, không tuệ tri (Nap-pajanati), này Hiền giả nên được gọi là liệt tuệ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      930

Không tuệ tri gì? Không tuệ tri: đây là Khổ, không
tuệ tri: đây là Khổ tập, không tuệ tri: đây là Khổ diệt,
không tuệ tri: đây là con đường đưa đến Khổ diệt. Vì
không tuệ tri, không tuệ tri, này Hiền giả, nên được
gọi là liệt tuệ.

– Lành thay, Hiền giả!

Tôn giả Mahakotthita hoan hỷ, tín thọ lời Tôn giả Sariputta nói, rồi hỏi Tôn giả Sariputta một câu hỏi nữa:

– Này Hiền giả, trí tuệ, trí tuệ được gọi là như vậy. Này Hiền giả, như thế nào là được gọi là trí tuệ?

– Vì có tuệ tri, có tuệ tri, này Hiền giả, nên được gọi là trí tuệ. Có tuệ tri gì? Có tuệ tri: đây là Khổ, có tuệ tri: đây là Khổ tập, có tuệ tri: đây là Khổ diệt, có tuệ tri: đây là Con đường đưa đến Khổ diệt. Vì có tuệ tri, có tuệ tri, này Hiền giả, nên được gọi là trí tuệ.

– Thức, thức, này Hiền giả, được gọi là như vậy, Này Hiền giả, như thế nào được gọi là thức?

– Này Hiền giả, vì thức tri, thức tri, này Hiền giả nên được gọi là có thức. Thức tri gì? Thức tri lạc, thức tri khổ, thức tri bất khổ bất lạc. Vì thức tri, thức tri, này Hiền giả, nên được gọi là có thức.

MƯỜI HAI DUYÊN                                         931

– Này Hiền giả, trí tuệ như vậy, thức như vậy,
những pháp này được kết hợp hay không được kết
hợp? Có thể chăng, nêu lên sự sai khác giữa những
pháp này, sau khi phân tích chúng nhiều lần?

– Này Hiền giả, trí tuệ như vậy, thức như vậy,
những pháp này được kết hợp, không phải không kết
hợp. Không có thể nêu lên sự sai khác giữa những
pháp này, sau khi phân tích chúng nhiều lần. Này
Hiền giả, điều gì tuệ tri được là thức tri được, điều gì
thức tri được là tuệ tri được. Do vậy, những pháp này
được kết hợp, không phải không kết hợp, và không
có thể nêu lên sự sai khác giữa những pháp này, sau
khi phân tích chúng nhiều lần.

– Này Hiền giả, trí tuệ như vậy, thức như vậy, thế nào là sự sai khác giữa những pháp được kết hợp, không phải không kết hợp này?

– Này Hiền giả, Trí tuệ như vậy, thức như vậy,
giữa những pháp được kết hợp, không phải không
được kết hợp này, trí tuệ cần phải được tu tập
(Bhavetabba), còn thức cần phải được liễu tri
(Parinneyyam) như vậy là sự sai khác giữa những
pháp này.

– Cảm thọ, cảm thọ, này Hiền giả, được gọi là như vậy. Này Hiền giả, như thế nào được gọi là cảm

MƯỜI HAI DUYÊN                                        932

thọ?

– Này Hiền giả, cảm thọ, cảm thọ (Vedeti), nên
được gọi là cảm thọ. Và cảm thọ gì? Cảm thọ lạc,
cảm thọ khổ, cảm thọ bất khổ bất lạc thọ. Này Hiền
giả, cảm thọ, cảm thọ, nên được gọi là cảm thọ.

– Này Hiền giả, tưởng, tưởng (Sanna) được gọi là như vậy. Này Hiền giả, như thế nào được gọi là tưởng?

– Tưởng tri, tưởng tri (Sanjanati), này Hiền giả,
nên được gọi là tưởng, Và tưởng tri gì? Tưởng tri
màu xanh, tưởng tri màu vàng, tưởng tri màu đỏ,
tưởng tri màu trắng. Tưởng tri, tưởng tri, này Hiền
giả, nên được gọi là tưởng.

– Này Hiền giả, thọ như vậy, tưởng như vậy,
những pháp này được kết hợp hay không được kết
hợp? Có thể chăng, nêu lên sự sai khác giữa những
pháp này, sau khi phân tích chúng nhiều lần?

– Này Hiền giả, cảm thọ như vậy, tưởng như
vậy, những pháp này được kết hợp, không phải
không được kết hợp. Không có thể nêu lên sự sai
khác giữa những pháp này, sau khi phân tích chúng
nhiều lần. Này Hiền giả, điều gì cảm thọ được là
tưởng tri được, điều gì tưởng tri được là cảm thọ

MƯỜI HAI DUYÊN                                      933

được. Do vậy, những pháp này được kết hợp, không
phải không được kết hợp, và không có thể nêu lên sự
sai khác giữa những pháp này, sau khi phân tích
chúng nhiều lần.

– Này Hiền giả, ý thức thanh tịnh, không liên hệ đến năm căn có thể đưa đến gì?

– Này Hiền giả, ý thức thanh tịnh, không liên hệ
đến năm căn, có thể đưa đến Hư không vô biên xứ;
hư không là vô biên, có thể đưa đến Thức vô biên
xứ; thức là vô biên, có thể đưa đến Vô sở hữu xứ,
không có sự vật gì.

– Này Hiền giả, pháp gì đưa đến nhờ gì có thể tuệ tri được?

– Này Hiền giả, nhờ tuệ nhãn, pháp được đưa đến có thể tuệ tri.

– Này Hiền giả, trí tuệ có ý nghĩa gì?

– Này Hiền giả, trí tuệ có ý nghĩa là thắng tri (Abhinnattha), có nghĩa là liễu tri (Parinnattha), có nghĩa là đoạn tận (Pahanattha).

– Này Hiền giả, có bao nhiêu duyên khiến chánh tri kiến sanh khởi?

MƯỜI HAI DUYÊN                                     934

– Này Hiền giả, có hai duyên khiến chánh tri
kiến sanh khởi: Tiếng của người khác và như lý tác
ý. Này Hiền giả, do hai duyên này, chánh tri kiến
sanh khởi.

– Này Hiền giả, chánh tri kiến phải được hỗ trợ
bởi bao nhiêu chi phần để có tâm giải thoát quả, tâm
giải thoát quả công đức, và tuệ giải thoát quả, tuệ
giải thoát quả công đức?

– Này Hiền giả, chánh tri kiến phải được hỗ trợ
bởi năm chi phần để có tâm giải thoát quả, tâm giải
thoát quả công đức, tuệ giải thoát quả và tuệ giải
thoát quả công đức. Ở đây, này Hiền giả, chánh tri
kiến có giới hỗ trợ, có văn (Suta) hỗ trợ, có thảo
luận hỗ trợ, có chỉ (Samatha) hỗ trợ, có quán
(Samadhi) hỗ trợ. Này Hiền giả, chánh tri kiến được
hỗ trợ bởi năm chi phần này để có tâm giải thoát quả,
tâm giải thoát quả công đức, tuệ giải thoát quả và tuệ
giải thoát quả công đức.

– Này Hiền giả, có bao nhiêu hữu (Bhava)?

– Này Hiền giả, có ba hữu: dục hữu, sắc hữu, vô sắc hữu.

– Này Hiền giả, như thế nào sự tái sanh trong tương lai được xảy ra?

MƯỜI HAI DUYÊN                                      935

– Này Hiền giả, bị vô minh ngăn che, bị tham ái trói buộc, các loài hữu tình thích thú chỗ này chỗ kia, như vậy, sự tái sinh trong tương lai được xảy ra.

– Này Hiền giả, như thế nào sự tái sanh trong tương lai không xảy ra?

– Này Hiền giả, vô minh được xả ly, minh khởi, tham ái được đoạn diệt, như vậy sự tái sanh trong tương lai không xảy ra.

– Này Hiền giả, thế nào là Thiền thứ nhất?

– Ở đây, này Hiền giả, vị Tỷ-kheo ly dục, ly ác
bất thiện pháp, chứng và trú Thiền thứ nhất, một
trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, có tầm có tứ. Như
vậy, này Hiền giả, gọi là Thiền thứ nhất.

– Này Hiền giả, Thiền thứ nhất có bao nhiêu chi phần?

– Này Hiền giả, Thiền thứ nhất có năm chi phần.
Ở đây, này Hiền giả, Tỷ-kheo thành tựu Thiền thứ
nhất, có tầm, tứ, hỷ, lạc và nhất tâm. Này Hiền giả,
Thiền thứ nhất có năm chi phần như vậy.

– Này Hiền giả, Thiền thứ nhất từ bỏ bao nhiêu chi phần và thành tựu bao nhiêu chi phần?

MƯỜI HAI DUYÊN                                       936

– Này Hiền giả, Thiền thứ nhất từ bỏ năm chi
phần và thành tựu năm chi phần. Ở đây, này Hiền
giả, vị Tỷ-kheo thành tựu Thiền thứ nhất từ bỏ tham
dục, từ bỏ sân, từ bỏ hôn trầm thụy miên, từ bỏ trạo
hối, từ bỏ nghi, thành tựu tầm, tứ, hỷ, lạc và nhất tâm.
Này Hiền giả, như vậy Thiền thứ nhất từ bỏ năm chi
phần, và thành tựu năm chi phần.

– Này Hiền giả, năm căn này, có cảnh giới khác
nhau, có hành giới khác nhau, không có lẫn lộn cảnh
giới, hành giới với nhau. Tức là mắt, tai, mũi, lưỡi,
thân. Này Hiền giả, giữa năm căn này, có cảnh giới
sai khác, có hành giới sai khác, không có thọ lãnh
cảnh giới, hành giới lẫn nhau, cái gì làm sở y cho
chúng, cái gì lãnh thọ cảnh giới, hành giới của
chúng?

– Nầy Hiền giả, năm căn này, có cảnh giới sai khác, có hành giới sai khác, không có lãnh thọ cảnh giới, hành giới lẫn nhau, tức là mắt, tai, mũi, lưỡi, thân. Này Hiền giả, giữa năm căn này, có cảnh giới sai khác, có hành giới sai khác, không có lẫn lộn cảnh giới, hành giới với nhau, ý làm sở y cho chúng, và ý lãnh thọ cảnh giới và hành giới của chúng.

– Này Hiền giả, năm căn này là mắt, tai, mũi, lưỡi, thân. Này Hiền giả, năm căn này, do duyên gì

MƯỜI HAI DUYÊN                                        937

mà chúng an trú?

– Này Hiền giả, năm căn này là mắt, tai, mũi, lưỡi, thân. Này Hiền giả, năm căn này do duyên tuổi thọ (Ayu) mà chúng an trú.

– Này Hiền giả, tuổi thọ do duyên gì mà an trú?

– Tuổi thọ do duyên hơi nóng mà an trú.

– Này Hiền giả, hơi nóng do duyên gì mà an trú?

– Hơi nóng do duyên tuổi thọ mà an trú.

– Này Hiền giả, nay chúng tôi được biết từ lời
nói của Tôn giả Sariputta là tuổi thọ do duyên hơi
nóng mà an trú. Nay chúng tôi lại được biết từ lời nói
của Tôn giả Sariputta là hơi nóng do duyên tuổi thọ
mà an trú. Này Hiền giả, như thế nào, cần phải hiểu
ý nghĩa lời nói này?

– Này Hiền giả, tôi sẽ cho một ví dụ. Nhờ ví dụ,
ở đây, một số người có trí sẽ hiểu ý nghĩa lời nói.
Này Hiền giả, ví như khi một cây đèn dầu được thắp
sáng, duyên tim đèn, ánh sáng được hiện ra, do
duyên ánh sáng, tim đèn được thấy. Cũng vậy này
Hiền giả, tuổi thọ do duyên hơi nóng mà an trú, và
hơi nóng do duyên tuổi thọ mà an trú.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      938

– Này Hiền giả, những pháp thọ hành
(Ayusankhara) này là những pháp được cảm thọ
(Vedaniya) này, hay những pháp thọ hành này khác
với những pháp được cảm thọ này?

– Này Hiền giả, những pháp thọ hành này không phải là những pháp được cảm thọ này. Này Hiền giả, nếu những pháp thọ hành này là những pháp được cảm thọ này thì không thể nêu rõ sự xuất khởi của vị Tỷ-kheo đã thành tựu Diệt thọ tưởng định. Này Hiền giả, vì rằng những pháp thọ hành khác, những pháp được cảm thọ khác nên có thể nêu rõ sự xuất khởi của vị Tỷ-kheo đã thành tựu Diệt thọ tưởng định.

– Này Hiền giả, đối với thân này, khi nào có bao nhiêu pháp được từ bỏ, thì thân này được nằm xuống, quăng đi, vất bỏ, như một khúc gỗ vô tri?

– Này Hiền giả, đối với thân này, khi nào ba
pháp được từ bỏ: Tuổi thọ, hơi nóng và thức, thì thân
này nằm xuống, được quăng đi, vất bỏ như một khúc
gỗ vô tri.

– Này Hiền giả, có sự sai khác gì giữa vật chết, mạng chung này với vị Tỷ-kheo thành tựu Diệt thọ tưởng định?

– Này Hiền giả, vật chết, mạng chung này, thân

MƯỜI HAI DUYÊN                                     939

hành của nó chấm dứt, dừng lại, khẩu hành chấm dứt,
dừng lại, tâm hành chấm dứt, dừng lại, tuổi thọ diệt
tận, hơi nóng tiêu diệt, các căn bị bại hoại. Còn vị
Tỷ-kheo thành tựu Diệt thọ tưởng định, thì thân hành
của vị này được chấm dứt, được dừng lại, khẩu hành
được chấm dứt, được dừng lại, tâm hành được chấm
dứt, được dừng lại, nhưng tuổi thọ không diệt tận,
hơi nóng không tiêu diệt, các căn được sáng suốt.
Này Hiền giả, như vậy là sự sai khác giữa vật chết,
mạng chung này với vị Tỷ-kheo thành tựu Diệt thọ
tưởng định.

– Này Hiền giả, có bao nhiêu duyên để chứng nhập tâm giải thoát bất khổ bất lạc?

– Này Hiền giả, có bốn duyên để chứng nhập tâm giải thoát bất khổ bất lạc. Ở đây, này Hiền giả, vị Tỷ-kheo xả lạc, xả khổ, diệt hỷ ưu đã cảm thọ trước, chứng và trú Thiền thứ tư, không khổ, không lạc, xả niệm thanh tịnh. Này Hiền giả, do bốn duyên này mà chứng nhập tâm giải thoát bất khổ bất lạc.

– Này Hiền giả, có bao nhiêu duyên để chứng nhập vô tướng tâm giải thoát?

– Này Hiền giả, có hai duyên để chứng nhập vô tướng tâm giải thoát: không có tác ý nhất thiết tướng và tác ý vô tướng giới. Này Hiền giả, do hai

MƯỜI HAI DUYÊN                                    940

duyên này mà chứng nhập vô tướng tâm giải thoát.

– Này Hiền giả, có bao nhiêu duyên để an trú vô tướng tâm giải thoát?

– Này Hiền giả, có ba duyên để an trú vô tướng
tâm giải thoát: không tác ý nhất thiết tướng, tác ý
vô tướng giới, và một sự sửa soạn trước. Này Hiền
giả, do ba duyên này mà an trú vô tướng tâm giải
thoát.

– Này Hiền giả, có bao nhiêu duyên để xuất khởi vô tướng tâm giải thoát?

– Này Hiền giả, có hai duyên để xuất khởi vô
tướng tâm giải thoát: tác ý nhất thiết tướng và
không tác ý vô tướng giới. Này Hiền giả, do hai
duyên này mà xuất khởi vô tướng tâm giải thoát.

– Này Hiền giả, vô lượng tâm giải thoát này, vô
sở hữu tâm giải thoát này, không tâm giải thoát này
và vô tướng tâm giải thoát này, những pháp này
nghĩa sai biệt và danh sai biệt, hay nghĩa đồng nhất
và danh sai biệt?

– Này Hiền giả, vô lượng tâm giải thoát, vô sở hữu tâm giải thoát, không tâm giải thoát và vô tướng tâm giải thoát này, có một pháp môn, này Hiền giả,

MƯỜI HAI DUYÊN                                    941

do pháp môn này, các pháp ấy nghĩa sai biệt và danh
sai biệt. Và này Hiền giả, lại có một pháp môn, do
pháp môn này, các pháp ấy có nghĩa đồng nhất và
danh sai biệt.

Này Hiền giả, thế nào là có pháp môn, do pháp môn này các pháp ấy có nghĩa sai khác và có danh sai khác?

Ở đây, này Hiền giả, vị Tỷ-kheo an trú biến mãn
một phương với tâm câu hữu với từ, cũng vậy
phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy
phương thứ tư. Như vậy, cùng khắp thế giới, trên,
dưới, bề ngang, hết thảy phương xứ, cùng khắp vô
biên giới, vị ấy an trú biến mãn với tâm câu hữu với
từ, quảng đại, vô biên, không hận, không sân. Với
tâm câu hữu với bi... với tâm câu hữu với hỷ... an trú
biến mãn một phương với tâm câu hữu với xả, cũng
vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng
vậy phương thứ tư. Như vậy, cùng khắp thế giới,
trên, dưới, bề ngang, hết thảy phương xứ, cùng khắp
vô biên giới, vị ấy an trú biến mãn với tâm câu hữu
với xả, quảng đại, vô biên, không hận, không sân.
Như vậy, này Hiền giả, gọi là vô lượng tâm giải
thoát.

Và này Hiền giả, thế nào là vô sở hữu tâm giải

MƯỜI HAI DUYÊN                                      942

thoát? Ở đây, này Hiền giả, vị Tỷ-kheo vượt lên mọi
Thức vô biên xứ, nghĩ rằng: "Không có vật gì" chứng
và trú Vô sở hữu xứ. Như vậy, này Hiền giả, gọi là
Vô sở hữu tâm giải thoát.

Và này Hiền giả, thế nào là không tâm giải
thoát? Ở đây, này Hiền giả, vị Tỷ-kheo đi đến khu
rừng, hay đi đến gốc cây, hay đi đến chỗ nhà trống
và suy nghĩ như sau: "Đây trống không, không có tự
ngã hay không có ngã sở". Như vậy, này Hiền giả,
gọi là không tâm giải thoát.

Và này Hiền giả, thế nào là vô tướng tâm giải
thoát? Ở đây, này Hiền giả, vị Tỷ-kheo không tác ý
với nhất thiết tướng, đạt và an trú vô tướng tâm định.
Như vậy, này Hiền giả, gọi là vô tướng tâm giải
thoát.

Như vậy là có pháp môn và do pháp môn này những pháp ấy nghĩa sai biệt và danh sai biệt.

Và này Hiền giả, thế nào là có pháp môn và do pháp môn này các pháp ấy có nghĩa đồng nhất nhưng danh sai biệt?

Tham, này Hiền giả, là nguyên nhân của hạn lượng; sân là nguyên nhân của hạn lượng; si là nguyên nhân của hạn lượng. Đối với vị Tỷ-kheo đã

MƯỜI HAI DUYÊN                                      943

đoạn trừ các lậu hoặc và tham, sân, si này đã được chặt tận gốc như thân cây tala được chặt tận gốc, khiến chúng không thể tái sanh trong tương lai. Này Hiền giả, khi nào các tâm giải thoát là vô lượng, thì bất động tâm giải thoát được gọi là tối thượng đối với các tâm giải thoát ấy, và bất động tâm giải thoát không có tham, không có sân, không có si.

Tham, này Hiền giả, là một vật gì (chướng ngại), sân là một vật gì (chướng ngại), si là một vật gì (chướng ngại). Đối với vị Tỷ-kheo đã đoạn trừ các lậu hoặc, thì tham, sân, si này đã được chặt tận gốc, như thân cây tala được chặt tận gốc, khiến chúng không thể tái sanh trong tương lai. Này Hiền giả, khi nào các tâm giải thoát là vô sở hữu, thì bất động tâm giải thoát được gọi là tối thượng đối với các tâm giải thoát ấy, và bất động tâm giải thoát ấy không có tham, không có sân, không có si.

Tham, này Hiền giả, là nhân tạo ra tướng, sân là nhân tạo ra tướng, si là nhân tạo ra tướng. Đối với vị Tỷ-kheo đã đoạn trừ các lậu hoặc, thì tham, sân, si này được chặt tận gốc, như thân cây tala được chặt tận gốc, khiến chúng không thể tái sanh trong tương lai. Này Hiền giả, khi nào các tâm giải thoát là vô tướng, thì bất động tâm giải thoát được gọi là tối thượng đối với các tâm giải thoát ấy, và bất động

MƯỜI HAI DUYÊN                                      944

tâm giải thoát này không có tham, không có sân, không có si.

Như vậy, này Hiền giả, là pháp môn này, những pháp ấy là đồng nghĩa nhưng danh sai biệt.

Tôn giả Sariputta thuyết giảng như vậy. Tôn giả Mahakotthita hoan hỷ, tín thọ lời Tôn giả Sariputta dạy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    945

85    Vô minh - Vô minh diệt, Minh sanh - Kinh SỢ HÃI VÀ KHIẾP ĐẢM – 4 Trung I, 41

KINH SỢ HÃI VÀ KHIẾP ĐẢM (Bhayabherava suttam) – Bài kinh số 4 – Trung I, 41

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Savatthi (Xá-vệ), tại
Jetavana (Kỳ-đà Lâm), vườn ông Anathapindika
(Cấp Cô Độc). Rồi Bà-la-môn Janussoni đến chỗ
Thế Tôn ở, khi đến xong, nói lên những lời chào đón
hỏi thăm với Thế Tôn, sau khi nói lên những lời chào
đón hỏi thăm thân hữu, rồi ngồi xuống một bên. Ngồi
xuống một bên, Bà-la-môn Janussoni bạch Thế Tôn:

- Tôn giả Gotama, có những Thiện nam tử, vì lòng tin Tôn giả Gotama, đã xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Đối với những vị này, Tôn giả Gotama là vị lãnh đạo. Đối với những vị này, Tôn giả Gotama giúp ích rất nhiều. Đối với những vị này, Tôn giả Gotama là vị khích lệ sách tấn. Các vị này chấp nhận tuân theo quan điểm của Tôn giả Gotama.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     946

– Này Bà-la-môn, thật sự là vậy. Này Bà-la-
môn, thật sự là vậy. Này Bà-la-môn, có những Thiện
nam tử, vì lòng tin nơi Ta, đã xuất gia, từ bỏ gia đình,
sống không gia đình. Ta là vị lãnh đạo của họ. Ta đã
giúp ích rất nhiều cho họ. Ta là vị khích lệ sách tấn
cho họ. Và các vị này chấp nhận tuân theo quan điểm
của Ta.

– Tôn giả Gotama, thật khó kham nhẫn những
trú xứ xa vắng trong rừng núi hoang vu! Thật khó
khăn đời sống viễn ly! Thật khó thưởng thức đời
sống độc cư! Con nghĩ rằng rừng núi làm rối loạn
tâm trí vị Tỷ-kheo chưa chứng Thiền định.

– Này Bà-la-môn, thật sự là vậy. Này Bà-la-
môn, thật sự là vậy. Này Bà-la-môn, thật khó kham
nhẫn những trú xứ xa vắng trong rừng núi hoang vu!
Thật khó khăn, đời sống viễn ly! Thật khó thưởng
thức đời sống độc cư! Ta nghĩ rằng rừng núi làm rối
loạn tâm trí vị Tỷ-kheo chưa chứng Thiền định.

– Này Bà-la-môn, xưa kia khi Ta chưa chứng
ngộ chánh đẳng giác, khi còn là Bồ-tát, Ta nghĩ như
sau: "Thật khó kham nhẫn những trú xứ xa vắng,
trong rừng núi hoang vu! Thật khó khăn, đời sống
viễn ly! Thật khó thưởng thức đời sống độc cư! Ta
nghĩ rằng rừng núi làm rối loạn tâm trí vị Tỷ-kheo

MƯỜI HAI DUYÊN                                        947

chưa chứng Thiền định!" Này Bà-la-môn, rồi Ta suy nghĩ: "Những Sa-môn hay Bà-la-môn nào, thân nghiệp không thanh tịnh, sống tại các trú xứ xa vắng, trong rừng núi hoang vu, do nguyên nhân nhiễm trước, thân nghiệp không thanh tịnh, những Tôn giả Sa-môn hay Bà-la-môn ấy chắc chắn làm cho sợ hãi, khiếp đảm, bất thiện khởi lên. Ta không có thân nghiệp không thanh tịnh, sống tại các trú xứ xa vắng, trong rừng núi hoang vu. Thân nghiệp Ta thanh tịnh. Ta là một trong những bậc Thánh, với thân nghiệp thanh tịnh, sống tại các trú xứ xa vắng, trong rừng núi hoang vu". Này Bà-la-môn, Ta tự quán sát thân nghiệp hoàn toàn thanh tịnh này, tự cảm thấy lòng tự tin được xác chứng hơn, khi sống trong rừng núi.

Này Bà-la-môn, tùy thuộc vấn đề này, Ta suy nghĩ như sau: "Những Sa-môn, hay Bà-la-môn nào, có khẩu nghiệp không thanh tịnh... (như trên)... có ý nghiệp không thanh tịnh... (như trên)... có mạng sống không thanh tịnh sống tại các trú xứ xa vắng, trong rừng núi hoang vu, do nguyên nhân nhiễm trước mạng sống không thanh tịnh, những Tôn giả Sa-môn hay Bà-la-môn ấy chắc chắn làm cho sợ hãi, khiếp đảm, bất thiện khởi lên. Ta không có mạng sống không thanh tịnh, sống tại các trú xứ xa vắng, trong rừng núi hoang vu. Mạng sống Ta thanh tịnh. Ta là một trong những bậc Thánh, với mạng sống thanh

MƯỜI HAI DUYÊN                                     948

tịnh, sống tại các trú xứ xa vắng, trong rừng núi hoang vu". Này Bà-la-môn, Ta tự quán sát mạng sống hoàn toàn thanh tịnh này, tự cảm thấy lòng tự tin được xác chứng hơn, khi sống trong rừng núi.

Này Bà-la-môn, tùy thuộc vấn đề này, Ta suy
nghĩ như sau: "Những Sa-môn hay Bà-la-môn nào
tham dục, có ái dục cường liệt, sống tại các trú xứ xa
vắng, trong rừng núi hoang vu, do nguyên nhân
nhiễm trước tham dục, có ái dục cường liệt, những
Tôn giả Sa-môn hay Bà-la-môn ấy chắc chắn làm
cho sợ hãi, khiếp đảm, bất thiện khởi lên. Ta không
có tham dục, ái dục cường liệt, sống tại các trú xứ xa
vắng trong rừng núi hoang vu. Ta không có tham
dục, Ta là một trong những bậc Thánh, không có
tham dục, sống tại các trú xứ xa vắng, trong rừng núi
hoang vu". Này Bà-la-môn, Ta tự quán sát Ta không
có tham dục như vậy, tự cảm thấy lòng tự tin được
xác chứng hơn, khi sống trong rừng núi.

Này Bà-la-môn, tùy thuộc vấn đề này, Ta suy nghĩ như sau: "Những Sa-môn hay Bà-la-môn nào có tâm sân hận ác ý, sống tại các trú xứ xa vắng, trong rừng núi hoang vu, do nguyên nhân nhiễm trước, có tâm sân hận ác ý, những Tôn giả Sa-môn hay Bà-la- môn ấy chắc chắn làm cho sợ hãi, khiếp đảm, bất thiện khởi lên. Ta không có tâm sân hận, ác ý, sống

MƯỜI HAI DUYÊN                                      949

tại các trú xứ xa vắng trong rừng núi hoang vu. Ta có
từ tâm. Ta là một trong những bậc Thánh có từ tâm,
sống tại các trú xứ xa vắng, trong rừng núi hoang
vu". Này Bà-la-môn, Ta tự quán sát Ta có từ tâm như
vậy, Ta cảm thấy lòng tự tin được xác chứng hơn,
khi sống trong rừng núi.

Này Bà-la-môn, tùy thuộc vấn đề này, Ta suy
nghĩ như sau: "Những Sa-môn hay Bà-la-môn nào bị
hôn trầm thụy miên chi phối, sống tại các trú xứ xa
vắng, trong rừng núi hoang vu, do nguyên nhân
nhiễm trước bị hôn trầm thụy miên chi phối, những
Tôn giả Sa-môn hay Bà-la-môn ấy chắc chắn làm
cho sợ hãi, khiếp đảm, bất thiện khởi lên. Ta không
bị hôn trầm thụy miên chi phối, sống tại các trú xứ
xa vắng, trong rừng núi hoang vu. Ta không có hôn
trầm thụy miên. Ta là một trong những bậc Thánh
không có hôn trầm thụy miên, sống tại các trú xứ xa
vắng, trong rừng núi hoang vu". Này Bà-la-môn, Ta
tự quán sát Ta không có hôn trầm thụy miên như vậy,
tự cảm thấy lòng tự tin được xác chứng hơn, khi sống
trong rừng núi.

Này Bà-la-môn, tùy thuộc vấn đề này, Ta suy
nghĩ như sau: "Những Sa-môn hay Bà-la-môn nào
dao động, tâm không an tịnh, sống tại các trú xứ xa
vắng, trong rừng núi hoang vu, do nguyên nhân

MƯỜI HAI DUYÊN                                     950

nhiễm trước bị dao động, tâm không an tịnh, những
Tôn giả Sa-môn hay Bà-la-môn ấy chắc chắn làm
cho sợ hãi, khiếp đảm, bất thiện khởi lên. Ta không
có dao động, tâm không phải không an tịnh, sống tại
các trú xứ xa vắng, trong rừng núi hoang vu. Ta
không có dao động, tâm được an tịnh. Ta là một
trong những bậc Thánh không có dao động, tâm
được an tịnh, sống tại các trú xứ xa vắng, trong rừng
núi hoang vu". Này Bà-la-môn, Ta tự quán sát tâm
Ta được an tịnh như vậy, tự cảm thấy lòng tự tin
được xác chứng hơn, khi sống trong rừng núi.

Này Bà-la-môn, tùy thuộc vấn đề này, Ta suy
nghĩ như sau: "Những Sa-môn hay Bà-la-môn nào
nghi hoặc, do dự, sống tại các trú xứ xa vắng, trong
rừng núi hoang vu, do nguyên nhân nhiễm trước nghi
hoặc, do dự, những Tôn giả Sa-môn hay Bà-la-môn
ấy chắc chắn làm cho sợ hãi, khiếp đảm, bất thiện
khởi lên. Ta không có nghi hoặc, do dự, sống tại các
trú xứ xa vắng, trong rừng núi hoang vu. Ta diệt trừ
được do dự. Ta là một trong những bậc Thánh diệt
trừ được nghi hoặc, sống tại các trú xứ xa vắng, trong
rừng núi hoang vu". Này Bà-la-môn, Ta tự quán sát
tâm Ta diệt trừ được nghi hoặc như vậy, tự cảm thấy
lòng tự tin được xác chứng hơn, khi sống trong rừng
núi.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      951

Này Bà-la-môn, tùy thuộc vấn đề này, Ta suy
nghĩ như sau: "Những Sa-môn hay Bà-la-môn nào
khen mình, chê người sống tại các trú xứ xa vắng,
trong rừng núi hoang vu, do nguyên nhân nhiễm
trước khen mình, chê người, những Tôn giả Sa-môn
hay Bà-la-môn ấy chắc chắn làm cho sợ hãi, khiếp
đảm, bất thiện khởi lên. Ta không có khen mình, chê
người, sống tại các trú xứ xa vắng, trong rừng núi
hoang vu. Ta không có khen mình, không có chê
người, Ta là một trong những bậc Thánh không có
khen mình, không có chê người, sống tại các trú xứ
xa vắng, trong rừng núi hoang vu". Này Bà-la-môn,
Ta tự quán sát tâm Ta không có khen mình, không
có chê người như vậy, tự cảm thấy lòng tự tin được
xác chứng hơn, khi sống trong rừng núi.

Này Bà-la-môn, tùy thuộc vấn đề này, Ta suy nghĩ như sau: "Những Sa-môn hay Bà-la-môn nào run rẩy, sợ hãi sống tại các trú xứ xa vắng, trong rừng núi hoang vu, do nguyên nhân nhiễm trước run rẩy, sợ hãi, những Tôn giả Sa-môn hay Bà-la-môn ấy chắc chắn làm cho sợ hãi, khiếp đảm, bất thiện khởi lên. Ta không có run rẩy, sợ hãi, sống tại các trú xứ xa vắng, trong rừng núi hoang vu. Ta không có lông tóc dựng ngược, sống tại các trú xứ xa vắng, trong rừng núi hoang vu". Này Bà-la-môn, Ta tự quán sát Ta không có lông tóc dựng ngược, Ta là một trong

MƯỜI HAI DUYÊN                                     952

những bậc Thánh, không có lông tóc dựng ngược như vậy, tự cảm thấy lòng tự tin được xác chứng hơn, khi sống trong rừng núi.

Này Bà-la-môn, tùy thuộc vấn đề này, Ta suy
nghĩ như sau: "Những Sa-môn hay Bà-la-môn nào
ham muốn lợi dưỡng, cung kính, danh vọng, sống tại
các trú xứ xa vắng, trong rừng núi hoang vu, do
nguyên nhân nhiễm trước ham muốn lợi dưỡng, cung
kính, danh vọng, những Tôn giả Sa-môn hay Bà-la-
môn ấy chắc chắn làm cho sợ hãi, khiếp đảm, bất
thiện khởi lên. Ta không có ham muốn lợi dưỡng,
cung kính, danh vọng, sống tại các trú xứ xa vắng,
trong rừng núi hoang vu. Ta là người ít dục. Ta là
một trong những bậc Thánh ít dục, sống tại các trú
xứ xa vắng, trong rừng núi hoang vu". Này Bà-la-
môn, Ta tự quán sát Ta là người ít dục như vậy, tự
cảm thấy lòng tự tin được xác chứng hơn, khi sống
trong rừng núi.

Này Bà-la-môn, tùy thuộc vấn đề này, Ta suy
nghĩ như sau: "Những Sa-môn hay Bà-la-môn nào
biếng nhác, kém tinh tấn, sống tại các trú xứ xa vắng,
trong rừng núi hoang vu, do nguyên nhân nhiễm
trước biếng nhác, kém tinh tấn, những Tôn giả Sa-
môn hay Bà-la-môn ấy chắc chắn làm cho sợ hãi,
khiếp đảm, bất thiện khởi lên. Ta không có biếng

MƯỜI HAI DUYÊN                                      953

nhác, kém tinh tấn, sống tại các trú xứ xa vắng, trong
rừng núi hoang vu. Ta siêng năng, tinh tấn. Ta là một
trong những bậc Thánh siêng năng, tinh tấn, sống tại
các trú xứ xa vắng, trong rừng núi hoang vu". Này
Bà-la-môn, Ta tự quán sát Ta siêng năng, tinh tấn
như vậy, tự cảm thấy lòng tự tin được xác chứng hơn,
khi sống trong rừng núi.

Này Bà-la-môn, tùy thuộc vấn đề này, Ta suy
nghĩ như sau: "Những Sa-môn hay Bà-la-môn nào
thất niệm, không tỉnh giác, sống tại các trú xứ xa
vắng, trong rừng núi hoang vu, do nguyên nhân
nhiễm trước thất niệm, không tỉnh giác, những Tôn
giả Sa-môn hay Bà-la-môn ấy chắc chắn làm cho sợ
hãi, khiếp đảm, bất thiện khởi lên. Ta không có thất
niệm, không phải không tỉnh giác, sống tại các trú xứ
xa vắng, trong rừng núi hoang vu. Ta an trú niệm. Ta
là một trong những bậc Thánh an trú niệm, sống tại
các trú xứ xa vắng, trong rừng núi hoang vu". Này
Bà-la-môn, Ta quán sát Ta an trú niệm như vậy, tự
cảm thấy lòng tự tin được xác chứng hơn, khi sống
trong rừng núi.

Này Bà-la-môn, tùy thuộc vấn đề này, Ta suy
nghĩ như sau: "Những Sa-môn hay Bà-la-môn nào
không định tĩnh, tâm bị tán loạn, sống tại các trú xứ
xa vắng, trong rừng núi hoang vu, do nguyên nhân

MƯỜI HAI DUYÊN                                      954

nhiễm trước không định tĩnh, tâm bị tán loạn, những Tôn giả Sa-môn hay Bà-la-môn ấy chắc chắn làm cho sợ hãi, khiếp đảm, bất thiện khởi lên. Ta được định tĩnh, tâm không bị tán loạn sống tại các trú xứ xa vắng, trong rừng núi hoang vu. Ta thành tựu định tâm. Ta là một trong những bậc Thánh thành tựu định tâm, sống tại các trú xứ xa vắng, trong rừng núi hoang vu". Này Bà-la-môn, Ta tự quán sát Ta thành tựu định tâm như vậy, tự cảm thấy lòng tự tin được xác chứng hơn, khi sống trong rừng núi.

Này Bà-la-môn, tùy thuộc vấn đề này, Ta suy nghĩ như sau: "Những Sa-môn hay Bà-la-môn nào liệt tuệ, đần độn, sống tại các trú xứ xa vắng, trong rừng núi hoang vu. Do nguyên nhân nhiễm trước liệt tuệ, đần độn, những Tôn giả Sa-môn hay Bà-la-môn ấy chắc chắn làm cho sợ hãi, khiếp đảm, bất thiện khởi lên. Ta không có liệt tuệ, đần độn, sống tại các trú xứ xa vắng, trong rừng núi hoang vu. Ta thành tựu trí tuệ. Ta là một trong những bậc Thánh thành tựu trí tuệ, sống tại các trú xứ xa vắng, trong rừng núi hoang vu". Này Bà-la-môn, Ta tự quán sát Ta thành tựu trí tuệ như vậy, tự cảm thấy lòng tự tin được xác chứng hơn, khi sống trong rừng núi.

Này Bà-la-môn, tùy thuộc vấn đề này, Ta suy nghĩ như sau: "Trong những đêm được biết đến,

MƯỜI HAI DUYÊN                                     955

được xác định, đêm mười bốn, đêm mười lăm, đêm
mồng tám mỗi nửa tháng, trong những đêm như vậy,
Ta hãy đến ở tại các trú xứ hãi hùng, lông tóc dựng
ngược, như tự miếu tại các thảo viên, tự miếu tại các
rừng núi, tự miếu tại các cây cối, để Ta có thể thấy
sự sợ hãi khiếp đảm ấy".

Này Bà-la-môn, sau một thời gian, trong những đêm được biết đến, được xác định, đêm mười bốn, đêm mười lăm, đêm mồng tám mỗi nữa tháng, trong những đêm như vậy, Ta đến ở tại các trú xứ hãi hùng, lông tóc dựng ngược như vậy, như tự miếu tại các thảo viên, tự miếu tại các rừng núi, tự miếu tại các cây cối. Này Bà-la-môn, trong khi ta ở tại các chỗ ấy, một con thú có thể đến, hay một con công làm rơi một cành cây, hay gió làm rung động các lá rơi; Ta khởi lên ý nghĩ: "Nay sự sợ hãi khiếp đảm ấy đã đến!". Này Bà-la-môn, rồi Ta suy nghĩ: "Sao Ta ở đây, chỉ để mong đợi sự sợ hãi khiếp đảm chớ không gì khác? Trong bất cứ hành vi cử chỉ nào của Ta mà sợ hãi khiếp đảm ấy đến, trong hành vi cử chỉ ấy, Ta hãy trừ diệt sợ hãi khiếp đảm ấy".

– Này Bà-la-môn trong khi Ta đi kinh hành qua lại mà sợ hãi khiếp đảm ấy đến, thì này Bà-la- môn, Ta không đứng, Ta không ngồi, Ta

MƯỜI HAI DUYÊN                                      956

không nằm, nhưng Ta trừ diệt sợ hãi khiếp
đảm ấy trong khi Ta đi kinh hành qua lại.
– Này Bà-la-môn, trong khi Ta đang đứng mà
sự sợ hãi khiếp đảm ấy đến, thì này Bà-la-
môn, Ta không kinh hành qua lại, Ta không
ngồi, Ta không nằm, nhưng Ta trừ diệt sợ hãi
khiếp đảm ấy trong khi Ta đang đứng.
– Này Bà-la-môn, trong khi Ta đang ngồi mà sợ
hãi khiếp đảm ấy đến, thì này Bà-la-môn, Ta
không nằm, Ta không đứng, Ta không kinh
hành qua lại, nhưng Ta trừ diệt sợ hãi khiếp
đảm ấy trong khi Ta đang ngồi.
– Này Bà-la-môn, trong khi Ta đang nằm mà sợ
hãi khiếp đảm ấy đến, thì này Bà-la-môn, Ta
không ngồi, Ta không đứng, Ta không kinh
hành qua lại, nhưng Ta trừ diệt sợ hãi khiếp
đảm ấy trong khi Ta đang nằm.

Này Bà-la-môn, có một số Sa-môn, Bà-la-môn
nghĩ rằng ngày giống như đêm, nghĩ rằng đêm giống
như ngày. Như vậy, Ta nói rằng những Sa-môn, Bà-
la-môn ấy sống trong si ám.

Này Bà-la-môn, Ta nghĩ rằng đêm là đêm, nghĩ rằng ngày là ngày. Này Bà-la-môn, ai nói một cách chơn chánh sẽ nói như sau: "Vị hữu tình nào không có si ám, sinh ra ở đời vì hạnh phúc cho muôn loài,

MƯỜI HAI DUYÊN                                   957

vì an lạc cho muôn loài, vì lòng thương tưởng cho
đời, vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho loài Trời
và loài Người. Vị ấy khi nói một cách chân chánh về
Ta sẽ nói như sau: "Là vị hữu tình không có si ám,
sinh ra ở đời vì hạnh phúc cho muôn loài, vì an lạc
cho muôn loài, vì lòng thương tưởng cho đời, vì lợi
ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho loài Trời và loài
Người".

Này Bà-la-môn, Ta tinh cần, tinh tấn, không lười biếng. Ta an trú chánh niệm, không có loạn, thân được khinh an, không có dao động, tâm được định tĩnh, chuyên nhất. Này Bà-la-môn, Ta ly dục, ly các ác pháp, chứng và trú Thiền thứ nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, với tầm với tứ. Diệt tầm, diệt tứ, Ta chứng và trú Thiền thứ hai, một trạng thái hỷ lạc do định sanh, không tầm, không tứ, nội tỉnh nhất tâm. Ly hỷ trú xả, chánh niệm tỉnh giác, thân cảm sự lạc thọ mà các bậc Thánh gọi là xả niệm lạc trú, Ta chứng và an trú Thiền thứ ba. Xả lạc và xả khổ, diệt hỷ ưu đã cảm thọ trước, Ta chứng và an trú Thiền thứ tư, không khổ không lạc, xả niệm thanh tịnh.

Với tâm định tĩnh, thuần tịnh, không cấu nhiễm, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, bình thản như vậy, Ta dẫn tâm, hướng tâm đến túc mạng trí. Ta nhớ đến các đời sống quá khứ, như

MƯỜI HAI DUYÊN                                      958

một đời, hai đời, ba đời, bốn đời, năm đời, mười đời, hai mươi đời, ba mươi đời, bốn mươi đời, năm mươi đời, một trăm đời, hai trăm đời, một ngàn đời, một trăm ngàn đời, nhiều hoại kiếp, nhiều thành kiếp, nhiều hoại và thành kiếp. Ta nhớ rằng: "Tại chỗ kia, Ta có tên như thế này, dòng họ như thế này, giai cấp như thế này, các món ăn như thế này, thọ khổ lạc như thế này, tuổi thọ đến mức như thế này. Sau khi chết tại chỗ kia, Ta được sanh ra tại chỗ này. Tại chỗ này, Ta có tên như thế này, dòng họ như thế này, giai cấp như thế này, các món ăn như thế này, thọ khổ lạc như thế này, tuổi thọ đến mức như thế này. Sau khi chết tại chỗ này, Ta được sanh ra ở đây". Như vậy Ta nhớ đến nhiều đời sống quá khứ cùng với các nét đại cương và các chi tiết. Này Bà-la-môn, trong đêm canh đầu Ta chứng được minh thứ nhất, vô minh diệt, minh sanh; bóng tối diệt, ánh sáng sanh, trong khi Ta sống không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần.

Với tâm định tĩnh, thuần tịnh, không cấu nhiễm, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, bình thản như vậy, Ta dẫn tâm, hướng tâm đến sanh tử trí về chúng sanh. Ta với thiên nhãn thuần tịnh siêu nhân, thấy sự sống và sự chết của chúng sanh. Ta tuệ tri rằng, chúng sanh người hạ liệt, kẻ cao sang, người đẹp đẽ, kẻ thô xấu, người may mắn, kẻ bất hạnh, đều do hạnh nghiệp của họ. Những chúng

MƯỜI HAI DUYÊN                                       959

sanh làm những ác hạnh về thân, ác hạnh về lời nói, ác hạnh về ý, phỉ báng các bậc Thánh, theo tà kiến, tạo các nghiệp theo tà kiến. Những người này, sau khi thân hoại mạng chung, phải sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Còn những chúng sanh nào thành tựu những thiện hạnh về thân, thành tựu những thiện hạnh về lời nói, thành tựu những thiện hạnh về ý, không phỉ báng các bậc Thánh, theo chánh kiến, tạo các nghiệp theo chánh kiến, những người này, sau khi thân hoại mạng chung, được sanh lên các thiện thú, cõi Trời, trên đời này. Như vậy với thiên nhãn thuần tịnh siêu nhân, Ta thấy sự sống chết của chúng sanh. Ta tuệ tri rằng, chúng sanh, người hạ liệt, kẻ cao sang, người đẹp đẽ, kẻ thô xấu, người may mắn, kẻ bất hạnh, đều do hạnh nghiệp của họ. Này Bà-la-môn, trong đêm canh giữa, Ta chứng được minh thứ hai, vô minh diệt, minh sanh; bóng tối diệt, ánh sáng sanh, trong khi Ta sống không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần.

Với tâm định tĩnh, thuần tịnh, không cấu nhiễm, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, bình thản như vậy, Ta dẫn tâm, hướng tâm đến lậu tận trí. Ta thắng tri như thật: "Đây là khổ", thắng tri như thật: "Đây là nguyên nhân của khổ", thắng tri như thật: "Đây là khổ diệt", thắng tri như thật: "Đây là con đường đưa đến khổ diệt", thắng tri như thật:

MƯỜI HAI DUYÊN                                       960

"Đây là những lậu hoặc", thắng tri như thật: "Đây là nguyên nhân các lậu hoặc", thắng tri như thật: "Đây là các lậu hoặc diệt", thắng tri như thật: "Đây là con đường đưa đến các lậu hoặc diệt". Nhờ biết như vậy, nhờ thấy như vậy, tâm của Ta thoát khỏi dục lậu, thoát khỏi hữu lậu, thoát khỏi vô minh lậu. Đối với tự thân đã giải thoát như vậy, khởi lên trí hiểu biết: Ta đã giải thoát. Ta đã thắng tri: "Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa". Này Bà-la-môn, trong đêm canh ba, Ta chứng được minh thứ ba, vô minh diệt, minh sanh; bóng tối diệt, ánh sáng sanh, trong khi Ta sống không phóng dật nhiệt tâm tinh cần.

Này Bà-la-môn, Ông có thể có tư tưởng như
sau: "Nay Sa-môn Gotama chưa diệt trừ tham, chưa
diệt trừ sân, chưa diệt trừ si, nên sống tại các trú xứ
xa vắng, trong rừng núi hoang vu". Này Bà-la-môn,
chớ có hiểu như vậy. Do Ta quán sát hai mục đích
mà Ta sống tại các trú xứ xa vắng, trong rừng núi
hoang vu: Tự thấy sự hiện tại lạc trú và vì lòng
thương tưởng chúng sanh trong tương lai.

– Chúng sanh trong tương lai được Tôn giả
Gotama thương tưởng, vì Tôn giả là bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác. Thật vi diệu thay, Tôn giả
Gotama! Thật vi diệu thay, Tôn giả Gotama!... Như

MƯỜI HAI DUYÊN                                       961

người dựng đứng lại những gì bị quăng xuống, phơi
bày ra những gì bị che kín, chỉ đường cho người bị
lạc hướng, đem đèn sáng vào trong bóng tối để
những ai có mắt có thể thấy sắc. Cũng vậy, Chánh
pháp đã được Tôn giả Gotama dùng nhiều phương
tiện trình bày giải thích. Con quy y Tôn giả Gotama,
quy y Pháp và quy y Tỷ-kheo Tăng. Mong Tôn giả
Gotama nhận con làm đệ tử; từ này trở đi cho đến
mạng chung, con trọn đời quy ngưỡng.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    962

86     Vô minh - Vô minh duyên Hành - Kinh Bhuumija – Tương II, 71

Bhùmija – Tương II, 71

1)...Trú ở Sàvatthi.

2) Rồi Tôn giả Bhùmija, vào buổi chiều, từ chỗ độc cư Thiền tịnh đứng đậy, đi đến Tôn giả Sàriputta; sau khi đến nói lên với Tôn giả Sàriputta những lời chào đón hỏi thăm; sau khi nói lên những lời chào đón hỏi thăm thân hữu, liền ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, Tôn giả Bhùmija thưa Tôn giả Sàriputta:

3) - Hiền giả Sàruputta, có những Sa-môn, Bà-la-
môn chủ trương về nghiệp, tuyên bố khổ lạc do tự
mình làm. Hiền giả Sàruputta, lại có những Sa-môn,
Bà-la-môn chủ trương về nghiệp, tuyên bố khổ lạc
do người khác làm. Hiền giả Sariputta, lại có những
Sa-môn, Bà-la-môn chủ trương về nghiệp, tuyên bố
khổ lạc do tự mình làm và do người khác làm. Hiền
giả Sàriputta, lại có những Sa-môn, Bà-la-môn chủ
trương về nghiệp, tuyên bố khổ lạc không do tự mình
làm, không do người khác làm, khổ lạc do tự nhiên
sanh.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     963

4) Ở đây, này Hiền giả Sàriputta, Thế Tôn thuyết như
thế nào, tuyên bố như thế nào? Và chúng tôi trả lời
như thế nào để đáp đúng lời Thế Tôn tuyên bố; chúng
tôi không xuyên tạc Thế Tôn không đúng sự thật;
pháp chúng tôi trả lời là thuận pháp; và không một
vị đồng pháp nào có muốn cật vấn không tìm được
lý do để chỉ trích?

5) - Này Hiền giả, Thế Tôn đã nói lạc khổ do duyên mà sanh? Do duyên gì? Do duyên xúc. Nói như vậy là đáp đúng lời Thế Tôn tuyên bố, không xuyên tạc Thế Tôn không đúng sự thật; pháp được trả lời là thuận pháp, và không một vị đồng pháp nào có muốn cật vấn cũng không tìm được lý do để chỉ trích.

6) Ở đây, này Hiền giả, các vị Sa-môn, Bà-la-môn nào chủ trương về nghiệp, tuyên bố lạc khổ do tự mình làm; lạc khổ ấy chính do duyên xúc. Các vị Sa- môn, Bà-la-môn nào... (như trên)... Các Sa-môn, Bà- la-môn nào chủ trương về nghiệp, tuyên bố là lạc khổ không do tự mình làm, không do người khác làm, lạc khổ do tự nhiên sanh; lạc khổ ấy chính do duyên xúc.

7) Ở đây, này Hiền giả, các Sa-môn, Bà-la-môn nào chủ trương về nghiệp, tuyên bố lạc khổ do tự mình làm, họ chắc chắn có thể tự cảm thọ không cần đến xúc; sự kiện như vậy không xảy ra. Các Sa-môn, Bà- la-môn nào...(như trên)... Các Sa-môn, Bà-la-môn

MƯỜI HAI DUYÊN                                    964

nào chủ trương về nghiệp, tuyên bố lạc khổ không do tự mình làm, không do người khác làm, lạc khổ do tự nhiên sanh, họ chắc chắn có thể tự cảm thọ không cần đến xúc; sự kiện như vậy không xảy ra.

8) Tôn giả Ananda được nghe chuyện này giữa Tôn giả Sàriputta với Tôn giả Bhùmija.

9) Rồi Tôn giả Ananda đi đến Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên.

Ngồi xuống một bên, Tôn giả Ananda đem tất cả câu chuyện xảy ra như thế nào giữa Tôn giả Sàriputta với Tôn giả Bhùmija bạch lên Thế Tôn.

10) - Lành thay, lành thay! Này Ananda, Sàriputta
trả lời như vậy là trả lời một cách chơn chánh. Này
Ananda, Ta nói rằng khổ là do duyên mà sanh. Do
duyên gì? Do duyên xúc. Nói như vậy là đáp đúng
lời Ta tuyên bố, không xuyên tạc Ta không đúng sự
thật; pháp được trả lời là thuận pháp và không một
vị đồng pháp nào cật vấn Ta có thể tìm được lý do để
chỉ trích.

11) Ở đây, này Ananda, những Sa-môn, Bà-la-môn nào chủ trương về nghiệp, tuyên bố lạc khổ do tự mình làm, lạc khổ ấy chính do duyên xúc. Những Sa- môn, Bà-la-môn nào... (như trên)... Những Sa-môn,

MƯỜI HAI DUYÊN                                    965

Bà-la-môn nào chủ trương về nghiệp, tuyên bố lạc
khổ không do tự mình làm, không do người khác
làm, khổ lạc do tự nhiên sanh; khổ lạc ấy chính do
duyên xúc.

12) Ở đây, này Ananda, những Sa-môn, Bà-la-môn nào chủ trương về nghiệp, tuyên bố lạc khổ do tự mình làm, họ chắc chắn có thể tự cảm thọ không cần đến xúc; sự kiện ấy không xảy ra. Những Sa-môn, Bà-la-môn nào... (như trên)... Những Sa-môn, Bà-la- môn nào chủ trương về nghiệp, tuyên bố lạc khổ không do tự mình làm, không do người khác làm, lạc khổ do tự nhiên sanh, họ chắc chắn có thể tự cảm thọ không cần đến xúc; sự kiện ấy không xảy ra.

13) -Này Ananda, chỗ nào có thân, do nhân thân tư niệm, thời nội thân khởi lên lạc khổ. Này Ananda, Chỗ nào có lời nói, do nhân khẩu tư niệm, thời nội thân khởi lên lạc khổ. Này Ananda, Chỗ nào có ý, do nhân ý tư niệm, thời nội thân khởi lên lạc khổ.

14) Này Ananda, do duyên vô minh, hoặc tự chúng ta làm các thân hành; do duyên ấy, nội thân khởi lên lạc khổ. Này Ananda, hoặc những người khác làm các thân hành; do duyên ấy, nội thân khởi lên lạc khổ. Này Ananda, hoặc với ý thức rõ ràng làm các thân hành, do duyên ấy, nội thân khởi lên lạc khổ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    966

Này Ananda, hoặc không với ý thức rõ ràng làm các thân hành; do duyên ấy, nội thân khởi lên lạc khổ.

15) Hoặc tự chúng ta, này Ananda, làm các khẩu
hành; do duyên ấy, nội thân khởi lên lạc khổ. Hoặc
những người khác này Ananda làm các khẩu hành;
do duyên ấy, nội thân khởi lên lạc khổ.

16) Hoặc với ý thức rõ ràng, này Ananda... (như
trên)... Hoặc không với ý thức rõ ràng, này Ananda,
làm các khẩu hành; do duyên ấy, nội thân khởi lên
lạc khổ.

17) Hoặc tự mình, này Ananda, làm các ý hành; do
duyên ấy, nội thân khởi lên lạc khổ. Hoặc những
người khác, này Ananda, làm các ý hành; do duyên
ấy, nội thân khởi lên lạc khổ.

18) Hoặc với ý thức rõ ràng, này Ananda... (như trên)

... Hoặc không với ý thức rõ ràng, này Ananda làm các ý hành; do duyên ấy, nội thân khởi lên lạc khổ.

19) - Này Ananda, trong sáu pháp này, đều bị vô minh chi phối.

Này Ananda, với ly tham, đoạn diệt hoàn toàn vô minh, thân ấy không có; do duyên ấy, nội thân khởi lên lạc khổ. Khẩu ấy không có; do duyên ấy, nội thân

MƯỜI HAI DUYÊN                                     967

khởi lên lạc khổ. Ý ấy không có; do duyên ấy, nội
thân khởi lên lạc khổ. Chúng không phải là đồng
ruộng, chúng không phải là căn cứ, chúng không
phải là xứ, chúng không phải là luận sự,; do duyên
ấy, nội thân khởi lên lạc khổ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                  968

87    Vô minh - Vô minh duyên Hành - Kinh Tư Lường – Tương II, 147

Tư Lường – Tương II, 147

1) Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Sàvatthi (Xá-vệ), Jetavana (Thắng Lâm), tại vườn ông Anàthapindika (Cấp Cô Độc).

2) Ở đấy Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo: - "Này các Tỷ- kheo".

- "Thưa vâng, bạch Thế Thế Tôn". Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn.

3) Thế Tôn nói như sau:

- Này các Tỷ-kheo, các Tỷ-kheo tư lường, phải tư lường như thế nào để chơn chánh diệt khổ một cách trọn vẹn?

- Bạch Thế Tôn, các pháp lấy Thế Tôn làm căn bản,
lấy Thế Tôn làm lãnh đạo, lấy Thế Tôn làm điểm tựa.
Lành thay, bạch Thế Tôn, nếu Thế Tôn nói lên ý
nghĩa của lời nói này. Sau khi nghe Thế Tôn thuyết
giảng, các Tỷ-kheo sẽ thọ trì.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   969

4) - Vậy này các Tỷ-kheo, hãy nghe và khéo suy nghiệm, Ta sẽ nói.

- Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

5) Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo đang tư
lường, tư lường như sau: "Sự đau khổ nhiều loại và
đa dạng này khởi lên trên đời như già và chết; sự
đau khổ này lấy gì làm nhân, lấy gì tập khởi, lấy gì
tác sanh, lấy gì làm hiện hữu? Do cái gì có mặt, già
chết hiện hữu? Do cái gì không có mặt, già chết
không hiện hữu?"

6) Tư lường như vậy, vị ấy biết như sau: "Sự đau khổ nhiều loại và đa dạng này khởi lên trên đời như già và chết, sự đau khổ này lấy sanh làm nhân, lấy sanh làm tập khởi, lấy sanh làm tác sanh, lấy sanh làm hiện hữu. Do sanh có mặt, già chết hiện hữu. Do sanh không có mặt, già chết không hiện hữu".

7) Và vị ấy biết già chết, biết già chết tập khởi, biết
già chết đoạn diệt, và vị ấy biết con đường thích ứng
đưa đến già chết đoạn diệt. Do thực hành như vậy, vị
ấy trở thành vị Tùy pháp hành.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       970

8) Này các Tỷ-kheo, vị ấy được gọi là vị Tỷ-kheo đã thực hành một cách trọn vẹn để chơn chánh đoạn tận khổ đau và đoạn diệt già chết.

9) Tư lường thêm nữa, vị ấy tư lường như sau: "Còn
hữu này, do cái gì làm nhân? Còn thủ này, do cái gì
làm nhân? Còn ái này, do cái gì làm nhân? Còn thọ
này, do cái gì làm nhân? Còn xúc này... Còn sáu xứ
này... Còn danh sắc này... Còn thức này... Còn các
hành này, do cái gì làm nhân, cái gì tập khởi, cái gì
tác sanh, cái gì làm hiện hữu? Do cái gì có mặt, các
hành hiện hữu? Do cái gì không có mặt các hành
không hiện hữu?"

10) Tư lường như vậy, vị ấy biết như sau: "Các hành
lấy vô minh làm nhân, lấy vô minh làm tập khởi, lấy
vô minh làm tác sanh, lấy vô minh làm hiện hữu. Do
vô minh có mặt, các hành hiện hữu. Do vô minh
không có mặt, các hành không hiện hữu".

11) Và vị ấy biết các hành, biết các hành tập khởi,
biết các hành đoạn diệt, và vị ấy biết con đường thích
ứng đưa đến các hành đoạn diệt. Do thực hành như
vậy, vị ấy trở thành vị Tùy pháp hành. Này các Tỷ-
kheo, vị ấy được gọi là vị Tỷ-kheo đã thực hành một
cách trọn vẹn để chơn chánh đoạn tận khổ đau và
đoạn diệt các hành.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      971

12) Này các Tỷ-kheo,

- Nếu người nào bị vô minh chi phối, dự tính
làm phước hành, thức (của người ấy) đi đến
phước.
- Nếu người ấy dự tính làm phi phước hành, thức
(của người ấy) đi đến phi phước.
- Nếu người ấy dự tính làm bất động hành, thức
(của người ấy) đi đến bất động.

13) Này các Tỷ-kheo, khi nào vị Tỷ-kheo đoạn tận
vô minh, minh được sanh khởi. Vị ấy do vô minh
đoạn tận, minh sanh khởi, không dự tính làm
phước hành, không dự tính làm phi phước hành,
không dự tính làm bất động hành.

14) Không có dự tính, không có dụng ý, vị ấy không
chấp thủ một sự gì ở đời. Không chấp thủ, vị ấy
không sợ hãi. Không sợ hãi, vị ấy hoàn toàn tịch
tịnh. Vị ấy biết rõ: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã
thành, những việc nên làm đã làm, không còn trở lui
trạng thái này nữa".

15) Nếu vị ấy cảm giác lạc thọ, vị ấy biết lạc thọ ấy vô thường, vị ấy biết không nên tham đắm, vị ấy biết không nên hoan hỷ. Nếu vị ấy cảm giác khổ thọ, vị ấy biết khổ thọ vô thường, vị ấy biết không nên tham đắm, vị ấy biết không nên hoan hỷ. Nếu vị ấy cảm

MƯỜI HAI DUYÊN                                     972

giác bất khổ bất lạc thọ, vị ấy biết thọ ấy vô thường, vị ấy biết không nên tham đắm, vị ấy biết không nên hoan hỷ.

16) Nếu vị ấy cảm giác lạc thọ, thọ ấy được cảm giác
với niệm thoát ly. Nếu vị ấy cảm giác khổ thọ, thọ
ấy được cảm giác với niệm thoát ly. Nếu vị ấy cảm
giác bất khổ bất lạc thọ, thọ ấy được cảm giác với
niệm thoát ly (visannutto).

17) Khi vị ấy cảm giác một cảm thọ tận cùng của
thân, vị ấy biết: "Ta cảm giác một cảm thọ tận cùng
của thân". Khi vị ấy cảm giác một cảm thọ tận cùng
của sinh mạng, vị ấy biết: "Ta cảm giác một cảm thọ
tận cùng của sinh mạng". Vị ấy biết: "Sau khi thân
hoại mạng chung, ở đây tất cả những cảm thọ không
làm cho có hỷ lạc, sẽ trở thành vắng lạnh, cái thân
được bỏ qua một bên".

18) Này các Tỷ-kheo, ví như một người từ trong lò
nung của người thợ gốm lấy ra một cái ghè nóng
và đặt trên một khoảng đất bằng phẳng để sức nóng
ở đấy được nguội dần, và các miếng sành vụn được
gạt bỏ một bên.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, khi cảm giác một cảm thọ tận cùng của thân, vị ấy biết: "Ta cảm giác một cảm thọ tận cùng của thân". Khi vị ấy cảm giác một

MƯỜI HAI DUYÊN                                      973

cảm thọ tận cùng của sinh mạng, vị ấy biết: "Ta cảm giác một cảm thọ tận cùng của sinh mạng". Vị ấy biết: "Sau khi thân hoại mạng chung, ở đây tất cả những cảm thọ không làm cho có hỷ lạc, sẽ trở thành vắng lạnh, cái thân được bỏ qua một bên ".

19) Này các Tỷ-kheo, các Ông nghĩ thế nào? Vị Tỷ-
kheo đã đoạn trừ các lậu hoặc có dự tính làm các
phước hành, hay có dự tính làm các phi phước hành,
hay có dự tính làm các bất động hành?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

20) Hay nếu các hành không có mặt một cách trọn vẹn, do các hành đoạn diệt, thời thức có hiện hành không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

21) Hay nếu thức không có mặt một cách trọn vẹn, do thức đoạn diệt, thời danh sắc có hiện hành không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

22) Hay nếu danh sắc không có mặt một cách trọn vẹn, do danh sắc đoạn diệt, thời sáu xứ có hiện hành không?

MƯỜI HAI DUYÊN                                    974

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

23) Hay nếu sáu xứ không có mặt một cách trọn vẹn, do sáu xứ đoạn diệt, thời xúc có hiện hành không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

24) Hay nếu xúc không có mặt một cách trọn vẹn, do xúc đoạn diệt, thời thọ có hiện hành không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

25) Hay nếu thọ không có mặt một cách trọn vẹn, do thọ đoạn diệt, thời ái có hiện hành không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

26) Hay nếu ái không có mặt một cách trọn vẹn, do ái đoạn diệt, thời thủ có hiện hành không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

27) Hay nếu thủ không có mặt một cách trọn vẹn, do thủ đoạn diệt, thời hữu có hiện hành không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

28) Hay nếu hữu không có mặt một cách trọn vẹn, do hữu đoạn diệt, thời sanh có hiện hành không?

MƯỜI HAI DUYÊN                                  975

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

29) Hay nếu sanh không có mặt một cách trọn vẹn, do sanh đoạn diệt, thời già chết có hiện hành không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

30) Lành thay, lành thay, này các Tỷ-kheo! Phải là
như vậy, này các Tỷ-kheo! Không thể khác vậy.
Hãy tin ở Ta, này các Tỷ-kheo! Hãy quyết định, chớ
có nghi ngờ, chớ có phân vân! Đây là khổ được
đoạn tận.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    976

88    Vô minh - Vô minh giới - Kinh Căn Nhà Bằng Gạch – Tương II, 267

Căn Nhà Bằng Gạch – Tương II, 267

1) Một thời Thế Tôn trú ở Natika, tại căn nhà bằng gạch.

2) Tại đấy, Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo: "Này các Tỷ- kheo "

- " Thưa vâng bạch Thế Tôn ". Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn.

3) Thế Tôn nói như sau:

- Này các Tỷ-kheo, do duyên giới, tưởng sanh khởi, kiến sanh khởi, tầm sanh khởi.

4) Khi nghe nói vậy, Tôn giả Saddha Kaccàyana bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, kiến này giữa những vị không
Chánh Đẳng Chánh Giác, có vị Chánh Đẳng Chánh
Giác. Bạch Thế Tôn, kiến này do duyên gì được hiển
lộ?

MƯỜI HAI DUYÊN                                  977

5) - Lớn thay, này Kaccàyana, là giới này, tức là vô minh giới.

6) Này Kaccàyana, do duyên liệt (hìna) giới, liệt tưởng, liệt kiến, liệt tầm, liệt tư (cetanà), liệt hy vọng (patthanà), liệt ước nguyện, liệt nhân, (puggalà), liệt ngữ sanh khởi. Liệt là điều vị ấy nói, vị ấy thuyết, vị ấy trình bày, vị ấy đề xướng, vị ấy hiển thị, vị ấy phân biệt, vị ấy tuyên thị. Ta nói rằng liệt là sự thọ sanh (uppatti) của vị ấy.

7) Này Kaccàyana, do duyên trung giới, trung
tưởng, trung kiến, trung tầm, trung tư, trung hy vọng,
trung ước nguyện, trung nhân, trung ngữ sanh khởi.
Trung là điều vị ấy nói, vị ấy thuyết, vị ấy trình
bày, vị ấy đề xướng, vị ấy hiển thị, vị ấy phân biệt,
vị ấy tuyên thị. Ta nói rằng trung là sự thọ sanh của
vị ấy.

8) Này Kaccàyana, do duyên thắng giới, thắng
tưởng, thắng kiến, thắng tầm, thắng tư, thắng hy
vọng, thắng ước nguyện, thắng nhân, thắng ngữ sanh
khởi. Thắng là điều vị ấy nói, vị ấy thuyết, vị ấy
trình bày, vị ấy đề xướng, vị ấy hiển thị, vị ấy phân
biệt, vị ấy tuyên thị. Ta nói rằng thắng là sự thọ sanh
của vị ấy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                          978

MƯỜI HAI DUYÊN   979

89    Vô minh - Vô minh giới - Kinh ĐA GIỚI – 115 Trung III, 217

KINH ĐA GIỚI (Bahudhàtuka suttam) – Bài kinh số 115 – Trung III, 217

Như vầy tôi nghe. Một thời Thế Tôn trú ở
Savatthi (Xá-vệ), Jetavana (Kỳ-đà Lâm), tại tịnh xá
ông Anathapindika (Cấp Cô Độc). Ở đấy, Thế Tôn
gọi các Tỷ-kheo:

– "Này các Tỷ-kheo".

– "Bạch Thế Tôn". Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

 Phàm có những sợ hãi gì sanh khởi, này các
Tỷ-kheo, tất cả những sợ hãi ấy sanh khởi
cho người ngu, không phải cho người hiền trí
(pandita).
 Phàm có những thất vọng gì sanh khởi, này
các Tỷ-kheo, tất cả thất vọng ấy sanh khởi
cho người ngu, không phải cho người hiền
trí.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   980

 Phàm có những hoạn nạn gì sanh khởi, này
các Tỷ-kheo, tất cả hoạn nạn ấy sanh khởi
cho người ngu, không phải cho người hiền
trí.

Ví như, này các Tỷ-kheo, tia lửa từ ngôi nhà
bằng cỏ, thiêu cháy ngôi nhà có lầu gác được trét
trong trét ngoài, được che chở khỏi gió, có chốt khóa
gài kỹ, có cửa sổ đóng kỹ.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, phàm có những xợ
hãi gì sanh khởi, này các Tỷ-kheo, tất cả những sợ
hãi ấy sanh khởi cho người ngu, không phải cho
người hiền trí; phàm có những thất vọng gì sanh
khởi, này các Tỷ-kheo, tất cả những thất vọng ấy
sanh khởi cho người ngu, không phải cho người hiền
trí; phàm có những hoạn nạn gì sanh khởi, này các
Tỷ-kheo, tất cả những hoạn nạn ấy sanh khởi cho
người ngu, không phải cho người hiền trí.

Như vậy, này các Tỷ-kheo:

 Kẻ ngu đầy những sợ hãi, người hiền trí
không có sợ hãi.
 Kẻ ngu đầy những thất vộng, người hiền trí
không có thất vọng.
 Kẻ ngu đầy những hoạn nạn, người hiền trí

MƯỜI HAI DUYÊN                                     981

không có hoạn nạn.

Này các Tỷ-kheo:

 Không có sợ hãi cho người hiền trí,  Không có thất vọng cho người hiền trí,  Không có hoạn nạn cho người hiền trí.

 Do vậy, này các Tỷ-kheo, "Chúng tôi sẽ thành người hiền trí, biết suy tư tìm hiểu", như vậy, này các Tỷ-kheo, các Ông cần phải học tập.

Khi được nghe nói vậy, Tôn giả Ananda bạch Thế Tôn:

– Đến mức độ nào, bạch Thế Tôn, là vừa đủ để nói: "Tỷ-kheo là người hiền trí, biết suy tư tìm hiểu?"

– Cho đến khi, này Ananda, Tỷ-kheo thiện xảo
về giới, thiện xảo về xứ, thiện xảo về duyên khởi
và thiện xảo về xứ phi xứ đến mức độ như vậy, này
Ananda, là vừa đủ để nói: "Tỷ-kheo là người hiền trí,
biết suy tư tìm hiểu".

 Đến mức độ nào, bạch Thế Tôn, là vừa đủ để nói: "Tỷ-kheo thiện xảo về giới?"

MƯỜI HAI DUYÊN                                       982

– Này Ananda, có mười tám giới này: nhãn giới, sắc giới, nhãn thức giới; nhĩ giới, thanh giới, nhĩ thức giới; tỷ giới, hương giới, tỷ thức giới; thiệt giới, vị giới, thiệt thức giới; thân giới, xúc giới, thân thức giới; ý giới, pháp giới, ý thức giới. Này Ananda, cho đến khi biết được, thấy được mười tám giới này, cho đến mức độ như vậy, này Ananda, là vừa đủ để nói: "Tỷ-kheo thiện xảo về giới".

– Nhưng bạch Thế Tôn, có thể có pháp môn nào khác là vừa đủ để nói: "Tỷ-kheo thiện xảo về giới?"

– Có thể có, này Ananda. Này Ananda có sáu
giới này: địa giới, thủy giới, phong giới, hỏa giới,
không giới, thức giới. Này Ananda, cho đến khi biết
được, thấy được sáu giới này, cho đến mực độ như
vậy, này Ananda, là vừa đủ để nói: "Tỷ-kheo thiện
xảo về giới".

– Nhưng bạch Thế Tôn, có thể có pháp môn nào khác, là vừa đủ để nói: "Tỷ-kheo thiện xảo về giới".

– Có thể có, này Ananda. Này Ananda có sáu
giới này: lạc giới, khổ giới, hỷ giới, ưu giới, xả giới,
vô minh giới. Này Ananda, cho đến khi biết được,
thấy được sáu giới này, cho đến mức độ như vậy này
Ananda, là vừa đủ để nói: "Tỷ-kheo thiện xảo về
giới".

MƯỜI HAI DUYÊN                                        983

– Nhưng bạch Thế Tôn, có thể có pháp môn nào khác, là vừa đủ để nói: "Tỷ-kheo thiện xảo về giới?"

– Có thể có, này Ananda. Này Ananda, có sáu
giới này: dục giới, ly dục giới, sân giới, vô sân giới,
hại giới, bất hại giới. Này Ananda, cho đến khi biết
được, thấy được sáu giới này, cho đến mức độ như
vậy, này Ananda, là vừa đủ để nói: "Tỷ-kheo thiện
xảo về giới".

– Nhưng bạch Thế Tôn, có thể có pháp môn nào khác, là vừa đủ để nói: "Tỷ-kheo thiện xảo về giới?"

– Có thể có, này Ananda. Này Ananda, có ba
giới này: dục giới, sắc giới, vô sắc giới. Này Ananda,
cho đến khi biết được, thấy được ba giới này, cho
đến mức độ như vậy này Ananda, là vừa đủ để nói:
"Tỷ-kheo thiện xảo về giới".

– Nhưng bạch Thế Tôn, có thể có pháp môn nào khác, là vừa đủ để nói: "Tỷ-kheo thiện xảo về giới?"

– Có thể có, này Ananda. Này Ananda, có hai
giới này: hữu vi giới và vô vi giới. Này Ananda, cho
đến khi biết được, thấy được hai giới này, cho đến
mức độ như vậy, này Ananda, là vừa đủ để nói: "Tỷ-
kheo thiện xảo về giới"

MƯỜI HAI DUYÊN                                       984

 Nhưng bạch Thế Tôn, cho đến mức độ nào là vừa đủ để nói: "Tỷ-kheo thiện xảo về xứ?"

– Này Ananda, có sáu nội xứ, ngoại xứ này: mắt
và sắc, tai và tiếng, mũi và hương, lưỡi và vị, thân và
xúc, ý và pháp. Này Ananda, cho đến khi biết được,
thấy được sáu nội ngoại xứ này, cho đến mức độ như
vậy, này Ananda, là vừa đủ để nói: "Tỷ-kheo thiện
xảo về xứ".

 Nhưng bạch Thế Tôn, cho đến mức độ nào là vừa đủ để nói: "Tỷ-kheo thiện xảo về duyên khởi?"

– Ở đây, này Ananda, Tỷ-kheo biết như sau:
Nếu cái này có, cái kia có; do cái này sanh, cái kia
sanh. Nếu cái này không có, cái kia không có; do cái
này diệt, cái kia diệt. Tức là vô minh duyên hành,
hành duyên thức, thức duyên danh sắc, danh sắc
duyên lục nhập, lục nhập duyên xúc, xúc duyên thọ,
thọ duyên ái, ái duyên thủ, thủ duyên hữu; hữu duyên
sanh; do duyên sanh lão tử, sầu, bi, khổ, ưu, não sanh
khởi. Như vậy, này Ananda, là sự tập khởi của toàn
bộ khổ uẩn này.

Nhưng do sự diệt trừ, sự ly tham hoàn toàn của chính vô minh này, các hành diệt; do các hành diệt,thức diệt;do thức diệt, danh sắc diệt; do danh sắc

MƯỜI HAI DUYÊN                                       985

diệt, lục nhập diệt; do lục nhập diệt, xúc diệt; do xúc diệt, thọ diệt; do thọ diệt, ái diệt; do ái diệt, thủ diệt, do thủ diệt, hữu diệt; do hữu diệt, sanh diệt, do sanh diệt, lão tử, sầu, bi, khổ, ưu, não đoạn diệt. Như vậy là sự đoạn diệt hoàn toàn của khổ uẩn này. Cho đến như vậy, này Ananda, là vừa đủ để nói: "Tỷ-kheo thiện xảo về duyên khởi".

 Nhưng cho đến mức độ nào, bạch Thế Tôn, là vừa đủ để nói: Tỷ-kheo thiện xảo về xứ phi xứ?"

 Ở đây, này Ananda, Tỷ-kheo biết rõ rằng:
"Sự kiện này không có xảy ra, không có hiện
hữu: khi một người thành tựu (chánh) kiến
lại đi đến các hành (samkhara) và xem là
thường còn. Sự kiện như vậy không xảy ra".
 Và vị ấy biết rằng: "Sự kiện này có xảy ra, có
hiện hữu: Khi một người phàm phu đi đến
các hành và xem là thường còn. Sự hiện như
vậy có xảy ra".
 Vị ấy biết rõ rằng: "Sự kiện này không có xảy
ra, không có hiện hữu: Khi một người thành
tựu (chánh) kiến, lại có thể đi đến các hành
với ý niệm lạc thọ. Sự kiện như vậy không có
xảy ra".
 Và vị ấy biết rõ rằng: "Sự kiện này có xảy ra,

MƯỜI HAI DUYÊN                                          986

có hiện hữu: Khi một người phàm phu đi đến
các hành với ý niệm lạc thọ. Sự kiện như vậy
có xảy ra".
 Vị ấy biết rằng: "Sự kiện này không có xảy
ra, không có hiện hữu: Khi một người nào
thành tựu (chánh) kiến, lại có thể đi đến các
pháp với ý niệm tự ngã. Sự kiện như vậy
không có xảy ra".
 Và vị ấy biết rằng: "Sự kiện này có xảy ra, có
hiện hữu: Khi một người phàm phu đi đến
các pháp với ý niệm tự ngã. Sự kiện như vậy
có xảy ra".
 Vị ấy biết rõ rằng: "Sự kiện này không có xảy
ra, không có hiện hữu: khi một người thành
tựu (chánh) kiến, có thể giết sinh mạng người
mẹ. Sự kiện như vậy không có xảy ra".
 Và vị ấy biết rõ rằng: "Sự kiện này có xảy ra:
Khi một người phàm phu có thể giết sinh
mạng người mẹ. Sự kiện như vậy có xảy ra".
 Vị ấy biết rõ rằng: "Sự kiện này không có xảy
ra, không có hiện hữu: Khi một người thành
tựu (chánh) kiến, có thể giết sinh mạng người
cha... (như trên)... có thể giết sinh mạng A-
la-hán. Sự kiện như vậy không xảy ra.
 Vị ấy biết rõ rằng: "Sự kiện này có xảy ra, có

MƯỜI HAI DUYÊN                                   987

hiện hữu: Khi một người phàm phu có thể
giết sinh mạng người cha... (như trên)... có
thể giết sinh mạng A-la-hán. Sự kiện như vậy
có xảy ra
 Vị ấy biết rõ rằng: "Sự kiện này không có xảy
ra, không có hiện hữu: Khi một người thành
tựu (chánh) kiến có thể với ác tâm làm Như
Lai chảy máu. Sự kiện như vậy không có xảy
ra".
 Và vị ấy biết rõ rằng: "Sự kiện này có xảy ra:
Khi một người phàm phu với ác tâm làm Như
Lai chảy máu. Sự kiện như vậy có xảy ra".
 Vị ấy biết rõ rằng: "Sự kiện này không có xảy
ra, không có hiện hữu: Khi một người thành
tựu (chánh) kiến có thể phá hòa hợp Tăng.
Sự kiện như vậy không xảy ra".
 Và vị ấy biết rõ rằng: "Sự kiện này có xảy ra:
Khi một người phàm phu có thể phá hòa hợp
với Tăng. Sự kiện như vậy có xảy ra".
 Vị ấy biết rõ rằng: "Sự kiện này không có xảy
ra, không có hiện hữu: Khi một người thành
tựu (chánh) kiến có thể đề cao một Đạo sư
khác. Sự kiện như vậy không có xảy ra".
 Và vị ấy biết rõ rằng: "Sự kiện này có xảy ra:
Khi một người phàm phu đề cao một Đạo sư

MƯỜI HAI DUYÊN                                   988

khác. Sự kiện như vậy có xảy ra".
 Vị ấy biết rõ rằng: "Sự kiện này không có xảy
ra, không có hiện hữu: Khi cùng trong một
thế giới (lokadhatu), hai A-la-hán Chánh
Đẳng Giác có thể xuất hiện (một lần) không
trước không sau. Sự kiện như vậy không có
xảy ra".
 Và vị ấy biết rõ rằng: "Sự kiện này có xảy ra:
Khi cùng trong một thế giới, một A-la-hán
Chánh Đẳng Giác có thể xuất hiện. Sự kiện
như vậy có xảy ra".
 Vị ấy biết rõ rằng: "Sự kiện này không có xảy
ra: Khi cùng trong một thế giới hai vua
Chuyển luân có thể xuất hiện (một lần),
không trước không sau. Sự kiện như vậy
không có xảy ra".
 Và vị ấy biết rõ rằng: "Sự kiện này có xảy ra:
Khi trong một thế giới, một vị vua Chuyển
luân có thể xuất hiện. Sự kiện như vậy có xảy
ra".
 Vị ấy biết rõ rằng: "Sự kiện này không có xảy
ra, không có hiện hữu: Khi một nữ nhân có
thể thành A-La-Hán Chánh Đẳng Giác. Sự
kiện như vậy không có xảy ra".
 Và vị ấy biết rõ rằng: "Sự kiện này có xảy ra:

MƯỜI HAI DUYÊN                                   989

Khi một nam nhân có thể thành một A-la-hán
Chánh Đẳng Giác. Sự kiện như vậy có xảy
ra."
 Vị ấy biết rõ rằng: "Sự kiện này không có xảy
ra, không có hiện hữu: Khi một nữ nhân có
thể thành Sakka (Đế -thích). Sự kiện như vậy
không có xảy ra".
 Và vị ấy biết rõ rằng: "Sự kiện này có xảy ra,
có hiện hữu: Khi một nam nhân có thể trở
thành Sakka. Sự kiện như vậy có xảy ra".
 Vị ấy biết rõ rằng: "Sự kiện này không có xảy
ra, không có hiện hữu: Khi một nữ nhân có
thể trở thành Ma vương. Sự kiện như vậy
không có xảy ra".
 Và vị ấy biết rõ rằng: "Sự kiện này có xảy ra
khi một nam nhân trở thành một Ma vương.
Sự kiện như vậy có xảy ra".
 Vị ấy biết rõ rằng: "Sự kiện này không có xảy
ra, không có hiện hữu: Khi một nữ nhân có
thể trở thành Phạm thiên. Sự kiện như vậy
không có xảy ra".
 Và vị ấy biết rõ rằng: "Sự kiện này có xảy ra:
Khi một nam nhân có thể trở thành Phạm
thiên. Sự kiện này như vậy có xảy ra".

MƯỜI HAI DUYÊN                                   990

 Vị ấy biết rõ rằng: "Sự kiện này không có xảy
ra, không có hiện hữu: Khi một thân ác hành
có thể sanh ra quả báo khả ái, khả hỷ, khả
lạc. Sự kiện này không có xảy ra".
 Và vị ấy biết rõ rằng: "Sự kiện này có xảy ra:
Khi một thân ác hành có thể sanh ra quả báo
không khả ái, không khả hỷ, không khả lạc.
Sự kiện như vậy có xảy ra".
 Vị ấy biết rõ rằng: "Sự kiện này không có xảy
ra, không có hiện hữu: Khi một khẩu ác
hành... Khi một ý ác hành có thể sanh ra quả
báo khả ái, khả hỷ, khả lạc. Sự kiện như vậy
không có xảy ra".
 Và vị ấy biết rõ rằng: "Sự kiện này có xảy ra:
Khi một ý ác hành có thể sanh ra quả báo
không khả ái, không khả hỷ, không khả lạc.
Sự kiện như vậy có xảy ra".
 Vị ấy biết rõ rằng: "Sự kiện này không có xảy
ra, không có hiện hữu: Khi một thân thiện
hành có thể sanh ra quả báo không khả ái,
không khả hỷ, không khả lạc. Sự kiện như vậy
không có xảy ra".
 Và vị ấy biết rõ rằng: "Sự kiện này có xảy ra:
Khi một thân thiện hành có thể sanh ra quả
báo khả ái, khả hỷ, khả lạc. Sự kiện như vậy

MƯỜI HAI DUYÊN                                   991

có xảy ra".
 Vị ấy biết rõ rằng: "Sự kiện này không có xảy
ra, không có hiện hữu: Khi một khẩu thiện
hành... một ý thiện hành có thể sanh ra quả
báo không khả ái, không khả hỷ, không khả
lạc. Sự kiện như vậy không có xảy ra".
 Và vị ấy biết rõ rằng: "Sự kiện này có xảy ra:
Khi một ý thiện hành có thể sanh ra quả báo
khả ái, khả hỷ, khả lạc. Sự kiện như vậy có
xảy ra".
 Vị ấy biết rõ rằng: "Sự kiện này không có xảy
ra, không có hiện hữu: Khi một người hành
trì thân ác hành, do nhân thân ác hành ấy, do
duyên thân ác hành ấy sau khi thân hoại
mạng chung, có thể sanh thiện thú, thiên giới,
cõi đời này. Sự kiện như vậy không có xảy
ra".
 Và vị ấy biết rõ rằng: "Sự kiện này có xảy ra:
Khi một người hành trì thân ác hành, do nhân
thân ác hành ấy, do duyên thân ác hành ấy,
sau khi thân hoại mạng chung, có thể sanh
vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Sự kiện
này có xảy ra".
 Vị ấy biết rõ rằng: "Sự kiện này không có xảy
ra, không có hiện hữu: Khi một người hành

MƯỜI HAI DUYÊN                                   992

trì khẩu ác hành... hành trì ý ác hành, do
nhân ý ác hành ấy, do duyên ý ác hành ấy,
sau khi thân hoại mạng chung, có thể sanh
lên thiện thú, thiên giới, cõi đời này. Sự kiện
như vậy không có xảy ra".
 Và vị ấy biết rõ rằng: "Sự kiện này có xảy ra,
khi một người hành trì khẩu ác hành... ý ác
hành, sau khi thân hoại mạng chung có thể
sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Sự
kiện như vậy có xảy ra".
 Vị ấy biết rõ rằng: "Sự kiện này không có xảy
ra, không có hiện hữu: Khi một người hành
trì thân thiện hành, do nhân thân thiện hành
ấy, do duyên thân thiện ấy, có thể sanh vào
cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Sự kiện như
vậy không có xảy ra".
 Và vị ấy biết rằng: "Sự kiện này có xảy ra:
Khi một người hành trì thân thiện hành, do
nhân thân thiện hành ấy, do duyên thân thiện
hành ấy, có thể sanh lên thiện thú, thiên giới,
cõi đời này. Sự kiện như vậy có xảy ra".
 Vị ấy biết rõ rằng: "Sự kiện này không có xảy
ra, không có hiện hữu: Khi một người hành
trì khẩu thiện hành... hành trì ý thiện hành,
do nhân ý thiện hành ấy, do duyên ý thiện

MƯỜI HAI DUYÊN                                    993

hành ấy, có thể sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa
xứ, địa ngục. Sự kiện như vậy không có xảy
ra".
 Và vị ấy biết rõ rằng: "Sự kiện này có xảy ra,
có hiện hữu: Khi một người hành trì khẩu
thiện hành... hành trì ý thiện hành, do nhân ý
thiện hành ấy, do duyên ý thiện hành ấy, có
thể sanh lên thiện thú, thiên giới, cõi đời này.
Sự kiện như vậy có xảy ra".
Cho đến mức độ như vậy, là vừa đủ để nói: "Tỷ-
kheo thiện xảo về xứ phi xứ".

Khi được nghe nói vậy, Tôn giả Ananda bạch Thế Tôn:

– Thật vi diệu thay, bạch Thế Tôn! Thật hy hữu thay, bạch Thế Tôn! Bạch Thế Tôn pháp môn này có tên gì?

– Do vậy, này Ananda, Ông hãy thọ trì pháp
môn này là Đa giới, hãy thọ trì pháp môn nầy là Bốn
chuyển (Dhammadasa) hãy thọ trì pháp môn này là
Pháp kinh (Dhammdasa), hãy thọ trì pháp môn này
là Trống bất tử, hãy thọ trì pháp môn này là Vô
thượng chiến thắng.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Tôn giả Ananda

MƯỜI HAI DUYÊN                                      994

hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

MƯỜI HAI DUYÊN                     995

90    Vô minh - Vô minh là cấu uế lớn nhất - Kinh CÁC CẤU UẾ – Tăng III, 553

CÁC CẤU UẾ –Tăng III, 553

1. - Này các Tỷ-kheo, có tám cấu uế này.

2. Thế nào là tám?

Này các Tỷ-kheo,

- Không đọc tụng là cấu uế của Thánh điển
- Không thức dậy là cấu uế của nhà
- Biếng nhác là cấu uế của dung sắc;
- Phóng dật là cấu uế của phòng hộ
- Ác hạnh là cấu uế của đàn bà;
- Xan tham là cấu uế của bố thí;
- Các pháp ác, bất thiện, là cấu uế của đời này
và đời sau.
- Nhưng này các Tỷ-kheo, còn có cấu uế lớn hơn
các cấu uế: Vô minh là cấu uế lớn nhất.

Này các Tỷ-kheo, đây là tám loại cấu uế.

Không tụng làm nhớp kinh Không dậy làm nhớp nhà Biếng nhác nhớp dung sắc

MƯỜI HAI DUYÊN                                 996

Phóng dật nhớp phòng hộ
Ác hạnh nhớp mỹ nhân
Xan tham nhớp bố thí
Các pháp ác làm nhớp
Đời này và đời sau
Nhưng có loại cấu uế
Hơn tất cả cấu uế
Đấy chính là vô minh
Là cấu uế lớn nhất.

MƯỜI HAI DUYÊN                    997

91    Vô minh - Vô minh là thức ăn cho Hữu ái - Kinh HỮU ÁI – Tăng IV, 397

HỮU ÁI – Tăng IV, 397

1. - Này các Tỷ-kheo, khởi điểm đầu tiên của hữu
ái không thể nêu rõ để có thể nói: "Trước điểm này,
hữu ái không có, rồi sau mới có". Như vậy, này các
Tỷ-kheo, lời này được nói đến.

Tuy vậy, sự việc này được nêu rõ: "Do duyên này,
hữu ái có mặt”. Này các Tỷ kheo, Ta nói rằng hữu ái
có thức ăn, không phải không có thức ăn. Và cái gì
là thức ăn cho hữu ái? Vô minh, cần phải trả lời như
vậy.

Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng vô minh có thức ăn,
không phải không có thức ăn. Và cái gì là thức ăn
cho vô minh? Năm triền cái, cần phải trả lời như
vậy.

... (như kinh trước 61, chi thêm vào đoạn cuối số 3,
câu như sau: "Năm triền cái được viên mãn thời làm
viên mãn vô minh. Vô minh được viên mãn, thời làm
viên mãn hữu ái".

MƯỜI HAI DUYÊN                                    998

Như vậy, đây là thức ăn của hữu ái, và như vậy là sự viên mạn. (Số 4, 5, 6 còn lại giống như kinh trước).

MƯỜI HAI DUYÊN                                    999

92    Vô minh - Vô minh tháp tùng trong 3 hành - Kinh VỚI TƯ TÂM SỞ – Tăng II, 116

VỚI TƯ TÂM SỞ – Tăng II, 116

 Này các Tỷ-kheo:

 Khi nào có hành động về thân, do nhân thân tư
tâm sở, khởi lên lạc khổ nội tâm.
 Khi nào có hành động về lời, do nhân tư tâm
sở về lời, khởi lên lạc khổ nội tâm.
 Khi nào có hành động về ý, do nhân tư tâm sở
về ý, khởi lên lạc khổ nội tâm.
 Hay là do vô minh …

2. Này các Tỷ-kheo,

 Hoặc do tự mình làm thân hành, do duyên này,
khởi lên lạc khổ nội tâm cho người ấy.
 Hoặc do người khác làm thân hành đối với
người ấy, do duyên này khởi lên lạc khổ nội
tâm cho người ấy.
 Hoặc tự mình tỉnh giác làm thân hành, do
duyên này khởi lên lạc khổ nội tâm cho người
ấy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                 1000

 Hoặc không có tỉnh giác làm thân hành, do duyên này khởi lên lạc khổ nội tâm cho người ấy.

3. Này các Tỷ-kheo,

 Hoặc do tự mình làm khẩu hành, do duyên này
khởi lên lạc khổ nội tâm cho người ấy.
 Hoặc do người khác làm khẩu hành đối với
người ấy, do duyên này khởi lên lạc khổ nội
tâm cho người ấy.
 Hoặc tự mình tỉnh giác làm khẩu hành, do
duyên này khởi lên lạc khổ nội tâm cho người
ấy.
 Hoặc không có tỉnh giác làm khẩu hành, do
duyên này khởi lên lạc khổ nội tâm cho người
ấy.

4. Này các Tỷ-kheo,

 Hoặc do tự mình làm ý hành, do duyên này
khởi lên lạc khổ nội tâm cho người ấy.
 Hoặc do người khác làm ý hành đối với người
ấy, do duyên này khởi lên lạc khổ nội tâm cho
người ấy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                 1001

 Hoặc tự mình tỉnh giác làm ý hành, do duyên
này khởi lên lạc khổ nội tâm cho người ấy.
 Hoặc không có tỉnh giác làm ý hành, do duyên
này khởi lên lạc khổ nội tâm cho người ấy.

5. Này các Tỷ-kheo, trong những pháp này, có vô minh tháp tùng.

 Do sự đoạn diệt, ly tham, không có dư tàn của
vô minh, thân hành ấy không có, do duyên này
khởi lên lạc khổ nội tâm cho người ấy; khẩu
hành ấy không có, do duyên này khởi lên lạc
khổ nội tâm cho người ấy; ý hành không có, do
duyên này khởi lên lạc khổ nội tâm cho người
ấy.
 Thửa ruộng không có, căn cứ không có, xứ
không có, duyên sự không có, do duyên này
khởi lên lạc khổ nội tâm cho người ấy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                 1002

93    Vô minh - Vô minh và Minh - Kinh Tập Pháp – Tương III, 305

Tập Pháp 1 – Tương III, 305

1) Nhân duyên ở Sàvatthi.

2) Rồi một Tỷ-kheo đi đến Thế Tôn; sau khi đến...

3) Ngồi xuống một bên, Tỷ-kheo ấy bạch Thế Tôn:

-- "Vô minh, vô minh", bạch Thế Tôn, được nói đến như vậy. Bạch Thế Tôn, thế nào là vô minh? Và cho đến như thế nào được gọi là vô minh?

4) -- Ở đây, này Tỷ-kheo, kẻ vô văn phàm phu,
không như thật biết rõ: "Sắc chịu sự tập khởi" là sắc
chịu sự tập khởi, không như thật biết rõ: "Sắc chịu
sự đoạn diệt" là sắc chịu sự đoạn diệt, không như thật
biết rõ: "Sắc chịu sự tập khởi và đoạn diệt" là sắc
chịu sự tập khởi và đoạn diệt.

5-7) ... "Thọ... Tưởng... Các hành..".

8) ... không như thật biết rõ: "Thức chịu sự tập khởi" là thức chịu sự tập khởi, không như thật biết rõ: "Thức chịu sự đoạn diệt" là thức chịu sự đoạn diệt,

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1003

không như thật biết rõ: "Thức chịu sự tập khởi và đoạn diệt" là thức chịu sự tập khởi và đoạn diệt.

9) Như vậy, này Tỷ-kheo, gọi là vô minh. Cho đến như vậy được gọi là vô minh.

10) Khi được nói vậy, Tỷ-kheo ấy bạch Thế Tôn:

-- "Minh, minh", bạch Thế Tôn, được nói đến như vậy. Thế nào là minh, bạch Thế Tôn? Cho đến như thế nào được gọi là minh?

11) -- Ở đây, bậc Đa văn Thánh đệ tử như thật biết rõ: "Sắc chịu sự tập khởi" là sắc chịu sự tập khởi, như thật biết rõ: "Sắc chịu sự đoạn diệt" là sắc chịu sự đoạn diệt, như thật biết rõ: "Sắc chịu sự tập khởi và đoạn diệt" là sắc chịu sự tập khởi và đoạn diệt.

12-14) ... "Thọ... Tưởng... Các hành..".

15) ... như thật biết rõ: "Thức chịu sự tập khởi" là
thức chịu sự tập khởi, như thật biết rõ: "Thức chịu sự
đoạn diệt" là thức chịu sự đoạn diệt, như thật biết rõ:
"Thức chịu sự tập khởi và đoạn diệt" là thức chịu sự
tập khởi và đoạn diệt.

16) Như vậy, này Tỷ-kheo, được gọi là minh, cho đến như vậy được gọi là minh.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       1004

MƯỜI HAI DUYÊN   1005

94    Vô minh - Vô minh và hữu ái là pháp cần phải đoạn tận - Kinh THẮNG TRÍ – Tăng II, 287

THẮNG TRÍ – Tăng II, 287

 Này các Tỷ-kheo, có bốn pháp này. Thế nào là bốn?

- Này các Tỷ-kheo, có những pháp cần phải liễu
tri với thắng trí;
- Này các Tỷ-kheo, có những pháp cần phải đoạn
tận với thắng trí;
- Này các Tỷ-kheo, có những pháp cần phải tu
tập với thằng trí;
- Này các Tỷ-kheo, có những pháp cần phải
chứng ngộ với thắng trí.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là những pháp cần phải liễu tri với thắng trí?

 Năm thủ uẩn, những pháp này được gọi là những pháp cần phải liễu tri với thắng trí.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là những pháp cần phải đoạn tận với thắng trí?

MƯỜI HAI DUYÊN                                  1006

 Vô minh và hữu ái, những pháp này được gọi là những pháp cần phải đoạn tận với thắng trí.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là những pháp cần phải tu tập với thắng trí?

 Chỉ và quán, những pháp này được gọi là những pháp cần phải tu tập với thắng trí.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là những pháp cần phải chứng ngộ với thắng trí?

 Minh và giải thoát, những pháp này được gọi là những pháp cần phải chứng ngộ với thắng trí.

Này các Tỷ-kheo, có bốn pháp này.

MƯỜI HAI DUYÊN                                  1007

95    Vô minh - Vô minh và hữu ái là pháp cần phải đoạn tận - ĐẠI Kinh SÁU XỨ – 149 Trung III, 643

ĐẠI KINH SÁU XỨ (Mahasalayatanika suttam) – Bài kinh số 149 – Trung III, 643

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Savatthi (Xá-vệ), Jetavana (Kỳ-đà Lâm), tại tinh xá ông Anathapindika (Cấp Cô Độc). Tại đấy, Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo:

– "Này các Tỷ-kheo",

– "Thưa vâng, bạch Thế Tôn". Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

– Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng Đại Kinh Sáu Xứ. Hãy nghe và suy nghiệm kỹ, Ta sẽ giảng.

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn giảng như sau:

MƯỜI HAI DUYÊN                                  1008

Này các Tỷ-kheo, không biết, không thấy như chơn mắt, không biết không thấy như chơn các sắc, không biết không thấy như chơn nhãn thức, không biết không thấy như chơn nhãn xúc; do duyên nhãn xúc này khởi lên lạc thọ, khổ thọ hay bất khổ bất lạc thọ, không biết không thấy như chơn cảm thọ ấy, vị ấy ái trước đối với mắt, ái trước đối với các sắc, ái trước đối với nhãn thức, ái trước đối với nhãn xúc. Do duyên nhãn xúc này khởi lên lạc thọ, khổ thọ hay bất khổ bất lạc thọ, vị ấy ái trước đối với cảm thọ ấy. Khi vị ấy trú, quán sát vị ngọt, bị ái trước, hệ lụy và tham đắm, nên năm thủ uẩn đi đến tích trữ trong tương lai. Và ái của vị ấy đưa đến tái sanh, câu hữu với hỷ và tham, tìm sự hoan lạc chỗ này, chỗ kia; ái ấy được tăng trưởng; những thân ưu não tăng trưởng; những tâm ưu não tăng trưởng; những thân nhiệt não tăng trưởng; những tâm khổ não tăng trưởng. Vị ấy cảm thọ thân khổ và tâm khổ.

Này các Tỷ-kheo, không thấy và không biết
như chơn tai; này các Tỷ-kheo, không thấy và
không biết như chơn mũi; này các Tỷ-kheo, không
thấy và không biết như chơn lưỡi; này các Tỷ-kheo,
không thấy và không biết như chơn thân; này các Tỷ-
kheo, không thấy và không biết như chơn ý; này các
Tỷ-kheo, không thấy và không biết như chơn các
pháp; này các Tỷ-kheo, không thấy và không biết

MƯỜI HAI DUYÊN                                        1009

như chơn ý thức; này các Tỷ-kheo, không thấy và
không biết như chơn ý xúc. Do duyên ý xúc này khởi
lên lạc thọ, khổ thọ hay bất khổ bất lạc thọ; không
thấy và không biết như chơn cảm thọ ấy, vị ấy ái
trước đối với ý, ái trước đối với pháp, ái trước đối
với ý thức, ái trước đối với ý xúc. Do duyên ý xúc
này khởi lên lạc thọ, khổ thọ, hay bất khổ bất lạc
thọ, ... (như trên)... vị ấy cảm thọ thân khổ và tâm
khổ.

Này các Tỷ-kheo, thấy và biết như chơn mắt, thấy và biết như chơn các sắc, thấy và biết như chơn nhãn thức, thấy và biết như chơn nhãn xúc. Do duyên nhãn xúc này khởi lên lạc thọ, khổ thọ hay bất khổ bất lạc thọ, thấy và biết như chơn cảm thọ ấy; vị ấy không ái trước đối với con mắt, không ái trước đối với các sắc, không ái trước đối với nhãn thức, không ái trước đối với nhãn xúc. Do duyên nhãn xúc này khởi lên lạc thọ, khổ thọ, hay bất khổ bất lạc thọ; vị ấy không ái trước đối với cảm thọ ấy. Khi vị ấy trú, quán sát vị ngọt, không bị ái trước, hệ lụy và tham đắm, nên năm thủ uẩn đi đến tàn diệt trong tương lai. Và ái của vị ấy, đưa đến tái sanh, câu hữu với hỷ và tham, tìm sự hoan lạc chỗ này chỗ kia; ái ấy được đoạn tận; những thân ưu não của vị ấy được đoạn tận; những tâm ưu não được đoạn tận; những thân nhiệt não được đoạn tận; những tâm nhiệt não

MƯỜI HAI DUYÊN                                       1010

được đoạn tận; những thân khổ não được đoạn tận; những tâm khổ não được đoạn tận; vị ấy cảm thọ thân lạc và tâm lạc.

 Kiến gì như chơn của vị ấy, kiến ấy là chánh
kiến.
 Tư duy gì như chơn của vị ấy, tư duy ấy là
chánh tư duy.
 Tinh tấn gì như chơn của vị ấy, tinh tấn ấy là
chánh tinh tấn.
 Niệm gì như chơn của vị ấy, niệm ấy là chánh
niệm.
 Định gì như chơn của vị ấy, định ấy là chánh
định.
 Thân nghiệp, ngữ nghiệp, sinh mạng của vị ấy
được thanh tịnh tốt đẹp.
 Và Thánh đạo Tám ngành này đi đến tu tập
và phát triển sung mãn cho vị ấy.

 Do sự tu tập Thánh đạo Tám ngành này như vậy,
Bốn niệm xứ đi đến tu tập và phát triển sung mãn;
Bốn chánh tinh tấn cũng đi đến tu tập và phát
triển sung mãn; Bốn như ý túc cũng đi đến tu tập
và phát triển sung mãn; Năm căn cũng đi đến tu
tập và phát triển sung mãn; Năm lực cũng đi đến

MƯỜI HAI DUYÊN                                   1011

tu tập và phát triển sung mãn; Bảy giác chi cũng đi đến tu tập và phát triển sung mãn.

 Và nơi vị ấy, hai pháp này được chuyển vận song hành: chỉ và quán.

 Với thượng trí, vị ấy liễu tri những pháp cần phải
liễu tri với thượng trí. Với thượng trí, vị ấy đoạn
tận những pháp cần phải đoạn tận với thượng trí.
Với thượng trí vị ấy, tu tập những pháp cần phải
tu tập với thượng trí. Với thượng trí, vị ấy chứng
ngộ những pháp cần phải chứng ngộ với thượng
trí.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là những pháp cần
phải liễu tri với thượng trí? Cần phải trả lời là
năm thủ uẩn, tức là sắc thủ uẩn, thọ thủ uẩn,
tưởng thủ uẩn, hành thủ uẩn, thức thủ uẩn.
Những pháp này là những pháp cần phải liễu
tri với thượng trí.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các pháp cần
phải đoạn tận với thượng trí? Vô minh và hữu
ái, những pháp này cần phải đoạn tận với
thượng trí.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các pháp cần

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1012

phải tu tập với thượng trí? Chỉ và quán, những pháp này cần phải tu tập với thượng trí.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là những pháp cần
phải chứng ngộ với thượng trí? Minh và giải
thoát, những pháp này cầu phải chứng ngộ với
thượng trí.

Này các Tỷ-kheo, thấy và biết như chơn tai; này các Tỷ-kheo, thấy và biết như chơn mũi; này các Tỷ-kheo, thấy và biết như chơn lưỡi; này các Tỷ- kheo, thấy và biết như chơn thân; này các Tỷ-kheo, thấy và biết như chơn ý; này các Tỷ-kheo, thấy và biết như chơn các pháp; này các Tỷ-kheo, thấy và biết như chơn ý thức; này các Tỷ-kheo, thấy và biết như chơn ý xúc. Do duyên ý xúc này khởi lên lạc thọ, khổ thọ, bất khổ bất lạc thọ; thấy và biết như chơn cảm thọ ấy, nên vị ấy không ái trước đối với ý, không ái trước đối với các pháp, không ái trước đối với ý thức, không ái trước đối với ý xúc. Do duyên ý xúc này khởi lên lạc thọ, khổ thọ, hay bất khổ bất lạc thọ; vị ấy không ái trước đối với cảm thọ ấy... (như trên)... tâm khổ não được đoạn tận. Vị ấy cảm thọ thân lạc và tâm lạc. Kiến gì như chơn của vị ấy, kiến ấy là chánh kiến. Tư duy gì như chơn của vị ấy... (như trên)... hoạt mạng của vị ấy đi đến thanh tịnh tốt đẹp. Và Thánh đạo Tám ngành này đi đến tu

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1013

tập và phát triển sung mãn cho vị ấy. Do sự tu tập Thánh đạo Tám ngành này như vậy... (như trên)... Và này các Tỷ-kheo, thế nào là những pháp cần phải chứng ngộ với thượng trí? Minh và giải thoát, những pháp này cần phải chứng ngộ với thượng trí.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Các Tỷ-kheo ấy hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   1014

96       Vô minh - Vô minh, hữu và ái là những pháp cần phải đoạn tận - Kinh Các Khách – Tương V, 81

Các Khách – Tương V, 81

1) ...

2) -- Ví như, này các Tỷ-kheo, có một nhà khách, ở
đấy có người từ phương Đông tới ở, có người từ
phương Tây tới ở, có người từ phương Bắc tới ở, có
người từ phương Nam tới ở, có người Sát-đế-lị tới ở,
có người Bà-la-môn tới ở, có người Phệ-xá tới ở, có
người Thủ-đà tới ở.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập Thánh đạo Tám ngành, làm cho sung mãn Thánh đạo Tám ngành, với các pháp cần phải liễu tri nhờ thắng trí, họ nhờ thắng trí liễu tri các pháp ấy; với các pháp cần phải đoạn tận nhờ thắng trí, họ đoạn tận các pháp ấy nhờ thắng trí; với các pháp cần phải chứng ngộ nhờ thắng trí, họ chứng ngộ các pháp ấy nhờ thắng trí; với những pháp cần phải tu tập nhờ thắng trí, họ tu tập những pháp ấy nhờ thắng trí.

3) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là những pháp cần phải liễu tri nhờ thắng trí? Cần phải được trả lời là

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1015

năm thủ uẩn. Thế nào là năm? Tức là sắc thủ uẩn,
thọ thủ uẩn, tưởng thủ uẩn, hành thủ uẩn, thức thủ
uẩn. Những pháp này, này các Tỷ-kheo, là những
pháp cần phải liễu tri nhờ thắng trí.

4) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là những pháp cần
phải đoạn tận nhờ thắng trí? Vô minh, hữu và ái
(bhavatanhà), những pháp này cần phải đoạn tận nhờ
thắng trí.

5) Và này các Tỷ-kheo, những pháp nào cần phải
chứng ngộ nhờ thắng trí? Minh và giải thoát, này
các Tỷ-kheo, những pháp này cần phải chứng ngộ
nhờ thắng trí.

6) Và này các Tỷ-kheo, những pháp nào cần phải tu tập nhờ thắng trí? Chỉ và quán, này các Tỷ-kheo, những pháp này cần phải tu tập nhờ thắng trí.

7) Và thế nào, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập Thánh đạo Tám ngành, làm cho sung mãn Thánh đạo Tám ngành; đối với các pháp cần phải liễu tri, họ liễu tri được các pháp ấy nhờ thắng trí; đối với các pháp cần phải đoạn tận nhờ thắng trí, họ đoạn tận các pháp ấy nhờ thắng trí; đối với những pháp cần phải chứng ngộ nhờ thắng trí, họ chứng ngộ những pháp ấy nhờ thắng trí; đối với những pháp cần phải

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1016

tu tập nhờ thắng trí, họ tu tập những pháp ấy nhờ thắng trí?

8) Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập chánh tri kiến... tu tập chánh định liên hệ đến viễn ly, liên hệ đến ly tham, liên hệ đến đoạn diệt, hướng đến từ bỏ.

Như vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập Thánh
đạo Tám ngành, làm cho sung mãn Thánh đạo Tám
ngành; đối với các pháp cần phải liễu tri nhờ thắng
trí, vị ấy liễu tri những pháp ấy nhờ thắng trí; đối với
những pháp cần phải đoạn tận nhờ thắng trí, vị ấy
đoạn tận những pháp ấy nhờ thắng trí; đối với những
pháp cần phải chứng ngộ nhờ thắng trí, vị ấy chứng
ngộ những pháp ấy nhờ thắng trí; đối với những pháp
cần phải tu tập nhờ thắng trí, vị ấy tu tập những pháp
ấy nhờ thắng trí.

MƯỜI HAI DUYÊN                                        1017

97    Vô minh - Đoạn tận vô minh ntn - Kinh PHẨM NGƯỜI NGU – Tăng I, 114

PHẨM NGƯỜI NGU – Tăng I, 114
----------------------
10. Có hai pháp này, này các Tỷ-kheo, thuộc thành
phần minh. Thế nào là hai? Chỉ và quán.
- Chỉ được tu tập, chờ đợi lợi ích gì? Tâm được
tu tập.
- Tâm được tu tập, chờ đợi lợi ích gì? Cái gì
thuộc về tham được đoạn tận.
- Quán được tu tập, chờ đợi lợi ích gì? Tuệ được
tu tập.
- Tuệ được tu tập, chờ đợi lợi ích gì? Cái gì
thuộc vô minh được đoạn tận.
 Bị tham làm uế nhiễm, tâm không thể giải
thoát.
 Hay bị vô minh làm uế nhiễm, tuệ không
được tu tập.
 Do vậy, do ly tham, là tâm giải thoát.
 Do đoạn vô minh, là tuệ giải thoát.

MƯỜI HAI DUYÊN                                  1018

MƯỜI HAI DUYÊN   1019

98    Vô minh - Đâm thủng vô minh uẩn - Kinh NGƯỜI CHIẾN SĨ – Tăng II, 141

NGƯỜI CHIẾN SĨ – Tăng II, 141

1.- Thành tựu bốn chi phần này, này các Tỷ-kheo, một chiến sĩ xứng đáng để cho vua sử dụng, thuộc sở hữu của vua, là biểu tượng của vua. Thế nào là bốn?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, người chiến sĩ thiện xảo về xạ trình, là người bắn xa, bắn như chớp nhoáng, và đâm thủng được vật lớn.

Thành tựu bốn chi phần này, này các Tỷ-kheo, một chiến sĩ xứng đáng để cho vua sử dụng, thuộc sở hữu của vua, là biểu tượng của vua.

2. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, thành tựu bốn pháp
này, Tỷ-kheo đáng được cung kính, xứng đáng được
tôn trọng, xứng đáng được cúng dường, xứng đáng
được chắp tay, là ruộng phước vô thượng ở đời. Thế
nào là bốn?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo thiện xảo về xạ trình, là người bắn xa, bắn như chớp nhoáng, và đâm thủng được vật lớn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   1020

3. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo thiện xảo về xạ trình?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo là người có giới,
sống chế ngự với sự chế ngự của giới bổn
Patimokkha, có uy nghi chánh hạnh, thấy sợ hãi
trong những lỗi nhỏ, chấp nhận và học tập các học
pháp. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo thiện
xảo về xạ trình.

4. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo bắn xa?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo phàm sắc gì
thuộc về quá khứ, vị lai, hiện tại, nội hay ngoại,
thô hay tế, liệt hay thắng, xa hay gần, tất cả
sắc, vị ấy thấy như thật với chánh trí tuệ rằng:
"Cái này không phải của tôi, cái này không
phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi".
- Phàm có cảm thọ gì thuộc quá khứ, vị lai, hiện
tại, nội hay ngoại, thô hay tế, liệt hay thắng, xa
hay gần, tất cả cảm thọ, vị ấy thấy như thật với
chánh trí tuệ rằng: "Cái này không phải của
tôi, cái này không phải là tôi, cái này không
phải tự ngã của tôi".
- Phàm có tưởng gì thuộc quá khứ, vị lai, hiện
tại, nội hay ngoại, thô hay tế, liệt hay thắng, xa
hay gần, tất cả tưởng, vị ấy thấy như thật với
chánh trí tuệ rằng: "Cái này không phải của

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1021

tôi, cái này không phải là tôi, cái này không
phải tự ngã của tôi".
- Phàm có các hành gì thuộc quá khứ, vị lai, hiện
tại, nội hay ngoại, thô hay tế, liệt hay thắng, xa
hay gần, tất cả các hành, vị ấy thấy như thật
với chánh trí tuệ rằng: "Cái này không phải
của tôi, cái này không phải là tôi, cái này
không phải tự ngã của tôi".
- Phàm có thức gì thuộc quá khứ, vị lai, hiện tại,
nội hay ngoại, thô hay tế, liệt hay thắng, xa hay
gần, tất cả các thức, vị ấy thấy như thật với
chánh trí tuệ rằng: "Cái này không phải của
tôi, cái này không phải là tôi, cái này không
phải tự ngã của tôi".

5. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo bắn như chớp nhoáng?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo như thật quán tri: "Đây là khổ", như thật quán tri: "Đây là khổ tập"; như thật quán tri: "Đây là khổ diệt", như thật quán tri "Đây là con đường đưa đến khổ diệt". Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo bắn như chớp nhoáng.

6. Và này các Tỷ-kheo, như thế nào là Tỷ-kheo đâm thủng vật to lớn?

MƯỜI HAI DUYÊN                                       1022

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đâm thủng vô minh uẩn to lớn. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ- kheo đâm thủng vật to lớn.

Đầy đủ bốn chi phần này, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo
đáng được cung kính, xứng đáng được tôn trọng,
xứng đáng được cúng dường, xứng đáng được chắp
tay, là ruộng phước vô thượng ở đời.

MƯỜI HAI DUYÊN                                 1023

99    Vô minh - Đâm thủng vật to lớn - Kinh KẺ CHIẾN SĨ – Tăng I, 519

KẺ CHIẾN SĨ – Tăng I, 519

1. - Đầy đủ ba đức tánh, này các Tỷ-kheo, một kẻ
chiến sĩ xứng đáng cho vua sử dụng, thuộc sở hữu
nhà vua, là biểu tượng của vua. Thế nào là ba?
Ở đây, này các Tỷ-kheo, kẻ chiến sĩ là người bắn xa,
bắn như chớp nhoáng và đâm thủng được vật lớn.
Đầy đủ ba đức tánh này, này các Tỷ-kheo, một kẻ
chiến sĩ xứng đáng cho vua sử dụng, thuộc sở hữu
nhà vua, là biểu tượng của vua.
2. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, đầy đủ ba đức tánh,
Tỷ-kheo đáng được cung kính, đáng được tôn trọng,
đáng được cúng dường, đáng được chắp tay, là ruộng
phước vô thượng ở đời. Thế nào là ba?
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo là kẻ bắn xa,
bắn như chớp nhoáng và đâm thủng được vật
lớn.
3. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo bắn xa?
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo phàm có sắc gì,
quá khứ, vị lai, hiện tại, hoặc nội hay ngoại, hoặc
thô hay tế, hoặc liệt hay thắng, hoặc xa hay gần,

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1024

tất cả sắc, vị ấy thấy như thật với chánh trí tuệ
rằng: "Cái này không phải của tôi, cái này không
phải của tôi, cái này không phải tự ngã của tôi".
- Phàm có cảm thọ gì, quá khứ, vị lai, hiện tại, hoặc
nội hay ngoại, hoặc thô hay tế, hoặc liệt hay thắng,
hoặc xa hay gần, tất cả cảm thọ, vị ấy thấy như
thật với chánh trí tuệ rằng: "Cái này không phải
của tôi, cái này không phải của tôi, cái này không
phải tự ngã của tôi".
- Phàm có tưởng gì, quá khứ, vị lai, hiện tại, hoặc
nội hay ngoại, hoặc thô hay tế, hoặc liệt hay thắng,
hoặc xa hay gần, tất cả tưởng, vị ấy thấy như thật
với chánh trí tuệ rằng: "Cái này không phải của
tôi, cái này không phải của tôi, cái này không phải
tự ngã của tôi".
- Phàm có các hành gì, quá khứ, vị lai, hiện tại, hoặc
nội hay ngoại, hoặc thô hay tế, hoặc liệt hay thắng,
hoặc xa hay gần, tất cả các hành, vị ấy thấy như
thật với chánh trí tuệ rằng: "Cái này không phải
của tôi, cái này không phải của tôi, cái này không
phải tự ngã của tôi".
- Phàm có thức gì, quá khứ, vị lai, hiện tại, hoặc nội
hay ngoại, hoặc thô hay tế, hoặc liệt hay thắng,
hoặc xa hay gần, tất cả các thức, vị ấy thấy như
thật với chánh trí tuệ rằng: "Cái này không phải

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1025

của tôi, cái này không phải của tôi, cái này không
phải tự ngã của tôi".
4. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo bắn như
chớp nhoáng?
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo như thật tuệ tri:
"Đây là Khổ", như thật tuệ tri: "Đây là Khổ tập";
như thật tuệ tri: "Đây là Khổ diệt"; như thật tuệ
tri: "Đây là con Đường đưa đến Khổ diệt"; Như
vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo bắn như chớp
nhoáng.
5. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo đâm
thủng vật lớn?
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đâm thủng vô
minh uẩn to lớn. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-
kheo đâm thủng vật to lớn.
 Đầy đủ ba đức tánh này, này các Tỷ-kheo, Tỷ-
kheo đáng được cung kính, đáng được tôn trọng,
đáng được cúng dường, đáng được chắp tay, là
ruộng phước vô thượng ở đời.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1026

100 Hữu - 3 hữu, dục hữu, sắc hữu, vô sắc hữu - Kinh HỮU – Tăng III, 262

HỮU –Tăng III, 262

 Này các Tỷ-kheo, có ba hữu này cần phải đoạn
tận, cần phải được học tập trong ba học pháp.
Thế nào là ba hữu cần phải đoạn tận?
- Dục hữu, sắc hữu, vô sắc hữu. Ba hữu này cần
phải đoạn tận.
Trong ba học pháp nào, cần phải học tập?
- Tăng thượng giới học,
- Tăng thượng định học,
- Tăng thượng tuệ học.
Trong ba học pháp này, cần phải học tập.
Này các Tỷ-kheo, khi nào Tỷ-kheo đã đoạn tận ba
hữu này, đã học tập trong ba học pháp này, Tỷ-kheo
ấy, này các Tỷ-kheo, được gọi là Tỷ-kheo đã chặt đứt
khát ái, đã giải tỏa kiết sử do chơn chánh hiện quán
kiêu mạn, đã đoạn tận khổ đau.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1027

101 Hữu - 4 ách - hữu ách, dục ách, kiến ách, vô minh ách - Kinh CÁC ÁCH – Tăng I, 567

CÁC ÁCH – Tăng I, 567

1.- Này các Tỷ-kheo, có bốn ách này. Thế nào là bốn?

 Dục ách,
 Hữu ách,
 Kiến ách,
 Vô minh ách.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là dục ách?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người không
như thật quán tri sự tập khởi, sự chấm dứt, vị ngọt,
sự nguy hại, sự xuất ly các dục.
- Do như không thật quán tri sự tập khởi, sự chấm
dứt, vị ngọt, sự nguy hại, sự xuất ly các dục, nên
dục tham, dục hỷ, dục luyến, dục đam mê, dục
khát, dục não, dục chấp thủ, dục ái trong các dục
chiếm đóng và tồn tại. Này các Tỷ-kheo, đây gọi
là dục ách.

Và thế nào là hữu ách?

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1028

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người không
như thật quán tri sự tập khởi, sự chấm dứt, vị ngọt,
sự nguy hại, sự xuất ly các hữu.
- Do như không thật quán tri sự tập khởi, sự chấm
dứt, vị ngọt, sự nguy hại, sự xuất ly các hữu, nên
hữu tham, hữu hỷ, hữu luyến, hữu đam mê, hữu
khát, hữu não, hữu chấp thủ, hữu ái trong các hữu
chiếm đóng và tồn tại. Này các Tỷ-kheo, đây gọi
là hữu ách.

Và thế nào là kiến ách?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người không
như thật quán tri sự tập khởi, sự chấm dứt, vị ngọt,
sự nguy hại, sự xuất ly của các kiến.
- Do như không thật quán tri sự tập khởi, sự chấm
dứt, vị ngọt, sự nguy hại, sự xuất ly các kiến, nên
kiến tham, kiến hỷ, kiến luyến, kiến đam mê, kiến
khát, kiến não, kiến chấp thủ, kiến ái trong các
kiến xâm chiếm và tồn tại. Này các Tỷ-kheo, đây
gọi là kiến ách.

Và thế nào là vô minh ách?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người không như thật quán tri sự tập khởi, sự chấm dứt, vị ngọt, sự nguy hại, sự xuất ly của sáu xúc xứ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1029

- Do như không thật quán tri sự tập khởi … sự xuất
ly của sáu xúc xứ, nên vô minh, vô trí trong sáu
xúc xứ xâm chiếm và tồn tại. Này các Tỷ-kheo,
đây gọi là vô minh ách.

Đây là dục ách, hữu ách, kiến ách và vô minh ách.

Bị trói buộc bởi các ác bất thiện pháp, các phiền não,
các pháp bị tái sanh, phiền nhiễu, các quả khổ dị thục
trong tương lai, bởi sanh già, chết, do vậy được gọi
là không an ổn khỏi các ách. Này các Tỷ-kheo, có
bốn ách này.

2. Này các Tỷ-kheo, có bốn ly ách này. Thế nào là bốn?

 Ly dục ách,
 Ly hữu ách,
 Ly kiến ách,
 Ly vô minh ách.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là ly dục ách?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người như thật
quán tri sự tập khởi, sự chấm dứt, vị ngọt, sự nguy
hại, sự xuất ly các dục.
- Do như thật quán tri sự tập khởi, sự chấm dứt, vị
ngọt, sự nguy hại, sự xuất ly các dục, nên dục

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1030

tham, dục hỷ, dục luyến, dục đam mê, dục khát,
dục não, dục chấp thủ, dục ái trong các dục không
xâm chiếm và tồn tại. Này các Tỷ-kheo, đây gọi
là ly dục ách.

Và thế nào là ly hữu ách?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người như thật
quán tri sự tập khởi, sự chấm dứt, vị ngọt, sự nguy
hại, sự xuất ly các hữu.
- Do như thật quán tri sự tập khởi, sự chấm dứt, vị
ngọt, sự nguy hại, sự xuất ly các hữu, nên hữu
tham, hữu hỷ, hữu luyến, hữu đam mê, hữu khát,
hữu não, hữu chấp thủ, hữu ái trong các hữu
không xâm chiếm và tồn tại. Này các Tỷ-kheo,
đây gọi là ly hữu ách.

Và thế nào là ly kiến ách?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người như thật
quán tri sự tập khởi, sự chấm dứt, vị ngọt, sự nguy
hại, sự xuất ly của các kiến.
- Do như thật quán tri sự tập khởi, sự chấm dứt, vị
ngọt, sự nguy hại, sự xuất ly các kiến, nên kiến
tham, kiến hỷ, kiến luyến, kiến đam mê, kiến
khát, kiến não, kiến chấp thủ, kiến ái trong các
kiến không xâm chiếm và tồn tại. Này các Tỷ-
kheo, đây gọi là ly kiến ách.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1031

Và thế nào là ly vô minh ách?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người như thật
quán tri sự tập khởi, sự chấm dứt, vị ngọt, sự nguy
hại, sự xuất ly của sáu xúc xứ.
- Do như thật quán tri sự tập khởi … sự xuất ly của
sáu xúc xứ, nên vô minh, vô trí trong sáu xúc
xứ không xâm chiếm và tồn tại. Này các Tỷ-
kheo, đây gọi là ly vô minh ách.

Đây là ly dục ách, ly hữu ách, ly kiến ách và ly vô minh ách.

Không bị trói buộc bởi các ác bất thiện pháp, các
phiền não, các pháp bị tái sanh, phiền nhiễu, các quả
khổ dị thục trong tương lai, bởi sanh già, chết, do vậy
được gọi là an ổn khỏi các ách. Này các Tỷ-kheo, có
bốn ly ách này.

- Bị trói buộc cả hai
Dục ách và hữu ách
Bị trói buộc kiến ách
Với vô minh thượng phủ
Chúng sanh bị luân chuyển
Đi đến sanh và chết.
- Những ai liễu tri dục
Và toàn bộ hữu ách
Nhổ vất bỏ kiến ách

MƯỜI HAI DUYÊN                                       1032

Và từ bỏ vô minh Ly hệ tất cả ách Họ vượt khỏi các ách

MƯỜI HAI DUYÊN             1033

102 Hữu - Bất động ta giải thoát, hữu kiết sử đoạn diệt - Kinh HỮU HỌC 1 – Tăng I, 419

HỮU HỌC 1 – Tăng I, 419

1. Rồi một Tỷ-kheo đi đến Thế Tôn; sau khi đến,
đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống
một bên, Tỷ-kheo ấy bạch Thế Tôn:
- Hữu học, hữu học, bạch Thế Tôn, được nói đến như
vậy. Cho đến như thế nào, bạch Thế Tôn, là hữu học?
- Học tập, nên được gọi là hữu học. Và học tập cái
gì? Học tập tăng thượng giới, học tập tăng thượng
tâm, học tập tăng thượng tuệ. Vị ấy, này Tỷ-kheo, do
vậy được gọi là vị Hữu học.
Bậc hữu học, học tập,
Đi theo con đường thẳng,
Ở trong sự diệt tận,
Trí thứ nhất khởi lên.
Tiếp theo không gián đoạn,
Chánh trí mới sanh khởi.
Rồi chánh trí giải thoát,
Trí như vậy khởi lên.
Bất động ta giải thoát,
Hữu kiết sử đoạn tận.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1034

HỮU HỌC 2 – Tăng I, 420

1. - Này các Tỷ-kheo, bản tụng đọc này gồm hơn 150
học giới cần phải đọc nửa tháng một lần, ở đây các
người thiện nam tử muốn được lợi ích, học tập bản
tụng ấy. Này các Tỷ-kheo, tất cả được thâu nhiếp
hợp lại làm thành ba học giới này.
Thế nào là ba?
- Tăng thượng giới học,
- Tăng thượng tâm học,
- Tăng thượng tuệ học.
Chính ba học giới này, này các Tỷ-kheo, thâu nhiếp
tất cả.
2. Ở đây, này các Tỷ-kheo,
- Tỷ-kheo đối với các giới luật, hành trì toàn
phần,
- Đối với định, hành trì một phần,
- Đối với tuệ, hành trì một phần.
Vị ấy có vi phạm học pháp nhỏ nhặt nhỏ nhiệm nào,
vị ấy được xem là thanh tịnh. Vì cớ sao? Ở đây, này
các Tỷ-kheo, Ta không tuyên bố chúng làm cho vị
ấy không có khả năng. Phàm có những học pháp nào

MƯỜI HAI DUYÊN                                   1035

là căn bản Phạm hạnh, tương xứng Phạm hạnh, ở
đây, vị ấy kiên trì giới ấy, kiên trú giới ấy, chấp nhận
và học tập trong các học pháp. Vị ấy, do đoạn tận ba
kiết sử, là bậc Dự lưu, không còn bị thối đọa, quyết
chắc đạt đến Chánh giác.
3. Ở đây, này các Tỷ-kheo,
- Tỷ-kheo đối với các giới luật, hành trì toàn
phần,
- Đối với định, hành trì một phần,
- Đối với tuệ, hành trì một phần.
Vị ấy có vi phạm học pháp nhỏ nhặt nhỏ nhiệm nào,
vị ấy được xem là thanh tịnh. Vì cớ sao? Ở đây, này
các Tỷ-kheo, Ta không tuyên bố chúng làm cho vị
ấy không có khả năng. Phàm có những học pháp nào
là căn bản Phạm hạnh, tương xứng Phạm hạnh, ở
đây, vị ấy kiên trì giới ấy, kiên trú giới ấy, chấp nhận
và học tập trong các học pháp. Vị ấy, do đoạn tận ba
kiết sử, làm cho muội lược tham, sân, si là bậc Nhất
lai, chỉ trở về thế giới này một lần, rồi đoạn tận khổ
đau.
4. Ở đây, này các Tỷ-kheo,
- Tỷ-kheo đối với các giới luật, hành trì toàn
phần,
- Đối với định, hành trì toàn phần,

MƯỜI HAI DUYÊN                                        1036

- Đối với tuệ, hành trì một phần.
Vị ấy có vi phạm học pháp nhỏ nhặt nhỏ nhiệm nào,
vị ấy được xem là thanh tịnh. Vì cớ sao? Ở đây, này
các Tỷ-kheo, Ta không tuyên bố chúng làm cho vị
ấy không có khả năng. Phàm có những học pháp nào
là căn bản Phạm hạnh, tương xứng Phạm hạnh, ở
đây, vị ấy kiên trì giới ấy, kiên trú giới ấy, chấp nhận
và học tập trong các học pháp. Vị ấy, do đoạn tận
năm hạ phần kiết sử, được hóa sanh, tại đấy nhập
Niết-bàn, không còn phải trở lui đời này nữa.
5. Ở đây, này các Tỷ-kheo,
- Tỷ-kheo đối với các giới luật, hành trì toàn
phần,
- Đối với định, hành trì toàn phần,
- Đối với tuệ, hành trì toàn phần.
Vị ấy có vi phạm học pháp nhỏ nhặt nhỏ nhiệm nào,
vị ấy được xem là thanh tịnh. Vì cớ sao? Ở đây, này
các Tỷ-kheo, Ta không tuyên bố chúng làm cho vị
ấy không có khả năng. Phàm có những học pháp nào
là căn bản Phạm hạnh, tương xứng Phạm hạnh, ở
đây, vị ấy kiên trì giới ấy, kiên trú giới ấy, chấp nhận
và học tập trong các học pháp. Vị ấy, do đoạn tận các
lậu hoặc, ngay trong hiện tại, tự mình với thắng trí,
chứng ngộ, chứng đạt và an trú vô lậu tâm giải thoát,
tuệ giải thoát.

MƯỜI HAI DUYÊN                                        1037

Như vậy, này các Tỷ-kheo, người hành trì có một
phần, thành tựu được một phần; người hành trì
toàn phần, thành tựu được toàn phần. Ta tuyên bố
rằng, này các Tỷ-kheo, các học giới không phải là
rỗng không.

MƯỜI HAI DUYÊN                                 1038

103 Hữu - Chỗ nào có hữu, chỗ ấy có sanh già chết - Kinh Có Tham – Tương II, 180

Có Tham – Tương II, 180

1)...Trú ở Sàvatthi.

2) Này các Tỷ-kheo, có bốn loại đồ ăn đưa đến sự tồn tại hay sự chấp thủ tái sanh của các loài hữu tình hay các loài chúng sanh.

3) Thế nào là bốn?

- Đoàn thực thô hoặc tế,
- Xúc thực là thứ hai,
- Tư niệm là thứ ba,
- Thức là thứ tư.

Này các Tỷ-kheo, bốn loại đồ ăn này đưa đến sự tồn tại hay sự chấp thủ tái sanh cho các loài hữu tình hay các loài chúng sanh.

4) Này các Tỷ-kheo,

- Nếu đối với đoàn thực, có tham, có hỷ, có ái, thời có thức được an trú, tăng trưởng.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1039

- Chỗ nào thức được an trú, tăng trưởng, chỗ ấy
có danh sắc sanh.
- Chỗ nào có danh sắc sanh, chỗ ấy có các hành
tăng trưởng.
- Chỗ nào có các hành tăng trưởng, chỗ ấy hữu
được tái sanh trong tương lai.
- Chỗ nào hữu được tái sanh trong tương lai,
chỗ ấy có sanh, già chết trong tương lai.
- Chỗ nào có sanh, già chết trong tương lai, Ta
nói chỗ ấy có sầu, có khổ, có não.

5) Này các Tỷ-kheo, nếu đối với xúc thực... (như trên)...

6) Này các Tỷ-kheo, nếu đối với tư niệm thực...

7) Này các Tỷ-kheo,

- Nếu đối với thức thực, có tham, có hỷ, có ái,
thời có thức được an trú, tăng trưởng.
- Chỗ nào có thức được an trú, tăng trưởng, chỗ
ấy có danh sắc sanh.
- Chỗ nào có danh sắc sanh, chỗ ấy có các hành
tăng trưởng.
- Chỗ nào có các hành tăng trưởng, chỗ ấy hữu
được tái sanh trong tương lai.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1040

- Chỗ nào hữu được tái sanh trong tương lai,
chỗ ấy có sanh, già chết trong tương lai.
- Chỗ nào có sanh, già chết trong tương lai, Ta
nói chỗ ấy có sầu, có khổ, có não.

8) Ví như, này các Tỷ-kheo, một người thợ nhuộm
hay một người thợ vẽ. Nếu có thuốc nhuộm hay sơn
màu nghệ, màu xanh, hay màu đỏ, có một tấm bảng
khéo đánh bóng, một bức tường hay tấm vải, có thể
phác họa hình người đàn bà hay người đàn ông có
đầy đủ chân tay.

9) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, nếu đối với đoàn thực, có tham, có hỷ, có ái, thời có thức an trú, tăng trưởng. Chỗ nào có thức an trú, tăng trưởng chỗ ấy có danh sắc sanh. Chỗ nào có danh sắc sanh, chỗ ấy có các hành tăng trưởng. Chỗ nào có các hành tăng trưởng, chỗ ấy có hữu tái sanh trong tương lai. Chỗ nào có hữu tái sanh trong tương lai, chỗ ấy có sanh, già chết trong tương lai. Chỗ nào có sanh, già chết trong tương lai, Ta nói chỗ ấy có sầu, có khổ, có não.

10) Này các Tỷ-kheo, nếu đối với xúc thực...

11) Này các Tỷ-kheo, nếu đối với niệm thực...

12) Này các Tỷ-kheo, nếu đối với thức thực, có tham, có hỷ, có ái, thời có thức an trú, tăng trưởng. Chỗ nào

MƯỜI HAI DUYÊN                                       1041

có thức an trú, tăng trưởng, chỗ ấy có danh sắc sanh. Chỗ nào có danh sắc sanh, chỗ ấy có các hành tăng trưởng. Chỗ nào có các hành tăng trưởng, chỗ ấy có hữu tái sanh trong tương lai. Chỗ nào có hữu tái sanh trong tương lai, chỗ ấy có sanh, già, chết trong tương lai. Chỗ nào có sanh, già chết trong tương lai, Ta nói chỗ ấy có sầu, có khổ, có não.

13) Này các Tỷ-kheo,

- Nếu đối với đoàn thực không có tham, không
có hỷ, không có ái, thời không có thức an trú,
tăng trưởng.
- Chỗ nào không có thức an trú, tăng trưởng, chỗ
ấy không có danh sắc sanh.
- Chỗ nào không có danh sắc sanh, chỗ ấy không
có các hành tăng trưởng.
- Chỗ nào không có các hành tăng trưởng, chỗ
ấy không có hữu tái sanh trong tương lai.
- Chỗ nào không có hữu tái sanh trong tương lai,
chỗ ấy không có sanh, già, chết trong tương lai.
- Chỗ nào không có sanh, già, chết trong tương
lai, Ta nói rằng chỗ ấy không có sầu, không có
khổ, không có não.

14) Này các Tỷ-kheo, nếu đối với xúc thực...

15) Này các Tỷ-kheo, nếu đối với tư niệm thực ...

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1042

16) Này các Tỷ-kheo, nếu đối với thức thực, không có tham, không có hỷ, không có ái, thời không có thức an trú, tăng trưởng. Chỗ nào không có thức an trú, tăng trưởng, chỗ ấy không có danh sắc sanh. Chỗ nào không có danh sắc sanh, chỗ ấy không có các hành tăng trưởng. Chỗ nào không có các hành tăng trưởng, chỗ ấy không có hữu tái sanh trong tương lai. Chỗ nào không có hữu tái sanh trong tương lai, chỗ ấy không có sanh, già chết trong tương lai. Chỗ nào không có sanh, già chết trong tương lai, Ta nói rằng chỗ ấy không có sầu, không có khổ, không có não.

17) Ví như, này các Tỷ-kheo, một ngôi nhà có mái
hay một dãy hành lang có mái, có cửa sổ phía Bắc,
phía Nam, hay phía Đông. Khi mặt trời mọc lên, ánh
sáng ngang qua cửa sổ chiếu vào, thời chiếu vào chỗ
nào?

- Bạch Thế Tôn, chiếu vào tường phía Tây.

18) - Này các Tỷ-kheo, nếu không có tường phía Tây, thời chiếu vào chỗ nào?

- Bạch Thế Tôn, chiếu trên đất.

19) - Này các Tỷ-kheo, nếu không có đất, thời chiếu vào chỗ nào?

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1043

- Bạch Thế Tôn, chiếu trên nước.

20) - Này các Tỷ-kheo, nếu không có nước, thời chiếu vào chỗ nào?

- Bạch Thế Tôn, không có chiếu ở đâu cả.

21) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, nếu đối với đoàn thực không có tham, không có hỷ, không có ái. ..

22) Này các Tỷ-kheo, nếu đối với xúc thực...

23) Này các Tỷ-kheo, nếu đối với tư niệm thực...

24) Này các Tỷ-kheo,

- Nếu đối với thức thực, không có tham,
không có hỷ, không có ái, thời không có thức
an trú.
- Chỗ nào không có thức an trú, chỗ ấy không có
danh sắc sanh.
- Chỗ nào không có danh sắc sanh, chỗ ấy không
có các hành tăng trưởng.
- Chỗ nào không có các hành tăng trưởng, chỗ
ấy không có hữu tái sanh trong tương lai.
- Chỗ nào không có hữu tái sanh trong tương lai,
chỗ ấy không có sanh, già chết trong tương lai.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1044

- Chỗ nào không có sanh, già chết trong tương lai, Ta nói rằng chỗ ấy không có sầu, không có khổ, không có não.

MƯỜI HAI DUYÊN                               1045

104 Hữu - Có thể có một sự hữu diệt toàn bộ - Kinh KHÔNG GÌ CHUYỂN HƯỚNG – 60 Trung II, 145

KINH KHÔNG GÌ CHUYỂN HƯỚNG (Apannaka suttam) – Bài kinh số 60 – Trung II, 145

Như vầy tôi nghe.

Một thời, Thế Tôn du hành giữa dân chúng Kosala với Đại chúng Tỷ-kheo và đến tại Sala, một làng Bà-la-môn của dân chúng Kosala. Các Bà-la- môn gia chủ ở Sala được nghe tiếng đồn như sau: "Sa-môn Gotama, giòng họ Thích-ca, xuất gia từ gia tộc Thích-ca, đang du hành giữa dân chúng Kosala với Đại chúng Tỷ-kheo, đã đến Sala". Tiếng đồn tốt đẹp sau đây được truyền đi về Sa-môn Gotama: "Đây là Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn. Với thắng trí, Ngài tự thân chứng ngộ thế giới này cùng với Thiên giới, Ma giới, Phạm thiên giới, cùng với chúng Sa-môn, Bà-la-môn, các loài Trời, loài Người. Khi đã chứng ngộ. Ngài còn tuyên thuyết

MƯỜI HAI DUYÊN                                   1046

điều Ngài đã chứng ngộ. Ngài thuyết pháp, sơ thiện,
trung thiện, hậu thiện, văn nghĩa đầy đủ. Ngài truyền
dạy Phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ trong sạch. Tốt
đẹp thay, sự chiêm ngưỡng một vị A-la-hán như vậy".
Rồi các Bà-la-môn gia chủ ở Sala đi đến chỗ Thế
Tôn, sau khi đến, một số người đảnh lễ Thế Tôn rồi
ngồi xuống một bên; có người nói lời chào đón hỏi
thăm với Thế Tôn, sau khi nói lên những lời chào
đón hỏi thăm thân hữu rồi ngồi xuống một bên; có
người chắp tay vái chào Thế Tôn rồi ngồi xuống một
bên; có người xưng tên và dòng họ rồi ngồi xuống
một bên; có người yên lặng ngồi xuống một bên. Thế
Tôn nói với các Bà-la-môn gia chủ ở tại Sala đang
ngồi xuống một bên:

– Này các Gia chủ, các Ông có vị Đạo sư khả ý nào mà các Ông có lý do đặt được lòng tin không?

– Bạch Thế Tôn, chúng con không có vị Đạo sư khả ý nào để chúng con có lý do đặt được lòng tin.

 Này các Gia chủ, nếu các Ông không có một vị
Đạo sư khả ý nào, thời hãy lấy pháp không gì
chuyển hướng này mà thực hành. Này các Gia
chủ, pháp không gì chuyển hướng này được khéo
thọ trì, khéo thành tựu, sẽ đưa đến hạnh phúc an
lạc lâu dài cho các Ông.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1047

Và này các Gia chủ, thế nào là pháp "không gì chuyển hướng"?

 Này các Gia chủ, có một số Sa-môn, Bà-la-môn
có những lập thuyết như sau, có những quan điểm
như sau: "Không có (kết quả của) bố thí, không
có (kết quả của) lễ hy sinh, không có (kết quả của)
tế tự, không có kết quả, quả báo của các nghiệp
thiện ác, không có đời này, không có đời sau,
không có mẹ, không có cha, không có các loại hóa
sanh, trên đời không có những vị Sa-môn, Bà-la-
môn chơn chánh hành trì, chơn chánh thực hành,
và những vị này tuyên bố về đời này và về đời sau,
sau khi đã tự chứng ngộ với thắng trí".

 Nhưng này các Gia chủ, lại có một số Sa-môn, Bà-
la-môn nói đối nghịch với các vị Sa-môn, Bà-la-
môn kia, những vị này nói như sau: "Có (kết quả
của) bố thí, có (kết quả của) lễ hy sinh, có (kết
quả của) tế tự, có kết quả, quả báo của các nghiệp
thiện ác, có đời này, có đời sau, có mẹ, có cha, có
các loại hóa sanh, trên đời có những vị Sa-môn,
Bà-la-môn chơn chánh hành trì, chơn chánh thực
hành, và những vị này tuyên bố về đời này và về
đời sau, sau khi đã chứng ngộ với thắng trí".

Này các Gia chủ, các Ông nghĩ thế nào, có phải

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1048

những vị Sa-môn, Bà-la-môn ấy nói những lời đối nghịch với nhau?

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

– Ở đây, này các Gia chủ, những Sa-môn, Bà- la-môn nào có lập thuyết như sau, có quan điểm như sau: "Không có (kết quả của) bố thí, không có (kết quả của) lễ hy sinh, không có (kết quả của) tế tự, không có kết quả, quả báo của các nghiệp thiện ác, không có đời này, không có đời sau, không có mẹ, không có cha, không có các loại hóa sanh, trên đời không có những vị Sa-môn, Bà-la-môn chơn chánh hành trì, chơn chánh thành tựu, và những vị này tuyên bố về đời này và về đời sau, sau khi đã chứng ngộ với thắng trí". => Đối với những vị này sự kiện này sẽ chờ đợi xảy ra: Sau khi từ bỏ ba thiện pháp này, thân thiện hành, khẩu thiện hành, ý thiện hành, và sau khi chấp nhận ba ác pháp này, thân ác hành, khẩu ác hành, ý ác hành, các vị này thực hành theo. Vì sao vậy? Vì những vị Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy không thấy sự nguy hiểm, sự hạ liệt, sự cấu uế của các bất thiện pháp, sự thoát ly, sự lợi ích và sự thanh tịnh của các thiện pháp.

 Vì rằng có đời sau, nếu có quan điểm nào nói rằng không có đời sau, thời đó là một tà kiến.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       1049

 Vì rằng có đời sau, nếu có ai suy tư rằng không
có đời sau, thời đó là tà tư duy.
 Vì rằng có đời sau, nếu có ai nói rằng không có
đời sau, thời đó là tà ngữ.
 Vì rằng có đời sau, nếu có ai nói rằng không có
đời sau, thời tự mâu thuẫn đối nghịch với các
vị A-la-hán đã biết được có đời sau.
 Vì rằng có đời sau, nếu có ai thuyết phục người
khác là không có đời sau, thời sự thuyết phục
ấy chống lại diệu pháp, và vì sự thuyết phục ấy
chống lại diệu pháp, người ấy khen mình chê
người.
 Như vậy, trước khi thiện giới của người ấy bị
từ bỏ, các ác giới đã được chấp trì.
 Và tà kiến, tà tư duy, tà ngữ, sự đối nghịch với
các bậc Thánh, sự thuyết phục chống lại diệu
pháp, sự khen mình chê người, như vậy các ác
bất thiện pháp sai biệt này khởi lên do duyên tà
kiến.
 Ở đây, này các Gia chủ, vị có trí suy nghĩ như
sau:

 "Nếu không có đời sau, thời vị này sau khi thân hoại mạng chung, tự ngã cảm thấy an toàn. Nếu có đời sau, thời vị này sau khi thân hoại mạng

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1050

chung sẽ sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa
ngục. Nếu muốn đời sau không có đi nữa, nếu
lời nói của các vị Sa-môn, Bà-la-môn ấy là
đúng sự thật, thời vị này, ngay trong hiện tại bị
những người có trí quở trách: "Người này theo
ác giới, có tà kiến, chủ trương hư vô luận".

 Còn nếu có đời sau, thời vị này cả hai mặt đều
gặp bất hạnh: ngay trong hiện tại, bị những
người có trí quở trách; sau khi thân hoại mạng
chung, sẽ sanh vào cõi dữ, ác thú, đoạn xứ, địa
ngục. Như vậy pháp "không gì chuyển hướng"
này bị chấp trì, bị thực hành sai lạc, bởi vị này
chỉ có chấp nhận một phía, và bỏ phía thiện
pháp.

Ở đây, này các Gia chủ, những Sa-môn, Bà-la- môn nào có lập thuyết như sau, có quan điểm như sau: "Có (kết quả của) bố thí, có (kết quả của) lễ hy sinh, có (kết quả của) tế tự, có kết quả, quả báo của các nghiệp thiện ác, có đời này, có đời sau, có mẹ, có cha, có các loại hóa sanh, trên đời có những vị Sa- môn, Bà-la-môn chơn chánh hành trì, chơn chánh thành tựu, và những vị này tuyên bố về đời này và về đời sau, sau khi đã chứng ngộ với thắng trí". => Đối với những vị này, sự kiện này sẽ chờ xẩy ra: Sau khi từ bỏ ba ác pháp này, thân ác hành, khẩu ác hành, ý

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1051

ác hành, và sau khi chấp nhận ba thiện pháp này, thân thiện hành, khẩu thiện hành, ý thiện hành, các vị này thực hành theo. Vì sao vậy? Vì những vị Sa-môn, Bà-la-môn này thấy sự nguy hiểm, sự hạ liệt, sự cấu uế của các bất thiện pháp, sự thoát ly, sự lợi ích và sự thanh tịnh của các thiện pháp.

 Vì rằng có đời sau, nếu có quan điểm nào nói
rằng có đời sau, thời đó là một chánh kiến.
 Vì rằng có đời sau, nếu có ai suy tư rằng có đời
sau, thời đó là chánh tư duy.
 Vì rằng có đời sau, nếu có ai nói rằng có đời
sau thời đó là chánh ngữ.
 Vì rằng có đời sau, nếu có ai nói rằng có đời
sau, thời không tự mâu thuẫn đối nghịch với
các vị A-la-hán đã biết được có đời sau.
 Vì rằng có đời sau, nếu có ai thuyết phục người
khác là có đời sau, thời sự thuyết phục ấy thuận
với diệu pháp, và vì sự thuyết phục ấy thuận
với diệu pháp, vị ấy không khen mình chê
người.
 Như vậy, trước khi ác giới của vị ấy được từ
bỏ, các thiện giới đã được chấp trì.
 Và chánh kiến, chánh tư duy, chánh ngữ, sự
không đối nghịch với các bậc Thánh, sự thuyết

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1052

phục thuận với diệu pháp, sự không khen mình
chê người, như vậy những thiện pháp sai biệt
này khởi lên, do duyên chánh kiến.
 Ở đây, này các Gia chủ, vị có trí suy nghĩ như
sau:

 Nếu có đời sau, thời vị này sau khi thân hoại
mạng chung sẽ được sanh lên thiện thú, Thiên
giới, cõi đời này. Nếu muốn cho đời sau không
có đi nữa, nếu lời nói của các vị Sa-môn, Bà-
la-môn ấy là đúng sự thật, thời vị này ngay
trong hiện tại được những người có trí tán thán:
"Người này theo thiện giới, có chánh kiến,
chủ trương hữu luận".
 Còn nếu có đời sau, thời vị này cả hai mặt đều
gặp sự may mắn: ngay trong hiện tại, được
những người trí tán thán; sau khi thân hoại
mạng chung, sẽ sanh lên thiện thú, Thiên giới,
cõi đời này. Như vậy, "pháp không gì chuyển
hướng" này được chấp trì, được thực hành
đúng đắn bởi vị này chấp nhận cả hai phía, bỏ
qua hai phía bất thiện pháp.
 Này các Gia chủ, có một số Sa-môn, Bà-la-môn,
có lập thuyết như sau, có quan điểm như sau: "Tự
làm hay khiến người làm, chém giết hay khiến
người chém giết, đốt nấu hay khiến người đốt nấu,

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1053

gây phiền muộn hay khiến người gây phiền muộn,
gây áo não hay khiến người gây áo não, tự mình
gây ra sợ hãi, hay khiến người gây ra sợ hãi, sát
sanh, lấy của không cho, phá cửa nhà mà vào,
cướp bóc, đánh cướp một nhà lẻ loi, chận đường
cướp giựt, tư thông vợ người, nói láo, hành động
như vậy không có tội ác gì. Nếu lấy một bánh xe
sắc bén giết hại tất cả chúng sanh trên cõi đất
thành một đống thịt, thành một chồng thịt, cũng
không vì vậy có tội ác, có gây ra sự tiếp tục của
tội ác. Nếu có người đi trên bờ phía Nam sông
Hằng giết hại, tàn sát, chém giết, khiến người
chém giết, đốt nấu, khiến người đốt nấu, cũng
không vì vậy có tội ác, có gây ra sự tiếp tục của
tội ác. Nếu có người đi trên bờ phía Bắc sông
Hằng bố thí, khiến người bố thí, tế lễ, khiến người
tế lễ, cũng không vì vậy có phước báo, có tạo
thành sự tiếp tục của phước báo".

 Này các Gia chủ, có một số Sa-môn, Bà-la-môn
nói những lời đối nghịch với các Sa-môn, Bà-la-
môn kia. Các vị này nói như sau: "Tự làm hay
khiến người làm, chém giết hay khiến người chém
giết, đốt nấu hay khiến người đốt nấu, gây phiền
muộn hay khiến người gây phiền muộn, gây ác
não hay khiến người gây ác não, tự mình gây sợ
hãi, hay khiến người gây sợ hãi, sát sanh, lấy của

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1054

không cho, phá cửa nhà mà vào, cướp bóc, đánh cướp một nhà lẻ loi, chận đường cướp giựt, tư thông vợ người, nói láo, hành động như vậy là có tội ác. Nếu lấy một bánh xe sắc bén giết hại tất cả chúng sanh trên cõi đất thành một đống thịt, thành một chồng thịt, thì do nhân duyên này có tội ác, có gây ra sự tiếp tục của tội ác. Nếu có người đi trên bờ phía Nam sông Hằng giết hại, tàn sát, chém giết, khiến người chém giết, đốt nấu khiến người đốt nấu, thì do nhân duyên này có tội ác, có gây ra sự tiếp tục của tội ác. Nếu có người đi trên bờ phía Bắc sông Hằng, bố thí, khiến người bố thí, tế lễ, khiến người tế lễ, thì do nhân duyên này, có phước báo, có tạo thành sự tiếp tục của phước báo. Bố thí, điều phục, tự chế, nói thật, đều có phước báo, có tạo thành sự tiếp tục của phước báo".

Và này các Gia chủ, các ông nghĩ thế nào, có phải những Sa-môn, Bà-la-môn này nói lời đối nghịch với nhau?

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

– Ở đây, này các Gia chủ, có những Sa-môn, Bà- la-môn có lập thuyết như sau, có quan điểm như sau: "Tự làm hay khiến người làm,... (như trên)... không đưa đến phước báo". => Đối với những vị này, sự

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1055

kiện này chờ đợi sẽ xảy ra: Sau khi từ bỏ ba thiện
pháp thân thiện hành, khẩu thiện hành, ý thiện hành,
và sau khi chấp nhận ba ác pháp này, thân ác hành,
khẩu ác hành, ý ác hành, các vị này thực hành theo.
Vì sao vậy? Những Sa-môn, Bà-la-môn này không
thấy sự nguy hiểm, sự hạ liệt, sự cấu uế của các bất
thiện pháp, sự thoát ly, sự lợi ích và sự thanh tịnh của
các thiện pháp.

 Vì rằng có tác dụng, nếu có quan điểm nào nói
rằng không có tác dụng, thời đó là một tà kiến.
 Vì rằng có tác dụng, nếu ai có suy tư rằng
không có tác dụng, thời đó là tà tư duy.
 Vì rằng có tác dụng, nếu có ai nói rằng không
có tác dụng, thời đó là tà ngữ.
 Vì rằng có tác dụng, nếu có ai nói rằng không
có tác dụng, thời tự mâu thuẫn đối nghịch với
các vị A-la-hán đã biết được có tác dụng.
 Vì rằng có tác dụng, nếu có ai thuyết phục
người khác là không có tác dụng, thời sự thuyết
phục ấy chống lại diệu pháp, và vì sự thuyết
phục ấy chống lại diệu pháp, người ấy khen
mình chê người.
 Như vậy, trước khi thiện giới của người ấy bị
từ bỏ, các ác giới đã được chấp trì.

MƯỜI HAI DUYÊN                                        1056

 Và tà kiến, tà tư duy, tà ngữ, sự đối nghịch với
các bậc Thánh, sự thuyết phục chống lại diệu
pháp, sự khen mình chê người, như vậy những
ác bất thiện pháp sai biệt này khởi lên do duyên
tà kiến.
Ở đây, này các Gia chủ, người có trí suy nghĩ
như sau: Nếu không có tác dụng, thời vị này, sau khi
thân hoại mạng chung, tự ngã cảm thấy an toàn. Nếu
có tác dụng, thời vị này sau khi thân hoại mạng
chung, sẽ sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục.
Nếu muốn không có tác dụng đi nữa, nếu lời nói của
các vị Sa-môn, Bà-la-môn ấy là đúng sự thật, thời vị
này, ngay trong hiện tại, bị những người có trí quở
trách: "Người này theo ác giới, có tà kiến, chủ trương
không tác dụng". Còn nếu có tác dụng, thời vị này cả
hai mặt đều gặp sự bất hạnh: ngay trong hiện tại, bị
những người có trí quở trách; sau khi thân hoại mạng
chung, sẽ sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục.
Như vậy pháp "không gì chuyển hướng" này bị chấp
trì, bị thực hành sai lạc, bởi vị này chỉ có chấp nhận
một phía, và bỏ qua phía thiện pháp.

Ở đây, này các Gia chủ, những Sa-môn, Bà-la- môn nào có lập thuyết như sau, có quan điểm như sau: "Tự làm hay khiến người làm... (như trên)... có đưa đến phước báo". Đối với những vị này, sự kiện này chờ đợi sẽ xảy ra: Sau khi từ bỏ ba ác pháp này,

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1057

thân ác hành, khẩu ác hành, ý ác hành, và sau khi
chấp nhận ba thiện pháp này, thân thiện hành, khẩu
thiện hành, ý thiện hành, các vị này thật hành theo.
Vì sao vậy? Vì những Sa-môn, Bà-la-môn này thấy
sự nguy hiểm, sự hạ liệt, sự cấu uế của các bất thiện
pháp, sự thoát ly, sự lợi ích và sự thanh tịnh của các
thiện pháp.

 Vì rằng có tác dụng, nếu có quan điểm nào nói
rằng có tác dụng, thời đó là chánh kiến.
 Vì rằng có tác dụng, nếu có ai suy tư rằng có
tác dụng, thời đó là chánh tư duy.
 Vì rằng có tác dụng, nếu có ai nói rằng có tác
dụng, thời đó là chánh ngữ.
 Vì rằng có tác dụng, nếu có ai nói rằng có tác
dụng thời không tự mâu thuẫn đối nghịch với
các vị A-la-hán đã biết được có tác dụng.
 Vì rằng có tác dụng, nếu có ai thuyết phục
người khác là có tác dụng, thời sự thuyết phục
ấy thuận với diệu pháp, và vì sự thuyết phục ấy
thuận với diệu pháp, vị ấy không khen mình
chê người.
 Như vậy trước khi ác giới của vị ấy được từ bỏ,
các thiện giới đã được chấp trì.
 Và chánh kiến, chánh tư duy, chánh ngữ, sự

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1058

không đối nghịch với các bậc Thánh, sự thuyết
phục thuận với diệu pháp, sự không khen mình
chê người, như vậy những thiện pháp sai biệt
này khởi lên, do duyên chánh kiến.
Ở đây, này các Gia chủ, vị có trí suy nghĩ như
sau: Nếu có tác dụng, thời vị này, sau khi thân hoại
mạng chung, sẽ được sanh lên thiện thú, Thiên giới,
cõi đời này. Nếu muốn tác dụng không có đi nữa, nếu
lời nói của các Sa-môn, Bà-la-môn ấy là đúng sự
thật, thời vị này ngay trong hiện tại được những
người có trí tán thán: "Người này theo thiện giới, có
chánh kiến, chủ trương có tác dụng". Còn nếu có tác
dụng, thời vị này cả hai mặt đều gặp sự may mắn:
ngay trong hiện tại, được những người trí tán thán;
sau khi thân hoại mạng chung, sẽ sanh lên thiện thú,
Thiên giới, cõi đời này. Như vậy, pháp "không gì
chuyển hướng" này được chấp trì, được thực hành
đúng đắn, bởi vị này chấp nhận cả hai phía, và bỏ
qua phía bất thiện pháp.

 Này các Gia chủ, có một số Sa-môn, Bà-la-môn
có lập thuyết như sau, có quan điểm như sau:
"Không có nhơn, không có duyên, các loài hữu
tình bị nhiễm ô; vô nhân vô duyên, các loài hữu
tình bị nhiễm ô. Không có nhân, không có duyên,
các loài hữu tình được thanh tịnh, vô nhân vô
duyên, các loài hữu tình được thanh tịnh. Không

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1059

có lực, không có tinh tấn, không có nhân lực,
không có sự cố gắng của người. Tất cả loài chúng
sanh, tất cả loài hữu tình, tất cả sanh loại, tất cả
sanh mạng đều không tự tại, không lực, không
tinh tấn. Các chúng sanh ấy bị dắt dẫn, chi phối
bởi định mệnh, bởi sự tình cờ, bởi bản tánh của
họ. Các chúng sanh ấy hưởng thọ khổ lạc, y theo
sáu loại thác sanh của họ".

 Này các Gia chủ, lại có một số Sa-môn, Bà-la-
môn nói lời mâu thuẫn đối nghịch với những Sa-
môn, Bà-la-môn ấy. Những vị này đã nói như sau:
"Có nhân có duyên, các loài hữu tình bị nhiễm
ô; không có nhân, không có duyên các loài hữu
tình bị nhiễm ô. Có nhân, có duyên, các loài hữu
tình được thanh tịnh. Không có nhân, không có
duyên, các loài hữu tình được thanh tịnh. Có lực,
có tinh tấn, có nhân lực, có sự cố gắng của người.
Tất cả loài chúng sanh, tất cả loài hữu tình, tất cả
sanh loại, tất cả sanh mạng đều không phải không
tự tại, không có lực, không có tinh tấn. (Không
phải) các chúng sanh ấy bị dẫn dắt, chi phối bởi
định mệnh bởi sự tình cờ, bởi bản tánh của họ.
(Không phải) họ hưởng thọ khổ lạc y theo sáu loại
thác sanh của họ".

Này các Gia chủ, các Ông nghĩ thế nào? Có phải

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1060

những vị Sa-môn, Bà-la-môn này nói lên những lời mâu thuẫn, đối nghịch nhau?

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

– Ở đây này các Gia chủ, những Sa-môn, Bà-la-
môn nào có lập thuyết như sau, có quan điểm như
sau: "Không có nhân, không có duyên... (như trên)...
họ cảm thọ khổ lạc..". Đối với những vị này, sự kiện
này chờ đợi sẽ xảy ra: Sau khi từ bỏ ba thiện pháp
thân thiện hành, khẩu thiện hành, ý thiện hành, và
sau khi chấp nhận ba ác pháp này, thân ác hành, khẩu
ác hành, ý ác hành, các vị này sẽ thực hành theo. Vì
sao vậy? Những Sa-môn, Bà-la-môn này không thấy
sự nguy hiểm, sự hạ liệt, sự cấu uế của các bất thiện
pháp, sự thoát ly, sự lợi ích và sự thanh tịnh của các
thiện pháp.

 Vì rằng có nhân, nếu có quan điểm nào nói rằng
không có nhân, thời đó là một tà kiến.
 Vì rằng có nhân, nếu có ai suy tư rằng không có
nhân thời đó là tư duy.
 Vì rằng có nhân, nếu có ai nói rằng không có nhân,
thời đó là tà ngữ.
 Vì rằng có nhân, nếu có ai nói rằng không có nhân,
thời tự mâu thuẫn, đối nghịch với các vị A-la-hán

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1061

đã biết được có nhân.
 Vì rằng có nhân, nếu có ai thuyết phục người khác
là không có nhân, thời sự thuyết phục ấy chống lại
diệu pháp, và vì sự thuyết phục ấy chống lại diệu
pháp, người ấy khen mình chê người.
 Như vậy, trước khi thiện giới của người ấy bị từ
bỏ, các ác giới đã được chấp trì.
 Và tà kiến, tà tư duy, tà ngữ, sự đối nghịch với các
bậc Thánh, sự thuyết phục chống lại diệu pháp, sự
khen mình chê người, như vậy những ác bất thiện
pháp sai biệt này khởi lên do duyên tà kiến.
Ở đây, này các Gia chủ, người có trí suy nghĩ
như sau: Nếu không có nhân, thời vị này, sau khi
thân hoại mạng chung, tự cảm thấy an toàn. Nếu có
nhân thời vị này, sau khi thân hoại mạng chung, sẽ
sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Nếu muốn
không có nhân đi nữa, nếu lời nói của các Sa-môn,
Bà-la-môn ấy là đúng sự thật, thời vị này ngay trong
hiện tại, bị những người có trí quở trách. "Người này
theo ác giới, có tà kiến, chủ trương không nhân". Còn
nếu có nhân, thời vị này, cả hai mặt đều gặp sự bất
hạnh: ngay trong hiện tại, bị những người có trí quở
trách; sau khi thân hoại mạng chung, sẽ sanh vào cõi
dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Như vậy, pháp "không
có chuyển hướng" này bị chấp trì, bị thực hành sai
lạc, bởi vị này chỉ có chấp nhận một phía, và bỏ qua

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1062

phía thiện pháp.

Ở đây, này các Gia chủ, những Sa-môn, Bà-la-
môn nào có lập thuyết như sau, có quan điểm như
sau: "Có nhân, có duyên... (như trên)... họ cảm thọ
hưởng lạc". Đối với những vị này, sự kiện này chờ
đợi sẽ xảy ra: Sau khi từ bỏ ba ác pháp này, thân ác
hành, khẩu ác hành, ý ác hành, và sau khi chấp nhận
ba thiện pháp này, thân thiện hành, khẩu thiện hành,
ý thiện hành, các vị này thực hành theo. Vì sao vậy?
Vì những Sa-môn, Bà-la-môn này thấy sự nguy
hiểm, sự hạ liệt, sự cấu uế của các bất thiện pháp, sự
thoát ly, sự lợi ích và sự thanh tịnh của các thiện
pháp.

 Vì rằng có nhân, nếu có quan điểm nào nói
rằng có nhân, thời đó là chánh kiến.
 Vì rằng có nhân, nếu có ai suy tư rằng có nhân,
thời đó là chánh tư duy.
 Vì rằng có nhân, nếu có ai nói rằng có nhân,
thời đó là chánh ngữ.
 Vì rằng có nhân, nếu có ai nói rằng có nhân,
thời không tự mâu thuẫn, đối nghịch với các vị
A-la-hán đã biết được có nhân.
 Vì rằng có nhân, nếu có ai thuyết phục người
khác là có nhân, thời sự thuyết phục ấy thuận

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1063

với diệu pháp, và vì sự thuyết phục ấy thuận
với diệu pháp, vị ấy không khen mình chê
người.
 Như vậy, trước khi ác giới của vị ấy được từ
bỏ, các thiện giới đã được chấp trì. Và chánh
kiến, chánh tư duy, chánh ngữ, sự không đối
nghịch với các bậc Thánh, sự thuyết phục thuận
với diệu pháp, sự không khen mình chê người,
như vậy những thiện pháp sai biệt này khởi lên,
do duyên chánh kiến.
Ở đây, này các Gia chủ, vị có trí suy nghĩ như
sau: Nếu có nhân, thời vị này sau khi thân hoại mạng
chung, sẽ được sanh lên thiện thú, Thiên giới, cõi đời
này. Nếu muốn không có nhân đi nữa, nếu lời nói của
các Sa-môn; Bà-la-môn ấy là đúng sự thật, thời vị
này ngay trong hiện tại, được những người có trí tán
thán: "Người này theo thiện giới, có chánh kiến, chủ
trương có nhân". Còn nếu có nhân thời vị này cả hai
mặt đều gặp sự may mắn: ngay trong hiện tại, được
những người có trí tán thán, sau khi thân hoại mạng
chung, sẽ sanh vào thiện thú, Thiên giới, cõi đời
này". Như vậy, pháp "không gì chuyển hướng" này
được chấp trì, được thực hành đúng đắn, bởi vị này
chấp nhận cả hai phía và bỏ qua phía bất thiện pháp.

 Này các Gia chủ, có một số Sa-môn, Bà-la-môn

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1064

có luận thuyết như sau, có quan điểm như sau: "Không thể có một vô sắc toàn diện".

 Lại có một số Sa-môn, Bà-la-môn nói lời mâu
thuẫn, đối nghịch với các Sa-môn, Ba la môn ấy.
Các vị này đã nói như sau: "Có thể có một vô sắc
toàn diện".

Này các Gia chủ, các Ông nghĩ thế nào? Có phải những vị Sa-môn, Bà-la-môn này nói những lời mâu thuẫn, đối nghịch nhau?

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

– Ở đây, này các Gia chủ, một người có trí suy nghĩ như sau: "Những Sa-môn, Bà-la-môn nào có lập thuyết như sau, có quan niệm như sau: "Không thể có một không sắc toàn diện", ta không có thấy như vậy. Những Sa-môn, Bà-la-môn nào có lập thuyết như sau, có quan điểm như sau: "Có thể có một không sắc toàn diện", ta không có biết như vậy. Và nếu ta không biết, không thấy mà chỉ chấp nhận một bên và tuyên bố: "Đây là sự thật, ngoài ra đều là mê lầm," thời như vậy không xứng đáng với ta. Những Sa-môn, Bà-la-môn nào có lập thuyết như sau, có quan điểm như sau: "Không thể có một không sắc toàn diện", nếu lời nói của những Sa-môn, Ba la môn ấy đúng sự thật, thời sự kiện này xảy ra: Ta chắc chắn

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1065

sẽ tái sanh tại chỗ các chư Thiên có sắc do ý sở thành.
Còn nếu những Sa-môn, Bà-la-môn nào có lập thuyết
như sau, có quan điểm như sau: "Có thể có một
không sắc toàn diện", nếu lời nói của những Sa-môn,
Bà-la-môn ấy đúng sự thật, thời sự kiện này xảy ra:
Ta chắc chắn sẽ tái sanh tại chỗ các chư Thiên không
sắc, do tưởng sở thành. Do duyên với cái gì có sắc,
chấp gậy, chấp kiếm, đấu tranh, tránh tranh, luận
tranh, kháng tranh, ly gián ngữ, vọng ngữ đều được
thấy. Nhưng sẽ không có những sự việc này trong
một không sắc toàn diện". Do suy tư như vậy, vị ấy
thành tựu sự yểm ly, sự ly tham, sự diệt tận các sắc
pháp.

 Này các Gia chủ, có một số Sa-môn. Bà-la-môn
có lập thuyết như sau, có quan điểm như sau:
"Không thể có một sự hữu diệt (Bhavanirodha)
toàn diện".

 Này các Gia chủ, lại có một số Sa-môn, Bà-la-
môn nói lời mâu thuẫn đối nghịch với các Sa-môn,
Bà-la-môn. Các vị này đã nói như sau: "Có thể có
một sự hữu diệt toàn diện".

Này các Gia chủ, các Ông nghĩ thế nào? Có phải những Sa-môn, Bà-la-môn này nói những lời mâu thuẫn đối nghịch nhau?

MƯỜI HAI DUYÊN                                       1066

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

– Ở đây, này các Gia chủ, một người có trí suy nghĩ như sau: "Những Sa-môn, Bà-la-môn nào có lập thuyết như sau, có quan điểm như sau: "Không thể có sự hữu diệt toàn diện", ta không có thấy như vậy. Những Sa-môn, Bà-la-môn nào có lập thuyết như sau, có quan điểm như sau: "Có thể có một sự hữu diệt toàn diện", ta không có biết như vậy. Và nếu ta không biết, không thấy mà chỉ chấp nhận một bên và tuyên bố: "Đây là sự thật, ngoài ra đều là mê lầm", thời như vậy không xứng đáng với ta. Những Sa- môn, Bà-la-môn nào, có lập thuyết như sau, có quan điểm như sau: "Không thể có một sự hữu diệt toàn diện", nếu lời nói của những Sa-môn, Bà-la-môn ấy đúng sự thật, thời sự kiện này xảy ra: Ta chắc chắn sẽ tái sanh chỗ các chư Thiên không sắc do tưởng sở thành. Còn nếu những Sa-môn, Bà-la-môn nào có lập thuyết như sau, có quan điểm như sau: "Có thể có một sự hữu diệt toàn diện", nếu lời nói của những Sa- môn, Bà-la-môn ấy đúng sự thật, thời sự kiện này xảy ra: Ta chắc chắn sẽ nhập Niết-bàn ngay trong hiện tại. Những Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn nào có lập thuyết như sau, có quan điểm như sau: "Không thể có một sự hữu diệt toàn diện", thời quan điểm này của các vị ấy gần với tham ái, gần với kiết sử, gần với ái lạc, gần với chấp trước, gần với chấp thủ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1067

Còn những Sa-môn, Bà-la-môn nào có lập thuyết như sau, có quan điểm như sau: "Có thể có sự hữu diệt toàn diện", thời quan điểm này của những vị ấy là gần với ly tham, gần với không kiết phược, gần với không ái lạc, gần với không chấp trước, gần với không chấp thủ". Do suy tư như vậy, vị ấy thành tựu sự yểm ly, sự vô tham, sự diệt tận đối với các hữu.

 Này các Gia chủ, có bốn hạng người này có mặt ở trong đời.

Thế nào là bốn?

 Ở đây, này các Gia chủ, có người tự hành khổ
mình chuyên tâm tự hành khổ mình.
 Ở đây, này các Gia chủ, có người hành khổ
người, chuyên tâm hành khổ người.
 Ở đây, này các Gia chủ, có người vừa tự hành
khổ mình, chuyên tâm tự hành khổ mình, vừa
hành khổ người, chuyên tâm hành khổ người.
 Ở đây, này các Gia chủ, có người vừa tự không
tự hành khổ mình, không chuyên tâm tự hành
khổ mình, vừa không hành khổ người, không
chuyên tâm hành khổ người. Vị này không
hành khổ mình, không hành khổ người, ngay
trong hiện tại, không có tham dục, không có

MƯỜI HAI DUYÊN                                   1068

khao khát, cảm thấy mát lạnh, cảm giác lạc thọ,
tự ngã trú vào Phạm thể.
 Và này các Gia chủ, thế nào là người tự hành khổ
mình, chuyên tâm hành khổ mình?

Ở đây, này các Gia chủ, có người sống lõa thể,
sống phóng túng không theo lễ nghi, liếm tay cho
sạch... (như kinh Kandarakasuttam số 51)... Như vậy
người ấy dưới nhiều hình thức, sống chuyên tâm
hành khổ thân mình. Như vậy, này các Gia chủ, được
gọi là hạng người tự hành khổ mình, chuyên tâm tự
hành khổ mình.

 Và này các Gia chủ, thế nào là hạng người hành khổ người, chuyên tâm hành khổ người?

Ở đây, này các Gia chủ, có người là người đồ tể
giết trâu bò, là người đồ tể giết heo... (như trên)... và
những người làm các nghề ác độc khác. Như vậy,
này các Gia chủ, được gọi là người hành khổ người,
chuyên tâm hành khổ người.

 Và này các Gia chủ, thế nào là người vừa tự hành khổ mình, chuyên tâm hành khổ mình, vừa hành khổ người, chuyên tâm hành khổ người?

Ở đây, này các Gia chủ, có người làm vua, thuộc

MƯỜI HAI DUYÊN                                         1069

giai cấp Sát-đế-lỵ, đã làm lễ quán đảnh... (như trên)...
vì sợ đòn gậy, vì sợ nguy hiểm, với mặt tràn đầy nước
mắt, khóc lóc làm các công việc. Như vậy, này các
Gia chủ, được gọi là hạng người vừa tự hạnh khổ
mình, chuyên tâm tự hành khổ mình, vừa hành khổ
người, chuyên tâm hành khổ người.

 Và này các Gia chủ, thế nào là hạng người vừa
không tự hành khổ mình, không chuyên tâm hành
khổ mình, vừa không hành khổ người, không
chuyên tâm hành khổ người; ngay trong hiện tại
không có tham dục, không có khao khát, tịch tịnh,
cảm thấy mát lạnh, cảm giác lạc thọ, thân trú vào
Phạm thể?

Ở đây, này các Gia chủ, Như Lai xuất hiện ở đời là bậc A-la-hán, Chánh Biến Tri... (như trên)... sau khi từ bỏ năm triền cái này, các pháp làm tâm cấu uế, làm trí tuệ trở thành yếu ớt, vị ấy ly dục, ly bất thiện pháp, chứng và trú Thiền thứ nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, với tầm với tứ... Thiền thứ hai.... Thiền thứ ba... chứng và trú Thiền thứ tư, không khổ không lạc, xả niệm thanh tịnh.

Với tâm định tĩnh, thuần tịnh, không cấu nhiễm, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, định tĩnh như vậy, vị ấy dẫn tâm hướng tâm

MƯỜI HAI DUYÊN                                        1070

đến túc mạng minh. Vị ấy nhớ đến các đời sống quá
khứ như một đời, hai đời... (như trên)... như vậy vị
ấy nhớ đến nhiều đời sống quá khứ, cùng với các nét
đại cương và các chi tiết.

Với tâm định tĩnh, thuần tịnh, không cấu nhiễm, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, định tĩnh như vậy, vị ấy dẫn tâm, hướng tâm đến trí tuệ về sanh tử của chúng sanh. Vị ấy với thiên nhãn thuần tịnh, siêu nhân, thấy sự sống và sự chết của chúng sanh. Vị ấy biết rõ rằng, chúng sanh người hạ liệt kẻ cao sang, người đẹp đẽ kẻ thô xấu, người may mắn kẻ bất hạnh đều do hạnh nghiệp của họ.

Với tâm định tĩnh, thuần tịnh, không cấu nhiễm, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc định tĩnh như vậy, vị ấy dẫn tâm hướng tâm đến lậu tận trí. Vị ấy biết như thật: Đây là khổ,... (như trên)... biết như thật: Đây là con đường đưa đến sự đoạn trừ các lậu hoặc. Nhờ hiểu biết như vậy, nhận thức như vậy, tâm của vị ấy thoát khỏi dục lậu, thoát khỏi hữu lậu, thoát khỏi vô minh lậu. Đối với tự thân giải thoát như vậy, khởi lên sự hiểu biết: "Ta đã giải thoát". Vị ấy biết: "Sanh đã diệt, Phạm hạnh đã thành, việc cần làm, đã làm sau đời hiện tại không có đời sống nào khác nữa".

MƯỜI HAI DUYÊN                                          1071

Như vậy, này các Gia chủ, được gọi là hạng
người không tự hành khổ mình, không chuyên tâm
tự hành khổ mình, không hành khổ người, không
chuyên tâm hành khổ người; ngay trong hiện tại,
không có tham dục, không có khao khát, cảm thấy
mát lạnh, cảm giác lạc thọ, tự ngã trú vào Phạm thể.

Khi được nói vậy, các Bà-la-môn, gia chủ trú ở Sala bạch Thế Tôn:

– Thật vi diệu thay, Tôn giả Gotama! Thật vi
diệu thay, Tôn giả Gotama! Thưa Tôn giả Gotama,
như người dựng đứng lại những gì bị quăng ngã
xuống, phơi bày ra những gì bị che kín, chỉ đường
cho kẻ lạc hướng, đem đèn sáng vào trong bóng tối
để những ai có mắt có thể thấy sắc. Cũng vậy, Chánh
pháp đã được Tôn giả Gotama dùng nhiều phương
tiện trình bày giải thích. Chúng con xin quy y Tôn
giả Gotama, quy y Pháp và quy y chúng Tỷ-kheo
Tăng. Mong Tôn giả Gotama chấp nhận cho chúng
con làm những người cư sĩ. Từ nay cho đến mạng
chung, chúng con xin trọn đời quy ngưỡng.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1072

105 Hữu - Do duyên thức an trú nên trong tương lai tái hữu sanh khởi - Kinh Tư Tâm Sở – Tương II, 119

Tư Tâm Sở 1 – Tương II, 119 – Cetanà

1)... Trú ở Sàvatthi.

2)... Này các Tỷ-kheo, cái chúng ta tư niệm, tư
lường, có thầm ý, cái ấy trở thành sở duyên cho thức
an trú. Khi nào sở duyên có mặt thời thức có an
trú. Do thức ấy an trú, tăng trưởng, nên trong tương
lai, tái hữu sanh khởi. Do sanh khởi tái hữu có mặt
trong tương lai, nên già chết, sầu, bi, khổ, ưu, não
sanh khởi. Như vậy là sự tập khởi của toàn bộ khổ
uẩn này.

3) Này các Tỷ-kheo, nếu không có tư niệm, không có tư lường nhưng nếu có thầm ý, (canuseti), cái ấy trở thành sở duyên cho thức an trú. Khi nào sở duyên có mặt thời thức có an trú. Do thức ấy an trú, tăng trưởng, nên trong tương lai, tái hữu sanh khởi. Do sanh khởi tái hữu có mặt trong tương lai, nên già chết, sầu, bi, khổ, ưu, não sanh khởi. Như vậy là sự tập khởi của toàn bộ khổ uẩn này.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1073

4) Này các Tỷ-kheo, nếu chúng ta không có tư niệm,
không có tư lường, không có thầm ý, thời không có
sở duyên cho thức an trú. Khi nào sở duyên không
có mặt thời thức không an trú. Do thức ấy không
an trú và không tăng trưởng, nên trong tương lai tái
hữu không sanh khởi. Do sanh khởi tái hữu không
có mặt trong tương lai, nên sanh, già chết, sầu, bi,
ưu, não được đoạn diệt. Như vậy là sự đoạn diệt của
toàn bộ khổ uẩn này.

Tư Tâm Sở 2 – 120tu2

1)... Trú ở Sàvatthi.

2) Này các Tỷ-kheo, cái gì chúng ta tư niệm, chúng
ta tư lường, chúng ta có thầm ý, cái ấy trở thành (sở
duyên) cho thức an trú. Do sở duyên có mặt nên
thức có an trú. Do thức ấy an trú và tăng trưởng nên
có sự hạ sanh danh sắc.

3) Do duyên danh sắc nên có sáu xứ. Do duyên sáu xứ nên có xúc. Do duyên xúc nên có thọ... ái... thủ... hữu... sanh, già chết, sầu, bi, khổ, ưu, não sanh khởi. Như vậy là sự tập khởi của toàn bộ khổ uẩn này.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       1074

4) Này các Tỷ-kheo, nếu chúng ta không tư niệm,
không tư lường nhưng có thầm ý, thời cái ấy trở
thành sở duyên cho thức an trú. Do sở duyên có mặt
nên thức có an trú. Do thức ấy an trú và tăng trưởng
nên có sự hạ sanh danh sắc.

5) Do duyên danh sắc nên có sáu xứ... như vậy là sự tập khởi của toàn bộ khổ uẩn này.

6) Này các Tỷ-kheo, nếu chúng ta không tư niệm,
không tư lường, không có thầm ý, thời không có sở
duyên cho thức an trú. Do sở duyên không có mặt
nên thức không an trú. Do thức ấy không an trú và
không tăng trưởng nên danh sắc không hạ sanh. Do
danh sắc diệt nên sáu xứ diệt... như vậy là sự đoạn
diệt của toàn bộ khổ uẩn này.

Tư Tâm Sở 3 – 122tu2

1)... Trú ở Sàvatthi.

2)... Này các Tỷ-kheo, cái gì chúng ta tư niệm, cái gì
chúng ta tư lường, cái gì chúng ta có thầm ý, cái ấy
trở thành sở duyên cho thức an trú. Do sở duyên
có mặt nên thức an trú.

3)

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1075

- Do thức ấy an trú và tăng trưởng nên có thiên
về, hướng về (hệ trước: nati).
- Do có thiên về, hướng về nên có sự đi đến tái
sanh.
- Do có sự đi đến tái sanh nên có từ bỏ và sanh
khởi.
- Do có từ bỏ và sanh khởi nên trong tương lai
sanh, già chết, sầu, bi, khổ, ưu, não, sanh
khởi.

Như vậy là sự tập khởi của toàn bộ khổ uẩn này.

4) Này các Tỷ-kheo, nếu không có tư niệm, không
có tư lường, nhưng chỉ có thầm ý, thời cái ấy là sở
duyên cho thức an trú. Do sự có mặt của sở duyên
nên thức an trú.

5) Do thức ấy an trú và tăng trưởng nên có thiên về, hướng về. Do có thiên về, hướng về nên có sự đi đến tái sanh. Do có sự đi đến tái sanh nên có từ bỏ và sanh khởi. Do có từ bỏ và sanh khởi, nên trong tương lai sanh, già chết, sầu, bi, khổ, ưu, não sanh khởi. Như vậy là sự tập khởi của toàn bộ khổ uẩn này.

6) Này các Tỷ-kheo, nếu không có tư niệm, không
có tư lường, không có thầm ý, thời không có sở
duyên cho thức an trú. Do sở duyên không có mặt
nên thức không có an trú.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1076

7)

- Do thức ấy không an trú, không tăng trưởng
nên không có thiên về, hướng về.
- Do không có thiên về, hướng về nên không có
đi đến tái sanh.
- Do không có sự đi đến tái sanh nên không có
từ bỏ và sanh khởi.
- Do không có từ bỏ và sanh khởi nên trong
tương lai sanh, già chết, sầu, bi, khổ, ưu, não
đoạn diệt.

Như vậy là sự đoạn diệt của toàn bộ khổ uẩn này.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1077

106 Hữu - Do không giác ngộ... Dây cột của hữu được đoạn tận, nay không còn tái sanh - Kinh GIÁC NGỘ – Tăng I, 549

GIÁC NGỘ – Tăng I, 549

Như vậy, tôi nghe:

Một thời, Thế Tôn trú ở giữa dân chúng Vajji, tại làng Bhanda. Tại đấy, Thế Tôn bảo các Tỷ-kheo:

- Này các Tỷ-kheo.

- Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Các tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

2.- Này các Tỷ-kheo, do không giác ngộ, không thể
nhập bốn pháp, như vậy phải chạy dài, phải luân
chuyển trong một thời gian dài, đối với Ta và đối
với các Thầy!

3. Thế nào là bốn?

- Này các Tỷ-kheo, do không giác ngộ, không thể nhập Thánh giới, như vậy phải chạy dài, phải

MƯỜI HAI DUYÊN                                 1078

luân chuyển trong một thời gian dài, đối với Ta
và đối với các Thầy.
- Này các Tỷ-kheo, do không giác ngộ, không thể
nhập Thánh định, …
- …Thánh tuệ, …
- …Thánh giải thoát, như vậy phải chạy dài,
phải luân chuyển trong một thời gian dài, đối
với Ta và đối với các Thầy.

4. Này các Tỷ-kheo, khi nào Thánh giới này được
giác ngộ, được thể nhập; Thánh tuệ được giác ngộ,
được thể nhập; Thánh định được giác ngộ, được thể
nhập; Thánh giải thoát được giác ngộ, được thể nhập;
hữu ái được chặt đứt, dây cột của hữu được đoạn tận,
nay không còn tái sanh.

Thế Tôn nói như vậy. Thiện Thệ sau khi nói như vậy, bậc Đạo sư lại nói thêm:

Giới, Thiền định, Trí tuệ
Với giải thoát vô thượng
Gotama danh xưng
Giác ngộ những pháp này
Đức Phật thắng tri chúng
Thuyết pháp cho Tỷ-kheo
Đạo sư đoạn tận khổ
Bậc Tuệ nhãn tịch tịnh.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1079

MƯỜI HAI DUYÊN   1080

107 Hữu - Dục hỷ là căn bản của đau khổ, từ hữu sanh khởi - Kinh PHÁP MÔN CĂN BỔN – 1 Trung I, 9

KINH PHÁP MÔN CĂN BỔN (Mulapariyaya sutta) – Bài kinh số 1 – Trung I, 9

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú tại (tụ lạc) Ukkattha, trong rừng Subhaga (rừng Hạnh phúc), dưới gốc cây Sa la vương. Tại chỗ ấy, Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo:

– "Này các Tỷ-kheo".

– "Bạch Thế Tôn", những Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói:

– "Này các Tỷ-kheo. Ta sẽ giảng cho các Người "Pháp môn căn bản tất cả pháp". Hãy nghe và khéo tác ý, Ta sẽ nói".

– "Thưa vâng, bạch Thế Tôn", những Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1081

 Này các Tỷ-kheo, ở đây, có kẻ phàm phu ít nghe,
không được thấy các bậc Thánh, không thuần thục
pháp các bậc Thánh, không tu tập pháp các bậc
Thánh, không được thấy các bậc Chơn nhân,
không thuần thục pháp các bậc Chơn nhân, không
tu tập pháp các bậc Chơn nhân, tưởng tri địa đại
là địa đại. Vì tưởng tri địa đại là địa đại, người ấy
nghĩ đến địa đại, nghĩ đến (tự ngã) đối chiếu với
địa đại, nghĩ đến (tự ngã) như là địa đại, người ấy
nghĩ: "Địa đại là của ta" - dục hỷ địa đại. Vì sao
vậy? Ta nói người ấy không liễu tri địa đại.

 Người ấy tưởng tri thủy đại là thủy đại. Vì
tưởng tri thủy đại là thủy đại, người ấy nghĩ đến
thủy đại, nghĩ đến (tự ngã) đối chiếu với thủy
đại, nghĩ đến (tự ngã) như là thủy đại, người ấy
nghĩ: "Thủy đại là của ta" - dục hỷ thủy đại. Vì
sao vậy? Ta nói người ấy không liễu tri thủy
đại.
 Người ấy tưởng tri hỏa đại là hỏa đại. Vì tưởng
tri hỏa đại là hỏa đại, người ấy nghĩ đến hỏa
đại, nghĩ đến (tự ngã) đối chiếu với hỏa đại,
nghĩ đến (tự ngã) như là hỏa đại, người ấy nghĩ:
"Hỏa đại là của ta"- dục hỷ hỏa đại. Vì sao vậy?
Ta nói người ấy không liễu tri hỏa đại.
 Người ấy tưởng tri phong đại là phong đại. Vì

MƯỜI HAI DUYÊN                                       1082

tưởng tri phong đại là phong đại, người ấy nghĩ
đến (tự ngã) đối chiếu với phong đại, nghĩ đến
(tự ngã) như là phong đại, người ấy nghĩ:
"Phong đại là của ta"- dục hỷ phong đại. Vì sao
vậy? Ta nói người ấy không liễu tri phong đại.
 Người ấy tưởng tri Sanh vật là Sanh vật...
 Người ấy tưởng tri chư Thiên là chư Thiên...
 Người ấy tưởng tri Sanh chủ là Sanh chủ...
 Người ấy tưởng tri Phạm Thiên là Phạm
Thiên...
 Người ấy tưởng tri Quang âm thiên là Quang
âm thiên...
 Người ấy tưởng tri Biến tịnh thiên là Biến tịnh
thiên...
 Người ấy tưởng tri Quảng quả thiên là Quảng
quả thiên...
 Người ấy tưởng tri Abhibhù (Thắng Giả) là
Abhibhù...
 Người ấy tưởng tri Không vô biên xứ là Không
vô biên xứ...

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1083

 Người ấy tưởng tri Thức vô biên xứ là Thức vô
biên xứ...
 Người ấy tưởng tri Vô sở hữu xứ là Vô sở hữu
xứ...
 Người ấy tưởng tri Phi tưởng phi phi tưởng xứ
là Phi tưởng phi phi tưởng xứ...
 Người ấy tưởng tri sở kiến là sở kiến...
 Người ấy tưởng tri sở văn là sở văn...
 Người ấy tưởng tri sở tư niệm là sở tư niệm...
 Người ấy tưởng tri sở tri là sở tri...
 Người ấy tưởng tri đồng nhất là đồng nhất...
 Người ấy tưởng tri sai biệt là sai biệt...
 Người ấy tưởng tri tất cả là tất cả...
 Người ấy tưởng tri Niết-bàn là Niết-bàn. Vì
tưởng tri Niết-bàn là Niết-bàn, người ấy nghĩ
đến Niết-bàn, nghĩ đến (tự ngã) đối chiếu với
Niết-bàn. Nghĩ đến (tự ngã) như là Niết-bàn,
người ấy nghĩ: "Niết-bàn là của ta" - dục hỷ
Niết-bàn, Vì sao vậy? Ta nói: Người ấy không
liễu tri Niết-bàn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1084

 Này các Tỷ-kheo, có Tỷ-kheo hữu học tâm chưa thành tựu, đang sống cần cầu vô thượng an ổn, khỏi khổ ách. Vị ấy thắng tri địa đại là địa đại. Vì thắng tri địa đại là địa đại, vị ấy đã không nghĩ đến địa đại, đã không nghĩ (tự ngã) đối chiếu với địa đại, đã không nghĩ (tự ngã) như là địa đại, đã không nghĩ: "Địa đại là của ta", - không dục hỷ địa đại. Vì sao vậy? Ta nói vị ấy có thể liễu tri địa đại. ... Thủy đại... hỏa đại... phong đại... Sanh vật... chư Thiên Sanh chủ... Phạm thiên... Quang âm thiên... Biến tịnh thiên... Quảng quả thiên... Abhibhù (Thắng Giả)... Không vô biên xứ... Thức vô biên xứ... Vô sở hữu xứ... Phi tưởng phi phi tưởng xứ... sở kiến... sở văn... sở tư niệm... sở tri... đồng nhất... sai biệt... tất cả...

 Vị ấy thắng tri Niết-bàn là Niết-bàn; vì thắng
tri Niết-bàn là Niết-bàn, vị ấy đã không nghĩ
đến Niết-bàn, đã không nghĩ (tự ngã) đối chiếu
với Niết-bàn, đã không nghĩ (tự ngã) như là
Niết-bàn, đã không nghĩ: "Niết-bàn là của ta" –
không dục hỷ Niết-bàn. Vì sao vậy? Ta nói vị
ấy có thể liễu tri Niết-bàn.

 Lại nữa, này các Tỷ-kheo, có Tỷ-kheo là bậc A- la-hán, các lậu hoặc đã tận, tu hành thành mãn, các việc nên làm đã làm, đã đặt gánh nặng xuống,

MƯỜI HAI DUYÊN                                          1085

đã thành đạt lý tưởng, đã tận trừ hữu kiết sử, chánh trí giải thoát. Vị ấy thắng tri địa đại là địa đại. Vì thắng tri địa đại là địa đại, vị ấy không nghĩ đến địa đại, không nghĩ (tự ngã) đối chiếu với địa đại, không nghĩ đến (tự ngã) như là địa đại, không nghĩ: "Địa đại là của ta" – không dục hỷ địa đại. Vì sao vậy? Ta nói vị ấy đã liễu tri địa đại... thủy đại... hỏa đại... phong đại... sanh vật... chư Thiên... Sanh chủ... Phạm thiên... Quang âm thiên... Biến tịnh thiên... Quảng quả thiên... Abhibhù (Thắng Giả)... Không vô biên xứ... Thức vô biên xứ... Vô sở hữu xứ... Phi tưởng phi phi tưởng xứ... sở kiến... sở văn... sở tư niệm... sở tri... đồng nhất... sai biệt... tất cả...

 Vị ấy thắng tri Niết-bàn là Niết-bàn. Vì thắng
tri Niết-bàn là Niết-bàn, vị ấy không nghĩ đến
Niết-bàn, vị ấy không nghĩ đến (tự ngã) đối
chiếu với Niết-bàn, không nghĩ đến (tự ngã)
như là Niết-bàn, không nghĩ: "Niết-bàn là của
ta" – không dục hỷ Niết-bàn. Vì sao vậy? Ta
nói vị ấy đã liễu tri Niết-bàn".

 Lại nữa, này các Tỷ-kheo, có Tỷ-kheo là bậc A- la-hán, các lậu hoặc đã tận, tu hành thành mãn, các việc nên làm đã làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã thành đạt lý tưởng, đã tận trừ hữu kiết sử, chánh

MƯỜI HAI DUYÊN                                         1086

trí giải thoát. Vị ấy thắng tri địa đại là địa đại. Vì
thắng tri địa đại là địa đại, vị ấy không nghĩ đến
địa đại, không nghĩ đến (tự ngã) đối chiếu với địa
đại, không nghĩ đến (tự ngã) như là địa đại, không
nghĩ: "Địa đại là của ta" – không dục hỷ địa đại.
Vì sao vậy? Vì vị ấy không có tham dục, nhờ tham
dục đã được đoạn trừ... thủy đại... hỏa đại... Vị ấy
thắng tri Niết-bàn là Niết-bàn. Vì thắng tri Niết-
bàn là Niết-bàn, vị ấy không nghĩ đến Niết-bàn,
không nghĩ đến (tự ngã) đối chiếu với Niết-bàn,
không nghĩ đến (tự ngã) như là Niết-bàn, không
nghĩ: "Niết-bàn là của ta" – không dục hỷ Niết-
bàn. Vì sao vậy? Vì vị ấy không có tham dục, nhờ
tham dục đã được đoạn trừ.

 Lại nữa, này các Tỷ-kheo, có Tỷ-kheo là bậc A- la-hán, các lậu hoặc đã tận, tu hành thành mãn, các việc nên làm đã làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã thành đạt lý tưởng, đã tận trừ hữu kiết sử, chánh trí giải thoát. Vị ấy thắng tri địa đại là địa đại. Vì thắng tri địa đại là địa đại, vị ấy không nghĩ đến địa đại, không nghĩ đến (tự ngã) đối chiếu với địa đại, không nghĩ đến (tự ngã) như là địa đại, không nghĩ: "Địa đại là của ta" – không dục hỷ địa đại. Vì sao vậy? Vì vị ấy không có sân hận, nhờ sân hận đã được đoạn trừ... thủy đại... hỏa đại... Vị ấy thắng tri Niết-bàn là Niết-bàn. Vì thắng tri Niết-

MƯỜI HAI DUYÊN                                         1087

bàn là Niết-bàn, vị ấy không nghĩ đến Niết-bàn,
không nghĩ đến (tự ngã) đối chiếu với Niết-bàn,
không nghĩ đến (tự ngã) như là Niết-bàn, không
nghĩ: "Niết-bàn là của ta" – không dục hỷ Niết-
bàn. Vì sao vậy? Vì vị ấy không có sân hận, nhờ
sân hận đã được đoạn trừ.

 Lại nữa, này các Tỷ-kheo, có Tỷ-kheo là bậc A-
la-hán, các lậu hoặc đã tận, tu hành thành mãn,
các việc nên làm đã làm, đã đặt gánh nặng xuống,
đã thành đạt lý tưởng, đã tận trừ hữu kiết sử, chánh
trí giải thoát. Vị ấy thắng tri địa đại là địa đại. Vì
thắng tri địa đại là địa đại, vị ấy không nghĩ đến
địa đại, không nghĩ đến (tự ngã) đối chiếu với địa
đại, không nghĩ đến (tự ngã) như là địa đại, không
nghĩ: "Địa đại là của ta" – không dục hỷ địa đại.
Vì sao vậy? Vì vị ấy không có si mê, nhờ si mê đã
được đoạn trừ.

 Này các Tỷ-kheo, Như Lai là bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác, thắng tri địa đại là địa đại.
Vì thắng tri địa đại là địa đại, Ngài không nghĩ
đến địa đại, không nghĩ đến (tự ngã) đối chiếu với
địa đại, không nghĩ đến (tự ngã) như là địa đại,
không nghĩ: "Địa đại là của ta" – không dục hỷ địa
đại. Vì sao vậy? Ta nói vì Như Lai đã liễu tri địa
đại.

MƯỜI HAI DUYÊN                                        1088

 ... thủy đại... hỏa đại...

 ...Như Lai thắng tri Niết-bàn là Niết-bàn. Vì
thắng tri Niết-bàn là Niết-bàn, Như Lai không
nghĩ đến Niết-bàn, không nghĩ đến (tự ngã) đối
chiếu với Niết-bàn, không nghĩ đến (tự ngã)
như là Niết-bàn, không nghĩ đến (tự ngã) như
là Niết-bàn, không nghĩ: "Niết-bàn là của ta" –
không dục hỷ Niết-bàn. Vì sao vậy? Ta nói vì
Như Lai đã liễu tri Niết-bàn.

 Này các Tỷ-kheo, Như Lai là bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác, thắng tri địa đại là địa đại.
Vì thắng tri địa đại là địa đại, Như Lai không nghĩ
đến địa đại, không nghĩ đến (tự ngã) đối chiếu với
địa đại, không nghĩ đến (tự ngã) như là địa đại,
không nghĩ: "Địa đại là của ta" – không dục hỷ địa
đại. Vì sao vậy? Vì Như Lai biết rằng: "Dục hỷ
là căn bản của đau khổ, từ hữu, sanh khởi lên,
và già và chết đến với loài sinh vật". Do vậy, này
các Tỷ-kheo, Ta nói Như Lai, với sự diệt trừ
hoàn toàn các ái, sự ly tham, sự đoạn diệt, sự xả
ly, sự từ bỏ hoàn toàn các ái, đã chơn chánh giác
ngộ vô thượng chánh đẳng chánh giác"

 ... thủy đại... hỏa đại...

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1089

 ... Như Lai thắng tri Niết-bàn là Niết-bàn. Vì
thắng tri Niết-bàn là Niết-bàn, Như Lai không
nghĩ đến Niết-bàn, không nghĩ đến (tự ngã) đối
chiếu với Niết-bàn, không nghĩ đến (tự ngã)
như là Niết-bàn, không nghĩ: "Niết-bàn là của
Ta" – không dục hỷ Niết-bàn. Vì sao vậy? Vì
Như Lai biết rằng: "Dục hỷ là căn bản của
đau khổ, từ hữu, sanh khởi lên, và già chết
đến với loài sinh vật". Do vậy, này các Tỷ-
kheo, Ta nói Như Lai, với sự diệt trừ hoàn toàn
các ái, sự ly tham, sự đoạn diệt, sự xả ly, sự trừ
bỏ hoàn toàn các ái, đã chơn chánh giác ngộ vô
thượng chánh đẳng chánh giác.

Như vậy, Thế Tôn thuyết giảng. Các Tỷ-kheo ấy hoan hỷ tín thọ lời dạy của Thế Tôn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1090

MƯỜI HAI DUYÊN   1091

108 Hữu - Hữu duyên Sanh, Sanh duyên Già chết - Kinh PHÁP MÔN CĂN BỔN – 1 Trung I, 9

KINH PHÁP MÔN CĂN BỔN (Mulapariyaya sutta) – Bài kinh số 1 – Trung I, 9

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú tại (tụ lạc) Ukkattha, trong rừng Subhaga (rừng Hạnh phúc), dưới gốc cây Sa la vương. Tại chỗ ấy, Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo:

– "Này các Tỷ-kheo".

– "Bạch Thế Tôn", những Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói:

– "Này các Tỷ-kheo. Ta sẽ giảng cho các Người "Pháp môn căn bản tất cả pháp". Hãy nghe và khéo tác ý, Ta sẽ nói".

– "Thưa vâng, bạch Thế Tôn", những Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1092

 Này các Tỷ-kheo, ở đây, có kẻ phàm phu ít nghe,
không được thấy các bậc Thánh, không thuần thục
pháp các bậc Thánh, không tu tập pháp các bậc
Thánh, không được thấy các bậc Chơn nhân,
không thuần thục pháp các bậc Chơn nhân, không
tu tập pháp các bậc Chơn nhân, tưởng tri địa đại
là địa đại. Vì tưởng tri địa đại là địa đại, người ấy
nghĩ đến địa đại, nghĩ đến (tự ngã) đối chiếu với
địa đại, nghĩ đến (tự ngã) như là địa đại, người ấy
nghĩ: "Địa đại là của ta" - dục hỷ địa đại. Vì sao
vậy? Ta nói người ấy không liễu tri địa đại.

 Người ấy tưởng tri thủy đại là thủy đại. Vì
tưởng tri thủy đại là thủy đại, người ấy nghĩ đến
thủy đại, nghĩ đến (tự ngã) đối chiếu với thủy
đại, nghĩ đến (tự ngã) như là thủy đại, người ấy
nghĩ: "Thủy đại là của ta" - dục hỷ thủy đại. Vì
sao vậy? Ta nói người ấy không liễu tri thủy
đại.
 Người ấy tưởng tri hỏa đại là hỏa đại. Vì tưởng
tri hỏa đại là hỏa đại, người ấy nghĩ đến hỏa
đại, nghĩ đến (tự ngã) đối chiếu với hỏa đại,
nghĩ đến (tự ngã) như là hỏa đại, người ấy nghĩ:
"Hỏa đại là của ta"- dục hỷ hỏa đại. Vì sao vậy?
Ta nói người ấy không liễu tri hỏa đại.
 Người ấy tưởng tri phong đại là phong đại. Vì

MƯỜI HAI DUYÊN                                       1093

tưởng tri phong đại là phong đại, người ấy nghĩ
đến (tự ngã) đối chiếu với phong đại, nghĩ đến
(tự ngã) như là phong đại, người ấy nghĩ:
"Phong đại là của ta"- dục hỷ phong đại. Vì sao
vậy? Ta nói người ấy không liễu tri phong đại.
 Người ấy tưởng tri Sanh vật là Sanh vật...
 Người ấy tưởng tri chư Thiên là chư Thiên...
 Người ấy tưởng tri Sanh chủ là Sanh chủ...
 Người ấy tưởng tri Phạm Thiên là Phạm
Thiên...
 Người ấy tưởng tri Quang âm thiên là Quang
âm thiên...
 Người ấy tưởng tri Biến tịnh thiên là Biến tịnh
thiên...
 Người ấy tưởng tri Quảng quả thiên là Quảng
quả thiên...
 Người ấy tưởng tri Abhibhù (Thắng Giả) là
Abhibhù...
 Người ấy tưởng tri Không vô biên xứ là Không
vô biên xứ...

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1094

 Người ấy tưởng tri Thức vô biên xứ là Thức vô
biên xứ...
 Người ấy tưởng tri Vô sở hữu xứ là Vô sở hữu
xứ...
 Người ấy tưởng tri Phi tưởng phi phi tưởng xứ
là Phi tưởng phi phi tưởng xứ...
 Người ấy tưởng tri sở kiến là sở kiến...
 Người ấy tưởng tri sở văn là sở văn...
 Người ấy tưởng tri sở tư niệm là sở tư niệm...
 Người ấy tưởng tri sở tri là sở tri...
 Người ấy tưởng tri đồng nhất là đồng nhất...
 Người ấy tưởng tri sai biệt là sai biệt...
 Người ấy tưởng tri tất cả là tất cả...
 Người ấy tưởng tri Niết-bàn là Niết-bàn. Vì
tưởng tri Niết-bàn là Niết-bàn, người ấy nghĩ
đến Niết-bàn, nghĩ đến (tự ngã) đối chiếu với
Niết-bàn. Nghĩ đến (tự ngã) như là Niết-bàn,
người ấy nghĩ: "Niết-bàn là của ta" - dục hỷ
Niết-bàn, Vì sao vậy? Ta nói: Người ấy không
liễu tri Niết-bàn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1095

 Này các Tỷ-kheo, có Tỷ-kheo hữu học tâm chưa thành tựu, đang sống cần cầu vô thượng an ổn, khỏi khổ ách. Vị ấy thắng tri địa đại là địa đại. Vì thắng tri địa đại là địa đại, vị ấy đã không nghĩ đến địa đại, đã không nghĩ (tự ngã) đối chiếu với địa đại, đã không nghĩ (tự ngã) như là địa đại, đã không nghĩ: "Địa đại là của ta", - không dục hỷ địa đại. Vì sao vậy? Ta nói vị ấy có thể liễu tri địa đại. ... Thủy đại... hỏa đại... phong đại... Sanh vật... chư Thiên Sanh chủ... Phạm thiên... Quang âm thiên... Biến tịnh thiên... Quảng quả thiên... Abhibhù (Thắng Giả)... Không vô biên xứ... Thức vô biên xứ... Vô sở hữu xứ... Phi tưởng phi phi tưởng xứ... sở kiến... sở văn... sở tư niệm... sở tri... đồng nhất... sai biệt... tất cả...

 Vị ấy thắng tri Niết-bàn là Niết-bàn; vì thắng
tri Niết-bàn là Niết-bàn, vị ấy đã không nghĩ
đến Niết-bàn, đã không nghĩ (tự ngã) đối chiếu
với Niết-bàn, đã không nghĩ (tự ngã) như là
Niết-bàn, đã không nghĩ: "Niết-bàn là của ta" –
không dục hỷ Niết-bàn. Vì sao vậy? Ta nói vị
ấy có thể liễu tri Niết-bàn.

 Lại nữa, này các Tỷ-kheo, có Tỷ-kheo là bậc A- la-hán, các lậu hoặc đã tận, tu hành thành mãn, các việc nên làm đã làm, đã đặt gánh nặng xuống,

MƯỜI HAI DUYÊN                                          1096

đã thành đạt lý tưởng, đã tận trừ hữu kiết sử, chánh trí giải thoát. Vị ấy thắng tri địa đại là địa đại. Vì thắng tri địa đại là địa đại, vị ấy không nghĩ đến địa đại, không nghĩ (tự ngã) đối chiếu với địa đại, không nghĩ đến (tự ngã) như là địa đại, không nghĩ: "Địa đại là của ta" – không dục hỷ địa đại. Vì sao vậy? Ta nói vị ấy đã liễu tri địa đại... thủy đại... hỏa đại... phong đại... sanh vật... chư Thiên... Sanh chủ... Phạm thiên... Quang âm thiên... Biến tịnh thiên... Quảng quả thiên... Abhibhù (Thắng Giả)... Không vô biên xứ... Thức vô biên xứ... Vô sở hữu xứ... Phi tưởng phi phi tưởng xứ... sở kiến... sở văn... sở tư niệm... sở tri... đồng nhất... sai biệt... tất cả...

 Vị ấy thắng tri Niết-bàn là Niết-bàn. Vì thắng
tri Niết-bàn là Niết-bàn, vị ấy không nghĩ đến
Niết-bàn, vị ấy không nghĩ đến (tự ngã) đối
chiếu với Niết-bàn, không nghĩ đến (tự ngã)
như là Niết-bàn, không nghĩ: "Niết-bàn là của
ta" – không dục hỷ Niết-bàn. Vì sao vậy? Ta
nói vị ấy đã liễu tri Niết-bàn".

 Lại nữa, này các Tỷ-kheo, có Tỷ-kheo là bậc A- la-hán, các lậu hoặc đã tận, tu hành thành mãn, các việc nên làm đã làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã thành đạt lý tưởng, đã tận trừ hữu kiết sử, chánh

MƯỜI HAI DUYÊN                                         1097

trí giải thoát. Vị ấy thắng tri địa đại là địa đại. Vì
thắng tri địa đại là địa đại, vị ấy không nghĩ đến
địa đại, không nghĩ đến (tự ngã) đối chiếu với địa
đại, không nghĩ đến (tự ngã) như là địa đại, không
nghĩ: "Địa đại là của ta" – không dục hỷ địa đại.
Vì sao vậy? Vì vị ấy không có tham dục, nhờ tham
dục đã được đoạn trừ... thủy đại... hỏa đại... Vị ấy
thắng tri Niết-bàn là Niết-bàn. Vì thắng tri Niết-
bàn là Niết-bàn, vị ấy không nghĩ đến Niết-bàn,
không nghĩ đến (tự ngã) đối chiếu với Niết-bàn,
không nghĩ đến (tự ngã) như là Niết-bàn, không
nghĩ: "Niết-bàn là của ta" – không dục hỷ Niết-
bàn. Vì sao vậy? Vì vị ấy không có tham dục, nhờ
tham dục đã được đoạn trừ.

 Lại nữa, này các Tỷ-kheo, có Tỷ-kheo là bậc A- la-hán, các lậu hoặc đã tận, tu hành thành mãn, các việc nên làm đã làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã thành đạt lý tưởng, đã tận trừ hữu kiết sử, chánh trí giải thoát. Vị ấy thắng tri địa đại là địa đại. Vì thắng tri địa đại là địa đại, vị ấy không nghĩ đến địa đại, không nghĩ đến (tự ngã) đối chiếu với địa đại, không nghĩ đến (tự ngã) như là địa đại, không nghĩ: "Địa đại là của ta" – không dục hỷ địa đại. Vì sao vậy? Vì vị ấy không có sân hận, nhờ sân hận đã được đoạn trừ... thủy đại... hỏa đại... Vị ấy thắng tri Niết-bàn là Niết-bàn. Vì thắng tri Niết-

MƯỜI HAI DUYÊN                                         1098

bàn là Niết-bàn, vị ấy không nghĩ đến Niết-bàn,
không nghĩ đến (tự ngã) đối chiếu với Niết-bàn,
không nghĩ đến (tự ngã) như là Niết-bàn, không
nghĩ: "Niết-bàn là của ta" – không dục hỷ Niết-
bàn. Vì sao vậy? Vì vị ấy không có sân hận, nhờ
sân hận đã được đoạn trừ.

 Lại nữa, này các Tỷ-kheo, có Tỷ-kheo là bậc A-
la-hán, các lậu hoặc đã tận, tu hành thành mãn,
các việc nên làm đã làm, đã đặt gánh nặng xuống,
đã thành đạt lý tưởng, đã tận trừ hữu kiết sử, chánh
trí giải thoát. Vị ấy thắng tri địa đại là địa đại. Vì
thắng tri địa đại là địa đại, vị ấy không nghĩ đến
địa đại, không nghĩ đến (tự ngã) đối chiếu với địa
đại, không nghĩ đến (tự ngã) như là địa đại, không
nghĩ: "Địa đại là của ta" – không dục hỷ địa đại.
Vì sao vậy? Vì vị ấy không có si mê, nhờ si mê đã
được đoạn trừ.

 Này các Tỷ-kheo, Như Lai là bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác, thắng tri địa đại là địa đại.
Vì thắng tri địa đại là địa đại, Ngài không nghĩ
đến địa đại, không nghĩ đến (tự ngã) đối chiếu với
địa đại, không nghĩ đến (tự ngã) như là địa đại,
không nghĩ: "Địa đại là của ta" – không dục hỷ địa
đại. Vì sao vậy? Ta nói vì Như Lai đã liễu tri địa
đại.

MƯỜI HAI DUYÊN                                        1099

 ... thủy đại... hỏa đại...

 ...Như Lai thắng tri Niết-bàn là Niết-bàn. Vì
thắng tri Niết-bàn là Niết-bàn, Như Lai không
nghĩ đến Niết-bàn, không nghĩ đến (tự ngã) đối
chiếu với Niết-bàn, không nghĩ đến (tự ngã)
như là Niết-bàn, không nghĩ đến (tự ngã) như
là Niết-bàn, không nghĩ: "Niết-bàn là của ta" –
không dục hỷ Niết-bàn. Vì sao vậy? Ta nói vì
Như Lai đã liễu tri Niết-bàn.

 Này các Tỷ-kheo, Như Lai là bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác, thắng tri địa đại là địa đại.
Vì thắng tri địa đại là địa đại, Như Lai không nghĩ
đến địa đại, không nghĩ đến (tự ngã) đối chiếu với
địa đại, không nghĩ đến (tự ngã) như là địa đại,
không nghĩ: "Địa đại là của ta" – không dục hỷ địa
đại. Vì sao vậy? Vì Như Lai biết rằng: "Dục hỷ
là căn bản của đau khổ, từ Hữu, Sanh khởi lên,
và già và chết đến với loài sinh vật". Do vậy, này
các Tỷ-kheo, Ta nói Như Lai, với sự diệt trừ
hoàn toàn các ái, sự ly tham, sự đoạn diệt, sự xả
ly, sự từ bỏ hoàn toàn các ái, đã chơn chánh giác
ngộ vô thượng chánh đẳng chánh giác"

 ... thủy đại... hỏa đại...

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1100

 ... Như Lai thắng tri Niết-bàn là Niết-bàn. Vì
thắng tri Niết-bàn là Niết-bàn, Như Lai không
nghĩ đến Niết-bàn, không nghĩ đến (tự ngã) đối
chiếu với Niết-bàn, không nghĩ đến (tự ngã)
như là Niết-bàn, không nghĩ: "Niết-bàn là của
Ta" – không dục hỷ Niết-bàn. Vì sao vậy? Vì
Như Lai biết rằng: "Dục hỷ là căn bản của
đau khổ, từ Hữu, Sanh khởi lên, và già chết
đến với loài sinh vật". Do vậy, này các Tỷ-
kheo, Ta nói Như Lai, với sự diệt trừ hoàn toàn
các ái, sự ly tham, sự đoạn diệt, sự xả ly, sự trừ
bỏ hoàn toàn các ái, đã chơn chánh giác ngộ vô
thượng chánh đẳng chánh giác.

Như vậy, Thế Tôn thuyết giảng. Các Tỷ-kheo ấy hoan hỷ tín thọ lời dạy của Thế Tôn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1101

MƯỜI HAI DUYÊN   1102

109 Hữu - Hữu tham, hữu hỷ, hữu luyến,
hữu đam mê, hữu khát, hữu não, hữu
chấp thủ, hữu ái - Kinh CÁC ÁCH –
Tăng I, 567

CÁC ÁCH – Tăng I, 567

1.- Này các Tỷ-kheo, có bốn ách này. Thế nào là bốn?

 Dục ách,
 Hữu ách,
 Kiến ách,
 Vô minh ách.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là dục ách?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người không
như thật quán tri sự tập khởi, sự chấm dứt, vị ngọt,
sự nguy hại, sự xuất ly các dục.
- Do như không thật quán tri sự tập khởi, sự chấm
dứt, vị ngọt, sự nguy hại, sự xuất ly các dục, nên
dục tham, dục hỷ, dục luyến, dục đam mê, dục
khát, dục não, dục chấp thủ, dục ái trong các dục
chiếm đóng và tồn tại. Này các Tỷ-kheo, đây gọi
là dục ách.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1103

Và thế nào là hữu ách?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người không
như thật quán tri sự tập khởi, sự chấm dứt, vị ngọt,
sự nguy hại, sự xuất ly các hữu.
- Do như không thật quán tri sự tập khởi, sự chấm
dứt, vị ngọt, sự nguy hại, sự xuất ly các hữu, nên
hữu tham, hữu hỷ, hữu luyến, hữu đam mê, hữu
khát, hữu não, hữu chấp thủ, hữu ái trong các hữu
chiếm đóng và tồn tại. Này các Tỷ-kheo, đây gọi
là hữu ách.

Và thế nào là kiến ách?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người không
như thật quán tri sự tập khởi, sự chấm dứt, vị ngọt,
sự nguy hại, sự xuất ly của các kiến.
- Do như không thật quán tri sự tập khởi, sự chấm
dứt, vị ngọt, sự nguy hại, sự xuất ly các kiến, nên
kiến tham, kiến hỷ, kiến luyến, kiến đam mê, kiến
khát, kiến não, kiến chấp thủ, kiến ái trong các
kiến xâm chiếm và tồn tại. Này các Tỷ-kheo, đây
gọi là kiến ách.

Và thế nào là vô minh ách?

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1104

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người không
như thật quán tri sự tập khởi, sự chấm dứt, vị ngọt,
sự nguy hại, sự xuất ly của sáu xúc xứ.
- Do như không thật quán tri sự tập khởi … sự xuất
ly của sáu xúc xứ, nên vô minh, vô trí trong sáu
xúc xứ xâm chiếm và tồn tại. Này các Tỷ-kheo,
đây gọi là vô minh ách.

Đây là dục ách, hữu ách, kiến ách và vô minh ách.

Bị trói buộc bởi các ác bất thiện pháp, các phiền não,
các pháp bị tái sanh, phiền nhiễu, các quả khổ dị thục
trong tương lai, bởi sanh già, chết, do vậy được gọi
là không an ổn khỏi các ách. Này các Tỷ-kheo, có
bốn ách này.

2. Này các Tỷ-kheo, có bốn ly ách này. Thế nào là bốn?

 Ly dục ách,
 Ly hữu ách,
 Ly kiến ách,
 Ly vô minh ách.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là ly dục ách?

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1105

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người như thật
quán tri sự tập khởi, sự chấm dứt, vị ngọt, sự nguy
hại, sự xuất ly các dục.
- Do như thật quán tri sự tập khởi, sự chấm dứt, vị
ngọt, sự nguy hại, sự xuất ly các dục, nên dục
tham, dục hỷ, dục luyến, dục đam mê, dục khát,
dục não, dục chấp thủ, dục ái trong các dục không
xâm chiếm và tồn tại. Này các Tỷ-kheo, đây gọi
là ly dục ách.

Và thế nào là ly hữu ách?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người như thật
quán tri sự tập khởi, sự chấm dứt, vị ngọt, sự nguy
hại, sự xuất ly các hữu.
- Do như thật quán tri sự tập khởi, sự chấm dứt, vị
ngọt, sự nguy hại, sự xuất ly các hữu, nên hữu
tham, hữu hỷ, hữu luyến, hữu đam mê, hữu khát,
hữu não, hữu chấp thủ, hữu ái trong các hữu
không xâm chiếm và tồn tại. Này các Tỷ-kheo,
đây gọi là ly hữu ách.

Và thế nào là ly kiến ách?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người như thật quán tri sự tập khởi, sự chấm dứt, vị ngọt, sự nguy hại, sự xuất ly của các kiến.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1106

- Do như thật quán tri sự tập khởi, sự chấm dứt, vị
ngọt, sự nguy hại, sự xuất ly các kiến, nên kiến
tham, kiến hỷ, kiến luyến, kiến đam mê, kiến
khát, kiến não, kiến chấp thủ, kiến ái trong các
kiến không xâm chiếm và tồn tại. Này các Tỷ-
kheo, đây gọi là ly kiến ách.

Và thế nào là ly vô minh ách?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người như thật
quán tri sự tập khởi, sự chấm dứt, vị ngọt, sự nguy
hại, sự xuất ly của sáu xúc xứ.
- Do như thật quán tri sự tập khởi … sự xuất ly của
sáu xúc xứ, nên vô minh, vô trí trong sáu xúc
xứ không xâm chiếm và tồn tại. Này các Tỷ-
kheo, đây gọi là ly vô minh ách.

Đây là ly dục ách, ly hữu ách, ly kiến ách và ly vô minh ách.

Không bị trói buộc bởi các ác bất thiện pháp, các
phiền não, các pháp bị tái sanh, phiền nhiễu, các quả
khổ dị thục trong tương lai, bởi sanh già, chết, do vậy
được gọi là an ổn khỏi các ách. Này các Tỷ-kheo, có
bốn ly ách này.

- Bị trói buộc cả hai Dục ách và hữu ách

MƯỜI HAI DUYÊN                                       1107

Bị trói buộc kiến ách
Với vô minh thượng phủ
Chúng sanh bị luân chuyển
Đi đến sanh và chết.
- Những ai liễu tri dục
Và toàn bộ hữu ách
Nhổ vất bỏ kiến ách
Và từ bỏ vô minh
Ly hệ tất cả ách
Họ vượt khỏi các ách

MƯỜI HAI DUYÊN                  1108

110 Hữu  -  Kinh   CON       CỦA MÀLUNKYÀPUTTA – Tăng II, 290

CON CỦA MÀLUNKYÀPUTTA – Tăng II, 290

1. Rồi Tôn giả Màlunkyàputta đi đến Thế Tôn; sau
khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên.
Ngồi xuống một bên, Tôn giả Màlunkyàputta bạch
Thế Tôn:

- Lành thay, bạch Thế Tôn, nếu Thế Tôn thuyết pháp
vắn tắt cho con; sau khi nghe thuyết pháp con sẽ sống
một mình, viễn ly, không phóng dật, nhiệt tâm, tinh
cần.

- Nay ở đây, này Màlunkyàputta, Ta nói gì cho các
Tỷ-kheo trẻ, trong khi Thầy đã già yếu, tuổi thọ cao,
là bậc trưởng thượng, lại cầu Như Lai giáo giới một
cách vắn tắt?

- Bạch Thế Tôn, Thế Tôn hãy thuyết pháp vắn tắt cho
con, chắc chắn con sẽ hiểu được ý nghĩa lời nói của
Thế Tôn, chắc chắn con sẽ trở thành thừa tự lời của
Thế Tôn.

2. Này Màlunkyàputta, có bốn ái sanh này, ở đây, ái được sanh cho Tỷ-kheo. Thế nào là bốn?

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1109

- Hoặc do nhân y, này Màlunkyàputta, có ái
sanh, do ở đây, ái được sanh cho Tỷ-kheo.
- Hoặc do nhân đồ ăn khất thực …
- Hoặc do nhân sàng tọa …
- Hoặc do nhân sanh hữu này hay sanh hữu khá,
này Màlunkyàputta, có ái sanh, do đây ái được
sanh cho vị Tỷ-kheo.

Này Màlunkyàputta, có bốn ái sanh này, ở đây, ái được sanh cho Tỷ-kheo.

Khi nào, này Màlunkyàputta, ái được đoạn tận, được
chặt đứt từ gốc rễ, được làm cho như thân cây tala,
làm cho không thể tái sanh, làm cho không thể sanh
khởi trong tương lai. Vị ấy, này Màlunkyàputta,
được gọi là vị Tỷ-kheo đã đoạn diệt khát ái, đã thoát
ly kiết sử, chơn chánh minh kiến kiêu mạn, đã diệt
tận khổ đau.

3. Rồi Tôn giả Màlunkyàputta, sau khi nghe Thế Tôn
giáo giới với lời giáo giới này, từ chỗ ngồi đứng dậy,
đảnh lễ Thế Tôn, thân hữu hướng về phía Ngài rồi ra
đi.

Rồi Tôn giả Màlunkyàputta, sống một mình, viễn ly, không phóng dật, nhiệt tâm tinh cần, không bao lâu, do mục đích gì các thiện nam tử chơn chánh xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, tức là vô thượng

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1110

cứu cánh Phạm hạnh, ngay trong hiện tại, tự mình với thắng trí, chứng đạt và an trú. Vị ấy biết rõ: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành, những việc nên làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa". Rồi Tôn giả Màlunkyàputta trở thành một vị A-la-hán nữa.

MƯỜI HAI DUYÊN                                        1111

111 Hữu - Kinh KIẾT SỬ – Tăng II, 68

KIẾT SỬ – Tăng II, 68

1. Này các Tỷ-kheo, có bốn hạng người này có mặt, xuất hiện ở đời. Thế nào là bốn?

 Ở đây, này các Tỷ-kheo, đối với một hạng người,
các hạ phần kiết sử không được đoạn tận, các kiết
sử khiến được sanh không được đoạn tận, các kiết
sử khiến được hữu không được đoạn tận.
 Nhưng ở đây, này các Tỷ-kheo, đối với một hạng
người, các hạ phần kiết sử được đoạn tận, nhưng
các kiết sử khiến được sanh không được đoạn tận,
các kiết sử khiến được hữu không được đoạn tận.
 Nhưng ở đây, này các Tỷ-kheo, đối với một hạng
người, các hạ phần kiết sử được đoạn tận, các kiết
sử khiến được sanh được đoạn tận, nhưng các kiết
sử khiến được hữu không được đoạn tận.
 Nhưng ở đây, này các Tỷ-kheo, đối với một hạng
người, các hạ phần kiết sử được đoạn tận, các kiết
sử khiến được sanh được đoạn tận, các kiết sử
khiến được hữu được đoạn tận.

2. Đối với hạng người nào, này các Tỷ-kheo, các hạ phần kiết sử không được đoạn tận, các kiết sử khiến được tái sanh không được đoạn tận, các kiết sử khiến

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1112

được hữu không được đoạn tận? - Đối với vị Nhất
Lai. Đối với hạng người này, này các Tỷ-kheo, các
hạ phần kiết sử … các kiết sử khiến được sanh …
các kiết sử khiến được hữu không được đoạn tận.

3. Đối với hạng người nào, này các Tỷ-kheo, các hạ
phần kiết sử được đoạn tận, các kiết sử khiến được
tái sanh không được đoạn tận, các kiết sử khiến được
hữu không được đoạn tận? - Đối với hạng người
Thượng lưu, đi đến Sắc cứu kính. Đối với hạng người
này, này các Tỷ-kheo, … các kiết sử khiến được hữu
không được đoạn tận.

4. Đối với hạng người nào, này các Tỷ-kheo, các hạ
phần kiết sử được đoạn tận, các kiết sử khiến được
sanh được đoạn tận, các kiết sử khiến được hữu
không được đoạn tận? - Đối với hạng người Trung
gian Bát-Niết-bàn. Đối với hạng người này, này các
Tỷ-kheo, các hạ phần kiết sử được đoạn tận, các kiết
sử khiến được sanh được đoạn tận, các kiết sử khiến
được hữu không được đoạn tận.

5. Đối với hạng người nào, này các Tỷ-kheo, các hạ phần kiết sử được đoạn tận, các kiết sử khiến được sanh được đoạn tận, các kiết sử khiến được hữu được đoạn tận? - Đối với bậc A-la-hán. Đối với hạng người này, này các Tỷ-kheo, các hạ phần kiết sử

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1113

được đoạn tận, các kiết sử khiến được sanh được đoạn tận, các kiết sử khiến được hữu được đoạn tận.

Có bốn hạng người này, này các Tỷ-kheo, có mặt, xuất hiện ở đời.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   1114

112 Hữu - Nghiệp là thửa ruộng, Thức
là...Vì sao có 3 cõi dục hữu, sắc hữu, vô
sắc hữu - Kinh HIỆN HỮU – Tăng I,
405

HIỆN HỮU – Tăng I, 405

1. Rồi Tôn giả Ànanda đi đến Thế Tôn, sau khi đến,
đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống
một bên, Tôn giả Ànanda bạch Thế Tôn:
- Hữu, hữu, bạch Thế Tôn, được nói đến như vậy.
Cho đến như thế nào, bạch Thế Tôn, được xem là
có hữu?
- Này Ànanda, nếu không có hành động (nghiệp) và
sự chín muồi của dục giới thời dục hữu có thể
trình bày được không?
- Thưa không, bạch Thế Tôn.
- Như vậy, này Ànanda, nghiệp là thửa ruộng,
thức là hột giống, ái là sự nhuận ướt. Chúng
sanh bị vô minh che lấp, bị ái trói buộc, nên thức
được an lập trong giới thấp kém. Như vậy, trong
tương lai có sự tái sanh sanh khởi. Như vậy, này
Ànanda, hữu có mặt.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1115

2. Và này Ànanda, nếu không có hành động và sự
chín muồi của sắc giới, thời sắc hữu có thể trình bày
được không?
- Thưa không, bạch Thế Tôn.
- Như vậy, này Ànanda, nghiệp là thửa ruộng, thức
là hột giống, ái là sự nhuận ướt. Chúng sanh bị
vô minh che lấp, bị ái trói buộc, nên thức được
an lập trong giới bậc trung. Như vậy, trong tương
lai có sự tái sanh sanh khởi. Như vậy, này
Ànanda, hữu có mặt.
3.Và này Ànanda, nếu không có hành động và sự
chín muồi của vô sắc giới, thời vô sắc hữu có thể
trình bày được không?
- Thưa không, bạch Thế Tôn.
- Như vậy, này Ànanda, nghiệp là thửa ruộng, thức
là hột giống, ái là sự nhuận ướt. Chúng sanh bị
vô minh che lấp, bị ái trói buộc, nên thức được
an lập trong giới bậc thù thắng. Như vậy, trong
tương lai có sự tái sanh sanh khởi. Như vậy, này
Ànanda, hữu có mặt.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1116

113 Hữu - Thủ duyên Hữu - Do duyên chấp thủ 6 giới nên có nhập thai - Kinh SỞ Y XỨ – Tăng I, 310

SỞ Y XỨ – Tăng I, 310

 Này các Tỷ-kheo, có ba y xứ này của ngoại đạo,
dầu có bị các bậc Hiền giả cật vấn, nạn vấn lý do,
thảo luận, vẫn kiên trì trong quan điểm truyền
thống về vô vi (không hành động).
Thế nào là ba?
- Này các Tỷ-kheo, có một số Sa-môn, Bà-la-môn
thuyết như sau, chấp kiến như sau: "Phàm có cảm
giác gì, con người này lãnh thọ lạc, khổ hay không
khổ, không lạc, tất cả đều do nhân nghiệp quá
khứ".
- Này các Tỷ-kheo, có một số Sa-môn, Bà-la-môn,
thuyết pháp như sau, chấp kiến như sau: "Phàm
có cảm giác gì, con người này lãnh thọ lạc, khổ
hay không khổ, không lạc, tất cả đều do nhân một
tạo hóa tạo ra".
- Này các Tỷ-kheo, có một số Sa-môn, Bà-la-môn,
thuyết pháp như sau, chấp kiến như sau: "Phàm
có cảm giác gì, con người này lãnh thọ lạc, khổ

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1117

hay không khổ, không lạc, tất cả đều do không
nhân, không duyên".
 Ở đây, này các Tỷ-kheo, đối với các vị Sa-môn,
Bà-la-môn, thuyết như sau, chấp kiến như sau:
“Phàm có cảm giác gì, con người này lãnh thọ
lạc, khổ hay không khổ, không lạc, tất cả đều do
nhân nghiệp quá khứ". Đối với các vị ấy, Ta đến
và nói: "Chư Tôn giả, có thật chăng, Chư Tôn giả
có thuyết như sau, chấp kiến như sau: "Phàm có
cảm giác gì, con người này lãnh thọ lạc, khổ hay
không khổ, không lạc, tất cả đều do nhân nghiệp
quá khứ? "”.
Được Ta hỏi Như vậy, họ trả lời: "Thưa phải, có như
vậy".
Ta nói với họ như sau: "Như vậy, thời theo các Tôn
giả, do nhân nghiệp quá khứ, sẽ trở thành người sát
sanh; do nhân nghiệp quá khứ, sẽ trở thành người
lấy của không cho; do nhân nghiệp quá khứ, sẽ trở
thành người không Phạm hạnh; do nhân nghiệp quá
khứ, sẽ trở thành người nói láo; do nhân nghiệp quá
khứ, sẽ trở thành người nói hai lưỡi; do nhân nghiệp
quá khứ, sẽ trở thành người ác khẩu; do nhân nghiệp
quá khứ, sẽ trở thành người nói lời phù phiếm; do
nhân nghiệp quá khứ, sẽ trở thành người tham lam;
do nhân nghiệp quá khứ, sẽ trở thành người tâm sân;

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1118

do nhân nghiệp quá khứ, sẽ trở thành người theo tà
kiến".
Nhưng này các Tỷ-kheo, với những ai trở lại dựa vào
nghiệp quá khứ là lý do kiên thực, với những người
ấy sẽ không có ước muốn, không có tinh tấn, không
có "Đây là việc phải làm", hay "Đây là việc không
nên làm". Như vậy, sự cần thiết cần phải làm hay
không cần phải làm không được tìm thấy là chân
thực, là đáng tin cậy, thời danh từ Sa-môn không thể
áp dụng đúng pháp cho các Ông được, vì các Ông
sống thất niệm và với các căn không hộ trì.
Như vậy, này các Tỷ-kheo, đây là sự chỉ trích đúng
pháp thứ nhất của Ta đối với các vị Sa-môn, Bà-la-
môn có thuyết như vậy, có chấp kiến như vậy.
 Ở đây, này các Tỷ-kheo, đối với các vị Sa-môn,
Bà-la-môn, thuyết như sau, chấp kiến như sau:
"Phàm có cảm giác gì, con người này lãnh thọ lạc,
khổ hay không khổ, không lạc, tất cả đều do nhân
một tạo hóa tạo ra". Ta đến họ và nói: "Chư Tôn
giả, có thật chăng, Chư Tôn giả có thuyết như sau,
có chấp kiến như sau: “Phàm có cảm giác gì, con
người này lãnh thọ lạc, khổ hay không khổ, không
lạc, tất cả đều do nhân một tạo hóa tạo ra? ” ".
Được Ta hỏi vậy, họ trả lời: "Thưa phải, có như vậy".
Ta nói với họ như sau: "Như vậy, thời theo các Tôn
giả, do nhân một vị tạo hóa tạo ra, sẽ trở thành

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1119

người sát sanh … Do nhân một vị tạo hóa tạo ra, sẽ
trở thành người theo tà kiến".
Nhưng này các Tỷ-kheo, với những ai trở lại dựa vào
vị tạo hóa tạo ra là lý do kiên thực, với những người
ấy sẽ không có ước muốn, không có tinh tấn, không
có "Đây là việc phải làm", hay "Đây là việc không
nên làm". Như vậy, sự cần thiết cần phải làm hay
không cần phải làm, không được tìm thấy là chân
thực, là đáng tin cậy, thời danh từ Sa-môn không thể
áp dụng đúng pháp cho các Ông được, vì các Ông
sống thất niệm và với các căn không hộ trì.
Như vậy, này các Tỷ-kheo, đây là sự chỉ trích đúng
pháp thứ hai của Ta đối với các vị Sa-môn, Bà-la-
môn có thuyết như vậy, có chấp kiến như vậy.
 Ở đây, này các Tỷ-kheo, đối với các vị Sa-môn,
Bà-la-môn, thuyết như sau, chấp kiến như sau:
"Phàm có cảm giác gì, con người này lãnh thọ lạc,
khổ hay không khổ, không lạc, tất cả đều do không
nhân không duyên". Ta đến họ và nói: "Chư Tôn
giả, có thật chăng, Chư Tôn giả có thuyết như sau,
có chấp kiến như sau: “ Phàm có cảm giác gì, con
người này lãnh thọ lạc, khổ hay không khổ, không
lạc, tất cả đều do không nhân, không duyên? ” ".
Được Ta hỏi như vậy, họ trả lời: "Thưa phải, có như
vậy".

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1120

Ta nói với họ như sau: "Như vậy, thời theo các Tôn
giả, do không nhân không duyên, sẽ trở thành
người sát sanh … Do không nhân không duyên, sẽ
trở thành người theo tà kiến".
Nhưng này các Tỷ-kheo, với những ai trở lại dựa vào
không nhân, không duyên là lý do kiên thực, với
những người ấy, sẽ không có ước muốn, không có
tinh tấn, không có "Đây là việc phải làm", hay "Đây
là việc không phải làm". Như vậy, sự cần thiết cần
phải làm hay không cần phải làm, không được tìm
thấy là chân thực, là đáng tin cậy, thời danh từ Sa-
môn không thể áp dụng đúng pháp cho các Ông
được, vì các Ông sống thất niệm và với các căn
không hộ trì.
Như vậy, này các Tỷ-kheo, đây là sự chỉ trích đúng
pháp thứ ba của Ta đối với các vị Sa-môn, Bà-la-
môn có thuyết như vậy, có chấp kiến như vậy.
Này các Tỷ-kheo, đây là ba y xứ của ngoại đạo, dù
có được các bậc Tôn giả cật vấn, nạn vấn lý do thảo
luận, vẫn kiên trì trong quan điểm truyền thống về
vô vi (không hành động).
 Và này các Tỷ-kheo, đây là pháp Ta thuyết
giảng, không bị chỉ trích, không bị uế nhiễm,
không có tội lỗi, không bị các Sa-môn, các Bà-
la-môn có trí quở trách. Và này các Tỷ-kheo, thế
nào là pháp Ta thuyết giảng, không bị chỉ trích,

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1121

không bị uế nhiễm, không có tội lỗi, không bị các
Sa-môn, các Bà-la-môn có trí quở trách?
- Sáu giới này, là pháp Ta thuyết giảng, không
bị... quở trách.
- Sáu xúc xứ này, là pháp Ta thuyết giảng,
không bị... quở trách.
- Mười tám ý cận hành này, là pháp Ta thuyết
giảng, không bị quở trách
- Bốn Thánh đế này, là pháp Ta thuyết giảng,
không bị... quở trách.
 Sáu giới này, này các Tỷ-kheo, là pháp Ta thuyết
giảng… có trí quở trách, được nói đến như vậy.
Do duyên gì được nói đến?
- Này các Tỷ-kheo, có sáu giới này: địa giới,
thủy giới, phong giới, hỏa giới, không giới,
thức giới.
- Sáu giới này, này các Tỷ-kheo, là pháp được
Ta thuyết giảng, không bị chỉ trích, không bị uế
nhiễm, không có tội lỗi, không bị các Sa-môn,
các Bà-la-môn có trí quở trách. Điều đã được
nói đến, chính do duyên này đã được nói đến.
 Có sáu xúc xứ này, này các Tỷ-kheo, là pháp ta
thuyết giảng … không bị các Sa-môn, các Bà-la-
môn có trí quở trách. Điều đã được nói đến, chính
do duyên nào đã được nói đến?

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1122

- Này các Tỷ-kheo, có sáu xúc xứ này: nhãn xúc
xứ, nhĩ xúc xứ, tỷ xúc xứ, thiệt xúc xứ, thân xúc
xứ, ý xúc xứ.
- Có sáu xúc xứ này, này các Tỷ-kheo, được Ta
thuyết giảng..... không bị các Sa-môn, các Bà-
la-môn có trí quở trách. Điều đã được nói đến,
chính do duyên này đã được nói đến.
 Có mười tám ý cận hành này, này các Tỷ-kheo,
là pháp được Ta thuyết giảng......không bị các Sa-
môn, các Bà-la-môn có trí quở trách. Điều đã
được nói đến, chính do duyên nào đã được nói
đến?
- Khi con mắt thấy sắc, tư tưởng hướng về và
đến gần sắc, làm y xứ cho hỷ, hướng về và đến
gần sắc, làm y xứ cho ưu, hướng về và đến gần
sắc, làm y xứ cho xả.
- Khi tai nghe tiếng, tư tưởng hướng về và đến
gần tiếng, làm y xứ cho hỷ, hướng về và đến
gần tiếng, làm y xứ cho ưu, hướng về và đến
gần tiếng, làm y xứ cho xả. Khi mũi ngửi
hương … khi lưỡi nếm vị … khi thân cảm xúc
… khi ý nhận thức pháp, tư tưởng hướng về và
đến gần pháp, làm y xứ cho hỷ, hướng về và
đến gần pháp, làm y xứ cho ưu, hướng về và
đến gần pháp, làm y xứ cho xả.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1123

- Có mười tám ý cận hành này, này các Tỷ-kheo,
được Ta thuyết giảng … không bị các Sa-môn,
các Bà-la-môn có trí quở trách. Điều đã được
nói đến, chính do duyên này đã được nói đến.
 Bốn Thánh đế này, này các Tỷ-kheo, được Ta
thuyết giảng … không bị các Sa-môn, các Bà-la-
môn có trí quở trách. Điều đã được nói đến, chính
do duyên nào đã được nói đến?
 Do chấp thủ Sáu giới, nên có Nhập thai.
 Do có nhập thai, nên có Danh sắc.
 Do duyên danh sắc, nên có Sáu xứ.
 Do duyên sáu xứ, nên có xúc.
 Do duyên xúc, nên có thọ.
 Với người có cảm thọ, này các Tỷ-kheo, Ta nêu
rõ: "Đây là Khổ", Ta nêu rõ: "Đây là Khổ tập",
Ta nêu rõ: "Đây là Khổ diệt", Ta nêu rõ: "Đây
là con Đường đưa đến Khổ diệt".
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Khổ Thánh đế?
- Sanh là khổ, già là khổ, bệnh là khổ, chết là
khổ, sầu, bi, khổ, ưu não là khổ. Điều mong cầu
không được là khổ. Tóm lại, năm thủ uẩn là
khổ. Này các Tỷ-kheo, đây là Khổ Thánh đế.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Thánh đế về Khổ
tập?

MƯỜI HAI DUYÊN                                   1124

- Vô minh duyên hành, hành duyên thức, thức
duyên sắc, danh sắc duyên sáu xứ, sáu xứ
duyên xúc, xúc duyên thọ, thọ duyên ái, ái
duyên thủ, thủ duyên hữu, hữu duyên sanh,
sanh duyên già, chết, sầu, bi, khổ, ưu não. Như
vầy là sự tập khởi của toàn bộ khổ uẩn này. Này
các Tỷ-kheo, đây gọi là Thánh đế về Khổ tập.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Thánh đế về Khổ
diệt?
- Do vô minh diệt không có tàn dư, nên các hành
diệt.
- Do hành diệt, nên thức diệt. Do thức diệt nên
danh sắc diệt. Do danh sắc diệt nên sáu xứ diệt.
Do sáu xứ diệt nên xúc diệt. Do xúc diệt nên
thọ diệt. Do thọ diệt nên ái diệt. Do ái diệt nên
thủ diệt. Do thủ diệt nên hữu diệt. Do hữu diệt
nên sanh diệt. Do sanh diệt nên già, chết, sầu,
bi, khổ, ưu não đều diệt. Như vầy là sự đoạn
diệt toàn bộ của khổ uẩn này. Này các Tỷ-kheo,
đây gọi là Thánh đế về Khổ diệt.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Thánh đế về con
Đường đưa đến Khổ diệt?
- Đây là Thánh đạo Tám ngành, tức là chánh tri
kiến, chánh tư duy, chánh ngữ, chánh nghiệp,
chánh mạng, chánh tinh tấn, chánh niệm, chánh

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1125

định. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là Thánh đế về
con Đường đưa đến Khổ diệt.
Bốn Thánh đế này, này các Tỷ-kheo, do Ta thuyết
giảng, không bị chỉ trích, không có uế nhiễm, không
có tội lỗi, không bị các Sa-môn, các Bà-la-môn có trí
quở trách. Điều đã được nói đến, chính do duyên này
được nói đến.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1126

114 Hữu - Thủ duyên Hữu - Ta tuyên bố sự
sanh khởi đối với người có chấp thủ,
không phải... - Kinh Luận Nghị Đường
– Tương IV, 616

Luận Nghị Đường – Tương IV, 616 (Kutùhalasàlà)

1). ..

2) Rồi du sĩ Vacchagotta đi đến Thế Tôn; sau khi
đến, nói lên với Thế Tôn những lời chào đón hỏi
thăm, sau khi nói lên những lời chào đón hỏi thăm
thân hữu rồi ngồi xuống một bên.

3) Ngồi một bên, du sĩ Vacchagotta thưa với Thế Tôn:

-- Thưa Tôn giả Gotama, những ngày về trước, những ngày về trước nữa, rất nhiều Sa-môn, Bà-la- môn là du sĩ ngoại đạo ngồi tụ tập, tụ hội tại Luận nghị đường, và câu chuyện sau đây được khởi lên: "Vị Pùrana Kassapa này là vị hội chủ, vị giáo trưởng, vị sư trưởng giáo hội, có tiếng tốt, có danh vọng, khai tổ giáo phái, được quần chúng tôn sùng". Khi nói về một đệ tử từ trần, mệnh chung, họ nói sanh xứ của vị ấy như sau: "Vị này sanh tại chỗ này. Vị này sanh tại

MƯỜI HAI DUYÊN                                       1127

chỗ này". Nếu đệ tử là vị thượng nhân, tối thượng nhân, đã đạt địa vị tối thắng, khi vị này từ trần, mệnh chung, họ nói sanh xứ của vị ấy như sau: "Vị này sanh tại chỗ này. Vị này sanh tại chỗ này".

4-9) Makkhali Gosàla... Nigantha Nàtaputta... Sanjaya Belatthiputta... Pakuddha Kaccàyana... vị Ajita Kesakambala này là vị hội chủ, vị giáo trưởng, vị sư trưởng giáo hội, có tiếng tốt, có danh vọng, khai tổ giáo phái, được quần chúng tôn sùng. Khi nói về một đệ tử từ trần, mệnh chung, họ nói sanh xứ của vị ấy như sau: "Vị này sanh tại chỗ này. Vị này sanh tại chỗ này". Nếu đệ tử là vị thượng nhân, tối thượng nhân, đã đạt địa vị tối thắng, khi vị này từ trần, mệnh chung, họ nói sanh xứ của vị ấy như sau: "Vị này sanh tại chỗ này. Vị này sanh tại chỗ này".

10) Còn Sa-môn Gotama này là vị hội chủ, vị giáo trưởng, vị sư trưởng giáo hội, có tiếng tốt, có danh vọng, khai tổ giáo phái, được quần chúng tôn sùng. Khi nói về một đệ tử đã từ trần, đã mệnh chung, Sa- môn Gotama nói sanh xứ của vị ấy như sau: "Vị này sanh tại chỗ này. Vị này sanh tại chỗ này". Nếu đệ tử là bậc thượng nhân, tối thắng nhân đã đạt địa vị tối thượng, khi vị này từ trần, mệnh chung, Sa-môn Gotama không có trả lời: "Vị này sanh tại chỗ này. Vị này sanh tại chỗ này". Nhưng Ngài nói về vị ấy

MƯỜI HAI DUYÊN                                       1128

như sau: "Vị ấy đã chặt đứt ái, đã phá hủy các kiết phược, nhờ chơn chánh thấy rõ kiêu mạn, đã đoạn tận khổ đau".

11) Thưa Tôn giả Gotama, con có khởi lên phân vân và nghi ngờ như sau: "Như thế nào, cần phải thấu hiểu pháp của Sa-môn Gotama?"

12) -- Này Vaccha, thôi vừa rồi sự phân vân của Ông. Thôi vừa rồi sự nghi ngờ của Ông. Chính do trên điểm Ông phân vân mà nghi ngờ được khởi lên. Ta tuyên bố sự sanh khởi, này Vaccha, đối với những ai có chấp thủ, không phải đối với ai không có chấp thủ.

13) Ví như, này Vaccha, một ngọn lửa cháy đỏ khi nào có nhiên liệu (saupàdàna), không phải không có nhiên liệu.

Cũng vậy, này Vaccha, Ta tuyên bố về sanh khởi đối với người có chấp thủ (sanh y), không phải với người không có chấp thủ.

14) -- Thưa Tôn giả Gotama, trong khi có gió thổi ngọn lửa đi thật xa, thời Tôn giả Gotama tuyên bố cái gì làm nhiên liệu cho ngọn lửa này?

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1129

-- Này Vaccha, trong khi có gió thổi ngọn lửa đi thật xa, thời Ta nói chính gió là nhiên liệu. Trong khi ấy, này Vaccha, chính gió là nhiên liệu (upàdàna).

15) -- Thưa Tôn giả Gotama, trong khi một loài hữu
tình quăng bỏ thân này để sanh vào một thân khác,
thời Tôn giả Gotama tuyên bố cái gì làm nhiên liệu
cho thân này?

-- Này Vaccha, trong khi một loài hữu tình quăng bỏ
thân này và sanh vào một thân khác, này Vaccha, Ta
tuyên bố rằng trong khi ấy chính ái (tanhà) là nhiên
liệu (upàdànam).

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1130

115 Hữu - Thức ăn của hữu ái là vô minh - Kinh HỮU ÁI – Tăng IV, 397

HỮU ÁI – Tăng IV, 397

1. - Này các Tỷ-kheo, khởi điểm đầu tiên của hữu
ái không thể nêu rõ để có thể nói: "Trước điểm này,
hữu ái không có, rồi sau mới có". Như vậy, này các
Tỷ-kheo, lời này được nói đến.

Tuy vậy, sự việc này được nêu rõ: "Do duyên này,
hữu ái có mặt”. Này các Tỷ kheo, Ta nói rằng hữu ái
có thức ăn, không phải không có thức ăn. Và cái gì
là thức ăn cho hữu ái? Vô minh, cần phải trả lời như
vậy.

Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng vô minh có thức ăn,
không phải không có thức ăn. Và cái gì là thức ăn
cho vô minh? Năm triền cái, cần phải trả lời như
vậy.

... (như kinh trước 61, chi thêm vào đoạn cuối số 3,
câu như sau: "Năm triền cái được viên mãn thời làm
viên mãn vô minh. Vô minh được viên mãn, thời làm
viên mãn hữu ái".

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1131

Như vậy, đây là thức ăn của hữu ái, và như vậy là sự viên mạn. (Số 4, 5, 6 còn lại giống như kinh trước).

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1132

116 Hữu - Tất cả hữu là vô thường, khổ, chịu sự biến hoại - Kinh CÁC SỰ THẬT BÀ LA MÔN – Tăng II, 152

CÁC SỰ THẬT BÀ LA MÔN – Tăng II, 152

1. Một thời, Thế Tôn trú ở Ràjagaha (Vương Xá), núi
Gijjhakùta (Linh Thứu). Lúc bấy giờ, nhiều vị du sĩ
có danh tiếng, có danh tiếng sống ở khu vườn của
các du sĩ trên bờ sông Sappini như Annabhàra,
Varadhara, Sakuludàyi, và những vị du sĩ có danh
tiếng, có danh tiếng khác.

Rồi Thế Tôn vào buổi chiều từ Thiền Tịnh đứng dậy,
đi đến khu vườn của các du sĩ trên bờ sông Sappini.
Lúc bấy giờ, giữa các du sĩ ngoại đạo ấy đang ngồi
tập họp, câu chuyện này được khởi lên: "Đây là
những sự thật Bà-la-môn, đây là những sự thật Bà-
la-môn".

2. Rồi Thế Tôn đi đến các du sĩ ấy, sau khi đến, ngồi xuống trên chỗ đã soạn sẵn. Ngồi xong, Thế Tôn nói với các du sĩ ấy:

- Nay câu chuyện gì được khởi lên, này các du sĩ, khi các Ông đang ngồi họp ở đây? Câu chuyện gì chưa được nói xong giữa các Ông?

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1133

- Ở đây, thưa Tôn giả Gotama, chúng tôi đang ngồi
họp, câu chuyện sau này khởi lên giữa chúng tôi:
"Đây là những sự thật Bà-la-môn, đây là những sự
thật Bà-la-môn".

3.- Bốn sự thật này, này các du sĩ, sau khi tự mình chứng ngộ với thắng trí, đã được Ta tuyên bố lên. Thế nào là bốn?

- Ở đây, này các du sĩ, Bà-la-môn nói như sau: "Tất cả loài hữu tình không được làm hại". Người Bà- la-môn nói như vậy là nói sự thật, không nói láo. Do vậy, vị ấy không nghĩ đến "Sa-môn", không nghĩ đến "Bà-la-môn", không nghĩ đến: "Ta hơn (các người khác)", không nghĩ đến:"Ta bằng (các người khác)", không nghĩ đến: "Ta là hạ liệt". Lại nữa do thắng tri sự thật hàm chứa ở đấy, người ấy thực hành lòng thương tưởng, lòng từ mẫn đối với các loài hữu tình.

4. Lại nữa, này các du sĩ, Bà-la-môn nói như sau: "Mọi dục là vô thường, khổ, chịu sự biến hoại". Người Bà-la-môn nói như vậy là nói sự thật, không nói láo. Do vậy, vị ấy không nghĩ đến "Sa-môn", không nghĩ đến "Bà-la-môn", không nghĩ đến: "Ta hơn (các người khác)", không nghĩ đến:"Ta bằng (các người khác)", không nghĩ đến: "Ta là hạ liệt". Lại nữa do thắng tri sự thật hàm chứa ở đấy, người

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1134

ấy thực hành nhàm chán, ly tham, đoạn diệt đối với các dục.

5. Lại nữa, này các du sĩ, Bà-la-môn nói như sau:
"Tất cả hữu là vô thường, khổ, chịu sự biến hoại".
Người Bà-la-môn nói như vậy là nói sự thật, không
nói láo. Do vậy, vị ấy không nghĩ đến "Sa-môn",
không nghĩ đến "Bà-la-môn", không nghĩ đến: "Ta
hơn (các người khác)", không nghĩ đến:"Ta bằng
(các người khác)", không nghĩ đến: "Ta là hạ liệt".
Lại nữa do thắng tri sự thật hàm chứa ở đấy, người
ấy thực hiện nhàm chán, ly tham, đoạn diệt đối với
các hữu.

6. Lại nữa, này các du sĩ, người Bà-la-môn nói như
sau: "Ta không là bất cứ ai, bất cứ thuộc ai, bất cứ
là gì. Trong ấy, không có cái gì được gọi là của ta,
bất cứ ở đâu, bất cứ là gì". Người Bà-la-môn nói
như vậy là nói sự thật, không nói láo. Do vậy, vị ấy
không nghĩ đến "Sa-môn", không nghĩ đến "Bà-la-
môn", không nghĩ đến: "Ta hơn (các người khác)",
không nghĩ đến:"Ta bằng (các người khác)", không
nghĩ đến: "Ta là hạ liệt". Lại nữa do thắng tri sự thật
hàm chứa ở đấy, người ấy thực hành con đường
không có sự vật gì.

Này các du sĩ, có bốn sự thật Bà-la-môn này, Ta đã tự mình chứng ngộ với thắng trí và tuyên bố lên.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       1135

MƯỜI HAI DUYÊN   1136

117 Hữu - Ví như một ít phân có mùi hôi thúi - Kinh MỘT PHÁP – Tăng I, 71

MỘT PHÁP – Tăng I, 71

1. - Có một người, khi xuất hiện ở đời, sự xuất hiện đưa lại bất hạnh cho đa số, bất lạc cho đa số, bất lợi cho đa số, đưa đến bất hạnh, đau khổ cho chư Thiên và loài Người. Một người ấy là ai? Người có tà kiến, người có điên đảo kiến. Người ấy làm cho đông người xa lìa diệu pháp, an trú phi pháp. Chính một người này, này các Tỷ-kheo, khi xuất hiện ở đời, sự xuất hiện đưa lại bất hạnh cho đa số, bất lạc cho đa số, bất lợi cho đa số, đưa đến bất hạnh, đau khổ cho chư Thiên và loài Người.

2. Có một người, khi xuất hiện ở đời, sự xuất hiện đưa đến hạnh phúc cho đa số, an lạc cho đa số, lợi ích cho đa số, đưa đến hạnh phúc, an lạc cho chư Thiên và loài Người. Một người ấy là ai? Người có chánh kiến, người không có điên đảo kiến. Người ấy làm cho đông người xa lìa phi pháp, an trú diệu pháp. Chính một người này, này các Tỷ-kheo, khi xuất hiện ở đời, sự xuất hiện đưa đến hạnh phúc cho đa số, an lạc cho đa số, lợi ích cho đa số, đưa đến hạnh phúc, an lạc cho chư Thiên và loài Người.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1137

3. Ta không thấy một pháp nào khác, lại phạm tội lớn, như tà kiến. Tối thắng tà kiến, này các Tỷ-kheo, là phạm tội lớn.

4. Ta không thấy một pháp nào khác, được tuân theo đưa đến bất hạnh cho đa số, bất lạc cho đa số, thất lợi cho đa số, đem đến bất hạnh, bất lạc cho chư Thiên và loài Người, này các Tỷ-kheo, như kẻ ngu si.

Ví như, này các Tỷ-kheo, tại cửa sông có đặt một cái
nơm bẫy cá, đem lại bất hạnh đau khổ, tổn thương,
tổn hại cho nhiều cá. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, kẻ
ngu si Makkhali xuất hiện ở đời, Ta nghĩ rằng như là
một cái nôm bẫy cá cho loài Người, đưa đến bất
hạnh, bất lạc, bất lợi, đau khổ, tổn thương, tổn hại
cho nhiều loại hữu tình.

----------------

5. Ai khuyến khích chấp nhận một pháp luật được
vụng thuyết, thời người khuyến khích và người được
khuyến khích như vậy tuân hành, tất cả đều đem lại
nhiều vô phước. Vì cớ sao? Vì pháp được vụng
thuyết.

6. Ai khuyến khích chấp nhận một pháp luật được khéo thuyết, thời người khuyến khích và người được khuyến khích như vậy tuân hành, tất cả đều đem lại

MƯỜI HAI DUYÊN                                       1138

nhiều phước đức. Vì cớ sao? Vì pháp được khéo thuyết.

7. Trong một pháp luật được vụng thuyết, này các
Tỷ-kheo, ước lượng của sự bố thí, do người cho biết,
chớ không phải do người nhận. Vì cớ sao? Vì pháp
được vụng thuyết.

8. Trong một pháp luật được khéo thuyết, này các
Tỷ-kheo, ước lượng của sự bố thí, do người nhận
biết, không phải do người cho. Vì cớ sao? Vì pháp
được khéo thuyết.

9. Trong một pháp luật được vụng thuyết, này các Tỷ-kheo, người tinh cần tinh tấn sống đau khổ. Vì cớ sao? Vì pháp được vụng thuyết.

10. Trong một pháp luật được khéo thuyết, này các Tỷ-kheo, người biếng nhác sống đau khổ. Vì cớ sao? Vì pháp được khéo thuyết.

11. Trong một pháp luật được vụng thuyết, này các Tỷ-kheo, ai sống biếng nhác, người ấy sống an lạc. Vì cớ sao? Vì pháp được vụng thuyết.

12. Trong một pháp luật được khéo thuyết, này các Tỷ-kheo, ai sống tinh cần tinh tấn, người ấy sống an lạc. Vì cớ sao? Vì pháp được khéo thuyết.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1139

-----------------

13. Ví như, này các Tỷ-kheo, một ít phân có mùi hôi
thúi. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Ta không tán thán
về hiện hữu dầu cho có ít thôi, cho đến chỉ trong thời
gian búng móng tay.

14-17. Ví như, này các Tỷ-kheo, một ít nước tiểu có
mùi hôi thúi...một ít nước miếng có mùi hôi
thúi......một ít mủ có mùi hôi thúi......một ít máu có
mùi hôi thúi. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Ta không
tán thán về hiện hữu, dầu cho có ít thôi, cho đến chỉ
trong thời gian búng móng tay.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1140

118 Hữu - Vô minh và hữu ái là pháp cần phải đoạn tận - Kinh THẮNG TRÍ – Tăng II, 287

THẮNG TRÍ – Tăng II, 287

 Này các Tỷ-kheo, có bốn pháp này. Thế nào là bốn?

- Này các Tỷ-kheo, có những pháp cần phải liễu
tri với thắng trí;
- Này các Tỷ-kheo, có những pháp cần phải đoạn
tận với thắng trí;
- Này các Tỷ-kheo, có những pháp cần phải tu
tập với thằng trí;
- Này các Tỷ-kheo, có những pháp cần phải
chứng ngộ với thắng trí.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là những pháp cần phải liễu tri với thắng trí?

 Năm thủ uẩn, những pháp này được gọi là những pháp cần phải liễu tri với thắng trí.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là những pháp cần phải đoạn tận với thắng trí?

MƯỜI HAI DUYÊN                                  1141

 Vô minh và hữu ái, những pháp này được gọi là những pháp cần phải đoạn tận với thắng trí.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là những pháp cần phải tu tập với thắng trí?

 Chỉ và quán, những pháp này được gọi là những pháp cần phải tu tập với thắng trí.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là những pháp cần phải chứng ngộ với thắng trí?

 Minh và giải thoát, những pháp này được gọi là những pháp cần phải chứng ngộ với thắng trí.

Này các Tỷ-kheo, có bốn pháp này.

MƯỜI HAI DUYÊN                                  1142

119 Sanh - Định nghĩa - 4 loại sanh và 5 sanh thú - ĐẠI Kinh SƯ TỬ HỐNG – 12 Trung I, 161

ĐẠI KINH SƯ TỬ HỐNG (Mahasihanada suttam) – Bài kinh số 12 – Trung I, 161

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú tại Vesali (Tỳ-xá-ly), ở phía ngoài thành, trong một khu rừng phía Tây. Lúc bấy giờ, Sunakkhatta thuộc bộ lạc Licchavi, vừa mới từ bỏ Pháp luật này, nói lời nói như sau trong Hội chúng ở Vesali: "Sa-môn Gotama không có pháp thượng nhân, không có tri kiến thù thắng xứng đáng bậc Thánh; Sa-môn Gotama thuyết pháp, pháp ấy tự mình tạo ra, do suy luận tác thành, tùy thuận trắc nghiệm, và thuyết cho một mục tiêu đặc biệt, có khả năng hướng thượng, có thể dẫn người thực hành diệt tận khổ đau". Lúc ấy Tôn giả Sariputta vào buổi sáng, đắp y, cầm bát, vào thành Vesali để khất thực. Tôn giả Sariputta nghe Sunakkhatta thuộc bộ lạc

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1143

Licchavi nói như sau trong Hội chúng ở Vesali: "Sa-
môn Gotama không có pháp thượng nhân, không có
tri kiến thù thắng xứng đáng bậc Thánh; Sa-môn
Gotama thuyết pháp, pháp ấy tự mình tạo ra, do suy
luận tác thành, tùy thuận trắc nghiệm và thuyết pháp
cho một mục tiêu đặc biệt, có khả năng hướng
thượng, có thể dẫn người thực hành diệt tận khổ
đau".

Rồi Tôn giả Sariputta khất thực xong, sau khi ăn và đi khất thực trở về đến chỗ ở Thế Tôn, sau khi đến đảnh lễ Ngài và ngồi xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên, Tôn giả Sariputta bạch Thế Tôn:

– Bạch Thế Tôn, Sunakkhatta thuộc bộ lạc
Licchavi, vừa mới từ bỏ Pháp luật này, nói lời nói
như sau trong Hội chúng Vesali: ""Sa-môn Gotama
không có pháp thượng nhân... (như trên)... diệt tận
khổ đau".

– Này Sariputta, Sunakkhatta phẫn nộ và ngu si,
do phẫn nộ nên nói lên lời ấy. Này Sariputta, Ông ta
nghĩ: "Ta sẽ nói xấu". Thế mà kẻ ngu Sunakkhatta
lại nói lời tán thán Như Lai. Này Sariputta, ai nói
như sau là tán thán Như Lai: "Pháp ấy được thuyết
giảng cho một mục tiêu đặc biệt, có khả năng hướng
dẫn người thực hành diệt tận khổ đau".

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1144

 Này Sariputta, đối với Sunakkhatta ngu si kia,
sẽ không có tùy pháp về Ta như sau: "Đây là
Như Lai, A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, Minh
Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô
Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân
Sư, Phật, Thế Tôn".
 Này Sariputta, đối với Sunakkhatta ngu si kia,
sẽ không có tùy pháp này về Ta như sau: "Đây
là Thế Tôn, vị đã chứng được các loại thần
thông, một thân hiện ra nhiều thân, nhiều thân
hiện ra một thân, hiện hình, biến hình, đi ngang
qua vách, qua thành, qua núi, như đi ngang hư
không, độn thổ trồi lên ngang qua đất liền như
ở trong nước, đi trên nước không chìm như trên
đất liền, ngồi kiết-già đi trên hư không như con
chim; với bàn tay, chạm và rờ mặt trăng và mặt
trời, những vật có đại oai lực, đại oai thần như
vậy, có thể tự thân bay đến cõi Phạm Thiên".
 Này Sariputta, đối với Sunakkhatta ngu si kia
sẽ không có tùy pháp này về Ta như sau: "Đây
là Thế Tôn với thiên nhĩ thanh tịnh siêu nhân
có thể nghe hai loại tiếng chư Thiên và loài
Người, xa và gần".
 Này Sariputta, đối với Sunakkhatta ngu si kia
sẽ không có tùy pháp này về Ta như sau: "Đây
là Thế Tôn, sau khi đi sâu vào tâm chúng sanh,
tâm loài Người với tâm của mình, vị ấy biết

MƯỜI HAI DUYÊN                                   1145

được như sau: "Tâm có tham biết là tâm có
tham. Hay tâm không tham biết là tâm không
tham... tâm chuyên chú... tâm tán loạn... đại
hành tâm... không phải đại hành tâm... tâm
chưa vô thượng... tâm vô thượng... Tâm Thiền
định... Tâm không Thiền định... tâm giải
thoát... tâm không giải thoát biết là tâm không
giải thoát". Vị ấy biết như vậy.

Này Sariputta, Như Lai có đầy đủ mười Như
Lai lực, chính nhờ thành tựu mười lực này, Như Lai
tự nhận cho mình địa vị Ngưu Vương, rống tiếng
rống con sư tử trong các Hội chúng và chuyển Phạm
luân. Thế nào là mười?

1.   Ở đây, này Sariputta, Như Lai như thật tuệ tri xứ là xứ, phi xứ là phi xứ (Tri thị xứ phi xứ lực). Này Sariputta, Như Lai như thật tuệ tri xứ là xứ, phi xứ là phi xứ. Như vậy là Như Lai lực của Như Lai. Chính nhờ Như Lai lực này Như Lai tự nhận cho mình địa vị Ngưu Vương, rống lên tiếng rống con sư tử trong các Hội chúng, và chuyển Phạm luân. 2.   Lại nữa, này Sariputta, Như Lai như thật tuệ tri quả báo tùy thuộc sở do, tùy theo sở nhân của các hành nghiệp quá khứ, vị lai, hiện tại (Tri tam thế nghiệp báo lực.) Này Sariputta, Như Lai như thật tuệ tri... (như trên)... và chuyển Phạm luân.

MƯỜI HAI DUYÊN                                         1146

3.   Lại nữa, này Sariputta, Như Lai như thật tuệ tri
con đường đưa đến tất cả cảnh giới (Tri nhứt
thiết đạo trí lực). Này Sariputta, Như Lai như thật
tuệ tri... (như trên)... và chuyển Phạm luân.
4.   Lại nữa, này Sariputta, Như Lai như thật tuệ tri
thế giới với mọi cảnh giới, nhiều chủng loại,
nhiều sai biệt (Tri thế gian chủng chủng tánh
lực). Này Sariputta, Như Lai như thật tuệ tri...
(như trên)... và chuyển Phạm luân.
5.   Lại nữa, này Sariputta, Như Lai như thật tuệ tri
chí hướng sai biệt của các loại hữu tình (Tri tha
chúng sanh chưởng chưởng dục lực). Này
Sariputta, Như Lai như thật tuệ tri ... chuyển
Phạm luân.
6.   Lại nữa, này Sariputta, Như Lai như thật tuệ tri
những căn thượng hạ của các loài hữu tình, loài
Người (Tri tha chúng sanh chư căn thượng hạ
lực). Này Sariputta, Như Lai như thật tuệ tri...
(như trên)... và chuyển Phạm luân.
7.   Lại nữa, này Sariputta, Như Lai như thật tuệ tri
sự tạp nhiễm, sự thanh tịnh, sự xuất khởi của
các Thiền, chứng về Thiền, về giải thoát, về định
(Tri chư Thiền tam muội lực). Này Sariputta, Như
Lai như thật tuệ tri... (như trên)... và chuyển Phạm
luân.

MƯỜI HAI DUYÊN                                         1147

8.   Lại nữa, này Sariputta, Như Lai nhớ đến các đời
sống quá khứ, như một đời, hai đời, ba đời, bốn
đời, năm đời, mười đời, hai mươi đời, ba mươi
đời, bốn mươi đời, năm mươi đời, một trăm đời,
một ngàn đời, một trăm ngàn đời, nhiều hoại kiếp,
nhiều thành kiếp, nhiều thành hoại kiếp. Ngài nhớ
rằng: "Tại chỗ kia, Ta có tên như thế này, dòng
họ như thế này, giai cấp như thế này, thọ khổ lạc
như thế này, tuổi thọ đến mức như thế này. Sau
khi chết tại chỗ kia, Ta được sanh ra chỗ nọ. Tại
chỗ ấy, Ta có tên như thế này, dòng họ như thế
này, giai cấp như thế này, thọ khổ lạc như thế này,
tuổi thọ đến mức như thế này. Sau khi chết tại chỗ
nọ, Ta được sanh ra ở đây". Như vậy, Như Lai
nhớ đến nhiều đời sống quá khứ cùng với các nét
đại cương và các chi tiết. Này Sariputta, Như Lai
như thật tuệ tri... (như trên)... và chuyển Phạm
luân.
9.   Lại nữa, này Sariputta, Như Lai với thiên nhãn
thuần tịnh, siêu nhân, thấy sự sống và chết của
chúng sanh. Như Lai tuệ tri rõ rằng, chúng sanh
người hạ liệt, kẻ cao sang, người đẹp đẽ, kẻ thô
xấu, người may mắn, kẻ bất hạnh đều do hạnh
nghiệp của họ. Các chúng sanh này làm những ác
hạnh về thân, về lời và về ý, phỉ báng các bậc
Thánh, theo tà kiến, tạo các nghiệp theo tà kiến.
Những người này sau khi thân hoại mạng chung

MƯỜI HAI DUYÊN                                        1148

phải sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục.
Các chúng sanh này làm những thiện hạnh về
thân, về lời và về ý, không phỉ báng các bậc
Thánh, theo chánh kiến, tạo các nghiệp theo
chánh kiến. Những người này, sau khi thân hoại
mạng chung, được sanh lên các thiện thú, cõi
Trời, trên đời này. Như vậy, Như Lai với thiên
nhãn thuần tịnh, siêu nhân, thấy sự sống chết của
chúng sanh. Như Lai tuệ tri rằng, chúng sanh,
người hạ liệt, kẻ cao sang, người đẹp đẽ, kẻ thô
xấu, người may mắn, kẻ bất hạnh, đều do hạnh
nghiệp của họ. Này Sariputta, Như Lai như thật
tuệ tri... (như trên)... và chuyển Phạm luân.
10.   Lại nữa, này Sariputta, Như Lai nhờ đoạn trừ các
lậu hoặc tự mình chứng tri, chứng ngộ, thành tựu
và an trú ngay trong hiện tại vô lậu tâm giải thoát,
tuệ giải thoát. Này Sariputta, Như Lai nhờ đoạn
trừ các lậu hoặc, tự mình với thắng trí chứng ngộ,
chứng đạt và an trú ngay trong hiện tại vô lậu tâm
giải thoát, tuệ giải thoát. Chính nhờ Như Lai lực
này, Như Lai tự nhận cho mình địa vị Ngưu
Vương, rống tiếng rống con sư tử trong các Hội
chúng và chuyển Phạm luân.

Này Sariputta, Như Lai có đầy đủ mười Như Lai lực. Chính nhờ thành tựu mười lực này, Như Lai tự nhận cho mình địa vị Ngưu Vương, rống tiếng rống

MƯỜI HAI DUYÊN                                          1149

sư tử trong các Hội chúng và chuyển Phạm luân.

Này Sariputta, nếu ai biết Ta như vậy, thấy Ta như vậy mà còn nói: "Sa-môn Gotama không có pháp Thượng nhân, không có tri kiến thù thắng xứng đáng bậc Thánh. Sa-môn Gotama thuyết pháp, pháp ấy tự mình tạo ra, do suy luận tác thành, tùy thuận trắc nghiệm, thuyết pháp cho một mục tiêu đặc biệt, có khả năng hướng thượng, có thể hướng dẫn người thực hành diệt tận khổ đau". Này Sariputta, nếu người ấy không từ bỏ lời nói ấy; không từ bỏ tâm ấy, không đoạn trừ tà kiến ấy; người ấy sẽ bị rơi vào địa ngục như một gánh nặng bị quăng bỏ một bên.

Này Sariputta, như Tỷ-kheo thành tựu giới hạnh, thành tựu Thiền định, thành tựu trí tuệ có thể chứng được chánh trí ngay trong hiện tại. Này Sariputta, Ta nói như vậy là sự thành tựu như vậy. Nếu người ấy không từ bỏ lời nói ấy không từ bỏ tâm ấy, không đoạn trừ tà kiến ấy; người ấy sẽ bị rơi vào địa ngục như một gánh nặng bị quăng bỏ một bên.

Này Sariputta, có bốn pháp vô sở úy chính nhờ thành tựu bốn pháp này, Như Lai tự nhận cho mình địa vị Ngưu Vương, rống tiếng rống con sử tử trong các Hội chúng và chuyển Phạm luân. Thế nào là bốn?

1. Này Sariputta, Ta thấy không có lý do gì, một Sa-

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1150

môn, Bà-la-môn, chư Thiên, Ma vương, Phạm
thiên hay một ai ở đời có thể chỉ trích Ta đúng
pháp rằng: "Các pháp này chưa được chứng ngộ
hoàn toàn, mà quý vị tự xưng đã chứng ngộ hoàn
toàn". Này Sariputta, vì Ta thấy không có lý do gì
như vậy, nên Ta sống đạt được an ổn, đạt được
không sợ hãi, đạt được vô úy.

2. Này Sariputta, Ta thấy không có lý do gì... có thể
chỉ trích Ta đúng pháp rằng: "Các lậu hoặc này
chưa được đoạn trừ mà quý vị tự xưng đã đoạn
trừ". Này Sariputta, vì Ta không thấy... đạt được
vô úy.

3. Này Sariputta, Ta thấy không có lý do gì... có thể
chỉ trích Ta đúng pháp rằng: "Những pháp này
được gọi là các chướng ngại pháp khi được thực
hành thời không có gì gọi là chướng ngại pháp
cả". Này Sariputta, vì Ta không thấy... đạt được
vô úy.

4. Này Sariputta, Ta thấy không có lý do gì một Sa-
môn Bà-la-môn, chư Thiên, Ma vương, Phạm
thiên hay một ai ở đời có thể chỉ trích Ta đúng
pháp rằng: "Pháp do quý vị thuyết giảng không
đưa đến mục tiêu đặc biệt, không có khả năng
hướng thượng, không có thể dẫn người thực hành

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1151

đến diệt tận khổ đau". Này Sariputta, vì Ta thấy không có lý do gì như vậy, nên Ta sống đạt được an ổn, đạt được không sợ hãi, đạt được vô úy.

Này Sariputta, có bốn pháp vô sở úy, chính nhờ
thành tựu bốn pháp này, Như Lai tự nhận cho mình
địa vị Ngưu Vương... chuyển Phạm luân. Này
Sariputta, nếu ai biết Ta như vậy... người ấy sẽ bị rơi
vào địa ngục như một gánh nặng bị quăng bỏ một
bên.

Này Sariputta, có tám Hội chúng này:

 Hội chúng Sát đế lỵ,
 Hội chúng Bà-la-môn,
 Hội chúng Gia chủ,
 Hội chúng Sa-môn,
 Hội chúng Tứ thiên vương,
 Hội chúng Tam thập tam thiên,
 Hội chúng Màra,
 Hội chúng Phạm thiên.

Này Sariputta, có tám Hội chúng này. Này
Sariputta, Như Lai thành tựu bốn pháp vô sở úy như
vậy, đến gần và vào tám Hội chúng này. Này
Sariputta, Ta nhớ lại Ta đã đến hàng trăm Hội chúng
Sát-đế-lỵ. Tuy vậy, trước khi Ta ngồi xuống tại chỗ

MƯỜI HAI DUYÊN                                       1152

ấy, trước khi Ta nói chuyện và trước khi Ta đàm
luận; này Sariputta, Ta thấy không có lý do gì để nghĩ
rằng: "Chắc chắn sự sợ hãi và run sợ sẽ đến ám ảnh
Ta". Này Sariputta, vì Ta thấy không có lý do gì như
vậy, nên Ta sống đạt được an ổn, đạt được không sợ
hãi, đạt được vô úy.

Này Sariputta, Ta nhớ lại, Ta đã đến hàng trăm
Hội chúng Bà-la-môn... (như trên)... Hội chúng Gia
chủ... Hội chúng Sa-môn... Hội chúng Tứ thiên
vương... Hội chúng Tam thập tam thiên... Hội chúng
Màra... Hội chúng Phạm thiên. Tuy vậy, trước khi Ta
ngồi xuống tại chỗ ấy, trước khi Ta nói chuyện và
trước khi Ta đàm luận, này Sariputta, Ta thấy không
có một lý do gì để nghĩ rằng: "Chắc chắn sự sợ hãi
và run sợ sẽ đến ám ảnh Ta". Này Sariputta, vì Ta
thấy không có lý do gì như vậy, nên Ta sống đạt được
an ổn, đạt được không sợ hãi, đạt được vô úy. Này
Sariputta, nếu ai biết Ta như vậy... người ấy sẽ bị rơi
vào địa ngục, như một gánh nặng bị quăng bỏ một
bên.

Này Sariputta, có bốn loại sanh. Thế nào là bốn? Noãn sanh, thai sanh, thấp sanh, hóa sanh.

 Này Sariputta, thế nào là noãn sanh? Này Sariputta, những loại chúng sanh nào phá vỏ

MƯỜI HAI DUYÊN                                       1153

trứng mà sanh, này Sariputta như vậy gọi là
noãn sanh.
 Và này Sariputta, thế nào là thai sanh? Này
Sariputta, những loại chúng sanh nào phá màn
da mỏng che chỗ kín mà sanh, này Sariputta,
như vậy gọi là thai sanh.
 Và này Sariputta, thế nào là thấp sanh? Này
Sariputta, những loại chúng sanh nào sanh ra
từ cá thúi, từ xác chết thúi, từ cháo cơm thúi,
hay trong hồ nước dơ hay trong ao nước nhớp.
Này Sariputta, như vậy gọi là thấp sanh.
 Và này Sariputta, thế nào là hóa sanh? Chư
Thiên, các chúng sanh ở địa ngục, một số thuộc
loài người và một số thuộc đọa xứ. Này
Sariputta, như vậy gọi là hóa sanh.

Này Sariputta có bốn loại sanh như vậy. Này
Sariputta, nếu ai biết Ta như vậy... người ấy sẽ bị rơi
vào địa ngục, như một gánh nặng bị quăng bỏ một
bên.

Này Sariputta, có năm loại sanh thú này. Thế nào là năm? Địa ngục, bàng sanh, ngạ quỷ, loài Người, chư Thiên.

 Này Sariputta, Ta tuệ tri địa ngục, con đường đưa đến địa ngục và hành lộ đưa đến địa ngục. Tùy

MƯỜI HAI DUYÊN                                       1154

theo hạnh nghiệp, sau khi thân hoại mạng chung, phải sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục, sự việc này ta cũng tuệ tri.

 Và này Sariputta, Ta tuệ tri bàng sanh, con đường
đưa đến bàng sanh. Tùy theo hạnh nghiệp, sau khi
thân hoại mạng chung, phải sanh vào bàng sanh,
sự việc này Ta cũng tuệ tri.

 Và này Sariputta, Ta tuệ tri ngạ quỷ, con đường
đưa đến ngạ quỷ, và hành lộ đưa đến ngạ quỷ. Tùy
theo hành nghiệp, sau khi thân hoại mạng chung,
phải sanh vào ngạ quỷ, sự việc này Ta cũng tuệ
tri.

 Và này Sariputta, Ta cũng tuệ tri loài Người, con
đường đưa đến thế giới loài Người và hành lộ đưa
đến thế giới loài Người. Tùy theo hành nghiệp,
sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào loài
Người, sự việc này Ta cũng tuệ tri.

 Và này Sariputta, Ta cũng tuệ tri chư Thiên, con
đường đưa đến Thiên giới và hành lộ đưa đến
Thiên giới. Tùy theo hành nghiệp, sau khi thân
hoại mạng chung, sanh vào thiện thú, Thiên giới,
thế giới này, sự việc này Ta cũng tuệ tri.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1155

 Và này Sariputta, Ta cũng tuệ tri Niết-bàn, con
đường đưa đến Niết-bàn và hành lộ đưa đến Niết-
bàn. Tùy theo hành nghiệp, do đoạn trừ các lậu
hoặc, sau khi tự mình với thắng trí, chứng ngộ,
chứng đạt và an trú ngay trong hiện tại vô lậu tâm
giải thoát, tuệ giải thoát, sự việc này, Ta cũng tuệ
tri.

Này Sariputta, ở đây, với tâm của Ta, Ta tuệ tri tâm của một số người: "Hành nghiệp của người này như vậy, cử chỉ như vậy, bước vào đạo lộ như vậy, sau khi thân hoại mạng chung sẽ sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục như vậy". Sau một thời gian, với thiên nhãn thanh tịnh, siêu nhân, Ta thấy người ấy, sau khi thân hoại mạng chung sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục, phải cảm thọ những cảm giác cực khổ, thống khổ, khốc liệt. Này Sariputta, cũng như có một hố than sâu hơn thân người, đầy vun than hừng, không có lửa ngọn, không có khói, và một người đi đến, bị nóng bức áp đảo, bị nóng bức hành hạ, mệt mỏi khô cổ, đắng họng, khát nước, và đi thẳng đến hố than ấy chỉ bằng một con đường. Một người có mắt thấy người ấy, có thể nói: "Hành nghiệp của người này như vậy, cử chỉ như vậy, bước vào đạo lộ như vậy, sẽ đi đến hố than kia". Sau một thời gian, người ấy sẽ thấy người kia rơi vào hố than ấy và phải cảm thọ những cảm giác cực khổ, thống

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1156

khổ, khốc liệt. Này Sariputta, cũng vậy, ở đây với
tâm của Ta, Ta tuệ tri tâm của một số người: "Hành
nghiệp của người này như vậy, cử chỉ như vậy, bước
vào đạo lộ như vậy, sau khi thân hoại mạng chung sẽ
sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục như vậy".
Sau một thời gian, với thiên nhãn thanh tịnh siêu
nhân, Ta thấy người ấy sau khi thân hoại mạng
chung, sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục, phải
cảm thọ những cảm giác cực khổ, thống khổ, khốc
liệt.

Này Sariputta, ở đây với tâm của Ta, Ta tuệ tri tâm của một số người: "Hành nghiệp của người này như vậy, cử chỉ như vậy, bước vào đạo lộ như vậy, sau khi thân hoại mạng chung, sẽ sanh vào bàng sanh". Sau một thời gian, với thiên nhãn thanh tịnh siêu nhân, Ta thấy kẻ ấy sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào bàng sanh, phải cảm thọ những cảm giác cực khổ, thống khổ, khốc liệt. Này Sariputta, cũng như có một hố phân, sâu hơn thân người, đầy những phẩn uế, và một người đi đến, bị nóng bức áp đảo, bị nóng bức hành hạ, mệt mỏi, khô cổ, đắng họng, khát nước và đi thẳng đến hố phân ấy chỉ bằng một con đường. Một người có mắt thấy người ấy có thể nói: "Hành nghiệp của người này như vậy, cử chỉ như vậy và bước vào đạo lộ như vậy, sẽ đi đến hố phân ấy". Sau một thời gian, người ấy sẽ thấy người

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1157

kia rơi vào hố phân ấy và phải cảm thọ những cảm
giác cực khổ, thống khổ, khốc liệt. Này Sariputta,
cũng vậy, ở đây với tâm của Ta... (như trên)... thống
khổ, khốc liệt.

Này Sariputta, ở đây với tâm của Ta, Ta tuệ tri
tâm của một số người "Hành nghiệp của người này
như vậy, cử chỉ như vậy... sau khi thân hoại mạng
chung sẽ sanh vào ngạ quỷ, phải cảm thọ những cảm
giác cực khổ, thống khổ, khốc liệt". Này Sariputta,
cũng như có một cây sống trên miếng đất không bằng
phẳng, với lá thưa thớt, với bóng che từng đám lưa
thưa. Và một người đi đến bị nóng bức áp đảo, bị
nóng bức hành hạ, mệt mỏi, khô cổ, đắng họng, khát
nước và đi thẳng đến cây ấy chỉ bằng một con đường.
Một người có mắt thấy người ấy có thể nói: "Hành
nghiệp của người này như vậy, cử chỉ như vậy và
bước vào đạo lộ như vậy, sẽ đi đến cây ấy". Sau một
thời gian, người ấy sẽ thấy người kia ngồi hay nằm
dưới bóng cây ấy và phải cảm thọ những cảm giác
cực khổ, thống khổ, khốc liệt. Này Sariputta, cũng
vậy ở đây với tâm của Ta... (như trên)... thống khổ,
khốc liệt.

Này Sariputta, ở đây với tâm của Ta, Ta biết tâm của một số người: "Hành nghiệp của người này như vậy, cử chỉ như vậy... sau khi thân hoại mạng chung,

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1158

sẽ sanh vào loài người". Sau một thời gian... Ta thấy
người ấy sanh vào loài người, và cảm thọ được nhiều
cảm giác lạc thọ. Này Sariputta, cũng như có một cây
sống trên miếng đất bằng phẳng với lá sum sê, với
bóng cây rậm rạp. Và một người đi đến, bị nóng bức
áp đảo, bị nóng bức hành hạ, mệt mỏi, khô cổ, đắng
họng, khát nước và đi thẳng đến cây ấy chỉ bằng một
con đường. Một người có mắt thấy người ấy có thể
nói: "Hành nghiệp của người này như vậy, cử chỉ
của người này như vậy và bước vào đạo lộ như vậy,
sẽ đi đến cây ấy". Sau một thời gian, người ấy sẽ thấy
người kia, ngồi hay nằm dưới bóng cây ấy và cảm
thọ được nhiều cảm giác lạc thọ. Này Sariputta, cũng
vậy, ở đây, với tâm của Ta... được nhiều cảm giác lạc
thọ.

Này Sariputta, ở đây với tâm của Ta, Ta tuệ tri tâm của một số người: "Hành nghiệp của người này như vậy, cử chỉ như vậy... sau khi thân hoại mạng chung sẽ sanh vào thiện thú, Thiên giới, cõi đời này". Sau một thời gian... Ta thấy người ấy sanh vào thiện thú, Thiên giới, cõi đời này và cảm thọ những cảm giác cực lạc. Này Sariputta, giống như một ngôi lầu, có gác nhọn, có tô vôi cả trong lẫn ngoài, được che gió, có then chốt đóng lại và có các cửa sổ khép kín. Tại đây có một sàng tọa, trải nệm lông dài, trải nệm màu trắng, trải nệm bông có thêu hoa, trải nệm bằng

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1159

da sơn dương gọi là kadali, có nệm với khuôn màu treo phía trên, có gối dài màu đỏ cả hai đầu. Và một người đi đến, bị nóng bức áp đảo, bị nóng bức hành hạ, mệt mỏi, khô cổ, đắng họng, khát nước và đi thẳng đến ngôi lầu ấy. Một người có mắt thấy người ấy có thể nói: "Hành nghiệp của người này như vậy, cử chỉ như vậy, và bước vào đạo lộ như vậy, sẽ đi đến ngôi lầu ấy". Sau một thời gian, người ấy sẽ thấy người kia ngồi hay nằm trong ngôi lầu ấy, trong gác nhọn ấy, trên sàng tọa ấy và cảm thọ được nhiều cảm thọ cực lạc. Này Sariputta, cũng vậy, ở đây với tâm của Ta... được nhiều cảm giác lạc thọ.

Này Sariputta, ở đây với tâm của Ta, Ta tuệ tri tâm của một số người: "Hành nghiệp của người này như vậy, cử chỉ như vậy, bước vào đạo lộ như vậy, sẽ đoạn trừ các lậu hoặc, tự mình với thắng trí chứng ngộ, chứng đạt và an trú ngay trong hiện tại vô lậu tâm giải thoát, tuệ giải thoát như vậy". Sau một thời gian, Ta thấy vị ấy đoạn trừ các lậu hoặc, tự mình với thắng trí chứng ngộ, chứng đạt và an trú ngay trong hiện tại vô lậu tâm giải thoát, tuệ giải thoát, cảm thọ những cảm giác cực lạc. Này Sariputta, giống như một hồ sen có nước trong, có nước ngọt, có nước mát, có nước trong sáng, có bờ hồ khéo sắp đặt, đẹp đẽ, và không xa hồ ấy có khu rừng rậm rạp. Một người đi đến, bị nóng bức áp đảo, bị nóng bức hành

MƯỜI HAI DUYÊN                                       1160

hạ, mệt mỏi, khô cổ, đắng họng, khát nước và đi
thẳng đến hồ sen ấy. Một người có mắt thấy người
ấy có thể nói: "Hành nghiệp của người này như vậy,
cử chỉ như vậy, và bước vào đạo lộ như vậy, sẽ đi
đến hồ sen ấy". Sau một thời gian, người ấy sẽ thấy
người kia, sau khi tẩm mình vào hồ sen ấy, sau khi
tắm rửa, uống nước và làm cho dịu bớt mọi ưu tư,
mệt mỏi, phiền não, sau khi ra khỏi hồ liền qua ngồi
hay nằm trong rừng cây rậm rạp ấy và cảm thọ
những cảm giác cực lạc. Cũng vậy, này Sariputta, ở
đây với tâm của Ta, Ta tuệ tri tâm của một số người:
"Hành nghiệp của người này như vậy, cử chỉ như
vậy, bước vào đạo lộ như vậy, sẽ đoạn trừ các lậu
hoặc, tự mình với thắng trí chứng ngộ, chứng đạt và
an trú ngay trong hiện tại vô lậu tâm giải thoát, tuệ
giải thoát như vậy". Sau một thời gian, Ta thấy vị ấy
đoạn trừ các lậu hoặc, tự mình với thắng trí chứng
ngộ, chứng đạt và an trú ngay trong hiện tại vô lậu
tâm giải thoát, tuệ giải thoát, cảm thọ những cảm
giác cực lạc.

Này Sariputta, năm loại này là năm sanh thú.
Này Sariputta, có ai biết Ta như vậy, thấy Ta như
vậy, và nói: "Sa-môn Gotama không có pháp
Thượng nhân, không có tri kiến thù thắng xứng đáng
bậc Thánh. Sa-môn Gotama thuyết pháp, pháp ấy tự
mình tạo ra, do suy luận tác thành, tùy thuộc trắc

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1161

nghiệm". Này Sariputta, nếu người ấy không từ bỏ
lời nói ấy, không từ bỏ tâm ấy, không đoạn trừ tà
kiến ấy, thì người ấy sẽ bị rơi vào địa ngục như một
gánh nặng bị quăng bỏ một bên. Này Sariputta, Tỷ-
kheo thành tựu giới hạnh, thành tựu thiền định, thành
tựu trí tuệ, có thể chứng được chánh trí ngay trong
hiện tại. Này Sariputta, Ta nói như vậy là sự thành
tựu như vậy. Nếu người ấy không từ bỏ lời nói ấy,
không từ bỏ tâm ấy, không đoạn trừ tà kiến ấy, thì
người ấy sẽ bị rơi vào địa ngục như một gánh nặng
bị quăng bỏ một bên.

Này Sariputta, Ta thắng tri phạm hạnh, đầy đủ bốn hạnh:

 Về khổ hạnh, Ta khổ hạnh đệ nhất;
 Về bần uế, Ta bần uế đệ nhất;
 Về yểm ly, Ta yểm ly đệ nhất;
 Về độc cư, Ta độc cư đệ nhất.

Này Sariputta, ở đây, khổ hạnh của Ta như sau:

 Ta sống lõa thể, phóng túng, không theo khuôn
phép, liếm tay cho sạch, đi khất thực không chịu
bước tới, không nhận đồ ăn mang đến, không nhận
đồ ăn đặc biệt nấu cho mình, không nhận mời đi
ăn, không nhận đồ ăn từ nơi nồi chảo, không nhận

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1162

đồ ăn tại ngưỡng cửa, không nhận đồ ăn đặt giữa
những cây gậy, không nhận đồ ăn đặt giữa những
cối giã gạo, không nhận đồ ăn từ hai người đang
ăn, không nhận đồ ăn từ người đàn bà có thai,
không nhận đồ ăn từ người đàn bà đang cho con
bú, không nhận đồ ăn từ người đàn bà đang giao
cấu, không nhận đồ ăn đi quyên, không nhận đồ
ăn tại chỗ có chó đứng, không nhận đồ ăn tại chỗ
có ruồi bu, không ăn cá, ăn thịt, không uống rượu
nấu, rượu men.
 Ta chỉ nhận đồ ăn tại một nhà, chỉ nhận ăn một
miếng, hay chỉ nhận ăn tại hai nhà, chỉ nhận ăn hai
miếng, hay chỉ nhận ăn tại bảy nhà, chỉ nhận ăn
bảy miếng.
 Ta nuôi sống chỉ với một chén, nuôi sống chỉ với
hai chén, nuôi sống chỉ với bảy chén. Ta chỉ ăn
một ngày một bữa, hai ngày một bữa, bảy ngày
một bữa. Như vậy Ta sống theo hạnh tiết chế ăn
uống cho đến nửa tháng mới ăn một lần. Ta chỉ ăn
cỏ lúa để sống, lúa tắc, gạo lức, ăn hột cải nivara,
ăn da vụn, ăn trấu, uống nước bột gạo, ăn bột
vừng, ăn cỏ, ăn phân bò, ăn trái cây, ăn rễ cây
trong rừng, ăn trái cây rụng để sống.
 Ta mặc vải gai thô, mặc vải gai thô lẫn với các vải
khác, mặc vải tẩm liệm rồi quăng đi, mặc áo phấn
tảo y, mặc vỏ cây tititaka làm áo, mặc da con sơn
dương đen, mặc áo bện từng mảnh da con sơn

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1163

dương đen, mặc áo bằng cỏ cát tường, mặc áo vỏ
cây, mặc áo bằng tấm gỗ nhỏ, mặc áo bằng tóc
bện lại thành mền, mặc áo bằng đuôi ngựa bện lại,
mặc áo bằng lông cú.
 Ta sống nhổ râu tóc, Ta theo tập tục sống nhổ râu
tóc,
 Ta theo hạnh thường đứng không dùng chỗ ngồi,
Ta là người ngồi chỏ hỏ, sống tinh tấn theo hạnh
ngồi chỏ hỏ.
 Ta dùng gai làm giường, thường ngủ nằm trên
giường gai, sống dùng ván gỗ làm giường, sống
nằm trên đất trần, thường nằm ngủ một bên hông,
sống để bụi và nhớp che dính thân mình, sống và
ngủ ngoài trời, theo hạnh bạ đâu nằm đấy,
 Sống ăn các uế vật, sống không uống nước lạnh,
theo hạnh không uống nước lạnh, sống một đêm
tắm ba lần, theo hạnh xuống nước tắm.
 Như vậy Ta sống theo hạnh hành hạ, dày vò thân
thể theo nhiều cách. Này Sariputta, như vậy là khổ
hạnh của Ta.

Này Sariputta, ở đây hạnh bần uế của Ta như sau: Trên thân Ta, bụi bặm chất đầy trải nhiều năm tháng, đóng thành tấm, thành miếng. Như gốc cây tinduka bụi bặm chất đầy trải nhiều năm tháng, đóng thành tấm, thành miếng; cũng vậy, này Sariputta, trên thân Ta bụi bặm chất đầy trải nhiều năm tháng,

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1164

đóng thành tấm, thành miếng. Này Sariputta, Ta
không nghĩ rằng: "Với tay của Ta, Ta hãy phủi sạch
bụi bặm này đi, hay những người khác với tay của
họ hãy phủi sạch bụi bặm này đi cho Ta". Này
Sariputta, Ta không có nghĩ như vậy. Này Sariputta,
như vậy là sự bần uế của Ta.

Này Sariputta, như thế này là sự yểm ly của Ta.
Này Sariputta, tỉnh giác, Ta đi tới; tỉnh giác Ta đi lui,
Ta an trú lòng từ cho đến trong một giọt nước với
tâm tư: "Mong rằng Ta không làm hại một chúng
sanh nhỏ nào trong những ác đạo của họ!" Này
Sariputta, như vậy là sự yểm ly của Ta.

Này Sariputta, như thế này là sự độc cư của Ta. Này Sariputta, Ta đi sâu vào một khu rừng và an trú tại chỗ ấy. Khi Ta thấy người chăn bò, người mục súc, người cắt cỏ, người đốn củi hay người thợ rừng, Ta liền chạy từ rừng này qua rừng khác, từ lùm cây này qua lùm cây khác, từ thung lũng này qua thung lũng khác, từ đồi cao này qua đồi cao khác. Vì sao vậy? Ta nghĩ rằng: "Mong họ đừng thấy Ta, và mong Ta đừng thấy họ!" Này Sariputta, giống như một con thú rừng thấy người liền chạy từ rừng này qua rừng khác, từ lùm cây này qua lùm cây khác, từ thung lũng này qua thung lũng khác, từ đồi cao này qua đồi cao khác. Cũng vậy, này Sariputta, khi Ta thấy người

MƯỜI HAI DUYÊN                                         1165

chăn bò, người mục súc, người cắt cỏ, người đốn củi,
hay người tiều phu, Ta liền chạy từ rừng này qua
rừng khác, từ lùm cây này qua lùm cây khác, từ thung
lũng này qua thung lũng khác, từ đồi cao này qua đồi
cao khác. Vì sao vậy? Ta nghĩ rằng: "Mong họ đừng
thấy Ta, và mong Ta đừng thấy họ!" Này Sariputta,
như vậy là hạnh độc cư của Ta.

Này Sariputta, rồi Ta bò bốn chân đến các
chuồng bò, khi các con bò cái đã bỏ đi, khi các người
chăn bò không có mặt, rồi Ta ăn phân các con bò
con, các con bò còn trẻ, các con bò còn bú. Khi nước
tiểu và phân của Ta còn tồn tại, Ta tự nuôi sống với
các loại ấy. Này Sariputta, như vậy là hạnh đại bất
tịnh thực của Ta.

Này Sariputta, Ta đi sâu vào một khu rừng rậm rạp kinh hoàng và an trú tại chỗ ấy. Này Sariputta, tại khu rừng rậm rạp kinh hoàng này, những ai còn tham ái đi vào khu rừng rậm rạp ấy, thời lông tóc người ấy dựng ngược. Này Sariputta, rồi Ta trong những đêm đông lạnh lẽo, giữa những ngày mồng tám, khi có tuyết rơi, trong những đêm như vậy, Ta sống giữa trời, và ban ngày sống trong khu rừng rậm rạp. Ta sống trong những ngày cuối tháng hè, ban ngày thì sống giữa trời, còn ban đêm trong khu rừng rậm rạp. Rồi này Sariputta, những bài kệ kỳ diệu từ

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1166

trước chưa từng được nghe sau đây được khởi lên:

Nay bị thiêu đốt, bị buốt lạnh,
Cô độc sống trong rừng kinh hoàng,
Trần truồng, Ta ngồi không lửa ấm,
Ẩn sĩ, trong lý tưởng đăm chiêu.
Này Sariputta, Ta nằm ngủ trong bãi tha ma, dựa
trên một bộ xương. Này Sariputta, những đứa mục
đồng đến gần Ta, khạc nhổ trên Ta, tiểu tiện trên Ta,
rắc bụi trên Ta và lấy que đâm vào lỗ tai. Này
Sariputta, và Ta biết Ta không khởi ác tâm đối với
chúng. Này Sariputta, như vậy là hạnh trú xả của
Ta.

Này Sariputta, lại có một số Sa-môn, Bà-la-môn có những thuyết như sau, có những kiến giải như sau: "Sự thanh tịnh đạt được nhờ món ăn". Họ nói: "Chúng ta sống nhờ trái táo", và họ ăn trái táo, họ ăn bột táo, họ uống nước trái táo dưới nhiều hình thức. Này Sariputta, Ta tự xưng Ta sống chỉ ăn một trái táo. Này Sariputta, có thể các Người nghĩ như sau: "Trái táo thời ấy to lớn". Này Sariputta, chớ có hiểu như vậy. Vì trái táo thời ấy giống với trái táo hiện tại. Này Sariputta, trong khi Ta sống chỉ ăn một trái táo, thân thể của Ta trở thành hết sức ốm yếu.

- Vì Ta ăn quá ít, tay chân Ta trở thành như những

MƯỜI HAI DUYÊN                                         1167

cọng cỏ hay những đốt cây leo khô héo.
- Vì Ta ăn quá ít, bàn trôn của Ta trở thành như
móng chân con lạc đà.
- Vì Ta ăn quá ít, các xương sống phô bày của Ta
giống như một chuỗi banh.
- Vì Ta ăn quá ít, các xương sườn gầy mòn của Ta
giống như rui cột nhà sàn hư nát.
- Vì ta ăn quá ít, nên con ngươi của Ta long lanh
nằm sâu thẳm trong lỗ con mắt, giống như ánh
nước long lanh nằm sâu thẳm trong một giếng
nước thâm sâu.
- Vì Ta ăn quá ít, da đầu Ta trở thành nhăn nheo
khô cằn như trái bí trắng và đắng bị cắt trước khi
chín, bị cơn gió nóng làm cho nhăn nheo khô cằn.
- Này Sariputta, nếu Ta nghĩ: "Ta hãy sờ da bụng"
chính xương sống bị Ta nắm lấy. Nếu Ta nghĩ:
"Ta hãy sờ xương sống", thì chính da bụng bị Ta
nắm lấy. Vì Ta ăn quá ít, nên này Sariputta, da
bụng của Ta bám chặt xương sống.
- Này Sariputta, nếu Ta nghĩ: "Ta đi đại tiện hay đi
tiểu tiện", thì Ta ngã quỵ úp mặt xuống đất, vì Ta
ăn quá ít.
- Này Sariputta, nếu Ta muốn thoa dịu thân Ta, lấy

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1168

tay xoa bóp chân tay, thì này Sariputta, trong khi Ta lấy tay xoa bóp chân tay, các lông tóc hư mục rụng khỏi thân Ta, vì Ta ăn quá ít. Này Sariputta, lại có một số Sa-môn, Bà-la-môn có những chủ thuyết như sau, có những kiến giải như sau: "Sự thanh tịnh đạt được nhờ món ăn". Họ nói: "Chúng ta sống nhờ đậu xanh... (như trên)... chúng ta sống nhờ vừng mè... (như trên)... chúng ta sống nhờ hột gạo", và họ ăn hột gạo, họ ăn hột gạo nghiền thành bột, họ uống nước gạo, và họ ăn hột gạo dưới nhiều hình thức. Này Sariputta, Ta tự xưng Ta sống chỉ ăn một hột gạo. Này Sariputta, có thể các Người nghĩ như sau: "Hột gạo thời ấy to lớn". Này Sariputta, chớ có hiểu như vậy. Vì hột gạo thời ấy giống với hột gạo hiện tại. Này Sariputta, trong khi Ta chỉ sống ăn một hột gạo, thân thể của Ta trở thành hết sức ốm yếu. Vì Ta ăn quá ít, tay chân Ta trở thành như những cọng cỏ hay những đốt cây leo khô héo. Vì Ta ăn quá ít, bàn trôn của Ta trở thành như móng chân con lạc đà. Vì Ta ăn quá ít, xương sống phô bày của Ta giống như một chuỗi banh. Vì Ta ăn quá ít các xương sườn gầy mòn của Ta giống như rui cột của một nhà sàn hư nát. Vì Ta ăn quá ít, con ngươi long lanh của Ta nằm sâu thẳm trong lỗ con mắt, giống như ánh nước long lanh nằm sâu thẳm trong một giếng nước thâm sâu. Vì Ta ăn quá ít, da đầu Ta trở thành nhăn nheo, khô cằn như trái bí trắng và

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1169

đắng bị cắt trước khi chín, bị cơn gió nóng làm cho nhăn nheo, khô cằn. Này Sariputta, nếu Ta nghĩ: "Ta hãy sờ da bụng", thì chính xương sống bị Ta nắm lấy. Nếu Ta nghĩ: "Ta hãy rờ xương sống", thì chính da bụng bị Ta nắm lấy. Vì Ta ăn quá ít, nên này Sariputta, da bụng của Ta bám chặt xương sống. Này Sariputta, nếu Ta nghĩ: "Ta đi đại tiện hay đi tiểu tiện", thì Ta ngã quỵ, úp mặt xuống đất, vì Ta ăn quá ít. Này Sariputta, nếu Ta muốn xoa dịu thân Ta, lấy tay xoa bóp chân tay, thời này Sariputta, trong khi Ta lấy tay xoa bóp chân tay, các lông tóc hư mục rụng khỏi thân Ta, vì Ta ăn quá ít. Này Sariputta, dầu Ta có theo cử chỉ như vậy, theo hành lộ như vậy, theo khổ hạnh như vậy, Ta cũng không chứng được các pháp thượng nhân, không có tri kiến thù thắng xứng đáng bậc Thánh. Vì sao vậy? Vì với những phương tiện ấy, không chứng được pháp thượng nhân với Thánh trí tuệ. Chính Thánh trí tuệ này chứng được thuộc về bậc Thánh, có khả năng hướng thượng, có thể dẫn người thực hành diệt tận khổ đau.

Này Sariputta, lại có một số Sa-môn, Bà-la-môn có những chủ thuyết như sau, có những kiến giải như sau: "Sự thanh tịnh chứng đạt được nhờ luân hồi". Này Sariputta, thật không dễ gì tìm được sự luân hồi mà xưa kia Ta không trải qua trong một thời gian khá dài, trừ phi với các vị Tịnh cư thiên (Suddhavasa).

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1170

Này Sariputta, nếu Ta luân hồi tại Tịnh cư thiên thì Ta đã không trở lại đời này nữa.

Này Sariputta, lại có một số Sa-môn, Bà-la-môn
có những chủ thuyết như sau, có những kiến giải như
sau: "Sự thanh tịnh chứng đạt được nhờ sanh khởi".
Này Sariputta, thật không dễ gì tìm được sự sanh
khởi mà xưa kia Ta không trải qua trong một thời
gian khá dài, trừ phi với các vị Tịnh cư thiên. Này
Sariputta, nếu Ta sanh khởi tại Tịnh cư thiên, thì Ta
đã không trở lại đời này nữa.

Này Sariputta, lại có một số Sa-môn, Bà-la-môn
có những chủ thuyết như sau, có những kiến giải như
sau: "Sự thanh tịnh chứng đạt được nhờ an trú". Này
Sariputta, thật không dễ gì tìm được sự an trú mà xưa
kia Ta không trải qua trong một thời gian khá dài, trừ
phi với các vị Tịnh cư thiên. Này Sariputta, nếu Ta
an trú tại Tịnh cư thiên, thì Ta đã không trở lại đời
này nữa.

Này Sariputta, lại có một số Sa-môn, Bà-la-môn có những chủ thuyết như sau, có những kiến giải như sau: "Sự thanh tịnh chứng đạt được nhờ tế tự". Này Sariputta, thật không dễ gì tìm được sự tế tự mà xưa kia Ta không làm trong một thời gian khá dài khi Ta là vị vua Sát-đế-lỵ có làm lễ quán đảnh hay làm vị

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1171

Bà-la-môn giàu có.

Này Sariputta, lại có một số Sa-môn, Bà-la-môn
có những chủ thuyết như sau, có những kiến giải như
sau: "Sự thanh tịnh chứng đạt được nhờ thờ lửa".
Này Sariputta, thật không dễ gì tìm được sự thờ lửa
mà xưa kia Ta không làm trong một thời gian khá
dài, khi Ta là vị vua Sát-đế-lỵ có làm lễ quán đảnh,
hay làm vị Bà-la-môn giàu có.

Này Sariputta, lại có một số Sa-môn, Bà-la-môn có những chủ thuyết như sau, có những kiến giải như sau: "Khi một thiếu niên còn trẻ tuổi, tóc đen nhánh, huyết khí sung mãn, trong tuổi thanh xuân, người ấy thành tựu trí tuệ biện tài tối thượng. Nhưng khi người ấy già cả, niên cao, lạp lớn, đã đến tuổi trưởng thượng, đã đi đến đoạn cuối cuộc đời, khi đã tám mươi, chín mươi hay một trăm tuổi, khi ấy trí tuệ biện tài tối thượng ấy bị đoạn trừ". Này Sariputta, chớ có quan niệm như vậy. Này Sariputta, nay Ta đã già, niên cao, lạp lớn, đã đến tuổi trưởng thượng, đã đi đến đoạn cuối cuộc đời, tuổi Ta nay đã đến tám mươi. Này Sariputta, ở đây Ta có bốn vị đệ tử, tuổi thọ đến một trăm, đã sống một trăm tuổi, thành tựu chánh niệm đệ nhất, thành tựu chuyên tâm đệ nhất, thành tựu tinh cần đệ nhất và đầy đủ trí tuệ biện tài tối thượng. Này Sariputta, ví như một người bắn

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1172

cung thiện xảo, có huấn luyện, khéo tay, thuần thục, với một mũi tên nhẹ, có thể dễ dàng bắn ngang qua bóng một cây ta-la. Cũng vậy, những vị này với chánh niệm đệ nhất như vậy, được thành tựu trí tuệ biện tài tối thượng như vậy, nếu những vị này hỏi Ta nhiều lần một câu hỏi về Bốn Niệm Xứ, và nếu Ta, được hỏi nhiều lần như vậy, phải giải thích cho họ hiểu và nếu họ được Ta giải thích như vậy, có thể hiểu như đã giải thích, và nếu họ không hỏi Ta về những vấn đề phụ thuộc và các vấn đề khác, trừ khi ăn, uống, nhai, nếm, trừ khi đi đại tiện, tiểu tiện, trừ khi ngủ để lấy lại sức. Này Sariputta, dầu vậy, sự thuyết pháp của Như Lai cũng chưa hoàn tất, sự giải thích cú pháp của Như Lai cũng chưa hoàn tất, sự trả lời các câu hỏi của Như Lai cũng chưa hoàn tất, khi mà bốn đệ tử của Ta, tuổi thọ đến một trăm tuổi, đã sống một trăm tuổi, đã từ trần sau một trăm tuổi. Này Sariputta, nếu Ông có gánh Ta trên giường đi chỗ này chỗ kia, thật sự trí tuệ biện tài của Như Lai không có gì thay đổi.

Này Sariputta, những ai nói một cách chân chánh sẽ nói như sau: "Một vị hữu tình không bị si chi phối, đã sanh ra ở đời vì lợi ích, vì hạnh phúc cho chúng sanh, vì lòng thương tưởng cho đời, vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho chư Thiên và loài Người". Vị ấy sẽ nói về Ta một cách chân chánh

MƯỜI HAI DUYÊN                                        1173

như sau: "Một vị hữu tình không bị chi phối... (như trên)... chư Thiên và loài Người".

Lúc bấy giờ Tôn giả Nagasamala đứng sau lưng Thế Tôn và quạt cho Ngài! Tôn giả Nagasamala bạch Thế Tôn:

– Thật vi diệu thay, bạch Thế Tôn! Thật hy hữu
thay, bạch Thế Tôn! Sau khi nghe pháp môn này,
lông tóc con dựng ngược. Bạch Thế Tôn, pháp môn
này tên gọi là gì?

– Này Nagasamala, do vậy pháp môn này gọi là pháp môn lông tóc dựng ngược. Ông hãy như vậy thọ trì.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy, Tôn giả Nagasamala hoan hỷ, tín thọ lời dạy Thế Tôn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   1174

120 Sanh - Định nghĩa - 4 nhập thai - Kinh PHÚNG TỤNG – 33 Trường II, 567

KINH PHÚNG TỤNG – Bài kinh số 33 – Trường II, 567 (Trích đoạn)

1.   Bốn nhập thai:

- Này các Hiền giả, ở đây, có loài không
tỉnh giác nhập mẫu thai, không tỉnh giác
trú mẫu thai, không tỉnh giác xuất mẫu
thai. Đó là loại nhập thai thứ nhất.

- Lại nữa, này các Hiền giả, ở đây, có loại
tỉnh giác nhập mẫu thai, không tỉnh giác
trú mẫu thai, không tỉnh giác xuất mẫu
thai. Đó là loại nhập thai thứ hai.

- Lại nữa, này các Hiền giả, ở đây, có loại
tỉnh giác nhập mẫu thai, tỉnh giác trú mẫu
thai, không tỉnh giác xuất mẫu thai. Đó là
loại nhập thai thứ ba.

- Lại nữa, này các Hiền giả, ở đây, có loại

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1175

tỉnh giác nhập mẫu thai, tỉnh giác trú mẫu thai, tỉnh giác xuất mẫu thai. Đó là loại nhập thai thứ tư.

MƯỜI HAI DUYÊN                                  1176

121 Sanh - Định nghĩa - Kinh PHÂN BIỆT VỀ SỰ THẬT – 141 Trung III, 559

KINH PHÂN BIỆT VỀ SỰ THẬT (Saccavibhangacitta suttam) – Bài kinh số 141 – Trung III, 559

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Baranasi (Ba la nại), Isipatana (chỗ chư Tiên đọa), tại Migadaya (Lộc Uyển). Tại đấy Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo:

– "Này các Tỷ-kheo".

– "Bạch Thế Tôn". Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

– Vô thượng Pháp luân đã được Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác chuyển vận ở vườn Lộc Uyển, chỗ chư Tiên đọa, tại Ba-la-nại. Không một Sa-môn, Bà-là-môn, chư Thiên, Ma (vương), Phạm thiên hay một ai ở đời có thể chận đứng, chuyển vận ngược lại, tức là sự khai thị, tuyên thuyết, thi thiết,

MƯỜI HAI DUYÊN                                       1177

kiến lập, mở rộng, phân biệt, hiển lộ bốn Thánh- đế.

Thế nào là bốn? Sự khai thị, tuyên thuyết, thi
thiết, kiến lập, mở rộng, phân biệt, hiển lộ Khổ
Thánh đế; sự khai thị, tuyên thuyết.. về Tập khổ
Thánh đế; sự khai thị, tuyên thuyết... về Khổ diệt
Thánh đế; sự khai thị, tuyên thuyết... về Khổ diệt đạo
Thánh đế.

Vô thượng Pháp luân, này các Tỷ-kheo, đã được
Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác chuyển
vận ở vườn Lộc Uyển, chỗ chư Tiên đọa, tại Ba la
nại. Không một Sa-môn, Bà-la-môn .. hay một ai ở
đời có thể chận đứng.. tức là sự khai thị, tuyên
thuyết.. bốn Thánh đế.

Này các Tỷ-kheo, hãy thân cận Sariputta và
Moggallana, Này các Tỷ-kheo, hãy gần gũi Sariputta
và Moggallana; các vị ấy là những Tỷ-kheo hiền trí
(pandita), là những vị sách tấn các đồng Phạm hạnh.
Như một sanh mẫu, này các Tỷ-kheo, như vậy là
Sariputta! Như một dưỡng mẫu, như vậy là
Moggalana! Này các Tỷ-kheo, Sariputta hướng dẫn
đến quả Dự lưu, còn Moggallana hướng dẫn đến
tối thượng nghĩa. Này Tỷ-kheo, Sariputta có thể
khai thị, tuyên thuyết, thi thiết, kiến lập, mở rộng,

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1178

phân biệt hiển lộ một cách rộng rãi bốn Thánh đế.

Thế Tôn nói như vậy; nói như vậy xong, Thiện Thệ từ chỗ ngồi đứng dậy và đi vào tinh xá.

Tại đấy, Tôn giả Sariputta, sau khi Thế Tôn đi không bao lâu, liền gọi các Tỷ-kheo:

– "Này chư Hiền".

– "Thưa vâng, Hiền giả". Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Tôn giả Sariputta. Tôn giả Sariputta nói như sau:

– Chư Hiền, Vô thượng Pháp luân đã được Thế
Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác chuyển vận ở
vườn Lộc Uyển, chỗ chư Tiên đọa, tại Ba la nại... sự
khai thị, tuyên thuyết, thi thiết, kiến lập, mở rộng,
phân biệt, hiển lộ về Khổ diệt đạo Thánh đế.

 Và này chư Hiền, thế nào là Khổ Thánh đế?

 Sanh là khổ, già là khổ, (bệnh là khổ), chết là
khổ, sầu, bi, khổ, ưu, não là khổ; cầu không
được là khổ. Tóm lại năm thủ uẩn là khổ.
 Này chư Hiền, thế nào là sanh? Mỗi mỗi hạng
chúng sanh, trong từng giới loại, sự xuất sản,
xuất sanh, xuất thành, tái sanh của chúng, sự

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1179

xuất hiện các uẩn, sự hoạch đắc các căn. Này
chư Hiền, như vậy gọi là sanh.
 Này chư Hiền, thế nào là già? Mỗi mỗi hạng
chúng sanh, trong từng giới loại, sự niên lão, sự
hủ hoại, trạng thái rụng răng, trạng thái tóc bạc,
da nhăn, tuổi thọ rút ngắn, các căn hủy hoại.
Này chư Hiền, như vậy gọi là già.
 Này chư Hiền, thế nào là chết? Mỗi mỗi hạng
chúng sanh trong từng giới loại, sự tạ thế, sự từ
trần, thân hoại, sự diệt vong, sự chết, sự tử
vong, thời đã đến, các uẩn đã tận diệt, sự vất bỏ
tử thi. Này chư Hiền như vậy gọi là chết.
 Này chư Hiền, thế nào là sầu? Này chư Hiền,
với những ai gặp phải tai nạn này hay tai nạn
khác; với những ai cảm thọ sự đau khổ này hay
sự đau khổ khác, sự sầu của người ấy. Này chư
Hiền, như vậy gọi là sầu.
 Này chư Hiền, thế nào là bi? Này chư Hiền, với
những ai gặp phải tai nạn này hay tai nạn khác;
với những ai cảm thọ sự đau khổ này hay sự
đau khổ khác, sự bi ai, sự bi thảm, sự than van,
sự than khóc, sự bi thán, sự bi thống của người
ấy. Này chư Hiền, như vậy gọi là bi.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1180

 Này chư Hiền, thế nào là khổ? Này chư Hiền,
sự đau khổ về thân, sự không sảng khoái về
thân, sự đau khổ do thân cảm thọ, sự không
sảng khoái do thân cảm thọ. Này chư Hiền, như
vậy gọi là khổ.
 Này chư Hiền, thế nào là ưu? Này chư Hiền,
sự đau khổ về tâm, sự không sảng khoái về tâm,
sự đau khổ do tâm cảm thọ, sự không sảng
khoái do tâm cảm thọ. Này chư Hiền, như vậy
gọi là ưu.
 Này chư Hiền, thế nào là não? Này chư Hiền,
với những ai gặp tai nạn này hay tai nạn khác;
với những ai cảm thọ sự đau khổ này hay sự
đau khổ khác, sự áo não, sự bi não, sự thất
vọng, sự tuyệt vọng của người ấy. Này chư
Hiền, như vậy gọi là não.
 Này chư Hiền, thế nào là cầu bất đắc khổ? Này
chư Hiền, chúng sanh bị sanh chi phối, khởi sự
mong cầu: "Mong rằng ta khỏi bị sanh chi phối!
Mong rằng ta khỏi phải đi thác sanh". Lời
mong cầu ấy không được thành tựu. Như vậy
gọi là cầu bất đắc khổ. Này chư Hiền, chúng
sanh bị già chi phối... chúng sanh bị bệnh chi
phối... chúng sanh bị chết chi phối... chúng
sanh bị sầu, bi, khổ, ưu, não chi phối, khởi sự

MƯỜI HAI DUYÊN                                  1181

mong cầu: "Mong rằng ta khỏi bị sầu, bi, khổ,
ưu, não chi phối!" Mong rằng ta khỏi đương
chịu sầu, bi, khổ, ưu não!" Lời mong cầu ấy
không được thành tựu. Như vậy gọi là cầu bất
đắc khổ.
 Này chư Hiền, như thế nào là tóm lại, năm thủ
uẩn là khổ? Như sắc thủ uẩn, thọ thủ uẩn, tưởng
thủ uẩn, hành thủ uẩn, thức thủ uẩn. Này chư
Hiền, như vậy tóm lại, năm thủ uẩn là khổ.

 Này chư Hiền, thế nào là Khổ tập Thánh đế? Sự
tham ái đưa đến tái sanh, câu hữu với hỷ và tham,
tìm cầu hỷ lạc chỗ này chỗ kia; như dục ái, hữu ái,
vô hữu ái. Này chư Hiền, như vậy gọi là Khổ tập
Thánh đế.

 Này chư Hiền, và thế nào là Khổ diệt Thánh đế?
Sự diệt tận không còn luyến tiếc tham ái ấy, sự xả
ly, sự khí xả, sự giải thoát, sự vô nhiễm (tham ái
ấy). Này chư Hiền, như vậy gọi là Khổ diệt Thánh
đế.

 Này chư Hiền, thế nào là Khổ diệt đạo Thánh
đế? Đó là Thánh đạo tám ngành, tức là chánh tri
kiến, chánh tư duy, chánh ngữ, chánh nghiệp,
chánh mạng, chánh tinh tấn, chánh niệm, chánh
định.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1182

 Này chư Hiền, thế nào là chánh tri kiến? Này
chư Hiền, tri kiến về Khổ, tri kiến về Khổ tập,
tri kiến về Khổ diệt, tri kiến về Khổ diệt đạo.
Này chư Hiền, như vậy gọi là chánh tri kiến.

 Này chư Hiền, thế nào là chánh tư duy? Tư duy về ly dục, tư duy về vô sân, tư duy về bất hại. Này chư Hiền, như vậy gọi là chánh tư duy.

 Này chư Hiền, thế nào là chánh ngữ? Tự chế
không nói láo, tự chế không nói hai lưỡi, tự chế
không ác khẩu, tự chế không nói lời phù phiến.
Này chư Hiền, như vậy gọi là chánh ngữ.

 Này chư Hiền, thế nào là chánh nghiệp? Tự
chế không sát sanh, tự chế không trộm cắp, tự
chế không tà dâm. Này chư Hiền, như vậy gọi
là chánh nghiệp.

 Này chư Hiền, thế nào là chánh mạng? Này
chư Hiền, ở đây vị Thánh đệ tử từ bỏ tà mạng,
sinh sống bằng chánh mạng. Này chư Hiền,
như vậy gọi là chánh mạng.

 Này chư Hiền, và thế nào là chánh tinh tấn? Này chư Hiền, ở đây Tỷ-kheo, đối với các ác, bất thiện pháp chưa sanh, khởi lên ý muốn

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1183

không cho sanh khởi; vị này nỗ lực, tinh tấn,
quyết tâm, trì chí. Đối với cái ác, bất thiện pháp
đã sanh, khởi lên ý muốn trừ diệt; vị này nỗ lực,
tinh tấn, quyết tâm, trì chí. Đối với các thiện
pháp chưa sanh, khởi lên ý muốn khiến cho
sanh khởi; vị này nỗ lực, tinh tấn, quyết tâm, trì
chí. Đối với các thiện pháp đã sanh khởi, khởi
lên ý muốn khiến cho an trú, không cho băng
hoại, khiến cho tăng trưởng, phát triển, viên
mãn; vị này nỗ lực, tinh tấn, quyết tâm, trì chí.
Này chư Hiền, như vậy gọi là chánh tinh tấn.

 Này chư Hiền, thế nào là chánh niệm? Này
chư Hiền, ở đây, Tỷ-kheo sống quán thân trên
thân, nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, để chế
ngự tham ưu ở đời... trên các cảm thọ... trên các
tâm... quán pháp trên các pháp, nhiệt tâm tỉnh
giác, chánh niệm để chế ngự tham ưu ở đời.
Này chư Hiền, như vậy gọi là chánh niệm.

 Này chư Hiền, thế nào là chánh định? Này
chư Hiền, ở đây, Tỷ-kheo ly dục, ly ác bất thiện
pháp, chứng và trú Thiền thứ nhất, một trạng
thái hỷ lạc do ly dục sanh, với tầm, với tứ. (Vị
Tỷ-kheo ấy) diệt tầm, diệt tứ, chứng và trú
Thiền thứ hai, một trạng thái hỷ lạc do định
sanh, không tầm, không tứ, nội tĩnh nhất tâm,

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1184

(Tỷ-kheo) ly hỷ trú xả, chánh niệm, tỉnh giác,
thân cảm sự lạc thọ mà các bậc Thánh gọi là xả
niệm lạc trú, chứng và trú Thiền thứ ba (Tỷ-
kheo ấy) xả lạc, xả khổ, diệt hỷ ưu đã cảm thọ
trước, chứng và trú Thiền thứ tư, không khổ,
không lạc, xả niệm thanh tịnh. Này chư Hiền,
như vậy gọi là chánh định.

Này chư Hiền, như vậy gọi là Khổ diệt đạo Thánh đế.

Chư Hiền, Vô thượng Pháp luân đã được Thế
Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác chuyển vận ở
vườn Lộc Uyển, chỗ chư Tiên đọa, tại Ba-la-nại,
Không một Sa-môn, Bà-la-môn, chư Thiên, Ma
(vương), Phạm thiên hay một ai ở đời có thể chuyển
vận ngược lại, tức là sự khai thị, tuyên thuyết, thi
thiết, kiến lập, mở rộng, phân biệt, hiển lộ bốn Thánh
đế.

Tôn giả Sariputta thuyết giảng như vậy. Các Tỷ- kheo ấy hoan hỷ tín thọ lời Tôn giả Sariputta dạy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1185

122 Sanh - 10 khổ của tái sanh - Kinh LẠC VÀ KHỔ 1 – Tăng IV, 400

LẠC VÀ KHỔ 1 – Tăng IV, 400

1. Một thời, Tôn giả Sàriputta trú ở giữa dân chúng
Magadha, tại làng Nàlàka. Rồi du sĩ Sàmandakàni đi
đến Tôn giả Sàriputta, sau khi đến, nói lên với Tôn
giả Sàriputta những lời chào đón hỏi thăm, sau khi
nói lên những lời chào đón hỏi thăm thân hữu rồi
ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, du sĩ
Sàmandakàni nói với Tôn giả Sàriputta:

- Thưa Hiền giả Sàriputta, thế nào là lạc, thế nào là khổ?

2. - Này Hiền giả, tái sanh là khổ, không tái sanh là lạc.

Khi có tái sanh, này Hiền giả, chờ đợi là khổ này:

1. Lạnh.
2. Nóng.
3. Đói.
4. Khát.
5. Đại tiện.
6. Tiểu tiện.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       1186

7.  Xúc chạm với lửa.
8. Xúc chạm với trượng.
9. Xúc chạm với kiếm.
10. Cho đến bà con và bạn bè, khi gặp nhau, hội
ngộ với nhau cũng não hại.

Này Hiền giả, tái sanh là khổ, khi có tái sanh, chờ đợi là khổ này.

3. Khi không có tái sanh, này Hiền giả, chờ đợi là lạc này:

1.  Không lạnh.
2. Không nóng.
3. Không đói.
4. Không khát.
5. Không đại tiện.
6. Không tiểu tiện.
7. Không có xúc chạm với lửa.
8. Không có xúc chạm với trượng.
9. Không có xúc chạm với kiếm.
10. Cho đến bà con bạn bè, khi gặp nhau, khi hội
ngộ với nhau không có não hại.

Này Hiền giả, khi không có tái sanh, chờ đợi là lạc này.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1187

LẠC VÀ KHỔ 2 – Tăng IV, 401

1. Một thời, Tôn giả Sàriputta trú ở giữa dân chúng Magadha, tại Nàlalagàmaka. Rồi du sĩ Sàmandakàni đi đến Tôn giả Sàriputta những lời chào đón hỏi thăm thân hữu rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, du sĩ Sàmandakàni nói với Tôn giả Sàriputta:

- Thưa Hiền giả Sàriputta, trong Pháp và Luật này, thế nào là lạc, thế nào là khổ?

2. - Này Hiền giả, Không thích ý trong Pháp và Luật này là khổ; thích ý là lạc.

Khi nào không thích ý có mặt, này Hiền giả, chờ đợi
là khổ này: Khi đi không được lạc thú, khi đứng...
khi ngồi... khi nằm... khi đi đến rừng... khi đi đến gốc
cây... khi đi đến ngôi nhà trống... khi đi đến chỗ lộ
thiên... khi đi đến giữa các Tỷ-kheo, không được lạc
thú. Khi nào không thích ý có mặt, này Hiền giả, chờ
đợi là khổ này.

3. Khi nào thích ý có mặt, này Hiền giả, chờ đợi là
lạc này: Khi đi được lạc thú; khi đứng... khi ngồi...
khi nằm... khi đi đến làng... khi đi đến rừng... khi đi
đến gốc cây... khi đi đến ngôi nhà trống... khi đi đến
chỗ lộ thiên... khi đi đến giữa các Tỷ-kheo, có được
lạc thú.

MƯỜI HAI DUYÊN                                        1188

Khi nào thích ý có mặt, này Hiền giả, chờ đợi là lạc thú này.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1189

123 Sanh - 10 địa ngục và thọ mạng trong địa ngục - Kinh TỶ KHEO KOKÀLIKA – Tăng IV, 467

TỶ KHEO KOKÀLIKA – Tăng IV, 467

1. Bấy giờ có Tỷ-kheo Kokàlika đi đến Thế Tôn, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, Tôn giả Kokàlika bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, Sàriputta và Moggallàna là ác dục, bị ác dục chinh phục.

- Này Kokàlika, chớ có nói vậy! Này Kokàlika, chớ
có nói vậy. Này Kokàlika, tâm hãy tịnh tín đối với
Sàriputta và Moggallàna. Hiền thiện là Sàriputta và
Moggallàna.

Lần thứ hai, Tỷ-kheo Kokàlika bạch Thế Tôn: "Bạch
Thế Tôn, dầu Thế Tôn có lòng tin và tin tưởng, đối
với con Sàriputta và Moggallàna là ác dục, bị ác dục
chinh phục."

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1190

- Này Kokàlika, chớ có nói vậy! Này Kokàlika, chớ
có nói vậy. Này Kokàlika, tâm hãy tịnh tín đối với
Sàriputta và Moggallàna. Hiền thiện là Sàriputta và
Moggallàna.

Lần thứ ba, Tỷ-kheo Kokàlika bạch Thế Tôn... (như trên)

2. Rồi Tỷ-kheo Kokàlika từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tôn, thân bên hữu hướng về Thế Tôn rồi đi ra.

Tỷ-kheo Kokàlika ra đi không bao lâu, toàn thân của Tỷ-kheo Kokàlika nổi lên những mụt to bằng hạt cải: sau khi lớn bằng hạt cải, chúng lớn lên bằng hột đậu; sau khi lớn lên bằng hột đậu, chúng lớn lên bằng hạt đậu lớn; sau khi lớn bằng hột đậu lớn, chúng lớn lên bằng hòn sỏi; sau khi lớn bằng hòn sỏi Kolatthi, chúng lớn lên bằng hột táo; sau khi lớn lên bằng hột táo, chúng lớn lên bằng trái Àmala, chúng lớn lên bằng trái dưa (trái vilva); sau khi lớn lên bằng trái dưa vilva, chúng lớn lên bằng trái billa (trái dưa đã chín); sau khi lớn lên bằng trái billa, chúng bị phá vỡ, mủ và máu chảy ra. Tại đây, nó nằm trên lá chuối, như con cá ăn phải đồ độc.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1191

3. Lúc ấy có độc giác Phạm thiên Tudu đi đến Tỷ- kheo Kokàlika, sau khi đến, đứng trên hư không và nói với Tỷ-kheo Kokàlika:

- Này Kokàlika, hãy đặt tâm tịnh tín nơi Sàriputta và Moggallàna! Hiền thiện là Sàriputta và Moggallàna.

- Ông là ai?

- Ta là độc giác Phạm thiên Tudu.

- Thưa Hiền giả, có phải Hiền giả là người được Thế
Tôn trả lời là đã chứng Bất lai? Sao người lại đến
đây? Hãy xem như thế nào người đã lầm lạc trong
vấn đề này.

Rồi độc giác Phạm thiện Tudu nói lên với Tỷ-kheo Kokàlika bài kệ này:

-Con người được sanh ra,
Sanh với búa trong miệng,
Người ngu nói điều xấu,
Là tự chém vào mình.
-Ai khen người đáng chê,
Ai chê người đáng khen,
Đều chất chứa bất hạnh,
Do từ miệng tạo thành,
Và chính do bất hạnh,

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1192

Nên không được an lạc.
-Nhỏ thay, bất hạnh này,
Chính do cờ bạc sanh,
Khiến tài sản tiêu hao,
-Bất hạnh này lớn hơn,
Không những mất tất cả,
Lại mất cả tự mình,
Là người khởi ác ý
Đối với chư Thiện Thệ.
-Ai chỉ trích bậc Thánh,
Với lời, với ác ý,
Trải qua trăm ngàn thời,
Với ni-rab-bu-đa,
Còn thêm ba mươi sáu,
Với năm a-bu-đa,
Phải sanh vào địa ngục
Chịu khổ đau tại đấy.

4. Rồi Tỷ-kheo Kokàlika, do chứng bệnh ấy mệnh
chung. Sau khi chết, Tỷ-kheo Kokàlika sanh vào địa
ngục sen hồng vì tâm khởi ác ý đối với Sàriputta và
Moggallàna.

Rồi Phạm thiên Sahampati, sau khi đêm gần mãn, với dung sắc thù thắng chói sáng toàn vùng Jetavana, đi đến Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1193

đứng một bên, đứng một bên, Phạm thiên Sahampati
bạch Thế Tôn: "Bạch Thế Tôn, Tỷ-kheo Kokàlika đã
mệnh chung. Bạch Thế Tôn, Tỷ-kheo Kokàlika mệnh
chung, phải sanh vào địa ngục sen hồng, vì tâm khởi
ác ý đối với Sàriputta và Moggallàna". Phạm thiên
Sahampati nói như vậy. Nói như vậy xong, đảnh lễ
Thế Tôn, thân phía hữu hướng về Thế Tôn rồi biến
mất tại chỗ.

5. Rồi Thế Tôn, sau khi đêm đã qua, bảo các Tỷ- kheo:

- Này các Tỷ-kheo, đêm nay Phạm thiên Sahampati
khi đêm đã gần mãn, với dung sắc thù thắng chói
sáng toàn vùng Jetavana, đi đến Ta; sau khi đến,
đảnh lễ Ta rồi đứng một bên, đứng một bên, này các
Tỷ-kheo, Phạm thiên Sahampati thưa với Ta: "Bạch
Thế Tôn, Tỷ-kheo, Kokàlika đã mệnh chung, phải
sanh vào địa ngục sen hồng, vì tâm khởi ác ý đối với
Sàripuuta và Moggallàna". Này các Tỷ-kheo, Phạm
thiên Sahampati nói như vậy. Nói như vậy xong,
đảnh lễ Ta, thân phía hữu hướng về Ta rồi biến mất
tại chỗ.

6. Khi nghe nói vậy, một Tỷ-kheo bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, lâu dài bao nhiêu, là tuổi thọ ở địa ngục sen hồng?

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1194

- Này Tỷ-kheo, tuổi thọ ở địa ngục sen hồng, rất khó
mà tính được. Có chừng ấy năm, hay có chừng ấy
trăm năm, hay có chừng ấy ngàn năm, hay có chừng
ấy trăm ngàn năm.

- Bạch Thế Tôn, có thể cho một ví dụ được chăng?

- Có thể được, này Tỷ-kheo, một cỗ xe chở hai mươi cân kosala chở đầy hột mè. Rồi một người cứ sau một trăm năm, một trăm năm lấy lên một hột mè.

1. Mau hơn, này Tỷ-kheo, là cỗ xe chở hai mươi cân
kosala chở đầy hột mè, do phương pháp này, đi
đến tận sạch, không còn gì nữa, cũng chưa đủ là
một Abbuda địa ngục.
2. Ví như, hai mươi Abbuda địa ngục bằng một
Nirabbuda địa ngục.
3. Ví như, hai mươi Nirabbuda địa ngục bằng một
Ababà địa ngục.
4. Ví như, hai mươi Ababà địa ngục bằng một
Ahaha địa ngục.
5. Ví như, hai mươi Ahaha địa ngục bằng một Atato
địa ngục.
6. Ví như, hai mươi Atato địa ngục bằng một
Kumodo địa ngục.
7. Ví như, hai mươi Kumodo địa ngục bằng một
Sogandhika địa ngục.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1195

8.  Ví như, hai mươi Sogandhika địa ngục bằng một
Uppalako (Sen xanh) địa ngục.
9. Ví như, hai mươi Uppalako địa ngục bằng một
Pundarika (Sen trắng) địa ngục.
10. Ví như, hai mươi Pundarika địa ngục bằng một
Paduma (Sen hồng) địa ngục.

Này Tỷ kheo, Tỷ kheo Kokàlika phải sanh vào địa ngục Paduma (sen hồng), vì khởi lên ác ý đối với Sàriputta và Moggallàna.

Thế Tôn nói như vậy. Thiện Thệ nói như vậy xong, bậc Đạo Sư lại nói thêm:

Con người được sanh ra
Sanh với búa trong miệng,
Người ngu nói điều xấu,
Là tự chém vào mình.
Ai khen người đáng chê,
Ai chê người đáng khen,
Đều chất chứa bất hạnh,
Do từ miệng tạo thành,
Và chính do bất hạnh,
Nên không được an lạc.
Nhỏ thay bất hạnh này,
Chính do cờ bạc sanh,

MƯỜI HAI DUYÊN                                 1196

Khiến tài sản tiêu hao,
Bất hạnh này lớn hơn,
Không những mất tất cả,
Lại mất cả tự mình.
Là người khởi ác ý,
Đối với chư Thiện thệ.
Ai chỉ trích bậc Thánh,
Với lời, với ác ý,
Trải qua trăm ngàn thời,
Với ni-rab-bu-da,
Còn thêm ba mươi sáu,
Với năm a-bu-đa,
Phải sanh vào địa ngục,
Chịu khổ đau tại đấy.

MƯỜI HAI DUYÊN                     1197

124 Sanh - 3 cõi có mặt là do nghiệp, thức, ái - Kinh HIỆN HỮU – Tăng I, 405

HIỆN HỮU – Tăng I, 405

1. Rồi Tôn giả Ànanda đi đến Thế Tôn, sau khi đến,
đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống
một bên, Tôn giả Ànanda bạch Thế Tôn:
- Hữu, hữu, bạch Thế Tôn, được nói đến như vậy.
Cho đến như thế nào, bạch Thế Tôn, được xem là
có hữu?
- Này Ànanda, nếu không có hành động (nghiệp) và
sự chín muồi của dục giới thời dục hữu có thể
trình bày được không?
- Thưa không, bạch Thế Tôn.
- Như vậy, này Ànanda, nghiệp là thửa ruộng,
thức là hột giống, ái là sự nhuận ướt. Chúng
sanh bị vô minh che lấp, bị ái trói buộc, nên thức
được an lập trong giới thấp kém. Như vậy, trong
tương lai có sự tái sanh sanh khởi. Như vậy, này
Ànanda, hữu có mặt.
2. Và này Ànanda, nếu không có hành động và sự
chín muồi của sắc giới, thời sắc hữu có thể trình bày
được không?

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1198

- Thưa không, bạch Thế Tôn.
- Như vậy, này Ànanda, nghiệp là thửa ruộng, thức
là hột giống, ái là sự nhuận ướt. Chúng sanh bị
vô minh che lấp, bị ái trói buộc, nên thức được
an lập trong giới bậc trung. Như vậy, trong tương
lai có sự tái sanh sanh khởi. Như vậy, này
Ànanda, hữu có mặt.
3.Và này Ànanda, nếu không có hành động và sự
chín muồi của vô sắc giới, thời vô sắc hữu có thể
trình bày được không?
- Thưa không, bạch Thế Tôn.
- Như vậy, này Ànanda, nghiệp là thửa ruộng, thức
là hột giống, ái là sự nhuận ướt. Chúng sanh bị
vô minh che lấp, bị ái trói buộc, nên thức được
an lập trong giới bậc thù thắng. Như vậy, trong
tương lai có sự tái sanh sanh khởi. Như vậy, này
Ànanda, hữu có mặt.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1199

125 Sanh - 3 dục sanh - Kinh PHÚNG TỤNG – 33 Trường II, 567

KINH PHÚNG TỤNG – Bài kinh số 33 – Trường II, 567 (Trích đoạn)

1.   Ba dục sanh:

- Này các Hiền giả, có những loại hữu tình
do dục an trú. Đối với các dục, họ chịu sự
an trú, họ bị chi phối phụ thuộc, như loài
Người, một số chư Thiên, một số tái sanh
trong đọa xứ. Đó là loại dục sanh thứ
nhất.

- Này các Hiền giả, có những loại hữu tình
có lòng dục đối với những sự vật do họ
tạo ra. Họ tạo hóa ra các sự vật và họ sống
bị chi phối phụ thuộc trong những dục
vọng ấy, như các loài chư Thiên
Nimmàna-Rati (Hóa Lạc thiên). Đó là
loại dục sanh thứ hai.

- Này các Hiền giả, có những loại hữu tình

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1200

có lòng dục đối sự vật do các loài khác
tạo ra. Họ sống bị chi phối phụ thuộc
trong những dục vọng đối với sự vật do
các loại khác tạo ra. Như các loài chư
Thiên Para-nimmitava-savatti (Tha Hóa
Tự tại thiên). Đó là hạng dục sanh thứ ba.

MƯỜI HAI DUYÊN                                  1201

126 Sanh - 3 lạc sanh - Kinh PHÚNG TỤNG – 33 Trường II, 567

KINH PHÚNG TỤNG – Bài kinh số 33 – Trường II, 567 (Trích đoạn)

2.   Ba loại lạc sanh:

- Này các Hiền giả, có những loài hữu tình
(trong quá khứ) luôn luôn tạo ra (thiền
định lạc) hay sống trong sự an lạc, như
các vị Brahma - Kàyikà (Phạm Chúng
thiên). Đó là hạng lạc sanh thứ nhất.

- Này các Hiền giả, có những loại hữu tình
thấm nhuần, biến mãn, sung mãn, hưng
thịnh với an lạc. Thỉnh thoảng họ thốt ra
những câu cảm hứng: "Ôi an lạc thay! Ôi
an lạc thay!", như chư Thiên Àbhassarà
(Quang Âm thiên). Đó là hạng lạc sanh
thứ hai.

- Này các Hiền giả, có những loại hữu tình thấm nhuần, biến mãn, sung mãn, hưng

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1202

thịnh với an lạc. Họ sống mãn túc với an
lạc ấy, cảm thọ an lạc, như chư Thiên
Subhakinnà (Biến Tịnh thiên). Đó là loại
lạc sanh thứ ba.

MƯỜI HAI DUYÊN                                1203

127 Sanh - 3 nghiệp dẫn tái sanh nơi sướng hay khổ - Kinh CHẤT CHỨA – Tăng I, 217

CHẤT CHỨA – Tăng I, 217

 Có ba hạng người này, này các Tỷ-kheo, có mặt,
xuất hiện ở đời. Thế nào là ba?
Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người:
- Chất chứa các thân hành có não hại, chất chứa
các khẩu hành có não hại, chất chứa các ý hành
có não hại.
- Sau khi chất chứa thân hành có não hại, chất
chứa khẩu hành có não hại, chất chứa ý hành
có não hại, người ấy sanh trong thế giới có não
hại.
- Vì phải sanh trong thế giới có não hại, người
ấy cảm giác các cảm xúc có não hại.
- Người ấy, vì cảm giác các cảm xúc có não hại,
nên cảm giác các cảm thọ có não hại, nhất
hướng đau khổ, như các chúng sanh ở trong địa
ngục.
Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người:

MƯỜI HAI DUYÊN                                   1204

- Chất chứa thân hành không có não hại … chất
chứa ý hành không có não hại.
- Sau khi chất chứa thân hành không có não hại
… chất chứa ý hành không có não hại, người
ấy được sanh trong thế giới không có não hại.
- Vì được sanh trong thế giới không có não hại,
người ấy cảm giác các cảm xúc không có não
hại.
- Do cảm giác các cảm xúc không có não hại,
người ấy cảm giác các cảm thọ không có não
hại, nhất hướng lạc, như chư Thiên ở Biến
Tịnh Thiên.
Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người:
- Chất chứa thân hành có não hại và không có
não hại … chất chứa ý hành có não hại và
không có não hại.
- Sau khi chất chứa thân hành có não hại và
không có não hại …, sau khi chất chứa ý hành
có não hại và không có não hại, người ấy được
sanh vào thế giới có não hại và không có não
hại.
- Vì được sanh vào thế giới có não hại và không
có não hại, người ấy cảm giác các cảm xúc có
não hại và không có não hại.

MƯỜI HAI DUYÊN                                 1205

- Do cảm giác các cảm xúc có não hại và không
có não hại, người ấy cảm giác các cảm thọ có
não hại và không có não hại, xen lẫn lạc và khổ,
ví như loài Người, một loại chư Thiên và một
loại sanh trong đọa xứ.
Ba hạng người này, này các Tỷ-kheo, có mặt, xuất
hiện ở đời.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1206

128 Sanh - 3 nguyên nhân sanh cõi thiện hay ác - Kinh KHUYẾT ĐIỂM VÀ VIÊN MÃN – Tăng I, 487

KHUYẾT ĐIỂM VÀ VIÊN MÃN – Tăng I, 487

1. - Này các Tỷ-kheo, có ba sự khiếm khuyết này.
Thế nào là ba?
 Khiếm khuyết về giới,
 Khiếm khuyết về tâm,
 Khiếm khuyết về tri kiến.
Và này các Tỷ-kheo, thế nào là khiếm khuyết về giới?
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người sát sanh, lấy
của không cho, tà hạnh trong các dục, nói láo, nói
hai lưỡi, nói lời độc ác, nói lời phù phiếm. Này
các Tỷ-kheo, đây gọi là khiếm khuyết về giới.
2. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là khiếm khuyết về
tâm?
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người tham lam, với
tâm sân hận. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là khiếm
khuyết về tâm.
3. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là khiếm khuyết về tri
kiến?

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1207

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người có tà kiến, có
tri kiến điên đảo: "Không có bố thí, không có lễ
hy sinh, không có cúng tế, không có quả dị thục
trong các nghiệp thiện ác, không có đời này,
không có đời sau, không có mẹ, không có cha,
không có các loại hóa sanh, ở đời không có các
hàng Sa-môn, Bà-la-môn chánh hướng, chánh
hạnh, đã tự mình với thắng trí, giác ngộ đời này,
đời sau và truyền dạy lại". Này các Tỷ-kheo, đây
gọi là khiếm khuyết về tri kiến.
4. Này các Tỷ-kheo,
- Do nhân khiếm khuyết về giới, các loài hữu tình,
sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào cõi dữ,
ác thú, đọa xứ, địa ngục.
- Do nhân khiếm khuyết về tâm, các loài hữu tình,
sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào cõi dữ,
ác thú, đọa xứ, địa ngục.
- Do nhân khiếm khuyết về tri kiến, các loài hữu
tình, sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào cõi
dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục.
Những pháp này, này các Tỷ-kheo, là ba khiếm
khuyết.
5. Này các Tỷ-kheo, có ba viên mãn này. Thế nào là
ba?
 Viên mãn về giới,

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1208

 Viên mãn về tâm,
 Viên mãn về tri kiến.
Và này các Tỷ-kheo, thế nào là viên mãn về giới?
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người từ bỏ sát sanh,
từ bỏ lấy của không cho, từ bỏ tà hạnh trong các
dục, từ bỏ nói láo, từ bỏ nói hai lưỡi, từ bỏ nói lời
độc ác, từ bỏ nói lời phù phiếm. Này các Tỷ-kheo,
đây gọi là viên mãn về giới.
6. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là viên mãn về tâm?
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người không tham
lam, không có tâm sân hận. Này các Tỷ-kheo, đây
gọi là viên mãn về tâm.
7. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là viên mãn về tri
kiến?
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người có chánh kiến,
không có tri kiến điên đảo: "Có bố thí, có lễ hy
sinh, có cúng tế, có quả dị thục trong các nghiệp
thiện ác, có đời này, có đời sau, có mẹ, có cha, có
các loại hóa sanh, ở đời có các hàng Sa-môn, Bà-
la-môn chánh hướng, chánh hạnh, đã tự mình với
thắng trí, giác ngộ đời này, đời sau và truyền dạy
lại". Này các Tỷ-kheo, đây gọi là viên mãn về tri
kiến.
8. Này các Tỷ-kheo,

MƯỜI HAI DUYÊN                                        1209

- Do nhân viên mãn về giới, các loại hữu tình, sau
khi thân hoại mạng chung, sanh vào cõi thiện, cõi
Trời, cõi đời này.
- Do nhân viên mãn về tâm, các loại hữu tình, sau
khi thân hoại mạng chung, sanh lên cõi thiện, cõi
Trời, cõi đời này.
- Do nhân viên mãn về tri kiến, các loại hữu tình,
sau khi thân hoại mạng chung, sanh lên cõi thiện,
cõi Trời, cõi đời này.
Những pháp này, này các Tỷ-kheo, là ba viên mãn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   1210

129 Sanh - 4 cách được tự thể mới, 4 thức trú - Kinh PHÚNG TỤNG – 33 Trường II, 567

KINH PHÚNG TỤNG
(SANGITI – SUTTANTA)
– Bài kinh số 33 – Trường II, 567
(Trích đoạn)

38) Bốn phương cách được tự thể mới: Này các
Hiền giả, có tự thể mới được, do ý chí của mình,
không do ý chí của người khác. Này các Hiền giả, có
tự thể mới được, do ý chí của người khác, không do
ý chí của mình. Này các Hiền giả, có tự thể mới
được, do ý chí của mình và ý chí của người khác.
Này các Hiền giả, có tự thể mới được không do ý chí
của mình, không do ý chí của người khác.

18) Bốn thức trú:

Này các Hiền giả, khi duyên sắc, thức khởi lên và an trú, thức ấy lấy sắc làm cảnh, lấy sắc làm sở y, lấy sắc làm căn cứ thọ hưởng, được tăng trưởng, tăng thịnh, tăng quảng. Này các Hiền giả, hay duyên thọ, thức... hay duyên tưởng... Này các Hiền giả, hay

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1211

duyên hành, thức khởi lên và an trú, thức ấy lấy hành làm cảnh, lấy hành làm sở y, lấy hành làm căn cứ thọ hưởng, được tăng trưởng, tăng thịnh, tăng quảng.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1212

130 Sanh - 4 hạng người tối và sáng - Kinh TỐI TĂM – Tăng I, 714

TỐI TĂM – Tăng I, 714

1. - Này các Tỷ-kheo, có bốn hạng người này có mặt, hiện hữu ở đời. Thế nào là bốn?

-   Sống trong bóng tối, hướng đến bóng tối;
-   Sống trong bóng tối, hướng đến ánh sáng;
-   Sống trong ánh sáng, hướng đến bóng tối;
-   Sống trong ánh sáng, hướng đến ánh sáng.

2. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hạng người sống trong bóng tối, hướng đến bóng tối?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người được sanh trong
một gia đình hạ tiện, gia đình một người đổ phân,
hay gia đình một người thợ săn, đan rổ, hay gia
đình người đan tre, làm bẫy sập, hay gia đình
người đống xe, hay gia đình người quét rác, hay
trong một gia đình một người nghèo đói, ăn uống
thiếu thốn, sanh kế khó khăn, khó tìm cho được
đồ ăn, đồ mặc. Và người ấy lại xấu xí, khó ngó,
còm lưng, nhiều bệnh hoạn, đui một mắt, quẹo tay
bại chân, hay đi khấp khểnh, hay nửa thân tê liệt,
không có được đồ ăn, đồ uống, đò mặc, xe cộ,

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1213

vòng hoa, hương, phấn sáp, chỗ nằm, chỗ ở hay
đèn.
- Người ấy sống với thân làm ác, sống với miệng
nói ác, sống với ý nghĩ ác. Sau khi sống với thân
làm ác, với miệng nói ác, với ý nghĩ ác, khi thân
hoại mạng chung, người ấy sanh vào cõi dữ, ác
thú, đọa xứ, địa ngục. Như vậy, này các Tỷ-kheo,
là hạng người trong bóng tối hướng đến bóng tối.

3. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hạng người sống trong bóng tối hướng đến ánh sáng?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người được sanh trong
một gia đình hạ liệt ... chỗ nằm, chỗ ở hay đèn.
- Người ấy sống với thân làm lành, sống với miệng
nói lành, sống với ý nghĩ lành. Sau khi sống với
thân làm lành, với miệng nói lành, với ý nghĩ lành,
khi thân hoại mạng chung, được sanh lên cõi lành,
cõi trời, cõi đời này. Như vậy, này các Tỷ-kheo,
là hạng người sống trong bóng tối hướng đến ánh
sáng.

4. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hạng người sống trong ánh sáng hướng đến bóng tối?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người được sanh trong một gia đình cao quý, trong gia đình Sát-đế- lỵ giàu có, hay trong gia đình Bà-la-môn giàu có,

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1214

hay trong gia đình gia chủ giàu có, phú hào có tài
sản lớn, có của cải lớn, có nhiều vàng và bạc, có
nhiều tài sản, vật dụng, nhiều tiền của, ngũ cốc.
Người ấy lại đẹp trai, dễ nhìn, dễ thương, với màu
da tuyệt đẹp, xin xắn. Người ấy lại nhận được đồ
ăn, đồ uống, áo mặc, xe cộ, vòng hoa, hương liệu,
phấn sáp, chỗ nằm, chỗ trú, đèn đuốc.
- Người ấy, thân làm ác, miệng nói ác, ý nghĩ ác.
Do thân làm ác, miệng nói ác, ý nghĩ ác, sau khi
thân hoại mạng chúng, sanh vào cõi dữ, ác thú,
đọa xứ, địa ngục. Này các Tỷ-kheo, như vậy là
hạng người sống trong ánh sáng hướng đến bóng
tối.

5. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là người sống trong ánh sáng hướng đến ánh sáng?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người sanh ra trong
gia đình cao quý, trong gia đình Sát-đế-lỵ giàu có,
hay trong gia đình Bà-la-môn giàu có, hay trong
gia đình gia chủ giàu có, phú hào có tài sản lớn,
có của cải lớn, có nhiều vàng và bạc, có nhiều tài
sản, vật dụng, có nhiều tiền của, ngũ cốc. Và
người ấy đẹp trai, dễ nhìn, dễ thương, với màu da
tuyệt đẹp, xinh xắn. Người ấy lại nhận được đồ
ăn, đồ uống, vải mặc, xe cộ, vòng hoa, hương liệu,
phấn sáp, chỗ nằm, chỗ trú, đèn đuốc.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1215

- Người ấy, thân làm lành, miệng nói lành, ý nghĩ
lành. Do thân làm lành, miệng nói lành, ý nghĩ
lành, người ấy khi thân hoại mạng chung được
sanh lê cõi lành, cõi trời, cõi đời này. Này các Tỷ-
kheo, như vậy là người sống trong ánh sáng
hướng đến ánh sáng.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1216

131 Sanh - 4 nghiệp đen trắng - Kinh VỚI CHI TIẾT – Tăng II, 259

VỚI CHI TIẾT – Tăng II, 259

1. Có bốn nghiệp này, này các Tỷ-kheo, đã được ta chứng ngộ với thắng trí và thuyết giảng. Thế nào là bốn?

 Này các Tỷ-kheo, có nghiệp đen quả đen;
 Này các Tỷ-kheo, có nghiệp trắng quả trắng;
 Này các Tỷ-kheo, có nghiệp đen trắng, quả đen
trắng,
 Này các Tỷ-kheo, có nghiệp không đen không
trắng, quả không đen không trắng, nghiệp đưa
đến đoạn diệt.

2. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là nghiệp đen quả đen?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người làm thân
hành có tổn hại, làm khẩu hành có tổn hại, làm
ý hành có tổn hại.
- Người ấy, do làm thân hành có tổn hại, do làm
khẩu hành có tổn hại, do làm ý hành có tổn hại,
sanh ra ở thế giới có tổn hại.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   1217

- Do người ấy sanh ra ở thế giới có tổn hại, các
cảm xúc có tổn hại được cảm xúc.
- Người ấy được cảm xúc với những cảm xúc có
tổn hại, nên cảm thọ những cảm thọ có tổn hại,
thuần nhất khổ, như những chúng sanh trong
địa ngục. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là nghiệp
đen quả đen.

3. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là nghiệp trắng quả trắng?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người làm thân
hành không có tổn hại, làm khẩu hành không
có tổn hại, làm ý hành không có tổn hại.
- Người ấy, do làm thân hành không có tổn hại,
do làm khẩu hành không có tổn hại, do làm ý
hành không có tổn hại, sanh ra ở thế giới không
có tổn hại.
- Do người ấy sanh ra ở thế giới có không tổn
hại, các cảm xúc không có tổn hại được cảm
xúc.
- Người ấy được cảm xúc với những cảm xúc
không có tổn hại, nên cảm thọ những cảm thọ
không có tổn hại, thuần nhất lạc, như chư
Thiên ở Biến Tịnh Thiên. Này các Tỷ-kheo,
đây gọi là nghiệp trắng quả trắng.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   1218

4. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là nghiệp đen trắng quả đen trắng?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người làm thân
hành có tổn hại và không có tổn hại, làm khẩu
hành có tổn hại và không có tổn hại, làm ý hành
có tổn hại và không có tổn hại.
- Người ấy, do làm thân hành có tổn hại và
không có tổn hại, do làm khẩu hành có tổn hại
và không có tổn hại, do làm ý hành có tổn hại
và không có tổn hại, sanh ra ở thế giới có tổn
hại và không có tổn hại.
- Do người ấy sanh ra ở thế giới có tổn hại và
không có tổn hại, các cảm xúc có tổn hại và
không tổn hại được cảm xúc.
- Người ấy được cảm xúc với những cảm xúc có
tổn hại và không tổn hại, nên cảm thọ những
cảm thọ có tổn hại và không tổn hại, xen lẫn,
pha trộn lạc và khổ. Ví như một số người và
chư Thiên, một số chúng sanh ở các đọa xứ.
Này các Tỷ-kheo, đây gọi là nghiệp đen trắng
quả đen trắng.

5. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là nghiệp không đen không trắng quả không đen không trắng, nghiệp đưa đến đoạn diệt?

MƯỜI HAI DUYÊN                                   1219

- Tại đấy, này các Tỷ-kheo, phàm có tâm tư sở
nào để đoạn tận nghiệp đen quả đen này;
phàm có tâm tư sở nào để đoạn tận nghiệp trắng
quả trắng này; phàm có tâm tư sở nào để đoạn
tận nghiệp đen trắng quả đen trắng này; này các
Tỷ-kheo, đây được gọi là nghiệp không đen
không trắng quả không đen không trắng,
nghiệp đưa đến đoạn diệt.

Này các Tỷ-kheo, có bốn nghiệp này đã được Ta chứng ngộ với thắng trí và thuyết giảng.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   1220

132 Sanh - 4 pháp giúp ích nhiều - Kinh TRÍ TUỆ TĂNG TRƯỞNG – Tăng II, 284

TRÍ TUỆ TĂNG TRƯỞNG – Tăng II, 284

1.- Bốn pháp này, này các Tỷ-kheo, đưa đến trí tuệ tăng trưởng. Thế nào là bốn?

-   Thân cận bậc Chân nhân,
-   Nghe diệu pháp,
-   Như lý tác ý,
-   Thực hành pháp tùy pháp.

Bốn pháp này, này các Tỷ-kheo, đưa đến trí tuệ tăng trưởng.

2. Bốn pháp này, này các Tỷ-kheo, giúp ích nhiều cho vị sanh ra làm người. Thế nào là bốn?

-   Thân cận bậc Chân nhân,
-   Nghe diệu pháp,
-   Như lý tác ý,
-   Thực hành pháp tùy pháp.

Bốn pháp này, này các Tỷ-kheo, giúp ích nhiều cho vị sanh ra làm người.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   1221

MƯỜI HAI DUYÊN   1222

133 Sanh - 4 thức ăn cho tái sanh - Cách quán - Kinh Thịt Đứa Con – Tương II, 175

Thịt Đứa Con – Tương II, 175

1)...Ở Sàvatthi.

2)...Này các Tỷ-kheo, có bốn loại đồ ăn này đưa đến sự tồn tại, hay sự chấp thủ tái sanh cho các loài hữu tình hay chúng sanh.

3) Thế nào là bốn?

- Đoàn thực hoặc thô, hoặc tế;
- Thứ hai là xúc;
- Thứ ba là tư niệm;
- Thứ tư là thức.

Này các Tỷ-kheo, bốn loại đồ ăn này đưa đến sự tồn tại, hay sự chấp thủ tái sanh cho các loài hữu tình hay các loài chúng sanh.

4) Và này các Tỷ-kheo, đoàn thực cần phải nhận xét như thế nào?

MƯỜI HAI DUYÊN                                       1223

5) Ví như, này các Tỷ-kheo, hai vợ chồng đem theo một ít lương thực đi qua một quảng đường hoang dã, với một đứa con khả ái, thương mến.

6) Rồi này các Tỷ-kheo, trong khi hai vợ chồng ấy
đang đi trên con đường hoang vu, số lương thực ít ỏi
ấy đi đến hao mòn, khánh tận. Và một vùng hoang
vu còn lại chưa được họ vượt qua.

7) Rồi này các Tỷ-kheo, hai vợ chồng người ấy suy nghĩ: "Đồ lương thực ít ỏi của chúng ta đã bị hao mòn, khánh tận; còn lại vùng hoang vu này chưa được vượt qua; vậy chúng ta hãy giết đứa con một, khả ái, dễ thương này, làm thành thịt khô và thịt ướp, ăn thịt đứa con và vượt qua vùng hoang vu còn lại này, chớ để tất cả ba chúng đều bị chết hại ".

8) Rồi hai vợ chồng ấy giết đứa con một, khả ái, dễ
thương ấy, làm thịt khô và thịt ướp, ăn thịt người con
và vượt qua vùng hoang vu còn lại ấy. Họ vừa ăn thịt
con, vừa đập ngực ( than khóc): "Đứa con một ở đâu?
Đứa con một ở đâu?"

9) Này các Tỷ-kheo, các Ông nghĩ thế nào? Họ ăn
món ăn có phải để vui chơi? Hay họ ăn món ăn để
tham đắm? Hay họ ăn món ăn để trang sức? Hay
họ ăn món ăn để béo tốt?

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1224

- Thưa không phải vậy, bạch Thế Tôn.

10) - Có phải họ ăn các món ăn chỉ với mục đích vượt qua vùng hoang vu?

- Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

11) - Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Ta nói Đoàn thực cần phải nhận xét như vậy.

 Này các Tỷ-kheo, khi đoàn thực được hiểu biết,
thời lòng tham đối với năm dục trưởng dưỡng
được hiểu biết.
 Khi lòng tham đối với năm dục trưởng dưỡng
được hiểu biết, thời không còn kiết sử, do kiết
sử này, một vị Thánh đệ tử bị trói buộc để phải
sanh lại đời này.

12) Và này các Tỷ-kheo, xúc thực cần phải nhận xét như thế nào?

13) Này các Tỷ-kheo, ví như một con bò cái bị lở da, nếu nó đứng dựa vào tường, thời các sanh vật sống ở tường cắn nó. Nếu nó đứng dựa vào cây, thời các sanh vật sống ở cây cắn nó. Nếu nó đứng ở trong nước, thời các sanh vật sống ở trong nước cắn nó. Nếu nó đứng giữa hư không, thời các sanh vật giữa hư không cắn nó. Này các Tỷ-kheo, con bò cái ấy

MƯỜI HAI DUYÊN                                   1225

đứng dựa vào chỗ nào, thời các sanh vật trong các chỗ ấy cắn nó.

Như vậy, này các Tỷ-kheo, Ta nói Xúc thực cần phải được nhận xét.

14) Này các Tỷ-kheo, khi xúc thực được hiểu biết,
thời ba cảm thọ được hiểu biết. Khi ba cảm thọ được
hiểu biết, thời Ta nói rằng vị Thánh đệ tử không có
gì cần phải làm thêm nữa.

15) Và này các Tỷ-kheo, tư niệm thực cần phải nhận xét như thế nào?

16) Này các Tỷ-kheo, ví như một hố than hừng, sâu
hơn một thân người, chứa đầy than cháy đỏ rực, hừng
cháy không có khói. Rồi một người đi đến, muốn
sống, không muốn chết, muốn lạc, chán ghét khổ.
Rồi hai người lực sĩ đi đến, nắm chặt hai cánh tay
người ấy, kéo người ấy đến hố than hừng ấy. Này các
Tỷ-kheo, người ấy quyết chí muốn lánh xa, tinh cần
muốn lánh xa, phát nguyện muốn lánh xa (hố than
hừng ấy).

17) Vì sao? Này các Tỷ-kheo, người ấy chỉ nghĩ như sau: "Nếu ta rơi vào hố than hừng này, do nhân duyên ấy, ta đi đến chết, hay đi đến khổ gần như chết".

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1226

Như vậy, này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng Tư niệm thực cần phải nhận xét.

18) Này các Tỷ-kheo, khi tư niệm thực được hiểu
biết, thời ba ái được hiểu biết. Khi ba ái được hiểu
biết, Ta nói rằng vị Thánh đệ tử không có gì cần phải
làm thêm nữa.

19) Và này các Tỷ-kheo, thức thực cần phải nhận xét như thế nào?

20) Ví như, này các Tỷ-kheo, người ta bắt một
người ăn trộm, một người phạm tội, dẫn đến vua và
thưa: "Thưa Đại vương, người này là người ăn trộm,
một người phạm tội. Hãy trừng phạt người ấy nếu
như Ngài muốn". Vị vua nói như sau về người ấy:
"Các Ông hãy đi và đánh người này với một trăm hèo
vào buổi sáng". Và họ đánh người ấy với một trăm
hèo vào buổi sáng.

21) Rồi vị vua vào buổi trưa nói: "Này các Ông,
người ấy như thế nào?" -"Thưa Đại vương, người ấy
vẫn còn sống". Rồi vua nói về người ấy: "Này các
Ông, các Ông hãy đi và đánh người này một trăm
hèo vào buổi trưa". Và họ đánh người ấy một trăm
hèo vào buổi trưa.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1227

22) Rồi vị vua vào buổi chiều nói: "Này các Ông,
người ấy như thế nào?"-"Thưa Đại vương, người ấy
vẫn còn sống". Rồi vua nói về người ấy: "Này các
Ông, các Ông hãy đi và đánh người này một trăm
hèo vào buổi chiều".

23) Này các Tỷ-kheo, các Ông nghĩ thế nào? Người ấy trong ngày bị đánh đến ba trăm hèo, do nhân duyên ấy có cảm thọ khổ ưu không?

- Bạch Thế Tôn, chỉ bị đánh một hèo, do nhân duyên ấy có cảm thọ khổ ưu, còn nói gì bị đánh đến ba trăm hèo!

24) Như vậy, này các Tỷ-kheo, Ta nói Thức thực cần phải nhận xét.

25) Này các Tỷ-kheo, khi thức thực được hiểu rõ,
thời danh sắc được hiểu rõ. Khi danh sắc được hiểu
rõ, thời Ta nói rằng vị Thánh đệ tử không làm gì
thêm nữa.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1228

134 Sanh - 4 thức ăn cho tái sanh - Kinh Các Loại Đồ Ăn – Tương II, 27

Các Loại Đồ Ăn – Tương II, 27

1) Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế tôn ở Sàvatthi (Xá-vệ) tại Jetavana (Thắng Lâm) trong vườn ông Anàthapindika (Cấp Cô Độc )

2) Này các Tỷ-kheo, có bốn loại đồ ăn này khiến
cho các loại sanh vật hay các loại chúng sanh được
tồn tại hay khiến cho các loại sắp sanh thành được
thọ sanh.

Thế nào là bốn?

- Một là đoàn thực hoặc thô hoặc tế,
- Hai là xúc thực,
- Ba là tư niệm thực,
- Bốn là thức thực.

Này các Tỷ-kheo, bốn loại đồ ăn này khiến cho các
loại sanh vật hay khiến cho các loại chúng sanh được
tồn tại hay khiến cho các loại sắp sanh thành được
thọ sanh.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1229

3) Và này các Tỷ-kheo, bốn loại đồ ăn này do cái gì làm nhân, do cái gì tập khởi, do cái gì tác sanh, do cái gì làm cho hiện hữu?

- Bốn loại đồ ăn này do ái làm nhân, do ái tập khởi, do ái tác sanh, do ái làm hiện hữu.

4) Ái này, này các Tỷ-kheo, do cái gì làm nhân, do cái gì tập khởi, do cái gì tác sanh, do cái gì làm cho hiện hữu?

- Ái do thọ làm nhân, do thọ tập khởi, do thọ tác sanh, do thọ làm cho hiện hữu.

5) Thọ này, này các Tỷ-kheo, do cái gì làm nhân, do cái gì tập khởi, do cái gì tác sanh, do cái gì làm cho hiện hữu?

- Thọ do xúc làm nhân, do xúc tập khởi, do xúc tác sanh, do xúc làm cho hiện hữu.

6) Xúc này, này các Tỷ-kheo, do cái gì làm nhân, do cái gì tập khởi, do cái gì tác sanh, do cái gì làm cho hiện hữu?

- Xúc do sáu xứ làm nhân, do sáu xứ tập khởi, do sáu xứ tác sanh, do sáu xứ làm cho hiện hữu.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1230

7) Sáu xứ này, này các Tỷ-kheo, do cái gì làm nhân, do cái gì tập khởi, do cái gì tác sanh, do cái gì làm cho hiện hữu?

- Sáu xứ do danh sắc làm nhân, do danh sắc tập khởi, do danh sắc tác sanh, do danh sắc làm cho hiện hữu.

8) Danh sắc này, này các Tỷ-kheo, do cái gì làm nhân, do cái gì tập khởi, do cái gì tác sanh, do cái gì làm cho hiện hữu?

- Danh sắc do thức làm nhân, do thức tập khởi, do thức tác sanh, do thức làm cho hiện hữu.

9) Thức này, này các Tỷ-kheo, do cái gì làm nhân, do cái gì tập khởi, do cái gì tác sanh, do cái gì làm cho hiện hữu?

- Thức do hành làm nhân, do hành tập khởi, do hành tác sanh, do hành làm cho hiện hữu.

10) Những hành này, này các Tỷ-kheo, do cái gì làm nhân, do cái gì tập khởi, do cái gì tác sanh, do cái gì làm cho hiện hữu?

- Các hành này do vô minh làm nhân, do vô minh tập khởi, do vô minh tác sanh, do vô minh làm cho hiện hữu.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       1231

11) Như vậy, này các Tỷ-kheo, vô minh duyên hành, hành duyên thức...(như trên )...như vậy là toàn bộ khổ uẩn này tập khởi.

12) Nhưng do sự ly tham, đoạn diệt vô minh một
cách hoàn toàn, các hành diệt. Do các hành diệt
nên thức diệt...(như trên)...như vậy là toàn bộ khổ
uẩn này đoạn diệt.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1232

135 Sanh - 4 thức ăn cho tái sanh - Kinh Có Tham – Tương II, 180

Có Tham – Tương II, 180

1)...Trú ở Sàvatthi.

2) Này các Tỷ-kheo, có bốn loại đồ ăn đưa đến sự tồn tại hay sự chấp thủ tái sanh của các loài hữu tình hay các loài chúng sanh.

3) Thế nào là bốn?

- Đoàn thực thô hoặc tế,
- Xúc thực là thứ hai,
- Tư niệm là thứ ba,
- Thức là thứ tư.

Này các Tỷ-kheo, bốn loại đồ ăn này đưa đến sự tồn tại hay sự chấp thủ tái sanh cho các loài hữu tình hay các loài chúng sanh.

4) Này các Tỷ-kheo,

- Nếu đối với đoàn thực, có tham, có hỷ, có ái, thời có thức được an trú, tăng trưởng.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1233

- Chỗ nào thức được an trú, tăng trưởng, chỗ ấy
có danh sắc sanh.
- Chỗ nào có danh sắc sanh, chỗ ấy có các hành
tăng trưởng.
- Chỗ nào có các hành tăng trưởng, chỗ ấy hữu
được tái sanh trong tương lai.
- Chỗ nào hữu được tái sanh trong tương lai,
chỗ ấy có sanh, già chết trong tương lai.
- Chỗ nào có sanh, già chết trong tương lai, Ta
nói chỗ ấy có sầu, có khổ, có não.

5) Này các Tỷ-kheo, nếu đối với xúc thực... (như trên)...

6) Này các Tỷ-kheo, nếu đối với tư niệm thực...

7) Này các Tỷ-kheo,

- Nếu đối với thức thực, có tham, có hỷ, có ái,
thời có thức được an trú, tăng trưởng.
- Chỗ nào có thức được an trú, tăng trưởng, chỗ
ấy có danh sắc sanh.
- Chỗ nào có danh sắc sanh, chỗ ấy có các hành
tăng trưởng.
- Chỗ nào có các hành tăng trưởng, chỗ ấy hữu
được tái sanh trong tương lai.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1234

- Chỗ nào hữu được tái sanh trong tương lai,
chỗ ấy có sanh, già chết trong tương lai.
- Chỗ nào có sanh, già chết trong tương lai, Ta
nói chỗ ấy có sầu, có khổ, có não.

8) Ví như, này các Tỷ-kheo, một người thợ nhuộm
hay một người thợ vẽ. Nếu có thuốc nhuộm hay sơn
màu nghệ, màu xanh, hay màu đỏ, có một tấm bảng
khéo đánh bóng, một bức tường hay tấm vải, có thể
phác họa hình người đàn bà hay người đàn ông có
đầy đủ chân tay.

9) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, nếu đối với đoàn thực, có tham, có hỷ, có ái, thời có thức an trú, tăng trưởng. Chỗ nào có thức an trú, tăng trưởng chỗ ấy có danh sắc sanh. Chỗ nào có danh sắc sanh, chỗ ấy có các hành tăng trưởng. Chỗ nào có các hành tăng trưởng, chỗ ấy có hữu tái sanh trong tương lai. Chỗ nào có hữu tái sanh trong tương lai, chỗ ấy có sanh, già chết trong tương lai. Chỗ nào có sanh, già chết trong tương lai, Ta nói chỗ ấy có sầu, có khổ, có não.

10) Này các Tỷ-kheo, nếu đối với xúc thực...

11) Này các Tỷ-kheo, nếu đối với niệm thực...

12) Này các Tỷ-kheo, nếu đối với thức thực, có tham, có hỷ, có ái, thời có thức an trú, tăng trưởng. Chỗ nào

MƯỜI HAI DUYÊN                                       1235

có thức an trú, tăng trưởng, chỗ ấy có danh sắc sanh. Chỗ nào có danh sắc sanh, chỗ ấy có các hành tăng trưởng. Chỗ nào có các hành tăng trưởng, chỗ ấy có hữu tái sanh trong tương lai. Chỗ nào có hữu tái sanh trong tương lai, chỗ ấy có sanh, già, chết trong tương lai. Chỗ nào có sanh, già chết trong tương lai, Ta nói chỗ ấy có sầu, có khổ, có não.

13) Này các Tỷ-kheo,

- Nếu đối với đoàn thực không có tham, không
có hỷ, không có ái, thời không có thức an trú,
tăng trưởng.
- Chỗ nào không có thức an trú, tăng trưởng, chỗ
ấy không có danh sắc sanh.
- Chỗ nào không có danh sắc sanh, chỗ ấy không
có các hành tăng trưởng.
- Chỗ nào không có các hành tăng trưởng, chỗ
ấy không có hữu tái sanh trong tương lai.
- Chỗ nào không có hữu tái sanh trong tương lai,
chỗ ấy không có sanh, già, chết trong tương lai.
- Chỗ nào không có sanh, già, chết trong tương
lai, Ta nói rằng chỗ ấy không có sầu, không có
khổ, không có não.

14) Này các Tỷ-kheo, nếu đối với xúc thực...

15) Này các Tỷ-kheo, nếu đối với tư niệm thực ...

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1236

16) Này các Tỷ-kheo, nếu đối với thức thực, không có tham, không có hỷ, không có ái, thời không có thức an trú, tăng trưởng. Chỗ nào không có thức an trú, tăng trưởng, chỗ ấy không có danh sắc sanh. Chỗ nào không có danh sắc sanh, chỗ ấy không có các hành tăng trưởng. Chỗ nào không có các hành tăng trưởng, chỗ ấy không có hữu tái sanh trong tương lai. Chỗ nào không có hữu tái sanh trong tương lai, chỗ ấy không có sanh, già chết trong tương lai. Chỗ nào không có sanh, già chết trong tương lai, Ta nói rằng chỗ ấy không có sầu, không có khổ, không có não.

17) Ví như, này các Tỷ-kheo, một ngôi nhà có mái
hay một dãy hành lang có mái, có cửa sổ phía Bắc,
phía Nam, hay phía Đông. Khi mặt trời mọc lên, ánh
sáng ngang qua cửa sổ chiếu vào, thời chiếu vào chỗ
nào?

- Bạch Thế Tôn, chiếu vào tường phía Tây.

18) - Này các Tỷ-kheo, nếu không có tường phía Tây, thời chiếu vào chỗ nào?

- Bạch Thế Tôn, chiếu trên đất.

19) - Này các Tỷ-kheo, nếu không có đất, thời chiếu vào chỗ nào?

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1237

- Bạch Thế Tôn, chiếu trên nước.

20) - Này các Tỷ-kheo, nếu không có nước, thời chiếu vào chỗ nào?

- Bạch Thế Tôn, không có chiếu ở đâu cả.

21) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, nếu đối với đoàn thực không có tham, không có hỷ, không có ái. ..

22) Này các Tỷ-kheo, nếu đối với xúc thực...

23) Này các Tỷ-kheo, nếu đối với tư niệm thực...

24) Này các Tỷ-kheo,

- Nếu đối với thức thực, không có tham,
không có hỷ, không có ái, thời không có thức
an trú.
- Chỗ nào không có thức an trú, chỗ ấy không có
danh sắc sanh.
- Chỗ nào không có danh sắc sanh, chỗ ấy không
có các hành tăng trưởng.
- Chỗ nào không có các hành tăng trưởng, chỗ
ấy không có hữu tái sanh trong tương lai.
- Chỗ nào không có hữu tái sanh trong tương lai,
chỗ ấy không có sanh, già chết trong tương lai.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1238

- Chỗ nào không có sanh, già chết trong tương lai, Ta nói rằng chỗ ấy không có sầu, không có khổ, không có não.

MƯỜI HAI DUYÊN                               1239

136 Sanh - 4 thức ăn cho tái sanh - Kinh Moliya Phagguna – Tương II, 30

Moliya Phagguna – Tương II, 30

1)...Trú Tại Sàvatthi.

2) Này các Tỷ-kheo, có bốn loại đồ ăn
này khiến cho các loại sanh vật hay các
loại chúng sanh được tồn tại hay khiến
cho các loại sắp sanh thành được thọ
sanh.

Thế nào là bốn?

 Một là đoàn thực hoặc thô hoặc tế,
 Hai là xúc thực,
 Ba là tư niệm thực,
 Bốn là thức thực.

Này các Tỷ-kheo, bốn loại đồ ăn này
khiến cho các loại sanh vật hay khiến cho
các loại chúng sanh được tồn tại hay
khiến cho các loại sắp sanh thành được
thọ sanh.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   1240

3) Khi được nói vậy, Tôn giả Moliya- Phagguna bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, ai ăn thức thực?

Thế Tôn đáp:

- Câu hỏi ấy không thích hợp. Ta không
nói: "Có ai ăn". Nếu Ta nói: "Có kẻ ăn",
thời câu hỏi: "Có ai ăn" là câu hỏi thích
hợp. Nhưng Ta không nói như vậy. Và vì
Ta không nói như vậy, nếu có ai hỏi Ta:
"Bạch Thế Tôn, thức thực là cho ai?",
thời câu hỏi ấy thích hợp. Ở đây, câu trả
lời thích hợp là như sau: "Thức thực là
duyên cho sự sanh thành, cho sự tái
sanh trong tương lai. Khi cái ấy hiện
hữu, có mặt thời Sáu xứ có mặt. Do
duyên sáu xứ, Xúc có mặt".

4) Bạch Thế Tôn, ai cảm xúc?

Thế Tôn đáp:

- Câu hỏi ấy không thích hợp. Ta không
nói: "Có kẻ cảm xúc". Nếu Ta nói: "Có
kẻ cảm xúc", thời câu hỏi: "Ai cảm xúc"
là câu hỏi thích hợp. Nhưng Ta không nói

MƯỜI HAI DUYÊN                                  1241

như vậy. Và vì Ta không nói như vậy, nếu
có ai hỏi Ta: "Bạch Thế Tôn, do duyên
gì, xúc sanh khởi?", thời câu hỏi ấy thích
hợp. Ở đây câu trả lời thích hợp là như
sau: "Do duyên sáu xứ, xúc sanh khởi. Do
duyên xúc, thọ sanh khởi".

5) Bạch Thế Tôn, ai cảm thọ?

Thế Tôn đáp:

- Câu hỏi ấy không thích hợp. Ta không
nói: "Có người cảm thọ". Nếu ta có nói:
"Có người cảm thọ", thời câu hỏi: "Ai
cảm thọ?" là câu hỏi thích hợp. Nhưng Ta
không nói như vậy. Và vì Ta không nói
như vậy, nếu có ai hỏi Ta: "Bạch Thế
Tôn, do duyên gì, thọ sanh khởi?", thời
câu hỏi ấy thích hợp. Ở đây câu trả lời
thích hợp là như sau: "Do duyên xúc, thọ
sanh khởi. Do duyên thọ, ái sanh khởi".

6) Bạch Thế Tôn, ai khát ái?

Thế Tôn đáp:

- Câu hỏi ấy không thích hợp. Ta không nói: "Có kẻ khát ái". Nếu Ta nói: "Có kẻ

MƯỜI HAI DUYÊN                                   1242

khát ái", thời câu hỏi: "Ai khát ái" là câu
hỏi thích hợp. Nhưng Ta không nói như
vậy. Và vì Ta không nói như vậy, nếu có
ai hỏi Ta: "Bạch Thế Tôn, do duyên gì, ái
sanh khởi", thời câu hỏi ấy thích hợp. Ở
đây, câu trả lời thích hợp là như sau: "Do
duyên thọ, ái sanh khởi. Do duyên ái, thủ
sanh khởi".

7) Bạch Thế Tôn, ai chấp thủ?

Thế Tôn đáp:

- Câu hỏi ấy không thích hợp. Ta không
nói: "Có kẻ chấp thủ". Nếu Ta nói: "Có
kẻ chấp thủ", thời câu hỏi: "Ai chấp thủ"
là câu hỏi thích hợp. Nhưng Ta không nói
như vậy. Và vì Ta không nói như vậy, nếu
có ai hỏi Ta: "Bạch Thế Tôn, do duyên
gì, thủ sanh khởi", thời câu hỏi ấy thích
hợp. Ở đây, câu trả lời thích hợp là như
sau: "Do duyên ái, thủ sanh khởi. Do
duyên thủ, hữu sanh khởi". Như vậy là
toàn bộ khổ uẩn này tập khởi.

8) Nhưng này Phagguna, do ly tham, đoạn diệt một cách hoàn toàn Sáu xúc xứ nên Xúc diệt. Do xúc diệt, nên thọ

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1243

diệt. Do thọ diệt nên ái diệt. Do ái diệt
nên thủ diệt. Do thủ diệt nên hữu diệt. Do
hữu diệt nên sanh diệt. Do sanh diệt nên
già chết, sầu, bi, khổ, ưu, não diệt. Như
vậy là toàn bộ khổ uẩn này đoạn diệt.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   1244

137 Sanh - 4 ái sanh - Kinh PHÚNG TỤNG – 33 Trường II, 567

KINH PHÚNG TỤNG – Bài kinh số 33 – Trường II, 567 (Trích đoạn)

2.   Bốn ái sanh:

- Này các Hiền giả, do nhơn y phục, vị Tỷ- kheo khởi lên lòng tham ái.

- Này các Hiền giả, do nhơn đồ ăn khất thực, vị Tỷ-kheo khởi lên lòng tham ái.

- Này các Hiền giả, do nhơn phòng xá, vị Tỷ-kheo khởi lên lòng tham ái.

- Này các Hiền giả, do nhơn hữu và phi hữu, vị Tỷ-kheo khởi lên lòng tham ái.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   1245

138 Sanh - 4 Đức Thế Tôn và một ngọn núi - Kinh Núi Vepulla – Tương II, 330

Núi Vepulla – Tương II, 330

1) Một thời Thế Tôn trú ở Ràjagaha ( Vương Xá ), tại núi Gijjhakùta ( Linh Thứu ).

2) Tại đấy Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo...

3) Thế Tôn nói như sau:

- Vô thỉ là luân hồi này, này các Tỷ-kheo. Khởi điểm
không thể nêu rõ đối với sự lưu chuyển luân hồi của
các chúng sanh bị vô minh che đậy, bị tham ái trói
buộc.

4) Thuở xưa, này các Tỷ-kheo, núi Vepulla này được biết với tên là Pàcìnavamsa. Lúc bấy giờ, dân chúng được biết với tên là Tivàrà. Này các Tỷ-kheo, dân chúng Tivàrà có tuổi thọ đến 40.000 năm. Này các Tỷ-kheo, dân chúng Tivàrà phải bốn ngày để leo lên núi Pàcìnavamsa, phải bốn ngày để leo xuống.

5) Lúc bấy giờ, này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Kakusandha, bậc Ứng Cúng, Chánh Đẳng Giác xuất hiện ở đời. Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Kakusandha,

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1246

bậc Ứng Cúng, Chánh Đẳng Giác, có hai vị đệ tử, hai vị thượng thủ, hiền thiện tên là Vidhura và Sajìva.

6) Hãy nhìn xem, này các Tỷ-kheo, tên của hòn núi ấy đã biến mất, dân chúng ấy đã mệnh chung, và bậc Thế Tôn ấy đã nhập diệt.

7) Này các Tỷ-kheo,

- Vô thường như vậy, là các hành.
- Không kiên cố như vậy, là các hành.
- Bất an như vậy, là các hành.
Cho đến như vậy, này các Tỷ-kheo là vừa đủ để
nhàm chán, là vừa đủ để từ bỏ, là vừa đủ để giải thoát
đối với tất cả các hành.

8) Thuở xưa, này các Tỷ-kheo, núi Vepulla này được
biết với tên là Vànkaka. Lúc bấy giờ, này các Tỷ-
kheo, dân chúng được biết với tên là Rohita. Này các
Tỷ-kheo, dân chúng Rohita có tuổi thọ đến 30.000
năm. Này các Tỷ-kheo, dân chúng Rohita phải ba
ngày để leo lên núi Vànkaka, phải ba ngày để leo
xuống.

9) Lúc bấy giờ, này các Tỷ-kheo, Thế Tôn
Konàgamana, bậc Ứng Cúng, Chánh Đẳng Giác
xuất hiện ở đời. Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn
Konàgamana, bậc Ứng Cúng, Chánh Đẳng Giác, có

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1247

hai vị đệ tử, hai vị thượng thủ, hiền thiện tên là Bhìyya và Suttara.

10) Hãy nhìn xem, này các Tỷ-kheo, tên của hòn núi
ấy đã biến mất, dân chúng ấy đã mệnh chung, và bậc
Thế Tôn ấy đã nhập diệt. Vô thường như vậy, này
các Tỷ-kheo, là các hành... là vừa đủ để giải thoát đối
với tất cả các hành.

11) Thuở xưa, này các Tỷ-kheo, núi Vepulla này
được biết với tên là Supassa. Lúc bấy giờ, này các
Tỷ-kheo, dân chúng được biết với tên là Suppiya.
Này các Tỷ-kheo, dân chúng Suppiya có tuổi thọ đến
20.000 năm. Này các Tỷ-kheo, dân chúng Suppiya
phải hai ngày để leo núi Supassa, phải hai ngày để
leo xuống.

12) Lúc bấy giờ, Thế Tôn Kassapa, bậc Ứng Cúng,
Chánh Đẳng Giác xuất hiện ở đời. Này các Tỷ-kheo,
Thế Tôn Kassapa, bậc Ứng Cúng, Chánh Đẳng Giác,
có hai đệ tử, hai vị thượng thủ, hiền thiện tên là Tissa
và Bhàradvàja.

13) Hãy nhìn xem, này các Tỷ-kheo, tên của hòn núi ấy đã biến mất, dân chúng ấy đã mệnh chung, và bậc Thế Tôn ấy đã nhập diệt.

MƯỜI HAI DUYÊN                                        1248

14) Vô thường như vậy, này các Tỷ-kheo, là các
hành. Không kiên cố như vậy, này các Tỷ-kheo, là
các hành... là vừa đủ để được giải thoát đối với tất cả
các hành.

15) Hiện tại, này các Tỷ-kheo, núi Vepulla này được biết với tên là Vepulla. Hiện tại, này các Tỷ-kheo, dân chúng ấy được biết với tên là Magadhaka. Tuổi thọ dân chúng Magadhaka ấy, này các Tỷ-kheo, là ít, nhẹ, không bao nhiêu, họ sống lâu cho đến 100 tuổi hay hơn một chút. Dân chúng Magadhaka, này các Tỷ-kheo, leo lên núi Vepulla này trong một thời gian ngắn, leo xuống trong một thời gian ngắn.

16) Hiện tại, này các Tỷ-kheo, Ta, bậc Ứng Cúng,
Chánh Đẳng Giác xuất hiện ở đời. Này các Tỷ-kheo,
Ta có hai vị đệ tử, hai vị thượng thủ, hiền thiện tên
là Sàriputta và Moggallàna.

17) Một thời sẽ đến, này các Tỷ-kheo, tên của ngọn núi này sẽ biến mất, dân chúng sẽ mệnh chung, và Ta sẽ nhập diệt.

18) Này các Tỷ-kheo,

- Vô thường như vậy, là các hành. - Không kiên cố như vậy, là các hành. - Bất an như vậy, là các hành.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       1249

Cho đến như vậy, này các Tỷ-kheo, là vừa đủ để được nhàm chán, là vừa đủ để từ bỏ, là vừa đủ để giải thoát đối với tất cả các hành.

19) Thế Tôn nói như vậy, bậc Thiện Thệ nói như vậy xong, bậc Đạo Sư lại nói thêm:

Pacinavamsa,
Với dân Tivàra,
Tên núi Vankaka
Với dân Rohita,
Tên núi Vupassa
Với dân Suppiyà,
Tên núi Vepulla,
Với dân Magadha,
Chư hành là vô thường,
Phải sanh rồi phải diệt,
Sau khi sanh, chúng diệt,
Chúng tịnh là an lạc.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1250

139 Sanh - 40 nghiệp - Kinh MƯỜI PHÁP – Tăng IV, 634

MƯỜI PHÁP – Tăng IV,634

1. Thành tựu mười pháp, này các Tỷ-kheo, như vậy tương xứng bị rơi vào địa ngục

2. Thế nào là mười?

1.  Sát sanh.
2. Lấy của không cho.
3. Tà hạnh trong các dục.
4. Nói láo.
5. Nói hai lưỡi.
6. Nói lời thô ác.
7. Nói lời phù phiếm.
8. Tham ái.
9. Sân tâm.
10. Tà kiến.

Thành tựu mười pháp này, này các Tỷ-kheo, như vậy tương xứng bị rơi vào địa ngục.

3. Thành tựu mười pháp, này các Tỷ-kheo, như vậy tương xứng được sanh lên Thiên giới.

4. Thế nào là mười?

MƯỜI HAI DUYÊN                                 1251

1.  Từ bỏ sát sanh.
2. Từ bỏ lấy của không cho.
3. Từ bỏ tà hạnh trong các dục.
4. Từ bỏ nói láo.
5. Từ bỏ nói hai lưỡi.
6. Từ bỏ nói lời thô ác.
7. Từ bỏ nói lời phù phiếm.
8. Không tham.
9. Không sân.
10. Tâm chánh kiến.

Thành tựu mười pháp này, này các Tỷ-kheo, như vậy tương xứng được sanh lên Thiên giới.

HAI MƯƠI PHÁP – Tăng IV,635

1. Thành tựu hai mươi pháp, như vậy tương xứng bị rơi vào địa ngục.

2. Thế nào là hai mươi?

- Tự mình sát sanh, khuyến khích người khác
sát sanh;
- Tự mình lấy của không cho, khuyến khích
người khác lấy của không cho;

MƯỜI HAI DUYÊN                                 1252

- Tự mình tà hạnh trong các dục; khuyến khích
người khác tà hạnh trong các dục;
- Tự mình nói láo và khuyến khích người khác
nói láo;
- Tự mình nói hai lưỡi và khuyến khích người
khác nói hai lưỡi;
- Tự mình nói lời thô ác và khuyến khích người
khác nói lời thô ác;
- Tự mình nói lời phù phiếm và khuyến khích
người khác nói lời phù phiếm;
- Tự mình tham và khuyến khích người khác
tham;
- Tự mình có sân tâm và khuyến khích người
khác có sân tâm;
- Tự mình có tà kiến và khuyến khích người khác
có tà kiến.

Thành tựu hai mươi pháp này, này các Tỷ-kheo, như vậy tương xứng bị rơi vào địa ngục.

3. Thành tựu hai mươi pháp này, này các Tỷ-kheo, như vậy tương xứng được sanh lên Thiên giới.

4. Thế nào là hai mươi?

- Tự mình từ bỏ sát sanh và khuyến khích người khác từ bỏ sát sanh;

MƯỜI HAI DUYÊN                                 1253

- Tự mình từ bỏ lấy của không cho, khuyến
khích người khác từ bỏ lấy của không cho;
- Tự mình từ bỏ tà hạnh trong các dục; khuyến
khích người khác từ bỏ tà hạnh trong các dục;
- Tự mình từ bỏ nói láo và khuyến khích người
khác từ bỏ nói láo;
- Tự mình từ bỏ nói hai lưỡi và khuyến khích
người khã từ bỏ nói hai lưỡi;
- Tự mình từ bỏ nói lời thô ác và khuyến khích
người khác từ bỏ nói lời thô ác;
- Tự mình từ bỏ nói lời phù phiếm và khuyến
khích người khác từ bỏ nói lời phù phiếm;
- Tự mình không tham và khuyến khích người
khác không tham;
- Tự mình không có sân tâm và khuyến khích
người khác không có sân tâm;
- Tự mình có chánh kiến và khuyến khích người
khác có chánh kiến.

Thành tựu hai mươi pháp này, này các Tỷ-kheo, như vậy tương xứng được sanh lên Thiên giới.

BA MƯƠI PHÁP – Tăng IV,636

MƯỜI HAI DUYÊN                                 1254

1. Thành tựu ba mươi pháp, này các Tỷ-kheo, như vậy tương xứng bị rơi vào địa ngục.

2. Thế nào là ba mươi?

1.  Tự mình sát sanh.
2. Khuyến khích người khác sát sanh.
3. Và tùy thuận sát sanh.
4. Tự mình lấy của không cho.
5. Khuyến khích người khác lấy của không cho.
6. Và tùy thuận lấy của không cho.
7. Tự mình tà hạnh trong các dục.
8. Khuyến khích người khác tà hạnh trong các
dục.
9. Và tùy thuận tà hạnh trong các dục.
10. Tự mình nói láo.
11. Khuyến khích người khác nói láo.
12. Và tùy thuận nói láo.
13. Tự mình nói hai lưỡi.
14. Khuyến khích người khác nói hai lưỡi.
15. Và tùy thuận nói hai lưỡi.
16. Tự mình nói lời thô ác.
17. Khuyến khích người khác nói lời thô ác.
18. Và tùy thuận nói lời thô ác.
19. Tự mình nói lời phù phiếm.
20. Khuyến khích người khác nói lời phù phiếm.
21. Và tùy thuận nói lời phù phiếm.

MƯỜI HAI DUYÊN                                1255

22. Tự mình có tham.
23. Khuyến khích người khác có tham.
24. Và tùy thuận có tham.
25. Tự mình có sân tâm.
26. Khuyến khích người khác có sân tâm.
27. Và tùy thuận sân tâm.
28. Tự mình có tà kiến.
29. Khuyến khích người khác có tà kiến.
30. Và tùy thuận tà kiến.

Thành tựu với ba mươi pháp này, này các Tỷ-kheo, như vậy tương xứng bị rơi vào địa ngục.

3. Thành tựu với ba mươi pháp này, này các Tỷ- kheo, như vậy tương xứng được sanh lên Thiên giới.

4. Thế nào là ba mươi?

1. Tự mình từ bỏ sát sanh.
2. Khuyến khích người khác từ bỏ sát sanh.
3. Và không tùy thuận sát sanh.
4. Tự mình từ bỏ lấy của không cho.
5. Khuyến khích người khác từ bỏ lấy của không
cho.
6. Và không tùy thuận lấy của không cho.
7. Tự mình từ bỏ tà hạnh trong các dục.
8. Khuyến khích người khác từ bỏ tà hạnh trong
các dục.

MƯỜI HAI DUYÊN                                  1256

9.  Và không tùy thuận tà hạnh trong các dục.
10. Tự mình từ bỏ nói láo.
11. Khuyến khích người khác từ bỏ nói láo.
12. Và không tùy thuận nói láo.
13. Tự mình từ bỏ nói hai lưỡi.
14. Khuyến khích người khác từ bỏ nói hai lưỡi.
15. Và không tùy thuận nói hai lưỡi.
16. Tự mình từ bỏ nói lời thô ác.
17. Khuyến khích người khác từ bỏ nói lời thô ác.
18. Và không tùy thuận nói lời thô ác.
19. Tự mình từ bỏ nói lời phù phiếm.
20. Khuyến khích người khác từ bỏ nói lời phù
phiếm.
21. Và không tùy thuận nói lời phù phiếm.
22. Tự mình từ bỏ tham.
23. Khuyến khích người khác từ bỏ tham.
24. Và không tùy thuận tham.
25. Tự mình từ bỏ sân tâm.
26. Khuyến khích người khác từ bỏ sân tâm.
27. Và không tùy thuận sân tâm.
28. Tự mình có chánh kiến.
29. Khuyến khích người khác có chánh kiến.
30. Và tùy thuận chánh kiến.

Thành tựu với ba mươi pháp này, này các Tỷ-kheo, như vậy tương xứng được sanh lên Thiên giới.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   1257

BỐN MƯƠI PHÁP – Tăng IV,639

1. Thành tựu với bốn mươi pháp, này các Tỷ-kheo, như vậy tương xứng bị rơi vào địa ngục.

2. Thế nào là bốn mươi?

1.  Tự mình sát sanh.
2. Khuyến khích người khác sát sanh.
3. Tùy thuận sát sanh.
4. Và tán thán sát sanh.
5. Tự mình lấy của không cho.
6. Khuyến khích người khác lấy của không cho.
7. Tùy thuận lấy của không cho.
8. Và tán thán lấy của không cho.
9. Tự mình tà hạnh trong các dục.
10. Khuyến khích người khác tà hạnh trong các
dục.
11. Tùy thuận tà hạnh trong các dục.
12. Và tán thán tà hạnh trong các dục.
13. Tự mình nói láo.
14. Khuyến khích người khác nói láo.
15. Tùy thuận nói láo.
16. Và tán thán nói láo.
17. Tự mình nói hai lưỡi.
18. Khuyến khích người khác nói hai lưỡi.

MƯỜI HAI DUYÊN                                1258

19. Tùy thuận nói hai lưỡi.
20. Và tán thán nói hai lưỡi.
21. Tự mình nói lời thô ác.
22. Khuyến khích người khác nói lời thô ác.
23. Tùy thuận nói lời thô ác.
24. Và tán thán nói lời thô ác.
25. Tự mình nói lời phù phiếm.
26. Khuyến khích người khác nói lời phù phiếm.
27. Tùy thuận nói lời phù phiếm.
28. Và tán thán nói lời phù phiếm.
29. Tự mình có tham.
30. Khuyến khích người khác có tham.
31. Tùy thuận có tham.
32. Và tán thán có tham.
33. Tự mình có sân tâm.
34. Khuyến khích người khác có sân tâm.
35. Tùy thuận sân tâm.
36. Và tán thán sân tâm.
37. Tự mình có tà kiến.
38. Khuyến khích người khác có tà kiến.
39. Tùy thuận có tà kiến.
40. Và tán thán có tà kiến.

Thành tựu bốn mươi pháp này, này các Tỷ-kheo, như vậy tương xứng bị rơi vào địa ngục.

MƯỜI HAI DUYÊN                                  1259

3. Thành tựu với bốn mươi pháp, như vậy tương xứng được sanh lên Thiên giới.

4. Thế nào là bốn mươi?

1.  Không tự mình từ bỏ sát sanh.
2. Không khuyến khích người khác sát sanh.
3. Không tùy thuận sát sanh.
4. Và không tán thán sát sanh.
5. Tự mình từ bỏ lấy của không cho.
6. Không khuyến khích người khác lấy của không
cho.
7. Không tùy thuận lấy của không cho.
8. Và không tán thán lấy của không cho.
9. Tự mình từ bỏ tà hạnh trong các dục.
10. Không khuyến khích người khác tà hạnh trong
các dục.
11. Không tùy thuận tà hạnh trong các dục.
12. Và không tán thán tà hạnh trong các dục.
13. Tự mình từ bỏ nói láo.
14. Không khuyến khích người khác nói láo.
15. Không tùy thuận nói láo.
16. Và không tán thán nói láo.
17. Tự mình từ bỏ nói hai lưỡi.
18. Không khuyến khích người khác nói hai lưỡi.
19. Không tùy thuận nói hai lưỡi.
20. Và không tán thán nói hai lưỡi.

MƯỜI HAI DUYÊN                                 1260

21. Tự mình từ bỏ nói lời thô ác.
22. Không khuyến khích người khác nói lời thô ác.
23. Không tùy thuận nói lời thô ác.
24. Và không tán thán nói lời thô ác.
25. Tự mình từ bỏ nói lời phù phiếm.
26. Không khuyến khích người khác nói lời phù
phiếm.
27. Không tùy thuận nói lời phù phiếm.
28. Và không tán thán nói lời phù phiếm.
29. Tự mình từ bỏ tham.
30. Không khuyến khích người khác tham.
31. Không tùy thuận tham.
32. Và không tán thán tham.
33. Tự mình từ bỏ sân tâm.
34. Không khuyến khích người khác sân tâm.
35. Không tùy thuận sân tâm.
36. Và không tán thán sân tâm.
37. Tự mình có chánh kiến.
38. Khuyến khích người khác có chánh kiến.
39. Tùy thuận có chánh kiến.
40. Và tán thán có chánh kiến.

Thành tựu bốn mươi pháp này, này các Tỷ-kheo, như vậy tương xứng được sanh lên Thiên giới.

TỔN HẠI – Tăng IV,641

MƯỜI HAI DUYÊN                                   1261

- Thành tựu với mười pháp, này các Tỷ-kheo, đem
theo mình một tự ngã bị tổn hại, bị hủy hoại... đem
theo mình một tự ngã không bị tổn hại... không bị
hủy hoại...

Thành tựu với hai mươi pháp, này các Tỷ-kheo...

Thành tựu với ba mươi pháp, này các Tỷ-kheo...

Thành tựu với bốn mươi pháp, này các Tỷ-kheo,
đem theo mình một tự ngã bị tổn hại, bị hủy hoại...
không đem theo mình một tự ngã bị tổn hại, bị hủy
hoại.

SAU KHI CHẾT 1 – Tăng IV,642

- Thành tựu với mười pháp, này các Tỷ-kheo, ở đây
có người sau khi thân hoại mạng chung, bị sanh vào
cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục... ở đây có người sau
khi thân hoại mạng chung được sanh lên thiện thú,
Thiên giới, cõi đời này...

Với hai mươi pháp, này các Tỷ-kheo...

Với ba mươi pháp, này các Tỷ-kheo...

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1262

Với bốn mươi pháp, này các Tỷ-kheo, ở đây có
người sau khi thân hoại mạng chung, bị sanh vào cõi
dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục... ở đây có người, sau
khi thân hoại mạng chung được sanh lên thiện thú,
Thiên giới, cõi đời này...

SAU KHI CHẾT 2 – Tăng IV,642

- Thành tựu với mười pháp, này các Tỷ-kheo, người ngu cần phải được biết... người hiền trí cần phải được biết...

Với hai mươi pháp, này các Tỷ-kheo...

Với ba mươi pháp, này các Tỷ-kheo...

Với bốn mươi pháp, này các Tỷ-kheo, người ngu cần phải được biết... người hiền trí cần phải được biết.

Thành tựu với mười pháp này, này các Tỷ-kheo, người hiền trí cần phải được biết...

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1263

140 Sanh - 5 sanh thú - Kinh SANH THÚ – Tăng IV, 228

SANH THÚ – Tăng IV,228

1. - Này các Tỷ-kheo, có năm sanh thú này.

2. Thế nào là năm?

 Địa ngục, loài bàng sanh, cõi ngạ quỷ, loài Người, chư Thiên.

Này các Tỷ-kheo, có năm sanh thú này.

3. Này các Tỷ-kheo, để đoạn tận năm sanh thú này, Bốn niệm xứ cần phải tu tập...

MƯỜI HAI DUYÊN                                 1264

141 Sanh - 5 sự kiện cần phải quán sát - Kinh SỰ KIỆN CẦN PHẢI QUAN SÁT – Tăng II, 421

SỰ KIỆN CẦN PHẢI QUAN SÁT – Tăng II, 421

1.- Có năm sự kiện này, này các Tỷ-kheo, cần phải thường xuyên quán sát bởi nữ nhân hay nam nhân, bởi tại gia hay xuất gia.

2. Thế nào là năm?

- "Ta phải bị già, không thoát khỏi già" là sự
kiện cần phải thường xuyên quán sát bởi nữ
nhân hay nam nhân, bởi tại gia hay xuất gia.
- "Ta phải bị bệnh, không thoát khỏi bệnh" là sự
kiện cần phải thường xuyên quán sát bởi nữ
nhân hay nam nhân, bởi tại gia hay xuất gia.
- "Ta phải bị chết, không thoát khỏi chết" là sự
kiện cần phải thường xuyên quán sát bởi nữ
nhân hay nam nhân, bởi tại gia hay xuất gia.
- "Tất cả pháp khả ái, khả ý đối với ta sẽ phải
đổi khác sẽ phải biến diệt", là sự kiện cần phải
thường xuyên quán sát bởi nữ nhân hay nam
nhân, bởi tại gia hay xuất gia.
- "Ta là chủ nhân của nghiệp, là thừa tự của
nghiệp, nghiệp là thai tạng, nghiệp là quyến

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1265

thuộc, nghiệp là điểm tựa. Phàm nghiệp nào ta
sẽ làm thiện hay ác, ta sẽ thừa tự nghiệp ấy" là
sự kiện cần phải thường xuyên quán sát bởi nữ
nhân hay nam nhân, bởi tại gia hay xuất gia.

 Và do duyên lợi ích như thế nào, này các Tỷ-kheo,
"Ta phải bị già, không thoát khỏi già", là sự kiện
cần phải thường xuyên quán sát bởi nữ nhân hay
nam nhân, bởi tại gia hay xuất gia?

3. Có những loài hữu tình, đang còn trẻ, kiêu mạn
trong tuổi trẻ, say đắm trong kiêu mạn ấy, thân làm
ác, miệng nói ác, ý nghĩ ác. Do vị ấy thường xuyên
quán sát sự kiện này, sự kiêu mạn tuổi trẻ trong tuổi
trẻ được hoàn toàn đoạn tận hay được giảm thiểu. Do
duyên lợi ích này, này các Tỷ-kheo, "Ta phải bị già,
không thoát khỏi già", cần phải thường xuyên quán
sát như vậy bởi nữ nhân hay nam nhân, bởi tại gia
hay xuất gia.

 Do duyên lợi ích như thế nào, này các Tỷ-kheo,
"Ta phải bị bệnh, ta không thoát khỏi bệnh" là
sự kiện cần phải thường xuyên quán sát bởi nữ
nhân hay nam nhân, bởi tại gia hay xuất gia?

4. Có những loài hữu tình khỏe mạnh, kiêu mạn trong khỏe mạnh. Do say đắm trong kiêu mạn ấy, thân làm ác, miệng nói ác, ý nghĩ ác. Do vị ấy thường

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1266

xuyên quán sát sự kiện này, sự kiêu mạn khỏe mạnh
trong khỏe mạnh được hoàn toàn đoạn tận hay được
giảm thiểu. Do duyên lợi ích này, này các Tỷ-kheo,
"Ta phải bị bệnh, không thoát khỏi bệnh" cần phải
thường xuyên quán sát như vậy bởi nữ nhân hay nam
nhân, bởi tại gia hay xuất gia.

 Do duyên lợi ích như thế nào, này các Tỷ-kheo,
"Ta phải bị chết, ta không thoát khỏi chết", là
sự kiện cần phải thường xuyên quán sát bởi nữ
nhân hay nam nhân, bởi tại gia hay xuất gia?

5. Có những loài hữu tình đang sống, kiêu mạn
trong sự sống. Do say đắm trong kiêu mạn ấy, thân
làm ác, miệng nói ác, ý nghĩ ác. Do vị ấy thường
xuyên quán sát sự kiện này, sự kiêu mạn sự sống
trong sự sống được hoàn toàn đoạn tận hay được
giảm thiểu. Do duyên lợi ích này, này các Tỷ-kheo,
"Ta phải bị chết, không thoát khỏi chết", cần phải
thường xuyên quán sát như vậy bởi nữ nhân hay nam
nhân, bởi tại gia hay xuất gia.

 Do duyên lợi ích như thế nào, này các Tỷ-kheo,
"Tất cả pháp khả ái, khả hỷ đối với ta sẽ phải
đổi khác, sẽ phải biến diệt" là sự kiện cần phải
thường xuyên quán sát bởi nữ nhân hay nam
nhân, bởi tại gia hay xuất gia?

MƯỜI HAI DUYÊN                                  1267

6. Có những loài hữu tình, có lòng tham dục đối với các vật khả ái. Do say đắm với lòng tham dục ấy, thân làm ác, miệng nói ác, ý nghĩ ác Do vị ấy thường xuyên quán sát sự kiện ấy, nên tham dục đối với các vật khả ái được đoạn tận hoàn toàn hay được giảm thiểu. Do duyên lợi ích này, này các Tỷ-kheo, "Tất cả pháp khả ái, khả hỷ đối với ta sẽ phải biến diệt" là sự kiện cần phải thường xuyên quán sát bởi nữ nhân hay nam nhân, bởi tại gia hay xuất gia.

 Và do duyên lợi ích như thế nào, này các Tỷ-kheo,
"Ta là chủ nhân của nghiệp, là thừa tự của
nghiệp, nghiệp là thai tạng, nghiệp là quyến
thuộc, nghiệp là điểm tựa. Phàm nghiệp nào ta
sẽ làm, thiện hay ác, ta sẽ thừa tự nghiệp ấy" là
sự kiện cần phải thường xuyên quán sát bởi nữ
nhân hay nam nhân, bởi tại gia hay xuất gia?

7. Có những loài hữu tình, thân làm ác, miệng nói ác, ý nghĩ ác. Do vị ấy thường xuyên quán sát như vậy, ác hạnh được hoàn toàn đoạn tận hay được giảm thiểu. Do duyên lợi ích này, này các Tỷ-kheo, "Ta là chủ nhân của nghiệp, là thừa tự của nghiệp, nghiệp là thai tạng, nghiệp là quyến thuộc, nghiệp là điểm tựa. Phàm nghiệp nào ta sẽ làm, thiện hay ác, ta sẽ thừa tự nghiệp ấy" là sự kiện cần phải thường xuyên

MƯỜI HAI DUYÊN                                       1268

quán sát bởi nữ nhân hay nam nhân, bởi tại gia hay xuất gia.

8. Nếu vị Thánh đệ tử, này các Tỷ-kheo, suy tư như sau:

- "Không phải chỉ một mình ta già, không thoát
khỏi già, nhưng phàm có những loài hữu tình
nào có đến, có đi, có diệt, có sanh, tất cả loài
hữu tình ấy phải bị già, không thoát khỏi già".
Do vị ấy thường xuyên quán sát sự kiện ấy, con
đường được sanh khởi. Vị ấy sử dụng con
đường ấy, tu tập, làm cho sung mãn. Do vị ấy
sử dụng con đường ấy, tu tập, làm cho sung
mãn nên các kiết sử được đoạn tận, các tùy
miên được chấm dứt.
- "Không phải chỉ một mình ta bị bệnh, không
thoát khỏi bệnh, nhưng phàm có những loài
hữu tình nào có đến, có đi, có diệt, có sanh, tất
cả loài hữu tình ấy phải bị bệnh, không thoát
khỏi bệnh". Do vị ấy thường xuyên quán sát sự
kiện ấy, con đường được sanh khởi. Vị ấy sử
dụng con đường ấy, tu tập, làm cho sung mãn.
Do vị ấy sử dụng con đường ấy, tu tập, làm cho
sung mãn, nên các kiết sử được đoạn tận, các
tùy miên được chấm dứt.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1269

- "Không phải chỉ một mình ta bị chết, không
thoát khỏi chết, nhưng phàm có những loài hữu
tình nào, có đến, có đi, có diệt, có sanh, tất cả
các loài hữu tình ấy phải bị chết, không thoát
khỏi chết..." ...
- "Không phải chỉ có các pháp khả ái, khả ý của
riêng một mình ta sẽ phải đổi khác, sẽ phải biến
diệt. Phàm có các loài hữu tình nào có đến, có
đi, có diệt, có sanh, các pháp khả ái, khả ý của
tất cả loài hữu tình ấy sẽ phải đổi khác, sẽ phải
biến diệt...".
- "Không phải chỉ có một mình ta là chủ nhân
của nghiệp, là thừa tự của nghiệp, nghiệp là
thai tạng, nghiệp là quyến thuộc, nghiệp là
điểm tựa. Phàm có các loài hữu tình nào có
đến, có đi, có diệt, có sanh, tất cả các loài hữu
tình ấy là chủ nhân của nghiệp, là thừa tự của
nghiệp, nghiệp là thai tạng, nghiệp là quyến
thuộc, nghiệp là điểm tựa. Phàm nghiệp nào họ
sẽ làm thiện hay ác, họ sẽ thừa tự nghiệp ấy."
Do vị ấy thường xuyên quán sát sự kiện ấy, nên
con đường được sanh khởi. Vị ấy sử dụng con
đường ấy, tu tập, làm cho sung mãn. Do vị ấy
sử dụng con đường ấy, tu tập, làm cho sung
mãn, nên các kiết sử được đoạn tận, các tùy
miên được chấm dứt.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1270

Bị bệnh và bị già,
Lại thêm phải bị chết,
Pháp yếu là như vậy,
Hữu tình là như vậy.
Phàm phu sanh nhàm chán,
Thật không hợp cho Ta,
Nếu Ta cũng nhàm chán,
Đối với các chúng sanh,
Cùng chung một số phận.
Trong khi đời sống Ta,
Không khác gì đời họ,
Ta được sống như vậy,
Kiêu mạn trong không bệnh,
Trong tuổi trẻ sinh mạng,
Tất cả Ta nhiếp phục
Phát xuất từ an ổn,
Ta thấy hạnh viễn ly,
Ta phát tâm dõng mãnh,
Thấy được cảnh Niết-bàn.
Nay Ta không có thể,
Hưởng thọ các dục vọng,
Ta sẽ không thối đọa,
Chứng cứu cánh Phạm hạnh.

MƯỜI HAI DUYÊN                       1271

MƯỜI HAI DUYÊN   1272

142 Sanh - 5 sự kiện không thể có được - Kinh SỰ KIỆN KHÔNG THỂ CÓ ĐƯỢC – Tăng II, 391

SỰ KIỆN KHÔNG THỂ CÓ ĐƯỢC – Tăng II, 391

1.- Này các Tỷ-kheo, có năm sự kiện này không thể có được bởi Sa-môn hay Bà-la-môn, bởi Ma hay Phạm thiên, hay bởi một ai ở đời.

2. Thế nào là năm?

- Phải bị già, muốn khỏi già, là một sự kiện
không thể có được bởi một Sa-môn hay Bà-la-
môn, bởi Ma hay Phạm thiên, hay bởi một ai ở
đời.
- Phải bị bệnh, muốn không bệnh...
- Phải bị chết, muốn không chết...
- Phải bị hoại diệt, muốn không hoại diệt...
- Phải bị tiêu diệt, muốn không tiêu diệt, là sự
kiện không thể có được bởi một Sa-môn hay
Bà-la-môn, bởi Ma hay Phạm thiên, hay bởi
một ai ở đời.

3. Với kẻ phàm phu không học, này các Tỷ-kheo, phải bị già và già đến; khi già đến, kẻ ấy không suy

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1273

tư: "Không phải chỉ một mình ta phải bị già và già đến, nhưng đối với loài hữu tình, có đến, có đi, có diệt, có sanh, tất cả loài hữu tình đều phải bị già và già đến. Và nếu phải bị già và khi già đến, ta lại sầu, bi, than khóc, đập ngực, đi đến bất tỉnh, thời ăn uống không làm ta ưa thích, thân ta trở thành xấu xí; các công việc không có xúc tiến; kẻ thù sẽ hoan hỷ; bạn bè sẽ lo buồn". Kẻ ấy phải bị già, khi già đến, sầu, bi, than khóc, đập ngực, đi đến bất tỉnh.

Này các Tỷ-kheo, đây gọi là kẻ phàm phu không học bị mũi tên sầu muộn tẩm thuốc độc bắn trúng, kẻ ấy tự làm mình ưu não.

4. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, với kẻ phàm phu không học, phải bị bệnh và bệnh đến...

...phải bị chết và chết đến...

...phải bị hoại diệt và hoại diệt đến...

...phải bị tiêu diệt và tiêu diệt đến; khi tiêu diệt đến, kẻ ấy không suy tư: "Không phải chỉ một mình ta bị tiêu diệt và tiêu diệt đến, nhưng đối với các loài hữu tình, có đến, có đi, có diệt, có sanh, tất cả loài hữu tình đều phải bị tiêu diệt và tiêu diệt đến. Và nếu phải bị tiêu diệt, và khi tiêu diệt đến, ta lại sầu, bi, than khóc, đập ngực, đi đến bất tỉnh, thời ăn uống không

MƯỜI HAI DUYÊN                                         1274

làm ta ưa thích; thân ta trở thành xấu xí; công việc không có xúc tiến, kẻ thù sẽ hoan hỷ, bạn bè sẽ lo buồn". Kẻ ấy phải bị tiêu diệt, khi tiêu diệt đến, sầu, bi, than khóc, đập ngực, đi đến bất tỉnh.

Này các Tỷ-kheo, đây gọi là kẻ phàm phu không học, bị mũi tên sầu muộn tẩm thuốc độc bắn trúng, kẻ ấy tự làm mình ưu não.

5. Với vị Thánh đệ tử có học, này các Tỷ-kheo, phải bị già và già đến; khi già đến, vị ấy suy tư như sau: "Không phải chỉ một mình ta phải bị già và già đến. Nhưng đối với các loài hữu tình, có đến, có đi, có diệt, có sanh, tất cả các loài hữu tình đều phải bị già, và già đến. Và nếu phải bị già và già đến, ta lại sầu, bi, than khóc, đập ngực, đi đến bất tỉnh, thời ăn uống không làm ta ưa thích, thân ta trở thành xấu xí; các công việc không có xúc tiến; kẻ thù sẽ hoan hỷ; bạn bè sẽ lo buồn". Vị ấy phải bị già, khi già đến, không sầu, không bi, không than khóc, không đập ngực, không đi đến bất tỉnh.

Này các Tỷ-kheo, đây gọi là vị Thánh đệ tử có học, được nhổ lên là mũi tên sầu muộn có tẩm thuốc độc, mà kẻ phàm phu không học bị bắn trúng, tự làm mình ưu não. Không sầu muộn, không bị tên bắn, vị Thánh đệ tử làm cho chính mình được hoàn toàn tịch tịnh.

MƯỜI HAI DUYÊN                                        1275

6. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, với vị Thánh đệ tử có học, phải bị bệnh và bệnh đến...

...phải bị chết và chết đến...

...phải bị hoại diệt và hoại diệt đến...

...phải bị tiêu diệt và tiêu diệt đến; khi tiêu diệt đến, vị ấy suy tư như sau: "Không phải chỉ một mình ta phải bị tiêu diệt và tiêu diệt đến. Nhưng đối với các loài hữu tình, có đến, có đi, có diệt, có sanh, tất cả các loài hữu tình đều phải bị tiêu diệt và tiêu diệt đến. Và nếu phải bị tiêu diệt, và khi tiêu diệt đến, ta lại sầu, bi, than khóc, đập ngực, đi đến bất tỉnh, thời ăn uống không làm ta ưa thích, thân ta trở thành xấu xí; các công việc không có xúc tiến; kẻ thù sẽ hoan hỷ; bạn bè sẽ lo buồn". Vị ấy phải bị tiêu diệt, khi tiêu diệt đến, không sầu, không bi, không than khóc, không đập ngực, không đi đến bất tỉnh.

Này các Tỷ-kheo, đây gọi là vị Thánh đệ tử có học,
được nhổ lên là mũi tên sầu muộn có tẩm thuốc độc
mà kẻ phàm phu không học bị bắn trúng, tự mình
làm ưu não. Không sầu muộn, không bị bắn tên, vị
Thánh đệ tử làm cho mình hoàn toàn tịch tịnh.

MƯỜI HAI DUYÊN                                         1276

Các pháp này, này các Tỷ-kheo, là năm sự kiện không thể có được bởi Sa-môn hay Bà-la-môn, bởi Ma hay Phạm thiên, hay bởi một ai ở đời.

Chớ sầu, chớ than khóc,
Lợi ích được thật ít,
Biết nó sầu, nó khổ,
Kẻ địch tự vui sướng.

Do vậy, bậc Hiền trí,
Giữa các sự bất hạnh,
Không hoảng hốt rung sợ,
Biết phân tích, lợi ích.
Kẻ địch bị khổ não,
Thấy sắc diện không đổi,
Với tụng niệm văn chú,
Với lời thật khéo nói,
Với bố thí chân chánh,
Với truyền thống khéo giữ.
Chỗ nào được lợi ích,
Chỗ ấy gắn tinh cần.
Nếu biết lợi không được,
Cả ta và người khác,
Không sầu, biết chịu đựng,
Mong vị ấy nghĩ rằng:
Nay ta phải làm gì?
Phải kiên trì thế nào?

MƯỜI HAI DUYÊN                               1277

MƯỜI HAI DUYÊN   1278

143 Sanh - 6 sanh loại - Kinh PHÚNG TỤNG – 33 Trường II, 567

KINH PHÚNG TỤNG – Bài kinh số 33 – Trường II, 567 (Trích đoạn)

1.   Sáu sanh loại:

   Này các Hiền giả, ở đây có người hắc sanh và sống tạo hắc pháp.

   Này các Hiền giả, ở đây, có người hắc sanh và sống tạo bạch pháp.

   Này các Hiền giả, ở đây, có người hắc sanh và sống tạo Niết bàn, phi hắc phi bạch pháp.

   Ở đây, có người bạch sanh và sống tạo bạch pháp.

   Ở đây, có người bạch sanh và sống tạo hắc pháp.

   Ở đây, có người bạch sanh và sống tạo Niết bàn, phi hắc phi bạch pháp.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       1279

MƯỜI HAI DUYÊN   1280

144 Sanh - 6 sanh loại - Đen trắng sanh ra đen trắng - Kinh SÁU SANH LOẠI – Tăng III, 169

SÁU SANH LOẠI –Tăng III, 169

1. Một thời, Thế Tôn trú ở Ràijagaha (Vương Xá),
tại núi Gijjhakùta (Linh Thứu). Rồi Tôn giả Ànanda
đi đến Thế Tôn; sau khi đến đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi
xuống một bên. Ngồi xuống một bên, Tôn giả
Ànanda bạch Thế Tôn:
2. - Bạch Thế Tôn, Tôn giả Pùrana Kassapa trình bày
sáu sanh loại: sanh loại đen, sanh loại xanh, sanh loại
đỏ, sanh loại vàng, sanh loại trắng, sanh loại hết sức
trắng.
Ở đây, bạch Thế Tôn, đây là loại sanh đen do Pùrana
Kassapa trình bày: "Kẻ giết cừu, kẻ giết heo, kẻ giết
chim, kẻ săn thú, kẻ hung bạo, người đánh cá, kẻ ăn
trộm, kẻ ăn trộm giết người, kẻ ngục tốt và những
người khác theo nghề tàn ác". Ở đây, bạch Thế Tôn,
đây là các sanh loại xanh do Pùrana Kassapa trình
bày: "Các Tỷ-kheo sống như cỏ gai đâm bên hông,
và tất cả những ai khác chủ trương nghiệp nhân luận,
nghiệp quả luận". Ở đây, bạch Thế Tôn, đây là các
sanh loại đỏ do Pùrana Kassapa trình bày: "Các Ni-

MƯỜI HAI DUYÊN                                       1281

kiền-tử và những kẻ mặc một tấm vải". Ở đây, bạch
Thế Tôn, là các sanh loại vàng do Pùrana Kassapa
trình bày: "Các gia chủ và đệ tử những người ở trần
truồng". Ở đây, bạch Thế Tôn, đây là các sanh loại
trắng do Pùrana Kassapa trình bày: "Các tà mạng
ngoại đạo và đệ tử của họ". Ở đây, bạch Thế Tôn,
đây là các sanh loại hết sức trắng do Pùrana Kassapa
trình bày: "Nanda Vaccha, Kisa Sankicca và
Makkhali Gosàla". Bạch Thế Tôn, sáu sanh loại này
do Pùrana Kassapa trình bày.
3. - Này Ànanda, có phải toàn thế giới đều đồng ý
chấp nhận sự trình bày thành sáu sanh loại này của
Pùrana Kassapa không?
- Thưa không, bạch Thế Tôn.
- Ví như này Ànanda, một người nghèo khổ, không
có sở hữu, sống túng thiếu, dầu miễn cưỡng, không
muốn, người ta quăng cho người ấy một miếng thịt
và nói: "Hãy ăn miếng thịt này, này Người kia, và trả
tiền luôn". Cũng vậy, này Ànanda là lời tuyên bố của
Pùrana Kassapa về sáu sanh loại này cho những Sa-
môn, Bà-la-môn ấy, không được họ đồng ý, như bởi
một kẻ ngu si, không thông minh, không biết thích
ứng, bất thiện.
Này Ànanda, Ta tuyên bố có sáu sanh loại, hãy nghe
và khéo tác ý, Ta sẽ nói:
- Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1282

Tôn giả Ànanda vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như
sau:
4. - Này Ànanda, thế nào là sáu sanh loại?
Ở đây, này Ànanda,
- Có một số sanh loại đen, sanh ra các pháp đen.
- Có một số sanh loại đen sanh ra pháp trắng.
- Có một số sanh loại đen sanh ra Niết-bàn,
không đen không trắng.
- Có một số sanh loại trắng sanh ra pháp đen.
- Có một số sanh loại trắng sanh ra pháp trắng.
- Có một số sanh loại trắng sanh ra Niết-bàn,
không đen không trắng.
Và này, Ànanda, thế nào là một số sanh loại đen sanh
ra pháp đen?
5. Ở đây, này Ànanda, có một số người sanh ra trong
gia đình thấp kém, gia đình người đổ phân hay gia
đình người thợ săn, hay gia đình người đan tre, hay
gia đình người đóng xe, hay gia đình người quét rác,
hay trong gia đình một người nghèo khổ, khó tìm
được đồ ăn uống để sống, khó tìm cho được đồ ăn đồ
mặc. Và người ấy xấu xí, khó nhìn, lùn thấp, nhiều
bệnh hoạn, đui một mắt, tàn tật, còm, què, hay đi
khấp khểnh, không có được đồ ăn, đồ uống, đồ mặc,
xe cộ, vòng hoa, hương, phấn sáp, chỗ nằm, chỗ ở và

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1283

đèn. Người ấy làm ác hạnh về thân, làm ác hạnh về
lời, làm ác hạnh về ý. Người ấy do làm ác hạnh về
thân, về lời, về ý, sau khi thân hoại mạng chung sanh
vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Như vậy, này
Ànanda, là hạng sanh loại đen sanh ra pháp đen.
Và này Ànanda, thế nào là hạng sanh loại đen sanh
ra pháp trắng?
6. Ở đây, này Ànanda, có hạng người sanh ra trong
gia đình thấp kém... chỗ nằm, chỗ ở và đèn. Người
ấy làm thiện hạnh về thân, làm thiện hạnh về lời, làm
thiện hạnh về ý. Người ấy do làm thiện hạnh về thân,
về lời, về ý, sau khi thân hoại mạng chung sanh vào
cõi lành, Thiên giới, thế giới này. Như vậy, này
Ànanda, là hạng sanh loại đen sanh ra pháp trắng.
Và này Ànanda, thế nào là hạng sanh loại đen sanh
ra Niết-bàn, không đen không trắng?
7. Ở đây, này Ànanda, có hạng người sanh ra trong
gia đình thấp kém... và người ấy xấu xí, khó nhìn,
lùn thấp. Người ấy, sau khi cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà
sa, xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Vị
ấy xuất gia như vậy, sau khi đoạn tận năm triền cái,
làm cho muội lược các kiết sử về tâm với trí tuệ, trú
tâm trên Bốn niệm xứ, như thật tu tập Bảy giác chi,
sanh ra Niết-bàn không đen không trắng. Như vậy,
này Ànanda là hạng sanh loại đen sanh ra Niết-bàn,
không đen không trắng.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1284

Và này Ànanda, thế nào là sanh loại trắng sanh ra
pháp đen?
8. Ở đây, này Ànanda, có hạng người sanh ra trong
gia đình cao quý, trong gia đình Sát-đế-ly đại phú,
hay trong gia đình Bà-la-môn đại phú, hay trong gia
đình gia chủ đại phú, phú hào, có tiền của lớn, tài sản
lớn, có nhiều vàng bạc, có nhiều tài sản, vật dụng,
nhiều tiền của, ngũ cốc. Người ấy lại đẹp trai, dễ
nhìn, dễ thương, với màu da tuyệt đẹp, mỹ miều.
Người ấy lại được ăn đồ ăn, đồ uống, áo mặc, xe cộ,
vòng hoa, hương liệu, phấn sáp, chỗ nằm, chỗ trú,
đèn đuốc. Người ấy làm ác hạnh về thân, làm ác hạnh
về lời, làm ác hạnh về ý. Người ấy do làm ác hạnh
về thân, do làm ác hạnh về lời, do làm ác hạnh về ý,
sau khi thân hoại mạng chung sanh, sanh vào cõi dữ,
ác thú, đạo xứ, địa ngục. Như vậy, này Ànanda, là
hạng sanh loại trắng sanh ra pháp đen.
Và này Ànanda, thế nào là hạng sanh loại trắng sanh
ra pháp trắng?
9. Ở đây, này Ànanda, có hạng người sanh ra trong
gia đình cao quý, trong gia đình Sát-đế-ly đại phú...
chỗ trú, đèn đuốc. Người ấy làm thiện hạnh về thân,
làm thiện hạnh về lời, làm thiện hạnh về ý. Người ấy
do làm thiện hạnh về thân, do làm thiện hạnh về lời,
do làm thiện hạnh về ý, sau khi thân hoại mạng
chung sanh lên thiện thú, Thiên giới, cõi đời này.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       1285

Như vậy, này Ànanda, là hạng sanh loại trắng sanh
ra pháp trắng.
Và này Ànanda, thế nào là hạng sanh loại trắng sanh
ra Niết-bàn, không đen không trắng?
10. Ở đây, này Ànanda, có hạng người sanh ra trong
gia đình cao quý, trong gia đình Sát-đế-lỵ đại phú...
chỗ trú, đèn đuốc. Vị ấy, sau khi cạo bỏ râu tóc, đắp
áo cà sa, xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia
đình. Vị ấy xuất gia như vậy, sau khi đoạn tận năm
triền cái, làm cho muội lược các kiết sử về tâm với
trí tuệ, trú tâm trên Bốn niệm xứ, như thật tu tập Bảy
giác chi, sanh ra Niết-bàn không đen không trắng.
Như vậy, này Ànanda là hạng sanh loại trắng sanh ra
Niết-bàn, không đen không trắng.
Này Ànanda, đây là sáu sanh loại.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1286

145 Sanh - 7 sanh thú và không chấp thủ Bát Niết bàn - Kinh SANH THÚ CỦA LOÀI NGƯỜI – Tăng III, 371

SANH THÚ CỦA LOÀI NGƯỜI –Tăng III, 371

1. - Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng về bảy sanh thú của loài Người, và không chấp thủ Niết-bàn. Hãy lắng nghe và suy nghiệm kỹ, Ta sẽ nói:

- Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

- Này các Tỷ-kheo. Thế nào là bảy sanh thú của loài Người?

2. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo trong khi thực hành như vậy suy nghĩ như sau: "Nếu cái này không có, cái này có thể không phải của ta. Nếu cái này sẽ không có, cái này sẽ không phải của ta. Cái gì có, cái gì được thành, ta đều từ bỏ". Vị ấy có được xả.

- Vị ấy không tham đắm sanh hữu, không tham đắm tích tụ của hữu.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1287

- Với chánh trí tuệ, vị ấy thấy có con đường vô
thượng tịch tịnh. Vị ấy chưa chứng ngộ trọn
vẹn hoàn toàn con đường ấy.
- Vị ấy chưa đoạn tận trọn vẹn hoàn toàn mạn
tùy miên.
- Vị ấy chưa đoạn tận trọn vẹn hoàn toàn hữu
tham tùy miên.
- Vị ấy chưa đoạn tận trọn vẹn hoàn toàn vô
minh tùy miên.
- Do diệt tận năm hạ phần kiết sử, vị ấy chứng
được Trung gian Niết-bàn.

Ví như, này các Tỷ-kheo, một cái bát bằng sắt được đốt cháy cả ngày và được đập đánh, một miếng vụn có thể văng ra và trở thành nguội lạnh.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo trong khi thực hành, suy nghĩ như sau: "Nếu cái này không có, cái này có thể không phải của ta. Nếu cái này sẽ không có, cái này sẽ không phải của ta. Cái gì có, cái gì được thành, ta đều từ bỏ". Vị ấy có được xả, vị ấy không tham đắm hữu, không tham đắm hậu hữu; với chánh trí tuệ, vị ấy thấy có con đường vô thượng tịch tịnh. Và vị ấy chưa chứng ngộ trọn vẹn hoàn toàn con đường ấy. Vị ấy chưa đoạn tận trọn vẹn hoàn toàn mạn tùy miên. Vị ấy chưa đoạn tận trọn vẹn hoàn toàn hữu tham tùy miên. Vị ấy chưa đoạn tận

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1288

trọn vẹn hoàn toàn vô minh tùy miên. Do diệt tận năm hạ phần kiết sử, vị ấy chứng được Trung gian Niết-bàn.

3. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo trong thực hành
suy nghĩ như sau: "Nếu cái này không có, cái này có
thể không phải của ta. Nếu cái này sẽ không có, cái
này sẽ không phải của ta. Cái gì có, cái gì được thành,
ta đều từ bỏ". Vị ấy có được xả.

– Vị ấy không tham đắm sanh hữu, không tham
đắm tích tụ của hữu.
– Với chánh trí tuệ, vị ấy thấy có con đường vô
thượng tịch tịnh và vị ấy chưa chứng ngộ trọn
vẹn hoàn toàn con đường ấy.
– Vị ấy chưa đoạn tận trọn vẹn hoàn toàn mạn
tùy miên.
– Vị ấy chưa đoạn tận trọn vẹn hoàn toàn hữu
tham tùy miên.
– Vị ấy chưa đoạn tận trọn vẹn hoàn toàn vô
minh tùy miên.
– Do diệt tận năm hạ phần kiết sử, vị ấy chứng
được Trung gian Niết-bàn.

Ví như, này các Tỷ-kheo, một cái bát bằng sắt được
đốt cháy cả ngày và được đập đánh, một miếng vụn
có thể văng ra, có thể bay lên và có thể trở thành
nguội lạnh.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       1289

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo trong khi thực
hành, suy nghĩ như sau: "Nếu cái này không có, cái
này có thể không phải của ta. Nếu cái này sẽ không
có, cái này sẽ không phải của ta...". Vị ấy đoạn diệt
tận năm hạ phần kiết sử, vị ấy chứng được Trung
gian Niết-bàn.

4. Nhưng ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo trong khi
thực hành suy nghĩ như sau: "Nếu cái này không có,
cái này có thể không phải của ta. Nếu cái này sẽ
không có, cái này sẽ không phải của ta...". Vị ấy đoạn
diệt tận năm hạ phần kiết sử, vị ấy chứng được Trung
gian Niết-bàn.

Ví như, này các Tỷ-kheo, một cái bát bằng sắt được
đốt cháy cả ngày và được đập đánh, một miếng vụn
có thể văng ra, có thể bay lên, sau khi chưa chạm
vào đất, có thể trở thành nguội lạnh.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo trong khi thực
hành, suy nghĩ như sau: "Nếu cái này không có, cái
này có thể không phải của ta. Nếu cái này sẽ không
có, cái này sẽ không phải của ta...".

…Vị ấy, sau khi diệt tận năm hạ phần kiết sử, vị ấy chứng được Trung gian Niết-bàn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1290

5. Nhưng ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo trong khi thực hành, suy nghĩ như sau: "Nếu cái này không có, cái này có thể không phải của ta. Nếu cái này sẽ không có, cái này sẽ không phải của ta...". …

Vị ấy, do diệt tận năm hạ phần kiết sử, chứng được Tổn hại Bát-niết-bàn.

Ví như, này các Tỷ-kheo, một cái bát bằng sắt được
đốt cháy cả ngày và được đập đánh, một miếng vụn
có thể văng ra, có thể bay lên, sau khi chạm vào đất,
có thể trở thành nguội lạnh.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo trong khi thực
hành, suy nghĩ như sau: "Nếu cái này không có, cái
này có thể không phải của ta. Nếu cái này sẽ không
có, cái này sẽ không phải của ta...".

…Vị ấy, do diệt tận năm hạ phần kiết sử, chứng được Tổn hại Bát-niết-bàn.

6. Nhưng ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo trong khi
thực hành suy nghĩ như sau: "Nếu cái này không có,
cái này có thể không phải của ta. Nếu cái này sẽ
không có, cái này sẽ không phải của ta...".

Vị ấy, do đoạn diệt năm hạ phần kiết sử, chứng được Vô hành Niết-bàn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1291

Ví như, này các Tỷ-kheo, một cái bát bằng sắt được đốt cháy cả ngày và được đập đánh, một miếng vụn có thể văng ra, có thể bay lên, có thể rơi xuống trên một đống cỏ nhỏ, hay trên một đống củi nhỏ. Miếng vụn ấy ở đấy sanh ra ngọn lửa, sanh ra khói. Sau khi sanh ra ngọn lửa, sau khi sanh ra khói, nó đốt cháy tiêu hết đồng cỏ nhỏ ấy, hay đống củi nhỏ ấy, rồi trở thành nguội lạnh vì không có nhiên liệu.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo trong khi thực
hành, suy nghĩ như sau: "Nếu cái này không có, cái
này có thể không phải của ta. Nếu cái này sẽ không
có, cái này sẽ không phải của ta...". Vị ấy, do đoạn
diệt năm hạ phần kiết sử, chứng được Vô hành Niết-
bàn.

7. Nhưng ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo khi thực hành như vậy, suy nghĩ như sau: "Nếu cái này không có, cái này có thể không phải của ta. Nếu cái này sẽ không có, cái này sẽ không phải của ta...".

…Vị ấy, do diệt tận năm hạ phần kiết sử, chứng được Hữu hành Bát-niết-bàn.

Ví như, này các Tỷ-kheo, một cái bát bằng sắt được đốt cháy cả ngày và được đập đánh, một miếng vụn có thể văng ra, có thể bay lên, có thể rơi xuống trên một đống cỏ, hay trên một đống củi rộng lớn. Miếng

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1292

vụn ấy ở đấy sanh ra ngọn lửa, sanh ra khói. Sau khi sanh ra ngọn lửa, sau khi sanh ra khói, nó đốt cháy tiêu hết đồng cỏ hay đống củi rộng lớn ấy, rồi trở thành nguội lạnh vì không có nhiên liệu.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo trong khi thực
hành, suy nghĩ như sau: "Nếu cái này không có, cái
này có thể không phải của ta. Nếu cái này sẽ không
có, cái này sẽ không phải của ta...". Vị ấy, do diệt tận
năm hạ phần kiết sử, chứng được Hữu hành Bát-
niết-bàn.

8. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo trong khi thực hành như vậy suy nghĩ như sau: "Nếu cái này không có, cái này có thể không phải của ta. Nếu cái này sẽ không có, cái này sẽ không phải của ta. Cái gì có, cái gì được thành, ta đều từ bỏ.". Vị ấy có được xả.

– Vị ấy không tham đắm sanh hữu, không tham
đắm tích tụ của hữu.
– Với chánh trí tuệ, vị ấy thấy có con đường vô
thượng tịch tịnh và vị ấy chưa chứng ngộ trọn
vẹn hoàn toàn con đường ấy.
– Vị ấy chưa đoạn tận trọn vẹn hoàn toàn mạn
tùy miên.
– Vị ấy chưa đoạn tận trọn vẹn hoàn toàn hữu
tham tùy miên.

MƯỜI HAI DUYÊN                                        1293

– Vị ấy chưa đoạn tận trọn vẹn hoàn toàn vô
minh tùy miên.
– Do diệt tận năm hạ phần kiết sử, vị ấy chứng
được Thượng lưu, đi đến Sắc cứu cánh.

Ví như, này các Tỷ-kheo, một cái bát bằng sắt được đốt cháy cả ngày và được đập đánh, một miếng vụn có thể văng ra, có thể bay lên, có thể rơi xuống trên một đống cỏ, hay trên một đống củi to lớn. Miếng vụn ấy ở đấy sanh ra ngọn lửa, sanh ra khói. Sau khi sanh ra ngọn lửa, sau khi sanh ra khói, nó đốt cháy tiêu hết đống cỏ, hay đống củi to lớn ấy, thiêu cháy lùm cây, thiêu cháy rừng rậm. Sau khi thiêu cháy thảo nguyên, sau khi thiêu cháy rừng rậm, nó cháy lan đến đám ruộng xanh hay đến đám đất cao, hay đến hòn đá, hay đến dòng nước, hay đến đám đất khả ái, hay đến một phần đất nào rồi trở thành nguội lạnh vì không có nhiên liệu.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo trong khi thực
hành, suy nghĩ như sau: "Nếu cái này không có, cái
này có thể không phải của ta. Nếu cái này sẽ không
có, cái này sẽ không phải của ta...". Vị ấy, do diệt tận
năm hạ phần kiết sử, chứng được Thượng lưu Bát-
niết-bàn, đi đến Sắc cứu cánh.

Này các Tỷ-kheo, đây là bảy sanh thú của loài Người.

MƯỜI HAI DUYÊN                                        1294

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Không chấp thủ Bát- Niết-bàn?

9. Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo khi thực hành như vậy, suy nghĩ như sau: "Nếu cái này không có, cái này có thể không phải của ta. Nếu cái này sẽ không có, cái này sẽ không phải của ta. Cái gì có, cái gì được thành, ta đều từ bỏ.". Vị ấy có được xả.

– Vị ấy không tham đắm sanh hữu, không tham
đắm tích tụ của hữu.
– Với chánh trí tuệ, vị ấy thấy có con đường vô
thượng tịch tịnh và vị ấy chứng đắc trọn vẹn
hoàn toàn con đường ấy.
– Vị ấy đoạn tận trọn vẹn hoàn toàn mạn tùy
miên.
– Vị ấy đoạn tận trọn vẹn hoàn toàn hữu tham
tùy miên.
– Vị ấy đoạn tận trọn vẹn hoàn toàn vô minh tùy
miên.
– Do diệt tận năm hạ phần kiết sử, vị ấy tự mình
với thắng trí, ngay trong hiện tại, chứng nhập,
chứng đạt và an trú vô lậu tâm giải thoát, tuệ
giải thoát. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là Không
chấp thủ Bát-niết-bàn.

Và này các Tỷ-kheo, đây là bảy sanh thú của loài Người và Không chấp thủ Bát-niết-bàn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1295

MƯỜI HAI DUYÊN   1296

146 Sanh - 7 thức trú - Kinh THỨC TRÚ – Tăng III, 332

THỨC TRÚ –Tăng III, 332

1. - Này các Tỷ-kheo, có bảy thức trú này. Thế nào là bảy?

- Có các loài hữu tình, này các Tỷ-kheo, thân khác,
tưởng khác như loài Người, một số Thiên nhân,
một số các loài ở trong đọa xứ. Đây là thức trú thứ
nhất.
- Có các loài hữu tình, này các Tỷ-kheo, thân khác
nhau, tưởng là một, như Phạm chúng thiên được
sanh nhờ chứng sơ Thiền. Đây là thức trú thứ hai.
- Có các loài hữu tình, này các Tỷ-kheo, thân là
một, tưởng khác nhau, như chư Thiên Quang Âm.
Đây là thức trú thứ ba.
- Có các loài hữu tình, này các Tỷ-kheo, thân là
một, tưởng là một, như chư Thiên Biến Tịnh. Đây
là thức trú thứ tư.
- Có các loài hữu tính, này các Tỷ-kheo, vượt hoàn
toàn các sắc tưởng, chấm dứt các chướng ngại
tưởng, không tác ý sai biệt tưởng, đạt đến Không
vô biên xứ, biết rằng: "Hư không là vô biên". Đây
là thức trú thứ năm.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1297

- Có các loài hữu tình, này các Tỷ-kheo, vượt hoàn
toàn Không vô biên xứ, đạt đến Thức vô biên xứ,
biết rằng: "Thức là vô biên". Đây là thức trú thứ
sáu.
- Có các loài hữu tình, này các Tỷ-kheo, vượt hoàn
toàn Thức vô biên xứ, đạt đến Vô sở hữu xứ, biết
rằng: "Không có vật gì". Đây là thức trú thứ bảy.

Này các Tỷ-kheo, có bảy thứ trú này.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   1298

147 Sanh - 8 thọ sanh do bố thí - Kinh THỌ SANH DO BỐ THÍ – Tăng III, 612

THỌ SANH DO BỐ THÍ –Tăng III, 612

1. - Này các Tỷ-kheo, có tám thọ sanh do bố thí.

Thế nào là tám?

2. Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người bố thí cho Sa- môn hay Bà-la-môn với đồ ăn, đồ uống, vải mặc, xe cộ, vòng hoa, hương, dầu thoa, đồ nằm, trú xứ, đèn đuốc. Người ấy bố thí và mong hưởng quả. Thấy các Sát-đế-lỵ đại phú hay các Bà-la-môn đại phú, hay các gia chủ đại phú, sung túc, đầy đủ, thọ hưởng năm dục trưởng dưỡng, người ấy suy nghĩ như sau: "Mong rằng, sau khi thân hoại mạng chung, được sanh cọng trú với Sát-đế-lỵ đại phú, hay với Bà-la-môn đại phú, hay với gia chủ đại phú ". Người ấy móng tâm như vậy, trú tâm như vậy, tu tâm như vậy, tâm người ấy hướng đến hạ liệt, không tu tập hướng thượng, sau khi thân hoại mạng chung, được sanh cọng trú với Sát-đế-lỵ đại phú, hay với Bà-la-môn đại phú, hay với gia chủ đại phú. Ta nói rằng: "Người ấy là người giữ giới, không phải là người ác giới". Này các Tỷ-

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1299

kheo, người giữ giới thành công, vì tâm hướng đến thanh tịnh.

3-4. Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người bố thí cho Sa-
môn hay Bà-la-môn với đồ ăn, đồ uống, vải mặc, xe
cộ, vòng hoa, hương, dầu thoa, đồ nằm, trú xứ, đèn
đuốc. Người ấy bố thí và mong hưởng quả. Nghe
rằng: "Bốn Thiên vương thiên sống lâu, có dung sắc,
được nhiều an lạc", người ấy suy nghĩ như sau:
"Mong rằng khi thân hoại mạng chung, được sanh
cọng trú với chư Thiên ở Bốn Thiên vương ...

… với chư Thiên ở cõi trời Ba mươi ba …

... với chư Thiên ở cõi Trời Dạ-ma …

... với chư Thiên ở cõi Trời Đâu-xuất …

... với chư Thiên ở cõi Trời Hóa lạc …

với chư Thiên ở cõi Trời Tha hóa Tự tại thiên … "Người ấy móng tâm như vậy, trú tâm như vậy, tu tâm như vậy, tâm người ấy hướng đến hạ liệt, không tu tập hướng thượng, sau khi thân hoại mạng chung, được sanh cọng trú với chư Thiên ở cõi Bốn thiên vương … ở cõi Tha hóa Tự tại thiên, hay với Bà-la- môn đại phú, hay với gia chủ đại phú. Ta nói rằng: "Người ấy là người giữ giới, không phải là người ác

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1300

giới". Này các Tỷ-kheo, người giữ giới thành công, vì tâm hướng đến thanh tịnh.

5. Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người bố thí cho Sa-
môn, Bà-la-môn với đồ ăn, đồ uống… Nghe rằng: ":
"Chư Thiên ở Phạm chúng thiên sống lâu, có dung
sắc, được nhiều an lạc", người ấy suy nghĩ như sau:
"………". Ta nói rằng: "Người ấy là người giữ giới,
không phải là người ác giới, là người ly tham, không
phải là người có tham". Này các Tỷ-kheo, người giữ
giới thành công, vì tâm hướng đến thanh tịnh. Này
các Tỷ-kheo, người giữ giới thành công, vì tâm
hướng đến ly tham.

Này các Tỷ-kheo, tám pháp này là tám pháp thọ sanh do bố thí.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1301

148 Sanh - 9 chỗ cư trú của loài hữu tình - Kinh CÁC LOÀI HỮU TÌNH – Tăng IV, 141

CÁC LOÀI HỮU TÌNH – Tăng IV,141

1. - Này các Tỷ-kheo, có chín chỗ cư trú của loài hữu tình.

2. Thế nào là chín?

Này các Tỷ-kheo, có những loài hữu tình, thân sai
biệt, tưởng sai biệt, như loài Người, một số chư
Thiên, một số ở các đọa xứ. Đó là hữu tình trú xứ thứ
nhất.

3. Này các Tỷ-kheo, có những loài hữu tình, thân sai biệt, tưởng đồng nhất, chư Phạm Chúng thiên, khi mới tái sanh. Đó là hữu tình trú xứ thứ hai.

4. Này các Tỷ-kheo, có loại hữu tình, thân đồng nhất, tưởng sai biệt như Quang Âm thiên. Đó là hữu tình trú xứ thứ ba.

5. Này các Tỷ-kheo, có loài hữu tình, thân đồng nhất, tưởng đồng nhất, như Tịnh Cư thiên. Đó là hữu tình trú xứ thứ tư.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1302

6. Này các Tỷ-kheo, có những loại hữu tình không có tưởng, không có thọ như Vô Tưởng thiên. Đó là hữu tình trú xứ thứ năm.

7. Này các Tỷ-kheo, có những loài hữu tình vượt
khỏi sắc tưởng một cách hoàn toàn, diệt trừ các đối
ngại tưởng, không có tác ý sai biệt tưởng, nghĩ rằng:
"Hư không là vô biên", chứng được Không vô biên
xứ. Đó là hữu tình trú xứ thứ sáu.

8. Này các Tỷ-kheo, có những loài hữu tình, vượt
khỏi hư Không vô biên xứ một cách hoàn toàn, nghĩ
rằng: "Thức là vô biên", chứng được Thức vô biên
xứ. Đó là hữu tình trú xứ thứ bảy.

9. Này các Tỷ-kheo, có những loài hữu tình vượt
khỏi Thức vô biên xứ một cách hoàn toàn, nghĩ rằng:
"Không có gì tất cả", chứng được Vô sở hữu xứ. Đó
là hữu tình trú xứ thứ tám.

10. Này các Tỷ-kheo, có những loài hữu tình vượt
khỏi Vô sở hữu xứ một cách hoàn toàn, chứng Phi
tưởng phi phi tưởng xứ. Đó là hữu tình trú xứ thứ
chín.

Này các Tỷ-kheo, đây là chín chỗ cư trú của các loài hữu tình.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1303

MƯỜI HAI DUYÊN   1304

149 Sanh - 9 hạng người chết có dư y - Kinh KHÔNG CÓ DƯ Y – Tăng IV, 103

KHÔNG CÓ DƯ Y – Tăng IV,103

1. Một thời, Thế Tôn trú ở Sàvatthi, tại Jetavana, khu vườn ông Anàthapindika, rồi Tôn giả Sàriputta vào buổi sáng đắp y, cầm y bát đi vào Sàvatthi để khất thực. Tôn giả Sàriputta suy nghĩ như sau: "Nay còn quá sớm để vào Sàvatthi khất thực. Vậy ta hãy đi đến khu vườn của các du sĩ ngoại đạo". Tôn giả Sàriputta đi đến khu vườn các du sĩ ngoại đạo, sau khi đến, nói lên với các du sĩ ngoại đạo ấy những lời chào đón hỏi thăm thân hữu, liền ngồi xuống một bên.

2. Lúc bấy giờ, trong khi các du sĩ ngoại đạo ấy đang
ngồi tụ họp, câu chuyện này khởi lên: "Thưa chư
Hiền, ai chết có dư y, tất cả không được giải thoát
khỏi địa ngục, không được giải thoát khỏi bàng sinh,
không được giải thoát ngạ quỷ, không được giải
thoát khỏi cõi dữ, ác thú, đọa xứ".

3. Rồi Tôn giả Sàriputta không hoan hỷ, không chỉ trích lời nói các du sĩ ngoại đạo ấy, không hoan hỷ, không chỉ trích, Tôn giả từ chỗ ngồi đứng dậy và ra đi, với ý nghĩ: "Ta sẽ biết ý nghĩa lời nói này từ Thế

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1305

Tôn". Rồi Tôn giả Sàriputta khất thực ở Sàvatthi
xong, sau bữa ăn, trên con đường khất thực trở về, đi
đến Thế Tôn, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi
xuống một bên. Ngồi xuống một bên, Tôn giả
Sàriputta bạch Thế Tôn:

- Ở đây, bạch Thế Tôn, vào buổi sáng, con đắp y,
cầm y bát đi vào Sàvatthi để khất thực. Bạch Thế
Tôn, rồi con suy nghĩ như sau: "Nay còn quá sớm để
vào Sàvitthi khất thực. Vậy ta hãy đi đến khu vườn
các du sĩ ngoại đạo, sau khi đến, con nói lên với các
du sĩ ngoại đạo những lời chào đón, hỏi thăm, sau
khi nói lên những lời chào đón hỏi thăm thân hữu,
con ngồi xuống một bên. Lúc bấy giờ, trong khi các
du sĩ ngoại đạo đang ngồi tụ họp, câu chuyện này
khởi lên: "Thưa chư Hiền, ai chết có dư y, tất cả
người ấy không được giải thoát khỏi cõi dữ, ác thú,
đọa xứ". Rồi bạch Thế Tôn, con không hoan hỷ,
không chỉ trích lời nói các du sĩ ngoại đạo ấy. Không
hoan hỷ, không chỉ trích, con từ chỗ ngồi đứng dậy
và ra đi, với ý nghĩ rằng: "Ta sẽ biết ý nghĩa lời nói
này từ Thế Tôn".

4. - Này Sàriputta, một số các du sĩ ngoại đạo là
những kẻ ngu si, không thông minh, một số sẽ biết:
"Người có dư y là người có dư y", hay sẽ biết:
"Người không có dư y là người không có dư y".

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1306

Này Sàriputta, có chín hạng người này, khi chết có dư y, được giải thoát khỏi địa ngục, được giải thoát khỏi loài bàng sinh, được giải thoát khỏi ngạ quỷ, được giải thoát khỏi cõi dữ, ác thú , đọa xứ.

Thế nào là chín?

5. Ở đây, này Sàriputta, có hạng người viên mãn trong các giới, viên mãn trong định, nhưng không viên mãn trong tuệ. Vị ấy, sau khi diệt tận năm hạ phần kiết sử, là vị Trung gian Bát-niết-bàn. Này Sàriputta, đây là hạng người thứ nhất , khi chết có dư y, được giải thoát khỏi địa ngục, được giải thoát khỏi ngạ quỷ... được giải thoát khỏi cõi dữ, ác thú, đọa xứ.

6. Lại nữa, này Sàriputta, ở đây có hạng người viên mãn trong các giới, viên mãn trong định, nhưng không viên mãn trong tuệ. Vị ấy, sau khi diệt tận năm hạ phần kiết sử, là vị Tổn hại Bát-niết-bàn...

... là vị Vô hành Bát-niết-bàn...

... là vị Hữu hành Bát-niết-bàn...

... là vị Thượng lưu, đi đến Sắc cứu cánh thiên, này Sàriputta, đây là hạng người thứ năm, khi chết có dư y, được giải thoát khỏi địa ngục, được giải thoát khỏi

MƯỜI HAI DUYÊN                                       1307

loài bàng sanh... được giải thoát khỏi cõi dữ, ác thú, đọa xứ.

7. Lại nữa, này Sàriputta, ở đây có hạng người viên mãn trong các giới, không viên mãn trong định, không viên mãn trong tuệ. Vị ấy, sau khi diệt tận ba kiết sử, làm nhẹ bớt tham, sân, si, là vị Nhất Lai, còn đến thế giới này một lần nữa, rồi đoạn tận khổ đau. Này Sàriputta, đây là hạng người thứ sáu, khi chết có dư y, được giải thoát khỏi địa ngục... được giải thoát khỏi cõi dữ, ác thú, đọa xứ.

8. Lại nữa, này Sàriputta, ở đây có hạng người viên
mãn trong các giới, không viên mãn trong định,
không viên mãn trong tuệ. Vị ấy, sau khi diệt tận ba
kiết sử, là vị Nhất chủng, còn sanh hiện hữu làm
người một lần nữa rồi đoạn tận khổ đau. Này
Sàriputta, đây là hạng người thứ bảy, khi chết có dư
y, được giải thoát khỏi địa ngục... được giải thoát
khỏi cõi dữ, ác thú, đọa xứ.

9. Lại nữa, này Sàriputta, ở đây có hạng người viên mãn trong các giới, thành tựu vừa phải trong định, thành tựu vừa phải trong tuệ. Vị ấy, sau khi diệt tận ba kiết sử, là vị Gia gia, sau khi dong ruỗi, sau khi luân chuyển hai hay ba gia đình, rồi đoạn tận khổ đau. Này Sàriputta, đây là hạng người thứ tám, khi

MƯỜI HAI DUYÊN                                       1308

chết có dư y, được giải thoát khỏi địa ngục... được giải thoát khỏi cõi dữ, ác thú, đọa xứ.

10. Lại nữa, này Sàriputta, ở đây có hạng người viên mãn trong các giới, thành tựu vừa phải trong định, thành tựu vừa phải trong tuệ. Vị ấy, sau khi diệt tận ba kiết sử, là vị trở lui tối đa là bảy lần, sau khi dong ruỗi, sau khi luân chuyển, tối đa là bảy lần giữa chư Thiên và loài Người, rồi đoạn tận khổ đau. Này Sàriputta, đây là hạng người thứ chín, khi chết có dư y, được giải thoát khỏi địa ngục, được giải thoát khỏi bàng sanh, được giải thoát khỏi ngạ quỷ, được giải thoát khỏi cõi dữ, ác thú, đọa xứ.

Này Sàriputta, một số người du sĩ ngoại đạo là ngu
si, không thông minh, một số người sẽ biết: "Có dư
y là có dư y" hay một số người sẽ biết: "Không có dư
y là không dư y".

Này Sàriputta, chín hạng người này, khi chết có dư y, được giải thoát khỏi địa ngục, được giải thoát khỏi loài bàng sanh, được giải thoát khỏi ngạ quỷ, được giải thoát không cõi dữ, ác thú, đọa xứ.

Nhưng này Sàriputta, cho đến nay, pháp môn này chưa được nói cho các Tỷ-kheo, các Tỷ-kheo-ni, các nam cư sĩ, các nữ cư sĩ. Vì cớ sao? Mong rằng khi nghe pháp môn này, họ không đem lại phóng dật. Lại

MƯỜI HAI DUYÊN                                         1309

nữa, này Sàriputta, pháp môn này được Ta nói đến vì Ta được hỏi đến.

MƯỜI HAI DUYÊN                                1310

150 Sanh - Ai với ác ý nhìn các loài bàng sanh bị giết hại - Kinh CON CÁ – Tăng III, 42

CON CÁ –Tăng III, 42

1. Một thời, Thế Tôn đang du hành giữa dân chúng
Kosala cùng với đại chúng Tỷ-kheo. Trong khi đi
giữa đường, Thế Tôn thấy tại một chỗ nọ, một người
đánh cá, sau khi bắt cá, giết cá, đang bán cá. Thấy
vậy, Ngài bước xuống đường và ngồi xuống trên chỗ
đã sửa soạn dưới một gốc cây. Sau khi ngồi, Thế Tôn
bảo các Tỷ-kheo:
2. - Này các Tỷ-kheo, các Thầy có thấy người đánh
cá kia, sau khi bắt cá, giết cá, giết cá, đang bán cá?
- Thưa có, bạch Thế Tôn.
 Các Thầy nghĩ thế nào, này các Tỷ-kheo, các
Thầy có thấy hay có nghe như sau: "Một người
đánh cá, sau khi bắt cá, giết cá, đang bán cá; do
nghiệp ấy, do mạng sống ấy, được cưỡi voi, cưỡi
ngựa, cưỡi xe, cưỡi cỗ xe, được thọ hưởng các tài
sản, hay được sống giữa tài sản lớn hay tài sản
chất đống"?
- Thưa không, bạch Thế Tôn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1311

- Lành thay, này các Tỷ-kheo! Ta cũng không thấy,
cũng không nghe như sau: "Một người đánh cá, sau
khi bắt cá, giết cá, đang bán cá; do nghiệp ấy, do
mạng sống ấy, được cưỡi voi, cưỡi ngựa, cưỡi xe,
cưỡi cỗ xe, được thọ hưởng các tài sản, hay được
sống giữa tài sản lớn hay tài sản chất đống". Vì sao?
Này các Tỷ-kheo, người đánh cá ấy với ác ý nhìn các
con cá bị giết, bị đem đi giết hại, vì vậy, người ấy
không được cưỡi voi, cưỡi ngựa, cưỡi xe, hay cưỡi
cỗ xe, không được thọ hưởng các tài sản, hay không
được sống giữa tài sản lớn và tài sản chất đống.
 Các Thầy nghĩ thế nào, này các Tỷ-kheo, các
Thầy có thấy hay có nghe như sau: "Một người đồ
tể, sau khi giết các con bò, giết các con bò rồi đi
bán; do nghiệp ấy, do mạng sống ấy được cưỡi
voi, cưỡi ngựa, cưỡi xe, hay cưỡi cỗ xe, được thọ
hưởng các tài sản, hay được sống giữa các tài sản
lớn hay tài sản chất đống"?
- Thưa không, bạch Thế Tôn.
- Lành thay, này các Tỷ-kheo! Ta cũng không thấy,
cũng không nghe như sau: "Một người đồ tể, sau khi
giết bò, giết bò rồi đem bán; do nghiệp ấy, do mạng
sống ấy, được cưỡi voi, cưỡi ngựa, cưỡi xe, hay cưỡi
cỗ xe, hay được thọ hưởng các tài sản, hay được sống
giữa tài sản lớn hay tài sản chất đống". Vì sao?
Người đồ tể giết bò ấy với ác ý nhìn các con bò bị

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1312

giết, bị đem đi giết hại, vì vậy, người ấy không được
cưỡi voi, cưỡi ngựa, cưỡi xe, hay cưỡi cỗ xe, không
được thọ hưởng các tài sản, hay không được sống
giữa tài sản lớn và tài sản chất đống.
 Các Thầy nghĩ thế nào, này các Tỷ-kheo, các
Thầy có thấy hay có nghe như sau: "Một người
giết dê... một người giết heo... một người giết
chim... hay một người giết các loài thú rừng, sau
khi giết các thú rừng, giết các thú rừng rồi đem
bán; do nghiệp ấy, do mạng sống ấy được cưỡi
voi... hay được sống giữa các tài sản lớn và tài
sản chất đống"?
- Thưa không, bạch Thế Tôn.
- Lành thay, này các Tỷ-kheo! Ta cũng không thấy,
cũng không nghe... Vì sao? Người giết các loài thú
rừng ấy, với ác ý nhìn các con thú rừng bị giết, bị
đem đi giết hại; vì vậy người ấy không được cưỡi
voi, không được cưỡi ngựa, không được cưỡi xe,
không được cưỡi cỗ xe, không được thọ hưởng các
tài sản, hay không được sống giữa tài sản lớn hay tài
sản chất đống.
 Thật vậy, này các Tỷ-kheo, ai với ác ý nhìn các
loài bàng sanh bị giết, bị đem đi giết hại; vì vậy,
người ấy không được cưỡi voi, không được cưỡi
ngựa, không được cưỡi xe, không được cưỡi cỗ
xe, không được thọ hưởng các tài sản, hay không

MƯỜI HAI DUYÊN                                       1313

được sống giữa tài sản lớn hay tài sản chất đống.
Còn nói gì về người với ác ý nhìn các loài Người
bị giết, bị đem đi giết hại! Thật vậy, này các Tỷ-
kheo, như vậy là bất hạnh, đau khổ lâu dài cho
người ấy, sau khi thân hoại mạng chung sanh vào
cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1314

151 Sanh - Bất hạnh thay tuổi già, đáng sợ thay cuộc sống - Kinh Già – Tương V, 338

Già – Tương V, 338

1) Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú ở Sàvatthi, tại Pubbàràma, trong lâu đài của mẹ Migàra.

2) Lúc bấy giờ, Thế Tôn, vào buổi chiều, từ chỗ độc cư đứng dậy, ngồi sưởi ấm lưng trong ánh nắng phương Tây.

3) Rồi Tôn giả Ananda đi đến Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn, với tay xoa bóp chân tay cho Thế Tôn, thưa rằng:

-- Thật kinh hoàng thay, bạch Thế Tôn! Thật kỳ dị
thay, bạch Thế Tôn! Bạch Thế Tôn, màu da Thế Tôn
nay không còn thanh tịnh, trong sáng, tay chân rã rời
(sithilàni), nhăn nheo, thân được thấy còm về phía
trước, và các căn đang bị đổi khác, nhãn căn, nhĩ căn,
tỷ căn, thiệt căn, thân căn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1315

4) -- Sự thể là vậy, này Ananda, tánh già nằm trong tuổi trẻ; tánh bệnh ở trong sức khỏe; tánh chết ở trong sự sống. Như vậy, màu da không còn thanh tịnh, trong sáng, tay chân rã rời, nhăn nheo, thân còm về phía trước, và các căn đang bị đổi khác, nhãn căn, nhĩ căn, tỷ căn, thiệt căn, thân căn.

5) Thế Tôn thuyết như vậy. Thiện Thệ nói như vậy xong, bậc Đạo Sư lại nói thêm:

- Bất hạnh thay tuổi già! Đáng sợ thay cuộc sống!
Tuổi già làm phai nhạt sắc diện của màu da. Hình
bóng trước khả ý, nay già đã phá tan! Ai sống được
trăm tuổi, cuối cùng cũng phải chết, không bỏ sót ai,
tất cả bị phá sập.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1316

152 Sanh - Bố thí bửa ăn - Kinh SUPPAVÀSÀ – Tăng I, 670

SUPPAVÀSÀ – Tăng I, 670

1. Một thời, Thế Tôn trú ở giữa dân chúng Koli tại
thị trấn của dân chúng Koli tên là Sajjanela. Rồi Thế
Tôn vào buổi sáng, đắp y cầm y bát, đi đến trú xứ
của Suppavàsà, người dân Koli, sau khi đến, ngồi
xuống trên chỗ đã soạn sẵn.

Rồi Suppavàsà người dân Koli, sau khi tự tay mời
Thế Tôn dùng cho đến thỏa mãn các món ăn loại
cứng và loại mềm, rồi Suppavàsà, thuộc dân tộc
Koli, sau khi Thế Tôn ăn đã xong, tay đã rời khỏi bát,
liền ngồi xuống một bên. Thế Tôn nói với
Suppavàsà, người dân Koli, đang ngồi một bên:

2. - Các Thánh nữ đệ tử khi bố thí đồ ăn, này Suppavàsà, bố thí bốn sự cho những người nhận. Thế nào là bốn?

-   Cho thọ mạng,
-   Cho dung sắc,
-   Cho an lạc,
-   Cho sức mạnh.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1317

 Sau khi cho thọ mạng, người cho được chia phần
thọ mạng, thuộc cõi Trời hay cõi Người.
 Sau khi cho dung sắc, người cho được chia phần
dung sắc, thuộc cõi Trời hay cõi Người.
 Sau khi cho an lạc, người cho được chia phần an
lạc, hoặc thuộc cõi Trời, hoặc thuộc cõi Người.
 Sau khi cho sức mạnh, người cho được chia phần
sức mạnh, thuộc cõi Trời, hay cõi Người.

Này Suppavàsà, khi Thánh nữ đệ tử bố thí đồ ăn, bố thí bốn sự này cho những người nhận.

3. Cho đồ ăn khéo làm,
Sạch, thù diệu, vị ngon,
Nàng với sự cúng dường,
Bố thí vị chánh trực,
Những vị sống chánh hạnh,
Là những bậc đại hành,
Với đức gặt công đức,
Lại được quả to lớn,
Bậc hiểu biết thế gian,
Có lời tán thán nàng,
Ức niệm tế đàn vậy,
Họ dạo quanh thế giới,
Với tâm tư hoan hỷ
Nhiếp phục gốc xan tham,
Không bị ai chỉ trích,

MƯỜI HAI DUYÊN                                  1318

Chứng đạt được cõi Trời.

SUDATTA – 672tc1

1. Rồi gia chủ Anàthapindika đi đến Thế Tôn, sau
khi đến, đảnh lễ Thế Tôn, rồi ngồi xuống một bên.
Thế Tôn nói với gia chủ Anàthapindika đang ngồi
một bên:

2. - Này Gia chủ, bậc Thánh đệ tử bố thí đồ ăn, bố thí bốn sự cho người nhận. Thế nào là bốn?

- Cho thọ mạng,
- Cho dung sắc,
- Cho an lạc,
- Cho sức mạnh.

 Sau khi cho thọ mạng, người cho được chia phần
thọ mạng, thuộc chư Thiên hay loài Người.
 Sau khi cho dung sắc, người cho được chia phần
dung sắc, thuộc chư Thiên hay loài Người.
 Sau khi cho an lạc, người cho được chia phần an
lạc, thuộc chư Thiên hay loài Người.
 Sau khi cho sức mạnh, người cho được chia phần
sức mạnh, thuộc chư Thiên hay loài Người.

MƯỜI HAI DUYÊN                                  1319

Này Gia chủ, người Thánh đệ tử bố thí món ăn, bố thí bốn sự này cho những người nhận.

3. Những ai khéo chế ngự,
Sống nhờ người bố thí,
Ai tùy thời, nhiệt thành,
Bố thí đồ ăn uống,
Đem lại cho các vị,
Bốn sự kiện như sau,
Cho thọ mạng, dung sắc,
Cho an lạc, sức mạnh,
Vị bố thí thọ mạng,
Vị bố thí sức mạnh,
Người bố thí sức mạnh,
Thọ mạng dài, danh xưng,
Dầu sanh tại chỗ nào.

CÁC ĐỒ ĂN – 673tc1

1. - Người bố thí đồ ăn, này các Tỷ-kheo, bố thí bốn sự cho người nhận. Thế nào là bốn?

- Cho thọ mạng,
- Cho dung sắc,
- Cho an lạc,
- Cho sức mạnh.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1320

 Sau khi cho thọ mạng, người cho được chia phần
thọ mạng, thuộc chư Thiên hay loài Người.
 Sau khi cho dung sắc, người cho được chia phần
dung sắc, thuộc chư Thiên hay loài Người.
 Sau khi cho an lạc, người cho được chia phần an
lạc, thuộc chư Thiên hay loài Người.
 Sau khi cho sức mạnh, người cho được chia phần
sức mạnh, thuộc chư Thiên hay loài Người.

Này các Tỷ-kheo, người bố thí các món ăn, bố thí bốn sự này cho người nhận.

2. Những ai khéo chế ngự,
Sống bố thí người khác,
Ai tùy thời nhiệt thành,
Bố thí đồ ăn uống,
Đem lại cho các vị,
Bốn sự kiện như sau,
Cho thọ mạng, dung sắc,
Cho an lạc, sức mạnh,
Vị bố thí thọ mạng,
Vị bố thí dung sắc,
Người bố thí an lạc,
Người bố thí sức mạnh,
Thọ mạng dài, danh xưng,
Dầu sanh tại chỗ nào

MƯỜI HAI DUYÊN                                 1321

MƯỜI HAI DUYÊN   1322

153 Sanh - Chư Phật không tạo nên, những căn cứ sanh y - Kinh Con rắn – Tương I, 236

Con rắn – Tương I, 236

1) Một thời Thế Tôn ở Ràjagaha, Veluvana, tại chỗ nuôi dưỡng các con sóc.

2) Lúc bấy giờ Thế Tôn đang ngồi ngoài trời, trong bóng đêm tối, và trời đang mưa từng hột một.

3) Rồi Ác ma muốn khiến Thế Tôn sợ hãi, hoảng sợ, lông tóc dựng ngược, bèn biến thành con đại xà vương và đi đến Thế Tôn.

4) Thân của nó to lớn ví như một chiếc thuyền đẽo
ra từ một thân cây. Cái mang của nó ví như cái khay
đan của người nấu rượu. Mắt của nó ví như cái đĩa
bằng đồng của nước Kosala; lưỡi của nó le ra từ
miệng ví như mũi tên chớp sáng lòe khi trời mưa gió
sấm sét; tiếng hơi thở vô, hơi thở ra của nó ví như bệ
thổi của người thợ rèn.

5) Rồi Thế Tôn biết: "Đây là Ác ma", liền nói lên bài kệ này với Ác ma:

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1323

Quý thay bậc Mâu-ni,
Sống trong nhà không tịch,
Biết chế ngự tự ngã,
Tại đấy vị ấy trú.
Sống từ bỏ tất cả,
Với hạnh tu tương xứng,
Nhiều loại thú bộ hành,
Nhiều sự vật khủng khiếp,
Nhiều ruồi muỗi độc xà,
Không mảy may rung động
Sợi lông bậc Mâu-ni
Sống trong nhà không tịch.
Dầu trời nứt, đất động,
Dầu muôn loài khủng bố,
Dầu bị giáo, đao, tên,
Quẳng ném vào ngực Ngài,
Chư Phật không tạo nên,
Những căn cứ sanh y.

6) Rồi Ác ma biết được: "Thế Tôn đã biết ta, Thiện Thệ đã biết ta", liền biến mất tại chỗ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                  1324

154 Sanh - Chế ngự thân khẩu ý là chỗ nương tựa trong đời này - Kinh HAI NGƯỜI 1 – Tăng I, 277

HAI NGƯỜI 1 – Tăng I, 277
Có hai vị Bà-la-môn già yếu, trưởng lão, tuổi lớn,
cuộc đời đã được trải qua, đã đến đoạn cuối cuộc đời,
đã 120 tuổi, đi đến Thế Tôn … ngồi xuống một bên,
những Bà-la-môn ấy bạch Thế Tôn:
- Thưa Tôn giả Gotama, chúng tôi là những Bà-la-
môn già yếu, trưởng lão, tuổi lớn, đời đã được trải
qua, đã đến đoạn cuối cuộc đời, đã 120 tuổi, nhưng
chúng tôi không làm điều lành, không làm điều thiện,
không làm những điều để chấm dứt các sợ hãi. Tôn
giả Gotama hãy răn dạy chúng tôi, Tôn giả Gotama
hãy giảng dạy chúng tôi. Nhờ vậy, chúng tôi sẽ được
hạnh phúc, an lạc lâu dài.
- Thật vậy, các Ông là những Bà-la-môn già yếu, …
đã 120 tuổi, nhưng các Ông không làm điều lành…
không làm những điều để chấm dứt các sợ hãi. Thật
vậy, này các Bà-la-môn, thế giới này đã bị già, bệnh,
chết dắt dẫn. Thế giới này đã bị già, bệnh, chết dắt
dẫn như vậy, thời chế ngự thân, chế ngự lời nói,
chế ngự ý trong đời này, đối với kẻ đã đi đến cõi
chết, phải là chỗ nương tựa, là hang trú ẩn, là hòn

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1325

cù lao (hay ngọn đèn), là chỗ quy y và là đích xứ
nó đến.
Đời sống bị dắt dẫn,
Mạng sống chẳng là bao,
Bị già kéo dẫn đi,
Không có nơi nương tựa.
Hãy luôn luôn quán tưởng,
Sợ hãi tử vong này,
Hãy làm các công đức,
Đưa đến chơn an lạc.
Ở đây chế ngự thân,
Chế ngự lời và ý,
Kẻ ấy dầu có chết,
Cũng được hưởng an lạc,
Vì khi còn đang sống
Đã làm các công đức.

HAI NGƯỜI 2 – Tăng I, 279
Rồi Bà-la-môn già yếu, trưởng lão, tuổi lớn … đi đến
Thế Tôn, bạch Thế Tôn:
- Thưa Tôn giả Gotama, chúng tôi là những Bà-la-
môn già yếu, trưởng lão, tuổi lớn, đời đã được trải,
đã đến đoạn cuối cuộc đời, đã 120 tuổi, nhưng chúng
tôi không làm điều lành, không làm điều thiện,
không làm những điều để chấm dứt các sợ hãi. Tôn
giả Gotama hãy răn dạy chúng tôi, Tôn giả Gotama

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1326

hãy giảng dạy chúng tôi. Nhờ vậy, chúng tôi sẽ được
hạnh phúc, an lạc lâu dài.
- Thật vậy, các Ông là những Bà-la-môn già yếu, …
đã 120 tuổi, nhưng các Ông không làm điều lành…
là chỗ quy y và là đích xứ nó đến.
Trong ngôi nhà bị cháy,
Đồ đạc được đem ra,
Đồ ấy lợi cho nó,
Không phải đồ bị cháy,

Cũng vậy đời bị cháy,
Do già chết thiêu đốt,
Nhờ bố thí tự cứu
Khéo cứu đồ bố thí.

Ở đây, chế ngự thân,
Chế ngự lời và ý,
Kẻ ấy dầu có chết,
Cũng được hưởng an lạc,
Vì khi còn đang sống,
Đã làm các công đức.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   1327

155 Sanh - Con đường giải thoát sanh - Kinh Giải Thoát – Tương I, 10

Giải Thoát – Tương I, 10

... Ở Sàvatthi. Rồi một vị Thiên, khi đêm đã gần tàn,
với nhan sắc thù thắng chói sáng toàn vùng Jetavana,
đi đến Thế Tôn. Sau khi đến, vị ấy đảnh lễ Thế Tôn
rồi đứng một bên. Đứng một bên, vị Thiên ấy bạch
Thế Tôn:

- Thưa Tôn giả, Ngài có biết giải thoát, thoát ly, viễn ly cho các chúng sanh không?

-- Này Hiền giả, Ta có biết giải thoát, thoát ly, viễn ly cho các chúng sanh.

-- Thưa Tôn giả, như thế nào Ngài biết giải thoát, thoát ly, viễn ly cho các chúng sanh?

Hỷ, tái sanh đoạn tận,
Tưởng, thức được trừ diệt,
Các thọ diệt, tịch tịnh,
Như vậy này Hiền giả,
Ta biết sự giải thoát,
Thoát ly và viễn ly,
Cho các loại chúng sanh.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       1328

MƯỜI HAI DUYÊN   1329

156 Sanh - Con đường giải thoát sanh - Kinh Sợi Dây Tái Sanh – Tương III, 333

Sợi Dây Tái Sanh – Tương III, 333

1-2) Nhân duyên ở Sàvatthi...

3) Ngồi xuống một bên, Tôn giả Ràdha bạch Thế Tôn:

-- "Đoạn diệt sợi dây tái sanh. Đoạn diệt sợi dây tái
sanh", bạch Thế Tôn, được nói đến như vậy. Thế nào
là sợi dây tái sanh, bạch Thế Tôn? Thế nào là sự
đoạn diệt sợi dây tái sanh?

4) -- Này Ràdha, phàm dục gì, tham gì, hỷ gì, khát
ái gì, phàm những chấp thủ phương tiện, tâm kiên
trú, thiên chấp tùy miên gì đối với sắc, như vậy gọi
là sợi dây tái sanh. Sự đoạn diệt chúng là sự đoạn
diệt sợi dây tái sanh.

5-7)... đối với thọ... với tưởng... với các hành...

8) Phàm dục gì, tham gì, hỷ gì, khát ái gì, phàm những chấp thủ phương tiện, tâm kiên trú, thiên chấp

MƯỜI HAI DUYÊN                                        1330

tùy miên gì đối với thức, đó gọi là sợi dây tái sanh. Sự đoạn diệt chúng là sự đoạn diệt sợi dây tái sanh.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1331

157 Sanh - Con đường đưa đến vượt qua 3 sợ hãi già bệnh chết - Kinh CÁC SỢ HÃI – Tăng I, 319

CÁC SỢ HÃI – Tăng I, 319

1. - Có ba sợ hãi này, này các Tỷ-kheo, làm chia rẽ
mẹ con, được người phàm phu không học nói đến.
Thế nào là ba?
Có một thời, này các Tỷ-kheo, một hỏa tai lớn khởi
lên. Khi hỏa tai lớn này khởi lên, này các Tỷ-kheo,
các làng bị thiêu, các thị trấn bị thiêu, các thành phố
bị thiêu. Khi các làng bị thiêu, các thị trấn bị thiêu,
các thành phố bị thiêu, mẹ không tìm được con, con
không tìm được mẹ. Đây là sợ hãi thứ nhất, này các
Tỷ-kheo, làm chia rẽ mẹ con, được kẻ phàm phu
không học nói đến.
2. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, một thời có mưa lớn
khởi lên. Khi mưa lớn khởi lên, này các Tỷ-kheo, lụt
lớn sanh khởi. Do có lụt lớn sanh khởi, nên các làng
bị cuốn trôi, các thị trấn bị cuốn trôi, các thành phố
bị cuốn trôi. Khi các làng bị cuốn trôi, các thị trấn bị
cuốn trôi, các thành phố bị cuốn trôi, mẹ không tìm
được con, con không tìm được mẹ. Đây là sợ hãi thứ

MƯỜI HAI DUYÊN                                        1332

hai, này các Tỷ-kheo, làm chia rẽ mẹ con, được kẻ
phàm phu không học nói đến.
3. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, một thời có sợ hãi về
giặc cướp rừng nổi lên, và dân chúng leo lên xe chạy
trốn. Khi sợ hãi giặc cướp rừng nổi lên, này các Tỷ-
kheo, khi dân chúng leo lên xe chạy trốn, mẹ không
tìm được con, con không tìm được mẹ. Đây là sợ hãi
thứ ba, này các Tỷ-kheo, làm chia rẽ mẹ con, được
kẻ phàm phu không học nói đến.
Có ba sợ hãi này, này các Tỷ-kheo, làm chia rẽ mẹ
con, được kẻ phàm phu không học nói đến.
4. Có ba sợ hãi này, này các Tỷ-kheo, có khi chia rẽ
mẹ con, có khi không chia rẽ mẹ con, được kẻ phàm
phu không học nói đến.
Thế nào là ba?
- Có một thời, này các Tỷ-kheo, một hỏa tai lớn
khởi lên. Khi hỏa tai lớn này khởi lên … (xem
62-1) … khi các làng bị thiêu, các thị trấn bị
thiêu, các thành phố bị thiêu, trong khi ấy, có
thời có trường hợp mẹ có thể tìm được con, con
có thể tìm được mẹ. Này các Tỷ-kheo, đây là
sợ hãi thứ nhất, có khi làm chia rẽ mẹ con, có
khi không làm chia rẽ mẹ con, được kẻ phàm
phu không học nói đến.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1333

- Lại nữa, này các Tỷ-kheo, một thời có mưa lớn
khởi lên..... Do có thủy tai lớn sanh khởi nên
các làng bị cuốn trôi, các thị trấn bị cuốn trôi,
các thành phố bị cuốn trôi....... Khi các thành
phố bị cuốn trôi, trong khi ấy, có thời có trường
hợp mẹ có thể tìm được con, con có thể tìm
được mẹ. Này các Tỷ-kheo, đây là sợ hãi thứ
hai, có khi làm chia rẽ mẹ con, có khi không
làm chia rẽ mẹ con, được kẻ phàm phu không
học nói đến.
- Lại nữa, này các Tỷ-kheo, một thời có sợ hãi
về giặc cướp rừng nổi lên. Và dân chúng leo
lên xe chạy trốn. Khi sợ hãi về giặc cướp rừng
nổi nên, này các Tỷ-kheo, khi dân chúng leo
lên xe chạy trốn, trong khi ấy, có thời có trường
hợp mẹ có thể tìm được con, con có thể tìm
được mẹ. Này các Tỷ-kheo, đây là sợ hãi thứ
ba, có khi làm chia rẽ mẹ con, có khi không làm
chia rẽ mẹ con, được kẻ phàm phu không học
nói đến.
Có ba sợ hãi này, này các Tỷ-kheo, có khi làm chia
rẽ mẹ con, có khi không làm chia re mẹ con, được kẻ
phàm phu không học nói đến.
5. Có ba sợ hãi này, này các Tỷ-kheo, làm chia rẽ mẹ
con.
Thế nào là ba?

MƯỜI HAI DUYÊN                                       1334

- Sợ hãi về già,
- Sợ hãi về bệnh,
- Sợ hãi về chết.
Này các Tỷ-kheo, mẹ không muốn con mình bị già:
"Ta nay bị già, mong rằng con ta không bị già!". Hay
người con không muốn mẹ mình bị già: "Ta nay bị
già, mong rằng mẹ ta không bị già!".
Này các Tỷ-kheo, mẹ không muốn con mình bị bệnh:
"Ta nay bị bệnh, mong rằng con ta không bị bệnh!".
Hay người con không muốn mẹ mình bị bệnh: "Ta
nay bị bệnh, mong rằng mẹ ta không bị bệnh!".
Này các Tỷ-kheo, mẹ không muốn con mình bị chết:
"Ta nay bị chết, mong rằng con ta không bị chết!".
Hay người con không muốn mẹ mình bị chết: "Ta
nay bị chết, mong rằng mẹ ta không bị chết!". Đây là
ba sợ hãi, này các Tỷ-kheo, làm chia rẽ mẹ con.
6. Có con đường, này các Tỷ-kheo, có đạo lộ đưa
đến từ bỏ, vượt qua ba sợ hãi, không làm chia rẽ
mẹ con này, và ba sợ hãi làm chia rẽ mẹ con này.
Và này các Tỷ-kheo, thế nào là con đường, thế nào
là đạo lộ đưa đến từ bỏ, vượt qua ba sợ hãi không
làm chia rẽ mẹ con này, và ba sợ hãi có làm chia rẽ
mẹ con này?
 Đây là con đường Thánh Tám ngành, tức là
chánh tri kiến, chánh tư duy, chánh ngữ, chánh

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1335

nghiệp, chánh mạng, chánh tinh tấn, chánh niệm,
chánh định. Đây là con đường, đây là đạo lộ đưa
đến từ bỏ, vượt qua ba sợ hãi không làm chia rẽ
mẹ con này, và ba sợ hãi có làm chia rẽ mẹ con
này.

MƯỜI HAI DUYÊN                                 1336

158 Sanh - Các thầy bực phiền chán ngấy - Kinh THIÊN GIỚI – Tăng I, 204

THIÊN GIỚI – Tăng I, 204

- Nếu các du sĩ ngoại đạo hỏi các thầy như sau:
"Chư Hiền, có phải Sa-môn Gotama sống Phạm
hạnh để được sanh lên cõi Trời? " Này các Tỷ-
kheo, được hỏi vậy, các Thầy có bực phiền, tủi
nhục, chán ngấy hay không?
- Thưa có, bạch Thế Tôn.
- Như vậy, này các Tỷ-kheo, các Thầy bực phiền,
tủi nhục, chán ngấy đối với thiên thọ mạng; các
Thầy bực phiền, tủi nhục, chán ngấy đối với thiên
sắc, thiên lạc, thiên danh vọng, thiên thù thắng,
còn nói gì, đối với thân làm ác, các Thầy bực
phiền, tủi nhục, chán ngấy như thế nào; đối với
miệng nói ác … đối với ý nghĩ ác, các Thầy cảm
thấy bực phiền, tủi nhục, chán ngấy như thế nào.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   1337

159 Sanh - Cái gì là nhiều hơn - Kinh Núi Sineru Tu Di – Tương V, 662

Núi Sineru 1 – Tương V, 662 (Tu Di)

1) ...

2) -- Ví như, này các Tỷ-kheo, một người đặt trên núi Sineru, vua các loài núi, các viên sạn lớn bằng bảy hạt đậu.

3) Các Ông nghĩ thế nào, này các Tỷ-kheo, cái gì là nhiều hơn, các viên sạn lớn bằng bảy hạt đậu được đặt như vậy hay núi chúa Sineru?

-- Cái này là nhiều hơn, bạch Thế Tôn, tức là vua núi Sineru. Rất ít là các viên sạn lớn bằng bảy hạt đậu được đặt như vậy, chúng không có thể ước tính được, chúng không có thể so sánh được, chúng không có thể thành một phần nhỏ được, khi đem đặt các viên sạn lớn bằng bảy hạt đậu so sánh với núi chúa Sineru.

4) -- Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, với vị Thánh đệ tử thành tựu chánh kiến, với người đã chứng ngộ, cái này là nhiều hơn, tức là sự khổ đã được đoạn tận, đã được tiêu mòn này. Rất ít là khổ còn tồn tại, không có thể ước tính, không có thể so sánh, không có thể

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1338

thành một phần nhỏ, nếu so sánh với khổ trước đã
được đoạn tận, đã được tiêu mòn. Tức là trong thời
gian tối đa là bảy lần đối với người đã rõ biết: "Đây
là Khổ"... đã rõ biết: "Đây là Con Đường đưa đến
Khổ diệt".

5) Do vậy, này các Tỷ-kheo, một cố gắng cần phải
làm để rõ biết: "Đây là Khổ". Một cố gắng cần phải
làm để rõ biết: "Đây là Khổ tập". Một cố gắng cần
phải làm để rõ biết: "Đây là Khổ diệt". Một cố gắng
cần phải làm để rõ biết: "Đây là Con Đường đưa đến
Khổ diệt".

Núi Sineru 2 – Tương V, 663 (Tu Di)

1) ...

2) ... Ví như, này các Tỷ-kheo, núi chúa Sineru đi đến đoạn tận, đi đến tiêu diệt, chỉ còn lại các viên sạn, lớn bằng bảy hạt đậu.

3) Các Ông nghĩ thế nào, này các Tỷ-kheo, cái gì là
nhiều hơn, núi chúa Sineru ấy đi đến đoạn tận, đi đến
tiêu mòn hay các viên sạn lớn bằng bảy hạt đậu còn
tồn tại?

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1339

-- Cái này là nhiều hơn, bạch Thế Tôn, tức là núi chúa Sineru đi đến đoạn tận, đi đến tiêu mòn. Và ít hơn là các viên sạn lớn bằng bảy hạt đậu được còn lại, không thể đem ước tính, không thể đem so sánh và không thể bằng một phần nhỏ, nếu so sánh các viên sạn lớn, bằng bảy hạt đậu còn lại với núi chúa Sineru đã đi đến đoạn tận, đã đi đến tiêu mòn.

4) -- Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, với vị Thánh đệ tử
thành tựu chánh kiến, với người đã chứng ngộ, cái
này là nhiều hơn, tức là sự khổ đã được đoạn tận,
được tiêu mòn này; và rất ít là khổ còn tồn tại, không
có thể ước tính, không có thể so sánh, không có thể
thành một phần nhỏ, nếu so sánh với khổ trước đã
được đoạn tận, đã được tiêu mòn, tức là trong thời
gian tối đa là bảy lần đối với người đã rõ biết: "Đây
là Khổ"... đã rõ biết: "Đây là Con Đường đưa đến
Khổ diệt".

5) Do vậy, này các Tỷ-kheo, một cố gắng cần phải
làm để rõ biết: "Đây là Khổ". Một cố gắng cần phải
làm để rõ biết: "Đây là Khổ tập". Một cố gắng cần
phải làm để rõ biết: "Đây là Khổ diệt". Một cố gắng
cần phải làm để rõ biết: "Đây là Con Đường đưa đến
Khổ diệt".

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1340

MƯỜI HAI DUYÊN   1341

160 Sanh - Cái gì sanh làm người - Kinh Sanh Nhân – Tương I, 85

Sanh Nhân 1 – Tương I, 85
(Vị Thiên):
-- Cái gì sanh thành người?
Cái gì luôn dong ruỗi?
Cái gì chịu luân hồi?
Cái gì người sợ hãi?

(Thế Tôn):
-- Ái dục sanh thành người,
Chính tâm luôn dong ruỗi,
Chúng sanh chịu luân hồi,
Đau khổ, người sợ hãi.

MƯỜI HAI DUYÊN                       1342

161 Sanh - Còn nhanh nhẹn hơn là sự biến diệt của các thọ hành - Kinh Người Bắn Cung – Tương II, 464

Người Bắn Cung – Tương II, 464

1) Trú ở Sàvatthi.

2) Ví như, này các Tỷ-kheo, bốn người bắn cung dõng mãnh, lão luyện, thuần tay, thiện xảo về cung thuật, đứng tại bốn phương.

3) Rồi một người đến và nói rằng: "Ta sẽ nắm bắt và
đem lại những mũi tên được bắn đi bốn phương,
trước khi chúng rơi xuống đất, do bốn người bắn
cung này bắn đi, những người dõng mãnh, lão luyện,
thuần tay, thiện xảo về cung thuật ".

4) Này các Tỷ-kheo, các Ông nghĩ thế nào? Như vậy có vừa đủ chăng để gọi người nhanh nhẹn ấy đầy đủ với sự nhanh nhẹn tối thượng?

5) -Bạch Thế Tôn, nếu chỉ từ một người bắn cung dõng mãnh, lão luyện, thuần tay, thiện xảo về cung thuật, có thể nắm bắt và đem lại một mũi tên được bắn đi, như vậy là vừa đủ để gọi người nhanh nhẹn ấy, đầy đủ với sự nhanh nhẹn tối thượng. Còn nói gì

MƯỜI HAI DUYÊN                                   1343

từ bốn người bắn tên, dõng mãnh, lão luyện, thuần tay, thiện xảo về cung thuật!

6) – Này các Tỷ-kheo,

- Và như vậy là sự nhanh nhẹn của người ấy.
- Và như vậy là sự nhanh nhẹn của mặt trăng,
mặt trời, còn nhanh hơn sự nhanh nhẹn trước.
- Và như vậy là sự nhanh nhẹn của các chư Thiên
chạy trước mặt trăng, mặt trời.
- Còn nhanh nhẹn hơn là sự biến diệt của thọ
hành (thọ mạng của các sự vật).

7) Do vậy, này các Tỷ-kheo, các Ông cần phải học tập như sau: "Chúng tôi sẽ sống không phóng dật".

Như vậy, này các Tỷ-kheo, các Ông cần phải học tập.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   1344

162 Sanh - Có nghiệp không - Kinh MỀN BẰNG TÓC – Tăng I, 524

MỀN BẰNG TÓC – Tăng I, 524

1. - Ví như, này các Tỷ-kheo, trong tất cả loại vải
được dệt, mền được dệt bằng tóc được xem là hạ liệt
nhất. Mền được dệt bằng tóc, này các Tỷ-kheo, khi
trời lạnh thì lạnh, khi trời nóng thì nóng, xấu xí, có
mùi hôi, xúc chạm khó chịu. Cũng vậy, này các Tỷ-
kheo, trong các chủ thuyết của các Sa-môn ngoại
đạo tuyên bố, chủ thuyết của Makkhali được xem là
hèn hạ nhất. Này các Tỷ-kheo, Makkhali, kẻ ngu si
có thuyết như sau, có kiến như sau: "Không có
nghiệp, không có kết quả của nghiệp, không có tinh
tấn".
2. Này các Tỷ-kheo, những ai là các vị A-la-hán
trong thời quá khứ, các vị Chánh Đẳng Giác, các
bậc Thế Tôn, các vị ấy đều chủ trương có nghiệp,
đều chủ trương có nghiệp quả, đều chủ trương có
tinh tấn. Nhưng này các Tỷ-kheo, chỉ có Makkhali,
kẻ ngu si nói phản lại tất cả: "Không có nghiệp,
không có nghiệp quả, không có tinh tấn".
3. Này các Tỷ-kheo, những ai là các vị A-la-hán
trong thời vị lai, các vị Chánh Đẳng Giác, các bậc

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1345

Thế Tôn, các vị ấy đều chủ trương có nghiệp, đều
chủ trương có nghiệp quả, đều chủ trương có tinh
tấn. Nhưng này các Tỷ-kheo, chỉ có Makkhali, kẻ
ngu si nói phản lại tất cả: "Không có nghiệp, không
nghiệp quả, không có tinh tấn".
4. Còn Ta, này các Tỷ-kheo, nay là bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác cũng chủ trương có nghiệp, chủ
trương có nghiệp quả, chủ trương có tinh tấn.
Nhưng này các Tỷ-kheo, chỉ có Makkhali, kẻ ngu si
nói phản lại Ta: "Không có nghiệp, không có nghiệp
quả, không có tinh tấn".
5. Ví như, này các Tỷ-kheo, tại cửa sông, có người
đặt một cái sập bẫy cá đem đến bất hạnh, đau khổ,
tổn hại cho các loại cá. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo,
Makkhali, kẻ ngu si xuất hiện ở đời như cái bẫy sập
người, đem lại bất hạnh, đau khổ, tổn hại, nguy hại
cho nhiều loài hữu tình.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   1346

163 Sanh - Có phải đều do nghiệp quá khứ - Kinh SỞ Y XỨ – Tăng I, 310

SỞ Y XỨ – Tăng I, 310

1. Này các Tỷ-kheo, có ba y xứ này của ngoại đạo,
dầu có bị các bậc Hiền giả cật vấn, nạn vấn lý do,
thảo luận, vẫn kiên trì trong quan điểm truyền thống
về vô vi (không hành động).
Thế nào là ba?
- Này các Tỷ-kheo, có một số Sa-môn, Bà-la-môn
thuyết như sau, chấp kiến như sau: "Phàm có cảm
giác gì, con người này lãnh thọ lạc, khổ hay không
khổ, không lạc, tất cả đều do nhân nghiệp quá
khứ".
- Này các Tỷ-kheo, có một số Sa-môn, Bà-la-môn,
thuyết pháp như sau, chấp kiến như sau: "Phàm
có cảm giác gì, con người này lãnh thọ lạc, khổ
hay không khổ, không lạc, tất cả đều do nhân một
tạo hóa tạo ra".
- Này các Tỷ-kheo, có một số Sa-môn, Bà-la-môn,
thuyết pháp như sau, chấp kiến như sau: "Phàm
có cảm giác gì, con người này lãnh thọ lạc, khổ
hay không khổ, không lạc, tất cả đều do không
nhân, không duyên".

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1347

2. Ở đây, này các Tỷ-kheo, đối với các vị Sa-môn,
Bà-la-môn, thuyết như sau, chấp kiến như sau:
“Phàm có cảm giác gì, con người này lãnh thọ lạc,
khổ hay không khổ, không lạc, tất cả đều do nhân
nghiệp quá khứ". Đối với các vị ấy, Ta đến và nói:
"Chư Tôn giả, có thật chăng, Chư Tôn giả có thuyết
như sau, chấp kiến như sau: "Phàm có cảm giác gì,
con người này lãnh thọ lạc, khổ hay không khổ,
không lạc, tất cả đều do nhân nghiệp quá khứ? "”.
Được Ta hỏi Như vậy, họ trả lời: "Thưa phải, có như
vậy".
Ta nói với họ như sau: "Như vậy, thời theo các Tôn
giả, do nhân nghiệp quá khứ, sẽ trở thành người sát
sanh; do nhân nghiệp quá khứ, sẽ trở thành người
lấy của không cho; do nhân nghiệp quá khứ, sẽ trở
thành người không Phạm hạnh; do nhân nghiệp quá
khứ, sẽ trở thành người nói láo; do nhân nghiệp quá
khứ, sẽ trở thành người nói hai lưỡi; do nhân nghiệp
quá khứ, sẽ trở thành người ác khẩu; do nhân nghiệp
quá khứ, sẽ trở thành người nói lời phù phiếm; do
nhân nghiệp quá khứ, sẽ trở thành người tham lam;
do nhân nghiệp quá khứ, sẽ trở thành người tâm sân;
do nhân nghiệp quá khứ, sẽ trở thành người theo tà
kiến".
Nhưng này các Tỷ-kheo, với những ai trở lại dựa vào
nghiệp quá khứ là lý do kiên thực, với những người

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1348

ấy sẽ không có ước muốn, không có tinh tấn, không
có "Đây là việc phải làm", hay "Đây là việc không
nên làm". Như vậy, sự cần thiết cần phải làm hay
không cần phải làm không được tìm thấy là chân
thực, là đáng tin cậy, thời danh từ Sa-môn không thể
áp dụng đúng pháp cho các Ông được, vì các Ông
sống thất niệm và với các căn không hộ trì.
Như vậy, này các Tỷ-kheo, đây là sự chỉ trích đúng
pháp thứ nhất của Ta đối với các vị Sa-môn, Bà-la-
môn có thuyết như vậy, có chấp kiến như vậy.
3. Ở đây, này các Tỷ-kheo, đối với các vị Sa-môn,
Bà-la-môn, thuyết như sau, chấp kiến như sau:
"Phàm có cảm giác gì, con người này lãnh thọ lạc,
khổ hay không khổ, không lạc, tất cả đều do nhân
một tạo hóa tạo ra". Ta đến họ và nói: "Chư Tôn giả,
có thật chăng, Chư Tôn giả có thuyết như sau, có
chấp kiến như sau: “Phàm có cảm giác gì, con người
này lãnh thọ lạc, khổ hay không khổ, không lạc, tất
cả đều do nhân một tạo hóa tạo ra? ” ".
Được Ta hỏi vậy, họ trả lời: "Thưa phải, có như vậy".
Ta nói với họ như sau: "Như vậy, thời theo các Tôn
giả, do nhân một vị tạo hóa tạo ra, sẽ trở thành
người sát sanh … Do nhân một vị tạo hóa tạo ra, sẽ
trở thành người theo tà kiến".
Nhưng này các Tỷ-kheo, với những ai trở lại dựa vào
vị tạo hóa tạo ra là lý do kiên thực, với những người

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1349

ấy sẽ không có ước muốn, không có tinh tấn, không
có "Đây là việc phải làm", hay "Đây là việc không
nên làm". Như vậy, sự cần thiết cần phải làm hay
không cần phải làm, không được tìm thấy là chân
thực, là đáng tin cậy, thời danh từ Sa-môn không thể
áp dụng đúng pháp cho các Ông được, vì các Ông
sống thất niệm và với các căn không hộ trì.
Như vậy, này các Tỷ-kheo, đây là sự chỉ trích đúng
pháp thứ hai của Ta đối với các vị Sa-môn, Bà-la-
môn có thuyết như vậy, có chấp kiến như vậy.
4. Ở đây, này các Tỷ-kheo, đối với các vị Sa-môn,
Bà-la-môn, thuyết như sau, chấp kiến như sau:
"Phàm có cảm giác gì, con người này lãnh thọ lạc,
khổ hay không khổ, không lạc, tất cả đều do không
nhân không duyên". Ta đến họ và nói: "Chư Tôn giả,
có thật chăng, Chư Tôn giả có thuyết như sau, có
chấp kiến như sau: “ Phàm có cảm giác gì, con người
này lãnh thọ lạc, khổ hay không khổ, không lạc, tất
cả đều do không nhân, không duyên? ” ".
Được Ta hỏi như vậy, họ trả lời: "Thưa phải, có như
vậy".
Ta nói với họ như sau: "Như vậy, thời theo các Tôn
giả, do không nhân không duyên, sẽ trở thành
người sát sanh … Do không nhân không duyên, sẽ
trở thành người theo tà kiến".

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1350

Nhưng này các Tỷ-kheo, với những ai trở lại dựa vào
không nhân, không duyên là lý do kiên thực, với
những người ấy, sẽ không có ước muốn, không có
tinh tấn, không có "Đây là việc phải làm", hay "Đây
là việc không phải làm". Như vậy, sự cần thiết cần
phải làm hay không cần phải làm, không được tìm
thấy là chân thực, là đáng tin cậy, thời danh từ Sa-
môn không thể áp dụng đúng pháp cho các Ông
được, vì các Ông sống thất niệm và với các căn
không hộ trì.
Như vậy, này các Tỷ-kheo, đây là sự chỉ trích đúng
pháp thứ ba của Ta đối với các vị Sa-môn, Bà-la-
môn có thuyết như vậy, có chấp kiến như vậy.
Này các Tỷ-kheo, đây là ba y xứ của ngoại đạo, dù
có được các bậc Tôn giả cật vấn, nạn vấn lý do thảo
luận, vẫn kiên trì trong quan điểm truyền thống về
vô vi (không hành động).
5. Và này các Tỷ-kheo, đây là pháp Ta thuyết
giảng, không bị chỉ trích, không bị uế nhiễm,
không có tội lỗi, không bị các Sa-môn, các Bà-la-
môn có trí quở trách.
Và này các Tỷ-kheo, thế nào là pháp Ta thuyết giảng,
không bị chỉ trích, không bị uế nhiễm, không có tội
lỗi, không bị các Sa-môn, các Bà-la-môn có trí quở
trách?

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1351

- Sáu giới này, là pháp Ta thuyết giảng, không
bị... quở trách.
- Sáu xúc xứ này, là pháp Ta thuyết giảng,
không bị... quở trách.
- Mười tám ý cận hành này, là pháp Ta thuyết
giảng, không bị quở trách
- Bốn Thánh đế này, là pháp Ta thuyết giảng,
không bị... quở trách.
6. Sáu giới này, này các Tỷ-kheo, là pháp Ta thuyết
giảng… không bị các Sa-môn, các Bà-la-môn có trí
quở trách, được nói đến như vậy. Do duyên gì được
nói đến?
- Này các Tỷ-kheo, có sáu giới này: địa giới,
thủy giới, phong giới, hỏa giới, không giới,
thức giới.
- Sáu giới này, này các Tỷ-kheo, là pháp được
Ta thuyết giảng, không bị chỉ trích, không bị uế
nhiễm, không có tội lỗi, không bị các Sa-môn,
các Bà-la-môn có trí quở trách. Điều đã được
nói đến, chính do duyên này đã được nói đến.
7. Có sáu xúc xứ này, này các Tỷ-kheo, là pháp ta
thuyết giảng … không bị các Sa-môn, các Bà-la-môn
có trí quở trách. Điều đã được nói đến, chính do
duyên nào đã được nói đến?

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1352

- Này các Tỷ-kheo, có sáu xúc xứ này: nhãn xúc
xứ, nhĩ xúc xứ, tỷ xúc xứ, thiệt xúc xứ, thân xúc
xứ, ý xúc xứ.
- Có sáu xúc xứ này, này các Tỷ-kheo, được Ta
thuyết giảng..... không bị các Sa-môn, các Bà-
la-môn có trí quở trách. Điều đã được nói đến,
chính do duyên này đã được nói đến.
8. Có mười tám ý cận hành này, này các Tỷ-kheo,
là pháp được Ta thuyết giảng... không bị các Sa-
môn, các Bà-la-môn có trí quở trách. Điều đã được
nói đến, chính do duyên nào đã được nói đến?
- Khi con mắt thấy sắc, tư tưởng hướng về và
đến gần sắc, làm y xứ cho hỷ, hướng về và đến
gần sắc, làm y xứ cho ưu, hướng về và đến gần
sắc, làm y xứ cho xả.
- Khi tai nghe tiếng, tư tưởng hướng về và đến
gần tiếng, làm y xứ cho hỷ, hướng về và đến
gần tiếng, làm y xứ cho ưu, hướng về và đến
gần tiếng, làm y xứ cho xả. Khi mũi ngửi
hương … khi lưỡi nếm vị … khi thân cảm xúc
… khi ý nhận thức pháp, tư tưởng hướng về và
đến gần pháp, làm y xứ cho hỷ, hướng về và
đến gần pháp, làm y xứ cho ưu, hướng về và
đến gần pháp, làm y xứ cho xả.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1353

- Có mười tám ý cận hành này, này các Tỷ-kheo,
được Ta thuyết giảng … không bị các Sa-môn,
các Bà-la-môn có trí quở trách. Điều đã được
nói đến, chính do duyên này đã được nói đến.
9. Bốn Thánh đế này, này các Tỷ-kheo, là pháp được
Ta thuyết giảng … không bị các Sa-môn, các Bà-la-
môn có trí quở trách. Điều đã được nói đến, chính
do duyên nào đã được nói đến?
 Do chấp thủ Sáu giới, nên có Nhập thai.
 Do có nhập thai, nên có Danh sắc.
 Do duyên danh sắc, nên có Sáu xứ.
 Do duyên sáu xứ, nên có xúc.
 Do duyên xúc, nên có thọ.
 Với người có cảm thọ, này các Tỷ-kheo, Ta nêu
rõ: "Đây là Khổ", Ta nêu rõ: "Đây là Khổ tập",
Ta nêu rõ: "Đây là Khổ diệt", Ta nêu rõ: "Đây
là con Đường đưa đến Khổ diệt".
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Khổ Thánh đế?
- Sanh là khổ, già là khổ, bệnh là khổ, chết là
khổ, sầu, bi, khổ, ưu não là khổ. Điều mong cầu
không được là khổ. Tóm lại, năm thủ uẩn là
khổ. Này các Tỷ-kheo, đây là Khổ Thánh đế.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Thánh đế về Khổ
tập?

MƯỜI HAI DUYÊN                                   1354

- Vô minh duyên hành, hành duyên thức, thức
duyên sắc, danh sắc duyên sáu xứ, sáu xứ
duyên xúc, xúc duyên thọ, thọ duyên ái, ái
duyên thủ, thủ duyên hữu, hữu duyên sanh,
sanh duyên già, chết, sầu, bi, khổ, ưu não. Như
vầy là sự tập khởi của toàn bộ khổ uẩn này. Này
các Tỷ-kheo, đây gọi là Thánh đế về Khổ tập.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Thánh đế về Khổ
diệt?
- Do vô minh diệt không có tàn dư, nên các hành
diệt.
- Do hành diệt, nên thức diệt. Do thức diệt nên
danh sắc diệt. Do danh sắc diệt nên sáu xứ diệt.
Do sáu xứ diệt nên xúc diệt. Do xúc diệt nên
thọ diệt. Do thọ diệt nên ái diệt. Do ái diệt nên
thủ diệt. Do thủ diệt nên hữu diệt. Do hữu diệt
nên sanh diệt. Do sanh diệt nên già, chết, sầu,
bi, khổ, ưu não đều diệt. Như vầy là sự đoạn
diệt toàn bộ của khổ uẩn này. Này các Tỷ-kheo,
đây gọi là Thánh đế về Khổ diệt.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Thánh đế về con
Đường đưa đến Khổ diệt?
- Đây là Thánh đạo Tám ngành, tức là chánh tri
kiến, chánh tư duy, chánh ngữ, chánh nghiệp,
chánh mạng, chánh tinh tấn, chánh niệm, chánh

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1355

định. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là Thánh đế về
con Đường đưa đến Khổ diệt.
Bốn Thánh đế này, này các Tỷ-kheo, do Ta thuyết
giảng, không bị chỉ trích, không có uế nhiễm, không
có tội lỗi, không bị các Sa-môn, các Bà-la-môn có trí
quở trách. Điều đã được nói đến, chính do duyên này
được nói đến.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1356

164 Sanh - Có đời sau - Kinh KHÔNG GÌ CHUYỂN HƯỚNG – 60 Trung II, 145

KINH KHÔNG GÌ CHUYỂN HƯỚNG (Apannaka suttam) – Bài kinh số 60 – Trung II, 145

Như vầy tôi nghe.

Một thời, Thế Tôn du hành giữa dân chúng Kosala với Đại chúng Tỷ-kheo và đến tại Sala, một làng Bà-la-môn của dân chúng Kosala. Các Bà-la- môn gia chủ ở Sala được nghe tiếng đồn như sau: "Sa-môn Gotama, giòng họ Thích-ca, xuất gia từ gia tộc Thích-ca, đang du hành giữa dân chúng Kosala với Đại chúng Tỷ-kheo, đã đến Sala". Tiếng đồn tốt đẹp sau đây được truyền đi về Sa-môn Gotama: "Đây là Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn. Với thắng trí, Ngài tự thân chứng ngộ thế giới này cùng với Thiên giới, Ma giới, Phạm thiên giới, cùng với chúng Sa-môn, Bà-la-môn, các loài Trời, loài Người. Khi đã chứng ngộ. Ngài còn tuyên thuyết điều Ngài đã chứng ngộ. Ngài thuyết pháp, sơ thiện,

MƯỜI HAI DUYÊN                                   1357

trung thiện, hậu thiện, văn nghĩa đầy đủ. Ngài truyền
dạy Phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ trong sạch. Tốt
đẹp thay, sự chiêm ngưỡng một vị A-la-hán như vậy".
Rồi các Bà-la-môn gia chủ ở Sala đi đến chỗ Thế
Tôn, sau khi đến, một số người đảnh lễ Thế Tôn rồi
ngồi xuống một bên; có người nói lời chào đón hỏi
thăm với Thế Tôn, sau khi nói lên những lời chào
đón hỏi thăm thân hữu rồi ngồi xuống một bên; có
người chắp tay vái chào Thế Tôn rồi ngồi xuống một
bên; có người xưng tên và dòng họ rồi ngồi xuống
một bên; có người yên lặng ngồi xuống một bên. Thế
Tôn nói với các Bà-la-môn gia chủ ở tại Sala đang
ngồi xuống một bên:

– Này các Gia chủ, các Ông có vị Đạo sư khả ý nào mà các Ông có lý do đặt được lòng tin không?

– Bạch Thế Tôn, chúng con không có vị Đạo sư khả ý nào để chúng con có lý do đặt được lòng tin.

 Này các Gia chủ, nếu các Ông không có một vị
Đạo sư khả ý nào, thời hãy lấy pháp không gì
chuyển hướng này mà thực hành. Này các Gia
chủ, pháp không gì chuyển hướng này được khéo
thọ trì, khéo thành tựu, sẽ đưa đến hạnh phúc an
lạc lâu dài cho các Ông.

Và này các Gia chủ, thế nào là pháp "không gì

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1358

chuyển hướng"?

 Này các Gia chủ, có một số Sa-môn, Bà-la-môn
có những lập thuyết như sau, có những quan điểm
như sau: "Không có (kết quả của) bố thí, không
có (kết quả của) lễ hy sinh, không có (kết quả của)
tế tự, không có kết quả, quả báo của các nghiệp
thiện ác, không có đời này, không có đời sau,
không có mẹ, không có cha, không có các loại hóa
sanh, trên đời không có những vị Sa-môn, Bà-la-
môn chơn chánh hành trì, chơn chánh thực hành,
và những vị này tuyên bố về đời này và về đời sau,
sau khi đã tự chứng ngộ với thắng trí".

 Nhưng này các Gia chủ, lại có một số Sa-môn, Bà-
la-môn nói đối nghịch với các vị Sa-môn, Bà-la-
môn kia, những vị này nói như sau: "Có (kết quả
của) bố thí, có (kết quả của) lễ hy sinh, có (kết
quả của) tế tự, có kết quả, quả báo của các nghiệp
thiện ác, có đời này, có đời sau, có mẹ, có cha, có
các loại hóa sanh, trên đời có những vị Sa-môn,
Bà-la-môn chơn chánh hành trì, chơn chánh thực
hành, và những vị này tuyên bố về đời này và về
đời sau, sau khi đã chứng ngộ với thắng trí".

Này các Gia chủ, các Ông nghĩ thế nào, có phải những vị Sa-môn, Bà-la-môn ấy nói những lời đối

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1359

nghịch với nhau?

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

– Ở đây, này các Gia chủ, những Sa-môn, Bà- la-môn nào có lập thuyết như sau, có quan điểm như sau: "Không có (kết quả của) bố thí, không có (kết quả của) lễ hy sinh, không có (kết quả của) tế tự, không có kết quả, quả báo của các nghiệp thiện ác, không có đời này, không có đời sau, không có mẹ, không có cha, không có các loại hóa sanh, trên đời không có những vị Sa-môn, Bà-la-môn chơn chánh hành trì, chơn chánh thành tựu, và những vị này tuyên bố về đời này và về đời sau, sau khi đã chứng ngộ với thắng trí". => Đối với những vị này sự kiện này sẽ chờ đợi xảy ra: Sau khi từ bỏ ba thiện pháp này, thân thiện hành, khẩu thiện hành, ý thiện hành, và sau khi chấp nhận ba ác pháp này, thân ác hành, khẩu ác hành, ý ác hành, các vị này thực hành theo. Vì sao vậy? Vì những vị Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy không thấy sự nguy hiểm, sự hạ liệt, sự cấu uế của các bất thiện pháp, sự thoát ly, sự lợi ích và sự thanh tịnh của các thiện pháp.

 Vì rằng có đời sau, nếu có quan điểm nào nói rằng không có đời sau, thời đó là một tà kiến.  Vì rằng có đời sau, nếu có ai suy tư rằng không

MƯỜI HAI DUYÊN                                       1360

có đời sau, thời đó là tà tư duy.
 Vì rằng có đời sau, nếu có ai nói rằng không có
đời sau, thời đó là tà ngữ.
 Vì rằng có đời sau, nếu có ai nói rằng không có
đời sau, thời tự mâu thuẫn đối nghịch với các
vị A-la-hán đã biết được có đời sau.
 Vì rằng có đời sau, nếu có ai thuyết phục người
khác là không có đời sau, thời sự thuyết phục
ấy chống lại diệu pháp, và vì sự thuyết phục ấy
chống lại diệu pháp, người ấy khen mình chê
người.
 Như vậy, trước khi thiện giới của người ấy bị
từ bỏ, các ác giới đã được chấp trì.
 Và tà kiến, tà tư duy, tà ngữ, sự đối nghịch với
các bậc Thánh, sự thuyết phục chống lại diệu
pháp, sự khen mình chê người, như vậy các ác
bất thiện pháp sai biệt này khởi lên do duyên tà
kiến.
 Ở đây, này các Gia chủ, vị có trí suy nghĩ như
sau:

 "Nếu không có đời sau, thời vị này sau khi thân
hoại mạng chung, tự ngã cảm thấy an toàn. Nếu
có đời sau, thời vị này sau khi thân hoại mạng
chung sẽ sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1361

ngục. Nếu muốn đời sau không có đi nữa, nếu
lời nói của các vị Sa-môn, Bà-la-môn ấy là
đúng sự thật, thời vị này, ngay trong hiện tại bị
những người có trí quở trách: "Người này theo
ác giới, có tà kiến, chủ trương hư vô luận".

 Còn nếu có đời sau, thời vị này cả hai mặt đều
gặp bất hạnh: ngay trong hiện tại, bị những
người có trí quở trách; sau khi thân hoại mạng
chung, sẽ sanh vào cõi dữ, ác thú, đoạn xứ, địa
ngục. Như vậy pháp "không gì chuyển hướng"
này bị chấp trì, bị thực hành sai lạc, bởi vị này
chỉ có chấp nhận một phía, và bỏ phía thiện
pháp.

Ở đây, này các Gia chủ, những Sa-môn, Bà-la- môn nào có lập thuyết như sau, có quan điểm như sau: "Có (kết quả của) bố thí, có (kết quả của) lễ hy sinh, có (kết quả của) tế tự, có kết quả, quả báo của các nghiệp thiện ác, có đời này, có đời sau, có mẹ, có cha, có các loại hóa sanh, trên đời có những vị Sa- môn, Bà-la-môn chơn chánh hành trì, chơn chánh thành tựu, và những vị này tuyên bố về đời này và về đời sau, sau khi đã chứng ngộ với thắng trí". => Đối với những vị này, sự kiện này sẽ chờ xẩy ra: Sau khi từ bỏ ba ác pháp này, thân ác hành, khẩu ác hành, ý ác hành, và sau khi chấp nhận ba thiện pháp này, thân

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1362

thiện hành, khẩu thiện hành, ý thiện hành, các vị này
thực hành theo. Vì sao vậy? Vì những vị Sa-môn,
Bà-la-môn này thấy sự nguy hiểm, sự hạ liệt, sự cấu
uế của các bất thiện pháp, sự thoát ly, sự lợi ích và
sự thanh tịnh của các thiện pháp.

 Vì rằng có đời sau, nếu có quan điểm nào nói
rằng có đời sau, thời đó là một chánh kiến.
 Vì rằng có đời sau, nếu có ai suy tư rằng có đời
sau, thời đó là chánh tư duy.
 Vì rằng có đời sau, nếu có ai nói rằng có đời
sau thời đó là chánh ngữ.
 Vì rằng có đời sau, nếu có ai nói rằng có đời
sau, thời không tự mâu thuẫn đối nghịch với
các vị A-la-hán đã biết được có đời sau.
 Vì rằng có đời sau, nếu có ai thuyết phục người
khác là có đời sau, thời sự thuyết phục ấy thuận
với diệu pháp, và vì sự thuyết phục ấy thuận
với diệu pháp, vị ấy không khen mình chê
người.
 Như vậy, trước khi ác giới của vị ấy được từ
bỏ, các thiện giới đã được chấp trì.
 Và chánh kiến, chánh tư duy, chánh ngữ, sự
không đối nghịch với các bậc Thánh, sự thuyết
phục thuận với diệu pháp, sự không khen mình

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1363

chê người, như vậy những thiện pháp sai biệt
này khởi lên, do duyên chánh kiến.
 Ở đây, này các Gia chủ, vị có trí suy nghĩ như
sau:

 Nếu có đời sau, thời vị này sau khi thân hoại
mạng chung sẽ được sanh lên thiện thú, Thiên
giới, cõi đời này. Nếu muốn cho đời sau không
có đi nữa, nếu lời nói của các vị Sa-môn, Bà-
la-môn ấy là đúng sự thật, thời vị này ngay
trong hiện tại được những người có trí tán thán:
"Người này theo thiện giới, có chánh kiến,
chủ trương hữu luận".
 Còn nếu có đời sau, thời vị này cả hai mặt đều
gặp sự may mắn: ngay trong hiện tại, được
những người trí tán thán; sau khi thân hoại
mạng chung, sẽ sanh lên thiện thú, Thiên giới,
cõi đời này. Như vậy, "pháp không gì chuyển
hướng" này được chấp trì, được thực hành
đúng đắn bởi vị này chấp nhận cả hai phía, bỏ
qua hai phía bất thiện pháp.
 Này các Gia chủ, có một số Sa-môn, Bà-la-môn,
có lập thuyết như sau, có quan điểm như sau: "Tự
làm hay khiến người làm, chém giết hay khiến
người chém giết, đốt nấu hay khiến người đốt nấu,
gây phiền muộn hay khiến người gây phiền muộn,

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1364

gây áo não hay khiến người gây áo não, tự mình
gây ra sợ hãi, hay khiến người gây ra sợ hãi, sát
sanh, lấy của không cho, phá cửa nhà mà vào,
cướp bóc, đánh cướp một nhà lẻ loi, chận đường
cướp giựt, tư thông vợ người, nói láo, hành động
như vậy không có tội ác gì. Nếu lấy một bánh xe
sắc bén giết hại tất cả chúng sanh trên cõi đất
thành một đống thịt, thành một chồng thịt, cũng
không vì vậy có tội ác, có gây ra sự tiếp tục của
tội ác. Nếu có người đi trên bờ phía Nam sông
Hằng giết hại, tàn sát, chém giết, khiến người
chém giết, đốt nấu, khiến người đốt nấu, cũng
không vì vậy có tội ác, có gây ra sự tiếp tục của
tội ác. Nếu có người đi trên bờ phía Bắc sông
Hằng bố thí, khiến người bố thí, tế lễ, khiến người
tế lễ, cũng không vì vậy có phước báo, có tạo
thành sự tiếp tục của phước báo".

 Này các Gia chủ, có một số Sa-môn, Bà-la-môn
nói những lời đối nghịch với các Sa-môn, Bà-la-
môn kia. Các vị này nói như sau: "Tự làm hay
khiến người làm, chém giết hay khiến người chém
giết, đốt nấu hay khiến người đốt nấu, gây phiền
muộn hay khiến người gây phiền muộn, gây ác
não hay khiến người gây ác não, tự mình gây sợ
hãi, hay khiến người gây sợ hãi, sát sanh, lấy của
không cho, phá cửa nhà mà vào, cướp bóc, đánh

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1365

cướp một nhà lẻ loi, chận đường cướp giựt, tư thông vợ người, nói láo, hành động như vậy là có tội ác. Nếu lấy một bánh xe sắc bén giết hại tất cả chúng sanh trên cõi đất thành một đống thịt, thành một chồng thịt, thì do nhân duyên này có tội ác, có gây ra sự tiếp tục của tội ác. Nếu có người đi trên bờ phía Nam sông Hằng giết hại, tàn sát, chém giết, khiến người chém giết, đốt nấu khiến người đốt nấu, thì do nhân duyên này có tội ác, có gây ra sự tiếp tục của tội ác. Nếu có người đi trên bờ phía Bắc sông Hằng, bố thí, khiến người bố thí, tế lễ, khiến người tế lễ, thì do nhân duyên này, có phước báo, có tạo thành sự tiếp tục của phước báo. Bố thí, điều phục, tự chế, nói thật, đều có phước báo, có tạo thành sự tiếp tục của phước báo".

Và này các Gia chủ, các ông nghĩ thế nào, có phải những Sa-môn, Bà-la-môn này nói lời đối nghịch với nhau?

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

– Ở đây, này các Gia chủ, có những Sa-môn, Bà- la-môn có lập thuyết như sau, có quan điểm như sau: "Tự làm hay khiến người làm,... (như trên)... không đưa đến phước báo". => Đối với những vị này, sự kiện này chờ đợi sẽ xảy ra: Sau khi từ bỏ ba thiện

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1366

pháp thân thiện hành, khẩu thiện hành, ý thiện hành,
và sau khi chấp nhận ba ác pháp này, thân ác hành,
khẩu ác hành, ý ác hành, các vị này thực hành theo.
Vì sao vậy? Những Sa-môn, Bà-la-môn này không
thấy sự nguy hiểm, sự hạ liệt, sự cấu uế của các bất
thiện pháp, sự thoát ly, sự lợi ích và sự thanh tịnh của
các thiện pháp.

 Vì rằng có tác dụng, nếu có quan điểm nào nói
rằng không có tác dụng, thời đó là một tà kiến.
 Vì rằng có tác dụng, nếu ai có suy tư rằng
không có tác dụng, thời đó là tà tư duy.
 Vì rằng có tác dụng, nếu có ai nói rằng không
có tác dụng, thời đó là tà ngữ.
 Vì rằng có tác dụng, nếu có ai nói rằng không
có tác dụng, thời tự mâu thuẫn đối nghịch với
các vị A-la-hán đã biết được có tác dụng.
 Vì rằng có tác dụng, nếu có ai thuyết phục
người khác là không có tác dụng, thời sự thuyết
phục ấy chống lại diệu pháp, và vì sự thuyết
phục ấy chống lại diệu pháp, người ấy khen
mình chê người.
 Như vậy, trước khi thiện giới của người ấy bị
từ bỏ, các ác giới đã được chấp trì.
 Và tà kiến, tà tư duy, tà ngữ, sự đối nghịch với

MƯỜI HAI DUYÊN                                        1367

các bậc Thánh, sự thuyết phục chống lại diệu
pháp, sự khen mình chê người, như vậy những
ác bất thiện pháp sai biệt này khởi lên do duyên
tà kiến.
Ở đây, này các Gia chủ, người có trí suy nghĩ
như sau: Nếu không có tác dụng, thời vị này, sau khi
thân hoại mạng chung, tự ngã cảm thấy an toàn. Nếu
có tác dụng, thời vị này sau khi thân hoại mạng
chung, sẽ sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục.
Nếu muốn không có tác dụng đi nữa, nếu lời nói của
các vị Sa-môn, Bà-la-môn ấy là đúng sự thật, thời vị
này, ngay trong hiện tại, bị những người có trí quở
trách: "Người này theo ác giới, có tà kiến, chủ trương
không tác dụng". Còn nếu có tác dụng, thời vị này cả
hai mặt đều gặp sự bất hạnh: ngay trong hiện tại, bị
những người có trí quở trách; sau khi thân hoại mạng
chung, sẽ sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục.
Như vậy pháp "không gì chuyển hướng" này bị chấp
trì, bị thực hành sai lạc, bởi vị này chỉ có chấp nhận
một phía, và bỏ qua phía thiện pháp.

Ở đây, này các Gia chủ, những Sa-môn, Bà-la- môn nào có lập thuyết như sau, có quan điểm như sau: "Tự làm hay khiến người làm... (như trên)... có đưa đến phước báo". Đối với những vị này, sự kiện này chờ đợi sẽ xảy ra: Sau khi từ bỏ ba ác pháp này, thân ác hành, khẩu ác hành, ý ác hành, và sau khi

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1368

chấp nhận ba thiện pháp này, thân thiện hành, khẩu
thiện hành, ý thiện hành, các vị này thật hành theo.
Vì sao vậy? Vì những Sa-môn, Bà-la-môn này thấy
sự nguy hiểm, sự hạ liệt, sự cấu uế của các bất thiện
pháp, sự thoát ly, sự lợi ích và sự thanh tịnh của các
thiện pháp.

 Vì rằng có tác dụng, nếu có quan điểm nào nói
rằng có tác dụng, thời đó là chánh kiến.
 Vì rằng có tác dụng, nếu có ai suy tư rằng có
tác dụng, thời đó là chánh tư duy.
 Vì rằng có tác dụng, nếu có ai nói rằng có tác
dụng, thời đó là chánh ngữ.
 Vì rằng có tác dụng, nếu có ai nói rằng có tác
dụng thời không tự mâu thuẫn đối nghịch với
các vị A-la-hán đã biết được có tác dụng.
 Vì rằng có tác dụng, nếu có ai thuyết phục
người khác là có tác dụng, thời sự thuyết phục
ấy thuận với diệu pháp, và vì sự thuyết phục ấy
thuận với diệu pháp, vị ấy không khen mình
chê người.
 Như vậy trước khi ác giới của vị ấy được từ bỏ,
các thiện giới đã được chấp trì.
 Và chánh kiến, chánh tư duy, chánh ngữ, sự
không đối nghịch với các bậc Thánh, sự thuyết

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1369

phục thuận với diệu pháp, sự không khen mình
chê người, như vậy những thiện pháp sai biệt
này khởi lên, do duyên chánh kiến.
Ở đây, này các Gia chủ, vị có trí suy nghĩ như
sau: Nếu có tác dụng, thời vị này, sau khi thân hoại
mạng chung, sẽ được sanh lên thiện thú, Thiên giới,
cõi đời này. Nếu muốn tác dụng không có đi nữa, nếu
lời nói của các Sa-môn, Bà-la-môn ấy là đúng sự
thật, thời vị này ngay trong hiện tại được những
người có trí tán thán: "Người này theo thiện giới, có
chánh kiến, chủ trương có tác dụng". Còn nếu có tác
dụng, thời vị này cả hai mặt đều gặp sự may mắn:
ngay trong hiện tại, được những người trí tán thán;
sau khi thân hoại mạng chung, sẽ sanh lên thiện thú,
Thiên giới, cõi đời này. Như vậy, pháp "không gì
chuyển hướng" này được chấp trì, được thực hành
đúng đắn, bởi vị này chấp nhận cả hai phía, và bỏ
qua phía bất thiện pháp.

 Này các Gia chủ, có một số Sa-môn, Bà-la-môn
có lập thuyết như sau, có quan điểm như sau:
"Không có nhơn, không có duyên, các loài hữu
tình bị nhiễm ô; vô nhân vô duyên, các loài hữu
tình bị nhiễm ô. Không có nhân, không có duyên,
các loài hữu tình được thanh tịnh, vô nhân vô
duyên, các loài hữu tình được thanh tịnh. Không
có lực, không có tinh tấn, không có nhân lực,

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1370

không có sự cố gắng của người. Tất cả loài chúng
sanh, tất cả loài hữu tình, tất cả sanh loại, tất cả
sanh mạng đều không tự tại, không lực, không
tinh tấn. Các chúng sanh ấy bị dắt dẫn, chi phối
bởi định mệnh, bởi sự tình cờ, bởi bản tánh của
họ. Các chúng sanh ấy hưởng thọ khổ lạc, y theo
sáu loại thác sanh của họ".

 Này các Gia chủ, lại có một số Sa-môn, Bà-la-
môn nói lời mâu thuẫn đối nghịch với những Sa-
môn, Bà-la-môn ấy. Những vị này đã nói như sau:
"Có nhân có duyên, các loài hữu tình bị nhiễm
ô; không có nhân, không có duyên các loài hữu
tình bị nhiễm ô. Có nhân, có duyên, các loài hữu
tình được thanh tịnh. Không có nhân, không có
duyên, các loài hữu tình được thanh tịnh. Có lực,
có tinh tấn, có nhân lực, có sự cố gắng của người.
Tất cả loài chúng sanh, tất cả loài hữu tình, tất cả
sanh loại, tất cả sanh mạng đều không phải không
tự tại, không có lực, không có tinh tấn. (Không
phải) các chúng sanh ấy bị dẫn dắt, chi phối bởi
định mệnh bởi sự tình cờ, bởi bản tánh của họ.
(Không phải) họ hưởng thọ khổ lạc y theo sáu loại
thác sanh của họ".

Này các Gia chủ, các Ông nghĩ thế nào? Có phải những vị Sa-môn, Bà-la-môn này nói lên những lời

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1371

mâu thuẫn, đối nghịch nhau?

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

– Ở đây này các Gia chủ, những Sa-môn, Bà-la-
môn nào có lập thuyết như sau, có quan điểm như
sau: "Không có nhân, không có duyên... (như trên)...
họ cảm thọ khổ lạc..". Đối với những vị này, sự kiện
này chờ đợi sẽ xảy ra: Sau khi từ bỏ ba thiện pháp
thân thiện hành, khẩu thiện hành, ý thiện hành, và
sau khi chấp nhận ba ác pháp này, thân ác hành, khẩu
ác hành, ý ác hành, các vị này sẽ thực hành theo. Vì
sao vậy? Những Sa-môn, Bà-la-môn này không thấy
sự nguy hiểm, sự hạ liệt, sự cấu uế của các bất thiện
pháp, sự thoát ly, sự lợi ích và sự thanh tịnh của các
thiện pháp.

 Vì rằng có nhân, nếu có quan điểm nào nói rằng
không có nhân, thời đó là một tà kiến.
 Vì rằng có nhân, nếu có ai suy tư rằng không có
nhân thời đó là tư duy.
 Vì rằng có nhân, nếu có ai nói rằng không có nhân,
thời đó là tà ngữ.
 Vì rằng có nhân, nếu có ai nói rằng không có nhân,
thời tự mâu thuẫn, đối nghịch với các vị A-la-hán
đã biết được có nhân.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1372

 Vì rằng có nhân, nếu có ai thuyết phục người khác
là không có nhân, thời sự thuyết phục ấy chống lại
diệu pháp, và vì sự thuyết phục ấy chống lại diệu
pháp, người ấy khen mình chê người.
 Như vậy, trước khi thiện giới của người ấy bị từ
bỏ, các ác giới đã được chấp trì.
 Và tà kiến, tà tư duy, tà ngữ, sự đối nghịch với các
bậc Thánh, sự thuyết phục chống lại diệu pháp, sự
khen mình chê người, như vậy những ác bất thiện
pháp sai biệt này khởi lên do duyên tà kiến.
Ở đây, này các Gia chủ, người có trí suy nghĩ
như sau: Nếu không có nhân, thời vị này, sau khi
thân hoại mạng chung, tự cảm thấy an toàn. Nếu có
nhân thời vị này, sau khi thân hoại mạng chung, sẽ
sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Nếu muốn
không có nhân đi nữa, nếu lời nói của các Sa-môn,
Bà-la-môn ấy là đúng sự thật, thời vị này ngay trong
hiện tại, bị những người có trí quở trách. "Người này
theo ác giới, có tà kiến, chủ trương không nhân". Còn
nếu có nhân, thời vị này, cả hai mặt đều gặp sự bất
hạnh: ngay trong hiện tại, bị những người có trí quở
trách; sau khi thân hoại mạng chung, sẽ sanh vào cõi
dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Như vậy, pháp "không
có chuyển hướng" này bị chấp trì, bị thực hành sai
lạc, bởi vị này chỉ có chấp nhận một phía, và bỏ qua
phía thiện pháp.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1373

Ở đây, này các Gia chủ, những Sa-môn, Bà-la-
môn nào có lập thuyết như sau, có quan điểm như
sau: "Có nhân, có duyên... (như trên)... họ cảm thọ
hưởng lạc". Đối với những vị này, sự kiện này chờ
đợi sẽ xảy ra: Sau khi từ bỏ ba ác pháp này, thân ác
hành, khẩu ác hành, ý ác hành, và sau khi chấp nhận
ba thiện pháp này, thân thiện hành, khẩu thiện hành,
ý thiện hành, các vị này thực hành theo. Vì sao vậy?
Vì những Sa-môn, Bà-la-môn này thấy sự nguy
hiểm, sự hạ liệt, sự cấu uế của các bất thiện pháp, sự
thoát ly, sự lợi ích và sự thanh tịnh của các thiện
pháp.

 Vì rằng có nhân, nếu có quan điểm nào nói
rằng có nhân, thời đó là chánh kiến.
 Vì rằng có nhân, nếu có ai suy tư rằng có nhân,
thời đó là chánh tư duy.
 Vì rằng có nhân, nếu có ai nói rằng có nhân,
thời đó là chánh ngữ.
 Vì rằng có nhân, nếu có ai nói rằng có nhân,
thời không tự mâu thuẫn, đối nghịch với các vị
A-la-hán đã biết được có nhân.
 Vì rằng có nhân, nếu có ai thuyết phục người
khác là có nhân, thời sự thuyết phục ấy thuận
với diệu pháp, và vì sự thuyết phục ấy thuận
với diệu pháp, vị ấy không khen mình chê

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1374

người.
 Như vậy, trước khi ác giới của vị ấy được từ
bỏ, các thiện giới đã được chấp trì. Và chánh
kiến, chánh tư duy, chánh ngữ, sự không đối
nghịch với các bậc Thánh, sự thuyết phục thuận
với diệu pháp, sự không khen mình chê người,
như vậy những thiện pháp sai biệt này khởi lên,
do duyên chánh kiến.
Ở đây, này các Gia chủ, vị có trí suy nghĩ như
sau: Nếu có nhân, thời vị này sau khi thân hoại mạng
chung, sẽ được sanh lên thiện thú, Thiên giới, cõi đời
này. Nếu muốn không có nhân đi nữa, nếu lời nói của
các Sa-môn; Bà-la-môn ấy là đúng sự thật, thời vị
này ngay trong hiện tại, được những người có trí tán
thán: "Người này theo thiện giới, có chánh kiến, chủ
trương có nhân". Còn nếu có nhân thời vị này cả hai
mặt đều gặp sự may mắn: ngay trong hiện tại, được
những người có trí tán thán, sau khi thân hoại mạng
chung, sẽ sanh vào thiện thú, Thiên giới, cõi đời
này". Như vậy, pháp "không gì chuyển hướng" này
được chấp trì, được thực hành đúng đắn, bởi vị này
chấp nhận cả hai phía và bỏ qua phía bất thiện pháp.

 Này các Gia chủ, có một số Sa-môn, Bà-la-môn có luận thuyết như sau, có quan điểm như sau: "Không thể có một vô sắc toàn diện".

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1375

 Lại có một số Sa-môn, Bà-la-môn nói lời mâu
thuẫn, đối nghịch với các Sa-môn, Ba la môn ấy.
Các vị này đã nói như sau: "Có thể có một vô sắc
toàn diện".

Này các Gia chủ, các Ông nghĩ thế nào? Có phải những vị Sa-môn, Bà-la-môn này nói những lời mâu thuẫn, đối nghịch nhau?

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

– Ở đây, này các Gia chủ, một người có trí suy nghĩ như sau: "Những Sa-môn, Bà-la-môn nào có lập thuyết như sau, có quan niệm như sau: "Không thể có một không sắc toàn diện", ta không có thấy như vậy. Những Sa-môn, Bà-la-môn nào có lập thuyết như sau, có quan điểm như sau: "Có thể có một không sắc toàn diện", ta không có biết như vậy. Và nếu ta không biết, không thấy mà chỉ chấp nhận một bên và tuyên bố: "Đây là sự thật, ngoài ra đều là mê lầm," thời như vậy không xứng đáng với ta. Những Sa-môn, Bà-la-môn nào có lập thuyết như sau, có quan điểm như sau: "Không thể có một không sắc toàn diện", nếu lời nói của những Sa-môn, Ba la môn ấy đúng sự thật, thời sự kiện này xảy ra: Ta chắc chắn sẽ tái sanh tại chỗ các chư Thiên có sắc do ý sở thành. Còn nếu những Sa-môn, Bà-la-môn nào có lập thuyết

MƯỜI HAI DUYÊN                                       1376

như sau, có quan điểm như sau: "Có thể có một
không sắc toàn diện", nếu lời nói của những Sa-môn,
Bà-la-môn ấy đúng sự thật, thời sự kiện này xảy ra:
Ta chắc chắn sẽ tái sanh tại chỗ các chư Thiên không
sắc, do tưởng sở thành. Do duyên với cái gì có sắc,
chấp gậy, chấp kiếm, đấu tranh, tránh tranh, luận
tranh, kháng tranh, ly gián ngữ, vọng ngữ đều được
thấy. Nhưng sẽ không có những sự việc này trong
một không sắc toàn diện". Do suy tư như vậy, vị ấy
thành tựu sự yểm ly, sự ly tham, sự diệt tận các sắc
pháp.

 Này các Gia chủ, có một số Sa-môn. Bà-la-môn
có lập thuyết như sau, có quan điểm như sau:
"Không thể có một sự hữu diệt (Bhavanirodha)
toàn diện".

 Này các Gia chủ, lại có một số Sa-môn, Bà-la-
môn nói lời mâu thuẫn đối nghịch với các Sa-môn,
Bà-la-môn. Các vị này đã nói như sau: "Có thể có
một sự hữu diệt toàn diện".

Này các Gia chủ, các Ông nghĩ thế nào? Có phải những Sa-môn, Bà-la-môn này nói những lời mâu thuẫn đối nghịch nhau?

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1377

– Ở đây, này các Gia chủ, một người có trí suy nghĩ như sau: "Những Sa-môn, Bà-la-môn nào có lập thuyết như sau, có quan điểm như sau: "Không thể có sự hữu diệt toàn diện", ta không có thấy như vậy. Những Sa-môn, Bà-la-môn nào có lập thuyết như sau, có quan điểm như sau: "Có thể có một sự hữu diệt toàn diện", ta không có biết như vậy. Và nếu ta không biết, không thấy mà chỉ chấp nhận một bên và tuyên bố: "Đây là sự thật, ngoài ra đều là mê lầm", thời như vậy không xứng đáng với ta. Những Sa- môn, Bà-la-môn nào, có lập thuyết như sau, có quan điểm như sau: "Không thể có một sự hữu diệt toàn diện", nếu lời nói của những Sa-môn, Bà-la-môn ấy đúng sự thật, thời sự kiện này xảy ra: Ta chắc chắn sẽ tái sanh chỗ các chư Thiên không sắc do tưởng sở thành. Còn nếu những Sa-môn, Bà-la-môn nào có lập thuyết như sau, có quan điểm như sau: "Có thể có một sự hữu diệt toàn diện", nếu lời nói của những Sa- môn, Bà-la-môn ấy đúng sự thật, thời sự kiện này xảy ra: Ta chắc chắn sẽ nhập Niết-bàn ngay trong hiện tại. Những Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn nào có lập thuyết như sau, có quan điểm như sau: "Không thể có một sự hữu diệt toàn diện", thời quan điểm này của các vị ấy gần với tham ái, gần với kiết sử, gần với ái lạc, gần với chấp trước, gần với chấp thủ. Còn những Sa-môn, Bà-la-môn nào có lập thuyết như sau, có quan điểm như sau: "Có thể có sự hữu

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1378

diệt toàn diện", thời quan điểm này của những vị ấy là gần với ly tham, gần với không kiết phược, gần với không ái lạc, gần với không chấp trước, gần với không chấp thủ". Do suy tư như vậy, vị ấy thành tựu sự yểm ly, sự vô tham, sự diệt tận đối với các hữu.

 Này các Gia chủ, có bốn hạng người này có mặt ở trong đời.

Thế nào là bốn?

 Ở đây, này các Gia chủ, có người tự hành khổ
mình chuyên tâm tự hành khổ mình.
 Ở đây, này các Gia chủ, có người hành khổ
người, chuyên tâm hành khổ người.
 Ở đây, này các Gia chủ, có người vừa tự hành
khổ mình, chuyên tâm tự hành khổ mình, vừa
hành khổ người, chuyên tâm hành khổ người.
 Ở đây, này các Gia chủ, có người vừa tự không
tự hành khổ mình, không chuyên tâm tự hành
khổ mình, vừa không hành khổ người, không
chuyên tâm hành khổ người. Vị này không
hành khổ mình, không hành khổ người, ngay
trong hiện tại, không có tham dục, không có
khao khát, cảm thấy mát lạnh, cảm giác lạc thọ,
tự ngã trú vào Phạm thể.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   1379

 Và này các Gia chủ, thế nào là người tự hành khổ mình, chuyên tâm hành khổ mình?

Ở đây, này các Gia chủ, có người sống lõa thể,
sống phóng túng không theo lễ nghi, liếm tay cho
sạch... (như kinh Kandarakasuttam số 51)... Như vậy
người ấy dưới nhiều hình thức, sống chuyên tâm
hành khổ thân mình. Như vậy, này các Gia chủ, được
gọi là hạng người tự hành khổ mình, chuyên tâm tự
hành khổ mình.

 Và này các Gia chủ, thế nào là hạng người hành khổ người, chuyên tâm hành khổ người?

Ở đây, này các Gia chủ, có người là người đồ tể
giết trâu bò, là người đồ tể giết heo... (như trên)... và
những người làm các nghề ác độc khác. Như vậy,
này các Gia chủ, được gọi là người hành khổ người,
chuyên tâm hành khổ người.

 Và này các Gia chủ, thế nào là người vừa tự hành khổ mình, chuyên tâm hành khổ mình, vừa hành khổ người, chuyên tâm hành khổ người?

Ở đây, này các Gia chủ, có người làm vua, thuộc giai cấp Sát-đế-lỵ, đã làm lễ quán đảnh... (như trên)... vì sợ đòn gậy, vì sợ nguy hiểm, với mặt tràn đầy nước mắt, khóc lóc làm các công việc. Như vậy, này các

MƯỜI HAI DUYÊN                                         1380

Gia chủ, được gọi là hạng người vừa tự hạnh khổ mình, chuyên tâm tự hành khổ mình, vừa hành khổ người, chuyên tâm hành khổ người.

 Và này các Gia chủ, thế nào là hạng người vừa
không tự hành khổ mình, không chuyên tâm hành
khổ mình, vừa không hành khổ người, không
chuyên tâm hành khổ người; ngay trong hiện tại
không có tham dục, không có khao khát, tịch tịnh,
cảm thấy mát lạnh, cảm giác lạc thọ, thân trú vào
Phạm thể?

Ở đây, này các Gia chủ, Như Lai xuất hiện ở đời là bậc A-la-hán, Chánh Biến Tri... (như trên)... sau khi từ bỏ năm triền cái này, các pháp làm tâm cấu uế, làm trí tuệ trở thành yếu ớt, vị ấy ly dục, ly bất thiện pháp, chứng và trú Thiền thứ nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, với tầm với tứ... Thiền thứ hai.... Thiền thứ ba... chứng và trú Thiền thứ tư, không khổ không lạc, xả niệm thanh tịnh.

Với tâm định tĩnh, thuần tịnh, không cấu nhiễm, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, định tĩnh như vậy, vị ấy dẫn tâm hướng tâm đến túc mạng minh. Vị ấy nhớ đến các đời sống quá khứ như một đời, hai đời... (như trên)... như vậy vị ấy nhớ đến nhiều đời sống quá khứ, cùng với các nét

MƯỜI HAI DUYÊN                                        1381

đại cương và các chi tiết.

Với tâm định tĩnh, thuần tịnh, không cấu nhiễm, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, định tĩnh như vậy, vị ấy dẫn tâm, hướng tâm đến trí tuệ về sanh tử của chúng sanh. Vị ấy với thiên nhãn thuần tịnh, siêu nhân, thấy sự sống và sự chết của chúng sanh. Vị ấy biết rõ rằng, chúng sanh người hạ liệt kẻ cao sang, người đẹp đẽ kẻ thô xấu, người may mắn kẻ bất hạnh đều do hạnh nghiệp của họ.

Với tâm định tĩnh, thuần tịnh, không cấu nhiễm, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc định tĩnh như vậy, vị ấy dẫn tâm hướng tâm đến lậu tận trí. Vị ấy biết như thật: Đây là khổ,... (như trên)... biết như thật: Đây là con đường đưa đến sự đoạn trừ các lậu hoặc. Nhờ hiểu biết như vậy, nhận thức như vậy, tâm của vị ấy thoát khỏi dục lậu, thoát khỏi hữu lậu, thoát khỏi vô minh lậu. Đối với tự thân giải thoát như vậy, khởi lên sự hiểu biết: "Ta đã giải thoát". Vị ấy biết: "Sanh đã diệt, Phạm hạnh đã thành, việc cần làm, đã làm sau đời hiện tại không có đời sống nào khác nữa".

Như vậy, này các Gia chủ, được gọi là hạng người không tự hành khổ mình, không chuyên tâm tự hành khổ mình, không hành khổ người, không

MƯỜI HAI DUYÊN                                          1382

chuyên tâm hành khổ người; ngay trong hiện tại, không có tham dục, không có khao khát, cảm thấy mát lạnh, cảm giác lạc thọ, tự ngã trú vào Phạm thể.

Khi được nói vậy, các Bà-la-môn, gia chủ trú ở Sala bạch Thế Tôn:

– Thật vi diệu thay, Tôn giả Gotama! Thật vi
diệu thay, Tôn giả Gotama! Thưa Tôn giả Gotama,
như người dựng đứng lại những gì bị quăng ngã
xuống, phơi bày ra những gì bị che kín, chỉ đường
cho kẻ lạc hướng, đem đèn sáng vào trong bóng tối
để những ai có mắt có thể thấy sắc. Cũng vậy, Chánh
pháp đã được Tôn giả Gotama dùng nhiều phương
tiện trình bày giải thích. Chúng con xin quy y Tôn
giả Gotama, quy y Pháp và quy y chúng Tỷ-kheo
Tăng. Mong Tôn giả Gotama chấp nhận cho chúng
con làm những người cư sĩ. Từ nay cho đến mạng
chung, chúng con xin trọn đời quy ngưỡng.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1383

165 Sanh - Cõi ác chờ đợi một tâm cấu uế - Kinh VÍ DỤ TẤM VẢI – 7 Trung I, 87

KINH VÍ DỤ TẤM VẢI (Vatthupatna sutta) – Bài kinh số 7 – Trung I, 87

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Savatthi (Xá-vệ), tại
Jetavana (Kỳ-đà Lâm), vườn ông Anathapindika
(Cấp Cô Độc). Lúc bấy giờ Thế Tôn gọi các Tỷ-
kheo: "Này các Tỷ-kheo". - "Bạch Thế Tôn", các vị
Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

– Này các Tỷ-kheo, như một tấm vải cấu uế,
nhiễm bụi, một người thợ nhuộm nhúng tấm vải ấy
vào thuốc nhuộm này hay thuốc nhuộm khác - hoặc
xanh, hoặc vàng, hoặc đỏ, hoặc tía - vải ấy sẽ được
màu nhuộm không tốt đẹp, sẽ được màu nhuộm
không sạch sẽ. Vì sao vậy? Này các Tỷ-kheo, vì tấm
vải không được trong sạch. Cũng vậy, này các Tỷ-
kheo, cõi ác chờ đợi một tâm cấu uế.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   1384

Này các Tỷ-kheo, như một tấm vải thanh tịnh,
trong sạch, một người thợ nhuộm nhúng tấm vải ấy
vào thuốc nhuộm này hay thuốc nhuộm khác - hoặc
xanh, hoặc vàng, hoặc đỏ, hoặc tía, vải ấy sẽ được
màu nhuộm tốt đẹp, sẽ được màu nhuộm sạch sẽ. Vì
sao vậy? Này các Tỷ-kheo, vì tấm vải được trong
sạch. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, cõi thiện chờ đợi
một tâm không cấu uế.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là những cấu uế của tâm?

- Tham dục, tà tham là cấu uế của tâm,
- Sân là cấu uế của tâm,
- Phẫn là cấu uế của tâm,
- Hận là cấu uế của tâm,
- Hư ngụy, não hại, tật đố, xan tham, man trá,
khi cuống, ngoan cố, cấp tháo, quá mạn, kiêu,
phóng dật là cấu uế của tâm.

Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo nào nghĩ rằng: "Tham dục, tà tham là cấu uế của tâm" và sau khi biết vậy, vị ấy đoạn trừ tham dục, tà tham cấu uế của tâm; nghĩ rằng: "Sân là cấu uế của tâm", và sau khi biết vậy, vị ấy đoạn trừ sân, cấu uế của tâm; phẫn... hận... hư ngụy... não hại, tật đố, xan tham, man trá,

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1385

khi cuống... ngoan cố... cấp tháo... mạn... quá mạn...
kiêu; nghĩ rằng: "Phóng dật là cấu uế của tâm" thì
sau khi biết vậy, vị ấy đoạn trừ phóng dật, cấu uế của
tâm.

Này các Tỷ-kheo, khi nào Tỷ-kheo biết được:
"Tham dục, tà tham là cấu uế của tâm", tham dục, tà
tham cấu uế của tâm được diệt trừ, ... sân... phẫn...
hận... hư ngụy... não hại... tật đố... xan tham... man
trá... khi cuống... ngoan cố... cấp tháo... mạn... quá
mạn... kiêu; khi nào Tỷ-kheo biết được: "Phóng dật
là cấu uế của tâm", phóng dật, cấu uế của tâm được
diệt trừ.

 Tỷ-kheo ấy thành tựu lòng tin tuyệt đối, đối với
Phật: Ngài là bậc Thế Tôn, A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian
Giải, Điều Ngự Trượng Phu, Vô Thượng Sĩ, Thiên
Nhân Sư, Phật, Thế Tôn;
 Vị ấy thành tựu lòng tin tuyệt đối đối với Pháp:
Pháp được Thế Tôn khéo thuyết giảng, thiết thực
hiện tại, không có thời gian, đến để mà thấy, có
khả năng hướng thượng, được người có trí chứng
hiểu;
 Vị ấy thành tựu lòng tin tuyệt đối, đối với chúng
Tăng: Diệu hạnh là chúng Tăng, đệ tử Thế Tôn;

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1386

Trực hạnh là chúng Tăng, đệ tử Thế Tôn; Như lý
hạnh là chúng Tăng, đệ tử Thế Tôn; Chánh hạnh
là chúng Tăng, đệ tử Thế Tôn. Tức là bốn đôi tám
vị. Chúng Tăng, đệ tử Thế Tôn, đáng được cung
kính, đáng được tôn trọng, đáng được cúng
dường, đáng được chắp tay, là phước điền vô
thượng ở đời.

Đến giai đoạn này, đối với vị ấy có sự từ bỏ, có sự diệt trừ, có sự giải thoát, có sự đoạn trừ, có sự xả ly.

 Vị ấy tự nghĩ: "Ta thành tựu lòng tin tuyệt đối, đối
với Thế Tôn", và chứng được nghĩa tín thọ, chứng
được pháp tín thọ, chứng được hân hoan liên hệ
đến pháp, từ hân hoan, hỷ sanh, từ hỷ, thân được
khinh an, thân khinh an, cảm giác được lạc thọ;
với lạc thọ, tâm được Thiền định.
 Vị ấy tự nghĩ: "Ta thành tựu lòng tin tuyệt đối đối
với Pháp", và chứng được nghĩa tín thọ, chứng
được pháp tín thọ, chứng được hân hoan liên hệ
đến pháp; từ hân hoan, hỷ sanh, từ hỷ, thân được
khinh an; thân khinh an, cảm giác được lạc thọ;
với lạc thọ, tâm được Thiền định.
 Vị ấy tự nghĩ: "Ta thành tựu lòng tin tuyệt đối đối
với Tăng", và chứng được nghĩa tín thọ, chứng

MƯỜI HAI DUYÊN                                       1387

được pháp tín thọ, chứng được hân hoan liên hệ
đến pháp; từ hân hoan hỷ sanh; từ hỷ, thân được
khinh an, thân khinh an, cảm giác được lạc thọ;
với lạc thọ, tâm được Thiền định.
 Vị ấy tự nghĩ: "Đến giai đoạn này, đối với Ta, có
sự từ bỏ, có sự diệt trừ, có sự giải thoát, có sự
đoạn trừ, có sự xả ly", và chứng được nghĩa tín
thọ, chứng được pháp tín thọ, chứng được hân
hoan liên hệ đến pháp; từ hân hoan, hỷ sanh; từ
hỷ, thân khinh an; thân khinh an, cảm giác được
lạc thọ; với lạc thọ, tâm được Thiền định.

Này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo, giới như vậy, pháp như vậy, tuệ như vậy - nếu có ăn đồ khất thực với gạo thơm, hạt đen được vất đi, với các món ăn khác cũng không vì vậy trở thành một chướng ngại cho vị ấy. Này các Tỷ-kheo, như một tấm vải cấu uế, nhiễm bụi, nếu bỏ trong nước sạch, trở thành thanh tịnh sạch sẽ, như bỏ vào lò lửa trở thành thanh tịnh sạch sẽ. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, một Tỷ-kheo, giới như vậy, pháp như vậy, tuệ như vậy, - nếu có ăn đồ khất thực với gạo thơm, hạt đen được vất đi, với các món canh, với các món ăn khác, cũng không vì vậy trở thành một chướng ngại cho vị ấy.

Vị ấy an trú, biến mãn một phương với tâm câu hữu với từ, cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1388

phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư. Như vậy,
cùng khắp thế giới, trên dưới bề ngang, hết thảy
phương xứ, cùng khắp vô biên giới, vị ấy an trú biến
mãn với tâm câu hữu với từ, quảng đại, vô biên,
không hận, không sân... biến mãn một phương với
tâm câu hữu với bi... (như trên)... với tâm câu hữu
với hỷ... (như trên)... biến mãn một phương với tâm
câu hữu với xả, cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy
phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư. Như vậy
cùng khắp thế giới, trên dưới bề ngang, hết thảy
phương xứ, cùng khắp vô biên giới, vị ấy an trú biến
mãn với tâm câu hữu với xả, quảng đại vô biên,
không hận, không sân.

Vị ấy biết: "Có cái này, có cái hạ liệt, có cái cao thượng, có sự giải thoát vượt qua các tưởng". Do vị ấy biết như vậy, thấy như vậy, tâm được giải thoát khỏi dục lậu, tâm được giải thoát khỏi hữu lậu, tâm được giải thoát khỏi vô minh lậu. Đối với tự thân đã giải thoát, trí khởi lên: "Ta đã giải thoát, sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, những việc nên làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa". Này các Tỷ- kheo, Tỷ-kheo ấy được gọi là Tỷ-kheo đã được tắm rửa với sự tắm rửa nội tâm.

Lúc bấy giờ, Bà-la-môn Sundarikabharadvaja đang ngồi không xa Thế Tôn. Rồi Bà-la-môn

MƯỜI HAI DUYÊN                                         1389

Sundarikabharadvaja bạch Thế Tôn:

– Tôn giả Gotama có đi đến sông Bahuka để tắm rửa không?

– Này Bà-la-môn, sông Bahuka là gì? Sông Bahuka có làm được lợi ích gì?

– Tôn giả Gotama, sông Bahuka được nhiều
người xem là có khả năng giải thoát. Tôn giả
Gotama, sông Bahuka được nhiều người xem là có
khả năng đem lại công đức. Và nhiều người đã gội
sạch các ác nghiệp trong sông Bahuka.

Rồi Thế Tôn nói lên những bài kệ sau đây cho Bà-la-môn Sundarikabharadvaja:

Trong sông Bàhukà
Tại Adhikakkà,
Tại cả sông Gayà
Và Sundarikà,
Tại Sarassatì
Và tại Payàna,
Tại Bàhumatì,
Kẻ ngu dầu thường tắm,
Ác nghiệp không rửa sạch.
Sông Sundarikà
Có thể làm được gì?

MƯỜI HAI DUYÊN                                 1390

Payàga làm gì?
Cả sông Bàhukà?
Không thể rửa nghiệp đen
Của kẻ ác gây tội.

Đối kẻ sống thanh tịnh,
Ngày nào cũng ngày tốt,
Với kẻ sống thanh tịnh,
Ngày nào cũng ngày lành,
Các tịnh nghiệp thanh tịnh,
Luôn thành tựu (thiện) hạnh.
Này vị Bà-la-môn,
Chỉ nên tắm ở đây,
Khiến mọi loài chúng sanh,
Được sống trong an ổn.
Nếu không nói dối trá,
Nếu không hại chúng sanh,
Không lấy của không cho,
Có lòng tín, không tham,
Đi Gayà làm gì,
Gayà một giếng nước?

Khi được nghe nói vậy,            Bà-la-môn Sundarikabharadvaja bạch Thế Tôn:

– Thật vi diệu thay, Tôn giả Gotama! Thật vi

MƯỜI HAI DUYÊN                                1391

diệu thay, Tôn giả Gotama! Tôn giả Gotama, như
người dựng đứng lại những gì bị quăng ngã xuống,
phơi bày ra những gì bị che kín, chỉ đường cho kẻ bị
lạc hướng, đem đèn sáng vào trong bóng tối, để
những ai có mắt có thể thấy sắc. Cũng vậy Chánh
pháp đã được Tôn giả Gotama dùng nhiều phương
tiện trình bày. Nay con quy y Tôn giả Gotama, quy
y Pháp và quy y Tăng. Mong con được xuất gia với
Tôn giả Gotama! Mong con được thọ đại giới!

Bà-la-môn Sundarikabharadvaja được xuất gia
với Thế Tôn, được thọ đại giới. Trong thời gian ngắn
sau khi thọ đại giới, Tôn giả Bharadvaja sống độc cư,
không phóng dật, nhiệt tâm tinh cần và không bao
lâu sau khi tự thân chứng ngộ với thượng trí, chứng
đắc và an trú ngay trong hiện tại, vô thượng cứu cánh
Phạm hạnh mà vì mục đích này các Thiện nam tử
xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Vị ấy
đã thắng tri: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành,
những việc nên làm đã làm, không còn trở lui trạng
thái này nữa". Như vậy, Tôn giả Bharadvaja trở
thành một vị A-la-hán nữa.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1392

MƯỜI HAI DUYÊN   1393

166 Sanh - Do không giác ngộ… - Kinh GIÁC NGỘ – Tăng I, 549

GIÁC NGỘ – Tăng I, 549

Như vậy, tôi nghe:

Một thời, Thế Tôn trú ở giữa dân chúng Vajji, tại làng Bhanda. Tại đấy, Thế Tôn bảo các Tỷ-kheo:

- Này các Tỷ-kheo.

- Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Các tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

2.- Này các Tỷ-kheo, do không giác ngộ, không thể
nhập bốn pháp, như vậy phải chạy dài, phải luân
chuyển trong một thời gian dài, đối với Ta và đối
với các Thầy!

3. Thế nào là bốn?

- Này các Tỷ-kheo, do không giác ngộ, không thể
nhập Thánh giới, như vậy phải chạy dài, phải
luân chuyển trong một thời gian dài, đối với Ta
và đối với các Thầy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   1394

- Này các Tỷ-kheo, do không giác ngộ, không thể
nhập Thánh định, …
- …Thánh tuệ, …
- …Thánh giải thoát, như vậy phải chạy dài,
phải luân chuyển trong một thời gian dài, đối
với Ta và đối với các Thầy.

4. Này các Tỷ-kheo, khi nào Thánh giới này được
giác ngộ, được thể nhập; Thánh tuệ được giác ngộ,
được thể nhập; Thánh định được giác ngộ, được thể
nhập; Thánh giải thoát được giác ngộ, được thể nhập;
hữu ái được chặt đứt, dây cột của hữu được đoạn tận,
nay không còn tái sanh.

Thế Tôn nói như vậy. Thiện Thệ sau khi nói như vậy, bậc Đạo sư lại nói thêm:

Giới, Thiền định, Trí tuệ
Với giải thoát vô thượng
Gotama danh xưng
Giác ngộ những pháp này
Đức Phật thắng tri chúng
Thuyết pháp cho Tỷ-kheo
Đạo sư đoạn tận khổ
Bậc Tuệ nhãn tịch tịnh.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1395

MƯỜI HAI DUYÊN   1396

167 Sanh - Do sanh già chết có mặt nên
Như Lai xuất hiện ở đời - Kinh
KHÔNG THỂ TĂNG TRƯỞNG –
Tăng IV, 430

KHÔNG THỂ TĂNG TRƯỞNG – Tăng IV,430

1. - Này các Tỷ-kheo, nếu ba pháp không có mặt ở
đời, thời Như Lai, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng
Giác không xuất hiện ở đời và Pháp, Luật được
Như Lai thuyết giảng không được nêu rõ ở đời.
Thế nào là ba?

- Sanh. - Già. - Và chết.

Này các Tỷ-kheo, nếu ba pháp này không hiện hữu
ở đời, thời Như Lai, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác
không xuất hiện ở đời, và Pháp, Luật do Như Lai
thuyết giảng không được nêu rõ ở đời. Vì rằng, này
các Tỷ-kheo, ba pháp này có mặt ở đời, do vậy
Như Lai, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác xuất
hiện ở đời, do vậy, Pháp, Luật do Như Lai thuyết
giảng được nêu rõ ở đời.

MƯỜI HAI DUYÊN                                  1397

3. Này các Tỷ-kheo, không đoạn tận ba pháp thời
không có thể đoạn tận sanh, thời không có thể đoạn
tận già, thời không có thể đoạn tận chết. Thế nào là
ba?

- Không đoạn tận tham. - Không đoạn tận sân. - Không đoạn tận si.

Do không đoạn tận ba pháp này, không có thể đoạn tận sanh, không có thể đoạn tận già, không có thể đoạn tận chết.

5. Này các Tỷ-kheo, do không đoạn tận ba pháp, thời không có thể đoạn tận tham, không có thể đoạn tận sân, không có thể đoạn tận si. Thế nào là ba?

- Không đoạn tận thân kiến. - Không đoạn tận nghi. - Không đoạn tận giới cấm thủ.

Do không đoạn tận ba pháp này, này các Tỷ-kheo, không có thể đoạn tận tham, không có thể đoạn tận sân, không có thể đoạn tận si.

7. Này các Tỷ-kheo, do không đoạn tận ba pháp, không có thể đoạn tận thân kiến, không có thể đoạn

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1398

tận nghi, không có thể đoạn tận giới cấm thủ. Thế nào là ba?

1. Không đoạn tận phi như lý tác ý. 2. Không đoạn tận tu tập tà đạo. 3. Không đoạn tận tánh thụ động.

Do không đoạn tận ba pháp này, này các Tỷ-kheo, không có thể đoạn tận thân kiến, không có thể đoạn tận nghi, không có thể đoạn tận giới cấm thủ.

9. Này các Tỷ-kheo, do không đoạn tận ba pháp,
không có thể đoạn tận phi như lý tác ý, không có thể
đoạn tận tu tập tà đạo, không có thể đoạn tận tánh thụ
động. Thế nào là ba?

1. Không đoạn tận vọng niệm. 2. Không đoạn tận không tỉnh giác. 3. Không đoạn tận tâm loạn động.

Do không đoạn tận ba pháp này, này các Tỷ-kheo,
không có thể đoạn tận phi như lý tác ý, không có thể
đoạn tận tu tập tà đạo, không có thể đoạn tận tánh thụ
động.

11. Này các Tỷ-kheo, do không đoạn tận ba pháp, không có thể đoạn tận vọng niệm, không có thể đoạn

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1399

không tỉnh giác, không có thể đoạn tận tâm loạn động. Thế nào là ba?

1. Không đoạn tận không muốn yết kiến các bậc
Thánh.
2. Không đoạn tận không muốn nghe Thánh
pháp.
3. Không đoạn tận bới lông tìm vết.

Do không đoạn tận ba pháp này, này các Tỷ-kheo,
không có thể đoạn tận vọng niệm, không có thể đoạn
tận không tỉnh giác, không có thể đoạn tận tâm loạn
động.

13. Này các Tỷ-kheo, do không đoạn tận ba pháp,
không có thể đoạn tận không muốn yết kiến các bậc
Thánh, không có thể đoạn tận không muốn nghe
Thánh pháp, không có thể đoạn tận bới lông tìm vết.
Thế nào là ba?

1. Không đoạn tận trạo cử. 2. Không đoạn tận không chế ngự. 3. Không đoạn tận ác giới.

Do không đoạn tận ba pháp này, này các Tỷ-kheo, không có thể đoạn tận không muốn yết kiến các bậc Thánh, không có thể đoạn tận không muốn nghe

MƯỜI HAI DUYÊN                                   1400

Thánh pháp, không có thể đoạn tận tâm bới lông tìm vết.

15. Này các Tỷ-kheo, do không đoạn tận tâm ba
pháp, không có thể đoạn tận trạo cử, không có thể
đoạn tận không chế ngự, không có thể đoạn tận ác
giới. Thế nào là ba?

1. Không đoạn tận không có lòng tin. 2. Không đoạn tận xan tham. 3. Không đoạn tận biếng nhác.

Do không đoạn tận ba pháp này, này các Tỷ-kheo, không có thể đoạn tận trạo cử, không có thể đoạn tận không chế ngự, không có thể đoạn tận ác giới.

17. Này các Tỷ-kheo, do không đoạn tận ba pháp,
không có thể đoạn tận không có lòng tin, không có
thể đoạn tận xan tham, không có thể đoạn tận biếng
nhác. Thế nào là ba?

1. Không đoạn tận không cung kính. 2. Không đoạn tận khó nói. 3. Không đoạn tận ác bằng hữu.

Do không đoạn tận ba pháp này, này các Tỷ-kheo không có thể đoạn tận xan tham, không có thể đoạn tận biếng nhác.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1401

19. Này các Tỷ-kheo, do không đoạn tận ba pháp,
không có thể đoạn tận không cung kính, không có
thể đoạn tận khó nói, không có thể đoạn tận ác bằng
hữu. Thế nào là ba?

1. Không đoạn tận không xấu hổ. 2. Không đoạn tận không sợ hãi. 3. Không đoạn tận phóng dật.

Do ba pháp này không đoạn tận, này các Tỷ-kheo,
không có thể đoạn tận không cung kính, không có
thể đoạn tận khó nói, không có thể đoạn tận ác bằng
hữu.

21. Này các Tỷ-kheo:

1. Người này không có xấu hổ, không có sợ hãi,
có phóng dật.
2. Người ấy do phóng dật, không có thể đoạn tận
không cung kính, không có thể đoạn tận khó
nói, không có thể đoạn tận ác bằng hữu.
3. Người ấy do ác bằng hữu, không có thể đoạn
tận không có lòng tin, không có thể đoạn tận
xan tham, không có đoạn tận biếng nhác.
4. Vị ấy do biếng nhác, không có thể đoạn tận
trạo cử, không có thể đoạn tận không chế ngự,
không có thể đoạn tận ác giới.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   1402

5.  Vị ấy do ác giới, không có thể đoạn tận không
ưa yết kiến các bậc Thánh, không có thể đoạn
tận không ưa nghe Thánh pháp, không có thể
đoạn tận bới lông tìm vết.
6. Vị ấy do bới lông tìm vết, không có thể đoạn
tận vọng niệm, không có thể đoạn tận không có
tỉnh giác, không có thể đoạn tận tâm loạn động.
7. Vị ấy do tâm loạn động, không có thể đoạn tận
phi như lý tác ý, không có thể đoạn tận tu tập
tà đạo, không có thể đoạn tận tánh thụ động.
8. Vị ấy do tâm thụ động, không có thể đoạn tận
tâm thân kiến, không có thể đoạn tận nghi,
không có thể đoạn tận giới cấm thủ.
9. Vị ấy do nghi hoặc, không có thể đoạn tận
tham, không có thể đoạn tận sân, không có thể
đoạn tận si.
10. Vị ấy do không đoạn tận tham, không đoạn tận
sân, không đoạn tận si, không có thể đoạn tận
sanh, không có thể đoạn tận già, không có thể
đoạn tận chết.

22. Do đoạn tận ba pháp, này các Tỷ-kheo, có thể đoạn tận sanh, có thể đoạn tận già, có thể đoạn tận chết. Thế nào là ba?

1. Do đoạn tận tham. 2. Do đoạn tận sân.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1403

3. Do đoạn tận si.

Do đoạn tận ba pháp này, này các Tỷ-kheo, có thể đoạn tận sanh, có thể đoạn tận già, có thể đoạn tận chết.

24. Này các Tỷ-kheo, do ba pháp được đoạn tận, có thể đoạn tận tham, có thể đoạn tận sân, có thể đoạn tận si. Thế nào là ba?

1. Do đoạn tận thân kiến. 2. Do đoạn tận nghi. 3. Do đoạn tận giới cấm thủ.

Do đoạn tận ba pháp này, này các Tỷ-kheo, có thể đoạn tận tham, có thể đoạn tận sân, có thể đoạn tận si.

26. Này các Tỷ-kheo, do ba pháp được đoạn tận, có thể đoạn tận thân kiến, có thể đoạn tận nghi, có thể đoạn tận giới cấm thủ. Thế nào là ba?

1. Do đoạn tận phi như lý tác ý. 2. Do đoạn tận thực hành tà đạo. 3. Do đoạn tận tánh thụ động.

Do đoạn tận ba pháp này, này các Tỷ-kheo, có thể đoạn tận thân kiến, có thể đoạn tận nghi, có thể đoạn tận giới cấm thủ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1404

28. Này các Tỷ-kheo, do đoạn tận ba pháp, có thể đoạn tận phi như lý tác ý, có thể đoạn tận thực hành tà đạo, có thể đoạn tận tánh thụ động. Thế nào là ba?

1. Do đoạn tận vọng niệm. 2. Do đoạn tận không tỉnh giác. 3. Do đoạn tận tâm loạn động.

Do đoạn tận ba pháp, này các Tỷ-kheo, có thể đoạn tận phi như lý tác ý, có thể đoạn tận không tỉnh giác, có thể đoạn tận tánh thụ động.

30. Này các Tỷ-kheo, do đoạn tận ba pháp, có thể đoạn tận vọng niệm, có thể đoạn tận không tỉnh giác, có thể đoạn tận tâm loạn động. Thế nào là ba?

1. Do đoạn tận không muốn yết kiến các bậc
Thánh.
2. Do đoạn tận không muốn nghe Thánh pháp.
3. Do đoạn tận bới lông tìm vết.

Do đoạn tận ba pháp này, này các Tỷ-kheo, có thể đoạn tận vọng niệm, có thể đoạn tận không tỉnh giác, có thể đoạn tận tâm loạn động.

32. Này các Tỷ-kheo, do đoạn tận ba pháp, do đoạn tận ba pháp, có thể đoạn tận không muốn yết kiến các bậc Thánh, có thể đoạn tận không muốn nghe

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1405

Chánh pháp, có thể đoạn tận bới lông tìm vết. Thế nào là ba?

1. Do đoạn tận trạo cử. 2. Do đoạn tận không chế ngự. 3. Do đoạn tận ác giới.

Do đoạn tận ba pháp này, này các Tỷ-kheo, đoạn tận không muốn nghe Thánh pháp, có thể đoạn tận bới lông tìm vết.

34. Này các Tỷ-kheo, do đoạn tận ba pháp, có thể đoạn tận trạo cử, có thể đoạn tận không chế ngự, có thể đoạn tận ác giới. Thế nào là ba?

1. Do đoạn tận không có lòng tin. 2. Do đoạn tận xan tham. 3. Do đoạn tận biếng nhác.

Do đoạn tận ba pháp này, này các Tỷ-kheo, có thể đoạn tận trạo cử, có thể đoạn tận không chế ngự, có thể đoạn tận ác giới.

36. Này các Tỷ-kheo, do đoạn tận ba pháp, có thể đoạn tận không có lòng tin, có thể đoạn tận xan tham, có thể đoạn tận biếng nhác. Thế nào là ba?

1. Do đoạn tận không cung kính. 2. Do đoạn tận khó nói.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1406

3. Do đoạn tận ác bằng hữu.

Do đoạn tận ba pháp này, này các Tỷ-kheo, có thể
đoạn tận không có lòng tin, có thể đoạn tận không có
lòng tin, có thể đoạn tận xan tham, có thể đoạn tận
biếng nhác.

38. Này các Tỷ-kheo, do đoạn tận ba pháp, có thể đoạn tận không cung kính, có thể đoạn tận khó nói, có thể đoạn tận ác bằng hữu. Thế nào là ba?

1. Do đoạn tận không xấu hổ. 2. Do đoạn tận không sợ hãi. 3. Do đoạn tận phóng dật.

Do đoạn tận ba pháp này, này các Tỷ-kheo, có thể đoạn tận không cung kính, có thể đoạn tận khó nói, có thể đoạn tận ác bằng hữu.

40. Này các Tỷ-kheo:

1. Người này có xấu hổ có sợ hãi, không có phóng
dật.
2. Người ấy do không phóng dật, có thể đoạn tận
không cung kính, có thể đoạn tận khó nói, có
thể đoạn tận ác bằng hữu.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1407

3.  Người ấy do thiện bằng hữu, có thể đoạn tận
không có lòng tin, có thể đoạn tận xan tham, có
thể đoạn tận biếng nhác.
4. Người ấy do tinh cần tinh tấn, có thể đoạn tận
trạo cử, có thể đoạn tận không chế ngự, có thể
đoạn tận ác giới.
5. Người ấy do giới đức, có thể đoạn tận không
muốn yết kiến các bậc Thánh, có thể đoạn tận
không muốn nghe Thánh pháp, có thể đoạn tận
bới lông tìm vết.
6. Người ấy do không bới lông tìm vết, có thể
đoạn tận vọng niệm, có thể đoạn tận không tỉnh
giác, có thể đoạn tận tâm không loạn động.
7. Người ấy do tâm không loạn động, có thể đoạn
tận phi như lý tác ý, có thể đoạn tận tu tập tà
đạo, có thể đoạn tận tâm thụ động.
8. Người ấy do tâm không thụ động, có thể đoạn
tận thân kiến, có thể đoạn tận nghi, có thể đoạn
tận giới cấm thủ.
9. Người ấy do không có nghi hoặc, có thể đoạn
tận tham, có thể đoạn tận sân, có thể đoạn tận
si.
10. Vị ấy do đoạn tận tham, do đoạn tận sân, do
đoạn tận si, có thể đoạn tận sanh, có thể đoạn
tận già, có thể đoạn tận chết.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1408

MƯỜI HAI DUYÊN   1409

168 Sanh - Do tư lường nên ý tựa vào đổi khác, bám víu vào tái sanh - Kinh Thích Hợp 1 – Tương IV, 41

Thích Hợp 1 – Tương IV, 41 (Sàruppa)

1) ...

2) -- Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ thuyết cho các Ông con
đường thích hợp đưa đến nhổ lên tất cả tư lường
(sabbamannità). Hãy lắng nghe và suy nghiệm kỹ,
Ta sẽ giảng.

3) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là con đường thích hợp đưa đến nhổ lên tất cả tư lường?

4-6) Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo không tư
lường con mắt, không tư lường trên con mắt, không
tư lường từ con mắt, không tư lường: "Con mắt là
của ta".

- Vị ấy không tư lường các sắc, không tư lường trên
các sắc, không tư lường từ các sắc, không tư
lường: "Các sắc là của ta".
- Vị ấy không tư lường nhãn thức, không tư lường
trên nhãn thức, không tư lường từ nhãn thức,
không tư lường: "Nhãn thức là của ta".

MƯỜI HAI DUYÊN                                   1410

- Vị ấy không tư lường nhãn xúc, không tư lường
trên nhãn xúc, không tư lường từ nhãn xúc, không
tư lường: "Nhãn xúc là của ta".
- Do duyên nhãn xúc khởi lên cảm thọ gì, lạc, khổ
hay bất khổ bất lạc; vị ấy không tư lường cảm thọ
ấy, không tư lường trên cảm thọ ấy, không tư
lường từ cảm thọ ấy, không tư lường: "Cảm thọ
ấy của ta".

... Tai... Mũi...

7-8) ... Vị ấy không tư lường lưỡi, không tư lường trên lưỡi, không tư lường từ lưỡi, không tư lường: "Lưỡi là của ta". Vị ấy không tư lường các vị, không tư lường trên các vị, không tư lường từ các vị, không tư lường: "Các vị là của ta". Vị ấy không tư lường thiệt thức, không tư lường trên thiệt thức, không tư lường từ thiệt thức, không tư lường: "Thiệt thức là của ta". Vị ấy không tư lường thiệt xúc, không tư lường trên thiệt xúc, không tư lường từ thiệt xúc, không tư lường: "Thiệt xúc là của ta". Do duyên thiệt xúc khởi lên cảm thọ gì, lạc, khổ hay bất khổ bất lạc; vị ấy không tư lường cảm thọ ấy, không tư lường trên cảm thọ ấy, không tư lường từ cảm thọ ấy, không tư lường: "Cảm thọ ấy là của ta".

9) ... Vị ấy không tư lường ý, không tư lường trên ý, không tư lường từ ý, không tư lường: "Ý là của ta".

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1411

Vị ấy không tư lường các pháp, không tư lường trên các pháp, không tư lường từ các pháp, không tư lường: "Các pháp là của ta".

Vị ấy không tư lường ý thức, không tư lường trên ý
thức, không tư lường từ ý thức, không tư lường: "Ý
thức là của ta". Vị ấy không tư lường ý xúc, không
tư lường trên ý xúc, không tư lường từ ý xúc, không
tư lường: "Ý xúc là của ta".

Do duyên ý xúc khởi lên cảm thọ gì, lạc, khổ hay bất khổ bất lạc; vị ấy không tư lường cảm thọ ấy, không tư lường trên cảm thọ ấy, không tư lường từ cảm thọ ấy, không tư lường: "Cảm thọ ấy là của ta".

Này các Tỷ-kheo, tư lường cái gì, tư lường trên cái gì, tư lường từ cái gì, tư lường cái gì là của ta, từ đấy cái ấy bị đổi khác. Ý tựa trên đổi khác, bám víu vào tái sanh, thế giới ưa thích tái sanh.

10) Cho đến các uẩn, giới, xứ, này các Tỷ-kheo, vị
ấy không tư lường pháp ấy, không tư lường trên pháp
ấy, không tư lường từ pháp ấy, không tư lường:
"Pháp ấy là của ta".

Vị ấy không tư lường như vậy nên không chấp thủ một vật gì ở đời. Do không chấp thủ nên không ái luyến. Do không ái luyến nên tự mình được hoàn

MƯỜI HAI DUYÊN                                         1412

toàn tịch tịnh. Vị ấy biết rõ: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành, những việc nên làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa".

11) Như vậy, này các Tỷ-kheo, là con đường thích hợp đưa đến nhổ lên tất cả tư lường.

Thích Hợp 2 – Tương IV, 44

1) ...

2) -- Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ thuyết con đường thích hợp đưa đến nhổ lên tất cả tư lường.

3) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là con đường thích hợp đưa đến nhổ lên tất cả tư lường?

4-6) Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo không tư lường con mắt, không tư lường trên con mắt, không tư lường từ con mắt, không tư lường: "Con mắt là của ta". Vị ấy không tư lường các sắc... không tư lường nhãn thức... không tư lường nhãn xúc... Do duyên nhãn xúc khởi lên cảm thọ gì, lạc, khổ hay bất khổ bất lạc; vị ấy không tư lường cảm thọ ấy, không tư lường: "Cảm thọ ấy là của ta". Này các Tỷ-kheo, phàm tư lường cái gì, tư lường trên cái gì, tư lường từ cái gì, tư lường cái gì là của ta, do vậy cái ấy đổi

MƯỜI HAI DUYÊN                                       1413

khác. Thế giới thích thú hiện hữu (bhavasatto), vì thế giới dựa trên hiện hữu, vì rằng thế giới tham đắm hiện hữu...

7-8) ... Vị ấy không tư lường lưỡi, không tư lường
trên lưỡi, không tư lường từ lưỡi, không tư lường:
"Lưỡi là của ta". Vị ấy không tư lường các vị, không
tư lường thiệt thức, không tư lường thiệt xúc. Do
duyên thiệt xúc khởi lên cảm thọ gì, lạc, khổ hay bất
lạc bất khổ; vị ấy không tư lường cảm thọ ấy, không
tư lường trên cảm thọ ấy, không tư lường từ cảm thọ
ấy, không tư lường: "Cảm thọ ấy là của ta". Này các
Tỷ-kheo, phàm tư lường cái gì, tư lường trên cái gì,
tư lường từ cái gì, tư lường cái gì là của ta, do vậy
cái ấy đổi khác. Thế giới thích thú hiện hữu, vì thế
giới dựa trên hiện hữu, vì rằng thế giới tham đắm
hiện hữu.

9) ... Vị ấy không tư lường ý, không tư lường trên ý, không tư lường từ ý, không tư lường: "Ý là của ta". Vị ấy không tư lường các pháp, không tư lường ý thức, không tư lường ý xúc. Do duyên ý xúc khởi lên cảm thọ gì, lạc, khổ hay bất lạc bất khổ; vị ấy không tư lường cảm thọ ấy, không tư lường trên cảm thọ ấy, không tư lường từ cảm thọ ấy, không tư lường: "Cảm thọ ấy là của ta". Này các Tỷ-kheo, phàm tư lường cái gì, tư lường trên cái gì, tư lường

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1414

từ cái gì, tư lường cái gì là của ta, do vậy cái ấy đổi khác. Thế giới thích thú hiện hữu, vì thế giới dựa trên hiện hữu, vì rằng thế giới tham đắm hiện hữu.

10) Này các Tỷ-kheo, xa cho đến uẩn, giới, xứ, vị ấy
không có tư lường pháp ấy, không tư lường trên pháp
ấy, không tư lường từ pháp ấy, không tư lường:
"Pháp ấy là của ta".

Vị ấy không có tư lường như vậy nên không có
chấp thủ một sự vật gì trong đời. Do không chấp
thủ, nên không dao động (paritassati), do không
dao động, vị ấy tự mình được tịch tịnh
(parinibbàyati). Vị ấy tuệ tri (pajànati): "Sanh đã
tận, Phạm hạnh đã thành, những việc nên làm đã
làm, không còn trở lui trạng thái này nữa".

11) Này các Tỷ-kheo, đây là đạo lộ thích hợp đưa đến nhổ lên tất cả tư lường.

Thích Hợp 3 – Tương IV, 46

1) ...

2) -- Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ thuyết con đường thích hợp đưa đến nhổ lên tất cả tư lường.

3) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là con đường thích hợp đưa đến nhổ lên tất cả tư lường?

MƯỜI HAI DUYÊN                                       1415

4-6) Các Ông nghĩ thế nào, này các Tỷ-kheo, mắt là thường hay vô thường?

-- Là vô thường, bạch Thế Tôn.

-- Cái gì vô thường là khổ hay lạc?

-- Là khổ, bạch Thế Tôn.

-- Cái gì vô thường, khổ, chịu sự biến hoại, có hợp lý chăng nếu quán: "Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi"?

-- Thưa không, bạch Thế Tôn.

-- Các sắc... Nhãn thức... Nhãn xúc là thường hay vô thường?

-- Là vô thường, bạch Thế Tôn.

-- Do duyên nhãn xúc khởi lên cảm thọ gì, lạc, khổ, hay bất khổ bất lạc; cảm thọ ấy là thường hay vô thường?

-- Là vô thường, bạch Thế Tôn.

-- Cái gì vô thường là khổ hay lạc?

-- Là khổ, bạch Thế Tôn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1416

-- Cái gì vô thường, khổ, chịu sự biến hoại, có hợp lý chăng khi quán cái ấy: "Cái này là của tôi. Cái này là tôi. Cái này là tự ngã của tôi"?

-- Thưa không, bạch Thế Tôn.

--... Tai... Các tiếng... Nhĩ thức... Nhĩ xúc...

... Mũi... Các hương... Tỷ thức... Tỷ xúc...

7-8) ... Thiệt... Các vị... Thiệt thức... Thiệt xúc...

... Thân... Các xúc... Thân thức... Thân xúc...

9) Ý là thường hay vô thường?

-- Là vô thường, bạch Thế Tôn.

-- Cái gì vô thường là khổ hay lạc?

-- Là khổ, bạch Thế Tôn.

-- Cái gì vô thường, khổ, chịu sự biến hoại, có hợp lý chăng khi quán cái ấy: "Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi"?

-- Thưa không, bạch Thế Tôn.

10) -- Thấy vậy, này các Tỷ-kheo, vị Đa văn Thánh đệ tử nhàm chán đối với mắt, nhàm chán đối với sắc,

MƯỜI HAI DUYÊN                                           1417

nhàm chán đối với nhãn thức, nhàm chán đối với
nhãn xúc. Do duyên nhãn xúc khởi lên cảm thọ gì,
lạc, khổ hay bất khổ bất lạc; vị ấy nhàm chán đối với
cảm thọ ấy... đối với tai... đối với mũi... đối với với
lưỡi... đối với thân... nhàm chán đối với ý, nhàm chán
đối với các pháp, nhàm chán đối với ý thức, nhàm
chán đối với ý xúc. Do duyên nhãn xúc khởi lên cảm
thọ gì, lạc, khổ hay bất khổ bất lạc; vị ấy nhàm chán
đối với cảm thọ ấy. Do nhàm chán nên vị ấy ly tham.
Do ly tham nên vị ấy giải thoát. Trong sự giải thoát,
trí khởi lên biết rằng: "Ta đã giải thoát". Vị ấy biết
rõ: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành, những việc
nên làm đã làm, nay không còn trở lui trạng thái này
nữa".

11) Như vậy, này các Tỷ-kheo, là con đường thích hợp đưa đến nhổ lên tất cả tư lường.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       1418

169 Sanh - Hữu duyên Sanh, Sanh duyên Già chết - Kinh PHÁP MÔN CĂN BỔN – 1 Trung I, 9

KINH PHÁP MÔN CĂN BỔN (Mulapariyaya sutta) – Bài kinh số 1 – Trung I, 9

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú tại (tụ lạc) Ukkattha, trong rừng Subhaga (rừng Hạnh phúc), dưới gốc cây Sa la vương. Tại chỗ ấy, Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo:

– "Này các Tỷ-kheo".

– "Bạch Thế Tôn", những Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói:

– "Này các Tỷ-kheo. Ta sẽ giảng cho các Người "Pháp môn căn bản tất cả pháp". Hãy nghe và khéo tác ý, Ta sẽ nói".

– "Thưa vâng, bạch Thế Tôn", những Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1419

 Này các Tỷ-kheo, ở đây, có kẻ phàm phu ít nghe,
không được thấy các bậc Thánh, không thuần thục
pháp các bậc Thánh, không tu tập pháp các bậc
Thánh, không được thấy các bậc Chơn nhân,
không thuần thục pháp các bậc Chơn nhân, không
tu tập pháp các bậc Chơn nhân, tưởng tri địa đại
là địa đại. Vì tưởng tri địa đại là địa đại, người ấy
nghĩ đến địa đại, nghĩ đến (tự ngã) đối chiếu với
địa đại, nghĩ đến (tự ngã) như là địa đại, người ấy
nghĩ: "Địa đại là của ta" - dục hỷ địa đại. Vì sao
vậy? Ta nói người ấy không liễu tri địa đại.

 Người ấy tưởng tri thủy đại là thủy đại. Vì
tưởng tri thủy đại là thủy đại, người ấy nghĩ đến
thủy đại, nghĩ đến (tự ngã) đối chiếu với thủy
đại, nghĩ đến (tự ngã) như là thủy đại, người ấy
nghĩ: "Thủy đại là của ta" - dục hỷ thủy đại. Vì
sao vậy? Ta nói người ấy không liễu tri thủy
đại.
 Người ấy tưởng tri hỏa đại là hỏa đại. Vì tưởng
tri hỏa đại là hỏa đại, người ấy nghĩ đến hỏa
đại, nghĩ đến (tự ngã) đối chiếu với hỏa đại,
nghĩ đến (tự ngã) như là hỏa đại, người ấy nghĩ:
"Hỏa đại là của ta"- dục hỷ hỏa đại. Vì sao vậy?
Ta nói người ấy không liễu tri hỏa đại.
 Người ấy tưởng tri phong đại là phong đại. Vì

MƯỜI HAI DUYÊN                                       1420

tưởng tri phong đại là phong đại, người ấy nghĩ
đến (tự ngã) đối chiếu với phong đại, nghĩ đến
(tự ngã) như là phong đại, người ấy nghĩ:
"Phong đại là của ta"- dục hỷ phong đại. Vì sao
vậy? Ta nói người ấy không liễu tri phong đại.
 Người ấy tưởng tri Sanh vật là Sanh vật...
 Người ấy tưởng tri chư Thiên là chư Thiên...
 Người ấy tưởng tri Sanh chủ là Sanh chủ...
 Người ấy tưởng tri Phạm Thiên là Phạm
Thiên...
 Người ấy tưởng tri Quang âm thiên là Quang
âm thiên...
 Người ấy tưởng tri Biến tịnh thiên là Biến tịnh
thiên...
 Người ấy tưởng tri Quảng quả thiên là Quảng
quả thiên...
 Người ấy tưởng tri Abhibhù (Thắng Giả) là
Abhibhù...
 Người ấy tưởng tri Không vô biên xứ là Không
vô biên xứ...

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1421

 Người ấy tưởng tri Thức vô biên xứ là Thức vô
biên xứ...
 Người ấy tưởng tri Vô sở hữu xứ là Vô sở hữu
xứ...
 Người ấy tưởng tri Phi tưởng phi phi tưởng xứ
là Phi tưởng phi phi tưởng xứ...
 Người ấy tưởng tri sở kiến là sở kiến...
 Người ấy tưởng tri sở văn là sở văn...
 Người ấy tưởng tri sở tư niệm là sở tư niệm...
 Người ấy tưởng tri sở tri là sở tri...
 Người ấy tưởng tri đồng nhất là đồng nhất...
 Người ấy tưởng tri sai biệt là sai biệt...
 Người ấy tưởng tri tất cả là tất cả...
 Người ấy tưởng tri Niết-bàn là Niết-bàn. Vì
tưởng tri Niết-bàn là Niết-bàn, người ấy nghĩ
đến Niết-bàn, nghĩ đến (tự ngã) đối chiếu với
Niết-bàn. Nghĩ đến (tự ngã) như là Niết-bàn,
người ấy nghĩ: "Niết-bàn là của ta" - dục hỷ
Niết-bàn, Vì sao vậy? Ta nói: Người ấy không
liễu tri Niết-bàn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1422

 Này các Tỷ-kheo, có Tỷ-kheo hữu học tâm chưa thành tựu, đang sống cần cầu vô thượng an ổn, khỏi khổ ách. Vị ấy thắng tri địa đại là địa đại. Vì thắng tri địa đại là địa đại, vị ấy đã không nghĩ đến địa đại, đã không nghĩ (tự ngã) đối chiếu với địa đại, đã không nghĩ (tự ngã) như là địa đại, đã không nghĩ: "Địa đại là của ta", - không dục hỷ địa đại. Vì sao vậy? Ta nói vị ấy có thể liễu tri địa đại. ... Thủy đại... hỏa đại... phong đại... Sanh vật... chư Thiên Sanh chủ... Phạm thiên... Quang âm thiên... Biến tịnh thiên... Quảng quả thiên... Abhibhù (Thắng Giả)... Không vô biên xứ... Thức vô biên xứ... Vô sở hữu xứ... Phi tưởng phi phi tưởng xứ... sở kiến... sở văn... sở tư niệm... sở tri... đồng nhất... sai biệt... tất cả...

 Vị ấy thắng tri Niết-bàn là Niết-bàn; vì thắng
tri Niết-bàn là Niết-bàn, vị ấy đã không nghĩ
đến Niết-bàn, đã không nghĩ (tự ngã) đối chiếu
với Niết-bàn, đã không nghĩ (tự ngã) như là
Niết-bàn, đã không nghĩ: "Niết-bàn là của ta" –
không dục hỷ Niết-bàn. Vì sao vậy? Ta nói vị
ấy có thể liễu tri Niết-bàn.

 Lại nữa, này các Tỷ-kheo, có Tỷ-kheo là bậc A- la-hán, các lậu hoặc đã tận, tu hành thành mãn, các việc nên làm đã làm, đã đặt gánh nặng xuống,

MƯỜI HAI DUYÊN                                          1423

đã thành đạt lý tưởng, đã tận trừ hữu kiết sử, chánh trí giải thoát. Vị ấy thắng tri địa đại là địa đại. Vì thắng tri địa đại là địa đại, vị ấy không nghĩ đến địa đại, không nghĩ (tự ngã) đối chiếu với địa đại, không nghĩ đến (tự ngã) như là địa đại, không nghĩ: "Địa đại là của ta" – không dục hỷ địa đại. Vì sao vậy? Ta nói vị ấy đã liễu tri địa đại... thủy đại... hỏa đại... phong đại... sanh vật... chư Thiên... Sanh chủ... Phạm thiên... Quang âm thiên... Biến tịnh thiên... Quảng quả thiên... Abhibhù (Thắng Giả)... Không vô biên xứ... Thức vô biên xứ... Vô sở hữu xứ... Phi tưởng phi phi tưởng xứ... sở kiến... sở văn... sở tư niệm... sở tri... đồng nhất... sai biệt... tất cả...

 Vị ấy thắng tri Niết-bàn là Niết-bàn. Vì thắng
tri Niết-bàn là Niết-bàn, vị ấy không nghĩ đến
Niết-bàn, vị ấy không nghĩ đến (tự ngã) đối
chiếu với Niết-bàn, không nghĩ đến (tự ngã)
như là Niết-bàn, không nghĩ: "Niết-bàn là của
ta" – không dục hỷ Niết-bàn. Vì sao vậy? Ta
nói vị ấy đã liễu tri Niết-bàn".

 Lại nữa, này các Tỷ-kheo, có Tỷ-kheo là bậc A- la-hán, các lậu hoặc đã tận, tu hành thành mãn, các việc nên làm đã làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã thành đạt lý tưởng, đã tận trừ hữu kiết sử, chánh

MƯỜI HAI DUYÊN                                         1424

trí giải thoát. Vị ấy thắng tri địa đại là địa đại. Vì
thắng tri địa đại là địa đại, vị ấy không nghĩ đến
địa đại, không nghĩ đến (tự ngã) đối chiếu với địa
đại, không nghĩ đến (tự ngã) như là địa đại, không
nghĩ: "Địa đại là của ta" – không dục hỷ địa đại.
Vì sao vậy? Vì vị ấy không có tham dục, nhờ tham
dục đã được đoạn trừ... thủy đại... hỏa đại... Vị ấy
thắng tri Niết-bàn là Niết-bàn. Vì thắng tri Niết-
bàn là Niết-bàn, vị ấy không nghĩ đến Niết-bàn,
không nghĩ đến (tự ngã) đối chiếu với Niết-bàn,
không nghĩ đến (tự ngã) như là Niết-bàn, không
nghĩ: "Niết-bàn là của ta" – không dục hỷ Niết-
bàn. Vì sao vậy? Vì vị ấy không có tham dục, nhờ
tham dục đã được đoạn trừ.

 Lại nữa, này các Tỷ-kheo, có Tỷ-kheo là bậc A- la-hán, các lậu hoặc đã tận, tu hành thành mãn, các việc nên làm đã làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã thành đạt lý tưởng, đã tận trừ hữu kiết sử, chánh trí giải thoát. Vị ấy thắng tri địa đại là địa đại. Vì thắng tri địa đại là địa đại, vị ấy không nghĩ đến địa đại, không nghĩ đến (tự ngã) đối chiếu với địa đại, không nghĩ đến (tự ngã) như là địa đại, không nghĩ: "Địa đại là của ta" – không dục hỷ địa đại. Vì sao vậy? Vì vị ấy không có sân hận, nhờ sân hận đã được đoạn trừ... thủy đại... hỏa đại... Vị ấy thắng tri Niết-bàn là Niết-bàn. Vì thắng tri Niết-

MƯỜI HAI DUYÊN                                         1425

bàn là Niết-bàn, vị ấy không nghĩ đến Niết-bàn,
không nghĩ đến (tự ngã) đối chiếu với Niết-bàn,
không nghĩ đến (tự ngã) như là Niết-bàn, không
nghĩ: "Niết-bàn là của ta" – không dục hỷ Niết-
bàn. Vì sao vậy? Vì vị ấy không có sân hận, nhờ
sân hận đã được đoạn trừ.

 Lại nữa, này các Tỷ-kheo, có Tỷ-kheo là bậc A-
la-hán, các lậu hoặc đã tận, tu hành thành mãn,
các việc nên làm đã làm, đã đặt gánh nặng xuống,
đã thành đạt lý tưởng, đã tận trừ hữu kiết sử, chánh
trí giải thoát. Vị ấy thắng tri địa đại là địa đại. Vì
thắng tri địa đại là địa đại, vị ấy không nghĩ đến
địa đại, không nghĩ đến (tự ngã) đối chiếu với địa
đại, không nghĩ đến (tự ngã) như là địa đại, không
nghĩ: "Địa đại là của ta" – không dục hỷ địa đại.
Vì sao vậy? Vì vị ấy không có si mê, nhờ si mê đã
được đoạn trừ.

 Này các Tỷ-kheo, Như Lai là bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác, thắng tri địa đại là địa đại.
Vì thắng tri địa đại là địa đại, Ngài không nghĩ
đến địa đại, không nghĩ đến (tự ngã) đối chiếu với
địa đại, không nghĩ đến (tự ngã) như là địa đại,
không nghĩ: "Địa đại là của ta" – không dục hỷ địa
đại. Vì sao vậy? Ta nói vì Như Lai đã liễu tri địa
đại.

MƯỜI HAI DUYÊN                                        1426

 ... thủy đại... hỏa đại...

 ...Như Lai thắng tri Niết-bàn là Niết-bàn. Vì
thắng tri Niết-bàn là Niết-bàn, Như Lai không
nghĩ đến Niết-bàn, không nghĩ đến (tự ngã) đối
chiếu với Niết-bàn, không nghĩ đến (tự ngã)
như là Niết-bàn, không nghĩ đến (tự ngã) như
là Niết-bàn, không nghĩ: "Niết-bàn là của ta" –
không dục hỷ Niết-bàn. Vì sao vậy? Ta nói vì
Như Lai đã liễu tri Niết-bàn.

 Này các Tỷ-kheo, Như Lai là bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác, thắng tri địa đại là địa đại.
Vì thắng tri địa đại là địa đại, Như Lai không nghĩ
đến địa đại, không nghĩ đến (tự ngã) đối chiếu với
địa đại, không nghĩ đến (tự ngã) như là địa đại,
không nghĩ: "Địa đại là của ta" – không dục hỷ địa
đại. Vì sao vậy? Vì Như Lai biết rằng: "Dục hỷ
là căn bản của đau khổ, từ Hữu, Sanh khởi lên,
và già và chết đến với loài sinh vật". Do vậy, này
các Tỷ-kheo, Ta nói Như Lai, với sự diệt trừ
hoàn toàn các ái, sự ly tham, sự đoạn diệt, sự xả
ly, sự từ bỏ hoàn toàn các ái, đã chơn chánh giác
ngộ vô thượng chánh đẳng chánh giác"

 ... thủy đại... hỏa đại...

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1427

 ... Như Lai thắng tri Niết-bàn là Niết-bàn. Vì
thắng tri Niết-bàn là Niết-bàn, Như Lai không
nghĩ đến Niết-bàn, không nghĩ đến (tự ngã) đối
chiếu với Niết-bàn, không nghĩ đến (tự ngã)
như là Niết-bàn, không nghĩ: "Niết-bàn là của
Ta" – không dục hỷ Niết-bàn. Vì sao vậy? Vì
Như Lai biết rằng: "Dục hỷ là căn bản của
đau khổ, từ Hữu, Sanh khởi lên, và già chết
đến với loài sinh vật". Do vậy, này các Tỷ-
kheo, Ta nói Như Lai, với sự diệt trừ hoàn toàn
các ái, sự ly tham, sự đoạn diệt, sự xả ly, sự trừ
bỏ hoàn toàn các ái, đã chơn chánh giác ngộ vô
thượng chánh đẳng chánh giác.

Như vậy, Thế Tôn thuyết giảng. Các Tỷ-kheo ấy hoan hỷ tín thọ lời dạy của Thế Tôn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1428

MƯỜI HAI DUYÊN   1429

170 Sanh - Không ai có sự an toàn đv 4 pháp - Kinh AN TOÀN – Tăng II, 144

AN TOÀN – Tăng II, 144

1.- Này các Tỷ-kheo, không một Sa-môn, Bà-la-
môn, Thiên, Nhân, Màra, Phạm thiên hay một ai ở
đời có được sự an toàn đối với bốn pháp. Thế nào là
bốn?

 Bản tánh bị già, mong rằng không già, không
một Sa-môn, Bà-la-môn, Thiên, Nhân, Màra,
Phạm thiên hay một ai ở đời có được sự an toàn
đối với pháp này.
 Bản tánh bị bệnh, mong rằng không bệnh,
không một Sa-môn, Bà-la-môn, Thiên, Nhân …
đối với pháp này.
 Bản tánh bị chết, mong rằng không bị chết,
không một Sa-môn, Bà-la-môn, Thiên, Nhân …
đối với pháp này.
 Khổ quả của những ác nghiệp ấy (những
nghiệp) tạp nhiễm, đưa đến tái sanh, đưa lại
phiền muộn, đem lại khổ quả dị thục sanh, già,
chết trong tương lai, kết quả của những nghiệp
ấy mong rằng không có hiện hữu, không một
Sa-môn, Bà-la-môn, Thiên, Nhân, Màra, Phạm

MƯỜI HAI DUYÊN                                   1430

thiên hay một ai ở đời có được sự an toàn đối với bốn pháp này.

Này các Tỷ-kheo, không một Sa-môn, Bà-la-môn, Thiên, Nhân, Màra, Phạm thiên hay một ai ở đời có được sự an toàn đối với bốn pháp này.

MƯỜI HAI DUYÊN                                  1431

171 Sanh - Kinh Căn Nhà Bằng Gạch – Tương II, 267

Căn Nhà Bằng Gạch – Tương II, 267

1) Một thời Thế Tôn trú ở Natika, tại căn nhà bằng gạch.

2) Tại đấy, Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo: "Này các Tỷ- kheo "

- " Thưa vâng bạch Thế Tôn ". Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn.

3) Thế Tôn nói như sau:

- Này các Tỷ-kheo, do duyên giới, tưởng sanh khởi, kiến sanh khởi, tầm sanh khởi.

4) Khi nghe nói vậy, Tôn giả Saddha Kaccàyana bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, kiến này giữa những vị không
Chánh Đẳng Chánh Giác, có vị Chánh Đẳng Chánh
Giác. Bạch Thế Tôn, kiến này do duyên gì được hiển
lộ?

MƯỜI HAI DUYÊN                                  1432

5) - Lớn thay, này Kaccàyana, là giới này, tức là vô minh giới.

6) Này Kaccàyana, do duyên liệt (hìna) giới, liệt tưởng, liệt kiến, liệt tầm, liệt tư (cetanà), liệt hy vọng (patthanà), liệt ước nguyện, liệt nhân, (puggalà), liệt ngữ sanh khởi. Liệt là điều vị ấy nói, vị ấy thuyết, vị ấy trình bày, vị ấy đề xướng, vị ấy hiển thị, vị ấy phân biệt, vị ấy tuyên thị. Ta nói rằng liệt là sự thọ sanh (uppatti) của vị ấy.

7) Này Kaccàyana, do duyên trung giới, trung
tưởng, trung kiến, trung tầm, trung tư, trung hy vọng,
trung ước nguyện, trung nhân, trung ngữ sanh khởi.
Trung là điều vị ấy nói, vị ấy thuyết, vị ấy trình
bày, vị ấy đề xướng, vị ấy hiển thị, vị ấy phân biệt,
vị ấy tuyên thị. Ta nói rằng trung là sự thọ sanh của
vị ấy.

8) Này Kaccàyana, do duyên thắng giới, thắng
tưởng, thắng kiến, thắng tầm, thắng tư, thắng hy
vọng, thắng ước nguyện, thắng nhân, thắng ngữ sanh
khởi. Thắng là điều vị ấy nói, vị ấy thuyết, vị ấy
trình bày, vị ấy đề xướng, vị ấy hiển thị, vị ấy phân
biệt, vị ấy tuyên thị. Ta nói rằng thắng là sự thọ sanh
của vị ấy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                          1433

MƯỜI HAI DUYÊN   1434

172 Sanh - Kinh Dây Thằng – Tương III, 267

Dây Thằng 1 – Hay Dây Buộc – Tương III, 267

1-2) Nhân duyên ở Sàvatthi...

3) - Vô thỉ, này các Tỷ-kheo, là sự luân hồi này.
Điểm bắt đầu không thể nêu rõ đối với chúng sanh
bị vô minh che đậy, bị khát ái trói buộc, phải lưu
chuyển, luân hồi.

4) Có thể có một thời, này các Tỷ kheo, biển lớn đi
đến khô cạn, hoàn toàn đi đến khô kiệt, không có
hiện hữu. Nhưng này các Tỷ kheo, Ta không có
tuyên bố rằng, có sự chấm dứt khổ đau đối với chúng
sanh bị vô minh che đậy, bị khát ái trói buộc, phải
lưu chuyển, luân hồi.

5) Có thể có một thời, này các Tỷ-kheo, Sineru(Tu-
di), Vua các núi, đi đến băng hoại, hoại diệt, không
có hiện hữu. Nhưng này các Tỷ-kheo, Ta không có
tuyên bố rằng, có sự chấm dứt khổ đau đối với chúng
sanh bị vô minh che đậy, bị khát ái trói buộc, phải
lưu chuyển, luân hồi!

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1435

6) Có thể có một thời, này các Tỷ-kheo, đại địa đi đến băng hoại, hoại diệt, không có hiện hữu. Nhưng này các Tỷ-kheo, Ta không có tuyên bố rằng, có sự chấm dứt khổ đau đối với chúng sanh bị vô minh che đậy, bị khát ái trói buộc, phải lưu chuyển luân hồi!

7) Ví như, này các Tỷ-kheo, có con chó bị dây thằng
trói chặt vào một cây cột hay cột trụ vững chắc, chạy
vòng theo, chạy tròn xung quanh cây cột ấy hay cột
trụ ấy.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, kẻ vô văn phàm phu... không tu tập pháp các bậc Chân nhân, quán sắc như là tự ngã... quán thọ như là tự ngã... quán tưởng như là tự ngã... quán các hành như là tự ngã... quán thức như là tự ngã, hay tự ngã như là có thức, hay thức ở trong tự ngã, hay tự ngã ở trong thức.

- Người ấy chạy vòng theo, chạy tròn xung quanh
sắc... thọ... tưởng... các hành... Người ấy chạy
vòng theo, chạy tròn xung quanh thức.
- Vì rằng người ấy chạy vòng theo, chạy tròn xung
quanh sắc... thọ... tưởng... các hành... người ấy
chạy theo vòng theo, chạy tròn xung quanh thức;
người ấy không giải thoát khỏi sắc, không giải
thoát khỏi thọ, không giải thoát khỏi tưởng, không
giải thoát khỏi các hành, không giải thoát khỏi

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1436

thức, không giải thoát khỏi sanh, già chết, sầu, bi,
khổ, ưu, não.
- Ta tuyên bố rằng: "Vị ấy không giải thoát khỏi
khổ đau".

8) Nhưng bậc Đa văn Thánh đệ tử, này các Tỷ-kheo,
được thấy các bậc Thánh... khéo tu tập pháp các bậc
Chân nhân, không quán sắc như là tự ngã... không
quán thọ... không quán tưởng... không quán các
hành... không quán thức như là tự ngã, hay tự ngã
như là có thức, hay thức ở trong tự ngã, hay tự ngã ở
trong thức.

- Vị ấy không chạy vòng theo, chạy tròn xung
quanh sắc... thọ... tưởng... các hành... không chạy
vòng theo, chạy tròn xung quanh thức.
- Vị ấy do không chạy vòng theo, chạy tròn xung
quanh sắc... thọ... tưởng... các hành... do không
chạy vòng theo, chạy vòng tròn xung quanh thức,
vị ấy được giải thoát khỏi sắc, được giải thoát khỏi
thọ, được giải thoát khỏi tưởng, được giải thoát
khỏi các hành, được giải thoát khỏi thức, được
giải thoát khỏi sanh, già chết, sầu, bi, khổ, ưu,
não.
- Ta nói: "Vị ấy được giải thoát khỏi đau khổ".

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1437

MƯỜI HAI DUYÊN   1438

173 Sanh - Kinh Dây Thằng – Tương III, 269

Dây Thằng 2 – Hay Giây Buộc – Tương III, 269

1-2) Nhân duyên ở Sàvatthi...

3) - Vô thỉ, này các Tỷ-kheo, là sự luân hồi này.
Điểm bắt đầu không thể nêu rõ đối với chúng sanh
bị vô minh che đậy, bị khát ái trói buộc, phải lưu
chuyển, luân hồi.

4) Ví như, này các Tỷ-kheo, có con chó bị dây thằng trói chặt vào một cây cột trụ vững chắc. Nếu nó có đi, nó chỉ đi tới cây cột hay cột trụ ấy. Nếu nó đứng, nó chỉ đứng gần cây cột hay cột trụ ấy. Nếu nó ngồi, nó chỉ ngồi gần cây cột hay cột trụ ấy. Nếu nó nằm, nó chỉ nằm gần cây cột hay cột trụ ấy.

5) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, kẻ vô văn phàm phu quán sắc: "Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi", quán thọ... quán tưởng... quán các hành... quán thức: "Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi". Nếu người ấy có đi, người ấy chỉ đi tới năm thủ uẩn này. Nếu người ấy đứng, người ấy chỉ đứng gần năm thủ uẩn này. Nếu người ấy ngồi, người ấy chỉ ngồi gần năm thủ uẩn này. Nếu

MƯỜI HAI DUYÊN                                       1439

người ấy nằm, người ấy chỉ nằm gần năm thủ uẩn này.

6) Do vậy, này các Tỷ-kheo, cần phải luôn luôn quán
sát tâm của mình như sau: "Trong một thời gian dài,
tâm này bị tham, sân, si nhiễm ô. Do tâm nhiễm ô,
này các Tỷ-kheo, chúng sanh bị nhiễm ô. Do tâm
thanh tịnh, chúng sanh được thanh tịnh".

7) Này các Tỷ-kheo, các Ông có thấy một bức họa gọi là danh họa không?

- Thưa có, bạch Thế Tôn.

- Này các Tỷ-kheo, bức danh họa ấy do tâm tư họa mà thành. Do vậy, này các Tỷ-kheo, tâm còn đa dạng hơn cả danh họa ấy.

8) Do vậy, này các Tỷ-kheo, cần phải luôn luôn quán sát tâm của mình như sau: "Trong một thời gian dài, tâm này bị tham, sân, si làm nhiễm ô. Do tâm nhiễm ô, này các Tỷ-kheo, chúng sanh bị nhiễm ô. Do tâm thanh tịnh, chúng sanh được thanh tịnh".

9) Này các Tỷ-kheo, Ta không quán thấy một bộ loại nào khác lại đa dạng như tâm. Như các hữu tình thuộc loại bàng sanh; các hữu tình thuộc loại bàng sanh ấy, này các Tỷ-kheo, do tâm tư duy (mà thành).

MƯỜI HAI DUYÊN                                   1440

Do vậy, này các Tỷ-kheo, tâm ấy lại đa dạng hơn các hữu tình thuộc loại bàng sanh ấy.

10) Do vậy, này các Tỷ-kheo, cần phải luôn luôn quán sát tâm của mình như sau: "Trong một thời gian dài,tâm này bị tham, sân, si làm nhiễm ô. Do tâm nhiễm ô, này các Tỷ-kheo, chúng sanh bị nhiễm ô. Do tâm thanh tịnh, chúng sanh được thanh tịnh".

11) Ví như, này các Tỷ-kheo, một người thợ nhuộm
hay một họa sĩ, nếu người ấy có thuốc nhuộm, hay
lạc (?), hay nghệ, hay màu xanh, hay màu đỏ tía, hay
một tấm gỗ khéo bào, hay một bức tường, hay một
tấm vải. Người ấy có thể vẽ hình người đàn bà hay
hình người đàn ông với đầy đủ tất cả chi tiết. Cũng
vậy, này các Tỷ-kheo, kẻ vô văn phàm phu, liên tục
làm cho hiện hữu sắc... thọ... tưởng... các hành...
liên tục làm cho hiện hữu thức.

12) Các Ông nghĩ thế nào, này các Tỷ-kheo, sắc là thường hay vô thường?

- Vô thường, bạch Thế Tôn.

- Thọ... tưởng... các hành... thức là thường hay vô thường?

- Vô thường, bạch Thế Tôn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1441

13-14) Thấy vậy, vị Đa văn Thánh đệ tử nhàm chán
đối với sắc... đối với thọ... đối với tưởng... đối với
các hành... nhàm chán đối với thức. Do nhàm chán,
vị ấy ly tham. Do ly tham, vị ấy giải thoát. Trong sự
giải thoát, trí khởi lên: "Ta đã được giải thoát". Vị
ấy biết rõ: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành, những
việc nên làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này
nữa".

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1442

174 Sanh - Kinh HIỆN HỮU – Tăng I, 405

HIỆN HỮU – Tăng I, 405

1. Rồi Tôn giả Ànanda đi đến Thế Tôn, sau khi đến,
đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống
một bên, Tôn giả Ànanda bạch Thế Tôn:
- Hữu, hữu, bạch Thế Tôn, được nói đến như vậy.
Cho đến như thế nào, bạch Thế Tôn, được xem là
có hữu?
- Này Ànanda, nếu không có hành động (nghiệp) và
sự chín muồi của dục giới thời dục hữu có thể
trình bày được không?
- Thưa không, bạch Thế Tôn.
- Như vậy, này Ànanda, nghiệp là thửa ruộng,
thức là hột giống, ái là sự nhuận ướt. Chúng
sanh bị vô minh che lấp, bị ái trói buộc, nên thức
được an lập trong giới thấp kém. Như vậy, trong
tương lai có sự tái sanh sanh khởi. Như vậy, này
Ànanda, hữu có mặt.
2. Và này Ànanda, nếu không có hành động và sự
chín muồi của sắc giới, thời sắc hữu có thể trình bày
được không?
- Thưa không, bạch Thế Tôn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1443

- Như vậy, này Ànanda, nghiệp là thửa ruộng, thức
là hột giống, ái là sự nhuận ướt. Chúng sanh bị
vô minh che lấp, bị ái trói buộc, nên thức được
an lập trong giới bậc trung. Như vậy, trong tương
lai có sự tái sanh sanh khởi. Như vậy, này
Ànanda, hữu có mặt.
3.Và này Ànanda, nếu không có hành động và sự
chín muồi của vô sắc giới, thời vô sắc hữu có thể
trình bày được không?
- Thưa không, bạch Thế Tôn.
- Như vậy, này Ànanda, nghiệp là thửa ruộng, thức
là hột giống, ái là sự nhuận ướt. Chúng sanh bị
vô minh che lấp, bị ái trói buộc, nên thức được
an lập trong giới bậc thù thắng. Như vậy, trong
tương lai có sự tái sanh sanh khởi. Như vậy, này
Ànanda, hữu có mặt.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1444

175 Sanh - Kinh Indaka – Tương I, 453

Indaka – Tương I, 453

1) Một thời Thế Tôn trú ở Ràjagaha (Vương Xá), núi Indakùta, tại trú xứ của Dạ-xoa Indaka.

2) Rồi Dạ-xoa Indaka đi đến Thế Tôn, sau khi đến nói lên những bài kệ với Thế Tôn:

Chư Phật, Ngài dạy rằng,
Sắc không phải sinh mạng,
Vậy sao sinh mạng này,
Lại có trong thân này?
Từ đâu xương thịt đến,
Trong thân thể hiện tại?
Làm sao sinh mạng này,
Gá dính trong thai tạng?
(Thế Tôn):
3) Trước tiên, Kalala,
Rồi từ Kalala,
Abbuda có mặt.
Rồi từ Abbuda,
Pesì (thịt mềm) được sanh ra.
Pesì sinh Ghana (thịt cứng),
Rồi đến Pasàkha (chi tiết),

MƯỜI HAI DUYÊN                                  1445

Tóc, lông và các móng,
Tiếp tục được sanh ra.
Những gì người mẹ ăn,
Đồ ăn, đồ uống nào,
Con người trong bụng mẹ,
Ở đấy, lấy nuôi dưỡng.

MƯỜI HAI DUYÊN                 1446

176 Sanh - Kinh Mắt – Tương III, 373

Mắt – Tương III, 373

1-2) Nhân duyên ở Sàvatthi...

3) -- Này các Tỷ-kheo, sự sanh, sự trú, sự thành, sự xuất hiện của mắt là sự sanh của khổ, sự trú của bệnh hoạn, sự xuất hiện của già chết.

4-8) Sự sanh, sự trú, sự thành, sự xuất hiện của tai... của mũi... của lưỡi... của thân... của ý là sự sanh của khổ, sự trú của bệnh hoạn, sự xuất hiện của già chết.

9) Sự diệt, sự lắng dịu, sự chấm dứt của mắt là sự diệt của khổ, sự lắng dịu của bệnh hoạn, sự chấm dứt của già chết.

10-14) Sự diệt, sự lắng dịu, sự chấm dứt của tai... của mũi... của lưỡi... của thân... của ý là sự diệt của khổ, sự lắng dịu của bệnh hoạn, sự chấm dứt của già chết.

II. Sắc – Tương III, 373

(Như kinh trên, chỉ thế vào sắc, thanh, hương, vị, xúc, pháp).

MƯỜI HAI DUYÊN                                        1447

III. Thức – Tương III, 374

(Như kinh trên, chỉ thế vào nhãn thức, nhĩ thức, tỷ thức, thiệt thức, thân thức, ý thức).

IV. Xúc

(Như kinh trên, chỉ thế vào nhãn xúc, nhĩ xúc, tỷ xúc, thiệt xúc, thân xúc, ý xúc).

V. Thọ

(Như kinh trên, chỉ thế vào thọ do nhãn xúc sanh, thọ do nhĩ xúc sanh, thọ do tỷ xúc sanh, thọ do thiệt xúc sanh, thọ do thân xúc sanh, thọ do ý xúc sanh).

VI. Tưởng

(Như kinh trên, chỉ thế vào sắc tưởng, thanh tưởng, hương tưởng, vị tưởng, xúc tưởng, pháp tưởng).

VII. Tư – Tương III, 374

(Như kinh trên, chỉ thế vào sắc tư, thanh tư, hương tư, vị tư, xúc tư, pháp tư).

VIII. Ái – Tương III, 375

(Như kinh trên, chỉ thế vào sắc ái, thanh ái, hương ái, vị ái, xúc ái, pháp ái).

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1448

IX. Giới – Tương III, 375

(Như kinh trên, chỉ thế vào địa giới, thủy giới, hỏa giới, phong giới, không giới, thức giới).

X. Uẩn (S.iii,231) – Tương III, 375

(Như kinh trên, chỉ thế vào sắc uẩn, thọ uẩn, tưởng uẩn, hành uẩn, thức uẩn).

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1449

177 Sanh - Kinh NGỌC MA NI – Tăng IV, 617

NGỌC MA NI – Tăng IV, 617

1. Này các Tỷ-kheo:

- Ta tuyên bố rằng các nghiệp đã tư niệm, đã
làm, đã tích tập, nếu không cảm thọ (kết
quả) thời không có chấm dứt, dầu kết quả
ấy sanh khởi ngay trong đời hiện tại hay
trong đời sau.
- Ta tuyên bố rằng, này các Tỷ-kheo, các
nghiệp đã tư niệm, đã làm, đã tích tập, nếu
không cảm thọ (kết quả), thời khổ không có
thể chấm dứt được.

Ở đây, này các Tỷ-kheo:

- Ba phần là lầm lỗi, phạm tội của thân nghiệp
đã bất thiện tư niệm, dẫn đến khổ đưa đến khổ
dị thục.
- Bốn phần là lầm lỗi, phạm tội của ngữ nghiệp,
đã bất thiện tư niệm, dẫn đến khổ, đưa đến khổ
dị thục.

MƯỜI HAI DUYÊN                                  1450

- Ba phần là lầm lỗi, phạm tội của ý nghiệp, đã bất thiện tư niệm, dẫn đến khổ, đưa đến khổ dị thục.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là ba phần lầm lỗi, phạm tội của thân nghiệp đã bất thiện tư niệm, dẫn đến khổ, đưa đến khổ dị thục?

2. Ở đây, này các Tỷ-kheo,

- Có người sát sanh hung bạo, tay lấm máu, tâm
chuyên sát hại đả thương, tâm không từ bi đối
với tất cả các loài hữu tình, các sinh vật.
- Lấy của không cho, bất cứ tài vật gì của người
khác, hoặc tại thôn làng, hoặc tại rừng núi,
không cho người ấy, người ấy lấy trộm tài vật
ấy.
- Sống tà hạnh trong các dục vọng, tà hạnh với
hạng nữ nhân có mẹ che chở, có cha che chở,
có anh em che chở, có chị che chở, có bà con
che chở, có pháp che chở, đã có chồng, được
hình phạt gậy gộc bảo vệ, cho đến những nữ
nhân được trang sức bằng vòng hoa ( đám
cưới ).

 Như vậy, này các Tỷ-kheo, ba phần là lầm lỗi phạm tội của thân nghiệp, đã bất thiện tư niệm, dẫn đến khổ, đưa đến khổ dị thục.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   1451

3. Như thế nào, này các Tỷ-kheo, bốn phần là lầm lỗi, phạm tội của ngữ nghiệp, đã bất thiện tư niệm, dẫn đến khổ, đưa đến khổ dị thục?

- Người ấy nói láo, đến chỗ tập hội, hay đến chỗ
chúng hội, hay đến giữa các thân tộc, hay đến
giữa các tổ hợp, hay đến giữa các vương tộc,
khi bị dẫn xuất làm chứng và được hỏi: "Này
người kia, hãy nói những gì người biết"; dầu
cho vị ấy không biết, vị ấy nói: "Tôi biết"; dầu
cho vị ấy biết, vị ấy nói: "Tôi không biết". Hay
dầu cho vị ấy không thấy, vị ấy nói: "Tôi thấy";
hay dầu cho vị ấy thấy, vị ấy nói: "Tôi không
thấy". Như vậy lời nói của người ấy trở thành
cố ý nói láo, hoặc nguyên nhân vì mình, hoặc
nguyên nhân vì người, hoặc nguyên nhân vì
một vài quyền lợi gì.
- Người ấy là người nói hai lưỡi, nghe điều gì ở
chỗ này, đến chỗ kia nói, để sanh chia rẽ ở
những người này; nghe điều gì ở chỗ kia, đi nói
với những người này, để sanh chia rẽ ở những
người kia. Như vậy, vị ấy ly gián những kẻ hòa
hợp, hay xúi giục những kẻ ly gián, ưa thích
chia rẽ, vui thích chia rẽ, thích thú chia rẽ, nói
những lời đưa đến chia rẽ.
- Và người ấy nói lời thô ác, bất cứ lời gì thô bạo,
thô tục, khiến người đau khổ, khiến người tức

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1452

giận, liên hệ đến phẫn nộ, không đưa đến Thiền
định. Người ấy nói những lời như vậy.
- Và người ấy nói những lời phù phiếm, nói phi
thời, nói những lời phi chơn, nói những lời
không lợi ích, nói những lời phi pháp, nói
những lời phi Luật, nói những lời không đáng
gìn giữ. Vì nói phi thời, nên lời nói không có
thuận lý, không có mạch lạc, hệ thống, không
có lợi ích.

 Như vậy, này các Tỷ-kheo, bốn phần là lầm lỗi, phạm tội của ngữ nghiệp, đã bất thiện tư niệm, dẫn đến khổ, đưa đến khổ dị thục.

Như thế nào, này các Tỷ-kheo, ba phần là lầm lỗi, và phạm tội của ý nghiệp, đã bất thiện tư niệm, đã dẫn đến khổ, đưa đến khổ dị thục?

4. Ở đây, này các Tỷ-kheo,

- Có người có tham ái, tham lam tài vật kẻ khác,
nghĩ rằng: "Ôi, mong rằng mọi tài vật của
người khác trở thành của mình! ".
- Có sân tâm, khởi lên hại ý, hại niệm như sau:
"Mong rằng những loài hữu tình này bị giết,
hay bị tàn sát, hay bị tiêu diệt, hay bị tàn hại,
hay mong chúng không còn tồn tại! ".

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1453

- Người ấy có tà kiến, có tưởng điên đảo, như:
"Không có bố thí, không có cúng thí, không có
tế tự, các hành vi thiện ác không có kết quả dị
thục, không có đời này, không có đời sau,
không có mẹ, không có cha, không có các loại
hóa sanh, trong đời không có các Sa-môn, Bà-
la-môn chân chánh hành trì, chân chánh thành
tựu, sau khi tự mình với thắng trí, giác ngộ đời
này và đời sau, và tuyên bố".

 Như vậy, này các Tỷ-kheo, ba phần là lầm lỗi, phạm tội của ý nghiệp, đã bất thiện tư niệm, đã dẫn đến khổ, đưa đến khổ dị thục.

5. Này các này các Tỷ-kheo,

- Do nhân bất thiện tư niệm, sự lầm lỗi và phạm
tội của thân nghiệp có ba phần, các chúng
sanh, sau khi thân hoại mạng chung sanh vào
cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục.
- Hay là này các Tỷ-kheo, do nhân bất thiện tư
niệm, lầm lỗi phạm tội của ngữ nghiệp có bốn
phần, các chúng sanh, sau khi thân hoại mạng
chung, sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa
ngục.
- Hay là này các Tỷ-kheo, do nhân bất thiện tư
niệm, lầm lỗi phạm tội của ý nghiệp có ba phần,

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1454

các chúng sanh, sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục.

6. Ví như, này các Tỷ-kheo, một hòn ngọc ma ni viên
mãn, được quăng lên và rơi xuống chỗ nào, tại chỗ
ấy nó khéo an lập. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, do
nhân bất thiện tư niệm, lầm lỗi phạm tội của thân
nghiệp có ba phần, các chúng sanh, sau khi thân hoại
mạng chung, sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa
ngục. Hay là này các Tỷ-kheo, do nhân bất thiện tư
niệm, lầm lỗi phạm tội của ngữ nghiệp có bốn phần,
các chúng sanh, sau khi thân hoại mạng chung, sanh
vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Hay là này các
Tỷ-kheo, do nhân bất thiện tư niệm, lầm lỗi phạm tội
của ý nghiệp có ba phần, các chúng sanh, sau khi
thân hoại mạng chung, sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa
xứ, địa ngục.

7. Ta tuyên bố rằng, này các Tỷ-kheo, các nghiệp được tư niệm, được làm, được tích tập, nếu không cảm thọ (kết quả) thời không có chấm dứt, dầu quả ấy thuộc trong đời hiện tại, hay trong đời sau.

Ta tuyên bố rằng, này các Tỷ-kheo, các nghiệp được tư niệm, được làm, được tích tập, nếu không cảm thọ (kết quả) thời khổ không có chấm dứt.

Ở đây, này các Tỷ-kheo,

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1455

- Ba phần là thành đạt của thân nghiệp đã thiện
tư niệm, dẫn đến lạc, đưa đến lạc dị thục,
- Bốn phần là thành đạt của ngữ nghiệp đã thiện
tư niệm, dẫn đến lạc, đưa đến lạc dị thục,
- Ba phần là thành đạt của ý nghiệp đã thiện tư
niệm, dẫn đến lạc, đưa đến lạc dị thục.

Và như thế nào, này các Tỷ-kheo, ba phần là thành đạt của thân nghiệp đã thiện tư niệm, dẫn đến lạc, đưa đến lạc dị thục?

8. Ở đây, này các Tỷ-kheo,

- Có người đoạn tận sát sanh, từ bỏ sát sanh, bỏ
trượng, bỏ kiếm, biết tàm quý, có lòng từ, sống
thương xót đến hạnh phúc của tất cả chúng
sanh và các loài hữu tình.
- Đoạn tận lấy của không cho, từ bỏ lấy của
không cho, bất cứ vật gì của người khác, hoặc
tại thôn làng, hoặc tại rừng núi, không cho
người ấy, người ấy không lấy trộm tài vật ấy.
- Đoạn tận sống tà hạnh trong các dục vọng,
không hành tà hạnh với hạng nữ nhân có mẹ
che chở, có cha che chở, có anh em che chở, có
chị che chở, có bà con che chở, có pháp che
chở, đã có chồng, được hình phạt gậy gộc bảo

MƯỜI HAI DUYÊN                                   1456

vệ, cho đến những nữ nhân được trang sức bằng vòng hoa (đám cưới).

 Như vậy, này các Tỷ-kheo, ba phần thành đạt của thân nghiệp, dẫn đến lạc, đưa đến lạc dị thục.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là bốn phần là thành đạt của ngữ nghiệp, dẫn đến lạc, đưa đến lạc dị thục?

9. Ở đây, này các Tỷ-kheo

- Có người đoạn tận nói láo, từ bỏ nói láo, đến
chỗ tập hội hay đến chỗ chúng hội, hay đến
giữa các thân tộc, hay đến giữa các tổ hợp, hay
đến giữa các vương tộc, khi bị dẫn xuất làm
chứng và được hỏi: "Này người kia, hãy nói
những gì người biết", nếu biết, người ấy nói:
"Tôi biết", nếu không biết, người ấy nói: "Tôi
không biết"; hay nếu không thấy, người ấy nói:
"Tôi không thấy"; nếu thấy, người ấy nói: "Tôi
thấy". Như vậy lời nói của người ấy không trở
thành cố ý vọng ngữ, hoặc nguyên nhân vì
mình, hoặc nguyên nhân vì người, hoặc nguyên
nhân vì một vài quyền lợi gì.
- Đoạn tận nói hai lưỡi, từ bỏ nói hai lưỡi, nghe
điều gì ở chỗ này, không đi đến chỗ kia nói, để

MƯỜI HAI DUYÊN                                   1457

sanh chia rẽ ở những người này; nghe điều gì ở
chỗ kia, không đi nói với những người này, để
sanh chia rẽ ở những người kia. Như vậy,
người ấy sống hòa hợp những kẻ ly gián, tăng
trưởng những kẻ hòa hợp, thích thú hòa hợp,
nói những lời đưa đến hòa hợp.
- Đoạn tận lời nói thô ác, từ bỏ lời nói thô ác,
những lời nói nhu hòa, êm tai, dễ thương, thông
cảm đến tâm, tao nhã, đẹp lòng nhiều người,
vui lòng nhiều người, người ấy nói những lời
như vậy.
- Đoạn tận lời nói phù phiếm, từ bỏ lời nói phù
phiếm, nói đúng thời, nói những lời chân thật,
nói những lời có ý nghĩa, nói những lời về
Chánh Pháp, nói những lời về Luật, nói những
lời đáng được gìn giữ. Vì nói hợp thời, nên lời
nói thuận lý, có mạch lạc, hệ thống, lợi ích.

 Như vậy, này các Tỷ-kheo, bốn phần là sự thành đạt của ngữ nghiệp đã thiện tư niệm, dẫn đến lạc, đưa đến lạc dị thục.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là ba phần là thành đạt của ý nghiệp đã thiện tư niệm, dẫn đến lạc, đưa đến lạc dị thục?

10. Ở đây, này các Tỷ-kheo,

MƯỜI HAI DUYÊN                                   1458

- Có người không tham ái, không tham lam tài
vật của kẻ khác, không có nghĩ rằng: "Ôi!
Mong rằng món tài vật của người khác trở
thành của mình! ".
- Lại có người không có sân tâm, không khởi lên
hại ý, hại niệm, nhưng nghĩ rằng: "Mong rằng
những loài hữu tình này sống không thù hận,
không oán thù, không nhiễu loạn, được an lạc,
lo nghĩ tự thân! ".
- Có chánh kiến, không có tư tưởng điên đảo,
nghĩ rằng: "Có bố thí, có cúng thí, có tế tự, các
hành vi thiện ác, có kết quả dị thục, có đời này,
có đời sau, có mẹ, có cha, có các loại hóa sanh,
trong đời có các Sa-môn, Bà-la-môn chân
chánh hành trì, chân chánh thành tựu, sau khi
tự mình chứng ngộ với thắng trí đời này và đời
sau, rồi tuyên bố".

 Như vậy, này các Tỷ-kheo, ba phần là thành đạt của ý nghiệp đã thiện tư niệm, dẫn đến lạc, đưa đến lạc dị thục.

11. Này các Tỷ-kheo,

- Do nhân ba phần là thành đạt của thân nghiệp, đã thiện tư niệm, dẫn đến lạc, đưa đến lạc thục,

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1459

các chúng sanh sau khi thân hoại mạng chung,
được sanh thiện thú, Thiên giới, cõi đời này.
- Này các Tỷ-kheo, do nhân bốn phần là thành
đạt của ngữ nghiệp, đã thiện tư niệm, dẫn đến
lạc, đưa đến lạc dị thục, các chúng sanh sau khi
thân hoại mạng chung, được sanh thiện thú,
Thiên giới, cõi đời này.
- Này các Tỷ-kheo, do nhân ba phần là thành đạt
của ý nghiệp, đã thiện tư niệm, dẫn đến lạc, đưa
đến lạc thục, các chúng sanh sau khi thân hoại
mạng chung, được sanh thiện thú, Thiên giới,
cõi đời này.

12. Ví như, này các Tỷ-kheo, hòn ngọc ma-ni viên mãn, được quăng lên và rơi xuống chỗ nào, tại chỗ ấy nó khéo an lập. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, do nhân thiện tư niệm, thành đạt của thân nghiệp có ba phần, các chúng sanh, sau khi thân hoại mạng chung sanh vào thiện thú, Thiên giới cõi đời này. Hay là do nhân thiện tư niệm, thành đạt của ngữ nghiệp có bốn phần, các chúng sanh, sau khi thân hoại mạng chung sanh vào thiện thú, Thiên giới cõi đời này. Hay là do nhân thiện tư niệm, thành đạt của ý nghiệp có ba phần, các chúng sanh, sau khi thân hoại mạng chung sanh vào thiện thú, Thiên giới cõi đời này.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1460

13. Này các Tỷ-kheo, Ta tuyên bố rằng các nghiệp
đã tư niệm, đã làm, đã tích tập, nếu chưa lãnh thọ
(kết quả) thời không chấm dứt, dầu cho quả ấy thuộc
đời hiện tại, hay trong đời sau.

Và này các Tỷ-kheo, Ta tuyên bố rằng các nghiệp đã tư niệm, đã được làm, đã được tích tập, nếu chưa lãnh thọ (kết quả) thời khổ không được chấm dứt.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   1461

178 Sanh - Kinh TÀ KIẾN – Tăng I, 66

TÀ KIẾN – Tăng I, 66

1. - Ta không thấy một pháp nào khác, do pháp ấy,
các pháp bất thiện chưa sanh được sanh khởi, và các
pháp bất thiện đã sanh đi đến tăng trưởng, quảng đại,
như tà kiến. Này các Tỷ-kheo, với người có tà kiến,
thời các pháp bất thiện chưa sanh được sanh khởi, và
các pháp bất thiện đã sanh đi đến tăng trưởng, quảng
đại.

2. Ta không thấy một pháp nào khác, do pháp ấy, các
pháp thiện chưa sanh được sanh khởi, và các pháp
thiện đã sanh đi đến tăng trưởng, quảng đại, như
chánh kiến. Này các Tỷ-kheo, với người có chánh
kiến, thời các pháp thiện chưa sanh được sanh khởi,
và các pháp thiện đã sanh đi đến tăng trưởng, quảng
đại.

3. Ta không thấy một pháp nào khác, do pháp ấy, các
pháp thiện chưa sanh không sanh khởi, và các pháp
thiện đã sanh bị đoạn diệt, như tà kiến. Này các Tỷ-
kheo, với người có tà kiến, thời các pháp thiện chưa
sanh không sanh khởi, và các pháp thiện đã sanh bị
đoạn diệt.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1462

4. Ta không thấy một pháp nào khác, do pháp ấy, các
pháp bất thiện chưa sanh không sanh khởi, và các
pháp bất thiện đã sanh bị đoạn diệt, như chánh kiến.
Này các Tỷ-kheo, với người có chánh kiến, thời các
pháp bất thiện chưa sanh không sanh khởi, và các
pháp bất thiện đã sanh bị đoạn diệt.

5. Ta không thấy một pháp nào khác, do pháp ấy, tà
kiến chưa sanh được sanh khởi, hay tà kiến đã sanh
đi đến tăng trưởng, như không như lý tác ý. Này các
Tỷ-kheo, do không như lý tác ý, nên tà kiến chưa
sanh được sanh khởi, hay tà kiến đã sanh được tăng
trưởng.

6. Ta không thấy một pháp nào khác, do pháp ấy,
chánh kiến chưa sanh được sanh khởi, hay chánh
kiến đã sanh được tăng trưởng, như như lý tác ý. Này
các Tỷ-kheo, do như lý tác ý, nên chánh kiến chưa
sanh được sanh khởi, hay chánh kiến đã sanh được
tăng trưởng.

7. Ta không thấy một pháp nào khác, do pháp ấy, các
chúng sanh sau khi thân hoại mạng chung, bị sanh
vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục, như tà kiến. Này
các Tỷ-kheo, Các chúng sanh có đầy đủ tà kiến, sau
khi thân hoại mạng chung, bị sanh vào cõi dữ, ác thú,
đọa xứ, địa ngục.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1463

8. Ta không thấy một pháp nào khác, do pháp ấy, các
chúng sanh sau khi thân hoại mạng chung, được sanh
vào cõi lành, cõi Trời, cõi đời này, như chánh kiến.
Này các Tỷ-kheo, các chúng sanh có đầy đủ chánh
kiến, sau khi thân hoại mạng chung, được sanh lên
cõi lành, cõi Trời, cõi đời này.

9. Đối với người có tà kiến, phàm mọi thân hành
hoàn toàn được thực hiện, được chấp nhận theo tà
kiến, phàm mọi khẩu hành... phàm mọi ý hành hoàn
toàn được thực hiện, được chấp nhận theo tà kiến,
phàm có tư tâm sở nào, phàm có quyết định nào,
phàm có ước nguyện nào, và phàm có các hành nào,
tất cả pháp ấy đưa đến không khả lạc, không khả hỷ,
không khả ý, đưa đến bất hạnh, đau khổ. Vì cớ sao?
Vì tánh ác của kiến.

Ví như, hột giống cây nimba, hay hột giống cây Kosàtaki (một loại cây leo), hay hột giống cây mướp đắng, được gieo vào đất ướt. Phàm vị gì nó lấy lên từ đất, phàm vị gì nó lấy lên từ nước, tất cả vị ấy đều đưa đến tánh đắng, tánh cay, tánh không lạc của nó. Vì cớ sao? Vì tánh ác của hột giống. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, đối với người có tà kiến, phàm mọi thân hành... Vì tánh ác của kiến, này các Tỷ-kheo.

10. Đối với người có chánh kiến, phàm mọi thân hành hoàn toàn được thực hiện, được chấp nhận theo

MƯỜI HAI DUYÊN                                       1464

chánh kiến, phàm mọi khẩu hành... phàm mọi ý hành
hoàn toàn được thực hiện, được chấp nhận theo
chánh kiến, phàm có tư tâm sở nào, phàm có quyết
định nào, phàm có ước nguyện nào, và phàm có các
hành nào, tất cả pháp ấy đưa đến khả lạc, khả hỷ, khả
ý, đưa đến hạnh phúc, an lạc. Vì cớ sao? Vì tánh hiền
thiện của kiến, này các Tỷ-kheo.

Ví như, này các Tỷ-kheo, hột giống cây mía, hay hột giống cây lúa, hay hột giống cây nho được gieo vào đất ướt. Phàm vị gì nó lấy lên từ đất, phàm vị gì nó lấy lên từ nước, tất cả vị ấy đều đưa đến tánh ngọt, thích ý, tánh ngon ngọt của nó. Vì cớ sao? Vì tánh hiền thiện của hột giống. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, đối với người có chánh kiến, phàm mọi thân hành... Vì tánh hiền thiện của kiến, này các Tỷ-kheo.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1465

179 Sanh - Kinh TÔN GIẢ NÀRADA – Tăng II, 397

TÔN GIẢ NÀRADA – Tăng II, 397

1. Một thời, Tôn giả trú ở Pàtaliputta tại khu vườn
Kukkuta (Kê Viên). Lúc bấy giờ, hoàng hậu Bhaddà
của vua Munda mệnh chung, được ái luyến thương
yêu. Vì quá thương yêu hoàng hậu Bhaddà, vua
không tắm rửa, không thoa dầu, không ăn uống,
không lo các công việc, ngày đêm sầu muộn, ôm ấp
thân của hoàng hậu Bhaddà. Rồi vua Munda bảo
Piyaka, người giữ kho bạc:

- Này Piyaka, hãy đặt thân hoàng hậu Bhaddà vào
trong một hòm sắt đựng đầy dầu, và đậy lại với một
hòm sắt khác; nhờ vậy chúng ta có thể thấy thân
hoàng hậu Bhaddà lâu hơn.

- Thưa vâng, tâu Đại vương.

Piyaka, người giữ kho bạc vâng đáp vua Munda, đặt
thân hoàng hậu Bhaddà vào trong một hòm sắt đều
đầy dầu, và đậy lại với một hòm bằng sắt khác. Rồi
Piyaka, vị giữ kho bạc cho vua nghĩ như sau: "
Hoàng hậu Bhaddà của vua Munda này đã mệnh
chung, được ái luyến thương yêu, vì quá thương yêu

MƯỜI HAI DUYÊN                                   1466

hoàng hậu Bhaddà, vua không tắm rửa, không thoa dầu, không ăn uống, không lo các công việc, ngày đêm sầu muộn, ôm ấp thân của hoàng hậu Bhaddà. Hãy để vua Munda đến yết kiến một vị Sa-môn hay Bà-la-môn, sau khi nghe pháp từ vị ấy, có thể bỏ được mũi tên sầu muộn". Rồi Piyaka, người giữ kho bạc nghĩ như sau: "Có Tôn giả Nàrada này trú ở Pàtaliputta, tại khu vườn Kukkuta. Tiếng đồn tốt đẹp sau đây được truyền đi về Tôn giả Nàrada: "Bậc Hiền trí, thông minh, bậc trí giả, được nghe nhiều, khéo nói, thiện biện tài, bậc Trưởng lão, bậc A-la-hán". Hãy để vua Munda đến yết kiến Tôn giả Nàrada. Sau khi nghe pháp từ vị ấy, vua có thể gạt bỏ mũi tên sầu muộn". Rồi Piyaka, người giữ kho bạc đi đến vua Munda, sau khi đến, nói với vua Munda:

-Tâu Đại vương, có Tôn giả Nàrada nay trú ở
Pàtaliputta, tại khu vườn Kukkuta. Tiếng đồn tốt đẹp
sau đây được truyền đi về Tôn giả Nàrada: "Bậc Hiền
trí, thông minh, bậc trí giả, được nghe nhiều, khéo
nói, thiện biện tài, bậc Trưởng lão, bậc A-la-hán".
Nếu Đại vương yết kiến Tôn giả Nàrada, rất có thể,
sau khi nghe pháp từ Tôn giả Nàrada, Đại vương có
thể gạt bỏ mũi tên sầu muộn.

- Vậy này Piyaka, hãy tin cho Tôn giả Nàrada được biết.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1467

Rồi vua nghĩ: "Làm sao ta tự nghĩ, một người như ta,
phải đến thăm như thế nào một Sa-môn hay Bà-la-
môn sống ở trong quốc độ, từ trước chưa được ai
biết?"

- Thưa vâng, tâu Đại vương.

Pijaka, người giữ kho bạc vâng đáp vua Munda; đi
đến Tôn giả Nàrada, sau khi đến, đảnh lễ Tôn giả
Nàrasa rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên,
Piyaka, vị giữ kho bạc bạch Tôn giả Nàrada:

Hoàng hậu Bhaddà của vua Munda, thưa Tôn giả, đã
mệnh chung, được ái luyến, thương yêu. Vì quá
thương yêu hoàng hậu Bhaddà, nên vua không tắm,
không thoa dầu, không ăn uống, không lo các công
việc, ngày đêm sầu muộn, ôm ấp thân hoàng hậu
Bhaddà. Lành thay, thưa Tôn giả Nàrada thuyết pháp
cho vua Munda như thế nào để vua Mundasau khi
nghe pháp từ Tôn giả Nàrada, có thể gạt bỏ mũi tên
sầu muộn.

- Này Piyaka, nay là thời để vua Munda làm những gì vua nghĩ là phải thời.

Rồi Piyaka, người giữ kho bạc, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ tôn giả Nàrada, thân bên hữu hướng về ngài

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1468

rồi ra đi, và đi đến vua Munda; sau khi đến, thưa với vua Munda:

- Tâu Đại vương, cơ hội đã được sắp đặt với Tôn giả Nàrada. Này Đại vương hãy làm những gì Đại vương nghĩ là phải thời.

- Vậy này Piyaka, hãy cho thắng các cỗ xe tốt đẹp.

- Thưa vâng, tâu Đại vương.

Pikaka, người giữ kho bạc vâng đáp vua Munda, cho thắng các cỗ xe tốt đạp, rồi thưa với vua Munda:

- Tâu Đại vương, các cỗ xe tốt đẹp đã thắng xong. Nay Đại vương hãy làm những gì Đại vương nghĩ là phải thời.

2. Rồi vua Munda leo lên cỗ xe tốt đẹp, cùng với các
cỗ xe tốt đẹp khác đi đến khu vườn Kukkuta với uy
nghi oai lực của nhà vua để yết kiến Tôn giả Nàrada.
Vua đi xe xa cho đến đường đất xe có thể đi được,
rồi xuống xe, đi bộ vào khu vườn. Rồi vua Munda đi
đến Tôn giả Nàrada, sau khi đến, đảnh lễ Tôn giả
Nàrada rồi ngồi xuống một bên. Rồi Tôn giả Nàrada
nói với vua đang ngồi một bên.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1469

- Thưa Đại vương, có năm sự kiện này không thể có được bởi một Sa-môn, hay Bà-la-môn, bởi Ma hay Phạm thiên, hay bởi một ai ở đời. Thế nào là năm?

3. Bị già và muốn không già, là một sự kiện không
thể có được bởi một Sa-môn hay Bà-la-môn, bởi Ma
hay Phạm thiên, hay bởi một ai ở đời. Bị bệnh và
muốn không bệnh... bị chết và muốn không chết... bị
hoại chết và muốn không hoại diệt... bị tiêu diệt và
muốn không tiêu diệt, là một sự kiện không thể có
được bởi một Sa-môn hay Bà-la-môn, bởi Ma hay
Phạm thiên, hay bởi một ai ở đời.

4. Với phàm phu không học, thưa Đại vương, phải bị già và già đến; và khi già đến, kẻ ấy không suy tư: "Không phải chỉ một mình ta phải bị già và già đến. Nhưng đối với loài hữu tình, có đến, có đi, có diệt, có sanh, tất cả loài hữu tình đều phải bị già và già đến. Và nếu phải bị già và khi già đến, ta lại sầu, bi, than khóc, đập ngực, đi đến bất tỉnh, thời ăn uống, không làm ta ưa thích; thân ta trở thành xấu xí; các công việc không có xúc tiến, kẻ thù sẽ hoan hỷ; bạn bè sẽ lo buồn". Kẻ ấy phải bị già, khi già đến, sầu, bi, than khóc, đập ngực, đi đến bất tỉnh.

5. Lại nữa, thưa Đại vương, với kẻ phàm phu không học, phải bị bệnh và bệnh đến... phải bị chết và chết đến... phải bị hoại diệt và hoại diệt đến... phải bị tiêu

MƯỜI HAI DUYÊN                                         1470

diệt và tiêu diệt đến; khi tiêu diệt đến, kẻ ấy không suy tư: "Không phải chỉ một mình ta phải bị tiêu diệt và tiêu diệt đến. Nhưng đối với các loài hữu tình có đến, có đi, có diệt, có sanh, tất cả loài hữu tình đều phải bị tiêu diệt và tiêu diệt đến. Và nếu phải bị tiêu diệt, khi tiêu diệt đến, ta lại sầu, bi, than khóc, đập ngực, đi đến bất tỉnh, thời ăn uống không làm ta ưa thích; thân ta trở thành xấu xí; các công việc không có xúc tiến; kẻ thù sẽ hoan hỷ, bạn bè sẽ lo buồn". Kẻ ấy phải bị tiêu diệt, khi tiêu diệt đến, sầu, bi than khóc, đập ngực, đi đến bất tỉnh.

Thưa Đại vương, đây gọi là kẻ phàm phu không học bị mũi tên sầu muộn tẩm thuốc độc bắn trúng, vị ấy tự làm mình ưu não.

6. Với vị Thánh đệ tử có học, thưa Đại vương, bị già đến; vị ấy có suy tư: "Không phải chỉ một mình ta phải bị già và già đến. Nhưng đối với các loài hữu tình có đến, có đi; có diệt, có sanh, tất cả các loài hữu tình đều phải bị già và già đến. Và nếu phải bị già và khi già đến, ta lại sầu, bi, than khóc, đập ngực, đi đến bất tỉnh, thời ăn uống không làm ta ưa thích; thân ta trở thành xấu xí; các công việc không có xúc tiến; kẻ thù sẽ hoan hỷ; bạn bè sẽ lo buồn". Vị ấy phải bị già, khi già đến, không sầu, không bi, không than khóc, không đập ngực, không đi đến bất tỉnh.

MƯỜI HAI DUYÊN                                        1471

Thưa Đại vương, đây gọi là vị Thánh đệ tử có học, được nhổ lên là mũi tên sầu muộn có tẩm thuốc độc, mà kẻ phàm phu không học bị bắn trúng, tự làm mình ưu não. Không sầu muộn, không bị tên bắn trúng, vị Thánh đệ tử tự làm mình được hoàn toàn tịch tịnh.

7. Lại nữa, thưa Đại vương, với vị Thánh đệ tử có học phải bị bệnh và bệnh đến... phải bị chết và chết đến... phải bị hoại diệt và hoại diệt đến... phải bị tiêu diệt và tiêu diệt đến; khi tiêu diệt đến, vị ấy có suy tư: "Không phải chỉ một mình ta phải bị tiêu diệt và tiêu diệt đến. Nhưng đối với các loài hữu tình, có đến, có đi, có diệt, có sanh, tất cả các loài hữu tình đều phải bị tiêu diệt và tiêu diệt đến. Và nếu phải bị tiêu diệt và tiêu diệt đến, ta lại sầu, bi, than khóc, đập ngực, đi đến bất tỉnh, thời ăn uống không làm ta ưa thích, thân ta trở thành xấu xí; các công việc không có xúc tiến; kẻ thù sẽ hoan hỷ; bạn bè sẽ lo buồn". Vị ấy phải bị tiêu diệt, khi tiêu diệt đến không sầu, không bi, không than khóc, không đập ngực, không đi đến bất tỉnh.

Thưa Đại vương, đây gọi là vị Thánh đệ tử có học, được nhổ lên là mũi tên sầu muộn có tẩm thuốc độc mà kẻ phàm phu không học bị bắn trúng, tự làm mình ưu não. Không sầu muộn, không bị bắn tên, vị Thánh đệ tử tự làm mình được hoàn toàn tịch tịnh.

MƯỜI HAI DUYÊN                                          1472

Các pháp này, thưa Đại vương, là năm sự kiện không thể có được bởi Sa-môn hay Bà-la-môn, bởi Ma hay Phạm thiên, hay bởi một ai ở đời.

Không sầu, không than khóc,
Lợi ích được thật ít,
Biết nó sầu, nó khổ,
Kẻ địch tự vui sướng.
Do vậy, bậc Hiền trí,
Giữa các sự bất hạnh,
Không hoảng hốt lo sợ,
Biết phân tích lợi ích.
Kẻ địch bị khổ não,
Thấy sắc diện không đổi,
Với tụng niệm văn chú,
Với lời thật khéo nói,
Với bố thí chơn chánh,
Với truyền thống khéo giữ,
Chỗ nào được lợi ích,
Chỗ ấy gắn tinh cần.
Nếu biết lợi không được,
Cả ta và người khác,
Không sầu, biết chịu đựng,
Mong vị ấy nghĩ rằng:
Nay ta phải làm gì?
Phải kiên trì thế nào?

MƯỜI HAI DUYÊN                                  1473

8. Sau khi được nghe như vậy, vua Munda thưa với Tôn giả Nàrada:

- Thưa Tôn giả, pháp thoại này tên gì?

- Thưa Đại vương, pháp thoại này tên là "Nhổ lên mũi tên sầu muộn".

- Thật vậy, thưa Tôn giả, được nhổ lên là mũi tên sầu muộn! Khi con nghe pháp thoại này, mũi tên sầu muộn đã được đoạn tận.

Rồi vua Munda bảo Piyaka, vị gìn giữ kho bạc:

- Này Piyaka, hãy cho thiêu đốt thân của hoàng hậu
Bhaddà, rồi xây tháp cho hoàng hậu. Bắt đầu từ hôm
sau, chúng ta sẽ tắm rửa, sẽ thoa dầu, sẽ ăn cơm, sẽ
lo làm các công việc.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1474

180 Sanh - Làm sao để giải thoát khỏi sanh - Kinh Một Nửa – Tương V, 10

Một Nửa – Tương V, 10      (Upaddham)

1) Một thời, Thế Tôn trú giữa các dân chúng Sakka, tại thị trấn của dân chúng Sakka tên là Sakkara.

2) Rồi Tôn giả Ananda đi đến Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, Tôn giả Ananda bạch Thế Tôn:

-- Một nửa Phạm hạnh này, bạch Thế Tôn, là thiện
bạn hữu (kalyàsamittatà), thiện bạn đãng
(kalyànasahàyatà), thiện thân tình (kalyàsam-
pavankatà).

3) -- Chớ có nói vậy, này Ananda! Chớ có nói vậy,
này Ananda! Toàn bộ Phạm hạnh này, này
Ananda, là thiện bạn hữu, thiện bạn đãng, thiện
thân tình. Với Tỷ-kheo thiện bạn hữu, thiện bạn
đãng, thiện thân tình, này Ananda, thời được chờ đợi
Thánh đạo Tám ngành được tu tập, Thánh đạo Tám
ngành được làm cho viên mãn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1475

4) Và này Ananda, thế nào là Tỷ-kheo thiện bạn hữu, thiện bạn đãng, thiện thân tình, tu tập và làm cho viên mãn Thánh đạo Tám ngành?

Ở đây, này Ananda, Tỷ-kheo tu tập chánh tri kiến liên hệ đến viễn ly, liên hệ đến ly tham, liên hệ đến đoạn diệt, hướng đến từ bỏ. Tỷ-kheo tu tập chánh tư duy... tu tập chánh ngữ... tu tập chánh nghiệp... tu tập chánh mạng... tu tập chánh tinh tấn... tu tập chánh niệm... tu tập chánh định liên hệ đến viễn ly, liên hệ đến ly tham, liên hệ đến đoạn diệt, hướng đến từ bỏ. Như vậy, này Ananda, là Tỷ-kheo thiện bạn hữu, thiện bạn đãng, thiện thân tình, tu tập Thánh đạo Tám ngành, làm cho sung mãn Thánh đạo Tám ngành.

5) Này Ananda, chính với pháp môn này, các Ông cần phải hiểu thế nào toàn bộ Phạm hạnh này là thiện bạn hữu, thiện bạn đãng, thiện thân tình. Do Ta lấy thiện làm bạn hữu, này Ananda, nên các chúng sanh bị sanh được giải thoát khỏi sanh; các chúng sanh bị già được giải thoát khỏi già; các chúng sanh bị chết được giải thoát khỏi chết; các chúng sanh bị sầu, bi, khổ, ưu, não được giải thoát khỏi sầu, bi, khổ, ưu, não. Chính với pháp môn này, này Ananda, các Ông cần phải hiểu thế nào toàn bộ Phạm hạnh này là thiện bạn hữu, thiện bạn đãng, thiện thân tình.

MƯỜI HAI DUYÊN                                        1476

MƯỜI HAI DUYÊN   1477

181 Sanh - Nguyên nhân dẫn sanh chỗ này chỗ kia - Kinh HẠNH CON CHÓ – 57 Trung II, 115

KINH HẠNH CON CHÓ (Kukkuravatika suttam) – Bài kinh số 57 – Trung II, 115

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở giữa dân chúng Koliya Haliddavasana là tên một thị trấn của dân chúng Koliya.

Rồi Punna Koliyaputta, hành trì hạnh con bò, và lõa
thể Seniya, hành trì hạnh con chó, cùng đi đến Thế
Tôn. Sau khi đến Punna Koliyaputta, hành trì hạnh
con bò, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Còn
lõa thể Seniya, hành trì hạnh con chó, nói lời hỏi
thăm với Thế Tôn, sau khi nói lên lời hỏi thăm thân
hữu, rồi ngồi xuống một bên, ngồi chõ hỏ như con
chó. Sau khi ngồi một bên, Punna Koliyaputta, hành
trì hạnh con bò, bạch Thế Tôn:

MƯỜI HAI DUYÊN                                   1478

- Bạch Thế Tôn, lõa thể Seniya, hành trì hạnh con
chó, thực hành những hạnh khó hành, ăn đồ ăn quăng
xuống đất, chấp nhận và hành trì hạnh con chó trong
một thời gian dài, vậy sanh thú ông ấy thế nào, vận
mạng ông ấy thế nào?

- Thôi vừa rồi Punna, hãy dừng lại đây, chớ có hỏi Ta nữa.

Lần thứ hai... (như trên)... Lần thứ ba Punna Koliyaputta, hành trì hạnh con bò, bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, lõa thể Seniya hành trì hạnh con
chó, thực hành những hạnh khó hành, ăn đồ ăn quăng
dưới đất, chấp nhận và hành trì hạnh con chó trong
một thời gian dài, vậy sanh thú ông ấy thế nào, vận
mạng ông ấy thế nào?

- Này Punna, thật sự Ta đã không chấp nhận (câu
hỏi) của Ông và đã nói: "Thôi vừa rồi Punna, hãy
dừng lại đây, chớ có hỏi Ta nữa". Tuy vậy, Ta sẽ trả
lời cho Ông:

 Ở đây, này Punna, người nào hành trì hạnh con
chó một cách hoàn toàn viên mãn, hành trì giới
con chó một cách hoàn toàn viên mãn, hành trì
tâm con chó một cách hoàn toàn viên mãn,
hành trì uy nghi con chó một cách hoàn toàn

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1479

viên mãn, sau khi thân hoại mạng chung sẽ
sanh thân hữu cùng với các loài chó.
 Nếu Ông ấy có tà kiến như sau: "Do giới này,
hạnh này, khổ hạnh này, hay phạm hạnh này,
ta sẽ sanh thành chư Thiên này, hay chư Thiên
khác", thời này Punna, đối với kẻ có tà kiến, Ta
nói có một trong hai sanh thú như sau: địa ngục
hay bàng sanh.

 Như vậy, này Punna, nếu hạnh con chó được
thành tựu, thời được sanh trong loài chó,
nếu không được thành tựu, thời được sanh
trong địa ngục.

Khi được nói vậy, lõa thể Seniya, hành trì hạnh con chó, khóc than chảy nước mắt. Rồi Thế Tôn nói với Punna Koliyaputta, hành trì hạnh con bò:

- Này Punna, Ta đã không chấp nhận (câu hỏi) của ông và đã nói: "Thôi vừa rồi Punna, hãy dừng lại đây, chớ có hỏi Ta nữa".

- Bạch Thế Tôn, con khóc như vậy không phải vì lời
Thế Tôn nói về con. Nhưng vì bạch Thế Tôn, con đã
chấp nhận và hành trì hạnh con chó này trong một
thời gian dài.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1480

- Bạch Thế Tôn, Punna Koliyaputta, hành trì hạnh
con bò này, đã chấp nhận và hành trì hạnh con bò
này, trong một thời gian dài, vậy sanh thú của ông ấy
thế nào, vận mạng của ông ấy thế nào?

- Thôi vừa rồi Seniya, hãy dừng lại đây, chớ có hỏi Ta nữa.

Lần thứ hai... (như trên)... Lần thứ ba, lõa thể Seniya, hành trì hạnh con chó, bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, Punna Koliyaputta này đã chấp
nhận và hành trì hạnh con bò này trong một thời gian
dài, vậy sanh thú của ông ấy thế nào, vận mạng của
ông ấy thế nào?

- Này Seniya, thật sự Ta đã không chấp nhận (câu
hỏi) của Ông và đã nói: "Thôi vừa rồi Seniya, hãy
dừng lại đây, chớ có hỏi Ta nữa". Tuy vậy ta sẽ trả
lời cho Ông:

 Ở đây, này Seniya, người nào hạnh trì hạnh con
bò một cách hoàn toàn viên mãn, hành trì giới
con bò một cách hoàn toàn viên mãn, hành trì
tâm con bò một cách hoàn toàn viên mãn, hành
trì uy nghi con bò một cách hoàn toàn viên
mãn, sau khi thân hoại mạng chung, sẽ sanh
thân hữu cùng với các loài bò.

MƯỜI HAI DUYÊN                                        1481

 Nếu Ông ấy có tà kiến như sau: "Do giới này,
hạnh này, khổ hạnh này, hay phạm hạnh này,
ta sẽ sanh thành chư Thiên này hay chư Thiên
khác", thời này Seniya, đối với kẻ có tà kiến,
Ta nói có một trong hai sanh thú như sau: địa
ngục hay bàng sanh.

 Như vậy, này Seniya, nếu hạnh con bò được
thành tựu, thời được sanh trong loài bò, nếu
không được thành tựu, thời được sanh trong
địa ngục.

Khi được nói vậy, Punna Koliyaputta, hành trì hạnh con bò, khóc than, chảy nước mắt. Rồi Thế Tôn nói với lõa thể Seniya, hành trì hạnh con chó:

- Này Seniya, Ta đã không chấp nhận (câu hỏi) của Ông và đã nói: "Thôi vừa rồi Seniya, hãy dừng lại đây, chớ có hỏi Ta nữa".

- Bạch Thế Tôn, con khóc như vậy không phải vì lời
Thế Tôn nói về con. Nhưng vì, bạch Thế Tôn, con đã
chấp nhận và hành trì hạnh con bò này trong một thời
gian dài.

Bạch Thế Tôn, con có lòng tin tưởng đối với Thế Tôn: Thế Tôn có thể thuyết pháp cho con để con có

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1482

thể từ bỏ hạnh con bò này và để lõa thể Seniya, hành trì hạnh con chó, có thể bỏ hạnh con chó này.

- Này Punna, hãy nghe và khéo tác ý, Ta sẽ nói.

- Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Punna Koliyaputta vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

 Này Punna có bốn loại nghiệp này, Ta đã tự chứng tri, chứng ngộ và tuyên thuyết. Thế nào là bốn?

 Này Punna, có nghiệp đen (đưa đến) quả báo
đen,
 Này Punna, có nghiệp trắng (đưa đến) quả báo
trắng,
 Này Punna, có nghiệp đen trắng (đưa đến) quả
báo đen trắng,
 Này Punna, có nghiệp không đen trắng (đưa
đến) quả báo không đen trắng, nghiệp đưa đến
sự đoạn tận các nghiệp.

 Và này Punna, thế nào là nghiệp đen đưa đến quả báo đen?

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1483

 Ở đây, này Punna có người tạo ra thân hành có tổn hại, tạo ra khẩu hành có tổn hại, tạo ra ý hành có tổn hại.

 Sau khi tạo ra thân hành có tổn hại, khẩu hành
có tổn hại, ý hành có tổn hại, vị này được sanh
vào thế giới có tổn hại.
 Vì phải sanh vào thế giới có tổn hại, vị này cảm
xúc những cảm xúc có tổn hại.
 Do cảm xúc những cảm xúc có tổn hại, vị này
cảm thọ những cảm thọ có tổn hại, thuần nhất
khổ thọ, như các chúng sanh trong địa ngục.
 Như vậy, này Punna, là sự sanh khởi của một
chúng sanh tùy thuộc ở chúng sanh, chúng
sanh ấy sanh khởi tùy thuộc hành động của
mình, và khi chúng sanh ấy đã sanh, thời các
cảm xúc kích thích mình.
 Do vậy, này Punna, Ta nói: "Các chúng sanh
là thừa tự hạnh nghiệp (của mình)".

Như vậy, này Punna, được gọi là nghiệp đen đưa đến quả báo đen.

 Và này Punna, thế nào là nghiệp trắng đưa đến quả báo trắng?

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1484

 Ở đây, này Punna, có người làm thân hành không có tổn hại, làm khẩu hành không có tổn hại, làm ý hành không có tổn hại.

 Sau khi làm thân hành không có tổn hại, khẩu
hành không có tổn hại, ý hành không có tổn hại,
vị này được sanh vào thế giới không có tổn hại.
 Vì phải sanh vào thế giới không có tổn hại, vị
này cảm xúc những cảm xúc không có tổn hại.
 Do cảm xúc những cảm xúc không có tổn hại,
vị này cảm thọ những cảm thọ không có tổn
hại, thuần nhất lạc thọ, như chư Thiên
Subhakinha (Biến Tịnh thiên).
 Như vậy, này Punna, là sự sanh khởi của một
chúng sanh tùy thuộc ở chúng sanh, chúng sanh
ấy sanh khởi tùy thuộc hành động của mình; và
khi chúng sanh ấy đã sanh, thời các cảm xúc
kích thích chúng sanh ấy.
 Do vậy, này Punna, Ta nói: "Các chúng sanh là
thừa tự hạnh nghiệp (của mình)".

Như vậy, này Punna, được gọi là nghiệp trắng đưa đến quả báo trắng.

 Và này Punna, thế nào là nghiệp đen trắng đưa đến quả báo đen trắng?

MƯỜI HAI DUYÊN                                   1485

 Ở đây, này Punna, có người làm các thân hành
có tổn hại và không tổn hại, các khẩu hành có
tổn hại và không tổn hại, các ý hành có tổn hại
và không tổn hại.
 Sau khi làm các thân hành có tổn hại và không
tổn hại, khẩu hành có tổn hại và không tổn hại,
ý hành có tổn hại và không tổn hại, vị này được
sanh vào thế giới có tổn hại và không tổn hại.
 Vì phải sanh vào thế giới có tổn hại và không
tổn hại, vị này cảm xúc những cảm xúc có tổn
hại và không tổn hại.
 Do cảm xúc những cảm xúc có tổn hại và
không tổn hại, vị này cảm thọ những cảm thọ
có tổn hại và không tổn hại, có lạc thọ khổ thọ
xen lẫn, như một số loài Người, một số chư
Thiên và một số chúng sanh trong đọa xứ.
 Như vậy, này Punna là sự sanh khởi của một
chúng sanh tùy thuộc ở chúng sanh, chúng sanh
ấy sanh khởi tùy thuộc hành động của mình; và
khi chúng sanh ấy đã sanh, thời các cảm xúc
kích thích chúng sanh ấy.
 Do vậy, này Punna, Ta nói: "Các chúng sanh là
thừa tự hạnh nghiệp (của mình)".

MƯỜI HAI DUYÊN                                  1486

Như vậy này Punna, được gọi là nghiệp đen trắng đưa đến quả báo đen trắng.

 Và này Punna, thế nào là nghiệp không đen trắng, đưa đến quả báo không đen trắng, nghiệp đưa đến sự đoạn tận các nghiệp?

 Ở đây, này Punna, chỗ nào có ý chí (Cetana:
Tư tâm sở) đoạn trừ nghiệp đen đưa đến quả
báo đen, chỗ nào có ý chí đoạn trừ nghiệp trắng
đưa đến quả báo trắng, chỗ nào có ý chí đoạn
trừ nghiệp đen trắng đưa đến quả báo đen trắng.
Ở đây, này Punna, chỗ nào có ý chí như vậy,
này Punna, được gọi là nghiệp không đen trắng
đưa đến quả báo không đen trắng, nghiệp đưa
đến sự đoạn tận các nghiệp.

Này Punna, bốn loại nghiệp này, Ta đã tự chứng tri, chứng ngộ và tuyên thuyết.

Khi được nói vậy, Punna Koliyaputta, hành trì hạnh con bò bạch Thế Tôn:

- Thật vi diệu thay, bạch Thế Tôn! Thật vi diệu thay, bạch Thế Tôn! Bạch Thế Tôn, như người dựng đứng lại những gì bị quăng ngã xuống, phơi bày ra những gì bị che kín, chỉ đường cho những người đi lạc hướng, đem đèn sáng vào trong bóng tối để những ai

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1487

có mắt có thể thấy sắc. Cũng vậy, Chánh pháp đã
được Thế Tôn dùng nhiều phương tiện trình bày giải
thích. Con xin quy y Thế Tôn, quy y Pháp và quy y
chúng Tỷ-kheo Tăng. Mong Thế Tôn nhận con làm
cư sĩ, từ nay trở đi cho đến mạng chung, con trọn đời
quy ngưỡng.

Còn lõa thể Seniya, hành trì hạnh con chó, bạch Thế Tôn:

- Thật vi diệu thay, bạch Thế Tôn! Thật vi diệu thay, bạch Thế Tôn! Bạch Thế Tôn, như người dựng đứng lại những gì bị quăng ngã xuống, phơi bày ra những gì bị che kín, chỉ đường cho những người đi lạc hướng, đem đèn sáng vào trong bóng tối để những ai có mắt có thể thấy sắc. Cũng vậy, Chánh pháp đã được Thế Tôn dùng nhiều phương tiện trình bày giải thích. Con xin quy y Thế Tôn, quy y Pháp và quy y chúng Tỷ-kheo Tăng. Mong Thế Tôn cho con được xuất gia với Thế Tôn, mong cho con thọ đại giới.

- Này Seniya, ai trước kia là ngoại đạo nay muốn xuất gia, muốn thọ đại giới trong Pháp và Luật này phải sống bốn tháng biệt trú. Sau khi sống bốn tháng biệt trú, chúng Tăng nếu đồng ý sẽ cho xuất gia, cho thọ đại giới để thành vị Tỷ-kheo. Nhưng Ta nhận thấy ở đây là tánh con người sai biệt nhau.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1488

- Bạch Thế Tôn, nếu những người xưa kia là ngoại
đạo nay muốn xuất gia, muốn thọ đại giới trong pháp
và luật này, phải sống bốn tháng biệt trú, sau khi sống
bốn tháng biệt trú, chúng Tăng nếu đồng ý sẽ cho
xuất gia, cho thọ đại giới, để thành vị Tỷ-kheo, thời
con sẽ xin sống biệt trú bốn năm. Sau khi sống biệt
trú bốn năm, nếu chư Tỷ-kheo đồng ý, mong chư Tỷ-
kheo hãy xuất gia cho con, thọ đại giới cho con để
thành vị Tỷ-kheo.

Và lõa thể Seniya, hành trì hạnh con chó, được xuất gia với Thế Tôn, được thọ đại giới. Thọ đại giới không bao lâu, Tôn giả Seniya sống một mình an tịnh, không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần. Và không bao lâu vị này chứng được mục đích tối cao mà con cháu các lương gia đã xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình hướng đến. Đó là vô thượng phạm hạnh ngay trong hiện tại, tự mình chứng tri, chứng ngộ, chứng đạt và an trú. Vị ấy biết: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành, những gì nên làm đã làm, sau đời này sẽ không có đời sống khác nữa". Và Tôn giả Seniya trở thành một vị A-la-hán nữa.

-

MƯỜI HAI DUYÊN                                       1489

MƯỜI HAI DUYÊN   1490

182 Sanh - Nguyên nhân không giải thoát khỏi sanh già chết - Kinh HAI LOẠI TỘI – Tăng I, 94

HAI LOẠI TỘI – Tăng I, 94
1. Như vầy tôi nghe.
Một thời, Thế Tôn trú ở Sàvatthi, tại Thắng lâm, khu
vườn ông Anàthapindika. Tại đấy, Thế Tôn gọi các
Tỷ-kheo:
- Này các Tỷ-kheo.
- Bạch Thế Tôn. Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn.
Thế tôn nói như sau:
- Có hai loại tội này, này các Tỷ-kheo. Thế nào là
hai?
- Tội có kết quả ngay trong hiện tại,
- Và tội có kết quả trong đời sau.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là tội có kết quả ngay
trong hiện tại?
Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người thấy vua chúa bắt
được một người ăn trộm, kẻ vô loại, liền áp dụng
nhiều hình phạt sai khác. Họ đánh bằng roi, họ đánh
bằng gậy, họ đánh bằng côn, họ chặt tay, họ chặt
chân, họ chặt tay chân, họ xẻo tai, họ cắt mũi, họ xẻo

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1491

tai cắt mũi. Họ dùng hình phạt vạc dầu, họ dùng hình
phạt bối đầu hình (xẻo đỉnh đầu thành hình con sò),
họ dùng hình phạt La-hầu khẩu hình … hỏa man hình
(lấy lửa đốt thành vòng hoa) … đốt tay … khu hành
hình (lấy rơm bện lại rồi siết chặt) … bì y hình (lấy
vỏ cây làm áo) … linh dương hình (hình phạt con dê
núi) … câu nhục hình (lấy câu móc vào thịt) … tiền
hình (cắt thịt thành đồng tiền) … khối chắp hình …
chuyển hình … cao đạp đài … Họ tưới bằng dầu sôi,
họ cho chó ăn, họ đóng cọc những người sống, họ
lấy gươm chặt đầu.
Người thấy vậy suy nghĩ như sau: "Do nhân các ác
nghiệp như vậy, vua chúa bắt được kẻ ăn trộm, kẻ vô
loại, liền áp dụng nhiều hình phạt sai khác. Họ đánh
bằng roi … họ lấy gươm chặt đầu. Nếu ta làm các ác
nghiệp như vậy, vua sẽ bắt ta và áp dụng các hình
phạt ấy". Người ấy sợ hãi tội phạm ngay trong hiện
tại, không có cướp phá tài sản của những người khác.
Này các Tỷ-kheo, đây gọi là tội có kết quả ngay trong
hiện tại.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là tội có kết quả
trong đời sau?
Ở đây, có người suy xét như sau: "Quả dị thục của
thân làm ác trong đời sau là ác và khổ. Quả dị thục
của miệng nói ác trong đời sau là ác và khổ. Quả dị
thục của ý nghĩ ác trong đời sau là ác và khổ. Nếu

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1492

thân ta làm ác, nói điều ác, nghĩ việc ác, sao ta lại
không có thể, sau khi thân hoại mạng chung, phải
sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục". Người ấy
sợ hãi tội có kết quả trong đời sau, từ bỏ thân làm ác,
tu tập thân làm thiện, từ bỏ miệng nói ác, tu tập
miệng nói thiện, từ bỏ ý nghĩ ác, tu tập ý nghĩ thiện,
và cư xử tự ngã hoàn toàn thanh tịnh. Này các Tỷ-
kheo, đây gọi là tội có kết quả trong đời sau.
Này các Tỷ-kheo, trên đây là hai loại tội.
Do vậy, này các Tỷ-kheo, cần phải học tập như sau:
"Chúng ta phải sợ hãi đối với tội có kết quả hiện tại.
Chúng ta phải sợ hãi đối với tội có kết quả trong đời
sau. Chúng ta phải tránh xa các tội. Chúng ta phải
thấy rõ sự nguy hiểm của các tội". Như vậy, này các
Tỷ-kheo, các Thầy cần phải học tập.
Đối với ai tránh xa các tội, này các Tỷ-kheo, đối với
ai thấy rõ sự nguy hiểm của các tội, thời được chờ
đợi rằng người ấy sẽ được giải thoát tất cả các tội.
----------------
2. Có hai sự tinh cần này rất khó thực hiện ở đời. Thế
nào là hai?
- Sự tinh cần của các gia chủ ở nhà với mục đích
bố thí các vật dụng như y, đồ ăn khất thực, các
sàng tọa, các dược phẩm trị bệnh,

MƯỜI HAI DUYÊN                                       1493

- Và sự tinh cần của các người xuất gia từ bỏ gia
đình, đời sống không gia đình, với mục đích từ
bỏ tất cả sanh y.
Hai sự tinh cần này, này các Tỷ-kheo, rất khó thực
hiện ở đời. Trong hai tinh cần này, này các Tỷ-kheo,
tối thắng là tinh cần với mục đích từ bỏ tất cả sanh y.
Do vậy, này các Tỷ-kheo, các Thầy cần phải học tập
như sau: "Ta sẽ cố gắng tinh cần để từ bỏ tất cả sanh
y". Như vậy, này các Tỷ-kheo, các Thầy cần phải học
tập.
-----------------
3. Có hai pháp này, này các Tỷ-kheo, làm cho nung
nấu. Thế nào là hai?
Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người thân làm ác, thân
không làm thiện, miệng nói lời ác, miệng không nói
thiện, ý nghĩ ác, ý nghĩ không thiện.
- Vị ấy bị nung nấu với ý nghĩ: "Thân ta đã làm
ác".
- Vị ấy bị nung nấu với ý nghĩ: "Thân ta đã
không làm thiện".
- Vị ấy bị nung nấu với ý nghĩ: "Miệng ta đã nói
lời ác".
- Vị ấy bị nung nấu với ý nghĩ: "Miệng ta đã
không nói lời thiện".

MƯỜI HAI DUYÊN                                       1494

- Vị ấy bị nung nấu với ý nghĩ: "Ý ta đã nghĩ ác".
- Vị ấy bị nung nấu với ý nghĩ: "Ý ta đã không
nghĩ thiện".
Có hai pháp này, này các Tỷ-kheo, làm cho nung
nấu.
----------------
4. Có hai pháp này, này các Tỷ-kheo, không làm cho
nung nấu. Thế nào là hai?
Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người thân làm thiện,
thân không làm ác, miệng nói lời thiện, miệng không
nói ác, ý nghĩ thiện, ý không nghĩ ác.
- Vị ấy không bị nung nấu với ý nghĩ: "Thân ta
đã làm thiện",
- Không bị nung nấu với ý nghĩ: "Thân ta không
làm ác",
- Không bị nung nấu với ý nghĩ: "Miệng ta đã
nói lời thiện",
- Không bị nung nấu với ý nghĩ: "Miệng ta
không nói ác",
- Không bị nung nấu với ý nghĩ: "Ý ta nghĩ
thiện",
- Không bị nung nấu với ý nghĩ: "Ý ta không
nghĩ ác".

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1495

Có hai pháp này, này các Tỷ-kheo, không làm cho
nung nấu.
------------------
5. Có hai pháp này, này các Tỷ-kheo, Ta đã học
được, biết được. Thế nào là hai?
- Không biết đủ đối với thiện pháp
- Và không có thối chuyển đối với tinh cần.
Không có thối chuyển, này các Tỷ-kheo, Ta cố gắng
như sau: "Ta sẵn sàng, dầu chỉ còn da, gân và xương,
dầu thịt và máu trên thân bị khô héo, mong rằng sẽ
có tinh tấn kiên trì để chứng đắc những gì chưa
chứng đắc, nhờ sức mạnh của người, nhờ tinh tấn
của người, nhờ cần dõng của người. Ta nhờ không
phóng dật, chứng được Chánh Giác. Nhờ không
phóng dật, chứng được Vô thượng an ổn khỏi các
khổ ách".
Và này các Tỷ-kheo, nếu các Thầy không có thối
chuyển, cố gắng như sau: "Ta sẵn sàng, dầu chỉ còn
da, gân và xương, dầu thịt và máu trên thân bị khô
héo, mong rằng sẽ có tinh tấn kiên trì để chứng đắc
những gì chưa chứng đắc, nhờ sức mạnh của người,
nhờ tinh tấn của người, nhờ cần dõng của người".
Thời không bao lâu, này các Tỷ-kheo, các Thầy sẽ
đạt được mục đích mà các Thiện nam tử chơn chánh
xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình: "Đó

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1496

chính là vô thượng cứu cánh Phạm hạnh, ngay trong
hiện tại, các Thầy với thắng trí, tự mình chứng ngộ,
chứng đạt và an trú.
Do vậy, này các Tỷ-kheo, các Thầy cần phải học tập
như sau: "Không có thối chuyển, chúng ta cố gắng,
chúng ta sẵn sàng dầu chỉ còn da, gân và xương, dầu
thịt và máu trên thân bị khô héo, mong rằng sẽ có
tinh tấn kiên trì để chứng đắc những gì chưa chứng
đắc, nhờ sức mạnh của người, nhờ tinh tấn của
người, nhờ cần dõng của người". Như vậy, này các
Tỷ-kheo, các Thầy cần phải học tập.
-------------------
6. Có hai pháp này, này các Tỷ-kheo, Thế nào là hai?
- Thấy vị ngọt trong các pháp có thể khởi lên kiết
sử.
- Và thấy nhàm chán trong các pháp có thể khởi
lên kiết sử.
Ai sống thấy vị ngọt trong các pháp có thể khởi lên
kiết sử, thời tham không đoạn tận, sân không đoạn
tận, si không đoạn tận. Do tham không đoạn tận, sân
không đoạn tận, si không đoạn tận, nên không giải
thoát khỏi sanh, già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não. Ta
nói rằng người ấy không giải thoát khỏi khổ đau.
Ai sống thấy nhàm chán trong các pháp có thể khởi
lên kiết sử, thời tham được đoạn tận, sân được đoạn

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1497

tận, si được đoạn tận. Do tham được đoạn tận, sân
được đoạn tận, si được đoạn tận, nên được giải thoát
khỏi sanh, già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não. Ta nói rằng
người ấy giải thoát khỏi khổ đau.
Những pháp này, này các Tỷ-kheo, là hai pháp.
------------------
7. Hai pháp này, này các Tỷ-kheo, là pháp đen. Thế
nào là hai?
 Không tàm
 Và không quý.
Các pháp này, này các Tỷ-kheo, là hai pháp đen.
8. Hai pháp này, này các Tỷ-kheo, là pháp trắng. Thế
nào là hai?
 Tàm
 Và quý.
Các pháp này, này các Tỷ-kheo, là hai pháp trắng.
9. Hai pháp trắng này, này các Tỷ-kheo, che chở cho
thế giới. Thế nào là hai?
 Tàm
 Và quý.
Nếu hai pháp trắng này, không che chở cho thế giới,
thời không thể chỉ được đây là mẹ, hay là chị em của
mẹ, hay đây là vợ của anh hay em của mẹ, hay đây

MƯỜI HAI DUYÊN                                        1498

là vợ của thầy hay đây là vợ của các vị tôn trưởng.
Và thế giới sẽ đi đến hỗn loạn như giữa các loài dê,
loài gà vịt, loài heo, loài chó, loài dã can.
Vì rằng, này các Tỷ-kheo, có hai pháp trắng này che
chở cho thế giới, nên mới có thể chỉ được đây là mẹ,
hay là chị em của mẹ, hay đây là vợ của anh hay em
của mẹ, hay đây là vợ của thầy, hay đây là vợ của
các vị tôn trưởng.
------------------
10. Có hai thời kỳ an cư mùa mưa, này các Tỷ-kheo.
Thế nào là hai?
 Tiền an cư
 Và hậu an cư.
Những pháp này, này các Tỷ-kheo, là hai thời kỳ an
cư mùa mưa.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1499

183 Sanh - Nguyên nhân sanh cảnh giới khác nhau - Kinh KIÊU MẠN – Tăng I, 261

KIÊU MẠN – Tăng I, 261

1. Có ba kiêu mạn này, này các Tỷ-kheo, Thế nào là
ba?
- Kiêu mạn của tuổi trẻ,
- Kiêu mạn của không bệnh,
- Kiêu mạn của sự sống.
2. Này các Tỷ-kheo,
- Say sưa trong kiêu mạn của tuổi trẻ, kẻ vô văn
phàm phu làm các ác hành về thân, làm các ác
hành về lời nói, làm các ác hành về ý. Do làm
các ác hành về thân, làm các ác hành về lời nói,
làm các ác hành về ý, sau khi thân hoại mạng
chung, bị sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa
ngục.
- Say sưa trong kiêu mạn của không bệnh, này
các Tỷ-kheo, kẻ vô văn phàm phu làm các ác
hành về thân, làm các ác hành về lời nói, làm
các ác hành về ý. Do làm các ác hành về thân,
làm các ác hành về lời nói, làm các ác hành về

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1500

ý, sau khi thân hoại mạng chung, bị sanh vào
cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục.
- Say sưa trong kiêu mạn của sự sống, này các
Tỷ-kheo, kẻ vô văn phàm phu làm các ác hành
về thân, làm các ác hành về lời nói, làm các ác
hành về ý. Do làm các ác hành về thân, làm các
ác hành về lời nói, làm các ác hành về ý, sau
khi thân hoại mạng chung, bị sanh vào cõi dữ,
ác thú, đọa xứ, địa ngục.
3. Này các Tỷ-kheo,
- Say sưa trong kiêu mạn của tuổi trẻ, vị Tỷ-kheo
từ bỏ học pháp, trở lui lại đời sống thế tục.
- Say sưa trong kiêu mạn của không bệnh, vị Tỷ-
kheo từ bỏ học pháp, trở lui lại đời sống thế tục.
- Say sưa trong kiêu mạn của đời sống, vị Tỷ-
kheo từ bỏ học pháp, trở lui lại đời sống thế tục
Bị bệnh và bị già,
Lại còn phải bị chết,
Kẻ phàm phu ghê tởm
Người khác bị như vậy.
Nếu ta cũng ghê tởm,
Chúng sanh bị như vậy,
Không xứng đáng cho Ta,
Với Ta được sống vậy.
Nên Ta sống như thật,

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1501

Biết pháp không sanh y,
Sự say sưa không bệnh,
Tuổi trẻ và sự sống,
Tất cả Ta nhiếp phục
Thấy xuất ly an ổn.
Nơi Ta khởi tinh tấn,
Vì Ta thấy Niết- bàn,
Ta không còn có thể,
Thọ hưởng các dục vọng,
Ta sẽ không trở lui,
Đích Phạm hạnh Ta đến.

MƯỜI HAI DUYÊN                    1502

184 Sanh - Nguyên nhân sanh ở địa ngục và thiên giới - Kinh SALEYYAKA – 41 Trung I, 623

KINH SALEYYAKA (Saleyyaka suttam) – Bài kinh số 41 – Trung I, 623

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn đang du hành trong nước
Kosala (Kiều tất la) cùng với Đại chúng Tỷ-kheo đi
đến một làng Bà-la-môn của dân chúng Kosala tên là
Sa la. Các gia chủ Bà-la-môn ở Sa la nghe rằng:
"Người ta nói Sa-môn Gotama, là Thích Tử, xuất gia
từ gia tộc Sakya, đang du hành trong nước Kosala
với Đại chúng Tỷ-kheo, và đã đến Sa-la. Tiếng đồn
tốt đẹp sau đây được truyền đi về Tôn giả Gotama:
"Đây là Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Biến Tri,
Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô
Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư,
Phật, Thế Tôn. Với thắng trí, Ngài tự thân chứng ngộ
thế giới này cùng với Thiên giới, Ma giới, Phạm
thiên giới, cùng với chúng Sa-môn, Bà-la-môn, các
loài Trời và Người. Khi đã chứng ngộ, Ngài còn

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1503

tuyên thuyết điều Ngài đã chứng ngộ. Ngài thuyết pháp sơ thiện, trung thiện, hậu thiện, đầy đủ văn nghĩa. Ngài truyền dạy phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ trong sạch. Lành thay nếu được yết kiến một A-la- hán như vậy!" Rồi các gia chủ Bà-la-môn ở Sa-la đi đến chỗ Thế Tôn ở, sau khi đến, một số đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên; một số nói lên những lời chào đón, thân hữu xã giao với Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên; một số chấp tay vái Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên; một số nói lên tên họ của mình trước mặt Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên; một số giữ im lặng rồi ngồi xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên, các gia chủ Bà-la-môn ở Sa-la bạch Thế Tôn:

– Tôn giả Gotama, do nhân gì, do duyên gì, ở
đây, một số hữu tình sau khi thân hoại mạng chung,
phải sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục? Này
Tôn giả Gotama, do nhân gì, do duyên gì, ở đây, một
số loài hữu tình sau khi thân hoại mạng chung được
sanh vào thiện thú, Thiên giới, đời này?

– Này các Gia chủ, do nhân hành phi pháp, hành phi pháp chánh đạo, này các Gia chủ, mà như vậy, ở đây có một số loài hữu tình, sau khi thân hoại mạng chung phải sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Do nhân hành đúng pháp, hành đúng chánh đạo, này các gia chủ, mà như vậy, ở đây có một số loài hữu

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1504

tình sau khi thân hoại mạng chung được sanh thiện thú, Thiên giới, đời này.

– Chúng con không thể hiểu đầy đủ những gì
Tôn giả Gotama thuyết một cách vắn tắt nếu không
được giải thích rộng rãi. Lành thay, nếu Tôn giả
Gotama thuyết pháp cho chúng con để chúng con có
thể hiểu đầy đủ những gì Tôn giả Gotama thuyết một
cách vắn tắt!

– Như vậy, này các Gia chủ, hãy nghe và khéo tác ý, Ta sẽ giảng.

– Thưa vâng, Tôn giả.

Các vị gia chủ Bà-la-môn, ở Sa-la vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

– Này các gia chủ, có ba loại thân hành phi pháp, phi chánh đạo, có bốn loại khẩu hành phi pháp, phi chánh đạo, có ba loại ý hành phi pháp, phi chánh đạo.

Này các gia chủ, thế nào là ba loại thân hành phi pháp, phi chánh đạo?

 Ở đây, này các Gia chủ, có người sát sanh, tàn nhẫn, tay lấm máu, tâm chuyên sát hại đả thương, tâm không từ bi đối với các loài hữu tình.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1505

 Người này lấy của không cho, bất cứ tài vật gì của
người khác hoặc tại thôn làng hoặc tại rừng núi
không cho người ấy, người ấy lấy trộm tài vật ấy.
 Người ấy sống tà hạnh đối với các dục lạc, giao
cấu với các hạng nữ nhân có mẹ che chở, có cha
che chở, có mẹ cha che chở, có anh che chở, có
chị che chở, có bà con che chở, đã có chồng, được
hình phạt gậy gộc bảo vệ, cho đến những nữ nhân
được trang sức bằng vòng hoa. Như vậy, này các
Gia chủ, là ba loại thân hành phi pháp, phi chánh
đạo.
Này các Gia chủ, thế nào là bốn loại khẩu hành
phi pháp, phi chánh đạo?

 Ở đây, này các Gia chủ, có người vọng ngữ, đến
chỗ tập hội, hay đến chỗ chúng hội, hay đến giữa
các thân tộc, hay đến giữa các tổ hợp, hay đến giữa
vương tộc, khi được dẫn ra làm chứng và được
hỏi: "Này người kia, hãy nói những gì Ông biết";
dầu cho người ấy không biết, người ấy nói: "Tôi
biết"; dầu cho người ấy biết, người ấy nói: "Tôi
không biết"; hay dầu cho người ấy không thấy,
người ấy nói: "Tôi thấy"; hay dầu cho người ấy
thấy, người ấy nói: "Tôi không thấy". Như vậy,
lời nói của người ấy trở thành cố ý vọng ngữ, hoặc
vì nguyên nhân tự kỷ, hoặc vì nguyên nhân tha

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1506

nhân, hoặc vì nguyên nhân một vài quyền lợi gì.
 Và người ấy là người nói hai lưỡi, nghe điều gì ở
chỗ này, đến chỗ kia, nói dễ sanh chia rẽ ở những
người này, nghe điều gì ở chỗ kia, đi nói với
những người này để sanh chia rẽ ở những người
kia. Như vậy, người ấy ly gián những kẻ hòa hợp
hay xúi dục những kẻ ly gián, ưa thích phá hoại,
vui thích phá hoại, thích thú phá hoại, nói những
lời đưa đến phá hoại.
 Và người ấy là người nói lời thô ác. Bất cứ lời gì
thô ác, tàn ác, khiến người đau khổ, khiến người
tức giận, liên hệ đến phẫn nộ, không đưa đến
Thiền định, người ấy nói những lời như vậy.
 Và người ấy nói những lời phù phiếm, nói phi
thời, nói những lời phi chơn, nói những lời không
lợi ích, nói những lời phi pháp, nói những lời phi
luật, nói những lời không đáng gìn giữ. Vì nói phi
thời, nên lời nói không có thuận lý, không có
mạch lạc, hệ thống, không có lợi ích. Như vậy,
này các Gia chủ, có bốn loại khẩu hành phi pháp,
phi chánh đạo.
Và này các Gia chủ, thế nào là ba loại ý hành
phi pháp, phi chánh đạo?

 Ở đây, này các Gia chủ, có người có tham ái, tham lam tài vật kẻ khác, nghĩ rằng: "Ôi, mong rằng mọi

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1507

tài vật của người khác trở thành của mình!"
 Lại có người có tâm sân, khởi lên hại ý, hại niệm
như sau: "Mong rằng những loài hữu tình này bị
giết, hay bị tàn sát, hay bị tiêu diệt, hay bị tàn hại,
hay mong chúng không còn tồn tại!"
 Lại có người có tà kiến, có tưởng điên đảo như:
"Không có bố thí, không có kết quả của bố thí,
không có tế lễ, không có cúng dường, các hành vi
thiện ác, không có kết quả dị thục, không có đời
này, không có đời sau, không có mẹ, không có
cha, không có các loại hóa sanh, trong đời không
có các Sa-môn, Bà-la-môn chân chính hành trì,
chân chánh thành tựu, sau khi tự tri, tự chứng lại
tuyên bố cho đời này và cho đời sau".
Như vậy, này các Gia chủ, là ba ý hành phi pháp,
phi chánh đạo. Như vậy do nhân hành phi pháp, hành
phi chánh đạo, này các Gia chủ, ở đây, một số loài
hữu tình sau khi thân hoại mạng chung, phải sanh
vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục.

Này các Gia chủ, có ba loại thân hành đúng
pháp, đúng chánh đạo, có bốn loại khẩu hành đúng
pháp, đúng chánh đạo, có ba loại ý hành đúng pháp,
đúng chánh đạo.

Này các Gia chủ, thế nào là ba loại thân hành

MƯỜI HAI DUYÊN                                         1508

đúng pháp, đúng thánh đạo?

 Ở đây, này các Gia chủ, có người từ bỏ sát sanh,
tránh xa sát sanh, bỏ trượng, bỏ kiếm, biết tàm
quý, có lòng từ, sống thương xót đến hạnh phúc
tất cả chúng sanh và loại hữu tình;
 Từ bỏ lấy của không cho, tránh xa lấy của không
cho, bất cứ tài vật gì của người khác, hoặc tại thôn
làng, hoặc tại rừng núi không cho người ấy, người
ấy không lấy trộm tài vật ấy;
 Từ bỏ sống theo tà hạnh đối với các dục, không
giao cấu với các hạng nữ nhân có mẹ che chở, có
cha che chở, có mẹ cha che chở, có anh che chở,
có chị che chở, có bà con che chở, đã có chồng,
được hình phạt gậy gộc bảo vệ, cho đến những nữ
nhân được trang sức bằng vòng hoa.
Như vậy, này các Gia chủ, là ba loại thân hành
đúng pháp, đúng chánh đạo.

Và này các Gia chủ, thế nào là bốn loại khẩu hành đúng pháp, đúng chánh đạo?

 Ở đây, này các Gia chủ, có người từ bỏ vọng ngữ, tránh xa vọng ngữ, đến chỗ tập hội, hay đến chỗ chúng hội, hay đến giữa các thân tộc, hay đến giữa các tổ hợp, hay đến giữa vương tộc, khi được dẫn

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1509

ra làm chứng và được hỏi: "Này người kia, hãy
nói những gì Ông biết", nếu biết người ấy nói "Tôi
biết"; nếu không biết, người ấy nói: "Tôi không
biết"; hay nếu không thấy, người ấy nói: "Tôi
không thấy"; nếu thấy, người ấy nói: "Tôi thấy".
Như vậy, lời nói của người ấy không trở thành cố
ý vọng ngữ, hoặc vì nguyên nhân tự kỷ, hoặc vì
nguyên nhân tha nhân, hoặc vì nguyên nhân một
vài quyền lợi gì.
 Từ bỏ nói hai lưỡi, tránh xa nói hai lưỡi, nghe điều
gì ở chỗ này, không đi đến chỗ kia nói để sanh
chia rẽ ở những người này, nghe điều gì ở chỗ kia
không đi nói với những người này để sanh chia rẽ
ở những người kia; như vậy, người ấy sống hòa
hợp những kẻ ly gián, tăng trưởng những kẻ hòa
hợp, ưa thích hòa hợp, vui thích hòa hợp, thích thú
hòa hợp, nói những lời đưa đến hòa hợp.
 Từ bỏ lời nói độc ác, tránh xa lời nói độc ác,
những lời nói nhu hòa, đẹp tai, dễ thương, thông
cảm đến tâm, tao nhã, đẹp lòng nhiều người, vui
lòng nhiều người, người ấy nói những lời như vậy.
 Từ bỏ lời nói phù phiếm, tránh xa lời nói phù
phiếm, nói đúng thời, người ấy nói những lời chân
thật, nói những lời có ý nghĩa, nói những lời về
Chánh pháp, nói những lời về Luật, nói những lời
đáng được gìn giữ. Vì nói hợp thời, nên lời nói

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1510

thuận lý, có mạch lạc, hệ thống, có ích lợi. Như vậy, này các Gia chủ, có bốn loại khẩu hành đúng pháp, đúng chánh đạo.

Và này các Gia chủ, thế nào là ba loại ý hành đúng pháp, đúng chánh đạo?

 Ở đây, này các Gia chủ, có người không có tham
ái, không tham lam tài vật của kẻ khác, nghĩ rằng:
"Ôi, mong rằng mọi tài vật của người khác trở
thành của mình!"
 Lại có người không có tâm sân, không có khởi lên
hại ý, hại niệm, nhưng nghĩ rằng: "Mong rằng
những loài hữu tình này sống không thù hận,
không oán thù, không nhiễu loạn, được an lạc, lo
nghĩ tự thân!"
 Người ấy có chánh kiến, không có tưởng điên đảo:
"Có bố thí, có kết quả của bố thí, có tế lễ, có cúng
dường, các hành vi thiện ác có kết quả dị thục, có
đời này, có đời sau, có mẹ, có cha, có các loại hóa
sanh, trong đời, có các Sa-môn, Bà-la-môn chân
chánh hành trì, chân chánh thành tựu, sau khi tự
tri, tự chứng lại tuyên bố cho đời này và đời sau".
Như vậy, này các Gia chủ, có ba loại ý hành đúng
pháp, đúng chánh đạo.
Như vậy, do nhân hành đúng pháp, hành đúng

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1511

chánh đạo, này các Gia chủ, ở đây, một số loài hữu tình sau khi thân hoại mạng chung được sanh vào thiện thú, Thiên giới, đời này.

Này các Gia chủ, nếu một vị hành đúng pháp,
đúng chánh đạo, mong ước: "Ôi, mong rằng sau khi
thân hoại mạng chung, tôi được sanh vào đại phú
gia, vương tộc Sát-đế-lỵ!" Sự kiện này xảy ra, vị ấy
sau khi thân hoại mạng chung, được sanh vào đại phú
gia, vương tộc Sát-đế-lỵ. Vì sao vậy? Vì vị ấy là vị
hành đúng pháp, đúng chánh đạo.

Này các Gia chủ, nếu một vị hành đúng pháp,
đúng chánh đạo, mong ước: "Ôi, mong rằng sau khi
thân hoại mạng chung, tôi được sanh vào đại phú gia
Bà-la-môn... đại phú gia gia chủ!" Sự kiện này xảy
ra, vị ấy sau khi thân hoại mạng chung, được sanh
vào đại phú gia gia chủ. Vì sao vậy? Vì vị ấy là vị
hành đúng pháp, đúng chánh đạo.

Này các Gia chủ, nếu một vị hành đúng pháp, đúng chánh đạo mong ước: "Ôi, mong rằng sau khi thân hoại mạng chung, tôi được sanh thân hữu với chư thiên Tứ thiên vương... với chư thiên cõi trời Ba mươi ba... với chư thiên Dạ ma với chư thiên Đâu- suất-đà... với chư thiên Hóa lạc... với chư thiên Tha hóa tự tại... với chư thiên Phạm chúng... với chư

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1512

thiên Quang thiên... với chư thiên Thiểu Quang thiên... với chư thiên Vô lượng quang thiên... với chư thiên Quang âm thiên... với chư thiên Tịnh thiên... với chư thiên Thiểu tịnh thiên... với chư thiên Vô lượng tịnh thiên... với chư thiên Biến tịnh thiên... với chư thiên Quảng quả thiên... với chư thiên Vô phiền thiên... với chư thiên Vô nhiệt thiên... với chư thiên Thiện hiện thiên... với chư thiên Thiện kiến thiên... với chư thiên Sắc cứu kính thiên... với chư thiên Hư không vô biên xứ thiên... với chư thiên Thức Vô biên xứ thiên... với chư thiên Vô sở hữu xứ thiên... với chư thiên Phi tưởng Phi phi tưởng xứ thiên"! Sự kiện này xảy ra, vị ấy sau khi thân hoại mạng chung được sanh thân hữu với chư thiên Phi tưởng Phi phi tưởng xứ thiên. Vì sao vậy? Vì vị ấy là vị hành đúng pháp, đúng chánh đạo.

Khi nghe nói vậy, các gia chủ Bà-la-môn ở Sa- la bạch Thế Tôn:

– Thật vi diệu thay, Tôn giả Gotama! Thật vị
diệu thay, Tôn giả Gotama! Như người dựng đứng
lại những gì bị quăng ngã xuống, phơi bày những gì
bị che kín, chỉ đường cho kẻ bị lạc hướng, đem đèn
sáng vào trong bóng tối để những ai có mắt có thể
thấy sắc. Cũng vậy, Chánh pháp đã được Thế Tôn
dùng nhiều phương tiện để trình bày. Và nay chúng

MƯỜI HAI DUYÊN                                        1513

con xin quy y Tôn giả Gotama, quy y Pháp và quy y
chúng Tỷ-kheo Tăng, mong Tôn giả Gotama nhận
chúng con làm đệ tử, từ nay trở đi cho đến mạng
chung, chúng con trọn đời quy ngưỡng!

MƯỜI HAI DUYÊN                                 1514

185 Sanh - Nguyên nhân tái sanh là do có nhiên liệu là ái - Kinh Luận Nghị Đường – Tương IV, 616

Luận Nghị Đường – Tương IV, 616 (Kutùhalasàlà)

1). ..

2) Rồi du sĩ Vacchagotta đi đến Thế Tôn; sau khi
đến, nói lên với Thế Tôn những lời chào đón hỏi
thăm, sau khi nói lên những lời chào đón hỏi thăm
thân hữu rồi ngồi xuống một bên.

3) Ngồi một bên, du sĩ Vacchagotta thưa với Thế Tôn:

-- Thưa Tôn giả Gotama, những ngày về trước, những ngày về trước nữa, rất nhiều Sa-môn, Bà-la- môn là du sĩ ngoại đạo ngồi tụ tập, tụ hội tại Luận nghị đường, và câu chuyện sau đây được khởi lên: "Vị Pùrana Kassapa này là vị hội chủ, vị giáo trưởng, vị sư trưởng giáo hội, có tiếng tốt, có danh vọng, khai tổ giáo phái, được quần chúng tôn sùng". Khi nói về một đệ tử từ trần, mệnh chung, họ nói sanh xứ của vị ấy như sau: "Vị này sanh tại chỗ này. Vị này sanh tại chỗ này". Nếu đệ tử là vị thượng nhân, tối thượng nhân, đã đạt địa vị tối thắng, khi vị này từ trần, mệnh

MƯỜI HAI DUYÊN                                       1515

chung, họ nói sanh xứ của vị ấy như sau: "Vị này sanh tại chỗ này. Vị này sanh tại chỗ này".

4-9) Makkhali Gosàla... Nigantha Nàtaputta... Sanjaya Belatthiputta... Pakuddha Kaccàyana... vị Ajita Kesakambala này là vị hội chủ, vị giáo trưởng, vị sư trưởng giáo hội, có tiếng tốt, có danh vọng, khai tổ giáo phái, được quần chúng tôn sùng. Khi nói về một đệ tử từ trần, mệnh chung, họ nói sanh xứ của vị ấy như sau: "Vị này sanh tại chỗ này. Vị này sanh tại chỗ này". Nếu đệ tử là vị thượng nhân, tối thượng nhân, đã đạt địa vị tối thắng, khi vị này từ trần, mệnh chung, họ nói sanh xứ của vị ấy như sau: "Vị này sanh tại chỗ này. Vị này sanh tại chỗ này".

10) Còn Sa-môn Gotama này là vị hội chủ, vị giáo trưởng, vị sư trưởng giáo hội, có tiếng tốt, có danh vọng, khai tổ giáo phái, được quần chúng tôn sùng. Khi nói về một đệ tử đã từ trần, đã mệnh chung, Sa- môn Gotama nói sanh xứ của vị ấy như sau: "Vị này sanh tại chỗ này. Vị này sanh tại chỗ này". Nếu đệ tử là bậc thượng nhân, tối thắng nhân đã đạt địa vị tối thượng, khi vị này từ trần, mệnh chung, Sa-môn Gotama không có trả lời: "Vị này sanh tại chỗ này. Vị này sanh tại chỗ này". Nhưng Ngài nói về vị ấy như sau: "Vị ấy đã chặt đứt ái, đã phá hủy các kiết

MƯỜI HAI DUYÊN                                       1516

phược, nhờ chơn chánh thấy rõ kiêu mạn, đã đoạn tận khổ đau".

11) Thưa Tôn giả Gotama, con có khởi lên phân vân và nghi ngờ như sau: "Như thế nào, cần phải thấu hiểu pháp của Sa-môn Gotama?"

12) -- Này Vaccha, thôi vừa rồi sự phân vân của Ông. Thôi vừa rồi sự nghi ngờ của Ông. Chính do trên điểm Ông phân vân mà nghi ngờ được khởi lên. Ta tuyên bố sự sanh khởi, này Vaccha, đối với những ai có chấp thủ, không phải đối với ai không có chấp thủ.

13) Ví như, này Vaccha, một ngọn lửa cháy đỏ khi nào có nhiên liệu (saupàdàna), không phải không có nhiên liệu.

Cũng vậy, này Vaccha, Ta tuyên bố về sanh khởi đối với người có chấp thủ (sanh y), không phải với người không có chấp thủ.

14) -- Thưa Tôn giả Gotama, trong khi có gió thổi ngọn lửa đi thật xa, thời Tôn giả Gotama tuyên bố cái gì làm nhiên liệu cho ngọn lửa này?

-- Này Vaccha, trong khi có gió thổi ngọn lửa đi thật xa, thời Ta nói chính gió là nhiên liệu. Trong khi ấy, này Vaccha, chính gió là nhiên liệu (upàdàna).

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1517

15) -- Thưa Tôn giả Gotama, trong khi một loài hữu
tình quăng bỏ thân này để sanh vào một thân khác,
thời Tôn giả Gotama tuyên bố cái gì làm nhiên liệu
cho thân này?

-- Này Vaccha, trong khi một loài hữu tình quăng bỏ
thân này và sanh vào một thân khác, này Vaccha, Ta
tuyên bố rằng trong khi ấy chính ái (tanhà) là nhiên
liệu (upàdànam).

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1518

186 Sanh - Nguyên nhân tái sanh là do có tham hỷ ái đv 4 loại đồ ăn - Kinh Có Tham – Tương II, 180

Có Tham – Tương II, 180

1)...Trú ở Sàvatthi.

2) Này các Tỷ-kheo, có bốn loại đồ ăn đưa đến sự tồn tại hay sự chấp thủ tái sanh của các loài hữu tình hay các loài chúng sanh.

3) Thế nào là bốn?

- Đoàn thực thô hoặc tế,
- Xúc thực là thứ hai,
- Tư niệm là thứ ba,
- Thức là thứ tư.

Này các Tỷ-kheo, bốn loại đồ ăn này đưa đến sự tồn tại hay sự chấp thủ tái sanh cho các loài hữu tình hay các loài chúng sanh.

4) Này các Tỷ-kheo,

- Nếu đối với đoàn thực, có tham, có hỷ, có ái, thời có thức được an trú, tăng trưởng.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1519

- Chỗ nào thức được an trú, tăng trưởng, chỗ ấy
có danh sắc sanh.
- Chỗ nào có danh sắc sanh, chỗ ấy có các hành
tăng trưởng.
- Chỗ nào có các hành tăng trưởng, chỗ ấy hữu
được tái sanh trong tương lai.
- Chỗ nào hữu được tái sanh trong tương lai,
chỗ ấy có sanh, già chết trong tương lai.
- Chỗ nào có sanh, già chết trong tương lai, Ta
nói chỗ ấy có sầu, có khổ, có não.

5) Này các Tỷ-kheo, nếu đối với xúc thực... (như trên)...

6) Này các Tỷ-kheo, nếu đối với tư niệm thực...

7) Này các Tỷ-kheo,

- Nếu đối với thức thực, có tham, có hỷ, có ái,
thời có thức được an trú, tăng trưởng.
- Chỗ nào có thức được an trú, tăng trưởng, chỗ
ấy có danh sắc sanh.
- Chỗ nào có danh sắc sanh, chỗ ấy có các hành
tăng trưởng.
- Chỗ nào có các hành tăng trưởng, chỗ ấy hữu
được tái sanh trong tương lai.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1520

- Chỗ nào hữu được tái sanh trong tương lai,
chỗ ấy có sanh, già chết trong tương lai.
- Chỗ nào có sanh, già chết trong tương lai, Ta
nói chỗ ấy có sầu, có khổ, có não.

8) Ví như, này các Tỷ-kheo, một người thợ nhuộm
hay một người thợ vẽ. Nếu có thuốc nhuộm hay sơn
màu nghệ, màu xanh, hay màu đỏ, có một tấm bảng
khéo đánh bóng, một bức tường hay tấm vải, có thể
phác họa hình người đàn bà hay người đàn ông có
đầy đủ chân tay.

9) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, nếu đối với đoàn thực, có tham, có hỷ, có ái, thời có thức an trú, tăng trưởng. Chỗ nào có thức an trú, tăng trưởng chỗ ấy có danh sắc sanh. Chỗ nào có danh sắc sanh, chỗ ấy có các hành tăng trưởng. Chỗ nào có các hành tăng trưởng, chỗ ấy có hữu tái sanh trong tương lai. Chỗ nào có hữu tái sanh trong tương lai, chỗ ấy có sanh, già chết trong tương lai. Chỗ nào có sanh, già chết trong tương lai, Ta nói chỗ ấy có sầu, có khổ, có não.

10) Này các Tỷ-kheo, nếu đối với xúc thực...

11) Này các Tỷ-kheo, nếu đối với niệm thực...

12) Này các Tỷ-kheo, nếu đối với thức thực, có tham, có hỷ, có ái, thời có thức an trú, tăng trưởng. Chỗ nào

MƯỜI HAI DUYÊN                                       1521

có thức an trú, tăng trưởng, chỗ ấy có danh sắc sanh. Chỗ nào có danh sắc sanh, chỗ ấy có các hành tăng trưởng. Chỗ nào có các hành tăng trưởng, chỗ ấy có hữu tái sanh trong tương lai. Chỗ nào có hữu tái sanh trong tương lai, chỗ ấy có sanh, già, chết trong tương lai. Chỗ nào có sanh, già chết trong tương lai, Ta nói chỗ ấy có sầu, có khổ, có não.

13) Này các Tỷ-kheo,

- Nếu đối với đoàn thực không có tham, không
có hỷ, không có ái, thời không có thức an trú,
tăng trưởng.
- Chỗ nào không có thức an trú, tăng trưởng, chỗ
ấy không có danh sắc sanh.
- Chỗ nào không có danh sắc sanh, chỗ ấy không
có các hành tăng trưởng.
- Chỗ nào không có các hành tăng trưởng, chỗ
ấy không có hữu tái sanh trong tương lai.
- Chỗ nào không có hữu tái sanh trong tương lai,
chỗ ấy không có sanh, già, chết trong tương lai.
- Chỗ nào không có sanh, già, chết trong tương
lai, Ta nói rằng chỗ ấy không có sầu, không có
khổ, không có não.

14) Này các Tỷ-kheo, nếu đối với xúc thực...

15) Này các Tỷ-kheo, nếu đối với tư niệm thực ...

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1522

16) Này các Tỷ-kheo, nếu đối với thức thực, không có tham, không có hỷ, không có ái, thời không có thức an trú, tăng trưởng. Chỗ nào không có thức an trú, tăng trưởng, chỗ ấy không có danh sắc sanh. Chỗ nào không có danh sắc sanh, chỗ ấy không có các hành tăng trưởng. Chỗ nào không có các hành tăng trưởng, chỗ ấy không có hữu tái sanh trong tương lai. Chỗ nào không có hữu tái sanh trong tương lai, chỗ ấy không có sanh, già chết trong tương lai. Chỗ nào không có sanh, già chết trong tương lai, Ta nói rằng chỗ ấy không có sầu, không có khổ, không có não.

17) Ví như, này các Tỷ-kheo, một ngôi nhà có mái
hay một dãy hành lang có mái, có cửa sổ phía Bắc,
phía Nam, hay phía Đông. Khi mặt trời mọc lên, ánh
sáng ngang qua cửa sổ chiếu vào, thời chiếu vào chỗ
nào?

- Bạch Thế Tôn, chiếu vào tường phía Tây.

18) - Này các Tỷ-kheo, nếu không có tường phía Tây, thời chiếu vào chỗ nào?

- Bạch Thế Tôn, chiếu trên đất.

19) - Này các Tỷ-kheo, nếu không có đất, thời chiếu vào chỗ nào?

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1523

- Bạch Thế Tôn, chiếu trên nước.

20) - Này các Tỷ-kheo, nếu không có nước, thời chiếu vào chỗ nào?

- Bạch Thế Tôn, không có chiếu ở đâu cả.

21) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, nếu đối với đoàn thực không có tham, không có hỷ, không có ái. ..

22) Này các Tỷ-kheo, nếu đối với xúc thực...

23) Này các Tỷ-kheo, nếu đối với tư niệm thực...

24) Này các Tỷ-kheo,

- Nếu đối với thức thực, không có tham,
không có hỷ, không có ái, thời không có thức
an trú.
- Chỗ nào không có thức an trú, chỗ ấy không có
danh sắc sanh.
- Chỗ nào không có danh sắc sanh, chỗ ấy không
có các hành tăng trưởng.
- Chỗ nào không có các hành tăng trưởng, chỗ
ấy không có hữu tái sanh trong tương lai.
- Chỗ nào không có hữu tái sanh trong tương lai,
chỗ ấy không có sanh, già chết trong tương lai.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1524

- Chỗ nào không có sanh, già chết trong tương lai, Ta nói rằng chỗ ấy không có sầu, không có khổ, không có não.

MƯỜI HAI DUYÊN                               1525

187 Sanh - Nguyên nhân tái sanh là do tư lường - Kinh Thích Hợp 1 – Tương IV, 41

Thích Hợp 1 – Tương IV, 41 (Sàruppa)

1) ...

2) -- Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ thuyết cho các Ông con
đường thích hợp đưa đến nhổ lên tất cả tư lường
(sabbamannità). Hãy lắng nghe và suy nghiệm kỹ,
Ta sẽ giảng.

3) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là con đường thích hợp đưa đến nhổ lên tất cả tư lường?

4-6) Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo không tư
lường con mắt, không tư lường trên con mắt, không
tư lường từ con mắt, không tư lường: "Con mắt là
của ta".

- Vị ấy không tư lường các sắc, không tư lường trên
các sắc, không tư lường từ các sắc, không tư
lường: "Các sắc là của ta".
- Vị ấy không tư lường nhãn thức, không tư lường
trên nhãn thức, không tư lường từ nhãn thức,
không tư lường: "Nhãn thức là của ta".

MƯỜI HAI DUYÊN                                   1526

- Vị ấy không tư lường nhãn xúc, không tư lường
trên nhãn xúc, không tư lường từ nhãn xúc, không
tư lường: "Nhãn xúc là của ta".
- Do duyên nhãn xúc khởi lên cảm thọ gì, lạc, khổ
hay bất khổ bất lạc; vị ấy không tư lường cảm thọ
ấy, không tư lường trên cảm thọ ấy, không tư
lường từ cảm thọ ấy, không tư lường: "Cảm thọ
ấy của ta".

... Tai... Mũi...

7-8) ... Vị ấy không tư lường lưỡi, không tư lường trên lưỡi, không tư lường từ lưỡi, không tư lường: "Lưỡi là của ta". Vị ấy không tư lường các vị, không tư lường trên các vị, không tư lường từ các vị, không tư lường: "Các vị là của ta". Vị ấy không tư lường thiệt thức, không tư lường trên thiệt thức, không tư lường từ thiệt thức, không tư lường: "Thiệt thức là của ta". Vị ấy không tư lường thiệt xúc, không tư lường trên thiệt xúc, không tư lường từ thiệt xúc, không tư lường: "Thiệt xúc là của ta". Do duyên thiệt xúc khởi lên cảm thọ gì, lạc, khổ hay bất khổ bất lạc; vị ấy không tư lường cảm thọ ấy, không tư lường trên cảm thọ ấy, không tư lường từ cảm thọ ấy, không tư lường: "Cảm thọ ấy là của ta".

9) ... Vị ấy không tư lường ý, không tư lường trên ý, không tư lường từ ý, không tư lường: "Ý là của ta".

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1527

Vị ấy không tư lường các pháp, không tư lường trên các pháp, không tư lường từ các pháp, không tư lường: "Các pháp là của ta".

Vị ấy không tư lường ý thức, không tư lường trên ý
thức, không tư lường từ ý thức, không tư lường: "Ý
thức là của ta". Vị ấy không tư lường ý xúc, không
tư lường trên ý xúc, không tư lường từ ý xúc, không
tư lường: "Ý xúc là của ta".

Do duyên ý xúc khởi lên cảm thọ gì, lạc, khổ hay bất khổ bất lạc; vị ấy không tư lường cảm thọ ấy, không tư lường trên cảm thọ ấy, không tư lường từ cảm thọ ấy, không tư lường: "Cảm thọ ấy là của ta".

Này các Tỷ-kheo, tư lường cái gì, tư lường trên cái gì, tư lường từ cái gì, tư lường cái gì là của ta, từ đấy cái ấy bị đổi khác. Ý tựa trên đổi khác, bám víu vào tái sanh, thế giới ưa thích tái sanh.

10) Cho đến các uẩn, giới, xứ, này các Tỷ-kheo, vị
ấy không tư lường pháp ấy, không tư lường trên pháp
ấy, không tư lường từ pháp ấy, không tư lường:
"Pháp ấy là của ta".

Vị ấy không tư lường như vậy nên không chấp thủ một vật gì ở đời. Do không chấp thủ nên không ái luyến. Do không ái luyến nên tự mình được hoàn

MƯỜI HAI DUYÊN                                         1528

toàn tịch tịnh. Vị ấy biết rõ: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành, những việc nên làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa".

11) Như vậy, này các Tỷ-kheo, là con đường thích hợp đưa đến nhổ lên tất cả tư lường.

Thích Hợp 2 – Tương IV, 44

1) ...

2) -- Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ thuyết con đường thích hợp đưa đến nhổ lên tất cả tư lường.

3) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là con đường thích hợp đưa đến nhổ lên tất cả tư lường?

4-6) Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo không tư lường con mắt, không tư lường trên con mắt, không tư lường từ con mắt, không tư lường: "Con mắt là của ta". Vị ấy không tư lường các sắc... không tư lường nhãn thức... không tư lường nhãn xúc... Do duyên nhãn xúc khởi lên cảm thọ gì, lạc, khổ hay bất khổ bất lạc; vị ấy không tư lường cảm thọ ấy, không tư lường: "Cảm thọ ấy là của ta". Này các Tỷ-kheo, phàm tư lường cái gì, tư lường trên cái gì, tư lường từ cái gì, tư lường cái gì là của ta, do vậy cái ấy đổi

MƯỜI HAI DUYÊN                                       1529

khác. Thế giới thích thú hiện hữu (bhavasatto), vì thế giới dựa trên hiện hữu, vì rằng thế giới tham đắm hiện hữu...

7-8) ... Vị ấy không tư lường lưỡi, không tư lường
trên lưỡi, không tư lường từ lưỡi, không tư lường:
"Lưỡi là của ta". Vị ấy không tư lường các vị, không
tư lường thiệt thức, không tư lường thiệt xúc. Do
duyên thiệt xúc khởi lên cảm thọ gì, lạc, khổ hay bất
lạc bất khổ; vị ấy không tư lường cảm thọ ấy, không
tư lường trên cảm thọ ấy, không tư lường từ cảm thọ
ấy, không tư lường: "Cảm thọ ấy là của ta". Này các
Tỷ-kheo, phàm tư lường cái gì, tư lường trên cái gì,
tư lường từ cái gì, tư lường cái gì là của ta, do vậy
cái ấy đổi khác. Thế giới thích thú hiện hữu, vì thế
giới dựa trên hiện hữu, vì rằng thế giới tham đắm
hiện hữu.

9) ... Vị ấy không tư lường ý, không tư lường trên ý, không tư lường từ ý, không tư lường: "Ý là của ta". Vị ấy không tư lường các pháp, không tư lường ý thức, không tư lường ý xúc. Do duyên ý xúc khởi lên cảm thọ gì, lạc, khổ hay bất lạc bất khổ; vị ấy không tư lường cảm thọ ấy, không tư lường trên cảm thọ ấy, không tư lường từ cảm thọ ấy, không tư lường: "Cảm thọ ấy là của ta". Này các Tỷ-kheo, phàm tư lường cái gì, tư lường trên cái gì, tư lường

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1530

từ cái gì, tư lường cái gì là của ta, do vậy cái ấy đổi khác. Thế giới thích thú hiện hữu, vì thế giới dựa trên hiện hữu, vì rằng thế giới tham đắm hiện hữu.

10) Này các Tỷ-kheo, xa cho đến uẩn, giới, xứ, vị ấy
không có tư lường pháp ấy, không tư lường trên pháp
ấy, không tư lường từ pháp ấy, không tư lường:
"Pháp ấy là của ta".

Vị ấy không có tư lường như vậy nên không có
chấp thủ một sự vật gì trong đời. Do không chấp
thủ, nên không dao động (paritassati), do không
dao động, vị ấy tự mình được tịch tịnh
(parinibbàyati). Vị ấy tuệ tri (pajànati): "Sanh đã
tận, Phạm hạnh đã thành, những việc nên làm đã
làm, không còn trở lui trạng thái này nữa".

11) Này các Tỷ-kheo, đây là đạo lộ thích hợp đưa đến nhổ lên tất cả tư lường.

Thích Hợp 3 – Tương IV, 46

1) ...

2) -- Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ thuyết con đường thích hợp đưa đến nhổ lên tất cả tư lường.

3) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là con đường thích hợp đưa đến nhổ lên tất cả tư lường?

MƯỜI HAI DUYÊN                                       1531

4-6) Các Ông nghĩ thế nào, này các Tỷ-kheo, mắt là thường hay vô thường?

-- Là vô thường, bạch Thế Tôn.

-- Cái gì vô thường là khổ hay lạc?

-- Là khổ, bạch Thế Tôn.

-- Cái gì vô thường, khổ, chịu sự biến hoại, có hợp lý chăng nếu quán: "Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi"?

-- Thưa không, bạch Thế Tôn.

-- Các sắc... Nhãn thức... Nhãn xúc là thường hay vô thường?

-- Là vô thường, bạch Thế Tôn.

-- Do duyên nhãn xúc khởi lên cảm thọ gì, lạc, khổ, hay bất khổ bất lạc; cảm thọ ấy là thường hay vô thường?

-- Là vô thường, bạch Thế Tôn.

-- Cái gì vô thường là khổ hay lạc?

-- Là khổ, bạch Thế Tôn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1532

-- Cái gì vô thường, khổ, chịu sự biến hoại, có hợp lý chăng khi quán cái ấy: "Cái này là của tôi. Cái này là tôi. Cái này là tự ngã của tôi"?

-- Thưa không, bạch Thế Tôn.

--... Tai... Các tiếng... Nhĩ thức... Nhĩ xúc...

... Mũi... Các hương... Tỷ thức... Tỷ xúc...

7-8) ... Thiệt... Các vị... Thiệt thức... Thiệt xúc...

... Thân... Các xúc... Thân thức... Thân xúc...

9) Ý là thường hay vô thường?

-- Là vô thường, bạch Thế Tôn.

-- Cái gì vô thường là khổ hay lạc?

-- Là khổ, bạch Thế Tôn.

-- Cái gì vô thường, khổ, chịu sự biến hoại, có hợp lý chăng khi quán cái ấy: "Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi"?

-- Thưa không, bạch Thế Tôn.

10) -- Thấy vậy, này các Tỷ-kheo, vị Đa văn Thánh đệ tử nhàm chán đối với mắt, nhàm chán đối với sắc,

MƯỜI HAI DUYÊN                                           1533

nhàm chán đối với nhãn thức, nhàm chán đối với
nhãn xúc. Do duyên nhãn xúc khởi lên cảm thọ gì,
lạc, khổ hay bất khổ bất lạc; vị ấy nhàm chán đối với
cảm thọ ấy... đối với tai... đối với mũi... đối với với
lưỡi... đối với thân... nhàm chán đối với ý, nhàm chán
đối với các pháp, nhàm chán đối với ý thức, nhàm
chán đối với ý xúc. Do duyên nhãn xúc khởi lên cảm
thọ gì, lạc, khổ hay bất khổ bất lạc; vị ấy nhàm chán
đối với cảm thọ ấy. Do nhàm chán nên vị ấy ly tham.
Do ly tham nên vị ấy giải thoát. Trong sự giải thoát,
trí khởi lên biết rằng: "Ta đã giải thoát". Vị ấy biết
rõ: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành, những việc
nên làm đã làm, nay không còn trở lui trạng thái này
nữa".

11) Như vậy, này các Tỷ-kheo, là con đường thích hợp đưa đến nhổ lên tất cả tư lường.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       1534

188 Sanh - Nguyên nhân tái sanh là dục tham đv 5 uẩn - Kinh Sợi Dây Tái Sanh – Tương III, 333

Sợi Dây Tái Sanh – Tương III, 333

1-2) Nhân duyên ở Sàvatthi...

3) Ngồi xuống một bên, Tôn giả Ràdha bạch Thế Tôn:

-- "Đoạn diệt sợi dây tái sanh. Đoạn diệt sợi dây tái
sanh", bạch Thế Tôn, được nói đến như vậy. Thế nào
là sợi dây tái sanh, bạch Thế Tôn? Thế nào là sự
đoạn diệt sợi dây tái sanh?

4) -- Này Ràdha, phàm dục gì, tham gì, hỷ gì, khát
ái gì, phàm những chấp thủ phương tiện, tâm kiên
trú, thiên chấp tùy miên gì đối với sắc, như vậy gọi
là sợi dây tái sanh. Sự đoạn diệt chúng là sự đoạn
diệt sợi dây tái sanh.

5-7)... đối với thọ... với tưởng... với các hành...

8) Phàm dục gì, tham gì, hỷ gì, khát ái gì, phàm những chấp thủ phương tiện, tâm kiên trú, thiên chấp

MƯỜI HAI DUYÊN                                        1535

tùy miên gì đối với thức, đó gọi là sợi dây tái sanh. Sự đoạn diệt chúng là sự đoạn diệt sợi dây tái sanh.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1536

189 Sanh - Ngài có biết giải thoát, thoát ly cho các chúng sanh - Kinh Giải Thoát – Tương I, 10

Giải Thoát – Tương I, 10

... Ở Sàvatthi. Rồi một vị Thiên, khi đêm đã gần tàn,
với nhan sắc thù thắng chói sáng toàn vùng Jetavana,
đi đến Thế Tôn. Sau khi đến, vị ấy đảnh lễ Thế Tôn
rồi đứng một bên. Đứng một bên, vị Thiên ấy bạch
Thế Tôn:

- Thưa Tôn giả, Ngài có biết giải thoát, thoát ly, viễn ly cho các chúng sanh không?

-- Này Hiền giả, Ta có biết giải thoát, thoát ly, viễn ly cho các chúng sanh.

-- Thưa Tôn giả, như thế nào Ngài biết giải thoát, thoát ly, viễn ly cho các chúng sanh?

Hỷ, tái sanh đoạn tận,
Tưởng, thức được trừ diệt,
Các thọ diệt, tịch tịnh,
Như vậy này Hiền giả,
Ta biết sự giải thoát,
Thoát ly và viễn ly,

MƯỜI HAI DUYÊN                                       1537

Cho các loại chúng sanh.

MƯỜI HAI DUYÊN                 1538

190 Sanh - Nhiều lần và nhiều lần, Kẻ ngu nhập bào thai - Kinh Udaya – Tương I, 381

Udaya – Tương I, 381

1) Nhân duyên ở Sàvatthi.

2) Rồi Thế Tôn vào buổi sáng, cầm y bát đi đến trú xứ của Bà-la-môn Udaya.

3) Bà-la-môn Udaya lấy cơm đổ đầy bình bát của Thế Tôn.

4) Lần thứ hai Thế Tôn vào buổi sáng đắp y, cầm y bát đi đến trú xứ của Bà-la-môn Udaya...

5) Lần thứ ba, Bà-la-môn Udaya lấy cơm đổ đầy bình bát Thế Tôn và nói với Thế Tôn:

- Tham lam là Sa-môn Gotama, đến đi đến lại nhiều lần!

(Thế Tôn):

Nhiều lần và nhiều lần, Chúng gieo vãi hạt giống. Nhiều lần và nhiều lần,

MƯỜI HAI DUYÊN                                  1539

Trời mưa đi, mưa lại.
Nhiều lần và nhiều lần,
Người nông phu cày ruộng.
Nhiều lần và nhiều lần,
Lúa gạo đến quốc độ.
Nhiều lần và nhiều lần,
Hành khất lại xin ăn.
Nhiều lần và nhiều lần,
Thí chủ lại bố thí.
Nhiều lần và nhiều lần,
Thí chủ sau khi cho,
Nhiều lần và nhiều lần,
Được đi đến thiên giới.
Nhiều lần và nhiều lần,
Người làm sữa vắt sữa,
Nhiều lần và nhiều lần,
Bò con tìm bò mẹ.
Nhiều lần và nhiều lần,
Mệt sức và lao khổ.
Nhiều lần và nhiều lần,
Kẻ ngu nhập bào thai.
Nhiều lần và nhiều lần,
Lại sanh rồi lại chết.
Nhiều lần và nhiều lần,

MƯỜI HAI DUYÊN                  1540

Họ mang đến nghĩa địa.
Họ được đường giải thoát,
Không đưa đến tái sanh.
Bậc đại trí, đại tuệ,
Không sanh đi, sanh lại.

7) Khi được nói vậy, Bà-la-môn Udaya bạch Thế Tôn:

- Thật vi diệu thay Tôn giả Gotama... Mong Tôn giả Gotama nhận con làm đệ tử cư sĩ, từ nay cho đến mạng chung, con trọn đời quy ngưỡng!

MƯỜI HAI DUYÊN                                  1541

191 Sanh - Nhiều và ít - Kinh MỘT PHÁP – Tăng I, 75

MỘT PHÁP – Tăng I, 71

1. - Có một người, khi xuất hiện ở đời, sự xuất hiện đưa lại bất hạnh cho đa số, bất lạc cho đa số, bất lợi cho đa số, đưa đến bất hạnh, đau khổ cho chư Thiên và loài Người. Một người ấy là ai? Người có tà kiến, người có điên đảo kiến. Người ấy làm cho đông người xa lìa diệu pháp, an trú phi pháp. Chính một người này, này các Tỷ-kheo, khi xuất hiện ở đời, sự xuất hiện đưa lại bất hạnh cho đa số, bất lạc cho đa số, bất lợi cho đa số, đưa đến bất hạnh, đau khổ cho chư Thiên và loài Người.

2. Có một người, khi xuất hiện ở đời, sự xuất hiện đưa đến hạnh phúc cho đa số, an lạc cho đa số, lợi ích cho đa số, đưa đến hạnh phúc, an lạc cho chư Thiên và loài Người. Một người ấy là ai? Người có chánh kiến, người không có điên đảo kiến. Người ấy làm cho đông người xa lìa phi pháp, an trú diệu pháp. Chính một người này, này các Tỷ-kheo, khi xuất hiện ở đời, sự xuất hiện đưa đến hạnh phúc cho đa số, an lạc cho đa số, lợi ích cho đa số, đưa đến hạnh phúc, an lạc cho chư Thiên và loài Người.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1542

3. Ta không thấy một pháp nào khác, lại phạm tội lớn, như tà kiến. Tối thắng tà kiến, này các Tỷ-kheo, là phạm tội lớn.

4. Ta không thấy một pháp nào khác, được tuân theo đưa đến bất hạnh cho đa số, bất lạc cho đa số, thất lợi cho đa số, đem đến bất hạnh, bất lạc cho chư Thiên và loài Người, này các Tỷ-kheo, như kẻ ngu si.

Ví như, này các Tỷ-kheo, tại cửa sông có đặt một cái
nơm bẫy cá, đem lại bất hạnh đau khổ, tổn thương,
tổn hại cho nhiều cá. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, kẻ
ngu si Makkhali xuất hiện ở đời, Ta nghĩ rằng như là
một cái nôm bẫy cá cho loài Người, đưa đến bất
hạnh, bất lạc, bất lợi, đau khổ, tổn thương, tổn hại
cho nhiều loại hữu tình.

----------------

5. Ai khuyến khích chấp nhận một pháp luật được
vụng thuyết, thời người khuyến khích và người được
khuyến khích như vậy tuân hành, tất cả đều đem lại
nhiều vô phước. Vì cớ sao? Vì pháp được vụng
thuyết.

6. Ai khuyến khích chấp nhận một pháp luật được khéo thuyết, thời người khuyến khích và người được khuyến khích như vậy tuân hành, tất cả đều đem lại

MƯỜI HAI DUYÊN                                       1543

nhiều phước đức. Vì cớ sao? Vì pháp được khéo thuyết.

7. Trong một pháp luật được vụng thuyết, này các
Tỷ-kheo, ước lượng của sự bố thí, do người cho biết,
chớ không phải do người nhận. Vì cớ sao? Vì pháp
được vụng thuyết.

8. Trong một pháp luật được khéo thuyết, này các
Tỷ-kheo, ước lượng của sự bố thí, do người nhận
biết, không phải do người cho. Vì cớ sao? Vì pháp
được khéo thuyết.

9. Trong một pháp luật được vụng thuyết, này các Tỷ-kheo, người tinh cần tinh tấn sống đau khổ. Vì cớ sao? Vì pháp được vụng thuyết.

10. Trong một pháp luật được khéo thuyết, này các Tỷ-kheo, người biếng nhác sống đau khổ. Vì cớ sao? Vì pháp được khéo thuyết.

11. Trong một pháp luật được vụng thuyết, này các Tỷ-kheo, ai sống biếng nhác, người ấy sống an lạc. Vì cớ sao? Vì pháp được vụng thuyết.

12. Trong một pháp luật được khéo thuyết, này các Tỷ-kheo, ai sống tinh cần tinh tấn, người ấy sống an lạc. Vì cớ sao? Vì pháp được khéo thuyết.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1544

-----------------

13. Ví như, này các Tỷ-kheo, một ít phân có mùi hôi
thúi. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Ta không tán thán
về hiện hữu dầu cho có ít thôi, cho đến chỉ trong thời
gian búng móng tay.

14-17. Ví như, này các Tỷ-kheo, một ít nước tiểu có
mùi hôi thúi...một ít nước miếng có mùi hôi
thúi......một ít mủ có mùi hôi thúi......một ít máu có
mùi hôi thúi. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Ta không
tán thán về hiện hữu, dầu cho có ít thôi, cho đến chỉ
trong thời gian búng móng tay.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1545

192 Sanh - Như Lai đã tuyên bố thì không có thay đổi - Kinh LỜI CẢM HỨNG – Tăng III, 197

LỜI CẢM HỨNG –Tăng III, 197

1. Như vầy tôi nghe:
Một thời, Thế Tôn đang du hành giữa dân chúng
Kosala với đại chúng Tỷ-kheo, đi đến một thị trấn
của dân chúng Kosala tên là Dandakappaka.
Rồi Thế Tôn từ trên đường bước xuống, ngồi xuống
chỗ đã được sửa soạn dưới một gốc cây; còn các Tỷ-
kheo ấy đi vào Dandakappaka để tìm chỗ ở.
Bấy giờ Tôn giả Ananda cùng với một số đông Tỷ-
kheo, đi đến sông Aciravatì để rửa tay chân, sau khi
rửa tay chân ở sông Aciravatì xong, ra khỏi sông,
đứng trên bờ đắp một y để phơi tay chân cho khô.
2. Rồi một Tỷ-kheo đi đến Tôn giả Ananda, sau khi
đến, thưa với Tôn giả Ananda:
- Có phải Thế Tôn tập trung tất cả tâm, thưa Tôn giả
Ananda, để tuyên bố về Devadatta như sau:
"Devadatta phải sanh vào đọa xứ, phải sanh vào địa
ngục cho đến một kiếp, không thể cứu hộ được" hay
có phải nhờ một Thiên nhân?

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1546

- Thật đúng như Thế Tôn đã tuyên bố.
Rồi Tôn giả Ànanda đi đến Thế Tôn, sau khi đến,
đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống
một bên, Tôn giả Ananda bạch Thế Tôn:
- Ở đây, bạch Thế Tôn, với một số đông Tỷ-kheo,
con đi đến sông Aciravatì để rửa tay chân, sau khi
rửa tay chân ở sông Aciravatì xong, ra khỏi sông,
đứng trên bờ đắp một tấm y để phơi tay chân cho
khô. Rồi bạch Thế Tôn, một Tỷ-kheo đi đến con, sau
khi đến thưa với con: "Có phải Thế Tôn tập trung tất
cả tâm, thưa Tôn giả Ànanda, để tuyên bố về
Devadatta như sau: "Devadatta phải sanh vào đọa xứ,
phải sanh vào địa ngục cho đến một kiếp, không thể
cứu hộ được" hay có phải nhờ một Thiên nhân? "
Khi được nói vậy, bạch Thế Tôn, con trả lời Tỷ-kheo
ấy: "Thưa Hiền giả, thật đúng như Thế Tôn đã tuyên
bố".
-Này Ànanda, hoặc Tỷ-kheo ấy là vị tân nhập, xuất
gia chưa được bao lâu, hay vị ấy là Tỷ-kheo trưởng
lão ngu si, không thông minh. Làm sao khi ta đã
tuyên bố một chiều, ở đây lại có thể có trường hợp
thứ hai được? Ta không thấy về một người nào khác,
này Ananda, sau khi tập trung tất cả tâm, Ta đã tuyên
bố như vậy, trừ với Devadatta!
Cho đến khi nào, này Ànanda, Ta thấy một pháp
trắng nhỏ như đầu sợi lông đuôi ngựa ở Devadatta,

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1547

thời Ta đã không tuyên bố về Devadatta như sau:
"Devadatta phải sanh vào đọa xứ, phải sanh vào địa
ngục cho đến một kiếp, không thể cứu hộ được".
Cho đến khi nào, này Ànanda, Ta không thấy một
pháp trắng nhỏ như đầu sợi lông đuôi ngựa ở
Devadatta, cho nên Ta đã tuyên bố về Devadatta như
sau: "Devadatta phải sanh vào đọa xứ, phải sanh vào
địa ngục cho đến một kiếp, không thể cứu hộ được".
Ví như, này Ànanda, một hố phân cao hơn đầu
người, đầy cả phân, và một người rơi vào hố phân
cho đến cả đầu. Rồi một người khác đi đến, muốn lợi
ích, muốn hạnh phúc, muốn người ấy an ổn khỏi các
khổ ách, muốn kéo người ấy ra khỏi hố phân ấy.
Người này đi vòng quanh hố phân và không thấy cho
đến một điểm nhỏ như đầu sợi lông đuôi ngựa ở
người ấy mà không bị dính phân, để có thể nắm lấy
chỗ ấy và kéo lên.
Cũng vậy, này Ànanda, cho đến khi nào, Ta thấy một
pháp trắng nhỏ như đầu sợi lông đuôi ngựa ở
Devadatta, thời Ta đã không tuyên bố về Devadatta
như sau: "Devadatta phải sanh vào đọa xứ, phải sanh
vào địa ngục cho đến một kiếp, không thể cứu hộ
được".
Nếu thầy muốn nghe, này Ànanda, Như Lai sẽ
phân tích về căn trí của con người.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   1548

- Nay đã đến thời, bạch Thế Tôn! Nay đã đến thời,
bạch Thiện Thệ, để Thế Tôn phân tích các căn trí của
con người, sau khi nghe Thế Tôn, các Tỷ-kheo sẽ thọ
trì.
Vậy này Ànanda, hãy nghe và suy nghiệm kỹ, Ta sẽ
nói:
- Thưa vâng, bạch Thế Tôn.
Tôn giả Ànanda vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như
sau:
3. - Ở đây, này Ànanda, với tâm của Ta, Ta rõ biết
tâm của một người khác: "Trong người này, có
những pháp thiện, có những pháp bất thiện". Sau
một thời gian khác, cũng vậy, với tâm của Ta, Ta rõ
biết tâm của người ấy: "Trong người này, các pháp
thiện đã biến mất, các pháp bất thiện đang hiện hữu,
nhưng còn có cội gốc thiện chưa bị cắt đứt. Và pháp
thiện sẽ khởi lên từ cội gốc thiện ấy". Như vậy người
này sẽ không bị thối đọa trong tương lai.
Ví như, này Ànanda, các hột giống chưa bị bể vụn,
chưa bị hư thối, chưa bị gió và sức nóng phá hoại,
còn giữ được sức sống bám sâu trong cánh đồng,
được gieo trên mảnh đất khéo sửa soạn. Này
Ànanda, Thầy có thể biết những hột giống này sẽ
được lớn lên, được tăng trưởng, được lớn mạnh
không?
- Thưa có, bạch Thế Tôn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1549

- Cũng vậy, này Ànanda, ở đây, với tâm của Ta, Ta
rõ biết tâm của một người khác: "Trong người này,
có những pháp thiện, có những pháp bất thiện". Sau
một thời gian khác, cũng vậy, với tâm của Ta, Ta rõ
biết tâm của người ấy: "Trong người này, các pháp
thiện đã biến mất, các pháp bất thiện đang hiện hữu.
Nhưng còn có cội gốc của thiện chưa bị cắt đứt. Và
thiện pháp sẽ khởi lên từ cội gốc thiện ấy". Như vậy
người này sẽ không bị thối đọa trong tương lai.
 Như vậy, này Ànanda, Như Lai với tâm của
mình biết được tâm của loài Người.
 Cũng vậy, này Ànanda, Như Lai với tâm của
mình biết được các căn trí của người.
 Cũng vậy, này Ànanda, Như Lai với tâm của
mình biết được pháp sanh khởi trong tương lai.
4. Ở đây, này Ànanda, với tâm của Ta, Ta rõ biết tâm
của một người khác: "Trong người này, có những
pháp thiện, có những pháp bất thiện". Sau một thời
gian khác, cũng vậy, với tâm của Ta, Ta rõ biết tâm
của người ấy: "Trong người này, các pháp bất thiện
đã biến mất, các pháp thiện đang hiện hữu, nhưng
còn có cội gốc bất thiện chưa bị cắt đứt và các pháp
bất thiện sẽ khởi lên từ cội gốc bất thiện ấy". Như
vậy người này sẽ bị thối đọa trong tương lai.
Ví như, này Ànanda, các hột giống chưa bị bể vụn,
chưa bị hư thối, chưa bị gió và sức nóng phá hoại,

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1550

còn giữ được sức sống, được bám sâu trong cánh
đồng, được gieo trên mảnh đất đầy sỏi đá. Này
Ànanda, Thầy có thể rõ biết những hột giống này sẽ
không có thể được lớn lên, được tăng trưởng, được
lớn mạnh không?
- Thưa có, bạch Thế Tôn.
- Cũng vậy, này Ànanda, ở đây, với tâm của Ta, Ta
rõ biết tâm của người khác: "Trong người này, có
những pháp thiện, có những pháp bất thiện". Sau một
thời gian khác, cũng vậy, với tâm của Ta, Ta rõ biết
tâm của người ấy: "Trong người này, các pháp bất
thiện đã biến mất, các pháp thiện đang hiện hữu,
nhưng cội gốc của pháp bất thiện chưa được cắt đứt
và các pháp bất thiện sẽ khởi lên từ cội gốc bất thiện
ấy. Như vậy người này sẽ bị thối đọa trong tương
lai".
Như vậy, này Ànanda, Như Lai với tâm của mình, đã
biết được tâm của loài Người. Cũng vậy, này
Ànanda, Như Lai với tâm của mình biết được các căn
trí của người. Cũng vậy, này Ànanda, Như Lai với
tâm của mình biết được pháp sanh khởi trong tương
lai.
5. Ở đây, này Ànanda, với tâm của Ta, Ta rõ biết tâm
của người khác: "Trong người này, có những pháp
thiện, có những pháp bất thiện". Sau một thời gian,
cũng vậy, với tâm của Ta, Ta rõ biết tâm của người

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1551

ấy: "Người này không có pháp trắng cho đến nhỏ
như đầu sợi lông đuôi ngựa. Người này thành tựu với
những pháp bất thiện, chỉ một mặt màu đen, sau khi
thân hoại mạng chung sẽ bị sanh vào cõi dữ, ác thú,
đọa xứ, địa ngục".
Ví như, này Ànanda, các hột giống bị bể vụn, bị hư
thối, bị gió và sức nóng phá hoại, được bám sâu
trong cánh đồng, được gieo trên mảnh đất khéo sửa
soạn. Này Ananda, Thầy có thể rõ biết những hột
giống này không thể được lớn lên, được tăng trưởng,
được lớn mạnh không?
- Thưa có, bạch Thế Tôn.
- Cũng vậy, này Ànanda, với tâm của Ta, Ta rõ biết
tâm của người khác: "Trong người này, có những
pháp thiện, có những pháp bất thiện". Sau một thời
gian, cũng vậy, với tâm của Ta, Ta rõ biết tâm của
người ấy: "Người này không có pháp trắng cho đến
nhỏ như đầu sợi lông đuôi ngựa. Người này thành
tựu với những pháp bất thiện, chỉ một mặt màu đen,
sau khi thân hoại mạng chung, sẽ bị sanh vào cõi dữ,
ác thú, đọa xứ, địa ngục".
Cũng vậy, này Ànanda, Như Lai với tâm của mình
biết được tâm của loài Người. Cũng vậy, này
Ànanda, Như Lai với tâm của mình đã biết được các
căn trí của người. Cũng vậy, này Ànanda, Như Lai

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1552

với tâm của mình, biết được pháp sanh khởi trong
tương lai.
Khi được nói vậy, Tôn giả Ànanda bạch Thế Tôn:
- Bạch Thế Tôn, có thể tuyên bố ba hạng người khác
đồng loại với ba người này hay không?
- Có thể được, này Ànanda.
Thế Tôn nói như sau:
6. - Ở đây, này Ànanda, với tâm của Ta, Ta rõ biết
tâm của người khác như sau: "Trong người này, có
những pháp thiện, có những pháp bất thiện". Sau
một thời gian, cũng vậy, với tâm của Ta, Ta rõ biết
tâm của người ấy: "Trong người này, các pháp thiện
đã biến mất, các pháp bất thiện đang hiện khởi; và
cội gốc thiện chưa bị cắt đứt và nhưng đi đến hoàn
toàn bị nhổ lên bởi người ấy. Như vậy, người này sẽ
đi đến thối đọa trong tương lai".
- Ví như, này Ànanda, các cục than cháy đỏ, rực
cháy, cháy lửa ngọn, được quăng trên đất sỏi. Này
Ànanda, Thầy có biết không, đống than này không
có thể lớn lên, tăng trưởng, lớn mạnh?
- Thưa có, bạch Thế Tôn.
- Ví như, này Ànanda, vào buổi chiều, mặt trời
đang lặn, Thầy có thể biết được chăng, này
Ànanda, biết rằng: "Ánh sáng đã biến mất, bóng
tối đã xuất hiện"?

MƯỜI HAI DUYÊN                                   1553

- Thưa có, bạch Thế Tôn.
- Ví như, này Ànanda, khi đêm đã qua một phần,
trong thời gian ăn cơm, Thầy có biết chăng, này
Ànanda, biết rằng: "Ánh sáng đã biến mất, bóng
tối đã xuất hiện"?
- Thưa có, bạch Thế Tôn.
- Cũng vậy, này Ànanda, ở đây với tâm của Ta, Ta
rõ biết tâm của người khác như sau: "Trong người
này, có những pháp thiện, có những pháp bất thiện".
Sau một thời gian, cũng vậy, với tâm của Ta, Ta rõ
biết tâm của người ấy, biết rằng: "Trong người này,
các pháp thiện đã biến mất, các pháp bất thiện đã
hiện khởi. Và cội gốc thiện chưa bị cắt đứt, đi đến
hoàn toàn bị nhổ lên bởi người ấy. Như vậy, người
này sẽ đi đến thối đọa trong tương lai".
Cũng vậy, này Ananda, Như Lai biết được tâm của
loài Người, với tâm của mình. Cũng vậy, này
Ànanda, Như Lai với tâm của mình đã biết được các
căn trí của người. Cũng vậy, này Ànanda, Như Lai
với tâm của mình, biết được pháp sanh khởi trong
tương lai.
7. Ở đây, này Ànanda, với tâm của Ta, Ta rõ biết tâm
của người khác như sau: "Trong người này, có
những pháp thiện, có những pháp bất thiện". Sau
một thời gian, cũng vậy, với tâm của Ta, Ta rõ biết
tâm của người ấy: "Trong người này, các pháp bất

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1554

thiện đã biến mất, các pháp thiện hiện khởi; cội gốc
bất thiện chưa bị cắt đứt, nhưng đi đến hoàn toàn bị
nhổ lên bởi người ấy. Như vậy, người này sẽ không
phải bị thối đọa trong tương lai".
- Ví như, này Ànanda, đống than cháy đỏ, rực cháy,
cháy lửa ngọn, quăng trên một đống cỏ khô, hay
trên đống củi khô. Này Ànanda, Thầy có biết
chăng, đống than này sẽ được lớn lên, tăng
trưởng, lớn mạnh?
- Thưa có, bạch Thế Tôn.
- Ví như, này Ànanda, đêm đã gần mãn, mặt trời
đang mọc; này Ànanda, Thầy có biết chăng bóng
tối sắp sửa biến mất, ánh sáng sẽ hiện ra"?
- Thưa có, bạch Thế Tôn.
- Ví như, này Ànanda, trong một thời gian sau, vào
giữa trưa, vào giờ ăn cơm, Thầy có biết chăng,
này Ànanda, bóng tối đã biến mất, ánh sáng sẽ
hiện ra"?
- Thưa có, bạch Thế Tôn.
- Cũng vậy, này Ànanda, ở đây, với tâm của Ta, Ta
rõ biết tâm của người khác như sau: "Trong người
này, có những pháp thiện, có những pháp bất thiện".
Sau một thời gian khác, cũng vậy, với tâm của Ta,
Ta rõ biết tâm của người ấy: "Trong người này, pháp
bất thiện đã biến mất, các pháp thiện được hiện khởi;

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1555

cội gốc bất thiện chưa bị cắt đứt, nhưng đi đến hoàn
toàn bị nhổ lên bởi người ấy. Như vậy, người này sẽ
không phải bị thối đọa trong tương lai".
Cũng vậy, này Ananda, Như Lai biết được tâm của
loài Người với tâm của mình. Cũng vậy, này
Ànanda, Như Lai với tâm của mình đã biết được các
căn trí của người. Cũng vậy, này Ànanda, Như Lai
với tâm của mình, biết được pháp sanh khởi trong
tương lai.
8. Ở đây, này Ànanda, với tâm của Ta, Ta rõ biết tâm
của người khác như sau: "Trong người này, có
những pháp thiện, cũng có những pháp bất thiện".
Sau một thời gian, cũng vậy, với tâm của Ta, Ta rõ
biết tâm của người ấy: "Trong người này không có
pháp bất thiện cho đến nhỏ như đầu sợi lông đuôi
ngựa. Người này thành tựu với những pháp thuần túy
trắng, những pháp không có lỗi lầm, ngay trong hiện
tại, sẽ được nhập Niết-bàn".
Ví như, này Ànanda, những cục than nguội lạnh, đã
dập tắt, bị quăng trên đống cỏ hay trên đống củi khô.
Này Ànanda, Thầy có biết chăng, đống than này
không thể lớn lên, tăng trưởng, lớn mạnh?
- Thưa có, bạch Thế Tôn.
Cũng vậy, này Ananda, với tâm của Ta, Ta rõ biết
tâm của người khác như sau: "Trong người này, có
những pháp thiện, cũng có những pháp bất thiện".

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1556

Sau một thời gian, cũng vậy, với tâm của Ta, Ta rõ
biết tâm của người ấy: "Trong người này không có
pháp bất thiện cho đến nhỏ như đầu sợi lông đuôi
ngựa. Người này thành tựu với những pháp thuần túy
trắng, những pháp không có lỗi lầm, ngay trong hiện
tại, sẽ được nhập Niết-bàn".
 Như vậy, này Ànanda, Như Lai với tâm của mình
biết được tâm của loài Người.
 Cũng vậy, này Ànanda, Như Lai với tâm của mình
đã biết được các căn trí của người.
 Cũng vậy, này Ànanda, Như Lai với tâm của mình
biết được pháp sanh khởi trong tương lai.
Ở đây, này Ànanda, ba hạng người trước, một trong
ba người ấy không phải bị thối đọa, một phải bị thối
đọa, một bị rơi vào đọa xứ, địa ngục.
Ở đây, này Ànanda, trong ba hạng người sau, một
trong ba hạng người này không phải bị thối đọa, một
phải bị thối đọa, một được nhập Niết-bàn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1557

193 Sanh - Nhất định sanh vào cõi lành, không sanh vào cõi dữ - Kinh CUNDÌ CON GÁI VUA – Tăng II, 355

CUNDÌ CON GÁI VUA – Tăng II, 355

1. Một thời, Thế Tôn ở Ràjagaha (Vương Xá),
Veluvana (Trúc Lâm), chỗ nuôi dưỡng các con sóc.
Rồi Cundì, con gái vua, với năm trăm thiếu nữ hộ
tống trên năm trăm cỗ xe đi đến Thế Tôn, sau khi
đến, đảnh lễ Thế Tôn ngồi xuống một bên. Ngồi
xuống một bên, Cundì, con gái vua bạch Thế Tôn:

2. - Anh của chúng con, bạch Thế Tôn, hoàng tử Cunda nói như sau: "Nếu có người đàn bà hay người đàn ông quy y Phật, quy y Pháp, quy y chúng Tăng, từ bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không cho, từ bỏ tà hạnh trong các dục, từ bỏ nói láo, từ bỏ say đắm rượu men, rượu nấu, người ấy, sau khi thân hoại mạng chung, nhất định sanh lên cõi lành, không vào cõi dữ".

Nhưng bạch Thế Tôn, con xin hỏi Thế Tôn:

- Với lòng tin bậc Đạo Sư như thế nào, bạch Thế Tôn sau khi thân hoại mạng chung: nhất định được sanh lên cõi lành, không vào cõi dữ?

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1558

- Với lòng tin Pháp như thế nào, sau khi thân
hoại mạng chung, nhất định được sanh lên cõi
lành, không vào cõi dữ?
- Với lòng tin chúng Tăng như thế nào, sau khi
thân hoại mạng chung, nhất định được sanh
lên cõi lành, không vào cõi dữ?
- Làm cho đầy đủ các giới như thế nào, sau khi
thân loại mạng chung, nhất định được sanh lên
cõi lành, không vào cõi dữ?

3. - Dầu cho các loại hữu tình nào, này Cundì, không
chân hay hai chân, bốn chân hay nhiều chân, có sắc
hay không sắc, có tưởng hay không tưởng, hay phi
tưởng phi phi tưởng, Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác được xem là tối thượng. Những ai đặt
lòng tin vào đức Phật, họ đặt lòng tin vào tối thượng.
Với những ai đặt lòng tin vào tối thượng, họ được
quả dị thục tối thượng.

4. Dầu cho loại pháp nào, này Cundì, hữu vi hay vô vi, ly tham được xem là tối thượng trong tất cả pháp, (tức là) sự nhiếp phục kiêu mạn, sự nhiếp phục khao khát, sự nhổ lên dục ái, sự chặt đứt tái sanh, sự đoạn diệt tham ái, sự ly tham, đoạn diệt, Niết-bàn. Những ai đặt lòng tin vào Pháp ly tham, này Cundi, họ đặt lòng tin vào tối thượng. Với những ai đặt lòng tin vào tối thượng, họ được quả dị thục tối thượng.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1559

5. Dầu cho loại chúng Tăng hay Hội chúng nào, này
Cundì, chúng Tăng đệ tử của Như Lai, được xem là
tối thượng trong tất cả hội chúng ấy, tức là bốn đôi
tám vị. Chúng Tăng đệ tử của Như Lai đáng được
cung kính, đáng được tôn trọng, đáng được cúng
đường, đáng được chắp tay, là vô thượng phước điền
ở đời. Những ai đặt lòng tin vào chúng Tăng, này
Cundì, họ đặt lòng tin vào tối thượng. Với những ai
đặt lòng tin vào tối thượng, họ được quả dị thục tối
thượng.

6. Dầu cho loại giới nào, này Cundì, các giới được bậc Thánh ái kính được gọi là tối thượng trong các giới ấy, tức là giới không bị bể vụn, không bị sứt mẻ, không bị vết chấm, không bị uế nhiễm, đem lại giải thoát, được bậc trí tán thán, không bị chấp thủ, đưa đến chánh định. Với những ai làm cho đầy đủ trong các giới luật được các bậc Thánh ái kính, họ làm cho đầy đủ những gì tối thượng. Với những ai đặt lòng tin tối thượng, họ được quả dị thục tối thượng.

Tin tưởng vào tối thượng,
Biết được pháp tối thượng,
Tin tưởng Phật tối thượng,
Đáng tôn trọng, vô thượng.
Tin tưởng Pháp tối thượng,
Ly tham, an tịnh lạc,

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1560

Tin tưởng Tăng tối thượng,
Là ruộng phước vô thượng,
Bố thí bậc tối thượng,
Phước tối thượng tăng trưởng,
Tối thượng về thọ mạng,
Dung sắc và danh văn,
Tối thượng về sức mạnh.
Bậc trí thí tối thượng,
Pháp tối thượng chánh định,
Chư Thiên hay loài Người
Đạt được hỷ tối thượng.

MƯỜI HAI DUYÊN                              1561

194 Sanh - Pháp để đoạn diệt nghi ngờ sự tái sanh đời sau - Kinh Pàtali – Tương IV, 536

Pàtali – Tương IV, 536 (Khả ý)

1) Một thời Thế Tôn trú ở giữa dân chúng Koliya, tại thị trấn của dân chúng Koliya tên là Uttara.

2) Rồi thôn trưởng Pàtaliya đi đến Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên.

Ngồi một bên, thôn trưởng Pàtaliya bạch Thế Tôn:

-- Con được nghe rằng, bạch Thế Tôn, Sa-môn
Gotama biết huyễn thuật. Bạch Thế Tôn, những ai
nói rằng Sa-môn Gotama biết huyễn thuật; những
người ấy, bạch Thế Tôn, có nói đúng với lời Thế Tôn
hay không? Họ không xuyên tạc Thế Tôn với điều
không thật, họ trả lời đúng pháp, tùy pháp? Và
những ai nói lời tương ứng đúng pháp không có lý
do gì để chỉ trích? Bạch Thế Tôn, chúng con không
muốn chống báng Thế Tôn (abbhakkhàti).

3) -- Những ai nói rằng, này Thôn trưởng, Sa-môn Gotama biết huyễn thuật, những người ấy nói đúng lời nói của Ta. Họ không xuyên tạc Ta với điều

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1562

không thật. Họ nói lời đúng pháp, tùy pháp. Và những ai nói lời tương ứng đúng pháp không có lý do để chỉ trích.

4) -- Như vậy là đúng sự thật, bạch Thế Tôn tuy rằng
con không tin các vị Sa-môn, Bà-La-Môn ấy, nói
rằng Sa-môn Gotama biết huyễn thuật. Như vậy,
bạch Thế Tôn, cuối cùng Sa-môn Gotama là người
sống theo huyễn thuật.

-- Ai nói rằng: "Như Lai biết huyễn thuật", người ấy có nói rằng Như Lai là người sống theo huyễn thuật, nói rằng như vậy là Thế Tôn, như vậy là Thiện Thệ? Vậy này Thôn trưởng, về vấn đề này Ta sẽ hỏi Ông. Nếu có thể kham nhẫn, Ông có thể trả lời.

I

I.(i)

5)-- Ông nghĩ thế nào, này Thôn trưởng? Ông có biết, này Thôn trưởng, các người làm thuê của dân chúng Kosala có búi tóc thòng xuống?

-- Con có biết, bạch Thế Tôn, các người làm thuê của dân chúng Kosala có búi tóc thòng xuống.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1563

6) -- Ông nghĩ thế nào, này Thôn trưởng? Dùng vào mục đích gì mà những người làm thuê của dân chúng Kosala có búi tóc thòng xuống?

-- Những người làm thuê có búi tóc thòng xuống của
dân chúng Kosala được dùng để chế ngự các người
ăn trộm và để mang đi các tin tức cho dân chúng
Kosala. Được dùng vào mục đích ấy, bạch Thế Tôn,
là những người làm thuê có búi tóc thòng xuống của
dân chúng Kosala.

7) -- Ông nghĩ thế nào, này Thôn trưởng? Ông có
biết những người làm thuê có búi tóc thòng xuống
của dân chúng Kosala là những người trì giới hay là
những người ác giới?

-- Con được biết, bạch Thế Tôn, những người làm
thuê có búi tóc thòng xuống của dân chúng Kosala là
những người ác giới, theo ác pháp. Nếu có những
người theo ác giới, theo ác pháp ở đời, chính là
những người làm thuê có búi tóc thòng xuống của
dân chúng Kosala, không có ai khác.

8) -- Này Thôn trưởng, nếu có ai nói rằng: "Thôn trưởng Pàlaliya biết được các người làm thuê có búi tóc thòng xuống của dân chúng Kosala là người ác giới, theo ác pháp, thời thôn trưởng Pàtaliya cũng là

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1564

người theo ác giới, theo ác pháp", người nói như vậy có nói một cách chân chánh không?

-- Thưa không, bạch Thế Tôn. Những người làm thuê
có búi tóc thòng xuống của các dân chúng Kosala là
khác. Còn con là khác. Tự tánh của những người làm
thuê có búi tóc thòng xuống của dân chúng Kosala là
khác. Tự tánh của con là khác.

9) -- Này Thôn trưởng, Ông sẽ được tiếng như sau:
"Thôn trưởng Pataliya biết rằng, các người làm thuê
có búi tóc thòng xuống của dân chúng Kosala là
những người ác giới, theo ác pháp. Nhưng thôn
trưởng Pataliya không phải là người có ác giới, theo
ác pháp". Như vậy, tại sao Như Lai lại không được
tiếng rằng Như Lai là người biết huyễn thuật,
nhưng Như Lai không phải là người sống theo
huyễn thuật?

Này Thôn trưởng, Ta rõ biết huyễn thuật và quả dị
thục của huyễn thuật. Và thực hành như thế nào mà
một người làm huyễn thuật, sau khi thân hoại mạng
chung, phải sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục.
Ta rõ biết như vậy.

II.(ii)

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1565

10) Này Thôn trưởng, Ta rõ biết sát sanh và quả dị
thục của sát sanh. Và Ta cũng rõ biết sự thực hành
như thế nào mà một người sát sanh, sau khi thân hoại
mạng chung, phải sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ,
địa ngục.

11) Này Thôn trưởng, Ta rõ biết lấy của không cho
và quả dị thục của lấy của không cho. Ta cũng rõ biết
sự thực hành như thế nào mà một người lấy của
không cho, sau khi thân hoại mạng chung, phải sanh
vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục.

12) Này Thôn trưởng, Ta rõ biết sự sống tà hạnh
trong các dục và quả dị thục của sự sống theo tà hạnh
trong các dục. Và Ta cũng rõ biết sự thực hành như
thế nào mà một người sống tà hạnh trong các dục,
sau khi thân hoại mạng chung, phải sanh vào cõi dữ,
ác thú, đọa xứ, địa ngục.

13) Này Thôn trưởng, Ta rõ biết nói láo và quả dị thục của nói láo. Và Ta cũng rõ biết sự thực hành như thế nào mà một người nói láo, sau khi thân hoại mạng chung, phải sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục.

14) Này Thôn trưởng, Ta rõ biết nói hai lưỡi và quả dị thục của nói hai lưỡi. Và Ta cũng rõ biết sự thực hành như thế nào mà một người nói hai lưỡi sau khi

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1566

thân hoại mạng chung, phải sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục.

15) Này Thôn trưởng, Ta rõ biết nói lời độc ác và
quả dị thục của nói lời độc ác. Và Ta cũng rõ biết sự
thực hành như thế nào mà một người nói lời độc ác,
sau khi thân hoại mạng chung, phải sanh vào cõi dữ,
ác thú, đọa xứ, địa ngục.

16) Này Thôn trưởng, Ta rõ biết nói lời phù phiếm
và quả dị thục của nói lời phù phiếm. Và Ta cũng rõ
biết sự thực hành như thế nào mà một người nói lời
phù phiếm, sau khi thân hoại mạng chung, phải sanh
vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục.

17) Này Thôn trưởng, Ta rõ biết lòng tham dục và
quả dị thục của lòng tham dục. Và Ta cũng rõ biết sự
thực hành như thế nào mà một người có lòng tham
dục, sau khi thân hoại mạng chung, phải sanh vào cõi
dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục.

18) Này Thôn trưởng, Ta rõ biết lòng sân hận và quả
dị thục của lòng sân hận. Và Ta cũng rõ biết sự thực
hành như thế nào mà một người có lòng sân hận, sau
khi thân hoại mạng chung, phải sanh vào cõi dữ, ác
thú, đọa xứ, đọa ngục.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1567

19) Này Thôn trưởng, Ta rõ biết tà kiến và quả dị
thục của tà kiến. Và Ta cũng rõ biết một người có tà
kiến, sau khi thân hoại mạng chung, phải sanh vào
cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục.

20) Này Thôn trưởng, có một số Sa-môn, Bà-la-môn nói như sau, thấy như sau:

- "Ai sát hại sanh mạng, tất cả, ngay trong hiện tại,
cảm thọ khổ ưu.
- Ai lấy của không cho, tất cả, ngay trong hiện tại,
cảm thọ khổ ưu.
- Ai sống tà hạnh trong các dục, tất cả, ngay trong
hiện tại, cảm thọ khổ ưu.
- Ai nói láo, tất cả, ngay trong hiện tại, cảm thọ khổ
ưu".

II.(i)

21) Nhưng này Thôn trưởng, ở đây, chúng ta thấy có
người đeo vòng hoa, đeo bông tai, khéo tắm, khéo
thoa dầu sáp, tóc râu chải chuốt, được các nữ nhân
phục vụ các dục chẳng khác vị vua. Về người này,
họ hỏi:

-- "Này Bạn, người này đã làm gì mà được đeo vòng hoa, đeo bông tai, được khéo tắm, tóc râu chải chuốt, được nữ nhân phục vụ các dục chẳng khác vị vua?"

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1568

Các Ông trả lời về người ấy như sau:

-- "Này Bạn, người này đã đập tan kẻ thù nghịch của
vua và đoạt mạng sống của kẻ đó. Nhà vua hoan hỷ
đối với người ấy, nên đã thưởng cho người ấy. Do
vậy, người này được đeo vòng hoa, được đeo bông
tai, được khéo tắm, râu tóc chải chuốt, được các nữ
nhân phục vụ các dục chẳng khác vị vua".

II.(ii)

22) Nhưng này Thôn trưởng, ở đây, chúng ta thấy có người hai tay bị trói chặt ra đằng sau bởi một sợi dây thật chắc, đầu cạo trọc, với tiếng trống chát tai, được dẫn đi từ đường này qua đường khác, từ ngã tư đường này qua ngã tư đường khác, rồi được dắt ra khỏi cửa thành phía Nam, và bị chặt đầu tại cửa thành phía Nam. Về người này, họ hỏi:

"-- Này Bạn, người này đã làm gì mà hai tay bị trói chặt ra đằng sau bởi một sợi dây thật chắc, đầu cạo trọc, với tiếng trống chát tai, được dẫn đi từ đường này qua đường khác, từ ngã tư đường này qua ngã tư đường khác, rồi được dắt ra khỏi cửa thành phía Nam, và bị chặt đầu tại cửa thành phía Nam?"

Các Ông trả lời về người ấy như sau:

MƯỜI HAI DUYÊN                                       1569

"-- Này Bạn, người này là kẻ thù của vua. Người này
đã đoạt mạng sống một người đàn bà hay một người
đàn ông. Do vậy, người của vua bắt người này và đối
xử như vậy với người này".

23) Ông nghĩ thế nào, này Thôn trưởng? Ông có bao giờ thấy hay nghe một người như vậy chăng?

-- Bạch Thế Tôn, con từng thấy và nghe một người như vậy, và sẽ được nghe trong tương lai.

24) -- Ở đây, này Thôn trưởng, những người Sa-môn
hay Bà-la-môn nào nói như sau: "Ai sát hại sanh
mạng, tất cả, ngay trong hiện tại, cảm thọ khổ ưu".
Họ nói đúng sự thật hay nói láo?

-- Bạch Thế Tôn, họ nói láo.

-- Và những người nói lời hư ngụy, nói láo, họ là người trì giới hay ác giới?

-- Là người ác giới, bạch Thế Tôn.

-- Những người ác giới, theo ác pháp là tà hạnh hay chánh hạnh?

-- Là tà hạnh, bạch Thế Tôn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   1570

-- Những người tà hạnh là những người có tà kiến hay có chánh kiến?

-- Là những người có tà kiến, bạch Thế Tôn.

-- Và những người có tà kiến, có hợp lý chăng khi đặt tin tưởng vào họ?

-- Thưa không, bạch Thế Tôn.

II.(iii)

25) -- Nhưng này Thôn trưởng, ở đây, chúng ta thấy
có người đeo vòng hoa, đeo bông tai... được các nữ
nhân phục vụ các dục chẳng khác vị vua. Về người
này, họ hỏi:

"-- Người này đã làm gì mà được đeo vòng hoa, đeo bông tai... được các nữ nhân phục vụ các dục chẳng khác vị vua?"

Các Ông trả lời về người ấy như sau:

"--Này Bạn, người này đã đập tan kẻ thù nghịch của
vua và đem về châu báu. Nhà vua hoan hỷ với người
ấy nên đã thưởng người ấy. Do vậy, người này được
đeo vòng hoa, được đeo bông tai... được các nữ nhân
phục vụ các dục chẳng khác vị vua".

MƯỜI HAI DUYÊN                                   1571

II.(iv)

26) Nhưng này Thôn trưởng, ở đây, chúng ta thấy có người hai tay bị trói chặt ra đằng sau... và bị chặt đầu tại cửa thành phía Nam. Về người này, họ hỏi:

"-- Này Bạn, người này đã làm gì mà hai tay bị trói chặt ra đằng sau... tại cửa thành phía Nam?"

Các Ông trả lời về người ấy như sau:

"-- Này Bạn, người này đã từ làng hay từ ngôi rừng
lấy những vật không cho, được gọi là ăn trộm. Do
vậy, những người của nhà vua bắt người này và đối
xử như vậy với người này".

27) Ông nghĩ thế nào, này Thôn trưởng? Ông có bao giờ thấy hay nghe một người như vậy chăng?

-- Bạch Thế Tôn, con từng thấy và nghe một người như vậy, và sẽ được nghe trong tương lai.

28)-- Ở đây, này Thôn trưởng, những người Sa-môn,
hay Bà-la-môn nào nói như vậy, thấy như sau: "Ai
lấy của không cho; tất cả, ngay trong hiện tại, cảm
thọ khổ ưu". Họ nói đúng sự thật hay họ nói láo?...
(như trên số 24)... Và những người có tà kiến, có hợp
lý chăng khi đặt tin tưởng vào họ?

MƯỜI HAI DUYÊN                                        1572

-- Thưa không, bạch Thế Tôn.

II.(v)

29) -- Nhưng này Thôn trưởng, ở đây, chúng ta thấy
có người đeo vòng hoa, đeo bông tai... được các nữ
nhân phục vụ các dục chẳng khác vị vua. Về người
này, họ nói:

-- "Người này đã làm gì mà được đeo vòng hoa, đeo bông tai... được các nữ nhân phục vụ các dục chẳng khác vị vua?"

Các Ông trả lời về người ấy như sau:

--"Này Bạn, người này có tà hạnh với những người
vợ của kẻ thù nghịch của vua. Nhà vua hoan hỷ với
người ấy nên đã thưởng người ấy. Do vậy, người ấy
được đeo vòng hoa, được đeo bông tai... được các nữ
nhân phục vụ các dục chẳng khác vị vua".

II.(vi)

30)-- Nhưng này Thôn trưởng, ở đây, chúng ta thấy có người hai tay bị trói chặt... và bị chặt đầu tại cửa thành phía Nam. Về người này, họ nói:

--"Này Bạn, người này đã làm gì mà hai tay bị trói chặt ra đằng sau... tại cửa thành phía Nam?"

MƯỜI HAI DUYÊN                                       1573

Các Ông trả lời về người ấy như sau:

--"Này Bạn, người ấy đã phạm tà hạnh với các phụ
nữ và các con gái các gia đình. Do vậy, các người
của nhà vua bắt người ấy và đối xử như vậy với
người ấy".

31) Ông nghĩ thế nào, này Thôn trưởng? Ông có bao giờ thấy hay nghe một người như vậy chăng?

-- Bạch Thế Tôn, con từng thấy và nghe một người như vậy, và sẽ được nghe trong tương lai.

32) -- Ở đây, này Thôn trưởng, những người Sa-môn, Bà-la-môn nào nói như sau, thấy như sau: "Ai có tà hạnh trong các dục; tất cả, ngay trong hiện tại, cảm thọ khổ ưu" Họ nói đúng sự thật hay họ nói láo?... (như trên số 24)... Và những người có tà kiến, có hợp lý chăng khi đặt tin tưởng vào họ?

-- Thưa không, bạch Thế Tôn.

33) -- Nhưng ở đây, này Thôn trưởng, chúng ta thấy
có người đeo vòng hoa, đeo bông tai... được các nữ
nhân phục vụ các dục chẳng khác vị vua. Về người
ấy, họ nỏi:

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1574

--"Người này đã làm gì mà được đeo vòng hoa, đeo bông tai... được các nữ nhân phục vụ các dục chẳng khác vị vua?"

Các Ông trả lời về người ấy như sau:

--"Này Bạn, người này làm cho vua cười với lời nói
láo. Nhà vua hoan hỷ với người ấy nên đã thưởng
người ấy. Do vậy, người ấy được đeo vòng hoa, được
đeo bông tai... được các nữ nhân phục vụ các dục
chẳng khác vị vua".

II.(viii)

34) -- Nhưng này Thôn trưởng, ở đây, chúng ta thấy có người hai tay bị trói chặt... và bị chặt đầu tại cửa thành phía Nam. Về người này, họ hỏi:

--"Này Bạn, người này đã làm gì mà hai tay bị trói chặt ra đàng sau... tại cửa thành phía Nam?"

Các Ông trả lời về người ấy như sau:

--"Này Bạn, người ấy do nói láo, đã phá hại tài sản
của người gia chủ hay con của người gia chủ. Do
vậy, các người của nhà vua bắt người ấy và đối xử
như vậy với người ấy".

MƯỜI HAI DUYÊN                                       1575

35) Này Thôn trưởng, Ông nghĩ thế nào? Ông có bao giờ thấy hay nghe một người như vậy chăng?

-- Bạch Thế Tôn, con từng thấy và nghe một người như vậy, và sẽ được nghe trong tương lai.

36) -- Ở đây, này Thôn trưởng, những người Sa-môn
hay Bà-la-môn nào nói như sau: "Ai nói láo, tất cả,
ngay trong hiện tại, cảm thọ khổ ưu". Họ nói đúng
sự thật hay nói láo?

-- Bạch Thế Tôn, họ nói láo.

-- Và những người nói lời hư ngụy, nói láo, họ là người trì giới hay ác giới?

-- Là người ác giới, bạch Thế Tôn.

-- Những người ác giới, theo ác pháp là tà hạnh hay chánh hạnh?

-- Là tà hạnh, bạch Thế Tôn.

-- Những người tà hạnh là những người có tà kiến hay có chánh kiến?

-- Là những người có tà kiến, bạch Thế Tôn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   1576

-- Và những người có tà kiến, có hợp lý chăng khi đặt tin tưởng vào họ?

-- Thưa không, bạch Thế Tôn.

III

37) Thật là vi diệu, bạch Thế Tôn! Thật là hy hữu,
bạch Thế Tôn! Con có một ngôi nhà nghỉ mát, tại đấy
có những giường, có những chỗ ngồi, có những đèn
dầu. Có vị Sa-môn hay Bà-la-môn nào đến trú ngụ
tại đấy, tùy theo khả năng, tùy theo sức lực, con chia
sẻ với các vị ấy. Thuở trước, bạch Thế Tôn, có bốn
vị Đạo sư có quan điểm khác nhau, có kham nhẫn
khác nhau, có sở thích khác nhau đến trú ngụ tại ngôi
nhà nghĩ mát ấy.

III.(i)

38) Một vị Đạo sư nói như sau, thấy như sau: "Không
có bố thí, không có lễ hy sinh, không có tế tự, không
có quả dị thục các nghiệp thiện ác, không có đời này,
không có đời sau, không có cha, không có mẹ, không
có loại hóa sanh; ở đời, không có những vị Sa-môn,
những vị Bà-la-môn chánh hướng chánh hạnh, đã tự
mình chứng tri, chứng ngộ đời này đời khác, và
truyền dạy lại".

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1577

III.(ii)

39) Một vị Đạo sư nói như sau, thấy như sau: "Có bố thí, có lễ hy sinh, có tế tự, có quả dị thục các nghiệp thiện ác, có đời này, có đời sau, có cha, có mẹ, có loại hóa sanh; ở đời, có những vị Sa-môn, Bà-la-môn chánh hướng, chánh hạnh, đã tự mình chứng tri, chứng ngộ đời này đời khác, và truyền dạy lại".

III.(iii)

40) Một vị Đạo sư nói như sau, thấy như sau: "Tự làm, hay khiến người làm, chém giết, hay tự mình chém giết, đốt nấu, hay khiến người đốt nấu, gây phiền muộn, hay khiến người gây phiền muộn, gây ảo não, hay khiến người gây ảo não, tự mình gây sợ hãi, hay khiến người gây sợ hãi, sát sanh, lấy của không cho, phá cửa nhà mà vào, cướp bóc, đánh cướp một nhà lẻ loi, chận đường cướp giựt, tư thông vợ người, nói láo. Do duyên như vậy, không có tội ác, không có đi đến tội ác. Nếu lấy một bánh xe sắc bén, giết hại tất cả chúng sanh trên cõi đất thành một đống thịt, thành một chồng thịt; do duyên ấy, cũng không có tội ác, không đi đến tội ác. Nếu có người đi trên bờ phía Nam sông Hằng giết hại, tàn sát, chém giết, khiến người chém giết, đốt nấu, khiến người đốt nấu; do duyên ấy cũng không có tội ác, không đi đến tội ác. Nếu có người đi trên bờ phía Bắc sông Hằng

MƯỜI HAI DUYÊN                                       1578

bố thí, khiến người bố thí, tế lễ, khiến người tế lễ; do duyên ấy, không có công đức, không đi đến công đức".

III.(iv)

41) Một vị Đạo sư nói như sau, thấy như sau: "Tự mình làm hay khiến người làm, chém giết, hay tự mình chém giết, đốt nấu, hay khiến người đốt nấu, gây phiền muộn, hay khiến người gây phiền muộn, gây ảo não, hay khiến người gây ảo não, tự mình gây sợ hãi, hay khiến người gây sợ hãi, sát sanh, lấy của không cho, phá cửa nhà mà vào, cướp bóc, đánh cướp một nhà lẻ loi, chận đường cướp giựt, tư thông vợ người, nói láo. Hành động như vậy có tội ác, có đi đến tội ác. Nếu lấy một bánh xe sắc bén, giết hại tất cả chúng sanh trên cõi đất thành một đống thịt, thành một chồng thịt; vì vậy có tội ác, có đi đến tội ác. Nếu có người đi đến bờ phía Nam sông Hằng giết hại, tàn sát, chém giết, khiến người chém giết, đốt nấu, khiến người đốt nấu, có tội ác; do duyên như vậy, có đi đến tội ác. Nếu có người đi trên bờ phía Bắc sông Hằng bố thí, khiến người bố thí, tế lễ, khiến người tế lễ; do duyên như vậy, có công đức, có đi đến công đức".

III.(v)

MƯỜI HAI DUYÊN                                        1579

42) -- Về vấn đề này, bạch Thế Tôn, con có phân vân,
con có nghi ngờ. Giữa những Tôn giả Sa-môn, Bà-
la-môn này, ai là người nói sự thật, ai là người nói
láo?

-- Thôi vừa rồi, này Thôn trưởng, là sự phân vân của Ông. Thôi vừa rồi, là sự nghi ngờ của Ông. Chính do ở điểm phân vân mà nghi ngờ khởi lên.

-- Bạch Thế Tôn, nhưng con có lòng tín thành như vậy đối với Thế Tôn. Thế Tôn có thể thuyết pháp cho con để sự phân vân này có thể đoạn diệt.

IV

43)-- Này Thôn trưởng, có pháp Thiền định
(Dhammasamàdhi). Ở đây, nếu Ông chứng được tâm
định (cittasamàdhi), thời Ông có thể đoạn diệt sự
phân vân này của Ông. Và này Thôn trưởng, thế nào
là pháp Thiền định?

IV.(i)

44) Ở đây, này Thôn trưởng, vị Thánh đệ tử sau khi đoạn tận sát sanh, sống từ bỏ sát sanh. Sau khi đoạn tận lấy của không cho, vị ấy sống từ bỏ lấy của không cho. Sau khi đoạn tận tà hạnh trong các dục, vị ấy sống từ bỏ tà hạnh trong các dục. Sau khi đoạn tận

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1580

nói láo, vị ấy sống từ bỏ nói láo. Sau khi đoạn tận nói hai lưỡi, vị ấy sống từ bỏ nói hai lưỡi. Sau khi đoạn tận nói lời độc ác, vị ấy sống từ bỏ nói lời độc ác. Sau khi đoạn tận nói lời phù phiếm, vị ấy sống từ bỏ nói lời phù phiếm. Sau khi đoạn tận tham dục, vị ấy sống từ bỏ lòng tham. Sau khi đoạn tận lòng sân, vị ấy sống từ bỏ lòng sân. Sau khi từ bỏ tà kiến, vị ấy sống theo chánh kiến.

Vị Thánh đệ tử ấy, này Thôn trưởng, với lòng tham
từ bỏ như vậy, với lòng sân từ bỏ như vậy, không có
lòng si, tỉnh giác, chánh niệm, sống biến mãn một
phương với tâm câu hữu với từ; cũng vậy, phương
từ hai; cũng vậy, phương thứ ba; cũng vậy, phương
thứ tư; như vậy, cùng khắp thế giới, trên, dưới, bề
ngang, hết thảy phương xứ cùng khắp vô biên giới.
Vị ấy an trú với tâm câu hữu với từ, quảng đại, vô
biên, không hận, không sân.

Vị ấy suy tư như sau: "Vị Đạo sư nói như sau, thấy như sau: 'Không có bố thí, không có lễ hy sinh, không có tế tự, không có quả dị thục các nghiệp thiện ác, không có đời này, không có đời sau, không có cha, không có mẹ, không có loại hóa sanh. Ở đời không có những vị Sa-môn, Bà-la-môn chánh hướng, chánh hạnh, đã tự mình chứng tri, chứng ngộ đời này, đời khác, và truyền dạy lại". Nếu vị Tôn giả Đạo sư này

MƯỜI HAI DUYÊN                                       1581

nói đúng sự thật, ta cũng không có tội lỗi gì. Vì ta không có hại một ai, kẻ yếu hay kẻ mạnh, ở đây cả hai phương diện, ta là kẻ gieo quẻ gặp may. Thân ta được hộ trì, lời nói được hộ trì, ý được hộ trì. Và sau khi thân hoại mạng chung, ta sẽ được sanh thiện thú, Thiên giới, cõi đời này". Với vị ấy, hân hoan sanh khởi; do hân hoan, hỷ sanh khởi; do hỷ, thân được khinh an; do thân khinh an, lạc thọ được cảm giác; với người cảm giác lạc thọ, tâm được định tĩnh.

Này Thôn trưởng, đây là pháp Thiền định. Ở đây, nếu Ông được tâm định như vậy, sự phân vân của Ông được đoạn diệt.

IV.(ii)

45) Vị Thánh đệ tử ấy, này Thôn trưởng, với lòng tham được từ bỏ như vậy, với lòng sân được từ bỏ như vậy, không có lòng si, sống tỉnh giác, chánh niệm, biến mãn một phương với tâm câu hữu với từ; cũng vậy, phương thứ hai; cũng vậy, phương thứ ba; cũng vậy, phương thứ tư; như vậy, cùng khắp thế giới, trên dưới bề ngang, hết thảy phương xứ, cùng khắp vô biên giới. Vị ấy an trú biến mãn với tâm câu hữu với từ, quảng đại vô biên, không hận, không sân.

Vị ấy suy tư như sau: "Vị Đạo sư nói như sau, thấy như sau: 'Có bố thí, có lễ hy sinh, có tế tự, có quả dị

MƯỜI HAI DUYÊN                                       1582

thục các nghiệp thiện ác, có đời này, có đời sau, có cha, có mẹ, có các loại hóa sanh. Ở đời, có những vị Sa-môn, Bà-la-môn chánh hướng, chánh hạnh, đã tự mình chứng tri, chứng ngộ đời này, đời khác và truyền dạy lại". Nếu vị Tôn giả Đạo sư này nói đúng sự thật, ta cũng không có tội lỗi gì. Vì ta không có hại một ai, kẻ yếu hay kẻ mạnh, ở đây cả hai phương diện, ta là kẻ gieo quẻ gặp may. Thân ta được hộ trì, lời nói được hộ trì, ý được hộ trì. Và sau khi thân hoại mạng chung, ta sẽ được sanh thiện thú, Thiên giới, cõi đời này". Với vị ấy, hân hoan sanh khởi; do hân hoan, hỷ sanh khởi; do hỷ, thân được khinh an; do thân khinh an, lạc thọ được cảm giác; với người cảm giác lạc thọ, tâm được định tĩnh.

Này Thôn trưởng, đây là pháp Thiền định. Ở đây, nếu Ông được tâm định như vậy, sự phân vân của Ông được đoạn diệt.

IV.(iii)

46) Vị Thánh đệ tử, này Thôn trưởng, với lòng tham được từ bỏ như vậy... biến mãn một phương với tâm câu hữu với từ... không hận, không sân.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       1583

Vị ấy suy tư như sau: "Vị Đạo sư nói như sau, thấy
như sau: 'Tự làm hay khiến người làm... (như trên,
số 40)... hành động như vậy không có tội ác gì'. Nếu
vị Tôn giả Đạo sư này nói đúng sự thật, ta cũng
không có tội lỗi gì..". (như trên, số 44)... như vậy, sự
phân vân của Ông được đoạn diệt.

IV.(iv)

47) Vị Thánh đệ tử, này Thôn trưởng, với lòng tham được từ bỏ như vậy... biến mãn một phương tâm câu hữu với từ... không hận, không sân.

Vị ấy suy tư như sau: "Vị Đạo sư nói như sau, thấy như sau: 'Tự làm hay khiến người khác làm... (như trên, số 41)... do duyên ấy, có tội ác, có đi đến tội ác... do nhân duyên ấy, có công đức, có đi đến công đức". Nếu vị Tôn giả Đạo sư này nói đúng sự thật, ta cũng không có tội lỗi gì. Vì ta không có hại một ai, kẻ yếu hay kẻ mạnh, ở đây cả hai phương diện, ta là kẻ gieo quẻ gặp may. Thân ta được hộ trì, lời nói được hộ trì, ý được hộ trì. Và sau khi thân hoại mạng chung, ta sẽ được sanh thiện thú, Thiên giới, cõi đời này". Với vị ấy, hân hoan sanh khởi; do hân hoan, hỷ sanh khởi; do hỷ, thân được khinh an; do thân khinh an, lạc thọ được cảm giác; với người cảm giác lạc thọ, tâm được định tĩnh.

MƯỜI HAI DUYÊN                                        1584

Này Thôn trưởng, đây là pháp Thiền định. Ở đây, nếu Ông được tâm định như vậy, sự phân vân của Ông được đoạn diệt.

V.(i)

48) Vị Thánh đệ tử, này Thôn trưởng... (hoàn toàn
giống như đoạn (i) số 44, chỉ khác, trước là tâm câu
hữu với từ, nay là tâm câu hữu với bi. .. tâm câu hữu
với hỷ. .. tâm câu hữu với xả).

V.(ii)

49)... (giống như đoạn (ii) số 45, chỉ khác, đây với tâm câu hữu với bi. .. tâm câu hữu với hỷ... tâm câu hữu với xả).

V.(iii)

50)... (giống như đoạn (iii) số 46, chỉ khác, đây với tâm câu hữu với bi... tâm câu hữu với hỷ... tâm câu hữu với xả).

V.(iv)

51)... (giống như đoạn (iv) số 47, chỉ khác, ở đây với tâm câu hữu với bi... tâm câu hữu với hỷ... tâm câu hữu với xả).

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1585

52) Khi được nói vậy, thôn trưởng Pàtaliya bạch Thế Tôn:

-- Thật là vi diệu, bạch Thế Tôn, thật là vi diệu, bạch Thế Tôn!... Từ nay cho đến mạng chung, con trọn đời quy ngưỡng.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       1586

195 Sanh - Sanh Thiên - Kinh NGHE VỚI TAI – Tăng II, 172

NGHE VỚI TAI – Tăng II, 172

1.- Này các Tỷ-kheo, các pháp do được nghe bằng
tai, do tụng đọc bằng lời, do ý quan sát, do kiến khéo
thể nhập, có bốn lợi ích được chờ đợi. Thế nào là
bốn?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo học thuộc lòng
pháp, như kinh: Ứng tụng … Phương quảng. Các
pháp ấy, vị ấy được nghe bằng tai, do tụng đọc bằng
lời, do ý quan sát, do kiến khéo thể nhập. Vị ấy khi
mạng chung bị thất niệm, được sanh cộng trú với một
loại Thiên nhân. Tại đấy, các vị sống an lạc đọc các
pháp cú cho vị ấy. Này các Tỷ-kheo, chậm chạp niệm
được khởi lên. Rồi mau chóng, chúng sanh ấy đi đến
thù thắng.

Này các Tỷ-kheo, do được nghe các pháp bằng tai, do tụng đọc bằng lời, do ý quan sát, do kiến khéo thể nhập; đây là lợi ích thứ nhất được chờ đợi.

2. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo học thuộc lòng pháp, như kinh: Ứng tụng … Phương quảng. Các pháp ấy, vị ấy được nghe bằng tai, do tụng đọc bằng

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1587

lời, do ý quan sát, do kiến khéo thể nhập. Vị ấy khi mạng chung bị thất niệm, được sanh cộng trú với một loại Thiên nhân. Tại đấy, các vị sống an lạc không đọc các pháp cú cho vị ấy. Nhưng có Tỷ-kheo có thần thông, đã đạt được tâm tự tại, thuyết pháp cho hội chúng chư Thiên. Vị ấy suy nghĩ như sau: "Đây chính là Pháp và Luật mà trước đây ta đã sống Phạm hạnh". Này các Tỷ-kheo, chậm chạp niệm được khởi lên. Rồi mau chóng, chúng sanh ấy đi đến thù thắng.

Ví như, này các Tỷ-kheo, một người thiện xảo về
tiếng trống. Người ấy trong khi đi giữa đường có thể
nghe được tiếng trống. Người ấy không có nghi ngờ,
không có do dự, đó là tiếng trống hay không phải là
tiếng trống. Người ấy đi đến kết luận: "Đây là tiếng
trống". Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo học
thuộc lòng pháp, như kinh: Ứng tụng … Phương
quảng. Các pháp ấy, vị ấy được nghe bằng tai …
chúng sanh ấy đi đến thù thắng.

Này các Tỷ-kheo, do được nghe các pháp bằng tai, do tụng đọc bằng lời, do ý quan sát, do kiến khéo thể nhập, đây là lợi ích thứ hai được chờ đợi.

3. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo học thuộc lòng
pháp, như kinh: Ứng tụng … Phương quảng. Các
pháp ấy, vị ấy được nghe bằng tai, được tụng đọc
bằng lời, do ý quan sát, do kiến khéo thể nhập …

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1588

nhưng không có Tỷ-kheo có thần thông, đạt được
tâm tự tại thuyết pháp cho hội chúng chư Thiên; và
một Thiên tử thuyết pháp cho hội chúng chư thiên.
Vị ấy suy nghĩ như sau: "Đây chính là Pháp và Luật
mà trước đây ta đã sống Phạm hạnh". Chậm chạp,
này các Tỷ-kheo, niệm được khởi lên. Rồi mau
chóng, chúng sanh ấy đi đến thù thắng.

Ví như, này các Tỷ-kheo, một người thiện xảo về tiếng tù và. Người ấy, trong khi đi giữa đường có thể nghe được tiếng tù và. Người ấy không có nghi ngờ, không có do dự, đó là tiếng tù và hay không phải là tiếng tù và. Người ấy đi đến kết luận: "Đây là tiếng tù và". Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo học thuộc lòng pháp, như kinh: Ứng tụng … Phương quảng. Các pháp ấy, vị ấy được nghe bằng tai, được tụng đọc bằng lời, do ý quan sát, do kiến khéo thể nhập … nhưng không có Tỷ-kheo có thần thông, đạt được tâm tự tại thuyết pháp cho hội chúng chư Thiên. Và một Thiên tử thuyết pháp cho hội chúng chư thiên. Vị ấy suy nghĩ như sau: "Đây chính là Pháp và Luật mà trước đây ta đã sống Phạm hạnh". Này các Tỷ-kheo, chậm chạp niệm được khởi lên. Rồi mau chóng, chúng sanh ấy đi đến thù thắng.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1589

Này các Tỷ-kheo, do được nghe bằng tai, do tụng đọc bằng lời, do ý quan sát, do kiến khéo thể nhập; đây là lợi ích thứ ba được chờ đợi.

4. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo học thuộc lòng
pháp, như kinh: Ứng tụng … Phương quảng. Các
pháp ấy, được nghe bằng tai, được tụng đọc bằng lời,
do ý quan sát, do kiến khéo thể nhập … nhưng không
có Tỷ-kheo có thần thông, đạt được tâm tự tại thuyết
pháp cho hội chúng chư Thiên; và không có Thiên tử
thuyết pháp cho hội chúng chư thiên. Nhưng có thể
có người được hóa sanh:"Này bạn, bạn có nhớ
không? Này bạn, bạn có nhớ không, tại chỗ ấy chúng
ta đã sống Phạm hạnh?". Vị ấy trả lời: "Này bạn, tôi
nhớ! Này bạn, tôi nhớ". Chậm chạp, này các Tỷ-
kheo, niệm được khởi lên. Rồi mau chóng, chúng
sanh ấy đi đến thù thắng.

Ví như, này các Tỷ-kheo, hai người bạn cùng chơi trò chơi đất bùn, hai người vào một thời nào, một chỗ nào được gặp nhau. Người bạn này có thể nói với người bạn kia: "Này bạn, bạn có nhớ cái này không? Này bạn, bạn có nhớ cái này không?". Người ấy có thể trả lời: "Này bạn, tôi có nhớ! Này bạn, tôi có nhớ!". Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo học thuộc lòng pháp, như kinh: Ứng tụng … Phương quảng. Các pháp ấy, được nghe bằng tai, được tụng

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1590

đọc bằng lời, do ý quan sát, do kiến khéo thể nhập
… nhưng không có Tỷ-kheo có thần thông, đạt được
tâm tự tại thuyết pháp cho hội chúng chư Thiên; và
không có Thiên tử thuyết pháp cho hội chúng chư
thiên. Nhưng có thể có người được hóa sanh:"Này
bạn, bạn có nhớ không? Này bạn, bạn có nhớ không,
tại chỗ ấy chúng ta đã sống Phạm hạnh?". Vị ấy trả
lời: "Này bạn, tôi nhớ! Này bạn, tôi nhớ". Chậm
chạp, này các Tỷ-kheo, niệm được khởi lên. Rồi mau
chóng, chúng sanh ấy đi đến thù thắng.

Này các Tỷ-kheo, do được nghe bằng tai, do tụng đọc bằng lời, do ý quan sát, do kiến khéo thể nhập; đây là lợi ích thứ tư được chờ đợi.

Này các Tỷ-kheo, do được nghe bằng tai, do tụng đọc bằng lời, do ý quan sát, do kiến khéo thể nhập; có bốn lợi ích này được chờ đợi.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   1591

196 Sanh - Sanh không đúng thời - Kinh KHÔNG PHẢI THỜI – Tăng III, 590

KHÔNG PHẢI THỜI –Tăng III, 590

1. - "Làm việc đúng thời là thế giới, làm việc đúng
thời là thế giới ", này các Tỷ-kheo, kẻ vô văn phàm
phu nói như vậy, nhưng vị ấy không biết đúng thời
và phi thời.

Này các Tỷ-kheo, có tám phi thời, phi thời tiết cho đời sống Phạm hạnh.

Thế nào là tám?

2. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Như Lai xuất hiện ở đời,
bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, Minh Hạnh Túc,
Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự
Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn. Và
pháp được giảng đưa đến an tịnh, đưa đến tịch tịnh,
đưa đến giác ngộ, được bậc Thiện Thệ tuyên bố. Và
người này lại bị sanh vào địa ngục. Này các Tỷ-kheo,
đây là phi thời, phi thời tiết thứ nhất cho đời sống
Phạm hạnh.

3. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Như Lai xuất hiện ở đời, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác … Phật, Thế

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1592

Tôn và pháp được giải đưa đến an tịnh, đưa đến tịch tịnh, đưa đến giác ngộ, được bậc Thiện Thệ tuyên bố. Và người này lại bị sanh vào loại bàng sanh …

… người này lại bị sanh vào cõi ngạ quỷ …

… người này lại bị sanh vào giữa chư Thiên có thọ mạng lâu dài …

… người này lại bị sanh vào các biên địa, giữa
những kẻ vô trí mọi rợ, tại đây, không có hướng đi
cho các Tỷ-kheo, các Tỷ kheo ni, cho các nam cư sĩ,
nữ cư sĩ …

… và người này được sanh vào chánh địa, nhưng lại
có tà kiến, có tri kiến đảo ngược: "Không có bố thí,
không có lễ hy sinh, không có tế tự, không có quả dị
thục, các nghiệp thiện ác, không có đời này, không
có đời khác, không có mẹ, không có cha, không có
hóa sanh, ở đời không có những Sa-môn, những Bà-
la-môn chánh hướng chánh hạnh, đã tự mình chứng
tri giác ngộ ở đời này, đời khác và truyền dạy lại »
…

… và người này được sanh vào chánh địa, nhưng người ấy lại ác tuệ, si mê, câm điếc, không có thể hiểu rõ ý nghĩa của một lời nói khéo, nói hay, nói dở.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1593

Này các Tỷ-kheo, đây là phi thời, phi thời tiết thứ tám cho đời sống Phạm hạnh.

4. Này các Tỷ-kheo, có tám phi thời, phi thời tiết này cho đời sống Phạm hạnh.

5. Này các Tỷ-kheo, chỉ có một chánh thời, một chánh thời tiết này cho đời sống Phạm hạnh. Thế nào là một?

6. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Thế Tôn xuất hiện ở đời,
bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, Minh Hạnh Túc,
Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự
Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn. Và
pháp được giảng đưa đến an tịnh, đưa đến tịch tịnh,
đưa đến giác ngộ, được bậc Thiện Thệ tuyên bố. Và
người này được sanh vào chánh địa, vị ấy có trí tuệ,
không si mê, không câm điếc, có thể hiểu rõ ý nghĩa
của một lời nói khéo, nói hay, nói dở. Này các Tỷ-
kheo, đây là chánh thời, chánh thời tiết độc nhất cho
đời sống Phạm hạnh.

Ai được sanh làm người
Khi diệu pháp được giảng
Lại không nắm được thời
Họ vượt qua khỏi thời
Nhiều phi thời được nói
Làm chướng ngại con người

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1594

Chỉ năm khi mười họa
Như Lai hiện ở đời
Được giáp mặt với Ngài
Rất khó được ở đời
Được sanh ra làm người
Và diệu pháp được giảng
Vừa đủ để tinh tấn
Với ai muốn lợi ích
So biết rõ diệu pháp
Lại để thời vượt qua!
Kẻ để thời gian qua
Sầu muộn tại địa ngục
Ở đây ai bỏ rơi
Quyết định tánh diệu pháp
Như kẻ buôn mất của
Sẽ sầu não lâu ngày.
Người vô minh bao phủ
Vi phạm đến diệu pháp
Phải chịu đựng lâu ngày
Lưu chuyển trong sanh tử
Ai được sanh làm người
Trong thời pháp khéo giảng
Quá khứ, hiện, vị lai
Làm theo lời Đạo Sư
Nắm được thời ở đời
Cho vô thượng Phạm hạnh
Ai đã bước con đường

MƯỜI HAI DUYÊN                       1595

Do Như Lai thuyết giảng
Những ai sống chế ngự
Do bậc pháp nhãn dạy
Như đã được thuyết giảng
Bậc Bà con mặt trời
Hãy sống thường chánh niệm
Hộ trì không tham dục
Chặt đứt mọi tùy miên
Không chạy theo ma giới
Các vị ấy ở đời
Đến được bờ bên kia
Và họ cũng đạt được
Các lậu hoặc đoạn tận.

MƯỜI HAI DUYÊN                       1596

197 Sanh - Sanh làm Chư thiên Càn thát bà - Kinh Tương Ưng Càn Thát Bà – Tương III, 405

Tương Ưng Càn Thát Bà – Tương III, 405

I. Chủng Loại – Tương III, 405

1-2) Nhân duyên ở Sàvatthi...

3) -- Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ thuyết cho các Ông về chư Thiên thuộc loại Gandhabba (Càn-thát-bà). Hãy lắng nghe.

4) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là chư Thiên thuộc loại Gandhabba?

1. Có chư Thiên, này các Tỷ-kheo, trú hương rễ
cây.
2. Có chư Thiên, này các Tỷ-kheo, trú hương lõi
cây.
3. Có chư Thiên, này các Tỷ-kheo, trú hương giác
cây.
4. Có chư Thiên, này các Tỷ-kheo, trú hương vỏ
cây trong.

MƯỜI HAI DUYÊN                                  1597

5.  Có chư Thiên, này các Tỷ-kheo, trú hương vỏ
cây ngoài.
6. Có chư Thiên, này các Tỷ-kheo, trú hương lá
cây.
7. Có chư Thiên, này các Tỷ-kheo, trú hương
bông.
8. Có chư Thiên, này các Tỷ-kheo, trú hương trái
cây.
9. Có chư Thiên, này các Tỷ-kheo, trú hương vị.
10. Có chư Thiên, này các Tỷ-kheo, trú hương
hương.

5) Những loại này, này các Tỷ-kheo được gọi là chư Thiên thuộc loại Càn-thát-bà.

II. Thiện Hành – Tương III, 406

1-3) Nhân duyên ở Sàvatthi...

4) Ngồi xuống một bên, Tỷ-kheo ấy bạch Thế Tôn:

-- Do nhân gì, do duyên gì, bạch Thế Tôn, ở đây, một
loại (chúng sanh), sau khi thân hoại mạng chung,
được sanh cọng trú với chư Thiên thuộc loại
Gandhabba?

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1598

5) -- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có loại (chúng sanh)
làm thiện hạnh về thân, làm thiện hạnh về lời nói,
làm thiện hạnh về ý. Họ nghe nói như sau: "Chư
Thiên thuộc loại Gandhabba được thọ mạng lâu dài,
nhan sắc thù thắng, hưởng thọ nhiều lạc".

6) Họ suy nghĩ như sau: "Ôi mong rằng, sau khi thân
hoại mạng chung, chúng ta được sanh cọng trú với
chư Thiên thuộc loại Gandhabba!" Sau khi thân hoại
mạng chung, họ được sanh cọng trú với chư Thiên
thuộc loại Gandhabba.

7) Do nhân này, do duyên này, này các Tỷ-kheo, ở
đây, có loại (chúng sanh), sau khi thân hoại mạng
chung, được sanh cọng trú với chư Thiên thuộc loại
Gandhabba.

III. Kẻ Bố Thí (1) – Tương III, 407

1-4) Nhân duyên ở Sàvatthi...

Ngồi xuống một bên, Tỷ-kheo ấy bạch Thế Tôn:

-- Do nhân gì, do duyên gì, bạch Thế Tôn, ở đây có loại chúng sanh, sau khi thân hoại mạng chung, được sanh cọng trú với chư Thiên trú hương rễ cây?

MƯỜI HAI DUYÊN                                   1599

5) -- Ở đây, này Tỷ-kheo, có loại chúng sanh làm
thiện hạnh về thân, làm thiện hạnh về lời nói, làm
thiện hạnh về ý. Họ được nghe như sau: "Chư Thiên
thuộc loại Gandhabba trú hương rễ cây. Họ được
thọ mạng lâu dài, nhan sắc thù thắng, hưởng thọ
nhiều lạc".

6) Họ suy nghĩ như sau: "Ôi mong rằng, sau khi thân hoại mạng chung, chúng ta được sanh cọng trú với chư Thiên trú hương rễ cây! "

Họ bố thí hương rễ cây. Sau khi thân hoại mạng chung, họ được sanh cọng trú với chư Thiên trú hương rễ cây.

7) Do nhân này, do duyên này, này Tỷ-kheo, ở đây, một loại (chúng sanh) được sanh cọng trú với chư Thiên trú hương rễ cây.

IV-XII. Kẻ Bố Thí (2-10) – Tương III, 408

(Như kinh trên, chỉ thế vào "kẻ bố thí hương lõi cây" ... cho đến "kẻ bố thí hương hương").

XIII. Ủng Hộ Bố Thí (1) – Tương III, 408

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1600

(Như kinh trên, chỉ thế vào "họ bố thí đồ ăn, đồ uống,
vải mặc, cỗ xe, vòng hoa, hương, hương liệu xoa bóp,
ngọa cụ, nhà cửa, đèn dầu, để sanh cộng trú với chư
Thiên sống trên hương từ gốc rễ").

XIV - XXIII. Ủng Hộ Bằng Bố Thí (2-10) – Tương III, 408

(Như kinh trên, chỉ thế vào "chư Thiên trú trên các loại hương khác"... cho đến "chư Thiên sống trên hương từ hương").

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1601

198 Sanh - Sanh làm Loài Kim Xí Điểu - Kinh Tương Ưng Kim Xí Điểu – Tương III, 399

Tương Ưng Kim Xí Điểu – Tương III, 399

I. Chủng Loại – Tương III, 399

1-2) Nhân duyên ở Sàvatthi...

3) -- Này các Tỷ-kheo, có bốn loại Kim xí điểu về sanh chủng. Thế nào là bốn?

- Loại Kim xí điểu từ trứng sanh,
- Loại Kim xí điểu từ thai sanh,
- Loại Kim xí điểu từ ẩm ướt sanh,
- Loại Kim xí điểu hóa sanh.

Này các Tỷ-kheo, đây là bốn loại Kim xí điểu.

II. Mang Đi – Tương III, 399

1-2) Nhân duyên ở Sàvatthi...

MƯỜI HAI DUYÊN                                  1602

3) -- Này các Tỷ-kheo, có bốn loại Kim xí điểu về sanh chủng. Thế nào là bốn?

- Loại Kim xí điểu từ trứng sanh,
- Loại Kim xí điểu từ thai sanh,
- Loại Kim xí điểu từ ẩm ướt sanh,
- Loại Kim xí điểu hóa sanh.

Này các Tỷ-kheo, đây là bốn loại Kim xí điểu.

4) Tại đây, này các Tỷ-kheo, các loại Kim xí điểu từ
trứng sanh chỉ mang đi các loại Nàga từ trứng sanh,
không mang đi các loại Nàga từ thai sanh, từ ẩm ướt
sanh và hóa sanh.

5) Tại đây, này các Tỷ-kheo, các loại Kim xí điểu từ thai sanh, mang đi các loại Nàga từ trứng sanh và các loại Nàga từ thai sanh, không mang đi các loại Nàga từ ẩm ướt sanh và các loại hóa sanh.

6) Tại đây, này các Tỷ-kheo, các loại Kim xí điểu từ
ẩm ướt sanh, mang đi các loại Nàga từ trứng sanh,
các loại từ thai sanh và các loại từ ẩm ướt sanh,
không mang đi các loại Nàga hóa sanh.

7) Tại đây, này các Tỷ-kheo, các loại Kim xí điểu hóa sanh, mang đi các loại Nàga từ trứng sanh, từ thai sanh, từ ẩm ướt sanh và các loại hóa sanh.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1603

8) Như vậy, này các Tỷ-kheo, đây là bốn loại Kim xí điểu về sanh chủng.

III. Làm Hai Hạnh – Tương III, 400

1) Nhân duyên ở Sàvatthi.

2) Một Tỷ-kheo đi đến Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên.

3) Ngồi xuống một bên, Tỷ-kheo ấy bạch Thế Tôn:

-- Do nhân gì, do duyên gì, bạch Thế Tôn, ở đây, một
loại (chúng sanh), sau khi thân hoại mạng chung,
được sanh cọng trú với các Kim xí điểu từ trứng
sanh?

4) -- Ở đây, này Tỷ-kheo, có loại (chúng sanh) làm
hai hạnh về thân, làm hai hạnh về lời nói, làm hai
hạnh về ý. Chúng được nghe như sau: "Loại Kim xí
điểu từ trứng sanh, có thọ mạng lâu dài, nhan sắc
thù thắng, hưởng thọ nhiều lạc".

5) Chúng suy nghĩ như sau: "Ôi mong rằng, sau khi thân hoại mạng chung, chúng ta có thể được sanh cọng trú với các Kim xí điểu từ trứng sanh!" Sau khi

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1604

thân hoại mạng chung, chúng được sanh cọng trú với các Kim xí điểu từ trứng sanh.

6) Do nhân này, do duyên này, này Tỷ-kheo, ở đây,
một loại (chúng sanh), sau khi thân hoại mạng chung,
được sanh cọng trú với các Kim xí điểu từ trứng
sanh.

IV. Làm Hai Hạnh – Tương III, 401

(Như kinh trước, chỉ thế vào các loại Kim xí điểu từ thai sanh, từ ẩm ướt sanh và các loại hóa sanh ).

V. Ủng Hộ Bố Thí – Tương III, 402

1-3) Nhân duyên ở Sàvathi...

Ngồi xuống một bên, Tỷ-kheo ấy bạch Thế Tôn:

-- Do nhân gì, do duyên gì, bạch Thế Tôn, ở đây một
số (chúng sanh), sau khi thân hoại mạng chung,
được sanh cọng trú với các Kim xí điểu từ trứng
sanh?

4) -- Tại đây, này Tỷ-kheo, có loại (chúng sanh) làm
hai hạnh về thân, làm hai hạnh về lời nói, làm hai
hạnh về ý. Chúng nghe nói như sau: "Các Kim xí điểu
từ trứng sanh được thọ mạng lâu dài, nhan sắc thù
thắng, thọ hưởng nhiều lạc".

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1605

5) Chúng suy nghĩ như sau: "Ôi mong rằng, sau khi thân hoại mạng chung, chúng ta được sanh cọng trú với các Kim xí điểu từ trứng sanh!"

6) Chúng bố thí đồ ăn. Sau khi thân hoại mạng chung, chúng được sanh cọng trú với các Kim xí điểu từ trứng sanh.

Do nhân này, do duyên này, này Tỷ-kheo, ở đây,
một loại (chúng sanh), sau khi thân hoại mạng chung,
được sanh cọng trú với các Kim xí điểu từ trứng
sanh.

Chúng bố thí đồ uống... Chúng bố thí vải mặc...
Chúng bố thí hương liệu xoa bóp... Chúng bố thí
ngọa cụ... Chúng bố thí nhà cửa... Chúng bố thí đèn
dầu. Sau khi thân hoại mạng chung, chúng được sanh
cọng trú với các Kim xí điểu từ trứng sanh.

7) Do nhân này, do duyên này, này Tỷ-kheo, ở đây
một loại (chúng sanh), sau khi thân hoại mạng chung,
được sanh cọng trú với các Kim xí điểu từ trứng
sanh.

VI. Ủng Hộ Bố Thí (S.iii,248) – Tương III, 403

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1606

(Như kinh trên, câu hỏi được đặt ra với ba loại Kim xí điểu còn lại và câu trả lời được nói lên theo mỗi trường hợp).

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1607

199 Sanh - Sanh làm Loài Rắn, chuột, mèo... - Kinh PHÁP MÔN QUANH CO – Tăng IV, 613

PHÁP MÔN QUANH CO – Tăng IV, 613

( Sanh; Sanh thú quanh co; Nghiệp – chúng sanh là thừa tựa của nghiệp; Nghiệp – sanh thú quanh co ).

1. Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ thuyết về pháp môn quanh co và pháp môn Chánh pháp. Hãy nghe và khéo tác ý, Ta sẽ giảng.

- Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

2. Thế nào là pháp môn quanh co, này các Tỷ-kheo, thế nào là pháp môn Chánh pháp?

Này các Tỷ-kheo, các chúng sanh là chủ của
nghiệp, là thừa tự của nghiệp, là sanh căn của
nghiệp, là bà con của nghiệp, là chỗ nương tựa
của nghiệp. Phàm họ làm nghiệp gì, thiện hay ác,
họ là những kẻ thừa tự của nghiệp ấy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                  1608

3. Ở đây, này các Tỷ-kheo,

- Có người sát sanh, bạo ngược, bàn tay lấm
máu, tâm chuyên sát hại đả thương, tâm không
từ bi đối với tất cả loài hữu tình, sinh vật.
- Vị ấy quanh co với thân, quanh co với lời,
quanh co với ý.
- Thân nghiệp của vị ấy quanh co, ngữ nghiệp
của vị ấy quanh co, ý nghiệp của vị ấy quanh
co, sanh thú quanh co, sanh thành quanh co.
- Với người sanh thú quanh co, này các Tỷ-kheo,
có sanh thành quanh co. Ta nói rằng có một
trong hai sanh thú sau đây: Các địa ngục nhất
hướng đau khổ hay các loài bàng sanh thuộc
loại trườn bò.
- Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các loài bàng
sanh thuộc loại trườn bò? Loại rắn, bò cạp,
rết, con ăn rắn, con mèo, con chuột, con cú, và
bất cứ loài súc vật nào, khi thấy người, trườn
bò mà đi. Như vậy, này các Tỷ-kheo là các sinh
vật, sự sanh khởi của sinh vật.

 Do làm như thế nào, như vậy được sanh ra
và được sanh như thế nào, thời có những
cảm xúc như vậy. Này các Tỷ-kheo, Ta nói
rằng các chúng sanh ấy là những kẻ thừa tự
nghiệp của mình.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   1609

4. Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người lấy của không cho... có tà hạnh trong các dục... nói láo... nói hai lưỡi... nói lời thô ác... nói lời phù phiếm... có tham ái... có sân tâm... có tà kiến, có kiến điên đảo rằng: "Không có bố thí, không có cúng thí, không có tế tự; không có kết quả dị thục các nghiệp thiện ác; không có đời này, không có đời sau; không có mẹ; không có cha; không có các loài hóa sanh; ở đời không có các Sa-môn, Bà-la-môn chân chánh hành trì, chân chánh thành tựu, những vị này, sau khi tự mình với thắng trí chứng ngộ đời này, đời sau và tuyên bố". Người ấy quanh co với thân, quanh co với lời, quanh co với ý. Thân nghiệp quanh co, ngữ nghiệp quanh co, ý nghiệp quanh co, sanh thú quanh co, sinh thành quanh co. Với người có sanh thú quanh co, này các Tỷ-kheo, có sanh thành quanh co, Ta nói rằng... Như vậy này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng các chúng sanh ấy là những kẻ thừa tự nghiệp của mình.

Này các Tỷ-kheo, các chúng sanh là chủ của
nghiệp, là thừa tự của nghiệp, là sanh căn của
nghiệp, là bà con của nghiệp, là chỗ nương tựa
của nghiệp. Phàm là nghiệp gì, thiện hay ác, họ
thừa tự nghiệp ấy.

5. Ở đây, này các Tỷ-kheo,

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1610

- Có người sau khi đoạn tận sát sanh, từ bỏ sát
sanh, bỏ trượng, bỏ kiếm, biết tàm quý, có lòng
từ, sống thương xót đến hạnh phúc của tất cả
chúng sanh và các loài hữu tình.
- Vị ấy không quanh co với thân, không quanh
co với lời, không quanh co với ý.
- Thân nghiệp của vị ấy chánh trực, ngữ nghiệp
chánh trực, ý nghiệp chánh trực, sanh thú
chánh trực, sanh thành chánh trực.
- Với người có sanh thú chánh trực, này các Tỷ-
kheo, có sanh thành chánh trực, Ta nói rằng
một trong hai sanh thú sau đây: Các Thiên giới
nhất hướng lạc, hoặc các gia đình cao quý, các
Sát-đế-lỵ đại gia, các Bà-la-môn đại gia, các
Gia chủ đại gia, giàu có tài sản lớn, vật thọ
dụng lớn, vàng bạc nhiều, tài vật nhiều, tài sản
lúa gạo nhiều.

 Do làm như thế nào, như vậy được sanh ra;
và được sinh ra như thế nào, thời có những
cảm xúc như vậy. Này các Tỷ-kheo, Ta nói
rằng các chúng sanh ấy là những kẻ thừa tự
nghiệp của mình.

6. Ở đây, này các Tỷ-kheo,

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1611

- Có người đoạn tận lấy của không cho, từ bỏ lấy
của không cho... đoạn tận tà hạnh trong các
dục, từ bỏ tà hạnh trong các dục... đoạn tận nói
láo, từ bỏ nói láo... đoạn tận nói hai lưỡi, từ bỏ
nói hai lưỡi... đoạn tận nói lời thô ác, từ bỏ nói
lời thô ác... đoạn tận nói lời phù phiếm, từ bỏ
nói lời phù phiếm... không có tham dục...
không có sân tâm, có chánh kiến, không có các
kiến điên đảo. Có bố thí, có cúng thí, có tế tự;
có kết quả dị thục các nghiệp thiện ác; có đời
này, có đời sau; có mẹ; có cha; có các loài hóa
sanh. Ở đời có các Sa-môn, Bà-la-môn chân
chánh hành trì, chân chánh thành tựu, những vị
này, sau khi tự mình với thắng trí chứng ngộ
đời này, đời sau và tuyên bố.
- Vị ấy không quanh co với thân, không quanh
co với lời, không quanh co với ý.
- Thân nghiệp vị ấy chánh trực, ngữ nghiệp
chánh trực, ý nghiệp chánh trực, sanh thú
chánh trực, sanh thành chánh trực.
- Với người có sanh thú chánh trực, này các Tỷ-
kheo, có sanh thành chánh trực, Ta nói rằng
một trong hai sanh thú sau đây: Các thiên giới
nhất hướng lạc, hoặc các gia đình cao quý, các
Sát-đế-ly đại gia, các Bà-la-môn đại gia, các
gia chủ đại gia, giàu có tài sản lớn, vật thọ dụng

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1612

lớn, vàng bạc nhiều, tài vật nhiều, tài sản lúa gạo nhiều.

 Do làm như thế nào, như vậy được sanh ra
và được sanh như thế nào, thời có những
cảm xúc như vậy. Này các Tỷ-kheo, Ta nói
rằng chúng sanh ấy là những kẻ thừa tự
nghiệp của mình.

Này các Tỷ-kheo, các chúng sanh là chủ của nghiệp,
là những kẻ thừa tự của nghiệp, là sanh căn của
nghiệp, là bà con của nghiệp, là chỗ nương tựa của
nghiệp. Phàm làm nghiệp gì, thiện hay ác, họ là
những kẻ thừa tự của nghiệp ấy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1613

200 Sanh - Sanh làm Loài Rồng - Kinh Tương Ưng Loài Rồng – Tương III, 391

Tương Ưng Loài Rồng – Tương III, 391

I. Chủng Loại – Tương III, 391

1-2) Nhân duyên ở Sàvatthi...

3) -- Này các Tỷ-kheo có bốn loại Nàga (rồng, rắn) về sanh chủng. Thế nào là bốn?

- Loại Nàga từ trứng sanh,
- Loại Nàga từ thai sanh,
- Loại Nàga từ ẩm ướt sanh,
- Loại Nàga hóa sanh.

Này các Tỷ-kheo, đây là bốn loại Nàga theo sanh chủng.

II. Diệu Thắng – Tương III, 391

1-3) Nhân duyên ở Sàvatthi...

MƯỜI HAI DUYÊN                                  1614

4) -- Này các Tỷ-kheo, có bốn loại Nàga về sanh
chủng. Thế nào là bốn? Loại Nàga từ trứng sanh, loại
Nàga từ thai sanh, loại Nàga từ ẩm ướt sanh, loại
Nàga hóa sanh.

5) Tại đây, này các Tỷ-kheo, loại Nàga từ thai sanh, loại từ ẩm ướt sanh, và loại hóa sanh thù thắng hơn loại Nàga từ trứng sanh.

6) Tại đây, này các Tỷ-kheo, loại Nàga từ ẩm ướt sanh và loại hóa sanh thù thắng hơn loại Nàga từ trứng sanh và từ thai sanh.

7) Tại đây, này các Tỷ-kheo, loại Nàga hóa sanh thù thắng hơn loại Nàga từ trứng sanh, loại từ thai sanh và loại từ ẩm ướt sanh.

Này các Tỷ-kheo, đây là bốn loại Nàga theo sanh chủng.

III. Uposatha (Bố-tát) – Tương III, 392

1) Một thời Thế Tôn ở Sàvatthi, Jetavana, tại vườn ông Anàthapindika.

2) Rồi một Tỷ-kheo đi đến Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên.

3) Ngồi xuống một bên, Tỷ-kheo ấy bạch Thế Tôn:

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1615

-- Do nhân gì, do duyên gì, bạch Thế Tôn, ở đây một số Nàga từ trứng sanh, sống giữ hạnh Uposatha và từ bỏ thân của chúng?

4) -- Ở đây, này Tỷ-kheo, một số Nàga từ trứng sanh suy nghĩ như sau: "Trước đây chúng ta đã làm hai hạnh về thân, hai hạnh về lời nói, hai hạnh về ý. Do chúng ta làm hai hạnh về thân, hai hạnh về lời nói, hai hạnh về ý ấy, sau khi thân hoại mạng chung, chúng ta sanh cọng trú với các Nàga do trứng sanh.

5) Nếu nay chúng ta làm thiện hạnh về thân, thiện
hạnh về lời nói, thiện hạnh về ý, như vậy khi thân
hoại mạng chung, chúng ta có thể sanh thiện thú,
thiên giới, thế giới này.

6) Vậy nay chúng ta hãy làm thiện hạnh về thân, thiện hạnh về lời nói, thiện hạnh về ý ".

7) Do nhân này, do duyên này, này Tỷ-kheo, ở đây một số Nàga do trứng sanh, sống giữ hạnh Uposatha và từ bỏ thân của chúng.

IV. Uposatha – Tương III, 393

1-2) Nhân duyên ở Sàvatthi...

Rồi một Tỷ-kheo...

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1616

3) Ngồi xuống một bên, Tỷ-kheo ấy bạch Thế Tôn:

-- Do nhân gì, do duyên gì, bạch Thế Tôn, ở đây, một số Nàga từ thai sanh sống giữ hạnh Uposatha và từ bỏ thân của chúng?

4-6) (Như kinh trước)

7) -- Do nhân này, do duyên này, này Tỷ-kheo, ở đây, một số Nàga từ thai sanh sống giữ hạnh Uposatha và từ bỏ thân của chúng.

V. Uposatha – Tương III, 394

(Như kinh trước chỉ thế vào: Loại Nàga từ ẩm ướt sanh ).

VI. Uposatha – Tương III, 394

(Như kinh trước, chỉ thế vào: Loại Nàga hóa sanh ).

VII. Nghe – Tương III, 394

1-2) Nhân duyên ở Sàvatthi...

3) Ngồi xuống một bên, Tỷ-kheo ấy bạch Thế Tôn:

-- Do nhân gì, do duyên gì, bạch Thế Tôn, ở đây, một loại (chúng sanh), sau khi thân hoại mạng chung, được sanh cọng trú với các Nàga từ trứng sanh?

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1617

4) -- Ở đây, này Tỷ-kheo, một loại (chúng sanh) làm
hai hạnh về thân, làm hai hạnh về lời nói, làm hai
hạnh về ý. Chúng nghe nói như sau: "Loại Nàga từ
trứng sanh được thọ mạng lâu dài, nhan sắc thù
thắng, hưởng thọ nhiều lạc".

5) Chúng suy nghĩ như sau: "Ôi, mong rằng sau khi thân hoại mạng chung, chúng ta có thể sanh cọng trú với loại Nàga từ trứng sanh!"

6) Sau khi thân hoại mạng chung, chúng được sanh cọng trú với loại Nàga từ trứng sanh.

7) Do nhân này, do duyên này, này Tỷ-kheo, ở đây, một loại (chúng sanh), sau khi thân hoại mạng chung, được sanh cọng trú với các Nàga từ trứng sanh.

VIII. Nghe – Tương III, 395

(Như kinh trước, chỉ thế vào: Loại Nàga từ thai sanh ).

IX. Nghe – Tương III, 395

(Như kinh trước, chỉ thế vào: Loại Nàga từ ẩm ướt sanh ).

X. Nghe – Tương III, 395

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1618

(Như kinh trước, chỉ thế vào: Loại Nàga hóa sanh ).

XI. Ủng Hộ Bố Thí – Tương III, 396

1-3)... Ngồi xuống một bên, Tỷ-kheo ấy bạch Thế Tôn:

-- Do nhân gì, do duyên gì, bạch Thế Tôn, ở đây, một số (chúng sanh), sau khi thân hoại mạng chung, được sanh cọng trú với các Nàga từ trứng sanh?

4) -- Ở đây, này Tỷ-kheo, có loại (chúng sanh) làm
hai hạnh về thân, làm hai hạnh về lời nói, làm hai
hạnh về ý. Chúng nghe nói như sau: "Các Nàga từ
trứng sanh, thọ mạng lâu dài, nhan sắc thù thắng,
thọ hưởng nhiều lạc".

5) Chúng suy nghĩ như sau: "Ôi, mong rằng, sau khi thân hoại mạng chung, chúng ta được sanh cọng trú với các Nàga từ trứng sanh!"

6) Chúng bố thí đồ ăn. Sau khi thân hoại mạng chung, chúng được sanh cọng trú với các Nàga từ trứng sanh.

Do nhân này, do duyên này, này Tỷ-kheo, ở đây, một loại (chúng sanh), sau khi thân hoại mạng chung, được sanh cọng trú với các Nàga từ trứng sanh.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1619

Chúng bố thí đồ uống... Chúng bố thí vải mặc...
Chúng bố thí xe cộ... Chúng bố thí vòng hoa... Chúng
bố thí hương... Chúng bố thí hương liệu xoa bóp...
Chúng bố thí ngọa cụ... Chúng bố thí nhà cửa...
Chúng bố thí đèn dầu. Sau khi thân hoại mạng chung,
chúng được sanh cọng trú với các Nàga từ trứng
sanh.

7) Do nhân này, do duyên này, này Tỷ-kheo, ở đây, một loại (chúng sanh), sau khi thân hoại mạng chung, được sanh cọng trú với các Nàga từ trứng sanh.

XII-XIV. Ủng Hộ Bố Thí (S.iii,245) – Tương III, 397

(Như kinh trên, câu hỏi được đặt ra với ba loại Nàga còn lại và câu trả lời nói lên theo mỗi trường hợp).

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1620

201 Sanh - Sanh làm Loài Voi, bò, ngựa, gia cầm.. - Kinh JÀNUSSONI – Tăng IV, 595

JÀNUSSONI – Tăng IV, 595

(Bố thí cho bà con huyết thống đã chết; Nghiệp - nghiệp dẫn đi tái sanh trong súc sanh; Bố thí - kết quả của người bố thí)

1. Rồi Bà-la-môn Jànussoni đi đến Thế Tôn, sau khi
đến, nói lên với Thế Tôn những lời chào đón hỏi
thăm, sau khi nói lên những lời chào đón hỏi thăm
thân hữu, liền ngồi xuống một bên, Bà-la-môn
Jànussoni bạch Thế Tôn:

- Thưa Tôn giả Gotama, chúng tôi Bà-la-môn, cho
bố thí, làm các lễ cúng cho người chết. Mong rằng,
bố thí này cho bà con huyết thống đã chết được lợi
ích! Mong rằng các bà con huyết thống đã chết, thọ
hưởng bố thí này! Thưa Tôn giả Gotama, bố thí có
lợi ích gì cho các bà con huyết thống đã chết
không? Các bà con huyết thống đã chết có được
thọ hưởng bố thí ấy hay không?

- Này Bà-la-môn, nếu có tương ưng xứ, thời có lợi ích; không có lợi ích, nếu không có tương ưng xứ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   1621

- Thưa Tôn giả Gotama, thế nào là tương ưng xứ, thế nào là không tương ưng xứ?

2. Ở đây, này Bà-la-môn, có người sát sanh, lấy của không cho, sống tà hạnh trong các dục, nói láo, nói hai lưỡi, nói lời độc ác, nói lời phù phiếm, có tham ái, có sân, có tà kiến. Vị ấy, sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào địa ngục. Món ăn của chúng sanh ở địa ngục ăn, tại đấy, vị ấy nuôi sống với món ăn ấy; tại đấy, vị ấy tồn tại với món ăn ấy. Này Bà-la-môn, đây là không tương ưng xứ, trú ở nơi đây, vị ấy không được lợi ích của bố thí ấy.

3. Ở đây, này Bà-la-môn, có người sát sanh... có tà
kiến. Sau khi thân hoại mạng chung, vị ấy sanh vào
loại bàng sanh. Món ăn của chúng sanh ở bàng sanh
ăn, tại đấy, vị ấy nuôi sống với món ăn ấy; tại đấy, vị
ấy tồn tại với món ăn ấy. Này Bà-la-môn, đây là
không tương ưng xứ; trú ở đây, vị ấy không được lợi
ích của bố thí ấy.

4. Ở đây, này Bà-la-môn, có người từ bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không cho, từ bỏ hạnh trong các dục, từ bỏ nói láo, từ bỏ nói hai lưỡi, từ bỏ nói lời độc ác, từ bỏ nói lời phù phiếm, không có tham ái, không có tâm sân hận, có chánh kiến. Người ấy, sau khi thân hoại mạng chung, sanh cộng trú với loài Người. Món ăn của loài người như thế nào, tại đấy, vị ấy nuôi

MƯỜI HAI DUYÊN                                        1622

sống với món ăn ấy; tại đấy, vị ấy tồn tại với món ăn ấy. Này Bà-la-môn, đây là không tương ưng xứ, trú ở đây, vị ấy không được lợi ích của bố thí ấy.

5. Ở đây, này Bà-la-môn, có người từ bỏ sát sanh... có chánh kiến. Người ấy, sau khi thân hoại mạng chung được sanh cộng trú với chư Thiên. Món ăn của chư Thiên như thế nào, tại đấy, vị ấy nuôi sống với món ăn ấy; tại đấy, vị ấy tồn tại với món ăn ấy. Này Bà-la-môn, đây là không tương ưng xứ, trú ở đây, vị ấy không được lợi ích của bố thí ấy.

6. Ở đây, này Bà-la-môn, có người sát sanh... có tà kiến. Sau khi thân hoại mạng chung, vị ấy sanh vào vào cỏi ngạ quỉ. Món ăn của các chúng sanh ngạ quỉ như thế nào, tại đấy, vị ấy nuôi sống với món ăn ấy, tại đấy, vị ấy tồn tại với món ăn ấy. Món ăn nào, các bạn bè, hoặc thân hữu, hoặc bà con hoặc người cùng huyết thống từ đấy muốn hướng cúng cho vị ấy, tại đấy, vị ấy sống với món ăn ấy; tại đấy, vị ấy tồn tại với món ăn ấy. Này Bà-la-môn, đây là tương ưng xứ; trú nơi đây, vị ấy được lợi ích của bố thí ấy.

7. Thưa Tôn giả Gotama, nếu bà con huyết thống ấy đã chết, không sanh vào chỗ ấy, thời ai hưởng bố thí ấy?

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1623

- Này Bà-la-môn, các bà con huyết thống khác đã chết, được sanh vào chỗ ấy, những người ấy được hưởng bố thí ấy.

- Thưa Tôn giả Gotama, nếu bà con huyết thống đã
chết, không sanh vào chỗ ấy, và các bà con huyết
thống khác cũng không sanh vào chỗ ấy, thời ai
hưởng bố thí ấy?

- Không có trường hợp ấy, không có cơ hội ấy, này
Bà-la-môn, rằng chỗ ấy có thể trống không trong một
thời gian dài, không có người bà con huyết thống đã
chết. Nhưng này Bà-la-môn, người bố thí không phải
không có hưởng quả.

- Có phải Tôn giả Gotama nói một giả thuyết không thế xảy ra?

- Này Bà-la-môn, Ta nói một giả thuyết không thể xảy ra.

Ở đây, này Bà-la-môn,

- Có người sát sanh, lấy của không cho, sống tà
hạnh trong các dục, nói láo, nói hai lưỡi, nói lời
độc ác, nói lời phù phiếm, có tham ái, có sân
tâm, có tà kiến.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1624

- Người ấy bố thí cho Sa-môn hay Bà-la-môn,
các món ăn, đồ uống, vải mặc, xe cộ, vòng hoa,
hương, phấn sáp, các giường nằm, trú xứ, đèn
đuốc.
- Người ấy sau khi thân hoại mạng chung, được
sanh cộng trú với các loài voi. Tại đây, vị ấy
được đồ ăn, đồ uống, vòng hoa, các loại trang
sức khác.

 Vì rằng, ở đây, này Bà-la-môn, có sát sanh, lấy
của không cho, tà hạnh trong các dục, nói láo,
nói hai lưỡi, nói lời độc ác, nói lời phù phiếm,
do vậy người ấy, sau khi thân hoại mạng chung,
được sanh cộng trú với các loài voi.
 Vì rằng vị ấy có bố thí cho Sa-môn hay Bà-la-
môn đồ ăn, đồ uống, vải mặc, xe cộ, vòng hoa,
hương, phấn sáp, các giường nằm, trú xứ, đèn
đuốc; do vậy, tại đấy vị ấy được các món ăn,
các đồ uống, vòng hoa, các đồ trang sức khác.

Ở đây, này Bà-la-môn,

- Có người sát sanh, lấy của không cho, tà hạnh
trong các dục, nói láo, nói hai lưỡi, nói lời độc
ác, nói lời phù phiếm, có tham ái, có sân tâm,
có tà kiến.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1625

- Người ấy có bố thí cho Sa-môn hay Bà-la-môn,
các món ăn, đồ uống, vải mặc, xe cộ, vòng hoa,
hương liệu, phấn sáp, giường nằm, trú xứ, đèn
đuốc.
- Sau khi thân hoại mạng chung, vị ấy cộng trú
với các loài ngựa... sanh cộng trú với các loài
bò... Cộng trú với các loài gia cầm. Vị ấy tại
đấy, được các món ăn, các đồ uống, vòng hoa,
các đồ trang sức khác.

 Vì rằng, này Bà-la-môn, có sát sanh, có lấy của
không cho, tà hạnh trong các dục, có nói láo,
có nói hai lưỡi, có nói lời độc ác, có nói lời phù
phiếm, có tham ái, có sân tâm, có tà kiến. Do
vậy, sau khi thân hoại mạng chung, vị ấy sanh
vào cộng trú với các loài gia cầm.
 Vì rằng vị ấy có bố thí cho Sa-môn hay Bà-la-
môn với các đồ ăn, đồ uống, vải mặc, xe cộ,
vòng hoa, hương liệu, phấn sáp, các giường
nằm, trú xứ, đèn đuốc, nên tại đấy vị ấy được
đồ ăn, đồ uống, vòng hoa, các loại trang sức
khác.

Ở đây, này Bà-la-môn,

- Có hạng người từ bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không cho, từ bỏ tà hạnh trong các dục, từ bỏ nói láo, từ bỏ nói hai lưỡi, từ bỏ nói lời độc ác,

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1626

từ bỏ nói lời phù phiếm, từ bỏ tham ái, từ bỏ
sân tâm, có chánh kiến.
- Người ấy có bố thí cho Sa-môn hay Bà-la-môn
các món ăn, đồ uống, vải mặc, xe cộ, các vòng
hoa, hương liệu, phấn sáp, giường nằm, trú xứ,
đèn đuốc.
- Vị ấy sau khi thân hoại mạng chung, được sanh
cộng trú với loài Người. Tại đấy, vị ấy được
năm loại dục công đức sai khác, thuộc về loài
Người.

 Vì rằng, này Bà-la-môn, vị ấy từ bỏ sát sanh,
từ bỏ lấy của không cho, từ bỏ tà hạnh trong
các dục, từ bỏ nói láo, từ bỏ nói hai lưỡi, từ bỏ
nói lời độc ác, từ bỏ nói lời phù phiếm, từ bỏ
tham ái, từ bỏ sân tâm, có chánh kiến, sau khi
thân hoại mạng chung, vị ấy được sanh cộng
trú với loài Người.
 Vì rằng vị ấy có bố thí cho Sa-môn hay Bà-la-
môn các đồ ăn, đồ uống, vải mặc, xe cộ, các
vòng hoa, hương liệu, phấn sáp, giường nằm,
các trú xứ, đèn đuốc; do vậy, ở đấy vị ấy được
năm dục công đức của loài Người.

Ở đây, này Bà-la-môn,

- Có người từ bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không cho... có chánh kiến,

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1627

- Người ấy bố thí cho Sa-môn hay Bà-la-môn
các đồ ăn, đồ uống, vải mặc, xe cộ, các vòng
hoa, hương liệu, phấn sáp, giường nằm, trú xứ,
đèn đuốc.
- Người ấy sau khi thân hoại mạng chung, được
sanh cộng trú với chư Thiên. Vị ấy tại đấy được
năm loại dục công đức của chư Thiên.

 Vì rằng ở đây có từ bỏ sát sanh... có chánh kiến,
cho nên sau khi thân hoại mạng chung, vị ấy
được sanh cộng trú với chư Thiên.
 Vì rằng vị ấy có bố thí cho Sa-môn hay Bà-la-
môn các đồ ăn, đồ uống, vải mặc, xe cộ, các
vòng hoa, hương liệu, phấn sáp, giường nằm,
trú xứ, đèn đuốc. Do vậy, tại đấy vị ấy được
năm dục công đức của chư Thiên.

Tuy nhiên, này Bà-la-môn, người bố thí không phải không có kết quả.

8. Thật vi diệu thay, Tôn giả Gotama! Thật hy hữu thay, Tôn giả Gotama! Cho đến như thế này, thưa Tôn giả Gotama, là vừa đủ để bố thí, là vừa đủ để tổ chức các tín thí. Vì rằng, ở đấy, người bố thí không phải không có kết quả (như đã được nói).

- Như vậy, này Bà-la-môn, người bố thí này không phải không có kết quả.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1628

- Thật kỳ diệu thay Tôn giả Gotama... Xin Tôn giả Gotama hãy nhận con làm đệ tử cư sĩ, từ nay cho đến mạng chung, con trọn đời quy ngưỡng.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   1629

202 Sanh - Sanh làm Loài có hơi thở, ăn cỏ, ăn phân... - Kinh HIỀN NGU – 129 Trung III, 397

KINH HIỀN NGU (Balapandita suttam) – Bài kinh số 129 – Trung III, 397

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Savatthi (Xá-vệ), Jetavana (Kỳ-đà-lâm), tại tịnh xá ông Anathapindika. Tại đấy, Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo:

– "Này các Tỷ-kheo".

– "Thưa vâng, bạch Thế Tôn", các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

 Này các Tỷ-kheo, có ba đặc điểm, đặc tướng, và
đặc ấn này của người ngu. Thế nào là ba? Ở đây,
này các Tỷ-kheo, người ngu tư duy ác tư duy,
nói lời ác ngữ và hành các ác hạnh. Này các Tỷ-
kheo, nếu người ngu không tư duy ác tư duy,
không nói lời ác ngữ, không hành ác hạnh, thời

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1630

làm sao kẻ trí biết được người ấy: "Người này là
người ngu, không phải là Chân nhân". Và vì rằng,
này các Tỷ-kheo, người ngu tư duy ác tư duy, nói
lời ác ngữ, hành ác hạnh, do vậy, người trí biết
người ấy: "Người này là người ngu, không phải là
Chân nhân". Người ngu ấy, này các Tỷ-kheo,
ngay trong hiện tại cảm thọ ba loại khổ ưu.

Này các Tỷ-kheo, nếu người ngu ngồi giữa hội
chúng, hay ngồi bên đường có xe cộ qua lại, hay tại
ngã (ba, ngã tư) đường, tại đấy (nếu) có người nghĩ
đến câu chuyện thích hợp về người ấy. Nếu người
ngu, này các Tỷ-kheo, sát sanh, lấy của không cho,
theo tà hạnh trong dâm dục, nói láo, say rượu men,
rượu nấu, thường ở đây, này các Tỷ-kheo, người ngu
ấy suy nghĩ như sau: "Các người ấy nghĩ đến câu
chuyện thích hợp về ta, vì những pháp ấy thật có nơi
ta và ta có những pháp ấy". Này các Tỷ-kheo, đây là
loại khổ ưu thứ nhất, người ngu cảm thọ ngay trong
hiện tại.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, người ngu thấy các vua chúa sau khi bắt tên trộm cướp có phạm tội liền áp dụng nhiều hình phạt sai khác. Họ đánh bằng roi, họ đánh bằng gậy, họ đánh bằng côn, họ chặt tay, họ chặt chân, họ chặt tay chân, họ xẻo tai, họ cắt mũi, họ xẻo tai cắt mũi; họ dùng hình phạt vạc dầu, họ

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1631

dùng hình phạt bối đồi hình (xẻo đỉnh đầu thành hình con sò) họ dùng hình phạt la hầu khẩu hình, hỏa man hình (lấy lửa đốt thành vòng hoa), chúc thủ hình (đốt tay), khu hành hình (lấy rơm bện lại rồi siết chặt) bì y hình (lấy vỏ cây làm áo), linh dương hình (hình phạt con dê núi), câu nhục hình (lấy câu móc vào thịt), tiền hình (cắt thịt thành hình đồng tiền), khối trấp hình, chuyển hình, cao đạp đài, họ tưới bằng dầu sôi, họ cho chó ăn, họ đóng cọc những người sống, họ lấy gươm chặt đầu. Ở đây, này các Tỷ-kheo, người ngu nghĩ như sau: "Do nhân các ác hành như vậy, các vua chúa sau khi bắt tên trộm cướp có phạm tội, liền áp dụng những hình phạt sai khác. Họ đánh bằng roi, họ đánh bằng gậy, họ đánh bằng côn, họ chặt tay, họ chặt chân, họ chặt tay chân.. họ lấy gươm chặt đầu. Những pháp ấy có thật nơi ta và ta có những pháp ấy. Nếu các vua chúa biết về ta, các vua chúa ấy sau khi bắt ta liền áp dụng nhiều hình phạt sai khác. Họ đánh bằng roi, họ đánh bằng gậy, họ đánh bằng côn... họ lấy gươm chặt đầu". Này các Tỷ-kheo, đây là loại khổ ưu thứ hai, người ngu cảm thọ ngay trong hiện tại.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, khi người ngu leo ngồi trên ghế, hay trên giường, hay nằm trên đất, lúc bấy giờ, những ác nghiệp người ấy làm từ trước, như thân ác hành, khẩu ác hành, ý ác hành, treo nằm, treo

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1632

áp, treo đè lên người ấy. Ví như, này các Tỷ-kheo, vào buổi chiều, những bóng các đỉnh núi treo nằm, treo áp, treo đè trên đất; cũng vậy, này các Tỷ-kheo, khi người ngu ngồi trên ghế, hay ngồi trên giường, hay nằm dưới đất, trong khi ấy các nghiệp quá khứ của người ấy, tức là thân ác hành, khẩu ác hành, ý ác hành, treo nằm, treo áp, treo đè trên người ấy. Ở đây, này các Tỷ-kheo, người ngu suy nghĩ như sau: "Thật sự ta không làm điều phước, không làm điều thiện, không làm điều chống lại sợ hãi, làm điều ác, làm điều hung bạo, làm điều tội lỗi. Do không làm điều phước, không làm điều thiện, không làm điều chống lại sợ hãi, do làm điều ác, làm điều hung bạo, làm điều tội lỗi nên phải đi đến ác thú; ác thú ấy sau khi chết ta phải đi". Người ấy sầu muộn, than van, than khóc, đấm ngực, rên la và rơi vào bất tỉnh. Này các Tỷ-kheo, đây là sự khổ ưu thứ ba, ngay trong hiện tại, người ngu (phải) cảm thọ.

Này các Tỷ-kheo, kẻ ngu kia sau khi làm thân ác hành, sau khi làm khẩu ác hành, sau khi làm ý ác hành, khi thân hoại mạng chung, sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Này các Tỷ-kheo, nếu có ai nói một cách đúng đắn về người ấy, phải nói rằng người ấy hoàn toàn không tốt đẹp, hoàn toàn không khả ái, hoàn toàn không thích ý. Cũng như muốn nói một cách đúng đắn về Địa ngục, phải nói rằng Địa

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1633

ngục, hoàn toàn không tốt đẹp, hoàn toàn không khả
ái, hoàn toàn không thích ý. Về vấn đề này, này các
Tỷ-kheo, cho đến một ví dụ cũng không dễ gì, vì rất
nhiều là sự đau khổ của Địa ngục.

Khi được nói vậy, một Tỷ-kheo khác bạch Thế Tôn:

– Bạch Thế Tôn, Thế Tôn có thể cho con một ví dụ được không?

Thế Tôn đáp:

– Có thể được, này Tỷ-kheo. Ví như, này Tỷ- kheo, có người bắt được một tên trộm cắp, dẫn đến trước mặt vua và thưa: "Tâu Đại vương, đây là một tên trộm cướp phạm tội cho Ngài! Hãy hình phạt nó như Đại vương muốn". Và vị vua ấy nói như sau về tên trộm cướp ấy: "Này các Ông hãy đi và vào buổi sáng hãy đâm người này với một trăm ngọn giáo". Và vào buổi sáng, họ đâm người ấy với một trăm ngọn giáo. Rồi đến trưa, vua nói như sau: "Này các Ông, người ấy ra sao?" – "Tâu Đại vương, nó vẫn còn sống". Rồi vua lại nói như sau về tên trộm cướp ấy: "Này các Ông, hãy đi và vào buổi trưa, hãy đâm người này với một trăm ngọn giáo". Và vào buổi trưa, họ đâm người ấy với một trăm ngọn giáo. Rồi đến chiều, vua nói như sau: "Này các Ông, người ấy

MƯỜI HAI DUYÊN                                   1634

ra sao?" – "Tâu Đại vương, nó vẫn còn sống". Rồi
vua lại nói như sau về người kia: "Này các Ông, vào
buổi chiều, họ đâm người này với một trăm ngọn
giáo". Và vào buổi chiều, họ đâm người ấy với một
trăm ngọn giáo.

Này các Tỷ-kheo, Ông nghĩ thế nào? Người ấy bị đâm ba trăm ngọn giáo, do nhân duyên ấy, có cảm thọ khổ ưu không?

– Bạch Thế Tôn, chỉ bị ngọn giáo đâm một lần, người kia do nhân duyên ấy cũng cảm thấy khổ ưu, còn nói gì đến ba trăm ngọn giáo!

Rồi Thế Tôn lượm lên một hòn đá nhỏ, lớn bằng bàn tay và nói với các Tỷ-kheo:

– Này các Tỷ-kheo, các Ông nghĩ thế nào? Cái gì lớn hơn, hòn đá này, to bằng bàn tay do ta lượm lên, hay núi Tuyết Sơn (Himava) vua các loại núi?

– Thật là quá nhỏ, bạch Thế Tôn, hòn đá này lớn
bằng bàn tay do Thế Tôn lượm lên. So sánh với
Tuyết Sơn vua các loại núi, nó không đáng kể gì, nó
không bằng một phần ngàn vạn lần (của núi Tuyết)
nó không thể so sánh được!

– Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, người ấy bị

MƯỜI HAI DUYÊN                                   1635

đâm bởi ba trăm ngọn giáo, do nhân duyên ấy
cảm thọ khổ ưu. Khổ ưu ấy so sánh với khổ ưu ở
Địa ngục không đáng kể gì, không bằng một phần
ngàn vạn lần, không thể so sánh được.

 Này các Tỷ-kheo, các người giữ địa ngục bắt
người ấy chịu hình phạt gọi là năm cọc
(pancavidhabandhanam). Họ lấy cọc sắt
nung đỏ đóng vào một bàn tay, họ lấy cọc sắt
nung đỏ đóng vào bàn tay thứ hai, họ lấy cọc
sắt nung đỏ đóng vào bàn chân, họ lấy cọc sắt
nung đỏ đóng vào bàn chân thứ hai, họ lấy
cọc sắt nung đỏ đóng vào giữa ngực. Người
ấy ở đây thọ lãnh các cảm giác đau đớn,
thống khổ, khốc liệt. Nhưng người ấy không
có thể mệnh chung cho đến khi ác nghiệp của
người ấy chưa được tiêu trừ.
 Này các Tỷ-kheo, các người giữ Địa ngục bắt
người ấy nằm xuống và lấy búa chặt người
ấy. Người ấy ở đây thọ lãnh các cảm giác đau
đớn, thống khổ, khốc liệt. Nhưng người ấy
không thể mệnh chung cho đến khi ác nghiệp
của người ấy chưa được tiêu trừ.
 Này các Tỷ-kheo, các người giữ Địa ngục
dựng ngược người ấy chân phía trên, đầu
phía dưới và lấy búa chặt người ấy. Người ấy

MƯỜI HAI DUYÊN                                   1636

ở đây cảm thọ... (như trên)... chưa được tiêu
trừ.
 Này các Tỷ-kheo, các người giữ Địa ngục cột
người ấy vào một chiếc xe, kéo người ấy chạy
tới chạy lui trên đất được đốt cháy đỏ, cháy
thành ngọn, cháy đỏ rực. Người ấy ở đây cảm
thọ... chưa được tiêu trừ.
 Rồi này các Tỷ-kheo, các người giữ Địa ngục
đẩy người ấy lên kéo người ấy xuống trên
một sườn núi đầy than hừng, cháy đỏ, cháy
thành ngọn, cháy đỏ rực. Người ấy ở đây cảm
thọ... (như trên)... chưa được tiêu trừ.
 Rồi này các Tỷ-kheo, các người giữ Địa ngục
dựng ngược người ấy chân phía trên, đầu
phía dưới và quăng người ấy vào một vạc dầu
bằng đồng nung đỏ, cháy đỏ, cháy thành
ngọn, cháy đỏ rực. Người ấy ở đây bị nấu với
bọt nước sôi sùng sục, ở đây bị nấu với vạc
nước sôi sùng sục; khi thì nổi lên trên, khi thì
chìm xuống đáy, khi thì trôi dạt ngang. Người
ấy ở đây thọ lãnh các cảm giác đau đớn,
thống khổ, khốc liệt. Nhưng người ấy không
có thể mệnh chung cho đến khi ác nghiệp của
người ấy chưa được tiêu trừ.
 Rồi này các Tỷ-kheo, những người giữ Địa
ngục quăng người ấy vào Đại địa ngục. Này

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1637

các Tỷ-kheo, Đại địa ngục ấy, có bốn góc,
bốn cửa, chia thành phần bằng nhau; xung
quanh có tường sắt; mái sắt lợp lên trên. Nền
Địa ngục bằng sắt nung đỏ, cháy đỏ rực; đứng
thẳng, luôn có mặt, rộng một trăm do tuần.

Này các Tỷ-kheo, với rất nhiều pháp môn, Ta
nói về Địa ngục, nhưng thật khó nói cho được đầy
đủ, này các Tỷ-kheo, vì đau khổ ở Địa ngục quá
nhiều.

Này các Tỷ-kheo, có những loại sanh vật thuộc
loại bàng sanh, có hơi thở, ăn cỏ. Chúng ăn những cỏ
ướt và khô, với răng nhai nghiền, cỏ ấy. Này các Tỷ-
kheo, những sanh vật ấy thuộc loại bàng sanh, có hơi
thở, ăn cỏ là gì? Các loại ngựa, trâu, bò, lừa, dê, nai
hay các sanh vật khác, thuộc loại bàng sanh, có hơi
thở, ăn cỏ. Này các Tỷ-kheo, người ngu ấy do trước
kia hưởng thọ ở đây, do trước kia làm các ác nghiệp,
ở đây, sau khi thân hoại mạng chung, sanh ra cọng
trú với các loài hữu tình ấy, những loại hữu tình ăn
cỏ.

Này các Tỷ-kheo, có các sanh vật thuộc loại
bàng sanh, có hơi thở và ăn phân. Chúng ngửi được
mùi phân từ đường xa, liền chạy tới, nghĩ rằng:
"Chúng ta sẽ ăn ở đây, chúng ta sẽ ăn ở đây". Ví như

MƯỜI HAI DUYÊN                                       1638

các Bà-la-môn chạy đến, ngửi được mùi lễ tế sanh, nghĩ rằng: "Chúng ta sẽ ăn ở đây, chúng ta sẽ ăn ở đây". Cũng vậy này các Tỷ-kheo, có các loại sanh vật, thuộc loại bàng sanh, có hơi thở, và ăn phân. Chúng ngửi được mùi phân từ đường xa, liền chạy tới, nghĩ rằng: "Chúng ta sẽ ăn ở đây, chúng ta sẽ ăn ở đây". Và này các Tỷ-kheo, các sanh vật ấy, thuộc loại bàng sanh, có hơi thở và ăn phân là gì? Các loại gà, heo, chó, chó rừng (giả can), hay tất cả các sanh vật khác, thuộc loại bàng sanh, có hơi thở, ăn phân. Này các Tỷ-kheo, người ngu ấy do trước kia hưởng thọ ở đây, do trước kia làm các ác nghiệp ở đây, sau khi thân hoại mạng chung sanh ra cọng trú với các loại hữu tình ấy, những loại hữu tình ăn phân.

Này các Tỷ-kheo, có các loại sanh vật thuộc loại bàng sanh, có hơi thở, sanh ra trong bóng tối, già trong bóng tối và chết trong bóng tối. Này các Tỷ- kheo, những sanh vật ấy, thuộc loại bàng sanh, có hơi thở, sanh ra trong bóng tối, già trong bóng tối và chết trong bóng tối là gì? Các loại côn trùng, con sùng, con dòi, con sâu đôm đốm và các loại sanh vật khác thuộc loại bàng sanh, có hơi thở, sống trong bóng tối. Này các Tỷ-kheo, người ngu ấy do trước kia hưởng thọ ở đây, do trước kia làm các ác nghiệp ở đây, sau khi thân hoại mạng chung, sanh ra cọng trú với các loài hữu tình ấy tức là các loại hữu tình

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1639

sinh ra trong bóng tối, già trong bóng tối, chết trong bóng tối.

Này các Tỷ-kheo, có những sanh vật, thuộc loại bàng sanh, có hơi thở, sinh ra trong nước, già trong nước, chết trong nước. Và này các Tỷ-kheo, các sanh vật ấy thuộc loại bàng sanh, có hơi thở, sanh ra trong nước, già trong nước, chết trong nước là gì? Các loại cá, rùa, cá sấu, hay các sanh vật khác, thuộc loại bàng sanh, có hơi thở, sanh ra trong nước, già trong nước, chết trong nước. Này các Tỷ-kheo, người ngu ấy, do trước kia hưởng thọ ở đây, do trước kia làm các ác nghiệp ở đây, sau khi thân hoại mạng chung sanh ra cọng trú với các loài hữu tình ấy, tức là các loài hữu tình sanh ra trong nước, già trong nước, chết trong nước.

Này các Tỷ-kheo, có các sanh vật thuộc loài bàng sanh, có hơi thở, sanh ra trong bất tịnh, già trong bất tịnh, chết trong bất tịnh. Và này các Tỷ- kheo, các sanh vật ấy, các loại thuộc bàng sanh, có hơi thở, sanh ra trong bất tịnh, già trong bất tịnh, chết trong bất tịnh là gì? Này các Tỷ-kheo, các loài hữu tình nào sanh ra trong cá thúi hay già trong cá thúi, hay chết trong cá thúi, hay trong tử thi thúi, hay trong đồ ăn thúi, hay trong vũng nước, hay sinh ra trong đầm nước (nhớp)... già... hay chết trong đầm

MƯỜI HAI DUYÊN                                        1640

nước (nhớp). Này các Tỷ-kheo, người ngu ấy, do
trước kia hưởng thọ ở đây, do trước kia làm các ác
nghiệp ở đây, sau khi thân hoại mạng chung, sanh ra
cọng trú với các loài hữu tình ấy, tức là các loài hữu
tình sanh ra trong bất tịnh, già trong bất tịnh, chết
trong bất tịnh.

Này các Tỷ-kheo, với rất nhiều pháp môn, Ta
nói về các loại bàng sanh, nhưng thật khó nói cho
được đầy đủ, này các Tỷ-kheo, vì đau khổ ở loài
bàng sanh quá nhiều.

Ví như, này các Tỷ-kheo, một người quăng một
khúc cây có một cái lỗ trên biển, một ngọn gió từ
phương Đông thổi nó trôi qua phía tây; một ngọn gió
từ phương Tây thổi nó trôi qua phía đông; một ngọn
gió từ phương Bắc thổi nó trôi qua phía nam; một
ngọn gió từ phương Nam thổi nó trôi qua phía bắc.
Rồi có một con rùa mù, cứ một trăm năm mới trồi
đầu lên một lần. Này các Tỷ-kheo, các Ông nghĩ thế
nào? Con rùa mù ấy có thể đút cổ nó vào trong lỗ
cây này được không?

– Nếu có được chăng nữa, bạch Thế Tôn, thời chỉ được một lần, sau một thời gian rất lâu dài.

– Còn mau hơn, này các Tỷ-kheo, con rùa mù ấy có thể chui cổ vào khúc cây có lỗ hổng kia; nhưng

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1641

này các Tỷ-kheo, Ta tuyên bố rằng còn khó hơn được
làm người trở lại, một khi người ngu bị rơi vào đọa
xứ. Vì sao vây? Vì ở đấy, này các Tỷ-kheo, không
có pháp hành, an tịnh hành, thiện hành, phước hành.
Này các Tỷ-kheo, ở đây chỉ có ăn lẫn nhau và ăn thịt
kẻ yếu.

Và này các Tỷ-kheo, nếu người ngu ấy sau một thời gian rất lâu dài, có được làm người trở lại, thời người ấy sẽ sanh trong gia đình thấp hèn, trong gia đình hạ cấp, trong gia đình kẻ đi săn, trong gia đình kẻ đan tre, trong gia đình người làm xe, hay trong gia đình người đổ phân, trong những gia đình nghèo khốn, không đủ để uống hay để ăn, cho đến miếng vải che lưng cũng khó tìm được. Lại nữa, người ấy thô xấu, khó nhìn, lùn thấp, hay bệnh, mù hay có tật, què hay bị bại, người ấy không có thể được các đồ ăn, đồ uống, vải xa, vòng hoa, hương liệu, giường nằm, chỗ trú xứ và ánh sáng. Người ấy hành thân ác hành, khẩu ác hành, ý ác hành; vì hành thân ác hành, khẩu ác hành, ý ác hành; sau khi thân hoại mạng chung, sinh ra trong cõi dữ, ác thú, đọa xứ, Địa ngục.

Ví như, này các Tỷ-kheo, một người đánh bạc, trong canh đổ bạc đầu tiên, mất con, mất vợ, mất tất cả tài sản, lại cuối cùng phải tù tội. Nhưng này các Tỷ-kheo, còn nhỏ bé canh đổ bạc ấy, do canh đổ bạc

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1642

đầu tiên này, người ấy mất con, mất vợ, mất tất cả
tài sản, lại cuối cùng phải tù tội. Và canh bạc này to
lớn hơn, với canh bạc ấy người ngu, do thân ác hành,
khẩu ác hành, ý ác hành, sau khi thân hoại mạng
chung, phải sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, Địa
ngục. Này các Tỷ-kheo, đây là địa xứ hoàn toàn
viên mãn của kẻ ngu.

 Này các Tỷ-kheo, có ba đặc điểm, đặc tướng, và
đặc ấn này của người trí. Thế nào là ba? Ở đây,
này các Tỷ-kheo, người trí tư duy thiện tư duy,
nói lời thiện ngữ, và hành các thiện hành. Này
các Tỷ-kheo, nếu người trí không tư duy thiện tư
duy, không nói lời thiện ngữ, không hành các
thiện hành, thời làm sao kẻ trí biết được người ấy:
"Vị này là người trí, là bậc Chân nhân". Và vì
rằng, này các Tỷ-kheo, người trí tư duy thiện tư
duy, nói lời thiện ngữ, hành thiện hành, do vậy
người trí biết người ấy: "Vị này là người có trí, là
bậc Chân nhân". Người trí ấy, này các Tỷ-kheo,
ngay trong hiện tại cảm thọ ba loại lạc hỷ.

Này các Tỷ-kheo, nếu người trí ngồi giữa hội chúng, hay ngồi bên đường có xe cộ qua lại, hay tại ngã (ba, ngã tư) đường, tại đấy (nếu) có người nghĩ đến câu chuyện thích hợp về người ấy; nếu người trí, này các Tỷ-kheo, từ bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1643

cho, từ bỏ tà hành trong dâm dục, từ bỏ nói láo, từ bỏ
say rượu men rượu nấu, thời ở đây này các Tỷ-kheo,
người trí ấy suy nghĩ như sau: "Các người ấy nghĩ
đến câu chuyện thích hợp về ta, vì những pháp ấy
thật có nơi ta và ta có những pháp ấy". Này các Tỷ-
kheo, đây là loại lạc hỷ thứ nhất, người trí cảm thọ
ngay trong hiện tại.

Lại nữa này các Tỷ-kheo, người trí thấy các vua chúa, sau khi bắt tên trộm cướp phạm tội, liền áp dụng nhiều hình phạt sai khác. Họ đánh bằng roi, họ đánh bằng gậy, họ đánh bằng côn... (như trên)... họ lấy gươm chặt đầu. Ở đây, này các Tỷ-kheo người trí suy nghĩ như sau: "Do nhân các ác hành như vậy, các vua chúa sau khi bắt tên trộm cướp có phạm tội, liền áp dụng những hình phạt sai khác. Họ đánh bằng roi, họ đánh bằng gậy... (như trên)... họ lấy gươm chặt đầu, những pháp ấy thật không có nơi ta, và ta không có những pháp ấy". Này các Tỷ-kheo, đây là loại lạc hỷ thứ hai, người trí cảm thọ ngay trong hiện tại.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, khi người trí leo ngồi trên ghế, hay trên giường, hay nằm trên đất, lúc bấy giờ những thiện nghiệp người ấy làm từ trước, như thân thiện hành, khẩu thiện hành, ý thiện hành treo nằm, treo áp, treo đè trên người ấy. Ví như, này các Tỷ-kheo, vào buổi chiều, những bóng các đỉnh núi

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1644

treo nằm, treo áp, treo đè trên đất; cũng vậy, này các Tỷ-kheo, khi người trí ngồi trên ghế hay ngồi trên giường, hay nằm dưới đất, trong khi các nghiệp quá khứ của người ấy tức là thân ác hành, khẩu ác hành, ý ác hành treo nằm, treo áp, treo đè trên người ấy. Ở đây, này các Tỷ-kheo, người trí suy nghĩ như sau: "Thật sự ta không làm điều ác, không làm điều hung bạo, không làm điều tội lỗi, lại làm điều phước, làm điều thiện, làm điều chống sợ hãi. Do không làm điều ác, không làm điều hung bạo, không làm điều tội lỗi, do làm điều phước, làm điều thiện, làm điều chống sợ hãi, được đi đến (thiện) thú nào, (thiện) thú ấy sau khi chết, ta được đi". Vị ấy không sầu muộn, không than van, không than khóc, không đấm ngực, rên la và rơi vào bất tỉnh. Này các Tỷ-kheo, đây là sự lạc hỷ thứ ba, ngay trong hiện tại người trí được cảm thọ.

Này các Tỷ-kheo, kẻ trí kia sau khi làm thân thiện hành, sau khi làm khẩu thiện hành, sau khi làm ý thiện hành, sau khi thân hoại mạng chung, sanh ra trong thiện thú, Thiên giới, cõi đời này. Này các Tỷ- kheo, nếu có ai nói một cách đúng đắn về vị ấy phải nói rằng vị ấy hoàn toàn tốt đẹp, hoàn toàn khả ái, hoàn toàn thích ý. Cũng như muốn nói một cách đúng đắn về Thiên giới phải nói rằng Thiên giới hoàn toàn tốt đẹp, hoàn toàn khả ái, hoàn toàn thích ý. Về vấn đề này, này các Tỷ-kheo, cho đến một ví

MƯỜI HAI DUYÊN                                       1645

dụ cũng không dễ gì, vì rất nhiều là sự (an) lạc của Thiên giới.

Khi được nói vậy, một Tỷ-kheo khác bạch Thế Tôn:

– Bạch Thế Tôn, Thế Tôn có thể làm cho con một ví dụ được không?

– Có thể được, này Tỷ-kheo. Ví như, này các Tỷ-kheo, vị vua Chuyển luân có đầy đủ bảy món báu và bốn như ý đức, do nhân duyên ấy cảm thọ lạc hỷ. Thế nào là bảy? Ở đây, này các Tỷ-kheo, vua Sát đế lỵ, đã làm lễ quán đảnh, vào ngày Bố-tát trăng rằm sau khi gội đầu, lên cao điện để trai giới, thời Thiên luân báu hiện ra, đủ một ngàn cọng xa, với vành xe, trục xe, đầy đủ mọi bộ phận. Thấy vậy, vua Sát đế lỵ đã làm lễ quán đảnh suy nghĩ: "Ta nghe như vầy: Khi một vị vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh vào ngày Bố-tát trăng rằm, sau khi gội đầu, lên cao điện để trai giới, nếu có Thiên luân báu hiện ra, đủ một ngàn cọng xe, với vành xe và trục xe, đầy đủ mọi bộ phận, thời vị vua ấy là Chuyển luân vương. Như vậy ta có thể là Chuyển luân vương".

Này các Tỷ-kheo, rồi vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh, từ chỗ ngồi đứng dậy, đắp thượng y trên một vai, tay trái cầm bình nước và với tay phải rưới

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1646

nước trên xe báu và nói: "Này xe báu hãy lăn khắp.
Này xe báu hãy chinh phục!" Và này các Tỷ-kheo,
xe báu lăn về hướng Đông và vua Sát-đế-lỵ đã làm
lễ quán đảnh cùng với bốn loại binh chủng đi theo
sau. Và này các Tỷ-kheo, chỗ nào xe báu dừng lại,
chỗ ấy vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh, an trú cùng
với bốn loại binh chủng.

Này các Tỷ-kheo, các địch vương ở phương
Đông đến yết kiến vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh,
và nói: "Hãy đến đây, Đại vương!" Hoan nghênh,
đón mừng Đại vương! Tâu Đại vương, tất cả đều
thuộc của Ngài. Đại vương hãy giáo huấn cho chúng
tôi!"

Vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh, nói rằng:
"Không được sát sanh. Không được lấy của không
cho. Không được tà dâm. Không được nói láo.
Không được uống rượu. Hãy ăn uống cho thích
nghi".

Này các Tỷ-kheo, tất cả địch vương ở phương Đông đều trở thành chư hầu vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh.

Này các Tỷ-kheo, rồi xe báu ấy lặn xuống biển lớn ở phương Đông rồi nổi lên và lặn về phương Nam... lặn xuống biển lớn ở phương Nam, rồi nổi lên

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1647

và lặn về phương Tây... lặn xuống biển lớn ở phương
Tây.. , rồi nổi lên và lặn về phương Bắc và vua Sát-
đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh cùng với bốn loại binh
chủng đi theo sau. Này các Tỷ-kheo, chỗ nào xe báu
dừng lại, chỗ ấy vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh
an trú cùng với bốn loại binh chủng.

Này các Tỷ-kheo, các địch vương ở phương Bắc
đến yết kiến vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh và
nói: "Hãy đến đây, Đại vương! Hoan nghênh, đón
mừng Đại vương! Tâu Đại vương; tất cả đều thuộc
của Ngài, tất cả đều thuộc của Ngài. Đại vương hãy
giáo huấn cho chúng tôi!"

Này các Tỷ-kheo, tất cả địch vương ở phương Bắc đều trở thành chư hầu vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh.

Này các Tỷ-kheo, xe báu ấy sau khi chinh phục trái đất cho đến hải biên, liền trở về kinh đô Kusavati, và đứng trước pháp đình, trên cửa nội cung như một trang bảo cho nội cung của vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh. Này các Tỷ-kheo, như vậy là sự xuất hiện của xe báu của vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, voi báu xuất hiện cho vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh, thuần trắng, bảy xứ kiên cường, có thần lực, phi hành trên hư không

MƯỜI HAI DUYÊN                                        1648

và tên là Uposatha (Bố-tát). Thấy (voi báu), vua Sát- đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh, sanh tâm hoan hỷ và nghĩ: "Lành thay được cỡi con voi này, nếu nó chịu sự điều ngự" Và này các Tỷ-kheo, như một con hiền tượng quý phái chịu sự điều ngự lâu ngày, con voi báu ấy tự đến để chịu điều ngự. Này các Tỷ-kheo, thuở xưa, vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh, để thử voi báu này, sáng sớm cỡi voi đi khắp quả đất cho đến hải biên rồi về lại kinh đô Kusavati kịp giờ ăn sáng. Này các Tỷ-kheo, như vậy là sự xuất hiện voi báu của vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, ngựa báu xuất hiện
cho vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh, thuần trắng,
đầu đen như quạ, bờm ngựa màu đen, có thần lực,
phi hành trên hư không và tên là Valahaka. Thấy
(ngựa báu), vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh, sanh
tâm hoan hỷ và nghĩ: "Tốt đẹp thay được cỡi con
ngựa này nếu nó chịu sự điều ngự". Và này các Tỷ-
kheo, như một con hiền mã quý phái, chịu sự điều
ngự lâu ngày, con ngựa báu ấy tự đến để chịu sự điều
ngự. Này các Tỷ-kheo, thuở xưa, vua Sát-đế-lỵ đã
làm lễ quán đảnh để thử con ngựa báu này, sáng sớm
liền cỡi ngựa, đi khắp quả đất cho đến hải biên, rồi
về lại kinh đô Kusavati kịp giờ ăn sáng. Này các Tỷ-
kheo, như vậy là xuất hiện ngựa báu của vua Sát-đế-
lỵ đã làm lễ quán đảnh.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1649

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, châu báu lại xuất hiện
cho vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh. Châu báu ấy
là lưu ly châu, sáng suốt, thuần chất, có tám mặt, khó
dũa, khó mài, thanh tịnh, trong suốt, hoàn hảo mọi
phương diện. Này các Tỷ-kheo, hào quang châu báu
này chiếu sáng cùng khắp một do tuần. Này các Tỷ-
kheo, thuở xưa, vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh
để thử châu báu này đã cho dàn bày bốn binh chủng,
đặt bảo châu cao trên quân kỳ và có thể tiến quân
trong đêm tối âm u. Này các Tỷ-kheo, mọi người
trong làng ở xung quanh đều bắt đầu làm việc, tưởng
rằng trời đã sáng rồi. Này các Tỷ-kheo, như vậy là
sự xuất hiện châu báu của vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ
quán đảnh.

Này các Tỷ-kheo, nữ báu lại xuất hiện cho vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh, mỹ miều, khả ái, cử chỉ đoan trang, màu da tuyệt mỹ, không quá cao, không quá thấp, không béo, không gầy, không quá đen, không quá trắng, vượt trên dung sắc loài Người, ánh sáng bằng dung sắc chư Thiên. Này các Tỷ-kheo, thân xác nữ báu này là (êm mịn) như bông, như nhung. Này các Tỷ-kheo, khi trời lạnh, chân tay nữ báu này trở thanh ấm áp; khi trời nóng, trở thành lạnh mát. Này các Tỷ-kheo, thân nữ báu tỏa mùi thơm chiên đàn, miệng tỏa mùi thơm hoa sen. Này các Tỷ- kheo, nữ báu này dậy trước và đi ngủ sau vua Sát-đế-

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1650

lỵ đã làm lễ quán đảnh, mọi hành động làm vua thỏa
thích, yên lành khả ái. Này các Tỷ-kheo, nữ báu này
không có một tư tưởng nào bất tín đối với vua Sát đế
lỵ đã làm lễ quán đảnh, huống nữa là về thân thể.
Này các Tỷ-kheo, như vậy là sự xuất hiện nữ báu của
vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, cư sĩ báu xuất hiện
cho vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh, chứng được
thiên nhãn, do nghiệp dị thục sanh và nhờ thiên nhãn
này có thể thấy châu báu chôn cất có chủ hay không
có chủ. Cư sĩ báu này đến vua Sát-đế-lỵ đã làm quán
đảnh và nói:

– "Tâu Đại vương, Đại vương chớ có lo âu, thần sẽ xử lý thích nghi tài sản Đại vương".

Này các Tỷ-kheo, thuở xưa vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh, muốn thử cư sĩ báu này, liền cỡi thuyền, chèo ra giữa sông Hằng và bảo cư sĩ báu:

"- Này cư sĩ, ta cần vàng.

"- Tâu Đại vương, hãy cho chèo thuyền gần bờ nào cũng được.

"- Này cư sĩ, ta cần vàng ngay tại đây.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1651

Này các Tỷ-kheo, khi ấy cư sĩ báu thọc hai tay xuống nước nhắc lên một ghè đầy cả vàng ròng rồi tâu với vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh:

"- Tâu Đại vương, như vậy đã đủ chưa? Tâu Đại vương, làm như vậy đã được chưa?"

Vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh trả lời:

"- Này Cư sĩ, như vậy là đủ. Này Cư sĩ, làm như vậy là được rồi. Này Cư sĩ, cúng dường như vậy là được rồi".

Này các Tỷ-kheo, như vậy là sự xuất hiện cư sĩ báu của vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, tướng quân báu xuất hiện cho vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh, có học thức, thông minh, sáng suốt, có khả năng khuyến cáo vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh, khi đáng tiến thì tiến, khi đáng lùi thì lùi, khi đáng dừng thì dừng:

Vị này đến tâu vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh:

"- Tâu Đại vương, Đại vương chớ có lo âu, thần sẽ cố vấn Đại vương".

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1652

Này các Tỷ-kheo, như vậy là sự xuất hiện tướng quân báu của vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh.

Này các Tỷ-kheo, vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh có đầy đủ bảy báu như vậy.

 Lại nữa, này các Tỷ-kheo, vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh có đầy đủ bốn như ý đức. Thế nào là bốn?

Này các Tỷ-kheo, vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán
đảnh đẹp trai, khả ái, cử chỉ thanh lịch, sắc diện tuyệt
luân, thấy xa hơn mọi người. Này các Tỷ-kheo, đó là
như ý đức thứ nhất của vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán
đảnh.

Này các Tỷ-kheo, lại nữa, vua Sát-đế-lỵ đã làm
lễ quán đảnh sống lâu, tuổi thọ thắng xa các người
khác. Này các Tỷ-kheo, đó là như ý đức thứ hai của
vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, vua Sát-đế-lỵ đã làm
lễ quán đảnh ít bệnh tật, ít tai ương thể nhiệt không
quá lạnh, không quá nóng, được quân phân để điều
hòa sự tiêu hóa, thắng xa các người khác. Này các
Tỷ-kheo, đó là như ý đức thứ ba của vua Sát-đế-lỵ
đã làm lễ quán đảnh.

MƯỜI HAI DUYÊN                                        1653

Lại nữa này các Tỷ-kheo, vua Sát-đế-lỵ, đã làm
lễ quán đảnh được các Bà-la-môn và Gia chủ ái kính
và yêu mến. Này các Tỷ-kheo, như người cha được
các người con ái kính và yêu mến; cũng vậy, này các
Tỷ-kheo, vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh được các
Bà-la-môn và Gia chủ ái kính và yêu mến. Này các
Tỷ-kheo, các vị Bà-la-môn và Gia chủ được vua Sát-
đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh ái kính và yêu mến. Này
các Tỷ-kheo, như những người con được người cha
ái kính và yêu mến; cũng vậy, này các Tỷ-kheo, các
Bà-la-môn và Gia chủ được vua Sát-đế-lỵ, đã làm lễ
quán đảnh ái kính và yêu mến. Thuở xưa, này các
Tỷ-kheo, vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh đi đến
hoa viên cùng với bốn loại binh chủng. Này các Tỷ-
kheo, các Bà-la-môn và Gia chủ đến vua Sát-đế-lỵ
đã làm lễ quán đảnh và tâu rằng:

"- Tâu Đại vương, hãy cho đi chậm chậm để chúng tôi có thể chiêm ngưỡng lâu dài hơn. ".

Này các Tỷ-kheo nhưng vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh lại ra lệnh cho người đánh xe:

"- Này anh Đánh xe, hãy đánh xe chậm chậm đủ để ta có thể thấy các vị Bà-la-môn và Gia chủ lâu dài hơn".

Này các Tỷ-kheo, như vậy là như ý đức thứ tư

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1654

của vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh.

Và này các Tỷ-kheo, vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ
quán đảnh suy nghĩ: "Nay ta hãy cho xây những hồ
sen giữa các hàng cây tala, cứ cách khoảng một trăm
cung tầm!"

Này các Tỷ-kheo, vua Chuyển luân có đầy đủ bốn như ý đức này.

Này các Tỷ-kheo, các Ông nghĩ thế nào? Vua Chuyển luân, đầy đủ bảy món báu và bốn như ý đức; do nhân duyên ấy, có cảm thọ lạc hỷ không?

– Bạch Thế Tôn, vua Chuyển luân chỉ đầy đủ một món báu, do nhân duyên ấy, có cảm thọ lạc hỷ; còn nói gì đầy đủ bảy món báu và bốn như ý đức.

Rồi Thế Tôn lượm lên một hòn đá nhỏ, lớn bằng bàn tay và nói với các Tỷ-kheo:

– Này các Tỷ-kheo, các Ông nghĩ thế nào? Cái gì lớn hơn? Hòn đá này, to bằng bàn tay do Ta lượm lên hay núi Tuyết Sơn, vua các loại núi?

– Thật là quá nhỏ, bạch Thế Tôn là hòn đá này, lớn bằng bàn tay, do Thế Tôn lượm lên, so sánh với Tuyết Sơn vua các loại núi, nó không đáng kể gì, nó

MƯỜI HAI DUYÊN                                   1655

không bằng một phần ngàn vạn lần (của núi Tuyết), nó không thể so sánh được.

– Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, vua Chuyển luân
với bảy món báu và bốn như ý đức, do nhân duyên
ấy cảm thọ lạc hỷ, lạc hỷ ấy so sánh với Thiên lạc
không đáng kể gì, không bằng một phần ngàn vạn
lần, không thể so sánh được.

Này các Tỷ-kheo, người có trí ấy, nếu sau một thời gian rất lâu dài, được sinh làm người, người ấy sẽ sinh ra trong một gia đình cao quí Sát-đế-lỵ đại gia, hay Bà-la-môn đại gia, hay Cư sĩ đại gia giàu có, tài sản nhiều, tài nguyên nhiều, vàng và bạc phong phú, tài vật phong phú, lúa thóc phong phú. Hơn nữa, vị ấy đẹp trai, khả ái, dễ thương, đầy đủ dung sắc tối thượng. Vị ấy nhận được đồ ăn, đồ uống, vải mặc, xe cộ, vòng hoa, hương liệu, giường, trú xứ và ánh sáng. Vị ấy sống với thân thiện hành, khẩu thiện hành, ý thiện hành. Sống với thân thiện hành, khẩu thiện hành, ý thiện hành, sau khi thân hoại mạng chung, vị ấy được sanh lên thiện thú, Thiên giới. Ví như, này các Tỷ-kheo, một người đánh bạc, chính trong canh bạc thứ nhất (đổ xúc sắc) được tiền bạc rất nhiều. Thật là quá nhỏ, này các Tỷ-kheo, là canh bạc ấy, nhờ canh bạc đầu tiên này người đánh bạc ấy được tiền bạc rất nhiều. Lớn hơn canh bạc ấy là canh bạc

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1656

nhờ đó người trí sau khi hành thân thiện hành, khẩu
thiện hành, ý thiện hành, sau khi thân hoại mạng
chung, sanh lên thiện thú, Thiên giới, cõi đời này.
Này các Tỷ-kheo, đây là địa vức hoàn toàn viên mãn
của bậc có trí.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Các Tỷ-kheo ấy hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   1657

203 Sanh - Sanh làm Ngạ quỷ - Kinh Tương Ưng Lakkhana – Tương II, 445

Tương Ưng Lakkhana (Chương VIII)

I. Phẩm Thứ Nhất

Đống Xương – Tương II, 445

1) Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú ở Ràjagaha (Vương Xá), Veluvana (Trúc Lâm) chỗ nuôi dưỡng các con sóc.

2) Lúc bấy giờ Tôn giả Lakkhana và Tôn giả Mahà Moggallàna trú ở núi Gijjhakùta (Linh Thứu).

3) Rồi Tôn giả Mahà Moggallàna đắp y, vào buổi sáng, cầm y bát, đi đến Tôn giả Lakkhana.

4) Sau khi đến, nói với Tôn giả Lakkhana:

- Chúng ta hãy cùng đi, này Hiền giả Lakkhana. Chúng ta hãy đi vào Ràjagaha để khất thực.

- Thưa vâng, Hiền giả.

MƯỜI HAI DUYÊN                               1658

Tôn giả Lakkhana vâng đáp Tôn giả Mahà Moggallàna.

5) Rồi Tôn giả Mahà Moggallàna khi đi từ núi Gijjhakta bước xuống, đi qua một chỗ, liền mỉm cười.

6) Rồi Tôn giả Lakkhana nói với Tôn giả Mahà Moggallàna:

- Này Hiền giả Moggallàna, do nhân gì, do duyên gì, Hiền giả lại mỉm cười?

- Này Hiền giả Lakkhana, không phải thời là câu hỏi ấy. Trước mặt Thế Tôn, hãy hỏi tôi câu hỏi ấy.

7) Rồi Tôn giả Lakkhana và Tôn giả Mahà
Moggallàna sau khi đi khất thực ở Ràjagaha xong,
sau bữa ăn, trên con đường đi khất thực trở về, đi đến
Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn, rồi ngồi
xuống một bên.

8) Ngồi xuống một bên, Tôn giả Lakkhana nói với Tôn giả Mahà Moggallàna:

- Ở đây, Tôn giả Mahàa Moggallàna khi từ núi
Gijjhakùta bước xuống, đi ngang qua một chỗ, liền
mỉm cười. Này Hiền giả Moggallàna, do nhân gì, do
duyên gì, Hiền giả lại mỉm cười?

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1659

9) - Ở đây, này Hiền giả, khi tôi từ núi Gijjhakùta
bước xuống, tôi thấy một bộ xương đang đi trên trời.
Các con kên kên, các con quạ, các con chim ưng đuổi
theo nó, cắn mổ xương sườn nó, cắn xé nó, và nó kêu
lên những tiếng kêu đau đớn.

10) - Này Hiền giả, tôi suy nghĩ như sau: "Thật vi
diệu thay! Thật vi diệu thay! Một kẻ có tên như vậy
lại trở thành một chúng sanh như vậy. Một kẻ có tên
như vậy lại trở thành một Dạ-xoa như vậy! Một kẻ
có tên như vậy lại trở thành được một tự ngã như vậy
"

11) Rồi Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo:

- Sống với nhau như thực nhãn, này các Tỷ-kheo,
là các đệ tử!
- Thật sống với nhau như thực trí, này các Tỷ-kheo,
là các đệ tử.
- Vì rằng một đệ tử sẽ biết, hay sẽ thấy, hay sẽ
chứng thực như vậy.

12) Xưa kia, này các Tỷ-kheo, Ta đã thấy chúng sanh ấy nhưng Ta không có nói. Nếu Ta có nói, các người khác cũng không tin Ta. Và những ai không tin Ta, những người ấy sẽ bị bất hạnh, đau khổ lâu dài.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1660

13) Chúng sanh ấy, này các Tỷ-kheo, là một đồ tể
giết trâu bò (goghatako) ở Ràjagaha này. Do nghiệp
của người đó thuần thục, sau khi bị nung nấu trong
địa ngục nhiều năm, nhiều trăm năm, nhiều ngàn
năm, nhiều trăm ngàn năm và với quả thuần thục còn
lại người đó cảm thọ một tự ngã như vậy.

Đồ Tể Giết Trâu Bò – Tương II, 448 (Gavaghàtako)

1)...

2) Ở đây, này Hiền giả, khi tôi từ núi Gijjhakùta bước
xuống, tôi thấy một đống thịt đang đi giữa hư không.
Các con kên kên, các con quạ, các con chim ưng đuổi
theo nó, cắn mổ nó, cắn xé nó, và nó kêu lên tiếng
kêu đau đớn.

3) Chúng sanh ấy, này các Tỷ-kheo, là một đồ tể giết
trâu bò. Do nghiệp của người đó thuần thục, sau khi
bị nung nấu trong địa ngục nhiều năm, nhiều trăm
năm, nhiều ngàn năm, nhiều trăm ngàn năm và với
quả thuần thục còn lại người đó cảm thọ một tự ngã
như vậy.

Một Miếng Thịt và Kẻ Bắt Chim – Tương II, 448

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1661

1) Ở đây, này Hiền giả, khi tôi từ núi Gijjhakùta bước
xuống, tôi thấy một miếng thịt đang đi giữa hư
không. Các con kên kên, các con quạ, các con chim
ưng đuổi theo nó, cắn mổ nó, cắn xé nó, và nó kêu
lên tiếng kêu đau đớn.

2) Chúng sanh ấy, này các Tỷ-kheo, là một kẻ săn
chim ở Ràjagaha. Do nghiệp của người đó thuần
thục, sau khi bị nung nấu trong địa ngục nhiều năm,
nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm, nhiều trăm ngàn
năm và với quả thuần thục còn lại người đó cảm thọ
một tự ngã như vậy.

Người Giết Dê Bị Lột Da – Tương II, 449

1) Ở đây, này Hiền giả, khi tôi từ núi Gijjhakùta bước xuống, tôi thấy một bị da. Các con kên kên, các con quạ, các con chim ưng đuổi theo nó, cắn mổ nó, cắn xé nó, và nó kêu lên tiếng kêu đau đớn.

2) Chúng sanh ấy, này các Tỷ-kheo, là một người đồ
tể giết dê ở tại Ràjagaha này. Do nghiệp của người
đó thuần thục, sau khi bị nung nấu trong địa ngục
nhiều năm, nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm, nhiều
trăm ngàn năm và với quả thuần thục còn lại người
đó cảm thọ một tự ngã như vậy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1662

Người Giết Heo Với Đao Kiếm – Tương II, 449

1) Ở đây, này Hiền giả, khi tôi từ núi Gijjhakùta bước
xuống, tôi thấy một người với lông bằng đao kiếm
đang đi giữa hư không. Các đao kiếm ấy tiếp tục
đứng dựng lên và rơi xuống trên thân người ấy, và
người ấy kêu lên những tiếng kêu đau đớn.

2) Chúng sanh ấy, này các Tỷ-kheo, là một người
giết heo ở tại Ràjagaha này. Do nghiệp của người đó
thuần thục, sau khi bị nung nấu trong địa ngục nhiều
năm, nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm, nhiều trăm
ngàn năm và với quả thuần thục còn lại người đó cảm
thọ một tự ngã như vậy.

Người Săn Thú Với Cây Lao – Tương II, 449

1) Ở đây, này Hiền giả, khi tôi từ núi Gijjhakùta bước xuống, tôi thấy một người với lông bằng các cây lao đang đi trên hư không. Những cây lao ấy tiếp tục đứng dựng lên và rơi xuống trên thân người ấy, và người ấy kêu lên những tiếng kêu đau đớn.

2) Chúng sanh ấy, này các Tỷ-kheo, là một người thợ săn thú ở tại Ràjagaha này. Do nghiệp của người đó

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1663

thuần thục, sau khi bị nung nấu trong địa ngục nhiều
năm, nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm, nhiều trăm
ngàn năm và với quả thuần thục còn lại người đó cảm
thọ một tự ngã như vậy.

Người Tra Tấn Với Mũi Tên – Tương II, 450

1) Ở đây, này Hiền giả, khi tôi từ núi Gujjhakùta bước xuống, tôi thấy một người với lông bằng các mũi tên, đang đi giữa hư không. Những mũi tên ấy tiếp tục đứng dựng lên và rơi xuống trên thân người ấy, và người ấy kêu lên những tiếng kêu đau đớn.

2) Chúng sanh ấy, này các Tỷ-kheo, là một người tra
tấn ở tại Ràjagaha này. Do nghiệp của người đó
thuần thục, sau khi bị nung nấu trong địa ngục nhiều
năm, nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm, nhiều trăm
ngàn năm và với quả thuần thục còn lại người đó cảm
thọ một tự ngã như vậy.

Người Đánh Xe Với Các Cây Kim – Tương II, 450

1) Ở đây, này Hiền giả, khi tôi từ núi Gijjhakùta bước xuống, tôi thấy một người với lông bằng mũi kim đang đi giữa hư không...

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1664

2) Chúng sanh ấy, này các Tỷ-kheo, là một người
điều phục các loài thú (xin đọc Sùto thế cho Sùcako
của nguyên bản). Do nghiệp của người đó thuần
thục, sau khi bị nung nấu trong địa ngục nhiều năm,
nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm, nhiều trăm ngàn
năm và với quả thuần thục còn lại người đó cảm thọ
một tự ngã như vậy.

Người Do Thám – Tương II, 451

1) Ở đây, thưa Hiền giả, khi tôi từ núi Gijjhakùta bước xuống, tôi thấy một người với lông bằng mũi tên đang đi giữa hư không.

2) Các mũi tên ấy đâm vào đầu và ra khỏi miệng
người ấy. Chúng đâm vào miệng và ra khỏi ngực
người ấy, chúng đâm vào ngực và ra khỏi bụng người
ấy, chúng đâm vào bụng và ra khỏi bắp vế của người
ấy, chúng đâm vào bắp vế và ra khỏi cổ chân của
người ấy, chúng đâm vào cổ chân và ra khỏi bàn chân
của người ấy và người ấy kêu lên những tiếng kêu
đau đớn.

3) Chúng sanh ấy, này các Tỷ-kheo, là một gián điệp ở tại Ràjagaha này. Do nghiệp của người đó thuần thục, sau khi bị nung nấu trong địa ngục nhiều năm,

MƯỜI HAI DUYÊN                                   1665

nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm, nhiều trăm ngàn năm và với quả thuần thục còn lại người đó cảm thọ một tự ngã như vậy.

Người Phán Quan Tham Nhũng Với Hòn Dái Lớn – Tương II, 451

1) Ở đây, này các Tỷ-kheo, khi tôi từ núi Gijjhakùta bước xuống, tôi thấy một người với hòn dái đang đi giữa hư không.

2) Khi đang đi, người ấy mang hòn dái trên vai mà đi. Khi ngồi, người ấy ngồi trên những hòn dái ấy.

3) Và các con chim kên kên, chim quạ, chim ưng đuổi theo người ấy để cắn mổ, cắn xé, và người ấy kêu lên những tiếng kêu đau đớn.

4) Chúng sanh ấy, này các Tỷ-kheo, là một phán
quan ở Ràjagaha này. Do nghiệp của người đó thuần
thục, sau khi bị nung nấu trong địa ngục nhiều năm,
nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm, nhiều trăm ngàn
năm và với quả thuần thục còn lại người đó cảm thọ
một tự ngã như vậy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1666

II. Phẩm Thứ Hai

Kẻ Thông Dâm Bị Chìm Trong Hố – Tương II, 453

1) Như vầy tôi nghe.

Một thời, Thế Tôn ở Ràjagaha ( Vương Xá ), Veluvana (Trúc Lâm).

2) - Ở đây, này Hiền giả, khi tôi từ núi Gijjhakùta bước xuống, tôi thấy một người với đầu chìm trong hố phân.

3) Chúng sanh ấy, này các Tỷ-kheo, là một người
thông dâm ở tại Ràjagaha này. Do nghiệp của người
đó thuần thục, sau khi bị nung nấu trong địa ngục
nhiều năm, nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm, nhiều
trăm ngàn năm và với quả thuần thục còn lại người
đó cảm thọ một tự ngã như vậy.

Tà Ác BàLaMôn Ăn Phân – Tương II, 453

1) Ở đây, này Hiền giả, khi tôi từ núi Gijjhakùta bước xuống, tôi thấy một người chìm trong hố phân, ăn phân bằng hai tay.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1667

2) Chúng sanh ấy, này các Tỷ-kheo, là một Bà-la-
môn tại Ràjgaha này. Khi bậc Chánh Đẳng Giác
Kassapa đang giảng dạy, người ấy mời chúng Tỷ-
kheo dùng cơm. Rồi người ấy lấy một cái gáo đựng
đầy phân và nói: "Ôi mong các Tôn giả ăn cho tận
kỳ thỏa thích và mang về!". Do nghiệp của người đó
thuần thục, sau khi bị nung nấu trong địa ngục nhiều
năm, nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm, nhiều trăm
ngàn năm và với quả thuần thục còn lại người đó cảm
thọ một tự ngã như vậy.

Gian Phụ bị Lột Da – Tương II, 454

1) Ở đây, này Hiền giả, khi tôi từ núi Gijjhakùta bước xuống, tôi thấy một phụ nữ bị lột da đang đi giữa hư không. Những con chim kên, những con quạ, những con chim ưng đuổi theo để cắn mổ, rứt xé người ấy và người ấy kêu lên những tiếng kêu đau đớn.

2) Người phụ nữ ấy, này các Tỷ-kheo, là một người
gian phụ ở Ràjagaha này. Do nghiệp của người đó
thuần thục, sau khi bị nung nấu trong địa ngục nhiều
năm, nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm, nhiều trăm
ngàn năm và với quả thuần thục còn lại người đó cảm
thọ một tự ngã như vậy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1668

Người Phụ Nữ Xấu Xí Bói Toán – Tương II, 454

1) Ở đây, này Hiền giả, khi tôi từ núi Gijjhakùta bước
xuống, tôi thấy một người phụ nữ hôi hám, xấu xí
đang đi trên hư không. Các con chim kên, các con
quạ, các con chim ưng đuổi theo để cắn mổ, rứt xé
người ấy và người ấy kêu lên những tiếng kêu đau
đớn.

2) Người phụ nữ ấy, này các Tỷ-kheo, là một người
bói toán ở chính Ràjagaha này. Do nghiệp của người
đó thuần thục, sau khi bị nung nấu trong địa ngục
nhiều năm, nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm, nhiều
trăm ngàn năm và với quả thuần thục còn lại người
đó cảm thọ một tự ngã như vậy.

Người Đàn Bà Khô Héo Đã Rải Than Đỏ trên Một Người Đàn Bà Khác – Tương II, 455

1) Ở đây, này Hiền giả, khi tôi từ núi Gijjhakùta bước xuống, tôi thấy một người đàn bà cằn cỗi, khô héo, dính đầy than mồ hóng, đang đi giữa hư không. Những con chim kên, những con quạ, những con

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1669

chim ưng đuổi theo để cắn mổ, rứt xé người ấy và người ấy kêu lên những tiếng kêu đau đớn.

2) Người đàn bà ấy, này các Tỷ-kheo, là đệ nhất phu nhân của vua xứ Kalinga. Bà ta vì ghen tức nên đã đổ lò than hồng lên trên một vương nữ khác. Do nghiệp của người đó thuần thục, sau khi bị nung nấu trong địa ngục nhiều năm, nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm, nhiều trăm ngàn năm và với quả thuần thục còn lại người đó cảm thọ một tự ngã như vậy.

Kẻ Trộm Cướp Đứt Đầu – Tương II, 455

1) Ở đây, này Hiền giả, khi tôi từ núi Gujjhakùta bước xuống, tôi thấy một cái thân không đầu đi giữa hư không. Con mắt và miệng thời ở trên ngực.

2) Các con chim kên, các con quạ, các con chim ưng đuổi theo để cắn mổ, rứt xé người ấy và người ấy kêu lên những tiếng kêu đau đớn.

3) Chúng sanh ấy, này các Tỷ-kheo, là một người ăn cướp tên là Hàrika ở tại Ràjagaha. Do nghiệp của người đó thuần thục, sau khi bị nung nấu trong địa ngục nhiều năm, nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm,

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1670

nhiều trăm ngàn năm và với quả thuần thục còn lại người đó cảm thọ một tự ngã như vậy.

Tỷ Kheo – Tương II, 456

1) Ở đây, này Hiền giả, khi tôi từ núi Gijjhakùta bước xuống, tôi thấy một Tỷ-kheo đi giữa hư không.

2) Y tăng-già-lê (thượng y) của vị ấy bị cháy đỏ, cháy
đỏ rực, cháy đỏ ngọn. Cái bát cũng bị cháy đỏ, cháy
đỏ rực, cháy đỏ ngọn. Cái nịt cũng bị cháy đỏ, cháy
đỏ rực, cháy đỏ ngọn. Thân cũng bị cháy đỏ, cháy đỏ
rực, cháy đỏ ngọn. Và vị ấy thốt lên những tiếng kêu
đau đớn.

3) Tỷ-kheo ấy, này các Tỷ-kheo, là một ác Tỷ-kheo
trong thời bậc Chánh Đẳng Giác Kassapa đang
thuyết pháp. Do nghiệp của người đó thuần thục, sau
khi bị nung nấu trong địa ngục nhiều năm, nhiều trăm
năm, nhiều ngàn năm, nhiều trăm ngàn năm và với
quả thuần thục còn lại người đó cảm thọ một tự ngã
như vậy.

Tỷ Kheo Ni – Tương II, 456

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1671

1) Ở đây, này Hiền giả, khi tôi từ núi Gijjhakùta bước xuống, tôi thấy một Tỷ-kheo-ni đi giữa hư không.

2) Y tăng-già-lê của vị ấy bị cháy đỏ, cháy đỏ rực,
cháy đỏ ngọn. Cái bát cũng bị cháy đỏ, cháy đỏ rực,
cháy đỏ ngọn. Cái nịt cũng bị cháy đỏ, cháy đỏ rực,
cháy đỏ ngọn. Thân cũng bị cháy đỏ, cháy đỏ rực,
cháy đỏ ngọn. Và vị ấy thốt lên những tiếng kêu đau
đớn.

3) Tỷ-kheo ni ấy, này các Tỷ-kheo, là một ác Tỷ-
kheo ni trong thời bậc Chánh Đẳng Giác Kassapa
đang thuyết pháp. Do nghiệp của người đó thuần
thục, sau khi bị nung nấu trong địa ngục nhiều năm,
nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm, nhiều trăm ngàn
năm và với quả thuần thục còn lại người đó cảm thọ
một tự ngã như vậy.

Học Nữ – Tương II, 456

1) Ở đây, này Hiền giả, khi tôi từ núi Gijjhakùta bước xuống, tôi thấy một học nữ đi giữa hư không.

2) Y tăng-già-lê của vị ấy bị cháy, cháy đỏ rực, cháy đỏ ngọn. Cái bát cũng bị cháy đỏ, cháy đỏ rực, cháy đỏ ngọn. Cái nịt cũng bị cháy đỏ, cháy đỏ rực, cháy

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1672

đỏ ngọn. Thân cũng bị cháy đỏ, cháy đỏ rực, cháy đỏ ngọn. Và vị ấy thốt lên những tiếng kêu đau đớn.

3)... là một ác học nữ trong thời bậc Chánh Đẳng
Giác Kassapa đang thuyết pháp. Do nghiệp của
người đó thuần thục, sau khi bị nung nấu trong địa
ngục nhiều năm, nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm,
nhiều trăm ngàn năm và với quả thuần thục còn lại
người đó cảm thọ một tự ngã như vậy.

SaDi – Tương II, 457

1) Ở đây, này Hiền giả, khi tôi từ núi Gijjhakùta bước xuống, tôi thấy một Sa-di đi giữa hư không...

2-3) Y Tăng-già-lê của vị ấy bị cháy, cháy đỏ rực,
cháy đỏ ngọn. Cái bát cũng bị cháy đỏ, cháy đỏ rực,
cháy đỏ ngọn. Cái nịt cũng bị cháy đỏ, cháy đỏ rực,
cháy đỏ ngọn. Thân cũng bị cháy đỏ, cháy đỏ rực,
cháy đỏ ngọn. Và vị ấy thốt lên những tiếng kêu đau
đớn.

... là một ác Sa-di trong thời bậc Chánh Đẳng Giác Kassapa đang thuyết pháp. Do nghiệp của người đó thuần thục, sau khi bị nung nấu trong địa ngục nhiều năm, nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm, nhiều trăm

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1673

ngàn năm và với quả thuần thục còn lại người đó cảm thọ một tự ngã như vậy.

SaDi Ni – Tương II, 457

1) Ở đây, này Hiền giả, khi tôi từ núi Gijjhakùta bước xuống, tôi thấy một Sa-di ni đi giữa hư không.

2) Y tăng-già-lê (sanghàti) của vị này bị cháy đỏ,
cháy đỏ rực, cháy đỏ ngọn. Bình bát cũng bị cháy đỏ,
cháy đỏ rực, cháy đỏ ngọn. Cái nịt cũng bị cháy đỏ,
cháy đỏ rực, cháy đỏ ngọn. Thân cũng bị cháy đỏ,
cháy đỏ rực, cháy đỏ ngọn. Vị ấy thốt lên những
tiếng kêu đau đớn.

3) Này Hiền giả, tôi suy nghĩ như sau: "Thật vi diệu thay, thật hy hữu thay! Một kẻ có tên như vậy lại trở thành một chúng sanh như vậy. Một kẻ có tên như vậy trở thành một Dạ-xoa như vậy. Một kẻ có tên như vậy lại trở thành được một tự ngã như vậy".

4) Rồi Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo:

- Sống với như thực nhãn, này các Tỷ-kheo, là các
đệ tử. Sống với như thực trí, này các Tỷ-kheo, là các
đệ tử. Vì rằng, một đệ tử sẽ biết, hay sẽ thấy, hay sẽ
chứng thực như vậy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1674

5) Xưa kia, này các Tỷ-kheo, Ta cũng thấy Sa-di-ni ấy, nhưng Ta không có nói. Nếu Ta có nói, các người khác cũng không tin Ta. Và những ai không tin Ta, những người ấy sẽ bị bất hạnh, đau khổ lâu dài.

6)Vị Sa-di ni ấy, này các Tỷ-kheo, là một ác Sa-di ni
trong thời                   bậc Chánh Đẳng Giác
Kassapa thuyết pháp. Do nghiệp của người đó thuần
thục, sau khi bị nung nấu trong địa ngục nhiều năm,
nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm, nhiều trăm ngàn
năm, và với quả thuần thục còn lại, người đó cảm thọ
một tự ngã như vậy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1675

204 Sanh - Sanh làm Thiên nữ nhờ 8 pháp - Kinh TÔN GIẢ ANURUDDHA – Tăng III, 638

TÔN GIẢ ANURUDDHA –Tăng III, 638

1. Một thời, Thế Tôn trú ở Kosambi, tại khu vườn Ghosita. Lúc bấy giờ Tôn giả Anuruddha, đang đi nghỉ ban ngày, ngồi Thiền tịnh.

Rồi rất nhiều Thiên nữ với thân khả ái đi đến Tôn giả
Anuruddha, sau khi đến, đảnh lễ Tôn giả Anuruddha
rồi đứng một bên. Đứng một bên, các Thiên nữ ấy
thưa với Tôn giả:

- Chúng tôi là những thiên nữ với thân khả ái. Trên ba địa hạt, chúng tôi có quyền lực và có tự tại!

 Thưa Tôn giả, chúng tôi muốn có hình sắc như
thế nào, chúng tôi liền được hình sắc ấy ngay
lập tức.
 Chúng tôi muốn được tiếng như thế nào, chúng
tôi liền được tiếng ấy ngay lập tức.
 Chúng tôi muốn được lạc thọ như thế nào,
chúng tôi liền được lạc thọ ấy ngay lập tức.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1676

Thưa Tôn giả, chúng tôi là những thiên nữ với thân khả ái. Trên ba địa hạt, chúng tôi có quyền lực và có tự tại.

2. Rồi Tôn giả Anuruddha suy nghĩ: "Mong rằng các
Thiên nữ này tất cả trở thành xanh, dung sắc xanh, y
áo xanh, trang điểm xanh". Rồi các Thiên nữ ấy, biết
được tâm của Tôn giả Anuruddha, tất cả đều trở
thành xanh, dung sắc xanh, y áo xanh, trang điểm
xanh.

Anuruddha suy nghĩ như sau: " Mong rằng các Thiên
nữ này tất cả trở thành vàng … tất cả trở thành đỏ …
tất cả trở thành trắng, dung sắc trắng, y áo trắng,
trang sức trắng. Rồi các Thiên nữ ấy, biết được tâm
của Tôn giả Anuruddha, tất cả đều trở thành vàng ...
đỏ ... trắng, dung sắc trắng, y áo trắng, trang sức
trắng.

Rồi các Thiên nữ ấy, một người hát, một người múa, một người vỗ tay. Ví như năm loại nhạc khí, khéo hòa điệu, khéo chơi, khéo đánh bởi người thiện xảo, thời tiếng phát ra được đáng ưa, khả lạc, khả dục, khả ái, mê ly. Cũng vậy, là nhạc của các Thiên nữ khéo trang điểm ấy, tiếng phát ra được đáng ưa, khả lạc, khả dục, khả ái, mê ly. Nhưng Tôn giả Anuruddha giữ các căn nhiếp phục. Các Thiên nữ ấy nghĩ rằng:

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1677

"Tôn giả Anuruddha không có thưởng thức", liền biến mất tại chỗ.

3. Rồi Tôn giả Anuruddha, vào buổi chiều, từ Thiền
định đứng dậy đi đến Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ
Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một
bên,Tôn giả Anuruddha bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, ở đây, con đang đi nghỉ ban ngày,
ngồi Thiền tịnh. Rồi rất nhiều Thiên nữ với thân khả
ái đi đến con, sau khi đến, đảnh lễ con rồi đứng một
bên. Đứng một bên, các Thiên nữ ấy thưa với Tôn
giả:

- Chúng tôi là những thiên nữ với thân khả ái. Trên ba địa hạt, chúng tôi có quyền lực và có tự tại! ...

2. Rồi con suy nghĩ: " Mong rằng các Thiên nữ này tất cả trở thành xanh, dung sắc xanh, y áo xanh, trang điểm xanh". Rồi các Thiên nữ ấy, biết được tâm của con, tất cả đều trở thành xanh, dung sắc xanh, y áo xanh, trang điểm xanh. Rồi bạch Thế Tôn, con suy nghĩ như sau: " Mong rằng các Thiên nữ này tất cả trở thành vàng … tất cả trở thành đỏ … tất cả trở thành trắng, dung sắc trắng, y áo trắng, trang sức trắng. Rồi bạch Thế Tôn, các Thiên nữ ấy, biết được tâm của con, tất cả đều trở thành trắng, dung sắc trắng, y áo trắng, trang sức trắng.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1678

Rồi bạch Thế Tôn, các Thiên nữ ấy, một người hát,
một người múa, một người vỗ tay. Ví như năm loại
nhạc khí, khéo hòa điệu, khéo chơi, khéo đánh bởi
người thiện xảo, thời tiếng phát ra được đáng ưa, khả
lạc, khả dục, khả ái, mê ly. Cũng vậy, là nhạc của các
Thiên nữ khéo trang điểm ấy, tiếng phát ra được đáng
ưa, khả lạc, khả dục, khả ái, mê ly. Nhưng bạch Thế
Tôn, con giữ các căn nhiếp phục. Các Thiên nữ ấy
nghĩ rằng: "Con không có thưởng thức", liền biến
mất tại chỗ.

- Bạch Thế Tôn, thành tựu bao nhiêu pháp, nữ nhân sau khi thân hoại mạng chung, được sanh cộng trú với các Thiên nữ ấy với thân khả ái?

4. - Này, Anuruddha, đầy đủ tám pháp, nữ nhân sau khi thân hoại mạng chung, được sanh cộng trú với các Thiên nữ ấy với thân khả ái. Thế nào là tám?

5. Ở đây, này Anuruddha:

1. Nữ nhân đối với người chồng nào mẹ cha gả
cho, vì muốn lợi ích, vì tìm hạnh phúc, vì lòng
thương tưởng, vì lòng từ mẫn khởi lên đối với
người ấy, nữ nhân dậy trước, đi ngủ sau cùng,
vui lòng nhận mọi công việc, xử sự đẹp lòng,
lời nói dễ thương.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1679

2. Những ai có người chồng kính trọng Sa-môn,
Bà-la-môn như cha mẹ, nữ nhân ấy cung kính
tôn trọng, đảnh lễ, cúng dường, và khi họ đến,
sẽ dâng hiến chỗ ngồi và nước.
3. Phàm có những việc trong nhà, thuộc về len
hay vải bông, ở đây, nữ nhân ấy thông thạo,
không biếng nhác, tự tìm phương pháp làm,
vừa đủ để tự mình làm, vừa đủ để sắp đặt người
làm.
4. Trong nhà người chồng, phàm có nô tỳ nào,
hay người đưa tin, hay người công thợ, nữ
nhân biết công việc của họ với công việc đã
làm, biết sự thiếu xót của họ với công việc
không làm, biết sức mạnh hay sức không mạnh
của những người đau bệnh, biết chia các đồ ăn,
loại cứng và loại mềm, mỗi người tùy theo từng
phần của mình.
5. Phàm có tiền bạc, lúa gạo, bạc và vàng người
chồng đem về, nữ nhân ấy bảo vệ, phòng hộ
chúng, giữ gìn để khỏi ăn trộm, ăn cắp, kẻ uống
rượu, kẻ phá hoại.
6. Nữ cư sĩ quy y Phật, quy y Pháp, Quy y Tăng.
7. Nữ cư sĩ giữ giới, từ bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của
không cho, từ bỏ tà hạnh trong các dục, từ bỏ
nói láo, từ bỏ đắm say rượu men, rượu nấu.
8. Nữ cư sĩ bố thí, sống ở gia đình với tâm tư từ
bỏ uế của xan tham, bố thí rộng rãi, với bàn tay

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1680

cởi mở, vui thích từ bỏ, sẵn sàng đáp ứng các yêu cầu, vui thích chia xẻ các vật dụng bố thí.

Thành tựu tám pháp này, nữ nhân sau khi thân hoại mạng chung, được sanh cộng trú với các Thiên nữ ấy với thân khả ái.

Hãy thường yêu thương chồng
Luôn nỗ lực cố gắng
Người đem lại lạc thú
Chớ khinh thường người chồng
Chớ làm chồng không vui
Chớ làm chồng tức tối
Với những người ganh tị
Chồng cung kính những ai
Hãy đảnh lễ tất cả
Vì nàng người có trí
Hoạt động thật nhanh nhẹn
Giữa các người làm việc
Xử sự thật khả ái
Biết giữ tài sản chồng
Sẽ được sanh tại chỗ
Các chư Thiên khả ái.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1681

205 Sanh - Sanh làm Thần mây - Kinh Tương Ưng Thần Mây – Tương III, 409

Tương Ưng Thần Mây – Tương III, 409

Chủng Loại – Tương III, 409

1-2) Trú ở Sàvatthi...

3) -- Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ thuyết cho các Ông về chư Thiên thuộc loại thần mây. Hãy lắng nghe.

4) -- Này các Tỷ-kheo, thế nào là chư Thiên thuộc loại thần mây?

- Có chư Thiên, này các Tỷ-kheo, thuộc loại mây
lạnh.
- Có chư Thiên, này các Tỷ-kheo, thuộc loại mây
nóng.
- Có chư Thiên, này các Tỷ-kheo, thuộc loại mây
sấm.
- Có chư Thiên, này các Tỷ-kheo, thuộc loại mây
gió.
- Có chư Thiên, này các Tỷ-kheo, thuộc loại mây
mưa.

MƯỜI HAI DUYÊN                                  1682

5) Như vậy, này các Tỷ-kheo, họ được gọi là chư Thiên thuộc loại thần mây.

Thiện Hành – Tương III, 410

1-3) Nhân duyên ở Sàvatthi...

Ngồi xuống một bên, Tỷ-kheo ấy bạch Thế Tôn:

-- Do nhân gì, do duyên gì, bạch Thế Tôn, ở đây, có
loại (chúng sanh), sau khi thân hoại mạng chung,
được sanh cọng trú với chư Thiên thuộc loại thần
mây?

4) -- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có loại (chúng sanh)
làm thiện hạnh về thân, làm thiện hạnh về lời nói,
làm thiện hạnh về ý. Họ được nghe như sau: " Chư
Thiên thuộc loại thần mây được thọ mạng lâu dài,
nhan sắc thù thắng, hưởng thọ nhiều lạc".

5) Họ suy nghĩ như sau: "Ôi mong rằng, sau khi thân
hoại mạng chung, chúng ta được sanh cọng trú với
chư Thiên thuộc loại thần mây!" Sau khi thân hoại
mạng chung, loại (chúng sanh) ấy được sanh cọng
trú với chư Thiên thuộc loại thần mây.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   1683

6) Do nhân này, do duyên này, này Tỷ-kheo, ở đây,
có loại (chúng sanh), sau khi thân hoại mạng chung,
được sanh cọng trú với chư Thiên thuộc loại thần
mây.

Ủng Hộ Bố Thí – Tương III, 411

1-3) Nhân duyên ở Sàvatthi...

Ngồi xuống một bên, vị Tỷ-kheo ấy bạch Thế Tôn:

-- Do nhân gì, do duyên gì, bạch Thế Tôn, ở đây, có
loại (chúng sanh), sau khi thân hoại mạng chung,
được sanh cọng trú với chư Thiên thuộc loại thần
mây lạnh?

4) -- Ở đây, này Tỷ-kheo, có loại (chúng sanh) làm
thiện hạnh về thân, làm thiện hạnh về lời nói, làm
thiện hạnh về ý. Họ được nghe như sau: "Chư Thiên
thuộc loại thần mây lạnh được thọ mạng lâu dài,
nhan sắc thù thắng, hưởng thọ nhiều lạc".

5) Họ suy nghĩ như sau: "Ôi mong rằng, sau khi thân hoại mạng chung, chúng ta được sanh cọng trú với chư Thiên thuộc loại thần mây lạnh!"

MƯỜI HAI DUYÊN                                   1684

Họ bố thí đồ ăn... Họ bố thí đèn dầu. Sau khi thân hoại mạng chung, họ được sanh cọng trú với chư Thiên thuộc loại thần mây lạnh.

6) Do nhân này, do duyên này, này Tỷ-kheo, ở đây,
một loại (chúng sanh), sau khi thân hoại mạng chung,
được sanh cọng trú chư Thiên thuộc loại thần mây
lạnh.

Ủng Hộ Bố Thí (2-5) – Tương III, 412

(Như kinh trên, chỉ khác là "chư Thiên thuộc loại thần mây khác như thần mây nóng" ... "thần mây mưa").

Lạnh – Tương III, 412

1-3) Nhân duyên ở Sàvatthi...

Ngồi xuống một bên, Tỷ-kheo ấy bạch Thế Tôn:

-- Do nhân gì, do duyên gì, bạch Thế Tôn, có khi trời lạnh?

4) -- Này Tỷ-kheo, có chư Thiên được gọi là thần mây lạnh. Khi chư Thiên ấy suy nghĩ: "Chúng ta hãy

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1685

sống, hoan hỉ với tự thân". Tùy theo tâm nguyện của họ, trời lạnh.

5) Do nhân này, do duyên này, này Tỷ-kheo, có khi trời lạnh.

Trời Nóng (S.iii,256) – Tương III, 412

(Như kinh trên, chỉ khác .... "ở đây là trời nóng và thuộc chư Thiên thuộc loại mây nóng").

Trời Sấm – Tương III, 412

(Như kinh trên, chỉ khác ... "ở đây là trời sấm và thuộc chư Thiên loại mây sấm").

Trời Gió – Tương III, 413

(Như kinh trên, chỉ khác ... "ở đây trời gió và thuộc chư Thiên loại mây gió").

Trời Mưa – Tương III, 413

(Như kinh trên, chỉ khác ... "ở đây trời mưa và thuộc chư Thiên loại mây mưa"

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1686

MƯỜI HAI DUYÊN   1687

206 Sanh - Sanh tử Trí là pháp cần phải chứng ngộ bằng con mắt - Kinh CHỨNG NGỘ – Tăng II, 167

CHỨNG NGỘ – Tăng II, 167

1.- Này các Tỷ-kheo, có bốn pháp này cần phải chứng ngộ. Thế nào là bốn?

Này các Tỷ-kheo,

- Có pháp cần phải chứng ngộ bằng thân;
- Có pháp, cần phải chứng ngộ bằng niệm;
- Có pháp, cần phải chứng ngộ bằng mắt;
- Có pháp, cần phải chứng ngộ bằng trí tuệ.

2. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các pháp cần phải chứng ngộ bằng thân?

- Tám giải thoát, cần phải chứng ngộ bằng thân.

3. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các pháp cần phải chứng ngộ bằng niệm?

- Đời sống trước, cần phải chứng ngộ bằng niệm.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   1688

4. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các pháp cần phải chứng ngộ bằng con mắt?

- Sanh tử của chúng sanh, cần phải chứng ngộ bằng con mắt.

5. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các pháp cần phải chứng ngộ bằng trí tuệ?

- Sự đoạn diệt các lậu hoặc, cần phải chứng ngộ bằng trí tuệ.

Này các Tỷ-kheo, có bốn pháp này cần phải chứng ngộ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   1689

207 Sanh - Sanh ở Cõi Trời vô sắc - Kinh KHÔNG VÔ BIÊN XỨ – Tăng I, 484

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ – Tăng I, 484

 Có ba hạng người này, này các Tỷ-kheo, có mặt,
xuất hiện ở đời. Thế nào là ba?
Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người hoàn toàn vượt
qua sắc tưởng, chấm dứt đối ngại tưởng, không tác ý
các tưởng sai biệt, xem "hư không là vô biên", đạt
đến và an trú Không vô biên xứ. Vị ấy thưởng thức
cảnh giới ấy, hy cầu cảnh giới ấy, thỏa mãn với cảnh
giới ấy, an trú trong cảnh giới ấy, tín giải cảnh giới
ấy, an trú nhiều trong cảnh giới ấy, không có từ bỏ
cảnh giới ấy, đến khi mạng chung, được sanh cộng
trú với chư Thiên đã đạt Không vô biên xứ.
- Này các Tỷ-kheo, thọ mạng của chư Thiên đã đạt
đến Không vô biên xứ là hai mươi ngàn kiếp.
- Kẻ phàm phu, sau khi trú ở đấy cho đến hết thọ
mạng, sau khi trải qua tất cả thời gian thọ mạng
của chư Thiên ấy, kẻ ấy đi vào địa ngục, đi vào
loại bàng sanh, đi vào cõi ngạ quỷ.
- Nhưng đệ tử của Thế Tôn, sau khi trú ở đấy cho
hết thọ mạng, sau khi trải qua tất cả thời gian thọ

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1690

mạng của chư Thiên ấy, cuối cùng nhập Niết bàn
trong hiện hữu ấy. Đây là sự đặc thù, đây là sự
tăng thượng, đây là sự sai biệt giữa vị Thánh đệ
tử có nghe nhiều và kẻ vô văn phàm phu về vấn đề
sanh thú và tái sanh.
2. Lại nữa, ở đây có người vượt qua Không vô biên
xứ, xem "thức là vô biên", đạt đến an trú Thức vô
biên xứ. Vị ấy thưởng thức cảnh giới ấy, hy cầu cảnh
giới ấy, thỏa mãn với cảnh giới ấy, an trú trong cảnh
giới ấy, tín giải cảnh giới ấy, an trú nhiều trong cảnh
giới ấy, không có từ bỏ cảnh giới ấy, đến khi mạng
chung, được sanh cộng trú với chư Thiên đã đạt đến
Thức vô biên xứ.
- Này các Tỷ-kheo, thọ mạng của chư Thiên đã đạt
đến Thức vô biên xứ là bốn mươi ngàn kiếp.
- Kẻ phàm phu, sau khi trú ở đấy cho đến hết thọ
mạng, sau khi trải qua tất cả thời gian thọ mạng
của chư Thiên ấy, kẻ ấy đi vào địa ngục, đi vào
loại bàng sanh, đi vào cõi ngạ quỷ.
- Nhưng đệ tử của Thế Tôn, sau khi trú ở đấy cho
hết thọ mạng, sau khi trải qua tất cả thời gian thọ
mạng của chư Thiên ấy, cuối cùng nhập Niết bàn
trong hiện hữu ấy. Đây là sự đặc thù, đây là sự
tăng thượng, đây là sự sai biệt giữa vị Thánh đệ tử
có nghe nhiều và kẻ vô văn phàm phu về vấn đề
sanh thú và tái sanh.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       1691

3. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, ở đây có người vượt
qua Thức vô biên xứ, xem "không có gì cả", đạt đến
an trú Vô sở hữu xứ. Vị ấy thưởng thức cảnh giới ấy,
hy cầu cảnh giới ấy, thỏa mãn với cảnh giới ấy, an
trú trong cảnh giới ấy, tín giải cảnh giới ấy, an trú
nhiều trong cảnh giới ấy, không có từ bỏ cảnh giới
ấy, đến khi mạng chung, được sanh cộng trú với chư
Thiên đã đạt Vô sở hữu xứ.
- Này các Tỷ-kheo, thọ mạng của chư Thiên đã đạt
đến Vô sở hữu xứ là sáu mươi ngàn kiếp.
- Kẻ phàm phu, sau khi trú ở đấy cho đến hết thọ
mạng, sau khi trải qua tất cả thời gian thọ mạng
của chư Thiên ấy, kẻ ấy đi vào địa ngục, đi vào
loại bàng sanh, đi vào cõi ngạ quỷ.
- Nhưng đệ tử của Thế Tôn, sau khi trú ở đấy cho
hết thọ mạng, sau khi trải qua tất cả thời gian thọ
mạng của chư Thiên ấy, cuối cùng nhập Niết bàn
trong hiện hữu ấy. Đây là sự đặc thù, đây là sự
tăng thượng, đây là sự sai biệt giữa vị Thánh đệ tử
có nghe nhiều và kẻ vô văn phàm phu về vấn đề
sanh thú và tái sanh.
Ba hạng người này, này các Tỷ-kheo, có mặt, xuất
hiện ở đời.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1692

208 Sanh - Sanh ở Cõi Tịnh Cư Thiên... - Kinh HẠNG NGƯỜI SAI KHÁC 1 – Tăng II, 54

HẠNG NGƯỜI SAI KHÁC 1 – Tăng II, 54

1. - Có bốn hạng người này có mặt, hiện hữu ở đời. Thế nào là bốn?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người ly dục, ly pháp bất thiện, chứng đạt và an trú Thiền thứ nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, có tầm có tứ.

- Vị ấy nếm được vị ngọt của Thiền ấy, ái luyến
Thiền ấy và do vậy tìm được an lạc; an trú trên ấy,
chú tâm trên ấy, sống phần lớn với Thiền ấy,
không có thối đọa; khi thân hoại mạng chung,
được sanh cộng trú với chư Thiên ở Phạm chúng
thiên.
- Một kiếp, là tuổi thọ vô lượng của chư Thiên ở
Phạm chúng Thiên.
- Tại đấy, kẻ phàm phu, sau khi an trú cho đến hết
tuổi thọ ấy, sau khi sống trọn vẹn tuổi thọ của chư
Thiên, đi đến địa ngục, đi đến bàng sanh, đi đến
ngạ quỷ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1693

- Còn đệ tử Như Lai, tại đấy, sau khi an trú cho đến
hết vẹn tuổi thọ của chư Thiên ấy, nhập Niết-bàn
trong hiện hữu ấy. Này các Tỷ-kheo, đây là sự đặc
thù, đây là sự thù thắng, đây là sự sai khác giữa
Thánh đệ tử có nghe pháp và kẻ phàm phu
không nghe pháp, tức là vấn đề sanh thú.

2. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, ở đây có hạng người
làm cho tịnh chỉ tầm và tứ, chứng đạt và an trú Thiền
thứ hai, một trạng thái hỷ lạc do định sanh, không
tầm không tứ, nội tĩnh nhất tâm.

- Vị ấy nếm được vị ngọt của Thiền ấy … được
sanh cộng trú với chư Thiên ở cõi Quang âm
Thiên.
- Hai kiếp này, là tuổi thọ vô lượng của chư Thiên
ở Quang Âm Thiên.
- Tại đấy, kẻ phàm phu, sau khi an trú … Đây là sự
đặc thù, đây là sự thù thắng, đây là sự sai khác
giữa Thánh đệ tử có nghe pháp và kẻ phàm phu
không nghe pháp, tức là vấn đề sanh thú.

3. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, ở đây có hạng người ly
hỷ trú xả, chánh niệm tỉnh giác, thân cảm sự lạc thọ
mà các bậc Thánh gọi là xả niệm lạc trú, chứng đạt
và an trú Thiền thứ ba.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1694

- Vị ấy nếm được vị ngọt của Thiền ấy … được
sanh cộng trú với chư Thiên ở Biến tịnh Thiên.
- Bốn kiếp, là tuổi thọ vô lượng của chư Thiên ở
Biến tịnh Thiên.
- Tại đấy, kẻ phàm phu, sau khi an trú … Đây là sự
đặc thù, đây là sự thù thắng, đây là sự sai khác
giữa Thánh đệ tử có nghe pháp và kẻ phàm phu
không nghe pháp, tức là vấn đề sanh thú.

4. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, ở đây có hạng người xả
lạc xả khổ, diệt hỷ ưu đã cảm thọ trước, chứng và trú
Thiền thứ tư, không khổ, không lạc, xả niệm thanh
tịnh.

- Vị ấy nếm được vị ngọt của Thiền ấy, ái luyến
Thiền ấy và do vậy tìm được an lạc; an trú trên ấy,
chú tâm trên ấy, sống phần lớn với Thiền ấy,
không có thối đọa; khi thân hoại mạng chung,
được sanh cộng trú với chư Thiên ở Quảng quả
Thiên.
- Năm kiếp, là tuổi thọ vô lượng các chư Thiên ở
Quảng quả Thiên.
- Tại đấy, kẻ phàm phu, sau khi an trú cho đến hết
tuổi thọ ấy, sau khi sống trọn vẹn tuổi thọ của chư
Thiên, đi đến địa ngục, đi đến bàng sanh, đi đến
ngạ quỷ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1695

- Còn đệ tử Như Lai, tại đấy, sau khi an trú cho đến
hết vẹn tuổi thọ của chư Thiên ấy, nhập Niết-bàn
trong hiện hữu ấy. Này các Tỷ-kheo, đây là sự đặc
thù, đây là sự thù thắng, đây là sự sai khác giữa
Thánh đệ tử có nghe pháp và kẻ phàm phu
không nghe pháp, tức là vấn đề sanh thú.

Này các Tỷ-kheo, có bốn hạng người này có mặt, hiện hữu ở đời.

HẠNG NGƯỜI SAI KHÁC 2 – Tăng II, 57

1. - Có bốn hạng người này có mặt, hiện hữu ở đời. Thế nào là bốn?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người ly dục, ly ác
pháp, chứng đạt và an trú Thiền thứ nhất. Ở đây, về
các pháp thuộc sắc, thuộc thọ, thuộc tưởng, thuộc
hành, thuộc thức, vị ấy tùy quán là vô thường, là
khổ, là bệnh, là ung nhọt, là mũi tên, là bất hạnh, là
bệnh hoạn, là hướng ngoại, là hoại diệt, là trống
không, là vô ngã. Vị ấy, sau khi thân hoại mạng
chung được sanh cộng trú với chư Thiên ở Tịnh cư
Thiên. Sự sanh khởi này, này các Tỷ-kheo, không
có chung cùng các hàng phàm phu.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1696

2. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, ở đây có hạng người
làm cho tịnh chỉ tầm và tứ … Thiền thứ hai …
Thiền thứ ba … Thiền thứ tư và an trú. Vị ấy, ở
đây về các pháp thuộc sắc, thuộc thọ, thuộc tưởng,
thuộc hành, thuộc thức, vị ấy tùy quán là vô thường,
là khổ, là bệnh, là ung nhọt, là mũi tên, là bất hạnh,
là bệnh hoạn, là hướng ngoại, là hoại diệt, là trống
không, là vô ngã. Vị ấy, sau khi thân hoại mạng
chung được sanh cộng trú với chư Thiên ở Tịnh cư
Thiên. Sự sanh khởi này, này các Tỷ-kheo, không
có chung cùng các hàng phàm phu.

Có bốn hạng người này, này các Tỷ-kheo, có mặt, hiện hữu ở đời.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1697

209 Sanh - Sanh ở Cõi... - Kinh TỪ 1 – Tăng II, 58

TỪ 1 – Tăng II, 58

1. Có bốn hạng người này, này các Tỷ-kheo, có mặt, hiện hữu ở đời. Thế nào là bốn?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người với tâm cùng khởi với từ, biến mãn một phương rồi an trú; cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư, như vậy, cùng khắp thế giới, trên, dưới, bề ngang, hết thảy phương xứ, cùng khắp vô biên giới. Vị ấy an trú biến mãn với tâm cùng khởi với từ, quảng đại, vô biên, không hận, không sân.

- Vị ấy nếm được vị ngọt của Thiền ấy, ái luyến
Thiền ấy và do vậy tìm được an lạc; an trú trên ấy,
chú tâm trên ấy, sống phần lớn với Thiền ấy,
không có thối đọa; khi thân hoại mạng chung,
được sanh cộng trú với chư Thiên ở cõi Phạm
chúng Thiên. Một kiếp, này các Tỷ kheo, là tuổi
thọ vô lượng của chư Thiên ở Phạm chúng Thiên.

 Tại đấy, kẻ phàm phu, sau khi an trú cho đến hết tuổi thọ ấy, sau khi sống trọn vẹn tuổi thọ của chư

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1698

Thiên, đi đến địa ngục, đi đến bàng sanh, đi đến
ngạ quỷ.
 Còn đệ tử Như Lai, tại đấy, sau khi an trú cho đến
hết vẹn tuổi thọ của chư Thiên ấy, nhập Niết-bàn
trong hiện hữu ấy. Này các Tỷ-kheo, đây là sự đặc
thù, đây là sự thù thắng, đây là sự sai khác giữa
Thánh đệ tử có nghe pháp và kẻ phàm phu
không nghe pháp, tức là vấn đề sanh thú.

2. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, ở đây có hạng người
với tâm cùng khởi với bi … với tâm cùng khởi với
hỷ … với tâm cùng khởi với xả, biến mãn một
phương rồi an trú; cũng vậy phương thứ hai, cũng
vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư, như
vậy, cùng khắp thế giới, trên, dưới, bề ngang, hết
thảy phương xứ, cùng khắp vô biên giới. Vị ấy an trú
biến mãn với tâm cùng khởi với bi... với hỷ... với xả,
quảng đại, vô biên, không hận, không sân.

- Vị ấy nếm được vị ngọt của Thiền ấy, ái luyến
Thiền ấy và do vậy tìm được an lạc; an trú trên ấy,
chú tâm trên ấy, sống phần lớn với Thiền ấy,
không có thối đọa; khi thân hoại mạng chung,
được sanh cộng trú với chư Thiên ở cõi Quang
âm Thiên. Hai kiếp, là thọ mạng của các chư
Thiên ở Quang âm Thiên...

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1699

- … được sanh cộng trú với chư Thiên ở cõi Biến
tịnh Thiên. Bốn kiếp, là tuổi thọ vô lượng của
chư Thiên ở Biến tịnh Thiên...
- … được sanh cộng trú với chư Thiên ở cõi Quảng
quả Thiên. Năm kiếp, là tuổi thọ vô lượng của
chư Thiên ở cõi Quảng quả Thiên...

 Tại đấy, kẻ phàm phu, sau khi an trú cho đến hết
tuổi thọ của chư Thiên ấy, sau khi sống trọn vẹn
tuổi thọ của chư Thiên ấy, đi đến địa ngục, đi đến
bàng sanh, đi đến ngạ quỷ.
 Còn đệ tử Như Lai, tại đấy, sau khi an trú cho đến
hết tuổi thọ ấy, sau khi sống trọn vẹn tuổi thọ của
chư Thiên ấy, nhập Niết-bàn trong hiện hữu ấy.
Này các Tỷ-kheo, đây là sự đặc thù, đây là sự thù
thắng, đây là sự sai khác giữa Thánh đệ tử có
nghe pháp và kẻ phàm phu không nghe pháp,
tức là vấn đề sanh thú.

Này các Tỷ-kheo, có bốn hạng người này có mặt, hiện hữu ở đời.

TỪ 2 – Tăng II, 61

1. Có bốn hạng người này, này các Tỷ-kheo, có mặt, hiện hữu ở đời. Thế nào là bốn?

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1700

Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người với tâm cùng khởi với từ, biến mãn một phương rồi an trú; cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư, như vậy, cùng khắp thế giới, trên, dưới, bề ngang, hết thảy phương xứ, cùng khắp vô biên giới. Vị ấy an trú biến mãn với tâm cùng khởi với từ, quảng đại, vô biên, không hận, không sân. Ở đây, về các pháp thuộc sắc, thuộc thọ, thuộc tưởng, thuộc hành, thuộc thức, vị ấy tùy quán là vô thường, là khổ, là bệnh, là ung nhọt, là mũi tên, là bất hạnh, là bệnh hoạn, là hướng ngoại, là hoại diệt, là trống không, là vô ngã. Vị ấy, sau khi thân hoại mạng chung, được sanh cộng trú với chư Thiên ở Tịnh cư Thiên. Này các Tỷ-kheo, sự sanh khởi này không có chung cùng các hàng phàm phu.

2. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, ở đây có hạng người với tâm cùng khởi với bi … với tâm cùng khởi với hỷ … với tâm cùng khởi với xả, biến mãn một phương rồi an trú; cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư, như vậy, cùng khắp thế giới, trên, dưới, bề ngang, hết thảy phương xứ, cùng khắp vô biên giới. Vị ấy an trú biến mãn với tâm cùng khởi với bi... với hỷ... với xả, quảng đại, vô biên, không hận, không sân. Ở đây, về các pháp thuộc sắc, thuộc thọ, thuộc tưởng, thuộc hành, thuộc thức, vị ấy tùy quán là vô thường, là

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1701

khổ, là bệnh, là ung nhọt, là mũi tên, là bất hạnh, là
bệnh hoạn, là hướng ngoại, là hoại diệt, là trống
không, là vô ngã. Vị ấy, sau khi thân hoại mạng
chung, được sanh cộng trú với chư Thiên ở Tịnh cư
Thiên. Này các Tỷ-kheo, sự sanh khởi này không có
chung cùng các hàng phàm phu.

Này các Tỷ-kheo, có bốn hạng người có mặt, hiện hữu ở đời.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1702

210 Sanh - Sanh ở Thế giới có não hại - Kinh CHẤT CHỨA – Tăng I, 217

CHẤT CHỨA – Tăng I, 217

 Có ba hạng người này, này các Tỷ-kheo, có mặt,
xuất hiện ở đời. Thế nào là ba?
Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người:
- Chất chứa các thân hành có não hại, chất chứa
các khẩu hành có não hại, chất chứa các ý hành
có não hại.
- Sau khi chất chứa thân hành có não hại, chất
chứa khẩu hành có não hại, chất chứa ý hành
có não hại, người ấy sanh trong thế giới có não
hại.
- Vì phải sanh trong thế giới có não hại, người
ấy cảm giác các cảm xúc có não hại.
- Người ấy, vì cảm giác các cảm xúc có não hại,
nên cảm giác các cảm thọ có não hại, nhất
hướng đau khổ, như các chúng sanh ở trong địa
ngục.
Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người:
- Chất chứa thân hành không có não hại … chất
chứa ý hành không có não hại.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   1703

- Sau khi chất chứa thân hành không có não hại
… chất chứa ý hành không có não hại, người
ấy được sanh trong thế giới không có não hại.
- Vì được sanh trong thế giới không có não hại,
người ấy cảm giác các cảm xúc không có não
hại.
- Do cảm giác các cảm xúc không có não hại,
người ấy cảm giác các cảm thọ không có não
hại, nhất hướng lạc, như chư Thiên ở Biến
Tịnh Thiên.
Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người:
- Chất chứa thân hành có não hại và không có
não hại … chất chứa ý hành có não hại và
không có não hại.
- Sau khi chất chứa thân hành có não hại và
không có não hại …, sau khi chất chứa ý hành
có não hại và không có não hại, người ấy được
sanh vào thế giới có não hại và không có não
hại.
- Vì được sanh vào thế giới có não hại và không
có não hại, người ấy cảm giác các cảm xúc có
não hại và không có não hại.
- Do cảm giác các cảm xúc có não hại và không
có não hại, người ấy cảm giác các cảm thọ có
não hại và không có não hại, xen lẫn lạc và khổ,

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1704

ví như loài Người, một loại chư Thiên và một
loại sanh trong đọa xứ.
Ba hạng người này, này các Tỷ-kheo, có mặt, xuất
hiện ở đời.

MƯỜI HAI DUYÊN                                  1705

211 Sanh - Sanh ở Thế giới thuần nhất lạc, hay thuần nhất khổ - Kinh VỚI CHI TIẾT – Tăng II, 259

VỚI CHI TIẾT – Tăng II, 259

1. Có bốn nghiệp này, này các Tỷ-kheo, đã được ta chứng ngộ với thắng trí và thuyết giảng. Thế nào là bốn?

 Này các Tỷ-kheo, có nghiệp đen quả đen;
 Này các Tỷ-kheo, có nghiệp trắng quả trắng;
 Này các Tỷ-kheo, có nghiệp đen trắng, quả đen
trắng,
 Này các Tỷ-kheo, có nghiệp không đen không
trắng, quả không đen không trắng, nghiệp đưa
đến đoạn diệt.

2. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là nghiệp đen quả đen?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người làm thân
hành có tổn hại, làm khẩu hành có tổn hại, làm
ý hành có tổn hại.
- Người ấy, do làm thân hành có tổn hại, do làm
khẩu hành có tổn hại, do làm ý hành có tổn hại,
sanh ra ở thế giới có tổn hại.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   1706

- Do người ấy sanh ra ở thế giới có tổn hại, các
cảm xúc có tổn hại được cảm xúc.
- Người ấy được cảm xúc với những cảm xúc có
tổn hại, nên cảm thọ những cảm thọ có tổn hại,
thuần nhất khổ, như những chúng sanh trong
địa ngục. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là nghiệp
đen quả đen.

3. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là nghiệp trắng quả trắng?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người làm thân
hành không có tổn hại, làm khẩu hành không
có tổn hại, làm ý hành không có tổn hại.
- Người ấy, do làm thân hành không có tổn hại,
do làm khẩu hành không có tổn hại, do làm ý
hành không có tổn hại, sanh ra ở thế giới không
có tổn hại.
- Do người ấy sanh ra ở thế giới có không tổn
hại, các cảm xúc không có tổn hại được cảm
xúc.
- Người ấy được cảm xúc với những cảm xúc
không có tổn hại, nên cảm thọ những cảm thọ
không có tổn hại, thuần nhất lạc, như chư
Thiên ở Biến Tịnh Thiên. Này các Tỷ-kheo,
đây gọi là nghiệp trắng quả trắng.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   1707

4. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là nghiệp đen trắng quả đen trắng?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người làm thân
hành có tổn hại và không có tổn hại, làm khẩu
hành có tổn hại và không có tổn hại, làm ý hành
có tổn hại và không có tổn hại.
- Người ấy, do làm thân hành có tổn hại và
không có tổn hại, do làm khẩu hành có tổn hại
và không có tổn hại, do làm ý hành có tổn hại
và không có tổn hại, sanh ra ở thế giới có tổn
hại và không có tổn hại.
- Do người ấy sanh ra ở thế giới có tổn hại và
không có tổn hại, các cảm xúc có tổn hại và
không tổn hại được cảm xúc.
- Người ấy được cảm xúc với những cảm xúc có
tổn hại và không tổn hại, nên cảm thọ những
cảm thọ có tổn hại và không tổn hại, xen lẫn,
pha trộn lạc và khổ. Ví như một số người và
chư Thiên, một số chúng sanh ở các đọa xứ.
Này các Tỷ-kheo, đây gọi là nghiệp đen trắng
quả đen trắng.

5. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là nghiệp không đen không trắng quả không đen không trắng, nghiệp đưa đến đoạn diệt?

MƯỜI HAI DUYÊN                                   1708

- Tại đấy, này các Tỷ-kheo, phàm có tâm tư sở
nào để đoạn tận nghiệp đen quả đen này;
phàm có tâm tư sở nào để đoạn tận nghiệp trắng
quả trắng này; phàm có tâm tư sở nào để đoạn
tận nghiệp đen trắng quả đen trắng này; này các
Tỷ-kheo, đây được gọi là nghiệp không đen
không trắng quả không đen không trắng,
nghiệp đưa đến đoạn diệt.

Này các Tỷ-kheo, có bốn nghiệp này đã được Ta chứng ngộ với thắng trí và thuyết giảng.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   1709

212 Sanh - Sanh ở Đoạ xứ - Kinh HIỀN NGU – 129 Trung III, 397

KINH HIỀN NGU (Balapandita suttam) – Bài kinh số 129 – Trung III, 397

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Savatthi (Xá-vệ), Jetavana (Kỳ-đà-lâm), tại tịnh xá ông Anathapindika. Tại đấy, Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo:

– "Này các Tỷ-kheo".

– "Thưa vâng, bạch Thế Tôn", các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

 Này các Tỷ-kheo, có ba đặc điểm, đặc tướng, và
đặc ấn này của người ngu. Thế nào là ba? Ở đây,
này các Tỷ-kheo, người ngu tư duy ác tư duy,
nói lời ác ngữ và hành các ác hạnh. Này các Tỷ-
kheo, nếu người ngu không tư duy ác tư duy,
không nói lời ác ngữ, không hành ác hạnh, thời
làm sao kẻ trí biết được người ấy: "Người này là

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1710

người ngu, không phải là Chân nhân". Và vì rằng,
này các Tỷ-kheo, người ngu tư duy ác tư duy, nói
lời ác ngữ, hành ác hạnh, do vậy, người trí biết
người ấy: "Người này là người ngu, không phải là
Chân nhân". Người ngu ấy, này các Tỷ-kheo,
ngay trong hiện tại cảm thọ ba loại khổ ưu.

Này các Tỷ-kheo, nếu người ngu ngồi giữa hội
chúng, hay ngồi bên đường có xe cộ qua lại, hay tại
ngã (ba, ngã tư) đường, tại đấy (nếu) có người nghĩ
đến câu chuyện thích hợp về người ấy. Nếu người
ngu, này các Tỷ-kheo, sát sanh, lấy của không cho,
theo tà hạnh trong dâm dục, nói láo, say rượu men,
rượu nấu, thường ở đây, này các Tỷ-kheo, người ngu
ấy suy nghĩ như sau: "Các người ấy nghĩ đến câu
chuyện thích hợp về ta, vì những pháp ấy thật có nơi
ta và ta có những pháp ấy". Này các Tỷ-kheo, đây là
loại khổ ưu thứ nhất, người ngu cảm thọ ngay trong
hiện tại.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, người ngu thấy các vua chúa sau khi bắt tên trộm cướp có phạm tội liền áp dụng nhiều hình phạt sai khác. Họ đánh bằng roi, họ đánh bằng gậy, họ đánh bằng côn, họ chặt tay, họ chặt chân, họ chặt tay chân, họ xẻo tai, họ cắt mũi, họ xẻo tai cắt mũi; họ dùng hình phạt vạc dầu, họ dùng hình phạt bối đồi hình (xẻo đỉnh đầu thành hình

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1711

con sò) họ dùng hình phạt la hầu khẩu hình, hỏa man hình (lấy lửa đốt thành vòng hoa), chúc thủ hình (đốt tay), khu hành hình (lấy rơm bện lại rồi siết chặt) bì y hình (lấy vỏ cây làm áo), linh dương hình (hình phạt con dê núi), câu nhục hình (lấy câu móc vào thịt), tiền hình (cắt thịt thành hình đồng tiền), khối trấp hình, chuyển hình, cao đạp đài, họ tưới bằng dầu sôi, họ cho chó ăn, họ đóng cọc những người sống, họ lấy gươm chặt đầu. Ở đây, này các Tỷ-kheo, người ngu nghĩ như sau: "Do nhân các ác hành như vậy, các vua chúa sau khi bắt tên trộm cướp có phạm tội, liền áp dụng những hình phạt sai khác. Họ đánh bằng roi, họ đánh bằng gậy, họ đánh bằng côn, họ chặt tay, họ chặt chân, họ chặt tay chân.. họ lấy gươm chặt đầu. Những pháp ấy có thật nơi ta và ta có những pháp ấy. Nếu các vua chúa biết về ta, các vua chúa ấy sau khi bắt ta liền áp dụng nhiều hình phạt sai khác. Họ đánh bằng roi, họ đánh bằng gậy, họ đánh bằng côn... họ lấy gươm chặt đầu". Này các Tỷ-kheo, đây là loại khổ ưu thứ hai, người ngu cảm thọ ngay trong hiện tại.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, khi người ngu leo ngồi trên ghế, hay trên giường, hay nằm trên đất, lúc bấy giờ, những ác nghiệp người ấy làm từ trước, như thân ác hành, khẩu ác hành, ý ác hành, treo nằm, treo áp, treo đè lên người ấy. Ví như, này các Tỷ-kheo,

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1712

vào buổi chiều, những bóng các đỉnh núi treo nằm, treo áp, treo đè trên đất; cũng vậy, này các Tỷ-kheo, khi người ngu ngồi trên ghế, hay ngồi trên giường, hay nằm dưới đất, trong khi ấy các nghiệp quá khứ của người ấy, tức là thân ác hành, khẩu ác hành, ý ác hành, treo nằm, treo áp, treo đè trên người ấy. Ở đây, này các Tỷ-kheo, người ngu suy nghĩ như sau: "Thật sự ta không làm điều phước, không làm điều thiện, không làm điều chống lại sợ hãi, làm điều ác, làm điều hung bạo, làm điều tội lỗi. Do không làm điều phước, không làm điều thiện, không làm điều chống lại sợ hãi, do làm điều ác, làm điều hung bạo, làm điều tội lỗi nên phải đi đến ác thú; ác thú ấy sau khi chết ta phải đi". Người ấy sầu muộn, than van, than khóc, đấm ngực, rên la và rơi vào bất tỉnh. Này các Tỷ-kheo, đây là sự khổ ưu thứ ba, ngay trong hiện tại, người ngu (phải) cảm thọ.

Này các Tỷ-kheo, kẻ ngu kia sau khi làm thân ác hành, sau khi làm khẩu ác hành, sau khi làm ý ác hành, khi thân hoại mạng chung, sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Này các Tỷ-kheo, nếu có ai nói một cách đúng đắn về người ấy, phải nói rằng người ấy hoàn toàn không tốt đẹp, hoàn toàn không khả ái, hoàn toàn không thích ý. Cũng như muốn nói một cách đúng đắn về Địa ngục, phải nói rằng Địa ngục, hoàn toàn không tốt đẹp, hoàn toàn không khả

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1713

ái, hoàn toàn không thích ý. Về vấn đề này, này các Tỷ-kheo, cho đến một ví dụ cũng không dễ gì, vì rất nhiều là sự đau khổ của Địa ngục.

Khi được nói vậy, một Tỷ-kheo khác bạch Thế Tôn:

– Bạch Thế Tôn, Thế Tôn có thể cho con một ví dụ được không?

Thế Tôn đáp:

– Có thể được, này Tỷ-kheo. Ví như, này Tỷ- kheo, có người bắt được một tên trộm cắp, dẫn đến trước mặt vua và thưa: "Tâu Đại vương, đây là một tên trộm cướp phạm tội cho Ngài! Hãy hình phạt nó như Đại vương muốn". Và vị vua ấy nói như sau về tên trộm cướp ấy: "Này các Ông hãy đi và vào buổi sáng hãy đâm người này với một trăm ngọn giáo". Và vào buổi sáng, họ đâm người ấy với một trăm ngọn giáo. Rồi đến trưa, vua nói như sau: "Này các Ông, người ấy ra sao?" – "Tâu Đại vương, nó vẫn còn sống". Rồi vua lại nói như sau về tên trộm cướp ấy: "Này các Ông, hãy đi và vào buổi trưa, hãy đâm người này với một trăm ngọn giáo". Và vào buổi trưa, họ đâm người ấy với một trăm ngọn giáo. Rồi đến chiều, vua nói như sau: "Này các Ông, người ấy ra sao?" – "Tâu Đại vương, nó vẫn còn sống". Rồi

MƯỜI HAI DUYÊN                                   1714

vua lại nói như sau về người kia: "Này các Ông, vào
buổi chiều, họ đâm người này với một trăm ngọn
giáo". Và vào buổi chiều, họ đâm người ấy với một
trăm ngọn giáo.

Này các Tỷ-kheo, Ông nghĩ thế nào? Người ấy bị đâm ba trăm ngọn giáo, do nhân duyên ấy, có cảm thọ khổ ưu không?

– Bạch Thế Tôn, chỉ bị ngọn giáo đâm một lần, người kia do nhân duyên ấy cũng cảm thấy khổ ưu, còn nói gì đến ba trăm ngọn giáo!

Rồi Thế Tôn lượm lên một hòn đá nhỏ, lớn bằng bàn tay và nói với các Tỷ-kheo:

– Này các Tỷ-kheo, các Ông nghĩ thế nào? Cái gì lớn hơn, hòn đá này, to bằng bàn tay do ta lượm lên, hay núi Tuyết Sơn (Himava) vua các loại núi?

– Thật là quá nhỏ, bạch Thế Tôn, hòn đá này lớn
bằng bàn tay do Thế Tôn lượm lên. So sánh với
Tuyết Sơn vua các loại núi, nó không đáng kể gì, nó
không bằng một phần ngàn vạn lần (của núi Tuyết)
nó không thể so sánh được!

– Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, người ấy bị đâm bởi ba trăm ngọn giáo, do nhân duyên ấy

MƯỜI HAI DUYÊN                                   1715

cảm thọ khổ ưu. Khổ ưu ấy so sánh với khổ ưu ở Địa ngục không đáng kể gì, không bằng một phần ngàn vạn lần, không thể so sánh được.

 Này các Tỷ-kheo, các người giữ địa ngục bắt
người ấy chịu hình phạt gọi là năm cọc
(pancavidhabandhanam). Họ lấy cọc sắt
nung đỏ đóng vào một bàn tay, họ lấy cọc sắt
nung đỏ đóng vào bàn tay thứ hai, họ lấy cọc
sắt nung đỏ đóng vào bàn chân, họ lấy cọc sắt
nung đỏ đóng vào bàn chân thứ hai, họ lấy
cọc sắt nung đỏ đóng vào giữa ngực. Người
ấy ở đây thọ lãnh các cảm giác đau đớn,
thống khổ, khốc liệt. Nhưng người ấy không
có thể mệnh chung cho đến khi ác nghiệp của
người ấy chưa được tiêu trừ.
 Này các Tỷ-kheo, các người giữ Địa ngục bắt
người ấy nằm xuống và lấy búa chặt người
ấy. Người ấy ở đây thọ lãnh các cảm giác đau
đớn, thống khổ, khốc liệt. Nhưng người ấy
không thể mệnh chung cho đến khi ác nghiệp
của người ấy chưa được tiêu trừ.
 Này các Tỷ-kheo, các người giữ Địa ngục
dựng ngược người ấy chân phía trên, đầu
phía dưới và lấy búa chặt người ấy. Người ấy
ở đây cảm thọ... (như trên)... chưa được tiêu

MƯỜI HAI DUYÊN                                   1716

trừ.
 Này các Tỷ-kheo, các người giữ Địa ngục cột
người ấy vào một chiếc xe, kéo người ấy chạy
tới chạy lui trên đất được đốt cháy đỏ, cháy
thành ngọn, cháy đỏ rực. Người ấy ở đây cảm
thọ... chưa được tiêu trừ.
 Rồi này các Tỷ-kheo, các người giữ Địa ngục
đẩy người ấy lên kéo người ấy xuống trên
một sườn núi đầy than hừng, cháy đỏ, cháy
thành ngọn, cháy đỏ rực. Người ấy ở đây cảm
thọ... (như trên)... chưa được tiêu trừ.
 Rồi này các Tỷ-kheo, các người giữ Địa ngục
dựng ngược người ấy chân phía trên, đầu
phía dưới và quăng người ấy vào một vạc dầu
bằng đồng nung đỏ, cháy đỏ, cháy thành
ngọn, cháy đỏ rực. Người ấy ở đây bị nấu với
bọt nước sôi sùng sục, ở đây bị nấu với vạc
nước sôi sùng sục; khi thì nổi lên trên, khi thì
chìm xuống đáy, khi thì trôi dạt ngang. Người
ấy ở đây thọ lãnh các cảm giác đau đớn,
thống khổ, khốc liệt. Nhưng người ấy không
có thể mệnh chung cho đến khi ác nghiệp của
người ấy chưa được tiêu trừ.
 Rồi này các Tỷ-kheo, những người giữ Địa
ngục quăng người ấy vào Đại địa ngục. Này
các Tỷ-kheo, Đại địa ngục ấy, có bốn góc,

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1717

bốn cửa, chia thành phần bằng nhau; xung
quanh có tường sắt; mái sắt lợp lên trên. Nền
Địa ngục bằng sắt nung đỏ, cháy đỏ rực; đứng
thẳng, luôn có mặt, rộng một trăm do tuần.

Này các Tỷ-kheo, với rất nhiều pháp môn, Ta
nói về Địa ngục, nhưng thật khó nói cho được đầy
đủ, này các Tỷ-kheo, vì đau khổ ở Địa ngục quá
nhiều.

Này các Tỷ-kheo, có những loại sanh vật thuộc
loại bàng sanh, có hơi thở, ăn cỏ. Chúng ăn những cỏ
ướt và khô, với răng nhai nghiền, cỏ ấy. Này các Tỷ-
kheo, những sanh vật ấy thuộc loại bàng sanh, có hơi
thở, ăn cỏ là gì? Các loại ngựa, trâu, bò, lừa, dê, nai
hay các sanh vật khác, thuộc loại bàng sanh, có hơi
thở, ăn cỏ. Này các Tỷ-kheo, người ngu ấy do trước
kia hưởng thọ ở đây, do trước kia làm các ác nghiệp,
ở đây, sau khi thân hoại mạng chung, sanh ra cọng
trú với các loài hữu tình ấy, những loại hữu tình ăn
cỏ.

Này các Tỷ-kheo, có các sanh vật thuộc loại bàng sanh, có hơi thở và ăn phân. Chúng ngửi được mùi phân từ đường xa, liền chạy tới, nghĩ rằng: "Chúng ta sẽ ăn ở đây, chúng ta sẽ ăn ở đây". Ví như các Bà-la-môn chạy đến, ngửi được mùi lễ tế sanh,

MƯỜI HAI DUYÊN                                       1718

nghĩ rằng: "Chúng ta sẽ ăn ở đây, chúng ta sẽ ăn ở đây". Cũng vậy này các Tỷ-kheo, có các loại sanh vật, thuộc loại bàng sanh, có hơi thở, và ăn phân. Chúng ngửi được mùi phân từ đường xa, liền chạy tới, nghĩ rằng: "Chúng ta sẽ ăn ở đây, chúng ta sẽ ăn ở đây". Và này các Tỷ-kheo, các sanh vật ấy, thuộc loại bàng sanh, có hơi thở và ăn phân là gì? Các loại gà, heo, chó, chó rừng (giả can), hay tất cả các sanh vật khác, thuộc loại bàng sanh, có hơi thở, ăn phân. Này các Tỷ-kheo, người ngu ấy do trước kia hưởng thọ ở đây, do trước kia làm các ác nghiệp ở đây, sau khi thân hoại mạng chung sanh ra cọng trú với các loại hữu tình ấy, những loại hữu tình ăn phân.

Này các Tỷ-kheo, có các loại sanh vật thuộc loại bàng sanh, có hơi thở, sanh ra trong bóng tối, già trong bóng tối và chết trong bóng tối. Này các Tỷ- kheo, những sanh vật ấy, thuộc loại bàng sanh, có hơi thở, sanh ra trong bóng tối, già trong bóng tối và chết trong bóng tối là gì? Các loại côn trùng, con sùng, con dòi, con sâu đôm đốm và các loại sanh vật khác thuộc loại bàng sanh, có hơi thở, sống trong bóng tối. Này các Tỷ-kheo, người ngu ấy do trước kia hưởng thọ ở đây, do trước kia làm các ác nghiệp ở đây, sau khi thân hoại mạng chung, sanh ra cọng trú với các loài hữu tình ấy tức là các loại hữu tình sinh ra trong bóng tối, già trong bóng tối, chết trong

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1719

bóng tối.

Này các Tỷ-kheo, có những sanh vật, thuộc loại bàng sanh, có hơi thở, sinh ra trong nước, già trong nước, chết trong nước. Và này các Tỷ-kheo, các sanh vật ấy thuộc loại bàng sanh, có hơi thở, sanh ra trong nước, già trong nước, chết trong nước là gì? Các loại cá, rùa, cá sấu, hay các sanh vật khác, thuộc loại bàng sanh, có hơi thở, sanh ra trong nước, già trong nước, chết trong nước. Này các Tỷ-kheo, người ngu ấy, do trước kia hưởng thọ ở đây, do trước kia làm các ác nghiệp ở đây, sau khi thân hoại mạng chung sanh ra cọng trú với các loài hữu tình ấy, tức là các loài hữu tình sanh ra trong nước, già trong nước, chết trong nước.

Này các Tỷ-kheo, có các sanh vật thuộc loài bàng sanh, có hơi thở, sanh ra trong bất tịnh, già trong bất tịnh, chết trong bất tịnh. Và này các Tỷ- kheo, các sanh vật ấy, các loại thuộc bàng sanh, có hơi thở, sanh ra trong bất tịnh, già trong bất tịnh, chết trong bất tịnh là gì? Này các Tỷ-kheo, các loài hữu tình nào sanh ra trong cá thúi hay già trong cá thúi, hay chết trong cá thúi, hay trong tử thi thúi, hay trong đồ ăn thúi, hay trong vũng nước, hay sinh ra trong đầm nước (nhớp)... già... hay chết trong đầm nước (nhớp). Này các Tỷ-kheo, người ngu ấy, do

MƯỜI HAI DUYÊN                                        1720

trước kia hưởng thọ ở đây, do trước kia làm các ác
nghiệp ở đây, sau khi thân hoại mạng chung, sanh ra
cọng trú với các loài hữu tình ấy, tức là các loài hữu
tình sanh ra trong bất tịnh, già trong bất tịnh, chết
trong bất tịnh.

Này các Tỷ-kheo, với rất nhiều pháp môn, Ta
nói về các loại bàng sanh, nhưng thật khó nói cho
được đầy đủ, này các Tỷ-kheo, vì đau khổ ở loài
bàng sanh quá nhiều.

Ví như, này các Tỷ-kheo, một người quăng một
khúc cây có một cái lỗ trên biển, một ngọn gió từ
phương Đông thổi nó trôi qua phía tây; một ngọn gió
từ phương Tây thổi nó trôi qua phía đông; một ngọn
gió từ phương Bắc thổi nó trôi qua phía nam; một
ngọn gió từ phương Nam thổi nó trôi qua phía bắc.
Rồi có một con rùa mù, cứ một trăm năm mới trồi
đầu lên một lần. Này các Tỷ-kheo, các Ông nghĩ thế
nào? Con rùa mù ấy có thể đút cổ nó vào trong lỗ
cây này được không?

– Nếu có được chăng nữa, bạch Thế Tôn, thời chỉ được một lần, sau một thời gian rất lâu dài.

– Còn mau hơn, này các Tỷ-kheo, con rùa mù ấy có thể chui cổ vào khúc cây có lỗ hổng kia; nhưng này các Tỷ-kheo, Ta tuyên bố rằng còn khó hơn

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1721

được làm người trở lại, một khi người ngu bị rơi
vào đọa xứ. Vì sao vây? Vì ở đấy, này các Tỷ-kheo,
không có pháp hành, an tịnh hành, thiện hành, phước
hành. Này các Tỷ-kheo, ở đây chỉ có ăn lẫn nhau và
ăn thịt kẻ yếu.

Và này các Tỷ-kheo, nếu người ngu ấy sau một thời gian rất lâu dài, có được làm người trở lại, thời người ấy sẽ sanh trong gia đình thấp hèn, trong gia đình hạ cấp, trong gia đình kẻ đi săn, trong gia đình kẻ đan tre, trong gia đình người làm xe, hay trong gia đình người đổ phân, trong những gia đình nghèo khốn, không đủ để uống hay để ăn, cho đến miếng vải che lưng cũng khó tìm được. Lại nữa, người ấy thô xấu, khó nhìn, lùn thấp, hay bệnh, mù hay có tật, què hay bị bại, người ấy không có thể được các đồ ăn, đồ uống, vải xa, vòng hoa, hương liệu, giường nằm, chỗ trú xứ và ánh sáng. Người ấy hành thân ác hành, khẩu ác hành, ý ác hành; vì hành thân ác hành, khẩu ác hành, ý ác hành; sau khi thân hoại mạng chung, sinh ra trong cõi dữ, ác thú, đọa xứ, Địa ngục.

Ví như, này các Tỷ-kheo, một người đánh bạc, trong canh đổ bạc đầu tiên, mất con, mất vợ, mất tất cả tài sản, lại cuối cùng phải tù tội. Nhưng này các Tỷ-kheo, còn nhỏ bé canh đổ bạc ấy, do canh đổ bạc đầu tiên này, người ấy mất con, mất vợ, mất tất cả

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1722

tài sản, lại cuối cùng phải tù tội. Và canh bạc này to
lớn hơn, với canh bạc ấy người ngu, do thân ác hành,
khẩu ác hành, ý ác hành, sau khi thân hoại mạng
chung, phải sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, Địa
ngục. Này các Tỷ-kheo, đây là địa xứ hoàn toàn
viên mãn của kẻ ngu.

 Này các Tỷ-kheo, có ba đặc điểm, đặc tướng, và
đặc ấn này của người trí. Thế nào là ba? Ở đây,
này các Tỷ-kheo, người trí tư duy thiện tư duy,
nói lời thiện ngữ, và hành các thiện hành. Này
các Tỷ-kheo, nếu người trí không tư duy thiện tư
duy, không nói lời thiện ngữ, không hành các
thiện hành, thời làm sao kẻ trí biết được người ấy:
"Vị này là người trí, là bậc Chân nhân". Và vì
rằng, này các Tỷ-kheo, người trí tư duy thiện tư
duy, nói lời thiện ngữ, hành thiện hành, do vậy
người trí biết người ấy: "Vị này là người có trí, là
bậc Chân nhân". Người trí ấy, này các Tỷ-kheo,
ngay trong hiện tại cảm thọ ba loại lạc hỷ.

Này các Tỷ-kheo, nếu người trí ngồi giữa hội chúng, hay ngồi bên đường có xe cộ qua lại, hay tại ngã (ba, ngã tư) đường, tại đấy (nếu) có người nghĩ đến câu chuyện thích hợp về người ấy; nếu người trí, này các Tỷ-kheo, từ bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không cho, từ bỏ tà hành trong dâm dục, từ bỏ nói láo, từ bỏ

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1723

say rượu men rượu nấu, thời ở đây này các Tỷ-kheo,
người trí ấy suy nghĩ như sau: "Các người ấy nghĩ
đến câu chuyện thích hợp về ta, vì những pháp ấy
thật có nơi ta và ta có những pháp ấy". Này các Tỷ-
kheo, đây là loại lạc hỷ thứ nhất, người trí cảm thọ
ngay trong hiện tại.

Lại nữa này các Tỷ-kheo, người trí thấy các vua chúa, sau khi bắt tên trộm cướp phạm tội, liền áp dụng nhiều hình phạt sai khác. Họ đánh bằng roi, họ đánh bằng gậy, họ đánh bằng côn... (như trên)... họ lấy gươm chặt đầu. Ở đây, này các Tỷ-kheo người trí suy nghĩ như sau: "Do nhân các ác hành như vậy, các vua chúa sau khi bắt tên trộm cướp có phạm tội, liền áp dụng những hình phạt sai khác. Họ đánh bằng roi, họ đánh bằng gậy... (như trên)... họ lấy gươm chặt đầu, những pháp ấy thật không có nơi ta, và ta không có những pháp ấy". Này các Tỷ-kheo, đây là loại lạc hỷ thứ hai, người trí cảm thọ ngay trong hiện tại.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, khi người trí leo ngồi trên ghế, hay trên giường, hay nằm trên đất, lúc bấy giờ những thiện nghiệp người ấy làm từ trước, như thân thiện hành, khẩu thiện hành, ý thiện hành treo nằm, treo áp, treo đè trên người ấy. Ví như, này các Tỷ-kheo, vào buổi chiều, những bóng các đỉnh núi treo nằm, treo áp, treo đè trên đất; cũng vậy, này các

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1724

Tỷ-kheo, khi người trí ngồi trên ghế hay ngồi trên giường, hay nằm dưới đất, trong khi các nghiệp quá khứ của người ấy tức là thân ác hành, khẩu ác hành, ý ác hành treo nằm, treo áp, treo đè trên người ấy. Ở đây, này các Tỷ-kheo, người trí suy nghĩ như sau: "Thật sự ta không làm điều ác, không làm điều hung bạo, không làm điều tội lỗi, lại làm điều phước, làm điều thiện, làm điều chống sợ hãi. Do không làm điều ác, không làm điều hung bạo, không làm điều tội lỗi, do làm điều phước, làm điều thiện, làm điều chống sợ hãi, được đi đến (thiện) thú nào, (thiện) thú ấy sau khi chết, ta được đi". Vị ấy không sầu muộn, không than van, không than khóc, không đấm ngực, rên la và rơi vào bất tỉnh. Này các Tỷ-kheo, đây là sự lạc hỷ thứ ba, ngay trong hiện tại người trí được cảm thọ.

Này các Tỷ-kheo, kẻ trí kia sau khi làm thân thiện hành, sau khi làm khẩu thiện hành, sau khi làm ý thiện hành, sau khi thân hoại mạng chung, sanh ra trong thiện thú, Thiên giới, cõi đời này. Này các Tỷ- kheo, nếu có ai nói một cách đúng đắn về vị ấy phải nói rằng vị ấy hoàn toàn tốt đẹp, hoàn toàn khả ái, hoàn toàn thích ý. Cũng như muốn nói một cách đúng đắn về Thiên giới phải nói rằng Thiên giới hoàn toàn tốt đẹp, hoàn toàn khả ái, hoàn toàn thích ý. Về vấn đề này, này các Tỷ-kheo, cho đến một ví dụ cũng không dễ gì, vì rất nhiều là sự (an) lạc của

MƯỜI HAI DUYÊN                                       1725

Thiên giới.

Khi được nói vậy, một Tỷ-kheo khác bạch Thế Tôn:

– Bạch Thế Tôn, Thế Tôn có thể làm cho con một ví dụ được không?

– Có thể được, này Tỷ-kheo. Ví như, này các Tỷ-kheo, vị vua Chuyển luân có đầy đủ bảy món báu và bốn như ý đức, do nhân duyên ấy cảm thọ lạc hỷ. Thế nào là bảy? Ở đây, này các Tỷ-kheo, vua Sát đế lỵ, đã làm lễ quán đảnh, vào ngày Bố-tát trăng rằm sau khi gội đầu, lên cao điện để trai giới, thời Thiên luân báu hiện ra, đủ một ngàn cọng xa, với vành xe, trục xe, đầy đủ mọi bộ phận. Thấy vậy, vua Sát đế lỵ đã làm lễ quán đảnh suy nghĩ: "Ta nghe như vầy: Khi một vị vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh vào ngày Bố-tát trăng rằm, sau khi gội đầu, lên cao điện để trai giới, nếu có Thiên luân báu hiện ra, đủ một ngàn cọng xe, với vành xe và trục xe, đầy đủ mọi bộ phận, thời vị vua ấy là Chuyển luân vương. Như vậy ta có thể là Chuyển luân vương".

Này các Tỷ-kheo, rồi vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh, từ chỗ ngồi đứng dậy, đắp thượng y trên một vai, tay trái cầm bình nước và với tay phải rưới nước trên xe báu và nói: "Này xe báu hãy lăn khắp.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1726

Này xe báu hãy chinh phục!" Và này các Tỷ-kheo,
xe báu lăn về hướng Đông và vua Sát-đế-lỵ đã làm
lễ quán đảnh cùng với bốn loại binh chủng đi theo
sau. Và này các Tỷ-kheo, chỗ nào xe báu dừng lại,
chỗ ấy vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh, an trú cùng
với bốn loại binh chủng.

Này các Tỷ-kheo, các địch vương ở phương
Đông đến yết kiến vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh,
và nói: "Hãy đến đây, Đại vương!" Hoan nghênh,
đón mừng Đại vương! Tâu Đại vương, tất cả đều
thuộc của Ngài. Đại vương hãy giáo huấn cho chúng
tôi!"

Vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh, nói rằng:
"Không được sát sanh. Không được lấy của không
cho. Không được tà dâm. Không được nói láo.
Không được uống rượu. Hãy ăn uống cho thích
nghi".

Này các Tỷ-kheo, tất cả địch vương ở phương Đông đều trở thành chư hầu vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh.

Này các Tỷ-kheo, rồi xe báu ấy lặn xuống biển lớn ở phương Đông rồi nổi lên và lặn về phương Nam... lặn xuống biển lớn ở phương Nam, rồi nổi lên và lặn về phương Tây... lặn xuống biển lớn ở phương

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1727

Tây.. , rồi nổi lên và lặn về phương Bắc và vua Sát-
đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh cùng với bốn loại binh
chủng đi theo sau. Này các Tỷ-kheo, chỗ nào xe báu
dừng lại, chỗ ấy vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh
an trú cùng với bốn loại binh chủng.

Này các Tỷ-kheo, các địch vương ở phương Bắc
đến yết kiến vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh và
nói: "Hãy đến đây, Đại vương! Hoan nghênh, đón
mừng Đại vương! Tâu Đại vương; tất cả đều thuộc
của Ngài, tất cả đều thuộc của Ngài. Đại vương hãy
giáo huấn cho chúng tôi!"

Này các Tỷ-kheo, tất cả địch vương ở phương Bắc đều trở thành chư hầu vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh.

Này các Tỷ-kheo, xe báu ấy sau khi chinh phục trái đất cho đến hải biên, liền trở về kinh đô Kusavati, và đứng trước pháp đình, trên cửa nội cung như một trang bảo cho nội cung của vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh. Này các Tỷ-kheo, như vậy là sự xuất hiện của xe báu của vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, voi báu xuất hiện cho vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh, thuần trắng, bảy xứ kiên cường, có thần lực, phi hành trên hư không và tên là Uposatha (Bố-tát). Thấy (voi báu), vua Sát-

MƯỜI HAI DUYÊN                                        1728

đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh, sanh tâm hoan hỷ và nghĩ: "Lành thay được cỡi con voi này, nếu nó chịu sự điều ngự" Và này các Tỷ-kheo, như một con hiền tượng quý phái chịu sự điều ngự lâu ngày, con voi báu ấy tự đến để chịu điều ngự. Này các Tỷ-kheo, thuở xưa, vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh, để thử voi báu này, sáng sớm cỡi voi đi khắp quả đất cho đến hải biên rồi về lại kinh đô Kusavati kịp giờ ăn sáng. Này các Tỷ-kheo, như vậy là sự xuất hiện voi báu của vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, ngựa báu xuất hiện
cho vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh, thuần trắng,
đầu đen như quạ, bờm ngựa màu đen, có thần lực,
phi hành trên hư không và tên là Valahaka. Thấy
(ngựa báu), vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh, sanh
tâm hoan hỷ và nghĩ: "Tốt đẹp thay được cỡi con
ngựa này nếu nó chịu sự điều ngự". Và này các Tỷ-
kheo, như một con hiền mã quý phái, chịu sự điều
ngự lâu ngày, con ngựa báu ấy tự đến để chịu sự điều
ngự. Này các Tỷ-kheo, thuở xưa, vua Sát-đế-lỵ đã
làm lễ quán đảnh để thử con ngựa báu này, sáng sớm
liền cỡi ngựa, đi khắp quả đất cho đến hải biên, rồi
về lại kinh đô Kusavati kịp giờ ăn sáng. Này các Tỷ-
kheo, như vậy là xuất hiện ngựa báu của vua Sát-đế-
lỵ đã làm lễ quán đảnh.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1729

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, châu báu lại xuất hiện
cho vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh. Châu báu ấy
là lưu ly châu, sáng suốt, thuần chất, có tám mặt, khó
dũa, khó mài, thanh tịnh, trong suốt, hoàn hảo mọi
phương diện. Này các Tỷ-kheo, hào quang châu báu
này chiếu sáng cùng khắp một do tuần. Này các Tỷ-
kheo, thuở xưa, vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh
để thử châu báu này đã cho dàn bày bốn binh chủng,
đặt bảo châu cao trên quân kỳ và có thể tiến quân
trong đêm tối âm u. Này các Tỷ-kheo, mọi người
trong làng ở xung quanh đều bắt đầu làm việc, tưởng
rằng trời đã sáng rồi. Này các Tỷ-kheo, như vậy là
sự xuất hiện châu báu của vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ
quán đảnh.

Này các Tỷ-kheo, nữ báu lại xuất hiện cho vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh, mỹ miều, khả ái, cử chỉ đoan trang, màu da tuyệt mỹ, không quá cao, không quá thấp, không béo, không gầy, không quá đen, không quá trắng, vượt trên dung sắc loài Người, ánh sáng bằng dung sắc chư Thiên. Này các Tỷ-kheo, thân xác nữ báu này là (êm mịn) như bông, như nhung. Này các Tỷ-kheo, khi trời lạnh, chân tay nữ báu này trở thanh ấm áp; khi trời nóng, trở thành lạnh mát. Này các Tỷ-kheo, thân nữ báu tỏa mùi thơm chiên đàn, miệng tỏa mùi thơm hoa sen. Này các Tỷ- kheo, nữ báu này dậy trước và đi ngủ sau vua Sát-đế-

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1730

lỵ đã làm lễ quán đảnh, mọi hành động làm vua thỏa
thích, yên lành khả ái. Này các Tỷ-kheo, nữ báu này
không có một tư tưởng nào bất tín đối với vua Sát đế
lỵ đã làm lễ quán đảnh, huống nữa là về thân thể.
Này các Tỷ-kheo, như vậy là sự xuất hiện nữ báu của
vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, cư sĩ báu xuất hiện
cho vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh, chứng được
thiên nhãn, do nghiệp dị thục sanh và nhờ thiên nhãn
này có thể thấy châu báu chôn cất có chủ hay không
có chủ. Cư sĩ báu này đến vua Sát-đế-lỵ đã làm quán
đảnh và nói:

– "Tâu Đại vương, Đại vương chớ có lo âu, thần sẽ xử lý thích nghi tài sản Đại vương".

Này các Tỷ-kheo, thuở xưa vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh, muốn thử cư sĩ báu này, liền cỡi thuyền, chèo ra giữa sông Hằng và bảo cư sĩ báu:

"- Này cư sĩ, ta cần vàng.

"- Tâu Đại vương, hãy cho chèo thuyền gần bờ nào cũng được.

"- Này cư sĩ, ta cần vàng ngay tại đây.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1731

Này các Tỷ-kheo, khi ấy cư sĩ báu thọc hai tay xuống nước nhắc lên một ghè đầy cả vàng ròng rồi tâu với vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh:

"- Tâu Đại vương, như vậy đã đủ chưa? Tâu Đại vương, làm như vậy đã được chưa?"

Vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh trả lời:

"- Này Cư sĩ, như vậy là đủ. Này Cư sĩ, làm như vậy là được rồi. Này Cư sĩ, cúng dường như vậy là được rồi".

Này các Tỷ-kheo, như vậy là sự xuất hiện cư sĩ báu của vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, tướng quân báu xuất hiện cho vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh, có học thức, thông minh, sáng suốt, có khả năng khuyến cáo vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh, khi đáng tiến thì tiến, khi đáng lùi thì lùi, khi đáng dừng thì dừng:

Vị này đến tâu vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh:

"- Tâu Đại vương, Đại vương chớ có lo âu, thần sẽ cố vấn Đại vương".

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1732

Này các Tỷ-kheo, như vậy là sự xuất hiện tướng quân báu của vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh.

Này các Tỷ-kheo, vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh có đầy đủ bảy báu như vậy.

 Lại nữa, này các Tỷ-kheo, vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh có đầy đủ bốn như ý đức. Thế nào là bốn?

Này các Tỷ-kheo, vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán
đảnh đẹp trai, khả ái, cử chỉ thanh lịch, sắc diện tuyệt
luân, thấy xa hơn mọi người. Này các Tỷ-kheo, đó là
như ý đức thứ nhất của vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán
đảnh.

Này các Tỷ-kheo, lại nữa, vua Sát-đế-lỵ đã làm
lễ quán đảnh sống lâu, tuổi thọ thắng xa các người
khác. Này các Tỷ-kheo, đó là như ý đức thứ hai của
vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, vua Sát-đế-lỵ đã làm
lễ quán đảnh ít bệnh tật, ít tai ương thể nhiệt không
quá lạnh, không quá nóng, được quân phân để điều
hòa sự tiêu hóa, thắng xa các người khác. Này các
Tỷ-kheo, đó là như ý đức thứ ba của vua Sát-đế-lỵ
đã làm lễ quán đảnh.

MƯỜI HAI DUYÊN                                        1733

Lại nữa này các Tỷ-kheo, vua Sát-đế-lỵ, đã làm
lễ quán đảnh được các Bà-la-môn và Gia chủ ái kính
và yêu mến. Này các Tỷ-kheo, như người cha được
các người con ái kính và yêu mến; cũng vậy, này các
Tỷ-kheo, vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh được các
Bà-la-môn và Gia chủ ái kính và yêu mến. Này các
Tỷ-kheo, các vị Bà-la-môn và Gia chủ được vua Sát-
đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh ái kính và yêu mến. Này
các Tỷ-kheo, như những người con được người cha
ái kính và yêu mến; cũng vậy, này các Tỷ-kheo, các
Bà-la-môn và Gia chủ được vua Sát-đế-lỵ, đã làm lễ
quán đảnh ái kính và yêu mến. Thuở xưa, này các
Tỷ-kheo, vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh đi đến
hoa viên cùng với bốn loại binh chủng. Này các Tỷ-
kheo, các Bà-la-môn và Gia chủ đến vua Sát-đế-lỵ
đã làm lễ quán đảnh và tâu rằng:

"- Tâu Đại vương, hãy cho đi chậm chậm để chúng tôi có thể chiêm ngưỡng lâu dài hơn. ".

Này các Tỷ-kheo nhưng vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh lại ra lệnh cho người đánh xe:

"- Này anh Đánh xe, hãy đánh xe chậm chậm đủ để ta có thể thấy các vị Bà-la-môn và Gia chủ lâu dài hơn".

Này các Tỷ-kheo, như vậy là như ý đức thứ tư

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1734

của vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh.

Và này các Tỷ-kheo, vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ
quán đảnh suy nghĩ: "Nay ta hãy cho xây những hồ
sen giữa các hàng cây tala, cứ cách khoảng một trăm
cung tầm!"

Này các Tỷ-kheo, vua Chuyển luân có đầy đủ bốn như ý đức này.

Này các Tỷ-kheo, các Ông nghĩ thế nào? Vua Chuyển luân, đầy đủ bảy món báu và bốn như ý đức; do nhân duyên ấy, có cảm thọ lạc hỷ không?

– Bạch Thế Tôn, vua Chuyển luân chỉ đầy đủ một món báu, do nhân duyên ấy, có cảm thọ lạc hỷ; còn nói gì đầy đủ bảy món báu và bốn như ý đức.

Rồi Thế Tôn lượm lên một hòn đá nhỏ, lớn bằng bàn tay và nói với các Tỷ-kheo:

– Này các Tỷ-kheo, các Ông nghĩ thế nào? Cái gì lớn hơn? Hòn đá này, to bằng bàn tay do Ta lượm lên hay núi Tuyết Sơn, vua các loại núi?

– Thật là quá nhỏ, bạch Thế Tôn là hòn đá này, lớn bằng bàn tay, do Thế Tôn lượm lên, so sánh với Tuyết Sơn vua các loại núi, nó không đáng kể gì, nó

MƯỜI HAI DUYÊN                                   1735

không bằng một phần ngàn vạn lần (của núi Tuyết), nó không thể so sánh được.

– Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, vua Chuyển luân
với bảy món báu và bốn như ý đức, do nhân duyên
ấy cảm thọ lạc hỷ, lạc hỷ ấy so sánh với Thiên lạc
không đáng kể gì, không bằng một phần ngàn vạn
lần, không thể so sánh được.

Này các Tỷ-kheo, người có trí ấy, nếu sau một thời gian rất lâu dài, được sinh làm người, người ấy sẽ sinh ra trong một gia đình cao quí Sát-đế-lỵ đại gia, hay Bà-la-môn đại gia, hay Cư sĩ đại gia giàu có, tài sản nhiều, tài nguyên nhiều, vàng và bạc phong phú, tài vật phong phú, lúa thóc phong phú. Hơn nữa, vị ấy đẹp trai, khả ái, dễ thương, đầy đủ dung sắc tối thượng. Vị ấy nhận được đồ ăn, đồ uống, vải mặc, xe cộ, vòng hoa, hương liệu, giường, trú xứ và ánh sáng. Vị ấy sống với thân thiện hành, khẩu thiện hành, ý thiện hành. Sống với thân thiện hành, khẩu thiện hành, ý thiện hành, sau khi thân hoại mạng chung, vị ấy được sanh lên thiện thú, Thiên giới. Ví như, này các Tỷ-kheo, một người đánh bạc, chính trong canh bạc thứ nhất (đổ xúc sắc) được tiền bạc rất nhiều. Thật là quá nhỏ, này các Tỷ-kheo, là canh bạc ấy, nhờ canh bạc đầu tiên này người đánh bạc ấy được tiền bạc rất nhiều. Lớn hơn canh bạc ấy là canh bạc

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1736

nhờ đó người trí sau khi hành thân thiện hành, khẩu
thiện hành, ý thiện hành, sau khi thân hoại mạng
chung, sanh lên thiện thú, Thiên giới, cõi đời này.
Này các Tỷ-kheo, đây là địa vức hoàn toàn viên mãn
của bậc có trí.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Các Tỷ-kheo ấy hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   1737

213 Sanh - Sanh ở Đoạ xứ - Kinh Lỗ Khóa 2 – Tương V, 659

Lỗ Khóa 2 – Tương V, 659

1) ...

2) -- Ví như, này các Tỷ-kheo, một người quăng một khúc gỗ có một lỗ hổng vào biển lớn. Tại đấy có con rùa mù, sau mỗi trăm năm nổi lên một lần.

3) Các Ông nghĩ thế nào, này các Tỷ-kheo, con rùa mù ấy sau mỗi trăm năm nổi lên một lần, có thể chui cổ vào khúc gỗ có một lỗ hổng hay không?

-- Năm khi mười họa may ra có thể được, bạch Thế Tôn, sau một thời gian dài.

4) -- Ta tuyên bố rằng còn mau hơn, này các Tỷ-
kheo, là con rùa mù ấy, sau mỗi trăm năm nổi lên
một lần, có thể chui cổ vào khúc gỗ có một lỗ hổng
ấy; còn hơn kẻ ngu, khi một lần đã rơi vào đọa xứ để
được làm người trở lại. Vì sao?

5) Vì rằng ở đấy không có pháp hành, chánh hành,
thiện nghiệp, phước nghiệp. Ở đấy, này các Tỷ-kheo,
chỉ có ăn thịt lẫn nhau, và chỉ có người yếu bị ăn thịt.
Vì sao?

MƯỜI HAI DUYÊN                                        1738

6) Vì không thấy được bốn Thánh đế.

Thế nào là bốn?

- Thánh đế về Khổ,
- Thánh đế về Khổ tập,
- Thánh đế về Khổ diệt,
- Thánh đế về Con Đường đưa đến Khổ diệt.

7) Do vậy, này các Tỷ-kheo, một cố gắng cần phải
làm để rõ biết: "Đây là Khổ". Một cố gắng cần phải
làm để rõ biết: "Đây là Khổ tập". Một cố gắng cần
phải làm để rõ biết: "Đây là Khổ diệt". Một cố gắng
cần phải làm để rõ biết: "Đây là Con Đường đưa đến
Khổ diệt".

MƯỜI HAI DUYÊN                                   1739

214 Sanh - Sanh ở Đoạ xứ - Kinh Lỗ Khóa 3 – Tương V, 661

Lỗ Khóa 3 – Tương V, 661

1) ...

2)-- Ví như, này các Tỷ-kheo, quả đất lớn này chỉ
toàn một bãi nước và một người đến ném xuống đấy
một khúc cây có một lỗ hổng. Rồi gió phương Đông
thổi nó trôi về phương Tây; gió phương Tây thổi nó
trôi về phương Đông; gió phương Bắc thổi nó trôi về
phương Nam; gió phương Nam thổi nó trôi về
phương Bắc. Tại đấy, một con rùa mù cứ mỗi trăm
năm nổi lên một lần.

3) Các Ông nghĩ thế nào, này các Tỷ-kheo, con rùa mù ấy sau mỗi trăm năm nổi lên một lần, có thể chui cổ vào trong khúc cây có một lỗ hổng không?

-- Thật khó được vậy, bạch Thế Tôn, con rùa mù ấy, sau mỗi trăm năm nổi lên một lần, có thể chui cổ vào trong khúc cây có một lỗ hổng ấy!

4) -- Này các Tỷ-kheo,

- Thật khó được vậy, là được làm người!

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1740

- Thật khó được vậy, là Như Lai xuất hiện ở đời,
bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác!
- Thật khó được vậy, là Pháp và Luật này do Như
Lai thuyết giảng chiếu sáng trên đời.

5) Nhưng nay, này các Tỷ-kheo, các Ông đã được
làm người, và Như Lai xuất hiện ở đời, bậc A-la-hán,
Chánh đẳng Chánh giác. Và Pháp và Luật được Như
Lai thuyết giảng chói sáng ở đời.

6) Do vậy, này các Tỷ-kheo, một cố gắng cần phải
làm để rõ biết: "Đây là Khổ". Một cố gắng cần phải
làm để rõ biết: "Đây là Khổ tập". Một cố gắng cần
phải làm để rõ biết: "Đây là Khổ diệt". Một cố gắng
cần phải làm để rõ biết: "Đây là Con Đường đưa đến
Khổ diệt".

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1741

215 Sanh - Sanh ở Đoạ xứ - Kinh Sanh Loại – Tương V, 641

Sanh Loại – Tương V, 641 (Pànà)

1) ...

2) -- Ví như, này các Tỷ-kheo, một người trên cõi
Diêm-phù-đề này chặt cỏ, cây, cành, lá và chất thành
một đống. Chất thành một đống xong, vị ấy làm
thành những cây gậy có vót nhọn (sulàm). Sau khi
làm thành những cây có vót nhọn, vị ấy đâm những
sanh loại lớn trong biển lớn với những cây gậy có
vót nhọn lớn; vị ấy đâm những sanh loại bậc trung
trong biển lớn với những cây gậy có vót nhọn bậc
trung; vị ấy đâm những sanh loại nhỏ trong biển lớn
với những cây gậy có vót nhọn bậc nhỏ. Này các Tỷ-
kheo, các sinh loại to lớn trong biển lớn không có thể
cạn sạch hết. Dầu rằng tất cả cỏ, cây, cành, lá ở cõi
Diêm-phù-đề có thể đem ra dùng hết sạch. Nhưng
còn nhiều hơn, này các Tỷ-kheo, là những sinh loại
nhỏ trong biển lớn không dễ gì đâm chúng trên các
gậy có vót nhọn. Vì sao?

3) Này các Tỷ-kheo, vì cá thể (attabhàva) của chúng rất tế nhị. Lớn vậy, này các Tỷ-kheo, là đọa xứ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1742

Và này các Tỷ-kheo, được thoát khỏi đọa xứ lớn ấy
là người nào đã thành tựu chánh kiến, như thật rõ
biết: "Đây là Khổ"... như thật rõ biết: "Đây là Con
Đường đưa đến Khổ diệt".

4) Do vậy, này các Tỷ-kheo, một cố gắng cần phải
làm để rõ biết: "Đây là Khổ". Một cố gắng cần phải
làm để rõ biết: "Đây là Khổ tập". Một cố gắng cần
phải làm để rõ biết: "Đây là Khổ diệt". Một cố gắng
cần phải làm để rõ biết: "Đây là Con Đường đưa đến
Khổ diệt".

MƯỜI HAI DUYÊN                                   1743

216 Sanh - Sanh ở đâu tuỳ mức độ 3 phước - Kinh PHƯỚC SỰ NGHIỆP – Tăng III, 614

PHƯỚC SỰ NGHIỆP –Tăng III, 614

1. - Này các Tỷ-kheo, có ba căn bản làm phước.

2. Thế nào là ba?

– Căn bản làm phước do bố thí, – Căn bản làm phước do giới đức, – Căn bản làm phước do tu tập.

3. Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người:

- Căn bản làm phước do bố thí trên một quy mô
nhỏ,
- Căn bản làm phước do giới đức trên một quy
mô nhỏ,
- Căn bản làm phước do tu tập trên một quy mô
nhỏ.
- Người ấy, sau khi thân hoại mạng chung, được
sanh làm người không may mắn.

4. Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người:

MƯỜI HAI DUYÊN                                   1744

- Căn bản làm phước do bố thí trên một quy mô
vừa phải,
- Căn bản làm phước do giới đức trên một quy
vừa phải,
- Nhưng không đạt được căn bản làm phước do
tu tập.
- Người ấy, sau khi thân hoại mạng chung được
sanh làm người có may mắn.

5. Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người:

- Căn bản làm phước do bố thí trên một quy mô
to lớn,
- Căn bản làm phước do giới đức trên một quy
mô to lớn,
- Nhưng không đạt được căn bản làm phước do
tu tập.
- Người ấy, sau khi thân hoại mạng chung, được
sanh cọng trú với Bốn Thiên vương.

Tại đây, này các Tỷ-kheo, Bốn Thiên vương sau khi
làm thật nhiều căn bản phước nghiệp do bố thí, sau
khi làm thật nhiều căn bản phước nghiệp do giới đức,
vượt qua Bốn thiên vương trên mười điểm:

- Tuổi thọ chư Thiên, - Dung sắc chư Thiên,

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1745

- An lạc chư Thiên,
- Danh tiếng chư Thiên,
- Tăng thượng lực chư Thiên,
- Thiên sắc,
- Thiên thanh
- Thiên hương,
- Thiên vị,
- Thiên xúc.

6. Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người

- Căn bản làm phước do bố thí trên một quy mô
to lớn,
- Căn bản làm phước do giới đức trên một quy
mô to lớn,
- Nhưng không đạt được căn bản làm phước do
tu tập.
- Người ấy, sau khi thân hoại mạng chung, được
sanh cọng trú với chư Thiên ở Tam thập Tam
thiên. Tại đây, này các Tỷ-kheo, Thiên chủ
Sakka sau khi làm thật nhiều căn bản phước
nghiệp do bố thí, sau khi làm thật nhiều căn bản
phước nghiệp do giới đức, vượt qua chư Thiên
ở Tàvatimsa trên mười điểm: tuổi thọ chư
Thiên, dung sắc chư Thiên, an lạc chư Thiên,
danh tiếng chư Thiên, Tăng thượng lúc chư

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1746

Thiên, thiên sắc, thiên hương, thiên vị, thiên xúc.

7. Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người căn bản
làm phước do bố thí trên một quy mô to lớn, căn bản
làm phước do giới đức trên một quy mô to lớn,
nhưng không đạt được căn bản làm phước do tu tập.
Người ấy, sau khi thân hoại mạng chung, được sanh
cọng trú với chư Thiên ở Yàma thiên. Tại đây, này
các Tỷ-kheo, Thiên tử Suyàma sau khi làm thật nhiều
căn bản phước nghiệp do bố thí, sau khi làm thật
nhiều căn bản phước nghiệp do giới đức, vượt qua
chư Thiên ở Yàma trên mười điểm: tuổi thọ chư
Thiên, … thiên vị, thiên xúc.

8. Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người căn bản
làm phước do bố thí trên một quy mô to lớn, căn bản
làm phước do giới đức trên một quy mô to lớn,
nhưng không đạt được căn bản làm phước do tu tập.
Người ấy, sau khi thân hoại mạng chung, được sanh
cọng trú với chư Thiên ở Tusità thiên. Tại đây, này
các Tỷ-kheo, Thiên tử Santusità, sau khi làm thật
nhiều căn bản phước nghiệp do bố thí, sau khi làm
thật nhiều căn bản phước nghiệp do giới đức, vượt
qua chư Thiên ở Tusità trên mười điểm: tuổi thọ chư
Thiên, … thiên vị, thiên xúc.

9. Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người:

MƯỜI HAI DUYÊN                                   1747

- Căn bản làm phước do bố thí trên một quy mô
to lớn,
- Căn bản làm phước do giới đức trên một quy
mô to lớn,
- Nhưng không đạt được căn bản làm phước do
tu tập.
- Người ấy, sau khi thân hoại mạng chung, được
sanh cọng trú với chư Thiên ở Hóa lạc thiên.
Tại đây, này các Tỷ-kheo, Thiên tử Sunimmita,
sau khi làm thật nhiều căn bản phước nghiệp
do bố thí, sau khi làm thật nhiều căn bản phước
nghiệp do giới đức, vượt qua chư Thiên ở Hóa
lạc thiên trên mười điểm: tuổi thọ chư Thiên,
… thiên vị, thiên xúc.

10. Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người;

- Căn bản làm phước do bố thí trên một quy mô
to lớn,
- Căn bản làm phước do giới đức trên một quy
mô to lớn,
- Nhưng không đạt được căn bản làm phước do
tu tập.
- Người ấy, sau khi thân hoại mạng chung, được
sanh cọng trú với chư Thiên ở Tha hóa tự tại
thiên. Tại đây, này các Tỷ-kheo, Thiên tử
Vasavattì, sau khi làm thật nhiều căn bản

MƯỜI HAI DUYÊN                                   1748

phước nghiệp do bố thí, sau khi làm thật nhiều
căn bản phước nghiệp do giới đức, vượt qua
chư Thiên ở Tha hóa Tự tại thiên trên mười
điểm:

– Tuổi thọ chư Thiên,
– Dung sắc chư Thiên,
– An lạc chư Thiên,
– Danh tiếng chư Thiên,
– Tăng thượng lực chư Thiên,
– Thiên sắc,
– Thiên thanh
– Thiên hương,
– Thiên vị,
– Thiên xúc.

Này các Tỷ-kheo, có ba căn bản phước nghiệp này.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   1749

217 Sanh - Sanh ở đâu tuỳ theo ý muốn khi bố thí - Kinh THỌ SANH DO BỐ THÍ – Tăng III, 612

THỌ SANH DO BỐ THÍ –Tăng III, 612

1. - Này các Tỷ-kheo, có tám thọ sanh do bố thí.

Thế nào là tám?

2. Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người bố thí cho Sa- môn hay Bà-la-môn với đồ ăn, đồ uống, vải mặc, xe cộ, vòng hoa, hương, dầu thoa, đồ nằm, trú xứ, đèn đuốc. Người ấy bố thí và mong hưởng quả. Thấy các Sát-đế-lỵ đại phú hay các Bà-la-môn đại phú, hay các gia chủ đại phú, sung túc, đầy đủ, thọ hưởng năm dục trưởng dưỡng, người ấy suy nghĩ như sau: "Mong rằng, sau khi thân hoại mạng chung, được sanh cọng trú với Sát-đế-lỵ đại phú, hay với Bà-la-môn đại phú, hay với gia chủ đại phú ". Người ấy móng tâm như vậy, trú tâm như vậy, tu tâm như vậy, tâm người ấy hướng đến hạ liệt, không tu tập hướng thượng, sau khi thân hoại mạng chung, được sanh cọng trú với Sát-đế-lỵ đại phú, hay với Bà-la-môn đại phú, hay với gia chủ đại phú. Ta nói rằng: "Người ấy là người giữ giới, không phải là người ác giới". Này các Tỷ-

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1750

kheo, người giữ giới thành công, vì tâm hướng đến thanh tịnh.

3-4. Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người bố thí cho Sa-
môn hay Bà-la-môn với đồ ăn, đồ uống, vải mặc, xe
cộ, vòng hoa, hương, dầu thoa, đồ nằm, trú xứ, đèn
đuốc. Người ấy bố thí và mong hưởng quả. Nghe
rằng: "Bốn Thiên vương thiên sống lâu, có dung sắc,
được nhiều an lạc", người ấy suy nghĩ như sau:
"Mong rằng khi thân hoại mạng chung, được sanh
cọng trú với chư Thiên ở Bốn Thiên vương ...

… với chư Thiên ở cõi trời Ba mươi ba …

... với chư Thiên ở cõi Trời Dạ-ma …

... với chư Thiên ở cõi Trời Đâu-xuất …

... với chư Thiên ở cõi Trời Hóa lạc …

với chư Thiên ở cõi Trời Tha hóa Tự tại thiên … "Người ấy móng tâm như vậy, trú tâm như vậy, tu tâm như vậy, tâm người ấy hướng đến hạ liệt, không tu tập hướng thượng, sau khi thân hoại mạng chung, được sanh cọng trú với chư Thiên ở cõi Bốn thiên vương … ở cõi Tha hóa Tự tại thiên, hay với Bà-la- môn đại phú, hay với gia chủ đại phú. Ta nói rằng: "Người ấy là người giữ giới, không phải là người ác

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1751

giới". Này các Tỷ-kheo, người giữ giới thành công, vì tâm hướng đến thanh tịnh.

5. Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người bố thí cho Sa-
môn, Bà-la-môn với đồ ăn, đồ uống… Nghe rằng: ":
"Chư Thiên ở Phạm chúng thiên sống lâu, có dung
sắc, được nhiều an lạc", người ấy suy nghĩ như sau:
"………". Ta nói rằng: "Người ấy là người giữ giới,
không phải là người ác giới, là người ly tham, không
phải là người có tham". Này các Tỷ-kheo, người giữ
giới thành công, vì tâm hướng đến thanh tịnh. Này
các Tỷ-kheo, người giữ giới thành công, vì tâm
hướng đến ly tham.

Này các Tỷ-kheo, tám pháp này là tám pháp thọ sanh do bố thí.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1752

218 Sanh - Sợi dây tái sanh - Kinh Sợi Dây Tái Sanh – Tương III, 333

Sợi Dây Tái Sanh – Tương III, 333

1-2) Nhân duyên ở Sàvatthi...

3) Ngồi xuống một bên, Tôn giả Ràdha bạch Thế Tôn:

-- "Đoạn diệt sợi dây tái sanh. Đoạn diệt sợi dây tái
sanh", bạch Thế Tôn, được nói đến như vậy. Thế nào
là sợi dây tái sanh, bạch Thế Tôn? Thế nào là sự
đoạn diệt sợi dây tái sanh?

4) -- Này Ràdha, phàm dục gì, tham gì, hỷ gì, khát
ái gì, phàm những chấp thủ phương tiện, tâm kiên
trú, thiên chấp tùy miên gì đối với sắc, như vậy gọi
là sợi dây tái sanh. Sự đoạn diệt chúng là sự đoạn
diệt sợi dây tái sanh.

5-7)... đối với thọ... với tưởng... với các hành...

8) Phàm dục gì, tham gì, hỷ gì, khát ái gì, phàm những chấp thủ phương tiện, tâm kiên trú, thiên chấp tùy miên gì đối với thức, đó gọi là sợi dây tái sanh. Sự đoạn diệt chúng là sự đoạn diệt sợi dây tái sanh.

MƯỜI HAI DUYÊN                                        1753

MƯỜI HAI DUYÊN   1754

219 Sanh - Sự kiện không thể xảy ra - Kinh KHÔNG THỂ XẢY RA 1 – Tăng I, 59

KHÔNG THỂ XẢY RA 1 – Tăng I, 59

11. Sự kiện này không xảy ra, không có được: Trong
một Thế giới, có hai Chuyển Luân Vương, không
trước không sau, xuất hiện một lần, Sự kiện này
không xảy ra.

- Và này các Tỷ-kheo, sự kiện này có xảy ra, trong một thế giới, chỉ có một Chuyển Luân Vương xuất hiện, sự kiện này có xảy ra.

12. Sự kiện này không xảy ra, không có được: Một phụ nữ có thể là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, sự kiện này không xảy ra.

- Và này các Tỷ-kheo, sự kiện này có xảy ra: Người đàn ông có thể là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, sự kiện này có xảy ra.

13. Sự kiện này không xảy ra, không có được: Một phụ nữ có thể là vị Chuyển Luân Vương, sự kiện này không xảy ra.

MƯỜI HAI DUYÊN                                  1755

- Và này các Tỷ-kheo, sự kiện này có xảy ra: Một người đàn ông có thể là vị Chuyển Luân Vương, sự kiện này có xảy ra.

14-16 Sự kiện này không xảy ra, không có được: Một phụ nữ có thể là vị Đế Thích (Sakka)...là Ác Ma...là Phạm Thiên, sự kiện này không xảy ra.

- Và này các Tỷ-kheo, sự kiện này có xảy ra, một người đàn ông có thể là Vị Đế Thích... là Ác Ma... là Phạm Thiên, sự kiện này có xảy ra

----------------------

17. Sự kiện này không xảy ra, không có được: là quả dị thục của thân làm ác có thể là khả lạc, khả hỷ, khả ý, sự kiện này không xảy ra.

- Và này các Tỷ-kheo, sự kiện này có xảy, là quả dị thục của thân làm ác có thể là không khả lạc, không khả hỷ, không khả ý, sự kiện này có xảy ra.

18-19. Và này các Tỷ-kheo, sự kiện này không xảy
ra, không có được: là quả dị thục của miệng nói ác...
của ý nghĩ ác, có thể là khả lạc, khả hỷ, khả ý, sự kiện
này không xảy ra.

MƯỜI HAI DUYÊN                                        1756

- Và này các Tỷ-kheo, sự kiện này có xảy ra, là quả
dị thục của miệng nói ác... của ý nghĩ ác, là không
khả lạc, không khả hỷ, không khả ý, sự kiện này
có xảy ra.

KHÔNG THỂ XẢY RA 2 – Tăng I, 61

1. Sự kiện này không xảy ra, không có được: là quả
dị thục của thân làm thiện có thể là không khả lạc,
không khả hỷ, không khả ý, sự kiện này không xảy
ra.

- Và này các Tỷ-kheo, sự kiện này có xảy ra, là quả dị thục của thân làm thiện có thể là khả lạc, khả hỷ, khả ý, sự kiện nà có xảy ra.

2-3. Sự kiện này không xảy ra, không có được: là quả
dị thục của miệng nói thiện... của ý nghĩ thiện có thể
là không khả lạc, không khả hỷ, không khả ý, sự kiện
này không xảy ra.

- Và này các Tỷ-kheo, sự kiện này có xảy ra, là quả dị thục của miệng nói thiện... của ý nghĩ thiện là khả lạc, khả hỷ, khả ý, sự kiện này có xảy ra.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1757

4. Sự kiện này không xảy ra, không có được: là người đầy đủ thân làm ác, do nhân ấy, do duyên ấy, sau khi thân hoại mạng chung, có thể sanh cõi lành, cõi Trời, cõi đời này, sự kiện này không xảy ra.

- Và này các Tỷ-kheo, sự kiện này có xảy ra, là
người đầy đủ thân làm ác, do nhân ấy, do duyên
ấy, sau khi thân hoại mạng chung, có thể sanh cõi
dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục, sự kiện này có xảy
ra.

5-6. Sự kiện này không xảy ra, không có được là
người đầy đủ miệng nói ác... ý nghĩ ác, do nhân ấy,
do duyên ấy... ( như số 4 trên)..., sự kiện này có xảy
ra.

7-9. Sự kiện này không xảy ra, không có được: là
người đầy đủ thân làm thiện... miệng nói thiện, ý
nghĩ thiện, do nhân ấy, do duyên ấy, sau khi thân
hoại mạng chung, có thể sanh cõi dữ, ác thú, đọa xứ,
địa ngục, sự kiện này không xảy ra.

- Và này các Tỷ-kheo, sự kiện này có xảy ra, này
các Tỷ-kheo, là người đầy đủ thân làm thiện,...
miệng nói thiện... ý nghĩ thiện, do nhân ấy, do
duyên ấy, sau khi thân hoại mạng chung, có thể
sanh cõi lành, cõi Trời, cõi đời này, sự kiện này
có xảy ra.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1758

MƯỜI HAI DUYÊN   1759

220 Sanh - Sự sai khác giữa người có bố thí và không có bố thí - Kinh SUMANÀ CON GÁI VUA – Tăng II, 351

SUMANÀ CON GÁI VUA – Tăng II, 351

1. Một thời, Thế Tôn trú ở Sàvatthi, Jetavana, tại khu
vườn của Anàthapindika. Rồi Sumanà, con gái vua,
với năm trăm thiếu nữ hộ tống trên năm trăm cổ xe,
đi đến Thế Tôn, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi
ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, Sumanà,
con gái vua bạch Thế Tôn:

2. - Ở đây, bạch Thế Tôn, có hai đệ tử của Thế Tôn
đồng đẳng về tín, đồng đẳng về giới, đồng đẳng về
tuệ, một có bố thí, một không bố thí. Sau khi thân
hoại mạng chung, cả hai được sanh lên cõi lành
Thiên giới. Giữa hai vị thiên ấy, có sự đặc thù gì, có
sự sai khác gì?

Thế Tôn đáp:

- Có sự sai biệt, này Sumanà.

3. Người có bố thí, khi được làm vị Thiên, vượt qua vị Thiên không bố thí trên năm phương diện. Về thiên thọ mạng, về thiên sắc, về thiên lạc, về thiên

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1760

danh xưng, về thiên tăng thượng. Người có bố thí, này Sumanà, khi được làm vị Thiên, vượt qua vị Thiên không bố thí trên năm phương diện này.

4. - Bạch Thế Tôn, nếu họ từ đây mạng chung, trở lại trạng thái này, khi họ trở lại làm người, bạch Thế Tôn, có sự đặc thù gì, có sự sai khác gì?

Thế Tôn đáp:

- Có sự sai biệt, này Sumanà.

5. Người có bố thí, khi được làm người, vượt qua vị
làm người không bố thí trên năm phương diện: Về
nhân thọ mạng, về nhân sắc, về nhân lạc, về nhân
danh xưng, về nhân tăng thượng. Người có bố thí,
này Sumanà, khi được làm người, vượt qua vị làm
người không bố trên năm phương diện này

6. - Bạch Thế Tôn, nếu cả hai đều xuất gia, từ bỏ gia
đình, sống không gia đình. Giữa hai người xuất gia
ấy, bạch Thế Tôn có thể có những đặc thù gì, những
sai khác gì?

Thế Tôn đáp:

- Có sự sai biệt, này Sumanà.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1761

7. Người có bố thí, khi được xuất gia, vượt qua vị xuất gia không có bố thí trên năm phương diện: Thường hay được yêu cầu nhận y, ít khi không được yêu cầu; thường hay được yêu cầu nhận đồ ăn khất thực, ít khi không được yêu cầu; thường hay được yêu cầu nhận sàng tọa, ít khi không được yêu cầu; thường hay được yêu cầu nhận dược phẩm trị bệnh, ít khi không được yêu cầu. Vị ấy sống với những vị đồng Phạm hạnh nào, các vị này đối với vị ấy, xử sự với nhiều thân nghiệp khả ái, với ít thân nghiệp không khả ái, với nhiều khẩu nghiệp khả ái, với ít khẩu nghiệp không khả ái, với nhiều ý nghiệp khả ái, với ít ý nghiệp không khả ái, giúp đỡ với nhiều giúp đỡ khả ái, với ít giúp đỡ không khả ái. Này Sumanà, người có bố thí khi được xuất gia vượt qua vị xuất gia không có bố thí trên năm phương diện này.

8. - Nhưng bạch Thế Tôn, nếu cả hai đều chứng quả A-la-hán. Với hai vị chứng đạt A-la-hán ấy, bạch Thế Tôn có sự đặc thù nào, có sự sai khác nào?

9. - Ở đây, này Sumanà, Ta nói không có sự sai khác nào, tức là so sánh giải thoát với giải thoát.

10. - Thật vi diệu thay, bạch Thế Tôn! Thật hy hữu thay, bạch Thế Tôn! Xa cho đến như vậy là vừa đủ để bố thí, là vừa đủ để làm cho các công đức. Vì rằng chúng là những giúp đỡ, những công đức cho chư

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1762

Thiên, chúng là những giúp đỡ, những công đức cho loài Người, chúng là những giúp đỡ, những công đức cho các người xuất gia.

- Sự việc là như vậy, này Sumanà, là vừa đủ, này
Sumanà, để bố thí, là vừa đủ để làm các công đức.
Chúng là những giúp ích, những công đức cho chư
Thiên. Chúng là những giúp ích, những công đức cho
loài Người. Chúng là những giúp ích, những công
đức cho những người xuất gia.

11. Thế Tôn thuyết như vậy. Bậc Thiện Thệ nói như vậy xong, bậc Đạo Sư lại nói thêm:

Như mặt trăng không uế,
Đi giữa hư không giới,
Với ánh sáng bừng chói,
Giữa quần sao ở đời.
Cũng vậy, người đủ giới,
Hạng người có lòng tin,
Với bố thí, bừng chói,
Giữa xan tham ở đời.
Như mây mưa sấm sét,
Vòng hoa chóp trăm đầu,
Tràn đầy cả thung lũng,
Lan tràn cả đất bằng.
Cũng vậy, đầy tri kiến,
Đệ tử bậc Chánh Giác,

MƯỜI HAI DUYÊN                                  1763

Bậc trí vượt xan tham,
Trên cả năm phương diện,
Thọ mạng và danh xưng,
Dung sắc và an lạc,
Với tài sản sung mãn,
Chết hưởng hỷ lạc thiên.

MƯỜI HAI DUYÊN                     1764

221 Sanh - Ta tuyên bố sự sanh khởi... - Kinh Luận Nghị Đường – Tương IV, 616

Luận Nghị Đường – Tương IV, 616 (Kutùhalasàlà)

1). ..

2) Rồi du sĩ Vacchagotta đi đến Thế Tôn; sau khi
đến, nói lên với Thế Tôn những lời chào đón hỏi
thăm, sau khi nói lên những lời chào đón hỏi thăm
thân hữu rồi ngồi xuống một bên.

3) Ngồi một bên, du sĩ Vacchagotta thưa với Thế Tôn:

-- Thưa Tôn giả Gotama, những ngày về trước, những ngày về trước nữa, rất nhiều Sa-môn, Bà-la- môn là du sĩ ngoại đạo ngồi tụ tập, tụ hội tại Luận nghị đường, và câu chuyện sau đây được khởi lên: "Vị Pùrana Kassapa này là vị hội chủ, vị giáo trưởng, vị sư trưởng giáo hội, có tiếng tốt, có danh vọng, khai tổ giáo phái, được quần chúng tôn sùng". Khi nói về một đệ tử từ trần, mệnh chung, họ nói sanh xứ của vị ấy như sau: "Vị này sanh tại chỗ này. Vị này sanh tại chỗ này". Nếu đệ tử là vị thượng nhân, tối thượng nhân, đã đạt địa vị tối thắng, khi vị này từ trần, mệnh

MƯỜI HAI DUYÊN                                       1765

chung, họ nói sanh xứ của vị ấy như sau: "Vị này sanh tại chỗ này. Vị này sanh tại chỗ này".

4-9) Makkhali Gosàla... Nigantha Nàtaputta... Sanjaya Belatthiputta... Pakuddha Kaccàyana... vị Ajita Kesakambala này là vị hội chủ, vị giáo trưởng, vị sư trưởng giáo hội, có tiếng tốt, có danh vọng, khai tổ giáo phái, được quần chúng tôn sùng. Khi nói về một đệ tử từ trần, mệnh chung, họ nói sanh xứ của vị ấy như sau: "Vị này sanh tại chỗ này. Vị này sanh tại chỗ này". Nếu đệ tử là vị thượng nhân, tối thượng nhân, đã đạt địa vị tối thắng, khi vị này từ trần, mệnh chung, họ nói sanh xứ của vị ấy như sau: "Vị này sanh tại chỗ này. Vị này sanh tại chỗ này".

10) Còn Sa-môn Gotama này là vị hội chủ, vị giáo trưởng, vị sư trưởng giáo hội, có tiếng tốt, có danh vọng, khai tổ giáo phái, được quần chúng tôn sùng. Khi nói về một đệ tử đã từ trần, đã mệnh chung, Sa- môn Gotama nói sanh xứ của vị ấy như sau: "Vị này sanh tại chỗ này. Vị này sanh tại chỗ này". Nếu đệ tử là bậc thượng nhân, tối thắng nhân đã đạt địa vị tối thượng, khi vị này từ trần, mệnh chung, Sa-môn Gotama không có trả lời: "Vị này sanh tại chỗ này. Vị này sanh tại chỗ này". Nhưng Ngài nói về vị ấy như sau: "Vị ấy đã chặt đứt ái, đã phá hủy các kiết

MƯỜI HAI DUYÊN                                       1766

phược, nhờ chơn chánh thấy rõ kiêu mạn, đã đoạn tận khổ đau".

11) Thưa Tôn giả Gotama, con có khởi lên phân vân và nghi ngờ như sau: "Như thế nào, cần phải thấu hiểu pháp của Sa-môn Gotama?"

12) -- Này Vaccha, thôi vừa rồi sự phân vân của Ông. Thôi vừa rồi sự nghi ngờ của Ông. Chính do trên điểm Ông phân vân mà nghi ngờ được khởi lên. Ta tuyên bố sự sanh khởi, này Vaccha, đối với những ai có chấp thủ, không phải đối với ai không có chấp thủ.

13) Ví như, này Vaccha, một ngọn lửa cháy đỏ khi nào có nhiên liệu (saupàdàna), không phải không có nhiên liệu.

Cũng vậy, này Vaccha, Ta tuyên bố về sanh khởi đối với người có chấp thủ (sanh y), không phải với người không có chấp thủ.

14) -- Thưa Tôn giả Gotama, trong khi có gió thổi ngọn lửa đi thật xa, thời Tôn giả Gotama tuyên bố cái gì làm nhiên liệu cho ngọn lửa này?

-- Này Vaccha, trong khi có gió thổi ngọn lửa đi thật xa, thời Ta nói chính gió là nhiên liệu. Trong khi ấy, này Vaccha, chính gió là nhiên liệu (upàdàna).

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1767

15) -- Thưa Tôn giả Gotama, trong khi một loài hữu
tình quăng bỏ thân này để sanh vào một thân khác,
thời Tôn giả Gotama tuyên bố cái gì làm nhiên liệu
cho thân này?

-- Này Vaccha, trong khi một loài hữu tình quăng bỏ
thân này và sanh vào một thân khác, này Vaccha, Ta
tuyên bố rằng trong khi ấy chính ái (tanhà) là nhiên
liệu (upàdànam).

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1768

222 Sanh - Thiền thứ 1, sanh cộng trú với
chư Thiên ở Tịnh Cư Thiên - Kinh
CÁC HẠNG NGƯỜI SAI KHÁC 2 –
Tăng II, 57

CÁC HẠNG NGƯỜI SAI KHÁC 2 – Tăng II, 57

1. - Có bốn hạng người này có mặt, hiện hữu ở đời. Thế nào là bốn?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người ly dục, ly ác
pháp, chứng đạt và an trú Thiền thứ nhất. Ở đây, về
các pháp thuộc sắc, thuộc thọ, thuộc tưởng, thuộc
hành, thuộc thức, vị ấy tùy quán là vô thường, là khổ,
là bệnh, là ung nhọt, là mũi tên, là bất hạnh, là bệnh
hoạn, là hướng ngoại, là hoại diệt, là trống không, là
vô ngã. Vị ấy, sau khi thân hoại mạng chung được
sanh cộng trú với chư Thiên ở Tịnh cư Thiên. Sự
sanh khởi này, này các Tỷ-kheo, không có chung
cùng các hàng phàm phu.

2. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, ở đây có hạng người làm cho tịnh chỉ tầm và tứ … Thiền thứ hai … Thiền thứ ba … Thiền thứ tư và an trú. Vị ấy, ở đây về các pháp thuộc sắc, thuộc thọ, thuộc tưởng, thuộc hành, thuộc thức, vị ấy tùy quán là vô thường, là khổ, là

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1769

bệnh, là ung nhọt, là mũi tên, là bất hạnh, là bệnh
hoạn, là hướng ngoại, là hoại diệt, là trống không, là
vô ngã. Vị ấy, sau khi thân hoại mạng chung được
sanh cộng trú với chư Thiên ở Tịnh cư Thiên. Sự
sanh khởi này, này các Tỷ-kheo, không có chung
cùng các hàng phàm phu.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1770

223 Sanh - Thân do nghiệp làm ra - Kinh PHẠM THIÊN TRÚ – Tăng IV, 627

PHẠM THIÊN TRÚ – Tăng IV, 627

1. Ta tuyên bố rằng, này các Tỷ-kheo, các nghiệp được tư niệm, được làm, được tích tập, nếu không cảm thọ (kết quả) thời không có chấm dứt, dầu quả ấy thuộc trong đời hiện tại, hay thuộc trong đời sau.

Ta tuyên bố rằng, này các Tỷ-kheo, các nghiệp được tư niệm, được làm, được tích tập, nếu không cảm thọ (kết quả) thời khổ không chấm dứt.

Vị Thánh đệ tử ấy, này các Tỷ-kheo, như vậy từ bỏ
tham, từ bỏ sân, từ bỏ si, tỉnh giác, chánh niệm, với
tâm câu hữu với từ, an trú biến mãn một phương;
cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba,
cũng vậy phương thứ tư, như vậy phía trên, phía
dưới, bề ngang, hết thảy phương xứ, cùng khắp vô
biên giới, vị ấy an trú biến mãn với tâm câu hữu với
từ, quảng đại, vô biên, không hận, không sân. Vị ấy
biết rõ như sau: "Trước kia, tâm này của ta là nhỏ,
không tu tập. Nhưng nay, tâm này của ta là vô
lượng, khéo tu tập. Lại nữa, phàm nghiệp gì được
làm có giới hạn, nay nó sẽ không sống trong giới
hạn ấy nữa".

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1771

Các Thầy nghĩ thế nào, này các Tỷ-kheo, nếu đứa trẻ này, từ tuổi trẻ trở lên tu tập từ tâm giải thoát, nó có thể làm nghiệp ác không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

- Do không làm điều ác, nó có cảm giác khổ hay không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn. Không làm điều ác, bạch Thế Tôn, từ đâu nó sẽ cảm giác khổ được?

2. Này các Tỷ-kheo, từ tâm giải thoát này cần phải
tu tập bởi nữ nhân hay nam nhân. Này các Tỷ-kheo,
thân này không bị nam nhân hay nữ nhân cầm lấy rồi
mang đi. Này các Tỷ-kheo, con đường phải chết
này ở giữa những tư tưởng. Vị ấy rõ biết như sau:
"Phàm ác nghiệp nào do ta làm từ trước với cái
thân do nghiệp làm ra này, tất cả cần phải cảm thọ
ở đây, nó không thể theo ta và được hiện hữu về
sau". Như vậy, này các Tỷ-kheo, từ tâm giải thoát
được tu tập đưa đến không có trở lui, đối với Tỷ-
kheo có trí tuệ, có được trong đời này, nhưng vị ấy
chưa thể nhập sự giải thoát hơn thế nữa.

3. Với tâm câu hữu với bi... với tâm hầu hữu với hỷ... với tâm câu hữu với xả, vị ấy biến mãn một phương và an trú, như vậy phương thứ hai, như vậy phương

MƯỜI HAI DUYÊN                                        1772

thứ ba, như vậy phương thứ tư. Như vậy phía trên, phía dưới, bề ngang, hết thảy phương xứ, cùng khắp vô biên giới, vị ấy an trú biến mãn với tâm câu hữu với xả, quảng đại, vô biên, không hận, không sân. Vị ấy biết rõ như sau: "Trước kia, tâm này của ta là nhỏ, không tu tập. Nhưng nay, tâm này của ta là vô lượng, khéo tu tập. Lại nữa, phàm nghiệp gì được làm có giới hạn, nó sẽ không đứng trong giới hạn ấy nữa".

Các Thầy nghĩ thế nào, này các Tỷ-kheo, nếu đứa trẻ này, từ tuổi trẻ trở lên tu tập xả tâm giải thoát, nó có thể làm nghiệp ác không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

- Do không làm điều ác, nó có cảm giác khổ hay không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn. Không làm điều ác, bạch Thế Tôn, từ đâu nó sẽ cảm giác khổ được.

4. Này các Tỷ-kheo, xả tâm giải thoát này cần phải tu tập bởi nữ nhân hay nam nhân. Này các Tỷ-kheo, thân này không bị nam nhân hay nữ nhân cầm lấy rồi đem đi. Này các Tỷ-kheo, con người phải chết này ở giữa những tư tưởng. Vị ấy rõ biết như sau: "Phàm ác nghiệp nào do ta làm từ trước với cái thân do nghiệp làm ra này, tất cả cần phải cảm thọ ở đây,

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1773

nó không thể theo và được hiện hữu về sau". Như
vậy, này các Tỷ-kheo, xả tâm giải thoát này được tu
tập, đưa đến không có trở lui, đối với Tỷ-kheo có trí
tuệ, có được trong đời này, nhưng vị ấy chưa thể
nhập sự giải thoát hơn thế nữa.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1774

224 Sanh - Thân hành niệm đưa đến hưởng được bất tử - Kinh PHẨM THIỀN ĐỊNH – Tăng I, 88

PHẨM THIỀN ĐỊNH – Tăng I, 88

1-70.

1. - Như một ai, này các Tỷ-kheo, với tâm biến mãn
cùng khắp biển lớn, có thể bao gồm tất cả các con
sống bé nhỏ đổ vào biển cả. Cũng vậy, này các Tỷ-
kheo, ai tu tập, làm cho sung mãn Thân hành niệm,
cũng bao gồm tất cả thiện pháp, gồm những pháp
thuộc về Minh phần.

2-8. Có một pháp, này các Tỷ-kheo, được tu tập,
được làm cho sung mãn, đưa đến cảm hứng lớn, lợi
ích lớn, an ổn lớn khỏi các khổ ách, chánh niệm tỉnh
giác, đưa đến chứng đắc tri kiến, đưa đến hiện tại lạc
trú, đưa đến chứng ngộ quả minh và giải thoát. Một
pháp ấy là gì? Chính là thân hành niệm. Đây là một
pháp, này các Tỷ-kheo, được tu tập, được làm cho
sung mãn, đưa đến cảm hứng lớn … đưa đến chứng
ngộ quả minh và giải thoát.

9-12. Có một pháp, này các Tỷ-kheo, khi được tu tập, được làm cho sung mãn, thân được khinh an, tâm

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1775

được khinh an, tầm tứ được tịnh chỉ, toàn bộ các
pháp thuộc về minh phần đi đến tu tập, làm cho viên
mãn. Một pháp ấy là gì? Chính là thân hành niệm.
Khi tu tập, làm cho sung mãn một pháp này, thân
được khinh an, tâm được khinh an, tầm và tứ được
chỉ tịnh, toàn bộ các pháp thuộc về minh phần đi đến
tu tập, được làm cho viên mãn.

13. Có một pháp, này các Tỷ-kheo, khi được tu tập,
được làm cho sung mãn, các pháp bất thiện chưa
sanh không sanh khởi, và các pháp bất thiện đã sanh
bị đoạn tận. Một pháp ấy là gì? Chính là thân hành
niệm. Khi tu tập, khi làm cho sung mãn một pháp
này, này các Tỷ-kheo, các pháp bất thiện chưa sanh
… bị đoạn tận.

14-15. Có một pháp, này các Tỷ-kheo, khi được tu tập, được làm cho sung mãn, các pháp thiện chưa sanh được sanh khởi, và các pháp thiện đã sanh, đưa đến tăng trưởng, quảng đại. Một pháp ấy là gì? Chính là thân hành niệm. Khi tu tập, khi làm cho sung mãn một pháp này, này các Tỷ-kheo, các pháp thiện chưa sanh … đưa đến tăng trưởng, quảng đại.

16-21. Có một pháp, này các Tỷ-kheo, khi được tu tập, được làm cho sung mãn, vô minh được đoạn tận, minh sanh khởi, ngã mạn được đoạn tận, các tùy miên được nhổ sạch, các kiết sử bị đoạn tận. Một

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1776

pháp ấy là gì? Chính là thân hành niệm. Khi một pháp này được tu tập, được làm cho sung mãn, vô minh bị đoạn tận… các kiết sử bị đoạn tận.

22-23. Có một pháp, này các Tỷ-kheo, khi được tu
tập, được làm cho sung mãn, đưa đến sự phân tích
của trí tuệ, đưa đến Niết-bàn không có chấp thủ. Một
pháp ấy là gì? Chính là thân hành niệm. Khi một
pháp này được tu tập, được làm cho sung mãn, đưa
đến sự phân tích… không có chấp thủ.

24-26. Có một pháp, này các Tỷ-kheo, khi được tu
tập, được làm cho sung mãn, đưa đến sự thông đạt
của nhiều giới, sự thông đạt của nhiều giới sai biệt,
sự vô ngại giải của nhiều giới. Một pháp ấy là gì?
Chính là thân hành niệm. Khi một pháp này được
tu tập, được làm cho sung mãn, đưa đến sự thông đạt
… sự vô ngại giải của nhiều giới.

27-30. Có một pháp, này các Tỷ-kheo, khi được tu
tập, được làm cho sung mãn, đưa đến sự chứng ngộ
quả Dự lưu, đưa đến sự chứng ngộ quả Nhất lai, đưa
đến sự chứng ngộ quả Bất lai, đưa đến sự chứng ngộ
quả A-la-hán. Một pháp ấy là gì? Chính là thân
hành niệm. Khi một pháp này được tu tập, được làm
cho sung mãn, đưa đến sự chứng ngộ quả Dự lưu …
quả A-la-hán.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1777

31-46. Có một pháp, này các Tỷ-kheo, khi được tu tập, được làm cho sung mãn, đưa đến sự chứng đắc trí tuệ, đưa đến sự tăng trưởng trí tuệ, đưa đến quảng đại trí tuệ, đưa đến đại trí tuệ, đưa đến trí tuệ rộng rãi, đưa đến quảng đại trí tuệ, đưa đến thâm sâu trí tuệ, đưa đến vô song trí tuệ, đưa đến vô hạn trí tuệ, đưa đến nhiều trí tuệ, đưa đến trí tuệ nhanh lẹ, đưa đến trí tuệ nhẹ nhàng, đưa đến trí tuệ hoan hỷ, đưa đến trí tuệ tốc hành, đưa đến trí tuệ sắc sảo, đưa đến trí tuệ thể nhập. Một pháp ấy là gì? Chính là thân hành niệm. Khi một pháp này được tu tập, được làm cho sung mãn, đưa đến sự chứng đắc trí tuệ… đưa đưa đến trí tuệ thể nhập.

--------------------

47-48. Những vị này không hưởng được bất tử, này
các Tỷ-kheo, là những vị không thực hiện thân hành
niệm. Những vị này hưởng được bất tử, này các Tỷ-
kheo, là những vị thực hiện thân hành niệm.

49-50. Những vị này không chia sẻ bất tử, này các
Tỷ-kheo, là những vị không chia sẻ thân hành niệm.
Những vị này chia sẻ bất tử, này các Tỷ-kheo, là
những vị chia sẻ thân hành niệm.

51-52. Bất tử bị đoạn tận, này các Tỷ-kheo, đối với những ai đoạn tận thân hành niệm. Bất tử không bị

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1778

đoạn tận, này các Tỷ-kheo, đối với những ai không đoạn tận thân hành niệm.

53-54. Bất tử bị khiếm khuyết, này các Tỷ-kheo, đối
với những ai khiếm khuyết thân hành niệm. Bất tử
được viên thành, này các Tỷ-kheo, đối với những ai
viên thành thân hành niệm.

55-56. Bất tử bị xao lãng bỏ phế, này các Tỷ-kheo,
đối với những ai bỏ phế thân hành niệm. Bất tử
không bị xao lãng bỏ phế, này các Tỷ-kheo, đối với
những ai không bỏ phế thân hành niệm.

57-58. Bất tử bị vong thất, này các Tỷ-kheo, đối với
những ai vong thất thân hành niệm. Bất tử không bị
vong thất, này các Tỷ-kheo, đối với những ai không
vong thất thân hành niệm.

59-60. Bất tử không được thực hiện, này các Tỷ-
kheo, đối với những ai không thực hiện thân hành
niệm. Bất tử được thực hiện, này các Tỷ-kheo, đối
với những ai thực hiện thân hành niệm.

61-62. Bất tử không được tu tập, này các Tỷ-kheo,
đối với những ai không tu tập thân hành niệm. Bất tử
được tu tập, này các Tỷ-kheo, đối với những ai tu tập
thân hành niệm.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1779

63-64. Bất tử không được làm cho sung mãn, này các
Tỷ-kheo, đối với những ai không làm cho sung mãn
thân hành niệm. Bất tử được làm cho sung mãn, này
các Tỷ-kheo, đối với những ai làm cho sung mãn
thân hành niệm.

65-66. Bất tử không được thắng tri, này các Tỷ-kheo,
đối với những ai không thắng tri thân hành niệm. Bất
tử được thắng tri, này các Tỷ-kheo, đối với những ai
thắng tri thân hành niệm.

67-68. Bất tử không được liễu tri, này các Tỷ-kheo,
đối với những ai không liễu tri thân hành niệm. Bất
tử được liễu tri, này các Tỷ-kheo, đối với những ai
liễu tri thân hành niệm.

69-70. Bất tử không được chứng ngộ, này các Tỷ-
kheo, đối với những ai không chứng ngộ thân hành
niệm. Bất tử được chứng ngộ, này các Tỷ-kheo, đối
với những ai chứng ngộ thân hành niệm.

Thế Tôn thuyết như vậy, các vị Tỷ-kheo ấy hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1780

225 Sanh - Thân người khó được - Kinh Lỗ Khóa 3 – Tương V, 661

Lỗ Khóa 3 – Tương V, 661

1) ...

2)-- Ví như, này các Tỷ-kheo, quả đất lớn này chỉ
toàn một bãi nước và một người đến ném xuống đấy
một khúc cây có một lỗ hổng. Rồi gió phương Đông
thổi nó trôi về phương Tây; gió phương Tây thổi nó
trôi về phương Đông; gió phương Bắc thổi nó trôi về
phương Nam; gió phương Nam thổi nó trôi về
phương Bắc. Tại đấy, một con rùa mù cứ mỗi trăm
năm nổi lên một lần.

3) Các Ông nghĩ thế nào, này các Tỷ-kheo, con rùa mù ấy sau mỗi trăm năm nổi lên một lần, có thể chui cổ vào trong khúc cây có một lỗ hổng không?

-- Thật khó được vậy, bạch Thế Tôn, con rùa mù ấy, sau mỗi trăm năm nổi lên một lần, có thể chui cổ vào trong khúc cây có một lỗ hổng ấy!

4) -- Này các Tỷ-kheo,

- Thật khó được vậy, là được làm người!

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1781

- Thật khó được vậy, là Như Lai xuất hiện ở đời,
bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác!
- Thật khó được vậy, là Pháp và Luật này do Như
Lai thuyết giảng chiếu sáng trên đời.

5) Nhưng nay, này các Tỷ-kheo, các Ông đã được
làm người, và Như Lai xuất hiện ở đời, bậc A-la-hán,
Chánh đẳng Chánh giác. Và Pháp và Luật được Như
Lai thuyết giảng chói sáng ở đời.

6) Do vậy, này các Tỷ-kheo, một cố gắng cần phải
làm để rõ biết: "Đây là Khổ". Một cố gắng cần phải
làm để rõ biết: "Đây là Khổ tập". Một cố gắng cần
phải làm để rõ biết: "Đây là Khổ diệt". Một cố gắng
cần phải làm để rõ biết: "Đây là Con Đường đưa đến
Khổ diệt".

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1782

226 Sanh - Thưa bậc Đại Hùng, Sanh thú Ngài sẽ thế nào - Kinh Nandivisàla – Tương I, 147

Nandivisàla – Tương I, 147

1) Đứng một bên, Thiên tử Nandivisàla nói lên bài kệ với Thế Tôn:

Bốn bánh xe chín cửa,
Đầy uế, hệ lụy tham,
Chìm đắm trong bùn nhơ,
Ôi! Thưa bậc Đại Hùng,
Sanh thú Ngài như vậy,
Tương lai sẽ thế nào?

(Thế Tôn):

2) - Cắt hỷ và buộc ràng,
Dục tham và tà ác,
Ái căn được đoạn tận,
Sanh thú sẽ như vậy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                 1783

MƯỜI HAI DUYÊN   1784

227 Sanh - Thế Tôn có thể độ cho người
chết không - Kinh Người Đất Phương
Tây hay Người Đã Chết – Tương IV,
488

Người Đất Phương Tây hay Người Đã Chết – Tương IV, 488

1) Một thời Thế Tôn trú ở Nàlandà, tại rừng Pàvàrikamba.

2) Rồi thôn trưởng Asibandhakaputta đi đến Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên.

3) Ngồi xuống một bên,              thôn    trưởng Asibandhakaputta bạch Thế Tôn:

-- Bạch Thế Tôn, các vị Bà-la-môn trú đất phương
Tây, mang theo bình nước, đeo vòng hoa huệ
(sevàla), nhờ nước được thanh tịnh. Những người
thờ lửa, khi một người đã chết, đã mệnh chung, họ
nhắc bổng và mang vị ấy ra ngoài (uyyàpenti), kêu
tên vị ấy lên, và dẫn vị ấy vào Thiên giới. Còn Thế
Tôn, bạch Thế Tôn, là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng
Giác, Thế Tôn có thể làm như thế nào cho toàn thể

MƯỜI HAI DUYÊN                                   1785

thế giới, sau khi thân hoại mạng chung, được sanh lên thiện thú, Thiên giới, cõi đời này?

4) -- Vậy, này Thôn trưởng, ở đây, Ta sẽ hỏi Ông. Nếu Ông kham nhẫn hãy trả lời.

5) Này Thôn trưởng, Ông nghĩ thế nào? Ở đây, một người sát sanh, lấy của không cho, sống theo tà hạnh trong các dục, nói láo, nói hai lưỡi, nói lời độc ác, nói lời phù phiếm, tham lam, sân hận, theo tà kiến. Rồi một quần chúng đông đảo, tụ tập, tụ họp lại, cầu khẩn, tán dương, chấp tay đi cùng khắp và nói rằng: "Mong người này, sau khi thân hoại mạng chung, được sanh lên thiện thú, Thiên giới, cõi đời này!" Ông nghĩ thế nào, này Thôn trưởng, người ấy do nhân cầu khẩn của đại quần chúng ấy, hay do nhân tán dương, hay do nhân chấp tay đi cùng khắp, sau khi thân hoại mạng chung, người ấy được sanh lên thiện thú, Thiên giới, cõi đời này?

-- Thưa không, bạch Thế Tôn.

6) -- Ví như, này Thôn trưởng, có người lấy một tảng đá lớn ném xuống một hồ nước sâu. Rồi một quần chúng đông đảo, tụ tập, tụ họp lại, cầu khẩn, tán dương, chấp tay đi cùng khắp và nói rằng: "Hãy đứng lên, tảng đá lớn! Hãy nổi lên, tảng đá lớn! Hãy trôi vào bờ, này tảng đá lớn!" Ông nghĩ thế nào, này

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1786

Thôn trưởng, tảng đá lớn ấy do nhân cầu khẩn của
đại quần chúng ấy, hay do nhân tán dương, hay do
nhân chấp tay đi cùng khắp, có thể trồi lên, hay nổi
lên, hay trôi dạt vào bờ không?

-- Thưa không, bạch Thế Tôn.

-- Cũng vậy, này Thôn trưởng, người nào sát sanh, lấy của không cho, sống theo tà hạnh trong các dục, nói láo, nói hai lưỡi, nói lời độc ác, nói lời phù phiếm, tham lam, sân hận, theo tà kiến. Rồi một quần chúng đông đảo, tụ tập, tụ họp lại, cầu khẩn, tán dương, chấp tay đi cùng khắp và nói rằng: "Mong người này, sau khi thân hoại mạng chung, được sanh lên thiện thú, Thiên giới, cõi đời này!" Nhưng người ấy, sau khi thân hoại mạng chung, phải sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục.

7) Ông nghĩ thế nào, này Thôn trưởng? Ở đây, có người từ bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không cho, từ bỏ sống tà hạnh trong các dục, từ bỏ nói láo, từ bỏ nói hai lưỡi, từ bỏ nói lời độc ác, từ bỏ nói lời phù phiếm, không có tham, không có sân hận, có chánh tri kiến. Rồi một quần chúng đông đảo, tụ tập, tụ họp lại, cầu khẩn, tán dương, chấp tay đi cùng khắp và nói rằng: "Mong người này, sau khi thân hoại mạng chung, được sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục!" Ông nghĩ thế nào, này Thôn trưởng, người ấy do nhân cầu

MƯỜI HAI DUYÊN                                        1787

khẩn của quần chúng đông đảo ấy, hay do nhân tán
dương, hay do nhân chấp tay đi cùng khắp, sau khi
thân hoại mạng chung, có thể sanh vào cõi dữ, ác thú,
đọa xứ, địa ngục không?

-- Thưa không, bạch Thế Tôn.

8) -- Ví như, này Thôn trưởng, có người nhận chìm
một ghè sữa đông (sappi) hay một ghè dầu vào trong
một hồ nước sâu rồi đập bể ghè ấy. Ở đây, ghè ấy trở
thành từng miếng vụn, hay từng mảnh vụn và chìm
xuống nước. Còn sữa đông hay dầu thời nổi lên trên.
Rồi một quần chúng đông đảo, tụ tập, tụ họp lại, cầu
khẩn, tán dương, chấp tay đi cùng khắp và nói: "Hãy
chìm xuống, này sữa đông và dầu! Hãy chìm sâu
xuống, này sữa đông và dầu. Hãy chìm xuống tận
đáy, này sữa đông và dầu!". Ông nghĩ thế nào, này
Thôn trưởng, sữa đông ấy, dầu ấy, có do nhân cầu
khẩn của đám quần chúng đông đảo ấy, do nhân tán
dương, do nhân chấp tay đi cùng khắp của quần
chúng đông đảo ấy nên bị chìm xuống, hay chìm sâu
xuống, hay đi xuống tận đáy không?

-- Thưa không, bạch Thế Tôn.

-- Cũng vậy, này Thôn trưởng, có người từ bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không cho, từ bỏ sống tà hạnh trong các dục, từ bỏ nói láo, từ bỏ nói hai lưỡi, từ bỏ

MƯỜI HAI DUYÊN                                       1788

nói lời độc ác, từ bỏ nói lời phù phiếm, không có
tham, không có sân, theo chánh tri kiến. Rồi một
quần chúng đông đảo, tụ tập, tụ họp lại, cầu khẩn, tán
dương, chấp tay đi cùng khắp và nói: "Mong rằng
người này, sau khi thân hoại mạng chung, sẽ sanh
vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục!" Nhưng người
ấy sau khi thân hoại mạng chung, sẽ sanh lên thiện
thú, Thiên giới, cõi đời này.

9) Khi nghe nói vậy, thôn trưởng Asibandhakaputta bạch Thế Tôn:

-- Thật là vi diệu, bạch Thế Tôn! Thật là vi diệu, bạch
Thế Tôn! Bạch Thế Tôn, như người dựng đứng lại
những gì bị quăng ngã xuống, phơi bày những gì bị
che kín, chỉ đường cho kẻ bị lạc hướng, đem đèn
sáng vào trong bóng tối để những ai có mắt có thể
thấy sắc. Cũng vậy, Chánh pháp đã được Thế Tôn
dùng nhiều phương tiện trình bày, giải thích. Bạch
Thế Tôn, con nay xin quy y Phật, Pháp và chúng
Tăng. Mong Thế Tôn nhận con làm đệ tử cư sĩ, từ
nay trở đi cho đến mạng chung, con trọn đời quy
ngưỡng!

MƯỜI HAI DUYÊN                                       1789

228 Sanh - Thực hành sự yếm ly, ly tham, đoạn diệt với.. - Kinh Sanh – Tương II, 87

Sanh – Tương II, 87

1) Một thời Thế Tôn ở Sàvatthi.

I

2) Rồi Thế Tôn gọi Tôn giả Sàriputta:

- Này Sàriputta, trong kinh Paràyana, đoạn các câu hỏi của Ajita, có bài:

Thuần thục pháp hữu vi,
Ở đây nhiều hữu học,
Trí tuệ những vị ấy,
Trong uy nghi của họ,
Hãy đáp lời ta hỏi,
Nói lên, này Thân hữu!

Này Sàriputta, lời nói tóm tắt này, ý nghĩa cần phải được nhận hiểu một cách rộng rãi như thế nào?

Được nói vậy, Tôn giả Sàriputta giữ im lặng.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1790

3) Lần thứ hai, Thế Tôn gọi Tôn giả Sàriputta... (như trên)... Lần thứ hai, Tôn giả Sàriputta giữ im lặng.

4) Lần thứ ba, Thế Tôn gọi Tôn giả Sàriputta:

- Này Sàriputta, trong kinh Paràyana, đoạn các câu hỏi của Ajita, có bài:

Thuần thục pháp hữu vi,
Ở đây nhiều hữu học,
Trí tuệ những vị ấy,
Trong uy nghi của họ,
Hãy đáp lời ta hỏi,
Nói lên, này Thân hữu!

Này Sàriputta, lời nói tóm tắt này, ý nghĩa cần phải được nhận hiểu một cách rộng rãi như thế nào?

Lần thứ ba, Tôn giả Sàriputta giữ im lặng.

II

5) -Này Sàriputta, Ông có thấy cái này được sinh thành? Này Sàriputta, Ông có thấy cái này được sinh thành?

6) - Cái này được sinh thành. Bạch Thế Tôn, vị ấy với chánh trí tuệ thấy như chơn cái này được sinh thành. Sau khi thấy như chơn với chánh trí tuệ, lại

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1791

thực hành sự yếm ly, ly tham, đoạn diệt đối với cái
được sinh thành, vị ấy thấy với chánh trí tuệ, sự tục
sanh do một loại đồ ăn. Sau khi thấy như chơn với
chánh trí tuệ sự tục sanh do một loại đồ ăn, vị ấy lại
thực hành sự yếm ly, ly tham, đoạn diệt sự tục sanh
do một loại đồ ăn.

Do sự đoạn diệt của một loại đồ ăn, cái được sinh thành ấy phải bị sự đoạn diệt, vị ấy thấy như chơn với chánh trí tuệ. Do sự đoạn diệt một loại đồ ăn, cái được sinh thành ấy phải bị đoạn diệt. Sau khi thấy như chơn với chánh tri tuệ, vị ấy thực hành sự yếm ly, ly tham, đoạn diệt đối với sự vật phải bị đoạn diệt. Như vậy, bạch Thế Tôn, là bậc hữu học.

7) Và bạch Thế Tôn, như thế nào là thuần thục pháp hữu vi?

- Bạch Thế Tôn, vị ấy thấy như chơn với chánh trí tuệ cái này được sinh thành. "Cái này được sinh thành"; sau khi thấy như chơn với chánh trí tuệ, do sự yếm ly, ly tham, đoạn diệt đối với cái được sinh thành, vị ấy được giải thoát không có chấp thủ. Vị ấy thấy như chơn với chánh trí tuệ sự tục sanh do một loại đồ ăn. Sau khi thấy như chơn với chánh trí tuệ sự tục sanh do một loại đồ ăn, do sự yếm ly, ly tham, đoạn diệt đối với sự tục sanh do một loại đồ ăn, vị ấy được giải thoát, không chấp thủ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                        1792

Do sự đoạn diệt của một loại đồ ăn, cái được sinh
thành ấy phải bị đoạn diệt, vị ấy thấy như chơn với
chánh trí tuệ. Do sự đoạn diệt một loại đồ ăn, cái
được sinh thành phải bị đoạn diệt; sau khi thấy như
chơn với chánh trí tuệ, do sự yếm ly, ly tham, đoạn
diệt đối với sự vật phải bị đoạn diệt, vị ấy được giải
thoát, không có chấp thủ. Như vậy, bạch Thế Tôn,
là thuần thục pháp hữu vi.

8) Như vậy, bạch Thế Tôn, như đã được nói trong kinh Paràyana, đoạn các câu hỏi của Ajita, có bài:

Thuần thục pháp hữu vi,
Ở đây nhiều hữu học,
Trí tuệ những vị ấy,
Trong uy nghi của họ,
Hãy đáp lời ta hỏi,
Nói lên, này Thân hữu!

Bạch Thế Tôn, lời nói tóm tắt này, con hiểu ý nghĩa một cách rộng rãi như vậy.

III

9) - Lành thay, lành thay! Cái này được sinh thành, này Sàriputta, vị ấy thấy như chơn với chánh trí tuệ. Cái này được sinh thành; sau khi thấy như chơn với chánh trí tuệ, lại thực hành sự yếm ly, ly tham, đoạn

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1793

diệt, đối với cái được sinh thành. Vị ấy thấy như chơn với chánh trí tuệ, sự tục sanh do một loại đồ ăn. Sau khi thấy như chơn với chánh trí tuệ, sự tục sanh do một loại đồ ăn, lại thực hành sự yếm ly, ly tham, đoạn diệt đối với sự tục sanh do một loại đồ ăn.

Do sự đoạn diệt của một loại đồ ăn, cái được sinh thành ấy phải bị đoạn diệt, vị ấy thấy như chơn với chánh trí tuệ. Do sự đoạn diệt với một loại đồ ăn, cái được sinh thành ấy phải bị đoạn diệt; sau khi thấy như chơn với chánh trí tuệ, vị ấy thực hành sự yếm ly, ly tham, đoạn diệt đối với sự vật phải bị đoạn diệt. Như vậy, này Sàriputta, là bậc hữu học.

10) Và này Sàriputta, như thế nào là thuần thục pháp hữu vi?

Này Sàriputta, cái này được sinh thành, vị ấy thấy như chơn với chánh trí tuệ. Cái này được sinh thành; sau khi thấy như chơn với chánh trí tuệ, do sự yếm ly, ly tham, đoạn diệt đối với cái được sinh thành, vị ấy được giải thoát, không có chấp thủ.

Vị ấy thấy như chơn với chánh trí tuệ sự tục sanh do một loại đồ ăn. Sau khi thấy như chơn với chánh trí tuệ, sự tục sanh do một loại đồ ăn, đối với sự tục sanh do một loại đồ ăn, do sự yếm ly, ly tham, đoạn diệt, vị ấy được giải thoát, không chấp thủ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                        1794

Do sự đoạn diệt một loại đồ ăn, cái được sinh thành
ấy phải bị đoạn diệt, vị ấy thấy như chơn với chánh
trí tuệ. Do sự đoạn diệt một loại đồ ăn, cái được sinh
thành phải bị đoạn diệt; sau khi thấy như chơn với
chánh trí tuệ, do sự yếm ly, ly tham, đoạn diệt đối
với sự vật phải bị đoạn diệt, vị ấy được giải thoát
không có chấp thủ.

Như vậy, này Sàriputta, là thuần thục pháp hữu vi.

11) Như vậy, này Sàriputta, như đã được nói trong kinh Paràyana, đoạn các câu hỏi của Ajita, có bài:

Thuần thục pháp hữu vi,
Ở đây nhiều hữu học,
Trí tuệ những vị ấy,
Trong uy nghi của họ,
Hãy đáp lời ta hỏi,
Nói lên, này Thân hữu!

Này Sàriputta, lời nói tóm tắt này cần hiểu ý nghĩa một cách, rộng rãi như vậy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1795

229 Sanh - Ví dụ Ngọn lửa cháy đỏ do có nhiên liệu - Kinh Luận Nghị Đường – Tương IV, 616

Luận Nghị Đường – Tương IV, 616 (Kutùhalasàlà)

1). ..

2) Rồi du sĩ Vacchagotta đi đến Thế Tôn; sau khi
đến, nói lên với Thế Tôn những lời chào đón hỏi
thăm, sau khi nói lên những lời chào đón hỏi thăm
thân hữu rồi ngồi xuống một bên.

3) Ngồi một bên, du sĩ Vacchagotta thưa với Thế Tôn:

-- Thưa Tôn giả Gotama, những ngày về trước, những ngày về trước nữa, rất nhiều Sa-môn, Bà-la- môn là du sĩ ngoại đạo ngồi tụ tập, tụ hội tại Luận nghị đường, và câu chuyện sau đây được khởi lên: "Vị Pùrana Kassapa này là vị hội chủ, vị giáo trưởng, vị sư trưởng giáo hội, có tiếng tốt, có danh vọng, khai tổ giáo phái, được quần chúng tôn sùng". Khi nói về một đệ tử từ trần, mệnh chung, họ nói sanh xứ của vị ấy như sau: "Vị này sanh tại chỗ này. Vị này sanh tại chỗ này". Nếu đệ tử là vị thượng nhân, tối thượng nhân, đã đạt địa vị tối thắng, khi vị này từ trần, mệnh

MƯỜI HAI DUYÊN                                       1796

chung, họ nói sanh xứ của vị ấy như sau: "Vị này sanh tại chỗ này. Vị này sanh tại chỗ này".

4-9) Makkhali Gosàla... Nigantha Nàtaputta... Sanjaya Belatthiputta... Pakuddha Kaccàyana... vị Ajita Kesakambala này là vị hội chủ, vị giáo trưởng, vị sư trưởng giáo hội, có tiếng tốt, có danh vọng, khai tổ giáo phái, được quần chúng tôn sùng. Khi nói về một đệ tử từ trần, mệnh chung, họ nói sanh xứ của vị ấy như sau: "Vị này sanh tại chỗ này. Vị này sanh tại chỗ này". Nếu đệ tử là vị thượng nhân, tối thượng nhân, đã đạt địa vị tối thắng, khi vị này từ trần, mệnh chung, họ nói sanh xứ của vị ấy như sau: "Vị này sanh tại chỗ này. Vị này sanh tại chỗ này".

10) Còn Sa-môn Gotama này là vị hội chủ, vị giáo trưởng, vị sư trưởng giáo hội, có tiếng tốt, có danh vọng, khai tổ giáo phái, được quần chúng tôn sùng. Khi nói về một đệ tử đã từ trần, đã mệnh chung, Sa- môn Gotama nói sanh xứ của vị ấy như sau: "Vị này sanh tại chỗ này. Vị này sanh tại chỗ này". Nếu đệ tử là bậc thượng nhân, tối thắng nhân đã đạt địa vị tối thượng, khi vị này từ trần, mệnh chung, Sa-môn Gotama không có trả lời: "Vị này sanh tại chỗ này. Vị này sanh tại chỗ này". Nhưng Ngài nói về vị ấy như sau: "Vị ấy đã chặt đứt ái, đã phá hủy các kiết

MƯỜI HAI DUYÊN                                       1797

phược, nhờ chơn chánh thấy rõ kiêu mạn, đã đoạn tận khổ đau".

11) Thưa Tôn giả Gotama, con có khởi lên phân vân và nghi ngờ như sau: "Như thế nào, cần phải thấu hiểu pháp của Sa-môn Gotama?"

12) -- Này Vaccha, thôi vừa rồi sự phân vân của Ông. Thôi vừa rồi sự nghi ngờ của Ông. Chính do trên điểm Ông phân vân mà nghi ngờ được khởi lên. Ta tuyên bố sự sanh khởi, này Vaccha, đối với những ai có chấp thủ, không phải đối với ai không có chấp thủ.

13) Ví như, này Vaccha, một ngọn lửa cháy đỏ khi nào có nhiên liệu (saupàdàna), không phải không có nhiên liệu.

Cũng vậy, này Vaccha, Ta tuyên bố về sanh khởi đối với người có chấp thủ (sanh y), không phải với người không có chấp thủ.

14) -- Thưa Tôn giả Gotama, trong khi có gió thổi ngọn lửa đi thật xa, thời Tôn giả Gotama tuyên bố cái gì làm nhiên liệu cho ngọn lửa này?

-- Này Vaccha, trong khi có gió thổi ngọn lửa đi thật xa, thời Ta nói chính gió là nhiên liệu. Trong khi ấy, này Vaccha, chính gió là nhiên liệu (upàdàna).

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1798

15) -- Thưa Tôn giả Gotama, trong khi một loài hữu
tình quăng bỏ thân này để sanh vào một thân khác,
thời Tôn giả Gotama tuyên bố cái gì làm nhiên liệu
cho thân này?

-- Này Vaccha, trong khi một loài hữu tình quăng bỏ
thân này và sanh vào một thân khác, này Vaccha, Ta
tuyên bố rằng trong khi ấy chính ái (tanhà) là nhiên
liệu (upàdànam).

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1799

230 Sanh - Vô thỉ - 4 Đức Thế Tôn và một ngọn núi - Kinh Núi Vepulla – Tương II, 330

Núi Vepulla – Tương II, 330

1) Một thời Thế Tôn trú ở Ràjagaha ( Vương Xá ), tại núi Gijjhakùta ( Linh Thứu ).

2) Tại đấy Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo...

3) Thế Tôn nói như sau:

- Vô thỉ là luân hồi này, này các Tỷ-kheo. Khởi điểm
không thể nêu rõ đối với sự lưu chuyển luân hồi của
các chúng sanh bị vô minh che đậy, bị tham ái trói
buộc.

4) Thuở xưa, này các Tỷ-kheo, núi Vepulla này được biết với tên là Pàcìnavamsa. Lúc bấy giờ, dân chúng được biết với tên là Tivàrà. Này các Tỷ-kheo, dân chúng Tivàrà có tuổi thọ đến 40.000 năm. Này các Tỷ-kheo, dân chúng Tivàrà phải bốn ngày để leo lên núi Pàcìnavamsa, phải bốn ngày để leo xuống.

5) Lúc bấy giờ, này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Kakusandha, bậc Ứng Cúng, Chánh Đẳng Giác xuất

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1800

hiện ở đời. Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Kakusandha, bậc Ứng Cúng, Chánh Đẳng Giác, có hai vị đệ tử, hai vị thượng thủ, hiền thiện tên là Vidhura và Sajìva.

6) Hãy nhìn xem, này các Tỷ-kheo, tên của hòn núi ấy đã biến mất, dân chúng ấy đã mệnh chung, và bậc Thế Tôn ấy đã nhập diệt.

7) Này các Tỷ-kheo,

- Vô thường như vậy, là các hành.
- Không kiên cố như vậy, là các hành.
- Bất an như vậy, là các hành.
Cho đến như vậy, này các Tỷ-kheo là vừa đủ để
nhàm chán, là vừa đủ để từ bỏ, là vừa đủ để giải thoát
đối với tất cả các hành.

8) Thuở xưa, này các Tỷ-kheo, núi Vepulla này được
biết với tên là Vànkaka. Lúc bấy giờ, này các Tỷ-
kheo, dân chúng được biết với tên là Rohita. Này các
Tỷ-kheo, dân chúng Rohita có tuổi thọ đến 30.000
năm. Này các Tỷ-kheo, dân chúng Rohita phải ba
ngày để leo lên núi Vànkaka, phải ba ngày để leo
xuống.

9) Lúc bấy giờ, này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Konàgamana, bậc Ứng Cúng, Chánh Đẳng Giác xuất hiện ở đời. Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1801

Konàgamana, bậc Ứng Cúng, Chánh Đẳng Giác, có hai vị đệ tử, hai vị thượng thủ, hiền thiện tên là Bhìyya và Suttara.

10) Hãy nhìn xem, này các Tỷ-kheo, tên của hòn núi
ấy đã biến mất, dân chúng ấy đã mệnh chung, và bậc
Thế Tôn ấy đã nhập diệt. Vô thường như vậy, này
các Tỷ-kheo, là các hành... là vừa đủ để giải thoát đối
với tất cả các hành.

11) Thuở xưa, này các Tỷ-kheo, núi Vepulla này
được biết với tên là Supassa. Lúc bấy giờ, này các
Tỷ-kheo, dân chúng được biết với tên là Suppiya.
Này các Tỷ-kheo, dân chúng Suppiya có tuổi thọ đến
20.000 năm. Này các Tỷ-kheo, dân chúng Suppiya
phải hai ngày để leo núi Supassa, phải hai ngày để
leo xuống.

12) Lúc bấy giờ, Thế Tôn Kassapa, bậc Ứng Cúng,
Chánh Đẳng Giác xuất hiện ở đời. Này các Tỷ-kheo,
Thế Tôn Kassapa, bậc Ứng Cúng, Chánh Đẳng Giác,
có hai đệ tử, hai vị thượng thủ, hiền thiện tên là Tissa
và Bhàradvàja.

13) Hãy nhìn xem, này các Tỷ-kheo, tên của hòn núi ấy đã biến mất, dân chúng ấy đã mệnh chung, và bậc Thế Tôn ấy đã nhập diệt.

MƯỜI HAI DUYÊN                                        1802

14) Vô thường như vậy, này các Tỷ-kheo, là các
hành. Không kiên cố như vậy, này các Tỷ-kheo, là
các hành... là vừa đủ để được giải thoát đối với tất cả
các hành.

15) Hiện tại, này các Tỷ-kheo, núi Vepulla này được biết với tên là Vepulla. Hiện tại, này các Tỷ-kheo, dân chúng ấy được biết với tên là Magadhaka. Tuổi thọ dân chúng Magadhaka ấy, này các Tỷ-kheo, là ít, nhẹ, không bao nhiêu, họ sống lâu cho đến 100 tuổi hay hơn một chút. Dân chúng Magadhaka, này các Tỷ-kheo, leo lên núi Vepulla này trong một thời gian ngắn, leo xuống trong một thời gian ngắn.

16) Hiện tại, này các Tỷ-kheo, Ta, bậc Ứng Cúng,
Chánh Đẳng Giác xuất hiện ở đời. Này các Tỷ-kheo,
Ta có hai vị đệ tử, hai vị thượng thủ, hiền thiện tên
là Sàriputta và Moggallàna.

17) Một thời sẽ đến, này các Tỷ-kheo, tên của ngọn núi này sẽ biến mất, dân chúng sẽ mệnh chung, và Ta sẽ nhập diệt.

18) Này các Tỷ-kheo,

- Vô thường như vậy, là các hành. - Không kiên cố như vậy, là các hành. - Bất an như vậy, là các hành.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       1803

Cho đến như vậy, này các Tỷ-kheo, là vừa đủ để được nhàm chán, là vừa đủ để từ bỏ, là vừa đủ để giải thoát đối với tất cả các hành.

19) Thế Tôn nói như vậy, bậc Thiện Thệ nói như vậy xong, bậc Đạo Sư lại nói thêm:

Pacinavamsa,
Với dân Tivàra,
Tên núi Vankaka
Với dân Rohita,
Tên núi Vupassa
Với dân Suppiyà,
Tên núi Vepulla,
Với dân Magadha,
Chư hành là vô thường,
Phải sanh rồi phải diệt,
Sau khi sanh, chúng diệt,
Chúng tịnh là an lạc.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1804

231 Sanh - Vô thỉ - Dòng máu tuôn chảy do đầu bị thương tích - Kinh Khoảng Ba Mươi – Tương II, 324

Khoảng Ba Mươi – Tương II, 324

1) Trú ở Vương Xá, Trúc Lâm.

2) Ba mươi vị Tỷ-kheo xứ Pàvà, tất cả sống ở rừng,
tất cả đi khất thực, tất cả mang y phấn tảo, tất cả
mang ba y, tất cả đang còn kiết sử, cùng đi đến Thế
Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống
một bên.

3) Rồi Thế Tôn suy nghĩ: "Ba mươi vị Tỷ-kheo xứ Pàvà này, tất cả sống ở rừng, tất cả đi khất thực, tất cả mang y phấn tảo, tất cả mang ba y, tất cả đang còn kiết sử. Vậy Ta hãy thuyết pháp cho họ như thế nào để ngay tại chỗ ngồi này, tâm của họ được giải thoát khỏi các lậu hoặc, không có chấp thủ".

4) Rồi Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo: "Này các Tỷ-kheo"

- "Thưa vâng, bạch Thế Tôn". Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn.

5) Thế Tôn nói như sau:

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1805

- Vô thỉ là luân hồi này, này các Tỷ-kheo. Khởi điểm
không thể nêu rõ, đối với sự lưu chuyển luân hồi của
các chúng sanh bị vô minh che đậy, bị tham ái trói
buộc.

6) Các Ông nghĩ thế nào, này các Tỷ-kheo, cái nào
là nhiều hơn, dòng máu tuôn chảy do đầu bị thương
tích khi các Ông lưu chuyển luân hồi trong thời gian
dài này, hay là nước trong bốn biển lớn?

7) - Bạch Thế Tôn, theo như lời Thế Tôn thuyết pháp, chúng con hiểu rằng cái này là nhiều hơn, bạch Thế Tôn, tức là dòng máu tuôn chảy do đầu bị thương tích, khi chúng con lưu chuyển luân hồi trong thời gian dài này, không phải là nước trong bốn biển lớn.

8) - Lành thay, lành thay, này các Tỷ-kheo! Lành thay, này các Tỷ-kheo, các Ông đã hiểu Pháp Ta dạy như vậy!

9) Cái này là nhiều hơn, này các Tỷ-kheo, tức là dòng
máu tuôn chảy do đầu bị thương tích khi các Ông lưu
chuyển luân hồi trong thời gian dài này, không phải
là nước trong bốn biển lớn.

10) Này các Tỷ-kheo, dòng máu tuôn chảy do đầu các Ông bị thương tích khi các Ông là bò, sanh ra

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1806

làm bò trong thời gian dài, hay là nước trong bốn biển lớn?

11) Này các Tỷ-kheo, dòng máu tuôn chảy do đầu bị thương tích khi các Ông là trâu, sanh ra làm trâu trong thời gian dài...

12) Này các Tỷ-kheo, dòng máu tuôn chảy do đầu bị thương tích khi các Ông là cừu, sanh ra làm cừu trong thời gian dài...

13)... khi các Ông là dê, sanh ra làm dê...

14)... khi các Ông là nai, sanh ra làm nai...

15)... khi các Ông là gia cầm, sanh ra làm gia cầm...

16)... khi các Ông là heo, sanh ra làm heo...

17) Này các Tỷ-kheo, dòng máu tuôn chảy do đầu bị thương tích khi các Ông làm đạo tặc, làm kẻ trộm làng bị bắt trong thời gian dài...

18) Này các Tỷ-kheo, dòng máu tuôn chảy do đầu bị thương tích khi các Ông làm đạo tặc, ăn cướp đường bị bắt trong thời gian dài...

19) Này các Tỷ-kheo, dòng máu tuôn chảy do đầu bị thương tích khi các Ông làm đạo tặc, tư thông vợ

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1807

người trong thời gian dài chớ không phải là nước trong bốn biển lớn.

20) Vì sao? Vô thỉ là luân hồi, này các Tỷ-kheo, khởi
điểm không thể nêu rõ đối với lưu chuyển luân hồi
của các chúng sanh bị vô minh che đậy, bị tham ái
trói buộc.

Như vậy, đã lâu ngày, này các Tỷ-kheo, các Ông
chịu đựng khổ, chịu đựng thống khổ, chịu đựng tai
họa, và các mộ phần ngày một lớn lên. Cho đến như
vậy, này các Tỷ-kheo, là vừa đủ để các Ông nhàm
chán, là vừa đủ để các Ông từ bỏ, là vừa đủ để các
Ông giải thoát đối với tất cả các hành.

21) Thế Tôn nói như vậy, các vị Tỷ-kheo ấy hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

22) Và trong khi lời dạy này được tuyên bố, đối với ba mươi vị Tỷ-kheo xứ Pàvà, tâm các vị ấy được giải thoát khỏi các lậu hoặc, không có chấp thủ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1808

232 Sanh - Vô thỉ - Kinh Tương ưng Vô thỉ – Tương II, 309

Tương Ưng Vô Thỉ (Anamatagga) (Chương IV)

I. Phẩm Thứ Nhất

Cỏ Và Củi – Tương II, 309

1) Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú ở Sàvatthi, Jetavana, tại vườn ông Anàthapindika.

2) Tại đấy, Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo: "Này các Tỷ- kheo".

- " Thưa vâng, bạch Thế Tôn ". Các Tỷ-kheo vâng đáp Thế Tôn.

3) Thế Tôn nói như sau:

- Vô thỉ là luân hồi này, này các Tỷ-kheo, khởi điểm không thể nêu rõ đối với lưu chuyển luân hồi của các chúng sanh bị vô minh che đậy, bị tham ái trói buộc.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1809

4) Ví như, này các Tỷ-kheo, có người chặt các cành cỏ, khúc cây, nhành cây, nhành lá, trong cõi Diêm- phù-đề này, chất chúng thành một đống, làm chúng thành những que đặt theo hình các ô vuông, cầm từng que đặt xuống và nói: "Đây là mẹ tôi, đây là mẹ của mẹ tôi". Và không thể cùng tận, này các Tỷ-kheo, là các bà mẹ, mẹ của người ấy. Nhưng nhành cỏ, khúc cây, nhành cây, nhành lá trong cõi Diêm-phù-đề này có thể đi đến đoạn tận, đoạn diệt.

5) Vì sao? Vô thỉ là luân hồi, này các Tỷ-kheo, khởi
điểm không thể nêu rõ đối với lưu chuyển luân hồi
của các chúng sanh bị vô minh che đậy, bị tham ái
trói buộc.

6) Như vậy, đã lâu ngày, này các Tỷ-kheo, các Ông chịu đựng khổ, chịu đựng thống khổ, chịu đựng tai họa, và các mộ phần ngày một lớn lên.

7) Cho đến như vậy, này các Tỷ-kheo, là vừa đủ để các Ông nhàm chán, là vừa đủ để các Ông từ bỏ, là vừa đủ để các Ông giải thoát đối với tất cả các hành.

Quả Đất – Tương II, 311

1) Trú ở Sàvatthi.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1810

2) Vô thỉ là luân hồi này, này các Tỷ-kheo, khởi điểm
không thể nêu rõ đối với sự lưu chuyển luân hồi của
các chúng sanh bị vô minh che đậy, bị tham ái trói
buộc.

3) Ví như, này các Tỷ-kheo, có người từ quả đất lớn này làm thành những cục đất tròn, lớn bằng hạt táo, cầm từng cục đất đặt xuống và nói: "Đây là cha tôi, đây là cha của cha tôi". Và không thể cùng tận, này các Tỷ-kheo, là các người cha, cha của người ấy. Nhưng quả đất lớn này đi đến đoạn tận, đoạn diệt.

4) Vì sao? Vô thỉ là luân hồi này, này các Tỷ-kheo,
khởi điểm không thể nêu rõ đối với sự lưu chuyển
luân hồi của các chúng sanh bị vô minh che đậy, bị
tham ái trói buộc.

5) Như vậy, đã lâu ngày, này các Tỷ-kheo, các Ông
chịu đựng khổ, chịu đựng thống khổ, chịu đựng tai
họa, và các mộ phần ngày càng lớn lên. Cho đến như
vậy, này các Tỷ-kheo, là vừa đủ để các Ông nhàm
chán, là vừa đủ để các Ông từ bỏ, là vừa đủ để các
Ông giải thoát đối với tất cả các hành.

Nước Mắt – Tương II, 312

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1811

1) Trú ở Sàvatthi.

2) Vô thỉ là luân hồi này, này các Tỷ-kheo, khởi điểm
không thể nêu rõ đối với sự lưu chuyển luân hồi của
các chúng sanh bị vô minh che đậy, bị tham ái trói
buộc.

3) Các Ông nghĩ thế nào, này các Tỷ-kheo, cái gì là
nhiều hơn? Dòng nước mắt tuôn chảy do các Ông
than van, khóc lóc, phải hội ngộ với những gì không
ưa, phải biệt ly với những gì mình thích, khi các Ông
phải lưu chuyển luân hồi trong thời gian dài này hay
là nước trong bốn biển lớn?

4) - Bạch Thế Tôn, theo như lời Thế Tôn thuyết pháp,
chúng con hiểu rằng, cái này, bạch Thế Tôn, là nhiều
hơn, tức là dòng nước mắt tuôn chảy do chúng con
than van, khóc lóc phải hội ngộ với những gì không
ưa, phải biệt ly với những gì mình thích, khi phải lưu
chuyển luân hồi trong thời gian dài này chớ không
phải nước trong bốn biển lớn.

5) - Lành thay, lành thay, này các Tỷ-kheo! Lành thay, này các Tỷ-kheo, các Ông đã hiểu như vậy Pháp do Ta dạy!

6) Cái này là nhiều hơn, này các Tỷ-kheo, tức là dòng nước mắt tuôn chảy do các Ông than van, khóc lóc,

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1812

phải hội ngộ với những gì không ưa, phải biệt ly với
những gì mình thích, khi các Ông phải lưu chuyển
luân hồi trong thời gian dài này chớ không phải nước
trong bốn biển lớn.

7) Trong một thời gian dài, này các Tỷ-kheo, các Ông chịu đựng mẹ chết.

8)... các Ông chịu đựng con chết. ..

9)... các Ông chịu đựng con gái chết...

10)... các Ông chịu đựng tai họa về bà con...

11)... các Ông chịu đựng tai họa về tiền của...

12) Trong một thời gian dài, này các Tỷ-kheo, các
Ông chịu đựng tai họa của bệnh tật. Cái này là nhiều
hơn, là dòng nước mắt tuôn chảy do các Ông than
van, khóc lóc, phải hội ngộ với những gì mình không
ưa, phải biệt ly với những gì mình thích, khi các Ông
phải chịu đựng tai họa, bệnh tật chớ không phải
nước trong bốn biển.

13) Vì sao? Vô thỉ là luân hồi này, này các Tỷ-kheo,
khởi điểm không thể nêu rõ đối với sự lưu chuyển
luân hồi của các chúng sanh bị vô minh che đậy, bị
tham ái trói buộc.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1813

14) Cho đến như vậy, này các Tỷ-kheo, là vừa đủ để các Ông nhàm chán, là vừa đủ để các Ông từ bỏ, là vừa đủ để các Ông giải thoát đối với tất cả các hành.

Sữa – Tương II, 312

1) Sàvatthi.

2) Vô thỉ là luân hồi này, này các Tỷ-kheo, khởi điểm
không thể nêu rõ đối với sự lưu chuyển luân hồi của
các chúng sanh bị vô minh che đậy, bị tham ái trói
buộc.

3) - Các Ông nghĩ thế nào, này các Tỷ-kheo, cái gì
là nhiều hơn, sữa mẹ mà các Ông đã uống trong khi
các Ông lưu chuyển luân hồi trong một thời gian dài,
hay là nước trong bốn biển?

4) - Bạch Thế Tôn, theo như lời Thế Tôn thuyết pháp,
chúng con hiểu rằng cái này là nhiều hơn, tức là sữa
mẹ mà chúng con đã uống trong khi chúng con lưu
chuyển luân hồi trong một thời gian dài chớ không
phải nước trong bốn biển!

5) - Lành thay, lành thay, này các Tỷ-kheo! Lành thay, này các Tỷ-kheo, các Ông đã hiểu như vậy Pháp do Ta dạy!

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1814

6) Cái này là nhiều hơn, này các Tỷ-kheo, tức là sữa
mẹ mà các Ông đã uống trong khi các Ông lưu
chuyển luân hồi trong một thời gian dài chớ không
phải nước trong bốn biển.

7) Vì sao? Vô thỉ là luân hồi này, này các Tỷ-kheo,
khởi điểm không thể nêu rõ đối với sự lưu chuyển
luân hồi của các chúng sanh bị vô minh che đậy, bị
tham ái trói buộc.

Như vậy, đã lâu ngày, này các Tỷ-kheo, các Ông
chịu đựng khổ, chịu đựng thống khổ, chịu đựng tai
họa, và các mộ phần ngày một lớn lên. Cho đến như
vậy, này các Tỷ-kheo, là vừa đủ để các Ông nhàm
chán, là vừa đủ để các Ông từ bỏ, là vừa đủ để các
Ông giải thoát đối với tất cả các hành.

Núi – Tương II, 315

1). .. Trú ở Sàvatthi.

2) Rồi một Tỷ-kheo đi đến Thế Tôn; sau khi đến đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên.

3) Ngồi xuống một bên, Tỷ-kheo ấy bạch Thế Tôn:

- Một kiếp, bạch Thế Tôn, dài như thế nào?

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1815

4) - Thật dài, này Tỷ-kheo, là một kiếp. Thật không dễ gì có thể đếm là một vài năm, một vài trăm năm, một vài ngàn năm hay một vài trăm ngàn năm.

5) - Bạch Thế Tôn, Thế Tôn có thể cho một ví dụ được không?

6) - Có thể được, này Tỷ-kheo. Ví như, này Tỷ-kheo,
có một hòn núi đá lớn, một do tuần bề dài, một do
tuần bề rộng, một do tuần bề cao, không có khe hở,
không có lỗ hổng, một tảng đá thuần đặc. Rồi một
người đến, cứ sau một trăm năm lại lau hòn đá ấy
một lần với tấm vải kàsi. Này Tỷ-kheo, hòn núi đá
lớn ấy được làm như vậy có thể đi đến đoạn tận,
đoạn diệt mau hơn là một kiếp.

7) Như vậy dài, này các Tỷ-kheo, là một kiếp. Với
những kiếp dài như vậy, này Tỷ-kheo, hơn một kiếp
đã qua, hơn một trăm kiếp đã qua, hơn một ngàn kiếp
đã qua, hơn một trăm ngàn kiếp đã qua.

8) Vì sao? Vô thỉ là luân hồi này, này các Tỷ-kheo,
khởi điểm không thể nêu rõ đối với sự lưu chuyển
luân hồi của các chúng sanh bị vô minh che đậy, bị
tham ái trói buộc.

Như vậy, đã lâu ngày, này các Tỷ-kheo, các Ông chịu đựng khổ, chịu đựng thống khổ, chịu đựng tai

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1816

họa, và các mộ phần ngày một lớn lên. Cho đến như
vậy, này các Tỷ-kheo, là vừa đủ để các Ông nhàm
chán, là vừa đủ để các Ông từ bỏ, là vừa đủ để các
Ông giải thoát đối với tất cả các hành.

Hột Cải – Tương II, 316

1) Sàvatthi.

2) Rồi một Tỷ-kheo đi đến Thế Tôn...

3) Ngồi xuống một bên, Tỷ-kheo ấy bạch Thế Tôn:

- Một kiếp, bạch Thế Tôn, dài như thế nào?

4) - Thật dài, này Tỷ-kheo, là một kiếp. Thật không dễ gì để có thể đếm là một vài năm, một vài trăm năm, một vài ngàn năm, hay một vài trăm ngàn năm.

5) - Bạch Thế Tôn, Thế Tôn có thể cho một ví dụ được không?

6) - Có thể được, này Tỷ-kheo. Ví như, này Tỷ-kheo, có một thành bằng sắt, dài một do tuần, rộng một do tuần, cao một do tuần, chứa đầy hột cải cao như chóp khăn đầu. Một người từ nơi chỗ ấy, sau mỗi trăm năm lấy ra một hột cải. Này Tỷ-kheo, đống hột cải

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1817

ấy được làm như vậy, có thể đi đến đoạn tận, đoạn diệt mau hơn là một kiếp.

7) Như vậy dài, này Tỷ-kheo, là một kiếp. Với
những kiếp dài như vậy, hơn một kiếp đã qua, hơn
một trăm kiếp đã qua, hơn một ngàn kiếp đã qua, hơn
một trăm ngàn kiếp đã qua.

8) Vì sao? Vô thỉ là luân hồi này, này các Tỷ-kheo,
khởi điểm không thể nêu rõ đối với sự lưu chuyển
luân hồi của các chúng sanh bị vô minh che đậy, bị
tham ái trói buộc.

Như vậy, đã lâu ngày, này các Tỷ-kheo, các Ông
chịu đựng khổ, chịu đựng thống khổ, chịu đựng tai
họa, và các mộ phần ngày một lớn lên. Cho đến như
vậy, này các Tỷ-kheo, là vừa đủ để các Ông nhàm
chán, là vừa đủ để các Ông từ bỏ, là vừa đủ để các
Ông giải thoát đối với tất cả các hành.

Các Đệ Tử – Tương II, 317

1) Trú ở Sàvatthi.

2) Rồi nhiều Tỷ-kheo đi đến Thế Tôn...

MƯỜI HAI DUYÊN                                   1818

3) Ngồi xuống một bên, các Tỷ-kheo ấy bạch Thế Tôn:

- Có bao nhiêu kiếp, bạch Thế Tôn, đã đi qua, đã vượt qua?

4) - Rất nhiều, này các Tỷ-kheo, là những kiếp đã đi
qua, đã vượt qua. Thật không dễ gì để có thể đếm
chúng được là một vài kiếp, một vài trăm kiếp, một
vài ngàn kiếp, một vài trăm ngàn kiếp.

5) - Bạch Thế Tôn, Thế Tôn có thể cho một ví dụ được không?

6) - Có thể được, này các Tỷ-kheo. Ở đây, này các
Tỷ-kheo, có bốn vị đệ tử, tuổi thọ một trăm tuổi, sống
đến một trăm năm. Cứ mỗi ngày họ nhớ đến trăm
ngàn kiếp, này các Tỷ-kheo, các kiếp được họ nhớ
đến là vậy. Bốn đệ tử ấy tuổi thọ một trăm tuổi, sống
đến một trăm năm, sau một trăm năm đi đến mệnh
chung.

7) Nhiều như vậy, này các Tỷ-kheo, là những kiếp
đã đi qua, đã vượt qua. Thật không dễ gì để có thể
đếm chúng được, là một vài kiếp, một vài trăm kiếp,
một vài ngàn kiếp, một vài trăm ngàn kiếp.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1819

8) Vì sao? Vô thỉ là luân hồi, này các Tỷ-kheo, khởi
điểm không thể nêu rõ đối với lưu chuyển luân hồi
của các chúng sanh bị vô minh che đậy, bị tham ái
trói buộc.

Như vậy, đã lâu ngày, này các Tỷ-kheo, các Ông
chịu đựng khổ, chịu đựng thống khổ, chịu đựng tai
họa, và các mộ phần ngày một lớn lên. Cho đến như
vậy, này các Tỷ-kheo, là vừa đủ để các Ông nhàm
chán, là vừa đủ để các Ông từ bỏ, là vừa đủ để các
Ông giải thoát đối với tất cả các hành.

Sông Hằng – Tương II, 319

1) Ở Ràjagaha (Vương Xá), Veluvana (Trúc Lâm).

2) Rồi một Bà-la-môn đi đến Thế Tôn...

3) Ngồi xuống một bên, Bà-la-môn ấy bạch Thế Tôn:

- Có bao nhiêu kiếp, bạch Thế Tôn, đã đi qua, đã vượt qua?

4) - Rất nhiều, này Bà-la-môn, là những kiếp đã đi
qua, đã vượt qua. Thật không dễ gì để có thể đếm
chúng được, là một vài kiếp, một vài trăm kiếp, một
vài ngàn kiếp, một vài trăm ngàn kiếp.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1820

5) - Tôn giả Gotama có thể cho một ví dụ được không?

6) - Có thể được, này Bà-la-môn. Ví như, này Bà-la-
môn, sông Hằng này từ chỗ nguồn bắt đầu đến chỗ
nó chảy nhập vào biển. Số cát nằm ở giữa chặng ấy,
thật không dễ gì để có thể đếm chúng được là một số
hột cát, là số trăm hột cát, là số ngàn hột cát, là số
trăm ngàn hột cát.

7) Nhiều hơn vậy, này Bà-la-môn, là những kiếp
đã đi qua, đã vượt qua. Thật không dễ gì có thể đếm
chúng được, là một số kiếp, một trăm kiếp, là một
ngàn kiếp, là một số trăm ngàn kiếp.

8) Vì sao? Vô thỉ là luân hồi này, này Bà-la-môn,
khởi điểm không thể nêu rõ đối với sự lưu chuyển
luân hồi của các chúng sanh bị vô minh che đậy, bị
tham ái trói buộc.

9) Như vậy, đã lâu ngày, này Bà-la-môn, các Ông
chịu đựng khổ, chịu đựng thống khổ, chịu đựng tai
họa, và các mộ phần ngày một lớn lên. Cho đến như
vậy, này Bà-la-môn, là vừa đủ để nhàm chán, là vừa
đủ để từ bỏ, là vừa đủ để giải thoát đối với tất cả các
hành.

10) Được nghe nói vậy, Bà-la-môn ấy bạch Thế Tôn:

MƯỜI HAI DUYÊN                                       1821

- Thật vi diệu thay, Tôn giả Gotama! Thật vi diệu
thay, Tôn giả Gotama!... Mong Tôn giả Gotama nhận
con làm đệ tử, từ nay cho đến mạng chung, con trọn
đời quy ngưỡng!

Cây Gậy – Tương II, 320

1) Trú ở Sàvatthi.

2) - Vô thỉ là luân hồi này, này các Tỷ-kheo. Khởi
điểm không thể nêu rõ đối với sự lưu chuyển luân
hồi của các chúng sanh bị vô minh che đậy, bị tham
ái trói buộc.

3) Ví như, này các Tỷ-kheo, một cây gậy được ném
lên trên hư không, khi thì rơi trên đầu gốc, khi thì rơi
chặng giữa, khi thì rơi đầu ngọn. Cũng vậy, này các
Tỷ-kheo, các chúng sanh bị vô minh che đậy, bị tham
ái trói buộc, lưu chuyển luân hồi, khi thì từ thế giới
này đi thế giới khác, khi thì từ thế giới khác đến thế
giới này.

4) Vì sao? Vô thỉ là luân hồi, này các Tỷ-kheo, khởi
điểm không thể nêu rõ đối với lưu chuyển luân hồi
của các chúng sanh bị vô minh che đậy, bị tham ái
trói buộc.

MƯỜI HAI DUYÊN                                        1822

Như vậy, đã lâu ngày, này các Tỷ-kheo, các Ông
chịu đựng khổ, chịu đựng thống khổ, chịu đựng tai
họa, và các mộ phần ngày một lớn lên. Cho đến như
vậy, này các Tỷ-kheo, là vừa đủ để các Ông nhàm
chán, là vừa đủ để các Ông từ bỏ, là vừa đủ để các
Ông giải thoát đối với tất cả các hành.

Người – Tương II, 321

1) Thế Tôn trú ở Ràjagaha (Vương Xá), tại núi Gijjhakùta (Linh Thứu).

2) Tại đấy Thế Tôn...

3) Vô thỉ là luân hồi này, này các Tỷ-kheo. Khởi
điểm không thể nêu rõ đối với sự lưu chuyển luân
hồi của các chúng sanh bị vô minh che đậy, bị tham
ái trói buộc.

4) Các xương của một người, này các Tỷ-kheo, lưu
chuyển luân hồi có thể lớn như một đồi xương, một
chồng xương, một đống xương, như núi Vepulla này,
nếu có người thâu lượm xương lại, gìn giữ chúng,
không làm chúng hủy hoại.

5) Vì sao? Vô thỉ là luân hồi, này các Tỷ-kheo, khởi điểm không thể nêu rõ đối với lưu chuyển luân hồi

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1823

của các chúng sanh bị vô minh che đậy, bị tham ái trói buộc.

Như vậy, đã lâu ngày, này các Tỷ-kheo, các Ông
chịu đựng khổ, chịu đựng thống khổ, chịu đựng tai
họa, và các mộ phần ngày một lớn lên. Cho đến như
vậy, này các Tỷ-kheo, là vừa đủ để các Ông nhàm
chán, là vừa đủ để các Ông từ bỏ, là vừa đủ để các
Ông giải thoát đối với tất cả các hành.

6) Thế Tôn nói vậy, Thiện Thệ nói như vậy xong, bậc Đạo Sư lại nói thêm:

Chồng chất như xương người,
Chỉ sống có một kiếp,
Chất đống bằng hòn núi,
Bậc Đạo Sư nói vậy.
Đống xương ấy được nói,
Lớn như Vepulla,
Phía Bắc núi Linh Thứu,
Núi thành Magadha.
Người thấy bốn sự thật,
Với chân chánh trí tuệ,
Khổ và khổ tập khởi,
Sẽ vượt qua đau khổ,
Con đường Thánh tám ngành,
Dẫn đến khổ tịnh chỉ.
Người ấy phải luân chuyển,

MƯỜI HAI DUYÊN                                  1824

Tối đa là bảy lần. Là vị đoạn tận khổ, Đoạn diệt mọi kiết sử.

II. Phẩm Thứ Hai

Khốn Cùng – Tương II, 323

1) Một thời Thế Tôn trú ở Sàvatthi...

2) Tại đấy...

3) Vô thỉ là luân hồi này, này các Tỷ-kheo. Khởi
điểm không thể nêu rõ đối với sự lưu chuyển luân
hồi của các chúng sanh bị vô minh che đậy, bị tham
ái trói buộc.

4) Này các Tỷ-kheo, khi các Ông thấy sự khốn cùng, bất hạnh, các Ông phải đi đến kết luận: "Chúng ta chịu đựng như vậy trong thời gian dài này".

5) Vì sao? Vô thỉ là luân hồi, này các Tỷ-kheo, khởi
điểm không thể nêu rõ đối với lưu chuyển luân hồi
của các chúng sanh bị vô minh che đậy, bị tham ái
trói buộc.

Như vậy, đã lâu ngày, này các Tỷ-kheo, các Ông chịu đựng khổ, chịu đựng thống khổ, chịu đựng tai

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1825

họa, và các mộ phần ngày một lớn lên. Cho đến như
vậy, này các Tỷ-kheo, là vừa đủ để các Ông nhàm
chán, là vừa đủ để các Ông từ bỏ, là vừa đủ để các
Ông giải thoát đối với tất cả các hành.

An Lạc – Tương II, 324

1) Trú ở Sàvatthi...

2) Vô thỉ là luân hồi này, này các Tỷ-kheo...

3) Này các Tỷ-kheo, khi các Ông thấy an lạc, may mắn, các Ông phải đi đến kết luận: "Chúng ta chịu đựng như vậy trong thời gian dài này".

4) Vì sao? Vô thỉ là luân hồi, này các Tỷ-kheo, khởi
điểm không thể nêu rõ đối với lưu chuyển luân hồi
của các chúng sanh bị vô minh che đậy, bị tham ái
trói buộc.

Như vậy, đã lâu ngày, này các Tỷ-kheo, các Ông
chịu đựng khổ, chịu đựng thống khổ, chịu đựng tai
họa, và các mộ phần ngày một lớn lên. Cho đến như
vậy, này các Tỷ-kheo, là vừa đủ để các Ông nhàm
chán, là vừa đủ để các Ông từ bỏ, là vừa đủ để các
Ông giải thoát đối với tất cả các hành.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1826

Khoảng Ba Mươi – Tương II, 324

1) Trú ở Vương Xá, Trúc Lâm.

2) Ba mươi vị Tỷ-kheo xứ Pàvà, tất cả sống ở rừng,
tất cả đi khất thực, tất cả mang y phấn tảo, tất cả
mang ba y, tất cả đang còn kiết sử, cùng đi đến Thế
Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống
một bên.

3) Rồi Thế Tôn suy nghĩ: "Ba mươi vị Tỷ-kheo xứ Pàvà này, tất cả sống ở rừng, tất cả đi khất thực, tất cả mang y phấn tảo, tất cả mang ba y, tất cả đang còn kiết sử. Vậy Ta hãy thuyết pháp cho họ như thế nào để ngay tại chỗ ngồi này, tâm của họ được giải thoát khỏi các lậu hoặc, không có chấp thủ".

4) Rồi Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo: "Này các Tỷ-kheo"

- "Thưa vâng, bạch Thế Tôn". Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn.

5) Thế Tôn nói như sau:

- Vô thỉ là luân hồi này, này các Tỷ-kheo. Khởi điểm không thể nêu rõ, đối với sự lưu chuyển luân hồi của

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1827

các chúng sanh bị vô minh che đậy, bị tham ái trói buộc.

6) Các Ông nghĩ thế nào, này các Tỷ-kheo, cái nào
là nhiều hơn, dòng máu tuôn chảy do đầu bị thương
tích khi các Ông lưu chuyển luân hồi trong thời gian
dài này, hay là nước trong bốn biển lớn?

7) - Bạch Thế Tôn, theo như lời Thế Tôn thuyết pháp, chúng con hiểu rằng cái này là nhiều hơn, bạch Thế Tôn, tức là dòng máu tuôn chảy do đầu bị thương tích, khi chúng con lưu chuyển luân hồi trong thời gian dài này, không phải là nước trong bốn biển lớn.

8) - Lành thay, lành thay, này các Tỷ-kheo! Lành thay, này các Tỷ-kheo, các Ông đã hiểu Pháp Ta dạy như vậy!

9) Cái này là nhiều hơn, này các Tỷ-kheo, tức là dòng
máu tuôn chảy do đầu bị thương tích khi các Ông lưu
chuyển luân hồi trong thời gian dài này, không phải
là nước trong bốn biển lớn.

10) Này các Tỷ-kheo, dòng máu tuôn chảy do đầu
các Ông bị thương tích khi các Ông là bò, sanh ra
làm bò trong thời gian dài, hay là nước trong bốn
biển lớn?

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1828

11) Này các Tỷ-kheo, dòng máu tuôn chảy do đầu bị thương tích khi các Ông là trâu, sanh ra làm trâu trong thời gian dài...

12) Này các Tỷ-kheo, dòng máu tuôn chảy do đầu bị thương tích khi các Ông là cừu, sanh ra làm cừu trong thời gian dài...

13)... khi các Ông là dê, sanh ra làm dê...

14)... khi các Ông là nai, sanh ra làm nai...

15)... khi các Ông là gia cầm, sanh ra làm gia cầm...

16)... khi các Ông là heo, sanh ra làm heo...

17) Này các Tỷ-kheo, dòng máu tuôn chảy do đầu bị thương tích khi các Ông làm đạo tặc, làm kẻ trộm làng bị bắt trong thời gian dài...

18) Này các Tỷ-kheo, dòng máu tuôn chảy do đầu bị thương tích khi các Ông làm đạo tặc, ăn cướp đường bị bắt trong thời gian dài...

19) Này các Tỷ-kheo, dòng máu tuôn chảy do đầu bị
thương tích khi các Ông làm đạo tặc, tư thông vợ
người trong thời gian dài chớ không phải là nước
trong bốn biển lớn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1829

20) Vì sao? Vô thỉ là luân hồi, này các Tỷ-kheo, khởi
điểm không thể nêu rõ đối với lưu chuyển luân hồi
của các chúng sanh bị vô minh che đậy, bị tham ái
trói buộc.

Như vậy, đã lâu ngày, này các Tỷ-kheo, các Ông
chịu đựng khổ, chịu đựng thống khổ, chịu đựng tai
họa, và các mộ phần ngày một lớn lên. Cho đến như
vậy, này các Tỷ-kheo, là vừa đủ để các Ông nhàm
chán, là vừa đủ để các Ông từ bỏ, là vừa đủ để các
Ông giải thoát đối với tất cả các hành.

21) Thế Tôn nói như vậy, các vị Tỷ-kheo ấy hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

22) Và trong khi lời dạy này được tuyên bố, đối với ba mươi vị Tỷ-kheo xứ Pàvà, tâm các vị ấy được giải thoát khỏi các lậu hoặc, không có chấp thủ.

Mẹ – Tương II, 327

1) Trú ở Sàvatthi.

2) Vô thỉ là luân hồi, này các Tỷ-kheo, khởi điểm không thể nêu rõ đối với lưu chuyển luân hồi của các chúng sanh bị vô minh che đậy, bị tham ái trói buộc.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1830

3) Này các Tỷ-kheo, thật không dễ gì tìm được một chúng sanh, trong thời gian dài này, lại không một lần đã làm mẹ...

4) Vì sao? Vô thỉ là luân hồi, này các Tỷ-kheo, khởi
điểm không thể nêu rõ đối với lưu chuyển luân hồi
của các chúng sanh bị vô minh che đậy, bị tham ái
trói buộc.

Như vậy, đã lâu ngày, này các Tỷ-kheo, các Ông
chịu đựng khổ, chịu đựng thống khổ, chịu đựng tai
họa, và các mộ phần ngày một lớn lên. Cho đến như
vậy, này các Tỷ-kheo, là vừa đủ để các Ông nhàm
chán, là vừa đủ để các Ông từ bỏ, là vừa đủ để các
Ông giải thoát đối với tất cả các hành.

Cha – Tương II, 328

1) Trú ở Sàvatthi.

2) Vô thỉ là luân hồi, này các Tỷ-kheo, khởi điểm không thể nêu rõ đối với lưu chuyển luân hồi của các chúng sanh bị vô minh che đậy, bị tham ái trói buộc

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1831

3) Này các Tỷ-kheo, thật không dễ gì tìm được một chúng sanh, trong thời gian dài này, lại không một lần đã làm cha.

4) Vì sao? Vô thỉ là luân hồi, này các Tỷ-kheo, khởi
điểm không thể nêu rõ đối với lưu chuyển luân hồi
của các chúng sanh bị vô minh che đậy, bị tham ái
trói buộc.

Như vậy, đã lâu ngày, này các Tỷ-kheo, các Ông
chịu đựng khổ, chịu đựng thống khổ, chịu đựng tai
họa, và các mộ phần ngày một lớn lên. Cho đến như
vậy, này các Tỷ-kheo, là vừa đủ để các Ông nhàm
chán, là vừa đủ để các Ông từ bỏ, là vừa đủ để các
Ông giải thoát đối với tất cả các hành.

Anh – Tương II, 328

1) Trú tại Sàvatthi.

2) Này các Tỷ-kheo, thật không dễ gì tìm được một chúng sanh, trong thời gian dài này, lại không một lần đã làm anh.

3) Vì sao? Vô thỉ là luân hồi, này các Tỷ-kheo, khởi điểm không thể nêu rõ đối với lưu chuyển luân hồi

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1832

của các chúng sanh bị vô minh che đậy, bị tham ái trói buộc.

Như vậy, đã lâu ngày, này các Tỷ-kheo, các Ông
chịu đựng khổ, chịu đựng thống khổ, chịu đựng tai
họa, và các mộ phần ngày một lớn lên. Cho đến như
vậy, này các Tỷ-kheo, là vừa đủ để các Ông nhàm
chán, là vừa đủ để các Ông từ bỏ, là vừa đủ để các
Ông giải thoát đối với tất cả các hành.

Chị – Tương II, 328

1) Trú ở Sàvatthi.

2) Này các Tỷ-kheo, thật không dễ gì tìm được một chúng sanh, trong thời gian dài này, lại không một lần đã làm chị.

3) Vì sao? Vô thỉ là luân hồi, này các Tỷ-kheo, khởi
điểm không thể nêu rõ đối với lưu chuyển luân hồi
của các chúng sanh bị vô minh che đậy, bị tham ái
trói buộc.

Như vậy, đã lâu ngày, này các Tỷ-kheo, các Ông
chịu đựng khổ, chịu đựng thống khổ, chịu đựng tai
họa, và các mộ phần ngày một lớn lên. Cho đến như
vậy, này các Tỷ-kheo, là vừa đủ để các Ông nhàm

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1833

chán, là vừa đủ để các Ông từ bỏ, là vừa đủ để các Ông giải thoát đối với tất cả các hành.

Con Trai – Tương II, 329

1) Trú ở Sàvatthi.

2) - Vô thỉ là luân hồi, này các Tỷ-kheo. Khởi điểm
không thể nêu rõ, đối với sự lưu chuyển luân hồi của
các chúng sanh bị vô minh che đậy, bị tham ái trói
buộc.

3) Này các Tỷ-kheo, thật không dễ gì tìm được một chúng sanh, trong thời gian dài này, lại không một lần đã làm con trai.

4) Vì sao? Vô thỉ là luân hồi này, này các Tỷ-kheo.
Khởi điểm không thể nêu rõ, này các Tỷ-kheo, đối
với sự lưu chuyển luân hồi của các chúng sanh bị vô
minh che đậy, bị tham ái trói buộc.

5) Như vậy, trong thời gian này, này các Tỷ-kheo,
các Ông chịu đựng khổ, chịu đựng thống khổ, chịu
đựng tai họa, mộ phần càng ngày càng lớn lên. Cho
đến như vậy, này các Tỷ-kheo, là vừa đủ để nhàm
chán, là vừa đủ để từ bỏ, là vừa đủ để giải thoát đối
với tất cả các hành.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1834

Con Gái – Tương II, 329

1) Trú ở Sàvatthi.

2) - Vô thỉ là luân hồi, này các Tỷ-kheo. Khởi điểm
không thể nêu rõ, đối với sự lưu chuyển luân hồi của
các chúng sanh bị vô minh che đậy, bị tham ái trói
buộc.

3) Này các Tỷ-kheo, thật không dễ gì tìm được một chúng sanh, trong thời gian dài này, lại không một lần đã làm con gái.

4) Vì sao? Vô thỉ là luân hồi này, này các Tỷ-kheo.
Khởi điểm không thể nêu rõ, này các Tỷ-kheo, đối
với sự lưu chuyển luân hồi của các chúng sanh bị vô
minh che đậy, bị tham ái trói buộc.

5) Như vậy, trong thời gian này, này các Tỷ-kheo,
các Ông chịu đựng khổ, chịu đựng thống khổ, chịu
đựng tai họa, mộ phần càng ngày càng lớn lên. Cho
đến như vậy, này các Tỷ-kheo, là vừa đủ để nhàm
chán, là vừa đủ để từ bỏ, là vừa đủ để giải thoát đối
với tất cả các hành.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1835

Núi Vepulla – Tương II, 330

1) Một thời Thế Tôn trú ở Ràjagaha ( Vương Xá ), tại núi Gijjhakùta ( Linh Thứu ).

2) Tại đấy Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo...

3) Thế Tôn nói như sau:

- Vô thỉ là luân hồi này, này các Tỷ-kheo. Khởi điểm
không thể nêu rõ đối với sự lưu chuyển luân hồi của
các chúng sanh bị vô minh che đậy, bị tham ái trói
buộc.

4) Thuở xưa, này các Tỷ-kheo, núi Vepulla này được biết với tên là Pàcìnavamsa. Lúc bấy giờ, dân chúng được biết với tên là Tivàrà. Này các Tỷ-kheo, dân chúng Tivàrà có tuổi thọ đến 40.000 năm. Này các Tỷ-kheo, dân chúng Tivàrà phải bốn ngày để leo lên núi Pàcìnavamsa, phải bốn ngày để leo xuống.

5) Lúc bấy giờ, này các Tỷ-kheo, Thế Tôn
Kakusandha, bậc Ứng Cúng, Chánh Đẳng Giác xuất
hiện ở đời. Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Kakusandha,
bậc Ứng Cúng, Chánh Đẳng Giác, có hai vị đệ tử, hai
vị thượng thủ, hiền thiện tên là Vidhura và Sajìva.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1836

6) Hãy nhìn xem, này các Tỷ-kheo, tên của hòn núi ấy đã biến mất, dân chúng ấy đã mệnh chung, và bậc Thế Tôn ấy đã nhập diệt.

7) Này các Tỷ-kheo,

- Vô thường như vậy, là các hành.
- Không kiên cố như vậy, là các hành.
- Bất an như vậy, là các hành.
Cho đến như vậy, này các Tỷ-kheo là vừa đủ để
nhàm chán, là vừa đủ để từ bỏ, là vừa đủ để giải thoát
đối với tất cả các hành.

8) Thuở xưa, này các Tỷ-kheo, núi Vepulla này được
biết với tên là Vànkaka. Lúc bấy giờ, này các Tỷ-
kheo, dân chúng được biết với tên là Rohita. Này các
Tỷ-kheo, dân chúng Rohita có tuổi thọ đến 30.000
năm. Này các Tỷ-kheo, dân chúng Rohita phải ba
ngày để leo lên núi Vànkaka, phải ba ngày để leo
xuống.

9) Lúc bấy giờ, này các Tỷ-kheo, Thế Tôn
Konàgamana, bậc Ứng Cúng, Chánh Đẳng Giác
xuất hiện ở đời. Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn
Konàgamana, bậc Ứng Cúng, Chánh Đẳng Giác, có
hai vị đệ tử, hai vị thượng thủ, hiền thiện tên là
Bhìyya và Suttara.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1837

10) Hãy nhìn xem, này các Tỷ-kheo, tên của hòn núi
ấy đã biến mất, dân chúng ấy đã mệnh chung, và bậc
Thế Tôn ấy đã nhập diệt. Vô thường như vậy, này
các Tỷ-kheo, là các hành... là vừa đủ để giải thoát đối
với tất cả các hành.

11) Thuở xưa, này các Tỷ-kheo, núi Vepulla này
được biết với tên là Supassa. Lúc bấy giờ, này các
Tỷ-kheo, dân chúng được biết với tên là Suppiya.
Này các Tỷ-kheo, dân chúng Suppiya có tuổi thọ đến
20.000 năm. Này các Tỷ-kheo, dân chúng Suppiya
phải hai ngày để leo núi Supassa, phải hai ngày để
leo xuống.

12) Lúc bấy giờ, Thế Tôn Kassapa, bậc Ứng Cúng,
Chánh Đẳng Giác xuất hiện ở đời. Này các Tỷ-kheo,
Thế Tôn Kassapa, bậc Ứng Cúng, Chánh Đẳng Giác,
có hai đệ tử, hai vị thượng thủ, hiền thiện tên là Tissa
và Bhàradvàja.

13) Hãy nhìn xem, này các Tỷ-kheo, tên của hòn núi ấy đã biến mất, dân chúng ấy đã mệnh chung, và bậc Thế Tôn ấy đã nhập diệt.

14) Vô thường như vậy, này các Tỷ-kheo, là các
hành. Không kiên cố như vậy, này các Tỷ-kheo, là
các hành... là vừa đủ để được giải thoát đối với tất cả
các hành.

MƯỜI HAI DUYÊN                                        1838

15) Hiện tại, này các Tỷ-kheo, núi Vepulla này được biết với tên là Vepulla. Hiện tại, này các Tỷ-kheo, dân chúng ấy được biết với tên là Magadhaka. Tuổi thọ dân chúng Magadhaka ấy, này các Tỷ-kheo, là ít, nhẹ, không bao nhiêu, họ sống lâu cho đến 100 tuổi hay hơn một chút. Dân chúng Magadhaka, này các Tỷ-kheo, leo lên núi Vepulla này trong một thời gian ngắn, leo xuống trong một thời gian ngắn.

16) Hiện tại, này các Tỷ-kheo, Ta, bậc Ứng Cúng,
Chánh Đẳng Giác xuất hiện ở đời. Này các Tỷ-kheo,
Ta có hai vị đệ tử, hai vị thượng thủ, hiền thiện tên
là Sàriputta và Moggallàna.

17) Một thời sẽ đến, này các Tỷ-kheo, tên của ngọn núi này sẽ biến mất, dân chúng sẽ mệnh chung, và Ta sẽ nhập diệt.

18) Này các Tỷ-kheo,

- Vô thường như vậy, là các hành. - Không kiên cố như vậy, là các hành. - Bất an như vậy, là các hành.

Cho đến như vậy, này các Tỷ-kheo, là vừa đủ để được nhàm chán, là vừa đủ để từ bỏ, là vừa đủ để giải thoát đối với tất cả các hành.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1839

19) Thế Tôn nói như vậy, bậc Thiện Thệ nói như vậy xong, bậc Đạo Sư lại nói thêm:

Pacinavamsa,
Với dân Tivàra,
Tên núi Vankaka
Với dân Rohita,
Tên núi Vupassa
Với dân Suppiyà,
Tên núi Vepulla,
Với dân Magadha,
Chư hành là vô thường,
Phải sanh rồi phải diệt,
Sau khi sanh, chúng diệt,
Chúng tịnh là an lạc.

MƯỜI HAI DUYÊN                                  1840

233 Sanh - Vô thỉ - Vô thỉ là luân hồi này - Một kiếp dài như thế nào - Kinh Núi – Tương II, 315

Núi – Tương II, 315

1). .. Trú ở Sàvatthi.

2) Rồi một Tỷ-kheo đi đến Thế Tôn; sau khi đến đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên.

3) Ngồi xuống một bên, Tỷ-kheo ấy bạch Thế Tôn:

- Một kiếp, bạch Thế Tôn, dài như thế nào?

4) - Thật dài, này Tỷ-kheo, là một kiếp. Thật không dễ gì có thể đếm là một vài năm, một vài trăm năm, một vài ngàn năm hay một vài trăm ngàn năm.

5) - Bạch Thế Tôn, Thế Tôn có thể cho một ví dụ được không?

6) - Có thể được, này Tỷ-kheo. Ví như, này Tỷ-kheo, có một hòn núi đá lớn, một do tuần bề dài, một do tuần bề rộng, một do tuần bề cao, không có khe hở, không có lỗ hổng, một tảng đá thuần đặc. Rồi một người đến, cứ sau một trăm năm lại lau hòn đá ấy

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1841

một lần với tấm vải kàsi. Này Tỷ-kheo, hòn núi đá lớn ấy được làm như vậy có thể đi đến đoạn tận, đoạn diệt mau hơn là một kiếp.

7) Như vậy dài, này các Tỷ-kheo, là một kiếp. Với
những kiếp dài như vậy, này Tỷ-kheo, hơn một kiếp
đã qua, hơn một trăm kiếp đã qua, hơn một ngàn kiếp
đã qua, hơn một trăm ngàn kiếp đã qua.

8) Vì sao? Vô thỉ là luân hồi này, này các Tỷ-kheo,
khởi điểm không thể nêu rõ đối với sự lưu chuyển
luân hồi của các chúng sanh bị vô minh che đậy, bị
tham ái trói buộc.

Như vậy, đã lâu ngày, này các Tỷ-kheo, các Ông
chịu đựng khổ, chịu đựng thống khổ, chịu đựng tai
họa, và các mộ phần ngày một lớn lên. Cho đến như
vậy, này các Tỷ-kheo, là vừa đủ để các Ông nhàm
chán, là vừa đủ để các Ông từ bỏ, là vừa đủ để các
Ông giải thoát đối với tất cả các hành.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   1842

234 Sanh - Vô thỉ - Vô thỉ là sự luân chuyển... - Kinh Một Trăm Cây Thương – Tương V, 640

Một Trăm Cây Thương – Tương V, 640 (Sattisata)

1) ...

2) -- Ví như, này các Tỷ-kheo, một người tuổi thọ đến một trăm năm, mạng sống đến một trăm năm. Có người đến nói với người ấy: "Này Ông, vào buổi sáng, Ông sẽ bị đâm một trăm cây thương. Vào buổi trưa, Ông sẽ bị đâm một trăm cây thương. Vào buổi chiều, Ông sẽ bị đâm một trăm cây thương. Này Ông, như vậy mỗi ngày Ông bị đâm ba trăm cây thương, với tuổi thọ đến một trăm năm, với mạng sống đến một trăm năm. Sau một trăm năm, Ông sẽ được giác ngộ bốn Thánh đế trước kia chưa được giác ngộ".

Này các Tỷ-kheo, một thiện nam tử hiểu biết nghĩa lý (atthavasikena) có thể chấp nhận chăng? Vì sao?

3) Vô thỉ, này các Tỷ-kheo, là sự luân chuyển, khởi điểm không thể nêu rõ, đối với (những đau khổ) do bị thương đâm, do bị kiếm chém, do bị búa chặt. Dầu vậy đi chăng nữa, này các Tỷ-kheo, Ta cũng không tuyên bố rằng nhờ khổ và ưu mà bốn Thánh đế

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1843

được chứng ngộ. Nhưng này các Tỷ-kheo, Ta tuyên bố rằng nhờ lạc và hỷ mà bốn Thánh đế được chứng ngộ.

4) Thế nào là bốn?

- Thánh đế về Khổ,
- Thánh đế về Khổ tập,
- Thánh đế về Khổ diệt,
- Thánh đế về Con Đường đưa đến Khổ diệt.

5) Do vậy, này các Tỷ-kheo, một cố gắng cần phải
làm để rõ biết: "Đây là Khổ". Một cố gắng cần phải
làm để rõ biết: "Đây là Khổ tập". Một cố gắng cần
phải làm để rõ biết: "Đây là Khổ diệt". Một cố gắng
cần phải làm để rõ biết: "Đây là Con Đường đưa đến
Khổ diệt".

MƯỜI HAI DUYÊN                                   1844

235 Sanh - Vô thỉ - kiếp - Có bao nhiêu kiếp đã qua, đã vượt qua - Kinh Các Đệ Tử – Tương II, 317

Các Đệ Tử – Tương II, 317

1) Trú ở Sàvatthi.

2) Rồi nhiều Tỷ-kheo đi đến Thế Tôn...

3) Ngồi xuống một bên, các Tỷ-kheo ấy bạch Thế Tôn:

- Có bao nhiêu kiếp, bạch Thế Tôn, đã đi qua, đã vượt qua?

4) - Rất nhiều, này các Tỷ-kheo, là những kiếp đã đi
qua, đã vượt qua. Thật không dễ gì để có thể đếm
chúng được là một vài kiếp, một vài trăm kiếp, một
vài ngàn kiếp, một vài trăm ngàn kiếp.

5) - Bạch Thế Tôn, Thế Tôn có thể cho một ví dụ được không?

6) - Có thể được, này các Tỷ-kheo. Ở đây, này các Tỷ-kheo, có bốn vị đệ tử, tuổi thọ một trăm tuổi, sống đến một trăm năm. Cứ mỗi ngày họ nhớ đến trăm

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1845

ngàn kiếp, này các Tỷ-kheo, các kiếp được họ nhớ
đến là vậy. Bốn đệ tử ấy tuổi thọ một trăm tuổi, sống
đến một trăm năm, sau một trăm năm đi đến mệnh
chung.

7) Nhiều như vậy, này các Tỷ-kheo, là những kiếp
đã đi qua, đã vượt qua. Thật không dễ gì để có thể
đếm chúng được, là một vài kiếp, một vài trăm kiếp,
một vài ngàn kiếp, một vài trăm ngàn kiếp.

8) Vì sao? Vô thỉ là luân hồi, này các Tỷ-kheo, khởi
điểm không thể nêu rõ đối với lưu chuyển luân hồi
của các chúng sanh bị vô minh che đậy, bị tham ái
trói buộc.

Như vậy, đã lâu ngày, này các Tỷ-kheo, các Ông
chịu đựng khổ, chịu đựng thống khổ, chịu đựng tai
họa, và các mộ phần ngày một lớn lên. Cho đến như
vậy, này các Tỷ-kheo, là vừa đủ để các Ông nhàm
chán, là vừa đủ để các Ông từ bỏ, là vừa đủ để các
Ông giải thoát đối với tất cả các hành.

Sông Hằng – 319tu2

1) Ở Ràjagaha (Vương Xá), Veluvana (Trúc Lâm).

2) Rồi một Bà-la-môn đi đến Thế Tôn...

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1846

3) Ngồi xuống một bên, Bà-la-môn ấy bạch Thế Tôn:

- Có bao nhiêu kiếp, bạch Thế Tôn, đã đi qua, đã vượt qua?

4) - Rất nhiều, này Bà-la-môn, là những kiếp đã đi
qua, đã vượt qua. Thật không dễ gì để có thể đếm
chúng được, là một vài kiếp, một vài trăm kiếp, một
vài ngàn kiếp, một vài trăm ngàn kiếp.

5) - Tôn giả Gotama có thể cho một ví dụ được không?

6) - Có thể được, này Bà-la-môn. Ví như, này Bà-la-
môn, sông Hằng này từ chỗ nguồn bắt đầu đến chỗ
nó chảy nhập vào biển. Số cát nằm ở giữa chặng ấy,
thật không dễ gì để có thể đếm chúng được là một số
hột cát, là số trăm hột cát, là số ngàn hột cát, là số
trăm ngàn hột cát.

7) Nhiều hơn vậy, này Bà-la-môn, là những kiếp
đã đi qua, đã vượt qua. Thật không dễ gì có thể đếm
chúng được, là một số kiếp, một trăm kiếp, là một
ngàn kiếp, là một số trăm ngàn kiếp.

8) Vì sao? Vô thỉ là luân hồi này, này Bà-la-môn, khởi điểm không thể nêu rõ đối với sự lưu chuyển

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1847

luân hồi của các chúng sanh bị vô minh che đậy, bị tham ái trói buộc.

9) Như vậy, đã lâu ngày, này Bà-la-môn, các Ông
chịu đựng khổ, chịu đựng thống khổ, chịu đựng tai
họa, và các mộ phần ngày một lớn lên. Cho đến như
vậy, này Bà-la-môn, là vừa đủ để nhàm chán, là vừa
đủ để từ bỏ, là vừa đủ để giải thoát đối với tất cả các
hành.

10) Được nghe nói vậy, Bà-la-môn ấy bạch Thế Tôn:

- Thật vi diệu thay, Tôn giả Gotama! Thật vi diệu
thay, Tôn giả Gotama!... Mong Tôn giả Gotama nhận
con làm đệ tử, từ nay cho đến mạng chung, con trọn
đời quy ngưỡng!

MƯỜI HAI DUYÊN                                       1848

236 Sanh - Xương của một người ví với núi.. - Kinh Người – Tương II, 321

Người – Tương II, 321

1) Thế Tôn trú ở Ràjagaha (Vương Xá), tại núi Gijjhakùta (Linh Thứu).

2) Tại đấy Thế Tôn...

3) Vô thỉ là luân hồi này, này các Tỷ-kheo. Khởi
điểm không thể nêu rõ đối với sự lưu chuyển luân
hồi của các chúng sanh bị vô minh che đậy, bị tham
ái trói buộc.

4) Các xương của một người, này các Tỷ-kheo, lưu
chuyển luân hồi có thể lớn như một đồi xương, một
chồng xương, một đống xương, như núi Vepulla này,
nếu có người thâu lượm xương lại, gìn giữ chúng,
không làm chúng hủy hoại.

5) Vì sao? Vô thỉ là luân hồi, này các Tỷ-kheo, khởi
điểm không thể nêu rõ đối với lưu chuyển luân hồi
của các chúng sanh bị vô minh che đậy, bị tham ái
trói buộc.

Như vậy, đã lâu ngày, này các Tỷ-kheo, các Ông chịu đựng khổ, chịu đựng thống khổ, chịu đựng tai

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1849

họa, và các mộ phần ngày một lớn lên. Cho đến như
vậy, này các Tỷ-kheo, là vừa đủ để các Ông nhàm
chán, là vừa đủ để các Ông từ bỏ, là vừa đủ để các
Ông giải thoát đối với tất cả các hành.

6) Thế Tôn nói vậy, Thiện Thệ nói như vậy xong, bậc Đạo Sư lại nói thêm:

Chồng chất như xương người,
Chỉ sống có một kiếp,
Chất đống bằng hòn núi,
Bậc Đạo Sư nói vậy.
Đống xương ấy được nói,
Lớn như Vepulla,
Phía Bắc núi Linh Thứu,
Núi thành Magadha.
Người thấy bốn sự thật,
Với chân chánh trí tuệ,
Khổ và khổ tập khởi,
Sẽ vượt qua đau khổ,
Con đường Thánh tám ngành,
Dẫn đến khổ tịnh chỉ.
Người ấy phải luân chuyển,
Tối đa là bảy lần.
Là vị đoạn tận khổ,
Đoạn diệt mọi kiết sử.

MƯỜI HAI DUYÊN                                  1850

MƯỜI HAI DUYÊN   1851

237 Sanh - Kinh SANH THÚ KHÔNG NÊN ĐI – Tăng I, 582

SANH THÚ KHÔNG NÊN ĐI – Tăng I, 582

 Này các Tỷ-kheo, có bốn sanh thú này không nên đi mà đi. Thế nào là bốn?

- Đi đến sanh thú vì dục,
- Đi đến sanh thú vì sân,
- Đi đến sanh thú vì si,
- Đi đến sanh thú vì sợ hãi.

Có bốn sanh thú không nên đi mà đi này.

Dắt dẫn bởi dục sân
Bới sợ hãi si mê
Ai không vượt chánh pháp
Thời danh xưng người ấy
Bị tổn hại hư hại
Như trăng trong thời tối.

SANH THÚ NÊN ĐI – Tăng I, 582

 Này các Tỷ-kheo, có bốn sanh thú này nên đi. Thế nào là bốn?

MƯỜI HAI DUYÊN                                  1852

- Không vì dục đi đến sanh thú,
- Không vì sân đi đến sanh thú,
- Không vì si đi đến sanh thú,
- Không vì sợ hãi đi đến sanh thú.

Này các Tỷ-kheo, có bốn sanh thú nên đi này.

Dắt dẫn bởi dục sân
Bởi sợ hãi si mê
Ai không vượt Chánh pháp
Thời danh xưng người ấy
Được đầy đủ vuông tròn
Như trăng trong thời sáng

KHÔNG NÊN ĐI – NÊN ĐI – Tăng I, 583

(Kinh này là kinh 17 và kinh 18 hợp lại)

NGƯỜI ĐẦU BẾP – Tăng I, 583

 Thành tựu bốn pháp này, này các Tỷ-kheo, người đầu bếp như vậy tương xứng bị quăng vào địa ngục. Thế nào là bốn?

- Đi đến sanh thú vì dục,
- Đi đến sanh thú vì sân,
- Đi đến sanh thú vì si,
- Đi đến sanh thú vì sợ hãi.

MƯỜI HAI DUYÊN                                 1853

Thành tựu bốn pháp này, này các Tỷ-kheo, người đầu bếp như vậy tương xứng bị quăng vào địa ngục.

 Thành tựu bốn pháp này, này các Tỷ-kheo, người đầu bếp như vậy tương xứng được sanh lên cõi Trời. Thế nào là bốn?

- Không vì dục đi đến sanh thú,
- Không vì sân đi đến sanh thú,
- Không vì si đi đến sanh thú,
- Không vì sợ hãi đi đến sanh thú.

Thành tựu bốn pháp này, này các Tỷ-kheo, người đầu bếp như vậy tương xứng được sanh lên cõi Trời.

Những ai đối với dục
Hạng người không chế ngự
Là hạng người phi pháp
Tôn trọng điều phi pháp
Họ đi bị dắt dẫn
Bởi dục sân, sợ hãi
Làm uế nhiễm hội chúng
Họ được gọi như vậy
Như vậy họ được gọi
Bởi Sa-môn hiểu biết
- Do vậy bậc Chân nhân
Các bậc đáng tán thán
Họ trú vào Chánh pháp

MƯỜI HAI DUYÊN                                  1854

Họ không làm điều ác
Họ đi, không bị dẫn
Bởi dục, sân, sợ hãi
Tinh hoa của hội chúng
Họ được gọi như vậy
Như vậy họ được gọi
Bởi Sa-môn hiểu biết.

MƯỜI HAI DUYÊN               1855

238 Sanh - Ác ma hỏi nàng không yêu thích gì Ta không yêu thích sanh - Kinh Càlà – Tương I, 291

Càlà – Tương I, 291

1) Nhân duyên ở Sàvatthi. Tỷ-kheo-ni Càlà vào buổi sáng đắp y... ngồi dưới một gốc cây để nghỉ ban ngày.

2) Ác ma đi đến Tỷ-kheo-ni Càlà; sau khi đến, nói với Tỷ-kheo-ni Càlà:

- Này Tỷ-kheo-ni, Nàng không vui thích gì?

- Này Hiền giả, ta không vui thích sanh.

- Sao Nàng không vui thích sanh?

- Khi đã sanh, phải thọ hưởng các dục.

- Này Tỷ-kheo-ni, ai dạy cho nàng: "Chớ có vui thích sanh"?

(Càlà):

3) Sanh ra rồi phải chết, Đã sanh thấy khổ đau,

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1856

Kiết sử trói gia hại,
Do vậy không thích sanh.
Đức Phật thuyết giảng pháp,
Khiến vượt khỏi tái sanh,
Đoạn trừ mọi khổ não,
Giúp ta trú chân thật.
Chúng sanh hướng sắc giới,
Họ vọng vô sắc giới,
Nếu không biết đoạn diệt,
Họ đi đến tái sanh.

4) Ác ma biết được: "Tỷ-kheo-ni Càlà đã biết ta", buồn khổ, thất vọng, liền biến mất tại chỗ ấy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                 1857

239 Sanh - Ác ma hỏi nàng muốn tái sanh tại chỗ nào - Kinh Upacàlà – Tương I, 292

Upacàlà – Tương I, 292

1) Ở tại Sàvatthi.

2) Rồi Tỷ-kheo-ni Upacàlà, vào buổi sáng, đắp y... và ngồi xuống một gốc cây để nghỉ ban ngày... nói với Tỷ-kheo-ni Upacàlà:

- Này Tỷ-kheo-ni, Nàng muốn tái sanh tại chỗ nào?.

3) Ta không muốn tái sanh tại một chỗ nào cả, này Hiền giả.

4) Chư Thiên Ba mươi ba,
Dạ-ma, Đâu-suất thiên,
Chư vị Hóa lạc thiên,
Tha hóa Tự tại thiên,
Nàng hãy hướng tâm này,
Đến cảnh giới chư Thiên,
Rồi Nàng được tái sanh,
Hưởng an lạc cảnh ấy.

5) Chư Thiên Ba mươi ba,

MƯỜI HAI DUYÊN                                  1858

Dạ-ma, Đâu-suất thiên,
Chư vị Hóa Lạc thiên,
Tha hóa, Tự tại thiên,
Vì ái dục trói buộc,
Lại bị ma chinh phục.
Toàn thế giới cháy đỏ,
Toàn thế giới hỏa thiêu,
Toàn thế giới bùng cháy,
Toàn thế giới rung động.
Không rung, không dao động,
Không hệ lụy, phàm phu,
Chỗ nào ma không đến,
Chỗ ấy ta vui thích.

6) Rồi Ác ma biết được... biến mất tại chỗ ấy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   1859

240 Sanh - Ái đoạn tận thì sanh đoạn tận - Kinh            CON             CỦA MÀLUNKYÀPUTTA – Tăng II, 290

CON CỦA MÀLUNKYÀPUTTA – Tăng II, 290

1. Rồi Tôn giả Màlunkyàputta đi đến Thế Tôn; sau
khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên.
Ngồi xuống một bên, Tôn giả Màlunkyàputta bạch
Thế Tôn:

- Lành thay, bạch Thế Tôn, nếu Thế Tôn thuyết pháp
vắn tắt cho con; sau khi nghe thuyết pháp con sẽ sống
một mình, viễn ly, không phóng dật, nhiệt tâm, tinh
cần.

- Nay ở đây, này Màlunkyàputta, Ta nói gì cho các
Tỷ-kheo trẻ, trong khi Thầy đã già yếu, tuổi thọ cao,
là bậc trưởng thượng, lại cầu Như Lai giáo giới một
cách vắn tắt?

- Bạch Thế Tôn, Thế Tôn hãy thuyết pháp vắn tắt cho
con, chắc chắn con sẽ hiểu được ý nghĩa lời nói của
Thế Tôn, chắc chắn con sẽ trở thành thừa tự lời của
Thế Tôn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1860

2. Này Màlunkyàputta, có bốn ái sanh này, ở đây, ái được sanh cho Tỷ-kheo. Thế nào là bốn?

- Hoặc do nhân y, này Màlunkyàputta, có ái
sanh, do ở đây, ái được sanh cho Tỷ-kheo.
- Hoặc do nhân đồ ăn khất thực …
- Hoặc do nhân sàng tọa …
- Hoặc do nhân sanh hữu này hay sanh hữu khá,
này Màlunkyàputta, có ái sanh, do đây ái được
sanh cho vị Tỷ-kheo.

Này Màlunkyàputta, có bốn ái sanh này, ở đây, ái được sanh cho Tỷ-kheo.

Khi nào, này Màlunkyàputta, ái được đoạn tận, được
chặt đứt từ gốc rễ, được làm cho như thân cây tala,
làm cho không thể tái sanh, làm cho không thể sanh
khởi trong tương lai. Vị ấy, này Màlunkyàputta,
được gọi là vị Tỷ-kheo đã đoạn diệt khát ái, đã thoát
ly kiết sử, chơn chánh minh kiến kiêu mạn, đã diệt
tận khổ đau.

3. Rồi Tôn giả Màlunkyàputta, sau khi nghe Thế Tôn
giáo giới với lời giáo giới này, từ chỗ ngồi đứng dậy,
đảnh lễ Thế Tôn, thân hữu hướng về phía Ngài rồi ra
đi.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1861

Rồi Tôn giả Màlunkyàputta, sống một mình, viễn ly, không phóng dật, nhiệt tâm tinh cần, không bao lâu, do mục đích gì các thiện nam tử chơn chánh xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, tức là vô thượng cứu cánh Phạm hạnh, ngay trong hiện tại, tự mình với thắng trí, chứng đạt và an trú. Vị ấy biết rõ: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành, những việc nên làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa". Rồi Tôn giả Màlunkyàputta trở thành một vị A-la-hán nữa.

MƯỜI HAI DUYÊN                                        1862

241 Sanh -- Ngạ quỷ - Cúng cho người mất - Kinh JÀNUSSONI – Tăng IV, 595

JÀNUSSONI – Tăng IV, 595

(Bố thí cho bà con huyết thống đã chết; Nghiệp - nghiệp dẫn đi tái sanh trong súc sanh; Bố thí - kết quả của người bố thí)

1. Rồi Bà-la-môn Jànussoni đi đến Thế Tôn, sau khi
đến, nói lên với Thế Tôn những lời chào đón hỏi
thăm, sau khi nói lên những lời chào đón hỏi thăm
thân hữu, liền ngồi xuống một bên, Bà-la-môn
Jànussoni bạch Thế Tôn:

- Thưa Tôn giả Gotama, chúng tôi Bà-la-môn, cho
bố thí, làm các lễ cúng cho người chết. Mong rằng,
bố thí này cho bà con huyết thống đã chết được lợi
ích! Mong rằng các bà con huyết thống đã chết, thọ
hưởng bố thí này! Thưa Tôn giả Gotama, bố thí có
lợi ích gì cho các bà con huyết thống đã chết
không? Các bà con huyết thống đã chết có được
thọ hưởng bố thí ấy hay không?

- Này Bà-la-môn, nếu có tương ưng xứ, thời có lợi ích; không có lợi ích, nếu không có tương ưng xứ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   1863

- Thưa Tôn giả Gotama, thế nào là tương ưng xứ, thế nào là không tương ưng xứ?

2. Ở đây, này Bà-la-môn, có người sát sanh, lấy của không cho, sống tà hạnh trong các dục, nói láo, nói hai lưỡi, nói lời độc ác, nói lời phù phiếm, có tham ái, có sân, có tà kiến. Vị ấy, sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào địa ngục. Món ăn của chúng sanh ở địa ngục ăn, tại đấy, vị ấy nuôi sống với món ăn ấy; tại đấy, vị ấy tồn tại với món ăn ấy. Này Bà-la-môn, đây là không tương ưng xứ, trú ở nơi đây, vị ấy không được lợi ích của bố thí ấy.

3. Ở đây, này Bà-la-môn, có người sát sanh... có tà
kiến. Sau khi thân hoại mạng chung, vị ấy sanh vào
loại bàng sanh. Món ăn của chúng sanh ở bàng sanh
ăn, tại đấy, vị ấy nuôi sống với món ăn ấy; tại đấy, vị
ấy tồn tại với món ăn ấy. Này Bà-la-môn, đây là
không tương ưng xứ; trú ở đây, vị ấy không được lợi
ích của bố thí ấy.

4. Ở đây, này Bà-la-môn, có người từ bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không cho, từ bỏ hạnh trong các dục, từ bỏ nói láo, từ bỏ nói hai lưỡi, từ bỏ nói lời độc ác, từ bỏ nói lời phù phiếm, không có tham ái, không có tâm sân hận, có chánh kiến. Người ấy, sau khi thân hoại mạng chung, sanh cộng trú với loài Người. Món ăn của loài người như thế nào, tại đấy, vị ấy nuôi

MƯỜI HAI DUYÊN                                        1864

sống với món ăn ấy; tại đấy, vị ấy tồn tại với món ăn ấy. Này Bà-la-môn, đây là không tương ưng xứ, trú ở đây, vị ấy không được lợi ích của bố thí ấy.

5. Ở đây, này Bà-la-môn, có người từ bỏ sát sanh... có chánh kiến. Người ấy, sau khi thân hoại mạng chung được sanh cộng trú với chư Thiên. Món ăn của chư Thiên như thế nào, tại đấy, vị ấy nuôi sống với món ăn ấy; tại đấy, vị ấy tồn tại với món ăn ấy. Này Bà-la-môn, đây là không tương ưng xứ, trú ở đây, vị ấy không được lợi ích của bố thí ấy.

6. Ở đây, này Bà-la-môn, có người sát sanh... có tà kiến. Sau khi thân hoại mạng chung, vị ấy sanh vào vào cỏi ngạ quỉ. Món ăn của các chúng sanh ngạ quỉ như thế nào, tại đấy, vị ấy nuôi sống với món ăn ấy, tại đấy, vị ấy tồn tại với món ăn ấy. Món ăn nào, các bạn bè, hoặc thân hữu, hoặc bà con hoặc người cùng huyết thống từ đấy muốn hướng cúng cho vị ấy, tại đấy, vị ấy sống với món ăn ấy; tại đấy, vị ấy tồn tại với món ăn ấy. Này Bà-la-môn, đây là tương ưng xứ; trú nơi đây, vị ấy được lợi ích của bố thí ấy.

7. Thưa Tôn giả Gotama, nếu bà con huyết thống ấy đã chết, không sanh vào chỗ ấy, thời ai hưởng bố thí ấy?

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1865

- Này Bà-la-môn, các bà con huyết thống khác đã chết, được sanh vào chỗ ấy, những người ấy được hưởng bố thí ấy.

- Thưa Tôn giả Gotama, nếu bà con huyết thống đã
chết, không sanh vào chỗ ấy, và các bà con huyết
thống khác cũng không sanh vào chỗ ấy, thời ai
hưởng bố thí ấy?

- Không có trường hợp ấy, không có cơ hội ấy, này
Bà-la-môn, rằng chỗ ấy có thể trống không trong một
thời gian dài, không có người bà con huyết thống đã
chết. Nhưng này Bà-la-môn, người bố thí không phải
không có hưởng quả.

- Có phải Tôn giả Gotama nói một giả thuyết không thế xảy ra?

- Này Bà-la-môn, Ta nói một giả thuyết không thể xảy ra.

Ở đây, này Bà-la-môn,

- Có người sát sanh, lấy của không cho, sống tà
hạnh trong các dục, nói láo, nói hai lưỡi, nói lời
độc ác, nói lời phù phiếm, có tham ái, có sân
tâm, có tà kiến.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1866

- Người ấy bố thí cho Sa-môn hay Bà-la-môn,
các món ăn, đồ uống, vải mặc, xe cộ, vòng hoa,
hương, phấn sáp, các giường nằm, trú xứ, đèn
đuốc.
- Người ấy sau khi thân hoại mạng chung, được
sanh cộng trú với các loài voi. Tại đây, vị ấy
được đồ ăn, đồ uống, vòng hoa, các loại trang
sức khác.

 Vì rằng, ở đây, này Bà-la-môn, có sát sanh, lấy
của không cho, tà hạnh trong các dục, nói láo,
nói hai lưỡi, nói lời độc ác, nói lời phù phiếm,
do vậy người ấy, sau khi thân hoại mạng chung,
được sanh cộng trú với các loài voi.
 Vì rằng vị ấy có bố thí cho Sa-môn hay Bà-la-
môn đồ ăn, đồ uống, vải mặc, xe cộ, vòng hoa,
hương, phấn sáp, các giường nằm, trú xứ, đèn
đuốc; do vậy, tại đấy vị ấy được các món ăn,
các đồ uống, vòng hoa, các đồ trang sức khác.

Ở đây, này Bà-la-môn,

- Có người sát sanh, lấy của không cho, tà hạnh
trong các dục, nói láo, nói hai lưỡi, nói lời độc
ác, nói lời phù phiếm, có tham ái, có sân tâm,
có tà kiến.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1867

- Người ấy có bố thí cho Sa-môn hay Bà-la-môn,
các món ăn, đồ uống, vải mặc, xe cộ, vòng hoa,
hương liệu, phấn sáp, giường nằm, trú xứ, đèn
đuốc.
- Sau khi thân hoại mạng chung, vị ấy cộng trú
với các loài ngựa... sanh cộng trú với các loài
bò... Cộng trú với các loài gia cầm. Vị ấy tại
đấy, được các món ăn, các đồ uống, vòng hoa,
các đồ trang sức khác.

 Vì rằng, này Bà-la-môn, có sát sanh, có lấy của
không cho, tà hạnh trong các dục, có nói láo,
có nói hai lưỡi, có nói lời độc ác, có nói lời phù
phiếm, có tham ái, có sân tâm, có tà kiến. Do
vậy, sau khi thân hoại mạng chung, vị ấy sanh
vào cộng trú với các loài gia cầm.
 Vì rằng vị ấy có bố thí cho Sa-môn hay Bà-la-
môn với các đồ ăn, đồ uống, vải mặc, xe cộ,
vòng hoa, hương liệu, phấn sáp, các giường
nằm, trú xứ, đèn đuốc, nên tại đấy vị ấy được
đồ ăn, đồ uống, vòng hoa, các loại trang sức
khác.

Ở đây, này Bà-la-môn,

- Có hạng người từ bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không cho, từ bỏ tà hạnh trong các dục, từ bỏ nói láo, từ bỏ nói hai lưỡi, từ bỏ nói lời độc ác,

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1868

từ bỏ nói lời phù phiếm, từ bỏ tham ái, từ bỏ
sân tâm, có chánh kiến.
- Người ấy có bố thí cho Sa-môn hay Bà-la-môn
các món ăn, đồ uống, vải mặc, xe cộ, các vòng
hoa, hương liệu, phấn sáp, giường nằm, trú xứ,
đèn đuốc.
- Vị ấy sau khi thân hoại mạng chung, được sanh
cộng trú với loài Người. Tại đấy, vị ấy được
năm loại dục công đức sai khác, thuộc về loài
Người.

 Vì rằng, này Bà-la-môn, vị ấy từ bỏ sát sanh,
từ bỏ lấy của không cho, từ bỏ tà hạnh trong
các dục, từ bỏ nói láo, từ bỏ nói hai lưỡi, từ bỏ
nói lời độc ác, từ bỏ nói lời phù phiếm, từ bỏ
tham ái, từ bỏ sân tâm, có chánh kiến, sau khi
thân hoại mạng chung, vị ấy được sanh cộng
trú với loài Người.
 Vì rằng vị ấy có bố thí cho Sa-môn hay Bà-la-
môn các đồ ăn, đồ uống, vải mặc, xe cộ, các
vòng hoa, hương liệu, phấn sáp, giường nằm,
các trú xứ, đèn đuốc; do vậy, ở đấy vị ấy được
năm dục công đức của loài Người.

Ở đây, này Bà-la-môn,

- Có người từ bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không cho... có chánh kiến,

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1869

- Người ấy bố thí cho Sa-môn hay Bà-la-môn
các đồ ăn, đồ uống, vải mặc, xe cộ, các vòng
hoa, hương liệu, phấn sáp, giường nằm, trú xứ,
đèn đuốc.
- Người ấy sau khi thân hoại mạng chung, được
sanh cộng trú với chư Thiên. Vị ấy tại đấy được
năm loại dục công đức của chư Thiên.

 Vì rằng ở đây có từ bỏ sát sanh... có chánh kiến,
cho nên sau khi thân hoại mạng chung, vị ấy
được sanh cộng trú với chư Thiên.
 Vì rằng vị ấy có bố thí cho Sa-môn hay Bà-la-
môn các đồ ăn, đồ uống, vải mặc, xe cộ, các
vòng hoa, hương liệu, phấn sáp, giường nằm,
trú xứ, đèn đuốc. Do vậy, tại đấy vị ấy được
năm dục công đức của chư Thiên.

Tuy nhiên, này Bà-la-môn, người bố thí không phải không có kết quả.

8. Thật vi diệu thay, Tôn giả Gotama! Thật hy hữu thay, Tôn giả Gotama! Cho đến như thế này, thưa Tôn giả Gotama, là vừa đủ để bố thí, là vừa đủ để tổ chức các tín thí. Vì rằng, ở đấy, người bố thí không phải không có kết quả (như đã được nói).

- Như vậy, này Bà-la-môn, người bố thí này không phải không có kết quả.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1870

- Thật kỳ diệu thay Tôn giả Gotama... Xin Tôn giả Gotama hãy nhận con làm đệ tử cư sĩ, từ nay cho đến mạng chung, con trọn đời quy ngưỡng.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   1871

242 Sanh -- Ngạ quỷ - Ghen nên đổ than
hừng lên tình địch - Kinh Người Đàn
Bà Khô Héo Đã Rải Than Đỏ trên Một
Người Đàn Bà – Tương II, 455

Người Đàn Bà Khô Héo Đã Rải Than Đỏ trên Một Người Đàn Bà Khác – Tương II, 455

1) Ở đây, này Hiền giả, khi tôi từ núi Gijjhakùta bước
xuống, tôi thấy một người đàn bà cằn cỗi, khô héo,
dính đầy than mồ hóng, đang đi giữa hư không.
Những con chim kên, những con quạ, những con
chim ưng đuổi theo để cắn mổ, rứt xé người ấy và
người ấy kêu lên những tiếng kêu đau đớn.

2) Người đàn bà ấy, này các Tỷ-kheo, là đệ nhất phu nhân của vua xứ Kalinga. Bà ta vì ghen tức nên đã đổ lò than hồng lên trên một vương nữ khác. Do nghiệp của người đó thuần thục, sau khi bị nung nấu trong địa ngục nhiều năm, nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm, nhiều trăm ngàn năm và với quả thuần thục còn lại người đó cảm thọ một tự ngã như vậy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1872

MƯỜI HAI DUYÊN   1873

243 Sanh -- Ngạ quỷ - Gian phụ - Là một phụ nữ bị lột da - Kinh Gian Phụ bị Lột Da – Tương II, 454

Gian Phụ bị Lột Da – Tương II, 454

1) Ở đây, này Hiền giả, khi tôi từ núi Gijjhakùta bước xuống, tôi thấy một phụ nữ bị lột da đang đi giữa hư không. Những con chim kên, những con quạ, những con chim ưng đuổi theo để cắn mổ, rứt xé người ấy và người ấy kêu lên những tiếng kêu đau đớn.

2) Người phụ nữ ấy, này các Tỷ-kheo, là một người
gian phụ ở Ràjagaha này. Do nghiệp của người đó
thuần thục, sau khi bị nung nấu trong địa ngục nhiều
năm, nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm, nhiều trăm
ngàn năm và với quả thuần thục còn lại người đó cảm
thọ một tự ngã như vậy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1874

244 Sanh -- Ngạ quỷ - Giết dê - Là một bị da bị quạ cắn mổ - Kinh Người Giết Dê Bị Lột Da – Tương II, 449

Người Giết Dê Bị Lột Da – Tương II, 449

1) Ở đây, này Hiền giả, khi tôi từ núi Gijjhakùta bước xuống, tôi thấy một bị da. Các con kên kên, các con quạ, các con chim ưng đuổi theo nó, cắn mổ nó, cắn xé nó, và nó kêu lên tiếng kêu đau đớn.

2) Chúng sanh ấy, này các Tỷ-kheo, là một người đồ
tể giết dê ở tại Ràjagaha này. Do nghiệp của người
đó thuần thục, sau khi bị nung nấu trong địa ngục
nhiều năm, nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm, nhiều
trăm ngàn năm và với quả thuần thục còn lại người
đó cảm thọ một tự ngã như vậy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1875

245 Sanh -- Ngạ quỷ - Giết heo - Là một
người với lông bằng đao kiếm... - Kinh
Người Giết Heo Với Đao Kiếm –
Tương II, 449

Người Giết Heo Với Đao Kiếm – Tương II, 449

1) Ở đây, này Hiền giả, khi tôi từ núi Gijjhakùta bước
xuống, tôi thấy một người với lông bằng đao kiếm
đang đi giữa hư không. Các đao kiếm ấy tiếp tục
đứng dựng lên và rơi xuống trên thân người ấy, và
người ấy kêu lên những tiếng kêu đau đớn.

2) Chúng sanh ấy, này các Tỷ-kheo, là một người
giết heo ở tại Ràjagaha này. Do nghiệp của người đó
thuần thục, sau khi bị nung nấu trong địa ngục nhiều
năm, nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm, nhiều trăm
ngàn năm và với quả thuần thục còn lại người đó cảm
thọ một tự ngã như vậy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1876

246 Sanh -- Ngạ quỷ - Giết trâu bò - Là bộ xương đang đi trên trời bị quạ cắn mổ - Kinh Đống Xương – Tương II, 445

Đống Xương – Tương II, 445

1) Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú ở Ràjagaha (Vương Xá), Veluvana (Trúc Lâm) chỗ nuôi dưỡng các con sóc.

2) Lúc bấy giờ Tôn giả Lakkhana và Tôn giả Mahà Moggallàna trú ở núi Gijjhakùta (Linh Thứu).

3) Rồi Tôn giả Mahà Moggallàna đắp y, vào buổi sáng, cầm y bát, đi đến Tôn giả Lakkhana.

4) Sau khi đến, nói với Tôn giả Lakkhana:

- Chúng ta hãy cùng đi, này Hiền giả Lakkhana. Chúng ta hãy đi vào Ràjagaha để khất thực.

- Thưa vâng, Hiền giả.

Tôn giả Lakkhana vâng đáp Tôn giả Mahà Moggallàna.

MƯỜI HAI DUYÊN                               1877

5) Rồi Tôn giả Mahà Moggallàna khi đi từ núi Gijjhakta bước xuống, đi qua một chỗ, liền mỉm cười.

6) Rồi Tôn giả Lakkhana nói với Tôn giả Mahà Moggallàna:

- Này Hiền giả Moggallàna, do nhân gì, do duyên gì, Hiền giả lại mỉm cười?

- Này Hiền giả Lakkhana, không phải thời là câu hỏi ấy. Trước mặt Thế Tôn, hãy hỏi tôi câu hỏi ấy.

7) Rồi Tôn giả Lakkhana và Tôn giả Mahà
Moggallàna sau khi đi khất thực ở Ràjagaha xong,
sau bữa ăn, trên con đường đi khất thực trở về, đi đến
Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn, rồi ngồi
xuống một bên.

8) Ngồi xuống một bên, Tôn giả Lakkhana nói với Tôn giả Mahà Moggallàna:

- Ở đây, Tôn giả Mahàa Moggallàna khi từ núi
Gijjhakùta bước xuống, đi ngang qua một chỗ, liền
mỉm cười. Này Hiền giả Moggallàna, do nhân gì, do
duyên gì, Hiền giả lại mỉm cười?

9) - Ở đây, này Hiền giả, khi tôi từ núi Gijjhakùta bước xuống, tôi thấy một bộ xương đang đi trên trời.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1878

Các con kên kên, các con quạ, các con chim ưng đuổi theo nó, cắn mổ xương sườn nó, cắn xé nó, và nó kêu lên những tiếng kêu đau đớn.

10) - Này Hiền giả, tôi suy nghĩ như sau: "Thật vi
diệu thay! Thật vi diệu thay! Một kẻ có tên như vậy
lại trở thành một chúng sanh như vậy. Một kẻ có tên
như vậy lại trở thành một Dạ-xoa như vậy! Một kẻ
có tên như vậy lại trở thành được một tự ngã như vậy
"

11) Rồi Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo:

- Sống với nhau như thực nhãn, này các Tỷ-kheo,
là các đệ tử!
- Thật sống với nhau như thực trí, này các Tỷ-kheo,
là các đệ tử.
- Vì rằng một đệ tử sẽ biết, hay sẽ thấy, hay sẽ
chứng thực như vậy.

12) Xưa kia, này các Tỷ-kheo, Ta đã thấy chúng sanh ấy nhưng Ta không có nói. Nếu Ta có nói, các người khác cũng không tin Ta. Và những ai không tin Ta, những người ấy sẽ bị bất hạnh, đau khổ lâu dài.

13) Chúng sanh ấy, này các Tỷ-kheo, là một đồ tể giết trâu bò (goghatako) ở Ràjagaha này. Do nghiệp của người đó thuần thục, sau khi bị nung nấu trong

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1879

địa ngục nhiều năm, nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm, nhiều trăm ngàn năm và với quả thuần thục còn lại người đó cảm thọ một tự ngã như vậy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                  1880

247 Sanh -- Ngạ quỷ - Giết trâu bò - Là
đống thịt đang đi giữa hư không -
Kinh Đồ Tể Giết Trâu Bò – Tương II,
448

Đồ Tể Giết Trâu Bò – Tương II, 448 (Gavaghàtako)

1)...

2) Ở đây, này Hiền giả, khi tôi từ núi Gijjhakùta bước
xuống, tôi thấy một đống thịt đang đi giữa hư không.
Các con kên kên, các con quạ, các con chim ưng đuổi
theo nó, cắn mổ nó, cắn xé nó, và nó kêu lên tiếng
kêu đau đớn.

3) Chúng sanh ấy, này các Tỷ-kheo, là một đồ tể giết
trâu bò. Do nghiệp của người đó thuần thục, sau khi
bị nung nấu trong địa ngục nhiều năm, nhiều trăm
năm, nhiều ngàn năm, nhiều trăm ngàn năm và với
quả thuần thục còn lại người đó cảm thọ một tự ngã
như vậy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1881

248 Sanh -- Ngạ quỷ - Kinh Tương Ưng Lakkhana – Tương II, 445

Tương Ưng Lakkhana (Chương VIII)

I. Phẩm Thứ Nhất

Đống Xương – Tương II, 445

1) Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú ở Ràjagaha (Vương Xá), Veluvana (Trúc Lâm) chỗ nuôi dưỡng các con sóc.

2) Lúc bấy giờ Tôn giả Lakkhana và Tôn giả Mahà Moggallàna trú ở núi Gijjhakùta (Linh Thứu).

3) Rồi Tôn giả Mahà Moggallàna đắp y, vào buổi sáng, cầm y bát, đi đến Tôn giả Lakkhana.

4) Sau khi đến, nói với Tôn giả Lakkhana:

- Chúng ta hãy cùng đi, này Hiền giả Lakkhana. Chúng ta hãy đi vào Ràjagaha để khất thực.

- Thưa vâng, Hiền giả.

MƯỜI HAI DUYÊN                               1882

Tôn giả Lakkhana vâng đáp Tôn giả Mahà Moggallàna.

5) Rồi Tôn giả Mahà Moggallàna khi đi từ núi Gijjhakta bước xuống, đi qua một chỗ, liền mỉm cười.

6) Rồi Tôn giả Lakkhana nói với Tôn giả Mahà Moggallàna:

- Này Hiền giả Moggallàna, do nhân gì, do duyên gì, Hiền giả lại mỉm cười?

- Này Hiền giả Lakkhana, không phải thời là câu hỏi ấy. Trước mặt Thế Tôn, hãy hỏi tôi câu hỏi ấy.

7) Rồi Tôn giả Lakkhana và Tôn giả Mahà
Moggallàna sau khi đi khất thực ở Ràjagaha xong,
sau bữa ăn, trên con đường đi khất thực trở về, đi đến
Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn, rồi ngồi
xuống một bên.

8) Ngồi xuống một bên, Tôn giả Lakkhana nói với Tôn giả Mahà Moggallàna:

- Ở đây, Tôn giả Mahàa Moggallàna khi từ núi
Gijjhakùta bước xuống, đi ngang qua một chỗ, liền
mỉm cười. Này Hiền giả Moggallàna, do nhân gì, do
duyên gì, Hiền giả lại mỉm cười?

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1883

9) - Ở đây, này Hiền giả, khi tôi từ núi Gijjhakùta
bước xuống, tôi thấy một bộ xương đang đi trên trời.
Các con kên kên, các con quạ, các con chim ưng đuổi
theo nó, cắn mổ xương sườn nó, cắn xé nó, và nó kêu
lên những tiếng kêu đau đớn.

10) - Này Hiền giả, tôi suy nghĩ như sau: "Thật vi
diệu thay! Thật vi diệu thay! Một kẻ có tên như vậy
lại trở thành một chúng sanh như vậy. Một kẻ có tên
như vậy lại trở thành một Dạ-xoa như vậy! Một kẻ
có tên như vậy lại trở thành được một tự ngã như vậy
"

11) Rồi Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo:

- Sống với nhau như thực nhãn, này các Tỷ-kheo,
là các đệ tử!
- Thật sống với nhau như thực trí, này các Tỷ-kheo,
là các đệ tử.
- Vì rằng một đệ tử sẽ biết, hay sẽ thấy, hay sẽ
chứng thực như vậy.

12) Xưa kia, này các Tỷ-kheo, Ta đã thấy chúng sanh ấy nhưng Ta không có nói. Nếu Ta có nói, các người khác cũng không tin Ta. Và những ai không tin Ta, những người ấy sẽ bị bất hạnh, đau khổ lâu dài.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1884

13) Chúng sanh ấy, này các Tỷ-kheo, là một đồ tể
giết trâu bò (goghatako) ở Ràjagaha này. Do nghiệp
của người đó thuần thục, sau khi bị nung nấu trong
địa ngục nhiều năm, nhiều trăm năm, nhiều ngàn
năm, nhiều trăm ngàn năm và với quả thuần thục còn
lại người đó cảm thọ một tự ngã như vậy.

Đồ Tể Giết Trâu Bò – Tương II, 448 (Gavaghàtako)

1)...

2) Ở đây, này Hiền giả, khi tôi từ núi Gijjhakùta bước
xuống, tôi thấy một đống thịt đang đi giữa hư không.
Các con kên kên, các con quạ, các con chim ưng đuổi
theo nó, cắn mổ nó, cắn xé nó, và nó kêu lên tiếng
kêu đau đớn.

3) Chúng sanh ấy, này các Tỷ-kheo, là một đồ tể giết
trâu bò. Do nghiệp của người đó thuần thục, sau khi
bị nung nấu trong địa ngục nhiều năm, nhiều trăm
năm, nhiều ngàn năm, nhiều trăm ngàn năm và với
quả thuần thục còn lại người đó cảm thọ một tự ngã
như vậy.

Một Miếng Thịt và Kẻ Bắt Chim – Tương II, 448

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1885

1) Ở đây, này Hiền giả, khi tôi từ núi Gijjhakùta bước
xuống, tôi thấy một miếng thịt đang đi giữa hư
không. Các con kên kên, các con quạ, các con chim
ưng đuổi theo nó, cắn mổ nó, cắn xé nó, và nó kêu
lên tiếng kêu đau đớn.

2) Chúng sanh ấy, này các Tỷ-kheo, là một kẻ săn
chim ở Ràjagaha. Do nghiệp của người đó thuần
thục, sau khi bị nung nấu trong địa ngục nhiều năm,
nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm, nhiều trăm ngàn
năm và với quả thuần thục còn lại người đó cảm thọ
một tự ngã như vậy.

Người Giết Dê Bị Lột Da – Tương II, 449

1) Ở đây, này Hiền giả, khi tôi từ núi Gijjhakùta bước xuống, tôi thấy một bị da. Các con kên kên, các con quạ, các con chim ưng đuổi theo nó, cắn mổ nó, cắn xé nó, và nó kêu lên tiếng kêu đau đớn.

2) Chúng sanh ấy, này các Tỷ-kheo, là một người đồ
tể giết dê ở tại Ràjagaha này. Do nghiệp của người
đó thuần thục, sau khi bị nung nấu trong địa ngục
nhiều năm, nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm, nhiều
trăm ngàn năm và với quả thuần thục còn lại người
đó cảm thọ một tự ngã như vậy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1886

Người Giết Heo Với Đao Kiếm – Tương II, 449

1) Ở đây, này Hiền giả, khi tôi từ núi Gijjhakùta bước
xuống, tôi thấy một người với lông bằng đao kiếm
đang đi giữa hư không. Các đao kiếm ấy tiếp tục
đứng dựng lên và rơi xuống trên thân người ấy, và
người ấy kêu lên những tiếng kêu đau đớn.

2) Chúng sanh ấy, này các Tỷ-kheo, là một người
giết heo ở tại Ràjagaha này. Do nghiệp của người đó
thuần thục, sau khi bị nung nấu trong địa ngục nhiều
năm, nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm, nhiều trăm
ngàn năm và với quả thuần thục còn lại người đó cảm
thọ một tự ngã như vậy.

Người Săn Thú Với Cây Lao – Tương II, 449

1) Ở đây, này Hiền giả, khi tôi từ núi Gijjhakùta bước xuống, tôi thấy một người với lông bằng các cây lao đang đi trên hư không. Những cây lao ấy tiếp tục đứng dựng lên và rơi xuống trên thân người ấy, và người ấy kêu lên những tiếng kêu đau đớn.

2) Chúng sanh ấy, này các Tỷ-kheo, là một người thợ săn thú ở tại Ràjagaha này. Do nghiệp của người đó

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1887

thuần thục, sau khi bị nung nấu trong địa ngục nhiều
năm, nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm, nhiều trăm
ngàn năm và với quả thuần thục còn lại người đó cảm
thọ một tự ngã như vậy.

Người Tra Tấn Với Mũi Tên – Tương II, 450

1) Ở đây, này Hiền giả, khi tôi từ núi Gujjhakùta bước xuống, tôi thấy một người với lông bằng các mũi tên, đang đi giữa hư không. Những mũi tên ấy tiếp tục đứng dựng lên và rơi xuống trên thân người ấy, và người ấy kêu lên những tiếng kêu đau đớn.

2) Chúng sanh ấy, này các Tỷ-kheo, là một người tra
tấn ở tại Ràjagaha này. Do nghiệp của người đó
thuần thục, sau khi bị nung nấu trong địa ngục nhiều
năm, nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm, nhiều trăm
ngàn năm và với quả thuần thục còn lại người đó cảm
thọ một tự ngã như vậy.

Người Đánh Xe Với Các Cây Kim – Tương II, 450

1) Ở đây, này Hiền giả, khi tôi từ núi Gijjhakùta bước xuống, tôi thấy một người với lông bằng mũi kim đang đi giữa hư không...

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1888

2) Chúng sanh ấy, này các Tỷ-kheo, là một người
điều phục các loài thú (xin đọc Sùto thế cho Sùcako
của nguyên bản). Do nghiệp của người đó thuần
thục, sau khi bị nung nấu trong địa ngục nhiều năm,
nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm, nhiều trăm ngàn
năm và với quả thuần thục còn lại người đó cảm thọ
một tự ngã như vậy.

Người Do Thám – Tương II, 451

1) Ở đây, thưa Hiền giả, khi tôi từ núi Gijjhakùta bước xuống, tôi thấy một người với lông bằng mũi tên đang đi giữa hư không.

2) Các mũi tên ấy đâm vào đầu và ra khỏi miệng
người ấy. Chúng đâm vào miệng và ra khỏi ngực
người ấy, chúng đâm vào ngực và ra khỏi bụng người
ấy, chúng đâm vào bụng và ra khỏi bắp vế của người
ấy, chúng đâm vào bắp vế và ra khỏi cổ chân của
người ấy, chúng đâm vào cổ chân và ra khỏi bàn chân
của người ấy và người ấy kêu lên những tiếng kêu
đau đớn.

3) Chúng sanh ấy, này các Tỷ-kheo, là một gián điệp ở tại Ràjagaha này. Do nghiệp của người đó thuần thục, sau khi bị nung nấu trong địa ngục nhiều năm,

MƯỜI HAI DUYÊN                                   1889

nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm, nhiều trăm ngàn năm và với quả thuần thục còn lại người đó cảm thọ một tự ngã như vậy.

Người Phán Quan Tham Nhũng Với Hòn Dái Lớn – Tương II, 451

1) Ở đây, này các Tỷ-kheo, khi tôi từ núi Gijjhakùta bước xuống, tôi thấy một người với hòn dái đang đi giữa hư không.

2) Khi đang đi, người ấy mang hòn dái trên vai mà đi. Khi ngồi, người ấy ngồi trên những hòn dái ấy.

3) Và các con chim kên kên, chim quạ, chim ưng đuổi theo người ấy để cắn mổ, cắn xé, và người ấy kêu lên những tiếng kêu đau đớn.

4) Chúng sanh ấy, này các Tỷ-kheo, là một phán
quan ở Ràjagaha này. Do nghiệp của người đó thuần
thục, sau khi bị nung nấu trong địa ngục nhiều năm,
nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm, nhiều trăm ngàn
năm và với quả thuần thục còn lại người đó cảm thọ
một tự ngã như vậy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1890

II. Phẩm Thứ Hai

Kẻ Thông Dâm Bị Chìm Trong Hố – Tương II, 453

1) Như vầy tôi nghe.

Một thời, Thế Tôn ở Ràjagaha ( Vương Xá ), Veluvana (Trúc Lâm).

2) - Ở đây, này Hiền giả, khi tôi từ núi Gijjhakùta bước xuống, tôi thấy một người với đầu chìm trong hố phân.

3) Chúng sanh ấy, này các Tỷ-kheo, là một người
thông dâm ở tại Ràjagaha này. Do nghiệp của người
đó thuần thục, sau khi bị nung nấu trong địa ngục
nhiều năm, nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm, nhiều
trăm ngàn năm và với quả thuần thục còn lại người
đó cảm thọ một tự ngã như vậy.

Tà Ác BàLaMôn Ăn Phân – Tương II, 453

1) Ở đây, này Hiền giả, khi tôi từ núi Gijjhakùta bước xuống, tôi thấy một người chìm trong hố phân, ăn phân bằng hai tay.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1891

2) Chúng sanh ấy, này các Tỷ-kheo, là một Bà-la-
môn tại Ràjgaha này. Khi bậc Chánh Đẳng Giác
Kassapa đang giảng dạy, người ấy mời chúng Tỷ-
kheo dùng cơm. Rồi người ấy lấy một cái gáo đựng
đầy phân và nói: "Ôi mong các Tôn giả ăn cho tận
kỳ thỏa thích và mang về!". Do nghiệp của người đó
thuần thục, sau khi bị nung nấu trong địa ngục nhiều
năm, nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm, nhiều trăm
ngàn năm và với quả thuần thục còn lại người đó cảm
thọ một tự ngã như vậy.

Gian Phụ bị Lột Da – Tương II, 454

1) Ở đây, này Hiền giả, khi tôi từ núi Gijjhakùta bước xuống, tôi thấy một phụ nữ bị lột da đang đi giữa hư không. Những con chim kên, những con quạ, những con chim ưng đuổi theo để cắn mổ, rứt xé người ấy và người ấy kêu lên những tiếng kêu đau đớn.

2) Người phụ nữ ấy, này các Tỷ-kheo, là một người
gian phụ ở Ràjagaha này. Do nghiệp của người đó
thuần thục, sau khi bị nung nấu trong địa ngục nhiều
năm, nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm, nhiều trăm
ngàn năm và với quả thuần thục còn lại người đó cảm
thọ một tự ngã như vậy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1892

Người Phụ Nữ Xấu Xí Bói Toán – Tương II, 454

1) Ở đây, này Hiền giả, khi tôi từ núi Gijjhakùta bước
xuống, tôi thấy một người phụ nữ hôi hám, xấu xí
đang đi trên hư không. Các con chim kên, các con
quạ, các con chim ưng đuổi theo để cắn mổ, rứt xé
người ấy và người ấy kêu lên những tiếng kêu đau
đớn.

2) Người phụ nữ ấy, này các Tỷ-kheo, là một người
bói toán ở chính Ràjagaha này. Do nghiệp của người
đó thuần thục, sau khi bị nung nấu trong địa ngục
nhiều năm, nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm, nhiều
trăm ngàn năm và với quả thuần thục còn lại người
đó cảm thọ một tự ngã như vậy.

Người Đàn Bà Khô Héo Đã Rải Than Đỏ trên Một Người Đàn Bà Khác – Tương II, 455

1) Ở đây, này Hiền giả, khi tôi từ núi Gijjhakùta bước xuống, tôi thấy một người đàn bà cằn cỗi, khô héo, dính đầy than mồ hóng, đang đi giữa hư không. Những con chim kên, những con quạ, những con

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1893

chim ưng đuổi theo để cắn mổ, rứt xé người ấy và người ấy kêu lên những tiếng kêu đau đớn.

2) Người đàn bà ấy, này các Tỷ-kheo, là đệ nhất phu nhân của vua xứ Kalinga. Bà ta vì ghen tức nên đã đổ lò than hồng lên trên một vương nữ khác. Do nghiệp của người đó thuần thục, sau khi bị nung nấu trong địa ngục nhiều năm, nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm, nhiều trăm ngàn năm và với quả thuần thục còn lại người đó cảm thọ một tự ngã như vậy.

Kẻ Trộm Cướp Đứt Đầu – Tương II, 455

1) Ở đây, này Hiền giả, khi tôi từ núi Gujjhakùta bước xuống, tôi thấy một cái thân không đầu đi giữa hư không. Con mắt và miệng thời ở trên ngực.

2) Các con chim kên, các con quạ, các con chim ưng đuổi theo để cắn mổ, rứt xé người ấy và người ấy kêu lên những tiếng kêu đau đớn.

3) Chúng sanh ấy, này các Tỷ-kheo, là một người ăn cướp tên là Hàrika ở tại Ràjagaha. Do nghiệp của người đó thuần thục, sau khi bị nung nấu trong địa ngục nhiều năm, nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm,

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1894

nhiều trăm ngàn năm và với quả thuần thục còn lại người đó cảm thọ một tự ngã như vậy.

Tỷ Kheo – Tương II, 456

1) Ở đây, này Hiền giả, khi tôi từ núi Gijjhakùta bước xuống, tôi thấy một Tỷ-kheo đi giữa hư không.

2) Y tăng-già-lê (thượng y) của vị ấy bị cháy đỏ, cháy
đỏ rực, cháy đỏ ngọn. Cái bát cũng bị cháy đỏ, cháy
đỏ rực, cháy đỏ ngọn. Cái nịt cũng bị cháy đỏ, cháy
đỏ rực, cháy đỏ ngọn. Thân cũng bị cháy đỏ, cháy đỏ
rực, cháy đỏ ngọn. Và vị ấy thốt lên những tiếng kêu
đau đớn.

3) Tỷ-kheo ấy, này các Tỷ-kheo, là một ác Tỷ-kheo
trong thời bậc Chánh Đẳng Giác Kassapa đang
thuyết pháp. Do nghiệp của người đó thuần thục, sau
khi bị nung nấu trong địa ngục nhiều năm, nhiều trăm
năm, nhiều ngàn năm, nhiều trăm ngàn năm và với
quả thuần thục còn lại người đó cảm thọ một tự ngã
như vậy.

Tỷ Kheo Ni – Tương II, 456

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1895

1) Ở đây, này Hiền giả, khi tôi từ núi Gijjhakùta bước xuống, tôi thấy một Tỷ-kheo-ni đi giữa hư không.

2) Y tăng-già-lê của vị ấy bị cháy đỏ, cháy đỏ rực,
cháy đỏ ngọn. Cái bát cũng bị cháy đỏ, cháy đỏ rực,
cháy đỏ ngọn. Cái nịt cũng bị cháy đỏ, cháy đỏ rực,
cháy đỏ ngọn. Thân cũng bị cháy đỏ, cháy đỏ rực,
cháy đỏ ngọn. Và vị ấy thốt lên những tiếng kêu đau
đớn.

3) Tỷ-kheo ni ấy, này các Tỷ-kheo, là một ác Tỷ-
kheo ni trong thời bậc Chánh Đẳng Giác Kassapa
đang thuyết pháp. Do nghiệp của người đó thuần
thục, sau khi bị nung nấu trong địa ngục nhiều năm,
nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm, nhiều trăm ngàn
năm và với quả thuần thục còn lại người đó cảm thọ
một tự ngã như vậy.

Học Nữ – Tương II, 456

1) Ở đây, này Hiền giả, khi tôi từ núi Gijjhakùta bước xuống, tôi thấy một học nữ đi giữa hư không.

2) Y tăng-già-lê của vị ấy bị cháy, cháy đỏ rực, cháy đỏ ngọn. Cái bát cũng bị cháy đỏ, cháy đỏ rực, cháy đỏ ngọn. Cái nịt cũng bị cháy đỏ, cháy đỏ rực, cháy

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1896

đỏ ngọn. Thân cũng bị cháy đỏ, cháy đỏ rực, cháy đỏ ngọn. Và vị ấy thốt lên những tiếng kêu đau đớn.

3)... là một ác học nữ trong thời bậc Chánh Đẳng
Giác Kassapa đang thuyết pháp. Do nghiệp của
người đó thuần thục, sau khi bị nung nấu trong địa
ngục nhiều năm, nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm,
nhiều trăm ngàn năm và với quả thuần thục còn lại
người đó cảm thọ một tự ngã như vậy.

SaDi – Tương II, 457

1) Ở đây, này Hiền giả, khi tôi từ núi Gijjhakùta bước xuống, tôi thấy một Sa-di đi giữa hư không...

2-3) Y Tăng-già-lê của vị ấy bị cháy, cháy đỏ rực,
cháy đỏ ngọn. Cái bát cũng bị cháy đỏ, cháy đỏ rực,
cháy đỏ ngọn. Cái nịt cũng bị cháy đỏ, cháy đỏ rực,
cháy đỏ ngọn. Thân cũng bị cháy đỏ, cháy đỏ rực,
cháy đỏ ngọn. Và vị ấy thốt lên những tiếng kêu đau
đớn.

... là một ác Sa-di trong thời bậc Chánh Đẳng Giác Kassapa đang thuyết pháp. Do nghiệp của người đó thuần thục, sau khi bị nung nấu trong địa ngục nhiều năm, nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm, nhiều trăm

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1897

ngàn năm và với quả thuần thục còn lại người đó cảm thọ một tự ngã như vậy.

SaDi Ni – Tương II, 457

1) Ở đây, này Hiền giả, khi tôi từ núi Gijjhakùta bước xuống, tôi thấy một Sa-di ni đi giữa hư không.

2) Y tăng-già-lê (sanghàti) của vị này bị cháy đỏ,
cháy đỏ rực, cháy đỏ ngọn. Bình bát cũng bị cháy đỏ,
cháy đỏ rực, cháy đỏ ngọn. Cái nịt cũng bị cháy đỏ,
cháy đỏ rực, cháy đỏ ngọn. Thân cũng bị cháy đỏ,
cháy đỏ rực, cháy đỏ ngọn. Vị ấy thốt lên những
tiếng kêu đau đớn.

3) Này Hiền giả, tôi suy nghĩ như sau: "Thật vi diệu thay, thật hy hữu thay! Một kẻ có tên như vậy lại trở thành một chúng sanh như vậy. Một kẻ có tên như vậy trở thành một Dạ-xoa như vậy. Một kẻ có tên như vậy lại trở thành được một tự ngã như vậy".

4) Rồi Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo:

- Sống với như thực nhãn, này các Tỷ-kheo, là các
đệ tử. Sống với như thực trí, này các Tỷ-kheo, là các
đệ tử. Vì rằng, một đệ tử sẽ biết, hay sẽ thấy, hay sẽ
chứng thực như vậy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1898

5) Xưa kia, này các Tỷ-kheo, Ta cũng thấy Sa-di-ni ấy, nhưng Ta không có nói. Nếu Ta có nói, các người khác cũng không tin Ta. Và những ai không tin Ta, những người ấy sẽ bị bất hạnh, đau khổ lâu dài.

6)Vị Sa-di ni ấy, này các Tỷ-kheo, là một ác Sa-di ni
trong thời                   bậc Chánh Đẳng Giác
Kassapa thuyết pháp. Do nghiệp của người đó thuần
thục, sau khi bị nung nấu trong địa ngục nhiều năm,
nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm, nhiều trăm ngàn
năm, và với quả thuần thục còn lại, người đó cảm thọ
một tự ngã như vậy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1899

249 Sanh -- Ngạ quỷ - Mời Tỷ kheo ăn
phân thời Đức Phật Kassapa, giờ chìm
trong hố phân, ăn phân bằng 2 tay -
Kinh Tà Ác Là BàLaMôn Ăn Phân –
Tương II, 453

Tà Ác BàLaMôn Ăn Phân – Tương II, 453

1) Ở đây, này Hiền giả, khi tôi từ núi Gijjhakùta bước xuống, tôi thấy một người chìm trong hố phân, ăn phân bằng hai tay.

2) Chúng sanh ấy, này các Tỷ-kheo, là một Bà-la-
môn tại Ràjgaha này. Khi bậc Chánh Đẳng Giác
Kassapa đang giảng dạy, người ấy mời chúng Tỷ-
kheo dùng cơm. Rồi người ấy lấy một cái gáo đựng
đầy phân và nói: "Ôi mong các Tôn giả ăn cho tận
kỳ thỏa thích và mang về!". Do nghiệp của người đó
thuần thục, sau khi bị nung nấu trong địa ngục nhiều
năm, nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm, nhiều trăm
ngàn năm và với quả thuần thục còn lại người đó cảm
thọ một tự ngã như vậy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1900

MƯỜI HAI DUYÊN   1901

250 Sanh -- Ngạ quỷ - Người bói toán - Là
một người phụ nữ hôi hám xấu xí -
Kinh Người Phụ Nữ Xấu Xí Bói Toán
– Tương II, 454

Người Phụ Nữ Xấu Xí Bói Toán – Tương II, 454

1) Ở đây, này Hiền giả, khi tôi từ núi Gijjhakùta bước
xuống, tôi thấy một người phụ nữ hôi hám, xấu xí
đang đi trên hư không. Các con chim kên, các con
quạ, các con chim ưng đuổi theo để cắn mổ, rứt xé
người ấy và người ấy kêu lên những tiếng kêu đau
đớn.

2) Người phụ nữ ấy, này các Tỷ-kheo, là một người
bói toán ở chính Ràjagaha này. Do nghiệp của người
đó thuần thục, sau khi bị nung nấu trong địa ngục
nhiều năm, nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm, nhiều
trăm ngàn năm và với quả thuần thục còn lại người
đó cảm thọ một tự ngã như vậy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1902

251 Sanh -- Ngạ quỷ - Người gián điệp - Là một người với lông bằng mũi tên - Kinh Người Do Thám – Tương II, 451

Người Do Thám – Tương II, 451

1) Ở đây, thưa Hiền giả, khi tôi từ núi Gijjhakùta bước xuống, tôi thấy một người với lông bằng mũi tên đang đi giữa hư không.

2) Các mũi tên ấy đâm vào đầu và ra khỏi miệng
người ấy. Chúng đâm vào miệng và ra khỏi ngực
người ấy, chúng đâm vào ngực và ra khỏi bụng người
ấy, chúng đâm vào bụng và ra khỏi bắp vế của người
ấy, chúng đâm vào bắp vế và ra khỏi cổ chân của
người ấy, chúng đâm vào cổ chân và ra khỏi bàn chân
của người ấy và người ấy kêu lên những tiếng kêu
đau đớn.

3) Chúng sanh ấy, này các Tỷ-kheo, là một gián điệp
ở tại Ràjagaha này. Do nghiệp của người đó thuần
thục, sau khi bị nung nấu trong địa ngục nhiều năm,
nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm, nhiều trăm ngàn
năm và với quả thuần thục còn lại người đó cảm thọ
một tự ngã như vậy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   1903

MƯỜI HAI DUYÊN   1904

252 Sanh -- Ngạ quỷ - Người huấn luyện
thú - Là một người với lông bằng mũi
kim - Kinh Người Đánh Xe Với Các
Cây Kim – Tương II, 450

Người Đánh Xe Với Các Cây Kim – Tương II, 450

1) Ở đây, này Hiền giả, khi tôi từ núi Gijjhakùta bước xuống, tôi thấy một người với lông bằng mũi kim đang đi giữa hư không...

2) Chúng sanh ấy, này các Tỷ-kheo, là một người
điều phục các loài thú (xin đọc Sùto thế cho Sùcako
của nguyên bản). Do nghiệp của người đó thuần
thục, sau khi bị nung nấu trong địa ngục nhiều năm,
nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm, nhiều trăm ngàn
năm và với quả thuần thục còn lại người đó cảm thọ
một tự ngã như vậy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1905

253 Sanh -- Ngạ quỷ - Người phán quan -
người với hòn dái trên vai - Kinh
Người Phán Quan Tham Nhũng Với
Hòn Dái Lớn – Tương II, 451

Người Phán Quan Tham Nhũng Với Hòn Dái Lớn – Tương II, 451

1) Ở đây, này các Tỷ-kheo, khi tôi từ núi Gijjhakùta bước xuống, tôi thấy một người với hòn dái đang đi giữa hư không.

2) Khi đang đi, người ấy mang hòn dái trên vai mà đi. Khi ngồi, người ấy ngồi trên những hòn dái ấy.

3) Và các con chim kên kên, chim quạ, chim ưng đuổi theo người ấy để cắn mổ, cắn xé, và người ấy kêu lên những tiếng kêu đau đớn.

4) Chúng sanh ấy, này các Tỷ-kheo, là một phán
quan ở Ràjagaha này. Do nghiệp của người đó thuần
thục, sau khi bị nung nấu trong địa ngục nhiều năm,
nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm, nhiều trăm ngàn
năm và với quả thuần thục còn lại người đó cảm thọ
một tự ngã như vậy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1906

MƯỜI HAI DUYÊN   1907

254 Sanh -- Ngạ quỷ - Người săn chim - Là
một miếng thịt đang đi giữa hư không
- Kinh Một Miếng Thịt và Kẻ Bắt
Chim – Tương II, 448

Một Miếng Thịt và Kẻ Bắt Chim – Tương II, 448

1) Ở đây, này Hiền giả, khi tôi từ núi Gijjhakùta bước
xuống, tôi thấy một miếng thịt đang đi giữa hư
không. Các con kên kên, các con quạ, các con chim
ưng đuổi theo nó, cắn mổ nó, cắn xé nó, và nó kêu
lên tiếng kêu đau đớn.

2) Chúng sanh ấy, này các Tỷ-kheo, là một kẻ săn
chim ở Ràjagaha. Do nghiệp của người đó thuần
thục, sau khi bị nung nấu trong địa ngục nhiều năm,
nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm, nhiều trăm ngàn
năm và với quả thuần thục còn lại người đó cảm thọ
một tự ngã như vậy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1908

255 Sanh -- Ngạ quỷ - Người săn thú - Là
một người với lông bằng các cây lao...
- Kinh Người Săn Thú Với Cây Lao –
Tương II, 449

Người Săn Thú Với Cây Lao – Tương II, 449

1) Ở đây, này Hiền giả, khi tôi từ núi Gijjhakùta bước xuống, tôi thấy một người với lông bằng các cây lao đang đi trên hư không. Những cây lao ấy tiếp tục đứng dựng lên và rơi xuống trên thân người ấy, và người ấy kêu lên những tiếng kêu đau đớn.

2) Chúng sanh ấy, này các Tỷ-kheo, là một người thợ
săn thú ở tại Ràjagaha này. Do nghiệp của người đó
thuần thục, sau khi bị nung nấu trong địa ngục nhiều
năm, nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm, nhiều trăm
ngàn năm và với quả thuần thục còn lại người đó cảm
thọ một tự ngã như vậy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1909

256 Sanh -- Ngạ quỷ - Người thông dâm -
Là một người với đầu chìm trong hố
phân - Kinh Kẻ Thông Dâm Bị Chìm
Trong Hố – Tương II, 453

Kẻ Thông Dâm Bị Chìm Trong Hố – Tương II, 453

1) Như vầy tôi nghe.

Một thời, Thế Tôn ở Ràjagaha (Vương Xá), Veluvana (Trúc Lâm).

2) - Ở đây, này Hiền giả, khi tôi từ núi Gijjhakùta bước xuống, tôi thấy một người với đầu chìm trong hố phân.

3) Chúng sanh ấy, này các Tỷ-kheo, là một người
thông dâm ở tại Ràjagaha này. Do nghiệp của người
đó thuần thục, sau khi bị nung nấu trong địa ngục
nhiều năm, nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm, nhiều
trăm ngàn năm và với quả thuần thục còn lại người
đó cảm thọ một tự ngã như vậy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   1910

MƯỜI HAI DUYÊN   1911

257 Sanh -- Ngạ quỷ - Người tra tấn - Là
một người với lông bằng các mũi tên...
- Kinh Người Tra Tấn Với Mũi Tên –
Tương II, 450

Người Tra Tấn Với Mũi Tên – Tương II, 450

1) Ở đây, này Hiền giả, khi tôi từ núi Gujjhakùta bước xuống, tôi thấy một người với lông bằng các mũi tên, đang đi giữa hư không. Những mũi tên ấy tiếp tục đứng dựng lên và rơi xuống trên thân người ấy, và người ấy kêu lên những tiếng kêu đau đớn.

2) Chúng sanh ấy, này các Tỷ-kheo, là một người tra
tấn ở tại Ràjagaha này. Do nghiệp của người đó
thuần thục, sau khi bị nung nấu trong địa ngục nhiều
năm, nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm, nhiều trăm
ngàn năm và với quả thuần thục còn lại người đó cảm
thọ một tự ngã như vậy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1912

258 Sanh -- Ngạ quỷ - Phần lớn các ngạ quỷ nằm ngửa - Kinh CÁCH NẰM – Tăng II, 282

CÁCH NẰM – Tăng II, 282

 Này các Tỷ-kheo, có bốn cách nằm này. Thế nào là bốn?

- Cách nằm của ngạ quỷ,
- Cách nằm của kẻ hưởng thọ dục vọng,
- Cách nằm của con sư tử,
- Cách nằm của Như Lai.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là cách nằm của ngạ quỷ?

- Này các Tỷ-kheo, phần lớn các ngạ quỷ nằm ngửa. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là cách nằm của ngạ quỷ.

Và này cácTỷ-kheo, thế nào là cách nằm của người hưởng thọ các dục vọng?

- Và này các Tỷ-kheo, phần lớn người hưởng thọ các dục vọng nằm phía bên trái. Này các Tỷ-

MƯỜI HAI DUYÊN                                1913

kheo, đây gọi là cách nằm của kẻ hưởng thọ các dục vọng.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là cách nằm của con sư tử?

Này các Tỷ-kheo, con sư tử, vua các loài thú, nằm về phía hông bên mặt, hai chân gác lên nhau và cuộn cái đuôi vào giữa hai bắp vế; khi thức dậy, nó duỗi ra phía thân trước, rồi nó ngó lui ra phía thân sau. Này các Tỷ-kheo, nếu con sư tử, vua các loài thú, thấy thân phần nào đặt sai chỗ hay lộn xộn, thời này các Tỷ-kheo, nếu con sư tử, vua các loài thú, không được hoan hỷ. Nhưng này các Tỷ-kheo, nếu con sư tử, vua các loài thú, thấy thân phần nào không đặt sai chỗ hay lộn xộn, thời này các Tỷ-kheo, nếu con sư tử, vua các loài thú, được hoan hỷ. Này các Tỷ-kheo, đây là cách nằm con sư tử.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là cách nằm của Như Lai?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo ly dục … chứng
đạt và an trú Thiền thứ tư. Này các Tỷ-kheo, đây là
cách nằm của Như Lai. Này các Tỷ-kheo, có bốn
cách nằm này.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1914

259 Sanh -- Ngạ quỷ - Ác Sadi, ác Sadi ni - với thân thể và y áo bị cháy đỏ - Kinh Sa Di – Tương II, 457

SaDi Ni – Tương II, 457

1) Ở đây, này Hiền giả, khi tôi từ núi Gijjhakùta bước xuống, tôi thấy một Sa-di ni đi giữa hư không.

2) Y tăng-già-lê (sanghàti) của vị này bị cháy đỏ,
cháy đỏ rực, cháy đỏ ngọn. Bình bát cũng bị cháy đỏ,
cháy đỏ rực, cháy đỏ ngọn. Cái nịt cũng bị cháy đỏ,
cháy đỏ rực, cháy đỏ ngọn. Thân cũng bị cháy đỏ,
cháy đỏ rực, cháy đỏ ngọn. Vị ấy thốt lên những
tiếng kêu đau đớn.

3) Này Hiền giả, tôi suy nghĩ như sau: "Thật vi diệu thay, thật hy hữu thay! Một kẻ có tên như vậy lại trở thành một chúng sanh như vậy. Một kẻ có tên như vậy trở thành một Dạ-xoa như vậy. Một kẻ có tên như vậy lại trở thành được một tự ngã như vậy".

4) Rồi Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo:

- Sống với như thực nhãn, này các Tỷ-kheo, là các đệ tử. Sống với như thực trí, này các Tỷ-kheo, là các

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1915

đệ tử. Vì rằng, một đệ tử sẽ biết, hay sẽ thấy, hay sẽ chứng thực như vậy.

5) Xưa kia, này các Tỷ-kheo, Ta cũng thấy Sa-di-ni ấy, nhưng Ta không có nói. Nếu Ta có nói, các người khác cũng không tin Ta. Và những ai không tin Ta, những người ấy sẽ bị bất hạnh, đau khổ lâu dài.

6)Vị Sa-di ni ấy, này các Tỷ-kheo, là một ác Sa-di ni
trong thời                   bậc Chánh Đẳng Giác
Kassapa thuyết pháp. Do nghiệp của người đó thuần
thục, sau khi bị nung nấu trong địa ngục nhiều năm,
nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm, nhiều trăm ngàn
năm, và với quả thuần thục còn lại, người đó cảm thọ
một tự ngã như vậy.

SaDi – 457tu2

1) Ở đây, này Hiền giả, khi tôi từ núi Gijjhakùta bước xuống, tôi thấy một Sa-di đi giữa hư không...

2-3) Y Tăng-già-lê của vị ấy bị cháy, cháy đỏ rực, cháy đỏ ngọn. Cái bát cũng bị cháy đỏ, cháy đỏ rực, cháy đỏ ngọn. Cái nịt cũng bị cháy đỏ, cháy đỏ rực, cháy đỏ ngọn. Thân cũng bị cháy đỏ, cháy đỏ rực,

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1916

cháy đỏ ngọn. Và vị ấy thốt lên những tiếng kêu đau đớn.

... là một ác Sa-di trong thời bậc Chánh Đẳng Giác
Kassapa đang thuyết pháp. Do nghiệp của người đó
thuần thục, sau khi bị nung nấu trong địa ngục nhiều
năm, nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm, nhiều trăm
ngàn năm và với quả thuần thục còn lại người đó cảm
thọ một tự ngã như vậy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1917

260 Sanh -- Ngạ quỷ - Ác Tỷ kheo ni - với y áo vào thân thể bị cháy đỏ - Kinh Tỷ Kheo Ni – Tương II, 456

Tỷ Kheo Ni – Tương II, 456

1) Ở đây, này Hiền giả, khi tôi từ núi Gijjhakùta bước xuống, tôi thấy một Tỷ-kheo-ni đi giữa hư không.

2) Y tăng-già-lê của vị ấy bị cháy đỏ, cháy đỏ rực,
cháy đỏ ngọn. Cái bát cũng bị cháy đỏ, cháy đỏ rực,
cháy đỏ ngọn. Cái nịt cũng bị cháy đỏ, cháy đỏ rực,
cháy đỏ ngọn. Thân cũng bị cháy đỏ, cháy đỏ rực,
cháy đỏ ngọn. Và vị ấy thốt lên những tiếng kêu đau
đớn.

3) Tỷ-kheo ni ấy, này các Tỷ-kheo, là một ác Tỷ-
kheo ni trong thời bậc Chánh Đẳng Giác Kassapa
đang thuyết pháp. Do nghiệp của người đó thuần
thục, sau khi bị nung nấu trong địa ngục nhiều năm,
nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm, nhiều trăm ngàn
năm và với quả thuần thục còn lại người đó cảm thọ
một tự ngã như vậy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1918

261 Sanh -- Ngạ quỷ - Ác Tỷ kheo thời Đức
Phật Kassapa - Là một Tỷ kheo với y
áo và thân bị cháy đỏ - Kinh Tỷ Kheo
– Tương II, 456

Tỷ Kheo – Tương II, 456

1) Ở đây, này Hiền giả, khi tôi từ núi Gijjhakùta bước xuống, tôi thấy một Tỷ-kheo đi giữa hư không.

2) Y tăng-già-lê (thượng y) của vị ấy bị cháy đỏ, cháy
đỏ rực, cháy đỏ ngọn. Cái bát cũng bị cháy đỏ, cháy
đỏ rực, cháy đỏ ngọn. Cái nịt cũng bị cháy đỏ, cháy
đỏ rực, cháy đỏ ngọn. Thân cũng bị cháy đỏ, cháy đỏ
rực, cháy đỏ ngọn. Và vị ấy thốt lên những tiếng kêu
đau đớn.

3) Tỷ-kheo ấy, này các Tỷ-kheo, là một ác Tỷ-kheo
trong thời bậc Chánh Đẳng Giác Kassapa đang
thuyết pháp. Do nghiệp của người đó thuần thục, sau
khi bị nung nấu trong địa ngục nhiều năm, nhiều trăm
năm, nhiều ngàn năm, nhiều trăm ngàn năm và với
quả thuần thục còn lại người đó cảm thọ một tự ngã
như vậy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1919

MƯỜI HAI DUYÊN   1920

262 Sanh -- Ngạ quỷ - Ác học nữ - với thân bị cháy đỏ - Kinh Học Nữ – Tương II, 456

Học Nữ – Tương II, 456

1) Ở đây, này Hiền giả, khi tôi từ núi Gijjhakùta bước xuống, tôi thấy một học nữ đi giữa hư không.

2) Y tăng-già-lê của vị ấy bị cháy, cháy đỏ rực, cháy đỏ ngọn. Cái bát cũng bị cháy đỏ, cháy đỏ rực, cháy đỏ ngọn. Cái nịt cũng bị cháy đỏ, cháy đỏ rực, cháy đỏ ngọn. Thân cũng bị cháy đỏ, cháy đỏ rực, cháy đỏ ngọn. Và vị ấy thốt lên những tiếng kêu đau đớn.

3)... là một ác học nữ trong thời bậc Chánh Đẳng
Giác Kassapa đang thuyết pháp. Do nghiệp của
người đó thuần thục, sau khi bị nung nấu trong địa
ngục nhiều năm, nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm,
nhiều trăm ngàn năm và với quả thuần thục còn lại
người đó cảm thọ một tự ngã như vậy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1921

263 Sanh -- Ngạ quỷ - ăn cướp - Là một cái thân không đầu - Kinh Kẻ Trộm Cướp Đứt Đầu – Tương II, 455

Kẻ Trộm Cướp Đứt Đầu – Tương II, 455

1) Ở đây, này Hiền giả, khi tôi từ núi Gujjhakùta bước xuống, tôi thấy một cái thân không đầu đi giữa hư không. Con mắt và miệng thời ở trên ngực.

2) Các con chim kên, các con quạ, các con chim ưng đuổi theo để cắn mổ, rứt xé người ấy và người ấy kêu lên những tiếng kêu đau đớn.

3) Chúng sanh ấy, này các Tỷ-kheo, là một người ăn
cướp tên là Hàrika ở tại Ràjagaha. Do nghiệp của
người đó thuần thục, sau khi bị nung nấu trong địa
ngục nhiều năm, nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm,
nhiều trăm ngàn năm và với quả thuần thục còn lại
người đó cảm thọ một tự ngã như vậy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1922

264 Sanh -- Địa ngục - 10 địa ngục và thọ mạng trong địa ngục - Kinh TỶ KHEO KOKÀLIKA – Tăng IV, 467

TỶ KHEO KOKÀLIKA – Tăng IV, 467

1. Bấy giờ có Tỷ-kheo Kokàlika đi đến Thế Tôn, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, Tôn giả Kokàlika bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, Sàriputta và Moggallàna là ác dục, bị ác dục chinh phục.

- Này Kokàlika, chớ có nói vậy! Này Kokàlika, chớ
có nói vậy. Này Kokàlika, tâm hãy tịnh tín đối với
Sàriputta và Moggallàna. Hiền thiện là Sàriputta và
Moggallàna.

Lần thứ hai, Tỷ-kheo Kokàlika bạch Thế Tôn: "Bạch
Thế Tôn, dầu Thế Tôn có lòng tin và tin tưởng, đối
với con Sàriputta và Moggallàna là ác dục, bị ác dục
chinh phục."

- Này Kokàlika, chớ có nói vậy! Này Kokàlika, chớ có nói vậy. Này Kokàlika, tâm hãy tịnh tín đối với

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1923

Sàriputta và Moggallàna. Hiền thiện là Sàriputta và Moggallàna.

Lần thứ ba, Tỷ-kheo Kokàlika bạch Thế Tôn... (như trên)

2. Rồi Tỷ-kheo Kokàlika từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tôn, thân bên hữu hướng về Thế Tôn rồi đi ra.

Tỷ-kheo Kokàlika ra đi không bao lâu, toàn thân của Tỷ-kheo Kokàlika nổi lên những mụt to bằng hạt cải: sau khi lớn bằng hạt cải, chúng lớn lên bằng hột đậu; sau khi lớn lên bằng hột đậu, chúng lớn lên bằng hạt đậu lớn; sau khi lớn bằng hột đậu lớn, chúng lớn lên bằng hòn sỏi; sau khi lớn bằng hòn sỏi Kolatthi, chúng lớn lên bằng hột táo; sau khi lớn lên bằng hột táo, chúng lớn lên bằng trái Àmala, chúng lớn lên bằng trái dưa (trái vilva); sau khi lớn lên bằng trái dưa vilva, chúng lớn lên bằng trái billa (trái dưa đã chín); sau khi lớn lên bằng trái billa, chúng bị phá vỡ, mủ và máu chảy ra. Tại đây, nó nằm trên lá chuối, như con cá ăn phải đồ độc.

3. Lúc ấy có độc giác Phạm thiên Tudu đi đến Tỷ- kheo Kokàlika, sau khi đến, đứng trên hư không và nói với Tỷ-kheo Kokàlika:

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1924

- Này Kokàlika, hãy đặt tâm tịnh tín nơi Sàriputta và Moggallàna! Hiền thiện là Sàriputta và Moggallàna.

- Ông là ai?

- Ta là độc giác Phạm thiên Tudu.

- Thưa Hiền giả, có phải Hiền giả là người được Thế
Tôn trả lời là đã chứng Bất lai? Sao người lại đến
đây? Hãy xem như thế nào người đã lầm lạc trong
vấn đề này.

Rồi độc giác Phạm thiện Tudu nói lên với Tỷ-kheo Kokàlika bài kệ này:

-Con người được sanh ra,
Sanh với búa trong miệng,
Người ngu nói điều xấu,
Là tự chém vào mình.
-Ai khen người đáng chê,
Ai chê người đáng khen,
Đều chất chứa bất hạnh,
Do từ miệng tạo thành,
Và chính do bất hạnh,
Nên không được an lạc.
-Nhỏ thay, bất hạnh này,
Chính do cờ bạc sanh,

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1925

Khiến tài sản tiêu hao,
-Bất hạnh này lớn hơn,
Không những mất tất cả,
Lại mất cả tự mình,
Là người khởi ác ý
Đối với chư Thiện Thệ.
-Ai chỉ trích bậc Thánh,
Với lời, với ác ý,
Trải qua trăm ngàn thời,
Với ni-rab-bu-đa,
Còn thêm ba mươi sáu,
Với năm a-bu-đa,
Phải sanh vào địa ngục
Chịu khổ đau tại đấy.

4. Rồi Tỷ-kheo Kokàlika, do chứng bệnh ấy mệnh
chung. Sau khi chết, Tỷ-kheo Kokàlika sanh vào địa
ngục sen hồng vì tâm khởi ác ý đối với Sàriputta và
Moggallàna.

Rồi Phạm thiên Sahampati, sau khi đêm gần mãn, với dung sắc thù thắng chói sáng toàn vùng Jetavana, đi đến Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi đứng một bên, đứng một bên, Phạm thiên Sahampati bạch Thế Tôn: "Bạch Thế Tôn, Tỷ-kheo Kokàlika đã mệnh chung. Bạch Thế Tôn, Tỷ-kheo Kokàlika mệnh

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1926

chung, phải sanh vào địa ngục sen hồng, vì tâm khởi
ác ý đối với Sàriputta và Moggallàna". Phạm thiên
Sahampati nói như vậy. Nói như vậy xong, đảnh lễ
Thế Tôn, thân phía hữu hướng về Thế Tôn rồi biến
mất tại chỗ.

5. Rồi Thế Tôn, sau khi đêm đã qua, bảo các Tỷ- kheo:

- Này các Tỷ-kheo, đêm nay Phạm thiên Sahampati
khi đêm đã gần mãn, với dung sắc thù thắng chói
sáng toàn vùng Jetavana, đi đến Ta; sau khi đến,
đảnh lễ Ta rồi đứng một bên, đứng một bên, này các
Tỷ-kheo, Phạm thiên Sahampati thưa với Ta: "Bạch
Thế Tôn, Tỷ-kheo, Kokàlika đã mệnh chung, phải
sanh vào địa ngục sen hồng, vì tâm khởi ác ý đối với
Sàripuuta và Moggallàna". Này các Tỷ-kheo, Phạm
thiên Sahampati nói như vậy. Nói như vậy xong,
đảnh lễ Ta, thân phía hữu hướng về Ta rồi biến mất
tại chỗ.

6. Khi nghe nói vậy, một Tỷ-kheo bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, lâu dài bao nhiêu, là tuổi thọ ở địa ngục sen hồng?

- Này Tỷ-kheo, tuổi thọ ở địa ngục sen hồng, rất khó mà tính được. Có chừng ấy năm, hay có chừng ấy

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1927

trăm năm, hay có chừng ấy ngàn năm, hay có chừng ấy trăm ngàn năm.

- Bạch Thế Tôn, có thể cho một ví dụ được chăng?

- Có thể được, này Tỷ-kheo, một cỗ xe chở hai mươi cân kosala chở đầy hột mè. Rồi một người cứ sau một trăm năm, một trăm năm lấy lên một hột mè.

11. Mau hơn, này Tỷ-kheo, là cỗ xe chở hai mươi cân
kosala chở đầy hột mè, do phương pháp này, đi
đến tận sạch, không còn gì nữa, cũng chưa đủ là
một Abbuda địa ngục.
12. Ví như, hai mươi Abbuda địa ngục bằng một
Nirabbuda địa ngục.
13. Ví như, hai mươi Nirabbuda địa ngục bằng một
Ababà địa ngục.
14. Ví như, hai mươi Ababà địa ngục bằng một
Ahaha địa ngục.
15. Ví như, hai mươi Ahaha địa ngục bằng một Atato
địa ngục.
16. Ví như, hai mươi Atato địa ngục bằng một
Kumodo địa ngục.
17. Ví như, hai mươi Kumodo địa ngục bằng một
Sogandhika địa ngục.
18. Ví như, hai mươi Sogandhika địa ngục bằng một
Uppalako (Sen xanh) địa ngục.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   1928

19. Ví như, hai mươi Uppalako địa ngục bằng một
Pundarika (Sen trắng) địa ngục.
20. Ví như, hai mươi Pundarika địa ngục bằng một
Paduma (Sen hồng) địa ngục.

Này Tỷ kheo, Tỷ kheo Kokàlika phải sanh vào địa ngục Paduma (sen hồng), vì khởi lên ác ý đối với Sàriputta và Moggallàna.

Thế Tôn nói như vậy. Thiện Thệ nói như vậy xong, bậc Đạo Sư lại nói thêm:

Con người được sanh ra
Sanh với búa trong miệng,
Người ngu nói điều xấu,
Là tự chém vào mình.
Ai khen người đáng chê,
Ai chê người đáng khen,
Đều chất chứa bất hạnh,
Do từ miệng tạo thành,
Và chính do bất hạnh,
Nên không được an lạc.
Nhỏ thay bất hạnh này,
Chính do cờ bạc sanh,
Khiến tài sản tiêu hao,
Bất hạnh này lớn hơn,

MƯỜI HAI DUYÊN                                1929

Không những mất tất cả,
Lại mất cả tự mình.
Là người khởi ác ý,
Đối với chư Thiện thệ.
Ai chỉ trích bậc Thánh,
Với lời, với ác ý,
Trải qua trăm ngàn thời,
Với ni-rab-bu-da,
Còn thêm ba mươi sáu,
Với năm a-bu-đa,
Phải sanh vào địa ngục,
Chịu khổ đau tại đấy.

MƯỜI HAI DUYÊN                     1930

265 Sanh -- Địa ngục - 10 địa ngục và tuổi thọ của các địa ngục - Kinh Kokàlika – Tương I, 329

Kokàlika – Tương I, 329

1) Tại Sàvatthi.

2) Rồi Tỷ-kheo Kokàlika đi đến Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn, rồi ngồi xuống một bên.

3) Ngồi xuống một bên, Tỷ-kheo Kokàlika bạch Thế Tôn:

-- Bạch Thế Tôn, Sàriputta và Moggallàna là hạng ác dục. Họ bị ác dục chi phối.

4) Khi được nghe nói vậy, Thế Tôn nói với Tỷ-kheo Kokàlika:

- Này Kokàlika, chớ có nói như vậy. Này Kokàlika,
chớ có nói như vậy. Này Kokàlika, hãy đặt tin tưởng
vào Sàriputta và Moggallàna. Sàriputta và
Moggallàna thật là hòa ái.

5) Lần thứ hai, Tỷ-kheo Kokàlika bạch Thế Tôn:

MƯỜI HAI DUYÊN                                   1931

Bạch Thế Tôn, dầu Thế Tôn đáng tin tưởng, rất đáng tin cậy; nhưng Sàriputta và Moggallàna là hạng ác dục. Họ bị ác dục chi phối.

6) Lần thứ hai, Thế Tôn nói với Tỷ-kheo Kokalika:

-- Này Kokàlika, chớ có nói như vậy. Này Kokàlika,
chớ có nói như vậy. Này Kokàlika, hãy đặt tin tưởng
vào Sàriputta và Moggallàna. Sàriputta và
Moggallàna thật là hòa ái.

7) Lần thứ ba, Tỷ-kheo Kokàlika bạch Thế Tôn:

--.. Họ bị ác dục chi phối.

8) Lần thứ ba, Thế Tôn bảo Tỷ-kheo Kokàlika:

--.. Sariputta và Moggallàna thật là hòa ái.

9) Rồi Tỷ-kheo Kokàlika từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tôn, thân bên phải hướng về Ngài, rồi ra đi.

10) Tỷ-kheo Kokàlika ra đi không được bao lâu, toàn thân mọc lên những mụt nhọt lớn bằng hột cải. Từ hột cải, chúng lớn lên bằng hột đậu xanh (mugga). Từ hột đậu xanh, chúng lớn lên bằng hột đậu lớn (kalàya). Từ hột đậu lớn, chúng lớn lên bằng rolatthi (hột cây jujube, cây táo?). Từ hột rolatthi, chúng lớn lên bằng hột kolama. Từ hột kolama,

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1932

chúng lớn lên bằng hột amala (a-ma-la quả). Từ quả
amala, chúng lớn lên bằng quả beluva chưa chín. Từ
quả beluva chưa chín, chúng lớn lên bằng quả billa.
Từ hình lớn bằng quả billa, chúng nứt vỡ ra, chảy
máu và mủ.

11) Rồi Tỷ-kheo Kokàlika do bệnh này bị mệnh
chung. Bị mệnh chung, Tỷ-kheo Kokàlika sanh trong
địa ngục Sen hồng, với tâm hận thù đối với Tôn giả
Sàriputta và Moggallàna.

12) Rồi Phạm thiên Sahampati, sau khi đêm đã gần
mãn, với dung sắc thù thắng, chói sáng toàn vùng
Jetavana, đi đến Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế
Tôn và đứng một bên.

13) Đứng một bên, Phạm thiên Sahampati bạch Thế Tôn:

-- Bạch Thế Tôn, Tỷ-kheo Kokàlika đã mệnh chung.
Bạch Thế Tôn, sau khi mệnh chung Tỷ-kheo
Kokàlika phải sanh vào địa ngục Sen hồng với tâm
hận thù đối với Tôn giả Sàriputta và Moggallàna.

14) Phạm thiên Sahampati nói như vậy. Sau khi nói xong, đảnh lễ Thế Tôn, thân bên hữu hướng về Ngài rồi biến mất tại chỗ ấy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   1933

15) Rồi Thế Tôn, sau khi đêm ấy đã qua, liền bảo các Tỷ-kheo:

-- Này các Tỷ-kheo, hồi hôm, Phạm thiên Sahampati,
khi đêm đã gần mãn, với dung sắc thù thắng, chói
sáng toàn vùng Jetavana đi đến Ta; sau khi đến, đảnh
lễ Ta rồi đứng một bên. Đứng một bên, này các Tỷ
kheo, Phạm thiên Sahampati bạch với Ta: "Bạch Thế
Tôn, Tỳ-kheo Kokàlika đã mệnh chung. Và bạch Thế
Tôn, Tỷ-kheo Kokàlika sau khi mệnh chung đã sanh
vào địa ngục Sen hồng với tâm thù hận đối với Tôn
giả Sàriputta và Moggattàna". Này các Tỷ-kheo,
Phạm thiên Sahampati nói như vậy. Sau khi nói
xong, đảnh lễ Ta, thân phía hữu hướng về Ta, rồi
biến mất tại chỗ.

16) Được nghe nói vậy, một Tỷ-kheo bạch Thế Tôn:

-- Bạch Thế Tôn, bao nhiêu lâu là tuổi thọ trong địa ngục Sen hồng?

17) -- Thật dài, này Tỷ-kheo, là tuổi thọ trong địa
ngục Sen hồng. Không dễ gì tính được là bao nhiêu
năm, bao nhiêu trăm năm, bao nhiêu ngàn năm, bao
nhiêu trăm ngàn năm.

18) -- Bạch Thế Tôn, có thể tính được chăng bằng một ví dụ?

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1934

19) Thế Tôn đáp:

-- Có thể được, này Tỷ-kheo.

Này Tỷ-kheo, ví như có một bao hột đậu mè, nặng
hai mươi khàrika, theo đo lường ở nước Kosala. Ví
dụ sau một trăm năm, một người lấy ra một lần một
hột mè.

1. Này Tỷ-kheo, còn mau hơn là bao hột mè, nặng
hai mươi khàrika ấy, theo đo lường của nước
Kosala, đi đến tiêu hao, đi đến hao mòn do
phương tiện ấy, so sánh (với tuổi thọ) ở địa ngục
Abhuda.
2. Này Tỷ-kheo, hai mươi tuổi thọ ở địa ngục
Abhuda bằng một tuổi thọ ở địa ngục Nirabbuda.
3. Này Tỷ-kheo, hai mươi tuổi thọ ở địa ngục
Nirabbuda bằng một tuổi thọ ở địa ngục Ababa.
4. Này-Tỷ kheo, hai mươi tuổi thọ ở địa ngục Ababa
bằng một tuổi thọ ở địa ngục Atata.
5. Này Tỷ-kheo, hai mươi tuổi thọ ở địa ngục Atata
bằng một tuổi thọ ở địa ngục Ahaha.
6. Này Tỷ-kheo, hai mươi tuổi thọ ở địa ngục Ahaha
bằng một tuổi thọ ở địa ngục Kumuda.
7. Này Tỷ-kheo, hai mươi tuổi thọ ở địa ngục
Kumuda bằng một tuổi thọ ở địa ngục
Sogandhika.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1935

8.  Này Tỷ-kheo, hai mươi tuổi thọ ở địa ngục
Sogandhika bằng một tuổi thọ ở địa ngục Uppala
(Sen xanh).
9. Này Tỷ-kheo, hai mươi tuổi thọ ở địa ngục Uppala
bằng một tuổi thọ ở địa ngục Pundarika (Sen
trắng).
10. Này Tỷ-kheo, hai mươi tuổi thọ ở địa ngục Sen
trắng bằng một tuổi thọ ở địa ngục Pudumà (Sen
hồng).

Này Tỷ-kheo, Tỷ-kheo Kokàlika sanh tại địa ngục Sen hồng với tâm hận thù đối với tôn giả Sàriputta và Moggallàna.

20) Thế Tôn nói như vậy. Sau khi nói như vậy, bậc Thiện Thệ lại nói thêm:

Phàm con người đã sanh,
Sanh với búa trong miệng,
Kẻ ngu khi nói bậy,
Tự chặt đứt lấy thân.
Ai khen kẻ làm bậy,
Ai chê người làm hay,
Tự nhen nhúm bất hạnh,
Do nơi miệng của mình,
Chính do bất hạnh ấy,
Nên không được an lạc.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   1936

Nhỏ thay bất hạnh này,
Trong canh bạc rủi may,
Bị tan hoang tài sản,
Trong giờ phút đỏ đen.
Lớn hơn sự bất hạnh,
Hơn mọi bất hạnh khác,
Do tự mình gây nên,
Cho tự ngã của mình.
Ai đối xử ác ý,
Với chư Phật, Thiện Thệ,
Phải trải qua thời gian,
Trăm ngàn nhiều hơn nữa,
Ba mươi sáu và năm,
Trải thời gian thật dài.
Ai với lời và ý,
Phỉ báng bậc Hiền Thánh,
Dùng ác tâm chống đối,
Sẽ sa đọa địa ngục.

MƯỜI HAI DUYÊN                 1937

266 Sanh -- Địa ngục - 3 địa ngục - Kinh HÀNG MA – 50 Trung I, 727

KINH HÀNG MA (Maratajjaniya suttam) – Bài kinh số 50 – Trung I, 727

Như vầy tôi nghe.

Một thời Tôn giả Mahamoggallana trú giữa dân
chúng Bhagga, tại Sumsumaragira, rừng
Bhessakalavana, vườn Lộc Uyển. Lúc bấy giờ, Tôn
giả Mahamoggallana đang đi kinh hành ngoài trời.
Khi ấy Ác ma đi vào bụng Tôn giả Mahamoggallana,
ở trong bao tử. Rồi Tôn giả Mahamoggallana nghĩ
như sau: "Nay sao bụng của Ta lại nặng nặng như
có gì chồng chất quá đầy?" Rồi Tôn giả
Mahamoggallana từ chỗ kinh hành bước xuống, đi
vào tự viện, và ngồi trên chỗ đã soạn sẵn. Sau khi
ngồi, Tôn giả Mahamoggallana tự chánh niệm. Tôn
giả Mahamoggallana thấy Ác ma, sau khi đi vào
trong bụng, đang ở trong bao tử. Thấy vậy, Tôn giả
liền nói với Ác ma:

– Hãy đi ra, Ác ma! Hãy đi ra, Ác ma! Chớ có

MƯỜI HAI DUYÊN                                  1938

phiền nhiễu Như Lai và đệ tử Như Lai. Chớ có khiến cho Ngươi bị bất hạnh, đau khổ lâu dài!

Rồi Ác ma suy nghĩ: "Vị Sa-môn này không biết ta, không thấy ta, lại nói như sau: "Hãy đi ra, Ác ma! Hãy đi ra Ác ma! Chớ có phiền nhiễu Như Lai, và đệ tử Như Lai. Chớ có khiến cho Ngươi bị bất hạnh, đau khổ lâu dài". Chính vị Bổn sư cũng chưa biết ta mau như vậy, làm sao vị đệ tử này có thể biết ta được?"

Rồi Tôn giả Mahamoggallana lại nói với Ác ma như sau:

– Này Ác ma, ta biết Ngươi. Đừng có nghĩ rằng:
"Vị ấy không biết ta". Ngươi là Ác ma. Này Ác ma,
Ngươi nghĩ như sau: "Vị Sa-môn này không biết ta,
không thấy ta, lại nói như sau: "Hãy đi ra, Ác ma!
hãy đi ra Ác ma! Chớ có phiền nhiễu Như Lai và đệ
tử Như Lai. Chớ có khiến cho Ngươi bị bất hạnh, đau
khổ lâu dài!" Chính vị Bổn sư cũng không biết ta
mau như vậy, làm sao vị đệ tử này có thể biết ta
được?"

Rồi Ác ma suy nghĩ như sau: "Vị Sa-môn này
biết ta, thấy ta và nói như sau: "Hãy đi ra, Ác ma!
Hãy đi ra, Ác ma! Chớ có phiền nhiễu Như Lai và đệ
tử Như Lai. Chớ có khiến cho Ngươi bị bất hạnh, đau
khổ lâu dài"". Rồi Ác ma từ miệng Tôn giả

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1939

Mahamoggallana bước ra, và đứng dựa nơi cửa (miệng?). Tôn giả Mahamoggallana thấy Ác ma đứng dựa nơi cửa thấy vậy, bèn nói Ác ma:

– Ác ma, ở đây, ta cũng thấy Ngươi. Ngươi chớ có nghĩ rằng: "Vị ấy không thấy ta". Này Ác ma, nay Ngươi đang đứng dựa nơi cửa (miệng?).

Này Ác ma, thuở xưa, ta là Ác ma tên là Dusi, và chị ta tên là Kali. Ngươi con trai chị ta. Như vậy Ngươi là cháu ta.

Này Ác ma, lúc bấy giờ, Thế Tôn
Kakusandha, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác ra
đời. Thế Tôn Kakusandha, bậc A-la-hán Chánh
Đẳng Giác có hai vị đệ tử tên là Vidhura, và Sanjiva,
hai bậc tối thượng, hai bậc Hiền giả.

Này Ác ma, đối với các vị đệ tử của Thế Tôn
Kakusandha, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác không
một ai ở đây có thể bằng Tôn giả Vidhura về thuyết
pháp. Này Ác ma, vì lý do này, Tôn giả Vidhura
được gọi là Vidhura (Vô song).

Còn Tôn giả Sanjiva là vị đi rừng, đi gốc cây, đi các chỗ không người và chứng Diệt thọ tưởng định không khó khăn gì. Này Ác ma, thuở xưa, Tôn giả Sanjiva đang ngồi nhập Diệt thọ tưởng định dưới một

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1940

gốc cây. Này Ác ma, các người chăn bò, chăn thú, làm ruộng, các lữ hành thấy Tôn giả Sanjiva đang ngồi nhập Diệt thọ tưởng định dưới một gốc cây, thấy vậy liền nói với nhau như sau: "Thật vị diệu thay, này các Tôn giả! Thật hy hữu thay, này các Tôn giả! Vị Sa-môn này chết mà vẫn ngồi. Chúng ta hãy hỏa táng ngài!" Rồi này Ác ma, các người chăn bò, chăn thú, làm ruộng, các lữ hành liền thâu lượm cỏ, củi và phân bò chồng lên thân Tôn giả Sanjiva, đốt lửa và bỏ đi. Này Ác ma, Tôn giả Sanjiva, sau khi đếm ấy đã tàn, liền xuất định, phủi áo, vào buổi sáng đắp y, cầm y bát vào làng khất thực. Này Ác ma, các người chăn bò, chăn thú, làm ruộng, các lữ hành thấy Tôn giả Sanjiva đang đi khất thực, thấy vậy liền nghĩ: "Thật vi diệu thay, này các Tôn giả! Thật hy hữu thay, này các Tôn giả! Vị Sa-môn này chết mà vẫn ngồi, nay được sống lại". Này Ác ma, vì lý do này, Tôn giả Sanjiva được xưng danh là Sanjiva, Sanjiva.

Này Ác ma, rồi Ác ma Dusi nghĩ như sau: "Ta không biết chỗ đến và chỗ đi của các vị Tỷ-kheo có giới hạnh và thiện pháp này. Vậy nay ta hãy nhập vào hàng Bà-la-môn gia chủ và nói như sau: "Hãy đến phỉ báng, mạ lỵ, thống trách và nhiễu hại các vị Tỷ-kheo có giới hạnh và thiện tánh. Do bị phỉ báng, mạ lỵ, thống trách và nhiễu hại bởi các Người, các vị ấy có thể đổi tâm và như vậy, Ác ma Dusi mới có dịp

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1941

để chi phối họ."

Rồi này Ác ma, Ác ma Dusi nhập vào hàng Bà- la-môn gia chủ và phỉ báng, mạ lỵ, thống trách và nhiễu hại các vị Tỷ-kheo có giới hạnh và thiện tánh như sau: "Những kẻ trọc đầu, Sa-môn giả hiệu, tiện nô, hắc nô, sanh tự gót chân này. Họ nói: "Chúng tôi tu thiền, chúng tôi tu thiền" và với hai vai thụt xuống, với mặt cúi xuống, mê mê dại dại, tu thiền, mê thiền, si thiền, dại thiền. Ví như con cú đậu trên cành cây, khi đang rình chuột; tu thiền, mê thiền, si thiền, dại thiền; cũng vậy, những kẻ trọc đầu, Sa-môn giả hiệu, tiện nô, hắc nô, sanh tự gót chân này. Chúng nói: "Chúng tôi tu thiền, chúng tôi tu thiền". Và với hai vai thụt xuống, với mặt cúi xuống, mê mê dại dại, tu thiền, mê thiền, si thiền, dại thiền. Ví như con giả can trên bờ sông, khi đang rình cá; tu thiền, mê thiền, si thiền, dại thiền; cũng vậy, những kẻ trọc đầu... (như trên)... dại thiền. Ví như con mèo ngồi bên đống rác, khi đang rình chuột; tu thiền, mê thiền, si thiền, dại thiền; cũng vậy, những kẻ trọc đầu... (như trên)... dại thiền. Ví như con lừa, gánh nặng được đặt xuống, đang tu thiền, mê thiền, si thiền, dại thiền; cũng vậy, những kẻ trọc đầu, Sa-môn giả hiệu, tiện nô, hắc nô, sanh tự gót chân này. Chúng nói: "Chúng tôi tu thiền, chúng tôi tu thiền", và với hai vai thụt xuống, với mặt cúi xuống, mê mê dại dại, tu thiền, mê thiền, si thiền,

MƯỜI HAI DUYÊN                                        1942

dại thiền". Này Ác ma lúc bấy giờ, phần lớn những người ấy sau khi thân hoại mạng chung phải sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục.

Rồi này Ác ma, Thế Tôn Kakusandha, bậc A-la- hán, Chánh Đẳng Giác gọi các Tỷ-kheo:

"– Này các Tỷ-kheo, những Bà-la-môn gia chủ
bị Ác ma Dusi nhập vào và nói: "Hãy đến phỉ báng,
mạ lỵ, thống trách và nhiễu hại các Tỷ-kheo có giới
hạnh và thiện tánh. Do bị phỉ báng, mạ lụy, thống
trách và nhiễu hại bởi các Người, các vị ấy có thể đổi
tâm, và như vậy Ác ma Dusi mới có dịp để chi phối
họ".

Này các Tỷ-kheo, hãy đến biến mãn một phương với tâm câu hữu với từ, rồi an trú, cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư. Như vậy cùng khắp thế giới, trên, dưới, bề ngang, hết thảy phương xứ, cùng khắp vô biên giới, an trú biến mãn với tâm câu hữu với từ, quảng đại, vô biên, không hận, không sân. Với tâm câu hữu với bi... (như trên)... với tâm câu hữu với hỷ... (như trên)..., biến mãn một phương với tâm câu hữu với xả, rồi an trú; cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư. Như vậy cùng khắp thế giới, trên, dưới, bề ngang, hết

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1943

thảy phương xứ, cùng khắp vô biên giới, an trú biến mãn với tâm câu hữu với xả, quảng đại, vô biên, không hận, không sân".

Rồi Ác ma, các Tỷ-kheo ấy được Thế Tôn
Kakusandha, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác
khuyến khích như vậy, khuyến giáo như vậy, đi đến
khu rừng, đi đến gốc cây, đi đến các chỗ không vắng,
biến mãn một phương với tâm câu hữu với từ rồi an
trú; cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ
ba; cũng vậy phương thứ tư. Như vậy cùng khắp thế
giới, trên, dưới, bề ngang, hết thảy phương xứ, cùng
khắp vô biên giới, an trú biến mãn với tâm câu hữu
với từ, quảng đại, vô biên, không hận, không sân.
Với tâm câu hữu với bi... (như trên)... với tâm câu
hữu với hỷ... (như trên)...biến mãn một phương với
tâm câu hữu với xả rồi an trú; cũng vậy phương thứ
hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ
tư. Như vậy, cùng khắp thế giới, trên, dưới, bề ngang,
hết thảy phương xứ, cùng khắp vô biên giới, an trú
biến mãn với tâm câu hữu với xả, quảng đại, vô biên,
không hận, không sân.

Này Ác ma, rồi Mara Dusi suy nghĩ như sau: "Làm như vậy, ta không thể biết chỗ đến hay chỗ đi của các Tỷ-kheo có giới hạnh và thiện tánh. Vậy ta hãy nhập vào các Bà-la-môn gia chủ và nói như sau:

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1944

"Hãy đến tán thán, tôn trọng, đảnh lễ cúng dường các
Tỷ-kheo có giới hạnh và thiện tánh này. Do được tán
thán, tôn trọng, đảnh lễ, cúng dường, các vị ấy có thể
đổi tâm và như vậy, Ác ma Dusi mới có dịp để chi
phối họ".

Rồi này Ác ma, Ác ma Dusi nhập vào các Bà-
la-môn gia chủ và nói: "Hãy đến tán thán, tôn trọng,
đảnh lễ, cúng dường các Tỷ-kheo có giới hạnh và
thiện tánh. Những vị này được các Ngươi tán thán,
tôn trọng, đảnh lễ, cúng dường có thể đổi tâm, và như
vậy Ác ma Dusi mới có dịp để chi phối họ", Rồi này
Ác ma, những Bà-la-môn gia chủ, bị Ác ma Dusi
xâm nhập, tán thán, tôn trọng, đảnh lễ, cúng dường
các Tỷ-kheo có giới hạnh và thiện tánh. Này Ác ma,
sau một thời gian những vị này mạng chung và phần
lớn sau khi thân hoại mạng chung được sanh lên
thiện thú, Thiên giới và đời này.

Rồi này Ác ma, Thế Tôn Kakusamdha, bậc A- la-hán, Chánh Đẳng Giác gọi các Tỷ-kheo:

"– Này các Tỷ-kheo, các Bà-la-môn gia chủ bị
Ác ma Dusi xâm nhập và nói như sau: "Các Người
hãy đến tán thán, tôn trọng, đảnh lễ, cúng dường các
Tỷ-kheo có giới hạnh và thiện tánh. Những vị này
được các Người tán thán, tôn trọng, đảnh lễ, cúng

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1945

dường có thể đổi tâm và như vậy Ác ma Dusi mới có
dịp để chi phối họ". Này các Tỷ-kheo, các Người
hãy sống quán bất tịnh trên thân, (quán) tưởng
nhàm chán đối với các món ăn, (quán) tưởng bất
khả lạc đối với tất cả thế gian, quán tánh vô
thường đối với tất cả hành".

Và này Ác ma, những Tỷ-kheo ấy được Thế Tôn
Kakusandha khuyến khích như vậy, khuyến giáo như
vậy, đi đến khu rừng, đi đến gốc cây, đi đến các chỗ
trống vắng, sống quán (tánh) bất tịnh trên thân,
(quán) tưởng nhàm chán đối với các món ăn, (quán)
tưởng bất khả lạc đối với tất cả thế gian, quán tánh
vô thường đối với tất cả hành.

Rồi này Ác ma, Thế Tôn Kakusandha, bậc A-la-
hán, Chánh Đẳng Giác, buổi sáng đắp y, mang y bát,
với Tôn giả Vidhura là thị giả, đi vào làng để khất
thực. Rồi này Ác ma, Ác ma Dusi nhập vào một đứa
trẻ, cầm một hòn đá, đánh trên đầu Tôn giả Vidhura
khiến bể đầu. Rồi này Ác ma, Tôn giả Vidhura với
đầu bị bể và với máu chảy, vẫn đi sau lưng Thế Tôn
Kakusandha, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác. Rồi
này Ác ma, Thế Tôn Kakusandha bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác nhìn xung quanh với cái nhìn
con voi chúa và suy nghĩ như sau: "Thật vậy, Ác ma
Dusi không biết sự vừa phải".

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1946

Này Ác ma, khi Thế Tôn nhìn xung quanh, thì
Ác ma Dusi liền từ chỗ ấy từ trần và sinh vào cõi
địa ngục. Này Ác ma, địa ngục ấy được ba tên gọi:
Sáu xúc xứ địa ngục, Thiết qua địa ngục, Biệt thọ
khổ địa ngục. Rồi các người giữ địa ngục đến ta và
nói như sau: "Này Tôn giả, khi cọc sắt sẽ gặp cọc sắt
trong tim của Ngươi, Ngươi mới hiểu như sau: "Ta
sẽ bị trụng nước sôi một ngàn năm ở địa ngục.'' Và
ta, này Ác ma, ta bị trụng nước sôi, trải nhiều
năm, nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm trong địa
ngục. Trải qua một vạn năm trong đại địa ngục
ấy, ta bị nấu sôi và cảm thọ cảm giác gọi là
Vutthanima. Do vậy, này Ác ma, thân của ta-là như
vậy, thân như con người, và đầu ta là như vậy, đầu
như con cá.

Địa ngục ấy thế nào
Dusi bị nấu sôi
Vì đánh Vidhura,
Đệ tử Kakusandha.
Có trăm loại cọc sắt,
Tự cảm thọ riêng biệt
Địa ngục là như vậy,
Dusi bị nấu sôi.
Vì đánh Vidhura,
Đệ tử Kakusandha
Tỷ-kheo đệ tử Phật,

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1947

Hiểu biết rõ như vậy. Vì Ngươi đánh Tỷ-kheo, Kanha chịu khổ thọ,

Dựng lên giữa biển cả,
Cung điện trải nhiều kiếp,
Bằng ngọc chói lưu ly,
Huy hoàng cùng chiếu diệu.
Tiên nữ múa tại đây,
Trang sức màu dị biệt.
Tỷ-kheo đệ tử Phật,
Hiểu biết rõ như vậy.
Vì Ngươi đánh Tỷ-kheo,
Kanha chịu khổ Thọ.

Ai Thế Tôn khuyến khích,
Được chư Tăng chứng kiến,
Với ngón chân rung chuyển,
Lâu đài Vijayanta!
Tỷ-kheo đệ tử Phật,
Hiểu biết rõ như vậy.
Vì Ngươi đánh Tỷ-kheo,
Kanha chịu khổ thọ.

Với ngón chân rung chuyển Lâu đài Vijayanta? Đầy đủ thần thông lực,

MƯỜI HAI DUYÊN                   1948

Chư thiên cũng hoảng sợ.
Tỷ-kheo đệ tử Phật,
Hiểu biết rõ như vậy.
Vì Ngươi đánh Tỷ-kheo,
Kanha chịu khổ thọ.

Ai hỏi vị Sakka,
Tại lầu Vijayanta,
Hiền giả, Người có biết,
Chứng ái tận giải thoát?
Sakka đã chân thành,
Trả lời câu được hỏi.
Tỷ-kheo đệ tử Phật,
Hiểu biết rõ như vậy.
Vì Ngươi đánh Tỷ-kheo,
Kanha chịu khổ thọ.

Ai từng hỏi Phạm thiên,
Tại hội chúng Thiện pháp,
Hiền giả nay vẫn chấp,
Các tà kiến thuở xưa,
Có thấy cảnh huy hoàng,
Phạm thiên cảnh Thiên giới?
Brahmà đã chân thành,
Tiếp tục đáp câu hỏi:
Tôn giả, tôi không chấp,
Các tà kiến thuở xưa!

MƯỜI HAI DUYÊN                    1949

Tôi thấy sự huy hoàng,
Phạm thiên cảnh Thiên ơi!
Sao nay tôi nói được,
Tôi thường hằng thường tại?
Tỷ-kheo đệ tử Phật,
Hiểu biết rõ như vậy.
Vì Ngươi đánh Tỷ-kheo,
Kanha chịu khổ thọ!

Ai với sự giải thoát,
Cảm xúc Cao sơ đảnh,
Rừng Đông Videha,
Và người nằm trên đất,
Tỷ-kheo đệ tử Phật,
Hiểu biết rõ như vậy.
Vì Ngươi đánh Tỷ-kheo,
Kanha chịu khổ thọ.

Thật sự lửa không nghĩ:
"Ta đốt cháy kẻ ngu",
Kẻ ngu đột kích lửa,
Tự mình bị thiêu cháy.
Cũng vậy, này Ác ma,
Ngươi đột kích Như Lai.
Tự mình đốt cháy mình
Như kẻ ngu chạm lửa,
Ác ma tạo ác nghiệp,

MƯỜI HAI DUYÊN                    1950

Do nhiễu hại Như Lai,
Ngươi nghĩ chăng, Ác ma,
"Ác quả không đến ta".
Điều ác Ác ma làm,
Chất chứa đã lâu rồi,
Ác ma, hãy tránh Phật,
Chớ vọng tưởng Tỷ-kheo!

Tỷ-kheo chống Ác ma,
Tại rừng Bhesakala,
Vị Dạ xoa, thất vọng,
Biến mất tại chỗ ấy.

MƯỜI HAI DUYÊN                 1951

267 Sanh -- Địa ngục - Cận tử nghiệp đưa đến tái sanh ntn - Kinh ĐẠI NGHIỆP PHÂN BIỆT – 136 Trung III, 483

KINH ĐẠI NGHIỆP PHÂN BIỆT (Mahakammavibhanga suttam) – Bài kinh số 136 – Trung III, 483

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Rajagaha (Vương Xá),
Veluvana (Trúc Lâm), tại chỗ nuôi dưỡng sóc. Lúc
bấy giờ Tôn giả Samiddhi trú tại một cái cốc trong
rừng. Rồi du sĩ ngoại đạo Potaliputta tiêu dao tản bộ,
tuần tự du hành, đi đến Tôn giả Samiddhi; sau khi
đến, nói lên với Tôn giả Samiddhi những lời chào
đón hỏi thăm. Sau khi nói lên những lời chào đón hỏi
thăm thân hữu rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một
bên, du sĩ ngoại đạo Potaliputta thưa với Tôn giả
Samiddhi:

– Này Hiền giả Samiddhi, trước mặt Thế Tôn,
tôi tự thân nghe, tự thân ghi nhận như sau: "Hư vọng
là thân nghiệp, hư vọng là khẩu nghiệp, chỉ có ý
nghiệp là chân thật. Và có một Thiền chứng

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1952

(samapatti), do thành tựu Thiền chứng này, sẽ không có cảm giác gì".

– Này Hiền giả Potaliputta, chớ có nói vậy. Này
Hiền giả Potaliputta, chớ có nói vậy. Chớ có phỉ báng
Thế Tôn; phỉ báng Thế Tôn là không tốt. Thế Tôn
không có nói như vậy: "Hư vọng là thân nghiệp, hư
vọng là khẩu nghiệp, chỉ có ý nghiệp là chân thật".
Và Hiền giả, có một Thiền Chứng, do thành tựu thiền
chứng này, sẽ không có cảm giác gì.

– Ngài xuất gia đã bao lâu, thưa Hiền giả Samiddhi?

– Không lâu, thưa Hiền giả. Có ba năm.

– Nay ở đây chúng tôi còn hỏi các Tỷ-kheo
trưởng lão làm gì khi một tân Tỷ-kheo nghĩ rằng cần
phải bảo vệ vị Đạo sư như vậy. Thưa Hiền giả
Samiddhi, khi một người có dụng ý làm thân nghiệp,
khẩu nghiệp, ý nghiệp thời người ấy có cảm giác gì?

– Này Hiền giả Potaliputta, khi một người có dụng ý làm thân nghiệp, khẩu nghiệp, ý nghiệp thời người ấy cảm giác khổ đau.

Rồi du sĩ ngoại đạo Potaliputta, không tán thán cũng không phản đối lời nói của Tôn giả Samiddhi.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1953

Không tán thán, không phản đối, du sĩ ngoại đạo Potaliputta từ chỗ ngồi đứng dậy rồi ra đi.

Rồi Tôn giả Samiddhi, sau khi du sĩ ngoại đạo
Potaliputta ra đi không bao lâu, liền đi đến Tôn giả
Ananda; sau khi đến, nói lên với Tôn giả Ananda
những lời chào đón hỏi thăm; sau khi nói lên những
lời chào đón hỏi thăm thân hữu rồi ngồi xuống một
bên. Ngồi xuống một bên, Tôn giả Samiddhi kể lại
cho Tôn giả Ananda tất cả cuộc đàm thoại với du sĩ
ngoại đạo Potaliputta. Sau khi nghe nói vậy, Tôn giả
Ananda nói với Tôn giả Samiddhi:

– Này Hiền giả Samiddhi, đây là đề tài một câu
chuyện cần phải yết kiến Thế Tôn. Này Hiền giả
Samiddhi, chúng ta hãy đi đến Thế Tôn, sau khi đến
hãy trình bày lên Thế Tôn rõ ý nghĩa này. Thế Tôn
trả lời chúng ta như thế nào, chúng ta hãy như vậy
thọ trì.

– Thưa vâng, Hiền giả.

Tôn giả Samiddhi vâng đáp Tôn giả Ananda.
Rồi Tôn giả Ananda và Tôn giả Samiddhi đi đến Thế
Tôn; sau khi đến đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một
bên. Ngồi xuống một bên, Tôn giả Ananda, trình lên
Thế Tôn tất cả câu chuyện giữa Tôn giả Samiddhi
với du sĩ ngoại đạo Potaliputta.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1954

Khi nghe nói vậy, Thế Tôn nói với Tôn giả Ananda:

– Này Ananda, Ta chưa từng thấy du sĩ ngoại
đạo Potaliputta, thời câu chuyện này từ đây xảy ra?
Này Ananda, câu hỏi đáng lý phải trả lời phân tích
rõ ràng cho du sĩ ngoại đạo Potaliputta, lại được kẻ
ngu si Samiddhi này trả lời theo một chiều.

Khi nghe nói vậy, Tôn giả Udayi bạch Thế Tôn:

– Bạch Thế Tôn, nếu đây là ý nghĩa của Tôn giả Samiddhi nói lên, thời cảm giác gì người ấy cảm thọ là cảm giác khổ đau.

Rồi Thế Tôn nói với Tôn giả Ananda:

– Này Ananda, hãy xem con đường sai lạc của
kẻ ngu si Samiddhi này. Này Ananda, Ta biết rằng,
nếu nay kẻ ngu si Samiddhi này mở miệng ra (đề cập
vấn đề gì), ông ấy sẽ mở miệng đề cập một cách
không như lý (ayoniso). Này Ananda, thật sự chỗ
khởi thủy của du sĩ ngoại đạo Potaliputta hỏi là về ba
cảm thọ.

Này Ananda, nếu kẻ ngu si Samiddhi này được du sĩ ngoại đạo Potaliputta hỏi như vậy và trả lời như sau:

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1955

 "Này Hiền giả Potaliputta, nếu một ai có
dụng ý làm thân nghiệp, khẩu nghiệp, ý
nghiệp, có khả năng đưa đến lạc thọ, người
ấy sẽ cảm giác lạc thọ.

 « Này Hiền giả Potaliputta, nếu một ai có
dụng ý làm thân nghiệp, khẩu nghiệp, ý
nghiệp có khả năng đưa đến khổ thọ, người
ấy sẽ cảm giác khổ thọ.

 "Này Hiền giả Potaliputta, nếu một ai có
dụng ý làm thân nghiệp, khẩu nghiệp, ý
nghiệp có khả năng đưa đến bất khổ bất lạc
thọ, người ấy sẽ cảm giác bất khổ bất lạc thọ".

Nếu trả lời như vậy, này Ananda, kẻ ngu si Samiddhi đã trả lời một cách chơn chánh cho du sĩ ngoại đạo Potaliputta.

Và lại nữa, này Ananda, những kẻ du sĩ ngoại
đạo ngu si, kém học, họ sẽ hiểu được đại phân biệt
về nghiệp của Như Lai, này Ananda, nếu Ông nghe
Như Lai phân tích Đại phân biệt về nghiệp".

– Bạch Thế Tôn, nay đã đến thời; bạch Thiện Thệ nay đã đến thời, Thế Tôn hãy phân tích đại phân biệt về nghiệp! Sau khi nghe Thế Tôn, các Tỷ-kheo

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1956

sẽ thọ trì.

– Vậy này Ananda, hãy nghe và khéo tác ý, Ta sẽ nói:

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Tôn giả Ananda vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

– Này Ananda, có bốn loại người này có mặt ở đời. Thế nào là bốn?

1. Ở đây, này Ananda, có người sát sanh, lấy
của không cho, sống tà hạnh trong các dục,
nói láo, nói hai lưỡi, nói lời ác khẩu, nói lời
phù phiếm, có tham dục, có sân tâm, có tà
kiến; sau khi thân hoại mạng chung, người ấy
sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục.
2. Nhưng ở đây, này Ananda, có người sát
sanh... (như trên)... có tà kiến; sau khi thân
hoại mạng chung, người ấy sanh vào thiện
thú, Thiên giới, cõi đời này.
3. Ở đây, này Ananda, có người từ bỏ sát sanh,
từ bỏ lấy của không cho, từ bỏ tà hạnh trong
các dục, từ bỏ nói láo, từ bỏ nói hai lưỡi, từ

MƯỜI HAI DUYÊN                                       1957

bỏ nói ác khẩu, từ bỏ nói lời phù phiếm, từ
bỏ tham dục, từ bỏ sân tâm, có chánh kiến;
sau khi thân hoại mạng chung, người ấy được
sanh vào thiện thú, Thiên giới, cõi đời này.
4. Nhưng ở đây, này Ananda, có người từ bỏ sát
sanh, ... (như trên)... có chánh kiến; sau khi
thân hoại mạng chung, người ấy sanh vào cõi
dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục.

Ở đây, này Ananda, có vị Sa-môn hay Bà-la- môn nhờ nhiệt tâm, nhờ tinh tấn, nhờ cần mẫn, nhờ không phóng dật, nhờ chánh tác ý, nên tâm nhập định. Khi tâm nhập định, nhờ thiên nhãn thanh tịnh siêu nhân, vị ấy thấy có người ở đây sát sanh, lấy của không cho, sống tà hạnh trong các dục, nói láo, nói hai lưỡi, nói ác khẩu, nói lời phù phiếm, có tham dục, có sân tâm, có tà kiến; sau khi thân hoại mạng chung, người ấy sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Vị ấy nói như sau: "Thật sự có những ác nghiệp, có quả báo ác hạnh. Và ta đã thấy có người ở đây sát sanh, lấy của không cho... nói hai lưỡi... có tà kiến, sau khi thân hoại mạng chung, người ấy sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục". Vị ấy nói như sau: "Chắc chắn tất cả mọi người sát sanh, lấy của không cho ... (như trên) ... có tà kiến; sau khi thân hoại mạng chung, họ đều sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục". Những ai biết như vậy, những vị ấy biết một

MƯỜI HAI DUYÊN                                         1958

cách chơn chánh. Những ai biết khác như vậy, trí của
họ thuộc tà trí. Như vậy, điều vị ấy tự mình biết, tự
mình thấy, tự mình hiểu rõ, ở đây, vị ấy nắm giữ,
chấp trước và tuyên bố: "Chỉ như vậy mới chơn thực,
ngoài ra đều là hư vọng".

Ở đây, này Ananda, có Sa-môn hay Bà-la-môn, nhờ nhiệt tâm, nhờ tinh tấn, ... (như trên).. vị ấy thấy có người sát sanh, lấy của không cho... (như trên).. có tà kiến; sau khi thân hoại mạng chung, vị ấy được sanh vào thiện thú, Thiên giới, cõi đời này. Vị ấy nói như sau: "Thật sự không có những ác nghiệp, không có quả báo ác hạnh. Và ta đã thấy có người ở đây sát sanh, lấy của không cho... (như trên).... có tà kiến; sau khi thân hoại mạng chung, được sanh vào thiện thú, Thiên giới, cõi đời này". Vị ấy nói như sau: "Chắc chắn tất cả mọi người sát sanh, lấy của không cho.. (như trên)... có tà kiến; "sau khi thân hoại mạng chung, họ đều được sanh vào thiện thú, Thiên giới, cõi đời này". Những ai biết như vậy, những vị ấy biết một cách chơn chánh. Những ai biết khác như vậy, trí của họ thuộc tà kiến". Như vậy, điều vị ấy tự mình biết, tự mình thấy, tự mình hiểu rõ, ở đây vị ấy nắm giữ, chấp trước và tuyên bố: "Chỉ như vậy mới chân thực, ngoài ra đều là hư vọng".

Ở đây, này Ananda, có Sa-môn hay Bà-la-môn,

MƯỜI HAI DUYÊN                                        1959

nhờ nhiệt tâm, nhờ tinh tấn, ... (như trên).. vị ấy thấy có người ở đây từ bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không cho... (như trên)... có chánh kiến; sau khi thân hoại mạng chung, người ấy sanh vào thiện thú, Thiên giới, cõi đời này. Vị ấy nói như sau: "Thật sự có những thiện nghiệp, có quả báo thiện hạnh. Và ta đã thấy có người ở đây từ bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không cho... có chánh kiến sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào thiện thú, Thiên giới, cõi đời này". Vị ấy nói như sau: "Chắc chắn tất cả mọi người từ bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không cho... (như trên)... có chánh kiến; sau khi thân hoại mạng chung, họ đều sanh vào thiện thú, Thiên giới, cõi đời này. Những ai biết như vậy, những vị ấy biết một cách chơn chánh. Những ai biết khác như vậy, trí của họ thuộc tà trí". Như vậy, điều này vị ấy tự mình biết, tự mình thấy, tự mình hiểu rõ, ở đây vị ấy nắm giữ, chấp trước và tuyên bố: "Chỉ như vậy mới chơn thực, ngoài ra đều là hư vọng".

Ở đây, này Ananda, có Sa-môn ... (như trên) ... vị ấy thấy có người từ bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không cho... (như trên)... có chánh kiến; sau khi thân hoại mạng chung, người ấy bị sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Vị ấy nói như sau: "Thật sự không có những thiện nghiệp, không có quả báo thiện hạnh. Và Ta đã thấy có người ở đây từ bỏ sát

MƯỜI HAI DUYÊN                                        1960

sanh, từ bỏ lấy của không cho... (như trên).... có
chánh kiến; sau khi thân hoại mạng chung, người ấy
bị sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục". Vị ấy
nói như sau: "Chắc chắn tất cả mọi người từ bỏ sát
sanh, từ bỏ lấy của không cho... (như trên)... có
chánh kiến; sau khi thân hoại mạng chung, họ đều bị
sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Những ai
biết như vậy, những vị ấy biết một cách chân chánh.
Những ai biết khác như vậy, trí của họ thuộc tà kiến".
Như vậy, điều vị ấy tự mình biết, tự mình thấy, tự
mình hiểu rõ, ở đây vị ấy nắm giữ, chấp trước và
tuyên bố: "Chỉ như vậy mới chân thực, ngoài ra đều
là hư vọng".

 Ở đây, này Ananda, Sa-môn hay Bà-la-môn nào nói như sau:

 "Chắc chắn có ác nghiệp, có quả báo ác
nghiệp". Như vậy, Ta chấp nhận cho vị ấy.
 Vị ấy nói như sau: "Tôi đã thấy ở đây có
người sát sanh, lấy của không cho.. (như
trên)... có tà kiến, sau khi thân hoại mạng
chung, tôi thấy người ấy sanh vào cõi dữ, ác
thú, đọa xứ, địa ngục". Như vậy, Ta cũng
chấp nhận cho vị ấy.
 Còn nếu vị ấy nói như sau: "Chắc chắn tất cả

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1961

những ai sát sanh, lấy của không cho (như
trên)....; sau khi thân hoại mạng chung, họ
đều sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa
ngục", như vậy, Ta không chấp nhận cho vị
ấy.
 Và nếu vị ấy nói như sau: "Những ai biết như
vậy, những vị ấy biết một cách chân chánh.
Những ai biết khác như vậy, trí của họ thuộc
tà kiến"; như vậy, Ta không chấp nhận cho vị
ấy.
 Điều vị ấy tự mình biết, tự mình thấy, tự mình
hiểu rõ, ở đây vị ấy nắm giữ, chấp trước và
tuyên bố: "Chỉ như vậy mới chơn thực, ngoài
ra đều là hư vọng". Như vậy, Ta cũng không
chấp nhận cho vị ấy. Vì cớ sao? Khác như
vậy, này Ananda, là trí của Như Lai về Đại
phân biệt về nghiệp.

 Ở đây, này Ananda, Sa-môn hay Bà-la-môn nào nói như sau:

 "Chắc chắn không có ác nghiệp, không có quả
báo ác hạnh". Như vậy, Ta không chấp nhận
cho vị ấy.
 Và vị ấy nói như sau: "Tôi đã thấy ở đây có

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1962

người sát sanh, lấy của không cho... (như
trên)... có ta kiến; sau khi thân hoại mạng
chung, tôi thấy người ấy sanh vào thiện thú,
Thiên giới, cõi đời này". Như vậy, Ta chấp
nhận cho vị ấy.
 Còn nếu vị ấy nói như sau: "Chắc chắn tất cả
những ai sát sanh, lấy của không cho... (như
trên)... tất cả sau khi thân hoại mạng chung, họ
đều sanh vào thiện thú Thiên giới, cõi đời này";
như vậy, Ta không chấp nhận cho vị ấy.
 Và nếu vị ấy nói như sau: "Những ai biết như
vậy, những vị ấy biết một cách chơn chánh.
Những ai biết khác như vậy, trí của họ thuộc tà
kiến"; như vậy, Ta không chấp nhận cho vị ấy.
 Điều vị ấy tự mình biết, tự mình thấy, tự mình
hiểu rõ, ở đây, vị ấy nắm giữ, chấp trước và
tuyên bố: "Chỉ như vậy mới chơn thực, ngoài
ra đều là hư vọng". Như vậy Ta cũng không
chấp nhận cho vị ấy. Vì cớ sao? Khác như vậy,
này Ananda, là trí của Như Lai về Đại phân biệt
về nghiệp.

 Ở đây, này Ananda, Sa-môn hay Bà-la-môn nào nói như sau:

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1963

 "Chắc chắn có thiện nghiệp, có quả báo thiện
hạnh". Như vậy Ta chấp nhận cho vị ấy.
 Và vị ấy nói như sau: "Tôi đã thấy ở đây có
người từ bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không cho...
(như trên)... có chánh kiến; sau khi thân hoại
mạng chung, tôi thấy người ấy sanh vào thiện
thú, Thiên giới, cõi đời này". Như vậy, Ta cũng
chấp nhận cho vị ấy.
 Còn nếu vị ấy nói như sau: "Chắc chắn tất cả
những ai từ bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không
cho ... (như trên) ... tất cả sau khi thân hoại
mạng chung; họ đều sanh vào thiện thú, Thiên
giới, cõi đời này"; như vậy, Ta không chấp
nhận cho vị ấy.
 Và nếu vị ấy nói như sau: "Những ai biết như
vậy, những vị ấy biết một cách chân chánh.
Những ai biết khác như vậy, trí của họ thuộc tà
kiến", như vậy, Ta cũng không chấp nhận cho
vị ấy.
 Điều vị ấy tự mình biết, tự mình thấy, tự mình
hiểu rõ, ở đây, vị ấy nắm giữ, chấp trước và
tuyên bố: "Chỉ như vậy mới chơn thực, ngoài
ra đều là hư vọng". Như vậy, Ta cũng không
chấp nhận cho vị ấy. Vì cớ sao? Khác như vậy,

MƯỜI HAI DUYÊN                                   1964

này Ananda, là trí của Như Lai về Đại phân biệt về nghiệp.

 Ở đây, này Ananda, Sa-môn hay Bà-la-môn nào nói như sau:

 "Chắc chắn không có thiện nghiệp, không có
quả báo thiện hạnh ". Như vậy, Ta không chấp
nhận cho vị ấy.
 Và vị ấy nói như sau: "Tôi đã thấy ở đây có
người từ bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không cho...
(như trên)... có chánh kiến; sau khi thân hoại
mạng chung, tôi thấy người ấy sanh vào cõi dữ,
ác thú, đọa xứ, địa ngục". Như vậy, Ta chấp
nhận cho vị ấy.
 Còn nếu vị ấy nói như sau: "Chắc chắn những
ai từ bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không cho.. (như
trên)... có chánh kiến, tất cả sau khi thân hoại
mạng chung, họ đều sanh vào cõi dữ, ác thú,
đọa xứ, địa ngục"; như vậy, Ta cũng không
chấp nhận cho vị ấy.
 Và nếu vị ấy nói như sau: "Những ai biết như
vậy, những vị ấy biết một cách chân chánh.
Những ai biết khác như vậy, trí của họ thuộc tà
kiến"; như vậy, Ta cũng không chấp nhận cho

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1965

vị ấy.
 Điều vị ấy tự mình biết, tự mình thấy, tự mình
hiểu rõ, ở đây vị ấy nắm giữ, chấp trước và
tuyên bố: "Chỉ như vậy mới chơn thực, ngoài
ra đều là hư vọng". Như vậy, Ta cũng không
chấp nhận cho vị ấy. Vì cớ sao? Khác như vậy,
này Ananda, là trí của Như Lai về Đại phân
biệt về nghiệp.

1. Ở đây, này Ananda, người nào sát sanh, lấy
của không cho.. (như trên)... có tà kiến; sau khi thân
hoại mạng chung, người ấy bị sanh vào cõi dữ, ác
thú, đọa xứ, địa ngục.... Hoặc là một ác nghiệp đưa
đến cảm giác khổ thọ do người ấy làm lúc trước, hay
một ác nghiệp đưa đến cảm giác khổ thọ do người ấy
làm về sau, hay trong khi mệnh chung, một tà kiến
được người ấy chấp nhận và chấp chặt. Do vậy, sau
khi thân hoại mạng chung, người ấy sanh vào cõi dữ,
ác thú, đọa xứ, địa ngục. Và ai ở đây sát sanh, lấy của
không cho.. (như trên)... có tà kiến, người ấy phải
lãnh thọ quả báo được khởi lên ngay hiện tại hay
trong một đời khác.

2. Ở đây, này Ananda, người nào sát sanh, lấy của không cho.. (như trên)... có tà kiến; sau khi thân hoại mạng chung, người ấy bị sanh vào thiện thú, Thiên giới, cõi đời này... Hoặc là một thiện nghiệp

MƯỜI HAI DUYÊN                                       1966

đưa đến cảm giác lạc thọ do người ấy làm lúc trước, hay một thiện nghiệp đưa đến cảm giác lạc thọ do người ấy làm về sau, hay trong khi mệnh chung, một chánh kiến được người ấy chấp nhận và chấp chặt. Do vậy sau khi thân hoại mạng chung, người ấy sanh vào thiện thú, Thiên giới, cõi đời này. Và ai ở đây sát sanh, lấy của không cho.. (như trên)... có tà kiến, người ấy phải lãnh thọ quả báo được khởi lên ngay hiện tại hay trong một đời khác.

3. Ở đây, này Ananda, người nào từ bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không cho.. (như trên)... có chánh kiến; sau khi thân hoại mạng chung, người ấy sanh vào thiện thú, Thiên giới, cõi đời này... Hoặc là một thiện nghiệp đưa đến cảm giác lạc thọ do người ấy làm từ trước, hay một thiện nghiệp đưa đến cảm giác lạc thọ do người ấy làm về sau, hay trong khi mệnh chung, một chánh kiến được người ấy chấp nhận và chấp chặt. Do vậy, sau khi thân hoại mạng chung, người ấy sanh vào thiện thú, Thiên giới, cõi đời này. Và ai ở đây từ bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không cho... (như trên)... có chánh kiến, người ấy phải lãnh thọ quả báo được khởi lên ngay hiện tại, hay trong một đời khác.

4. Ở đây, này Ananda, người nào từ bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không cho.. (như trên)... có chánh kiến; sau khi thân hoại mạng chung, người ấy bị sanh vào

MƯỜI HAI DUYÊN                                       1967

cói dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục... Hoặc là một ác nghiệp đưa đến cảm giác khổ thọ do người ấy làm từ trước, hay một ác nghiệp đưa đến cảm giác khổ thọ do người ấy làm về sau, hay trong khi mệnh chung, một tà kiến được người ấy chấp nhận và chấp chặt. Do vậy, sau khi thân hoại mạng chung, người ấy sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Và ai ở đây từ bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không cho... (như trên)... có chánh kiến, người ấy phải lãnh thọ quả báo được khởi lên ngay hiện tại hay trong một đời khác.

Như vậy, này Ananda,

 Có nghiệp vô hữu tợ vô hữu,
 Có nghiệp vô hữu tợ hữu,
 Có nghiệp hữu tợ hữu,
 Có nghiệp hữu tợ vô hữu.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Tôn giả Ananda hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1968

268 Sanh -- Địa ngục - Hình phạt ở địa ngục - Kinh HIỀN NGU – 129 Trung III, 397

KINH HIỀN NGU (Balapandita suttam) – Bài kinh số 129 – Trung III, 397

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Savatthi (Xá-vệ), Jetavana (Kỳ-đà-lâm), tại tịnh xá ông Anathapindika. Tại đấy, Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo:

– "Này các Tỷ-kheo".

– "Thưa vâng, bạch Thế Tôn", các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

 Này các Tỷ-kheo, có ba đặc điểm, đặc tướng, và
đặc ấn này của người ngu. Thế nào là ba? Ở đây,
này các Tỷ-kheo, người ngu tư duy ác tư duy,
nói lời ác ngữ và hành các ác hạnh. Này các Tỷ-
kheo, nếu người ngu không tư duy ác tư duy,
không nói lời ác ngữ, không hành ác hạnh, thời

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1969

làm sao kẻ trí biết được người ấy: "Người này là
người ngu, không phải là Chân nhân". Và vì rằng,
này các Tỷ-kheo, người ngu tư duy ác tư duy, nói
lời ác ngữ, hành ác hạnh, do vậy, người trí biết
người ấy: "Người này là người ngu, không phải là
Chân nhân". Người ngu ấy, này các Tỷ-kheo,
ngay trong hiện tại cảm thọ ba loại khổ ưu.

Này các Tỷ-kheo, nếu người ngu ngồi giữa hội
chúng, hay ngồi bên đường có xe cộ qua lại, hay tại
ngã (ba, ngã tư) đường, tại đấy (nếu) có người nghĩ
đến câu chuyện thích hợp về người ấy. Nếu người
ngu, này các Tỷ-kheo, sát sanh, lấy của không cho,
theo tà hạnh trong dâm dục, nói láo, say rượu men,
rượu nấu, thường ở đây, này các Tỷ-kheo, người ngu
ấy suy nghĩ như sau: "Các người ấy nghĩ đến câu
chuyện thích hợp về ta, vì những pháp ấy thật có nơi
ta và ta có những pháp ấy". Này các Tỷ-kheo, đây là
loại khổ ưu thứ nhất, người ngu cảm thọ ngay trong
hiện tại.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, người ngu thấy các vua chúa sau khi bắt tên trộm cướp có phạm tội liền áp dụng nhiều hình phạt sai khác. Họ đánh bằng roi, họ đánh bằng gậy, họ đánh bằng côn, họ chặt tay, họ chặt chân, họ chặt tay chân, họ xẻo tai, họ cắt mũi, họ xẻo tai cắt mũi; họ dùng hình phạt vạc dầu, họ

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1970

dùng hình phạt bối đồi hình (xẻo đỉnh đầu thành hình con sò) họ dùng hình phạt la hầu khẩu hình, hỏa man hình (lấy lửa đốt thành vòng hoa), chúc thủ hình (đốt tay), khu hành hình (lấy rơm bện lại rồi siết chặt) bì y hình (lấy vỏ cây làm áo), linh dương hình (hình phạt con dê núi), câu nhục hình (lấy câu móc vào thịt), tiền hình (cắt thịt thành hình đồng tiền), khối trấp hình, chuyển hình, cao đạp đài, họ tưới bằng dầu sôi, họ cho chó ăn, họ đóng cọc những người sống, họ lấy gươm chặt đầu. Ở đây, này các Tỷ-kheo, người ngu nghĩ như sau: "Do nhân các ác hành như vậy, các vua chúa sau khi bắt tên trộm cướp có phạm tội, liền áp dụng những hình phạt sai khác. Họ đánh bằng roi, họ đánh bằng gậy, họ đánh bằng côn, họ chặt tay, họ chặt chân, họ chặt tay chân.. họ lấy gươm chặt đầu. Những pháp ấy có thật nơi ta và ta có những pháp ấy. Nếu các vua chúa biết về ta, các vua chúa ấy sau khi bắt ta liền áp dụng nhiều hình phạt sai khác. Họ đánh bằng roi, họ đánh bằng gậy, họ đánh bằng côn... họ lấy gươm chặt đầu". Này các Tỷ-kheo, đây là loại khổ ưu thứ hai, người ngu cảm thọ ngay trong hiện tại.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, khi người ngu leo ngồi trên ghế, hay trên giường, hay nằm trên đất, lúc bấy giờ, những ác nghiệp người ấy làm từ trước, như thân ác hành, khẩu ác hành, ý ác hành, treo nằm, treo

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1971

áp, treo đè lên người ấy. Ví như, này các Tỷ-kheo, vào buổi chiều, những bóng các đỉnh núi treo nằm, treo áp, treo đè trên đất; cũng vậy, này các Tỷ-kheo, khi người ngu ngồi trên ghế, hay ngồi trên giường, hay nằm dưới đất, trong khi ấy các nghiệp quá khứ của người ấy, tức là thân ác hành, khẩu ác hành, ý ác hành, treo nằm, treo áp, treo đè trên người ấy. Ở đây, này các Tỷ-kheo, người ngu suy nghĩ như sau: "Thật sự ta không làm điều phước, không làm điều thiện, không làm điều chống lại sợ hãi, làm điều ác, làm điều hung bạo, làm điều tội lỗi. Do không làm điều phước, không làm điều thiện, không làm điều chống lại sợ hãi, do làm điều ác, làm điều hung bạo, làm điều tội lỗi nên phải đi đến ác thú; ác thú ấy sau khi chết ta phải đi". Người ấy sầu muộn, than van, than khóc, đấm ngực, rên la và rơi vào bất tỉnh. Này các Tỷ-kheo, đây là sự khổ ưu thứ ba, ngay trong hiện tại, người ngu (phải) cảm thọ.

Này các Tỷ-kheo, kẻ ngu kia sau khi làm thân ác hành, sau khi làm khẩu ác hành, sau khi làm ý ác hành, khi thân hoại mạng chung, sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Này các Tỷ-kheo, nếu có ai nói một cách đúng đắn về người ấy, phải nói rằng người ấy hoàn toàn không tốt đẹp, hoàn toàn không khả ái, hoàn toàn không thích ý. Cũng như muốn nói một cách đúng đắn về Địa ngục, phải nói rằng Địa

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1972

ngục, hoàn toàn không tốt đẹp, hoàn toàn không khả
ái, hoàn toàn không thích ý. Về vấn đề này, này các
Tỷ-kheo, cho đến một ví dụ cũng không dễ gì, vì rất
nhiều là sự đau khổ của Địa ngục.

Khi được nói vậy, một Tỷ-kheo khác bạch Thế Tôn:

– Bạch Thế Tôn, Thế Tôn có thể cho con một ví dụ được không?

Thế Tôn đáp:

– Có thể được, này Tỷ-kheo. Ví như, này Tỷ- kheo, có người bắt được một tên trộm cắp, dẫn đến trước mặt vua và thưa: "Tâu Đại vương, đây là một tên trộm cướp phạm tội cho Ngài! Hãy hình phạt nó như Đại vương muốn". Và vị vua ấy nói như sau về tên trộm cướp ấy: "Này các Ông hãy đi và vào buổi sáng hãy đâm người này với một trăm ngọn giáo". Và vào buổi sáng, họ đâm người ấy với một trăm ngọn giáo. Rồi đến trưa, vua nói như sau: "Này các Ông, người ấy ra sao?" – "Tâu Đại vương, nó vẫn còn sống". Rồi vua lại nói như sau về tên trộm cướp ấy: "Này các Ông, hãy đi và vào buổi trưa, hãy đâm người này với một trăm ngọn giáo". Và vào buổi trưa, họ đâm người ấy với một trăm ngọn giáo. Rồi đến chiều, vua nói như sau: "Này các Ông, người ấy

MƯỜI HAI DUYÊN                                   1973

ra sao?" – "Tâu Đại vương, nó vẫn còn sống". Rồi
vua lại nói như sau về người kia: "Này các Ông, vào
buổi chiều, họ đâm người này với một trăm ngọn
giáo". Và vào buổi chiều, họ đâm người ấy với một
trăm ngọn giáo.

Này các Tỷ-kheo, Ông nghĩ thế nào? Người ấy bị đâm ba trăm ngọn giáo, do nhân duyên ấy, có cảm thọ khổ ưu không?

– Bạch Thế Tôn, chỉ bị ngọn giáo đâm một lần, người kia do nhân duyên ấy cũng cảm thấy khổ ưu, còn nói gì đến ba trăm ngọn giáo!

Rồi Thế Tôn lượm lên một hòn đá nhỏ, lớn bằng bàn tay và nói với các Tỷ-kheo:

– Này các Tỷ-kheo, các Ông nghĩ thế nào? Cái gì lớn hơn, hòn đá này, to bằng bàn tay do ta lượm lên, hay núi Tuyết Sơn (Himava) vua các loại núi?

– Thật là quá nhỏ, bạch Thế Tôn, hòn đá này lớn
bằng bàn tay do Thế Tôn lượm lên. So sánh với
Tuyết Sơn vua các loại núi, nó không đáng kể gì, nó
không bằng một phần ngàn vạn lần (của núi Tuyết)
nó không thể so sánh được!

– Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, người ấy bị

MƯỜI HAI DUYÊN                                   1974

đâm bởi ba trăm ngọn giáo, do nhân duyên ấy
cảm thọ khổ ưu. Khổ ưu ấy so sánh với khổ ưu ở
Địa ngục không đáng kể gì, không bằng một phần
ngàn vạn lần, không thể so sánh được.

 Này các Tỷ-kheo, các người giữ địa ngục bắt
người ấy chịu hình phạt gọi là năm cọc
(pancavidhabandhanam). Họ lấy cọc sắt
nung đỏ đóng vào một bàn tay, họ lấy cọc sắt
nung đỏ đóng vào bàn tay thứ hai, họ lấy cọc
sắt nung đỏ đóng vào bàn chân, họ lấy cọc sắt
nung đỏ đóng vào bàn chân thứ hai, họ lấy
cọc sắt nung đỏ đóng vào giữa ngực. Người
ấy ở đây thọ lãnh các cảm giác đau đớn,
thống khổ, khốc liệt. Nhưng người ấy không
có thể mệnh chung cho đến khi ác nghiệp của
người ấy chưa được tiêu trừ.
 Này các Tỷ-kheo, các người giữ Địa ngục bắt
người ấy nằm xuống và lấy búa chặt người
ấy. Người ấy ở đây thọ lãnh các cảm giác đau
đớn, thống khổ, khốc liệt. Nhưng người ấy
không thể mệnh chung cho đến khi ác nghiệp
của người ấy chưa được tiêu trừ.
 Này các Tỷ-kheo, các người giữ Địa ngục
dựng ngược người ấy chân phía trên, đầu
phía dưới và lấy búa chặt người ấy. Người ấy

MƯỜI HAI DUYÊN                                   1975

ở đây cảm thọ... (như trên)... chưa được tiêu
trừ.
 Này các Tỷ-kheo, các người giữ Địa ngục cột
người ấy vào một chiếc xe, kéo người ấy chạy
tới chạy lui trên đất được đốt cháy đỏ, cháy
thành ngọn, cháy đỏ rực. Người ấy ở đây cảm
thọ... chưa được tiêu trừ.
 Rồi này các Tỷ-kheo, các người giữ Địa ngục
đẩy người ấy lên kéo người ấy xuống trên
một sườn núi đầy than hừng, cháy đỏ, cháy
thành ngọn, cháy đỏ rực. Người ấy ở đây cảm
thọ... (như trên)... chưa được tiêu trừ.
 Rồi này các Tỷ-kheo, các người giữ Địa ngục
dựng ngược người ấy chân phía trên, đầu
phía dưới và quăng người ấy vào một vạc dầu
bằng đồng nung đỏ, cháy đỏ, cháy thành
ngọn, cháy đỏ rực. Người ấy ở đây bị nấu với
bọt nước sôi sùng sục, ở đây bị nấu với vạc
nước sôi sùng sục; khi thì nổi lên trên, khi thì
chìm xuống đáy, khi thì trôi dạt ngang. Người
ấy ở đây thọ lãnh các cảm giác đau đớn,
thống khổ, khốc liệt. Nhưng người ấy không
có thể mệnh chung cho đến khi ác nghiệp của
người ấy chưa được tiêu trừ.
 Rồi này các Tỷ-kheo, những người giữ Địa
ngục quăng người ấy vào Đại địa ngục. Này

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1976

các Tỷ-kheo, Đại địa ngục ấy, có bốn góc,
bốn cửa, chia thành phần bằng nhau; xung
quanh có tường sắt; mái sắt lợp lên trên. Nền
Địa ngục bằng sắt nung đỏ, cháy đỏ rực; đứng
thẳng, luôn có mặt, rộng một trăm do tuần.

Này các Tỷ-kheo, với rất nhiều pháp môn, Ta
nói về Địa ngục, nhưng thật khó nói cho được đầy
đủ, này các Tỷ-kheo, vì đau khổ ở Địa ngục quá
nhiều.

Này các Tỷ-kheo, có những loại sanh vật thuộc
loại bàng sanh, có hơi thở, ăn cỏ. Chúng ăn những cỏ
ướt và khô, với răng nhai nghiền, cỏ ấy. Này các Tỷ-
kheo, những sanh vật ấy thuộc loại bàng sanh, có hơi
thở, ăn cỏ là gì? Các loại ngựa, trâu, bò, lừa, dê, nai
hay các sanh vật khác, thuộc loại bàng sanh, có hơi
thở, ăn cỏ. Này các Tỷ-kheo, người ngu ấy do trước
kia hưởng thọ ở đây, do trước kia làm các ác nghiệp,
ở đây, sau khi thân hoại mạng chung, sanh ra cọng
trú với các loài hữu tình ấy, những loại hữu tình ăn
cỏ.

Này các Tỷ-kheo, có các sanh vật thuộc loại
bàng sanh, có hơi thở và ăn phân. Chúng ngửi được
mùi phân từ đường xa, liền chạy tới, nghĩ rằng:
"Chúng ta sẽ ăn ở đây, chúng ta sẽ ăn ở đây". Ví như

MƯỜI HAI DUYÊN                                       1977

các Bà-la-môn chạy đến, ngửi được mùi lễ tế sanh, nghĩ rằng: "Chúng ta sẽ ăn ở đây, chúng ta sẽ ăn ở đây". Cũng vậy này các Tỷ-kheo, có các loại sanh vật, thuộc loại bàng sanh, có hơi thở, và ăn phân. Chúng ngửi được mùi phân từ đường xa, liền chạy tới, nghĩ rằng: "Chúng ta sẽ ăn ở đây, chúng ta sẽ ăn ở đây". Và này các Tỷ-kheo, các sanh vật ấy, thuộc loại bàng sanh, có hơi thở và ăn phân là gì? Các loại gà, heo, chó, chó rừng (giả can), hay tất cả các sanh vật khác, thuộc loại bàng sanh, có hơi thở, ăn phân. Này các Tỷ-kheo, người ngu ấy do trước kia hưởng thọ ở đây, do trước kia làm các ác nghiệp ở đây, sau khi thân hoại mạng chung sanh ra cọng trú với các loại hữu tình ấy, những loại hữu tình ăn phân.

Này các Tỷ-kheo, có các loại sanh vật thuộc loại bàng sanh, có hơi thở, sanh ra trong bóng tối, già trong bóng tối và chết trong bóng tối. Này các Tỷ- kheo, những sanh vật ấy, thuộc loại bàng sanh, có hơi thở, sanh ra trong bóng tối, già trong bóng tối và chết trong bóng tối là gì? Các loại côn trùng, con sùng, con dòi, con sâu đôm đốm và các loại sanh vật khác thuộc loại bàng sanh, có hơi thở, sống trong bóng tối. Này các Tỷ-kheo, người ngu ấy do trước kia hưởng thọ ở đây, do trước kia làm các ác nghiệp ở đây, sau khi thân hoại mạng chung, sanh ra cọng trú với các loài hữu tình ấy tức là các loại hữu tình

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1978

sinh ra trong bóng tối, già trong bóng tối, chết trong bóng tối.

Này các Tỷ-kheo, có những sanh vật, thuộc loại bàng sanh, có hơi thở, sinh ra trong nước, già trong nước, chết trong nước. Và này các Tỷ-kheo, các sanh vật ấy thuộc loại bàng sanh, có hơi thở, sanh ra trong nước, già trong nước, chết trong nước là gì? Các loại cá, rùa, cá sấu, hay các sanh vật khác, thuộc loại bàng sanh, có hơi thở, sanh ra trong nước, già trong nước, chết trong nước. Này các Tỷ-kheo, người ngu ấy, do trước kia hưởng thọ ở đây, do trước kia làm các ác nghiệp ở đây, sau khi thân hoại mạng chung sanh ra cọng trú với các loài hữu tình ấy, tức là các loài hữu tình sanh ra trong nước, già trong nước, chết trong nước.

Này các Tỷ-kheo, có các sanh vật thuộc loài bàng sanh, có hơi thở, sanh ra trong bất tịnh, già trong bất tịnh, chết trong bất tịnh. Và này các Tỷ- kheo, các sanh vật ấy, các loại thuộc bàng sanh, có hơi thở, sanh ra trong bất tịnh, già trong bất tịnh, chết trong bất tịnh là gì? Này các Tỷ-kheo, các loài hữu tình nào sanh ra trong cá thúi hay già trong cá thúi, hay chết trong cá thúi, hay trong tử thi thúi, hay trong đồ ăn thúi, hay trong vũng nước, hay sinh ra trong đầm nước (nhớp)... già... hay chết trong đầm

MƯỜI HAI DUYÊN                                        1979

nước (nhớp). Này các Tỷ-kheo, người ngu ấy, do
trước kia hưởng thọ ở đây, do trước kia làm các ác
nghiệp ở đây, sau khi thân hoại mạng chung, sanh ra
cọng trú với các loài hữu tình ấy, tức là các loài hữu
tình sanh ra trong bất tịnh, già trong bất tịnh, chết
trong bất tịnh.

Này các Tỷ-kheo, với rất nhiều pháp môn, Ta
nói về các loại bàng sanh, nhưng thật khó nói cho
được đầy đủ, này các Tỷ-kheo, vì đau khổ ở loài
bàng sanh quá nhiều.

Ví như, này các Tỷ-kheo, một người quăng một
khúc cây có một cái lỗ trên biển, một ngọn gió từ
phương Đông thổi nó trôi qua phía tây; một ngọn gió
từ phương Tây thổi nó trôi qua phía đông; một ngọn
gió từ phương Bắc thổi nó trôi qua phía nam; một
ngọn gió từ phương Nam thổi nó trôi qua phía bắc.
Rồi có một con rùa mù, cứ một trăm năm mới trồi
đầu lên một lần. Này các Tỷ-kheo, các Ông nghĩ thế
nào? Con rùa mù ấy có thể đút cổ nó vào trong lỗ
cây này được không?

– Nếu có được chăng nữa, bạch Thế Tôn, thời chỉ được một lần, sau một thời gian rất lâu dài.

– Còn mau hơn, này các Tỷ-kheo, con rùa mù ấy có thể chui cổ vào khúc cây có lỗ hổng kia; nhưng

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1980

này các Tỷ-kheo, Ta tuyên bố rằng còn khó hơn được
làm người trở lại, một khi người ngu bị rơi vào đọa
xứ. Vì sao vây? Vì ở đấy, này các Tỷ-kheo, không
có pháp hành, an tịnh hành, thiện hành, phước hành.
Này các Tỷ-kheo, ở đây chỉ có ăn lẫn nhau và ăn thịt
kẻ yếu.

Và này các Tỷ-kheo, nếu người ngu ấy sau một thời gian rất lâu dài, có được làm người trở lại, thời người ấy sẽ sanh trong gia đình thấp hèn, trong gia đình hạ cấp, trong gia đình kẻ đi săn, trong gia đình kẻ đan tre, trong gia đình người làm xe, hay trong gia đình người đổ phân, trong những gia đình nghèo khốn, không đủ để uống hay để ăn, cho đến miếng vải che lưng cũng khó tìm được. Lại nữa, người ấy thô xấu, khó nhìn, lùn thấp, hay bệnh, mù hay có tật, què hay bị bại, người ấy không có thể được các đồ ăn, đồ uống, vải xa, vòng hoa, hương liệu, giường nằm, chỗ trú xứ và ánh sáng. Người ấy hành thân ác hành, khẩu ác hành, ý ác hành; vì hành thân ác hành, khẩu ác hành, ý ác hành; sau khi thân hoại mạng chung, sinh ra trong cõi dữ, ác thú, đọa xứ, Địa ngục.

Ví như, này các Tỷ-kheo, một người đánh bạc, trong canh đổ bạc đầu tiên, mất con, mất vợ, mất tất cả tài sản, lại cuối cùng phải tù tội. Nhưng này các Tỷ-kheo, còn nhỏ bé canh đổ bạc ấy, do canh đổ bạc

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1981

đầu tiên này, người ấy mất con, mất vợ, mất tất cả
tài sản, lại cuối cùng phải tù tội. Và canh bạc này to
lớn hơn, với canh bạc ấy người ngu, do thân ác hành,
khẩu ác hành, ý ác hành, sau khi thân hoại mạng
chung, phải sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, Địa
ngục. Này các Tỷ-kheo, đây là địa xứ hoàn toàn
viên mãn của kẻ ngu.

 Này các Tỷ-kheo, có ba đặc điểm, đặc tướng, và
đặc ấn này của người trí. Thế nào là ba? Ở đây,
này các Tỷ-kheo, người trí tư duy thiện tư duy,
nói lời thiện ngữ, và hành các thiện hành. Này
các Tỷ-kheo, nếu người trí không tư duy thiện tư
duy, không nói lời thiện ngữ, không hành các
thiện hành, thời làm sao kẻ trí biết được người ấy:
"Vị này là người trí, là bậc Chân nhân". Và vì
rằng, này các Tỷ-kheo, người trí tư duy thiện tư
duy, nói lời thiện ngữ, hành thiện hành, do vậy
người trí biết người ấy: "Vị này là người có trí, là
bậc Chân nhân". Người trí ấy, này các Tỷ-kheo,
ngay trong hiện tại cảm thọ ba loại lạc hỷ.

Này các Tỷ-kheo, nếu người trí ngồi giữa hội chúng, hay ngồi bên đường có xe cộ qua lại, hay tại ngã (ba, ngã tư) đường, tại đấy (nếu) có người nghĩ đến câu chuyện thích hợp về người ấy; nếu người trí, này các Tỷ-kheo, từ bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1982

cho, từ bỏ tà hành trong dâm dục, từ bỏ nói láo, từ bỏ
say rượu men rượu nấu, thời ở đây này các Tỷ-kheo,
người trí ấy suy nghĩ như sau: "Các người ấy nghĩ
đến câu chuyện thích hợp về ta, vì những pháp ấy
thật có nơi ta và ta có những pháp ấy". Này các Tỷ-
kheo, đây là loại lạc hỷ thứ nhất, người trí cảm thọ
ngay trong hiện tại.

Lại nữa này các Tỷ-kheo, người trí thấy các vua chúa, sau khi bắt tên trộm cướp phạm tội, liền áp dụng nhiều hình phạt sai khác. Họ đánh bằng roi, họ đánh bằng gậy, họ đánh bằng côn... (như trên)... họ lấy gươm chặt đầu. Ở đây, này các Tỷ-kheo người trí suy nghĩ như sau: "Do nhân các ác hành như vậy, các vua chúa sau khi bắt tên trộm cướp có phạm tội, liền áp dụng những hình phạt sai khác. Họ đánh bằng roi, họ đánh bằng gậy... (như trên)... họ lấy gươm chặt đầu, những pháp ấy thật không có nơi ta, và ta không có những pháp ấy". Này các Tỷ-kheo, đây là loại lạc hỷ thứ hai, người trí cảm thọ ngay trong hiện tại.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, khi người trí leo ngồi trên ghế, hay trên giường, hay nằm trên đất, lúc bấy giờ những thiện nghiệp người ấy làm từ trước, như thân thiện hành, khẩu thiện hành, ý thiện hành treo nằm, treo áp, treo đè trên người ấy. Ví như, này các Tỷ-kheo, vào buổi chiều, những bóng các đỉnh núi

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1983

treo nằm, treo áp, treo đè trên đất; cũng vậy, này các Tỷ-kheo, khi người trí ngồi trên ghế hay ngồi trên giường, hay nằm dưới đất, trong khi các nghiệp quá khứ của người ấy tức là thân ác hành, khẩu ác hành, ý ác hành treo nằm, treo áp, treo đè trên người ấy. Ở đây, này các Tỷ-kheo, người trí suy nghĩ như sau: "Thật sự ta không làm điều ác, không làm điều hung bạo, không làm điều tội lỗi, lại làm điều phước, làm điều thiện, làm điều chống sợ hãi. Do không làm điều ác, không làm điều hung bạo, không làm điều tội lỗi, do làm điều phước, làm điều thiện, làm điều chống sợ hãi, được đi đến (thiện) thú nào, (thiện) thú ấy sau khi chết, ta được đi". Vị ấy không sầu muộn, không than van, không than khóc, không đấm ngực, rên la và rơi vào bất tỉnh. Này các Tỷ-kheo, đây là sự lạc hỷ thứ ba, ngay trong hiện tại người trí được cảm thọ.

Này các Tỷ-kheo, kẻ trí kia sau khi làm thân thiện hành, sau khi làm khẩu thiện hành, sau khi làm ý thiện hành, sau khi thân hoại mạng chung, sanh ra trong thiện thú, Thiên giới, cõi đời này. Này các Tỷ- kheo, nếu có ai nói một cách đúng đắn về vị ấy phải nói rằng vị ấy hoàn toàn tốt đẹp, hoàn toàn khả ái, hoàn toàn thích ý. Cũng như muốn nói một cách đúng đắn về Thiên giới phải nói rằng Thiên giới hoàn toàn tốt đẹp, hoàn toàn khả ái, hoàn toàn thích ý. Về vấn đề này, này các Tỷ-kheo, cho đến một ví

MƯỜI HAI DUYÊN                                       1984

dụ cũng không dễ gì, vì rất nhiều là sự (an) lạc của Thiên giới.

Khi được nói vậy, một Tỷ-kheo khác bạch Thế Tôn:

– Bạch Thế Tôn, Thế Tôn có thể làm cho con một ví dụ được không?

– Có thể được, này Tỷ-kheo. Ví như, này các Tỷ-kheo, vị vua Chuyển luân có đầy đủ bảy món báu và bốn như ý đức, do nhân duyên ấy cảm thọ lạc hỷ. Thế nào là bảy? Ở đây, này các Tỷ-kheo, vua Sát đế lỵ, đã làm lễ quán đảnh, vào ngày Bố-tát trăng rằm sau khi gội đầu, lên cao điện để trai giới, thời Thiên luân báu hiện ra, đủ một ngàn cọng xa, với vành xe, trục xe, đầy đủ mọi bộ phận. Thấy vậy, vua Sát đế lỵ đã làm lễ quán đảnh suy nghĩ: "Ta nghe như vầy: Khi một vị vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh vào ngày Bố-tát trăng rằm, sau khi gội đầu, lên cao điện để trai giới, nếu có Thiên luân báu hiện ra, đủ một ngàn cọng xe, với vành xe và trục xe, đầy đủ mọi bộ phận, thời vị vua ấy là Chuyển luân vương. Như vậy ta có thể là Chuyển luân vương".

Này các Tỷ-kheo, rồi vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh, từ chỗ ngồi đứng dậy, đắp thượng y trên một vai, tay trái cầm bình nước và với tay phải rưới

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1985

nước trên xe báu và nói: "Này xe báu hãy lăn khắp.
Này xe báu hãy chinh phục!" Và này các Tỷ-kheo,
xe báu lăn về hướng Đông và vua Sát-đế-lỵ đã làm
lễ quán đảnh cùng với bốn loại binh chủng đi theo
sau. Và này các Tỷ-kheo, chỗ nào xe báu dừng lại,
chỗ ấy vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh, an trú cùng
với bốn loại binh chủng.

Này các Tỷ-kheo, các địch vương ở phương
Đông đến yết kiến vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh,
và nói: "Hãy đến đây, Đại vương!" Hoan nghênh,
đón mừng Đại vương! Tâu Đại vương, tất cả đều
thuộc của Ngài. Đại vương hãy giáo huấn cho chúng
tôi!"

Vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh, nói rằng:
"Không được sát sanh. Không được lấy của không
cho. Không được tà dâm. Không được nói láo.
Không được uống rượu. Hãy ăn uống cho thích
nghi".

Này các Tỷ-kheo, tất cả địch vương ở phương Đông đều trở thành chư hầu vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh.

Này các Tỷ-kheo, rồi xe báu ấy lặn xuống biển lớn ở phương Đông rồi nổi lên và lặn về phương Nam... lặn xuống biển lớn ở phương Nam, rồi nổi lên

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1986

và lặn về phương Tây... lặn xuống biển lớn ở phương
Tây.. , rồi nổi lên và lặn về phương Bắc và vua Sát-
đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh cùng với bốn loại binh
chủng đi theo sau. Này các Tỷ-kheo, chỗ nào xe báu
dừng lại, chỗ ấy vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh
an trú cùng với bốn loại binh chủng.

Này các Tỷ-kheo, các địch vương ở phương Bắc
đến yết kiến vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh và
nói: "Hãy đến đây, Đại vương! Hoan nghênh, đón
mừng Đại vương! Tâu Đại vương; tất cả đều thuộc
của Ngài, tất cả đều thuộc của Ngài. Đại vương hãy
giáo huấn cho chúng tôi!"

Này các Tỷ-kheo, tất cả địch vương ở phương Bắc đều trở thành chư hầu vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh.

Này các Tỷ-kheo, xe báu ấy sau khi chinh phục trái đất cho đến hải biên, liền trở về kinh đô Kusavati, và đứng trước pháp đình, trên cửa nội cung như một trang bảo cho nội cung của vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh. Này các Tỷ-kheo, như vậy là sự xuất hiện của xe báu của vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, voi báu xuất hiện cho vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh, thuần trắng, bảy xứ kiên cường, có thần lực, phi hành trên hư không

MƯỜI HAI DUYÊN                                        1987

và tên là Uposatha (Bố-tát). Thấy (voi báu), vua Sát- đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh, sanh tâm hoan hỷ và nghĩ: "Lành thay được cỡi con voi này, nếu nó chịu sự điều ngự" Và này các Tỷ-kheo, như một con hiền tượng quý phái chịu sự điều ngự lâu ngày, con voi báu ấy tự đến để chịu điều ngự. Này các Tỷ-kheo, thuở xưa, vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh, để thử voi báu này, sáng sớm cỡi voi đi khắp quả đất cho đến hải biên rồi về lại kinh đô Kusavati kịp giờ ăn sáng. Này các Tỷ-kheo, như vậy là sự xuất hiện voi báu của vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, ngựa báu xuất hiện
cho vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh, thuần trắng,
đầu đen như quạ, bờm ngựa màu đen, có thần lực,
phi hành trên hư không và tên là Valahaka. Thấy
(ngựa báu), vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh, sanh
tâm hoan hỷ và nghĩ: "Tốt đẹp thay được cỡi con
ngựa này nếu nó chịu sự điều ngự". Và này các Tỷ-
kheo, như một con hiền mã quý phái, chịu sự điều
ngự lâu ngày, con ngựa báu ấy tự đến để chịu sự điều
ngự. Này các Tỷ-kheo, thuở xưa, vua Sát-đế-lỵ đã
làm lễ quán đảnh để thử con ngựa báu này, sáng sớm
liền cỡi ngựa, đi khắp quả đất cho đến hải biên, rồi
về lại kinh đô Kusavati kịp giờ ăn sáng. Này các Tỷ-
kheo, như vậy là xuất hiện ngựa báu của vua Sát-đế-
lỵ đã làm lễ quán đảnh.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1988

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, châu báu lại xuất hiện
cho vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh. Châu báu ấy
là lưu ly châu, sáng suốt, thuần chất, có tám mặt, khó
dũa, khó mài, thanh tịnh, trong suốt, hoàn hảo mọi
phương diện. Này các Tỷ-kheo, hào quang châu báu
này chiếu sáng cùng khắp một do tuần. Này các Tỷ-
kheo, thuở xưa, vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh
để thử châu báu này đã cho dàn bày bốn binh chủng,
đặt bảo châu cao trên quân kỳ và có thể tiến quân
trong đêm tối âm u. Này các Tỷ-kheo, mọi người
trong làng ở xung quanh đều bắt đầu làm việc, tưởng
rằng trời đã sáng rồi. Này các Tỷ-kheo, như vậy là
sự xuất hiện châu báu của vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ
quán đảnh.

Này các Tỷ-kheo, nữ báu lại xuất hiện cho vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh, mỹ miều, khả ái, cử chỉ đoan trang, màu da tuyệt mỹ, không quá cao, không quá thấp, không béo, không gầy, không quá đen, không quá trắng, vượt trên dung sắc loài Người, ánh sáng bằng dung sắc chư Thiên. Này các Tỷ-kheo, thân xác nữ báu này là (êm mịn) như bông, như nhung. Này các Tỷ-kheo, khi trời lạnh, chân tay nữ báu này trở thanh ấm áp; khi trời nóng, trở thành lạnh mát. Này các Tỷ-kheo, thân nữ báu tỏa mùi thơm chiên đàn, miệng tỏa mùi thơm hoa sen. Này các Tỷ- kheo, nữ báu này dậy trước và đi ngủ sau vua Sát-đế-

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1989

lỵ đã làm lễ quán đảnh, mọi hành động làm vua thỏa
thích, yên lành khả ái. Này các Tỷ-kheo, nữ báu này
không có một tư tưởng nào bất tín đối với vua Sát đế
lỵ đã làm lễ quán đảnh, huống nữa là về thân thể.
Này các Tỷ-kheo, như vậy là sự xuất hiện nữ báu của
vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, cư sĩ báu xuất hiện
cho vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh, chứng được
thiên nhãn, do nghiệp dị thục sanh và nhờ thiên nhãn
này có thể thấy châu báu chôn cất có chủ hay không
có chủ. Cư sĩ báu này đến vua Sát-đế-lỵ đã làm quán
đảnh và nói:

– "Tâu Đại vương, Đại vương chớ có lo âu, thần sẽ xử lý thích nghi tài sản Đại vương".

Này các Tỷ-kheo, thuở xưa vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh, muốn thử cư sĩ báu này, liền cỡi thuyền, chèo ra giữa sông Hằng và bảo cư sĩ báu:

"- Này cư sĩ, ta cần vàng.

"- Tâu Đại vương, hãy cho chèo thuyền gần bờ nào cũng được.

"- Này cư sĩ, ta cần vàng ngay tại đây.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1990

Này các Tỷ-kheo, khi ấy cư sĩ báu thọc hai tay xuống nước nhắc lên một ghè đầy cả vàng ròng rồi tâu với vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh:

"- Tâu Đại vương, như vậy đã đủ chưa? Tâu Đại vương, làm như vậy đã được chưa?"

Vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh trả lời:

"- Này Cư sĩ, như vậy là đủ. Này Cư sĩ, làm như vậy là được rồi. Này Cư sĩ, cúng dường như vậy là được rồi".

Này các Tỷ-kheo, như vậy là sự xuất hiện cư sĩ báu của vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, tướng quân báu xuất hiện cho vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh, có học thức, thông minh, sáng suốt, có khả năng khuyến cáo vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh, khi đáng tiến thì tiến, khi đáng lùi thì lùi, khi đáng dừng thì dừng:

Vị này đến tâu vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh:

"- Tâu Đại vương, Đại vương chớ có lo âu, thần sẽ cố vấn Đại vương".

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1991

Này các Tỷ-kheo, như vậy là sự xuất hiện tướng quân báu của vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh.

Này các Tỷ-kheo, vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh có đầy đủ bảy báu như vậy.

 Lại nữa, này các Tỷ-kheo, vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh có đầy đủ bốn như ý đức. Thế nào là bốn?

Này các Tỷ-kheo, vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán
đảnh đẹp trai, khả ái, cử chỉ thanh lịch, sắc diện tuyệt
luân, thấy xa hơn mọi người. Này các Tỷ-kheo, đó là
như ý đức thứ nhất của vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán
đảnh.

Này các Tỷ-kheo, lại nữa, vua Sát-đế-lỵ đã làm
lễ quán đảnh sống lâu, tuổi thọ thắng xa các người
khác. Này các Tỷ-kheo, đó là như ý đức thứ hai của
vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, vua Sát-đế-lỵ đã làm
lễ quán đảnh ít bệnh tật, ít tai ương thể nhiệt không
quá lạnh, không quá nóng, được quân phân để điều
hòa sự tiêu hóa, thắng xa các người khác. Này các
Tỷ-kheo, đó là như ý đức thứ ba của vua Sát-đế-lỵ
đã làm lễ quán đảnh.

MƯỜI HAI DUYÊN                                        1992

Lại nữa này các Tỷ-kheo, vua Sát-đế-lỵ, đã làm
lễ quán đảnh được các Bà-la-môn và Gia chủ ái kính
và yêu mến. Này các Tỷ-kheo, như người cha được
các người con ái kính và yêu mến; cũng vậy, này các
Tỷ-kheo, vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh được các
Bà-la-môn và Gia chủ ái kính và yêu mến. Này các
Tỷ-kheo, các vị Bà-la-môn và Gia chủ được vua Sát-
đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh ái kính và yêu mến. Này
các Tỷ-kheo, như những người con được người cha
ái kính và yêu mến; cũng vậy, này các Tỷ-kheo, các
Bà-la-môn và Gia chủ được vua Sát-đế-lỵ, đã làm lễ
quán đảnh ái kính và yêu mến. Thuở xưa, này các
Tỷ-kheo, vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh đi đến
hoa viên cùng với bốn loại binh chủng. Này các Tỷ-
kheo, các Bà-la-môn và Gia chủ đến vua Sát-đế-lỵ
đã làm lễ quán đảnh và tâu rằng:

"- Tâu Đại vương, hãy cho đi chậm chậm để chúng tôi có thể chiêm ngưỡng lâu dài hơn. ".

Này các Tỷ-kheo nhưng vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh lại ra lệnh cho người đánh xe:

"- Này anh Đánh xe, hãy đánh xe chậm chậm đủ để ta có thể thấy các vị Bà-la-môn và Gia chủ lâu dài hơn".

Này các Tỷ-kheo, như vậy là như ý đức thứ tư

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1993

của vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh.

Và này các Tỷ-kheo, vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ
quán đảnh suy nghĩ: "Nay ta hãy cho xây những hồ
sen giữa các hàng cây tala, cứ cách khoảng một trăm
cung tầm!"

Này các Tỷ-kheo, vua Chuyển luân có đầy đủ bốn như ý đức này.

Này các Tỷ-kheo, các Ông nghĩ thế nào? Vua Chuyển luân, đầy đủ bảy món báu và bốn như ý đức; do nhân duyên ấy, có cảm thọ lạc hỷ không?

– Bạch Thế Tôn, vua Chuyển luân chỉ đầy đủ một món báu, do nhân duyên ấy, có cảm thọ lạc hỷ; còn nói gì đầy đủ bảy món báu và bốn như ý đức.

Rồi Thế Tôn lượm lên một hòn đá nhỏ, lớn bằng bàn tay và nói với các Tỷ-kheo:

– Này các Tỷ-kheo, các Ông nghĩ thế nào? Cái gì lớn hơn? Hòn đá này, to bằng bàn tay do Ta lượm lên hay núi Tuyết Sơn, vua các loại núi?

– Thật là quá nhỏ, bạch Thế Tôn là hòn đá này, lớn bằng bàn tay, do Thế Tôn lượm lên, so sánh với Tuyết Sơn vua các loại núi, nó không đáng kể gì, nó

MƯỜI HAI DUYÊN                                   1994

không bằng một phần ngàn vạn lần (của núi Tuyết), nó không thể so sánh được.

– Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, vua Chuyển luân
với bảy món báu và bốn như ý đức, do nhân duyên
ấy cảm thọ lạc hỷ, lạc hỷ ấy so sánh với Thiên lạc
không đáng kể gì, không bằng một phần ngàn vạn
lần, không thể so sánh được.

Này các Tỷ-kheo, người có trí ấy, nếu sau một thời gian rất lâu dài, được sinh làm người, người ấy sẽ sinh ra trong một gia đình cao quí Sát-đế-lỵ đại gia, hay Bà-la-môn đại gia, hay Cư sĩ đại gia giàu có, tài sản nhiều, tài nguyên nhiều, vàng và bạc phong phú, tài vật phong phú, lúa thóc phong phú. Hơn nữa, vị ấy đẹp trai, khả ái, dễ thương, đầy đủ dung sắc tối thượng. Vị ấy nhận được đồ ăn, đồ uống, vải mặc, xe cộ, vòng hoa, hương liệu, giường, trú xứ và ánh sáng. Vị ấy sống với thân thiện hành, khẩu thiện hành, ý thiện hành. Sống với thân thiện hành, khẩu thiện hành, ý thiện hành, sau khi thân hoại mạng chung, vị ấy được sanh lên thiện thú, Thiên giới. Ví như, này các Tỷ-kheo, một người đánh bạc, chính trong canh bạc thứ nhất (đổ xúc sắc) được tiền bạc rất nhiều. Thật là quá nhỏ, này các Tỷ-kheo, là canh bạc ấy, nhờ canh bạc đầu tiên này người đánh bạc ấy được tiền bạc rất nhiều. Lớn hơn canh bạc ấy là canh bạc

MƯỜI HAI DUYÊN                                      1995

nhờ đó người trí sau khi hành thân thiện hành, khẩu
thiện hành, ý thiện hành, sau khi thân hoại mạng
chung, sanh lên thiện thú, Thiên giới, cõi đời này.
Này các Tỷ-kheo, đây là địa vức hoàn toàn viên mãn
của bậc có trí.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Các Tỷ-kheo ấy hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   1996

269 Sanh -- Địa ngục - Hình phạt ở địa ngục và 3 Thiên sứ - Kinh DIÊM VƯƠNG – Tăng I, 247

DIÊM VƯƠNG – Tăng I, 247
1-6
1. Có ba Thiên sứ này, này các Tỷ-kheo, Thế nào là
ba?
Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người thân làm ác, miệng
nói ác, ý nghĩ ác. Sau khi thân làm ác, miệng nói ác,
ý nghĩ ác, khi thân hoại mạng chung, người ấy sanh
vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Rồi này các Tỷ
kheo, những người lính địa ngục, với hai cánh tay bắt
người ấy dẫn đến Vua Yama (Diêm vương) và thưa:
- "Thưa Đại vương, người này không kính mẹ,
không kính cha, không kính Sa-môn, không kính Bà-
la-môn, không tôn kính các bậc lớn tuổi trong gia
đình, Đại vương hãy hình phạt nó"
Rồi vua Yama chất vấn người ấy, cật vấn, nạn vấn
người ấy về Thiên sứ thứ nhất:
- "Này người kia, Ngươi có thấy vị Thiên sứ thứ
nhất hiện ra giữa loài Người không?"
Người ấy trả lời:
- "Con không thấy, thưa Ngài"

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1997

Rồi này các Tỷ-kheo, vua Yama nói với người ấy:
- "Này người kia, ngươi có bao giờ thấy giữa loài
Người, một người đàn bà hay đàn ông 80 tuổi, hay
90 tuổi, hay 100 tuổi, già yếu, cong như nóc nhà,
lưng còm, chống gậy, vừa đi vừa run rẩy, bệnh hoạn,
tuổi trẻ đã tận, răng rụng tóc bạc, hư rụng, sói đầu,
da nhăn, đầu rung, tay chân da mồi, khô đét?"
Người ấy nói như sau:
- "Thưa Ngài, con có thấy".
Rồi này các Tỷ-kheo, vua Yama nói với người ấy
như sau:
- "Này Người kia, với Ngươi là người có trí, và lớn
tuổi, Ngươi có nghĩ rằng: "Ta rồi cũng bị già, ta
không vượt qua tuổi già. Vậy ta hãy làm điều lành,
về thân, về lời nói, về ý?"
Người ấy nói như sau:
- "Không, thưa Ngài, con không có làm. Thưa
Ngài, con phóng dật"
Rồi này các Tỷ-kheo, vua Yama nói với người ấy:
- "Này Người kia, chính vì do phóng dật, Ngươi đã
không làm các điều lành về thân, về lời nói, về ý.
Thật vậy, này Người kia, chúng ta sẽ làm cho Ngươi,
đúng theo sự phóng dật của Ngươi. Ác nghiệp ấy của
Ngươi, không phải mẹ làm, không phải cha làm,
không phải anh làm, không phải chị làm, không phải

MƯỜI HAI DUYÊN                                     1998

bạn bè thân hữu làm, không phải bà con huyết thống
làm, không phải chư Thiên làm, không phải Sa-môn
làm, Bà la môn làm. Ác nghiệp ấy, chính do Ngươi
làm và Ngươi sẽ thọ lãnh quả dị thục của ác nghiệp
ấy''.
---------
2. Rồi vua Yama, này các Tỷ-kheo, sau khi chất vấn,
cật vấn, nạn vấn người ấy về vị Thiên sứ thứ nhất,
liền chất vấn, cật vấn, nạn vấn người ấy về vị Thiên
sứ thứ hai:
- "Này Người kia, Ngươi có thấy vị Thiên sứ thứ
hai hiện ra giữa loài Người không?"
Người ấy trả lời:
- "Con không thấy, thưa Ngài"
Rồi này các Tỷ-kheo, vua Yama nói với người ấy:
- "Này người kia, ngươi có bao giờ thấy giữa loài
Người, một người đàn bà hay đàn ông, bệnh hoạn,
khổ não nguy kịch, rơi nằm trong tiểu tiện, đại tiện
của mình, cần người khác nâng dậy, cần người khác
dìu nằm xuống?"
Người ấy nói như sau:
- "Thưa Ngài, con có thấy".
Rồi này các Tỷ-kheo, vua Yama nói với người ấy
như sau:

MƯỜI HAI DUYÊN                                    1999

- "Này Người kia, với Ngươi là người có trí, và lớn
tuổi, Ngươi có nghĩ rằng: "Ta rồi cũng bị bệnh, ta
không vượt qua bệnh hoạn. Vậy ta hãy làm điều lành,
về thân, về lời nói, về ý?"
Người ấy nói như sau:
- "Không, thưa Ngài, con không có làm. Thưa Ngài,
con phóng dật"
Rồi này các Tỷ-kheo, vua Yama nói với người ấy:
- "Này Người kia, chính vì do phóng dật, Ngươi đã
không làm các điều lành về thân, về lời nói, về ý.
Thật vậy, này người kia … ngươi sẽ thọ lãnh quả dị
thục của các nghiệp ấy."
---------
3. Rồi vua Yama, này các Tỷ-kheo, sau khi chất vấn,
cật vấn, nạn vấn người ấy về vị Thiên sứ thứ hai, liền
chất vấn, cật vấn, nạn vấn người ấy về vị Thiên sứ
thứ ba:
- "Này Người kia, Người có thấy vị Thiên sứ thứ
ba hiện ra giữa loài Người không?"
Người ấy trả lời:
- "Con không thấy, thưa Ngài"
Rồi này các Tỷ-kheo, vua Yama nói với người ấy:
- "Này Người kia, Ngươi có bao giờ thấy giữa loài
Người, một người đàn bà hay một người đàn ông,

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2000

chết đã được một ngày, hay chết được hai ngày, hay
chết được ba ngày, sưng phù lên, xanh xám lại và nát
rữa ra?"
Người ấy nói như sau:
- "Thưa Ngài, con có thấy".
Rồi này các Tỷ-kheo, vua Yama nói với người ấy
như sau:
- "Này Người kia, với Ngươi là người có trí, và lớn
tuổi, Ngươi có nghĩ rằng: "Ta rồi cũng bị chết, ta
không vượt qua sự chết. Vậy ta hãy làm điều lành, về
thân, về lời nói, về ý?"
Người ấy nói như sau:
- "Không, thưa Ngài, con không có làm. Thưa Ngài,
con phóng dật"
Rồi này các Tỷ-kheo, vua Yama nói với người ấy:
- "Này người kia, chính vì do phóng dật, ngươi đã
không làm các điều lành về thân, về lời nói, về ý.
Thật vậy, này người kia …ngươi sẽ thọ lãnh quả dị
thục của các nghiệp ấy."
----------
4. Rồi vua Yama, này các Tỷ-kheo, sau khi chất vấn,
cật vấn, nạn vấn người ấy về vị Thiên sứ thứ ba, rồi
giữ im lặng.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2001

- Rồi này các Tỷ-kheo, những người lính địa
ngục, bắt người ấy chịu hình phạt gọi là năm
cọc. Họ lấy cọc sắt nung đỏ đóng vào một bàn
tay, họ lấy cọc sắt nung đỏ đóng vào bàn tay
thứ hai, họ lấy cọc sắt nung đỏ đóng vào một
bàn chân, họ lấy cọc sắt nung đỏ đóng vào bàn
chân thứ hai, Họ lấy cọc sắt nung đỏ đóng vào
giữa ngực. Người ấy ở đây thọ lãnh các cảm
giác đau đớn, cực khổ, thống khổ, khốc liệt.
Nhưng người ấy không có thể mệnh chung cho
đến khi ác nghiệp của người ấy chưa được tiêu
trừ.
- Này các Tỷ-kheo, rồi các người lính địa ngục
bắt người ấy nằm xuống và lấy cái rìu chặt
người ấy. Người ấy ở đây thọ lãnh … chưa
được tiêu trừ.
- Này các Tỷ-kheo, rồi các người lính địa ngục
dựng ngược người ấy chân trên, đầu dưới và
lấy dao sắc chặt người ấy. Người ấy ở đây thọ
lãnh … chưa được tiêu trừ.
- Này các Tỷ-kheo, các người lính địa ngục, cột
người ấy vào một chiếc xe, kéo người ấy chạy
tới, kéo người ấy chạy lui, trên đất được đốt
cháy đỏ, cháy thành ngọn, cháy đỏ rực. Người
ấy ở đây thọ lãnh … chưa được tiêu trừ.
- Rồi này các Tỷ-kheo, các người lính địa ngục
đẩy người ấy lên, kéo người ấy xuống trên một

MƯỜI HAI DUYÊN                                 2002

sườn núi đầy than hồng, cháy đỏ, cháy thành
ngọn, cháy đỏ rực, Người ấy ở đây thọ lãnh …
chưa được tiêu trừ.
- Rồi này các Tỷ-kheo, các người lính địa ngục
nắm ngược người ấy, chân phía trên, đầu phía
dưới và quăng người ấy vào một vạc dầu bằng
đồng nung đỏ, cháy đỏ, cháy thành ngọn, cháy
đỏ rực, Người ấy ở đây, bị nấu với bọt nước sôi
sùng sục, khi thì trôi nổi lên trên, khi thì chìm
xuống đáy, khi thì trôi dạt ngang. Người ấy ở
đây thọ lãnh các cảm giác đau đớn, cực khổ,
thống khổ, khốc liệt. Nhưng người ấy không
thể mệnh chung cho đến khi ác nghiệp của
người ấy được tiêu trừ.
- Rồi này các Tỷ-kheo, những người lính địa
ngục quăng người ấy vào Đại địa ngục. Này
các Tỷ-kheo, Đại địa ngục ấy:
Có bốn góc, bốn cửa,
Chia thành phần bằng nhau,
Xung quanh có tường sắt,
Mái sắt lợp lên trên.
Nền địa ngục bằng sắt,
Nung đỏ cháy, đỏ rực,
Đứng thẳng luôn có mặt,
Rộng một trăm do tuần.
5. Một thời xưa lắm, này các Tỷ-kheo, vua Yama suy
nghĩ như sau: "Những ai làm ác nghiệp ở đời, phải

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2003

thọ lãnh những hình phạt sai khác như vậy. Mong
rằng ta được làm người, và Như Lai, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác xuất hiện ở đời, ta có thể hầu hạ
Thế Tôn, Thế Tôn thuyết pháp cho ta, và ta có thể
thông hiểu pháp do Thế Tôn thuyết giảng".
Này các Tỷ-kheo, điều Ta đang nói, không phải Ta
nghe từ một Sa-môn hay một Bà-la-môn nào khác;
những điều ta đang nói chỉ được Ta biết mà thôi, chỉ
được Ta thấy mà thôi, chỉ được Ta hiểu mà thôi.
6. Dầu Thiên sứ báo động,
Thanh niên vẫn phóng dật,
Họ ưu buồn lâu dài,
Sanh làm người hạ liệt.

Ở đây, bậc Chân nhân,
Được Thiên sứ báo động,
Không bao giờ phóng dật
Trong diệu pháp bậc Thánh.

Thấy sợ trong chấp thủ,
Trong hiện hữu sanh tử,
Được giải thoát, không thủ,
Sanh tử được đoạn trừ,
Được yên ổn, không lạc,
Ngay hiện tại tịch tịnh.
Mọi oán hận, sợ hãi,
Các vị ấy vượt qua,

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2004

Mọi đau đớn, khổ sầu Thảy đều được siêu thoát.

MƯỜI HAI DUYÊN               2005

270 Sanh -- Địa ngục - Hình phạt ở địa ngục và 5 Thiên sứ - Kinh THIÊN SỨ – 130 Trung III, 425

KINH THIÊN SỨ (Devaduta suttam) – Bài kinh số 130 – Trung III, 425

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Savatthi (Xá-vệ), Jetavana (Kỳ-đa-lâm), tại tinh xá ông Anathapindika (Cấp Cô Độc). Ở đấy Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo:

– "Này các Tỷ-kheo".

– "Thưa vâng, bạch Thế Tôn". Các vị Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

– Ví như, này các Tỷ-kheo, có hai nhà có cửa; ở đây, một người có mắt đứng chính giữa có thể thấy những người đi vào nhà, đi ra khỏi nhà, đi qua, đi lại. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Ta với thiên nhãn thanh tịnh, siêu nhân, thấy các chúng hữu tình chết đi sanh lại, hạ liệt, cao sang, đẹp trai, xấu hình, thiện thú, ác

MƯỜI HAI DUYÊN                                         2006

thú, tùy theo hạnh nghiệp của họ, (và Ta nghĩ): "Các bậc hữu tình này do thành tựu thân thiện hành, khẩu thiện hành, ý thiện hành, không công kích các bậc Thánh, có chánh kiến, thọ trì nghiệp phù hợp chánh kiến, các vị ấy sau khi thân hoại mạng chung được sanh vào thiện thú, Thiên giới, ở đời này. Hay các vị hữu tình này, do thành tựu thân thiện hành, khẩu thiện hành, ý thiện hành, không công kích các bậc Thánh, có chánh kiến, thọ trì nghiệp phù hợp với chánh kiến, các vị ấy sau khi thân hoại mạng chung, được sanh ra giữa loài Người.

Còn các hữu tình, do thành tựu thân ác hành,
khẩu ác hành, ý ác hành, công kích các bậc Thánh,
có tà kiến, thọ trì nghiệp phù hợp với tà kiến, các vị
ấy sau khi thân hoại mạng chung, bị sanh vào cõi ngạ
quỹ (pettivisaya). Hay các hữu tình này, do thành tựu
thân ác hành, khẩu ác hành, ý ác hành, công kích các
bậc Thánh, có tà kiến, thọ trì nghiệp phù hợp tà kiến,
các hữu tình sau khi thân hoại mạng chung, bị sanh
vào các loại bàng sanh. Hay các hữu tình này, do
thành tựu thân ác hành... (như trên)... Sau khi thân
hoại mạng chung, bị sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ,
Địa ngục".

Này các Tỷ-kheo, các người coi giữ Địa ngục, sau khi bắt giữ người ấy với nhiều cánh tay, dẫn

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2007

người ấy đến trước vua Yama (và thưa):

"- Tâu Đại vương, người này không có từ tâm,
không xứng là Sa-môn, không xứng là Bà-la-môn,
không kính trọng các vị lớn tuổi trong gia đình. Đại
vương hãy trừng phạt nó!

 Này các Tỷ-kheo, vua Yama, chất vấn người ấy,
cật vấn, thẩm vấn người ấy về Thiên sứ thứ nhất:
"Này người kia, Ngươi có thấy Thiên sứ thứ nhất
đã hiện ra giữa loài Người không?"

 Người ấy nói: "Thưa Ngài, không thấy".
 Rồi này các Tỷ-kheo, vua Yama nói với người
ấy: "Này Người kia, Ngươi có thấy giữa loài
Người có đứa con nít nhỏ, yếu ớt, nằm ngửa,
nằm rơi vào giữa phân và nước tiểu của nó hay
không?"
 Người ấy đáp: "Thưa Ngài, có thấy".
 Rồi này các Tỷ-kheo, vua Yama nói với người
ấy: "Này người kia, tuy Ngươi là người có ý
thức và lớn tuổi, nhưng Ngươi không có nghĩ:
"Ta bị sanh chi phối, ta không thoát khỏi sanh;
ta hãy làm điều thiện về thân, khẩu và ý"
 Người ấy đáp: "Thưa Ngài, tôi không có thể
làm, vì tôi phóng dật".

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2008

 Rồi này các Tỷ-kheo, vua Yama nói với người
ấy: "Này người kia, nếu vì phóng dật nên
Ngươi không làm điều thiện về thân, khẩu, ý;
chắc chắn chúng sẽ làm cho Ngươi, này Người
kia, tùy theo sự phóng dật ấy của Ngươi. Vì
rằng đây là một ác nghiệp của Ngươi, không
phải do mẹ làm, không phải do cha làm, không
phải do anh làm, không phải do chị làm, không
phải do bạn và thân hữu làm, không phải do bà
con huyết thống làm, không phải do Sa-môn,
Bà-la-môn làm, không phải do chư Thiên làm.
Ác nghiệp ấy chính do Ngươi làm, chính
Người phải cảm thọ quả báo việc làm ấy".

 Này các Tỷ-kheo, sau khi chất vấn, cật vấn và
thẩm vấn người kia về Thiên sứ thứ nhất, vua
Yama mới chất vấn, cật vấn, thẩm vấn về Thiên
sứ thứ hai: "Này người kia, Ngươi có thấy giữa
loài Người, Thiên sứ thứ hai hiện ra không?"

 Người ấy đáp: "Thưa Ngài, không thấy".
 Rồi này các Tỷ-kheo, vua Yama nói với người
kia: "Này Người kia, Ngươi có thấy người đàn
bà hay người đàn ông tám mươi tuổi, hay chín
mươi tuổi, hay một trăm tuổi, già yếu, cong như
nóc nhà, lưng còm, chống gậy, vừa đi vừa run,
bệnh hoạn, tuổi trẻ đã qua mất, răng rụng, tóc

MƯỜI HAI DUYÊN                                   2009

sói, da nhăn, run rẩy, với tay chân bạc màu?"
 Người ấy đáp: "Thưa Ngài, có thấy".
 Rồi này các Tỷ-kheo, vua Yama nói với người
ấy: "Này Người kia, tuy Ngươi là người có ý
thức và lớn tuổi, nhưng Ngươi không có nghĩ:
"Ta bị già chi phối, ta không thoát khỏi già; ta
hãy làm điều thiện về thân, khẩu và ý"
 Người ấy đáp: "Thưa Ngài, tôi không có thể
làm, vì tôi phóng dật, thưa Ngài".
 Rồi này các Tỷ-kheo, vua Yama nói với người
ấy: "Này Người kia, nếu vì phóng dật nên
Ngươi không làm điều thiện về thân, khẩu, ý;
chắc chắn chúng sẽ làm cho Ngươi, này Người
kia, tùy theo sự phóng dật của Ngươi. Vì rằng
đây là một ác nghiệp của Ngươi, không phải do
mẹ làm, không phải do cha làm, không phải do
anh làm, không phải do chị làm, không phải do
bạn và thân hữu làm, không phải do bà con
huyết thống làm, không phải do Sa-môn, Bà-
la-môn làm, không phải do chư Thiên làm. Ác
nghiệp ấy chính do Ngươi làm, chính Ngươi
phải cảm thọ quả báo sự làm ấy".

 Này các Tỷ-kheo, sau khi chất vấn, cật vấn, thẩm vấn người kia về Thiên sứ thứ hai, vua Yama mới chất vấn, cật vấn, thẩm vấn về Thiên sứ thứ ba:

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2010

"Này Người kia, Ngươi có thấy giữa loài Người, Thiên sứ thứ ba hiện ra không?"

 Người ấy đáp: "Thưa Ngài không thấy".
 Rồi này các Tỷ-kheo, vua Yama nói với người
kia: "Này Người kia, Người có thấy người đàn
bà hay người đàn ông bị bệnh hoạn, khổ não,
bị bệnh trầm trọng rơi nằm vào trong nước tiểu
và phân của mình, cần người khác nâng dậy,
cần người khác dìu nằm xuống?"
 Người ấy đáp: "Thưa Ngài, có thấy".
 Rồi này các Tỷ-kheo, vua Yama nói với nó:
"Này Người kia, tuy Ngươi là người có ý thức
và lớn tuổi, nhưng Ngươi không có nghĩ: "Ta
bị bệnh chi phối, ta không thoát khỏi bệnh; ta
hãy làm điều thiện về thân, khẩu và ý". "
 Người ấy đáp: "Thưa Ngài, tôi không có thể
làm, vì tôi phóng dật, thưa Ngài".
 Rồi này các Tỷ-kheo, vua Yama nói với người
ấy: "Này Người kia, nếu vì phóng dật nên
Ngươi không làm điều thiện, về thân, khẩu, ý;
chắc chắn chúng sẽ làm cho Ngươi, này Người
kia, tùy theo sự phóng dật của Ngươi. Vì rằng
đây là một ác nghiệp của Ngươi, không phải do
mẹ làm, không phải do cha làm, không phải do

MƯỜI HAI DUYÊN                                 2011

anh làm, không phải do chị làm, không phải do
bạn bè thân hữu làm, không phải do bà con
huyết thống làm, không phải do Sa-môn, Bà-
la-môn làm, không phải do chư Thiên làm. Ác
nghiệp ấy chính do Ngươi làm, chính Ngươi
phải cảm thọ quả báo việc làm ấy".

 Này các Tỷ-kheo, sau khi chất vấn, cật vấn thẩm
vấn người kia về Thiên giới thứ ba, vua Yama mới
chất vấn, cật vấn, thẩm vấn về Thiên sứ thứ tư:
"Này người kia, Ngươi có thấy giữa loài Người
Thiên sứ thứ tư hiện ra không?"

 Người ấy đáp: "Thưa Ngài, không thấy".
 Rồi này các Tỷ-kheo, vua Yama nói với người
kia: "Này người kia, Ngươi có thấy giữa loài
Người, các vua chúa sau khi bắt được tên trộm
cướp có phạm tội, liền áp dụng nhiều hình phạt
sai khác. Họ đánh bằng roi, họ đánh bằng gậy...
(như trên)... họ lấy gươm chặt đầu".
 Người ấy nói: "Thưa Ngài, có thấy".
 Rồi này các Tỷ-kheo, vua Yama nói với người
ấy: "Này Người kia, tuy Ngươi là người có ý
thức và lớn tuổi, nhưng Ngươi không có nghĩ:
"Thật sự những ai làm các ác nghiệp, họ phải
chịu những hình phạt sai khác, ngay trong hiện

MƯỜI HAI DUYÊN                                   2012

tại như vậy, huống nữa là về đời sau! Ta hãy
làm điều thiện về thân, khẩu, ý".
 Người ấy đáp: "Thưa Ngài, tôi không có thể
làm, vì tôi phóng dật, thưa Ngài".
 Rồi này các Tỷ-kheo, vua Yama nói với nó:
"Này Người kia, nếu vì phóng dật nên Ngươi
không làm điều thiện về thân, khẩu, ý; chắc
chắn họ sẽ làm cho Ngươi, này người kia, tùy
theo sự phóng dật của Ngươi. Vì rằng đây là
một ác nghiệp của Ngươi, không phải do mẹ
làm, không phải do cha làm, không phải do anh
làm, không phải do chị làm, không phải do bạn
bè thân hữu làm, không phải do bà con huyết
thống làm, không phải do Sa-môn, Bà-la-môn
làm, không phải do chư Thiên làm. Ác nghiệp
ấy chính do Ngươi làm, chính Ngươi phải cảm
thọ quả báo việc làm ấy".

 Này các Tỷ-kheo, sau khi chất vấn, cật vấn, thẩm
vấn người kia về Thiên giới thứ tư, vua Yama mới
chất vấn, cật vấn, thẩm vấn về Thiên sứ thứ năm:
"Này Người kia, Ngươi có thấy giữa loài Người
Thiên sư thứ năm hiện ra không?

 "Người ấy đáp: "Thưa Ngài, không thấy".  Rồi này các Tỷ-kheo, vua Yama nói với người

MƯỜI HAI DUYÊN                                  2013

ấy: "Này Người kia, Ngươi có thấy giữa loài
Người, người đàn bà hay người đàn ông chết
đã được một ngày, hai ngày hay ba ngày, sưng
phồng lên, xanh xám lại, rữa nát ra?"
 Người ấy nói: "Thưa Ngài, có thấy".
 Rồi này các Tỷ-kheo, vua Yama nói với người
ấy: "Này Người kia, tuy Ngươi là người có ý
thức và lớn tuổi, nhưng Ngươi không có nghĩ:
"Ta bị chết chi phối, ta không thoát khỏi chết;
ta hãy làm điều thiện về thân, khẩu và ý".
 Người ấy đáp: "Thưa Ngài, tôi không có thể
làm, vì tôi phóng dật, thưa Ngài".
 Rồi này các Tỷ-kheo, vua Yama nói với người
ấy: "Này Người kia, nếu vì phóng dật nên
Ngươi không làm điều thiện, về thân, khẩu ý;
chắc chắn chúng sẽ làm cho Ngươi, này Người
kia, tùy theo phóng dật của Ngươi. Vì rằng đây
là một ác nghiệp của Ngươi, không phải do mẹ
làm, không phải do cha làm, không phải do anh
làm, không phải do chị làm, không phải do bạn
bè thân hữu làm, không phải do bà con huyết
thống làm, không phải do Sa-môn, Bà-la-môn
làm, không phải do chư Thiên làm. Ác nghiệp
ấy chính là Ngươi làm, chính Ngươi phải cảm
thọ quả báo việc làm ấy".

MƯỜI HAI DUYÊN                                  2014

 Rồi này các Tỷ-kheo, sau khi chất vấn, cật vấn, thẩm vấn, người ấy về Thiên sứ thứ năm, vua Yama giữ im lặng.

Rồi này các Tỷ-kheo, các người coi giữ Địa
ngục bắt người ấy chịu hình phạt gọi là năm cọc
(Pancavidhabandhanam), họ lấy cọc sắt nung đỏ
đóng vào một bàn tay, họ lấy cọc sắt nung đỏ đóng
vào bàn tay thứ hai, họ lấy cọc sắt nung đỏ đóng vào
bàn chân, họ lấy cọc sắt nung đỏ đóng vào bàn chân
thứ hai, họ lấy cọc sắt nung đỏ đóng vào giữa ngực,
Người ấy ở đây thọ lãnh các cảm giác đau đớn, thống
khổ, khốc liệt. Nhưng người ấy không có thể mệnh
chung cho đến khi ác nghiệp của người ấy chưa
được tiêu trừ.

Này các Tỷ-kheo, các người coi giữ Địa ngục
bắt người ấy nằm xuống và lấy búa chặt người ấy.
Người ấy ở đây thọ lãnh các cảm giác đau đớn, thống
khổ, khốc liệt. Nhưng người ấy không có thể mệnh
chung cho đến khi ác nghiệp của người ấy chưa được
tiêu trừ.

Này các Tỷ-kheo, các người giữ Địa ngục dựng
ngược người ấy chân phía trên, đầu phía dưới và lấy
búa chặt người ấy. Người ấy ở đây cảm thọ.. chưa
tiêu trừ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2015

Này các Tỷ-kheo, các người giữ Địa ngục cột
người ấy vào một chiếc xe, kéo người ấy chạy tới
chạy lui trên đất được đốt cháy đỏ, cháy thành ngọn,
cháy đỏ rực. Người ấy ở đây cảm thọ... chưa được
tiêu trừ.

Rồi này các Tỷ-kheo các người giữ Địa ngục
đẩy người ấy lên, kéo người ấy xuống một sườn núi
đầy than hừng, cháy đỏ, cháy thành ngọn, cháy đỏ
rực. Người ấy ở đây cảm thọ... chưa được tiêu trừ.

Rồi này các Tỷ-kheo các người giữ Địa ngục
dựng ngược người ấy chân phía trên, đầu phía dưới
và quăng người ấy vào một vạc dầu bằng đồng nung
đỏ, cháy đỏ, cháy thành ngọn, cháy đỏ rực. Người ấy
ở đây bị nấu với bọt nước sôi sùng sục, ở đây bị nấu
với bọt nước sôi sùng sục, khi thì trôi nổi lên trên,
khi thì chìm xuống đáy, khi thì trôi dạt ngang. Người
ấy ở đây thọ lãnh các cảm giác đau đơn, thống khổ,
khốc liệt. Nhưng người ấy không có thể mệnh chung
cho đến khi ác nghiệp của người ấy chưa được tiêu
trừ.

Rồi này các Tỷ-kheo, những người giữ Địa ngục quăng vào Đại địa ngục. Này các Tỷ-kheo, Đại địa ngục ấy có bốn góc, bốn cửa, chia thành phần bằng nhau, xung quanh có tường sắt mái sắt lợp lên trên.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2016

Nền Địa ngục bằng sắt nung đỏ, chảy đỏ rực, đứng thẳng, luôn có mặt, rộng một trăm do tuần.

Này các Tỷ-kheo, từ tường phía Đông của Đại
địa ngục ấy, những ngọn lửa bừng cháy lên được thổi
tạt đến tường phía Tây. Những ngọn lửa bừng cháy
lên từ tường phía Tây được thổi tạt đến tường phía
Đông. Những ngọn lửa bừng cháy lên từ tường phía
Bắc được thổi tạt đến tường phía Nam. Những ngọn
lửa bừng cháy lên từ tường phía Nam được thổi tạt
đến tường phía Bắc. Những ngọn lửa bừng cháy lên
từ phía Dưới, được thổi tạt lên phía Trên. Những
ngọn lửa bừng cháy lên từ phía Trên, được thổi tạt
xuống phía Dưới. Người ấy ở đây cảm thọ những
cảm giác đau đớn, thống khổ, khốc liệt. Nhưng người
ấy không có thể mệnh chung cho đến khi ác nghiệp
của người ấy chưa được tiêu trừ.

Này các Tỷ-kheo, rồi có một thời rất lâu dài, khi cửa phía Đông của Đại địa ngục được mở ra. Người ấy chạy vào đấy rất nhanh và mau lẹ. Khi người ấy chạy rất nhanh và mau lẹ, da ngoài bị cháy, da trong bị cháy, thịt bị cháy, dây gân bị cháy, xương bị khói xông đen. Sự trốn thoát của người ấy là như vậy. Này các Tỷ-kheo, dù cho người ấy có cố gắng rất nhiều, cửa vẫn đóng chống lại người ấy. Tại đây người ấy cảm thọ những cảm giác đau đớn, thống khổ, khốc

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2017

liệt. Nhưng người ấy không có thể mệnh chung cho đến khi ác nghiệp của người ấy chưa được tiêu trừ.

Rồi này các Tỷ-kheo, có một thời rất lâu dài, khi cửa phía Tây được mở... (như trên)... cửa phía Bắc được mở... (như trên)... cửa phía Nam được mở. Người ấy liền chạy vào đấy rất nhanh và mau lẹ. Khi người ấy chạy rất nhanh và mau lẹ, da ngoài bị cháy, da trong bị cháy, thịt bị cháy, dây gân bị cháy, xương bị khói xông đen. Sự trốn thoát của người ấy là như vậy. Này các Tỷ-kheo, dầu cho người ấy có cố gắng rất nhiều, cửa vẫn đóng chống lại người ấy. Tại đây người ấy cảm thọ những cảm giác đau đớn, thống khổ, khốc liệt. Nhưng người ấy không có thể mệnh chung cho đến khi các ác nghiệp của người ấy chưa được tiêu trừ. Rồi này các Tỷ-kheo, có một thời rất lâu dài, khi cửa phía Đông được mở ra, người ấy liền chạy vào đấy rất nhanh và mau lẹ... (như trên)... sự trốn thoát của người ấy là như vậy.

Người ấy đi ra khỏi cửa Địa ngục ấy.

Nhưng này các Tỷ-kheo, cận sát Đại địa ngục là Đại Phấn nị Địa ngục (Guthaniraya). Người ấy rơi vào Địa ngục này. Này các Tỷ-kheo, tại Phấn nị Địa ngục ấy, các chúng sanh với miệng như mũi kim cắt đứt da ngoài; sau khi cắt đứt da ngoài, chúng cắt đứt

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2018

da trong; sau khi cắt dứt da trong, chúng cắt đứt thịt; sau khi cắt đứt thịt, chúng cắt đứt dây gân; sau khi cắt đứt dây gân, chúng cắt đứt xương; sau khi cắt đứt xương, chúng cắt đứt xương tủy. Ở đây, người ấy cảm thọ những cảm giác đau đớn, thống khổ, khốc liệt. Nhưng người ấy không có thể mệnh chung cho đến khi ác nghiệp của người ấy chưa được tiêu trừ.

Nhưng này các Tỷ-kheo, cận sát Đại địa ngục
Phấn nị ấy là Đại địa ngục Nhiệt khôi (Than hừng-
Kukkulaniraya). Người ấy rơi vào ở đấy. Ở đấy,
người ấy cảm thọ những cảm giác đau đớn, thống
khổ, khốc liệt. Nhưng người ấy không thể mệnh
chung cho đến khi ác nghiệp của người ấy chưa được
tiêu trừ.

Nhưng này các Tỷ-kheo, cận sát Đại địa ngục
Nhiệt khôi là Đại Châm thọ lâm (Sambalivanam)
cao một do tuần, với những gai nhọn dài mười sáu
ngón tay, cháy đỏ, cháy thành ngọn, cháy đỏ rực. Họ
bắt người ấy leo lên, leo xuống. Ở đấy người ấy cảm
thọ những cảm giác đau đớn, thống khổ, khốc liệt.
Nhưng người ấy không có thể mệnh chung cho đến
khi ác nghiệp của người ấy chưa được tiêu trừ.

Nhưng này các Tỷ-kheo, cận sát Châm thọ lâm là Đại Kiếm diệp lâm (Rừng lá gươm-

MƯỜI HAI DUYÊN                                       2019

Asipattavanta). Người ấy vào trong ấy. Ở đấy, các lá
cây, do gió lay động, cắt đứt tay của người ấy, cắt
đứt chân, cắt đứt tay chân, cắt đứt tai, cắt đứt mũi,
cắt đứt tai mũi. Ở đây, người ấy cảm thọ những cảm
giác đau đớn, thống khổ, khốc liệt. Nhưng người ấy
không có thể mạng chung cho đến khi ác nghiệp của
người ấy chưa được tiêu trừ.

Nhưng này các Tỷ-kheo, cận sát Kiếm diệp lâm
là Đại Khôi hà (Sông vôi-Kharodakanadi). Người
ấy rơi vào trong ấy. Tại đấy người ấy bị trôi thuận
theo dòng nước, người ấy bị trôi ngược lại dòng nước
người ấy trôi thuận theo, ngược lại dòng nước. Tại
đấy người ấy cảm thọ những cảm giác đau đớn,
thống khổ, khốc liệt. Nhưng người ấy không có thể
mệnh chung, cho đến khi ác nghiệp của người ấy
chưa được tiêu trừ.

Rồi này các Tỷ-kheo, những người coi giữ Địa ngục, câu người ấy lên với móc câu, đặt người ấy trên đất và nói với người ấy: "Này Người kia, Ngươi muốn gì?" Người ấy nói: "Thưa các Ngài, tôi đói bụng". Rồi này các Tỷ-kheo, các người coi giữ Địa ngục lấy cọc sắt nung đỏ cạy miệng người ấy và nhét vào miệng người ấy những cục đồng nung đỏ, cháy đỏ, cháy thành ngọn, cháy đỏ rực. Môi người ấy bị cháy, miệng bị cháy, cổ họng bị cháy, ngực bị cháy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2020

Và kéo theo một ruột lớn, ruột nhỏ, các cục đồng ấy
rơi ra ngoài từ phía dưới. Ở đấy, người ấy cảm thọ
những cảm giác đau đớn, thống khổ, khốc liệt.
Nhưng người ấy không có thể mạng chung, cho đến
khi ác nghiệp của nó chưa được tiêu trừ.

Rồi này các Tỷ-kheo, các người coi giữ Địa
ngục nói với người ấy: "Này Người kia, Ngươi muốn
gì?" Người ấy nói: "Thưa các Ngài, tôi khát nước".
Rồi này các Tỷ-kheo, các người coi giữ Địa ngục lấy
cọc sắt nung đỏ cạy miệng người ấy ra, và đổ vào
miệng người ấy nước đồng nấu sôi, cháy đỏ, cháy
thành ngọn, cháy đỏ rực. Môi ngươi ấy bị cháy,
miệng bị cháy, cổ họng bị cháy, ngực bị cháy. Và
kéo theo ruột lớn, ruột nhỏ (nước đồng sôi ấy) chảy
ra ngoài từ phía dưới. Người ấy ở đấy cảm thọ những
cảm giác đau đớn, thống khổ, khốc liệt. Nhưng người
ấy không có thể mạng chung cho đến khi ác nghiệp
của người ấy chưa được tiêu trừ.

Rồi này các Tỷ-kheo, các người coi giữ Địa ngục lại quăng người ấy vào Đại địa ngục.

Một thời xưa lắm, này các Tỷ-kheo, vua Yama
suy nghĩ như sau: "Những ai làm ác nghiệp ở đời,
phải thọ lãnh những hình phạt sai khác như vậy.
Mong rằng ta được làm người, và Như lai, bậc A-

MƯỜI HAI DUYÊN                                   2021

la-hán, Chánh Đẳng Giác xuất hiện ở đời, và ta có
thể hầu hạ Thế Tôn, và Thế Tôn thuyết pháp cho
ta, và ta có thể thông hiểu pháp Thế Tôn thuyết
giảng".

Này các Tỷ-kheo, điều Ta đang nói không phải
Ta nghe từ một Sa-môn hay Bà-la-môn nào khác;
nhưng điều Ta đang nói chỉ được Ta biết mà thôi, chỉ
được Ta thấy mà thôi, chỉ được Ta hiểu mà thôi.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Sau khi Thiện thệ nói như vậy, bậc Đạo Sư lại nói thêm như sau:

Dầu Thiên sứ báo động,
Thanh niên vẫn phóng dật,
Họ ưu buồn lâu dài,
Sanh làm người hạ liệt.

Ở đây bậc Chân nhân,
Được Thiên sứ báo động,
Không bao giờ phóng dật,
Trong diệu pháp bậc Thánh.

Thấy sợ trong chấp thủ,
Trong hiện hữu sanh tử.
Được giải thoát chấp thủ,
Sanh tử được đoạn trừ,

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2022

Được yên ổn an lạc,
Ngay hiện tại tịch tịnh,
Mọi oán hận sợ hãi,
Các vị ấy vượt qua;
Mọi đau đớn sầu khổ,
Họ đều được siêu thoát.

MƯỜI HAI DUYÊN                2023

271 Sanh -- Địa ngục - Khi Ta đã tuyên bố một chiều - Kinh LỜI CẢM HỨNG – Tăng III, 197

LỜI CẢM HỨNG –Tăng III, 197

1. Như vầy tôi nghe:
Một thời, Thế Tôn đang du hành giữa dân chúng
Kosala với đại chúng Tỷ-kheo, đi đến một thị trấn
của dân chúng Kosala tên là Dandakappaka.
Rồi Thế Tôn từ trên đường bước xuống, ngồi xuống
chỗ đã được sửa soạn dưới một gốc cây; còn các Tỷ-
kheo ấy đi vào Dandakappaka để tìm chỗ ở.
Bấy giờ Tôn giả Ananda cùng với một số đông Tỷ-
kheo, đi đến sông Aciravatì để rửa tay chân, sau khi
rửa tay chân ở sông Aciravatì xong, ra khỏi sông,
đứng trên bờ đắp một y để phơi tay chân cho khô.
2. Rồi một Tỷ-kheo đi đến Tôn giả Ananda, sau khi
đến, thưa với Tôn giả Ananda:
- Có phải Thế Tôn tập trung tất cả tâm, thưa Tôn giả
Ananda, để tuyên bố về Devadatta như sau:
"Devadatta phải sanh vào đọa xứ, phải sanh vào địa
ngục cho đến một kiếp, không thể cứu hộ được" hay
có phải nhờ một Thiên nhân?

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2024

- Thật đúng như Thế Tôn đã tuyên bố.
Rồi Tôn giả Ànanda đi đến Thế Tôn, sau khi đến,
đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống
một bên, Tôn giả Ananda bạch Thế Tôn:
- Ở đây, bạch Thế Tôn, với một số đông Tỷ-kheo,
con đi đến sông Aciravatì để rửa tay chân, sau khi
rửa tay chân ở sông Aciravatì xong, ra khỏi sông,
đứng trên bờ đắp một tấm y để phơi tay chân cho
khô. Rồi bạch Thế Tôn, một Tỷ-kheo đi đến con, sau
khi đến thưa với con: "Có phải Thế Tôn tập trung tất
cả tâm, thưa Tôn giả Ànanda, để tuyên bố về
Devadatta như sau: "Devadatta phải sanh vào đọa xứ,
phải sanh vào địa ngục cho đến một kiếp, không thể
cứu hộ được" hay có phải nhờ một Thiên nhân? "
Khi được nói vậy, bạch Thế Tôn, con trả lời Tỷ-kheo
ấy: "Thưa Hiền giả, thật đúng như Thế Tôn đã tuyên
bố".
-Này Ànanda, hoặc Tỷ-kheo ấy là vị tân nhập, xuất
gia chưa được bao lâu, hay vị ấy là Tỷ-kheo trưởng
lão ngu si, không thông minh. Làm sao khi ta đã
tuyên bố một chiều, ở đây lại có thể có trường hợp
thứ hai được? Ta không thấy về một người nào khác,
này Ananda, sau khi tập trung tất cả tâm, Ta đã tuyên
bố như vậy, trừ với Devadatta!
Cho đến khi nào, này Ànanda, Ta thấy một pháp
trắng nhỏ như đầu sợi lông đuôi ngựa ở Devadatta,

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2025

thời Ta đã không tuyên bố về Devadatta như sau:
"Devadatta phải sanh vào đọa xứ, phải sanh vào địa
ngục cho đến một kiếp, không thể cứu hộ được".
Cho đến khi nào, này Ànanda, Ta không thấy một
pháp trắng nhỏ như đầu sợi lông đuôi ngựa ở
Devadatta, cho nên Ta đã tuyên bố về Devadatta như
sau: "Devadatta phải sanh vào đọa xứ, phải sanh vào
địa ngục cho đến một kiếp, không thể cứu hộ được".
Ví như, này Ànanda, một hố phân cao hơn đầu
người, đầy cả phân, và một người rơi vào hố phân
cho đến cả đầu. Rồi một người khác đi đến, muốn lợi
ích, muốn hạnh phúc, muốn người ấy an ổn khỏi các
khổ ách, muốn kéo người ấy ra khỏi hố phân ấy.
Người này đi vòng quanh hố phân và không thấy cho
đến một điểm nhỏ như đầu sợi lông đuôi ngựa ở
người ấy mà không bị dính phân, để có thể nắm lấy
chỗ ấy và kéo lên.
Cũng vậy, này Ànanda, cho đến khi nào, Ta thấy một
pháp trắng nhỏ như đầu sợi lông đuôi ngựa ở
Devadatta, thời Ta đã không tuyên bố về Devadatta
như sau: "Devadatta phải sanh vào đọa xứ, phải sanh
vào địa ngục cho đến một kiếp, không thể cứu hộ
được".
Nếu thầy muốn nghe, này Ànanda, Như Lai sẽ
phân tích về căn trí của con người.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   2026

- Nay đã đến thời, bạch Thế Tôn! Nay đã đến thời,
bạch Thiện Thệ, để Thế Tôn phân tích các căn trí của
con người, sau khi nghe Thế Tôn, các Tỷ-kheo sẽ thọ
trì.
Vậy này Ànanda, hãy nghe và suy nghiệm kỹ, Ta sẽ
nói:
- Thưa vâng, bạch Thế Tôn.
Tôn giả Ànanda vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như
sau:
3. - Ở đây, này Ànanda, với tâm của Ta, Ta rõ biết
tâm của một người khác: "Trong người này, có
những pháp thiện, có những pháp bất thiện". Sau
một thời gian khác, cũng vậy, với tâm của Ta, Ta rõ
biết tâm của người ấy: "Trong người này, các pháp
thiện đã biến mất, các pháp bất thiện đang hiện hữu,
nhưng còn có cội gốc thiện chưa bị cắt đứt. Và pháp
thiện sẽ khởi lên từ cội gốc thiện ấy". Như vậy người
này sẽ không bị thối đọa trong tương lai.
Ví như, này Ànanda, các hột giống chưa bị bể vụn,
chưa bị hư thối, chưa bị gió và sức nóng phá hoại,
còn giữ được sức sống bám sâu trong cánh đồng,
được gieo trên mảnh đất khéo sửa soạn. Này
Ànanda, Thầy có thể biết những hột giống này sẽ
được lớn lên, được tăng trưởng, được lớn mạnh
không?
- Thưa có, bạch Thế Tôn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2027

- Cũng vậy, này Ànanda, ở đây, với tâm của Ta, Ta
rõ biết tâm của một người khác: "Trong người này,
có những pháp thiện, có những pháp bất thiện". Sau
một thời gian khác, cũng vậy, với tâm của Ta, Ta rõ
biết tâm của người ấy: "Trong người này, các pháp
thiện đã biến mất, các pháp bất thiện đang hiện hữu.
Nhưng còn có cội gốc của thiện chưa bị cắt đứt. Và
thiện pháp sẽ khởi lên từ cội gốc thiện ấy". Như vậy
người này sẽ không bị thối đọa trong tương lai.
 Như vậy, này Ànanda, Như Lai với tâm của
mình biết được tâm của loài Người.
 Cũng vậy, này Ànanda, Như Lai với tâm của
mình biết được các căn trí của người.
 Cũng vậy, này Ànanda, Như Lai với tâm của
mình biết được pháp sanh khởi trong tương lai.
4. Ở đây, này Ànanda, với tâm của Ta, Ta rõ biết tâm
của một người khác: "Trong người này, có những
pháp thiện, có những pháp bất thiện". Sau một thời
gian khác, cũng vậy, với tâm của Ta, Ta rõ biết tâm
của người ấy: "Trong người này, các pháp bất thiện
đã biến mất, các pháp thiện đang hiện hữu, nhưng
còn có cội gốc bất thiện chưa bị cắt đứt và các pháp
bất thiện sẽ khởi lên từ cội gốc bất thiện ấy". Như
vậy người này sẽ bị thối đọa trong tương lai.
Ví như, này Ànanda, các hột giống chưa bị bể vụn,
chưa bị hư thối, chưa bị gió và sức nóng phá hoại,

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2028

còn giữ được sức sống, được bám sâu trong cánh
đồng, được gieo trên mảnh đất đầy sỏi đá. Này
Ànanda, Thầy có thể rõ biết những hột giống này sẽ
không có thể được lớn lên, được tăng trưởng, được
lớn mạnh không?
- Thưa có, bạch Thế Tôn.
- Cũng vậy, này Ànanda, ở đây, với tâm của Ta, Ta
rõ biết tâm của người khác: "Trong người này, có
những pháp thiện, có những pháp bất thiện". Sau một
thời gian khác, cũng vậy, với tâm của Ta, Ta rõ biết
tâm của người ấy: "Trong người này, các pháp bất
thiện đã biến mất, các pháp thiện đang hiện hữu,
nhưng cội gốc của pháp bất thiện chưa được cắt đứt
và các pháp bất thiện sẽ khởi lên từ cội gốc bất thiện
ấy. Như vậy người này sẽ bị thối đọa trong tương
lai".
Như vậy, này Ànanda, Như Lai với tâm của mình, đã
biết được tâm của loài Người. Cũng vậy, này
Ànanda, Như Lai với tâm của mình biết được các căn
trí của người. Cũng vậy, này Ànanda, Như Lai với
tâm của mình biết được pháp sanh khởi trong tương
lai.
5. Ở đây, này Ànanda, với tâm của Ta, Ta rõ biết tâm
của người khác: "Trong người này, có những pháp
thiện, có những pháp bất thiện". Sau một thời gian,
cũng vậy, với tâm của Ta, Ta rõ biết tâm của người

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2029

ấy: "Người này không có pháp trắng cho đến nhỏ
như đầu sợi lông đuôi ngựa. Người này thành tựu với
những pháp bất thiện, chỉ một mặt màu đen, sau khi
thân hoại mạng chung sẽ bị sanh vào cõi dữ, ác thú,
đọa xứ, địa ngục".
Ví như, này Ànanda, các hột giống bị bể vụn, bị hư
thối, bị gió và sức nóng phá hoại, được bám sâu
trong cánh đồng, được gieo trên mảnh đất khéo sửa
soạn. Này Ananda, Thầy có thể rõ biết những hột
giống này không thể được lớn lên, được tăng trưởng,
được lớn mạnh không?
- Thưa có, bạch Thế Tôn.
- Cũng vậy, này Ànanda, với tâm của Ta, Ta rõ biết
tâm của người khác: "Trong người này, có những
pháp thiện, có những pháp bất thiện". Sau một thời
gian, cũng vậy, với tâm của Ta, Ta rõ biết tâm của
người ấy: "Người này không có pháp trắng cho đến
nhỏ như đầu sợi lông đuôi ngựa. Người này thành
tựu với những pháp bất thiện, chỉ một mặt màu đen,
sau khi thân hoại mạng chung, sẽ bị sanh vào cõi dữ,
ác thú, đọa xứ, địa ngục".
Cũng vậy, này Ànanda, Như Lai với tâm của mình
biết được tâm của loài Người. Cũng vậy, này
Ànanda, Như Lai với tâm của mình đã biết được các
căn trí của người. Cũng vậy, này Ànanda, Như Lai

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2030

với tâm của mình, biết được pháp sanh khởi trong
tương lai.
Khi được nói vậy, Tôn giả Ànanda bạch Thế Tôn:
- Bạch Thế Tôn, có thể tuyên bố ba hạng người khác
đồng loại với ba người này hay không?
- Có thể được, này Ànanda.
Thế Tôn nói như sau:
6. - Ở đây, này Ànanda, với tâm của Ta, Ta rõ biết
tâm của người khác như sau: "Trong người này, có
những pháp thiện, có những pháp bất thiện". Sau
một thời gian, cũng vậy, với tâm của Ta, Ta rõ biết
tâm của người ấy: "Trong người này, các pháp thiện
đã biến mất, các pháp bất thiện đang hiện khởi; và
cội gốc thiện chưa bị cắt đứt và nhưng đi đến hoàn
toàn bị nhổ lên bởi người ấy. Như vậy, người này sẽ
đi đến thối đọa trong tương lai".
- Ví như, này Ànanda, các cục than cháy đỏ, rực
cháy, cháy lửa ngọn, được quăng trên đất sỏi. Này
Ànanda, Thầy có biết không, đống than này không
có thể lớn lên, tăng trưởng, lớn mạnh?
- Thưa có, bạch Thế Tôn.
- Ví như, này Ànanda, vào buổi chiều, mặt trời
đang lặn, Thầy có thể biết được chăng, này
Ànanda, biết rằng: "Ánh sáng đã biến mất, bóng
tối đã xuất hiện"?

MƯỜI HAI DUYÊN                                   2031

- Thưa có, bạch Thế Tôn.
- Ví như, này Ànanda, khi đêm đã qua một phần,
trong thời gian ăn cơm, Thầy có biết chăng, này
Ànanda, biết rằng: "Ánh sáng đã biến mất, bóng
tối đã xuất hiện"?
- Thưa có, bạch Thế Tôn.
- Cũng vậy, này Ànanda, ở đây với tâm của Ta, Ta
rõ biết tâm của người khác như sau: "Trong người
này, có những pháp thiện, có những pháp bất thiện".
Sau một thời gian, cũng vậy, với tâm của Ta, Ta rõ
biết tâm của người ấy, biết rằng: "Trong người này,
các pháp thiện đã biến mất, các pháp bất thiện đã
hiện khởi. Và cội gốc thiện chưa bị cắt đứt, đi đến
hoàn toàn bị nhổ lên bởi người ấy. Như vậy, người
này sẽ đi đến thối đọa trong tương lai".
Cũng vậy, này Ananda, Như Lai biết được tâm của
loài Người, với tâm của mình. Cũng vậy, này
Ànanda, Như Lai với tâm của mình đã biết được các
căn trí của người. Cũng vậy, này Ànanda, Như Lai
với tâm của mình, biết được pháp sanh khởi trong
tương lai.
7. Ở đây, này Ànanda, với tâm của Ta, Ta rõ biết tâm
của người khác như sau: "Trong người này, có
những pháp thiện, có những pháp bất thiện". Sau
một thời gian, cũng vậy, với tâm của Ta, Ta rõ biết
tâm của người ấy: "Trong người này, các pháp bất

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2032

thiện đã biến mất, các pháp thiện hiện khởi; cội gốc
bất thiện chưa bị cắt đứt, nhưng đi đến hoàn toàn bị
nhổ lên bởi người ấy. Như vậy, người này sẽ không
phải bị thối đọa trong tương lai".
- Ví như, này Ànanda, đống than cháy đỏ, rực cháy,
cháy lửa ngọn, quăng trên một đống cỏ khô, hay
trên đống củi khô. Này Ànanda, Thầy có biết
chăng, đống than này sẽ được lớn lên, tăng
trưởng, lớn mạnh?
- Thưa có, bạch Thế Tôn.
- Ví như, này Ànanda, đêm đã gần mãn, mặt trời
đang mọc; này Ànanda, Thầy có biết chăng bóng
tối sắp sửa biến mất, ánh sáng sẽ hiện ra"?
- Thưa có, bạch Thế Tôn.
- Ví như, này Ànanda, trong một thời gian sau, vào
giữa trưa, vào giờ ăn cơm, Thầy có biết chăng,
này Ànanda, bóng tối đã biến mất, ánh sáng sẽ
hiện ra"?
- Thưa có, bạch Thế Tôn.
- Cũng vậy, này Ànanda, ở đây, với tâm của Ta, Ta
rõ biết tâm của người khác như sau: "Trong người
này, có những pháp thiện, có những pháp bất thiện".
Sau một thời gian khác, cũng vậy, với tâm của Ta,
Ta rõ biết tâm của người ấy: "Trong người này, pháp
bất thiện đã biến mất, các pháp thiện được hiện khởi;

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2033

cội gốc bất thiện chưa bị cắt đứt, nhưng đi đến hoàn
toàn bị nhổ lên bởi người ấy. Như vậy, người này sẽ
không phải bị thối đọa trong tương lai".
Cũng vậy, này Ananda, Như Lai biết được tâm của
loài Người với tâm của mình. Cũng vậy, này
Ànanda, Như Lai với tâm của mình đã biết được các
căn trí của người. Cũng vậy, này Ànanda, Như Lai
với tâm của mình, biết được pháp sanh khởi trong
tương lai.
8. Ở đây, này Ànanda, với tâm của Ta, Ta rõ biết tâm
của người khác như sau: "Trong người này, có
những pháp thiện, cũng có những pháp bất thiện".
Sau một thời gian, cũng vậy, với tâm của Ta, Ta rõ
biết tâm của người ấy: "Trong người này không có
pháp bất thiện cho đến nhỏ như đầu sợi lông đuôi
ngựa. Người này thành tựu với những pháp thuần túy
trắng, những pháp không có lỗi lầm, ngay trong hiện
tại, sẽ được nhập Niết-bàn".
Ví như, này Ànanda, những cục than nguội lạnh, đã
dập tắt, bị quăng trên đống cỏ hay trên đống củi khô.
Này Ànanda, Thầy có biết chăng, đống than này
không thể lớn lên, tăng trưởng, lớn mạnh?
- Thưa có, bạch Thế Tôn.
Cũng vậy, này Ananda, với tâm của Ta, Ta rõ biết
tâm của người khác như sau: "Trong người này, có
những pháp thiện, cũng có những pháp bất thiện".

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2034

Sau một thời gian, cũng vậy, với tâm của Ta, Ta rõ
biết tâm của người ấy: "Trong người này không có
pháp bất thiện cho đến nhỏ như đầu sợi lông đuôi
ngựa. Người này thành tựu với những pháp thuần túy
trắng, những pháp không có lỗi lầm, ngay trong hiện
tại, sẽ được nhập Niết-bàn".
 Như vậy, này Ànanda, Như Lai với tâm của mình
biết được tâm của loài Người.
 Cũng vậy, này Ànanda, Như Lai với tâm của mình
đã biết được các căn trí của người.
 Cũng vậy, này Ànanda, Như Lai với tâm của mình
biết được pháp sanh khởi trong tương lai.
Ở đây, này Ànanda, ba hạng người trước, một trong
ba người ấy không phải bị thối đọa, một phải bị thối
đọa, một bị rơi vào đọa xứ, địa ngục.
Ở đây, này Ànanda, trong ba hạng người sau, một
trong ba hạng người này không phải bị thối đọa, một
phải bị thối đọa, một được nhập Niết-bàn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2035

272 Sanh -- Địa ngục - Kinh RƠI VÀO ĐỌA XỨ – Tăng I, 482

RƠI VÀO ĐỌA XỨ – Tăng I, 482

 Này các Tỷ-kheo, ba hạng người này rơi vào đọa
xứ, rơi vào địa ngục, trừ phi họ đoạn bỏ pháp này.
Thế nào là ba?
- Ai sống không Phạm hạnh, tự xưng là có sống
Phạm hạnh;
- Đối với người sống Phạm hạnh thanh tịnh,
hành Phạm hạnh thật thanh tịnh, ai công kích
là không Phạm hạnh một cách không căn cứ.
- Ai chủ trương như sau: "Không có lỗi lầm
trong các dục vọng" và rơi vào say đắm trong
các dục vọng.
Những hạng người này, này các Tỷ-kheo, là ba hạng
người rơi vào đọa xứ, rơi vào địa ngục, trừ phi họ
đoạn bỏ pháp này.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2036

273 Sanh -- Địa ngục - Kinh ĐỊA NGỤC – Tăng I, 686

ĐỊA NGỤC – Tăng I, 686

1. - Thành tựu với bốn pháp, này các Tỷ-kheo, như vậy tương xứng bị rơi vào địa ngục. Với bốn pháp gì?

- Sát sanh,
- Lấy của không cho,
- Tà hạnh trong các dục,
- Nói láo.

Thành tựu với bốn pháp này, này các Tỷ-kheo, như vậy tương xứng bị rơi vào địa ngục.

2. Sát sanh và trộm cắp,
Cái được gọi nói láo,
Và đi đến vợ người,
Bậc trí không tán thán.

MƯỜI HAI DUYÊN                                 2037

274 Sanh -- Địa ngục - Kinh ĐỊA NGỤC – Tăng II, 640

ĐỊA NGỤC – Tăng II, 640

1. - Thành tựu năm pháp, này các Tỷ-kheo, nam cư sĩ như vậy tương xứng bị rơi vào địa ngục. Thế nào là năm?

- Sát sanh,
- Lấy của không cho,
- Tà hạnh trong các dục,
- Nói dối,
- Đắm say rượu men, rượu nấu.

Thành tựu năm pháp này, này các Tỷ-kheo, nam cư sĩ như vậy tương xứng bị rơi vào địa ngục.

2. - Thành tựu năm pháp, này các Tỷ-kheo, nam cư sĩ như vậy tương xứng được sanh lên cõi Trời. Thế nào là năm?

- Từ bỏ sát sanh,
- Từ bỏ lấy của không cho,
- Từ bỏ tà hạnh trong các dục,
- Từ bỏ nói dối,
- Từ bỏ đắm say rượu men, rượu nấu.

MƯỜI HAI DUYÊN                                  2038

Thành tựu năm pháp này, này các Tỷ-kheo, nam cư sĩ như vậy tương xứng được sanh lên cõi Trời.

MƯỜI HAI DUYÊN                               2039

275 Sanh -- Địa ngục - Nhân đồng, quả khác, tuỳ theo phước - Kinh HẠT MUỐI – Tăng I, 451

HẠT MUỐI – Tăng I, 451

1. - Ai nói như sau, này các Tỷ-kheo: "Người này làm
nghiệp như thế nào, như thế nào, người ấy cảm thọ
như vậy, như vậy". Nếu sự kiện là vậy, này các Tỷ-
kheo, thời không có đời sống Phạm hạnh, không có
cơ hội để nêu rõ đau khổ, được chơn chánh đoạn
diệt.
Và này các Tỷ-kheo, ai nói như sau: "Người này làm
nghiệp được cảm thọ như thế nào, như thế nào,
người ấy cảm thọ quả dị thục như vậy, như vậy".
Nếu sự kiện là vậy, này các Tỷ-kheo, thời có đời sống
Phạm hạnh, có cơ hội để nêu rõ đau khổ, được chơn
chánh đoạn diệt.
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người làm nghiệp ác
nhỏ mọn, và nghiệp ác ấy đưa người ấy vào địa
ngục.
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người làm nghiệp ác
nhỏ mọn tương tợ, và nghiệp ác ấy đưa người ấy
đến cảm thọ ngay trong hiện tại, cho đến chút ít

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2040

cũng không thấy được (trong đời sau), nói gì là
nhiều.
2. Hạng người như thế nào, này các Tỷ-kheo, có làm
nghiệp ác nhỏ mọn, và nghiệp ác ấy đưa người ấy
vào địa ngục?
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người thân không tu
tập, giới không tu tập, tâm không tu tập, tuệ không
tu tập, hạn hẹp, tự ngã nhỏ nhen, sống chịu khổ ít
oi. Người như vậy, này các Tỷ-kheo, làm nghiệp
ác nhỏ mọn, và nghiệp ác ấy đưa người ấy vào địa
ngục.
Hạng người như thế nào, này các Tỷ-kheo, có làm
nghiệp ác nhỏ mọn tương tợ, và nghiệp ác ấy đưa
người ấy đến cảm thọ ngay trong hiện tại, cho đến
chút ít cũng không thấy được (trong đời sau), nói gì
là nhiều?
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người thân được tu
tập, giới được tu tập, tâm được tu tập, tuệ được
tu tập, không có hạn hẹp, tự ngã to lớn, sống đời
vô lượng. Người như vậy, này các Tỷ-kheo, có
làm nghiệp ác nhỏ mọn tương tợ, và nghiệp ác ấy
đưa người ấy đến cảm thọ ngay trong hiện tại, cho
đến chút ít cũng không thấy được (trong đời sau),
nói gì là nhiều.
3. Ví như, này các Tỷ-kheo, có người bỏ một nắm
muối vào trong một chén nước nhỏ. Các Thầy nghĩ

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2041

như thế nào, này các Tỷ-kheo, nước trong chén ấy có
vì nắm muối trở thành mặn và không uống được phải
không?
- Thưa đúng vậy, bạch Thế Tôn. Vì cớ sao? Nước
trong chén nhỏ này là ít, do nắm muối này, nước trở
thành mặn, không uống được.
- Ví như, này các Tỷ-kheo, có người bỏ một nắm
muối vào sông Hằng. Các Thầy nghĩ như thế nào,
này các Tỷ-kheo, sông Hằng ấy có vì nắm muối này
trở thành mặn và không uống được, phải không?
- Thưa không, bạch Thế Tôn. Vì cớ sao? Lớn là cả
khối nước sông Hằng. Khối nước ấy không vì nắm
muối này trở thành mặn và không uống được.
- Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, ở đây, có người làm
nghiệp ác nhỏ mọn, và nghiệp ác ấy đưa người ấy
vào địa ngục. Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người làm
nghiệp ác nhỏ mọn tương tợ, và nghiệp ác ấy đưa
người ấy đến cảm thọ ngay trong hiện tại, cho đến
chút ít cũng không thấy được (trong đời sau), nói gì
là nhiều.
4. Hạng người như thế nào, này các Tỷ-kheo, có làm
nghiệp ác nhỏ mọn, và nghiệp ác ấy đưa người ấy
vào địa ngục?
- Ở đây, này các Tỷ-kheo có người thân không tu
tập, giới không tu tập, tâm không tu tập, tuệ không

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2042

tu tập, hạn hẹp, tự ngã nhỏ nhen, sống chịu khổ ít
oi. Người như vậy, này các Tỷ-kheo, làm nghiệp
ác nhỏ mọn, và nghiệp ác ấy đưa người ấy vào địa
ngục.
Hạng người như thế nào, này các Tỷ-kheo, có làm
nghiệp ác nhỏ mọn tương tợ, và nghiệp ác ấy đưa
người ấy đến cảm thọ ngay trong hiện tại, cho đến
chút ít cũng không thấy được (trong đời sau), nói gì
là nhiều?
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người thân được tu
tập, giới được tu tập, tâm được tu tập, tuệ được tu
tập, không có hạn hẹp, tự ngã to lớn, sống đời vô
lượng. Người như vậy, này các Tỷ-kheo, có làm
nghiệp ác nhỏ mọn tương tợ, và nghiệp ác ấy đưa
người ấy đến cảm thọ ngay trong hiện tại, cho đến
chút ít cũng không thấy được, nói gì là nhiều.
5. Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người bị tù tội vì nửa
đồng tiền, bị tù tội vì một đồng tiền, bị tù tội vì một
trăm đồng tiền. Nhưng ở đây, này các Tỷ-kheo, có
người không bị tù tội vì nửa đồng tiền, không bị tù
tội vì một đồng tiền, không bị tù tội vì một trăm
đồng tiền.
Như thế nào, này các Tỷ-kheo, bị tù tội vì nửa đồng
tiền, bị tù tội vì một đồng tiền, bị tù tội vì một trăm
đồng tiền?

MƯỜI HAI DUYÊN                                       2043

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người nghèo khổ, ít
sở hữu, ít tài sản. Người như vậy, này các Tỷ-
kheo, bị tù tội vì nửa đồng tiền, bị tù tội vì một
đồng tiền, bị tù tội vì một trăm đồng tiền.
Như thế nào, này các Tỷ-kheo, không bị tù tội vì nửa
đồng tiền, không bị tù tội vì một đồng tiền, không bị
tù tội vì một trăm đồng tiền?
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người giàu có, có tiền
của lớn, có tài sản lớn. Người như vậy, này các
Tỷ-kheo, không bị tù tội vì nửa đồng tiền, không
bị tù tội vì một đồng tiền, không bị tù tội vì một
trăm đồng tiền.
Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, ở đây có người làm
nghiệp ác nhỏ mọn, và nghiệp ác ấy đưa người ấy
vào địa ngục. Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người làm
nghiệp ác nhỏ mọn tương tự, nghiệp ác ấy đưa người
ấy đến cảm thọ ngay trong hiện tại, cho đến chút ít
cũng không thấy được, còn nói gì là nhiều.
6. Hạng người như thế nào, này các Tỷ-kheo, có làm
nghiệp ác nhỏ mọn, và nghiệp ác ấy đưa người ấy
vào địa ngục?
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người thân không tu
tập, giới không tu tập, tâm không tu tập, tuệ không
tu tập, hạn hẹp, tự ngã nhỏ nhen, sống chịu khổ ít
oi. Người như vậy, này các Tỷ-kheo, làm nghiệp

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2044

ác nhỏ mọn và nghiệp ác ấy đưa người ấy vào địa
ngục.
Hạng người như thế nào, này các Tỷ-kheo, có người
làm nghiệp ác nhỏ mọn tương tự, nghiệp ác ấy đưa
người ấy đến cảm thọ ngay trong hiện tại, cho đến
chút ít cũng không thấy được, còn nói gì là nhiều?
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người thân được tu
tập, giới được tu tập, tâm được tu tập, tuệ được tu
tập, không có hạn hẹp, tự ngã to lớn, sống đời vô
lượng. Người như vậy, này các Tỷ-kheo, có làm
nghiệp ác nhỏ mọn tương tự, và nghiệp ác ấy đưa
người ấy đến cảm thọ ngay trong hiện tại, cho đến
chút ít cũng không thấy được, còn nói gì là nhiều.
7. Ví dụ một người đồ tể hay người giết dê, này các
Tỷ-kheo, đối với một số người đánh cắp dê, có thể
giết hay trói, hay tịch thu tài sản, hay làm như ý
muốn. Đối với một số người cũng đánh cắp dê,
không có thể giết, không có thể trói, không có thể
tịch thu tài sản, hay không có thể làm như ý muốn.
Như thế nào, này các Tỷ-kheo, người đồ tể hay người
giết dê, đối với một số người đánh cắp dê, có thể giết,
có thể trói, có thể tịch thu tài sản, hay có thể làm như
ý người ấy muốn?
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người nghèo khổ, ít
sở hữu, ít tài sản. Kẻ đồ tể hay người giết dê, đối
với kẻ đánh cắp dê như vậy có thể giết, hay trói,

MƯỜI HAI DUYÊN                                        2045

hay có thể tịch thu tài sản, hay có thể làm như ý
người ấy muốn.
Như thế nào, này các Tỷ-kheo, người đồ tể hay người
giết dê, đối với kẻ đánh cắp dê, không có thể giết,
không có thể trói, không có thể tịch thu tài sản, hay
không có thể làm như ý người ấy muốn?
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người giàu có, có sở
hữu lớn, có tài sản lớn, hay nhà vua, hay đại thần
của nhà vua. Người đồ tể hay người giết dê, đối
với kẻ đánh cắp dê như vậy không có thể giết,
không có thể trói, không có thể tịch thu tài sản,
hay không có thể làm như ý người ấy muốn.
Không có gì phải làm khác hơn là chắp tay và cầu
xin như sau: "Thưa ngài, hãy cho con lại con dê
hay giá tiền con dê".
Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, ở đây, đối với một số
người có làm nghiệp ác nhỏ mọn, và nghiệp ác ấy
đưa người ấy vào địa ngục. Nhưng ở đây, này các
Tỷ-kheo, đối với một số người, có làm nghiệp ác nhỏ
mọn tương tự, và nghiệp ác ấy đưa người ấy đến cảm
thọ ngay trong hiện tại, cho đến chút ít cũng không
thấy được, còn nói gì là nhiều.
8. Hạng người như thế nào, này các Tỷ-kheo, có làm
nghiệp ác nhỏ mọn, và nghiệp ác ấy đưa người ấy
vào địa ngục?

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2046

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người có người thân
không tu tập, giới không tu tập, tâm không tu tập,
tuệ không tu tập, hạn hẹp, tự ngã nhỏ nhen, sống
chịu khổ ít oi. Người như vậy, này các Tỷ-kheo,
làm nghiệp ác nhỏ mọn, và nghiệp ác ấy đưa
người ấy vào địa ngục.
Hạng người như thế nào, này các Tỷ-kheo, có người
làm nghiệp ác nhỏ mọn tương tự, và nghiệp ác ấy
đưa người ấy đến cảm thọ ngay trong hiện tại, cho
đến chút ít cũng không thấy được, còn nói gì là
nhiều?
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người thân được tu
tập, giới được tu tập, tâm được tu tập, tuệ được tu
tập, không có hạn hẹp, tự ngã to lớn, sống đời vô
lượng. Người như vậy, này các Tỷ-kheo, có làm
nghiệp ác nhỏ mọn tương tự, nghiệp ác ấy đưa
người ấy đến cảm thọ ngay trong hiện tại, cho đến
chút ít cũng không thấy được, còn nói gì là nhiều.
Ai nói như sau, này các Tỷ-kheo: "Người này làm
nghiệp ác như thế nào, như thế nào người ấy sẽ cảm
thọ (quả) như vậy, như vậy". Nếu sự kiện là vậy, này
các Tỷ-kheo, thời không có đời sống Phạm hạnh,
không có cơ hội để nêu rõ đau khổ được chơn chánh
đoạn diệt.
Và này các Tỷ-kheo, có ai nói như sau: "Người này
làm nghiệp được cảm thọ như thế nào, như thế nào,

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2047

người ấy sẽ cảm thọ quả dị thục như vậy, như vậy".
Nếu sự kiện là vậy, này các Tỷ-kheo, thời có đời sống
Phạm hạnh, có cơ hội để nêu rõ đau khổ được chơn
chánh đoạn diệt.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2048

276 Sanh -- Địa ngục - Phần lớn nữ nhân sanh vào địa ngục - Kinh ANURUDDHA 1 – Tăng I, 513

ANURUDDHA 1 – Tăng I, 513

1. Rồi Tôn giả Anuruddha đi đến Thế Tôn, sau khi
đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi
xuống một bên, Tôn giả Anuruddha bạch Thế Tôn:
- Ở đây, bạch Thế Tôn, với thiên nhãn thanh tịnh siêu
nhân, con thấy phần lớn các nữ nhân, sau khi thân
hoại mạng chung, phải sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa
xứ, địa ngục. Do đầy đủ với bao nhiêu pháp, bạch
Thế Tôn, các nữ nhân, sau khi thân hoại mạng
chung, phải sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa
ngục?
2. - Do đầy đủ ba pháp, này Anuruddha, các nữ nhân,
sau khi thân hoại mạng chung, phải sanh vào cõi dữ,
ác thú, đọa xứ, địa ngục. Thế nào là ba?
Ở đây, này Anuruddha:
 Nữ nhân vào buổi sáng, sống ở trong nhà, tâm
bị ám ảnh bởi cấu uế của xan lẫn;
 Vào buổi trưa, sống ở trong nhà, tâm bị ám ảnh
bởi cấu uế của tật đố.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2049

 Vào buổi chiều, sống ở trong nhà, tâm bị ám
ảnh bởi cấu uế của dục tham.
Do đầy đủ ba pháp này, này Anuruddha, các nữ nhân,
sau khi thân hoại mạng chung, phải sanh vào cõi dữ,
ác thú, đọa xứ, địa ngục.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   2050

277 Sanh -- Địa ngục - Thế giới thuần nhất khổ - Kinh VỚI CHI TIẾT – Tăng II, 259

VỚI CHI TIẾT – Tăng II, 259

1. Có bốn nghiệp này, này các Tỷ-kheo, đã được ta chứng ngộ với thắng trí và thuyết giảng. Thế nào là bốn?

 Này các Tỷ-kheo, có nghiệp đen quả đen;
 Này các Tỷ-kheo, có nghiệp trắng quả trắng;
 Này các Tỷ-kheo, có nghiệp đen trắng, quả đen
trắng,
 Này các Tỷ-kheo, có nghiệp không đen không
trắng, quả không đen không trắng, nghiệp đưa
đến đoạn diệt.

2. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là nghiệp đen quả đen?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người làm thân
hành có tổn hại, làm khẩu hành có tổn hại, làm
ý hành có tổn hại.
- Người ấy, do làm thân hành có tổn hại, do làm
khẩu hành có tổn hại, do làm ý hành có tổn hại,
sanh ra ở thế giới có tổn hại.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   2051

- Do người ấy sanh ra ở thế giới có tổn hại, các
cảm xúc có tổn hại được cảm xúc.
- Người ấy được cảm xúc với những cảm xúc có
tổn hại, nên cảm thọ những cảm thọ có tổn hại,
thuần nhất khổ, như những chúng sanh trong
địa ngục. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là nghiệp
đen quả đen.

3. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là nghiệp trắng quả trắng?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người làm thân
hành không có tổn hại, làm khẩu hành không
có tổn hại, làm ý hành không có tổn hại.
- Người ấy, do làm thân hành không có tổn hại,
do làm khẩu hành không có tổn hại, do làm ý
hành không có tổn hại, sanh ra ở thế giới không
có tổn hại.
- Do người ấy sanh ra ở thế giới có không tổn
hại, các cảm xúc không có tổn hại được cảm
xúc.
- Người ấy được cảm xúc với những cảm xúc
không có tổn hại, nên cảm thọ những cảm thọ
không có tổn hại, thuần nhất lạc, như chư
Thiên ở Biến Tịnh Thiên. Này các Tỷ-kheo,
đây gọi là nghiệp trắng quả trắng.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   2052

4. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là nghiệp đen trắng quả đen trắng?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người làm thân
hành có tổn hại và không có tổn hại, làm khẩu
hành có tổn hại và không có tổn hại, làm ý hành
có tổn hại và không có tổn hại.
- Người ấy, do làm thân hành có tổn hại và
không có tổn hại, do làm khẩu hành có tổn hại
và không có tổn hại, do làm ý hành có tổn hại
và không có tổn hại, sanh ra ở thế giới có tổn
hại và không có tổn hại.
- Do người ấy sanh ra ở thế giới có tổn hại và
không có tổn hại, các cảm xúc có tổn hại và
không tổn hại được cảm xúc.
- Người ấy được cảm xúc với những cảm xúc có
tổn hại và không tổn hại, nên cảm thọ những
cảm thọ có tổn hại và không tổn hại, xen lẫn,
pha trộn lạc và khổ. Ví như một số người và
chư Thiên, một số chúng sanh ở các đọa xứ.
Này các Tỷ-kheo, đây gọi là nghiệp đen trắng
quả đen trắng.

5. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là nghiệp không đen không trắng quả không đen không trắng, nghiệp đưa đến đoạn diệt?

MƯỜI HAI DUYÊN                                   2053

- Tại đấy, này các Tỷ-kheo, phàm có tâm tư sở
nào để đoạn tận nghiệp đen quả đen này;
phàm có tâm tư sở nào để đoạn tận nghiệp trắng
quả trắng này; phàm có tâm tư sở nào để đoạn
tận nghiệp đen trắng quả đen trắng này; này các
Tỷ-kheo, đây được gọi là nghiệp không đen
không trắng quả không đen không trắng,
nghiệp đưa đến đoạn diệt.

Này các Tỷ-kheo, có bốn nghiệp này đã được Ta chứng ngộ với thắng trí và thuyết giảng.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   2054

278 Sanh -- Địa ngục - Triệu phú không con đang bị nung nấu trong địa ngục - Kinh Không Có Con – Tương I, 204

Không Có Con – Tương I, 204

1) Rồi vua Pasenadi nước Kosala, giữa trưa, đi đến
Thế Tôn, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn và ngồi xuống
một bên. Thế Tôn nói với vua Pasenadi nước Kosala
đang ngồi một bên:

- Thưa Đại vương, Đại vương đi đâu lại giữa trưa như thế này?.

2) Ở đây, bạch Thế Tôn, có triệu phú gia chủ ở
Sàvatthi bị mệnh chung. Và con đến để xem tài sản
của vị không có con ấy được chở vào nội thành. Bạch
Thế Tôn, có đến tám triệu đồng tiền vàng, không nói
đến tiền bằng bạc. Bạch Thế Tôn, tuy vậy đồ ăn của
vị triệu phú gia chủ ấy lại chỉ gồm có cháo tấm chua
ngày hôm qua để lại. Còn vải mặc chỉ mang vải gai
may thành ba tấm. Còn xe thì đi xe nhỏ cũ kỹ và hư
nát, có gắn tán che bằng lá.

3) Thật như vậy, thưa Đại vương. Thật như vậy, thưa Đại vương. Thưa Đại vương, vị triệu phú gia chủ ấy thuở xưa, đã bố thí đồ ăn khất thực cho một vị Bích-

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2055

chi Phật tên là Tagarasikkhi. Vị ấy nói: "Hãy bố thí
cho vị Sa-môn". Nói xong, vị ấy từ chỗ ngồi đứng
dậy, rồi bỏ đi. Nhưng về sau, vị ấy hối tiếc, nói rằng:
"Tốt hơn, các người phục dịch hay làm công ăn đồ
ăn khất thực này". Và hơn nữa, vị ấy đoạt mạng sống
người con độc nhất của người anh, vì tài sản của
người ấy.

4) Thưa Đại vương, vì người triệu phú gia chủ ấy có
bố thí đồ ăn khất thực cho vị Độc Giác Phật tên là
Tagarasikkhi. Do kết quả hành động ấy, vị ấy được
sanh bảy lần lên thiện thú, Thiên giới. Do kết quả dư
hưởng còn lại, vị ấy được làm nhà triệu phú bảy lần
ở Sàvatthi này.

5) Thưa Đại vương, vì người triệu phú gia chủ ấy sau
khi bố thí về, lại hối tiếc nói rằng: "Tốt hơn, các
người phục vụ hay làm công ăn đồ ăn khất thực này".
Do kết quả của hành động ấy, tâm của vị ấy hướng
về các món ăn không được tốt đẹp, tâm của vị ấy
hướng về các đồ mặc không được tốt đẹp, tâm của vị
ấy hướng về các xe cộ không được tốt đẹp, tâm của
vị ấy hướng về sự thọ hưởng năm dục công đức
không được tốt đẹp.

6) Thưa Đại vương, vì người triệu phú gia chủ ấy đoạt mạng sống người con độc nhất của người anh, vì tài sản của người ấy. Do kết quả hành động của vị

MƯỜI HAI DUYÊN                                       2056

ấy, vị ấy bị nung nấu ở địa ngục nhiều năm, nhiều
trăm năm, nhiều trăm ngàn năm. Do kết quả dư
hưởng còn lại, gia tài không con bảy lần phải nhập
vào công khố của vua.

- Thưa Đại vương, đối với người triệu phú gia chủ
này, các công đức cũ bị đoạn diệt và công đức mới
chưa được chứa cất thêm. Và nay, thưa Đại vương,
người triệu phú gia chủ đang bị nung nấu trong địa
ngục Mahàroruva.

7) - Bạch Thế Tôn, như vậy người triệu phú gia chủ đã sanh vào địa ngục Mahàroruva?

8) - Thưa Đại vương, như vậy người triệu phú gia chủ đã sanh vào địa ngục Mahàroruva.

9) Lúa, tài sản, vàng bạc,
Hay mọi vật sở hữu,
Nô tỳ và lao công,
Các mạng sống tùy thuộc,
Vị ấy phải ra đi,
Không đem theo được ai,
Tất cả phải bỏ lại,
Khi ra đi một mình.

10) Chỉ có các hành động, Về thân, miệng và ý.

MƯỜI HAI DUYÊN                                  2057

Mới thật thuộc vị ấy,
Mang theo khi ra đi,
Nghiệp ấy theo vị ấy,
Như bóng không rời hình.

11) Do vậy hãy làm lành,
Tích lũy cho đời sau,
Công đức cho đời sau,
Làm hậu cứ cho người.

MƯỜI HAI DUYÊN                 2058

279 Sanh -- Địa ngục - Địa ngục 6 xúc xứ, Thiên giới 6 xúc xứ - Kinh Thâu Nhiếp – Tương IV, 215

Thâu Nhiếp – Tương IV, 215

1) ...

2) -- Này các Tỷ-kheo, các Ông được lợi đắc. Này các Tỷ-kheo, các Ông được khéo lợi đắc. Các Ông đã nắm được cơ hội (khana) để sống Phạm hạnh.

3) Này các Tỷ-kheo, Ta đã thấy các địa ngục gọi là
sáu xúc xứ địa ngục. Ở đấy, phàm mắt thấy sắc gì,
thấy sắc không khả lạc, không phải sắc khả lạc; thấy
sắc không khả hỷ, không phải sắc khả hỷ; thấy sắc
không khả ý, không phải sắc khả ý.

Phàm tai nghe tiếng gì... Phàm mũi ngửi hương gì...
Phàm lưỡi nếm vị gì... Phàm thân cảm xúc gì... Phàm
ý nhận thức pháp gì, nhận thức pháp không khả lạc,
không phải pháp khả lạc; nhận thức không phải khả
hỷ, không phải pháp khả hỷ; nhận thức pháp không
khả ý, không phải pháp khả ý.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2059

Này các Tỷ-kheo, các Ông được lợi đắc. Này các Tỷ- kheo, các Ông được khéo lợi đắc. Các Ông đã nắm được cơ hội để sống Phạm hạnh.

4) Này các Tỷ-kheo, Ta đã thấy các Thiên giới gọi
là sáu xúc xứ Thiên giới. Tại đấy, phàm mắt thấy
sắc gì, thấy sắc khả lạc, không phải sắc không lạc;
thấy sắc khả hỷ, không phải sắc không khả hỷ; thấy
sắc khả ý, không phải sắc không khả ý.

Phàm tai nghe tiếng gì... Phàm mũi ngửi hương gì...
Phàm lưỡi nếm vị gì... Phàm thân cảm xúc gì... Phàm
ý nhận thức pháp gì, nhận thức pháp khả lạc, không
phải không khả lạc; nhận thức pháp khả hỷ, không
phải không khả hỷ; nhận thức pháp khả ý, không phải
pháp không khả ý.

Này các Tỷ-kheo, các Ông được lợi đắc. Này các Tỷ- kheo, các Ông được khéo lợi đắc. Các Ông đã nắm được cơ hội để sống Phạm hạnh.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   2060

280 Sanh -- Địa ngục - Địa ngục Roruva - Kinh Con Gái Của Pajjunna – Tương I, 68

Con Gái Của Pajjunna – Tương I, 68

1) Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Vesàli, Đại Lâm, tại Trùng Các giảng đường.

2) Rồi Kokanadà, con gái của Pajjunna, sau khi đêm
vừa mãn, với dung sắc thù thắng chiếu sáng toàn
vùng Đại Lâm, đi đến Thế Tôn, sau khi đến, đảnh lễ
Thế Tôn rồi đứng một bên.

3) Đứng một bên, Thiên nữ Kokanadà, con gái của Pajjunna, nói lên bài kệ này trước mặt Thế Tôn:

Bậc Chánh Đẳng Chánh Giác,
Thượng thủ các chúng sanh,
Nay an trú Đại Lâm,
Tại thành Vesàli,
Hãy để con đảnh lễ,
Con gái Pajjunna,
Tên Kokanadà.
Từ trước con chỉ nghe,

MƯỜI HAI DUYÊN                                   2061

Bậc chứng ngộ Chánh Giác.
Bậc vô thượng Pháp Nhãn,
Bậc Chánh Đẳng Chánh Giác.
Ngày nay con có thể,
Biết được Chánh pháp ấy,
Do Thiện Thệ thuyết giảng,
Bậc Mâu-ni Chánh Giác.

Những ai kém trí tuệ,
Khinh bác chống Thánh pháp,
Sẽ rơi vào địa ngục,
Mệnh danh Roruva,
Trải thời gian lâu dài,
Thọ lãnh nhiều thống khổ.

Những ai đối Thánh pháp,
Kham nhẫn, tâm tịch tịnh,
Từ bỏ thân làm người,
Viên mãn thân chư Thiên.

MƯỜI HAI DUYÊN                    2062

281 Sanh -- Địa ngục - Địa ngục đại nhiệt não - Kinh Nhiệt Não – Tương V, 654

Nhiệt Não – Tương V, 654

1) ...

2) -- Này các Tỷ-kheo, có một địa ngục tên là Đại nhiệt não, tại đấy con mắt thấy sắc gì, chỉ thấy bất khả lạc sắc, không phải khả lạc sắc, chỉ thấy bất khả hỷ sắc, không phải khả hỷ sắc, chỉ thấy bất khả ý sắc, không phải khả ý sắc. Tai có nghe tiếng gì... mũi có ngửi hương gì... lưỡi có nếm vị gì... thân có cảm xúc gì... ý có nhận thức pháp gì, chỉ nhận thức bất khả lạc pháp, không phải khả lạc pháp, chỉ nhận thức bất khả hỷ pháp, không phải khả hỷ pháp, chỉ nhận thức bất khả ý pháp, không phải khả ý pháp.

3) Khi nghe nói vậy, một Tỷ-kheo bạch Thế Tôn:

-- Bạch Thế Tôn, thật lớn thay, nhiệt não ấy! Bạch Thế Tôn, thật khéo to lớn thay, nhiệt não ấy! Bạch Thế Tôn, không biết có nhiệt não nào khác nữa, còn lớn hơn, còn đáng sợ hãi hơn nhiệt não ấy?

-- Này Tỷ-kheo, có nhiệt não khác còn đáng sợ hãi hơn nhiệt não ấy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2063

-- Bạch Thế Tôn, nhiệt não khác ấy như thế nào, còn lớn hơn, và đáng sợ hãi hơn nhiệt não ấy?

4) -- Này các Tỷ-kheo,

- Những Sa-môn hay Bà-la-môn nào không như
thật rõ biết: "Đây là Khổ"... không như thật rõ
biết: "Đây là Con Đường đưa đến Khổ diệt".
Họ hoan hỷ với các hành đưa đến sanh, họ
hoan hỷ với các hành đưa đến già, họ hoan hỷ
với các hành đưa đến chết, họ hoan hỷ với các
hành đưa đến sầu, bi, khổ, ưu, não.
- Vì họ hoan hỷ với các hành đưa đến sanh... đưa
đến già... đưa đến chết... đưa đến sầu, bi, khổ,
ưu, não, nên họ tạo dựng các hành đưa đến
sanh, họ tạo dựng các hành đưa đến già... đưa
đến chết,...
- Do họ tạo dựng các hành đưa đến sanh... đưa
đến già... đưa đến chết... đưa đến sầu, bi, khổ,
ưu, não, nên họ bị đốt cháy trong nhiệt não
sanh... già... chết... sầu, bi, khổ, ưu, não. Họ
không liễu thoát khỏi sanh, khỏi già, khỏi chết,
khỏi sầu, bi, khổ, ưu, não.
- Ta nói rằng, họ không liễu thoát khỏi đau
khổ.

5) Và này các Tỷ-kheo:

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2064

- Những Sa-môn hay Bà-la-môn nào như thật rõ
biết: "Đây là Khổ"... như thật rõ biết: "Đây là
Con Đường đưa đến Khổ diệt", họ không hoan
hỷ với các hành đưa đến sanh... đưa đến già...
đưa đến chết... đưa đến sầu, bi, khổ, ưu, não.
- Vì họ không hoan hỷ với các hành đưa đến
sanh... đưa đến già... đưa đến chết... đưa đến
sầu, bi, khổ, ưu, não, nên họ không tạo dựng
các hành đưa đến sanh... đưa đến già... đưa đến
chết... đưa đến sầu, bi, khổ, ưu, não.
- Do họ không tạo dựng các hành đưa đến sanh...
đưa đến già... đưa đến chết... đưa đến sầu, bi,
khổ, ưu, não, nên họ không bị đốt cháy trong
nhiệt não sanh... già... chết... sầu, bi, khổ, ưu,
não. Họ liễu thoát khỏi sanh, khỏi già, khỏi
chết, khỏi sầu, bi, khổ, ưu, não.
- Ta nói rằng, họ liễu thoát khỏi đau khổ.

6) Do vậy, này các Tỷ-kheo, một cố gắng cần phải
làm để rõ biết: "Đây là Khổ". Một cố gắng cần phải
làm để rõ biết: "Đây là Khổ tập". Một cố gắng cần
phải làm để rõ biết: "Đây là Khổ diệt". Một cố gắng
cần phải làm để rõ biết: "Đây là Con Đường đưa đến
Khổ diệt".

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2065

282 Sanh -- Địa ngục và Thiên giới - 40 nghiệp - Kinh MƯỜI PHÁP – Tăng IV, 634

MƯỜI PHÁP – Tăng IV, 634

1. Thành tựu mười pháp, này các Tỷ-kheo, như vậy tương xứng bị rơi vào địa ngục

2. Thế nào là mười?

11. Sát sanh.
12. Lấy của không cho.
13. Tà hạnh trong các dục.
14. Nói láo.
15. Nói hai lưỡi.
16. Nói lời thô ác.
17. Nói lời phù phiếm.
18. Tham ái.
19. Sân tâm.
20. Tà kiến.

Thành tựu mười pháp này, này các Tỷ-kheo, như vậy tương xứng bị rơi vào địa ngục.

3. Thành tựu mười pháp, này các Tỷ-kheo, như vậy tương xứng được sanh lên Thiên giới.

MƯỜI HAI DUYÊN                                 2066

4. Thế nào là mười?

11. Từ bỏ sát sanh.
12. Từ bỏ lấy của không cho.
13. Từ bỏ tà hạnh trong các dục.
14. Từ bỏ nói láo.
15. Từ bỏ nói hai lưỡi.
16. Từ bỏ nói lời thô ác.
17. Từ bỏ nói lời phù phiếm.
18. Không tham.
19. Không sân.
20. Tâm chánh kiến.

Thành tựu mười pháp này, này các Tỷ-kheo, như vậy tương xứng được sanh lên Thiên giới.

HAI MƯƠI PHÁP – Tăng IV,635

1. Thành tựu hai mươi pháp, như vậy tương xứng bị rơi vào địa ngục.

2. Thế nào là hai mươi?

- Tự mình sát sanh, khuyến khích người khác
sát sanh;
- Tự mình lấy của không cho, khuyến khích
người khác lấy của không cho;

MƯỜI HAI DUYÊN                                 2067

- Tự mình tà hạnh trong các dục; khuyến khích
người khác tà hạnh trong các dục;
- Tự mình nói láo và khuyến khích người khác
nói láo;
- Tự mình nói hai lưỡi và khuyến khích người
khác nói hai lưỡi;
- Tự mình nói lời thô ác và khuyến khích người
khác nói lời thô ác;
- Tự mình nói lời phù phiếm và khuyến khích
người khác nói lời phù phiếm;
- Tự mình tham và khuyến khích người khác
tham;
- Tự mình có sân tâm và khuyến khích người
khác có sân tâm;
- Tự mình có tà kiến và khuyến khích người khác
có tà kiến.

Thành tựu hai mươi pháp này, này các Tỷ-kheo, như vậy tương xứng bị rơi vào địa ngục.

3. Thành tựu hai mươi pháp này, này các Tỷ-kheo, như vậy tương xứng được sanh lên Thiên giới.

4. Thế nào là hai mươi?

- Tự mình từ bỏ sát sanh và khuyến khích người khác từ bỏ sát sanh;

MƯỜI HAI DUYÊN                                 2068

- Tự mình từ bỏ lấy của không cho, khuyến
khích người khác từ bỏ lấy của không cho;
- Tự mình từ bỏ tà hạnh trong các dục; khuyến
khích người khác từ bỏ tà hạnh trong các dục;
- Tự mình từ bỏ nói láo và khuyến khích người
khác từ bỏ nói láo;
- Tự mình từ bỏ nói hai lưỡi và khuyến khích
người khã từ bỏ nói hai lưỡi;
- Tự mình từ bỏ nói lời thô ác và khuyến khích
người khác từ bỏ nói lời thô ác;
- Tự mình từ bỏ nói lời phù phiếm và khuyến
khích người khác từ bỏ nói lời phù phiếm;
- Tự mình không tham và khuyến khích người
khác không tham;
- Tự mình không có sân tâm và khuyến khích
người khác không có sân tâm;
- Tự mình có chánh kiến và khuyến khích người
khác có chánh kiến.

Thành tựu hai mươi pháp này, này các Tỷ-kheo, như vậy tương xứng được sanh lên Thiên giới.

BA MƯƠI PHÁP – Tăng IV,636

MƯỜI HAI DUYÊN                                 2069

1. Thành tựu ba mươi pháp, này các Tỷ-kheo, như vậy tương xứng bị rơi vào địa ngục.

2. Thế nào là ba mươi?

31. Tự mình sát sanh.
32. Khuyến khích người khác sát sanh.
33. Và tùy thuận sát sanh.
34. Tự mình lấy của không cho.
35. Khuyến khích người khác lấy của không cho.
36. Và tùy thuận lấy của không cho.
37. Tự mình tà hạnh trong các dục.
38. Khuyến khích người khác tà hạnh trong các
dục.
39. Và tùy thuận tà hạnh trong các dục.
40. Tự mình nói láo.
41. Khuyến khích người khác nói láo.
42. Và tùy thuận nói láo.
43. Tự mình nói hai lưỡi.
44. Khuyến khích người khác nói hai lưỡi.
45. Và tùy thuận nói hai lưỡi.
46. Tự mình nói lời thô ác.
47. Khuyến khích người khác nói lời thô ác.
48. Và tùy thuận nói lời thô ác.
49. Tự mình nói lời phù phiếm.
50. Khuyến khích người khác nói lời phù phiếm.
51. Và tùy thuận nói lời phù phiếm.

MƯỜI HAI DUYÊN                                 2070

52. Tự mình có tham.
53. Khuyến khích người khác có tham.
54. Và tùy thuận có tham.
55. Tự mình có sân tâm.
56. Khuyến khích người khác có sân tâm.
57. Và tùy thuận sân tâm.
58. Tự mình có tà kiến.
59. Khuyến khích người khác có tà kiến.
60. Và tùy thuận tà kiến.

Thành tựu với ba mươi pháp này, này các Tỷ-kheo, như vậy tương xứng bị rơi vào địa ngục.

3. Thành tựu với ba mươi pháp này, này các Tỷ- kheo, như vậy tương xứng được sanh lên Thiên giới.

4. Thế nào là ba mươi?

31. Tự mình từ bỏ sát sanh.
32. Khuyến khích người khác từ bỏ sát sanh.
33. Và không tùy thuận sát sanh.
34. Tự mình từ bỏ lấy của không cho.
35. Khuyến khích người khác từ bỏ lấy của không
cho.
36. Và không tùy thuận lấy của không cho.
37. Tự mình từ bỏ tà hạnh trong các dục.
38. Khuyến khích người khác từ bỏ tà hạnh trong
các dục.

MƯỜI HAI DUYÊN                                  2071

39. Và không tùy thuận tà hạnh trong các dục.
40. Tự mình từ bỏ nói láo.
41. Khuyến khích người khác từ bỏ nói láo.
42. Và không tùy thuận nói láo.
43. Tự mình từ bỏ nói hai lưỡi.
44. Khuyến khích người khác từ bỏ nói hai lưỡi.
45. Và không tùy thuận nói hai lưỡi.
46. Tự mình từ bỏ nói lời thô ác.
47. Khuyến khích người khác từ bỏ nói lời thô ác.
48. Và không tùy thuận nói lời thô ác.
49. Tự mình từ bỏ nói lời phù phiếm.
50. Khuyến khích người khác từ bỏ nói lời phù
phiếm.
51. Và không tùy thuận nói lời phù phiếm.
52. Tự mình từ bỏ tham.
53. Khuyến khích người khác từ bỏ tham.
54. Và không tùy thuận tham.
55. Tự mình từ bỏ sân tâm.
56. Khuyến khích người khác từ bỏ sân tâm.
57. Và không tùy thuận sân tâm.
58. Tự mình có chánh kiến.
59. Khuyến khích người khác có chánh kiến.
60. Và tùy thuận chánh kiến.

Thành tựu với ba mươi pháp này, này các Tỷ-kheo, như vậy tương xứng được sanh lên Thiên giới.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2072

BỐN MƯƠI PHÁP – Tăng IV,639

1. Thành tựu với bốn mươi pháp, này các Tỷ-kheo, như vậy tương xứng bị rơi vào địa ngục.

2. Thế nào là bốn mươi?

41. Tự mình sát sanh.
42. Khuyến khích người khác sát sanh.
43. Tùy thuận sát sanh.
44. Và tán thán sát sanh.
45. Tự mình lấy của không cho.
46. Khuyến khích người khác lấy của không cho.
47. Tùy thuận lấy của không cho.
48. Và tán thán lấy của không cho.
49. Tự mình tà hạnh trong các dục.
50. Khuyến khích người khác tà hạnh trong các
dục.
51. Tùy thuận tà hạnh trong các dục.
52. Và tán thán tà hạnh trong các dục.
53. Tự mình nói láo.
54. Khuyến khích người khác nói láo.
55. Tùy thuận nói láo.
56. Và tán thán nói láo.
57. Tự mình nói hai lưỡi.
58. Khuyến khích người khác nói hai lưỡi.

MƯỜI HAI DUYÊN                                 2073

59. Tùy thuận nói hai lưỡi.
60. Và tán thán nói hai lưỡi.
61. Tự mình nói lời thô ác.
62. Khuyến khích người khác nói lời thô ác.
63. Tùy thuận nói lời thô ác.
64. Và tán thán nói lời thô ác.
65. Tự mình nói lời phù phiếm.
66. Khuyến khích người khác nói lời phù phiếm.
67. Tùy thuận nói lời phù phiếm.
68. Và tán thán nói lời phù phiếm.
69. Tự mình có tham.
70. Khuyến khích người khác có tham.
71. Tùy thuận có tham.
72. Và tán thán có tham.
73. Tự mình có sân tâm.
74. Khuyến khích người khác có sân tâm.
75. Tùy thuận sân tâm.
76. Và tán thán sân tâm.
77. Tự mình có tà kiến.
78. Khuyến khích người khác có tà kiến.
79. Tùy thuận có tà kiến.
80. Và tán thán có tà kiến.

Thành tựu bốn mươi pháp này, này các Tỷ-kheo, như vậy tương xứng bị rơi vào địa ngục.

MƯỜI HAI DUYÊN                                  2074

3. Thành tựu với bốn mươi pháp, như vậy tương xứng được sanh lên Thiên giới.

4. Thế nào là bốn mươi?

41. Không tự mình từ bỏ sát sanh.
42. Không khuyến khích người khác sát sanh.
43. Không tùy thuận sát sanh.
44. Và không tán thán sát sanh.
45. Tự mình từ bỏ lấy của không cho.
46. Không khuyến khích người khác lấy của không
cho.
47. Không tùy thuận lấy của không cho.
48. Và không tán thán lấy của không cho.
49. Tự mình từ bỏ tà hạnh trong các dục.
50. Không khuyến khích người khác tà hạnh trong
các dục.
51. Không tùy thuận tà hạnh trong các dục.
52. Và không tán thán tà hạnh trong các dục.
53. Tự mình từ bỏ nói láo.
54. Không khuyến khích người khác nói láo.
55. Không tùy thuận nói láo.
56. Và không tán thán nói láo.
57. Tự mình từ bỏ nói hai lưỡi.
58. Không khuyến khích người khác nói hai lưỡi.
59. Không tùy thuận nói hai lưỡi.
60. Và không tán thán nói hai lưỡi.

MƯỜI HAI DUYÊN                                  2075

61. Tự mình từ bỏ nói lời thô ác.
62. Không khuyến khích người khác nói lời thô ác.
63. Không tùy thuận nói lời thô ác.
64. Và không tán thán nói lời thô ác.
65. Tự mình từ bỏ nói lời phù phiếm.
66. Không khuyến khích người khác nói lời phù
phiếm.
67. Không tùy thuận nói lời phù phiếm.
68. Và không tán thán nói lời phù phiếm.
69. Tự mình từ bỏ tham.
70. Không khuyến khích người khác tham.
71. Không tùy thuận tham.
72. Và không tán thán tham.
73. Tự mình từ bỏ sân tâm.
74. Không khuyến khích người khác sân tâm.
75. Không tùy thuận sân tâm.
76. Và không tán thán sân tâm.
77. Tự mình có chánh kiến.
78. Khuyến khích người khác có chánh kiến.
79. Tùy thuận có chánh kiến.
80. Và tán thán có chánh kiến.

Thành tựu bốn mươi pháp này, này các Tỷ-kheo, như vậy tương xứng được sanh lên Thiên giới.

TỔN HẠI – Tăng IV,641

MƯỜI HAI DUYÊN                                   2076

- Thành tựu với mười pháp, này các Tỷ-kheo, đem
theo mình một tự ngã bị tổn hại, bị hủy hoại... đem
theo mình một tự ngã không bị tổn hại... không bị
hủy hoại...

Thành tựu với hai mươi pháp, này các Tỷ-kheo...

Thành tựu với ba mươi pháp, này các Tỷ-kheo...

Thành tựu với bốn mươi pháp, này các Tỷ-kheo,
đem theo mình một tự ngã bị tổn hại, bị hủy hoại...
không đem theo mình một tự ngã bị tổn hại, bị hủy
hoại.

SAU KHI CHẾT 1 – Tăng IV,642

- Thành tựu với mười pháp, này các Tỷ-kheo, ở đây
có người sau khi thân hoại mạng chung, bị sanh vào
cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục... ở đây có người sau
khi thân hoại mạng chung được sanh lên thiện thú,
Thiên giới, cõi đời này...

Với hai mươi pháp, này các Tỷ-kheo...

Với ba mươi pháp, này các Tỷ-kheo...

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2077

Với bốn mươi pháp, này các Tỷ-kheo, ở đây có
người sau khi thân hoại mạng chung, bị sanh vào cõi
dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục... ở đây có người, sau
khi thân hoại mạng chung được sanh lên thiện thú,
Thiên giới, cõi đời này...

SAU KHI CHẾT 2 – Tăng IV,642

- Thành tựu với mười pháp, này các Tỷ-kheo, người ngu cần phải được biết... người hiền trí cần phải được biết...

Với hai mươi pháp, này các Tỷ-kheo...

Với ba mươi pháp, này các Tỷ-kheo...

Với bốn mươi pháp, này các Tỷ-kheo, người ngu cần phải được biết... người hiền trí cần phải được biết.

Thành tựu với mười pháp này, này các Tỷ-kheo, người hiền trí cần phải được biết...

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2078

283 Sanh -- Địa ngục và Thiên giới - Kinh CON ĐƯỜNG ĐẾN ĐỊA NGỤC – Tăng II, 588

CON ĐƯỜNG ĐẾN ĐỊA NGỤC – Tăng II, 588

1. - Thành tựu năm pháp này, này các Tỷ-kheo, như vậy tương xứng bị quăng vào địa ngục.

2. Thế nào là năm?

-   Sát sanh,
-   Lấy của không cho,
-   Tà hạnh trong các dục,
-   Nói láo,
-   Đắm say trong rượu men, rượu nấy.

Thành tựu năm pháp này, này các Tỷ-kheo, như vậy tương xứng bị quăng vào địa ngục.

3. Thành tựu năm pháp này, này các Tỷ-kheo, như vậy tương xứng được sanh lên Thiên giới.

4. Thế nào là năm?

- Từ bỏ sát sanh, - Từ bỏ lấy của không cho,

MƯỜI HAI DUYÊN                                 2079

- Từ bỏ tà hạnh trong các dục, - Từ bỏ nói láo, - Từ bỏ đắm say rượu men, rượu nấu.

Thành tựu năm pháp này, này các Tỷ-kheo, như vậy tương xứng được sanh lên Thiên giới.

MƯỜI HAI DUYÊN                                2080

284 Sanh -- Địa ngục và Thiên giới - Kinh CÁC SỨC MẠNH – Tăng I, 102

CÁC SỨC MẠNH – Tăng I, 102
------------------
6. Rồi một Bà-la-môn đi đến Thế Tôn; sau khi đến,
nói lên với Thế Tôn những lời chào đón hỏi thăm,
sau khi nói lên những lời chào đón hỏi thăm thân
hữu, liền ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên,
Bà-la-môn ấy bạch Thế Tôn:
Do nhân gì, thưa Tôn giả Gotama, do duyên gì, ở
đây một số chúng sanh sau khi thân hoại mạng
chung, phải sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa
ngục?
 Do nhân phi pháp hành và bất bình đẳng hành,
này Bà-la-môn, như vậy ở đây, một số các
chúng sanh, sau khi thân hoại mạng chung,
phải sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục!
Do nhân gì, thưa Tôn giả Gotama, do duyên gì, ở
đây một số chúng sanh sau khi thân hoại mạng
chung, sanh vào cõi thiện, cõi Trời, cõi đời này?
 Do nhân pháp hành và bình đẳng hành, này
Bà-la-môn, như vậy ở đây, một số các chúng
sanh sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào
cõi Thiện, cõi Trời, cõi đời này.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2081

- Thật vi diệu thay, thưa Tôn giả Gotama! Thật vi
diệu thay, Tôn giả Gotama! Như người dựng đứng
lại những gì bị quăng ngã xuống, phơi bày ra những
gì bị che kín, chỉ đường cho kẻ đi lạc hướng, đem
đèn sáng vào trong bóng tối để những ai có mắt có
thể thấy sắc. Cũng vậy, pháp được Tôn giả Gotama
dùng nhiều phương tiện trình bày giải thích. Con nay
xin quy y Tôn giả Gotama, quy y Pháp, quy y chúng
Tỷ-kheo Tăng! Mong Tôn giả Gotama nhận con làm
đệ tử, từ nay cho đến mạng chung, con trọn đời quy
ngưỡng!
-----------------
7. Rồi Bà-la-môn Jànussoni đi đến Thế Tôn; sau khi
đến, nói lên với Thế Tôn những lời chào đón hỏi
thăm, sau khi nói lên với Thế Tôn những lời chào
đón hỏi thăm thân hữu rồi ngồi xuống một bên. Ngồi
xuống một bên, Bà-la-môn Jànussoni bạch Thế Tôn:
- Do nhân gì, thưa Tôn giả Gotama, do duyên gì, ở
đây một số chúng sanh sau khi thân hoại mạng
chung, phải sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa
ngục?
 Do vì có làm, này Bà-la-môn, do vì không làm.
Như vậy, ở đây một số chúng sanh, sau khi thân
hoại mạng chung, phải sanh vào cõi dữ, ác thú,
đọa xứ, địa ngục!

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2082

- Do nhân gì, thưa Tôn giả Gotama, do duyên gì, ở
đây một số chúng sanh sau khi thân hoại mạng
chung, sanh vào cõi thiện, cõi Trời, cõi đời này?
 Do vì có làm, này Bà-la-môn, do vì không làm.
Như vậy, ở đây một số chúng sanh sau khi thân
hoại mạng chung, sanh vào cõi Thiện, cõi Trời,
cõi đời này.
- Thưa Tôn giả Gotama, lời nói vắn tắt không giảng
rộng của Tôn giả Gotama, con không được hiểu ý
nghĩa một cách rộng rãi. Lành thay, nếu Tôn giả
Gotama thuyết pháp cho con để con có thể hiểu ý
nghĩa một cách rộng rãi lời nói vắn tắt không giảng
rộng của Tôn giả Gotama.
- Vậy này Bà-la-môn, hãy nghe và khéo tác ý, Ta sẽ
nói.
Bà-la-môn Jànussoni vâng đáp Thế Tôn:
- Thưa vâng, Tôn giả.
Thế Tôn nói như sau:
- Ở đây, này Bà-la-môn, có người thân làm ác, thân
không làm thiện, miệng nói ác, miệng không nói
thiện, ý nghĩ ác, ý nghĩ không thiện. Như vậy, này
Bà-la-môn, do làm và do không làm là như vậy, ở
đây một số chúng sanh sau khi thân hoại mạng
chung, phải sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2083

Lại ở đây, này Bà-la-môn, có một số chúng sanh thân
làm thiện, thân không làm ác, miệng nói thiện, miệng
không nói ác, ý nghĩ thiện, ý nghĩ không ác. Như vậy,
này Bà-la-môn, do làm và do không làm là như vậy,
ở đây một số chúng sanh sau khi thân hoại mạng
chung, được sanh vào cõi thiện, cõi Trời, cõi đời này.
- Thật vi diệu thay, Tôn giả Gotama … từ nay cho
đến mạng chung, con trọn đời quy ngưỡng!
--------------------------

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2084

285 Sanh -- Địa ngục và Thiên giới - Kinh KHUYẾT ĐIỂM VÀ VIÊN MÃN – Tăng I, 487

KHUYẾT ĐIỂM VÀ VIÊN MÃN – Tăng I, 487

1. - Này các Tỷ-kheo, có ba sự khiếm khuyết này.
Thế nào là ba?
 Khiếm khuyết về giới,
 Khiếm khuyết về tâm,
 Khiếm khuyết về tri kiến.
Và này các Tỷ-kheo, thế nào là khiếm khuyết về giới?
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người sát sanh, lấy
của không cho, tà hạnh trong các dục, nói láo, nói
hai lưỡi, nói lời độc ác, nói lời phù phiếm. Này
các Tỷ-kheo, đây gọi là khiếm khuyết về giới.
2. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là khiếm khuyết về
tâm?
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người tham lam, với
tâm sân hận. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là khiếm
khuyết về tâm.
3. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là khiếm khuyết về tri
kiến?

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2085

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người có tà kiến, có
tri kiến điên đảo: "Không có bố thí, không có lễ
hy sinh, không có cúng tế, không có quả dị thục
trong các nghiệp thiện ác, không có đời này,
không có đời sau, không có mẹ, không có cha,
không có các loại hóa sanh, ở đời không có các
hàng Sa-môn, Bà-la-môn chánh hướng, chánh
hạnh, đã tự mình với thắng trí, giác ngộ đời này,
đời sau và truyền dạy lại". Này các Tỷ-kheo, đây
gọi là khiếm khuyết về tri kiến.
4. Này các Tỷ-kheo,
- Do nhân khiếm khuyết về giới, các loài hữu tình,
sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào cõi dữ,
ác thú, đọa xứ, địa ngục.
- Do nhân khiếm khuyết về tâm, các loài hữu tình,
sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào cõi dữ,
ác thú, đọa xứ, địa ngục.
- Do nhân khiếm khuyết về tri kiến, các loài hữu
tình, sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào cõi
dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục.
Những pháp này, này các Tỷ-kheo, là ba khiếm
khuyết.
5. Này các Tỷ-kheo, có ba viên mãn này. Thế nào là
ba?
 Viên mãn về giới,

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2086

 Viên mãn về tâm,
 Viên mãn về tri kiến.
Và này các Tỷ-kheo, thế nào là viên mãn về giới?
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người từ bỏ sát sanh,
từ bỏ lấy của không cho, từ bỏ tà hạnh trong các
dục, từ bỏ nói láo, từ bỏ nói hai lưỡi, từ bỏ nói lời
độc ác, từ bỏ nói lời phù phiếm. Này các Tỷ-kheo,
đây gọi là viên mãn về giới.
6. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là viên mãn về tâm?
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người không tham
lam, không có tâm sân hận. Này các Tỷ-kheo, đây
gọi là viên mãn về tâm.
7. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là viên mãn về tri
kiến?
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người có chánh kiến,
không có tri kiến điên đảo: "Có bố thí, có lễ hy
sinh, có cúng tế, có quả dị thục trong các nghiệp
thiện ác, có đời này, có đời sau, có mẹ, có cha, có
các loại hóa sanh, ở đời có các hàng Sa-môn, Bà-
la-môn chánh hướng, chánh hạnh, đã tự mình với
thắng trí, giác ngộ đời này, đời sau và truyền dạy
lại". Này các Tỷ-kheo, đây gọi là viên mãn về tri
kiến.
8. Này các Tỷ-kheo,

MƯỜI HAI DUYÊN                                        2087

- Do nhân viên mãn về giới, các loại hữu tình, sau
khi thân hoại mạng chung, sanh vào cõi thiện, cõi
Trời, cõi đời này.
- Do nhân viên mãn về tâm, các loại hữu tình, sau
khi thân hoại mạng chung, sanh lên cõi thiện, cõi
Trời, cõi đời này.
- Do nhân viên mãn về tri kiến, các loại hữu tình,
sau khi thân hoại mạng chung, sanh lên cõi thiện,
cõi Trời, cõi đời này.
Những pháp này, này các Tỷ-kheo, là ba viên mãn.

CHÍNH XÁC – Tăng I, 490

1. - Này các Tỷ-kheo, có ba sự khiếm khuyết này.
Thế nào là ba?
- Khiếm khuyết về giới,
- Khiếm khuyết về tâm,
- Khiếm khuyết về tri kiến.
… (...giống như kinh 115, 1-4 ).
2. - Ví như, này các Tỷ-kheo, một hột xức xắc chính
xác, Nếu được liệng về mặt trên, được nằm về mặt
ấy, được nằm khéo đặt.
Cũng vậy, này các Tỷ-kheo:

MƯỜI HAI DUYÊN                                   2088

- Do nhân khiếm khuyết về giới, các loại hữu tình,
sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào cõi dữ, ác
thú, đọa xứ, địa ngục.
- Do nhân khiếm khuyết về tâm, này các Tỷ-kheo,
các loại hữu tình, sau khi thân hoại mạng chung,
sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục.
- Do nhân khiếm khuyết về tri kiến, này các Tỷ-
kheo, các loại hữu tình, sau khi thân hoại mạng
chung, sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục.
Những pháp này, này các Tỷ-kheo, là ba khiếm
khuyết.
3. Này các Tỷ-kheo, có ba viên mãn này. Thế nào là
ba? Viên mãn về giới, viên mãn về tâm, viên mãn về
tri kiến…( giống như kinh 115, 5-8 )
4. Ví như, này các Tỷ-kheo, một hột xúc xắc chính
xác, nếu được liệng về mặt trên, được nằm về mặt
ấy, được nằm khéo đặt.
Cũng vậy, này các Tỷ-kheo,
- Do nhân viên mãn về giới, các loại hữu tình, sau
khi thân hoại mạng chung, sanh vào cõi thiện, cõi
Trời, cõi đời này.
- Do nhân viên mãn về tâm, này các Tỷ-kheo, các
loại hữu tình, sau khi thân hoại mạng chung, sanh
lên cõi thiện, cõi Trời, cõi đời này.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2089

- Do nhân viên mãn về tri kiến, này các Tỷ-kheo,
các loại hữu tình, sau khi thân hoại mạng chung,
sanh lên cõi thiện, cõi Trời, cõi đời này.
Những pháp này, này các Tỷ-kheo, là ba viên mãn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                  2090

286 Sanh -- Địa ngục và Thiên giới - Kinh KHÔNG TÁN THÁN TƯƠNG XỨNG – Tăng II, 736

KHÔNG TÁN THÁN TƯƠNG XỨNG – Tăng II, 736

1. - Thành tựu năm pháp, Tỷ-kheo trú tại chỗ như vậy tương xứng bị rơi vào địa ngục.

2. Thế nào là năm?

- Không có suy xét, không thẩm sát, tán thán
người không đáng được tán thán;
- Không suy xét, không thẩm sát, không tán thán
người đáng được tán thán;
- Không suy xét, không thẩm sát, đặt lòng tin
(làm rõ ràng) vào những chỗ không đáng được
tịnh tín;
- Không suy xét, không thẩm sát, không đặt lòng
tin vào những chỗ đáng được tịnh tín;
- Làm rơi rớt các vật tín thí.

Do thành tựu năm pháp, Tỷ-kheo trú tại chỗ như vậy tương xứng bị rơi vào địa ngục.

MƯỜI HAI DUYÊN                                  2091

3. Thành tựu năm pháp, này các Tỷ-kheo trú tại chỗ như vậy tương xứng sanh lên cõi trời.

4. Thế nào là năm?

- Có suy xét, có thẩm sát, không tán thán người
không đáng được tán thán;
- Có suy xét, có thẩm sát, tán thán người đáng
được tán thán;
- Có suy xét, có thẩm sát, không đặt lòng tin vào
những chỗ không đáng được tịnh tín;
- Có suy xét, có thẩm sát, đặt lòng tin vào những
chỗ đáng được tịnh tín;
- Không làm rơi rớt các vật tín thí.

Thành tựu năm pháp, này các Tỷ-kheo trú tại chỗ như vậy tương xứng sanh lên cõi trời.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   2092

287 Sanh -- Địa ngục và Thiên giới - Kinh NĂM PHÁP 1 – Tăng II, 754

NĂM PHÁP 1 – Tăng II, 754

1. - Thành tựu năm pháp này, này các Tỷ-kheo, vị Tỳ-kheo như vậy tương xứng bị rơi vào địa ngục.

2. Thế nào là năm?

- Sát sanh;
- Lấy của không cho;
- Sống không Phạm hạnh;
- Nói láo;
- Đắm say rượu men, rượu nấu.

Thành tựu năm pháp này, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo như vậy tương xứng bị rơi vào địa ngục.

3. Thành tựu năm pháp, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo như vậy tương xứng được sanh lên cõi Trời.

4. Thế nào là năm?

- Từ bỏ sát sanh; - Từ bỏ lấy của không cho; - Từ bỏ không Phạm hạnh;

MƯỜI HAI DUYÊN                                2093

- Từ bỏ nói láo; - Từ bỏ đắm say rượu men, rượu nấu.

Thành tựu năm pháp, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo như vậy tương xứng được sanh lên Thiên giới.

NĂM PHÁP 2 – Tăng II, 755

1. - Thành tựu năm pháp, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-
kheo ni...vị chánh học nữ...vị nam Sa-di...vị nữ sa-di,
vị nam cư sĩ, vị nữ cư sĩ như vậy tương xứng bị rơi
vào địa ngục. Thế nào là năm?

Tỷ-kheo (2 - 4) (như trên...#343, với những thay đổi cần thiết").

NĂM PHÁP 3 – Tăng II, 755

1. - Thành tựu năm pháp, này các Tỷ-kheo, vị tà
mạng ngoại đạo ly hệ...đệ tử trọc đầu...bện tóc...các
du sĩ...các đệ tử của Magandika...kẻ theo phái cầm
chỉa ba...người theo phái không phản đối...người
theo phái Gotama...người theo thiện pháp, như vậy
tương xứng bị rơi vào địa ngục.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       2094

2. Thế nào là năm?

- Sát sanh,
- Lấy của không cho,
- Không có Phạm hạnh,
- Nói láo,
- Đắm say rượu men, rượu nấu.

Thành tựu năm pháp này, này các Tỷ-kheo, người theo thiện pháp như vậy tương xứng bị rơi vào địa ngục.

MƯỜI HAI DUYÊN                                 2095

288 Sanh -- Địa ngục và Thiên giới - Kinh SÁT SANH – Tăng I, 546

SÁT SANH – Tăng I, 546

 Đầy đủ ba pháp, này các Tỷ-kheo, tương xứng
như vậy, bị rơi vào địa ngục. Thế nào là ba?
- Tự mình sát sanh,
- Khích lệ người khác sát sanh,
- Tùy hỷ sự sát sanh.
Đầy đủ ba pháp này, này các Tỷ-kheo, tương xứng
như vậy, bị rơi vào địa ngục.
 Đầy đủ ba pháp này, này các Tỷ-kheo, tương xứng
như vậy được sanh thiên giới. Thế nào là ba?
- Tự mình từ bỏ sát sanh,
- Khích lệ người khác từ bỏ sát sanh,
- Tùy hỷ sự từ bỏ sát sanh.
Đầy đủ ba pháp này, này các Tỷ-kheo, tương xứng
như vậy, được sanh thiên giới.

LẤY CỦA KHÔNG CHO – Tăng I, 547

MƯỜI HAI DUYÊN                                 2096

(Giống như kinh trên, chỉ khác đây là lấy của không cho) ...

TÀ HẠNH TRONG DỤC VỌNG – Tăng I, 547

(Giống như kinh trên, chỉ khác đây là tà hạnh trong
dục vọng) ...
156-162 ...
... (Giống như kinh trên, chỉ khác tuần tự các pháp
sau này: nói láo, nói hai lưỡi, nói lời độc ác, nói lời
phù phiếm, tham, san, tà kiến ) ...

MƯỜI HAI DUYÊN                                       2097

289 Sanh -- Địa ngục và Thiên giới - Kinh TÁN THÁN – Tăng I, 713

TÁN THÁN – Tăng I, 713

1. - Thành tựu với bốn pháp, này các Tỷ-kheo, như vậy tương xứng bị rơi vào địa ngục. Thế nào là bốn?

- Không suy tư, không thẩm sát, tán thán người
không xứng đáng được tán thán;
- Không suy tư, không thẩm sát, không tán thán
người xứng đáng được tán thán;
- Không suy tư, không thẩm sát, tự cảm thấy tin
tưởng đối với những chỗ không đáng tin tưởng
- Không suy tư, không thẩm sát, tự cảm thấy
không tin tưởng đối với những chỗ đáng tin
tưởng.

Thành tựu với bốn pháp này, này các Tỷ-kheo, như vậy tương xứng bị rơi vào địa ngục.

2. Thành tựu với bốn pháp, này các Tỷ-kheo, như vậy tương xứng được sanh lên cõi Trời.

- Có suy tư, có thẩm sát, không tán thán người không xứng đáng được tán thán;

MƯỜI HAI DUYÊN                                   2098

- Có suy tư, có thẩm sát, tán thán người xứng
đáng được tán thán;
- Có suy tư, có thẩm sát, tự cảm thấy không tin
tưởng đối với những chỗ không xứng đáng
được tin tưởng;
- Có suy tư, có thẩm sát, tự cảm thấy tin tưởng
đối với những chỗ đáng tin tưởng.

Thành tựu với bốn pháp này, này các Tỷ-kheo, như vậy tương xứng được sanh lên cõi Trời.

PHẪN NỘ – Tăng I, 714

(Như kinh trên, (83), chỉ khác về bốn pháp: Tôn
trọng phẫn nộ, không tôn trọng diệu pháp; tôn trọng
gièm pha, không tôn trọng diệu pháp; tôn trọng lợi
dưỡng, không tôn trọng diệu pháp; tôn trọng cung
kính, không tôn trọng diệu pháp).

MƯỜI HAI DUYÊN                                   2099

290 Sanh -- Địa ngục và Thiên giới - Kinh TÁN THÁN – Tăng II, 534

TÁN THÁN – Tăng II, 534

1. - Thành tựu năm pháp này, này các Tỷ-kheo, Tỷ- kheo-ni tương xứng như vậy bị rơi vào địa ngục.

2. Thế nào là năm?

- Không suy xét, không thẩm sát, tán thán người
không đáng được tán thán;
- Không suy xét, không thẩm sát, không tán thán
người đáng được tán thán;
- Không suy xét, không thẩm sát, đặt lòng tin vào
những chỗ không đáng được tịnh tín;
- Không suy xét, không thẩm sát, không đặt lòng
tin vào những chỗ đáng được tịnh tín;
- Bác bỏ các vật dụng tín thí.

Do thành tựu năm pháp này, Tỷ-kheo-ni như vậy tương xứng bị rơi vào địa ngục.

3. Thành tựu năm pháp này, này các Tỷ-kheo, Tỷ- kheo-ni tương xứng như vậy được sanh lên cõi Trời.

Thế nào là năm?

MƯỜI HAI DUYÊN                                   2100

- Có suy xét, có thẩm sát, không tán thán người
không đáng được tán thán;
- Có suy xét, có thẩm sát, tán thán người đáng
được tán thán;
- Có suy xét, có thẩm sát, không đặt lòng tin vào
những chỗ không đáng được tịnh tín;
- Có suy xét, có thẩm sát, đặt lòng tin vào những
chỗ đáng được tịnh tín;
- Không bác bỏ các vật dụng tín thí.

Thành tựu năm pháp này, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo- ni như vậy tương xứng được sanh lên cõi Trời.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   2101

291 Sanh -- Địa ngục và Thiên giới - Kinh TỐI TĂM – Tăng I, 714

TỐI TĂM – Tăng I, 714

1. - Này các Tỷ-kheo, có bốn hạng người này có mặt, hiện hữu ở đời. Thế nào là bốn?

-   Sống trong bóng tối, hướng đến bóng tối;
-   Sống trong bóng tối, hướng đến ánh sáng;
-   Sống trong ánh sáng, hướng đến bóng tối;
-   Sống trong ánh sáng, hướng đến ánh sáng.

2. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hạng người sống trong bóng tối, hướng đến bóng tối?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người được sanh trong
một gia đình hạ tiện, gia đình một người đổ phân,
hay gia đình một người thợ săn, đan rổ, hay gia
đình người đan tre, làm bẫy sập, hay gia đình
người đống xe, hay gia đình người quét rác, hay
trong một gia đình một người nghèo đói, ăn uống
thiếu thốn, sanh kế khó khăn, khó tìm cho được
đồ ăn, đồ mặc. Và người ấy lại xấu xí, khó ngó,
còm lưng, nhiều bệnh hoạn, đui một mắt, quẹo tay
bại chân, hay đi khấp khểnh, hay nửa thân tê liệt,
không có được đồ ăn, đồ uống, đò mặc, xe cộ,

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2102

vòng hoa, hương, phấn sáp, chỗ nằm, chỗ ở hay
đèn.
- Người ấy sống với thân làm ác, sống với miệng
nói ác, sống với ý nghĩ ác. Sau khi sống với thân
làm ác, với miệng nói ác, với ý nghĩ ác, khi thân
hoại mạng chung, người ấy sanh vào cõi dữ, ác
thú, đọa xứ, địa ngục. Như vậy, này các Tỷ-kheo,
là hạng người trong bóng tối hướng đến bóng tối.

3. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hạng người sống trong bóng tối hướng đến ánh sáng?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người được sanh trong
một gia đình hạ liệt ... chỗ nằm, chỗ ở hay đèn.
- Người ấy sống với thân làm lành, sống với miệng
nói lành, sống với ý nghĩ lành. Sau khi sống với
thân làm lành, với miệng nói lành, với ý nghĩ lành,
khi thân hoại mạng chung, được sanh lên cõi lành,
cõi trời, cõi đời này. Như vậy, này các Tỷ-kheo,
là hạng người sống trong bóng tối hướng đến ánh
sáng.

4. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hạng người sống trong ánh sáng hướng đến bóng tối?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người được sanh trong một gia đình cao quý, trong gia đình Sát-đế- lỵ giàu có, hay trong gia đình Bà-la-môn giàu có,

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2103

hay trong gia đình gia chủ giàu có, phú hào có tài
sản lớn, có của cải lớn, có nhiều vàng và bạc, có
nhiều tài sản, vật dụng, nhiều tiền của, ngũ cốc.
Người ấy lại đẹp trai, dễ nhìn, dễ thương, với màu
da tuyệt đẹp, xin xắn. Người ấy lại nhận được đồ
ăn, đồ uống, áo mặc, xe cộ, vòng hoa, hương liệu,
phấn sáp, chỗ nằm, chỗ trú, đèn đuốc.
- Người ấy, thân làm ác, miệng nói ác, ý nghĩ ác.
Do thân làm ác, miệng nói ác, ý nghĩ ác, sau khi
thân hoại mạng chúng, sanh vào cõi dữ, ác thú,
đọa xứ, địa ngục. Này các Tỷ-kheo, như vậy là
hạng người sống trong ánh sáng hướng đến bóng
tối.

5. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là người sống trong ánh sáng hướng đến ánh sáng?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người sanh ra trong
gia đình cao quý, trong gia đình Sát-đế-lỵ giàu có,
hay trong gia đình Bà-la-môn giàu có, hay trong
gia đình gia chủ giàu có, phú hào có tài sản lớn,
có của cải lớn, có nhiều vàng và bạc, có nhiều tài
sản, vật dụng, có nhiều tiền của, ngũ cốc. Và
người ấy đẹp trai, dễ nhìn, dễ thương, với màu da
tuyệt đẹp, xinh xắn. Người ấy lại nhận được đồ
ăn, đồ uống, vải mặc, xe cộ, vòng hoa, hương liệu,
phấn sáp, chỗ nằm, chỗ trú, đèn đuốc.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2104

- Người ấy, thân làm lành, miệng nói lành, ý nghĩ
lành. Do thân làm lành, miệng nói lành, ý nghĩ
lành, người ấy khi thân hoại mạng chung được
sanh lê cõi lành, cõi trời, cõi đời này. Này các Tỷ-
kheo, như vậy là người sống trong ánh sáng
hướng đến ánh sáng.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2105

292 Sanh -- Địa ngục và Thiên giới - Kinh VỚI CHI TIẾT – Tăng II, 259

VỚI CHI TIẾT – Tăng II, 259

1. Có bốn nghiệp này, này các Tỷ-kheo, đã được ta chứng ngộ với thắng trí và thuyết giảng. Thế nào là bốn?

 Này các Tỷ-kheo, có nghiệp đen quả đen;
 Này các Tỷ-kheo, có nghiệp trắng quả trắng;
 Này các Tỷ-kheo, có nghiệp đen trắng, quả đen
trắng,
 Này các Tỷ-kheo, có nghiệp không đen không
trắng, quả không đen không trắng, nghiệp đưa
đến đoạn diệt.

2. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là nghiệp đen quả đen?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người làm thân
hành có tổn hại, làm khẩu hành có tổn hại, làm
ý hành có tổn hại.
- Người ấy, do làm thân hành có tổn hại, do làm
khẩu hành có tổn hại, do làm ý hành có tổn hại,
sanh ra ở thế giới có tổn hại.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   2106

- Do người ấy sanh ra ở thế giới có tổn hại, các
cảm xúc có tổn hại được cảm xúc.
- Người ấy được cảm xúc với những cảm xúc có
tổn hại, nên cảm thọ những cảm thọ có tổn hại,
thuần nhất khổ, như những chúng sanh trong
địa ngục. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là nghiệp
đen quả đen.

3. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là nghiệp trắng quả trắng?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người làm thân
hành không có tổn hại, làm khẩu hành không
có tổn hại, làm ý hành không có tổn hại.
- Người ấy, do làm thân hành không có tổn hại,
do làm khẩu hành không có tổn hại, do làm ý
hành không có tổn hại, sanh ra ở thế giới không
có tổn hại.
- Do người ấy sanh ra ở thế giới có không tổn
hại, các cảm xúc không có tổn hại được cảm
xúc.
- Người ấy được cảm xúc với những cảm xúc
không có tổn hại, nên cảm thọ những cảm thọ
không có tổn hại, thuần nhất lạc, như chư
Thiên ở Biến Tịnh Thiên. Này các Tỷ-kheo,
đây gọi là nghiệp trắng quả trắng.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   2107

4. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là nghiệp đen trắng quả đen trắng?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người làm thân
hành có tổn hại và không có tổn hại, làm khẩu
hành có tổn hại và không có tổn hại, làm ý hành
có tổn hại và không có tổn hại.
- Người ấy, do làm thân hành có tổn hại và
không có tổn hại, do làm khẩu hành có tổn hại
và không có tổn hại, do làm ý hành có tổn hại
và không có tổn hại, sanh ra ở thế giới có tổn
hại và không có tổn hại.
- Do người ấy sanh ra ở thế giới có tổn hại và
không có tổn hại, các cảm xúc có tổn hại và
không tổn hại được cảm xúc.
- Người ấy được cảm xúc với những cảm xúc có
tổn hại và không tổn hại, nên cảm thọ những
cảm thọ có tổn hại và không tổn hại, xen lẫn,
pha trộn lạc và khổ. Ví như một số người và
chư Thiên, một số chúng sanh ở các đọa xứ.
Này các Tỷ-kheo, đây gọi là nghiệp đen trắng
quả đen trắng.

5. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là nghiệp không đen không trắng quả không đen không trắng, nghiệp đưa đến đoạn diệt?

MƯỜI HAI DUYÊN                                   2108

- Tại đấy, này các Tỷ-kheo, phàm có tâm tư sở
nào để đoạn tận nghiệp đen quả đen này;
phàm có tâm tư sở nào để đoạn tận nghiệp trắng
quả trắng này; phàm có tâm tư sở nào để đoạn
tận nghiệp đen trắng quả đen trắng này; này các
Tỷ-kheo, đây được gọi là nghiệp không đen
không trắng quả không đen không trắng,
nghiệp đưa đến đoạn diệt.

Này các Tỷ-kheo, có bốn nghiệp này đã được Ta chứng ngộ với thắng trí và thuyết giảng.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   2109

293 Sanh -- Địa ngục và Thiên giới - Kinh XAN LẪN – Tăng II, 534

XAN LẪN – Tăng II, 534

1. - Thành tựu năm pháp, này các Tỷ-kheo, một Tỷ- kheo-ni tương xứng như vậy bị rơi vào địa ngục.

2. Thế nào là năm?

-   Xan tham về chỗ ở,
-   Xan tham về sự giúp đở các gia đình,
-   Xan tham về các vật dụng được cúng dường,
-   Xan tham tán thán,
-   Xan tham về pháp.

Thành tựu năm pháp này, này các Tỷ-kheo, một Tỷ- kheo-ni tương xứng như vậy bị rơi vào địa ngục.

3. Thành tựu năm pháp, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ- kheo-ni tương xứng như vậy được sanh lên cõi Trời.

4. Thế nào là năm?

- Không xan tham về chỗ ở,
- Không xan tham về sự giúp đỗ các gia đình,
- Không xan tham về các vật dụng được cúng
dường,

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2110

- Không xan tham về tán thán, - Không xan tham về pháp.

Thành tựu năm pháp, này các Tỷ-kheo, một Tỷ- kheo-ni tương xứng như vậy được sanh lên cõi Trời.

MƯỜI HAI DUYÊN                                  2111

294 Sanh -- Địa ngục và Thiên giới - Kinh XAN THAM 1 – Tăng II, 738

XAN THAM 1 – Tăng II, 738

1. - Thành tựu năm pháp, này các Tỷ-kheo trú tại chỗ như vậy tương xứng bị rơi vào địa ngục.

2. Thế nào là năm?

- Không suy xét, không thẩm sát, tán thán người
không đáng được tán thán;
- Không suy xét, không thẩm sát, không tán thán
người đáng được tán thán;
- Xan tham trú xứ, tham đắm trú xứ;
- Xan tham gia đình, tham đắm gia đình;
- Làm cho rơi rớt các vật tín thí.

Thành tựu năm pháp, Tỷ-kheo trú tại chỗ như vậy tương xứng bị rơi vào địa ngục.

3. Thành tựu năm pháp, này các Tỷ-kheo trú tại chỗ như vậy tương xứng sanh lên cõi trời.

4. Thế nào là năm?

- Có suy xét, có thẩm sát, không tán thán người không đáng được tán thán;

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2112

- Có suy xét, có thẩm sát, tán thán người đáng
được tán thán;
- Không xan tham trú xứ, không tham đắm trú
xứ;
- Không xan tham gia đình, không tham đắm gia
đình;
- Không làm cho rơi rớt các vật tín thí.

Thành tựu năm pháp, này các Tỷ-kheo trú tại chỗ như vậy tương xứng sanh lên cõi trời.

XAN THAM 2 – Tăng II, 739

(Như kinh trước #237, bỏ "tham đắm trú xứ", bỏ
"tham đắm gia đình", thay thế "làm cho rơi rớt vật
thí" bằng "xan tham lợi dưỡng". Phần sau có những
thay đổi cần thiết.)

XAN THAM 3 – Tăng II, 739

1. - Thành tựu năm pháp, này các Tỷ-kheo trú tại chỗ như vậy tương xứng bị rơi vào địa ngục.

2. Thế nào là năm?

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2113

-   Xan tham chỗ ở,
-   Xan tham gia đình,
-   Xan tham lợi dưỡng,
-   Xan tham tán thán,
-   Làm cho các vật tín thí rơi rớt.

Thành tựu năm pháp, này các Tỷ-kheo trú tại chỗ như vậy tương xứng bị rơi vào địa ngục.

3. Thành tựu năm pháp, này các Tỷ-kheo trú tại chỗ như vậy tương xứng sanh lên cõi trời.

4. Thế nào là năm?

-   Không xan tham chỗ ở,
-   Không xan tham gia đình,
-   Không xan tham lợi dưỡng,
-   Không xan tham tán thán,
-   Không làm cho vật tín thí rơi rớt.

Thành tựu năm pháp, này các Tỷ-kheo trú tại chỗ như vậy tương xứng sanh lên cõi trời.

XAN THAM 4 – Tăng II, 739

MƯỜI HAI DUYÊN                                  2114

(Hoàn toàn giống như kinh #239, chỉ khác pháp thứ năm là "xan tham pháp", thế cho "làm cho vật tín thí rơi rớt".)

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2115

295 Sanh -- Địa ngục và Thiên giới - Kinh ĂN TRỘM – Tăng I, 712

ĂN TRỘM – Tăng I, 712

1. - Thành tựu với bốn pháp, này các Tỷ-kheo, như vậy tương xứng bị rơi vào địa ngục. Thế nào là bốn?

- Sát sanh, lấy của không cho, tà hạnh trong các dục, nói láo.

Thành tựu với bốn pháp này, này các Tỷ-kheo, như vậy tương xứng bị rơi vào địa ngục.

2. Thành tựu với bốn pháp, này các Tỷ-kheo, như vậy tương xứng được sanh lên cõi Trời. Thế nào là bốn?

- Từ bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không cho, từ bỏ tà hạnh trong các dục, từ bỏ nói láo.

Thành tựu với bốn pháp, này các Tỷ-kheo, như vậy tương xứng được sanh lên cõi Trời.

NÓI LÁO – Tăng I, 713

MƯỜI HAI DUYÊN                                   2116

(Như kinh trên, (81), chỉ khác bốn pháp là: nói láo, nói hai lưỡi, nói lời thô ác, nói lời phù phiếm.)

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2117

296 Sanh -- Địa ngục và Thiên giới - Kinh ĐÁNG QUỞ TRÁCH – Tăng II, 268

ĐÁNG QUỞ TRÁCH – Tăng II, 268

1.- Này các Tỷ-kheo, thành tựu với bốn pháp này, như vậy xứng đáng bị rơi vào địa ngục. Thế nào là với bốn?

- Với thân nghiệp có tội,
- Với ngữ nghiệp có tội,
- Với ý nghiệp có tội,
- Với kiến có tội.

Thành tựu với bốn pháp này, này các Tỷ-kheo, như vậy xứng đáng bị rơi vào địa ngục.

2. Thành tựu với bốn pháp này, này các Tỷ-kheo, như vậy xứng đáng được sanh lên cõi Trời. Thế nào là với bốn?

- Với thân nghiệp không có tội,
- Với ngữ nghiệp không có tội,
- Với ý nghiệp không có tội,
- Với kiến không có tội.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   2118

Thành tựu với bốn pháp này, này các Tỷ-kheo, như vậy xứng đáng được sanh lên cõi Trời.

CÓ HẠI – Tăng II, 269

1.- Này các Tỷ-kheo, thành tựu với bốn pháp này, như vậy xứng đáng bị rơi vào địa ngục. Thế nào là với bốn?

- Với thân nghiệp có tổn hại,
- Với khẩu nghiệp có tổn hại,
- Với ý nghiệp có tổn hại,
- Với kiến có tổn hại.

Thành tựu với bốn pháp này, này các Tỷ-kheo, như vậy xứng đáng bị rơi vào địa ngục.

2. Thành tựu với bốn pháp này, này các Tỷ-kheo, như vậy xứng đáng được sanh lên cõi Trời. Thế nào là với bốn?

- Với thân nghiệp không có tổn hại,
- Với khẩu nghiệp không có tổn hại,
- Với ý nghiệp không có tổn hại,
- Với kiến không có tổn hại.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   2119

Thành tựu với bốn pháp này, này các Tỷ-kheo, như vậy xứng đáng được sanh lên cõi Trời.

MƯỜI HAI DUYÊN                                2120

297 Sanh -- Địa ngục và Thiên giới - Kinh ĐỊA NGỤC 1 – Tăng III, 245

ĐỊA NGỤC 1 –Tăng III, 245

1. - Thành tựu sáu pháp, này các Tỷ-kheo, như vậy
tương xứng bị rơi vào địa ngục.
2. Thế nào là sáu?
- Sát sanh, lấy của không cho, tà hạnh trong các
dục, nói láo,
- Ác dục và tà kiến.
Thành tựu sáu pháp này, như vậy tương xứng bị rơi
vào địa ngục.
3. Thành tựu sáu pháp, này các Tỷ-kheo, như vậy
tương xứng được sanh lên cõi Trời.
4. Thế nào là sáu?
- Từ bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không cho, từ bỏ
tà hạnh trong các dục, từ bỏ nói láo,
- Không ác dục và chánh tri kiến.
Thành tựu sáu pháp, này các Tỷ-kheo, như vậy tương
xứng được sanh lên cõi Trời.

ĐỊA NGỤC 2 –Tăng III, 246

MƯỜI HAI DUYÊN                                  2121

1. - Thành tựu sáu pháp, này các Tỷ-kheo, như vậy
tương xứng bị rơi vào địa ngục.
2. Thế nào là sáu?
- Nói láo, nói hai lưỡi, nói lời ác ngữ, nói lời phù
phiếm,
- Tham dục, ăn nói táo bạo, trắng trợn.
Thành tựu sáu pháp này, này các Tỷ-kheo, như vậy
tương xứng bị rơi vào địa ngục.
3. Thành tựu sáu pháp, này các Tỷ-kheo, như vậy
tương xứng được sanh lên cõi Trời.
4. Thế nào là sáu?
- Từ bỏ nói láo, từ bỏ nói hai lưỡi, từ bỏ nói lời
thô ác, từ bỏ nói lời phù phiếm,
- Không tham dục và không nói lời táo bạo, trắng
trợn.
Thành tựu sáu pháp này, này các Tỷ-kheo, như vậy
tương xứng được sanh lên cõi Trời.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2122

298 Sanh -- Địa ngục và Thiên giới - Kinh ĐỊA NGỤC THIÊN GIỚI – Tăng IV, 606

ĐỊA NGỤC THIÊN GIỚI – Tăng IV,606

1. Thành tựu mười pháp, tương xứng như vậy, như vậy bị rơi vào địa ngục. Thế nào là mười?

2. Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người sát sanh, hung bạo, tay lấm máu, tâm chuyên sát hại đả thương, tâm không từ bi đối với tất cả loài hữu tình sinh vật.

Người này lấy của không cho, bất cứ tài vật gì của người khác, hoặc tại thôn làng, hoặc tại rừng núi, không cho người ấy, người ấy lấy trộm tài vật ấy.

Người sống ấy tà hạnh trong các dục, tà hạnh với các
hạng nữ nhân có mẹ che chở, có cha che chở, có anh
em che chở, có chị che chở, có bà con che chở, có
pháp che chở, đã có chồng, được hình phạt gậy gộc
bảo vệ, cho đến những nữ nhân được trang sức bằng
vòng hoa (đám cưới).

Người ấy nói láo, đến chỗ tập hội hay đến chỗ chúng tôi, hay đến giữa các thân tộc, hay đến giữa các tổ hợp, hay đến giữa các vương tộc, khi bị dẫn xuất làm

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2123

chứng và được hỏi: "Này người kia, hãy nói những
gì ông biết"; dầu không biết, người ấy nói: "Tôi biết";
dầu biết, người ấy nói: "Tôi không biết"; hay dầu
không thấy, người ấy nói: "Tôi thấy"; hay dầu thấy,
người ấy nói: "Tôi không thấy". Như vậy lời nói của
người ấy trở thành cố ý nói láo, hoặc nguyên nhân vì
mình, hoặc nguyên nhân vì người, hoặc nguyên nhân
vì một vài quyền lợi gì.

Người ấy là người nói hai lưỡi, nghe điều gì ở chỗ này, đến chỗ kia nói, để sanh chia rẽ ở những người này. Nghe điều gì ở chỗ kia, đi nói với những người này, để sanh chia rẽ ở những người kia. Như vậy, vị ấy ly gián những kẻ hòa hợp, hay xúi giục những kẻ ly gián, ưa thích chia rẽ, vui thích chia rẽ, thích thú chia rẽ, nói những lời đưa đến chia rẽ.

Và người ấy là người nói lời thô ác. Bất cứ lời gì thô
bạo, thô tục, khiến người đau khổ, khiến người tức
giận, liên hệ đến phẫn nộ, không đưa đến Thiền định,
người ấy nói những lời như vậy.

Và người ấy nói những lời phù phiếm, nói phi thời,
nói những lời phi chơn, nói những lời không lợi ích,
nói những lời phi pháp, nói những lời phi Luật, nói
những lời không đáng gìn giữ. Vì nói phi thời, nên
lời nói không có thuận lý, không có mạch lạc, hệ
thống, không có lợi ích.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       2124

Người ấy có tham ái, tham lam tài vật kẻ khác, nghĩ rằng: "Ôi, mong rằng mọi tài vật của người khác trở thành của mình! ".

Người ấy có sân tâm, khởi lên hại ý, hại niệm như
sau: "Mong rằng những loài hữu tình này bị giết, hay
bị tàn sát, hay bị tiêu diệt, hay bị tàn hại, hay mong
chúng không còn tồn tại! ".

Người ấy có tà kiến, có tưởng điên đảo, như: "Không có bố thí, không có cúng dường, không có thiện chí, các hành vi thiện ác không có kết quả dị thục, không có đời này, không có đời sau, không có mẹ, không có cha, không có các loại hóa sanh, trong đời không có các Sa-môn, Bà-la-môn chân chánh hành trì, chân chánh thành tựu, sau khi tự tri, tự chứng, lại tuyên bố cho đời này và cho đời sau".

Thành tựu mười pháp này, người ấy như vậy tương xứng rơi vào địa ngục.

3. Thành tựu mười pháp, này các Tỷ-kheo, như vậy tương xứng, được sanh lên cõi Trời. Thế nào là mười?

4. Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người đoạn tận sát sanh, từ bỏ sát sanh, bỏ trượng, bỏ kiếm; biết tàm

MƯỜI HAI DUYÊN                                       2125

quý, có lòng từ, sống thương xót đến hạnh phúc tất cả chúng sanh và các loài hữu tình và sinh vật.

Người ấy đoạn tận lấy của không cho, từ bỏ lấy của
không cho, bất cứ vật gì của người khác, hoặc tại
thôn làng, hoặc tại rừng núi, không cho người ấy,
người ấy không lấy trộm tài vật ấy.

Người ấy đoạn tận tà hạnh trong các dục, từ bỏ tà
hạnh trong các dục, không hành tà hạnh với các hạng
nữ nhân, có mẹ che chở, có cha che chở, có anh che
chở, có chị che chở, có bà con che chở, có pháp che
chở, đã có chồng, được hình phạt gậy gộc bảo vệ,
cho đến những nữ nhân được trang sức bằng vòng
hoa (đám cưới).

Người ấy đoạn tận nói láo, từ bỏ nói láo, đến chỗ tập hội hay đến chỗ chúng hội, hay đến giữa các thân tộc, hay đến giữa các tổ hợp, hay đến giữa các vương tộc, khi bị dẫn xuất làm chứng và được hỏi: "Này ông kia, hãy nói những gì ông biết". Nếu biết, người ấy nói: "Tôi biết". Nếu không biết, người ấy nói: "Tôi không biết"; hay nếu không thấy, người ấy nói: "Tôi không thấy"; nếu thấy, người ấy nói: "Tôi thấy". Như vậy lời nói của người ấy không trở thành cố ý vọng ngữ, hoặc nguyên nhân vì mình, hoặc nguyên nhân vì người, hoặc nguyên nhân vì một vài quyền lợi gì.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2126

Người ấy đoạn tận nói hai lưỡi, từ bỏ nói hai lưỡi, nghe điều gì ở chỗ này, không đi đến chỗ kia nói, để sanh chia rẽ ở những người này; nghe điều gì ở chỗ kia, không đi nói với những người này, để sanh chia rẽ ở những người kia. Như vậy, người ấy sống hòa hợp những kẻ ly gián, tăng trưởng những kẻ hòa hợp, thích thú hòa hợp, nói những lời đưa đến hòa hợp.

Người ấy đoạn tận lời nói độc ác, từ bỏ lời nói độc ác. Những lời nói nhu hòa, êm tai, dễ thương, thông cảm đến tâm, tao nhã, đẹp lòng nhiều người, vui ý nhiều người, người ấy nói những lời như vậy.

Người ấy đoạn tận lời nói phù phiếm, nói đúng thời, nói chân thật, nói có ý nghĩa, nói Pháp, nói Luật, nói những lời đáng được gìn giữ. Vì nói hợp thời, nên lời nói thuận lý, có mạch lạc, hệ thống, có lợi ích.

Ở đây có người không tham ái, không tham lam tài vật kẻ khác, không nghĩ rằng: "Ôi! Mong rằng mọi tài vật của người khác trở thành của mình! ".

Lại có người không có sân tâm, không khởi lên hại ý, hại niệm, nhưng nghĩ rằng: "Mong rằng những loài hữu tình này sống không thù hận, không oán thù, không nhiễm loạn, được an lạc, lo nghĩ tự thân".

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2127

Có chánh kiến, không có tư tưởng điên đảo, nghĩ
rằng: "Có bố thí, có cúng thí, có tế tự, các hành vi
thiện ác, có kết quả dị thục, có đời này, có đời sau,
có mẹ, có cha, có các loại hóa sanh, trong đời có các
Sa-môn, Bà-la-môn chân chánh hành trì, chân chánh
thành tựu, sau khi tự tri, tự chứng, lại tuyên bố cho
đời này và cho đời sau".

"Thành tựu mười pháp này, này các Tỷ-kheo, như vậy tương xứng được sanh lên Thiên giới.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2128

299 Sanh -- Địa ngục và Thiên giới - Mắng nhiếc bậc có chánh kiến - Kinh DHAMMIKA – Tăng III, 143

DHAMMIKA –Tăng III, 143

1. Một thời, Thế Tôn trú ở Ràjagaha (Vương Xá) tại
núi Gijihakùta (Linh Thứu).
Lúc bấy giờ, Tôn giả Dhammika trú tại chỗ sanh
trưởng của mình và có tất cả bảy trú xứ tại chỗ sanh
trưởng ấy.
Tại đấy, Tôn giả Dhammika đối với các khách Tỷ-
kheo, mắng nhiếc, quở trách, não hại, châm biếm,
khiến họ tức giận với những lời nói. Và các khách
Tỷ-kheo ấy bị Tôn giả Dhammika mắng nhiếc, quở
trách, não hại, châm biếm, khiến họ tức giận, liền bỏ
đi, không có an trú và từ bỏ trú xứ.
Rồi các cư sĩ tại chỗ sanh trưởng, suy nghĩ như sau:
"Chúng ta đã cung cấp cho chúng Tỷ-kheo Tăng các
vật dụng cần thiết như y áo, đồ ăn khất thực, sàng
tọa, dược phẩm trị bệnh, nhưng các khách Tỷ-kheo
lại bỏ đi, không có an trú và từ bỏ trú xứ. Do nhân
gì, do duyên gì, các khách Tỷ-kheo lại bỏ đi, không
có an trú, từ bỏ trú xứ? "Rồi các cư sĩ tại chỗ sanh
trưởng suy nghĩ: "Có Tôn giả Dhammika này mắng

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2129

nhiếc các khách Tỷ-kheo, quở trách, não hại, châm
biếm, làm họ tức giận với những lời nói. Các khách
Tỷ-kheo ấy bị Tôn giả Dhammika mắng nhiếc, quở
trách, não hại, châm biếm, làm cho tức giận với
những lời nói, nên bỏ đi, không có an trú, từ bỏ trú
xứ. Vậy chúng ta hãy mời Tôn giả Dhammika đi chỗ
khác."
Rồi các cư sĩ tại chỗ sanh trưởng đi đến Tôn giả
Dhammika; sau khi đến, thưa với Tôn giả
Dhammika: "Thưa Tôn giả, Tôn giả Dhammika hãy
từ bỏ trú xứ này. Tôn giả trú ở đây đã vừa đủ rồi."
2. Rồi Tôn giả Dhammika từ bỏ trú xứ ấy, đi đến một
trú xứ khác. Tại đấy, Tôn giả Dhammika mắng nhiếc
các khách Tỷ-kheo, quở trách, não hại, châm biếm,
làm cho tức giận với các lời nói. Và các khách Tỷ-
kheo ấy bị Tôn giả Dhammika mắng nhiếc, quở
trách, não hại, châm biếm, làm cho tức giận với các
lời nói, liền bỏ đi, không an trú, và từ bỏ trú xứ. Rồi
các cư sĩ tại chỗ sanh trưởng suy nghĩ như sau:
"Chúng ta đã cung cấp cho chúng Tỷ-kheo các vật
dụng cần thiết, như y áo, đồ ăn khất thực, sàng tọa,
dược phẩm trị bệnh, nhưng các khách Tỷ-kheo lại bỏ
đi, không an trú, từ bỏ trú xứ. Do nhân gì, do duyên
gì, các khách Tỷ-kheo lại bỏ đi, không có an trú, từ
bỏ trú xứ? " Rồi các cư sĩ tại chỗ sanh trưởng suy
nghĩ: "Có Tôn giả Dhammika này mắng nhiếc các
khách Tỷ-kheo, quở trách, não hại, châm biếm, làm

MƯỜI HAI DUYÊN                                       2130

họ tức giận với những lời nói. Các khách Tỷ-kheo ấy bị Tôn giả Dhammika mắng nhiếc, quở trách, não hại, nên bỏ đi, không có n trú, từ bỏ trú xứ. Vậy chúng ta hãy mời Tôn giả Dhammika đi đến chỗ khác". Rồi các cư sĩ tại chỗ sanh trưởng đi đến Tôn giả Dhammika; sau khi đến, thưa với tôn giả Dhammika: "Thưa Tôn giả, Tôn giả Dhammika hãy tử bỏ trú xứ này. Tôn giả trú ở đây đã vừa đủ rồi". 3. Rồi Tôn giả Dhammika từ bỏ trú xứ ấy, đi đến một xứ khác . Tại đấy, Tôn giả Dhammika mắng nhiếc các khách Tỷ-kheo, quở trách, não hại, châm biếm, làm cho tức giận với lời nói. Và các khách tỷ-kheo ấy bị Tôn giả Dhammika mắng nhiếc, quở trách, não hại, châm biếm, làm cho tức giận với lời nói, liền bỏ đi, không có an trú và từ bỏ trú xứ. Rồi các cư sĩ tại chỗ sanh trưởng suy nghĩ như sau: "Chúng ta đã cung cấp cho chúng Tỷ-kheo các vật dụng cần thiết như y áo, đồ ăn khất thực, sàng tọa, dược phẩm trị bệnh, nhưng các khách Tỷ-kheo lại bỏ đi, không an trú, từ bỏ trú xứ. Do nhân gì, do duyên gì, các khách Tỷ- kheo lại bỏ đi, không có an trú từ bỏ trú xứ? ". Rồi các cư sĩ tại chỗ sanh trưởng suy nghĩ: "Có Tôn giả Dhammika này mắng nhiếc, quở trách, não hại, châm biếm, làm họ tức giận với những lời nói. Các khách Tỷ-kheo ấy bị Tôn giả Dhammika mắng nhiếc, quở trách, não hại, châm biếm, làm tức giận với những lời nói, nên bỏ đi, không có an trú, từ bỏ trú xứ. Vậy

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2131

chúng ta hãy mời Tôn giả Dhammika rời bỏ hoàn
toàn bảy trú xứ tại chỗ đất sanh trưởng".
Rồi các cư sĩ tại chỗ đất sanh trưởng đi đến Tôn giả
Dhammika; sau khi đến, nói với Tôn giả Dhammika:
"Thưa Tôn giả, Tôn giả Dhammika hãy rời bỏ hoàn
toàn bảy trú xứ tại chỗ đất sanh trưởng".
4. Rồi Tôn giả Dhammika suy nghĩ: "Ta đã bị các cư
sĩ tại chỗ đất sanh trưởng mời rời bỏ hoàn toàn bảy
trú xứ tại chỗ đất sanh trưởng. Nay ta sẽ đi tại chỗ
nào? Ta hãy đi đến Thế Tôn". Rồi Tôn giả
Dhammika cầm y bát, ra đi, hướng đến Ràjagaha
(Vương Xá), dần dần đi đến núi Gijihakùta (Linh
Thứu) tại Ràjagaha; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi
ngồi xuống một bên. Thế Tôn nói với Tôn giả
Dhammika đang ngồi xuống một bên:
- Này Bà-la-môn Dhammika, Ông đi từ đâu đến?
- Bạch Thế Tôn, con bị các cư sĩ tại chỗ đất sanh
trưởng mời rời bỏ hoàn toàn bảy trú xứ tại chỗ đất
sanh trưởng!
- Thôi vừa rồi, này Bà-la-môn Dhammika! Sự việc
này, đối với ông có hề hấn gì! Dầu họ có mời ông từ
bỏ tại chỗ nào, chỗ nào, sau khi đã từ bỏ chỗ ấy, chỗ
ấy, ông đã đi đến gần Ta!
5. Trong quá khứ, này Bà-la-môn Dhammika, các
nhà buôn đường biển đem theo một con chim để tìm
bờ, khi họ đi tàu ra biển. Khi chiếc tàu ra xa, không

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2132

thấy bờ, họ thả con chim đi tìm bờ. Con chim bay về
hướng Đông, bay về hướng Tây, bay về hướng Bắc,
bay về hướng Nam, bay về hướng Trên, bay về
hướng Gió. Nếu nó thấy bờ xung quanh, nó liền bay
luôn. Nếu nó không thấy bờ xung quanh, nó bay trở
lui về tàu. Cũng vậy, này Bà-la-môn Dhammika, dầu
họ có mời Ông từ bỏ tại chỗ nào, chỗ nào, sau khi đã
từ bỏ chỗ ấy, chỗ ấy, Ông đã đi đến gần Ta.
6. Thuở xưa, này Bà-la-môn Dhammika, vua
Koravya có một cây bàng chúa tên là Suppatittha,
cây này có năm cành, có bóng mát dịu, rất là khả ý.
Này Bà-la-môn Dhammika, cây bàng chúa
Suppatittha tỏa rộng ra đến mười hai do tuần, các rễ
mọc lan rộng đến năm do tuần.
Này Bà-la-môn Dhammika, cây bàng chúa
Suppatittha có những trái cây to lớn, lớn như những
cái nồi con; những trái cây ngọt lịm, trong sáng và
ngọt như mật ong.
Này Bà-la-môn Dhammika, vua với các cung nữ
hưởng thụ một cành của cây bàng chúa Suppatittha;
quân đội hưởng thụ một cành; các dân chúng ở thị
trấn và quốc độ hưởng thụ một cành; các Sa-môn,
Bà-la-môn hưởng thụ một cành; các loài thú, loài
chim hưởng thụ một cành.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2133

Này Bà-la-môn Dhammika, không có ai phòng hộ
các trái của cây bàng chúa Suppatittha, và không có
ai hại nhau vì trái cây.
Rồi này Bà-la-môn Dhammika, một người sau khi đã
ăn hết cho đến thỏa thích những trái của cây bàng
chúa Suppatittha, liền bẻ gãy một cành rồi bỏ đi.
Rồi này Bà-la-môn Dhammika, vị Thiên trú ở cây
bàng chúa Suppatittha suy nghĩ như sau: "Thật là vi
diệu, thưa Tôn giả! Thật là hy hữu, thưa Tôn giả, con
người lại ác cho đến như vậy! Sau khi ăn cho đến
thỏa thích các trái của cây bàng chúa Suppatittha, lại
bẻ một cành rồi bỏ đi! Vậy cây bàng chúa
Suppatittha hãy đừng sanh trái nữa trong tương lai!
"Rồi này Bà-la-môn Dhammika, cây bàng chúa
Suppatittha không sanh trái nữa trong tương lai.
Rồi này Bà-la-môn Dhammika, vua Koravya đi đến
Thiên chủ Sakka; sau khi đến, thưa với Thiên chủ
Sakka: "Tôn giả có biết không? Cây bàng chúa
Suppatittha không sanh trái nữa! "
Rồi này Bà-la-môn Dhammika, Thiên chủ Sakka
thực hiện thần thông, khiến cho mưa to gió lớn khởi
lên, làm cây bàng chúa Suppatittha ngã xuống và bật
gốc rễ.
Này Bà-la-môn Dhammika, vị Thiên trú ở cây bàng
chúa Suppatittha khổ đau, sầu muộn, nước mắt đầy
mặt, khóc lóc, đứng một bên.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2134

Này Bà-la-môn Dhammika, rồi Thiên chủ Sakka đi
đến vị Thiên trú ở cây bàng chúa Suppatittha, sau khi
đến, nói với vị Thiên trú ở cây bàng chúa Suppatittha
như sau:
"- Vì sao, này vị Thiên kia, Ông lại khổ đau, sầu
muộn, nước mắt đầy mặt, khóc lóc, đứng một bên?
"- Thưa Tôn giả, có cơn mưa to gió lớn khởi lên, và
làm cho chỗ trú xứ của con bị ngã xuống và bật gốc
rễ lên.
"- Này vị Thiên kia, có phải ông đang gìn giữ cây
pháp, nhưng cơn mưa to lớn ấy khởi lên, làm trú xứ
của Ông bị ngã xuống và bật gốc rễ lên?
"- Làm thế nào, thưa Tôn giả, một cây... được gìn giữ
như một cây pháp?
"- Ở đây, này vị Thiên kia, những người cần rễ đến
lấy rễ cây đi, những người cần vỏ đến lấy vỏ cây đi.
Những người cần lá đến lấy lá đi. Những người cần
bông đến lấy bông đi. Những người cần trái đến lấy
trái đi. Như vậy, không có gì để khiến cho một vị
Thiên phải không hoan hỷ, không vui vẻ. Như vậy, là
một cây được gìn giữ như một cây pháp.
"- Thưa Tôn giả, con không gìn giữ một cây pháp,
khi cơn mưa to lớn ấy khởi lên, làm chỗ trú xứ của
con ngã xuống và bật gốc rễ lên!

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2135

"- Này vị Thiên kia, nếu ông gìn giữ cây pháp, thời
trú xứ của ông sẽ trở lại như xưa.
"- Thưa Tôn giả, con sẽ gìn giữ cây pháp, mong rằng
trú xứ của con trở lại như xưa."
Rồi Thiên chủ Sakka thực hiện thần thông khiến cho
mưa to gió lớn đến dựng đứng lại cây bàng chúa và
chữa lành những rễ cây
Cũng vậy, này Bà-la-môn Dhammika, Ông có gìn
giữ Sa-môn pháp, khi các người cư sĩ tại chỗ sanh
trưởng mời ông đi khỏi bảy trú xứ tại chỗ sanh
trưởng không?
- Như thế nào, thưa Thế Tôn, là một Sa-môn gìn giữ
Sa-môn pháp?
- Như thế này, này Bà-la-môn Dhammika, ở đây, một
Sa-môn không có mắng nhiếc lại người đã mắng
nhiếc mình, không có tức giận người đã tức giận
mình, không có quở trách người đã quở trách mình.
Như vậy, này Bà-la-môn Dhammika, là vị Sa-môn
gìn giữ Sa-môn pháp.
- Thưa Thế Tôn, con không gìn giữ Sa-môn pháp khi
những người cư sĩ ở tại chỗ sanh trưởng mời con đi
khỏi hoàn toàn bảy trú xứ trong chỗ được sanh
trưởng.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   2136

7. - Thuở xưa, này Bà-la-môn Dhammika, có một
ngoại đạo sư tên là Sunettto (Diệu Nhãn) đã viễn ly
các dục.
Này Bà-la-môn Dhammika, ngoại đạo sư Sunetto có
hàng trăm đệ tử. Ngoại đạo sư Sunetto thuyết pháp
về cộng trú tại Phạm thiên giới cho các người đệ tử.
Những ai nghe ngoại đạo sư Sunetto thuyết giảng về
cọng trú tại Phạm thiên giới mà tâm không được
hoan hỷ, các người ấy sau khi thân hoại mạng chung
bị sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục.
Còn những ai, này Bà-la-môn Dhammika, nghe
ngoại đạo sư Sunetto thuyết giảng về cộng trú tại
Phạm thiên giới, tâm được hoan hỷ, các người ấy sau
khi thân hoại mạng chung được sanh vào thiện thú,
Thiên giới, cõi đời này.
Thuở xưa, này Bà-la-môn Dhammika, có ngoại đạo
sư tên là Mugapakkha... có ngoại đạo sư tên là
Aranemi... có ngoại đạo sư tên là Kuddàlaka... có
ngoại đạo sư tên là Hatthipàla... có ngoại đạo sư tên
là Jotipàla đã viễn ly các dục... được sanh vào thiện
thú, Thiên giới, cõi đời này.
Ông nghĩ thế nào, này Bà-la-môn Dhammika? Đối
với sáu ngoại đạo sư này đã viễn ly các dục, hay đối
với chúng đệ tử hàng trăm hội chúng của những vị
ấy, ai với tâm uế nhiễm, mắng nhiếc, quở trách, như
vậy có sanh khởi ra nhiều vô phước không?

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2137

- Thưa có, bạch Thế Tôn.
8. - Thật vậy, này Bà-la-môn Dhammika, đối với sáu
ngoại đạo sư này đã viễn ly các dục, hay đối với
chúng đệ tử hàng trăm hội chúng của những vị ấy, ai
với tâm uế nhiễm, mắng nhiếc, quở trách, có sanh
khởi ra nhiều vô phước. Còn ai, đối với vị đầy đủ
chánh kiến, với tâm uế nhiễm, mắng nhiếc, quở
trách, như vậy sanh khởi ra nhiều vô phước hơn nữa.
Vì cớ sao? Ta tuyên bố rằng, này Bà-la-môn
Dhammika, sự tổn hại đối với các ngoại đạo sư như
vậy không bằng sự tổn hại nếu đối xử với các vị đồng
Phạm hạnh.
Do vậy, này các Bà-la-môn Dhammika, cần phải học
tập như sau:
"Chúng tôi sẽ không có tâm uế nhiễm đối với vị
đồng Phạm hạnh". Này Bà-la-môn Dhammika, các
ông cần phải học tập như vậy.

Các vị Bà-la-môn,
Như Sư Sunetto,
Sư Mugapakkha,
Và Aranemi,
Sư Kuddalaka,
Và Hatthipàla,
Sư Jotipàla,
Và Sư Govinda,

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2138

Là quốc sư thứ bảy.
Sáu Sư bạn vị này,
Là những vị danh tiếng,
Quá khứ không hại ai,
Thoát hôi hám, từ bi,
Giải thoát dục kiết sử,
Thoát ly tham ái dục,
Đạt được Phạm thiên giới.
Và các hàng đệ tử,
Con số lên hàng trăm,
Thoát hôi hám, từ bi,
Giải thoát dục kiết sử,
Thoát ly tham ái dục,
Đạt được Phạm thiên giới.
- Ẩn sĩ ngoại đạo ấy,
Ly tham, tâm Thiền định,
Nếu với tâm uế nhiễm,
Có ai mắng nhiếc họ,
Người như vậy tạo ra,
Rất nhiều sự vô phước.
- Đối một đệ tử Phật,
Tỷ-kheo có chánh kiến,
Nếu với tâm uế nhiễm,
Có ai mắng vị ấy,
Người như vậy tạo ra,
Nhiều vô Phước hơn nữa.
Chớ phật lòng bậc thiện,

MƯỜI HAI DUYÊN                      2139

Hãy từ bỏ kiến xứ,
Tối thượng trong Thánh chúng,
Vị ấy được gọi vậy.
Ai chưa ly các dục,
Năm căn còn mềm dịu,
Tín, niệm và tinh tấn,
Với chỉ và với quán,
Nếu phật ý vị ấy,
Trước hết tự hại mình,
Sau khi tự hại mình,
Lại hại đến người khác,
Ai tự bảo vệ mình,
Bề ngoài cũng bảo vệ,
Do vậy, bảo vệ mình,
Bậc trí không tổn hại.

MƯỜI HAI DUYÊN                          2140

300 Sanh -- Địa ngục và Thiên giới -
Nguyên nhân sanh địa ngục hay thiên
giới - Kinh SAU KHI CHẾT – Tăng
IV, 631

SAU KHI CHẾT – Tăng IV, 631

1. Rồi một Bà-la-môn đi đến Thế Tôn, sau khi đến,
nói lên với Thế Tôn những lời chào đón hỏi thăm,
sau khi nói lên những lời chào đón hỏi thăm thân
hữu, liền ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên,
vị Bà-la-môn ấy bạch Thế Tôn:

- Do nhân gì, do duyên gì, ở đây có hạng chúng sanh sau khi thân hoại mạng chung bị sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục?

- Do nhân phi pháp hành và bất bình đẳng hành, này
Bà-la-môn, như vậy ở đây, một số chúng sanh sau
khi thân hoại mạng chung, bị sanh vào cõi dữ, ác thú,
đọa xứ, địa ngục.

- Thưa Tôn giả Gotama, do nhân gì, do duyên gì, ở
đây có hạng chúng sanh, sau khi thân hoại mạng
chung được sanh lên thiện thú, Thiên giới, cõi đời
này?

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2141

- Do nhân pháp hành và bình đẳng hành, này Bà-la-
môn, như vậy ở đây, một số chúng sanh sau khi thân
hoại mạng chung, được sanh lên Thiện thú, Thiên
giới, cõi đời này.

- Lời tuyên bố vắn tắt này của Sa-môn Gotama, con không hiểu ý nghĩa một cách rộng rãi. Lành thay, nếu Tôn giả Gotama, như vậy thuyết pháp cho con, để con có thể như vậy hiểu được ý nghĩa một cách rộng rãi lời nói vắn tắt này của Sa-môn Gotama.

- Vậy này Bà-la-môn, hãy nghe và khéo tác ý, Ta sẽ nói.

- Thưa vâng, Tôn giả.

Vị Bà-la-môn ấy vâng đáp Tôn giả Gotama. Tôn giả Gotama nói như sau:

2. Này Bà-la-môn, phi pháp hành, bất bình đẳng
hành về thân có ba; phi pháp hành, bất bình đẳng
hành về lời có bốn; phi pháp hành, bất bình đẳng
hành về ý có ba. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là phi
pháp hành, bất bình đẳng hành về thân có ba? ...
(Xem kinh trước 206, 2).

Như vậy, này Bà-la-môn, phi pháp hành, bất bình đẳng hành về thân có ba. Như thế nào, này Bà-la-

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2142

môn, phi pháp hành, bất bình đẳng hành về lời có bốn? ... (Xem kinh trước 206, 3).

Như vậy, này Bà-la-môn, phi pháp hành, bất bình
đẳng hành về lời có bốn. Và như thế nào, này Bà-la-
môn, phi pháp hành, bất bình đẳng hành về lời có
ba? ... (Xem kinh trước 206, 4).

Như vậy, này Bà-la-môn, phi pháp hành, bất bình đẳng hành về ý có ba.

Như vậy, do nhân phi hành pháp, bất bình đẳng hành,
này Bà-la-môn như vậy ở đây có các loài chúng sanh,
sau khi thân hoại mạng chung bị sanh vào cõi dữ, ác
thú, đọa xứ, địa ngục.

3. Này Bà-la-môn, pháp hành, bình đẳng hành về
thân có ba; pháp hành, bình đẳng hành về lời có bốn;
pháp hành, bình đẳng hành về ý có ba. Như thế nào,
này Bà-la-môn, pháp hành, bình đẳng hành về thân
có ba? ... (như kinh trước 206, 8)...

Như vậy, này Bà-la-môn, pháp hành, bình đẳng hành
về thân có ba. Và này Bà-la-môn, như thế nào pháp
hành, bình đẳng hành về lời có bốn? ... (Xem kinh
trước 206, 9).

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2143

Như vậy, này Bà-la-môn, pháp hành, bình đẳng hành
về lời có bốn. Và này Bà-la-môn, như thế nào pháp
hành, bình đẳng hành về ý có ba? ... (Xem kinh trước
206, 10).

Như vậy, này Bà-la-môn, pháp hành, bình đẳng hành về ý có ba.

Như vậy, này Bà-la-môn, do nhân pháp hành, bình
đẳng, như vậy, một số chúng sanh sau khi thân hoại
mạng chung, được sanh lên thiện thú, Thiên giới, cõi
đời này.

- Thật vi diệu thay, thưa Tôn giả Gotama! ... Mong Tôn giả Gotama nhận con làm đệ tử cư sĩ, từ nay cho đến mạng chung, con trọn đời quy ngưỡng!

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2144

301 Sanh -- Địa ngục và Thiên giới - Người
có hành động che đậy, tà kiến, ác giới
- Kinh PHẨM NGƯỜI NGU – Tăng I,
114

PHẨM NGƯỜI NGU – Tăng I, 114
-----------------------
7. Với người có hành động che đậy, này các Tỷ-
kheo, một trong hai sanh thú được chờ đợi: địa ngục
hay bàng sanh.
Với người không có hành động che đậy, này các Tỷ-
kheo, một trong hai sanh thú được chờ đợi: chư
Thiên hay loài Người.
------------------------
8. Với người có tà kiến, này các Tỷ-kheo, một trong
hai sanh thú được chờ đợi: địa ngục hay loại bàng
sanh.
Với người có chánh kiến, này các Tỷ-kheo, một
trong hai sanh thú được chờ đợi: chư Thiên hay loài
Người.
Người theo ác giới, này các Tỷ-kheo, có hai chấp
nhận: địa ngục hay loài bàng sanh.
Người đầy đủ thiện giới, này các Tỷ-kheo, có hai
chấp nhận: chư Thiên hay loài Người.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   2145

-----------------------

MƯỜI HAI DUYÊN            2146

302 Sanh -- Địa ngục và Thiên giới - Thân khẩu ý - Kinh KIẾN – Tăng II, 251

KIẾN – Tăng II, 251

1.- Thành tựu với bốn pháp này, này các Tỷ-kheo, như vậy tương xứng bị rơi vào địa ngục. Thế nào là bốn?

- Với thân làm ác,
- Với lời nói ác,
- Với ý nghĩ ác,
- Với tà kiến.

Thành tựu với bốn pháp này, này các Tỷ-kheo, như vậy tương xứng bị rơi vào địa ngục.

2. Thành tựu với bốn pháp này, này các Tỷ-kheo, như vậy tương xứng được sanh lên cõi Trời. Thế nào là bốn?

- Với thân làm thiện,
- Với lời nói thiện,
- Với ý nghĩ thiện,
- Với chánh tri kiến.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   2147

Thành tựu với bốn pháp này, này các Tỷ-kheo, như vậy tương xứng được sanh lên cõi Trời.

MƯỜI HAI DUYÊN                                2148

303 Sanh -- Địa ngục và Thiên giới - Tín tàm quý tấn tuệ - Kinh TƯƠNG XỨNG – Tăng II, 308

TƯƠNG XỨNG – Tăng II, 308

1. - Thành tựu năm pháp này, này các Tỷ-kheo, Tỷ- kheo tương xứng như vậy, bị rơi vào địa ngục. Thế nào là năm?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo:

-   Không có lòng tin,
-   Không có lòng hổ thẹn,
-   Không có lòng sợ hãi,
-   Biếng nhác,
-   Có ác tuệ.

Thành tựu năm pháp này, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tương xứng như vậy, bị rơi vào địa ngục.

2. Thành tựu năm pháp này, này các Tỷ-kheo, Tỷ- kheo tương xứng như vậy, được sanh vào cõi Trời. Thế nào là năm?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo:

MƯỜI HAI DUYÊN                                 2149

-   Có lòng tin,
-   Có lòng hổ thẹn,
-   Có lòng sợ hãi,
-   Tinh cần tinh tấn,
-   Có trí tuệ.

Thành tựu năm pháp này, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tương xứng như vậy được sanh vào cõi Trời.

MƯỜI HAI DUYÊN                                2150

304 Sanh -- Địa ngục và Thiên giới - Kinh CHẤP NHẬN 1 – Tăng II, 298

CHẤP NHẬN 1 – Tăng II, 298

1.- Thành tựu với bốn pháp, này các Tỷ-kheo, như vậy tương xứng bị rơi vào địa ngục. Thế nào là với bốn pháp?

-   Tự mình sát sanh,
-   Khích lệ người khác sát sanh,
-   Chấp nhận sát sanh
-   Và tán thán sát sanh.

Thành tựu với bốn pháp, này các Tỷ-kheo, như vậy tương xứng bị rơi vào địa ngục.

2.- Thành tựu với bốn pháp, này các Tỷ-kheo, như vậy tương xứng được sanh lên cõi Trời. Thế nào là với bốn pháp?

-   Tự mình từ bỏ sát sanh,
-   Khích lệ người khác từ bỏ sát sanh,
-   Chấp nhận từ bỏ sát sanh
-   Và tán thán từ bỏ sát sanh.

Thành tựu với bốn pháp, này các Tỷ-kheo, như vậy tương xứng được sanh lên cõi Trời.

MƯỜI HAI DUYÊN                                  2151

CHẤP NHẬN 2 – Tăng II, 299

(Như trên, pháp ở đây là "lấy của không cho và từ bỏ lấy của không cho").

CHẤP NHẬN 3 –

(Như trên, pháp ở đây là "tà hạnh trong các dục và từ bỏ tà hạnh trong các dục").

CHẤP NHẬN 4 –

(Như trên, pháp ở đây là "nói láo và từ bỏ nói láo").

CHẤP NHẬN 5 –

(Như trên, pháp ở đây là "tự mình nói hai lưỡi và từ bỏ nói hai lưỡi").

CHẤP NHẬN 6 –

(Như trên, pháp ở đây là "tự mình nói lời thô ác và từ bỏ nói lời thô ác").

CHẤP NHẬN 7 –

(Như trên, pháp ở đây là "tự mình nói lời phù phiếm và từ bỏ nói lời phù phiếm").

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2152

CHẤP NHẬN 8 –

(Như trên, pháp ở đây là "tự mình tham dục và tự mình không tham dục").

CHẤP NHẬN 9 –

(Như trên, pháp ở đây là "tự mình có tâm sân hận và tự mình không có tâm sân hận").

CHẤP NHẬN 10 – Tăng II, 300

1.- Thành tựu với bốn pháp, này các Tỷ-kheo, như vậy tương xứng bị rơi vào địa ngục. Thế nào là với bốn pháp?

- Tự mình có tà kiến,
- Khích lệ người khác có tà kiến,
- Chấp nhận tà kiến
- Và tán thán tà kiến.

Thành tựu với bốn pháp, này các Tỷ-kheo, như vậy tương xứng bị rơi vào địa ngục.

2.- Thành tựu với bốn pháp, này các Tỷ-kheo, như vậy tương xứng được sanh lên cõi Trời. Thế nào là với bốn pháp?

MƯỜI HAI DUYÊN                                   2153

- Tự mình có chánh kiến,
- Khích lệ người khác có chánh kiến,
- Chấp nhận chánh kiến
- Và tán thán chánh tri kiến.

Thành tựu với bốn pháp, này các Tỷ-kheo, như vậy tương xứng được sanh lên cõi Trời.

MƯỜI HAI DUYÊN                                2154

305 Sanh -- Địa ngục và Thiên giới - Kinh GANH TỊ – Tăng II, 536

GANH TỊ – Tăng II, 536

1. - Thành tựu năm pháp này, này các Tỷ-kheo, một Tỷ-kheo-ni như vậy tương xứng bị rơi vào địa ngục.

2. Thế nào là năm?

- Không suy xét, không thẩm sát, tán thán người
không đáng được tán thán;
- Không suy xét, không thẩm sát, không tán thán
người đáng được tán thán;
- Ganh tị;
- Xan tham;
- Bác bỏ các vật dụng tín thí.

Thành tựu năm pháp này, này các Tỷ-kheo, một Tỷ- kheo-ni như vậy tương xứng bị rơi vào địa ngục.

3. Thành tựu năm pháp này, này các Tỷ-kheo, một Tỷ-kheo-ni như vậy tương xứng được sanh lên cõi Trời.

4. Thế nào là năm?

MƯỜI HAI DUYÊN                                  2155

- Có suy xét, có thẩm sát, không tán thán người
không đáng được tán thán;
- Có suy xét, có thẩm sát, tán thán người đáng
được tán thán;
- Không có ganh tị;
- Không có xan tham;
- Không bác bỏ các vật tín thí.

Thành tựu năm pháp này, này các Tỷ-kheo, một Tỷ- kheo-ni như vậy tương xứng được sanh lên cõi Trời.

TRI KIẾN – Tăng II, 537

1. - Thành tựu năm pháp này, này các Tỷ-kheo, một Tỷ-kheo-ni như vậy tương xứng bị rơi vào địa ngục.

2. Thế nào là năm?

- Không suy xét, không thẩm sát, tán thán người
không đáng được tán thán;
- Không suy xét, không thẩm sát, không tán thán
người đáng được tán thán;
- Có tà kiến;
- Có tà tư duy;
- Bác bỏ các vật tín thí.

MƯỜI HAI DUYÊN                                  2156

Thành tựu năm pháp này, này các Tỷ-kheo, một Tỷ- kheo-ni như vậy tương xứng bị rơi vào địa ngục.

3. Thành tựu năm pháp này, này các Tỷ-kheo, một Tỷ-kheo-ni như vậy tương xứng được sanh lên cõi Trời.

Thế nào là năm?

- Có suy xét, có thẩm sát, không tán thán người
không đáng được tán thán;
- Có suy xét, có thẩm sát, tán thán người đáng
được tán thán;
- Có chánh tri kiến;
- Có chánh tư duy;
- Không bác bỏ các vật tín thí.

Thành tựu năm pháp này, này các Tỷ-kheo, một Tỷ- kheo-ni như vậy tương xứng được sanh lên cõi Trời.

LỜI NÓI – Tăng II, 538

...(Giống như kinh số #118) ở trên, chỉ có khác trong kinh này: tà tinh tấn, tà niệm thế cho tà tri kiến, tà tư duy và chánh tinh tấn, chánh niệm thế cho chánh tri kiến, chánh tư duy của kinh trước).

MƯỜI HAI DUYÊN                                         2157

TINH TẤN – Tăng II, 538

...(Giống như kinh số #118) ở trên, chỉ có khác trong kinh này: tà tinh tấn, tà niệm thế cho tà tri kiến, tà tư duy và chánh tinh tấn, chánh niệm thế cho chánh tri kiến, chánh tư duy của kinh trước).

MƯỜI HAI DUYÊN                                         2158

306 Sanh -- Địa ngục và Thiên giới - Kinh KHÔNG BIẾT ƠN – Tăng II, 252

KHÔNG BIẾT ƠN – Tăng II, 252

1.- Thành tựu với bốn pháp này, này các Tỷ-kheo, như vậy tương xứng bị rơi vào địa ngục. Thế nào là bốn?

- Thành tựu với thân làm ác, với lời nói ác, với ý nghĩ ác, - Với không biết ơn, không biết trả ơn.

Thành tựu với bốn pháp này, này các Tỷ-kheo, như vậy tương xứng bị rơi vào địa ngục.

2. Thành tựu với bốn pháp này, này các Tỷ-kheo, như vậy tương xứng được sanh lên cõi Trời. Thế nào là bốn?

- Thành tựu với thân làm thiện, với lời nói thiện, với ý nghĩ thiện, - Biết ơn, biết trả ơn.

Thành tựu với bốn pháp này, này các Tỷ-kheo, như vậy tương xứng được sanh lên cõi Trời.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   2159

SÁT SANH – Tăng II, 252

(Như kinh 213, chỉ khác là bốn pháp khác: Sát sanh,
lấy của không cho, tà hạnh trong các dục, nói láo; từ
bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không cho, từ bỏ tà hạnh
trong các dục, từ bỏ nói láo).

CON ĐƯỜNG 1 – Tăng II, 253

(Như kinh trên 213, các pháp được đề cập đến là tà kiến, tà tư duy, tà ngữ, tà nghiệp, và chánh kiến, chánh tư duy, chánh ngữ, chánh nghiệp)

CON ĐƯỜNG 2 – Tăng II, 253

(Như kinh trên 213, các pháp được đề cập đến là tà mạng, tà tinh tấn, tà niệm, tà định, và chánh mạng, chánh tinh tấn, chánh niệm, chánh định)

CÁCH THỨC NÓI 1 – Tăng II, 253

(Các pháp được đề cập là không thấy nói thấy, không nghe nói nghe, không cảm giác nói có cảm

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2160

giác, không tri thức nói có tri thức; không thấy nói
không thấy, không nghe nói không nghe, không cảm
giác nói không có cảm giác, không tri thức nói không
có tri thức)

CÁCH THỨC NÓI 2 – Tăng II, 253

(Các pháp được đề cập là thấy nói không thấy, nghe
nói không nghe, cảm giác nói không cảm giác, tri
thức nói không tri thức; thấy nói có thấy, nghe nói
có nghe, cảm giác nói có cảm giác, tri thức nói có tri
thức)

KHÔNG XẤU HỔ – Tăng II, 254

1.- Thành tựu với bốn pháp này, này các Tỷ-kheo, như vậy tương xứng bị rơi vào địa ngục. Thế nào là bốn?

- Thành tựu với không có lòng tin,
- Với ác giới,
- Với không xấu hổ,
- Và không sợ hãi.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2161

Thành tựu với bốn pháp này, này các Tỷ-kheo, như vậy tương xứng bị rơi vào địa ngục.

2. Thành tựu với bốn pháp này, này các Tỷ-kheo, như vậy tương xứng được sanh lên cõi Trời. Thế nào là bốn?

- Thành tựu với lòng tin,
- Với có giới,
- Với xấu hổ,
- Với sợ hãi.

Thành tựu với bốn pháp này, này các Tỷ-kheo, như vậy tương xứng được sanh lên cõi Trời.

VỚI LIỆT TUỆ – Tăng II, 254

(Như kinh trên, các pháp được đề cập như sau: không có lòng tin, ác giới, biếng nhác, liệt tuệ; có lòng tin, có giới, tinh cần tinh tấn, có trí tuệ).

MƯỜI HAI DUYÊN                                        2162

307 Sanh -- Địa ngục và Thiên giới - Kinh KHÔNG THIỆN – Tăng I, 537

KHÔNG THIỆN – Tăng I, 537

 Đầy đủ ba pháp này, này các Tỷ-kheo, tương xứng
như vậy, bị rơi vào địa ngục. Thế nào là ba?
- Với thân không làm thiện,
- Với lời nói không thiện,
- Với ý nghĩ không thiện,
Đầy đủ ba pháp này, này các Tỷ-kheo, tương xứng
như vậy, bị rơi vào địa ngục.
 Đầy đủ ba pháp, này các Tỷ-kheo, tương xứng
như vậy, được sanh lên cõi trời. Thế nào là ba?
- Với thân làm thiện,
- Với lời nói thiện,
- Với ý nghĩ thiện,
Đầy đủ ba pháp này, này các Tỷ-kheo, tương xứng
như vậy, được sanh lên cõi trời.

CÓ PHẠM TỘI – Tăng I, 538

MƯỜI HAI DUYÊN                                 2163

 Đầy đủ ba pháp này, này các Tỷ-kheo, tương xứng
như vậy, bị rơi vào địa ngục. Thế nào là ba?
- Với thân làm có tội,
- Với lời nói có tội,
- Với ý nghĩ có tội,
Đầy đủ ba pháp này, này các Tỷ-kheo, tương xứng
như vậy, bị rơi vào địa ngục.
 Đầy đủ ba pháp, này các Tỷ-kheo, tương xứng
như vậy, được sanh lên cõi trời. Thế nào là ba?
- Với thân làm không có tội,
- Với lời nói không có tội,
- Với ý nghĩ không có tội,
Đầy đủ ba pháp này, này các Tỷ-kheo, tương xứng
như vậy, sanh lên cõi Trời.

KHÔNG THĂNG BẰNG – Tăng I, 538 (Như kinh trên, chỉ khác là không thăng bằng và thăng bằng)

BẤT TỊNH – Tăng I, 538 (Như kinh trên, chỉ khác là bất tịnh và tịnh)

MƯỜI HAI DUYÊN                                  2164

MẤT GỐC 1 – Tăng I, 538
 Đầy đủ ba pháp này, này các Tỷ-kheo, kẻ ngu si,
không thông minh, không phải bậc Chân nhân, tự
mình xử sự như kẻ mất gốc, bị thương tích, có
phạm tội, bị người trí quở trách, làm nhiều điều
vô phước. Thế nào là ba?
- Với thân không làm thiện,
- Với lời nói không thiện,
- Với ý nghĩ không thiện,
Đầy đủ ba pháp này, này các Tỷ-kheo, kẻ ngu si,
không thông minh, không phải bậc Chân nhân, tự
mình xử sự như kẻ mất gốc, bị thương tích, có phạm
tội, bị người trí quở trách, làm nhiều điều vô phước.
 Đầy đủ ba pháp này, này các Tỷ-kheo, bậc Hiền
sĩ thông minh, là bậc Chân nhân, không tự mình
xử sự như kẻ mất gốc, không bị thương tích,
không có phạm tội, không bị người trí quở trách,
làm nhiều điều phước lành. Thế nào là ba?
- Với thân làm thiện,
- Với lời nói thiện,
- Với ý nghĩ thiện,
Đầy đủ ba pháp này, này các Tỷ-kheo, bậc Hiền sĩ
thông minh, là bậc Chân nhân, không tự mình xử sự
như kẻ mất gốc, không bị thương tích, không có

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2165

phạm tội, không bị người trí quở trách, làm nhiều điều phước lành.

MẤT GỐC 2 – Tăng I, 540 (Như kinh trên, chỉ khác là có phạm tội, không phạm tội) …

MẤT GỐC 3 – Tăng I, 540 (Như kinh trên, chỉ khác là có thăng bằng, không thăng bằng) …

MẤT GỐC 4 – Tăng I, 540 (Như kinh trên, chỉ khác là bất tịnh, và tịnh) …

KÍNH LỄ – Tăng I, 540

 Này các Tỷ-kheo, có ba loại kính lễ này. Thế nào
là ba?
- Với thân,
- Với lời nói,
- Với ý,
Các pháp này, này các Tỷ-kheo, là ba loại kính lễ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       2166

MƯỜI HAI DUYÊN   2167

308 Sanh -- Địa ngục và Thiên giới - Địa ngục 6 xúc xứ, Thiên giới 6 xúc xứ - Kinh Thâu Nhiếp – Tương IV, 215

Thâu Nhiếp – Tương IV, 215

1) ...

2) -- Này các Tỷ-kheo, các Ông được lợi đắc. Này các Tỷ-kheo, các Ông được khéo lợi đắc. Các Ông đã nắm được cơ hội (khana) để sống Phạm hạnh.

3) Này các Tỷ-kheo, Ta đã thấy các địa ngục gọi là
sáu xúc xứ địa ngục. Ở đấy, phàm mắt thấy sắc gì,
thấy sắc không khả lạc, không phải sắc khả lạc; thấy
sắc không khả hỷ, không phải sắc khả hỷ; thấy sắc
không khả ý, không phải sắc khả ý.

Phàm tai nghe tiếng gì... Phàm mũi ngửi hương gì...
Phàm lưỡi nếm vị gì... Phàm thân cảm xúc gì... Phàm
ý nhận thức pháp gì, nhận thức pháp không khả lạc,
không phải pháp khả lạc; nhận thức không phải khả
hỷ, không phải pháp khả hỷ; nhận thức pháp không
khả ý, không phải pháp khả ý.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2168

Này các Tỷ-kheo, các Ông được lợi đắc. Này các Tỷ- kheo, các Ông được khéo lợi đắc. Các Ông đã nắm được cơ hội để sống Phạm hạnh.

4) Này các Tỷ-kheo, Ta đã thấy các Thiên giới gọi
là sáu xúc xứ Thiên giới. Tại đấy, phàm mắt thấy
sắc gì, thấy sắc khả lạc, không phải sắc không lạc;
thấy sắc khả hỷ, không phải sắc không khả hỷ; thấy
sắc khả ý, không phải sắc không khả ý.

Phàm tai nghe tiếng gì... Phàm mũi ngửi hương gì...
Phàm lưỡi nếm vị gì... Phàm thân cảm xúc gì... Phàm
ý nhận thức pháp gì, nhận thức pháp khả lạc, không
phải không khả lạc; nhận thức pháp khả hỷ, không
phải không khả hỷ; nhận thức pháp khả ý, không phải
pháp không khả ý.

Này các Tỷ-kheo, các Ông được lợi đắc. Này các Tỷ- kheo, các Ông được khéo lợi đắc. Các Ông đã nắm được cơ hội để sống Phạm hạnh.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   2169

309 Già chết - Định nghĩa - Kinh CHÁNH TRI KIẾN – 9 Trung I, 111

KINH CHÁNH TRI KIẾN (Sammaditthi suttam) – Bài kinh số 9 – Trung I, 111

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Savatthi (Xá-vệ), tại
Jetavana (Kỳ-đà Lâm), vườn ông Anathapindika
(Cấp Cô Độc). Lúc bấy giờ, Tôn giả Sariputta (Xá-
lợi-phất) gọi các Tỷ-kheo: "Này các Tỷ-kheo". -
"Hiền giả", các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Tôn giả
Sariputta. Tôn giả Sariputta nói như sau:

– Chư Hiền, chánh tri kiến, chánh tri kiến, được
gọi là như vậy. Chư Hiền, cho đến như thế nào, một
Thánh đệ tử có chánh tri kiến, có tri kiến chánh trực,
có lòng tin Pháp tuyệt đối và thành tựu diệu pháp
này?

– Chúng tôi từ xa đến để được hiểu ý nghĩa lời nói ấy từ Tôn giả Sariputta. Thật lành thay, nếu Tôn giả Sariputta giảng cho ý nghĩa lời nói ấy. Sau khi

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2170

nghe Tôn giả Sariputta, các Tỷ-kheo sẽ thọ trì.

– Chư Hiền, vậy hãy nghe, hãy khéo tác ý. Ta sẽ giảng.

– Thưa vâng, Hiền giả! - Các Tỷ-kheo vâng đáp Tôn giả Sariputta.

Tôn giả Sariputta nói như sau:

– Chư Hiền, khi Thánh đệ tử tuệ tri được bất
thiện và tuệ tri được căn bổn bất thiện, tuệ tri được
thiện và tuệ tri được căn bổn thiện, chư Hiền, khi
ấy Thánh đệ tử có chánh tri kiến, có tri kiến chánh
trực, có lòng tin Pháp tuyệt đối và thành tựu diệu
pháp này.

Chư Hiền, thế nào là bất thiện, thế nào là căn bổn bất thiện, thế nào là thiện, thế nào là căn bổn thiện?

21. Chư Hiền, sát sanh là bất thiện,
22. Lấy của không cho là bất thiện,
23. Tà hạnh trong các dục là bất thiện,
24. Nói láo là bất thiện,
25. Nói hai lưỡi là bất thiện,
26. Ác khẩu là bất thiện,
27. Nói phù phiếm là bất thiện,

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2171

28. Tham dục là bất thiện, 29. Sân là bất thiện, 30. Tà kiến là bất thiện.

Chư Hiền, như vậy gọi là bất thiện. Và chư Hiền, thế nào là căn bổn bất thiện?

 Tham là căn bổn bất thiện,  Sân là căn bổn bất thiện,  Si là căn bổn bất thiện.

Chư Hiền, như vậy gọi là căn bổn bất thiện.

Và này chư Hiền, thế nào là thiện?

21.    Từ bỏ sát sanh là thiện
22.    Từ bỏ lấy của không cho là thiện
23.    Từ bỏ tà hạnh trong các dục là thiện
24.    Từ bỏ nói láo là thiện,
25.    Từ bỏ nói hai lưỡi là thiện,
26.    Từ bỏ ác khẩu là thiện,
27.    Từ bỏ nói phù phiếm là thiện,
28.    Không tham dục là thiện,
29.    Không sân là thiện,
30.    Chánh tri kiến là thiện.

Chư Hiền, như vậy gọi là thiện.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       2172

Chư Hiền, thế nào là căn bổn thiện?

7. Không tham là căn bổn thiện 8. Không sân là căn bổn thiện 9. Không si là căn bổn thiện.

Chư Hiền, như vậy gọi là căn bổn thiện.

Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri bất thiện như vậy, tuệ tri căn bổn bất thiện như vậy, tuệ tri thiện như vậy, tuệ tri căn bổn thiện như vậy, khi ấy, vị ấy đoạn trừ tất cả tham tùy miên, tẩy sạch sân tùy miên, nhổ tận gốc kiến mạn tùy miên "Tôi là", đoạn trừ vô minh, khiến minh khởi lên, diệt tận khổ đau ngay trong hiện tại. Chư Hiền, như vậy Thánh đệ tử có chánh tri kiến, có tri kiến chánh trực, có lòng tin pháp tuyệt đối và thành tựu diệu pháp này.

– Lành thay, Hiền giả!

Các Tỷ-kheo ấy, sau khi hoan hỷ, tín thọ lời nói Tôn giả Sariputta và hỏi thêm Tôn giả Sariputta câu hỏi như sau:

– Này Hiền giả, có thể có pháp môn nào khác,
nhờ pháp môn này vị Thánh đệ tử có chánh tri kiến,
có tri kiến chánh trực, có lòng tin Pháp tuyệt đối và
thành tựu diệu pháp này?

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2173

– Chư Hiền, có thể có. Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri thức ăn, tuệ tri tập khởi của thức ăn, tuệ tri đoạn diệt của thức ăn, và tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của thức ăn, chư Hiền khi ấy Thánh đệ tử có chánh tri kiến, có tri kiến chánh trực, có lòng tin Pháp tuyệt đối và thành tựu diệu pháp này.

Chư Hiền, thế nào là thức ăn, thế nào là tập khởi của thức ăn, thế nào là đoạn diệt của thức ăn, thế nào là con đường đưa đến đoạn diệt của thức ăn?

 Chư Hiền, có bốn loại thức ăn này, khiến các
loài chúng sanh đã sanh được an trú hay các
loài hữu tình sẽ sanh được hỗ trợ cho sanh. Thế
nào là bốn? Đoàn thực, loại thô hay loại tế, xúc
thực là thứ hai, tư niệm thực là thứ ba, thức
thực là thứ tư.
 Từ tập khởi của ái có tập khởi của thức ăn,
 Từ đoạn diệt của ái có đoạn diệt của thức ăn.
 Thánh Đạo Tám Ngành này là con đường đưa
đến đoạn diệt của thức ăn, tức là: Chánh Tri
kiến, Chánh Tư duy, Chánh Ngữ, Chánh
Nghiệp, Chánh Mạng, Chánh Tinh tấn, Chánh
Niệm, Chánh Định.

Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri thức ăn như vậy, tuệ tri tập khởi của thức ăn như vậy, tuệ tri

MƯỜI HAI DUYÊN                                        2174

đoạn diệt của thức ăn như vậy, tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của thức ăn như vậy, khi ấy, vị ấy đoạn trừ tất cả tham tùy miên, tẩy sạch sân tùy miên, nhổ tận gốc kiến mạn tùy miên "Tôi là", đoạn trừ vô minh, khiến minh khởi lên, diệt tận khổ đau ngay trong hiện tại. Chư Hiền, như vậy Thánh đệ tử có chánh tri kiến, có tri kiến chánh trực, có lòng tin Pháp tuyệt đối và thành tựu diệu pháp này.

– Lành thay, Hiền giả!

Các Tỷ-kheo ấy, sau khi hoan hỷ, tín thọ lời nói Tôn giả Sariputta liền hỏi thêm Tôn giả Sariputta câu hỏi như sau:

– Này Hiền giả, có pháp môn nào khác, nhờ
pháp môn này Thánh đệ tử có chánh tri kiến, có tri
kiến chánh trực, có lòng tin Pháp tuyệt đối và thành
tựu diệu pháp này?

– Chư Hiền, có thể có. Chư Hiền, khi nào Thánh
đệ tử tuệ tri Khổ, tuệ tri Tập khởi của khổ, tuệ tri
Đoạn diệt của khổ, tuệ tri con Đường đưa đến đoạn
diệt của khổ, chư Hiền, khi ấy Thánh đệ tử có chánh
tri kiến, có tri kiến chánh trực, có lòng tin Pháp tuyệt
đối và thành tựu diệu pháp này.

Chư Hiền, thế nào là Khổ, thế nào là Tập khởi

MƯỜI HAI DUYÊN                                        2175

của khổ, thế nào là Đoạn diệt của khổ, thế nào là con Đường đưa đến đoạn diệt của khổ?

 Sanh là khổ, già là khổ, bệnh là khổ, chết là
khổ, sầu bi khổ ưu não là khổ, cầu không được
là khổ, tóm lại năm thủ uẩn là khổ. Chư Hiền,
như vậy gọi là Khổ.
 Chư Hiền, thế nào là Tập khởi của khổ? Chính
là ái đưa đến tái sanh, cùng khởi hỷ dục và
tham hướng đến tái sanh, cùng khởi hỷ dục và
tham, tìm cầu hỷ lạc chỗ này chỗ kia, tức là dục
ái, phi hữu ái. Chư Hiền, như vậy gọi là Tập
khởi của khổ.
 Chư Hiền, thế nào là Đoạn diệt của khổ? Đó là
sự đoạn diệt ly tham, không có dư tàn, sự quăng
bỏ, sự từ bỏ, sự giải thoát, sự vô chấp khát ái
ấy.
 Chư Hiền, thế nào là con Đường đưa đến đoạn
diệt của khổ? Chính là Thánh Đạo Tám Ngành
đưa đến khổ diệt, tức là Chánh tri kiến... Chánh
Định.

Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri Khổ như vậy, tuệ tri Tập khởi của khổ như vậy, tuệ tri Đoạn diệt của khổ như vậy, tuệ tri con Đường đưa đến đoạn diệt của khổ như vậy, khi ấy vị ấy đoạn trừ tất cả tham tùy miên, tẩy sạch sân tùy miên,... (như trên)...

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2176

và thành tựu diệu pháp này.

– Lành thay, Hiền giả... (như trên)... Này Hiền giả, có thể có pháp môn nào khác, nhờ pháp môn này Thánh đệ tử... (như trên)... thành tựu diệu pháp này?

– Chư Hiền, có thể có. Chư Hiền, khi nào Thánh
đệ tử tuệ tri già chết, tuệ tri tập khởi của già chết, tuệ
tri đoạn diệt của già chết, tuệ tri con đường đưa đến
đoạn diệt của già chết, chư Hiền, khi ấy Thánh đệ tử
có chánh tri kiến,... (như trên)... và thành tựu diệu
pháp này.

Chư Hiền, thế nào là già chết, thế nào là tập
khởi của già chết, thế nào là đoạn diệt của già chết,
thế nào là con đường đưa đến đoạn diệt của già
chết?

– Thuộc bất kỳ hữu tính giới nào, trong từng mỗi
loại hữu tình, sự già cả, suy lão, rụng răng, tóc bạc
da nhăn, tuổi thọ ngày một hao mòn, bại hoại các
căn; chư Hiền, như vậy gọi là già.

Chư Hiền thế nào là chết? - Thuộc bất kỳ hữu tình giới nào trong từng mỗi loại hữu tình, sự mệnh một, từ trần, hủy hoại, hoại diệt, tử biệt, mệnh chung, hủy hoại các uẩn, vất bỏ hình hài; chư Hiền, như vậy gọi là chết. Già như vậy và chết như vậy, chư Hiền,

MƯỜI HAI DUYÊN                                          2177

như vậy gọi là già chết.

 Từ sự tập khởi của sanh, có sự tập khởi của già
chết,
 Từ sự đoạn diệt của sanh, có sự đoạn diệt của
già chết.
 Thánh Đạo Tám Ngành này là con đường đưa
đến đoạn diệt của già chết, tức là: Chánh Tri
kiến... (như trên)... Chánh Định.

Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri già chết như vậy, tuệ tri tập khởi của già chết như vậy, tuệ tri đoạn diệt của già chết như vậy, tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của già chết như vậy, khi ấy, vị ấy đoạn trừ tất cả tham tùy miên, tẩy sạch sân tùy miên... (như trên)..., và thành tựu diệu pháp này.

– Lành thay, Hiền giả... (như trên)... Này Hiền giả, có thể có pháp môn nào khác...?

– Chư Hiền, có thể có. Chư Hiền, khi nào Thánh
đệ tử tuệ tri sanh, tuệ tri tập khởi của sanh, tuệ tri
đoạn diệt của sanh, tuệ tri con đường đưa đến đoạn
diệt của sanh, chư Hiền, khi ấy vị Thánh đệ tử có
chánh tri kiến... (như trên)... và thành tựu diệu pháp
này.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       2178

Chư Hiền, thế nào là sanh, thế nào là tập khởi của sanh, thế nào là đoạn diệt của sanh, thế nào là con đường đưa đến đoạn diệt của sanh?

 Thuộc bất kỳ hữu tình giới nào, trong từng mỗi
loại hữu tình, sự sanh, hiện khởi, xuất hiện,
hiện diện, hiện hành các uẩn, tụ đắc các xứ;
Chư Hiền, như vậy gọi là sanh.
 Từ sự tập khởi của hữu có sự tập khởi của sanh,
 Từ sự đoạn diệt của hữu, có sự đoạn diệt của
sanh,
 Và Thánh Đạo Tám Ngành này là con đường
đưa đến đoạn diệt của sanh, tức là: Chánh Tri
kiến... Chánh Định.

Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri được sanh như vậy, tuệ tri được tập khởi của sanh như vậy, tuệ tri được đoạn diệt của sanh như vậy, tuệ tri được con đường đưa đến đoạn diệt của sanh như vậy, khi ấy, vị ấy đoạn trừ tất cả tham tùy miên... (như trên)... như vậy... (như trên)... và thành tựu diệu pháp này.

– Lành thay, Hiền giả... (như trên)... Này Hiền giả, có pháp môn nào khác...?

– Chư Hiền, có thể có. Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri hữu, tuệ tri tập khởi của hữu, tuệ tri đoạn

MƯỜI HAI DUYÊN                                         2179

diệt của hữu, tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của hữu, chư Hiền, khi ấy vị Thánh đệ tử có chánh tri kiến... và thành tựu diệu pháp này.

Chư Hiền, thế nào là hữu, thế nào là tập khởi của hữu, thế nào là đoạn diệt của hữu, thế nào là con đường đưa đến đoạn diệt của hữu? –

 Chư Hiền, có ba hữu này: dục hữu, sắc hữu,
vô sắc hữu.
 Từ tập khởi của thủ, có tập khởi của hữu;
 Từ đoạn diệt của thủ có đoạn diệt của hữu
 Và Thánh Đạo Tám Ngành này là con đường
đưa đến đoạn diệt của hữu, tức là: Chánh Tri
kiến... Chánh Định.

Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri hữu như vậy, tuệ tri tập khởi của hữu như vậy, tuệ tri đoạn diệt của hữu như vậy, tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của hữu như vậy, khi ấy, vị ấy đoạn trừ tất cả tham tùy miên... và thành tựu diệu pháp này.

– Lành thay, Hiền giả... (như trên)... Này Hiền giả, có thể có pháp môn nào khác...?

– Chư Hiền, có thể có. Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri tập khởi của thủ, tuệ tri đoạn diệt của

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2180

thủ, tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của thủ, khi ấy Thánh đệ tử có Chánh Tri kiến... và thành tựu diệu pháp này.

Chư Hiền, thế nào là thủ, thế nào là tập khởi của thủ, thế nào là đoạn diệt của thủ, thế nào là con đường đưa đến đoạn diệt của thủ?

 Chư Hiền, có bốn thủ này: dục thủ, kiến thủ,
giới cấm thủ, ngã luận thủ.
 Từ tập khởi của ái, có tập khởi của thủ;
 Từ đoạn diệt của ái, có đoạn diệt của thủ;
 Và Thánh Đạo Tám Ngành này là con đường
đưa đến đoạn diệt của thủ, tức là: Chánh Tri
kiến... Chánh Định.

Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri thủ như vậy, tuệ tri tập khởi của thủ như vậy, tuệ tri đoạn diệt của thủ như vậy, tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của thủ như vậy, khi ấy, vị ấy đoạn trừ tất cả tham tùy miên và thành tựu diệu pháp này.

– Lành thay, Hiền giả... (như trên)... Này Hiền giả, có pháp môn nào khác...?

– Chư Hiền, có thể có. Chư Hiền khi nào Thánh đệ tử tuệ tri ái, tuệ tri tập khởi của ái, tuệ tri đoạn diệt

MƯỜI HAI DUYÊN                                           2181

của ái, tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của ái, khi ấy Thánh đệ tử có Chánh Tri kiến... và thành tựu diệu pháp này.

Chư Hiền, thế nào là ái, thế nào là tập khởi của ái, thế nào là đoạn diệt của ái, thế nào là con đường đưa đến đoạn diệt của ái?

 Chư Hiền, có sáu loại ái này: sắc ái, thanh ái,
hương ái, vị ái, xúc ái, pháp ái.
 Từ tập khởi của thọ, có tập của ái,
 Từ đoạn diệt của thọ, có đoạn diệt của ái,
 Và Thánh Đạo Tám Ngành này là con đường
đưa đến đoạn diệt của ái, tức là: Chánh Tri
kiến... Chánh Định.

Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri ái như
vậy, tuệ tri tập khởi của ái như vậy, tuệ tri đoạn diệt
của ái như vậy, tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt
của ái như vậy, khi ấy, vị ấy, đoạn trừ tất cả tham tùy
miên... và thành tựu diệu pháp.

– Lành thay, Hiền giả... (như trên)... Này Hiền giả, có thể có pháp môn nào khác...?

– Chư Hiền, có thể có. Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri thọ, tuệ tri tập khởi của thọ, tuệ tri đoạn

MƯỜI HAI DUYÊN                                         2182

diệt của thọ, tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của thọ, khi ấy Thánh đệ tử có chánh tri kiến và thành tựu diệu pháp này.

Chư Hiền, thế nào là thọ, thế nào là tập khởi của thọ, thế nào là đoạn diệt của thọ, thế nào là con đường đưa đến đoạn diệt của thọ?

 Chư Hiền, có sáu loại thọ này: thọ do nhãn
xúc sanh, thọ do nhĩ xúc sanh, thọ do tỷ xúc
sanh, thọ do thiệt xúc sanh, thọ do thân xúc
sanh, thọ do ý xúc sanh.
 Từ tập khởi của xúc, có tập khởi của thọ;
 Từ đoạn diệt của xúc, có đoạn diệt của thọ;
 Và Thánh Đạo Tám Ngành này là con đường
đưa đến đoạn diệt của thọ, tức là: Chánh Tri
kiến... Chánh Định. Chư Hiền, khi nào Thánh
đệ tử tuệ tri thọ như vậy, tuệ tri tập khởi của
thọ như vậy, tuệ tri đoạn diệt của thọ như vậy,
tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của thọ
như vậy, khi ấy, vị ấy đoạn trừ tất cả tham tùy
miên... và thành tựu diệu pháp này.

– Lành thay, Hiền giả... (như trên)... Này Hiền giả, có thể có pháp môn nào khác...?

– Chư Hiền, có thể có. Chư Hiền, khi nào Thánh

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2183

đệ tử tuệ tri xúc, tuệ tri tập khởi của xúc, tuệ tri đoạn
diệt của xúc, tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của
xúc, khi ấy Thánh đệ tử có chánh tri kiến và thành
tựu diệu pháp này.

Chư Hiền, thế nào là xúc, thế nào là tập khởi của xúc, thế nào là đoạn diệt của xúc, thế nào là con đường đưa đến đoạn diệt của xúc?

 Chư Hiền, có sáu loại xúc này: nhãn xúc, nhĩ
xúc, tỷ xúc, thiệt xúc, thân xúc, ý xúc.
 Từ tập khởi của sáu nhập, có tập khởi từ xúc;
 Từ đoạn diệt của sáu nhập, có đoạn diệt của
xúc,
 Và Thánh Đạo Tám Ngành này là con đường
đưa đến đoạn diệt của xúc, tức là: Chánh Tri
kiến... Chánh Định.

Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri xúc như vậy, tuệ tri tập khởi của xúc như vậy, tuệ tri đoạn diệt của xúc như vậy, tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của xúc như vậy, khi ấy, vị ấy đoạn trừ tất cả tham tùy miên... và thành tựu diệu pháp này.

– Lành thay, Hiền giả...câu hỏi như sau: Hiền giả, có thể có pháp môn nào khác...?

MƯỜI HAI DUYÊN                                         2184

– Chư Hiền, có thể có. Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri sáu nhập, tuệ tri tập khởi của sáu nhập, tuệ tri đoạn diệt của sáu nhập, tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của sáu nhập, khi ấy Thánh đệ tử có chánh tri kiến... và thành tựu diệu pháp này.

Chư Hiền, thế nào là sáu nhập, thế nào là tập
khởi của sáu nhập, thế nào là đoạn diệt của sáu nhập,
thế nào là con đường đưa đến đoạn diệt của sáu
nhập?

 Chư Hiền, có sáu nhập này: nhãn nhập, nhĩ
nhập, tỷ nhập, thiệt nhập, thân nhập, ý nhập.
 Từ tập khởi của danh sắc có tập khởi của
sáu nhập;
 Từ đoạn diệt của danh sắc có đoạn diệt của
sáu nhập;
 Và Thánh Đạo Tám Ngành này là con đường
đưa đến đoạn diệt của sáu nhập, tức là:
Chánh Tri kiến... Chánh Định.

Chư Hiền, chỉ khi nào vị Thánh đệ tử tuệ tri sáu
nhập như vậy, tuệ tri tập khởi của sáu nhập như vậy,
tuệ tri đoạn diệt của sáu nhập như vậy, tuệ tri con
đường đưa đến đoạn diệt của sáu nhập như vậy, khi
ấy, vị ấy đoạn trừ tất cả tham tùy miên... và thành tựu
diệu hạnh pháp này.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       2185

– Lành thay, Hiền giả... (như trên)... Này Hiền giả, có thể có pháp môn nào khác...?

Chư Hiền, có thể có. Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri danh sắc, tuệ tri tập khởi của danh sắc, tuệ tri đoạn diệt của danh sắc, tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của danh sắc, khi ấy Thánh đệ tử có chánh tri kiến... và thành tựu diệu pháp này.

Chư Hiền, thế nào là danh sắc, thế nào là tập khởi của danh sắc, thế nào là đoạn diệt của danh sắc, thế nào là con đường đưa đến đoạn diệt của danh sắc?

 Thọ, tưởng, tư, xúc, tác ý, chư Hiền, như vậy
gọi là danh; bốn đại và sắc do bốn đại tạo
thành, chư Hiền, như vậy gọi là sắc; như vậy
đây là danh và đây là sắc, Chư Hiền, như vậy
gọi là danh sắc.
 Từ tập khởi của thức, có tập khởi của danh
sắc;
 Từ đoạn diệt của thức, có đoạn diệt của danh
sắc;
 Và Thánh Đạo Tám Ngành này là con đường
đưa đến đoạn diệt của danh sắc, tức là:
Chánh Tri kiến... Chánh Định.

Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri danh sắc

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2186

như vậy, tuệ tri tập khởi của danh sắc như vậy, tuệ
tri đoạn diệt của danh sắc như vậy, tuệ tri con đường
đưa đến đoạn diệt của danh sắc như vậy, khi ấy, vị
ấy, đoạn trừ tất cả tham tùy miên... và thành tựu diệu
pháp này.

– Lành thay, Hiền giả... (như trên)... Này Hiền giả, có thể có pháp môn nào khác...?

Chư Hiền, có thể có. Chư Hiền, khi nào Thánh
đệ tử tuệ tri thức, tuệ tri tập khởi của thức, tuệ tri
đoạn diệt của thức, tuệ tri con đường đưa đến đoạn
diệt của thức, khi ấy Thánh đệ tử có chánh tri kiến...
và thành tựu diệu pháp này.

Chư Hiền, thế nào là thức, thế nào là tập khởi của thức, thế nào là đoạn diệt của thức, thế nào là con đường đưa đến đoạn diệt của thức?

 Chư Hiền, có sáu loại thức này: nhãn thức,
nhĩ thức, tỷ thức, thiệt thức, thân thức, ý thức.
 Từ tập khởi của hành, có tập khởi của thức;
 Từ đoạn diệt của hành có đoạn diệt của thức;
 Và Thánh Đạo Tám Ngành này là con đường
đưa đến đoạn diệt của thức, tức là: Chánh Tri
kiến... Chánh Định.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       2187

Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri thức như vậy, tuệ tri tập khởi của thức như vậy, tuệ tri đoạn diệt của thức như vậy, tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của thức như vậy, khi ấy, vị ấy đoạn trừ tất cả tham tùy miên... và thành tựu diệu pháp này.

– Lành thay, Hiền giả... (như trên)... Này Hiền giả, có thể có pháp môn nào khác...?

– Chư Hiền, có thể có. Chư Hiền, khi nào Thánh
đệ tử tuệ tri hành, tuệ tri tập khởi của hành, tuệ tri
đoạn diệt của hành, tuệ tri con đường đưa đến đoạn
diệt của hành, khi ấy Thánh đệ tử có chánh tri kiến...
và thành tựu diệu pháp này.

Chư Hiền, thế nào là hành, thế nào là tập khởi của hành, thế nào là đoạn diệt của hành, thế nào là con đường đưa đến đoạn diệt của hành?

 Chư Hiền, có ba loại hành này: thân hành,
ngữ hành, tâm hành.
 Từ tập khởi của vô minh, có tập khởi của
hành;
 Từ đoạn diệt của vô minh, có đoạn diệt của
hành;
 Và Thánh Đạo Tám Ngành này là con đường
đưa đến đoạn diệt của hành, tức là: Chánh Tri

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2188

kiến... Chánh Định.

Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri hành như vậy, tuệ tri tập khởi của hành như vậy, tuệ tri đoạn diệt của hành như vậy, tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của hành như vậy, khi ấy, vị ấy đoạn trừ tất cả tham tùy miên... và thành tựu diệu pháp này.

– Lành thay, Hiền giả... (như trên)... Này Hiền giả, có thể có pháp môn nào khác...?

– Chư Hiền, có thể có. Chư Hiền, khi nào Thánh
đệ tử tuệ tri vô minh, tuệ tri tập khởi của vô minh,
tuệ tri đoạn diệt của vô minh, tuệ tri con đường đưa
đến đoạn diệt của vô minh, khi ấy, Thánh đệ tử có
chánh tri kiến... (như trên)... và thành tựu diệu pháp
này.

Chư Hiền, thế nào là vô minh, thế nào là tập
khởi của vô minh, thế nào là đoạn diệt của vô minh,
thế nào là con đường đưa đến đoạn diệt của vô
minh?

 Sự không tuệ tri về khổ, không tuệ tri về khổ
tập, không tuệ tri về khổ diệt, không tuệ tri về
con đường đưa đến khổ diệt, Chư Hiền, như
vậy gọi là vô minh.
 Từ tập khởi của lậu hoặc, có tập khởi của vô

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2189

minh;
 Từ đoạn diệt của lậu hoặc, có đoạn diệt của
vô minh;
 Và Thánh Đạo Tám Ngành này là con đường
đưa đến đoạn diệt của vô minh, tức là: Chánh
Tri kiến... Chánh Định.

Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri vô minh
như vậy, tuệ tri tập khởi của vô minh như vậy, tuệ tri
đoạn diệt của vô minh như vậy, tuệ tri con đường đưa
đến đoạn diệt của vô minh như vậy, khi ấy, vị ấy
đoạn trừ tất cả tham tùy miên... và thành tựu diệu
pháp này.

– Lành thay, Hiền giả!

Các vị Tỷ-kheo ấy, sau khi hoan hỷ, tín thọ lời nói Tôn giả Sariputta, liền hỏi thêm Tôn giả Sariputta câu hỏi như sau:

– Này Hiền giả, có thể có pháp môn nào khác,
nhờ pháp môn này Thánh đệ tử có chánh tri kiến, có
tri kiến chánh trực, có lòng tin pháp tuyệt đối và
thành tựu diệu pháp này?

– Chư Hiền, có thể có. Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri lậu hoặc, tuệ tri tập khởi của lậu hoặc, tuệ tri đoạn diệt của lậu hoặc, tuệ tri con đường đưa

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2190

đến đoạn diệt của lậu hoặc. Chư Hiền, khi ấy Thánh đệ tử có chánh tri kiến, có tri kiến chánh trực, có lòng tin pháp tuyệt đối và thành tựu diệu pháp này.

Chư Hiền, thế nào là lậu hoặc, thế nào là tập
khởi của lậu hoặc, thế nào là đoạn diệt của lậu hoặc,
thế nào là con đường đưa đến đoạn diệt của lậu
hoặc?

 Chư Hiền, có ba lậu hoặc này: dục lậu, hữu
lậu, vô minh lậu.
 Từ tập khởi của vô minh có tập khởi của lậu
hoặc;
 Từ đoạn diệt của vô minh có đoạn diệt của
lậu hoặc
 Và Thánh Đạo Tám Ngành này là con
đường đưa đến đoạn diệt của lậu hoặc, tức là:
Chánh Tri kiến, Chánh Tư duy, Chánh Ngữ,
Chánh Nghiệp, Chánh Mạng, Chánh Tinh
tấn, Chánh Niệm, Chánh Định.

Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri lậu hoặc như vậy, tuệ tri tập khởi của lậu hoặc như vậy, tuệ tri đoạn diệt của lậu hoặc như vậy, tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của lậu hoặc như vậy, khi ấy, vị ấy đoạn trừ tất cả tham tùy miên, tẩy sạch sân tùy miên, nhổ tận gốc kiến mạn tùy miên "Tôi là", đoạn trừ vô

MƯỜI HAI DUYÊN                                        2191

minh, khiến minh khởi lên, diệt tận khổ đau ngay
trong hiện tại. Chư Hiền, như vậy Thánh đệ tử có
chánh tri kiến, có tri kiến chánh trực, có lòng tin
pháp tuyệt đối và thành tựu diệu pháp này.

Tôn giả Sariputta thuyết giảng như vậy. Các Tỷ- kheo ấy hoan hỷ, tín thọ lời giảng của Tôn giả Sariputta.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2192

310 Già chết - Định nghĩa - Kinh PHÂN BIỆT VỀ SỰ THẬT – 141 Trung III, 559

KINH PHÂN BIỆT VỀ SỰ THẬT (Saccavibhangacitta suttam) – Bài kinh số 141 – Trung III, 559

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Baranasi (Ba la nại), Isipatana (chỗ chư Tiên đọa), tại Migadaya (Lộc Uyển). Tại đấy Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo:

– "Này các Tỷ-kheo".

– "Bạch Thế Tôn". Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

– Vô thượng Pháp luân đã được Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác chuyển vận ở vườn Lộc Uyển, chỗ chư Tiên đọa, tại Ba-la-nại. Không một Sa-môn, Bà-là-môn, chư Thiên, Ma (vương), Phạm thiên hay một ai ở đời có thể chận đứng, chuyển vận ngược lại, tức là sự khai thị, tuyên thuyết, thi thiết,

MƯỜI HAI DUYÊN                                       2193

kiến lập, mở rộng, phân biệt, hiển lộ bốn Thánh- đế.

Thế nào là bốn? Sự khai thị, tuyên thuyết, thi
thiết, kiến lập, mở rộng, phân biệt, hiển lộ Khổ
Thánh đế; sự khai thị, tuyên thuyết.. về Tập khổ
Thánh đế; sự khai thị, tuyên thuyết... về Khổ diệt
Thánh đế; sự khai thị, tuyên thuyết... về Khổ diệt đạo
Thánh đế.

Vô thượng Pháp luân, này các Tỷ-kheo, đã được
Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác chuyển
vận ở vườn Lộc Uyển, chỗ chư Tiên đọa, tại Ba la
nại. Không một Sa-môn, Bà-la-môn .. hay một ai ở
đời có thể chận đứng.. tức là sự khai thị, tuyên
thuyết.. bốn Thánh đế.

Này các Tỷ-kheo, hãy thân cận Sariputta và
Moggallana, Này các Tỷ-kheo, hãy gần gũi Sariputta
và Moggallana; các vị ấy là những Tỷ-kheo hiền trí
(pandita), là những vị sách tấn các đồng Phạm hạnh.
Như một sanh mẫu, này các Tỷ-kheo, như vậy là
Sariputta! Như một dưỡng mẫu, như vậy là
Moggalana! Này các Tỷ-kheo, Sariputta hướng dẫn
đến quả Dự lưu, còn Moggallana hướng dẫn đến
tối thượng nghĩa. Này Tỷ-kheo, Sariputta có thể
khai thị, tuyên thuyết, thi thiết, kiến lập, mở rộng,

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2194

phân biệt hiển lộ một cách rộng rãi bốn Thánh đế.

Thế Tôn nói như vậy; nói như vậy xong, Thiện Thệ từ chỗ ngồi đứng dậy và đi vào tinh xá.

Tại đấy, Tôn giả Sariputta, sau khi Thế Tôn đi không bao lâu, liền gọi các Tỷ-kheo:

– "Này chư Hiền".

– "Thưa vâng, Hiền giả". Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Tôn giả Sariputta. Tôn giả Sariputta nói như sau:

– Chư Hiền, Vô thượng Pháp luân đã được Thế
Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác chuyển vận ở
vườn Lộc Uyển, chỗ chư Tiên đọa, tại Ba la nại... sự
khai thị, tuyên thuyết, thi thiết, kiến lập, mở rộng,
phân biệt, hiển lộ về Khổ diệt đạo Thánh đế.

 Và này chư Hiền, thế nào là Khổ Thánh đế?

 Sanh là khổ, già là khổ, (bệnh là khổ), chết là
khổ, sầu, bi, khổ, ưu, não là khổ; cầu không
được là khổ. Tóm lại năm thủ uẩn là khổ.
 Này chư Hiền, thế nào là sanh? Mỗi mỗi hạng
chúng sanh, trong từng giới loại, sự xuất sản,
xuất sanh, xuất thành, tái sanh của chúng, sự

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2195

xuất hiện các uẩn, sự hoạch đắc các căn. Này
chư Hiền, như vậy gọi là sanh.
 Này chư Hiền, thế nào là già? Mỗi mỗi hạng
chúng sanh, trong từng giới loại, sự niên lão, sự
hủ hoại, trạng thái rụng răng, trạng thái tóc bạc,
da nhăn, tuổi thọ rút ngắn, các căn hủy hoại.
Này chư Hiền, như vậy gọi là già.
 Này chư Hiền, thế nào là chết? Mỗi mỗi hạng
chúng sanh trong từng giới loại, sự tạ thế, sự từ
trần, thân hoại, sự diệt vong, sự chết, sự tử
vong, thời đã đến, các uẩn đã tận diệt, sự vất bỏ
tử thi. Này chư Hiền như vậy gọi là chết.
 Này chư Hiền, thế nào là sầu? Này chư Hiền,
với những ai gặp phải tai nạn này hay tai nạn
khác; với những ai cảm thọ sự đau khổ này hay
sự đau khổ khác, sự sầu của người ấy. Này chư
Hiền, như vậy gọi là sầu.
 Này chư Hiền, thế nào là bi? Này chư Hiền, với
những ai gặp phải tai nạn này hay tai nạn khác;
với những ai cảm thọ sự đau khổ này hay sự
đau khổ khác, sự bi ai, sự bi thảm, sự than van,
sự than khóc, sự bi thán, sự bi thống của người
ấy. Này chư Hiền, như vậy gọi là bi.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2196

 Này chư Hiền, thế nào là khổ? Này chư Hiền,
sự đau khổ về thân, sự không sảng khoái về
thân, sự đau khổ do thân cảm thọ, sự không
sảng khoái do thân cảm thọ. Này chư Hiền, như
vậy gọi là khổ.
 Này chư Hiền, thế nào là ưu? Này chư Hiền,
sự đau khổ về tâm, sự không sảng khoái về tâm,
sự đau khổ do tâm cảm thọ, sự không sảng
khoái do tâm cảm thọ. Này chư Hiền, như vậy
gọi là ưu.
 Này chư Hiền, thế nào là não? Này chư Hiền,
với những ai gặp tai nạn này hay tai nạn khác;
với những ai cảm thọ sự đau khổ này hay sự
đau khổ khác, sự áo não, sự bi não, sự thất
vọng, sự tuyệt vọng của người ấy. Này chư
Hiền, như vậy gọi là não.
 Này chư Hiền, thế nào là cầu bất đắc khổ? Này
chư Hiền, chúng sanh bị sanh chi phối, khởi sự
mong cầu: "Mong rằng ta khỏi bị sanh chi phối!
Mong rằng ta khỏi phải đi thác sanh". Lời
mong cầu ấy không được thành tựu. Như vậy
gọi là cầu bất đắc khổ. Này chư Hiền, chúng
sanh bị già chi phối... chúng sanh bị bệnh chi
phối... chúng sanh bị chết chi phối... chúng
sanh bị sầu, bi, khổ, ưu, não chi phối, khởi sự

MƯỜI HAI DUYÊN                                  2197

mong cầu: "Mong rằng ta khỏi bị sầu, bi, khổ,
ưu, não chi phối!" Mong rằng ta khỏi đương
chịu sầu, bi, khổ, ưu não!" Lời mong cầu ấy
không được thành tựu. Như vậy gọi là cầu bất
đắc khổ.
 Này chư Hiền, như thế nào là tóm lại, năm thủ
uẩn là khổ? Như sắc thủ uẩn, thọ thủ uẩn, tưởng
thủ uẩn, hành thủ uẩn, thức thủ uẩn. Này chư
Hiền, như vậy tóm lại, năm thủ uẩn là khổ.

 Này chư Hiền, thế nào là Khổ tập Thánh đế? Sự
tham ái đưa đến tái sanh, câu hữu với hỷ và tham,
tìm cầu hỷ lạc chỗ này chỗ kia; như dục ái, hữu ái,
vô hữu ái. Này chư Hiền, như vậy gọi là Khổ tập
Thánh đế.

 Này chư Hiền, và thế nào là Khổ diệt Thánh đế?
Sự diệt tận không còn luyến tiếc tham ái ấy, sự xả
ly, sự khí xả, sự giải thoát, sự vô nhiễm (tham ái
ấy). Này chư Hiền, như vậy gọi là Khổ diệt Thánh
đế.

 Này chư Hiền, thế nào là Khổ diệt đạo Thánh
đế? Đó là Thánh đạo tám ngành, tức là chánh tri
kiến, chánh tư duy, chánh ngữ, chánh nghiệp,
chánh mạng, chánh tinh tấn, chánh niệm, chánh
định.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2198

 Này chư Hiền, thế nào là chánh tri kiến? Này
chư Hiền, tri kiến về Khổ, tri kiến về Khổ tập,
tri kiến về Khổ diệt, tri kiến về Khổ diệt đạo.
Này chư Hiền, như vậy gọi là chánh tri kiến.

 Này chư Hiền, thế nào là chánh tư duy? Tư duy về ly dục, tư duy về vô sân, tư duy về bất hại. Này chư Hiền, như vậy gọi là chánh tư duy.

 Này chư Hiền, thế nào là chánh ngữ? Tự chế
không nói láo, tự chế không nói hai lưỡi, tự chế
không ác khẩu, tự chế không nói lời phù phiến.
Này chư Hiền, như vậy gọi là chánh ngữ.

 Này chư Hiền, thế nào là chánh nghiệp? Tự
chế không sát sanh, tự chế không trộm cắp, tự
chế không tà dâm. Này chư Hiền, như vậy gọi
là chánh nghiệp.

 Này chư Hiền, thế nào là chánh mạng? Này
chư Hiền, ở đây vị Thánh đệ tử từ bỏ tà mạng,
sinh sống bằng chánh mạng. Này chư Hiền,
như vậy gọi là chánh mạng.

 Này chư Hiền, và thế nào là chánh tinh tấn? Này chư Hiền, ở đây Tỷ-kheo, đối với các ác, bất thiện pháp chưa sanh, khởi lên ý muốn

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2199

không cho sanh khởi; vị này nỗ lực, tinh tấn,
quyết tâm, trì chí. Đối với cái ác, bất thiện pháp
đã sanh, khởi lên ý muốn trừ diệt; vị này nỗ lực,
tinh tấn, quyết tâm, trì chí. Đối với các thiện
pháp chưa sanh, khởi lên ý muốn khiến cho
sanh khởi; vị này nỗ lực, tinh tấn, quyết tâm, trì
chí. Đối với các thiện pháp đã sanh khởi, khởi
lên ý muốn khiến cho an trú, không cho băng
hoại, khiến cho tăng trưởng, phát triển, viên
mãn; vị này nỗ lực, tinh tấn, quyết tâm, trì chí.
Này chư Hiền, như vậy gọi là chánh tinh tấn.

 Này chư Hiền, thế nào là chánh niệm? Này
chư Hiền, ở đây, Tỷ-kheo sống quán thân trên
thân, nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, để chế
ngự tham ưu ở đời... trên các cảm thọ... trên các
tâm... quán pháp trên các pháp, nhiệt tâm tỉnh
giác, chánh niệm để chế ngự tham ưu ở đời.
Này chư Hiền, như vậy gọi là chánh niệm.

 Này chư Hiền, thế nào là chánh định? Này
chư Hiền, ở đây, Tỷ-kheo ly dục, ly ác bất thiện
pháp, chứng và trú Thiền thứ nhất, một trạng
thái hỷ lạc do ly dục sanh, với tầm, với tứ. (Vị
Tỷ-kheo ấy) diệt tầm, diệt tứ, chứng và trú
Thiền thứ hai, một trạng thái hỷ lạc do định
sanh, không tầm, không tứ, nội tĩnh nhất tâm,

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2200

(Tỷ-kheo) ly hỷ trú xả, chánh niệm, tỉnh giác,
thân cảm sự lạc thọ mà các bậc Thánh gọi là xả
niệm lạc trú, chứng và trú Thiền thứ ba (Tỷ-
kheo ấy) xả lạc, xả khổ, diệt hỷ ưu đã cảm thọ
trước, chứng và trú Thiền thứ tư, không khổ,
không lạc, xả niệm thanh tịnh. Này chư Hiền,
như vậy gọi là chánh định.

Này chư Hiền, như vậy gọi là Khổ diệt đạo Thánh đế.

Chư Hiền, Vô thượng Pháp luân đã được Thế
Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác chuyển vận ở
vườn Lộc Uyển, chỗ chư Tiên đọa, tại Ba-la-nại,
Không một Sa-môn, Bà-la-môn, chư Thiên, Ma
(vương), Phạm thiên hay một ai ở đời có thể chuyển
vận ngược lại, tức là sự khai thị, tuyên thuyết, thi
thiết, kiến lập, mở rộng, phân biệt, hiển lộ bốn Thánh
đế.

Tôn giả Sariputta thuyết giảng như vậy. Các Tỷ- kheo ấy hoan hỷ tín thọ lời Tôn giả Sariputta dạy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2201

311 Già chết - 3 Thiên sứ hiện ra giữa loài người - Kinh DIÊM VƯƠNG – Tăng I, 247

DIÊM VƯƠNG – Tăng I, 247
1-6
1. Có ba Thiên sứ này, này các Tỷ-kheo, Thế nào là
ba?
Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người thân làm ác, miệng
nói ác, ý nghĩ ác. Sau khi thân làm ác, miệng nói ác,
ý nghĩ ác, khi thân hoại mạng chung, người ấy sanh
vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Rồi này các Tỷ
kheo, những người lính địa ngục, với hai cánh tay bắt
người ấy dẫn đến Vua Yama (Diêm vương) và thưa:
- "Thưa Đại vương, người này không kính mẹ,
không kính cha, không kính Sa-môn, không kính Bà-
la-môn, không tôn kính các bậc lớn tuổi trong gia
đình, Đại vương hãy hình phạt nó"
Rồi vua Yama chất vấn người ấy, cật vấn, nạn vấn
người ấy về Thiên sứ thứ nhất:
- "Này người kia, Ngươi có thấy vị Thiên sứ thứ
nhất hiện ra giữa loài Người không?"
Người ấy trả lời:
- "Con không thấy, thưa Ngài"

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2202

Rồi này các Tỷ-kheo, vua Yama nói với người ấy:
- "Này người kia, ngươi có bao giờ thấy giữa loài
Người, một người đàn bà hay đàn ông 80 tuổi, hay
90 tuổi, hay 100 tuổi, già yếu, cong như nóc nhà,
lưng còm, chống gậy, vừa đi vừa run rẩy, bệnh hoạn,
tuổi trẻ đã tận, răng rụng tóc bạc, hư rụng, sói đầu,
da nhăn, đầu rung, tay chân da mồi, khô đét?"
Người ấy nói như sau:
- "Thưa Ngài, con có thấy".
Rồi này các Tỷ-kheo, vua Yama nói với người ấy
như sau:
- "Này Người kia, với Ngươi là người có trí, và lớn
tuổi, Ngươi có nghĩ rằng: "Ta rồi cũng bị già, ta
không vượt qua tuổi già. Vậy ta hãy làm điều lành,
về thân, về lời nói, về ý?"
Người ấy nói như sau:
- "Không, thưa Ngài, con không có làm. Thưa
Ngài, con phóng dật"
Rồi này các Tỷ-kheo, vua Yama nói với người ấy:
- "Này Người kia, chính vì do phóng dật, Ngươi đã
không làm các điều lành về thân, về lời nói, về ý.
Thật vậy, này Người kia, chúng ta sẽ làm cho Ngươi,
đúng theo sự phóng dật của Ngươi. Ác nghiệp ấy của
Ngươi, không phải mẹ làm, không phải cha làm,
không phải anh làm, không phải chị làm, không phải

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2203

bạn bè thân hữu làm, không phải bà con huyết thống
làm, không phải chư Thiên làm, không phải Sa-môn
làm, Bà la môn làm. Ác nghiệp ấy, chính do Ngươi
làm và Ngươi sẽ thọ lãnh quả dị thục của ác nghiệp
ấy''.
---------
2. Rồi vua Yama, này các Tỷ-kheo, sau khi chất vấn,
cật vấn, nạn vấn người ấy về vị Thiên sứ thứ nhất,
liền chất vấn, cật vấn, nạn vấn người ấy về vị Thiên
sứ thứ hai:
- "Này Người kia, Ngươi có thấy vị Thiên sứ thứ
hai hiện ra giữa loài Người không?"
Người ấy trả lời:
- "Con không thấy, thưa Ngài"
Rồi này các Tỷ-kheo, vua Yama nói với người ấy:
- "Này người kia, ngươi có bao giờ thấy giữa loài
Người, một người đàn bà hay đàn ông, bệnh hoạn,
khổ não nguy kịch, rơi nằm trong tiểu tiện, đại tiện
của mình, cần người khác nâng dậy, cần người khác
dìu nằm xuống?"
Người ấy nói như sau:
- "Thưa Ngài, con có thấy".
Rồi này các Tỷ-kheo, vua Yama nói với người ấy
như sau:

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2204

- "Này Người kia, với Ngươi là người có trí, và lớn
tuổi, Ngươi có nghĩ rằng: "Ta rồi cũng bị bệnh, ta
không vượt qua bệnh hoạn. Vậy ta hãy làm điều lành,
về thân, về lời nói, về ý?"
Người ấy nói như sau:
- "Không, thưa Ngài, con không có làm. Thưa Ngài,
con phóng dật"
Rồi này các Tỷ-kheo, vua Yama nói với người ấy:
- "Này Người kia, chính vì do phóng dật, Ngươi đã
không làm các điều lành về thân, về lời nói, về ý.
Thật vậy, này người kia … ngươi sẽ thọ lãnh quả dị
thục của các nghiệp ấy."
---------
3. Rồi vua Yama, này các Tỷ-kheo, sau khi chất vấn,
cật vấn, nạn vấn người ấy về vị Thiên sứ thứ hai, liền
chất vấn, cật vấn, nạn vấn người ấy về vị Thiên sứ
thứ ba:
- "Này Người kia, Người có thấy vị Thiên sứ thứ
ba hiện ra giữa loài Người không?"
Người ấy trả lời:
- "Con không thấy, thưa Ngài"
Rồi này các Tỷ-kheo, vua Yama nói với người ấy:
- "Này Người kia, Ngươi có bao giờ thấy giữa loài
Người, một người đàn bà hay một người đàn ông,

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2205

chết đã được một ngày, hay chết được hai ngày, hay
chết được ba ngày, sưng phù lên, xanh xám lại và nát
rữa ra?"
Người ấy nói như sau:
- "Thưa Ngài, con có thấy".
Rồi này các Tỷ-kheo, vua Yama nói với người ấy
như sau:
- "Này Người kia, với Ngươi là người có trí, và lớn
tuổi, Ngươi có nghĩ rằng: "Ta rồi cũng bị chết, ta
không vượt qua sự chết. Vậy ta hãy làm điều lành, về
thân, về lời nói, về ý?"
Người ấy nói như sau:
- "Không, thưa Ngài, con không có làm. Thưa Ngài,
con phóng dật"
Rồi này các Tỷ-kheo, vua Yama nói với người ấy:
- "Này người kia, chính vì do phóng dật, ngươi đã
không làm các điều lành về thân, về lời nói, về ý.
Thật vậy, này người kia …ngươi sẽ thọ lãnh quả dị
thục của các nghiệp ấy."
----------
4. Rồi vua Yama, này các Tỷ-kheo, sau khi chất vấn,
cật vấn, nạn vấn người ấy về vị Thiên sứ thứ ba, rồi
giữ im lặng.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2206

- Rồi này các Tỷ-kheo, những người lính địa
ngục, bắt người ấy chịu hình phạt gọi là năm
cọc. Họ lấy cọc sắt nung đỏ đóng vào một bàn
tay, họ lấy cọc sắt nung đỏ đóng vào bàn tay
thứ hai, họ lấy cọc sắt nung đỏ đóng vào một
bàn chân, họ lấy cọc sắt nung đỏ đóng vào bàn
chân thứ hai, Họ lấy cọc sắt nung đỏ đóng vào
giữa ngực. Người ấy ở đây thọ lãnh các cảm
giác đau đớn, cực khổ, thống khổ, khốc liệt.
Nhưng người ấy không có thể mệnh chung cho
đến khi ác nghiệp của người ấy chưa được tiêu
trừ.
- Này các Tỷ-kheo, rồi các người lính địa ngục
bắt người ấy nằm xuống và lấy cái rìu chặt
người ấy. Người ấy ở đây thọ lãnh … chưa
được tiêu trừ.
- Này các Tỷ-kheo, rồi các người lính địa ngục
dựng ngược người ấy chân trên, đầu dưới và
lấy dao sắc chặt người ấy. Người ấy ở đây thọ
lãnh … chưa được tiêu trừ.
- Này các Tỷ-kheo, các người lính địa ngục, cột
người ấy vào một chiếc xe, kéo người ấy chạy
tới, kéo người ấy chạy lui, trên đất được đốt
cháy đỏ, cháy thành ngọn, cháy đỏ rực. Người
ấy ở đây thọ lãnh … chưa được tiêu trừ.
- Rồi này các Tỷ-kheo, các người lính địa ngục
đẩy người ấy lên, kéo người ấy xuống trên một

MƯỜI HAI DUYÊN                                 2207

sườn núi đầy than hồng, cháy đỏ, cháy thành
ngọn, cháy đỏ rực, Người ấy ở đây thọ lãnh …
chưa được tiêu trừ.
- Rồi này các Tỷ-kheo, các người lính địa ngục
nắm ngược người ấy, chân phía trên, đầu phía
dưới và quăng người ấy vào một vạc dầu bằng
đồng nung đỏ, cháy đỏ, cháy thành ngọn, cháy
đỏ rực, Người ấy ở đây, bị nấu với bọt nước sôi
sùng sục, khi thì trôi nổi lên trên, khi thì chìm
xuống đáy, khi thì trôi dạt ngang. Người ấy ở
đây thọ lãnh các cảm giác đau đớn, cực khổ,
thống khổ, khốc liệt. Nhưng người ấy không
thể mệnh chung cho đến khi ác nghiệp của
người ấy được tiêu trừ.
- Rồi này các Tỷ-kheo, những người lính địa
ngục quăng người ấy vào Đại địa ngục. Này
các Tỷ-kheo, Đại địa ngục ấy:
Có bốn góc, bốn cửa,
Chia thành phần bằng nhau,
Xung quanh có tường sắt,
Mái sắt lợp lên trên.
Nền địa ngục bằng sắt,
Nung đỏ cháy, đỏ rực,
Đứng thẳng luôn có mặt,
Rộng một trăm do tuần.
5. Một thời xưa lắm, này các Tỷ-kheo, vua Yama suy
nghĩ như sau: "Những ai làm ác nghiệp ở đời, phải

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2208

thọ lãnh những hình phạt sai khác như vậy. Mong
rằng ta được làm người, và Như Lai, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác xuất hiện ở đời, ta có thể hầu hạ
Thế Tôn, Thế Tôn thuyết pháp cho ta, và ta có thể
thông hiểu pháp do Thế Tôn thuyết giảng".
Này các Tỷ-kheo, điều Ta đang nói, không phải Ta
nghe từ một Sa-môn hay một Bà-la-môn nào khác;
những điều ta đang nói chỉ được Ta biết mà thôi, chỉ
được Ta thấy mà thôi, chỉ được Ta hiểu mà thôi.
6. Dầu Thiên sứ báo động,
Thanh niên vẫn phóng dật,
Họ ưu buồn lâu dài,
Sanh làm người hạ liệt.

Ở đây, bậc Chân nhân,
Được Thiên sứ báo động,
Không bao giờ phóng dật
Trong diệu pháp bậc Thánh
Thấy sợ trong chấp thủ,
Trong hiện hữu sanh tử,
Được giải thoát, không thủ,
Sanh tử được đoạn trừ,
Được yên ổn, không lạc,
Ngay hiện tại tịch tịnh.
Mọi oán hận, sợ hãi,
Các vị ấy vượt qua,
Mọi đau đớn, khổ sầu

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2209

Thảy đều được siêu thoát.

MƯỜI HAI DUYÊN               2210

312 Già chết - 4 hạng người kg sợ hãi cái chết - Kinh KHÔNG SỢ HÃI – Tăng II, 147

KHÔNG SỢ HÃI – Tăng II, 147

1. Rồi Bà-la-môn Jànussoni đi đến Thế Tôn; sau khi
đến, nói lên với Thế Tôn những lời chào đón hỏi
thăm … Ngồi xuống một bên, Bà-la-môn Jànussoni
bạch Thế Tôn:

- Thưa Tôn giả Gotama, tôi nói như sau, tôi thấy như sau: "Không có một ai bản tánh bị chết mà không sợ hãi, không rơi vào run sợ, khi nghĩ đến chết".

- Này Bà-la-môn, có người bản tánh bị chết, sợ hãi,
rơi vào run sợ khi nghĩ đến chết. Nhưng này Bà-la-
môn, có người bản tánh bị chết, không sợ hãi, không
rơi vào run sợ khi nghĩ đến chết.

2. Và này Bà-la-môn, thế nào là người bản tánh bị chết, sợ hãi, rơi vào run sợ khi nghĩ đến chết?

Ở đây, này Bà-la-môn, có người không ly tham đối với các dục, không ly ham muốn, không ly luyến ái, không ly khát ái, không ly nhiệt não, không ly tham ái. Rồi một chứng bệnh trầm trọng khởi lên cho

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2211

người ấy. Người ấy bị cảm thọ chứng bệnh trầm trọng ấy, suy nghĩ như sau: "Thật sự các dục khả ái sẽ bỏ ta", hay "Ta sẽ từ bỏ các dục khả ái". Người ấy sầu muộn, than vãn, khóc lóc, đập ngực, rơi vào bất tỉnh. Này Bà-la-môn, đây là người bản tánh bị chết, sợ hãi, rơi vào run sợ khi nghĩ đến chết.

3. Lại nữa, này Bà-la-môn, ở đây có người không ly tham đối với thân … Rồi một chứng bệnh trầm trọng khởi lên cho người ấy. Người ấy bị cảm thọ chứng bệnh trầm trọng ấy, suy nghĩ như sau: "Thật sự thân khả ái sẽ bỏ ta", hay "Ta sẽ từ bỏ thân khả ái". Người ấy sầu muộn, than vãn, khóc lóc, đập ngực, rơi vào bất tỉnh. Này Bà-la-môn, đây là người bản tánh bị chết, sợ hãi, rơi vào run sợ khi nghĩ đến chết.

4. Lại nữa, này Bà-la-môn, ở đây có hạng người không làm điều lành, không làm điều thiện, không che chở kẻ sợ hãi, làm điều ác, làm điều hung bạo, làm điều phạm pháp. Rồi một chứng bệnh trầm trọng khởi lên cho người ấy. Người ấy bị cảm thọ chứng bệnh trầm trọng ấy, suy nghĩ như sau: "Thật sự ta không làm điều lành, không làm điều thiện, không che chở kẻ sợ hãi, làm điều ác, làm điều hung bạo, làm điều phạm pháp". Tại sanh thú nào mà những người không làm điều lành, không làm điều thiện, không che chở kẻ sợ hãi, làm điều ác, làm điều hung

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2212

bạo, làm điều phạm pháp, đi đến sau khi chết, ta đi
đến sanh thú ấy. Người ấy sầu muộn, than vãn, khóc
lóc, đập ngực, rơi vào bất tỉnh. Này Bà-la-môn, đây
là người bản tánh bị chết, sợ hãi, rơi vào run sợ khi
nghĩ đến chết.

5. Lại nữa, này Bà-la-môn, ở đây có hạng người nghi ngờ do dự, không đi đến kết luận đối với diệu pháp. Rồi một chứng bệnh trầm trọng khởi lên cho người ấy. Người ấy bị cảm thọ chứng bệnh trầm trọng ấy, suy nghĩ như sau: "Thật sự ta có nghi ngờ do dự, không đi đến kết luận đối với diệu pháp". Người ấy sầu muộn, than vãn, khóc lóc, đập ngực, rơi vào bất tỉnh. Này Bà-la-môn, đây là người bản tánh bị chết, sợ hãi, rơi vào run sợ khi nghĩ đến chết.

6. Và này Bà-la-môn, thế nào là người bản tánh bị chết, không sợ hãi, không rơi vào run sợ khi nghĩ đến chết?

Ở đây, này Bà-la-môn, có hạng người ly tham đối với các dục, ly ham muốn, ly luyến ái … Rồi một chứng bệnh trầm trọng khởi lên cho người ấy. Người ấy bị cảm thọ chứng bệnh trầm trọng ấy, suy nghĩ như sau: "Thật sự các dục khả ái sẽ bỏ ta", hay "Ta sẽ từ bỏ các dục khả ái". Người ấy không sầu muộn, không than vãn, không khóc lóc, không đập ngực, không rơi vào bất tỉnh. Này Bà-la-môn, đây là người

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2213

bản tánh bị chết, không sợ hãi, không rơi vào run sợ khi nghĩ đến chết.

7. Lại nữa, này Bà-la-môn, ở đây có hạng người ly
tham đối với thân, ly ham muốn, ly luyến ái … Rồi
một chứng bệnh trầm trọng khởi lên cho người ấy.
Người ấy bị cảm thọ chứng bệnh trầm trọng ấy, suy
nghĩ như sau: "Thật sự thân khả ái sẽ bỏ ta", hay "Ta
sẽ từ bỏ thân khả ái". Người ấy không sầu muộn,
không than vãn, không khóc lóc, không đập ngực,
không rơi vào bất tỉnh. Này Bà-la-môn, đây là người
bản tánh bị chết, không sợ hãi, không rơi vào run sợ
khi nghĩ đến chết.

8. Lại nữa, này Bà-la-môn, ở đây có hạng người không làm ác, không làm điều hung bạo, không làm điều phạm pháp, làm điều lành, làm điều thiện, có che chở kẻ sợ hãi. Rồi một chứng bệnh trầm trọng khởi lên cho người ấy. Người ấy bị cảm thọ chứng bệnh trầm trọng ấy, suy nghĩ như sau: "Thật sư, ta không làm ác, không làm điều hung bạo, không làm điều phạm pháp, làm điều lành, làm điều thiện, có che chở kẻ sợ hãi. Tại sanh thú nào mà những người không làm ác, không làm điều hung bạo, không làm điều phạm pháp, làm điều lành, làm điều thiện, có che chở kẻ sợ hãi đi đến sau khi chết, ta đi đến sanh thú ấy". Người ấy không sầu muộn, không than vãn,

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2214

không khóc lóc, không đập ngực, không rơi vào bất tỉnh. Này Bà-la-môn, đây là người bản tánh bị chết, không sợ hãi, không rơi vào run sợ khi nghĩ đến chết.

9. Lại nữa, này Bà-la-môn, ở đây có hạng người
không có nghi ngờ, không có do dự, đi đến kết luận
đối với diệu pháp. Rồi một chứng bệnh trầm trọng
khởi lên cho người ấy. Người ấy bị cảm thọ chứng
bệnh trầm trọng ấy, suy nghĩ như sau: "Thật sự ta
không có nghi ngờ, không có do dự, đi đến kết luận
đối với diệu pháp". Người ấy không có sầu muộn,
không có than vãn, không có khóc lóc, không có đập
ngực, không rơi vào bất tỉnh. Này Bà-la-môn, đây là
người bản tánh bị chết, không sợ hãi, không rơi vào
run sợ khi nghĩ đến chết.

Này Bà-la-môn, có bốn hạng người bản tánh bị chết, không sợ hãi, không rơi vào run sợ khi nghĩ đến chết.

- Thật vi diệu thay, thưa Tôn giả Gotama … Mong Tôn giả Gotama chấp nhận con làm đệ tử cư sĩ, từ nay cho đến mạng chung, con trọn đời quy ngưỡng!

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2215

313 Già chết - 4 phi Thánh cầu - Kinh TẦM CẦU – Tăng II, 288

TẦM CẦU – Tăng II, 288

 Này các Tỷ-kheo, có bốn pháp phi Thánh cầu này. Thế nào là bốn?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người:

-   Tự mình bị già, tầm cầu cái bị già;
-   Tự mình bị bệnh, tầm cầu cái bị bệnh;
-   Tự mình bị chết, tầm cầu cái bị chết;
-   Tự mình bị uế nhiễm, tầm cầu cái bị uế nhiễm.

Này các Tỷ-kheo, có bốn pháp phi thánh cầu này.

2. Này các Tỷ-kheo, có bốn pháp Thánh cầu này. Thế nào là bốn?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người:

- Tự mình bị già, sợ hãi biết sự nguy hại của bị
già, tầm cầu cái không bị già, vô thượng an ổn
khỏi các khổ ách, Niết-bàn;
- Tự mình bị khổ, sợ hãi biết sự nguy hại của bị
khổ, tầm cầu cái không bị khổ, vô thượng an
ổn khỏi các khổ ách, Niết-bàn;

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2216

- Tự mình bị chết, sợ hãi biết sự nguy hại của bị
chết, tầm cầu cái không bị chết, vô thượng an
ổn khỏi các khổ ách, Niết-bàn;
- Tự mình bị uế nhiễm, sợ hãi biết sự nguy hại
của bị uế nhiễm, tầm cầu cái không bị uế
nhiễm, vô thượng an ổn khỏi các khổ ách, Niết-
bàn.

Này các Tỷ-kheo, có bốn pháp Thánh cầu này.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   2217

314 Già chết - 4 sợ hãi là sanh, già, bệnh, chết - Kinh SỢ HÃI 1 – Tăng II, 45

SỢ HÃI 1 – Tăng II, 45

- Này các Tỷ-kheo, có bốn sự sợ hãi này. Thế nào là bốn?

-   Sợ hãi về sanh,
-   Sợ hãi về già,
-   Sợ hãi về bệnh,
-   Sợ hãi về chết.

- Này các Tỷ-kheo, có bốn sự sợ hãi này.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   2218

315 Già chết - 5 sự kiện cần phải quan sát - Kinh SỰ KIỆN CẦN PHẢI QUAN SÁT – Tăng II, 421

SỰ KIỆN CẦN PHẢI QUAN SÁT – Tăng II, 421

1.- Có năm sự kiện này, này các Tỷ-kheo, cần phải thường xuyên quán sát bởi nữ nhân hay nam nhân, bởi tại gia hay xuất gia.

2. Thế nào là năm?

- "Ta phải bị già, không thoát khỏi già" là sự
kiện cần phải thường xuyên quán sát bởi nữ
nhân hay nam nhân, bởi tại gia hay xuất gia.
- "Ta phải bị bệnh, không thoát khỏi bệnh" là sự
kiện cần phải thường xuyên quán sát bởi nữ
nhân hay nam nhân, bởi tại gia hay xuất gia.
- "Ta phải bị chết, không thoát khỏi chết" là sự
kiện cần phải thường xuyên quán sát bởi nữ
nhân hay nam nhân, bởi tại gia hay xuất gia.
- "Tất cả pháp khả ái, khả ý đối với ta sẽ phải
đổi khác sẽ phải biến diệt", là sự kiện cần phải
thường xuyên quán sát bởi nữ nhân hay nam
nhân, bởi tại gia hay xuất gia.
- "Ta là chủ nhân của nghiệp, là thừa tự của
nghiệp, nghiệp là thai tạng, nghiệp là quyến

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2219

thuộc, nghiệp là điểm tựa. Phàm nghiệp nào ta
sẽ làm thiện hay ác, ta sẽ thừa tự nghiệp ấy" là
sự kiện cần phải thường xuyên quán sát bởi nữ
nhân hay nam nhân, bởi tại gia hay xuất gia.

 Và do duyên lợi ích như thế nào, này các Tỷ-kheo,
"Ta phải bị già, không thoát khỏi già", là sự kiện
cần phải thường xuyên quán sát bởi nữ nhân hay
nam nhân, bởi tại gia hay xuất gia?

3. Có những loài hữu tình, đang còn trẻ, kiêu mạn
trong tuổi trẻ, say đắm trong kiêu mạn ấy, thân làm
ác, miệng nói ác, ý nghĩ ác. Do vị ấy thường xuyên
quán sát sự kiện này, sự kiêu mạn tuổi trẻ trong
tuổi trẻ được hoàn toàn đoạn tận hay được giảm
thiểu. Do duyên lợi ích này, này các Tỷ-kheo, "Ta
phải bị già, không thoát khỏi già", cần phải thường
xuyên quán sát như vậy bởi nữ nhân hay nam nhân,
bởi tại gia hay xuất gia.

 Do duyên lợi ích như thế nào, này các Tỷ-kheo,
"Ta phải bị bệnh, ta không thoát khỏi bệnh" là
sự kiện cần phải thường xuyên quán sát bởi nữ
nhân hay nam nhân, bởi tại gia hay xuất gia?

4. Có những loài hữu tình khỏe mạnh, kiêu mạn trong khỏe mạnh. Do say đắm trong kiêu mạn ấy, thân làm ác, miệng nói ác, ý nghĩ ác. Do vị ấy thường xuyên

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2220

quán sát sự kiện này, sự kiêu mạn khỏe mạnh trong
khỏe mạnh được hoàn toàn đoạn tận hay được giảm
thiểu. Do duyên lợi ích này, này các Tỷ-kheo, "Ta
phải bị bệnh, không thoát khỏi bệnh" cần phải
thường xuyên quán sát như vậy bởi nữ nhân hay nam
nhân, bởi tại gia hay xuất gia.

 Do duyên lợi ích như thế nào, này các Tỷ-kheo,
"Ta phải bị chết, ta không thoát khỏi chết", là
sự kiện cần phải thường xuyên quán sát bởi nữ
nhân hay nam nhân, bởi tại gia hay xuất gia?

5. Có những loài hữu tình đang sống, kiêu mạn trong
sự sống. Do say đắm trong kiêu mạn ấy, thân làm ác,
miệng nói ác, ý nghĩ ác. Do vị ấy thường xuyên quán
sát sự kiện này, sự kiêu mạn sự sống trong sự sống
được hoàn toàn đoạn tận hay được giảm thiểu. Do
duyên lợi ích này, này các Tỷ-kheo, "Ta phải bị chết,
không thoát khỏi chết", cần phải thường xuyên quán
sát như vậy bởi nữ nhân hay nam nhân, bởi tại gia
hay xuất gia.

 Do duyên lợi ích như thế nào, này các Tỷ-kheo,
"Tất cả pháp khả ái, khả hỷ đối với ta sẽ phải
đổi khác, sẽ phải biến diệt" là sự kiện cần phải
thường xuyên quán sát bởi nữ nhân hay nam
nhân, bởi tại gia hay xuất gia?

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2221

6. Có những loài hữu tình, có lòng tham dục đối với các vật khả ái. Do say đắm với lòng tham dục ấy, thân làm ác, miệng nói ác, ý nghĩ ác Do vị ấy thường xuyên quán sát sự kiện ấy, nên tham dục đối với các vật khả ái được đoạn tận hoàn toàn hay được giảm thiểu. Do duyên lợi ích này, này các Tỷ-kheo, "Tất cả pháp khả ái, khả hỷ đối với ta sẽ phải biến diệt" là sự kiện cần phải thường xuyên quán sát bởi nữ nhân hay nam nhân, bởi tại gia hay xuất gia.

 Và do duyên lợi ích như thế nào, này các Tỷ-kheo,
"Ta là chủ nhân của nghiệp, là thừa tự của
nghiệp, nghiệp là thai tạng, nghiệp là quyến
thuộc, nghiệp là điểm tựa. Phàm nghiệp nào ta
sẽ làm, thiện hay ác, ta sẽ thừa tự nghiệp ấy" là
sự kiện cần phải thường xuyên quán sát bởi nữ
nhân hay nam nhân, bởi tại gia hay xuất gia?

7. Có những loài hữu tình, thân làm ác, miệng nói ác, ý nghĩ ác. Do vị ấy thường xuyên quán sát như vậy, ác hạnh được hoàn toàn đoạn tận hay được giảm thiểu. Do duyên lợi ích này, này các Tỷ-kheo, "Ta là chủ nhân của nghiệp, là thừa tự của nghiệp, nghiệp là thai tạng, nghiệp là quyến thuộc, nghiệp là điểm tựa. Phàm nghiệp nào ta sẽ làm, thiện hay ác, ta sẽ thừa tự nghiệp ấy" là sự kiện cần phải thường xuyên

MƯỜI HAI DUYÊN                                       2222

quán sát bởi nữ nhân hay nam nhân, bởi tại gia hay xuất gia.

8. Nếu vị Thánh đệ tử, này các Tỷ-kheo, suy tư như sau:

- "Không phải chỉ một mình ta già, không thoát
khỏi già, nhưng phàm có những loài hữu tình
nào có đến, có đi, có diệt, có sanh, tất cả loài
hữu tình ấy phải bị già, không thoát khỏi già".
Do vị ấy thường xuyên quán sát sự kiện ấy, con
đường được sanh khởi. Vị ấy sử dụng con
đường ấy, tu tập, làm cho sung mãn. Do vị ấy
sử dụng con đường ấy, tu tập, làm cho sung
mãn nên các kiết sử được đoạn tận, các tùy
miên được chấm dứt.
- "Không phải chỉ một mình ta bị bệnh, không
thoát khỏi bệnh, nhưng phàm có những loài
hữu tình nào có đến, có đi, có diệt, có sanh, tất
cả loài hữu tình ấy phải bị bệnh, không thoát
khỏi bệnh". Do vị ấy thường xuyên quán sát sự
kiện ấy, con đường được sanh khởi. Vị ấy sử
dụng con đường ấy, tu tập, làm cho sung mãn.
Do vị ấy sử dụng con đường ấy, tu tập, làm cho
sung mãn, nên các kiết sử được đoạn tận, các
tùy miên được chấm dứt.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2223

- "Không phải chỉ một mình ta bị chết, không
thoát khỏi chết, nhưng phàm có những loài hữu
tình nào, có đến, có đi, có diệt, có sanh, tất cả
các loài hữu tình ấy phải bị chết, không thoát
khỏi chết..." ...
- "Không phải chỉ có các pháp khả ái, khả ý của
riêng một mình ta sẽ phải đổi khác, sẽ phải biến
diệt. Phàm có các loài hữu tình nào có đến, có
đi, có diệt, có sanh, các pháp khả ái, khả ý của
tất cả loài hữu tình ấy sẽ phải đổi khác, sẽ phải
biến diệt...".
- "Không phải chỉ có một mình ta là chủ nhân
của nghiệp, là thừa tự của nghiệp, nghiệp là
thai tạng, nghiệp là quyến thuộc, nghiệp là
điểm tựa. Phàm có các loài hữu tình nào có
đến, có đi, có diệt, có sanh, tất cả các loài hữu
tình ấy là chủ nhân của nghiệp, là thừa tự của
nghiệp, nghiệp là thai tạng, nghiệp là quyến
thuộc, nghiệp là điểm tựa. Phàm nghiệp nào họ
sẽ làm thiện hay ác, họ sẽ thừa tự nghiệp ấy."
Do vị ấy thường xuyên quán sát sự kiện ấy, nên
con đường được sanh khởi. Vị ấy sử dụng con
đường ấy, tu tập, làm cho sung mãn. Do vị ấy
sử dụng con đường ấy, tu tập, làm cho sung
mãn, nên các kiết sử được đoạn tận, các tùy
miên được chấm dứt.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2224

Bị bệnh và bị già,
Lại thêm phải bị chết,
Pháp yếu là như vậy,
Hữu tình là như vậy.
Phàm phu sanh nhàm chán,
Thật không hợp cho Ta,
Nếu Ta cũng nhàm chán,
Đối với các chúng sanh,
Cùng chung một số phận.
Trong khi đời sống Ta,
Không khác gì đời họ,
Ta được sống như vậy,
Kiêu mạn trong không bệnh,
Trong tuổi trẻ sinh mạng,
Tất cả Ta nhiếp phục
Phát xuất từ an ổn,
Ta thấy hạnh viễn ly,
Ta phát tâm dõng mãnh,
Thấy được cảnh Niết-bàn.
Nay Ta không có thể,
Hưởng thọ các dục vọng,
Ta sẽ không thối đọa,
Chứng cứu cánh Phạm hạnh.

MƯỜI HAI DUYÊN                       2225

316 Già chết - 5 điều không thể có được - Kinh SỰ KIỆN KHÔNG THỂ CÓ ĐƯỢC – Tăng II, 391

SỰ KIỆN KHÔNG THỂ CÓ ĐƯỢC – Tăng II, 391

1.- Này các Tỷ-kheo, có năm sự kiện này không thể có được bởi Sa-môn hay Bà-la-môn, bởi Ma hay Phạm thiên, hay bởi một ai ở đời.

2. Thế nào là năm?

- Phải bị già, muốn khỏi già, là một sự kiện
không thể có được bởi một Sa-môn hay Bà-la-
môn, bởi Ma hay Phạm thiên, hay bởi một ai ở
đời.
- Phải bị bệnh, muốn không bệnh...
- Phải bị chết, muốn không chết...
- Phải bị hoại diệt, muốn không hoại diệt...
- Phải bị tiêu diệt, muốn không tiêu diệt, là sự
kiện không thể có được bởi một Sa-môn hay
Bà-la-môn, bởi Ma hay Phạm thiên, hay bởi
một ai ở đời.

3. Với kẻ phàm phu không học, này các Tỷ-kheo, phải bị già và già đến; khi già đến, kẻ ấy không suy

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2226

tư: "Không phải chỉ một mình ta phải bị già và già đến, nhưng đối với loài hữu tình, có đến, có đi, có diệt, có sanh, tất cả loài hữu tình đều phải bị già và già đến. Và nếu phải bị già và khi già đến, ta lại sầu, bi, than khóc, đập ngực, đi đến bất tỉnh, thời ăn uống không làm ta ưa thích, thân ta trở thành xấu xí; các công việc không có xúc tiến; kẻ thù sẽ hoan hỷ; bạn bè sẽ lo buồn". Kẻ ấy phải bị già, khi già đến, sầu, bi, than khóc, đập ngực, đi đến bất tỉnh.

Này các Tỷ-kheo, đây gọi là kẻ phàm phu không học bị mũi tên sầu muộn tẩm thuốc độc bắn trúng, kẻ ấy tự làm mình ưu não.

4. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, với kẻ phàm phu không học, phải bị bệnh và bệnh đến...

...phải bị chết và chết đến...

...phải bị hoại diệt và hoại diệt đến...

...phải bị tiêu diệt và tiêu diệt đến; khi tiêu diệt đến, kẻ ấy không suy tư: "Không phải chỉ một mình ta bị tiêu diệt và tiêu diệt đến, nhưng đối với các loài hữu tình, có đến, có đi, có diệt, có sanh, tất cả loài hữu tình đều phải bị tiêu diệt và tiêu diệt đến. Và nếu phải bị tiêu diệt, và khi tiêu diệt đến, ta lại sầu, bi, than khóc, đập ngực, đi đến bất tỉnh, thời ăn uống không

MƯỜI HAI DUYÊN                                         2227

làm ta ưa thích; thân ta trở thành xấu xí; công việc không có xúc tiến, kẻ thù sẽ hoan hỷ, bạn bè sẽ lo buồn". Kẻ ấy phải bị tiêu diệt, khi tiêu diệt đến, sầu, bi, than khóc, đập ngực, đi đến bất tỉnh.

Này các Tỷ-kheo, đây gọi là kẻ phàm phu không học, bị mũi tên sầu muộn tẩm thuốc độc bắn trúng, kẻ ấy tự làm mình ưu não.

5. Với vị Thánh đệ tử có học, này các Tỷ-kheo, phải bị già và già đến; khi già đến, vị ấy suy tư như sau: "Không phải chỉ một mình ta phải bị già và già đến. Nhưng đối với các loài hữu tình, có đến, có đi, có diệt, có sanh, tất cả các loài hữu tình đều phải bị già, và già đến. Và nếu phải bị già và già đến, ta lại sầu, bi, than khóc, đập ngực, đi đến bất tỉnh, thời ăn uống không làm ta ưa thích, thân ta trở thành xấu xí; các công việc không có xúc tiến; kẻ thù sẽ hoan hỷ; bạn bè sẽ lo buồn". Vị ấy phải bị già, khi già đến, không sầu, không bi, không than khóc, không đập ngực, không đi đến bất tỉnh.

Này các Tỷ-kheo, đây gọi là vị Thánh đệ tử có học, được nhổ lên là mũi tên sầu muộn có tẩm thuốc độc, mà kẻ phàm phu không học bị bắn trúng, tự làm mình ưu não. Không sầu muộn, không bị tên bắn, vị Thánh đệ tử làm cho chính mình được hoàn toàn tịch tịnh.

MƯỜI HAI DUYÊN                                        2228

6. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, với vị Thánh đệ tử có học, phải bị bệnh và bệnh đến...

...phải bị chết và chết đến...

...phải bị hoại diệt và hoại diệt đến...

...phải bị tiêu diệt và tiêu diệt đến; khi tiêu diệt đến, vị ấy suy tư như sau: "Không phải chỉ một mình ta phải bị tiêu diệt và tiêu diệt đến. Nhưng đối với các loài hữu tình, có đến, có đi, có diệt, có sanh, tất cả các loài hữu tình đều phải bị tiêu diệt và tiêu diệt đến. Và nếu phải bị tiêu diệt, và khi tiêu diệt đến, ta lại sầu, bi, than khóc, đập ngực, đi đến bất tỉnh, thời ăn uống không làm ta ưa thích, thân ta trở thành xấu xí; các công việc không có xúc tiến; kẻ thù sẽ hoan hỷ; bạn bè sẽ lo buồn". Vị ấy phải bị tiêu diệt, khi tiêu diệt đến, không sầu, không bi, không than khóc, không đập ngực, không đi đến bất tỉnh.

Này các Tỷ-kheo, đây gọi là vị Thánh đệ tử có học,
được nhổ lên là mũi tên sầu muộn có tẩm thuốc độc
mà kẻ phàm phu không học bị bắn trúng, tự mình
làm ưu não. Không sầu muộn, không bị bắn tên, vị
Thánh đệ tử làm cho mình hoàn toàn tịch tịnh.

MƯỜI HAI DUYÊN                                         2229

Các pháp này, này các Tỷ-kheo, là năm sự kiện không thể có được bởi Sa-môn hay Bà-la-môn, bởi Ma hay Phạm thiên, hay bởi một ai ở đời.

Chớ sầu, chớ than khóc,
Lợi ích được thật ít,
Biết nó sầu, nó khổ,
Kẻ địch tự vui sướng.

Do vậy, bậc Hiền trí,
Giữa các sự bất hạnh,
Không hoảng hốt rung sợ,
Biết phân tích, lợi ích.
Kẻ địch bị khổ não,
Thấy sắc diện không đổi,
Với tụng niệm văn chú,
Với lời thật khéo nói,
Với bố thí chân chánh,
Với truyền thống khéo giữ.
Chỗ nào được lợi ích,
Chỗ ấy gắn tinh cần.
Nếu biết lợi không được,
Cả ta và người khác,
Không sầu, biết chịu đựng,
Mong vị ấy nghĩ rằng:
Nay ta phải làm gì?
Phải kiên trì thế nào?

MƯỜI HAI DUYÊN                               2230

MƯỜI HAI DUYÊN   2231

317 Già chết - Chết - Lợi ích của đúng thời thẩm sát ý nghĩa các pháp - Kinh PHAGGUNA – Tăng III, 163

PHAGGUNA –Tăng III, 163

1. Lúc bấy giờ, Tôn giả Phagguna bị bệnh, khổ đau,
bị trọng bệnh. Rồi Tôn giả Ànanda đi đến Thế Tôn;
sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên.
Ngồi xuống một bên, Tôn giả Ànanda bạch Thế Tôn:
- Bạch Thế Tôn, Tôn giả Phagguna bị bệnh, khổ đau,
bị trọng bệnh. Lành thay, bạch Thế Tôn, xin Thế Tôn
đi đến Tôn giả Phagguna, vì lòng từ mẫn.
Thế Tôn im lặng nhận lời. Rồi Thế Tôn vào buổi
chiều, từ chỗ Thiền tịnh đứng dậy, đi đến Tôn giả
Phagguna. Tôn giả Phagguna thấy Thế Tôn từ xa đi
đến, thấy vậy, muốn rời khỏi giường. Rồi Thế Tôn
nói với Tôn giả Phagguna:
- Thôi được rồi, Phagguna! Thầy chớ có rời khỏi
giường. Đã có những chỗ ngồi đã soạn từ trước, Ta
sẽ ngồi tại các chỗ ấy.
Rồi Thế Tôn ngồi xuống trên chỗ đã soạn sẵn. Sau
khi ngồi, Thế Tôn nói với Tôn giả Phagguna:

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2232

- Này Phagguna, mong rằng Thầy có thể kham nhẫn!
Mong rằng Thầy có thể chịu đựng! Mong rằng các
khổ thọ được giảm thiểu, không tăng trưởng! Mong
rằng triệu chứng giảm thiểu được thấy rõ, không tăng
trưởng!
- Bạch Thế Tôn, con không có thể kham nhẫn. Con
không có thể chịu đựng. Khổ thọ của con tăng
trưởng, không có giảm thiểu. Triệu chứng tăng
trưởng được thấy rõ, không có giảm thiểu!
- Bạch Thế Tôn, ví như một người lực sĩ chém đầu
(một người khác) với một thanh kiếm sắc bén;
cũng vậy, bạch Thế Tôn, những ngọn gió kinh
khủng thổi lên, đau nhói trong đầu con. Bạch Thế
Tôn, con không thể kham nhẫn, con không có thể
chịu đựng. Khổ thọ của con gia tăng, không có
giảm thiểu, triệu chứng gia tăng được thấy rõ,
không có giảm thiểu.
- Bạch Thế Tôn, như một người lực sĩ lấy một dây
nịt bằng da cứng quấn tròn quanh đầu rồi siết chặt;
cũng vậy, bạch Thế Tôn, con cảm thấy đau đầu
một cách kinh khủng. Bạch Thế Tôn, con không
có thể kham nhẫn, con không có thể chịu đựng,
khổ thọ của con gia tăng, không có giảm thiểu.
Triệu chứng gia tăng được thấy rõ, không có giảm
thiểu.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2233

- Bạch Thế Tôn, như một người đồ tể thiện xảo hay
đệ tử người đồ tể cắt ngang bụng với một con dao
cắt thịt bò sắc bén; cũng vậy, bạch Thế Tôn, một
ngọn gió kinh khủng cắt ngang bụng của con.
Bạch Thế Tôn, con không có thể kham nhẫn, con
không có thể chịu đựng. Những khổ thọ của con
gia tăng, không có giảm thiểu, triệu chứng gia
tăng được thấy rõ, không có giảm thiểu.
- Bạch Thế Tôn, ví như hai người lực sĩ, sau khi
nắm cánh tay của một người yếu hơn, nướng
người ấy, đốt người ấy trên một hố than hừng;
cũng vậy, bạch Thế Tôn, một sức nóng kinh
khủng khởi lên trong thân của con. Bạch Thế Tôn,
con không có thể kham nhẫn, con không có thể
chịu đựng. Những khổ thọ của con gia tăng, không
có giảm thiểu, triệu chứng gia tăng được thấy rõ,
không có giảm thiểu.
Rồi Thế Tôn, với pháp thoại, nói lên cho Tôn giả
Phagguna biết, khích lệ, làm cho phấn khởi, làm cho
hoan hỉ, từ chỗ ngồi, đứng dậy và ra đi.
2. Rồi Tôn giả Phagguna, sau khi Thế Tôn ra đi
không bao lâu, liền mệnh chung. Trong khi Tôn giả
lâm chung, các căn được sáng chói. Rồi Tôn giả
Ànanda đi đến Thế Tôn, sau khi đến, đảnh lễ Thế
Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên,
Tôn giả Ànanda bạch Thế Tôn:

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2234

- Bạch Thế Tôn, Tôn giả Phagguna, sau khi Thế Tôn
ra đi không bao lâu, đã mệnh chung. Trong khi Tôn
giả mệnh chung, các căn được sáng chói.
- Này Ànanda, tại sao các căn của Tôn giả Phagguna
lại không sáng chói chứ? Này Ànanda, với Tỷ-kheo
Phagguna, tâm chưa được giải thoát khỏi năm hạ
phần kiết sử. Sau khi nghe pháp, tâm vị ấy được giải
thoát khỏi năm hạ phần kiết sử.
 Có sáu lợi ích này, này Ànanda, nếu nghe pháp
đúng thời, và thẩm sát ý nghĩa đúng thời.
Thế nào là sáu?
3. Ở đây, này Ànanda, Tỷ-kheo tâm chưa được giải
thoát khỏi năm hạ phần kiết sử, vị ấy trong khi mạng
chung, được thấy Thế Tôn. Thế Tôn thuyết pháp cho
vị ấy, sơ thiện, trung thiện, hậu thiện, có nghĩa, có
văn, đề cao đời sống Phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ
thanh tịnh. Sau khi nghe thuyết pháp, tâm vị ấy được
giải thoát khỏi năm hạ phần kiết sử. Đây là lợi ích
thứ nhất, này Ànanda, khi được nghe pháp đúng thời.
4. Lại nữa, này Ànanda, Tỷ-kheo với tâm chưa được
giải thoát khỏi năm hạ phần kiết sử, vị ấy trong khi
mệnh chung, không được thấy Thế Tôn, nhưng chỉ
được thấy đệ tử Như Lai. Đệ tử Như Lai thuyết pháp
cho vị ấy, sơ thiện, trung thiện, hậu thiện, có nghĩa,
có văn, đề cao đời sống Phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ
thanh tịnh. Sau khi nghe thuyết pháp, tâm vị ấy được

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2235

giải thoát khỏi năm hạ phần kiết sử. Này Ànanda,
đây là lợi ích thứ hai khi được nghe pháp đúng thời.
5. Lại nữa, này Ànanda, Tỷ-kheo với tâm chưa được
giải thoát khỏi năm hạ phần kiết sử, vị ấy trong khi
mệnh chung, không được thấy Như Lai, cũng không
được thấy đệ tử của Như Lai. Nhưng với tâm tùy tầm,
tùy tứ, với ý tùy quán pháp như đã được nghe, như
đã được học một cách thông suốt; do vị ấy, với tâm
tùy tầm, tùy tứ, với ý tùy quán pháp như đã được
nghe, như đã được học một cách thông suốt, nên tâm
được giải thoát khỏi năm hạ phần kiết sử. Này
Ànanda, đây là lợi ích thứ ba khi thẩm sát ý nghĩa
đúng thời.
6. Ở đây, này Ànanda, Tỷ-kheo với tâm đã được giải
thoát khỏi năm hạ phần kiết sử, nhưng tâm chưa giải
thoát đối với vô thượng đoạn diệt sanh y, vị ấy trong
khi mệnh chung được thấy Như Lai. Và Như Lai
thuyết pháp cho vị ấy, sơ thiện... đề cao đời sống
Phạm hạnh hoàn toàn viên mãn thanh tịnh. Sau khi
được nghe thuyết pháp, tâm vị ấy được giải thoát đối
với vô thượng đoạn diệt sanh y. Này Ànanda, đây là
lợi ích thứ tư khi được nghe pháp đúng thời.
7. Lại nữa, này Ànanda, Tỷ-kheo với tâm đã được
giải thoát khỏi năm hạ phần kiết sử, nhưng tâm chưa
giải thoát đối với vô thượng đoạn diệt sanh y, vị ấy
trong khi mạng chung không được thấy Như Lai, chỉ

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2236

được thấy đệ tử của Như Lai. Đệ tử Như Lai thuyết
pháp cho vị ấy, sơ thiện, trung thiện, hậu thiện... đề
cao đời sống Phạm hạnh hoàn toàn viên mãn thanh
tịnh. Sau khi được nghe thuyết pháp, tâm vị ấy được
giải thoát đối với vô thượng đoạn diệt sanh y. Này
Ànanda, đây là lợi ích thứ năm khi được nghe pháp
đúng thời.
8. Lại nữa, này Ànanda, Tỷ-kheo với tâm được giải
thoát khỏi năm hạ phần kiết sử, nhưng tâm chưa giải
thoát đối với vô thượng đoạn diệt sanh y, vị ấy trong
khi mệnh chung không được thấy Như Lai, cũng
không được thấy đệ tử Như Lai. Nhưng với tâm tùy
tầm, tùy tứ, với ý tùy quán pháp như đã được học
thông suốt, do vị ấy với tâm tùy tầm, tùy tứ, với ý tùy
quán pháp như đã được nghe, như đã được học
thông suốt, nên tâm được giải thoát đối với vô
thượng đoạn diệt sanh y này. Này Ànanda, đây là lợi
ích thứ sáu khi thẩm sát ý nghĩa đúng thời.
Có sáu lợi ích này, này Ànanda, khi được nghe pháp
đúng thời, và khi được thẩm sát ý nghĩa đúng thời.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       2237

318 Già chết - Chỗ nào có sanh già chết, Ta nói chỗ ấy có sầu, khổ, não - Kinh Có Tham – Tương II, 180

Có Tham – Tương II, 180

1)...Trú ở Sàvatthi.

2) Này các Tỷ-kheo, có bốn loại đồ ăn đưa đến sự tồn tại hay sự chấp thủ tái sanh của các loài hữu tình hay các loài chúng sanh.

3) Thế nào là bốn?

- Đoàn thực thô hoặc tế,
- Xúc thực là thứ hai,
- Tư niệm là thứ ba,
- Thức là thứ tư.

Này các Tỷ-kheo, bốn loại đồ ăn này đưa đến sự tồn tại hay sự chấp thủ tái sanh cho các loài hữu tình hay các loài chúng sanh.

4) Này các Tỷ-kheo,

- Nếu đối với đoàn thực, có tham, có hỷ, có ái, thời có thức được an trú, tăng trưởng.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2238

- Chỗ nào thức được an trú, tăng trưởng, chỗ ấy
có danh sắc sanh.
- Chỗ nào có danh sắc sanh, chỗ ấy có các hành
tăng trưởng.
- Chỗ nào có các hành tăng trưởng, chỗ ấy hữu
được tái sanh trong tương lai.
- Chỗ nào hữu được tái sanh trong tương lai,
chỗ ấy có sanh, già chết trong tương lai.
- Chỗ nào có sanh, già chết trong tương lai, Ta
nói chỗ ấy có sầu, có khổ, có não.

5) Này các Tỷ-kheo, nếu đối với xúc thực... (như trên)...

6) Này các Tỷ-kheo, nếu đối với tư niệm thực...

7) Này các Tỷ-kheo,

- Nếu đối với thức thực, có tham, có hỷ, có ái,
thời có thức được an trú, tăng trưởng.
- Chỗ nào có thức được an trú, tăng trưởng, chỗ
ấy có danh sắc sanh.
- Chỗ nào có danh sắc sanh, chỗ ấy có các hành
tăng trưởng.
- Chỗ nào có các hành tăng trưởng, chỗ ấy hữu
được tái sanh trong tương lai.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2239

- Chỗ nào hữu được tái sanh trong tương lai,
chỗ ấy có sanh, già chết trong tương lai.
- Chỗ nào có sanh, già chết trong tương lai, Ta
nói chỗ ấy có sầu, có khổ, có não.

8) Ví như, này các Tỷ-kheo, một người thợ nhuộm
hay một người thợ vẽ. Nếu có thuốc nhuộm hay sơn
màu nghệ, màu xanh, hay màu đỏ, có một tấm bảng
khéo đánh bóng, một bức tường hay tấm vải, có thể
phác họa hình người đàn bà hay người đàn ông có
đầy đủ chân tay.

9) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, nếu đối với đoàn thực, có tham, có hỷ, có ái, thời có thức an trú, tăng trưởng. Chỗ nào có thức an trú, tăng trưởng chỗ ấy có danh sắc sanh. Chỗ nào có danh sắc sanh, chỗ ấy có các hành tăng trưởng. Chỗ nào có các hành tăng trưởng, chỗ ấy có hữu tái sanh trong tương lai. Chỗ nào có hữu tái sanh trong tương lai, chỗ ấy có sanh, già chết trong tương lai. Chỗ nào có sanh, già chết trong tương lai, Ta nói chỗ ấy có sầu, có khổ, có não.

10) Này các Tỷ-kheo, nếu đối với xúc thực...

11) Này các Tỷ-kheo, nếu đối với niệm thực...

12) Này các Tỷ-kheo, nếu đối với thức thực, có tham, có hỷ, có ái, thời có thức an trú, tăng trưởng. Chỗ nào

MƯỜI HAI DUYÊN                                       2240

có thức an trú, tăng trưởng, chỗ ấy có danh sắc sanh. Chỗ nào có danh sắc sanh, chỗ ấy có các hành tăng trưởng. Chỗ nào có các hành tăng trưởng, chỗ ấy có hữu tái sanh trong tương lai. Chỗ nào có hữu tái sanh trong tương lai, chỗ ấy có sanh, già, chết trong tương lai. Chỗ nào có sanh, già chết trong tương lai, Ta nói chỗ ấy có sầu, có khổ, có não.

13) Này các Tỷ-kheo,

- Nếu đối với đoàn thực không có tham, không
có hỷ, không có ái, thời không có thức an trú,
tăng trưởng.
- Chỗ nào không có thức an trú, tăng trưởng, chỗ
ấy không có danh sắc sanh.
- Chỗ nào không có danh sắc sanh, chỗ ấy không
có các hành tăng trưởng.
- Chỗ nào không có các hành tăng trưởng, chỗ
ấy không có hữu tái sanh trong tương lai.
- Chỗ nào không có hữu tái sanh trong tương lai,
chỗ ấy không có sanh, già, chết trong tương lai.
- Chỗ nào không có sanh, già, chết trong tương
lai, Ta nói rằng chỗ ấy không có sầu, không có
khổ, không có não.

14) Này các Tỷ-kheo, nếu đối với xúc thực...

15) Này các Tỷ-kheo, nếu đối với tư niệm thực ...

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2241

16) Này các Tỷ-kheo, nếu đối với thức thực, không có tham, không có hỷ, không có ái, thời không có thức an trú, tăng trưởng. Chỗ nào không có thức an trú, tăng trưởng, chỗ ấy không có danh sắc sanh. Chỗ nào không có danh sắc sanh, chỗ ấy không có các hành tăng trưởng. Chỗ nào không có các hành tăng trưởng, chỗ ấy không có hữu tái sanh trong tương lai. Chỗ nào không có hữu tái sanh trong tương lai, chỗ ấy không có sanh, già chết trong tương lai. Chỗ nào không có sanh, già chết trong tương lai, Ta nói rằng chỗ ấy không có sầu, không có khổ, không có não.

17) Ví như, này các Tỷ-kheo, một ngôi nhà có mái
hay một dãy hành lang có mái, có cửa sổ phía Bắc,
phía Nam, hay phía Đông. Khi mặt trời mọc lên, ánh
sáng ngang qua cửa sổ chiếu vào, thời chiếu vào chỗ
nào?

- Bạch Thế Tôn, chiếu vào tường phía Tây.

18) - Này các Tỷ-kheo, nếu không có tường phía Tây, thời chiếu vào chỗ nào?

- Bạch Thế Tôn, chiếu trên đất.

19) - Này các Tỷ-kheo, nếu không có đất, thời chiếu vào chỗ nào?

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2242

- Bạch Thế Tôn, chiếu trên nước.

20) - Này các Tỷ-kheo, nếu không có nước, thời chiếu vào chỗ nào?

- Bạch Thế Tôn, không có chiếu ở đâu cả.

21) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, nếu đối với đoàn thực không có tham, không có hỷ, không có ái. ..

22) Này các Tỷ-kheo, nếu đối với xúc thực...

23) Này các Tỷ-kheo, nếu đối với tư niệm thực...

24) Này các Tỷ-kheo,

- Nếu đối với thức thực, không có tham,
không có hỷ, không có ái, thời không có thức
an trú.
- Chỗ nào không có thức an trú, chỗ ấy không có
danh sắc sanh.
- Chỗ nào không có danh sắc sanh, chỗ ấy không
có các hành tăng trưởng.
- Chỗ nào không có các hành tăng trưởng, chỗ
ấy không có hữu tái sanh trong tương lai.
- Chỗ nào không có hữu tái sanh trong tương lai,
chỗ ấy không có sanh, già chết trong tương lai.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2243

- Chỗ nào không có sanh, già chết trong tương lai, Ta nói rằng chỗ ấy không có sầu, không có khổ, không có não.

MƯỜI HAI DUYÊN                               2244

319 Già chết - Chỗ nào kg bị sanh già chết - Kinh ROHITASSA 1 – Tăng I, 641

ROHITASSA 1 – Tăng I, 641

1. Một thời, Thế Tôn trú ở Sàvatthi, tại Jetavana, khu
vườn ông Anàthapindika. Rồi Thiên tử Rohitassa sau
khi đêm gần mãn, với dung sắc thù thắng chiếu sáng
toàn vùng Jetavana, đi đến Thế Tôn, sau khi đến,
đảnh lễ Thế Tôn rồi đứng một bên. Đứng một bên,
thiên tử Rohitassa bạch Thế Tôn:

- Tại chỗ nào, bạch Thế Tôn, không bị sanh, không
bị già, không bị chết, không có từ bỏ (đời này), không
có sanh khởi (đời khác), chúng con có thể đi đến để
thấy, để biết, để đạt đến chỗ tận cùng của thế giới
không?

- Này Hiền giả, tại chỗ nào không bị sanh, không bị
già, không bị chết, không có từ bỏ (đời này), không
có sanh khởi (đời khác), Ta tuyên bố rằng không có
thể đi đến để thấy, để biết, để đạt đến chỗ tận cùng
của thế giới.

2. - Thật vi diệu thay, bạch Thế Tôn; thật hy hữu thay, bạch Thế Tôn; thật là khéo nói, bạch Thế Tôn, lời nói này của Thế Tôn: "Tại chỗ nào không bị sanh,

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2245

không bị già, không bị chết, không có từ bỏ (đời này),
không có sanh khởi (đời khác), Ta tuyên bố rằng
không có thể đi đến để thấy, để biết, để đạt đến chỗ
tận cùng của thế giới".

Thuở xưa, bạch Thế Tôn, con là vị ẩn sĩ tên là Rohitassa, con của Bhoja, có thần thông, đi được trên hư không. Tốc độ của con là như thế này, bạch Thế Tôn; ví dụ như một người bắn cung kiên cường, có huấn luyện, khéo tay, thuần thục, với một mũi tên nhẹ có thể dễ dàng bắn xuyên qua bóng một cây ta- la. Bước chân của con là như vậy, như từ khoảng cách từ biển Đông qua biển Tây. Với con, bạch Thế Tôn, thành tựu được với tốc độ như vậy, với bước chân như vậy, con khởi lên ý muốn như sau: "Với bước chân đi, ta sẽ đạt đến chỗ tận cùng của thế giới". Bạch Thế Tôn, trừ khi ăn uống nhai nếm, trừ khi đi đại tiện, tiểu tiện, trừ khi ngủ để lấy lại sức, dầu thọ đến 100 tuổi, dầu đã sống một trăm tuổi, dầu đi đến 100 năm, cũng không có thể đạt được tận cùng của thế giới, nhưng giữa đường con đã chết.

Thật vi diệu thay, bạch Thế Tôn; thật hy hữu thay, bạch Thế Tôn; thật là khéo nói, bạch Thế Tôn, lời nói này của Thế Tôn: "Tại chỗ nào không bị sanh, không bị già, không bị chết, không có từ bỏ (đời này), không có sanh khởi (đời khác), Ta tuyên bố rằng

MƯỜI HAI DUYÊN                                        2246

không đi đến để thấy, để biết, để đạt đến chỗ tận cùng của thế giới".

3. - Này Hiền giả, Ta tuyên bố rằng: "Tại chỗ nào
không bị sanh, không bị già, không bị chết, không có
từ bỏ (đời này), không có sanh khởi (đời khác),
không có thể đi đến để thấy, để biết, để đạt đến chỗ
tận cùng của thế giới".

Nhưng này Hiền giả, trong cái thân dài độ mấy tấc này, với những tưởng, những tư duy của nó, Ta tuyên bố về thế giới, về thế giới tập khởi, về thế giới đoạn diệt, về con đường đưa đến thế giới đoạn diệt.

4. Với đi, không bao giờ,
Đạt tận cùng thế giới.
Nếu không, không đạt được,
Chỗ tận cùng thế giới,
Thời không có giải thoát,
Ra khỏi ngoài khổ đau.

Do vậy, bậc có trí,
Hiểu biết rõ thế giới,
Đi tận cùng thế giới,
Với Phạm hạnh thành tựu,
Bậc đạt được an tịnh,
Biết tận cùng thế giới,
Không mong cầu đời này,

MƯỜI HAI DUYÊN                                       2247

Không mong cầu đời sau.

ROHITASSA 2 – 644tc1

1. Rồi Thế Tôn, sau khi đêm ấy đã qua, bảo các Tỷ- kheo:

- Đêm nay, này các Tỷ-kheo, Thiên tử Rohitassa, sau
khi đêm đã gần tàn, với dung sắc thù thắng, chói sáng
toàn vùng Jetavana, đi đến đảnh lễ Ta rồi đứng một
bên. Đứng một bên, này các Tỷ-kheo, thiên tử
Rohitassa bạch với Ta:

"- Tại chỗ nào, bạch Thế Tôn, không bị sanh, không
bị già, không bị chết, không có từ bỏ (đời này),
không có sanh khởi (đời khác), chúng con có thể đi
đến để thấy, để biết, để đạt đến chỗ tận cùng của thế
giới?"

Khi được nói vậy, này các Tỷ-kheo, Ta nói với Thiên tử Rohitassa như sau:

"- Này Hiền giả, tại chỗ nào không bị sanh, không bị
già, không bị chết, không có từ bỏ (đời này), không
có sanh khởi (đời khác), Ta tuyên bố rằng không có
thể đi đến để thấy, để biết, để đạt đến chỗ tận cùng
của thế giới".

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2248

Khi nghe nói vậy, này các Tỷ-kheo, Thiên tử Rohitassa nói với Ta như sau:

"- Thật vi diệu thay, bạch Thế Tôn; thật hy hữu thay,
bạch Thế Tôn; thật khéo nói, bạch Thế Tôn, lời nói
này của Thế Tôn: "tại chỗ nào không bị sanh, không
bị già, không bị chết, không có từ bỏ (đời này),
không có sanh khởi (đời khác), Ta tuyên bố rằng
không có thể đi đến để thấy, để biết, để đạt đến chỗ
tận cùng của thế giới!".

Thuở xưa, bạch Thế Tôn, con là vị ẩn sĩ tên là Rohitassa, con của Bhoja, có thần thông, đi được trên hư không. Tốc độ của con là như thế này, bạch Thế Tôn; ví dụ như một người bắn cung kiên cường, có huấn luyện, khéo tay, thuần thục, với một mũi tên nhẹ có thể dễ dàng bắn xuyên qua bóng một cây ta- la. Bước chân của con là như vậy, như từ khoảng cách từ biển Đông qua biển Tây. Với con, bạch Thế Tôn, thành tựu được với tốc độ như vậy, với bước chân như vậy, con khởi lên ý muốn như sau: "Với bước chân đi, ta sẽ đạt đến chỗ tận cùng của thế giới". Bạch Thế Tôn, trừ khi ăn uống nhai nếm, trừ khi đi đại tiện, tiểu tiện, trừ khi ngủ để lấy lại sức, dầu thọ đến 100 tuổi, dầu đã sống một trăm tuổi, dầu đi đến 100 năm, cũng không có thể đạt được tận cùng của thế giới, nhưng giữa đường con đã chết.

MƯỜI HAI DUYÊN                                        2249

Thật vi diệu thay, bạch Thế Tôn; thật hy hữu thay,
bạch Thế Tôn; thật là khéo nói, bạch Thế Tôn, lời nói
này của Thế Tôn: "Tại chỗ nào không bị sanh, không
bị già, không bị chết, không có từ bỏ (đời này),
không có sanh khởi (đời khác), Ta tuyên bố rằng
không đi đến để thấy, để biết, để đạt đến chỗ tận cùng
của thế giới".

Khi được nói vậy, này các Tỷ-kheo, Ta nói với Thiên tử Rohitassa:

"-Này Hiền giả, Ta tuyên bố rằng: "Tại chỗ nào
không bị sanh, không bị già, không bị chết, không có
từ bỏ (đời này), không có sanh khởi (đời khác),
không có thể đi đến để thấy, để biết, để đạt đến chỗ
tận cùng của thế giới". Nhưng này Hiền giả, trong
cái thân dài độ mấy tấc này, với những tưởng,
những tư duy của nó, Ta tuyên bố về thế giới, về
thế giới tập khởi, về thế giới đoạn diệt, về con
đường đưa đến thế giới đoạn diệt.

2. Với đi, không bao giờ,
Đạt tận cùng thế giới.
Nếu không, không đạt được,
Chỗ tận cùng thế giới,
Thời không có giải thoát,
Ra khỏi ngoài khổ đau.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2250

Do vậy, bậc có trí,
Hiểu biết rõ thế giới,
Đi tận cùng thế giới,
Với Phạm hạnh thành tựu,
Bậc đạt được an tịnh,
Biết tận cùng thế giới,
Không mong cầu đời này,
Không mong cầu đời sau.

MƯỜI HAI DUYÊN             2251

320 Già chết - Cách đoạn trừ 3 kiêu mạn - Kinh ĐƯỢC NUÔI DƯỠNG TẾ NHỊ – Tăng I, 259

ĐƯỢC NUÔI DƯỠNG TẾ NHỊ – Tăng I, 259

1. - Này các Tỷ-kheo, Ta được nuôi dưỡng tế nhị, tối
thắng nuôi dưỡng tế nhị, cứu cánh nuôi dưỡng tế nhị.
 Này các Tỷ-kheo, trong nhà Phụ vương Ta, có
các hồ nước được xây lên, trong một hồ có hoa
sen xanh, trong một hồ có hoa sen đỏ, trong
một hồ có hoa sen trắng, tất cả phục vụ cho Ta.
 Không một hương chiên đàn nào Ta dùng, này
các Tỷ-kheo, là không từ Kàsi đến.
 Bằng vải Kàsi là khăn của Ta, này các Tỷ-kheo.
Bằng vải kàsi là áo cánh, bằng vải kàsi là nội
y, bằng vải kàsi là thượng y.
 Đêm và ngày, một lọng trắng được che cho Ta
để tránh xúc chạm lạnh, nóng, bụi, cỏ hay
sương.
 Này các Tỷ-kheo, ba lâu đài được xây dựng cho
Ta, một cái cho mùa đông, một cái cho mùa hạ,
một cái cho mùa mưa. Và Ta, này các Tỷ-kheo,
tại lâu đài mùa mưa, trong bốn tháng mưa,

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2252

được những nữ nhạc công đoanh vây, Ta không
có xuống dưới lầu.
 Trong các nhà của người khác, các đầy tớ, làm
công được cho ăn cơm tấm và cháo chua.
Trong nhà của phụ vương Ta, các người đầy tớ
và làm công được cho ăn gạo, thịt gà và cơm
nấu.
2. - Với Ta, này các Tỷ-kheo, được đầy đủ với sự
giàu sang như vậy, được cứu cánh nuôi dưỡng tế nhị
như vậy, ta suy nghĩ rằng:
- "Kẻ vô văn phàm phu tự mình bị già, không
vượt qua khỏi già, khi thấy người khác bị già,
lại bực phiền, hổ thẹn, ghê tởm, quên rằng
mình cũng như vậy. Ta cũng bị già, không vượt
qua khỏi già, sau khi thấy người khác già, Ta
có thể bực phiền, hổ thẹn, ghê tởm sao? Như
vậy, thật không xứng đáng cho Ta". Sau khi
quan sát về Ta như vậy, này các Tỷ-kheo, sự
kiêu mạn của tuổi trẻ trong tuổi trẻ được đoạn
trừ hoàn toàn.
- "Kẻ vô văn phàm phu tự mình bị bệnh, không
vượt khỏi bệnh, khi thấy người khác bị bệnh,
lại bực phiền, hổ thẹn, ghê tởm, quên rằng
mình cũng như vậy. Ta cũng bị bệnh, không
vượt qua khỏi bệnh, sau khi thấy người khác bị
bệnh, Ta có thể bực phiền, hổ thẹn, ghê tởm

MƯỜI HAI DUYÊN                                  2253

sao? Như vậy, thật không xứng đáng cho Ta".
Sau khi quán sát về Ta như vậy, này các Tỷ-
kheo, sự kiêu mạn của không bệnh trong không
bệnh được đoạn trừ hoàn toàn.
- "Kẻ vô văn phàm phu tự mình bị chết, không
vượt khỏi chết, khi thấy người khác bị chết, lại
bực phiền, hổ thẹn, ghê tởm, quên rằng mình
cũng như vậy. Ta cũng bị chết, không vượt qua
khỏi chết, sau khi thấy người khác chết, Ta có
thể bực phiền, hổ thẹn, ghê tởm sao? Như vậy,
thật không xứng đáng cho Ta". Sau khi quán
sát về Ta như vậy, này các Tỷ-kheo, sự kiêu
mạn của sự sống trong sự sống được đoạn trừ
hoàn toàn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2254

321 Già chết - Có cái gì sanh mà không già, không chết không - Kinh Vua – Tương I, 165

Vua – Tương I, 165

1) Ở tại Sàvatthi.

2) Ngồi một bên, vua Pasenadi nước Kosala bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, có cái gì sanh mà không già và không chết không?

3) - Thưa Đại vương, không có cái gì sanh mà không già và không chết.

4) Thưa Đại vương, dầu cho những vị Sát-đế-lỵ là
những bậc đại phú, phú hào, có tiền của lớn, có tài
sản lớn, có nhiều vàng và bạc, có nhiều tài sản vật
dụng, có nhiều tiền của, ngũ cốc. Các vị ấy có sanh
cũng không thoát khỏi già và chết.

5) Thưa Đại vương, dầu cho những vị Bà-la-môn là những bậc đại phú, dầu cho những gia chủ là những bậc đại phú, phú hào, có tiền của lớn, có tài sản lớn, có nhiều vàng bạc, có nhiều tài sản vật dụng, có

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2255

nhiều tiền của, ngũ cốc, các vị ấy có sanh cũng không thoát khỏi già và chết.

6) Thưa Đại vương, cho đến các vị Tỷ-kheo, những
bậc A-la-hán, đã đoạn tận các lậu hoặc, Phạm hạnh
đã thành, những việc nên làm đã làm, đã đặt gánh
nặng xuống, đã đạt được mục đích tối hậu, đã đoạn
được hữu kiết sử, đã được giải thoát nhờ chánh trí,
cho đến thân này của các vị ấy cũng phải bị hủy hoại,
cũng phải bị từ bỏ.

7) Xe vua dầu mỹ diệu,
Rồi cũng phải hư hoại,
Thân thể này cũng vậy,
Rồi cũng phải già yếu.
Chỉ thiện pháp không già,
Bậc thiện nhân nói vậy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2256

322 Già chết - Do sanh già chết có mặt nên
Như Lai xuất hiện ở đời - Kinh
KHÔNG THỂ TĂNG TRƯỞNG –
Tăng IV, 430

KHÔNG THỂ TĂNG TRƯỞNG – Tăng IV,430

1. - Này các Tỷ-kheo, nếu ba pháp không có mặt ở
đời, thời Như Lai, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng
Giác không xuất hiện ở đời và Pháp, Luật được
Như Lai thuyết giảng không được nêu rõ ở đời.
Thế nào là ba?

- Sanh. - Già. - Và chết.

Này các Tỷ-kheo, nếu ba pháp này không hiện hữu
ở đời, thời Như Lai, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác
không xuất hiện ở đời, và Pháp, Luật do Như Lai
thuyết giảng không được nêu rõ ở đời. Vì rằng, này
các Tỷ-kheo, ba pháp này có mặt ở đời, do vậy
Như Lai, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác xuất
hiện ở đời, do vậy, Pháp, Luật do Như Lai thuyết
giảng được nêu rõ ở đời.

MƯỜI HAI DUYÊN                                  2257

3. Này các Tỷ-kheo, không đoạn tận ba pháp thời
không có thể đoạn tận sanh, thời không có thể đoạn
tận già, thời không có thể đoạn tận chết. Thế nào là
ba?

- Không đoạn tận tham. - Không đoạn tận sân. - Không đoạn tận si.

Do không đoạn tận ba pháp này, không có thể đoạn tận sanh, không có thể đoạn tận già, không có thể đoạn tận chết.

5. Này các Tỷ-kheo, do không đoạn tận ba pháp, thời không có thể đoạn tận tham, không có thể đoạn tận sân, không có thể đoạn tận si. Thế nào là ba?

- Không đoạn tận thân kiến. - Không đoạn tận nghi. - Không đoạn tận giới cấm thủ.

Do không đoạn tận ba pháp này, này các Tỷ-kheo, không có thể đoạn tận tham, không có thể đoạn tận sân, không có thể đoạn tận si.

7. Này các Tỷ-kheo, do không đoạn tận ba pháp, không có thể đoạn tận thân kiến, không có thể đoạn

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2258

tận nghi, không có thể đoạn tận giới cấm thủ. Thế nào là ba?

4. Không đoạn tận phi như lý tác ý. 5. Không đoạn tận tu tập tà đạo. 6. Không đoạn tận tánh thụ động.

Do không đoạn tận ba pháp này, này các Tỷ-kheo, không có thể đoạn tận thân kiến, không có thể đoạn tận nghi, không có thể đoạn tận giới cấm thủ.

9. Này các Tỷ-kheo, do không đoạn tận ba pháp,
không có thể đoạn tận phi như lý tác ý, không có thể
đoạn tận tu tập tà đạo, không có thể đoạn tận tánh thụ
động. Thế nào là ba?

4. Không đoạn tận vọng niệm. 5. Không đoạn tận không tỉnh giác. 6. Không đoạn tận tâm loạn động.

Do không đoạn tận ba pháp này, này các Tỷ-kheo,
không có thể đoạn tận phi như lý tác ý, không có thể
đoạn tận tu tập tà đạo, không có thể đoạn tận tánh thụ
động.

11. Này các Tỷ-kheo, do không đoạn tận ba pháp, không có thể đoạn tận vọng niệm, không có thể đoạn

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2259

không tỉnh giác, không có thể đoạn tận tâm loạn động. Thế nào là ba?

4. Không đoạn tận không muốn yết kiến các bậc
Thánh.
5. Không đoạn tận không muốn nghe Thánh
pháp.
6. Không đoạn tận bới lông tìm vết.

Do không đoạn tận ba pháp này, này các Tỷ-kheo,
không có thể đoạn tận vọng niệm, không có thể đoạn
tận không tỉnh giác, không có thể đoạn tận tâm loạn
động.

13. Này các Tỷ-kheo, do không đoạn tận ba pháp,
không có thể đoạn tận không muốn yết kiến các bậc
Thánh, không có thể đoạn tận không muốn nghe
Thánh pháp, không có thể đoạn tận bới lông tìm vết.
Thế nào là ba?

4. Không đoạn tận trạo cử. 5. Không đoạn tận không chế ngự. 6. Không đoạn tận ác giới.

Do không đoạn tận ba pháp này, này các Tỷ-kheo, không có thể đoạn tận không muốn yết kiến các bậc Thánh, không có thể đoạn tận không muốn nghe

MƯỜI HAI DUYÊN                                   2260

Thánh pháp, không có thể đoạn tận tâm bới lông tìm vết.

15. Này các Tỷ-kheo, do không đoạn tận tâm ba
pháp, không có thể đoạn tận trạo cử, không có thể
đoạn tận không chế ngự, không có thể đoạn tận ác
giới. Thế nào là ba?

4. Không đoạn tận không có lòng tin. 5. Không đoạn tận xan tham. 6. Không đoạn tận biếng nhác.

Do không đoạn tận ba pháp này, này các Tỷ-kheo, không có thể đoạn tận trạo cử, không có thể đoạn tận không chế ngự, không có thể đoạn tận ác giới.

17. Này các Tỷ-kheo, do không đoạn tận ba pháp,
không có thể đoạn tận không có lòng tin, không có
thể đoạn tận xan tham, không có thể đoạn tận biếng
nhác. Thế nào là ba?

4. Không đoạn tận không cung kính. 5. Không đoạn tận khó nói. 6. Không đoạn tận ác bằng hữu.

Do không đoạn tận ba pháp này, này các Tỷ-kheo không có thể đoạn tận xan tham, không có thể đoạn tận biếng nhác.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2261

19. Này các Tỷ-kheo, do không đoạn tận ba pháp,
không có thể đoạn tận không cung kính, không có
thể đoạn tận khó nói, không có thể đoạn tận ác bằng
hữu. Thế nào là ba?

4. Không đoạn tận không xấu hổ. 5. Không đoạn tận không sợ hãi. 6. Không đoạn tận phóng dật.

Do ba pháp này không đoạn tận, này các Tỷ-kheo,
không có thể đoạn tận không cung kính, không có
thể đoạn tận khó nói, không có thể đoạn tận ác bằng
hữu.

21. Này các Tỷ-kheo:

11. Người này không có xấu hổ, không có sợ hãi,
có phóng dật.
12. Người ấy do phóng dật, không có thể đoạn tận
không cung kính, không có thể đoạn tận khó
nói, không có thể đoạn tận ác bằng hữu.
13. Người ấy do ác bằng hữu, không có thể đoạn
tận không có lòng tin, không có thể đoạn tận
xan tham, không có đoạn tận biếng nhác.
14. Vị ấy do biếng nhác, không có thể đoạn tận
trạo cử, không có thể đoạn tận không chế ngự,
không có thể đoạn tận ác giới.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   2262

15. Vị ấy do ác giới, không có thể đoạn tận không
ưa yết kiến các bậc Thánh, không có thể đoạn
tận không ưa nghe Thánh pháp, không có thể
đoạn tận bới lông tìm vết.
16. Vị ấy do bới lông tìm vết, không có thể đoạn
tận vọng niệm, không có thể đoạn tận không có
tỉnh giác, không có thể đoạn tận tâm loạn động.
17. Vị ấy do tâm loạn động, không có thể đoạn tận
phi như lý tác ý, không có thể đoạn tận tu tập
tà đạo, không có thể đoạn tận tánh thụ động.
18. Vị ấy do tâm thụ động, không có thể đoạn tận
tâm thân kiến, không có thể đoạn tận nghi,
không có thể đoạn tận giới cấm thủ.
19. Vị ấy do nghi hoặc, không có thể đoạn tận
tham, không có thể đoạn tận sân, không có thể
đoạn tận si.
20. Vị ấy do không đoạn tận tham, không đoạn tận
sân, không đoạn tận si, không có thể đoạn tận
sanh, không có thể đoạn tận già, không có thể
đoạn tận chết.

22. Do đoạn tận ba pháp, này các Tỷ-kheo, có thể đoạn tận sanh, có thể đoạn tận già, có thể đoạn tận chết. Thế nào là ba?

4. Do đoạn tận tham. 5. Do đoạn tận sân.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2263

6. Do đoạn tận si.

Do đoạn tận ba pháp này, này các Tỷ-kheo, có thể đoạn tận sanh, có thể đoạn tận già, có thể đoạn tận chết.

24. Này các Tỷ-kheo, do ba pháp được đoạn tận, có thể đoạn tận tham, có thể đoạn tận sân, có thể đoạn tận si. Thế nào là ba?

4. Do đoạn tận thân kiến. 5. Do đoạn tận nghi. 6. Do đoạn tận giới cấm thủ.

Do đoạn tận ba pháp này, này các Tỷ-kheo, có thể đoạn tận tham, có thể đoạn tận sân, có thể đoạn tận si.

26. Này các Tỷ-kheo, do ba pháp được đoạn tận, có thể đoạn tận thân kiến, có thể đoạn tận nghi, có thể đoạn tận giới cấm thủ. Thế nào là ba?

4. Do đoạn tận phi như lý tác ý. 5. Do đoạn tận thực hành tà đạo. 6. Do đoạn tận tánh thụ động.

Do đoạn tận ba pháp này, này các Tỷ-kheo, có thể đoạn tận thân kiến, có thể đoạn tận nghi, có thể đoạn tận giới cấm thủ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2264

28. Này các Tỷ-kheo, do đoạn tận ba pháp, có thể đoạn tận phi như lý tác ý, có thể đoạn tận thực hành tà đạo, có thể đoạn tận tánh thụ động. Thế nào là ba?

4. Do đoạn tận vọng niệm. 5. Do đoạn tận không tỉnh giác. 6. Do đoạn tận tâm loạn động.

Do đoạn tận ba pháp, này các Tỷ-kheo, có thể đoạn tận phi như lý tác ý, có thể đoạn tận không tỉnh giác, có thể đoạn tận tánh thụ động.

30. Này các Tỷ-kheo, do đoạn tận ba pháp, có thể đoạn tận vọng niệm, có thể đoạn tận không tỉnh giác, có thể đoạn tận tâm loạn động. Thế nào là ba?

4. Do đoạn tận không muốn yết kiến các bậc
Thánh.
5. Do đoạn tận không muốn nghe Thánh pháp.
6. Do đoạn tận bới lông tìm vết.

Do đoạn tận ba pháp này, này các Tỷ-kheo, có thể đoạn tận vọng niệm, có thể đoạn tận không tỉnh giác, có thể đoạn tận tâm loạn động.

32. Này các Tỷ-kheo, do đoạn tận ba pháp, do đoạn tận ba pháp, có thể đoạn tận không muốn yết kiến các bậc Thánh, có thể đoạn tận không muốn nghe

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2265

Chánh pháp, có thể đoạn tận bới lông tìm vết. Thế nào là ba?

4. Do đoạn tận trạo cử. 5. Do đoạn tận không chế ngự. 6. Do đoạn tận ác giới.

Do đoạn tận ba pháp này, này các Tỷ-kheo, đoạn tận không muốn nghe Thánh pháp, có thể đoạn tận bới lông tìm vết.

34. Này các Tỷ-kheo, do đoạn tận ba pháp, có thể đoạn tận trạo cử, có thể đoạn tận không chế ngự, có thể đoạn tận ác giới. Thế nào là ba?

4. Do đoạn tận không có lòng tin. 5. Do đoạn tận xan tham. 6. Do đoạn tận biếng nhác.

Do đoạn tận ba pháp này, này các Tỷ-kheo, có thể đoạn tận trạo cử, có thể đoạn tận không chế ngự, có thể đoạn tận ác giới.

36. Này các Tỷ-kheo, do đoạn tận ba pháp, có thể đoạn tận không có lòng tin, có thể đoạn tận xan tham, có thể đoạn tận biếng nhác. Thế nào là ba?

4. Do đoạn tận không cung kính. 5. Do đoạn tận khó nói.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2266

6. Do đoạn tận ác bằng hữu.

Do đoạn tận ba pháp này, này các Tỷ-kheo, có thể
đoạn tận không có lòng tin, có thể đoạn tận không có
lòng tin, có thể đoạn tận xan tham, có thể đoạn tận
biếng nhác.

38. Này các Tỷ-kheo, do đoạn tận ba pháp, có thể đoạn tận không cung kính, có thể đoạn tận khó nói, có thể đoạn tận ác bằng hữu. Thế nào là ba?

4. Do đoạn tận không xấu hổ. 5. Do đoạn tận không sợ hãi. 6. Do đoạn tận phóng dật.

Do đoạn tận ba pháp này, này các Tỷ-kheo, có thể đoạn tận không cung kính, có thể đoạn tận khó nói, có thể đoạn tận ác bằng hữu.

40. Này các Tỷ-kheo:

11. Người này có xấu hổ có sợ hãi, không có phóng
dật.
12. Người ấy do không phóng dật, có thể đoạn tận
không cung kính, có thể đoạn tận khó nói, có
thể đoạn tận ác bằng hữu.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2267

13. Người ấy do thiện bằng hữu, có thể đoạn tận
không có lòng tin, có thể đoạn tận xan tham, có
thể đoạn tận biếng nhác.
14. Người ấy do tinh cần tinh tấn, có thể đoạn tận
trạo cử, có thể đoạn tận không chế ngự, có thể
đoạn tận ác giới.
15. Người ấy do giới đức, có thể đoạn tận không
muốn yết kiến các bậc Thánh, có thể đoạn tận
không muốn nghe Thánh pháp, có thể đoạn tận
bới lông tìm vết.
16. Người ấy do không bới lông tìm vết, có thể
đoạn tận vọng niệm, có thể đoạn tận không tỉnh
giác, có thể đoạn tận tâm không loạn động.
17. Người ấy do tâm không loạn động, có thể đoạn
tận phi như lý tác ý, có thể đoạn tận tu tập tà
đạo, có thể đoạn tận tâm thụ động.
18. Người ấy do tâm không thụ động, có thể đoạn
tận thân kiến, có thể đoạn tận nghi, có thể đoạn
tận giới cấm thủ.
19. Người ấy do không có nghi hoặc, có thể đoạn
tận tham, có thể đoạn tận sân, có thể đoạn tận
si.
20. Vị ấy do đoạn tận tham, do đoạn tận sân, do
đoạn tận si, có thể đoạn tận sanh, có thể đoạn
tận già, có thể đoạn tận chết.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2268

MƯỜI HAI DUYÊN   2269

323 Già chết - Già chết đang áp đảo - Kinh Ví Dụ Hòn Núi – Tương I, 223

Ví Dụ Hòn Núi – Tương I, 223

1) Nhân duyên ở Sàvatthi.

2) Thế Tôn nói với vua Pasenadi nước Kosala đang ngồi một bên:

- Thưa Đại vương, Đại vương đi từ đâu lại?

3) Bạch Thế Tôn, con rất là bận rộn với những sự
việc các vua chúa bận rộn. Các vua chúa Sát-đế-lỵ
đã làm lễ quán đảnh, say đắm kiêu hãnh với vương
quyền, thọ hưởng tham lam vật dục, đạt được sự an
toàn quốc độ, và sống chinh phục cả vùng đất đai
rộng lớn.

4) Thưa Đại vương, Đại vương nghĩ thế nào? Ở đây,
nếu có người đến với Đại vương từ phương Đông,
một người thân tín, đáng tin cậy. Người ấy đến Đại
vương và thưa: "Tâu Đại vương, mong Đại vương
được biết, con từ phương Đông lại và có thấy tại đấy
một ngọn núi cao như hư không, đang di chuyển và
chà đạp, đè bẹp tất cả loại hữu tình. Tâu Đại vương,
Đại vương hãy làm những gì cần phải làm".

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2270

5) Rồi một người khác đến từ phương Tây... Rồi một người thứ ba đến từ phương Bắc... Rồi một người thứ tư đến từ phương Nam, thân tín đáng tin cậy. Người ấy đến Đại vương và thưa: "Tâu Đại vương, mong Đại vương được biết, con từ phương Nam lại và có thấy tại đấy một ngọn núi cao như hư không, đang di chuyển và chà đạp, đè bẹp lên tất cả loại hữu tình. Tâu Đại vương, Đại vương hãy làm những gì cần phải làm". Như vậy, thưa Đại vương, một khủng bố lớn khởi lên cho Đại vương, sự diệt tận nhân loại thật khủng khiếp, được tái sanh làm người thật khó khăn, thời Đại vương có thể làm được những gì?

6) Như vậy, bạch Thế Tôn, một khủng bố lớn khởi lên, sự diệt tận nhân loại thật khủng khiếp, được tái sanh làm người thật khó khăn, thời con có thể làm được những gì, ngoại trừ sống đúng pháp, sống chơn chánh làm các hạnh lành, làm các công đức!

7) - Thưa Đại vương, Ta nói cho Đại vương biết, Ta
cáo cho Đại vương hay. Thưa Đại vương, già và chết
đang tiến đến chinh phục Đại vương. Khi Đại vương
bị già chết chinh phục, Đại vương có thể làm được
gì?

8) - Bạch Thế Tôn, khi con bị già và chết chinh phục, thời con có thể làm được gì, ngoại trừ sống đúng

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2271

pháp, sống chơn chánh, làm các hạnh lành, làm các công đức!

9) Bạch Thế Tôn, những sự việc như các vua chúa Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh, say đắm, kiêu hãnh với vương quyền, thọ hưởng tham lam vật dục, đạt được sự an toàn quốc độ và sống chinh phục cả vùng đất đai rộng lớn cùng các trận chiến với tượng binh. Bạch Thế Tôn, các trận chiến với tượng binh không đem lại một hướng đi (gati), một điểm tựa cho các vua chúa ấy, một khi bị già chết chinh phục.

10) Bạch Thế Tôn, những sự việc như các vua chúa
Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh, say đắm, kiêu hãnh
với vương quyền, thọ hưởng tham lam vật dục, đạt
được sự an toàn quốc độ và sống chinh phục cả một
vùng đất đai rộng lớn cùng các trận chiến với mã
binh... với xa binh...,với bộ binh. Bạch Thế Tôn, các
trận chiến với bộ binh không đem lại một hướng đi,
một điểm tựa cho các vị vua chúa ấy một khi bị già
chết chinh phục.

11) Bạch Thế Tôn, trong vương quốc này có những
Đại thần tinh luyện về thần chú. Các vị này có thể
với thần chú, phá tan quân địch tới tấn công. Nhưng
bạch Thế Tôn, các trận chiến chú thuật không đem
lại một hướng đi, một điểm tựa cho các vị vua ấy một
khi bị già chết chinh phục.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2272

12) Bạch Thế Tôn, trong vương cung này có nhiều
số vàng được chứa cất trong những nhà hầm hay
những lầu thượng, và với số vàng ấy chúng con có
thể phá tan quân địch tấn công tài chánh. Nhưng bạch
Thế Tôn, các trận chiến tài chánh không đem lại một
hướng đi, một điểm tựa cho các vị vua chúa ấy một
khi bị già chết chinh phục.

13) Và bạch Thế Tôn, khi con bị già chết chinh phục,
thời con có thể làm được gì, ngoại trừ sống đúng
pháp, sống chơn chánh, làm các hạnh lành, làm các
công đức!

14) - Như vậy là phải, thưa Đại vương. Như vậy là
phải, thưa Đại vương. Khi Đại vương bị già chết
chinh phục, Đại vương có thể làm được gì, ngoại trừ
sống đúng pháp, sống chơn chánh, làm các hạnh
lành, làm các công đức!

15) Thế Tôn nói như vậy.., và bậc Đạo Sư nói thêm:

Như núi đá rộng lớn,
Dựng đứng lên hư không,
Tiến tới tràn xung quanh,
Áp đè cả bốn phía.
Cũng vậy, già và chết
Di chuyển đến hữu tình,
Giai cấp Sát-đế-lỵ,

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2273

Bà-la-môn, Phệ-xá,
Thủ-đà, Chiên-đà-la
Kẻ đổ rác, đổ phân,
Không một ai thoát khỏi,
Tất cả bị chinh phục.
Ở đây không tượng binh,
Không xa binh, bộ binh,
Không trận chiến chú thuật,
Không trận chiến tài sản
Có thể giúp chiến thắng,
Chống với già, với chết.

Do vậy người hiền trí,
Thấy rõ phần tự lợi,
Người trí đặt tin tưởng,
Vào Phật, Pháp và Tăng.
Ai với thân, khẩu, ý,
Hành trì đúng Chánh pháp,
Đời này được tán thán,
Đời sau, hưởng phước trời.

MƯỜI HAI DUYÊN                    2274

324 Già chết - Giải thoát khỏi gì - Kinh BÀHUNA – Tăng IV, 443

BÀHUNA – Tăng IV, 443

1. Một thời, Thế Tôn trú ở Campà, trên bờ hồ
Gaggarà. Rồi Tôn giả Bàhuna đi đến Thế Tôn, sau
khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên.
Ngồi xuống một bên, Tôn giả Bàhuna bạch Thế Tôn:

- Từ bao nhiêu pháp, Như Lai sống xuất ly, ly hệ, giải thoát với tâm không hạn cuộc?

2. - Từ mười pháp, này Bàhuna, Như Lai sống xuất ly, ly hệ, giải thoát với tâm không hạn cuộc. Thế nào là mười?

1. Từ sắc, này Bàhuna, Như Lai sống xuất ly, ly
hệ, giải thoát với tâm không hạn cuộc.
2. Từ thọ,...
3. Từ tưởng,...
4. Từ các hành,...
5. Từ thức,...
6. Từ sanh,...
7. Từ già,...
8. Từ chết,...
9. Từ khổ,...

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2275

10.   Từ các phiền não, này Bàhuna, Như Lai sống xuất ly, ly hệ, giải thoát với tâm không hạn cuộc.

4. Ví như, này Bàhuna, hoa sen xanh, hay hoa sen
hồng, hay hoa sen trắng, sanh ra trong nước, lớn lên
trong nước, vươn lên mặt nước và đứng, không có
dính nước. Cũng vậy, này Bàhuna, từ mười pháp
này, Như Lai sống xuất ly, ly hệ, giải thoát với tâm
không hạn cuộc.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2276

325 Già chết - Hữu duyên Sanh, Sanh duyên Già chết - Kinh PHÁP MÔN CĂN BỔN – 1 Trung I, 9

KINH PHÁP MÔN CĂN BỔN (Mulapariyaya sutta) – Bài kinh số 1 – Trung I, 9

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú tại (tụ lạc) Ukkattha, trong rừng Subhaga (rừng Hạnh phúc), dưới gốc cây Sa la vương. Tại chỗ ấy, Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo:

– "Này các Tỷ-kheo".

– "Bạch Thế Tôn", những Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói:

– "Này các Tỷ-kheo. Ta sẽ giảng cho các Người "Pháp môn căn bản tất cả pháp". Hãy nghe và khéo tác ý, Ta sẽ nói".

– "Thưa vâng, bạch Thế Tôn", những Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2277

 Này các Tỷ-kheo, ở đây, có kẻ phàm phu ít nghe,
không được thấy các bậc Thánh, không thuần thục
pháp các bậc Thánh, không tu tập pháp các bậc
Thánh, không được thấy các bậc Chơn nhân,
không thuần thục pháp các bậc Chơn nhân, không
tu tập pháp các bậc Chơn nhân, tưởng tri địa đại
là địa đại. Vì tưởng tri địa đại là địa đại, người ấy
nghĩ đến địa đại, nghĩ đến (tự ngã) đối chiếu với
địa đại, nghĩ đến (tự ngã) như là địa đại, người ấy
nghĩ: "Địa đại là của ta" - dục hỷ địa đại. Vì sao
vậy? Ta nói người ấy không liễu tri địa đại.

 Người ấy tưởng tri thủy đại là thủy đại. Vì
tưởng tri thủy đại là thủy đại, người ấy nghĩ đến
thủy đại, nghĩ đến (tự ngã) đối chiếu với thủy
đại, nghĩ đến (tự ngã) như là thủy đại, người ấy
nghĩ: "Thủy đại là của ta" - dục hỷ thủy đại. Vì
sao vậy? Ta nói người ấy không liễu tri thủy
đại.
 Người ấy tưởng tri hỏa đại là hỏa đại. Vì tưởng
tri hỏa đại là hỏa đại, người ấy nghĩ đến hỏa
đại, nghĩ đến (tự ngã) đối chiếu với hỏa đại,
nghĩ đến (tự ngã) như là hỏa đại, người ấy nghĩ:
"Hỏa đại là của ta"- dục hỷ hỏa đại. Vì sao vậy?
Ta nói người ấy không liễu tri hỏa đại.
 Người ấy tưởng tri phong đại là phong đại. Vì

MƯỜI HAI DUYÊN                                       2278

tưởng tri phong đại là phong đại, người ấy nghĩ
đến (tự ngã) đối chiếu với phong đại, nghĩ đến
(tự ngã) như là phong đại, người ấy nghĩ:
"Phong đại là của ta"- dục hỷ phong đại. Vì sao
vậy? Ta nói người ấy không liễu tri phong đại.
 Người ấy tưởng tri Sanh vật là Sanh vật...
 Người ấy tưởng tri chư Thiên là chư Thiên...
 Người ấy tưởng tri Sanh chủ là Sanh chủ...
 Người ấy tưởng tri Phạm Thiên là Phạm
Thiên...
 Người ấy tưởng tri Quang âm thiên là Quang
âm thiên...
 Người ấy tưởng tri Biến tịnh thiên là Biến tịnh
thiên...
 Người ấy tưởng tri Quảng quả thiên là Quảng
quả thiên...
 Người ấy tưởng tri Abhibhù (Thắng Giả) là
Abhibhù...
 Người ấy tưởng tri Không vô biên xứ là Không
vô biên xứ...

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2279

 Người ấy tưởng tri Thức vô biên xứ là Thức vô
biên xứ...
 Người ấy tưởng tri Vô sở hữu xứ là Vô sở hữu
xứ...
 Người ấy tưởng tri Phi tưởng phi phi tưởng xứ
là Phi tưởng phi phi tưởng xứ...
 Người ấy tưởng tri sở kiến là sở kiến...
 Người ấy tưởng tri sở văn là sở văn...
 Người ấy tưởng tri sở tư niệm là sở tư niệm...
 Người ấy tưởng tri sở tri là sở tri...
 Người ấy tưởng tri đồng nhất là đồng nhất...
 Người ấy tưởng tri sai biệt là sai biệt...
 Người ấy tưởng tri tất cả là tất cả...
 Người ấy tưởng tri Niết-bàn là Niết-bàn. Vì
tưởng tri Niết-bàn là Niết-bàn, người ấy nghĩ
đến Niết-bàn, nghĩ đến (tự ngã) đối chiếu với
Niết-bàn. Nghĩ đến (tự ngã) như là Niết-bàn,
người ấy nghĩ: "Niết-bàn là của ta" - dục hỷ
Niết-bàn, Vì sao vậy? Ta nói: Người ấy không
liễu tri Niết-bàn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2280

 Này các Tỷ-kheo, có Tỷ-kheo hữu học tâm chưa thành tựu, đang sống cần cầu vô thượng an ổn, khỏi khổ ách. Vị ấy thắng tri địa đại là địa đại. Vì thắng tri địa đại là địa đại, vị ấy đã không nghĩ đến địa đại, đã không nghĩ (tự ngã) đối chiếu với địa đại, đã không nghĩ (tự ngã) như là địa đại, đã không nghĩ: "Địa đại là của ta", - không dục hỷ địa đại. Vì sao vậy? Ta nói vị ấy có thể liễu tri địa đại. ... Thủy đại... hỏa đại... phong đại... Sanh vật... chư Thiên Sanh chủ... Phạm thiên... Quang âm thiên... Biến tịnh thiên... Quảng quả thiên... Abhibhù (Thắng Giả)... Không vô biên xứ... Thức vô biên xứ... Vô sở hữu xứ... Phi tưởng phi phi tưởng xứ... sở kiến... sở văn... sở tư niệm... sở tri... đồng nhất... sai biệt... tất cả...

 Vị ấy thắng tri Niết-bàn là Niết-bàn; vì thắng
tri Niết-bàn là Niết-bàn, vị ấy đã không nghĩ
đến Niết-bàn, đã không nghĩ (tự ngã) đối chiếu
với Niết-bàn, đã không nghĩ (tự ngã) như là
Niết-bàn, đã không nghĩ: "Niết-bàn là của ta" –
không dục hỷ Niết-bàn. Vì sao vậy? Ta nói vị
ấy có thể liễu tri Niết-bàn.

 Lại nữa, này các Tỷ-kheo, có Tỷ-kheo là bậc A- la-hán, các lậu hoặc đã tận, tu hành thành mãn, các việc nên làm đã làm, đã đặt gánh nặng xuống,

MƯỜI HAI DUYÊN                                          2281

đã thành đạt lý tưởng, đã tận trừ hữu kiết sử, chánh trí giải thoát. Vị ấy thắng tri địa đại là địa đại. Vì thắng tri địa đại là địa đại, vị ấy không nghĩ đến địa đại, không nghĩ (tự ngã) đối chiếu với địa đại, không nghĩ đến (tự ngã) như là địa đại, không nghĩ: "Địa đại là của ta" – không dục hỷ địa đại. Vì sao vậy? Ta nói vị ấy đã liễu tri địa đại... thủy đại... hỏa đại... phong đại... sanh vật... chư Thiên... Sanh chủ... Phạm thiên... Quang âm thiên... Biến tịnh thiên... Quảng quả thiên... Abhibhù (Thắng Giả)... Không vô biên xứ... Thức vô biên xứ... Vô sở hữu xứ... Phi tưởng phi phi tưởng xứ... sở kiến... sở văn... sở tư niệm... sở tri... đồng nhất... sai biệt... tất cả...

 Vị ấy thắng tri Niết-bàn là Niết-bàn. Vì thắng
tri Niết-bàn là Niết-bàn, vị ấy không nghĩ đến
Niết-bàn, vị ấy không nghĩ đến (tự ngã) đối
chiếu với Niết-bàn, không nghĩ đến (tự ngã)
như là Niết-bàn, không nghĩ: "Niết-bàn là của
ta" – không dục hỷ Niết-bàn. Vì sao vậy? Ta
nói vị ấy đã liễu tri Niết-bàn".

 Lại nữa, này các Tỷ-kheo, có Tỷ-kheo là bậc A- la-hán, các lậu hoặc đã tận, tu hành thành mãn, các việc nên làm đã làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã thành đạt lý tưởng, đã tận trừ hữu kiết sử, chánh

MƯỜI HAI DUYÊN                                         2282

trí giải thoát. Vị ấy thắng tri địa đại là địa đại. Vì
thắng tri địa đại là địa đại, vị ấy không nghĩ đến
địa đại, không nghĩ đến (tự ngã) đối chiếu với địa
đại, không nghĩ đến (tự ngã) như là địa đại, không
nghĩ: "Địa đại là của ta" – không dục hỷ địa đại.
Vì sao vậy? Vì vị ấy không có tham dục, nhờ tham
dục đã được đoạn trừ... thủy đại... hỏa đại... Vị ấy
thắng tri Niết-bàn là Niết-bàn. Vì thắng tri Niết-
bàn là Niết-bàn, vị ấy không nghĩ đến Niết-bàn,
không nghĩ đến (tự ngã) đối chiếu với Niết-bàn,
không nghĩ đến (tự ngã) như là Niết-bàn, không
nghĩ: "Niết-bàn là của ta" – không dục hỷ Niết-
bàn. Vì sao vậy? Vì vị ấy không có tham dục, nhờ
tham dục đã được đoạn trừ.

 Lại nữa, này các Tỷ-kheo, có Tỷ-kheo là bậc A- la-hán, các lậu hoặc đã tận, tu hành thành mãn, các việc nên làm đã làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã thành đạt lý tưởng, đã tận trừ hữu kiết sử, chánh trí giải thoát. Vị ấy thắng tri địa đại là địa đại. Vì thắng tri địa đại là địa đại, vị ấy không nghĩ đến địa đại, không nghĩ đến (tự ngã) đối chiếu với địa đại, không nghĩ đến (tự ngã) như là địa đại, không nghĩ: "Địa đại là của ta" – không dục hỷ địa đại. Vì sao vậy? Vì vị ấy không có sân hận, nhờ sân hận đã được đoạn trừ... thủy đại... hỏa đại... Vị ấy thắng tri Niết-bàn là Niết-bàn. Vì thắng tri Niết-

MƯỜI HAI DUYÊN                                         2283

bàn là Niết-bàn, vị ấy không nghĩ đến Niết-bàn,
không nghĩ đến (tự ngã) đối chiếu với Niết-bàn,
không nghĩ đến (tự ngã) như là Niết-bàn, không
nghĩ: "Niết-bàn là của ta" – không dục hỷ Niết-
bàn. Vì sao vậy? Vì vị ấy không có sân hận, nhờ
sân hận đã được đoạn trừ.

 Lại nữa, này các Tỷ-kheo, có Tỷ-kheo là bậc A-
la-hán, các lậu hoặc đã tận, tu hành thành mãn,
các việc nên làm đã làm, đã đặt gánh nặng xuống,
đã thành đạt lý tưởng, đã tận trừ hữu kiết sử, chánh
trí giải thoát. Vị ấy thắng tri địa đại là địa đại. Vì
thắng tri địa đại là địa đại, vị ấy không nghĩ đến
địa đại, không nghĩ đến (tự ngã) đối chiếu với địa
đại, không nghĩ đến (tự ngã) như là địa đại, không
nghĩ: "Địa đại là của ta" – không dục hỷ địa đại.
Vì sao vậy? Vì vị ấy không có si mê, nhờ si mê đã
được đoạn trừ.

 Này các Tỷ-kheo, Như Lai là bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác, thắng tri địa đại là địa đại.
Vì thắng tri địa đại là địa đại, Ngài không nghĩ
đến địa đại, không nghĩ đến (tự ngã) đối chiếu với
địa đại, không nghĩ đến (tự ngã) như là địa đại,
không nghĩ: "Địa đại là của ta" – không dục hỷ địa
đại. Vì sao vậy? Ta nói vì Như Lai đã liễu tri địa
đại.

MƯỜI HAI DUYÊN                                        2284

 ... thủy đại... hỏa đại...

 ...Như Lai thắng tri Niết-bàn là Niết-bàn. Vì
thắng tri Niết-bàn là Niết-bàn, Như Lai không
nghĩ đến Niết-bàn, không nghĩ đến (tự ngã) đối
chiếu với Niết-bàn, không nghĩ đến (tự ngã)
như là Niết-bàn, không nghĩ đến (tự ngã) như
là Niết-bàn, không nghĩ: "Niết-bàn là của ta" –
không dục hỷ Niết-bàn. Vì sao vậy? Ta nói vì
Như Lai đã liễu tri Niết-bàn.

 Này các Tỷ-kheo, Như Lai là bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác, thắng tri địa đại là địa đại.
Vì thắng tri địa đại là địa đại, Như Lai không nghĩ
đến địa đại, không nghĩ đến (tự ngã) đối chiếu với
địa đại, không nghĩ đến (tự ngã) như là địa đại,
không nghĩ: "Địa đại là của ta" – không dục hỷ địa
đại. Vì sao vậy? Vì Như Lai biết rằng: "Dục hỷ
là căn bản của đau khổ, từ hữu, sanh khởi lên,
và già và chết đến với loài sinh vật". Do vậy, này
các Tỷ-kheo, Ta nói Như Lai, với sự diệt trừ
hoàn toàn các ái, sự ly tham, sự đoạn diệt, sự xả
ly, sự từ bỏ hoàn toàn các ái, đã chơn chánh giác
ngộ vô thượng chánh đẳng chánh giác"

 ... thủy đại... hỏa đại...

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2285

 ... Như Lai thắng tri Niết-bàn là Niết-bàn. Vì
thắng tri Niết-bàn là Niết-bàn, Như Lai không
nghĩ đến Niết-bàn, không nghĩ đến (tự ngã) đối
chiếu với Niết-bàn, không nghĩ đến (tự ngã)
như là Niết-bàn, không nghĩ: "Niết-bàn là của
Ta" – không dục hỷ Niết-bàn. Vì sao vậy? Vì
Như Lai biết rằng: "Dục hỷ là căn bản của
đau khổ, từ hữu, sanh khởi lên, và già chết
đến với loài sinh vật". Do vậy, này các Tỷ-
kheo, Ta nói Như Lai, với sự diệt trừ hoàn toàn
các ái, sự ly tham, sự đoạn diệt, sự xả ly, sự trừ
bỏ hoàn toàn các ái, đã chơn chánh giác ngộ vô
thượng chánh đẳng chánh giác.

Như vậy, Thế Tôn thuyết giảng. Các Tỷ-kheo ấy hoan hỷ tín thọ lời dạy của Thế Tôn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2286

MƯỜI HAI DUYÊN   2287

326 Già chết - Khi nào mạng chung không được hiền thiện - Kinh NÓC NHỌN 1 – Tăng I, 473

NÓC NHỌN 1 – Tăng I, 473

Rồi gia chủ Ànathapindika đi đến Thế Tôn; sau khi
đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên; Thế
Tôn nói với gia chủ Ànathapindika đang ngồi xuống
một bên:
 Này Gia chủ, khi tâm không phòng hộ, thời
thân nghiệp cũng không phòng hộ, khẩu
nghiệp cũng không phòng hộ, ý nghiệp cũng
không phòng hộ.
 Với ai thân nghiệp không phòng hộ, khẩu
nghiệp không phòng hộ, ý nghiệp không phòng
hộ, thời thân nghiệp đầy ứ tham dục và rỉ chảy,
khẩu nghiệp đầy ứ tham dục và rỉ chảy, ý
nghiệp đầy ứ tham dục và rỉ chảy.
 Với ai thân nghiệp đầy ứ tham dục và rỉ chảy,
khẩu nghiệp đầy ứ tham dục và rỉ chảy, ý
nghiệp đầy ứ tham dục và rỉ chảy, thời thân
nghiệp bị hủ bại, khẩu nghiệp bị hủ bại, ý
nghiệp bị hủ bại.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2288

 Với ai thân nghiệp bị hủ bại, khẩu nghiệp bị hủ
bại, ý nghiệp bị hủ bại, thời sự chết không được
hiền thiện, mạng chung không được hiền thiện.
Này Gia chủ, ví như ngôi nhà nóc nhọn vụng lợp,
thời nóc nhọn không được phòng hộ, rui kèo không
được phòng hộ, vách tường không được phòng hộ;
nóc nhọn bị đấy ứ, rỉ nước, các rui kèo bị đầy ứ rỉ
nước, các vách tường bị đầy ứ, rỉ nước, nóc nhọn bị
hủ bại, rui kèo bị hủ bại, vách tường bị hủ bại. Cũng
vậy, này Gia chủ, khi tâm không được phòng hộ, thời
thân nghiệp cũng không được phòng hộ, khẩu nghiệp
… ý nghiệp … sự chết không được hiền thiện, mạng
chung không được hiền thiện.
 Này Gia chủ, khi tâm được phòng hộ, thời thân
nghiệp cũng được phòng hộ, khẩu nghiệp cũng
được phòng hộ, ý nghiệp cũng được phòng hộ.
 Với ai thân nghiệp được phòng hộ, khẩu nghiệp
được phòng hộ, ý nghiệp được phòng hộ, thời
thân nghiệp không đầy ứ tham dục và rỉ chảy,
khẩu nghiệp không đầy ứ tham dục và rỉ chảy,
ý nghiệp không đầy ứ tham dục và rỉ chảy.
 Với ai thân nghiệp không đầy ứ tham dục và rỉ
chảy, khẩu nghiệp không đầy ứ tham dục và rỉ
chảy, ý không nghiệp đầy ứ tham dục và rỉ
chảy, thời thân nghiệp không bị hủ bại, khẩu

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2289

nghiệp không bị hủ bại, ý nghiệp không bị hủ
bại.
 Với ai thân nghiệp không bị hủ bại, khẩu
nghiệp không bị hủ bại, ý nghiệp không bị hủ
bại, thời sự chết được hiền thiện, mạng chung
được hiền thiện.
Này Gia chủ, ví như ngôi nhà nóc nhọn khéo lợp,
thời nóc nhọn được phòng hộ, rui kèo được phòng
hộ, vách tường được phòng hộ; nóc nhọn không đầy
ứ, rỉ nước, các rui kèo không bị đầy ứ rỉ nước, các
vách tường không bị đầy ứ, rỉ nước, nóc nhọn không
bị hủ bại, rui kèo không bị hủ bại, vách tường không
bị hủ bại. Cũng vậy, này Gia chủ, khi tâm được
phòng hộ, thời thân nghiệp cũng được phòng hộ …
ý nghiệp không bị hủ bại, thời sự chết được hiền
thiện, mạng chung được hiền thiện.

NÓC NHỌN 2 – Tăng I, 476

(Kinh này hoàn toàn giống như kinh trên, chỉ khác
có một chữ. Chỗ nào kinh trên dùng chữ "không
phòng hộ", thời ở đây dùng chữ "thất thế, lung lay"
với những thay đổi cần thiết).

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2290

MƯỜI HAI DUYÊN   2291

327 Già chết - Không ai có được sự an toàn đv 4 pháp - Kinh AN TOÀN – Tăng II, 144

AN TOÀN – Tăng II, 144

1.- Này các Tỷ-kheo, không một Sa-môn, Bà-la-
môn, Thiên, Nhân, Màra, Phạm thiên hay một ai ở
đời có được sự an toàn đối với bốn pháp. Thế nào là
bốn?

 Bản tánh bị già, mong rằng không già, không
một Sa-môn, Bà-la-môn, Thiên, Nhân, Màra,
Phạm thiên hay một ai ở đời có được sự an toàn
đối với pháp này.
 Bản tánh bị bệnh, mong rằng không bệnh,
không một Sa-môn, Bà-la-môn, Thiên, Nhân …
đối với pháp này.
 Bản tánh bị chết, mong rằng không bị chết,
không một Sa-môn, Bà-la-môn, Thiên, Nhân …
đối với pháp này.
 Khổ quả của những ác nghiệp ấy (những
nghiệp) tạp nhiễm, đưa đến tái sanh, đưa lại
phiền muộn, đem lại khổ quả dị thục sanh, già,
chết trong tương lai, kết quả của những nghiệp
ấy mong rằng không có hiện hữu, không một

MƯỜI HAI DUYÊN                                   2292

Sa-môn, Bà-la-môn, Thiên, Nhân, Màra, Phạm thiên hay một ai ở đời có được sự an toàn đối với bốn pháp này.

Này các Tỷ-kheo, không một Sa-môn, Bà-la-môn, Thiên, Nhân, Màra, Phạm thiên hay một ai ở đời có được sự an toàn đối với bốn pháp này.

MƯỜI HAI DUYÊN                                  2293

328 Già chết - Nguyên nhân xuất hiện bậc Chánh Đẳng Giác - Kinh KHÔNG THỂ TĂNG TRƯỞNG – Tăng IV, 430

KHÔNG THỂ TĂNG TRƯỞNG – Tăng IV, 430

1. - Này các Tỷ-kheo, nếu ba pháp không có mặt ở
đời, thời Như Lai, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng
Giác không xuất hiện ở đời và Pháp, Luật được
Như Lai thuyết giảng không được nêu rõ ở đời.
Thế nào là ba?

- Sanh. - Già. - Và chết.

Này các Tỷ-kheo, nếu ba pháp này không hiện hữu
ở đời, thời Như Lai, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác
không xuất hiện ở đời, và Pháp, Luật do Như Lai
thuyết giảng không được nêu rõ ở đời. Vì rằng, này
các Tỷ-kheo, ba pháp này có mặt ở đời, do vậy Như
Lai, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác xuất hiện ở đời,
do vậy, Pháp, Luật do Như Lai thuyết giảng được
nêu rõ ở đời.

3. Này các Tỷ-kheo, không đoạn tận ba pháp thời không có thể đoạn tận sanh, thời không có thể đoạn

MƯỜI HAI DUYÊN                                   2294

tận già, thời không có thể đoạn tận chết. Thế nào là ba?

- Không đoạn tận tham. - Không đoạn tận sân. - Không đoạn tận si.

Do không đoạn tận ba pháp này, không có thể đoạn tận sanh, không có thể đoạn tận già, không có thể đoạn tận chết.

5. Này các Tỷ-kheo, do không đoạn tận ba pháp, thời không có thể đoạn tận tham, không có thể đoạn tận sân, không có thể đoạn tận si. Thế nào là ba?

- Không đoạn tận thân kiến. - Không đoạn tận nghi. - Không đoạn tận giới cấm thủ.

Do không đoạn tận ba pháp này, này các Tỷ-kheo, không có thể đoạn tận tham, không có thể đoạn tận sân, không có thể đoạn tận si.

7. Này các Tỷ-kheo, do không đoạn tận ba pháp,
không có thể đoạn tận thân kiến, không có thể đoạn
tận nghi, không có thể đoạn tận giới cấm thủ. Thế
nào là ba?

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2295

7. Không đoạn tận phi như lý tác ý. 8. Không đoạn tận tu tập tà đạo. 9. Không đoạn tận tánh thụ động.

Do không đoạn tận ba pháp này, này các Tỷ-kheo, không có thể đoạn tận thân kiến, không có thể đoạn tận nghi, không có thể đoạn tận giới cấm thủ.

9. Này các Tỷ-kheo, do không đoạn tận ba pháp,
không có thể đoạn tận phi như lý tác ý, không có thể
đoạn tận tu tập tà đạo, không có thể đoạn tận tánh thụ
động. Thế nào là ba?

7. Không đoạn tận vọng niệm. 8. Không đoạn tận không tỉnh giác. 9. Không đoạn tận tâm loạn động.

Do không đoạn tận ba pháp này, này các Tỷ-kheo,
không có thể đoạn tận phi như lý tác ý, không có thể
đoạn tận tu tập tà đạo, không có thể đoạn tận tánh thụ
động.

11. Này các Tỷ-kheo, do không đoạn tận ba pháp,
không có thể đoạn tận vọng niệm, không có thể đoạn
không tỉnh giác, không có thể đoạn tận tâm loạn
động. Thế nào là ba?

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2296

7. Không đoạn tận không muốn yết kiến các bậc
Thánh.
8. Không đoạn tận không muốn nghe Thánh
pháp.
9. Không đoạn tận bới lông tìm vết.

Do không đoạn tận ba pháp này, này các Tỷ-kheo,
không có thể đoạn tận vọng niệm, không có thể đoạn
tận không tỉnh giác, không có thể đoạn tận tâm loạn
động.

13. Này các Tỷ-kheo, do không đoạn tận ba pháp,
không có thể đoạn tận không muốn yết kiến các bậc
Thánh, không có thể đoạn tận không muốn nghe
Thánh pháp, không có thể đoạn tận bới lông tìm vết.
Thế nào là ba?

7. Không đoạn tận trạo cử. 8. Không đoạn tận không chế ngự. 9. Không đoạn tận ác giới.

Do không đoạn tận ba pháp này, này các Tỷ-kheo,
không có thể đoạn tận không muốn yết kiến các bậc
Thánh, không có thể đoạn tận không muốn nghe
Thánh pháp, không có thể đoạn tận tâm bới lông tìm
vết.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   2297

15. Này các Tỷ-kheo, do không đoạn tận tâm ba
pháp, không có thể đoạn tận trạo cử, không có thể
đoạn tận không chế ngự, không có thể đoạn tận ác
giới. Thế nào là ba?

7. Không đoạn tận không có lòng tin. 8. Không đoạn tận xan tham. 9. Không đoạn tận biếng nhác.

Do không đoạn tận ba pháp này, này các Tỷ-kheo, không có thể đoạn tận trạo cử, không có thể đoạn tận không chế ngự, không có thể đoạn tận ác giới.

17. Này các Tỷ-kheo, do không đoạn tận ba pháp,
không có thể đoạn tận không có lòng tin, không có
thể đoạn tận xan tham, không có thể đoạn tận biếng
nhác. Thế nào là ba?

7. Không đoạn tận không cung kính. 8. Không đoạn tận khó nói. 9. Không đoạn tận ác bằng hữu.

Do không đoạn tận ba pháp này, này các Tỷ-kheo không có thể đoạn tận xan tham, không có thể đoạn tận biếng nhác.

19. Này các Tỷ-kheo, do không đoạn tận ba pháp, không có thể đoạn tận không cung kính, không có

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2298

thể đoạn tận khó nói, không có thể đoạn tận ác bằng hữu. Thế nào là ba?

7. Không đoạn tận không xấu hổ. 8. Không đoạn tận không sợ hãi. 9. Không đoạn tận phóng dật.

Do ba pháp này không đoạn tận, này các Tỷ-kheo,
không có thể đoạn tận không cung kính, không có
thể đoạn tận khó nói, không có thể đoạn tận ác bằng
hữu.

21. Này các Tỷ-kheo:

21. Người này không có xấu hổ, không có sợ hãi,
có phóng dật.
22. Người ấy do phóng dật, không có thể đoạn tận
không cung kính, không có thể đoạn tận khó
nói, không có thể đoạn tận ác bằng hữu.
23. Người ấy do ác bằng hữu, không có thể đoạn
tận không có lòng tin, không có thể đoạn tận
xan tham, không có đoạn tận biếng nhác.
24. Vị ấy do biếng nhác, không có thể đoạn tận
trạo cử, không có thể đoạn tận không chế ngự,
không có thể đoạn tận ác giới.
25. Vị ấy do ác giới, không có thể đoạn tận không
ưa yết kiến các bậc Thánh, không có thể đoạn

MƯỜI HAI DUYÊN                                   2299

tận không ưa nghe Thánh pháp, không có thể
đoạn tận bới lông tìm vết.
26. Vị ấy do bới lông tìm vết, không có thể đoạn
tận vọng niệm, không có thể đoạn tận không có
tỉnh giác, không có thể đoạn tận tâm loạn động.
27. Vị ấy do tâm loạn động, không có thể đoạn tận
phi như lý tác ý, không có thể đoạn tận tu tập
tà đạo, không có thể đoạn tận tánh thụ động.
28. Vị ấy do tâm thụ động, không có thể đoạn tận
tâm thân kiến, không có thể đoạn tận nghi,
không có thể đoạn tận giới cấm thủ.
29. Vị ấy do nghi hoặc, không có thể đoạn tận
tham, không có thể đoạn tận sân, không có thể
đoạn tận si.
30. Vị ấy do không đoạn tận tham, không đoạn tận
sân, không đoạn tận si, không có thể đoạn tận
sanh, không có thể đoạn tận già, không có thể
đoạn tận chết.

22. Do đoạn tận ba pháp, này các Tỷ-kheo, có thể đoạn tận sanh, có thể đoạn tận già, có thể đoạn tận chết. Thế nào là ba?

7. Do đoạn tận tham. 8. Do đoạn tận sân. 9. Do đoạn tận si.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2300

Do đoạn tận ba pháp này, này các Tỷ-kheo, có thể đoạn tận sanh, có thể đoạn tận già, có thể đoạn tận chết.

24. Này các Tỷ-kheo, do ba pháp được đoạn tận, có thể đoạn tận tham, có thể đoạn tận sân, có thể đoạn tận si. Thế nào là ba?

7. Do đoạn tận thân kiến. 8. Do đoạn tận nghi. 9. Do đoạn tận giới cấm thủ.

Do đoạn tận ba pháp này, này các Tỷ-kheo, có thể đoạn tận tham, có thể đoạn tận sân, có thể đoạn tận si.

26. Này các Tỷ-kheo, do ba pháp được đoạn tận, có thể đoạn tận thân kiến, có thể đoạn tận nghi, có thể đoạn tận giới cấm thủ. Thế nào là ba?

7. Do đoạn tận phi như lý tác ý. 8. Do đoạn tận thực hành tà đạo. 9. Do đoạn tận tánh thụ động.

Do đoạn tận ba pháp này, này các Tỷ-kheo, có thể đoạn tận thân kiến, có thể đoạn tận nghi, có thể đoạn tận giới cấm thủ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2301

28. Này các Tỷ-kheo, do đoạn tận ba pháp, có thể đoạn tận phi như lý tác ý, có thể đoạn tận thực hành tà đạo, có thể đoạn tận tánh thụ động. Thế nào là ba?

7. Do đoạn tận vọng niệm. 8. Do đoạn tận không tỉnh giác. 9. Do đoạn tận tâm loạn động.

Do đoạn tận ba pháp, này các Tỷ-kheo, có thể đoạn tận phi như lý tác ý, có thể đoạn tận không tỉnh giác, có thể đoạn tận tánh thụ động.

30. Này các Tỷ-kheo, do đoạn tận ba pháp, có thể đoạn tận vọng niệm, có thể đoạn tận không tỉnh giác, có thể đoạn tận tâm loạn động. Thế nào là ba?

7. Do đoạn tận không muốn yết kiến các bậc
Thánh.
8. Do đoạn tận không muốn nghe Thánh pháp.
9. Do đoạn tận bới lông tìm vết.

Do đoạn tận ba pháp này, này các Tỷ-kheo, có thể đoạn tận vọng niệm, có thể đoạn tận không tỉnh giác, có thể đoạn tận tâm loạn động.

32. Này các Tỷ-kheo, do đoạn tận ba pháp, do đoạn tận ba pháp, có thể đoạn tận không muốn yết kiến các bậc Thánh, có thể đoạn tận không muốn nghe

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2302

Chánh pháp, có thể đoạn tận bới lông tìm vết. Thế nào là ba?

7. Do đoạn tận trạo cử. 8. Do đoạn tận không chế ngự. 9. Do đoạn tận ác giới.

Do đoạn tận ba pháp này, này các Tỷ-kheo, đoạn tận không muốn nghe Thánh pháp, có thể đoạn tận bới lông tìm vết.

34. Này các Tỷ-kheo, do đoạn tận ba pháp, có thể đoạn tận trạo cử, có thể đoạn tận không chế ngự, có thể đoạn tận ác giới. Thế nào là ba?

7. Do đoạn tận không có lòng tin. 8. Do đoạn tận xan tham. 9. Do đoạn tận biếng nhác.

Do đoạn tận ba pháp này, này các Tỷ-kheo, có thể đoạn tận trạo cử, có thể đoạn tận không chế ngự, có thể đoạn tận ác giới.

36. Này các Tỷ-kheo, do đoạn tận ba pháp, có thể đoạn tận không có lòng tin, có thể đoạn tận xan tham, có thể đoạn tận biếng nhác. Thế nào là ba?

7. Do đoạn tận không cung kính. 8. Do đoạn tận khó nói.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2303

9. Do đoạn tận ác bằng hữu.

Do đoạn tận ba pháp này, này các Tỷ-kheo, có thể
đoạn tận không có lòng tin, có thể đoạn tận không có
lòng tin, có thể đoạn tận xan tham, có thể đoạn tận
biếng nhác.

38. Này các Tỷ-kheo, do đoạn tận ba pháp, có thể đoạn tận không cung kính, có thể đoạn tận khó nói, có thể đoạn tận ác bằng hữu. Thế nào là ba?

7. Do đoạn tận không xấu hổ. 8. Do đoạn tận không sợ hãi. 9. Do đoạn tận phóng dật.

Do đoạn tận ba pháp này, này các Tỷ-kheo, có thể đoạn tận không cung kính, có thể đoạn tận khó nói, có thể đoạn tận ác bằng hữu.

40. Này các Tỷ-kheo:

21. Người này có xấu hổ có sợ hãi, không có phóng
dật.
22. Người ấy do không phóng dật, có thể đoạn tận
không cung kính, có thể đoạn tận khó nói, có
thể đoạn tận ác bằng hữu.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2304

23. Người ấy do thiện bằng hữu, có thể đoạn tận
không có lòng tin, có thể đoạn tận xan tham, có
thể đoạn tận biếng nhác.
24. Người ấy do tinh cần tinh tấn, có thể đoạn tận
trạo cử, có thể đoạn tận không chế ngự, có thể
đoạn tận ác giới.
25. Người ấy do giới đức, có thể đoạn tận không
muốn yết kiến các bậc Thánh, có thể đoạn tận
không muốn nghe Thánh pháp, có thể đoạn tận
bới lông tìm vết.
26. Người ấy do không bới lông tìm vết, có thể
đoạn tận vọng niệm, có thể đoạn tận không tỉnh
giác, có thể đoạn tận tâm không loạn động.
27. Người ấy do tâm không loạn động, có thể đoạn
tận phi như lý tác ý, có thể đoạn tận tu tập tà
đạo, có thể đoạn tận tâm thụ động.
28. Người ấy do tâm không thụ động, có thể đoạn
tận thân kiến, có thể đoạn tận nghi, có thể đoạn
tận giới cấm thủ.
29. Người ấy do không có nghi hoặc, có thể đoạn
tận tham, có thể đoạn tận sân, có thể đoạn tận
si.
30. Vị ấy do đoạn tận tham, do đoạn tận sân, do
đoạn tận si, có thể đoạn tận sanh, có thể đoạn
tận già, có thể đoạn tận chết.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2305

329 Già chết - Sự diệt của mắt là sự diệt của khổ... - Kinh Mắt – Tương III, 373

Mắt – Tương III, 373

1-2) Nhân duyên ở Sàvatthi...

3) -- Này các Tỷ-kheo, sự sanh, sự trú, sự thành, sự xuất hiện của mắt là sự sanh của khổ, sự trú của bệnh hoạn, sự xuất hiện của già chết.

4-8) Sự sanh, sự trú, sự thành, sự xuất hiện của tai... của mũi... của lưỡi... của thân... của ý là sự sanh của khổ, sự trú của bệnh hoạn, sự xuất hiện của già chết.

9) Sự diệt, sự lắng dịu, sự chấm dứt của mắt là sự diệt của khổ, sự lắng dịu của bệnh hoạn, sự chấm dứt của già chết.

10-14) Sự diệt, sự lắng dịu, sự chấm dứt của tai... của mũi... của lưỡi... của thân... của ý là sự diệt của khổ, sự lắng dịu của bệnh hoạn, sự chấm dứt của già chết.

II. Sắc – Tương III, 373

MƯỜI HAI DUYÊN                                        2306

(Như kinh trên, chỉ thế vào sắc, thanh, hương, vị, xúc, pháp).

III. Thức – Tương III, 374

(Như kinh trên, chỉ thế vào nhãn thức, nhĩ thức, tỷ thức, thiệt thức, thân thức, ý thức).

IV. Xúc

(Như kinh trên, chỉ thế vào nhãn xúc, nhĩ xúc, tỷ xúc, thiệt xúc, thân xúc, ý xúc).

V. Thọ

(Như kinh trên, chỉ thế vào thọ do nhãn xúc sanh, thọ do nhĩ xúc sanh, thọ do tỷ xúc sanh, thọ do thiệt xúc sanh, thọ do thân xúc sanh, thọ do ý xúc sanh).

VI. Tưởng

(Như kinh trên, chỉ thế vào sắc tưởng, thanh tưởng, hương tưởng, vị tưởng, xúc tưởng, pháp tưởng).

VII. Tư – Tương III, 374

(Như kinh trên, chỉ thế vào sắc tư, thanh tư, hương tư, vị tư, xúc tư, pháp tư).

VIII. Ái – Tương III, 375

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2307

(Như kinh trên, chỉ thế vào sắc ái, thanh ái, hương ái, vị ái, xúc ái, pháp ái).

IX. Giới – Tương III, 375

(Như kinh trên, chỉ thế vào địa giới, thủy giới, hỏa giới, phong giới, không giới, thức giới).

X. Uẩn (S.iii,231) – Tương III, 375

(Như kinh trên, chỉ thế vào sắc uẩn, thọ uẩn, tưởng uẩn, hành uẩn, thức uẩn).

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2308

330 Già chết - Thế giới bị dắt dẫn.. - Kinh HAI NGƯỜI 1 – Tăng I, 277

HAI NGƯỜI 1 – Tăng I, 277
Có hai vị Bà-la-môn già yếu, trưởng lão, tuổi lớn,
cuộc đời đã được trải qua, đã đến đoạn cuối cuộc đời,
đã 120 tuổi, đi đến Thế Tôn … ngồi xuống một bên,
những Bà-la-môn ấy bạch Thế Tôn:
- Thưa Tôn giả Gotama, chúng tôi là những Bà-la-
môn già yếu, trưởng lão, tuổi lớn, đời đã được trải
qua, đã đến đoạn cuối cuộc đời, đã 120 tuổi, nhưng
chúng tôi không làm điều lành, không làm điều thiện,
không làm những điều để chấm dứt các sợ hãi. Tôn
giả Gotama hãy răn dạy chúng tôi, Tôn giả Gotama
hãy giảng dạy chúng tôi. Nhờ vậy, chúng tôi sẽ được
hạnh phúc, an lạc lâu dài.
- Thật vậy, các Ông là những Bà-la-môn già yếu, …
đã 120 tuổi, nhưng các Ông không làm điều lành…
không làm những điều để chấm dứt các sợ hãi. Thật
vậy, này các Bà-la-môn, thế giới này đã bị già, bệnh,
chết dắt dẫn. Thế giới này đã bị già, bệnh, chết dắt
dẫn như vậy, thời chế ngự thân, chế ngự lời nói,
chế ngự ý trong đời này, đối với kẻ đã đi đến cõi
chết, phải là chỗ nương tựa, là hang trú ẩn, là hòn

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2309

cù lao (hay ngọn đèn), là chỗ quy y và là đích xứ
nó đến.
Đời sống bị dắt dẫn,
Mạng sống chẳng là bao,
Bị già kéo dẫn đi,
Không có nơi nương tựa.
Hãy luôn luôn quán tưởng,
Sợ hãi tử vong này,
Hãy làm các công đức,
Đưa đến chơn an lạc.
Ở đây chế ngự thân,
Chế ngự lời và ý,
Kẻ ấy dầu có chết,
Cũng được hưởng an lạc,
Vì khi còn đang sống
Đã làm các công đức.

HAI NGƯỜI 2 – Tăng I, 279
Rồi Bà-la-môn già yếu, trưởng lão, tuổi lớn … đi đến
Thế Tôn, bạch Thế Tôn:
- Thưa Tôn giả Gotama, chúng tôi là những Bà-la-
môn già yếu, trưởng lão, tuổi lớn, đời đã được trải,
đã đến đoạn cuối cuộc đời, đã 120 tuổi, nhưng chúng
tôi không làm điều lành, không làm điều thiện,
không làm những điều để chấm dứt các sợ hãi. Tôn
giả Gotama hãy răn dạy chúng tôi, Tôn giả Gotama

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2310

hãy giảng dạy chúng tôi. Nhờ vậy, chúng tôi sẽ được
hạnh phúc, an lạc lâu dài.
- Thật vậy, các Ông là những Bà-la-môn già yếu, …
đã 120 tuổi, nhưng các Ông không làm điều lành…
là chỗ quy y và là đích xứ nó đến.
Trong ngôi nhà bị cháy,
Đồ đạc được đem ra,
Đồ ấy lợi cho nó,
Không phải đồ bị cháy,

Cũng vậy đời bị cháy,
Do già chết thiêu đốt,
Nhờ bố thí tự cứu
Khéo cứu đồ bố thí.

Ở đây, chế ngự thân,
Chế ngự lời và ý,
Kẻ ấy dầu có chết,
Cũng được hưởng an lạc,
Vì khi còn đang sống,
Đã làm các công đức.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   2311

331 Hành - Định nghĩa - Kinh CHÁNH TRI KIẾN – 9 Trung I, 111

KINH CHÁNH TRI KIẾN (Sammaditthi suttam) – Bài kinh số 9 – Trung I, 111

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Savatthi (Xá-vệ), tại
Jetavana (Kỳ-đà Lâm), vườn ông Anathapindika
(Cấp Cô Độc). Lúc bấy giờ, Tôn giả Sariputta (Xá-
lợi-phất) gọi các Tỷ-kheo: "Này các Tỷ-kheo". -
"Hiền giả", các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Tôn giả
Sariputta. Tôn giả Sariputta nói như sau:

– Chư Hiền, chánh tri kiến, chánh tri kiến, được
gọi là như vậy. Chư Hiền, cho đến như thế nào, một
Thánh đệ tử có chánh tri kiến, có tri kiến chánh trực,
có lòng tin Pháp tuyệt đối và thành tựu diệu pháp
này?

– Chúng tôi từ xa đến để được hiểu ý nghĩa lời nói ấy từ Tôn giả Sariputta. Thật lành thay, nếu Tôn giả Sariputta giảng cho ý nghĩa lời nói ấy. Sau khi

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2312

nghe Tôn giả Sariputta, các Tỷ-kheo sẽ thọ trì.

– Chư Hiền, vậy hãy nghe, hãy khéo tác ý. Ta sẽ giảng.

– Thưa vâng, Hiền giả! - Các Tỷ-kheo vâng đáp Tôn giả Sariputta.

Tôn giả Sariputta nói như sau:

– Chư Hiền, khi Thánh đệ tử tuệ tri được bất
thiện và tuệ tri được căn bổn bất thiện, tuệ tri được
thiện và tuệ tri được căn bổn thiện, chư Hiền, khi
ấy Thánh đệ tử có chánh tri kiến, có tri kiến chánh
trực, có lòng tin Pháp tuyệt đối và thành tựu diệu
pháp này.

Chư Hiền, thế nào là bất thiện, thế nào là căn bổn bất thiện, thế nào là thiện, thế nào là căn bổn thiện?

31. Chư Hiền, sát sanh là bất thiện,
32. Lấy của không cho là bất thiện,
33. Tà hạnh trong các dục là bất thiện,
34. Nói láo là bất thiện,
35. Nói hai lưỡi là bất thiện,
36. Ác khẩu là bất thiện,
37. Nói phù phiếm là bất thiện,

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2313

38. Tham dục là bất thiện, 39. Sân là bất thiện, 40. Tà kiến là bất thiện.

Chư Hiền, như vậy gọi là bất thiện. Và chư Hiền, thế nào là căn bổn bất thiện?

 Tham là căn bổn bất thiện,  Sân là căn bổn bất thiện,  Si là căn bổn bất thiện.

Chư Hiền, như vậy gọi là căn bổn bất thiện.

Và này chư Hiền, thế nào là thiện?

31.    Từ bỏ sát sanh là thiện
32.    Từ bỏ lấy của không cho là thiện
33.    Từ bỏ tà hạnh trong các dục là thiện
34.    Từ bỏ nói láo là thiện,
35.    Từ bỏ nói hai lưỡi là thiện,
36.    Từ bỏ ác khẩu là thiện,
37.    Từ bỏ nói phù phiếm là thiện,
38.    Không tham dục là thiện,
39.    Không sân là thiện,
40.    Chánh tri kiến là thiện.

Chư Hiền, như vậy gọi là thiện.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       2314

Chư Hiền, thế nào là căn bổn thiện?

10.    Không tham là căn bổn thiện 11.    Không sân là căn bổn thiện 12.    Không si là căn bổn thiện.

Chư Hiền, như vậy gọi là căn bổn thiện.

Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri bất thiện như vậy, tuệ tri căn bổn bất thiện như vậy, tuệ tri thiện như vậy, tuệ tri căn bổn thiện như vậy, khi ấy, vị ấy đoạn trừ tất cả tham tùy miên, tẩy sạch sân tùy miên, nhổ tận gốc kiến mạn tùy miên "Tôi là", đoạn trừ vô minh, khiến minh khởi lên, diệt tận khổ đau ngay trong hiện tại. Chư Hiền, như vậy Thánh đệ tử có chánh tri kiến, có tri kiến chánh trực, có lòng tin pháp tuyệt đối và thành tựu diệu pháp này.

– Lành thay, Hiền giả!

Các Tỷ-kheo ấy, sau khi hoan hỷ, tín thọ lời nói Tôn giả Sariputta và hỏi thêm Tôn giả Sariputta câu hỏi như sau:

– Này Hiền giả, có thể có pháp môn nào khác,
nhờ pháp môn này vị Thánh đệ tử có chánh tri kiến,
có tri kiến chánh trực, có lòng tin Pháp tuyệt đối và
thành tựu diệu pháp này?

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2315

– Chư Hiền, có thể có. Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri thức ăn, tuệ tri tập khởi của thức ăn, tuệ tri đoạn diệt của thức ăn, và tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của thức ăn, chư Hiền khi ấy Thánh đệ tử có chánh tri kiến, có tri kiến chánh trực, có lòng tin Pháp tuyệt đối và thành tựu diệu pháp này.

Chư Hiền, thế nào là thức ăn, thế nào là tập khởi của thức ăn, thế nào là đoạn diệt của thức ăn, thế nào là con đường đưa đến đoạn diệt của thức ăn?

 Chư Hiền, có bốn loại thức ăn này, khiến các
loài chúng sanh đã sanh được an trú hay các
loài hữu tình sẽ sanh được hỗ trợ cho sanh. Thế
nào là bốn? Đoàn thực, loại thô hay loại tế, xúc
thực là thứ hai, tư niệm thực là thứ ba, thức
thực là thứ tư.
 Từ tập khởi của ái có tập khởi của thức ăn,
 Từ đoạn diệt của ái có đoạn diệt của thức ăn.
 Thánh Đạo Tám Ngành này là con đường đưa
đến đoạn diệt của thức ăn, tức là: Chánh Tri
kiến, Chánh Tư duy, Chánh Ngữ, Chánh
Nghiệp, Chánh Mạng, Chánh Tinh tấn, Chánh
Niệm, Chánh Định.

Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri thức ăn như vậy, tuệ tri tập khởi của thức ăn như vậy, tuệ tri

MƯỜI HAI DUYÊN                                        2316

đoạn diệt của thức ăn như vậy, tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của thức ăn như vậy, khi ấy, vị ấy đoạn trừ tất cả tham tùy miên, tẩy sạch sân tùy miên, nhổ tận gốc kiến mạn tùy miên "Tôi là", đoạn trừ vô minh, khiến minh khởi lên, diệt tận khổ đau ngay trong hiện tại. Chư Hiền, như vậy Thánh đệ tử có chánh tri kiến, có tri kiến chánh trực, có lòng tin Pháp tuyệt đối và thành tựu diệu pháp này.

– Lành thay, Hiền giả!

Các Tỷ-kheo ấy, sau khi hoan hỷ, tín thọ lời nói Tôn giả Sariputta liền hỏi thêm Tôn giả Sariputta câu hỏi như sau:

– Này Hiền giả, có pháp môn nào khác, nhờ
pháp môn này Thánh đệ tử có chánh tri kiến, có tri
kiến chánh trực, có lòng tin Pháp tuyệt đối và thành
tựu diệu pháp này?

– Chư Hiền, có thể có. Chư Hiền, khi nào Thánh
đệ tử tuệ tri Khổ, tuệ tri Tập khởi của khổ, tuệ tri
Đoạn diệt của khổ, tuệ tri con Đường đưa đến đoạn
diệt của khổ, chư Hiền, khi ấy Thánh đệ tử có chánh
tri kiến, có tri kiến chánh trực, có lòng tin Pháp tuyệt
đối và thành tựu diệu pháp này.

Chư Hiền, thế nào là Khổ, thế nào là Tập khởi

MƯỜI HAI DUYÊN                                        2317

của khổ, thế nào là Đoạn diệt của khổ, thế nào là con Đường đưa đến đoạn diệt của khổ?

 Sanh là khổ, già là khổ, bệnh là khổ, chết là
khổ, sầu bi khổ ưu não là khổ, cầu không được
là khổ, tóm lại năm thủ uẩn là khổ. Chư Hiền,
như vậy gọi là Khổ.
 Chư Hiền, thế nào là Tập khởi của khổ? Chính
là ái đưa đến tái sanh, cùng khởi hỷ dục và
tham hướng đến tái sanh, cùng khởi hỷ dục và
tham, tìm cầu hỷ lạc chỗ này chỗ kia, tức là dục
ái, phi hữu ái. Chư Hiền, như vậy gọi là Tập
khởi của khổ.
 Chư Hiền, thế nào là Đoạn diệt của khổ? Đó là
sự đoạn diệt ly tham, không có dư tàn, sự quăng
bỏ, sự từ bỏ, sự giải thoát, sự vô chấp khát ái
ấy.
 Chư Hiền, thế nào là con Đường đưa đến đoạn
diệt của khổ? Chính là Thánh Đạo Tám Ngành
đưa đến khổ diệt, tức là Chánh tri kiến... Chánh
Định.

Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri Khổ như vậy, tuệ tri Tập khởi của khổ như vậy, tuệ tri Đoạn diệt của khổ như vậy, tuệ tri con Đường đưa đến đoạn diệt của khổ như vậy, khi ấy vị ấy đoạn trừ tất cả tham tùy miên, tẩy sạch sân tùy miên,... (như trên)...

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2318

và thành tựu diệu pháp này.

– Lành thay, Hiền giả... (như trên)... Này Hiền giả, có thể có pháp môn nào khác, nhờ pháp môn này Thánh đệ tử... (như trên)... thành tựu diệu pháp này?

– Chư Hiền, có thể có. Chư Hiền, khi nào Thánh
đệ tử tuệ tri già chết, tuệ tri tập khởi của già chết, tuệ
tri đoạn diệt của già chết, tuệ tri con đường đưa đến
đoạn diệt của già chết, chư Hiền, khi ấy Thánh đệ tử
có chánh tri kiến,... (như trên)... và thành tựu diệu
pháp này.

Chư Hiền, thế nào là già chết, thế nào là tập
khởi của già chết, thế nào là đoạn diệt của già chết,
thế nào là con đường đưa đến đoạn diệt của già
chết?

– Thuộc bất kỳ hữu tính giới nào, trong từng mỗi
loại hữu tình, sự già cả, suy lão, rụng răng, tóc bạc
da nhăn, tuổi thọ ngày một hao mòn, bại hoại các
căn; chư Hiền, như vậy gọi là già.

Chư Hiền thế nào là chết? - Thuộc bất kỳ hữu tình giới nào trong từng mỗi loại hữu tình, sự mệnh một, từ trần, hủy hoại, hoại diệt, tử biệt, mệnh chung, hủy hoại các uẩn, vất bỏ hình hài; chư Hiền, như vậy gọi là chết. Già như vậy và chết như vậy, chư Hiền,

MƯỜI HAI DUYÊN                                          2319

như vậy gọi là già chết.

 Từ sự tập khởi của sanh, có sự tập khởi của già
chết,
 Từ sự đoạn diệt của sanh, có sự đoạn diệt của
già chết.
 Thánh Đạo Tám Ngành này là con đường đưa
đến đoạn diệt của già chết, tức là: Chánh Tri
kiến... (như trên)... Chánh Định.

Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri già chết như vậy, tuệ tri tập khởi của già chết như vậy, tuệ tri đoạn diệt của già chết như vậy, tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của già chết như vậy, khi ấy, vị ấy đoạn trừ tất cả tham tùy miên, tẩy sạch sân tùy miên... (như trên)..., và thành tựu diệu pháp này.

– Lành thay, Hiền giả... (như trên)... Này Hiền giả, có thể có pháp môn nào khác...?

– Chư Hiền, có thể có. Chư Hiền, khi nào Thánh
đệ tử tuệ tri sanh, tuệ tri tập khởi của sanh, tuệ tri
đoạn diệt của sanh, tuệ tri con đường đưa đến đoạn
diệt của sanh, chư Hiền, khi ấy vị Thánh đệ tử có
chánh tri kiến... (như trên)... và thành tựu diệu pháp
này.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       2320

Chư Hiền, thế nào là sanh, thế nào là tập khởi của sanh, thế nào là đoạn diệt của sanh, thế nào là con đường đưa đến đoạn diệt của sanh?

 Thuộc bất kỳ hữu tình giới nào, trong từng mỗi
loại hữu tình, sự sanh, hiện khởi, xuất hiện,
hiện diện, hiện hành các uẩn, tụ đắc các xứ;
Chư Hiền, như vậy gọi là sanh.
 Từ sự tập khởi của hữu có sự tập khởi của sanh,
 Từ sự đoạn diệt của hữu, có sự đoạn diệt của
sanh,
 Và Thánh Đạo Tám Ngành này là con đường
đưa đến đoạn diệt của sanh, tức là: Chánh Tri
kiến... Chánh Định.

Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri được sanh như vậy, tuệ tri được tập khởi của sanh như vậy, tuệ tri được đoạn diệt của sanh như vậy, tuệ tri được con đường đưa đến đoạn diệt của sanh như vậy, khi ấy, vị ấy đoạn trừ tất cả tham tùy miên... (như trên)... như vậy... (như trên)... và thành tựu diệu pháp này.

– Lành thay, Hiền giả... (như trên)... Này Hiền giả, có pháp môn nào khác...?

– Chư Hiền, có thể có. Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri hữu, tuệ tri tập khởi của hữu, tuệ tri đoạn

MƯỜI HAI DUYÊN                                         2321

diệt của hữu, tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của hữu, chư Hiền, khi ấy vị Thánh đệ tử có chánh tri kiến... và thành tựu diệu pháp này.

Chư Hiền, thế nào là hữu, thế nào là tập khởi của hữu, thế nào là đoạn diệt của hữu, thế nào là con đường đưa đến đoạn diệt của hữu? –

 Chư Hiền, có ba hữu này: dục hữu, sắc hữu,
vô sắc hữu.
 Từ tập khởi của thủ, có tập khởi của hữu;
 Từ đoạn diệt của thủ có đoạn diệt của hữu
 Và Thánh Đạo Tám Ngành này là con đường
đưa đến đoạn diệt của hữu, tức là: Chánh Tri
kiến... Chánh Định.

Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri hữu như vậy, tuệ tri tập khởi của hữu như vậy, tuệ tri đoạn diệt của hữu như vậy, tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của hữu như vậy, khi ấy, vị ấy đoạn trừ tất cả tham tùy miên... và thành tựu diệu pháp này.

– Lành thay, Hiền giả... (như trên)... Này Hiền giả, có thể có pháp môn nào khác...?

– Chư Hiền, có thể có. Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri tập khởi của thủ, tuệ tri đoạn diệt của

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2322

thủ, tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của thủ, khi ấy Thánh đệ tử có Chánh Tri kiến... và thành tựu diệu pháp này.

Chư Hiền, thế nào là thủ, thế nào là tập khởi của thủ, thế nào là đoạn diệt của thủ, thế nào là con đường đưa đến đoạn diệt của thủ?

 Chư Hiền, có bốn thủ này: dục thủ, kiến thủ,
giới cấm thủ, ngã luận thủ.
 Từ tập khởi của ái, có tập khởi của thủ;
 Từ đoạn diệt của ái, có đoạn diệt của thủ;
 Và Thánh Đạo Tám Ngành này là con đường
đưa đến đoạn diệt của thủ, tức là: Chánh Tri
kiến... Chánh Định.

Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri thủ như vậy, tuệ tri tập khởi của thủ như vậy, tuệ tri đoạn diệt của thủ như vậy, tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của thủ như vậy, khi ấy, vị ấy đoạn trừ tất cả tham tùy miên và thành tựu diệu pháp này.

– Lành thay, Hiền giả... (như trên)... Này Hiền giả, có pháp môn nào khác...?

– Chư Hiền, có thể có. Chư Hiền khi nào Thánh đệ tử tuệ tri ái, tuệ tri tập khởi của ái, tuệ tri đoạn diệt

MƯỜI HAI DUYÊN                                           2323

của ái, tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của ái, khi ấy Thánh đệ tử có Chánh Tri kiến... và thành tựu diệu pháp này.

Chư Hiền, thế nào là ái, thế nào là tập khởi của ái, thế nào là đoạn diệt của ái, thế nào là con đường đưa đến đoạn diệt của ái?

 Chư Hiền, có sáu loại ái này: sắc ái, thanh ái,
hương ái, vị ái, xúc ái, pháp ái.
 Từ tập khởi của thọ, có tập của ái,
 Từ đoạn diệt của thọ, có đoạn diệt của ái,
 Và Thánh Đạo Tám Ngành này là con đường
đưa đến đoạn diệt của ái, tức là: Chánh Tri
kiến... Chánh Định.

Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri ái như
vậy, tuệ tri tập khởi của ái như vậy, tuệ tri đoạn diệt
của ái như vậy, tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt
của ái như vậy, khi ấy, vị ấy, đoạn trừ tất cả tham tùy
miên... và thành tựu diệu pháp.

– Lành thay, Hiền giả... (như trên)... Này Hiền giả, có thể có pháp môn nào khác...?

– Chư Hiền, có thể có. Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri thọ, tuệ tri tập khởi của thọ, tuệ tri đoạn

MƯỜI HAI DUYÊN                                         2324

diệt của thọ, tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của thọ, khi ấy Thánh đệ tử có chánh tri kiến và thành tựu diệu pháp này.

Chư Hiền, thế nào là thọ, thế nào là tập khởi của thọ, thế nào là đoạn diệt của thọ, thế nào là con đường đưa đến đoạn diệt của thọ?

 Chư Hiền, có sáu loại thọ này: thọ do nhãn
xúc sanh, thọ do nhĩ xúc sanh, thọ do tỷ xúc
sanh, thọ do thiệt xúc sanh, thọ do thân xúc
sanh, thọ do ý xúc sanh.
 Từ tập khởi của xúc, có tập khởi của thọ;
 Từ đoạn diệt của xúc, có đoạn diệt của thọ;
 Và Thánh Đạo Tám Ngành này là con đường
đưa đến đoạn diệt của thọ, tức là: Chánh Tri
kiến... Chánh Định. Chư Hiền, khi nào Thánh
đệ tử tuệ tri thọ như vậy, tuệ tri tập khởi của
thọ như vậy, tuệ tri đoạn diệt của thọ như vậy,
tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của thọ
như vậy, khi ấy, vị ấy đoạn trừ tất cả tham tùy
miên... và thành tựu diệu pháp này.

– Lành thay, Hiền giả... (như trên)... Này Hiền giả, có thể có pháp môn nào khác...?

– Chư Hiền, có thể có. Chư Hiền, khi nào Thánh

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2325

đệ tử tuệ tri xúc, tuệ tri tập khởi của xúc, tuệ tri đoạn
diệt của xúc, tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của
xúc, khi ấy Thánh đệ tử có chánh tri kiến và thành
tựu diệu pháp này.

Chư Hiền, thế nào là xúc, thế nào là tập khởi của xúc, thế nào là đoạn diệt của xúc, thế nào là con đường đưa đến đoạn diệt của xúc?

 Chư Hiền, có sáu loại xúc này: nhãn xúc, nhĩ
xúc, tỷ xúc, thiệt xúc, thân xúc, ý xúc.
 Từ tập khởi của sáu nhập, có tập khởi từ xúc;
 Từ đoạn diệt của sáu nhập, có đoạn diệt của
xúc,
 Và Thánh Đạo Tám Ngành này là con đường
đưa đến đoạn diệt của xúc, tức là: Chánh Tri
kiến... Chánh Định.

Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri xúc như vậy, tuệ tri tập khởi của xúc như vậy, tuệ tri đoạn diệt của xúc như vậy, tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của xúc như vậy, khi ấy, vị ấy đoạn trừ tất cả tham tùy miên... và thành tựu diệu pháp này.

– Lành thay, Hiền giả...câu hỏi như sau: Hiền giả, có thể có pháp môn nào khác...?

MƯỜI HAI DUYÊN                                         2326

– Chư Hiền, có thể có. Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri sáu nhập, tuệ tri tập khởi của sáu nhập, tuệ tri đoạn diệt của sáu nhập, tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của sáu nhập, khi ấy Thánh đệ tử có chánh tri kiến... và thành tựu diệu pháp này.

Chư Hiền, thế nào là sáu nhập, thế nào là tập
khởi của sáu nhập, thế nào là đoạn diệt của sáu nhập,
thế nào là con đường đưa đến đoạn diệt của sáu
nhập?

 Chư Hiền, có sáu nhập này: nhãn nhập, nhĩ
nhập, tỷ nhập, thiệt nhập, thân nhập, ý nhập.
 Từ tập khởi của danh sắc có tập khởi của
sáu nhập;
 Từ đoạn diệt của danh sắc có đoạn diệt của
sáu nhập;
 Và Thánh Đạo Tám Ngành này là con đường
đưa đến đoạn diệt của sáu nhập, tức là:
Chánh Tri kiến... Chánh Định.

Chư Hiền, chỉ khi nào vị Thánh đệ tử tuệ tri sáu
nhập như vậy, tuệ tri tập khởi của sáu nhập như vậy,
tuệ tri đoạn diệt của sáu nhập như vậy, tuệ tri con
đường đưa đến đoạn diệt của sáu nhập như vậy, khi
ấy, vị ấy đoạn trừ tất cả tham tùy miên... và thành tựu
diệu hạnh pháp này.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       2327

– Lành thay, Hiền giả... (như trên)... Này Hiền giả, có thể có pháp môn nào khác...?

Chư Hiền, có thể có. Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri danh sắc, tuệ tri tập khởi của danh sắc, tuệ tri đoạn diệt của danh sắc, tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của danh sắc, khi ấy Thánh đệ tử có chánh tri kiến... và thành tựu diệu pháp này.

Chư Hiền, thế nào là danh sắc, thế nào là tập khởi của danh sắc, thế nào là đoạn diệt của danh sắc, thế nào là con đường đưa đến đoạn diệt của danh sắc?

 Thọ, tưởng, tư, xúc, tác ý, chư Hiền, như vậy
gọi là danh; bốn đại và sắc do bốn đại tạo
thành, chư Hiền, như vậy gọi là sắc; như vậy
đây là danh và đây là sắc, Chư Hiền, như vậy
gọi là danh sắc.
 Từ tập khởi của thức, có tập khởi của danh
sắc;
 Từ đoạn diệt của thức, có đoạn diệt của danh
sắc;
 Và Thánh Đạo Tám Ngành này là con đường
đưa đến đoạn diệt của danh sắc, tức là:
Chánh Tri kiến... Chánh Định.

Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri danh sắc

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2328

như vậy, tuệ tri tập khởi của danh sắc như vậy, tuệ
tri đoạn diệt của danh sắc như vậy, tuệ tri con đường
đưa đến đoạn diệt của danh sắc như vậy, khi ấy, vị
ấy, đoạn trừ tất cả tham tùy miên... và thành tựu diệu
pháp này.

– Lành thay, Hiền giả... (như trên)... Này Hiền giả, có thể có pháp môn nào khác...?

Chư Hiền, có thể có. Chư Hiền, khi nào Thánh
đệ tử tuệ tri thức, tuệ tri tập khởi của thức, tuệ tri
đoạn diệt của thức, tuệ tri con đường đưa đến đoạn
diệt của thức, khi ấy Thánh đệ tử có chánh tri kiến...
và thành tựu diệu pháp này.

Chư Hiền, thế nào là thức, thế nào là tập khởi của thức, thế nào là đoạn diệt của thức, thế nào là con đường đưa đến đoạn diệt của thức?

 Chư Hiền, có sáu loại thức này: nhãn thức,
nhĩ thức, tỷ thức, thiệt thức, thân thức, ý thức.
 Từ tập khởi của hành, có tập khởi của thức;
 Từ đoạn diệt của hành có đoạn diệt của thức;
 Và Thánh Đạo Tám Ngành này là con đường
đưa đến đoạn diệt của thức, tức là: Chánh Tri
kiến... Chánh Định.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       2329

Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri thức như vậy, tuệ tri tập khởi của thức như vậy, tuệ tri đoạn diệt của thức như vậy, tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của thức như vậy, khi ấy, vị ấy đoạn trừ tất cả tham tùy miên... và thành tựu diệu pháp này.

– Lành thay, Hiền giả... (như trên)... Này Hiền giả, có thể có pháp môn nào khác...?

– Chư Hiền, có thể có. Chư Hiền, khi nào Thánh
đệ tử tuệ tri hành, tuệ tri tập khởi của hành, tuệ tri
đoạn diệt của hành, tuệ tri con đường đưa đến đoạn
diệt của hành, khi ấy Thánh đệ tử có chánh tri kiến...
và thành tựu diệu pháp này.

Chư Hiền, thế nào là hành, thế nào là tập khởi của hành, thế nào là đoạn diệt của hành, thế nào là con đường đưa đến đoạn diệt của hành?

 Chư Hiền, có ba loại hành này: thân hành,
ngữ hành, tâm hành.
 Từ tập khởi của vô minh, có tập khởi của
hành;
 Từ đoạn diệt của vô minh, có đoạn diệt của
hành;
 Và Thánh Đạo Tám Ngành này là con đường
đưa đến đoạn diệt của hành, tức là: Chánh Tri

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2330

kiến... Chánh Định.

Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri hành như vậy, tuệ tri tập khởi của hành như vậy, tuệ tri đoạn diệt của hành như vậy, tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của hành như vậy, khi ấy, vị ấy đoạn trừ tất cả tham tùy miên... và thành tựu diệu pháp này.

– Lành thay, Hiền giả... (như trên)... Này Hiền giả, có thể có pháp môn nào khác...?

– Chư Hiền, có thể có. Chư Hiền, khi nào Thánh
đệ tử tuệ tri vô minh, tuệ tri tập khởi của vô minh,
tuệ tri đoạn diệt của vô minh, tuệ tri con đường đưa
đến đoạn diệt của vô minh, khi ấy, Thánh đệ tử có
chánh tri kiến... (như trên)... và thành tựu diệu pháp
này.

Chư Hiền, thế nào là vô minh, thế nào là tập
khởi của vô minh, thế nào là đoạn diệt của vô minh,
thế nào là con đường đưa đến đoạn diệt của vô
minh?

 Sự không tuệ tri về khổ, không tuệ tri về khổ
tập, không tuệ tri về khổ diệt, không tuệ tri về
con đường đưa đến khổ diệt, Chư Hiền, như
vậy gọi là vô minh.
 Từ tập khởi của lậu hoặc, có tập khởi của vô

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2331

minh;
 Từ đoạn diệt của lậu hoặc, có đoạn diệt của
vô minh;
 Và Thánh Đạo Tám Ngành này là con đường
đưa đến đoạn diệt của vô minh, tức là: Chánh
Tri kiến... Chánh Định.

Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri vô minh
như vậy, tuệ tri tập khởi của vô minh như vậy, tuệ tri
đoạn diệt của vô minh như vậy, tuệ tri con đường đưa
đến đoạn diệt của vô minh như vậy, khi ấy, vị ấy
đoạn trừ tất cả tham tùy miên... và thành tựu diệu
pháp này.

– Lành thay, Hiền giả!

Các vị Tỷ-kheo ấy, sau khi hoan hỷ, tín thọ lời nói Tôn giả Sariputta, liền hỏi thêm Tôn giả Sariputta câu hỏi như sau:

– Này Hiền giả, có thể có pháp môn nào khác,
nhờ pháp môn này Thánh đệ tử có chánh tri kiến, có
tri kiến chánh trực, có lòng tin pháp tuyệt đối và
thành tựu diệu pháp này?

– Chư Hiền, có thể có. Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri lậu hoặc, tuệ tri tập khởi của lậu hoặc, tuệ tri đoạn diệt của lậu hoặc, tuệ tri con đường đưa

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2332

đến đoạn diệt của lậu hoặc. Chư Hiền, khi ấy Thánh đệ tử có chánh tri kiến, có tri kiến chánh trực, có lòng tin pháp tuyệt đối và thành tựu diệu pháp này.

Chư Hiền, thế nào là lậu hoặc, thế nào là tập
khởi của lậu hoặc, thế nào là đoạn diệt của lậu hoặc,
thế nào là con đường đưa đến đoạn diệt của lậu
hoặc?

 Chư Hiền, có ba lậu hoặc này: dục lậu, hữu
lậu, vô minh lậu.
 Từ tập khởi của vô minh có tập khởi của lậu
hoặc;
 Từ đoạn diệt của vô minh có đoạn diệt của
lậu hoặc
 Và Thánh Đạo Tám Ngành này là con
đường đưa đến đoạn diệt của lậu hoặc, tức là:
Chánh Tri kiến, Chánh Tư duy, Chánh Ngữ,
Chánh Nghiệp, Chánh Mạng, Chánh Tinh
tấn, Chánh Niệm, Chánh Định.

Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri lậu hoặc như vậy, tuệ tri tập khởi của lậu hoặc như vậy, tuệ tri đoạn diệt của lậu hoặc như vậy, tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của lậu hoặc như vậy, khi ấy, vị ấy đoạn trừ tất cả tham tùy miên, tẩy sạch sân tùy miên, nhổ tận gốc kiến mạn tùy miên "Tôi là", đoạn trừ vô

MƯỜI HAI DUYÊN                                        2333

minh, khiến minh khởi lên, diệt tận khổ đau ngay
trong hiện tại. Chư Hiền, như vậy Thánh đệ tử có
chánh tri kiến, có tri kiến chánh trực, có lòng tin
pháp tuyệt đối và thành tựu diệu pháp này.

Tôn giả Sariputta thuyết giảng như vậy. Các Tỷ- kheo ấy hoan hỷ, tín thọ lời giảng của Tôn giả Sariputta.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2334

332 Hành - Định nghĩa - Sự quán ấy gọi là hành - Kinh Pàrileyya – Tương III, 174

Pàrileyya – Tương III, 174

1) Một thời Thế Tôn ở Kosambi, tại vườn Ghosita.

2) Rồi Thế Tôn, vào buổi sáng đắp y, cầm y bát, đi
vào Kosambi để khất thực. Khất thực xong, sau buổi
ăn, trên con đường khất thực trở về, Ngài dọn dẹp
chỗ nằm của mình, cầm y bát, không gọi thị giả,
không tin cho chúng Tăng biết, một mình, không có
người đi theo, ra đi du hành.

3) Rồi một Tỷ-kheo, khi Thế Tôn đi chưa bao lâu, liền đi đến Tôn giả Ànanda; sau khi đến, nói với Tôn giả Ananda:

- Này Hiền giả Ananda, Thế Tôn tự sắp xếp sàng tọa
của mình, cầm y bát, không gọi thị giả, không tin cho
chúng Tăng biết, một mình, không có người đi theo,
ra đi du hành.

4) - Này Hiền giả, trong khi Thế Tôn tự sắp xếp sàng tọa của mình, cầm y bát, không gọi thị giả, không tin cho chúng Tăng biết, một mình, không có người đi

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2335

theo, ra đi du hành; trong khi ấy, Thế Tôn ưa sống một mình; trong khi ấy, Thế Tôn không muốn ai đi theo Ngài.

5) Rồi Thế Tôn tuần tự du hành, đi đến Pàlileyyaka. Tại đây, Thế Tôn trú ở Pàlileyyaka, dưới gốc cây bhaddasàla.

6) Rồi nhiều Tỷ-kheo đi đến Tôn giả Ananda; sau khi
đến, nói lên với Tôn giả Ananda những lời chào đón
hỏi thăm; sau khi nói lên những lời chào đón hỏi
thăm thân hữu liền ngồi xuống một bên.

7) Ngồi xuống một bên, các Tỷ-kheo ấy nói với Tôn giả Ananda:

- Đã lâu lắm, này Hiền giả Ananda, chúng tôi chưa
được tận mặt nghe Thế Tôn thuyết pháp. Chúng tôi
muốn, này Hiền giả Ananda, được tận mặt nghe Thế
Tôn thuyết pháp.

8) Rồi Tôn giả Ananda cùng với các Tỷ-kheo ấy đi
đến Pàlileyyaka, gốc cây bhaddasàla, chỗ Thế Tôn
ở; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một
bên.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   2336

9) Rồi Thế Tôn thuyết pháp cho các Tỷ-kheo ấy, giảng giải, khích lệ, làm cho phấn khởi, làm cho hoan hỷ.

10) Lúc bấy giờ, một Tỷ-kheo sanh khởi suy nghĩ như sau: "Biết như thế nào, thấy như thế nào, các lậu hoặc được đoạn tận lập tức?"

11) Thế Tôn với tâm của mình biết được suy nghĩ của Tỷ-kheo ấy, liền nói với các Tỷ-kheo:

- Này các Tỷ-kheo, pháp đã được giải thích, thuyết
giảng. Bốn niệm xứ đã được giải thích, thuyết giảng.
Bốn chánh cần đã được giải thích, thuyết giảng.
Bốn như ý túc đã được giải thích, thuyết giảng. Năm
căn đã được giải thích, thuyết giảng. Năm lực đã
được giải thích, thuyết giảng. Bảy bồ-đề phần đã
được giải thích, thuyết giảng. Thánh đạo Tám
ngành đã được giải thích, thuyết giảng. Như vậy,
này các Tỷ-kheo, pháp được Ta giải thích, thuyết
giảng.

12) Dầu cho, này các Tỷ-kheo, các pháp được Ta giải thích, thuyết giảng như vậy, nhưng ở đây có Tỷ-kheo khởi lên suy nghĩ sau đây: "Biết như thế nào, thấy như thế nào, các lậu hoặc được đoạn tận lập tức?"

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2337

13-16) Này các Tỷ-kheo, biết như thế nào, thấy như thế nào, các lậu hoặc được đoạn tận lập tức?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, kẻ vô văn phàm phu không
thấy rõ các bậc Thánh, không thuần thục pháp các
bậc Thánh, không tu tập pháp các bậc Thánh, không
thấy rõ các bậc Chân nhân, không thuần thục pháp
các bậc Chân nhân, không tu tập pháp các bậc Chân
nhân, quán sắc như là tự ngã, sự quán như vầy là
hành.

Hành ấy lấy gì làm nhân, lấy gì làm tập khởi, lấy gì sanh, lấy gì làm hiện hữu?

Đối với kẻ vô văn phàm phu, này các Tỷ-kheo, cảm
xúc bởi thọ sanh ra do xúc chạm với vô minh, khát
ái sanh. Từ khát ái ấy, hành ấy sanh. Như vậy, này
các Tỷ-kheo, hành ấy là vô thường, hữu vi, do duyên
sanh. Khát ái ấy là vô thường, hữu vi, do duyên
sanh. Thọ ấy... xúc ấy là vô thường, hữu vi, do duyên
sanh. Vô minh ấy là vô thường, hữu vi, do duyên
sanh. Do biết vậy, do thấy vậy, các lậu hoặc được
đoạn tận lập tức.

17) Vị ấy có thể không quán sắc như là tự ngã, nhưng có thể quán tự ngã như là có sắc. Sự quán ấy, này các Tỷ-kheo, là hành. Hành ấy lấy gì làm nhân, lấy gì làm tập khởi, lấy gì sanh, lấy gì làm hiện hữu? Đối

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2338

với kẻ vô văn phàm phu, này các Tỷ-kheo, cảm xúc bởi thọ sanh ra do xúc chạm với vô minh, khát ái sanh. Do khát ái ấy, hành ấy sanh. Như vậy, này các Tỷ-kheo, hành ấy là vô thường, hữu vi, do duyên sanh. Khát ái ấy... thọ ấy... xúc ấy... vô minh ấy là vô thường, hữu vi, do duyên sanh. Do biết vậy, thấy vậy, này các Tỷ-kheo, các lậu hoặc được đoạn tận lập tức.

18) Vị ấy có thể không quán sắc như là tự ngã, không quán tự ngã như là có sắc, nhưng có thể quán sắc ở trong tự ngã. Quán ấy, này các Tỷ-kheo, là hành. Hành ấy lấy gì làm nhân, lấy gì làm tập khởi, lấy gì sanh, lấy gì làm hiện hữu? Đối với kẻ vô văn phàm phu, này các Tỷ-kheo, cảm xúc bởi thọ sanh ra do xúc chạm với vô minh, khát ái sanh. Do khát ái ấy, hành ấy sanh. Như vậy, này các Tỷ-kheo, hành ấy là vô thường, hữu vi, do duyên sanh. Khát ái ấy... thọ ấy... xúc ấy... vô minh ấy là vô thường, hữu vi, do duyên sanh. Do biết vậy, thấy vậy, này các Tỷ-kheo, các lậu hoặc được đoạn tận lập tức.

19) Vị ấy có thể không quán sắc như là tự ngã, có thể không quán tự ngã như là có sắc, có thể không quán sắc ở trong tự ngã, nhưng có thể quán tự ngã ở trong sắc. Sự quán ấy, này các Tỷ-kheo, là hành. Hành ấy lấy gì làm nhân, lấy gì làm tập khởi, lấy gì sanh, lấy gì làm hiện hữu? Đối với kẻ vô văn phàm phu, do

MƯỜI HAI DUYÊN                                        2339

cảm xúc bởi thọ sanh ra do xúc chạm với vô minh,
khát ái sanh. Do khát ái ấy, hành ấy sanh. Như vậy,
này các Tỷ-kheo, hành ấy là vô thường, hữu vi, do
duyên sanh. Khát ái ấy... thọ ấy... xúc ấy... vô minh
ấy là vô thường, hữu vi, do duyên sanh. Do biết vậy,
thấy vậy, này các Tỷ-kheo, các lậu hoặc được đoạn
tận lập tức.

20-21) Vị ấy có thể không quán sắc như là tự ngã, có thể không quán tự ngã như là có sắc, có thể không quán sắc ở trong tự ngã, có thể không quán tự ngã ở trong sắc. Nhưng có thể quán thọ như là tự ngã, và có thể quán tự ngã như là có thọ, có thể quán thọ ở trong tự ngã, và có thể quán tự ngã ở trong thọ.

22-23). .. có thể quán tưởng... có thể quán các hành...

24). .. có thể quán thức như là tự ngã, có thể quán tự ngã như là có thức; có thể quán thức ở trong tự ngã; và có thể quán tự ngã ở trong thức. Sự quán ấy, này các Tỷ-kheo, là hành. Hành ấy lấy gì làm nhân, lấy gì làm tập khởi, lấy gì sanh, lấy gì làm hiện hữu? Đối với kẻ vô văn phàm phu, do cảm xúc bởi thọ sanh ra do xúc chạm với vô minh, khát ái sanh. Do khát ái ấy, hành ấy sanh. Như vậy, này các Tỷ-kheo, hành ấy là vô thường, hữu vi, do duyên sanh. Khát ái ấy... thọ ấy... xúc ấy... vô minh ấy là vô thường, hữu vi,

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2340

do duyên sanh. Do biết vậy, thấy vậy, này các Tỷ- kheo, các lậu hoặc được đoạn tận lập tức.

25) Vị ấy có thể không quán sắc như là tự ngã; có thể không quán thọ như là tự ngã; có thể không quán tưởng... không quán các hành... không quán thức như là tự ngã. Nhưng có thể có (tà) kiến như sau: "Đây là tự ngã, đây là thế giới; sau khi chết, tôi sẽ trở thành thường còn, thường hằng, thường trú, không chịu sự biến hoại". Nhưng thường kiến ấy, này các Tỷ-kheo, là hành. Hành ấy lấy gì làm nhân, lấy gì làm tập khởi... Do biết như vậy, thấy như vậy, này các Tỷ-kheo, các lậu hoặc được đoạn tận lập tức.

26) Vị ấy có thể không quán sắc như là tự ngã; không
quán thọ... không quán tưởng... không quán các
hành... không quán thức là tự ngã; có thể không có
( tà) kiến như sau: "Đây là tự ngã, đây là thế giới;
sau khi chết, tôi sẽ trở thành thường còn, thường
hằng, thường trú, không chịu sự biến hoại ". Nhưng
vị ấy có thể có (tà) kiến như sau: "Nếu trước ta không
có, thời nay không có của ta. Nếu ta sẽ không có, thời
sẽ không có của ta".

27) Đoạn kiến ấy, này các Tỷ-kheo, là hành. Nhưng hành ấy, lấy gì làm nhân, lấy gì làm tập khởi, lấy gì sanh khởi, lấy gì làm hiện hữu? Đối với kẻ vô văn phàm phu, này các Tỷ-kheo, do cảm xúc bởi thọ sanh

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2341

ra do xúc chạm với vô minh, khát ái sanh. Do khát ái
ấy, hành ấy sanh. Như vậy, này các Tỷ-kheo, hành
ấy là vô thường, hữu vi, do duyên sanh. Khát ái ấy...
thọ ấy... vô minh ấy là vô thường, hữu vi, do duyên
sanh. Do biết vậy, thấy vậy, này các Tỷ-kheo, các lậu
hoặc được đoạn tận lập tức.

28) Vị ấy có thể không quán sắc như là tự ngã...
không quán thọ... không quán tưởng... không quán
các hành... không quán thức như là tự ngã... không
quán tự ngã ở trong thức; không có (tà) kiến như sau:
"Đây là tự ngã, đây là thế giới; sau khi chết tôi sẽ
thường còn, thường hằng, thường trú, không chịu sự
biến hoại"; có thể không có (tà) kiến như sau: "Nếu
trước ta không có, thời nay không có của ta. Nếu ta
sẽ không có, thời sẽ không có của ta". Nhưng vị ấy
có thể nghi hoặc, do dự, không đạt được cứu cánh
trong Chánh pháp này.

29) Nhưng này các Tỷ-kheo, sự nghi hoặc, do dự, không đạt được cứu cánh trong Chánh pháp này là hành. Hành ấy lấy gì làm nhân, lấy gì làm tập khởi, lấy gì sanh, lấy gì làm hiện hữu? Đối với kẻ vô văn phàm phu, này các Tỷ-kheo, do cảm xúc bởi thọ sanh ra do xúc chạm với vô minh, khát ái sanh. Do khát ái ấy, hành ấy sanh. Như vậy, này các Tỷ-kheo, hành ấy là vô thường, hữu vi, do duyên sanh. Khát ái ấy

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2342

là vô thường, hữu vi, do duyên sanh. Thọ ấy là vô
thường, hữu vi, do duyên sanh. Xúc ấy là vô thường,
hữu vi, do duyên sanh. Vô minh ấy là vô thường,
hữu vi, do duyên sanh.

30) Này các Tỷ-kheo, do biết như vậy, thấy như vậy, các lậu hoặc được đoạn tận lập tức.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   2343

333 Hành - Định nghĩa - TIỂU Kinh PHƯƠNG QUẢNG – 44 Trung I, 655

TIỂU KINH PHƯƠNG QUẢNG (Culavedalla suttam) – Bài kinh số 44 – Trung I, 655

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Rajagaha (Vương Xá), tai
Veluvana (Trúc Lâm), chỗ Kalandaka Nivapa. Rồi
nam cư sĩ Visakha đến chỗ Tỷ-kheo-ni
Dhammadinna ở, sau khi đến, đảnh lễ Tỷ-kheo-ni
Dhammadinna rồi ngồi xuống một bên. Sau khi ngồi
xuống một bên, nam cư sĩ Visakha thưa với Tỷ-kheo
ni Dhammadinna:

– Thưa Ni sư, tự thân, tự thân, (Sakkaya), được gọi là như vậy. Thưa Ni sư, Thế Tôn gọi tự thân là như thế nào?

– Hiền giả Visakha, Thế Tôn gọi năm thủ uẩn
là tự thân, tức là sắc thủ uẩn, thọ thủ uẩn, tưởng thủ
uẩn, hành thủ uẩn và thức thủ uẩn. Hiền giả Visakha,
năm thủ uẩn này, Thế Tôn gọi là tự thân.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2344

– Lành thay, thưa Ni sư.

Nam cư sĩ Visakha hoan hỷ, tín thọ lời Tỷ-kheo- ni Dhammadinna nói, rồi hỏi Tỷ-kheo-ni Dhammadinna thêm một câu hỏi nữa:

– Tự thân tập khởi, tự thân tập khởi, thưa Ni sư, được gọi là như vậy. Thưa Ni sư, Thế Tôn gọi tự thân tập khởi (Sakkayasamudaya) là như thế nào?

– Hiền giả Visakha, khát ái này đưa đến tái sanh,
câu hữu với hỷ và tham, tìm cầu hỷ lạc chỗ này chỗ
kia, tức là dục ái, hữu ái và phi hữu ái. Hiền giả
Visakha, khát ái này, Thế Tôn gọi là tự thân tập
khởi.

– Tự thân diệt, tự thân diệt, thưa Ni sư, được gọi là như vậy. Thế Tôn gọi tự thân diệt là như thế nào?

– Hiền giả Visakha, sự đoạn diệt, không tham đắm, không có dư tàn của khát ái ấy, sự xả ly, sự vất bỏ, sự giải thoát, sự vô chấp. Hiền giả Visakha, sự đoạn diệt khát ái này, Thế Tôn gọi là tự thân diệt.

– Thưa Ni sư, tự thân diệt đạo, tự thân diệt đạo, được gọi là như vậy. Thưa Ni sư, Thế Tôn gọi tự thân diệt đạo là như thế nào?

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2345

– Hiền giả Visakha, Con đường Thánh tám
ngành này, Thế Tôn gọi là tự thân diệt đạo, tức là
chánh tri kiến, chánh tư duy, chánh ngữ, chánh
nghiệp, chánh mạng, chánh tinh tấn, chánh niệm,
chánh định.

– Thưa Ni sư, thủ này tức là năm thủ uẩn kia hay thủ này khác với năm thủ uẩn?

– Không phải, Hiền giả Visakha. Thủ này tức là
năm thủ uẩn kia, thủ này không khác với năm thủ
uẩn kia, Hiền giả Visakha, phàm có dục tham đối với
năm thủ uẩn, tức là (chấp) thủ đối với chúng ở đây
vậy.

– Thưa Ni sư, thế nào là thân kiến?

– Ở đây, Hiền giả Visakha, kẻ vô văn phàm phu không đến yết kiến các bậc Thánh, không thuần thục pháp các bậc Thánh, không tu tập pháp các bậc Thánh, không đến yết kiến các bậc Chân nhân, không thuần thục pháp các bậc Chân nhân, không tu tập pháp các bậc Chân nhân, xem sắc là tự ngã hay xem tự ngã là có sắc, hay xem sắc là trong tự ngã hay xem tự ngã là trong sắc; xem thọ là tự ngã, hay xem tự ngã là có thọ, hay xem thọ là trong tự ngã, hay xem tự ngã là trong thọ; xem tưởng là tự ngã, hay xem tự ngã là có tưởng, hay xem tưởng là trong tự ngã, hay

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2346

xem tự ngã là trong tưởng; xem hành là tự ngã, xem
tự ngã là có hành, hay xem hành là trong tự ngã, hay
xem tự ngã là trong hành; xem thức là tự ngã, hay
xem tự ngã là có thức, hay xem thức là trong tự ngã,
hay xem tự ngã là trong thức. Như vậy, Hiền giả
Visakha, là thân kiến.

– Thưa Ni sư, thế nào là không phải thân kiến?

Ở đây, Hiền giả Visakha, vị Đa văn Thánh đệ tử đến yết kiến các bậc Thánh, thuần thục pháp các bậc Thánh, tu tập pháp các bậc Thánh, đến yết kiến các bậc Chân nhân, thuần thục pháp các bậc Chân nhân, tu tập pháp các bậc Chân nhân, không xem sắc là tự ngã, không xem tự ngã là có sắc, không xem sắc là trong tự ngã, không xem tự ngã là trong sắc; không xem thọ là tự ngã, không xem tự ngã là có thọ, không xem thọ là trong tự ngã, không xem tự ngã là trong thọ; không xem tưởng là tự ngã, không xem tự ngã là có tưởng, không xem tưởng là trong tự ngã, không xem tự ngã là trong tưởng; không xem các hành là tự ngã, không xem tự ngã là có các hành, không xem các hành là trong tự ngã, không xem tự ngã là trong các hành; không xem thức là tự ngã, không xem tự ngã là có thức, không xem thức là trong tự ngã, không xem tự ngã là trong thức. Như vậy, Hiền giả Visakha, là không có thân kiến.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2347

– Thưa Ni sư, thế nào là Thánh đạo Tám ngành?

– Hiền giả Visakha, đây là Thánh đạo Tám
ngành, tức là chánh tri kiến, chánh tư duy, chánh
ngữ, chánh nghiệp, chánh mạng, chánh tinh tấn,
chánh niệm, chánh định.

– Thưa Ni sư, Thánh đạo Tám ngành này là hữu vi hay vô vi?

– Hiền giả Visakha, Thánh đạo Tám ngành này là hữu vi.

– Thưa Ni sư, ba uẩn được Thánh đạo Tám ngành thâu nhiếp hay Thánh đạo Tám ngành được ba uẩn thâu nhiếp?

– Hiền giả Visakha, ba uẩn không bị Thánh đạo
Tám ngành thâu nhiếp. Hiền giả Visakha, Thánh
đạo Tám ngành bị ba uẩn thâu nhiếp. Hiền giả
Visakha:

 Chánh ngữ, chánh nghiệp và chánh mạng,
những pháp này được thâu nhiếp trong giới
uẩn.
 Chánh tinh tấn, chánh niệm và chánh định,
những pháp này được thâu nhiếp trong định

MƯỜI HAI DUYÊN                                 2348

uẩn.
 Chánh tri kiến và chánh tư duy, những pháp
này được thâu nhiếp trong tuệ uẩn
 Thưa Ni sư thế nào là định, thế nào là định
tướng, thế nào là định tư cụ, thế nào là định tu
tập?

Hiền giả Visakha:

- Nhất tâm là định,
- Bốn Niệm Xứ là định tướng,
- Bốn Tinh cần là định tư cụ,
- Sự luyện tập, sự tu tập, sự tái tu tập của những
pháp ấy là định tu tập ở đây vậy.
 Thưa Ni sư, có bao nhiêu hành?

- Hiền giả, có ba loại hành này: thân hành, khẩu hành, và tâm hành.

 Thưa Ni sư, thế nào là thân hành, thế nào là khẩu hành, thế nào là tâm hành?

- Thở vô, thở ra là thân hành, - Tầm tứ là khẩu hành, - Tưởng và thọ là tâm hành.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2349

 Thưa Ni sư, vì sao thở vô thở ra là thân hành, vì sao tầm tứ là khẩu hành, vì sao tưởng và thọ là tâm hành?

- Thở vô, thở ra, thuộc về thân, những pháp này
lệ thuộc với thân, nên thở vô thở ra thuộc về
thân hành.
- Trước phải tầm và tứ rồi sau mới phát lời nói,
nên tầm tứ thuộc về khẩu hành.
- Tưởng và thọ và tâm sở, các pháp này lệ thuộc
với tâm, nên tưởng và thọ thuộc về tâm hành.
 Thưa Ni sư, như thế nào là chứng nhập Diệt thọ
tưởng định?

- Hiền giả Visakha, Tỷ-kheo chứng nhập Diệt
thọ tưởng định, vị ấy không nghĩ rằng: "Tôi sẽ
chứng nhập Diệt thọ tưởng định", hay "Tôi
đang chứng nhập Diệt thọ tưởng định" hay "Tôi
đã chứng nhập Diệt thọ tưởng định". Vì rằng,
tâm của vị này trước đã được tu tập như vậy
nên đưa đến trạng thái như vậy.

 Thưa Ni sư, Tỷ-kheo chứng nhập Diệt thọ tưởng định, những pháp gì diệt trước, thân hành, hay khẩu hành, hay tâm hành?

MƯỜI HAI DUYÊN                                   2350

– Hiền giả Visakha, vị Tỷ-kheo chứng nhập Diệt thọ tưởng định, khẩu hành diệt trước, rồi đến thân hành, rồi đến tâm hành.

 Thưa Ni sư, làm thế nào xuất khởi Diệt thọ tưởng định?

– Hiền giả Visakha, vị Tỷ-kheo xuất khởi Diệt
thọ tưởng định, không có nghĩ rằng: "Tôi sẽ xuất
khởi Diệt thọ tưởng định", hay "Tôi đang xuất khởi
Diệt thọ tưởng định", hay: "Tôi đã xuất khởi Diệt thọ
tưởng định". Vì rằng tâm của vị này trước đã tu tập
như vậy nên đưa đến trạng thái như vậy.

 Thưa Ni sư, Tỷ-kheo xuất khởi Diệt thọ tưởng định, những pháp nào khởi lên trước, thân hành, hay khẩu hành hay tâm hành?

– Hiền giả Visakha, Tỷ-kheo xuất khởi Diệt thọ tưởng định, tâm hành khởi lên trước nhất, rồi đến thân hành, rồi đến khẩu hành.

 Thưa Ni sư, khi Tỷ-kheo xuất khởi Diệt thọ tưởng định, vị ấy cảm giác những xúc nào?

– Hiền giả Visakha, khi Tỷ-kheo xuất khởi Diệt thọ tưởng định, vị ấy cảm giác ba loại xúc: không xúc, vô tướng xúc, vô nguyện xúc.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2351

 Thưa Ni sư, khi Tỷ-kheo xuất khởi Diệt thọ tưởng định, tâm của vị ấy thiên về gì, hướng về gì, khuynh hướng về gì?

– Hiền giả Visakha, khi Tỷ-kheo xuất khởi Diệt thọ tưởng định, tâm của vị ấy thiên về độc cư, hướng về độc cư, khuynh hướng về độc cư.

 Thưa Ni sư, có bao nhiêu thọ?

– Hiền giả Visakha, có ba thọ này, lạc thọ, khổ thọ, bất khổ bất lạc thọ.

 Thưa Ni sư, thế nào là lạc thọ, thế nào là khổ thọ, thế nào là bất khổ bất lạc thọ?

- Hiền giả Visakha, cái gì được cảm thọ bởi thân
hay tâm, một cách khoái lạc, khoái cảm, như
vậy là lạc thọ.
- Hiền giả Visakha, cái gì được cảm thọ bởi thân
hay tâm, một cách đau khổ, không khoái cảm,
như vậy là khổ thọ.
- Hiền giả Visakha, cái gì được cảm thọ bởi thân
hay tâm không khoái cảm, không khoái cảm
như vậy là bất khổ bất lạc thọ.
 Thưa Ni sư, đối với lạc thọ, cái gì lạc, cái gì khổ?

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2352

Đối với khổ thọ, cái gì khổ, cái gì lạc? Đối với bất khổ bất lạc thọ, cái gì lạc, cái gì khổ?

- Đối với lạc thọ, cái gì trú là lạc, cái gì biến hoại
là khổ.
- Đối với khổ thọ, cái gì trú là khổ, cái gì biến
hoại là lạc.
- Đối với bất khổ bất lạc thọ, có trí là lạc, vô trí
là khổ.
 Thưa Ni sư, trong lạc thọ, có tùy miên gì tồn tại;
trong khổ thọ, có tùy miên gì tồn tại; trong bất khổ
bất lạc thọ, có tùy miên gì tồn tại?

- Trong lạc thọ, có tham tùy miên tồn tại;
- Trong khổ thọ, có sân tùy miên tồn tại;
- Trong bất khổ bất lạc thọ, có vô minh tùy miên
tồn tại.
 Thưa Ni sư, có phải trong tất cả lạc thọ, tham tùy
miên tồn tại; trong tất cả khổ thọ, sân tùy miên
tồn tại; trong tất cả bất khổ bất lạc thọ, vô minh
tùy miên tồn tại?

– Hiền giả Visakha, không phải trong tất cả lạc thọ, tham tùy miên tồn tại; không phải trong tất cả khổ thọ, sân tùy miên tồn tại; không phải trong tất cả

MƯỜI HAI DUYÊN                                        2353

bất khổ bất lạc thọ, vô minh tùy miên tồn tại.

– Thưa Ni sư, trong lạc thọ, cái gì phải từ bỏ. Trong khổ thọ, cái gì phải từ bỏ. Trong bất khổ bất lạc thọ, cái gì phải từ bỏ?

– Hiền giả Visakha, trong lạc thọ, tham tùy miên
phải từ bỏ. Trong khổ thọ, sân tùy miên phải từ bỏ.
Trong bất khổ bất lạc thọ, vô minh tùy miên phải từ
bỏ.

– Thưa Ni sư, có phải trong tất cả lạc thọ, tham
tùy miên phải từ bỏ. Trong tất cả khổ thọ, sân tùy
miên phải từ bỏ. Trong tất cả bất khổ bất lạc thọ, vô
minh tùy miên phải từ bỏ?

– Hiền giả Visakha, không phải trong tất cả lạc
thọ, tham tùy miên phải từ bỏ; trong tất cả khổ thọ,
sân tùy miên phải từ bỏ; trong tất cả bất khổ bất lạc
thọ, vô minh tùy miên phải từ bỏ.

Ở đây, Hiền giả Visakha, vị Tỷ-kheo ly dục, ly
bất thiện pháp, chứng và an trú Thiền thứ nhất, một
trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, có tầm và tứ. Do vậy
tham đã được từ bỏ, không còn tham tùy miên tồn tại
ở đây.

Ở đây, Hiền giả Visakha, vị Tỷ-kheo suy tư như

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2354

sau: "Chắc chắn ta sẽ chứng và an trú trong trú xứ
mà nay các vị Thánh đang an trú". Vì muốn phát
nguyện hướng đến các cảnh giải thoát vô thượng, do
ước nguyện ấy, khởi lên ưu tư. Do vậy, sân được từ
bỏ, không còn sân tùy miên tồn tại ở đây.

Ở đây, Hiền giả Visakha, vị Tỷ-kheo xả lạc và
xả khổ, diệt hỷ ưu đã cảm thọ trước, chứng và trú
Thiền thứ tư, không khổ, không lạc, xả niệm thanh
tịnh. Do vậy vô minh đã được từ bỏ, không còn vô
minh tùy miên tồn tại ở đây.

– Thưa Ni sư, lạc thọ lấy gì làm tương đương?

– Hiền giả Visakha, lạc thọ lấy khổ thọ làm tương đương.

– Thưa Ni sư, khổ thọ lấy gì làm tương đương?

– Hiền giả Visakha, khổ thọ lấy lạc thọ làm tương đương.

– Thưa Ni sư, bất khổ bất lạc thọ lấy gì làm tương đương?

– Hiền giả Visakha, bất khổ bất lạc thọ lấy vô minh làm tương đương.

MƯỜI HAI DUYÊN                                  2355

– Thưa Ni sư, vô minh lấy gì làm tương đương?

– Hiền giả Visakha, vô minh lấy minh làm tương đương.

– Thưa Ni sư, minh lấy gì làm tương đương?

– Hiền giả Visakha, minh lấy giải thoát làm tương đương.

– Thưa Ni sư, giải thoát lấy gì làm tương đương?

– Hiền giả Visakha, giải thoát lấy Niết-bàn làm tương đương.

– Thưa Ni sư, Niết-bàn lấy gì làm tương đương?

– Hiền giả Visakha, câu hỏi đi quá xa, vượt ra
ngoài giới hạn câu trả lời. Hiền giả Visakha, phạm
hạnh là để thể nhập vào Niết-bàn, để vượt qua đến
Niết-bàn, để đạt cứu cánh Niết-bàn. Hiền giả
Visakha, nếu Hiền giả muốn, hãy đến chỗ Thế Tôn
ở, và hỏi ý nghĩa này. Và Thế Tôn trả lời cho Hiền
giả như thế nào, hãy như vậy thọ trì.

Rồi nam cư sĩ Visakha hoan hỷ, tín thọ lời Tỷ- kheo-ni Dhammadinna giảng, từ chỗ ngồi đứng dậy,

MƯỜI HAI DUYÊN                                   2356

đảnh lễ Tỷ-kheo ni Dhammadinna, thân bên phải
hướng về phía Tỷ-kheo-ni rồi từ biệt, đi đến chỗ Thế
Tôn ở. Sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống
một bên. Ngồi một bên, nam cư sĩ Visakha thuật lại
cho Thế Tôn tất cả câu chuyện đàm đạo với Tỷ-kheo-
ni Dhammadinna. Khi nghe nói vậy, Thế Tôn nói với
nam cư sĩ Visakha:

– Này Visakha, Tỷ-kheo-ni Dhammadinna là
bậc Hiền trí! Này Visakha, Tỷ-kheo-ni
Dhammadinna là bậc Đại tuệ. Này Visakha, nếu Ông
hỏi Ta ý nghĩa ấy, Ta cũng trả lời như Tỷ-kheo-ni
Dhammadinna đã trả lời. Ông đối với nghĩa này, hãy
như vậy thọ trì.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Nam cư sĩ Visakha hoan hỷ, tín thọ lời Thế Tôn dạy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2357

334 Hành - Định nghĩa - Thế nào là thân khẩu ý hành có tội         - Kinh BAHITIKA – 88 Trung II, 603

KINH BAHITIKA – Bài kinh số 88 – Trung II, 603

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Savatthi, Jetavana, tại tịnh xá ông Anathapindika. Rồi Tôn giả Ananda vào buổi sáng đắp y, cầm y bát, đi vào Savatthi để khất thực. Đi khất thực ở Savatthi xong, sau bữa ăn, trên con đường khất thực trở về, Tôn giả đi đến lâu đài Pubbarama Migaramatu (Đông Viên Lộc Mẫu giảng đường) để nghỉ trưa. Lúc bấy giờ, vua Pasenadi nước Kosala cưỡi trên con voi Ekapundarika và đi ra khỏi thành Savatthi trong buổi sáng sớm. Vua Pasenadi nước Kosala thấy Tôn giả Ananda từ xa đi đến, thấy vậy liền nói với vị đại thần Sirivaddha:

– Vị Tôn giả ấy, này Sirivaddha, có phải là Ananda không?

– Thưa phải, tâu Đại vương, Tôn giả ấy là

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2358

Ananda.

Rồi vua Pasenadi nước Kosala nói với một người khác:

– Này Người kia, hãy đi đến Tôn giả Ananda,
sau khi đến, nhân danh ta cúi đầu đảnh lễ chân Tôn
giả Ananda, rồi thưa như sau: "Thưa Tôn giả, nếu
Tôn giả Ananda không có công việc gì phải làm gấp,
thưa Tôn giả, mong Tôn giả hãy vì lòng từ chờ đợi
một lát".

– Thưa vâng, tâu Đại vương.

Người ấy vâng đáp vua Pasenadi xứ Kosala, đi
đến Tôn giả Ananda, sau khi đến, đảnh lễ Tôn giả
Ananda rồi đứng một bên. Đứng một bên, người ấy
thưa với Tôn giả Ananda:

– Thưa Tôn giả, vua Pasenadi nước Kosala cúi
đầu đảnh lễ chân Tôn giả Ananda, và thưa như sau:
"Thưa Tôn giả, nếu Tôn giả Ananda không có công
việc gì phải làm gấp, thưa Tôn giả, mong Tôn giả
hãy vì lòng từ chờ đợi một lát".

Tôn giả Ananda im lặng nhận lời. Rồi Tôn giả Ananda đi đến bờ sông Aciravati, sau khi đến, liền ngồi xuống trên chỗ đã đoạn sẵn, dưới một gốc cây.

MƯỜI HAI DUYÊN                                  2359

Rồi vua Pasenadi nước Kosala, cưỡi voi cho đến chỗ
nào có thể đi voi được, rồi xuống voi đi bộ đến chỗ
Tôn giả Ananda, sau khi đến, đảnh lễ Tôn giả
Ananda rồi đứng một bên. Đứng một bên, vua
Pasenadi nước Kosala thưa với Tôn giả Ananda:

– Thưa Tôn giả, ở đây, mong Tôn giả Ananda ngồi trên thảm ngựa.

– Thôi vừa rồi, Đại vương, Đại vương hãy ngồi. Tôi đã ngồi trên chỗ ngồi của tôi.

Vua Pasenadi nước Kosala ngồi trên chỗ đã soạn sẵn. Sau khi ngồi, vua Pasenadi nước Kosala thưa với Tôn giả Ananda:

– Thưa Tôn giả Ananda, có phải Thế Tôn không làm các thân hành mà các bậc Sa-môn, Bà-la-môn có trí quở trách?

– Thưa Đại vương, Thế Tôn không làm các thân hành mà các bậc Sa-môn, Bà-la-môn có trí quở trách.

– Thưa Tôn giả Ananda, có phải Thế Tôn không
làm các khẩu hành... (như trên)... không làm các ý
hành mà các bậc Sa-môn, Bà-la-môn có trí quở
trách?

MƯỜI HAI DUYÊN                                   2360

– Thưa Đại vương, Thế Tôn không làm các khẩu hành, ý hành mà các bậc Sa-môn, Bà-la-môn có trí quở trách.

– Thật vi diệu thay, thưa Tôn giả! Thật hy hữu
thay, thưa Tôn giả! Thưa Tôn giả, điều mà tôi không
thể nói lên một cách đầy đủ trong một câu hỏi, đã
được Tôn giả Ananda nói lên một cách đầy đủ trong
câu trả lời câu hỏi. Thưa Tôn giả, khi người ngu si,
thiếu kinh nghiệm tán thán hay hủy báng những
người khác, mà không chứng nghiệm và suy xét, thì
chúng tôi không y cứ vào đấy và xem như là lõi cây.
Nhưng thưa Tôn giả, khi người có trí, có kinh
nghiệm tán thán hay hủy báng những người khác, có
chứng nghiệm và suy xét, thì chúng tôi y cứ vào đấy
và xem như là lõi cây.

 Nhưng thưa Tôn giả Ananda, thế nào là thân hành mà các vị Sa-môn, Bà-la-môn có trí quở trách?

– Thưa Đại vương, bất cứ thân hành gì bất thiện.

– Thưa Tôn giả, thế nào là thân hành bất thiện?

– Thưa Đại vương, bất cứ thân hành gì có tội.

– Thưa Tôn giả, thế nào là thân hành có tội?

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2361

– Thưa Đại vương, bất cứ thân hành gì có hại.

– Thưa Tôn giả, thế nào là thân hành có hại?

– Thưa Đại vương, bất cứ thân hành nào có khổ báo.

– Thưa Tôn giả, thế nào là thân hành có khổ báo?

– Thưa Đại vương, phàm thân hành gì đưa đến tự hại, đưa đến hại người, đưa đến hại cả hai, từ nơi thân hành ấy, các bất thiện pháp tăng trưởng, các thiện pháp thối giảm. Thưa Đại vương, thân hành như vậy bị các Sa-môn, Bà-la-môn có trí quở trách.

 Thưa Tôn giả, thế nào là khẩu hành... (như trên)... Thế nào là ý hành bị các Sa-môn, Bà-la-môn có trí quở trách?

– Thưa Đại vương, bất cứ ý hành gì bất thiện.

– Thưa Tôn giả, thế nào là ý hành bất thiện?

– Thưa Đại vương, phàm ý hành gì có tội.

– Thưa Tôn giả, thế nào là ý hành có tội?

MƯỜI HAI DUYÊN                                         2362

– Thưa Đại vương, phàm ý hành gì có hại.

– Thưa Tôn giả, thế nào là ý hành có hại?

– Thưa Đại vương, phàm ý hành nào có khổ báo.

– Thưa Tôn giả, thế nào là ý hành có khổ báo?

– Thưa Đại vương, phàm ý hành gì đưa đến tự
hại, đưa đến hại người, đưa đến hại cả hai, từ nơi ý
hành ấy các bất thiện pháp tăng trưởng, các thiện
pháp thối giảm. Thưa Đại vương, ý hành như vậy bị
các Sa-môn, Bà-la-môn có trí quở trách.

 Thưa Tôn giả Ananda, có phải Thế Tôn tán thán sự đoạn trừ tất cả bất thiện pháp?

– Thưa Đại vương, Như Lai đã đoạn trừ tất cả bất thiện pháp và thành tựu các thiện pháp.

 Nhưng thưa Tôn giả Ananda, thế nào là thân hành không bị các Sa-môn, Bà-la-môn có trí quở trách?

– Thưa Đại vương, bất cứ thiện thân hành nào.

– Thưa Tôn giả, thế nào là thiện thân hành?

– Thưa Đại vương, phàm thân hành nào không

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2363

có tội.

– Thưa Tôn giả, thế nào là thân hành không có tội?

– Thưa Đại vương, phàm thân hành nào không có hại.

– Thưa Tôn giả, thế nào là thân hành không có hại?

– Thưa Đại vương, phàm thân hành nào có lạc báo.

– Thưa tôn giả, thế nào là thân hành có lạc báo?

– Thưa Đại vương, phàm thân hành nào không
đưa đến tự hại, không đưa đến hại người, không đưa
đến hại cả hai, từ nơi thân hành ấy, các bất thiện pháp
thối giảm, các thiện pháp tăng trưởng. Thưa Đại
vương, thân hành như vậy không bị các Sa-môn, Bà-
la-môn có trí quở trách.

 Thưa Tôn giả Ananda, thế nào là khẩu hành... (như trên)... thế nào là ý hành không bị các Sa- môn, Bà-la-môn có trí quở trách?

– Thưa Đại vương, bất cứ thiện ý hành nào.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       2364

– Thưa Tôn giả, thế nào là thiện ý hành?

– Thưa Đại vương, phàm ý hành nào không có tội.

– Thưa Tôn giả, thế nào là ý hành không có tội?

– Thưa Đại vương, phàm ý hành nào không có hại.

– Thưa Tôn giả, thế nào là ý hành không có hại?

– Thưa Đại vương, phàm ý hành nào có lạc báo.

– Thưa Tôn giả, thế nào là ý hành có lạc báo?

– Thưa Đại vương, phàm ý hành nào không đưa
đến tự hại, không đưa đến hại người, không đưa đến
hại cả hai, từ nơi ý hành ấy, các bất thiện pháp thối
giảm, các thiện pháp tăng trưởng. Thưa Đại vương,
ý hành như vậy không bị các Sa-môn, Bà-la-môn có
trí quở trách.

 Thưa Tôn giả Ananda, có phải Thế Tôn tán thán sự thành tựu tất cả thiện pháp?

– Thưa Đại vương, Như Lai đã đoạn trừ tất cả bất thiện pháp, và thành tựu các thiện pháp.

MƯỜI HAI DUYÊN                                         2365

– Thật vi diệu thay, thưa Tôn giả! Thật hy hữu
thay, thưa Tôn giả! Thật khéo nói thay việc này, thưa
Tôn giả. Do Tôn giả Ananda mà chúng tôi, thưa Tôn
giả, được hoan hỷ và thỏa mãn với những lời khéo
nói của Tôn giả Ananda. Được hoan hỷ và thỏa mãn,
thưa Tôn giả, với những lời khéo nói của Tôn giả
Ananda, chúng tôi vui lòng tặng một con voi báu cho
Tôn giả Ananda, nếu Tôn giả Ananda được phép
nhận con voi báu. Chúng tôi vui lòng tặng con ngựa
báu cho Tôn giả Ananda, nếu Tôn giả Ananda được
phép nhận con ngựa báu. Chúng tôi vui lòng tặng
một làng ân tứ cho Tôn giả Ananda, nếu Tôn giả
Ananda được phép nhận một làng ân tứ. Nhưng thưa
Tôn giả, chúng tôi được biết như sau: "Việc này Tôn
giả Ananda không được phép". Thưa Tôn giả, có
cuộn vải ngoại hóa này, được gắn vào trong một cán
dù, do vua Ajatasattu, con bà Videhi nước Magadha
gởi cho tôi, dài mười sáu khuỷu tay, rộng tám khuỷu
tay. Thưa Tôn giả, mong Tôn giả Ananda vì lòng từ
bi nạp thọ cho.

– Thôi vừa rồi, Đại vương! Tôi đã đủ ba y.

– Thưa Tôn giả, sau cơn mưa lớn trên sườn núi, cả Tôn giả và tôi đã thấy lúc ấy sông Aciravati chảy mạnh, tràn qua hai bên bờ như thế nào. Cũng vậy, thưa Tôn giả, Tôn giả Ananda có thể làm cho mình

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2366

ba y, từ nơi tấm vải ngoại hóa này. Còn ba y cũ, Tôn giả Ananda có thể đem phân phát cho các đồng Phạm hạnh. Như vậy sự bố thí này của chúng tôi được trôi chảy, như nước lan tràn qua bờ. Thưa Tôn giả, mong Tôn giả nhận cho tấm vải ngoại hóa này.

Rồi Tôn giả Ananda nhận lấy tấm vải ngoại hóa. Rồi vua Pasenadi nước Kosala thưa với Tôn giả Ananda:

– Thưa Tôn giả Ananda, nay chúng tôi phải đi. Chúng tôi có nhiều công vụ, có nhiều trách nhiệm phải làm.

– Thưa Đại vương, nay Đại vương hãy làm gì Đại vương nghĩ là hợp thời.

Rồi vua Pasenadi nước Kosala hoan hỷ, tín thọ lời Tôn giả Ananda dạy, từ chỗ ngồi đứng dậy, thân bên hữu hướng về ngài, rồi ra đi.

Tôn giả Ananda, sau khi vua Pasenadi nước Kosala ra đi không bao lâu, liền đi đến Thế Tôn, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, Tôn giả Ananda tường thuật lên Thế Tôn tất cả cuộc đàm thoại với vua Pasenadi nước Kosala rồi dâng tấm vải ngoại hóa lên Thế Tôn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2367

Thế Tôn nói với các Tỷ-kheo:

– Thật hạnh phúc thay cho vua Pasenadi nước
Kosala! Thật tốt đẹp thay cho vua Pasenadi nước
Kosala! Vua đã được yết kiến Tôn giả Ananda và
được cúng dường.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Các Tỷ-kheo ấy hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                2368

335 Hành - 1 nên thân cận, 1 nên tránh xa - Kinh ĐẾ THÍCH SỞ VẤN – 21 Trường II, 147

KINH ĐẾ THÍCH SỞ VẤN
(SAKKA PANHA SUTTANTA)
– Bài kinh số 21 – Trường II, 147
I

1. Như vầy tôi nghe.

Một thời, Thế Tôn trú tại Magadha (Ma Kiệt Đà)
phía Đông thành Vương Xá, tại làng Bà La Môn tên
Ambasanda, (Am Bà La) trên ngọn núi Vediya (Tỳ
Đà Sơn) phía Bắc ngôi làng, trong hang Indasàla
(Nhơn Đà Sa La). Lúc bấy giờ, Thiên chủ Sakka (Đế
Thích) náo nức muốn chiêm ngưỡng Thế Tôn.

Rồi Thiên chủ Sakka suy nghĩ: "Nay Thế Tôn ở tại
chỗ nào, vị A La Hán, Chánh Đẳng Giác?" Thiên
chủ Sakka thấy Thế Tôn trú tại Magadha, phía Đông
thành Vương Xá tại làng Bà La Môn tên Ambasanda,
trên ngọn núi Vediya, phía Bắc ngôi làng trong hang
Indasala. Thấy vậy, Thiên chủ Sakka nói với chư
Thiên ở Tam thập tam thiên:

MƯỜI HAI DUYÊN                                   2369

- Này Quý vị, Thế Tôn trú ngụ tại Magadha, phía
Đông thành Vương Xá, tại làng Bà La Môn tên
Ambasanda, trên ngọn núi Veidya, phía Bắc ngôi
làng, trong hang núi Indasala. Này quí vị, chúng ta
hãy đến chiêm ngưỡng Thế Tôn, bậc A La Hán,
Chánh Đẳng Giác.

- Xin vâng, mong an lành đến cho Ngài.

Chư Thiên ở Tam thập tam thiên trả lời Thiên chủ Sakka.

2. Rồi Thiên chủ Sakka, nói với Pancasikha, (Ngũ Kế) con của Càn Thát Bà:

- Này Khanh Pancasikha, Thế Tôn nay trú tại
Magadha, phía Đông thành Vương Xá, tại làng Bà
La Môn tên Ambasanda, trên ngọn núi Vediya phía
Bắc ngôi làng, trong hang núi Indasàla. Này Khanh
Pancasikha, chúng ta hãy đến chiêm ngưỡng Thế
Tôn, bậc A La Hán, Chánh Đẳng Giác.

- Xin vâng, mong an lành đến cho Ngài.

Pancasikha, con của Càn Thát Bà, vâng lời Thiên chủ Sakka, cầm cây đàn cầm bằng gỗ vàng Beluva và đi theo Thiên chủ Sakka.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   2370

Rồi Thiên chủ Sakka, với chư Thiên ở Tam thập tam thiên tháp tùng xung quanh, với Pancasikha, con của Càn Thát Bà đi trước, như người lực sĩ duỗi cánh tay co lại, hay co lại cánh tay duỗi ra, biến mất ở cõi Tam thập tam thiên, hiện ra ở Magadha, phía Đông thành Vương Xá, tại làng Bà La Môn Ambasandà và đứng trên núi Vediya, phía Bắc ngôi làng.

3. Lúc bấy giờ núi Vediya chói hào quang rực rỡ,
ngôi làng Bà La Môn Ambasandà cũng vậy, đều nhờ
thần lực chư Thiên. Và dân chúng ở những làng xung
quanh nói rằng:

- Núi Vediya hôm nay thật sự bị cháy, núi Veidya
hôm nay thật sự có lửa đỏ rực, núi Vediya lại chói
hào quang rực rỡ, làng Bà La Môn Ambasandà cũng
vậy.

Và dân chúng lo âu, lông tóc dựng ngược.

4. Rồi Thiên chủ Sakka nói với Pancasikha, con Càn Thát Bà:

- Này Khanh Pancasikha, chư Như Lai thật khó lại gần đối với người như ta. Các Ngài nhập Thiền, hoan hỷ trong Thiền, và với mục đích ấy, an lặng tịnh cư. Vậy Khanh Pancasikha trước tiên làm cho Thế Tôn hoan hỷ, sau sự hoan hỷ do Khanh tác động, chúng

MƯỜI HAI DUYÊN                                       2371

ta mới đến yết kiến Thế Tôn, bậc A La Hán, Chánh Đẳng Giác.

- Xin vâng, mong an lành đến với Ngài.

Pancasikha, con của Càn Thát Bà vâng lời Thiên chủ
Sakka, cầm cây đàn cầm bằng gỗ vàng Beluva và đến
tại hang núi Indasala. Khi đến xong, Pancasikha
đứng lại một bên và suy nghĩ: "Ta đứng đây, không
quá xa Thế Tôn, cũng không quá gần. Và tiếng sẽ
được Ngài nghe".

Đứng một bên, Pancasikha, con của Càn Thát Bà gảy
cây đàn cầm bằng gỗ vàng Beluva và nói lên bài kệ,
liên hệ đến Phật, đến Pháp, đến A La Hán và đến ái
dục:

5. Ôi Suriya Vaccasa!
Ta đảnh lễ Timbaru,
Bậc phụ thân của nàng,
Đã sanh nàng thiện nữ,
Nguồn hạnh phúc của ta,
Như gió cho kẻ mệt.
Như nước cho kẻ khát,
Nàng là tình của ta.

Như pháp với Ứng Cúng, Như thuốc cho kẻ bệnh,

MƯỜI HAI DUYÊN                                  2372

Như đồ ăn kẻ đói, Thiên nữ với nước mắt. Hãy dập tắt lửa tình!

Như voi bị nắng thiêu,
Tẩm mình hồ nước mát,
Có cánh sen, nhụy sen.
Cũng vậy, ta muốn chìm,
Chìm sâu vào ngực nàng.
Như voi bị xiềng xích,
Hất móc câu, gậy nhọn,
Ta điên vì ngực nàng,
Hành động ta rối loạn.
Tâm ta bị nàng trói,
Di chuyển thật vô phương,
Rút lui cũng bất lực,
Như cá đã mắc câu.
Hiền nữ hãy ôm ta,
Trong cánh tay của nàng!
Hãy ôm ta, nhìn ta,
Trong ánh mắt dịu hiền.
Hãy ghì chặt lấy ta,
Thiện nữ! Ta van nàng!
Ôi Hiền nữ suối tóc,
Ái dục ta có bao!
Nhưng nay đã tăng bội,
Như đồ chúng La Hán!

MƯỜI HAI DUYÊN                          2373

Mọi công đức ta làm,
Dâng lên bậc La Hán,
Ôi Kiều nữ toàn thiện,
Nàng là quả cho ta.
Công đức khác của ta,
Đã làm trên đời này!
Ôi Kiều nữ toàn thiện,
Nàng là quả của ta!

Vị Thích tử thiền tu,
Nhứt tâm và giác tỉnh,
Tìm cầu đạo Bất tử,
Cũng vậy ta cầu nàng!

Như người tu sung sướng,
Chứng Bồ Đề tối thượng.
Kiều nữ, ta sung sướng,
Được nhập một với nàng.

Nếu Thiên chủ Sakka,
Cho ta một ước nguyện,
Ta ước nguyện được nàng,
Vì ta quá yêu nàng!

Như ta-la sanh quả, Tuệ Nữ, phụ thân nàng!

MƯỜI HAI DUYÊN                         2374

Ta sẽ đảnh lễ ngài, Vì sanh nàng vẹn toàn.

6. Khi được nghe vậy, Thế Tôn nói với Pancasikha, con của Càn Thát Bà:

- Này Pancasikha, huyền âm của Ngươi khéo hòa
điệu với giọng ca của Ngươi, và giọng ca của Ngươi
khéo hòa điệu với huyền âm của Ngươi. Này
Pancasikha, do vậy huyền âm của Ngươi không thêm
mầu sắc cho giọng ca, hay giọng ca của Ngươi không
thêm màu sắc cho huyền âm của Ngươi. Này
Pancasikha, Ngươi học tại chỗ nào những bài kệ liên
hệ đến Phật, Pháp, đến A La Hán, đến ái dục như
vậy?

- Bạch Thế Tôn, một thời Thế Tôn an trú ở Uruvelà, bên bờ sông Neranjara (Ni Liên Thiền), dưới gốc cây Ajapàla - nigrodha, khi mới thành Chánh Đẳng Giác. Lúc bấy giờ, con yêu con gái của Timbaru, vua Càn Thát Bà, tên là Bhaddà với biệt hiệu Suriya Vaccasà.

Nhưng bạch Thế Tôn, thiếu nữ lại yêu một người khác, tên là Sikhaddhi, con của Màtali người đánh xe. Bạch Thế Tôn, con không có phương tiện nào khác để chiếm được thiếu nữ. Con cầm đàn cầm bằng gỗ vàng Beluva, đến tại trú xá của Timbaru, vua Càn

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2375

Thát Bà. Khi đến xong, con gảy đàn cầm bằng gỗ vàng Beluva và nói lên bài kệ này, liên hệ đến Phật, đến Pháp, đến A La Hán và đến ái dục:

7. Ôi Suriya Vaccasà,
Ta đảnh lễ Timbaru
Bậc phụ thân của nàng
Đã sanh nàng Thiên nữ
Nguồn hạnh phúc của ta.
...
Như ta la sanh quả,
Tuệ nữ, phụ thân nàng!
Ta sẽ đảnh lễ ngài,
Vì sanh nàng vẹn toàn.

Bạch Thế Tôn, sau khi nghe nói vậy, Bhaddà Suriya
Vaccasà nói với con như sau: "Này Hiền giả, tôi
chưa được thấy Thế Tôn tận mặt. Nhưng tôi có nghe
đến Thế Tôn, khi tôi đến múa tại Thiện Pháp đường
của chư Thiên ở Tam thập tam thiên. Vì Hiền giả đã
tán dương Thế Tôn như vậy, vậy hôm nay chúng ta
sẽ gặp nhau ".

Bạch Thế Tôn, rồi con được gặp nàng, không phải hôm ấy, nhưng về sau.

8. Rồi Thiên chủ Sakka suy nghĩ như sau:

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2376

"Pancasikha, con của Càn Thát Bà hoan hỷ đàm luận với Thế Tôn. Và Thế Tôn đối với Pancasikha cũng vậy ".

Rồi Thiên chủ Sakka nói với Pancasikha, con của Càn Thát Bà:

- Này Khanh Pancasikha, hãy thay mặt ta, đảnh lễ
Thế Tôn và nói: " Bạch Thế Tôn, Thiên chủa Sakka
cùng với đình thần và thuộc hạ đầu diện tiếp tục đảnh
lễ Thế Tôn ".

- Xin vâng, mong an lành đến cho Ngài.

Pancasikha, con của Càn Thát Bà vâng theo lời dặn của Thiên chủ Sakka, đảnh lễ Thế Tôn và nói:

- Bạch Thế Tôn, Thiên chủ Sakka cùng với đình thần và thuộc hạ, đầu diện tiếp túc đảnh lễ Thế Tôn.

- Này Pancasikha, mong hạnh phúc đến với Thiên chủ Sakka, với các đình thần và các thuộc hạ! Chư Thiên, loài Người, Asurà, Nàgà, Gandhabba, đều ao ước hạnh phúc. Các loại chúng sanh khác cũng vậy.

Như vậy, các Như Lai chào đón thượng chúng. Được chào đón như vậy, Thiên chủ Sakka bước vào hang Indasàla của Thế Tôn, đảnh lễ Ngài và đứng một bên.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2377

Chư Thiên ở Tam thập tam thiên cũng bước vào hang
Indasàla, đảnh lễ Thế Tôn và đứng một bên.
Pancasikha, con của Càn Thát Bà cũng bước vào
hang Indasàla, đảnh lễ Thế Tôn và đứng một bên.

Lúc bấy giờ, trong hang Indasàla, những con đường
gồ ghề được làm bằng phẳng, những khoảng chật hẹp
được làm cho rộng rãi, trong hang tối tăm có hào
quang chiếu sáng, đó là nhờ thần lực của chư Thiên.
Rồi Thế Tôn nói với Thiên chủ Sakka:

- Thật là hy hữu, Đại đức Kosiya! Thật là kỳ diệu,
Đại đức Kosiya, tuy có nhiều trách nhiệm phải gánh
vác, có nhiều công tác phải làm, mà vẫn đến đây
được!

- Bạch Thế Tôn, đã từ lâu con muốn đến để yết kiến
Thế Tôn, nhưng bị ngăn trở bởi các công việc này,
công việc khác phải làm cho chư Thiên ở Tam thập
tam thiên, và do vậy không thể đến yết kiến Thế Tôn
được.

Bạch Thế Tôn, một thời, Thế Tôn trú ở Sàvatthi (Xá Vệ), tại cốc Salala. Bạch Thế Tôn, rồi con đến Sàvatthi để yết kiến Thế Tôn.

10. Lúc bấy giờ, Thế Tôn đang ngồi nhập định và Bhunjàti, vợ của Vessavana đang đứng hầu Thế Tôn,

MƯỜI HAI DUYÊN                                   2378

đảnh lễ chắp tay. Bạch Thế Tôn, rồi con nói với Bhunjàti:

"- Này Hiền tỷ, hãy thay mặt ta đảnh lễ Thế Tôn và thưa: "Bạch Thế Tôn, Thiên chủ Sakka với đình thần và thuộc hạ đầu diện tiếp tục đảnh lễ Thế Tôn".

Được nghe nói vậy, Bhunjàti nói với con:

"- Thiện hữu, nay không phải thời để yết kiến Thế Tôn. Thế Tôn đang an lặng tịnh cư.

"- Này Hiền tỷ, khi nào xuất định, hãy thay mặt ta
đảnh lễ Thế Tôn và thưa: "Bạch Thế Tôn, Thiên chủ
Sakka cùng đình thần và thuộc hạ đầu diện tiếp tục
đảnh lễ Thế Tôn".

Bạch Thế Tôn, không hiểu Bhunjãti có thay mặt con đảnh lễ Thế Tôn không? Thế Tôn có nhớ lời bà ấy nói không?

- Này Thiên chủ, bà ấy có đảnh lễ Ta. Ta có nhớ lời bà ấy nói. Chính tiếng bánh xe của Ngài đã khiến Ta xuất định.

11. Bạch Thế Tôn, có chư Thiên được sanh lên Tam thập tam thiên trước chúng con, chính chúng con tận mắt được nghe chư Thiên ấy nói như sau: "Khi Như

MƯỜI HAI DUYÊN                                   2379

Lai, bậc A La Hán, Chánh Đẳng Giác xuất hiện ở
đời, Thiên giới được hưng thịnh và Asurà giới bị suy
vong". Bạch Thế Tôn, chính con có thể thấy và xác
chứng rằng khi nào Như Lai, bậc A La Hán, Chánh
Đẳng Giác xuất hiện ở đời, thì Thiên giới được hưng
thịnh và Asurà giới bị suy vong.

Bạch Thế Tôn ở đây, tại Kapilavatthu, có Thích nữ tên là Gopika, có lòng tin Phật, tin Pháp, tin Tăng, và gìn giữ đầy đủ giới luật. Thích nữ này, loại bỏ tâm niệm đàn bà, tu tập tâm niệm đàn ông, khi thân hoại mạng chung được sanh lên Thiên giới, thiện thú, nhập chúng với chư Thiên ở Tam thập tam thiên, sanh ra làm con của chúng con. Và ở đấy, nàng được gọi là Thiên tử Gopakà, Thiên tử Gopakà.

Bạch Thế Tôn, lại có ba Tỷ Kheo khác sống phạm
hạnh với Thế Tôn và sanh vào Càn Thát Bà giới hạ
đẳng. Họ sống được bao vây thọ hưởng năm món dục
tăng thịnh và thường hay đến hầu hạ săn sóc chúng
con. Chúng con được họ đến hầu hạ và săn sóc chúng
con như vậy, Thiên tử Gopakà mới trách la họ như
sau: "Chư Thiện hữu, tai các Người ở đâu mà
không nghe Pháp của Thế Tôn. Chính ta xưa là
đàn bà, tin Phật, tin Pháp, tin Tăng, gìn giữ giới
luật, loại bỏ tâm niệm đàn bà, tu tập tâm niệm đàn
ông, sau khi thân hoại mạng chung, được sanh lên

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2380

thiện thú, Thiên giới, nhập chúng với chư Thiên ở
Tam thập tam thiên, làm con cho Thiên chủ Sakka
và được gọi là Thiên tử Gopakà. Chư Thiện hữu,
các Người tu hành phạm hạnh với Thế Tôn, được
sanh vào Càn Thát Bà giới hạ đẳng. Thật là điều
không mấy tốt đẹp, khi chúng con thấy những vị
đồng môn lại phải sanh vào hạ đẳng Càn Thát Bà
giới.

Bạch Thế Tôn, trong chư Thiên bị Thiên tử Gopakà
trách mắng như vậy, hai vị Thiên, ngay trong hiện
tại, chứng được chánh niệm và sanh làm phụ tá cho
Phạm thiên. Còn một vị Thiên sống thọ hưởng dục
lạc.

12. Ta đệ tử pháp nhãn,
Tên gọi Gopakà,
Ta tin Phật, Pháp, Tăng.
Tâm niệm rất hoan hỷ.
Nhờ Thiện pháp chư Phật,
Sanh con Thần Sakka,
Hào quang, sanh Thiên giới,
Được tên Gopakà.

Ta thấy vốn Tỷ Kheo, Hạ sanh Càn Thát Bà! Đệ tử Gotama,

MƯỜI HAI DUYÊN                                 2381

Trước sanh làm con Người,
Ta cúng dường ẩm thực,
Hầu hạ trú xứ ta.
Mắt Hiền giả ở đâu?
Không nắm giữ Pháp, Phật,
Chánh pháp tự giác hiểu,
Bậc Pháp nhãn khéo giảng.

Ta chỉ hầu Quý vị,
Được nghe Pháp bậc Thánh.
Ta là con Sakka,
Có thần lực hào quang,
Được sanh lên Thiên giới.

Các người hầu Thế Tôn,
Sống phạm hạnh tối thượng,
Nay phải sanh hạ thân,
Mất thượng sanh hạ phẩm.

Ta nhìn thật khó chịu,
Thấy đồng môn hạ sanh
Với thân Càn Thát Bà,
Phải hầu hạ chư Thiên.

Từ địa vị cư sĩ, Ta thấy rõ khác biệt. Trước bà, nay đàn ông.

MƯỜI HAI DUYÊN                           2382

Ta sanh Thiên, hưởng dục.

Bị Gopakà trách mắng,
Ưu phiền đồng phát nguyện,
Phải thăng tiến nỗ lực,
Không nô lệ cho ai!
Hai trong ba vị này,
Bắt đầu hành tinh tấn,
Nhờ Gotama dạy,
Chúng tẩy sạch tâm uế,
Thấy nguy hiểm dục vọng.
Như voi bỏ dây cương,
Các vị vượt Tam thiên,
Vứt bỏ dục kiết sử,
Quỷ triền phược khó vượt,
Cùng Sakka, Pajàpati.
Hội chúng Thiện Pháp đường
Vượt quá vị đang ngồi,
Anh hùng ly dục cấu.
Thấy chúng khỏi lo ngại,
Vasava giữa Thiên chúng,
Xem chúng sinh hạ phẩm,
Nay vượt qua Tam thiên.
Suy tư lời ưu phiền,
Gopaka với Vàssava:
Đế Thích ở nhân giới,
Đức Phật gọi Thích Ca

MƯỜI HAI DUYÊN                           2383

Đã chinh phục dục vọng.
Chúng là con của Ngài,
Thất niệm khi mệnh chung,
Nhờ Ta lấy chánh niệm.
Một trong ba vị ấy,
Mang thân Càn Thát Bà.
Hai vị hướng Chánh giác,
Bỏ Thiên giới, nhập thiền.

Đừng đệ tử nào nghi,
Vị ở đây chứng pháp.
Chúng ta đảnh lễ Phật.
Vị vượt khỏi bộc lưu,
Đã diệt trừ nghi ngờ,
Bậc chiến thắng muôn loài.
Chính ở đây, chứng pháp,
Tấn bước đạt thù thắng,
Hai vị đạt thắng vị,
Hơn phụ tá Phạm thiên,

Ôi Thiện hữu chúng tôi.
Đến đây để chứng pháp.
Nếu Thế Tôn cho phép,
Chúng con hỏi Thế Tôn.

13. Rồi Thế Tôn suy nghĩ: "Đã lâu, Sakka này sống đời trong sạch. Câu hỏi gì Sakka hỏi Ta, đều hỏi có

MƯỜI HAI DUYÊN                                   2384

lợi ích, không phải không lợi ích. Câu hỏi gì hỏi Ta, Ta sẽ trả lời; và Sakka sẽ hiểu một cách mau chóng".

Rồi Thế Tôn nói bài kệ sau đây với Thiên chủ Sakka:

Vàsava hãy hỏi Ta,
Những gì tâm Ngươi muốn!
Mỗi câu hỏi của Ngươi,
Ta làm Ngươi thỏa mãn.

II

1. Sau khi được phép, Thiên chủ Sakka hỏi Thế Tôn câu hỏi đầu tiên:

- Bạch Thế Tôn, do kiết sử gì, các loài Thiên, Nhân,
Asurà, Nàgà, Càn Thát Bà, và tất cả những loài
khác, dân chúng ao ước: "Không hận thù, không đả
thương, không thù nghịch, không ác ý, chúng ta sống
với nhau không hận thù". Thế mà với hận thù, với đả
thương, với thù nghịch, với ác ý, họ sống với nhau
trong hận thù? Đó là hình thức câu hỏi thứ nhất,
Thiên chủ Sakka hỏi Thế Tôn. Và Thế Tôn trả lời
câu hỏi ấy như sau:

- Do tật đố và xan tham, các loài Thiên, Nhân

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2385

Asurà, Nàgà, Càn Thát Bà và tất cả những loài khác,
dân chúng ao ước: "Không hận thù, không đả
thương, không thù nghịch, không ác ý, chúng ta sống
với nhau không hận thù". Thế mà với hận thù, với đả
thương, với thù nghịch, với ác ý, họ sống với nhau
trong hận thù.

Đó là hình thức Thế Tôn trả lời cho câu hỏi Thiên chủ Sakka. Sung sướng, Thiên chủ Sakka hoan hỷ tín thọ lời dạy Thế Tôn và nói:

- Như vậy là phải, bạch Thế Tôn! Như vậy là phải, bạch Thiện Thệ! Khi nghe Thế Tôn trả lời câu hỏi, nghi ngờ con diệt tận, do dự con tiêu tan.

2. Thiên chủ Sakka, sau khi hoan hỷ, tín thọ câu trả lời Thế Tôn, liền hỏi câu hỏi tiếp:

- Bạch Thế Tôn, tật đố, xan tham, do nhân duyên
gì, do tập khởi gì, cái gì khiến chúng sanh khởi, cái
gì khiến chúng hiện hữu, cái gì có mặt thì tật đố, xan
tham có mặt? Cái gì không có mặt, thì tật đố xan
tham không có mặt?

- Này Thiên chủ, tật đố và xan tham do ưa ghét làm nhân duyên, do ưa ghét làm tập khởi, ưa ghét khiến chúng sanh khởi, ưa ghét khiến chúng hiện hữu, ưa ghét có mặt thì tật đố, xan tham có mặt; ưa ghét

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2386

không có mặt thì tật đố, xan tham không có mặt.

- Bạch Thế Tôn, ưa ghét do nhân duyên gì, do tập khởi gì? Cái gì khiến chúng sanh khởi, cái gì khiến chúng hiện hữu, cái gì có mặt thì ưa ghét có mặt? Cái gì không có mặt thì ưa ghét không có mặt?

- Này Thiên chủ, ưa ghét do dục làm nhân duyên, do dục làm tập khởi, dục khiến chúng sanh khởi, dục khiến chúng hiện hữu. Dục có mặt thì ưa ghét có mặt; dục không có mặt thì ưa ghét không có mặt.

- Bạch Thế Tôn, nhưng dục do nhân duyên gì, do
tập khởi gì? Cái gì khiến dục sanh khởi, cái gì khiến
dục hiện hữu? Cái gì có mặt thì dục có mặt? Cái gì
không có mặt thì dục không có mặt?

- Này Thiên chủ, dục do tầm làm nhân duyên, do tầm
làm tập khởi; tầm khiến dục sanh khởi, tầm khiến
dục hiện hữu. Tầm có mặt thì dục có mặt; tầm không
có mặt thì dục không có mặt.

- Bạch Thế Tôn, tầm lấy gì làm nhân duyên, lấy gì
làm tập khởi? Cái gì khiến tầm sanh khởi, cái gì
khiến tầm hiện hữu? Cái gì có mặt thì tầm có mặt?
Cái gì không có mặt thì tầm không có mặt?

- Này Thiên chủ, tầm lấy các loại vọng tưởng làm

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2387

nhân duyên, lấy các loại vọng tưởng hý luận làm tập
khởi. Các loại vọng tưởng hý luận khiến tầm sanh
khởi, các loại vọng tưởng hý luận khiến tầm hiện
hữu. Do các loại vọng tưởng hý luận có mặt thì tầm
có mặt. Do các loại vọng tưởng hý luận không có mặt
thì tầm không có mặt ".

3. Bạch Thế Tôn, vị Tỷ Kheo phải chứng đạt như thế nào? Phải thành tựu con đường nào thích hợp và hướng dẫn diệt trừ các loại vọng tưởng hý luận?

- Này Thiên chủ, Ta nói hỷ có hai loại, một loại phải thân cận, một loại phải tránh xa.

- Này Thiên chủ, Ta nói ưu cũng có hai loại, một loại phải thân cận, một loại phải tránh xa.

- Này Thiên chủ, Ta nói xả cũng có hai loại, một loại phải thân cận, một loại phải tránh xa.

 Này Thiên chủ, Ta nói hỷ có hai loại, một loại
phải thân cận, một loại phải tránh xa. Lời tuyên
bố là như vậy. Do nhân duyên gì tuyên bố như
vậy?

- Ở đây, loại hỷ nào có thể biết được: "Khi tôi thân cận với hỷ này, bất thiện pháp tăng trưởng, thiện pháp suy giảm", thời hỷ ấy cần

MƯỜI HAI DUYÊN                                   2388

phải tránh xa.

- Ở đây loại hỷ nào có thể biết được: "Khi tôi
thân cận với hỷ này, bất thiện pháp suy giảm,
thiện pháp tăng trưởng", thời hỷ ấy nên thân
cận.

- Ở đây, có hỷ câu hữu với tầm, câu hữu với tứ;
có hỷ không câu hữu với tầm, không câu hữu
với tứ. Các loại hỷ không câu hữu với tầm,
không câu hữu với tứ thì thù thắng hơn.

Này Thiên chủ, Ta nói hỷ có hai loại, một loại nên thân cận, một loại nên tránh xa. Sở dĩ có lời tuyên bố như vậy là do nhân duyên như vậy.

 Này Thiên chủ, Ta nói ưu cũng có hai loại, một
loại nên thân cận, một loại nên tránh xa. Lời
tuyên bố là như vậy. Do nhân duyên gì, tuyên bố
như vậy?

- Ở đây, loại ưu nào có thể biết được: "Khi tôi
thân cận với ưu này, bất thiện pháp tăng
trưởng, thiện pháp suy giảm", thời ưu ấy cần
phải tránh xa.

- Ở đây, loại ưu nào có thể biết được: "Khi tôi thân cận với ưu này, bất thiện pháp suy giảm,

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2389

thiện pháp tăng trưởng", thời ưu ấy nên thân cận.

- Ở đây, có ưu câu hữu với tầm, câu hữu với tứ,
có ưu không câu hữu với tầm, không câu hữu
với tứ. Các loại ưu không câu hữu với tầm,
không câu hữu với tứ thì thù thắng hơn.

Này Thiên chủ, Ta nói ưu là hai loại, một loại nên thân cận, một loại nên tránh xa. Sở dĩ có lời tuyên bố như vậy, là do nhân duyên như vậy.

 Này Thiên chủ, Ta nói xả cũng có hai loại, một
loại nên thân cận, một loại nên tránh xa. Lời
tuyên bố là như vậy. Do nhân duyên gì, tuyên bố
như vậy?

- Ở đây, loại xả nào có thể biết được: "Khi tôi
thân cận với xả này, bất thiện pháp tăng
trưởng, thiện pháp suy giảm", thời xả ấy cần
phải tránh xa.

- Ở đây, loại xả nào có thể biết được: "Khi tôi
thân cận với xả này, bất thiện pháp suy giảm,
thiện pháp tăng trưởng", thời xả ấy nên thân
cận.

- Ở đây, có xả câu hữu với tầm, câu hữu với tứ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2390

Có xả không câu hữu với tầm, không câu hữu với tứ. Các loại xả không câu hữu với tầm, không câu hữu với tứ thì thù thắng hơn.

Này Thiên chủ, Ta nói rằng xả có hai loại, một loại nên thân cận, một loại nên tránh xa. Sở dĩ có lời tuyên bố như vậy là do nhân duyên như vậy.

Này Thiên chủ, vị Tỷ Kheo phải chứng đạt như vậy, phải thành tựu con đường như vậy, mới thích hợp và hướng dẫn đến sự diệt trừ các vọng tưởng hý luận.

Đó là hình thức câu trả lời Thế Tôn cho câu hỏi Thiên chủ Sakka. Sung sướng, Thiên chủ Sakka hoan hỷ, tín thọ lời dạy Thế Tôn và nói:

- Như vậy là phải, bạch Thế Tôn! Như vậy là phải,
bạch Thiện Thệ! Khi nghe Thế Tôn trả lời câu hỏi,
nghi ngờ của con được diệt tận, do dự của con được
tiêu tan.

4. Thiên chủ Sakka, sau khi hoan hỷ tín thọ câu trả lời của Thế Tôn liền hỏi câu hỏi tiếp:

 Bạch Thế Tôn, vị Tỷ Kheo phải thành tựu như thế nào, phải thành tựu biệt giải thoát luật nghi như thế nào?

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2391

- Này Thiên chủ, Ta nói rằng thân hành có hai loại, một loại nên thân cận, một loại nên tránh xa.

- Này Thiên chủ, Ta nói rằng khẩu hành có hai loại, một loại nên thân cận, một loại nên tránh xa.

- Này Thiên chủ, Ta nói rằng tầm có hai loại, một loại nên thân cận, một loại nên tránh xa.

 Này Thiên chủ, Ta nói rằng thân hành có hai
loại, một loại nên thân cận, một loại nên tránh
xa. Lời tuyên bố là như vậy. Do nhân duyên gì
tuyên bố như vậy?

- Ở đây, loại thân hành nào có thể biết được:
"Khi tôi thân cận với thân hành này, bất thiện
pháp tăng trưởng, thiện pháp suy giảm", thì
thân hành ấy cần phải tránh xa.

- Ở đây, loại thân hành nào có thể biết được:
"Khi tôi thân cận với thân hành này, bất thiện
pháp suy giảm, thiện pháp tăng trưởng", thì
thân hành ấy cần phải thân cận.

Này Thiên chủ, Ta nói rằng thân hành có hai loại,

MƯỜI HAI DUYÊN                                   2392

một loại cần thân cận, một loại cần tránh xa. Sở dĩ có lời tuyên bố như vậy là do nhân duyên như vậy.

 Này Thiên chủ, Ta nói rằng khẩu hành có hai
loại, một loại nên thân cận, một loại nên tránh
xa. Lời tuyên bố là như vậy. Do nhân duyên gì
tuyên bố như vậy?

- Ở đây, loại khẩu hành nào có thể biết được:
"Khi tôi thân cận với khẩu hành này, bất thiện
pháp tăng trưởng, thiện pháp suy vong", thì
khẩu hành ấy phải tránh xa.

- Ở đây, loại khẩu hành nào có thể biết được:
"Khi tôi thân cận với khẩu hành này, bất thiện
pháp suy vong, thiện pháp tăng trưởng", thì
khẩu hành ấy cần phải thân cận.

Này Thiên chủ, Ta nói rằng khẩu hành có hai loại, một loại nên thân cận, một loại nên tránh xa. Sở dĩ có lời tuyên bố như vậy, là do nhân duyên như vậy.

 Này Thiên chủ, Ta nói rằng tầm cầu cũng có hai
loại, một loại nên thân cận, một loại nên tránh xa.
Lời tuyên bố là như vậy. Do nhân duyên gì tuyên
bố như vậy?

- Ở đây loại tầm cầu nào có thể biết được: "Khi

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2393

tôi thân cận với tầm cầu này, bất thiện pháp tăng trưởng, thiện pháp suy vong", thì loại tầm cầu ấy cần phải tránh xa.

- Ở đây, loại tầm cầu nào có thể biết được: "Khi
tôi thân cận loại tầm cầu này, bất thiện pháp
suy vong, thiện pháp tăng trưởng", thì loại tầm
cầu ấy nên thân cận.

Này Thiên chủ, Ta nói rằng tầm cầu có hai loại, một loại nên thân cận, một loại nên tránh xa. Sở dĩ có lời tuyên bố như vậy là do nhân duyên như vậy.

Này Thiên chủ, vị Tỷ Kheo phải thành tựu như vậy, phải thành tựu biệt giải thoát luật nghi như vậy!

Đó là hình thức Thế Tôn trả lời câu hỏi Thiên chủ Sakka. Sung sướng, Thiên chủ Sakka hoan hỷ, tín thọ lời dạy Thế Tôn và nói:

- Như vậy là phải, bạch Thế Tôn! Như vậy là phải,
bạch Thiện Thệ! Sau khi nghe Thế Tôn trả lời câu
hỏi, nghi ngờ con được diệt tận, do dự con được tiêu
tan.

5. Thiên chủ Sakka, sau khi hoan hỷ tín thọ lời dạy Thế Tôn liền hỏi câu hỏi tiếp:

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2394

 Bạch Thế Tôn, vị Tỷ Kheo phải thành tựu như thế nào, phải thành tựu hộ trì các căn như thế nào?

- Này Thiên chủ, sắc do mắt phân biệt. Ta nói rằng có hai loại, một loại nên thân cận, một loại nên tránh xa.

- Này Thiên chủ, tiếng do tai phân biệt... hương do mũi phân biệt... vị do lưỡi phân biệt... xúc do thân phân biệt...

- Này Thiên chủ, pháp do ý phân biệt, Ta nói rằng có hai loại, một loại nên thân cận, một loại nên tránh xa.

Được nghe như vậy, Thiên chủ Sakka bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, vấn đề Thế Tôn nói một cách tóm tắt được con hiểu một cách rộng rãi.

- Bạch Thế Tôn, loại sắc do mắt phân biệt, khi
con thân cận mà bất thiện pháp tăng trưởng,
thiện pháp suy giảm, thời loại sắc do mắt phân
biệt ấy nên tránh xa.

- Bạch Thế Tôn, loại sắc nào do mắt phân biệt, khi con thân cận, bất thiện pháp suy giảm, thiện

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2395

pháp tăng trưởng, thời loại sắc do mắt phân biệt ấy nên thân cận.

- Bạch Thế Tôn, loại tiếng nào do tai phân biệt...
loại hương nào do mũi phân biệt... loại vị nào
do lưỡi phân biệt... loại xúc nào do thân phân
biệt... loại pháp nào do ý phân biệt, khi con thân
cận, bất thiện pháp tăng trưởng, thiện pháp suy
giảm, thời loại pháp ấy nên tránh xa.

- Bạch Thế Tôn, loại pháp nào do ý phân biệt,
khi con thân cận thời bất thiện pháp suy giảm,
thiện pháp tăng trưởng, thời loại pháp ấy nên
thân cận.

Bạch Thế Tôn, vấn đề Thế Tôn nói một cách tóm tắt,
được con hiểu một cách rộng rãi. Sau khi nghe Thế
Tôn trả lời câu hỏi, nghi ngờ con tiêu tan, do dự con
diệt tận.

6. Như vậy sau khi hoan hỷ tín thọ lời dạy Thế Tôn, Thiên chủ Sakka lại hỏi câu hỏi tiếp:

 Bạch Thế Tôn, có phải tất cả vị Sa Môn, Bà La Môn đều đồng một tư tưởng, đồng một giới hạnh, đồng một mong cầu, đồng một chí hướng?

- Này Thiên chủ, tất cả Sa Môn, Bà La Môn không

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2396

đồng một tư tưởng, không đồng một giới hạnh, không đồng một mong cầu, không đồng một chí hướng!

- Bạch Thế Tôn, vì sao cả Sa Môn, Bà La Môn không đồng một giới hạnh, không đồng một mong cầu, không đồng một chí hướng?

- Này Thiên chủ, thế giới này gồm có nhiều loại giới,
nhiều giới sai biệt. Trong thế giới gồm có nhiều loại
giới và nhiều giới sai biệt này, các loại hữu tình tự
nhiên thiên chấp một loại giới nào, và khi đã thiên
chấp, trở thành Kiên trì, cố thủ, với định kiến: "Đây
là sự thật, ngoài ra toàn là si mê". Do vậy, tất cả Sa
Môn, Bà La Môn không đồng một tư tưởng, không
đồng một giới hạnh, không đồng một cứu cánh,
không đồng một mong cầu, không đồng một chí
hướng.

 Bạch Thế Tôn, có phải tất cả vị Sa Môn, Bà La Môn đều đồng một cứu cánh, đồng một an ổn, đồng một phạm hạnh, đồng một mục đích?

- Này Thiên chủ, tất cả vị Sa Môn, Bà La Môn không đồng một cứu cánh, không đồng một an ổn, không đồng một phạm hạnh, không đồng một mục đích.

Bạch Thế Tôn, vì sao tất cả Sa môn, Bà la môn,

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2397

không đồng một cứu cánh, không đồng một an ổn, không đồng một phạm hạnh, không đồng một mục đích?

- Này Thiên chủ, chỉ những vị Sa môn Bà la môn nào
đã giải thoát tham ái, những vị ấy mới đồng một cứu
cánh, đồng một an ổn, đồng một phạm hạnh, đồng
một mục đích. Do vậy, tất cả vị Sa môn, Bà la môn
không đồng một cứu cánh, không đồng một an ổn,
không đồng một phạm hạnh, không đồng một mục
đích.

Đó là hình thức câu trả lời Thế Tôn cho câu hỏi Thiên chủ Sakka. Sung sướng, Thiên chu Sakka hoan hỷ, tín thọ lời dạy Thế Tôn và nói:

- Như vậy là phải, bạch Thế Tôn! Như vậy là phải,
bạch Thiện Thệ! Sau khi nghe Thế Tôn trả lời câu
hỏi, nghi ngờ con được diệt tận, do dự con được tiêu
tan.

7. Thiên chủ Sakka, sau khi hoan hỷ, tín thọ lời dạy Thế Tôn liền hỏi câu tiếp:

- Bạch Thế Tôn, tham ái là bệnh tật, tham ái là mục nhọt, tham ái là mũi tên, tham ái dắt dẫn con người tái sanh đời này, đời khác, khiến con người khi cao, khi thấp. Bạch Thế Tôn, trong khi các Sa môn, Bà la

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2398

môn khác ngoài giáo phái của Ngài không cho con
dịp để hỏi những câu hỏi, thời Thế Tôn lại trả lời
những câu hỏi ấy cho con, giảng giải rất lâu cho con,
khiến mũi tên nghi ngờ, do dự của con được Thế Tôn
rút nhổ đi.

- Này Thiên chủ, Ngươi có biết những câu hỏi ấy cũng được Ngươi hỏi các vị Sa môn, Bà la môn khác không?

- Bạch Thế Tôn, con được biết những câu hỏi ấy cũng được con hỏi các vị Sa môn, Bà la môn khác.

- Này Thiên chủ, những vị ấy trả lời với Ngươi như thế nào, nếu không gì trở ngại hãy nói cho biết.

- Bạch Thế Tôn, không gì trở ngại cho con, khi Thế Tôn ngồi nghe hay những vị như Thế Tôn.

- Này Thiên chủ, vậy Ngươi hãy nói đi.

- Bạch Thế Tôn, những vị Sa môn, Bà la môn mà con nghĩ là những vị sống trong rừng an tịnh, xa vắng, con đi đến những vị ấy và hỏi những câu hỏi ấy. Các vị này không trả lời cho con, không trả lời lại hỏi ngược con: "Tôn giả tên gì?" Được hỏi vậy con trả lời: "Chư Hiền giả, tên là Thiên chủ Sakka." Rồi những vị ấy lại hỏi thêm con câu nữa: "Do công việc

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2399

gì Tôn giả Thiên chủ lại đến chỗ này?" Con liền
giảng cho những vị ấy Chánh pháp như con đã được
nghe và đã được học. Chỉ được từng ấy, các vị hoan
hỷ và nói: "Chúng tôi đã được thấy Thiên chủ Sakka.
Những điều gì chúng tôi hỏi, vị ấy đều trả lời cho
chúng tôi." Không những vậy, các vị này trở thành
đệ tử của con, chớ không phải con là đệ tử của các vị
ấy. Bạch Thế Tôn, nhưng con là đệ tử của Thế
Tôn, đã chứng Dự lưu, không còn bị rơi vào đọa
xứ, chắc chắn sẽ được giác ngộ.

- Này Thiên chủ, Ngươi có biết trước kia Ngươi không bao giờ có sự thoải mái như vậy, có được sự hỷ lạc như vậy?

- Bạch Thế Tôn, trước kia con không bao giờ có sự thoải mái như vậy, có được an lạc như vậy.

- Này Thiên chủ, như thế nào, Ngươi biết được trước kia không bao giờ có sự thoải mái như vậy, có được sự hỷ lạc như vậy?

- Bạch Thế Tôn, thuở xưa, một trận chiến tranh xẩy ra giữa chư Thiên và các vị Asurà. Bạch Thế Tôn, trong trận chiến tranh này, chư Thiên thắng trận, các loài Asurà bại trận. Bạch Thế Tôn sau khi thắng trận, con là người thắng trận, con suy nghĩ: "Nay cam lồ của chư Thiên và cam lồ của Asurà, cả hai loại cam

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2400

lồ, chư Thiên sẽ được nếm." Bạch Thế Tôn, thoải mái ấy, hỷ lạc ấy do gậy trượng đem lại, do đao kiếm đem lại, không đưa đến yểm ly, ly dục, tịch diệt, an tịnh, thắng trí, giác ngộ và Niết bàn. Bạch Thế Tôn, thoải mái này, hỷ lạc này nhờ nghe Chánh pháp Thế Tôn đem lại, không do gậy trượng, không do đao kiếm, sẽ đưa đến hoàn toàn yếm ly, ly dục, tịch diệt, an tịnh, thắng trí, giác ngộ và Niết bàn.

8. - Này Thiên chủ, khi Ngươi cảm thọ sự thoải mái và hỷ lạc như vậy, Ngươi cảm thấy những lợi ích gì?

- Bạch Thế Tôn, khi con cảm thọ thoải mái và hỷ lạc như vậy, con cảm thấy có sáu lợi ích như sau:

Nay con đứng tại đây,
Với thân một vị Thiên.
Con thấy được tái sanh,
Bạch Ngài, hãy biết vậy.

Bạch Thế Tôn đó là điều lợi thứ nhất con cảm thấy, khi con cảm thọ thoải mái hỷ lạc như vậy.

Sau khi chết con bỏ,
Thân chư Thiên, phi nhân,
Không muội lược, con đi,
Đến bào thai con thích.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2401

Bạch Thế Tôn, đó là điều lợi ích thứ hai, con cảm thấy, khi con cảm thọ thoải mái và hỷ lạc như vậy.

Câu hỏi được đáp rõ,
Hoan hỷ trong Chánh giáo.
Con sống với Chánh trí,
Giác tỉnh và Chánh niệm.

Bạch Thế Tôn, đó là điều lợi thứ ba, con cảm thấy, khi con cảm thọ thoải mái và hỷ lạc như vậy.

Con sống với Chánh trí,
Sẽ được quả Bồ đề,
Sống làm vị Chánh giác,
Đời này đời cuối cùng.

Bạch Thế Tôn, đó là điều lợi ích thứ tư, con cảm thấy, khi con cảm thọ thoải mái và hỷ lạc như vậy.

Chết từ thân con Người,
Con từ bỏ thân Người,
Con sẽ thành chư Thiên,
Trong Thiên giới vô thượng.

Bạch Thế Tôn, đó là điều lợi ích thứ năm, con cảm thấy, khi con cảm thọ thoải mái, và hỷ lạc như vậy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   2402

Thù thắng hơn chư Thiên,
Akanittha danh xưng,
Sống đời sống cuối cùng,
Như vậy nơi an trú.

Bạch Thế Tôn, đó là điều lợi ích thứ sáu, con cảm thấy, khi con cảm thọ thoải mái và hỷ lạc như vậy.

9. Tâm tư không thỏa mãn,
Nghi ngờ và do dự,
Con sống cầu Như Lai,
Thời gian khá lâu dài!

Con nghĩ các Sa môn,
Sống một mình cô độc,
Là bậc Chánh Đẳng Giác,
Nghĩ vậy con tìm gặp.
Làm thế nào thành công?
Làm thế nào thất bại?
Được hỏi câu hỏi vậy?
Không thể chỉ đường hướng.

Biết con là Sakka,
Bậc Thiên chủ, đã đến!
Họ liền gạn hỏi con,
Đến đây có việc gì?
Con liền giảng Chánh pháp,

MƯỜI HAI DUYÊN                                  2403

Con được nghe cho họ. Hoan hỷ, họ bèn nói: "Vàsava làm họ thấy!".

Khi con được thấy Phật,
Nghi ngờ đều tiêu tan.
Nay con sống vô úy,
Hầu hạ bậc Chánh Giác.
Mũi tên độc tham ái,
Đấng Chánh Giác nhổ lên,
Con đảnh lễ Đại Hùng,
Bậc thân tộc mặt trời.
Tôn giả như Phạm thiên,
Nay con đảnh lễ Ngài,
Nay con kính lễ Ngài!
Ngài là bậc Chánh Giác,
Bậc Đạo Sư vô thượng,
Trong đời kể chư Thiên,
Không ai so sánh Ngài!

10. Rồi Thiên chủ Sakka nói với Pancasikha, con của Càn thát bà:

- Này Khanh Pancasikha, Ngươi đã giúp ta nhiều việc. Trước nhờ Ngươi làm Thế Tôn bằng lòng, sau khi Ngươi làm cho bằng lòng, ta mới đến yết kiến Thế Tôn, bậc A la hán, Chánh Đẳng Giác. Ta sẽ đóng

MƯỜI HAI DUYÊN                                   2404

vai trò thân phụ cho Ngươi, Ngươi sẽ là Vua loài Càn thát bà. Ta sẽ cho Ngươi Bhaddà Suriya Vaccasà, người mà Ngươi ao ước.

Rồi Thiên chủ Sakka, lấy tay sờ đất, đọc lên ba lần bài kệ cảm hứng như sau:

Đảnh lễ đấng Thế Tôn,
Bậc La hán, Chánh Giác!
Đảnh lễ đấng Thế Tôn,
Bậc La hán, Chánh Giác!
Đảnh lễ đấng Thế Tôn,
Bậc La hán, Chánh Giác!

Khi lời tuyên thuyết này được tụng đọc, pháp nhãn
thanh tịnh vô cấu, khởi lên cho Thiên chủ Sakka:
"Phàm pháp gì tập sanh, pháp ấy sẽ bị hoại diệt."
Ngoài ra, tám vạn chư Thiên cũng chứng quả tương
tợ. Đó là những câu hỏi, Thiên chủ Sakka được mời
hỏi và được Thế Tôn trả lời. Do vậy, cuộc đối thoại
này cũng được gọi là Những Câu Hỏi Của Sakka.
(Đế thích sở vấn).

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2405

336 Hành - 108 ái hành - Kinh ÁI – Tăng II, 225

ÁI – Tăng II, 225

1.- Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng cho các Thầy về ái, lưới triền khiến cho lưu chuyển được rộng ra, bám dính vào; chính do ái ấy, thế giới này bị hoại vong, trói buộc, rối loạn như một cuộn chỉ, rối ren như một ổ kén, quyện lại như cỏ munja và lau sậy babbaja, không thể nào ra khỏi khổ xứ, ác thú, đọa xứ, sanh tử. Hãy nghe và khéo tác ý, ta sẽ nói.

- Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế tôn nói như sau:

2.- Và này các Tỷ-kheo, thế nào là ái, thế nào là lưới
triền, khiến cho lưu chuyển, được trải rộng ra, bám
dính vào; chính do ái ấy, thế giới này bị hoại vong,
trói buộc, rối loạn như một cuộn chỉ, rối ren như một
ổ kén, quyện lại như cỏ munja và lau sậy babbaja,
không thể nào ra khỏi khổ xứ, ác thú, đọa xứ, sanh
tử?

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2406

Này các Tỷ-kheo, mười tám ái hành này, liên hệ đến nội tâm, có mười tám ái hành này liên hệ với ngoại cảnh.

3. Thế nào là mười tám ái hành liên hệ đến nội tâm?

-   Này các Tỷ-kheo,

1.  Khi nào có ý nghĩ: "Ta có mặt", thời có những
ý nghĩ:
2. "Ta có mặt trong đời này";
3. "Ta có mặt như vậy";
4. "Ta có mặt khác như vậy";
5. "Ta không phải thường hằng";
6. "Ta là thường hằng";
7. "Ta phải có mặt hay không?";
8. "Ta phải có mặt trong đời này?";
9. "Ta phải có mặt như vậy";
10. "Ta phải có mặt khác như vậy";
11. "Mong rằng ta có mặt";
12. "Mong rằng ta có mặt trong đời này";
13. "Mong rằng ta có mặt như vậy!";
14. "Mong rằng ta có mặt khác như vậy!";
15. "Ta sẽ có mặt";
16. "Ta sẽ có mặt trong đời này";
17. "Ta sẽ có mặt như vậy";
18. "Ta sẽ có mặt khác như vậy".

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2407

Có mười tám ái hành này liên hệ với nội tâm.

4. Thế nào là mười tám ái hành liên hệ với ngoại cảnh?

1.  Khi nào có tư tưởng: "Với cái này, Ta có mặt",
thời có những tư tưởng sau:
2. "Với cái này, Ta có mặt trong đời này";
3. "Với cái này, Ta có mặt như vậy";
4. "Với cái này, Ta có mặt khác như vậy";
5. "Với cái này, Ta không phải thường hằng";
6. "Với cái này, Ta là thường hằng";
7. "Với cái này, Ta phải có mặt hay không?";
8. "Với cái này, Ta phải có mặt trong thế giới
này?";
9. "Với cái này, Ta phải có mặt như vậy";
10. "Với cái này, Ta phải có mặt khác như vậy";
11. "Với cái này, mong rằng ta có mặt";
12. "Với cái này, mong rằng ta có mặt trong đời
này";
13. "Với cái này, mong rằng ta có mặt như vậy!";
14. "Với cái này, mong rằng ta có mặt khác như
vậy!";
15. " Với cái này, tôi sẽ có mặt";
16. "Với cái này, tôi sẽ có mặt trong đời này";
17. " Với cái này, tôi sẽ có mặt như vậy";
18. " Với cái này, tôi sẽ có mặt khác như vậy".

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2408

Có mười tám ái hành này liên hệ với ngoại cảnh.

5. Mười tám ái hành này liên hệ với nội tâm, và mười tám ái hành này liên hệ đến ngoại cảnh. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là ba mươi sáu ái hành.

- Ba mươi sáu ái hành quá khứ như vậy; - Ba mươi sáu ái hành vị lai như vậy; - Ba mươi sáu ái hành hiện tại như vậy.

 Như vậy là một trăm lẻ tám ái hành.

6. Này các Tỷ-kheo, đây là ái này, lưới triền, khiến cho lưu chuyển, được trải rộng ra, bám dính vào; chính do ái ấy, thế giới này bị hoại vong, trói buộc, rối loạn như một cuộn chỉ, rối ren như một ổ kén, quyện lại như cỏ munja và lau sậy babbaja, không thể nào ra khỏi khổ xứ, ác thú, đọa xứ, sanh tử.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2409

337 Hành - 18 ý hành - Kinh GIỚI PHÂN BIỆT – 140 Trung III, 541

KINH GIỚI PHÂN BIỆT (Dhatuvibhanga suttam) – Bài kinh số 140 – Trung III, 541

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn du hành ở xứ Magadha (Ma-
kiệt-đà), đi đến Rajagaha (Vương xá), đến nhà thợ
gốm Bhaggava; sau khi đến nói với thợ gốm
Bhaggava:

– Này Bhaggava, nếu không gì phiền phức cho Ông, Ta muốn ở tại chỗ này một đêm.

– Bạch Thế Tôn không có gì phiền phức cho
con. Ở đây đã có một vị xuất gia đến ở từ trước rồi.
Nếu vị ấy thỏa thuận, bạch Thế Tôn, hãy ở lại tùy
theo sở thích.

Lúc bấy giờ, Thiện gia nam tử Pukkusati, do lòng tin, y cứ Thế Tôn đã xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Vị ấy đã đến ở trước tại trú xứ của thợ gốm. Rồi Thế Tôn đi đến Tôn giả Pukkusati;

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2410

sau khi đến nói với Pukkusati:

– Này Tỷ-kheo, nếu không gì phiền phức cho Ông, Ta muốn ở lại trú xứ này một đêm.

– Rộng rãi, thưa Hiền giả, là trú xứ của thợ gốm. Tôn giả có thể ở, tùy theo sở thích.

Rồi Thế Tôn sau khi bước vào trú xứ của thợ
gốm, trải thảm cỏ vào một bên, ngồi kiết-già, lưng
thẳng và an trú niệm trước mặt. Và Thế Tôn trải qua
phần lớn đêm ấy, ngồi (như vậy). Tôn giả Pukkusati
trải qua phần lớn đêm ấy cũng ngồi (như vậy). Rồi
Thế Tôn suy nghĩ: "Cử chỉ Thiện gia nam tử này có
vẻ tín thành, Ta hãy hỏi vị ấy". Rồi Thế Tôn nói với
Tôn giả Pukkusati:

– Này Tỷ-kheo, Ông xuất gia, y cứ vào ai? Ai là Đạo sư của Ông? Ông chấp nhận pháp của ai?

– Thưa Hiền giả, có Sa môn Gotama là Thích
tử, xuất gia từ dòng họ Thích Ca. Tiếng đồn tốt đẹp
sau đây được truyền đi về Thế Tôn Gotama ấy: "Ngài
là bậc Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác,
Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Điều
Ngự Trượng Phu, Thiên Nhơn Sư, Phật, Thế Tôn".
Tôi đã xuất gia, y cứ bậc Thế Tôn ấy. Ngài là bậc
Đạo sư của tôi. Và tôi chấp thuận pháp của bậc Thế

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2411

Tôn ấy.

– Này Tỷ-kheo, nay Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác ấy ở đâu?

– Thưa Hiền giả, có một thành phố tên là
Savatthi giữa các quốc độ phía Bắc. Tại đấy, Thế
Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác hiện này đang
ở.

– Này Tỷ-kheo, trước đây Ông đã thấy bậc Thế Tôn ấy chưa? Và nếu thấy, Ông có nhận ra được không?

– Thưa Hiền giả, trước đây tôi chưa từng thấy bậc Thế Tôn ấy. Và nếu thấy, tôi không nhận ra được.

Rồi Thế Tôn suy nghĩ: "Thiện gia nam tử này
xuất gia y cứ nơi Ta. Vậy Ta hãy thuyết pháp cho
(Thiện gia nam tử) ấy". Rồi Thế Tôn nói với Tôn giả
Pukkusati:

– Hãy nghe và suy nghiệm kỹ, Ta sẽ giảng.

– Thưa Hiền giả vâng.

Tôn giả Pukkusati vâng đáp Thế Tôn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   2412

Thế Tôn nói như sau:

– Này Tỷ-kheo, người này có sáu giới, sáu xúc xứ, mười tám ý hành, bốn thắng xứ, khi được an trú, vọng tưởng không có chuyển động. Khi vọng tưởng không chuyển động, vị ấy được gọi là một ẩn sĩ tịch tịnh. Chớ có buông lung trí tuệ, hãy độ trì chân đế, hãy tăng trưởng huệ thí (caga), hãy tu học tịch tịnh. Đây là tổng thuyết sáu giới phân biệt.

 Này Tỷ-kheo, khi được nói đến "Người này có
sáu giới", do duyên gì được nói đến như vậy? Địa
giới, (thủy giới), hỏa giới, phong giới, không giới,
thức giới. Này Tỷ-kheo, khi được nói đến "Người
này có sáu giới", chính do duyên này được nói đến
như vậy.

 Này các Tỷ-kheo, khi được nói đến "Người này
có sáu xúc xứ", do duyên gì được nói đến như
vậy? Nhãn xúc xứ, nhĩ xúc xứ, tỷ xúc xứ, thiệt xúc
xứ, thân xúc xứ, ý xúc xứ. Khi được nói đến
"Người này có sáu xúc xứ ", chính do duyên này
được nói đến như vậy.

 Này Tỷ-kheo, khi được nói đến "Người này có
mười tám ý hành", do duyên gì được nói đến như
vậy? Khi con mắt thấy sắc, người ấy chạy theo
sắc, chỗ trú xứ của hỷ, chạy theo sắc chỗ trú xứ

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2413

của ưu, chạy theo sắc chỗ trú xứ của xả, khi tai
nghe tiếng... mũi ngửi hương.. lưỡi nếm vị... thân
cảm xúc, ... ý nhận thức pháp, người ấy chạy theo
pháp, chỗ trú xứ của hỷ, người ấy chạy theo pháp,
chỗ trú xứ của ưu, người ấy chạy theo pháp, chỗ
trú xứ của xả. Như vậy có sáu hỷ hành, sáu ưu
hành, sáu xả hành. Khi được nói đến "Người này
có mười tám ý hành" chính do duyên này được nói
đến như vậy.

 Này Tỷ-kheo, khi được nói đến "Người này có
bốn thắng xứ ", do duyên gì được nói đến như
vậy? Tuệ thắng xứ, đế thắng xứ, huệ thí thắng xứ,
tịch tịnh thắng xứ. Khi được nói đến "Người này
có bốn thắng xứ", chính do duyên này được nói
đến như vậy.

 Khi được nói đến "Chớ có buông lung trí tuệ,
hãy hộ trì chân đế, hãy tăng trưởng huệ thí, hãy
tu học tịch tịnh", do duyên gì được nói đến như
vậy?

 Thế nào là không buông lung trí tuệ? Có sáu giới này: địa giới, thủy giới, hỏa giới, phong giới, không giới, thức giới.

 Này Tỷ-kheo, thế nào là địa giới? Có nội địa

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2414

giới và có ngoại địa giới. Và này Tỷ-kheo,
thế nào là nội địa giới? Cái gì thuộc nội
thân, thuộc cá nhân, kiên cứng, thô phù, bị
chấp thủ, như tóc, lông, móng, răng, da, thịt,
gân, xương, tủy, thận, tim, gan, hoành cách
mô, lá lách, phổi, ruột, màng ruột, bao tử,
phân và bất cứ vật gì khác, thuộc nội thân,
thuộc cá nhân, kiên cứng, thô phù, bị chấp
thủ. Như vậy, này Tỷ-kheo, được gọi là nội
địa giới. Những gì thuộc nội địa giới và
những gì thuộc ngoại địa giới đều thuộc về
địa giới. Địa giới ấy phải được quán sát
như thật với chánh trí tuệ như sau: "Cái
này không phải của tôi, cái này không phải
là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi".
Sau khi như thật quán sát địa giới với
chánh trí tuệ như vậy, vị ấy sanh yếm ly đối
với địa giới, tâm từ bỏ địa giới.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là thủy giới?
Có nội thủy giới, có ngoại thủy giới. Và này
Tỷ-kheo, thế nào là nội thủy giới? Cái gì
thuộc nội thân, thuộc cá nhân, thuộc nước,
thuộc chất lỏng, bị chấp thủ, như mật, đàm
(niêm dịch), mủ, máu, mồ hôi, mỡ, nước
mắt, mỡ da, nước miếng, nước mũi, nước ở
khớp xương, nước tiểu, và bất cứ vật gì

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2415

khác, thuộc nội thân, thuộc cá nhân, thuộc
nước, thuộc chất lòng, bị chấp thủ. Như vậy,
này Tỷ-kheo, được gọi là thủy giới. Những
gì thuộc nội thủy giới và những gì thuộc
ngoại thủy giới đều thuộc về thủy giới. Thủy
giới ấy phải được quán sát như thật với
chánh trí tuệ như sau: "Cái này không phải
của tôi, cái này không phải là tôi, cái này
không phải tự ngã của tôi". Sau khi như thật
quán sát thủy giới với chánh trí tuệ như vậy,
vị ấy sanh yếm ly đối với thủy giới, tâm từ
bỏ thủy giới.
 Và này Tỷ-kheo, thế nào là hỏa giới? Có nội
hỏa giới, có ngoại hỏa giới. Và này Tỷ-kheo,
thế nào là nội hỏa giới? Cái gì thuộc về nội
thân, thuộc về cá nhân, thuộc lửa, thuộc chất
nóng, bị chấp thủ. Như cái gì khiến cho hâm
nóng, khiến cho hủy hoại, khiến cho thiêu
cháy, cái gì khiến cho những vật được ăn,
uống, nhai, nếm, có thể khéo tiêu hóa, hay
tất cả những vật gì khác, thuộc nội thân,
thuộc cá nhân, thuộc lửa, thuộc chất nóng,
bị chấp thủ. Này Tỷ-kheo, như vậy được gọi
là nội hỏa giới. Những gì thuộc nội hỏa giới
và những gì thuộc ngoại hỏa giới đều thuộc
về hỏa giới. Hỏa giới ấy phải được quán sát

MƯỜI HAI DUYÊN                                   2416

như thật với chánh trí tuệ như sau: "Cái này
không phải của tôi, cái này không phải là tôi,
cái này không phải tự ngã của tôi". Sau khi
như thật quán sát hỏa giới với chánh trí tuệ
như vậy, vị ấy sanh yếm ly đối với hỏa giới,
tâm từ bỏ hỏa giới.
 Và này Tỷ-kheo, thế nào là phong giới? Có
nội phong giới, có ngoại phong giới. Và này
Tỷ-kheo, thế nào là nội phong giới? Cái gì
thuộc về nội thân, thuộc cá nhân, thuộc gió,
thuộc tánh động, bị chấp thủ, như gió thổi
lên, gió thổi xuống, gió trong ruột, gió trong
bụng dưới, gió thổi ngang các đốt, các khớp,
hơi thở vô, hơi thở ra, và bất cứ vật gì khác
thuộc nội thân, thuộc cá nhân, thuộc gió,
thuộc tánh động, bị chấp thủ. Này Tỷ-kheo,
như vậy được gọi là nội phong giới. Những
gì thuộc nội phong giới và những gì thuộc
ngoại phong giới đều thuộc về phong giới.
Phong giới ấy phải được quán sát như thật
với chánh trí tuệ như sau: "Cái này không
phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái
này không phải tự ngã của tôi". Sau khi như
thật quán sát phong giới với chánh trí tuệ
như vậy, vị ấy sanh yếm ly đối với phong
giới, tâm tư từ bỏ phong giới.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2417

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hư không
giới? Có nội hư không giới, có ngoại hư
không giới. Và này Tỷ-kheo, thế nào là nội
hư không giới? Cái gì thuộc về nội thân,
thuộc cá nhân, thuộc hư không, thuộc hư
không tánh, bị chấp thủ, như lỗ tai, lỗ mũi,
cửa miệng, do cái gì người ta nuốt, những gì
được nhai, được uống, được ăn, được nếm,
và tại chỗ mà những gì được nhai, được
uống, được ăn, được nếm, được giữ lại, và
ngang qua chỗ mà những gì được nhai, được
uống, được ăn, được nếm và được tống xuất
xuống phần dưới để ra ngoài, và bất cứ vật
gì khác thuộc nội thân, thuộc cá nhân, thuộc
hư không, thuộc hư không tánh, bị chấp thủ.
Này Tỷ-kheo, như vậy được gọi là nội hư
không giới. Những gì thuộc nội hư không
giới và ngoại hư không giới đều thuộc về hư
không giới. Hư không ấy phải được quán sát
như thật với chánh trí tuệ như sau: "Cái này
không phải của tôi, cái này không phải là tôi,
cái này không phải tự ngã của tôi". Sau khi
như thật quán sát hư không giới với chánh
trí tuệ như vậy, vị ấy sanh yếm ly đối với hư
không giới, tâm từ bỏ hư không giới.
 Lại nữa, khi thức còn lại được trong sạch,

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2418

trong trắng, vị ấy biết được một số sự việc
nhờ thức ấy. Vị ấy thức tri được lạc, thức
tri được khổ, thức tri được bất khổ bất lạc.
o Này Tỷ-kheo, duyên lạc xúc, lạc thọ khởi
lên. Vị ấy khi đang cảm giác lạc thọ, tuệ tri
rằng: "Tôi cảm giác lạc thọ". Do lạc xúc
diệt đi, lạc thọ do lạc xúc được khởi lên
được cảm giác, vị ấy biết: "Lạc thọ ấy được
diệt đi, được chấm dứt".
o Này Tỷ-kheo, duyên khổ xúc, khổ thọ khởi
lên. Vị ấy khi đang cảm giác khổ thọ, tuệ tri
rằng: "Tôi cảm giác khổ thọ". Do khổ xúc
ấy diệt đi, khổ thọ do khổ xúc được khởi
lên, được cảm giác, vị ấy biết: "Khổ thọ ấy
được diệt đi, được chấm dứt".
o Này Tỷ-kheo, duyên bất khổ bất lạc xúc,
bất khổ bất lạc thọ khởi lên. Vị ấy khi đang
cảm giác bất khổ lạc thọ, tuệ tri rằng: "Tôi
cảm giác bất khổ bất lạc thọ". Do bất khổ
bất lạc thọ xúc ấy diệt đi, bất khổ bất lạc thọ
do bất khổ bất lạc xúc được khởi lên, được
cảm giác, vị ấy tuệ tri: "Bất khổ bất lạc thọ
ấy được diệt đi, được chấm dứt".
Này Tỷ-kheo, ví như do hai cây que xúc chạm cọ
xát, hơi nóng được sanh, ngọn lửa được hiện khởi.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       2419

Khi hai que ấy được rời nhau, được phân ly, sức nóng được sanh khởi ấy, sức nóng ấy được diệt đi, được chấm dứt.

Cũng vậy, này Tỷ-kheo, duyên lạc xúc, lạc thọ khởi lên. Vị ấy khi đang cảm giác lạc thọ tuệ tri rằng: "Tôi đang cảm giác lạc thọ". Do lạc xúc ấy diệt đi, lạc thọ do lạc xúc được khởi lên, được cảm giác vị ấy tuệ tri: "Lạc thọ ấy được diệt đi, được chấm dứt". Này Tỷ-kheo, duyên khổ xúc khổ thọ khởi lên. Vị ấy khi đang cảm giác khổ thọ tuệ tri rằng: "Tôi đang cảm giác khổ thọ". Do khổ xúc... "... được chấm dứt". Này Tỷ-kheo duyên bất khổ bất lạc xúc, bất khổ bất lạc thọ khởi lên... , "... bất khổ bất lạc thọ được diệt đi, được chấm dứt".

Lại nữa, xả còn lại được trong sạch, trong trắng, nhu nhuyến, dễ uốn nắn, chói sáng. Ví như, này Tỷ-kheo, một người thợ vàng thiện xảo hay người đệ tử sửa soạn lò đúc; sau khi sửa soạn lò đúc xong, người ấy đốt lửa miệng lò đúc; sau khi đốt lửa miệng lò đúc, người ấy dùng kềm kẹp lấy vàng và đặt vàng vào trong miệng lò; rồi thỉnh thoảng người ấy thổi trên ấy, thỉnh thoảng người ấy rưới nước trên ấy, thỉnh thoảng người ấy quán sát thật kỹ... vàng ấy đã trở thành sáng sủa, thanh tịnh, gột sạch, các uế tạp được đoạn trừ, các tỳ vết được trừ sạch, nhu

MƯỜI HAI DUYÊN                                        2420

nhuyến, dễ uốn nắn và chói sáng... và nếu người ấy
muốn làm đồ trang sức nào, hoặc vòng nhẫn, hoặc
bông tai, hoặc vòng cổ, hoặc vòng hoa vàng, thời
vàng ấy có thể dùng vào mục đích ấy.

Cũng vậy, này Tỷ-kheo, lại nữa xả còn lại được trong sạch, trong trắng, nhu nhuyến, dễ uốn nắn, chói sáng. Người ấy tuệ tri như sau: "Nếu ta tập trung xả này thanh tịnh như vậy, trong trắng như vậy vào Hư không vô biên xứ, và tu tập tâm ta tùy theo pháp ấy, thời xả này y cứ vào đấy, chấp thủ tại đấy được an trú nơi ta trong một thời gian dài. Nếu ta tập trung xả này thanh tịnh như vậy, trong trắng như vậy vào Thức vô biên xứ và tu tập tâm của ta tùy theo pháp ấy, thời xả này y cứ vào đấy, chấp thủ tại đấy được an trú nơi ta trong một thời gian dài. Nếu ta tập trung xả này thanh tịnh như vậy, trong trắng như vậy vào Vô sở hữu xứ, và tu tập tâm ta tùy theo pháp ấy, thời xả này y cứ vào đấy, chấp thủ tại đấy, được an trú nơi ta trong một thời gian dài. Nếu ta tập trung xả này thanh tịnh như vậy, trong trắng như vậy vào Phi tưởng phi phi tưởng xứ, và tu tập tâm của ta tùy theo pháp ấy, thời xả này y cứ vào đấy, chấp thủ tại đấy, được an trú nơi ta trong một thời gian dài".

Người ấy tuệ tri như sau: "Nếu ta tập trung xả này thanh tịnh như vậy, trong trắng như vậy vào Hư

MƯỜI HAI DUYÊN                                       2421

không vô biên xứ... Thức vô biên xứ... Vô sở hữu
xứ... Phi tưởng phi phi tưởng xứ, và tu tập tâm của ta
tùy theo pháp ấy, thời (xả) ấy trở thành pháp hữu vi".
Vị ấy không tác thành, không suy tưởng đến hữu
hay phi hữu. Do không tác thành, không suy tưởng
đến hữu hay phi hữu, vị ấy không chấp thủ một sự
vật gì ở đời; chấp thủ không quấy rối vị ấy; do chấp
thủ không quấy rối vị ấy, vị ấy tự chứng Niết-bàn,
và vị ấy tuệ tri: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành,
những điều nên làm đã làm, không còn trở lại trạng
thái như thế này nữa".

 Nếu vị ấy cảm giác lạc thọ, vị ấy tuệ tri: "Thọ
ấy là vô thường"; vị ấy tuệ tri: "Không nên
đắm trước"; vị ấy tuệ tri: "Không phải là đối
tượng để hoan hỷ".
 Nếu vị ấy cảm giác khổ thọ, vi ấy tuệ tri:
"Thọ ấy là vô thường"; vị ấy tuệ tri: "Không
nên đắm trước"; vị ấy tuệ tri: "Không phải là
đối tượng để hoan hỷ".
 Nếu vị ấy cảm giác bất khổ bất lạc thọ, vị ấy
tuệ tri: "Thọ ấy là vô thường"; vị ấy tuệ tri:
"Không nên đắm trước"; vị ấy tuệ tri: "Không
phải là đối tượng để hoan hỷ".
 Nếu cảm giác lạc thọ, không có hệ phược, vị
ấy cảm giác thọ ấy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2422

 Nếu vị ấy cảm giác khổ thọ, không có hệ
phược, vị ấy cảm giác thọ ấy.
 Nếu vị ấy cảm giác bất khổ bất lạc thọ, không
có hệ phược, vị ấy cảm giác thọ ấy.
 Khi vị ấy cảm giác một cảm thọ với thân là
tối hậu, vị ấy tuệ tri: "Ta cảm giác một cảm
thọ với thân là tối hậu". Khi vị ấy cảm giác
một cảm thọ với sinh mạng là tối hậu, vị ấy
tuệ tri: "Ta cảm giác một cảm thọ với sinh
mạng là tối hậu "; vị ấy tuệ tri: "Sau khi thân
hoại mạng chung, mọi cảm thọ hoan hỷ ở nơi
đây trở thành thanh lương".
Ví như, này Tỷ-kheo, như ngọn đèn dầu được
cháy đỏ nhờ dầu và tim. Khi dầu và tim diệt tận, và
không có vật liệu khác được đem đến, ngọn đèn dầu
ấy bị diệt tắt...

...Cũng vậy, này Tỷ-kheo, khi cảm giác một cảm thọ lấy thân làm tối hậu, vị ấy tuệ tri: "Tôi cảm giác một cảm thọ lấy thân làm tối hậu". Khi cảm giác một cảm thọ lấy sinh mạng làm tối hậu, vị ấy tuệ tri: "Tôi cảm giác một cảm thọ lấy sinh mạng làm tối hậu"; vị ấy tuệ tri: "Sau khi thân hoại mạng chung, mọi cảm thọ hoan hỷ ở nơi đây trở thành thanh lương". Do vậy, Tỷ-kheo thành tựu như vậy là thành tựu với tối thắng TUỆ THẮNG XỨ này. Vì rằng, này Tỷ-kheo,

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2423

như vậy là tối thắng Thánh tuệ, nghĩa là trí biết sự đoạn tận mọi đau khổ.

Sự giải thoát ấy của vị này, an trú vào CHÂN
ĐẾ, không bị dao động. Này Tỷ-kheo, cái gì có thể
đưa đến hư vọng, thời thuộc về hư vọng. Cái gì
không thể đưa đến hư vọng, thời thuộc về chân đế,
Niết-bàn. Do vậy, vị Tỷ-kheo thành tựu như vậy là
thành tựu với tối thắng ĐẾ thắng xứ này. Vì rằng,
này Tỷ-kheo, như vậy là tối thắng Thánh đế, tức là
Niết-bàn, không có thể đưa đến hư vọng.

Và những sanh y vô trí thức trước của nó đã
được đầy đủ, đã được thành tựu. Chúng được đoạn
tận, chặt tận gốc rễ, làm cho như thân cây tala, không
thể hiện hữu nữa trong tương lai, không có khả năng
sanh khởi nữa. Do vậy, một Tỷ-kheo thành tựu như
vậy là thành tựu với tối thắng HUỆ THÍ thắng xứ
này. Vì rằng này Tỷ-kheo, như vậy là tối thắng
Thánh huệ thí, tức là sự xả ly tất cả sanh y.

Và tham ái vô trí thức trước của nó, thuộc tham dục, tham nhiễm; pháp ấy được đoạn tận, chặt tận gốc rễ, làm cho như thân cây tala, không thể hiện hữu nữa trong tương lai, không có khả năng sanh khởi nữa. Và sự phẫn nộ vô trí thức trước của nó, thuộc sân hận, thuộc tội quá; pháp ấy được đoạn tận, cắt

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2424

tận gốc rễ, làm cho như thân cây tala, không thể hiện
hữu nữa trong tương lai, không có khả năng sanh
khởi nữa. Và vô minh vô trí thức trước của nó, thuộc
si mê, thuộc tội quá; pháp ấy được đoạn tận cắt tận
gốc rễ, làm cho như thân cây tala, không thể hiện hữu
trong tương lai, không có khả năng sanh khởi nữa.
Do vậy, Tỷ-kheo thành tựu như vậy là thành tựu tối
thắng TỊCH TỊNH thắng xứ. Này Tỷ-kheo, như vậy
là tối thắng Thánh tịch tịnh, tức là sự tịch tịnh tham
sân si.

Khi được nói đến "Chớ có buông lung trí tuệ,
hãy hộ trì chân đế, hãy làm cho sung mãn huệ thí,
hãy tu học tịch tịnh", chính do duyên này được nói
đến như vậy.

 Khi được nói đến "Khi được an trú, vọng tưởng
không có chuyển động. Khi vọng tưởng không
chuyển động, vị ấy được gọi là một ẩn sĩ tịch
tịnh", do duyên gì được nói đến như vậy?

 Này Tỷ-kheo, "Tôi là", như vậy là vọng tưởng.
 "Tôi là cái này", như vậy là vọng tưởng.
 "Tôi sẽ là", như vậy là vọng tưởng.
 "Tôi sẽ không là", như vậy là vọng tưởng.
 "Tôi sẽ có sắc", như vậy là vọng tưởng.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2425

 "Tôi sẽ không có sắc" như vậy là vọng tưởng.
 "Tôi sẽ có tưởng", như vậy là vọng tưởng.
 "Tôi sẽ không có tưởng", như vậy là vọng
tưởng.
 "Tôi sẽ không có tưởng, không không có
tưởng", như vậy là vọng tưởng.
 Vọng tưởng, này Tỷ-kheo, là bệnh, vọng tưởng
là cục bướu, vọng tưởng là mũi tên. Này Tỷ-
kheo, khi vượt khỏi mọi vọng tưởng, vị ẩn sĩ
được gọi là tịch tịnh.
 Nhưng này Tỷ-kheo, vị ẩn sĩ tịch tịnh không
sanh, không già, không có dao động, không
có hy cầu. Vì không có cái gì do đó có thể sanh,
này Tỷ-kheo, không sanh làm sao già được?
Không già, làm sao chết được? Không chết làm
sao dao động được? Không dao động, làm sao
hy cầu?

Khi được nói đến "Khi được an trú, vọng tưởng
không có chuyển động; khi vọng tưởng không
chuyển động, vị ấy được gọi là một ẩn sĩ tịch tịnh"
do chính duyên này được nói đến như vậy.

Này Tỷ-kheo, hãy thọ trì sự phân biệt tóm tắt của Ta về sáu giới.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2426

Rồi Tôn giả Pukkusati nghĩ như sau: "Thật sự
bậc Đạo sư đã đến với ta! Thật sự bậc Thiện Thệ
đã đến với ta! Thật sự bậc Chánh Đẳng Giác đã
đến với ta!" Rồi Tôn giả từ chỗ ngồi đứng dậy, đắp
y vào một bên vai, cúi đầu đảnh lễ chân Thế Tôn, và
bạch Thế Tôn:

– Con đã rơi vào một lỗi lầm, bạch Thế Tôn, vì
rằng, ngu đần, si mê và không khéo léo như con, đã
nghĩ rằng con có thể xưng hô với Thế Tôn với danh
từ Hiền giả. Bạch Thế Tôn, mong Thế Tôn chấp nhận
cho con lỗi lầm ấy là một lỗi lầm để con có thể ngăn
ngừa trong tương lai.

– Này Tỷ-kheo, thật vậy, Ông đã rơi vào một lỗi lầm, vì rằng ngu đần, si mê và không khéo léo vì Ông đã nghĩ rằng Ông có thể xưng hô với Ta với danh từ Hiền giả. Nhưng này Tỷ-kheo, nếu Ông thấy một lỗi lầm là một lỗi lầm, và như pháp phát lộ, thời chúng ta chấp nhận (lỗi lầm) ấy cho Ông. Vì rằng này Tỷ- kheo, đây là sự tăng ích trong giới luật của bậc Thánh, khi nào một ai thấy lỗi lầm là một lỗi lầm, như pháp phát lộ, để ngăn ngừa trong tương lai.

– Bạch Thế Tôn, Thế Tôn hãy cho con được thọ cụ túc giới trước mặt Thế Tôn.

– Này Tỷ-kheo, Ông có đủ y bát không?

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2427

– Bạch Thế Tôn, con không có đủ y bát.

– Này Tỷ-kheo, các Như Lai không có trao cụ túc giới cho ai không đủ y bát.

Rồi Tôn giả Pukkusati sau khi hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tôn, thân phía hữu hướng về Ngài rồi ra đi tìm y bát. Trong khi Tôn giả Pukkusati đi tìm y bát, một con bò cuồng chạy, đoạt mất mạng sống (của Tôn giả).

Rồi một số đông Tỷ-kheo đi đến Thế Tôn, sau
khi đến đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên.
Ngồi xuống một bên, các vị Tỷ-kheo ấy bạch Thế
Tôn:

– Bạch Thế Tôn, Thiện gia nam tử Pukkusati
được Thế Tôn thuyết giảng một cách vắn tắt đã mệnh
chung. Sanh thú của vị ấy như thế nào, đời sống
tương lai như thế nào?

Này Tỷ-kheo, thật là bậc Hiền giả, Thiện gia
nam tử Pukkusati, đã chấp hành Chánh pháp và tùy
pháp. Và không có phiền nhiễu Ta với những kiện
tụng về Chánh pháp. Này các Tỷ-kheo, Thiện gia
nam tử Pukkusati, sau khi đoạn trừ năm hạ phần kiết
sử, được hóa sanh và từ chỗ ấy nhập Niết-bàn, không
phải trở lui đời ấy nữa.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2428

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Các Tỷ-kheo ấy hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                2429

338 Hành - 18 ý hành - Kinh PHÂN BIỆT SÁU XỨ – 137 Trung III, 499

KINH PHÂN BIỆT SÁU XỨ (Salayatanavibhanga suttam) – Bài kinh số 137 – Trung III, 499

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Savatthi (Xá-vệ), Jetavana (Kỳ-đà Lâm), tại tinh xá ông Anathapindika (Cấp Cô Độc). Ở đấy Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo:

– "Này các Tỷ-kheo"

– "Bạch Thế Tôn" . Các vị Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn, Thế Tôn nói như sau:

– Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng cho các Ông phân biệt sáu xứ. Hãy lắng nghe và suy nghiệm kỹ, Ta sẽ nói.

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Các vị Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

MƯỜI HAI DUYÊN                                  2430

– Có sáu nội xứ cần phải biết. Có sáu ngoại xứ
cần phải biết. Có sáu thức thân cần phải biết. Có
sáu xúc thân cần phải biết. Có mười tám ý hành
cần phải biết. Có ba mươi sáu loại hữu tình cần
phải biết. Tại đây, do y cứ cái này, đoạn tận cái này.
Có ba niệm xứ mà một bậc Thánh phải thực hành,
và có thực hành (niệm xứ) ấy, bậc Thánh mới xứng
là bậc Đạo sư diễn giảng đồ chúng. Trong các bậc
Huấn luyện sư, vị ấy được gọi là bậc Vô thượng
Điều ngự sư, điều phục các hạng người đáng được
điều phục. Đây là tổng thuyết về phân biệt sáu xứ.

 Khi được nói đến "Sáu nội xứ cần phải biết", do
duyên gì, được nói đến như vậy? Nhãn xứ, nhĩ xứ,
tỷ xứ, thiệt xứ, thân xứ, ý xứ. Khi được nói đến:
"Sáu nội xứ cần phải biết", chính do duyên này,
được nói đến như vậy.

 Khi được nói đến "Sáu ngoại xứ cần phải biết",
do duyên gì, được nói đến như vậy? Sắc xứ, thanh
xứ, hương xứ, vị xứ, xúc xứ, pháp xứ. Khi được
nói đến: "Sáu ngoại xứ cần phải biết", chính do
duyên này, được nói đến như vậy.

 Khi được nói đến "Sáu thức thân cần phải biết", do duyên gì, được nói đến như vậy? Nhãn thức, nhĩ thức, tỷ thức, thiệt thức, thân thức, ý thức. Khi

MƯỜI HAI DUYÊN                                       2431

được nói đến: "Sáu thức thân cần phải biết", chính do duyên này, được nói đến như vậy.

 Khi được nói đến "Sáu xúc thân cần phải biết",
do duyên gì được nói đến như vậy? Nhãn xúc, nhĩ
xúc, tỷ xúc, thiệt xúc, thân xúc, ý xúc. Khi được
nói đến: "Sáu xúc thân cần phải biết", chính do
duyên này, được nói đến như vậy.

 Khi được nói đến "Mười tám ý hành cần phải biết", do duyên gì được nói đến như vậy?

 Sau khi mắt thấy sắc, (ý) chạy theo sắc trú xứ
của hỷ, chạy theo sắc trú xứ của ưu, chạy theo
sắc trú xứ của xả;
 Sau khi tai nghe tiếng.. (như trên)...;
 sau khi mũi ngửi hương... (như trên)...
 Sau khi lưỡi nếm vị... (như trên)....
 Sau khi thân cảm xúc.. (như trên)...
 Sau khi ý nhận thức pháp, ý chạy theo pháp
khởi lên hỷ, chạy theo pháp khởi lên ưu, chạy
theo pháp khởi lên xả.
 Như vậy, có sáu hỷ hành, có sáu ưu hành, có
sáu xả hành. Khi được nói đến "Mười tám ý
hành cần phải biết", chính do duyên này, được

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2432

nói đến như vậy.

 Khi được nói đến "Ba mươi sáu loại hữu tình cần phải biết", do duyên gì, được nói đến như vậy?

 Sáu hỷ liên hệ tại gia,
 Sáu hỷ liên hệ xuất ly,
 Sáu ưu liên hệ tại gia,
 Sáu ưu liên hệ xuất ly,
 Sáu xả liên hệ tại gia,
 Sáu xả liên hệ xuất ly.

Ở đây, thế nào là sáu hỷ liên hệ tại gia? Có hỷ khởi lên, hoặc do nhận được hay thấy sự nhận được các sắc do con mắt nhận thức, khả ái, khả hỷ, khả lạc, khả ý, liên hệ đến thế vật; hoặc do nhớ được những gì đã nhận được về trước, đã qua, đã diệt, đã biến hoại. Loại hỷ như vậy được gọi là hỷ liên hệ tại gia. Có hỷ khởi lên, hoặc do nhận được hay thấy sự nhận được các tiếng do tai nhận thức.. (như trên)... các hương do mũi nhận thức … (như trên) … các vị do lưỡi nhận thức.. (như trên)... các xúc do thân nhận thức.. (như trên)... các pháp do ý nhận thức, khả ái, khả hỷ, khả lạc, khả ý liên hệ đến thế vật; hoặc do nhớ được những gì đã nhận được về trước, đã qua,

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2433

đã diệt, đã biến hoại. Loại hỷ như vậy được gọi là hỷ liên hệ đến tại gia. Sáu hỷ này liên hệ đến tại gia.

Ở đây, thế nào là sáu hỷ liên hệ đến xuất ly? Sau khi biết các sắc pháp là vô thường, biến hoại, ly tham, biến diệt và nghĩ rằng: "Các sắc pháp xưa kia và các sắc pháp hiện tại, tất cả sắc pháp là vô thường, khổ, biến hoại". Sau khi như thật thấy như vậy với chánh trí tuệ, có hỷ khởi lên. Loại hỷ như vậy được gọi là hỷ liên hệ đến xuất ly. Sau khi biết được các tiếng... (như trên)...; các hương... (như trên)... các vị.. (như trên)... các xúc... (như trên)... các pháp là vô thường, biến hoại, ly dục, biến diệt và nghĩ rằng: "Các pháp xưa kia và các pháp hiện tại, tất cả các pháp là vô thường, khổ, biến hoại". Sau khi như thật thấy như vậy với chánh trí tuệ, có hỷ khởi lên. Loại hỷ như vậy được gọi là hỷ liên hệ đến xuất ly. Sáu hỷ này liên hệ đến xuất ly.

Ở đây, thế nào là sáu ưu liên hệ tại gia? Có ưu khởi lên; hoặc do không nhận được hay thấy sự không nhận được các sắc do mắt nhận thức, khả ái, khả hỷ, khả lạc, khả ý, liên hệ đến thế vật; hoặc do nhớ được những gì không nhận được về trước, đã qua, đã diệt, đã biến hoại. Loại ưu như vậy được gọi là ưu liên hệ tại gia. Có ưu khởi lên, hoặc do không nhận được hay thấy sự không nhận được các tiếng do

MƯỜI HAI DUYÊN                                          2434

tai nhận thức.. (như trên)... các hương do mũi nhận thức.. (như trên)... các vị do lưỡi nhận thức.. (như trên)... các xúc do thân nhận thức ... (như trên) ... các pháp do ý nhận thức, khả ái, khả hỷ, khả lạc, khả ý, liên hệ đến thế vật; hoặc do nhớ được những gì không nhận được về trước, đã qua, đã diệt, đã biến hoại. Loại ưu như vậy được gọi là ưu liên hệ đến tại gia. Sáu ưu này liên hệ đến tại gia.

Ở đây, thế nào là sáu ưu liên hệ đến xuất ly? Sau khi biết được các sắc pháp là vô thường, biến hoại, ly tham, biến diệt và nghĩ rằng: "Các sắc pháp xưa kia và các sắc pháp hiện tại, tất cả sắc pháp là vô thường, khổ, biến hoại". Sau khi như thật thấy như vậy với chánh trí tuệ, vị ấy khởi lên ước muốn đối với vô thượng giải thoát, nghĩ rằng: "Khi nào ta có thể chứng đạt và an trú trong xứ (ayatana) mà các bậc Thánh đang chứng đạt và an trú?" Như vậy, do ước muốn đối với các vô thượng giải thoát, ưu khởi lên do duyên ước muốn. Loại ưu như vậy được gọi là ưu liên hệ xuất ly. Sau khi biết được các tiếng.... (như trên)... các hương.. (như trên)... các vị... (như trên)... các xúc... (như trên)... các pháp là vô thường, biến hoại, ly dục, biến diệt và nghĩ rằng: "Các pháp xưa kia và các pháp hiện tại, tất cả các pháp là vô thường, khổ, biến hoại". Sau khi sự thật thấy như vậy với chánh trí tuệ, vị ấy khởi lên ước muốn đối với

MƯỜI HAI DUYÊN                                         2435

các vô thượng giải thoát, nghĩ rằng: "Khi nào ta có thể chứng đạt và an trú trong xứ (ayatana) mà các bậc Thánh đang chứng đạt và an trú?" Như vậy, do ước muốn đối với các vô thượng giải thoát, ưu khởi lên do duyên ước muốn. Loại ưu như vậy được gọi là ưu liên hệ xuất ly. Sáu ưu này liên hệ xuất ly.

Ở đây, thế nào là sáu xả liên hệ tại gia? Khi
một người ngu si, ám độn, phàm phu thấy sắc với
con mắt, xả khởi lên của một vô văn phàm phu,
không chinh phục được (phiền não), không chinh
phục được quả dị thục, không thấy sự nguy hiểm.
Loại xả như vậy không vượt khỏi sắc pháp. Do vậy,
đây được gọi là xả liên hệ tại gia. Khi một người ngu
si, ám độn, phàm phu nghe tiếng với tai... (như
trên)...; ngửi hương với mũi.. (như trên)...; nếm vị
với lưỡi.. (như trên)...; cảm xúc với thân... (như
trên)...; nhận thức pháp với ý, xả khởi lên của một vô
văn phàm phu, không chinh phục được (phiền não),
không chinh phục được quả dị thục, không thấy sự
nguy hiểm. Loại xả như vậy không vượt khỏi các
pháp. Do vậy, đây được gọi là xả liên hệ tại gia. Sáu
xả này liên hệ tại gia.

Ở đây, thế nào là sáu xả liên hệ xuất ly? Sau khi biết sắc pháp là vô thường, biến hoại, ly tham, biến diệt, nghĩ rằng: "Các sắc pháp xưa kia và sắc

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2436

pháp hiện tại, tất cả sắc pháp là vô thường, khổ, biến hoại". Sau khi như thật thấy như vậy với chánh trí tuệ, xả khởi lên. Loại xả như vậy được gọi là xả liên hệ xuất ly. Sau khi biết được các tiếng.. (như trên)...; các hương... (như trên).. các vị... (như trên).. các xúc.. (như trên)... các pháp là vô thường, biến hoại, ly dục, biến diệt, nghĩ rằng: "Các pháp xưa kia và các pháp hiện tại, tất cả các pháp là vô thường, khổ, biến, hoại". Sau khi như thật thấy như vậy với chánh trí tuệ, xả khởi lên. Loại xả như vậy được gọi là xả liên hệ xuất ly. Sáu xả này liên hệ xuất ly.

Khi được nói đến "Ba mươi sáu loại hữu tình cần phải biết", chính do duyên này, được nói đến như vậy.

 Khi được nói đến "Ở đây, do y cứ cái này, đoạn tận cái này", do duyên gì, được nói đến như vậy?

 Tại đây, này các Tỷ-kheo, do y cứ do duyên sáu
hỷ liên hệ xuất ly, đoạn tận, vượt qua sáu hỷ
liên hệ tại gia. Như vậy là sự đoạn tận chúng;
như vậy là sự vượt qua chúng.
 Tại đây, này các Tỷ-kheo, do y cứ, do duyên
sáu ưu liên hệ xuất ly; đoạn tận, vượt qua sáu
ưu liên hệ tại gia. Như vậy là sự đoạn tận
chúng; như vậy là sự vượt qua chúng.

MƯỜI HAI DUYÊN                                          2437

 Tại đây, này các Tỷ-kheo, do y cứ, do duyên
sáu xả liên hệ xuất ly, đoạn tận, vượt qua sáu
xả liên hệ tại gia. Như vậy là sự đoạn tận chúng,
là sự vượt qua chúng.
 Tại đây, này các Tỷ-kheo, do y cứ, do duyên
sáu hỷ liên hệ xuất ly, đoạn tận, vượt qua sáu
ưu liên hệ xuất ly. Như vậy là sự đoạn tận
chúng, là sự vượt qua chúng.
 Tại đây, này các Tỷ-kheo, do y cứ, do duyên xả
liên hệ xuất ly, đoạn tận, vượt qua sáu hỷ liên
hệ xuất ly. Như vậy là sự đoạn tận chúng, là sự
vượt qua chúng.

Này các Tỷ-kheo, có xả đa diện, y cứ đa diện; có xả nhứt diện, y cứ nhứt diện.

Này các Tỷ-kheo, thế nào là xả đa diện, y cứ đa diện? Này các Tỷ-kheo, có xả đối với các sắc pháp, có xả đối với các tiếng, có xả đối với các hương, có xả đối với các vị có xả đối với các xúc. Như vậy, này các Tỷ-kheo là xả đa diện, y cứ đa diện.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là xả nhứt diện, y
cứ nhứt diện? Có xả y cứ Hư không vô biên xứ, có
xả y cứ Thức vô biên xứ, có xả y cứ Vô sở hữu xứ,
có xả y cứ Phi tưởng phi phi tưởng xứ. Như vậy, này
các Tỷ-kheo là xả nhứt diện, y cứ nhứt diện.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2438

Ở đây, này các Tỷ-kheo, do y cứ, do duyên xả
nhứt diện, xả y cứ nhứt diện, đoạn tận vượt qua xả
đa diện, xả y cứ đa diện. Như vậy là sự đoạn tận (xả)
này, như vậy là sự vượt qua (xả) này.

Này các Tỷ-kheo, do y cứ không tham dục, do
duyên không tham dục, đoạn tận, vượt qua xả nhứt
diện, xả y cứ nhứt diện ấy. Như vậy là sự đoạn tận
(xả) này, như vậy là sự vượt qua (xả) này. Khi được
nói đến "Tại đây do y cứ cái này, đoạn tận cái này",
chính do duyên này, được nói đến như vậy.

 Khi được nói đến: "Có ba niệm xứ mà một bậc
Thánh phải thực hành, và có thực hành (niệm xứ)
ấy, bậc Thánh mới xứng là bậc Đạo sư diễn giảng
đồ chúng", do duyên gì, được nói đến như vậy?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, bậc Đạo sư thuyết pháp cho các đệ tử, vì lòng từ mẫn, vì lo cho hạnh phúc của họ, vì thương tưởng họ, nói rằng: "Đây là hạnh phúc cho các Ông, đây là an lạc cho các Ông". Một số đệ tử của bậc Đạo sư ấy không có khéo nghe, không có lóng tai, không có an trú tâm vào chánh trí, và hành động ngược lại lời dạy của bậc Đạo sư. Tại đây, này các Tỷ-kheo, Như Lai không có hoan hỷ, không có cảm giác hoan hỷ, nhưng sống không có dao động, chánh niệm, tỉnh giác. Này các Tỷ-kheo,

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2439

đây là niệm xứ thứ nhất, một bậc Thánh phải thực hành, và có thực hành niệm xứ ấy, bậc Thánh mới xứng là bậc Đạo sư diễn giảng đồ chúng.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, bậc Đạo sư thuyết pháp cho các đệ tử, vì lòng từ mẫn, vì lo cho hạnh phúc của họ, vì thương tưởng họ, nói rằng: "Đây là hạnh phúc cho các Ông, đây là an lạc cho các Ông". Một số đệ tử bậc Đạo sư ấy không có khéo nghe, không có lóng tai, không có an trú tâm vào chánh trí, và hành động ngược lại lời dạy của bậc Đạo sư. Có một số đệ tử khéo nghe, lóng tai, an trú tâm vào chánh trí, và không hành động ngược lại lời dạy của bậc Đạo sư. Tại đây, này các Tỷ-kheo, Như Lai không có hoan hỷ, không có cảm giác hoan hỷ, không có không hoan hỷ, không có cảm giác không hoan hỷ; sau khi đoạn bỏ cả hai, hoan hỷ và không hoan hỷ, Như Lai trú xả, chánh niệm, tỉnh giác. Này các Tỷ-kheo, đây là niệm xứ hai, một bậc Thánh phải thực hành... (như trên).. diễn giảng đồ chúng.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, có bậc Đạo Sư thuyết pháp cho các đệ tử ... (như trên) ... "... đây là an lạc cho các Ông". Đệ tử của bậc Đạo Sư ấy khéo nghe, lóng tai, an trú tâm vào chánh trí và không đi ngược lời dạy của bậc Đạo Sư. Tại đây, này các Tỷ-kheo, Như lai hoan hỷ, và cảm giác hoan hỷ, sống không

MƯỜI HAI DUYÊN                                        2440

dao động, chánh niệm, tỉnh giác. Này các Tỷ-kheo, đây là niệm xứ thứ ba, một bậc Thánh phải thực hành ... (như trên) ... diễn giảng cho đồ chúng.

Khi được nói đến "Có ba niệm xứ, một bậc
Thánh phải thực hành, và có (thực hành) niệm xứ ấy,
bậc Thánh mới xứng đáng là bậc Đạo sư diễn giảng
cho đồ chúng", chính do duyên này, được nói đến
như vậy.

 Khi được nói đến "Trong các vị Huấn luyện sư, vị
ấy được gọi là vị Vô thượng Điều ngự sư, điều
phục hạng người đáng được điều phục", do duyên
gì được nói đến như vậy?

Này các Tỷ-kheo, một con voi được điều phục
do một vị điều ngự tượng sư dắt dẫn chỉ chạy về một
phương... phương Đông, phương Tây, phương Bắc
hay phương Nam. Này các Tỷ-kheo, một con ngựa
được điều phục do một vị điều ngự mã sư dắt dẫn chỉ
chạy về một phương... hay phương Nam. Này các
Tỷ-kheo, một con bò được điều phục do một vị điều
ngự sư dắt dẫn chỉ chạy về một phương ... hay
phương Nam.

Này các Tỷ-kheo, một người được điều phục do Như Lai, bậc A-La-Hán, Chánh Đẳng Giác dắt dẫn, được chạy cùng khắp cả tám phương:

MƯỜI HAI DUYÊN                                   2441

 Có sắc, thấy các sắc pháp; đó là phương thứ
nhất.
 Không có tưởng nội sắc, thấy các ngoại sắc;
đó là phương thứ hai.
 Nghĩ đến thanh tịnh, chú tâm trên ấy; đó là
phương thứ ba.
 Vượt qua một cách hoàn toàn các sắc tưởng,
diệt trừ đối ngại tưởng, không tác ý sai biệt
tưởng; và nghĩ rằng "Hư không là vô biên",
chứng đạt và an trú Không vô biên xứ; đó là
phương thứ tư.
 Vượt qua một cách hoàn toàn Không vô biên
xứ, nghĩ rằng: "Thức là vô biên", chứng đạt
và an trú Thức vô biên xứ; đó là phương thứ
năm.

 Vượt qua một cách hoàn toàn Thức vô biên xứ, nghĩ rằng: "Không có gì cả", chứng đạt và an trú Vô sở hữu xứ; đó là phương thứ sáu.

 Vượt qua một cách hoàn toàn Không vô sở hữu xứ; chứng đạt và an trú Phi tưởng phi phi tưởng xứ; đó là phương thứ bảy.

 Vượt qua một cách hoàn toàn Phi tưởng phi phi tưởng xứ, chứng đạt và an trú Diệt thọ

MƯỜI HAI DUYÊN                                  2442

tưởng (định); đó là phương thứ tám.

Này các Tỷ-kheo, một người đáng được điều
phục do Như Lai, bậc A-La-Hán, Chánh Đẳng Giác
dắt dẫn, được chạy cùng khắp tám phương này. Khi
được nói đến "Trong các vị Huấn luyện sư, vị ấy
được gọi là Vô thượng Điều ngự sư, điều phục hạng
người đáng điều phục", chính do duyên này, được
nói đến như vậy.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Các vị Tỷ-kheo ấy hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                 2443

339 Hành - 18 ý hành - Kinh PHÚNG TỤNG – 33 Trường II, 567

KINH PHÚNG TỤNG – Bài kinh số 33 – Trường II, 567 (Trích đoạn)

2.   Sáu suy tư đến hỷ:

   Khi mắt thấy sắc, hoan hỷ khởi lên, sắc
ấy được suy tư. Khi tai nghe tiếng... Khi
mũi ngửi hương... Khi lưỡi nếm vị... Khi
thân chạm xúc... Khi ý nhận pháp, hoan
hỷ khởi lên, pháp ấy được suy tư.

3.   Sáu suy tư đến ưu:

   Khi mắt thấy sắc, ưu khởi lên, sắc ấy được suy tư... như trên... khi ý nhận pháp, ưu khởi lên, pháp ấy được suy tư.

4.   Sáu suy tư đến xả:

   Khi mắt thấy sắc, xả khởi lên, sắc ấy được
suy tư... Khi tai nghe tiếng... Khi mũi
ngửi hương... Khi lưỡi nếm vị... Khi thân
chạm xúc... Khi ý nhận pháp, xả khởi lên,

MƯỜI HAI DUYÊN                                        2444

pháp ấy được suy tư.

MƯỜI HAI DUYÊN                 2445

340 Hành - 3 hành - Kinh PHÚNG TỤNG – 33 Trường II, 567

KINH PHÚNG TỤNG
(SANGITI – SUTTANTA)
– Bài kinh số 33 – Trường II, 567
(Trích đoạn)

3.   Ba hành:

 Phước hành,

 Phi phước hành,

 Bất động hành.

MƯỜI HAI DUYÊN                      2446

341 Hành - 4 bất hành xứ hạnh - Kinh PHÚNG TỤNG – 33 Trường II, 567

KINH PHÚNG TỤNG – Bài kinh số 33 – Trường II, 567 (Trích đoạn)

3.   Bốn bất hành xứ hạnh:

- Tham dục bất hành xứ hạnh,

- Sân bất hành xứ hạnh,

- Si bất hành xứ hạnh,

- Bố úy bất hành xứ hạnh.

MƯỜI HAI DUYÊN                          2447

342 Hành - 4 hành - Kinh PHÚNG TỤNG – 33 Trường II, 567

KINH PHÚNG TỤNG – Bài kinh số 33 – Trường II, 567 (Trích đoạn)

4.   Bốn hành:

- Khổ hành trì chứng,

- Khổ hành tốc chứng,

- Lạc hành trì chứng,

- Lạc hành tốc chứng.

5.   Bốn hành khác:

- Bất kham nhẫn hành,

- Kham nhẫn hành,

- Điều phục hành,

- Tịch tịnh hành.

MƯỜI HAI DUYÊN                      2448

MƯỜI HAI DUYÊN   2449

343 Hành - 4 hạng Hành khổ mình, hành khổ người - Kinh TỰ HÀNH HẠ MÌNH – Tăng II, 214

TỰ HÀNH HẠ MÌNH – Tăng II, 214

1.- Này các Tỷ-kheo, có bốn hạng người này có mặt, hiện hữu ở đời. Thế nào là bốn?

Ở đây, này các Tỷ-kheo,

- Có hạng người tự hành khổ mình, chuyên tâm
hành khổ mình.
- Có hạng người tự hành khổ người, chuyên tâm
hành khổ người.
- Có hạng người tự hành khổ mình, chuyên tâm
hành khổ mình, và hành khổ người, chuyên tâm
hành khổ người.
- Có hạng người không hành khổ mình, không
chuyên tâm hành khổ mình, không hành khổ
người, không chuyên tâm hành khổ người.

Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người không hành
khổ mình, không chuyên tâm hành khổ mình, không
hành khổ người, không chuyên tâm hành khổ người.
Hạng người ấy không hành khổ mình, không hành
khổ người, hiện tại sống không tham ái, tịch tịnh,

MƯỜI HAI DUYÊN                                  2450

cảm thấy mát lạnh, cảm giác lạc thọ, tự ngã trú vào phạm thể.

2. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hạng người tự hành khổ mình, chuyên tâm tự hành khổ mình?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người sống lõa thể, sống phóng túng không theo lễ nghi, liếm tay cho sạch, đi khất thực không chịu bước tới, đi khất thực không chịu đứng một chỗ, không nhận đồ ăn mang đến, không nhận đồ ăn dành riêng, không nhận mời đi ăn, không nhận từ nơi miệng nồi, không nhận từ nơi miệng chảo, không nhận tại ngưỡng cửa, không nhận giữa những cây gậy, không nhận giữa những cối giã gạo, không nhận từ hai người đang ăn, không nhận từ người đàn bà có thai, không nhận từ người đàn bà đang cho con bú, không nhận từ người đàn bà đang đi đến giữa người đàn ông, không nhận đồ ăn đi quyên, không nhận tại chỗ có chó đứng, không nhận tại chỗ có ruồi bu, không ăn cá, không ăn thịt, không uống rượu nấu, rượu men, không uống nước cháo. Vị ấy chỉ nhận ăn tại một nhà hay chỉ nhận ăn một miếng, hay vị ấy chỉ nhận ăn tại hai nhà hay chỉ nhận ăn hai miếng, … hay vị ấy chỉ nhận ăn tại bảy nhà hay chỉ nhận ăn bảy miếng. Vị ấy nuôi sống chỉ với một bát, nuôi sống chỉ với hai bát … nuôi sống chỉ với bảy bát. Vị ấy chỉ ăn một ngày một bữa, hai ngày

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2451

một bữa, bảy ngày một bữa. Như vậy, vị ấy sống theo hạnh tiết chế ăn uống, cho đến nửa tháng mới ăn một lần. Vị ấy chỉ ăn cỏ hoang, ăn lúa tắc, ăn lúa hoang, ăn da vụn, ăn rong nước, ăn bọt tấm, ăn váng gạo, ăn bột vừng, ăn cỏ hay ăn phân bò. Vị ấy ăn trái cây, ăn rễ cây trong rừng, ăn trái câu rụng để sống. Vị ấy mặc vải gai thô, vải gai thô lẫn các vải khác, mặc vải tẩn liệm, rồi quăng đi, mặc vải phấn tảo y, mặc vải vỏ cây tirita làm áo, mặc da con sơn dương đen, mặc áo bện từ từng mảnh da con sơn dương đen, mặc áo bằng vỏ cát tường, mặc áo bằng vỏ cây, mặc áo bằng tấm gỗ nhỏ, mặc áo bằng tóc bện lại thành mền, mặc áo bằng đuôi ngựa bện lại, mặc áo bằng lông cú. Vị ấy là người sống nhổ râu tóc, là người sống theo hạnh nhổ râu tóc, là người theo hạnh thường đứng, từ bỏ chỗ ngồi, là người ngồi chò hỏ, chuyên sống theo hạnh ngồi chò hỏ một cách tinh tấn, là người dùng gai làm giường, thường nằm ngủ trên giường gai, sống một đêm tắm ba lần, theo hạnh xuống nước tắm (để gột sạch tội lỗi). Như vậy, dưới nhiều hình thức, vị ấy sống tự hành khổ mình. Như vậy, này các Tỷ- kheo, đây gọi là hạng người tự hành khổ mình, chuyên tâm tự hành khổ mình.

3. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hạng người hành khổ người, chuyên tâm hành khổ người?

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2452

Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người là người giết trâu, bò, là người giết heo, là người giết vịt, săn thú, là thợ săn, người đánh cá, ăn trộm, người xử tử các người ăn trộm, cai ngục và các người làm các nghề ác độc khác. Như vậy, này các Tỷ-kheo, đây gọi là hạng người hành khổ người, chuyên tâm hành khổ người.

4. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hạng người vừa hành khổ mình, chuyên tâm tự hành khổ mình, vừa hành khổ người, chuyên tâm tự hành khổ người?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người làm vua, thuộc giai cấp Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh, hay một vị Bà-la-môn triệu phú. Vị này cho xây một giảng đường về phía đông thành phố, cạo bỏ râu tóc, đắp áo da khô, toàn thân bôi thục tô và dầu, gãi lưng với một sừng nai, đi vào giảng đường với người vợ chính và một Bà-la-môn tế tự. Rồi vị ấy nằm xuống dưới đất trống trơn chỉ có lá cỏ. Vị vua sống với sữa từ vú một con bò cái, có con bò con cùng một màu sắc. Bà vợ chính sống với sữa từ vú thứ hai; và Bà-la-môn tế tự sống với sữa từ vú thứ ba, sữa từ vú thứ tư thường dùng để tế lửa. Còn con nghé con sống với đồ còn lại. Vua nói như sau: "Hãy giết một số bò đực để tế lễ, hãy giết một số nghé đực để tế lễ, hãy giết một số nghé cái để tế lễ, hãy giết một số dê để tế lễ, hãy giết một số cừu để tế lễ, hãy giết một số ngựa để tế lễ,

MƯỜI HAI DUYÊN                                         2453

hãy chặt một số thân cây để làm cột tế lễ, hãy thâu
lượm một số cỏ dabbhà để làm chỗ tế lễ. Và những
người nô tỳ, những người phục vụ, những người làm
công, những người này vì sợ đòn gậy, vì sợ nguy
hiểm, với mặt tràn đầy nước mắt, khóc lóc làm các
công việc. Như vậy, này các Tỷ-kheo, đây gọi là
hạng người vừa hành khổ mình, chuyên tâm tự hành
khổ mình, vừa hành khổ người, chuyên tâm tự hành
khổ người.

5. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hạng người vừa
không hành khổ mình, không chuyên tâm tự hành khổ
mình, vừa không hành khổ người, không chuyên tâm
tự hành khổ người, hạng người này không tự hành
khổ mình, không hành khổ người, hiện tại sống
không tham ái, tịch tịnh, cảm thấy mát lạnh, cảm
thấy lạc thọ, tự ngã trú vào Phạm thể.

6. Ở đây, Như Lai xuất hiện ở đời là bậc A-la-hán, Chánh Biến Tri, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều ngự Trượng phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn. Như Lai sau khi tự mình chứng ngộ với thắng trí, thế giới này với Thiên giới, Ma giới, Phạm thiên giới, gồm cả thế giới này với Sa-môn, Bà-la-môn, Thiên, Nhơn, lại tuyên bố bốn điều Ngài đã chứng ngộ. Ngài thuyết pháp sơ thiện, trung thiện, hậu thiện đầy đủ văn, đầy đủ

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2454

nghĩa. Ngài truyền dạy Phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ
thanh tịnh. Người gia trưởng hay con của người gia
trưởng, hay một người sanh ở giai cấp hạ tiện nghe
pháp ấy. Sau khi nghe pháp, người ấy sanh lòng tin
ở Như Lai.

7. Khi có được lòng tin ấy, người ấy suy nghĩ: "Gò
bó là đời sống gia đình, con đường đầy những bụi
đời. Đời sống xuất gia phóng khoáng như hư
không. Thật không dễ gì cho một người sống ở gia
đình có thể sống theo Phạm hạnh hoàn toàn đầy
đủ, hoàn toàn thanh tịnh, trắng bạch như vỏ ốc.
Vậy ta nên cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà-sa, xuất gia,
từ bỏ gia đình, sống không gia đình". Một thời gian
sau, người ấy từ bỏ tài sản nhỏ hay từ bỏ tài sản lớn,
bỏ bà con quyến thuộc nhỏ hay bỏ bà con quyến
thuộc lớn, cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà-sa, và xuất gia,
từ bỏ gia đình, sống không gia đình.

8. Vị ấy xuất gia như vậy, hành trì các học giới và hạnh sống của các vị Tỷ-kheo,

- Vị ấy đoạn tận sát sanh, từ bỏ sát sanh, bỏ
trượng, bỏ kiếm, biết tàm quý, có lòng từ, sống
thương xót đến hạnh phúc tất cả chúng sanh và
loài hữu tình.
- Vị ấy đoạn tận lấy của không cho, từ bỏ lấy của
không cho, chỉ lấy những vật đã cho, chỉ mong

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2455

những vật đã cho, tự sống thanh tịnh, không có
trộm cướp.
- Vị ấy đoạn tận đời sống không Phạm hạnh,
sống theo Phạm hạnh, sống đời sống viễn ly,
tránh xa dâm dục hạ liệt.
- Vị ấy đoạn tận nói láo, từ bỏ nói láo, nói những
lời chân thật, liên hệ đến sự thật, chắc chắn,
đáng tin cậy, không lường gạt đời.
- Vị ấy đoạn tận nói hai lưỡi, từ bỏ nói hai lưỡi,
nghe điều gì ở chỗ này, không đến chỗ kia nói
để sanh chia rẽ ở những người kia. Như vậy, vị
này sống hòa hợp những kẻ ly gián, khuyến
khích những kẻ hoà hợp, hoan hỷ trong hòa
hợp, thích thú trong hòa hợp hân hoan trong
hòa hợp, nói những lời đưa đến hòa hợp.
- Vị ấy đoạn tận lời nói độc ác, từ bỏ lời nói độc
ác, nói những lời dịu hiền, đẹp tai, dễ thương,
thông cảm đến tâm, tao nhã, đẹp lòng nhiều
người, vị ấy nói những lời như vậy.
- Vị ấy từ bỏ lời nói phù phiếm, tránh xa lời nói
phù phiếm, nói đúng thời, nói chân thật, nói
liên hệ đến nghĩa, nói Pháp, nói Luật, nói
những lời đáng giữ gìn, những lời hợp thời,
thuận lý, có mạch lạc hệ thống, có ích lợi.

9. Vị ấy từ bỏ không làm hại đến các loại hạt giống cây cỏ, dùng một ngày một bữa, không ăn ban đêm,

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2456

từ bỏ các món ăn phi thời; từ bỏ không đi xem múa, hát, nhạc, các cuộc trình diễn; từ bỏ không dùng giường cao và giường lớn; từ bỏ không nhận vàng và bạc; từ bỏ không nhận các hạt sống; từ bỏ không nhận thịt sống; từ bỏ không nhận đàn bà con gái; từ bỏ không nhận nô tỳ gái và trai; từ bỏ không nhận cừu và dê; từ bỏ không nhận gia cầm và heo; từ bỏ không nhận voi, bò, ngựa và ngựa cái; từ bỏ không nhận ruộng nương đất đai; từ bỏ không dùng người làm môi giới, hoặc từ mình làm người đưa tin; từ bỏ không buôn bán; từ bỏ các sự gian lận bằng cân, tiền bạc và đo lường; từ bỏ các tà hạnh như hối lộ, gian trá, lừa đảo, gạt lường; từ bỏ không làm thương tổn, sát hại, câu thúc, cướp đường, cướp giật, cưỡng đoạt.

10. Vị ấy sống biết đủ, bằng lòng với tâm y để che
thân, với đồ ăn khất thực để nuôi bụng, đi tại chỗ nào
cũng mang theo (y và bình bát), như con chim bay
đến chỗ nào cũng mang theo hai cánh. Cũng vậy, Tỷ-
kheo bằng lòng với tâm y để che thân, với đồ ăn khất
thực để nuôi bụng, đi tại chỗ nào cũng mang theo. Vị
ấy thành tựu Thánh giới uẩn này, nội tâm hưởng lạc
không có lỗi lầm.

11. Khi mắt thấy sắc, vị ấy không nắm giữ tướng chung, không nắm giữ tướng riêng. Do nguyên nhân gì khiến nhãn căn này không được chế ngự, khiến

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2457

tham ái, ưu bi, các bất thiện pháp khởi lên, vị ấy tự
chế ngự nguyên nhân ấy, hộ trì nhãn căn, thực hành
sự hộ trì nhãn căn. Vị ấy thành tựu Thánh hộ trì các
căn này, nội tâm hưởng vô uế lạc.

12. Vị ấy khi đi tới, khi đi lui đều tỉnh giác; khi nhìn thẳng, khi nhìn quanh đều tỉnh giác; khi co tay, khi duỗi tay đều tỉnh giác; khi mang y kép, bình bát, thượng y đều tỉnh giác; khi ăn, uống, nhai, nếm đều tỉnh giác; khi đi đại tiện, tiểu tiện đều tỉnh giác; khi đi, đứng, ngồi, nằm, thức, nói, yên lặng đều tỉnh giác.

13. Vị ấy thành tựu Thánh giới uẩn này, thành tựu
Thánh chánh niệm tỉnh giác này (thành tựu Thánh
biết đủ này), lựa một trú xứ thanh vắng như khu
rừng, gốc cây, đồi, núi, khe nước, hang đá, bãi thời
hạn ma, rừng rậm, ngoài trời, đống rơm. Sau khi ăn
xong và đi khất thực trở về, vị ấy ngồi kiết-già, lưng
thẳng tại chỗ nói trên, và an trú chánh niệm trước
mặt.

- Vị ấy đoạn tận tham ái ở đời, sống với tâm
thoát ly tham ái, gột rửa tâm hết tham ái.
- Đoạn tận sân hận, vị ấy sống với tâm không sân
hận, lòng từ mẫn thương xót tất cả chúng hữu
tình, gột rửa tâm hết sân hận.
- Đoạn tận hôn trầm thụy miên, vị ấy sống thoát
ly hôn trầm thụy miên, với tâm tưởng hướng về

MƯỜI HAI DUYÊN                                        2458

ánh sánh, chánh niệm tỉnh giác, gột rửa tâm hết
hôn trầm thụy miên.
- Đoạn tận trạo cử hối quá, vị ấy sống không trạo
cử hối quá, nội tâm trầm lặng, gột rửa hết tâm
trạo cử, hối quá.
- Đoạn tận nghi ngờ, vị ấy sống thoát khỏi nghi
ngờ, không phân vân lưỡng lự, gột rửa tâm hết
nghi ngờ đối với pháp thiện.

14. Vị ấy, sau khi đoạn tận năm triền cái này, các pháp làm tâm cấu uế, làm trí tuệ trở thành yếu ớt:

- Vị ấy ly dục, ly bất thiện pháp, chứng và trú
Thiền thứ nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly dục
sanh, với tầm với tứ.
- Vị ấy diệt tầm và tứ, chứng và trú Thiền thứ
hai, một trạng thái hỷ lạc do định sanh, không
tầm không tứ, nội tĩnh nhất tâm.
- Vị ấy ly hỷ trú xả, chánh niệm tỉnh giác, thân
cảm sự lạc thọ mà các bậc Thánh gọi là xả niệm
lạc trú, chứng và an trú Thiền thứ ba.
- Vị ấy xả lạc, xả khổ, diệt hỷ ưu đã cảm thọ
trước, chứng và an trú Thiền thứ tư, không khổ,
không lạc, xả niệm thanh tịnh.

15. Với tâm định tĩnh, thanh tịnh, tinh khiết, không cấu nhiễm, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2459

dụng, vững chắc, bất động như vậy, vị ấy hướng tâm đến lậu tận trí. Vị ấy biết như thật: "Đây là khổ"; biết như thật: "Đây là khổ tập"; biết như thật: "Đây là khổ diệt"; biết như thật: "Đây là con đường đưa đến khổ diệt"; biết như thật: "Đây là những lậu hoặc"; biết như thật: "Đây là nguyên nhân của những lậu hoặc"; biết như thật: "Đây là sự diệt trừ các lậu hoặc"; biết như thật: "Đây là con đường đưa đến sự diệt trừ các lậu hoặc". Nhờ biết như vậy, thấy như vậy, tâm vị ấy thoát khỏi dục lậu, thoát khỏi hữu lậu, thoát khỏi vô minh lậu. Đối với tự thân đã giải thoát như vậy, khởi lên sự hiểu biết: "Ta đã giải thoát". Vị ấy quán tri: "Sanh đã diệt, Phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm, sau đời hiện tại, không có trở lui trạng thái này nữa".

16. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là hạng người vừa
không hành khổ mình, không chuyên tâm tự hành
khổ mình, vừa không hành khổ người, không chuyên
tâm tự hành khổ người. Vị ấy không tự hành khổ
mình, không hành khổ người, hiện tại sống không
tham ái, tịch tịnh, cảm thấy mát lạnh, cảm thấy lạc
thọ, tự ngã trú vào Phạm thể.

Này các Tỷ-kheo, có bốn hạng người này có mặt, hiện hữu ở đời.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2460

344 Hành - 4 loại pháp hành - TIỂU Kinh PHÁP HÀNH – 45 Trung I, 669

TIỂU KINH PHÁP HÀNH (Culadhammasamadana suttam) – Bài kinh số 45 – Trung I, 669

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Savatthi, tại Jetavana, tịnh xá ông Anathapindika (Cấp Cô Độc). Rồi Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo:

– Này các Tỷ-kheo!

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Những vị Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn giảng như sau:

– Này các Tỷ-kheo, có bốn loại pháp hành này. Thế nào là bốn?

 Có loại pháp hành hiện tại lạc, tương lai quả báo khổ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2461

 Có loại pháp hành hiện tại khổ và tương lai
quả báo cũng khổ.
 Có loại pháp hành hiện tại khổ, tương lai quả
báo lạc.
 Có loại pháp hành hiện tại lạc, và tương lai
quả báo cũng lạc.
Này các Tỷ-kheo, thế nào là loại pháp hành hiện
tại lạc, tương lai quả báo khổ?

Này các Tỷ-kheo, có một số Sa-môn thuyết như sau, có sở kiến như sau: "Không có lỗi trong các dục". Những vị này đắm mình trong các dục, hoan lạc với các cô gái lang thang có tóc quấn trên đầu. Họ nói như sau: "Làm sao các Tôn giả Sa-môn, Bà- la-môn kia thấy sự sợ hãi tương lai của các dục, nói đến sự đoạn trừ các dục, nêu lên sự hiểu biết về các dục. Khoái lạc thay, sự xúc chạm với bàn tay có lông mịn của các cô gái lang thang trẻ trung này!"

Sau khi đắm mình trong các dục, khi thân hoại mạng chung, các vị ấy phải sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Ở đây, họ cảm thọ những cảm giác đau khổ, thống khổ, khốc liệt. Họ nói như sau: "Các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn này thấy sự sợ hãi tương lai của các dục, nói đến sự đoạn trừ các dục, nêu lên sự hiểu biết về các dục. Nhưng chúng ta, do các dục

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2462

này làm nhân, do các dục này làm duyên, phải cảm thọ những cảm giác đau khổ, thống khổ, khốc liệt".

Này các Tỷ-kheo, ví như vào cuối tháng mùa nóng, một bẹ hột giống cây leo nứt ra và này các Tỷ- kheo, một hột giống cây leo rơi dưới gốc một cây sala. Này các Tỷ-kheo, các vị thần ở trên cây sala ấy lo sợ, run sợ, và hoảng sợ. Bạn bè thân hữu, bà con huyết thống các vị thần trên cây sala ấy, thần vườn, thần rừng, thần cây, thần các dược thảo, cỏ, rừng hội họp lại, an ủi như sau: "Này Tôn giả, chớ có sợ hãi! Này Tôn giả, chớ có sợ hãi! Vì hạt giống ấy, con khổng tước có thể nuốt, con nai có thể ăn, lửa rừng có thể đốt, người làm rừng có thể nhặt đi, các loài mối có thể ăn, hay hạt giống có thể không nẩy mầm". Nhưng này các Tỷ-kheo, hạt giống ấy, con khổng tước không nuốt, con nai không ăn, lửa rừng không đốt, người làm rừng không nhặt đi, các loài mối không ăn, và hạt giống có thể nẩy mầm. Được mưa lớn nhờ các làn mây đúng mùa, hạt giống ấy được lớn lên, và một dây leo trẻ, mềm mại, có lông, chậm chậm mọc lên và bám dính cây sala ấy. Này các Tỷ- kheo, các vị thần trên cây sala ấy suy nghĩ như sau: "Không hiểu vì sao các Tôn giả bạn bè thân hữu, bà con huyết thống ấy, các thần vườn, thần rừng, thần cây, các vị thần trên các dược thảo, cỏ, rừng, thấy sự sợ hãi tương lai trong hột giống, hội họp lại, an

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2463

ủi như sau: "Này Tôn giả, chớ có sợ hãi! Này Tôn giả chớ có sợ hãi! Vì hột giống ấy, con khổng tước có thể nuốt, con nai có thể ăn, lửa rừng có thể đốt, những người làm rừng có thể nhặt đi, các loài mối có thể ăn, hay hạt giống có thể không nẩy mầm". Khoái lạc thay sự xúc chạm của cây leo trẻ trung mềm mại, có lông đang bám vào!" Cây leo ấy có thể bao trùm cây sala ấy, sau khi bao trùm, liền làm thành một tàn che trên cây ấy, và ở dưới khởi lên cả một lùm cây rậm rạp. Khi ở dưới khởi lên cả một lùm cây rậm rạp, các cành lớn của cây sala ấy có thể bị bóp nghẹt. Rồi này các Tỷ-kheo, các thần trú trên cây sa la ấy suy như sau: "Chính vì thấy sự sợ hãi tương lai này, trong hột giống cây leo ấy mà những Tôn giả, bạn bè thân hữu, bà con huyết thống ấy, các thần vườn, thần rừng, thần cây, các vị thần ở trên các dược thảo, cỏ, rừng, đã hội họp lại và an ủi như sau: "Này Tôn giả chớ có sợ hãi! Này Tôn giả, chớ sợ hãi! Vì hạt giống ấy, con khổng tước có thể nuốt, con nai có thể ăn, lửa rừng có thể đốt, những người làm rừng có thể nhặt đi, các loài mối có thể ăn, hay hạt giống có thể không nẩy mầm". Và nay ta, vì nguyên nhân hạt giống cây leo, cảm thọ những cảm giác đau khổ, thống khổ, khốc liệt".

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, có một số Sa-môn, Bà-la-môn thuyết như sau, có sở kiến như sau:

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2464

"Không có lỗi trong các dục". Những vị này đắm mình trong các dục, họ hoan lạc với các cô gái lang thang có tóc quấn trên đầu. Họ nói như sau: "Làm sao các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy thấy sự sợ hãi tương lai của các dục, nói đến sự đoạn trừ các dục, nêu lên sự hiểu biết về các dục. Khoái lạc thay, sự xúc chạm với bàn tay có lông mịn của cô gái lang thang trẻ trung này!" Sau khi đắm mình trong các dục, khi thân hoại mạng chung, họ phải sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Ở đây, họ cảm thọ những cảm giác đau khổ, thống khổ, khốc liệt. Họ nói như sau: "Các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy thấy sự sợ hãi tương lai của các dục, nói đến sự đoạn trừ các dục, nêu lên sự hiểu biết về các dục. Nhưng chúng ta, vì nhân các dục này, vì duyên các dục này, phải cảm thọ những cảm giác đau khổ, thống khổ, khốc liệt". Này các Tỷ-kheo, như vậy gọi là pháp hành hiện tại lạc, tương lai quả báo khổ.

Này các Tỷ-kheo, thế nào là pháp hành hiện tại khổ và tương lai quả báo cũng khổ?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người sống lõa thể, sống phóng túng, không theo lễ nghi, liếm tay cho sạch, đi khất thực không chịu bước tới, đi khất thực không chịu đứng lại, không nhận đồ ăn mang đến, không nhận đồ ăn đặc biệt nấu cho mình, không nhận

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2465

mời đi ăn, không nhận đồ ăn từ nơi nồi chảo, không
nhận đồ ăn đặt tại ngưỡng cửa, không nhận đồ ăn đặt
giữa những cây gậy, không nhận đồ ăn đặt giữa
những cối giã gạo, không nhận đồ ăn từ hai người
đang ăn, không nhận đồ ăn từ người đàn bà có thai,
không nhận đồ ăn từ người đàn bà đang cho con bú,
không nhận đồ ăn từ người đàn bà đang giao cấu,
không nhận đồ ăn đi quyên, không nhận đồ ăn tại chỗ
có chó đứng, không nhận đồ ăn tại chỗ có ruồi bu,
không ăn cá, ăn thịt, không uống rượu nấu, rượu
men, cháo cám.

Vị ấy chỉ nhận ăn tại một nhà, chỉ nhận ăn một
miếng, hay vị ấy chỉ nhận ăn tại hai nhà, chỉ nhận ăn
hai miếng, hay vị ấy chỉ nhận ăn tại bảy nhà, vị ấy
chỉ nhận ăn bảy miếng.

Vị ấy nuôi sống chỉ với một bát, nuôi sống chỉ
với hai bát, nuôi sống chỉ với bảy bát. Vị ấy chỉ ăn
một ngày một bữa, hai ngày một bữa, bảy ngày một
bữa. Như vậy vị ấy sống theo hạnh tiết chế ăn uống
cho đến nửa tháng mới ăn một lần.

Vị ấy chỉ ăn cỏ lúa để sống, lúa tắc, gạo lức, ăn hột cải nivara, ăn da vụn, ăn cám, uống nước bột gạo, ăn bột vừng, ăn cỏ, ăn phân bò, ăn trái cây, ăn rễ cây trong rừng, ăn trái cây rụng để sống.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2466

Vị ấy mặc vải gai thô, mặc vải gai thô lẫn với
các vải khác, mặc vải tẩm liệm quăng đi, mặc vải
phấn tảo y, mặc vỏ cây tikitaka làm áo, mặc da con
sơn dương đen, mặc áo bện từng mảnh da con sơn
dương đen, mặc áo bằng cỏ cát tường, mặc áo vỏ cây,
mặc áo bằng tấm gỗ nhỏ, mặc áo bằng tóc bện lại
thành mền, mặc áo bằng đuôi ngựa bện lại, mặc áo
bằng lông cú.

Vị ấy là người sống nhổ râu tóc, là người tập tục sống nhổ râu tóc, là người theo hạnh thường đứng không dùng chỗ ngồi, là người ngồi chò hỏ, sống theo hạnh ngồi chò hỏ một cách tinh tấn, là người dùng gai làm giường, thường ngủ nằm trên giường gai, sống dùng ván gỗ làm giường, sống nằm trên đất trần, thường nằm ngủ một bên hông, sống để bụi và nhớp che dấu thân mình, sống và ngủ ngoài trời, theo hạnh bạ đâu nằm đấy, sống ăn các uế vật, theo hạnh ăn các uế vật, sống không uống nước lạnh, theo hạnh không uống nước lạnh, sống một đêm tắm ba lần, theo hạnh xuống nước tắm (để gột sạch tội lỗi). Như vậy, vị ấy sống theo hạnh hành hạ xác thân dưới nhiều hình thức như vậy. Vị ấy sau khi thân hoại mạng chung phải sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Như vậy, này các Tỷ-kheo, được gọi là pháp hành hiện tại khổ và tương lai quả báo cũng khổ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       2467

Này các Tỷ-kheo, thế nào là pháp hành hiện tại khổ, tương lai quả báo lạc?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người tự tánh sanh
ra quá nặng về tham ái, luôn luôn cảm thọ những
cảm giác khổ ưu do tham ái sanh; có người tự tánh
sanh ra quá nặng về sân hận, luôn luôn cảm thọ
những cảm giác khổ ưu do sân hận sanh; có người tự
tánh sanh ra quá nặng về si mê, luôn luôn cảm thọ
những cảm giác khổ ưu do si mê sanh. Với khổ và
với ưu, với mặt đầy nước mắt và khóc than, vị ấy
sống theo phạm hạnh, hoàn toàn đầy đủ trong sạch.
Vị ấy sau khi thân hoại mạng chung, được sanh thiện
thú, Thiên giới, cõi đời này. Như vậy, này các Tỷ-
kheo, được gọi là pháp hành hiện tại khổ, tương lai
quả báo lạc.

Này các Tỷ-kheo, thế nào là pháp hành hiện tại lạc và tương lai quả báo cũng lạc?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người tự tánh sanh ra không quá nặng về tham ái, không luôn luôn cảm thọ những cảm giác khổ ưu do tham ái sanh; có người tự tánh sanh ra không quá nặng về sân hận, không luôn luôn cảm thọ những cảm giác khổ ưu do sân hận sanh; có người tự tánh sanh ra không quá nặng về si mê, không luôn luôn cảm thọ những cảm giác khổ

MƯỜI HAI DUYÊN                                   2468

ưu do si mê sanh.

- Vị ấy ly dục, ly các pháp bất thiện chứng và trú
Thiền thứ nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly dục
sanh, có tầm có tứ;
- Diệt tầm và tứ, chứng và trú Thiền thứ hai,
một trạng thái hỷ lạc do định sanh, không tầm
không tứ, nội tĩnh nhất tâm;
- Ly hỷ trú xả, chánh niệm tỉnh giác, thân cảm
lạc thọ mà các bậc Thánh gọi là xả niệm lạc trú,
chứng và an trú Thiền thứ ba;
- Xả lạc và xả khổ, diệt hỷ ưu đã cảm thọ trước,
chứng và trú Thiền thứ tư, không khổ, không
lạc, xả niệm thanh tịnh.
Vị ấy sau khi thân hoại mạng chung, được sanh
thiện thú, Thiên giới, cõi đời này. Như vậy này các
Tỷ-kheo, được gọi là pháp hành hiện tại lạc và tương
lai quả báo cũng lạc. Này các Tỷ-kheo, như vậy là
bốn loại pháp hành.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Các Tỷ-kheo ấy hoan hỷ, tín thọ lời Thế Tôn dạy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2469

345 Hành - 5 nguy hại cho người ác hành - Kinh NGƯỜI ÁC HÀNH 1 – Tăng II, 741

NGƯỜI ÁC HÀNH 1 – Tăng II, 741

1. - Này các Tỷ-kheo, có năm nguy hại này cho người ác hành.

2. Thế nào là năm?

-   Tự mình chỉ trích mình;
-   Sau khi suy xét, các bậc trí quở trách;
-   Tiếng ác đồn khắp;
-   Khi mạng chung, tâm bị mê loạn;
-   Sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào cõi dữ,
ác thú, đọa xứ, địa ngục.

Này các Tỷ-kheo, có năm nguy hại này cho người ác hành.

3. Này các Tỷ-kheo, có năm lợi ích này cho người thiện hành.

4. Thế nào là năm?

- Tự mình không chỉ trích mình;

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2470

-   Sau khi suy xét, các bậc trí tán thán;
-   Tiếng tốt đồn khắp;
-   Khi mạng chung, tâm không bị mê loạn;
-   Sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào thiện
thú, thiên giới, cõi đời này.

Này các Tỷ-kheo, có năm lợi ích này cho người thiện hành.

NGƯỜI ÁC HÀNH 2 – Tăng II, 742

1. - Này các Tỷ-kheo, có năm nguy hại này cho người
thân ác hành... cho người khẩu ác hành... cho người
ý ác hành (giống như #241 với những sữa đổi cần
thiết).

NGƯỜI ÁC HÀNH 3 – Tăng II, 742

(Như kinh #241 chỉ thay hai đoạn sau: "Từ bỏ diệu pháp, an trú phi diệu pháp", với những thay đổi cần thiết).

MƯỜI HAI DUYÊN                                   2471

NGƯỜI ÁC HÀNH 4 – Tăng II, 742

1. - Có năm nguy hại này, này các Tỷ-kheo, cho người thân ác hành... cho người thân thiện hành... cho người khẩu ác hành... cho người khẩu thiện hành... người ý ác hành... cho người ý thiện hành.

2. Từ mình không chỉ trích mình; sau khi suy xét, các bậc trí tán thán; tiếng tốt đồn khắp; từ bỏ phi diệu pháp; an trú diệu pháp.

Có năm lợi ích này, này các Tỷ-kheo, cho người ý thiện hành.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2472

346 Hành - Ai với lòng tham, có làm về
thân khẩu ý cái ấy là bất thiện - Kinh
CÁC CĂN BẢN BẤT THIỆN – Tăng
I, 363

CÁC CĂN BẢN BẤT THIỆN – Tăng I, 363

1. - Này các Tỷ-kheo, có ba căn bản bất thiện. Thế
nào là ba?
- Tham là căn bản bất thiện,
- Sân là căn bản bất thiện,
- Si là căn bản bất thiện.
Cái gì là tham, cái ấy là bất thiện.
- Ai với lòng tham có làm về thân, về lời, về ý,
cái ấy là bất thiện.
- Với ai có lòng tham, bị lòng tham chinh phục,
tâm không được tự chủ, vu cáo làm người khác
đau khổ, bằng cách sát hại, trói buộc, tịch thu
tài sản, mắng nhiếc hay tẩn xuất, dựa trên: "Ta
là sức mạnh, ta có sức mạnh." Cái ấy là bất
thiện.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   2473

- Như vậy, rất nhiều ác bất thiện pháp này sanh
ra từ tham, duyên khởi từ tham, tập khởi từ
tham, khởi lên nơi người ấy.
2.- Cái gì là sân, cái ấy bất thiện.
- Ai với lòng sân có làm gì về thân, về lời, về ý,
cái ấy là bất thiện.
- Với ai có lòng sân, bị lòng sân chinh phục, tâm
không được tự chủ, vu cáo làm người khác đau
khổ, bằng cách sát hại, trói buộc, tịch thu tài
sản, mắng nhiếc hay tẩn xuất, dựa trên: "Ta là
sức mạnh, ta có sức mạnh." Cái ấy là bất thiện.
- Như vậy, rất nhiều ác bất thiện pháp này sanh
từ sân, duyên khởi từ sân, tập khởi từ sân, khởi
lên nơi người ấy.
3.- Cái gì là si, cái ấy bất thiện.
- Ai với lòng si có làm gì về thân, về lời, về ý,
cái ấy là bất thiện.
- Với ai có lòng si, bị lòng si chinh phục, tâm
không được tự chủ, vu cáo làm người khác đau
khổ, bằng cách sát hại, trói buộc, tịch thu tài
sản, mắng nhiếc hay tẩn xuất, dựa trên: "Ta là
sức mạnh, ta có sức mạnh." Cái ấy là bất thiện.
- Như vậy, rất nhiều ác bất thiện pháp này sanh
từ si, duyên khởi từ si, tập khởi từ si, khởi lên
nơi người ấy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2474

4.- Như vậy, này các Tỷ-kheo, người này được gọi
là người nói phi thời, nói không thực, nói không
trúng đích, nói phi pháp, nói phi luật.
- Vì sao người như vậy, này các Tỷ-kheo, được
gọi là người nói phi thời, nói không thực, nói
không trúng đích, nói phi pháp, nói phi luật?
Như vậy là vì người này, này các Tỷ-kheo, đã vu cáo
làm người khác đau khổ, bằng cách sát hại, trói buộc,
tịch thu tài sản, mắng nhiếc hay tẩn xuất, dựa trên:
"Ta là sức mạnh, ta có sức mạnh." Khi được đối chất
với sự thật, người ấy phủ nhận, không có chấp nhận;
khi được đối chất với sự thật, người ấy không có
nhiệt tình thoát mở ra ngoài, nói rằng: "Đây là không
chân, đây là không thực". Cho nên, người như vậy
được gọi là người nói phi thời, nói không thực, nói
không trúng đích, nói phi pháp, nói phi luật.
- Người như vậy, này các Tỷ-kheo, bị các ác bất
thiện pháp do tham sanh nhiếp phục, tâm mất
tự chủ, ngay trong hiện tại sống đau khổ với sự
tổn não, với sự ưu não, với sự nhiệt não, sau
khi thân hoại mạng chung, được chờ đợi là ác
thú.
- Người như vậy, này các Tỷ-kheo, bị các ác bất
thiện pháp do sân sanh nhiếp phục, tâm mất tự
chủ, ngay trong hiện tại sống đau khổ với sự
tổn não, với sự ưu não, với sự nhiệt não, sau

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2475

khi thân hoại mạng chung, được chờ đợi là ác
thú.
- Người như vậy, này các Tỷ-kheo, bị các ác bất
thiện pháp do si sanh nhiếp phục, tâm mất tự
chủ, ngay trong hiện tại sống đau khổ với sự
tổn não, với sự ưu não, với sự nhiệt não, sau
khi thân hoại mạng chung, được chờ đợi là ác
thú.
5.- Ví như, này các Tỷ-kheo, cây sàla hay cây dhava
hay cây phandana bị phá hoại, bị bao trùm bởi ba
loại tầm gởi, đi đến tổn hại, đi đến bất hạnh.
Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, người như vậy, bị các
ác bất thiện pháp do tham sanh chinh phục, tâm mất
tự chủ, ngay trong hiện tại sống đau khổ với sự tổn
não, với sự ưu não, với sự nhiệt não, sau khi thân
hoại mạng chung, được chờ đợi là ác thú … bị các
ác bất thiện pháp so sân sanh … bị các ác bất thiện
pháp so si sanh chinh phục, tâm mất tự chủ, ngay
trong hiện tại sống đau khổ với sự tổn não, với sự ưu
não, với sự nhiệt não, sau khi thân hoại mạng chung,
được chờ đợi là ác thú.
Những pháp này, này các Tỷ-kheo, là ba căn bản bất
thiện.
6.- Có ba căn bản của thiện, này các Tỷ-kheo. Thế
nào là ba?

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2476

- Không tham là căn bản của thiện,
- Không sân là căn bản của thiện,
- Không si là căn bản của thiện.
Cái gì là không tham, cái ấy là thiện.
- Ai với lòng không tham có làm về thân, về lời
nói, về ý, cái ấy là thiện.
- Với ai không có lòng tham, không bị lòng tham
chinh phục, tâm được tự chủ, không vu cáo
làm người khác đau khổ, bằng cách sát hại, trói
buộc, tịch thu tài sản, mắng nhiếc hay tẩn xuất,
dựa trên: "Ta là sức mạnh, ta có sức mạnh." Cái
ấy là thiện.
- Như vậy, rất nhiều thiện pháp này sanh ra từ
không tham, duyên khởi từ không tham, tập
khởi từ không tham, khởi lên nơi người ấy.
7.- Cái gì là không sân, cái ấy là thiện.
- Ai với lòng không sân có làm về thân, về lời
nói, về ý, cái ấy là thiện.
- Với ai không có lòng sân, không bị lòng sân
chinh phục, tâm được tự chủ, không vu cáo làm
người khác đau khổ, bằng cách sát hại, trói
buộc, tịch thu tài sản, mắng nhiếc hay tẩn xuất,
dựa trên: "Ta là sức mạnh, ta có sức mạnh." Cái
ấy là thiện.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2477

- Như vậy, rất nhiều thiện pháp này sanh ra từ
không sân, duyên khởi từ không sân, tập khởi
từ không sân, khởi lên nơi người ấy.
8.- Cái gì là không si, cái ấy là thiện.
- Ai với lòng không si có làm về thân, về lời nói,
về ý, cái ấy là thiện.
- Với ai không có lòng si, không bị lòng si chinh
phục, tâm được tự chủ, không vu cáo làm người
khác đau khổ, bằng cách sát hại, trói buộc, tịch
thu tài sản, mắng nhiếc hay tẩn xuất, dựa trên:
"Ta là sức mạnh, ta có sức mạnh." Cái ấy là
thiện.
- Như vậy, rất nhiều thiện pháp này sanh ra từ
không si, duyên khởi từ không si, tập khởi từ
không si, khởi lên nơi người ấy.
9.- Như vậy, này các Tỷ-kheo, người này được gọi
là người nói đúng thời, nói thực, nói trúng đích,
nói đúng pháp, nói đúng luật. Vì sao người như
vậy, này các Tỷ-kheo, được gọi là người nói đúng
thời, nói thực, nói trúng đích, nói đúng pháp, nói
đúng luật?
Vì người này, này các Tỷ-kheo, đã không vu cáo làm
người khác đau khổ, bằng cách sát hại, trói buộc, tịch
thu tài sản, mắng nhiếc hay tẩn xuất, dựa trên: "Ta là
sức mạnh, ta có sức mạnh." Khi được đối chất với sự

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2478

thật, người ấy chấp nhận, không có phủ nhận; khi
được đối chất với sự không thật, người ấy nhiệt tình
thoát mở ra ngoài, nói rằng: "Đây là chân, đây là
thực". Cho nên, người như vậy được gọi là người nói
đúng thời, nói thực, nói trúng đích, nói đúng pháp,
nói đúng luật.
10. - Này các Tỷ-kheo,
- Người như vậy, đoạn tận các ác bất thiện pháp
do tham sanh, cắt đứt từ gốc rễ, làm cho như
thân cây tala, làm cho không hiện hữu, làm cho
không thể sanh khởi trong tương lai, ngay trong
hiện tại sống an lạc, không có tổn não, không
có ưu não, không có nhiệt não, sau khi thân
hoại mạng chung, ngay trong hiện tại được Bát-
niết-bàn.
- Người như vậy, này các Tỷ-kheo, không bị các
ác bất thiện pháp do sân sanh nhiếp phục, tâm
không mất tự chủ …
- Người như vậy, này các Tỷ-kheo, không bị các
ác bất thiện pháp do si sanh nhiếp phục, tâm
không mất tự chủ, ngay trong hiện tại sống an
lạc, không có tổn não, không có ưu não, sau khi
thân hoại mạng chung, ngay trong hiện tại được
Bát-niết-bàn.
11.- Ví như, này các Tỷ-kheo, cây sàla hay cây
dhava, cây phandana, bị ba cây tầm gởi phá hoại

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2479

bao trùm. Rồi có người đi đến, cầm cuốc và thúng. Người ấy chặt đứt rễ cây tầm gởi ấy, sau khi chặt đứt rễ, người ấy đào mương. Đào mương xong, người ấy nhổ các rễ lên, nhổ cho đến những rễ nhỏ, rễ usira. Rồi người ấy chặt cây tầm gởi thành từng khúc nhỏ, bửa và chẻ thành từng mảnh nhỏ, người ấy đem phơi giữa gió và mặt trời. Sau khi phơi giữa gió và mặt trời, người ấy lấy lửa đốt, làm thành một đống tro, và quạt chúng ra giữa gió lớn, hay đổ chúng xuống dòng nước chảy nhanh. Như vậy, này các Tỷ-kheo, các cây tầm gởi ấy, bị cắt đứt từ gốc rễ, bị làm cho như thân cây tala, làm cho không hiện hữu, làm cho không thể sanh khởi trong tương lai. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, với người như vậy, các ác bất thiện pháp do tham sanh đã được đoạn tận, được chặt từ gốc rễ, được làm cho như thân cây tala, được làm cho không thể hiện hữu, được làm cho không sanh khởi trong tương lai, ngay trong hiện tại được sống an lạc, không có tổn não, không có ưu não, không có nhiệt não, ngay trong hiện tại được Bát-niết-bàn … do sân sanh … các ác bất thiện pháp do si sanh đã được đoạn tận, được chặt đứt từ gốc rễ, được làm cho như thân cây tala, được làm cho không thể hiện hữu, được làm cho không sanh khởi trong tương lai, ngay trong hiện tại được sống an lạc, không có tổn não, không có ưu não, không có nhiệt não, ngay trong hiện tại được Bát-niết-bàn

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2480

Những pháp này, này các Tỷ-kheo, là ba căn bản của thiện.

MƯỜI HAI DUYÊN                              2481

347 Hành - Bình đẳng hành, bất bình đẳng hành - Kinh CÁC SỨC MẠNH – Tăng I, 102

CÁC SỨC MẠNH – Tăng I, 102
1. Có hai sức mạnh, này các Tỷ-kheo. Thế nào là
hai?
 Sức mạnh tư sát
 Và sức mạnh tu tập.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là sức mạnh tư sát?
Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người tư sát như sau:
"Với thân làm ác, quả dị thục là ác, ngay hiện tại và
trong đời sau. Với miệng nói ác, quả dị thục là ác,
ngay hiện tại và trong đời sau. Với ý nghĩ ác, quả dị
thục là ác, ngay hiện tại và trong đời sau".
Vị ấy, tư sát như vậy, từ bỏ thân làm ác, tu tập thân
làm thiện, từ bỏ miệng nói ác, tu tập miệng nói thiện,
từ bỏ ý nghĩ ác, tu tập ý nghĩ thiện, tự xử sự thật
thanh tịnh. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là sức mạnh tư
sát.
 Và thế nào, này các Tỷ-kheo, là sức mạnh tu tập?
Ở đây, này các Tỷ-kheo, sức mạnh tu tập là sức mạnh
của người hữu học. Do sức mạnh tu học, vị ấy từ bỏ
tham, từ bỏ sân, từ bỏ si. Sau khi từ bỏ tham, từ bỏ

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2482

sân, từ bỏ si, vị ấy không làm các điều bất thiện,
không phục vụ các điều ác. Này các Tỷ-kheo, đây
gọi là sức mạnh tu tập. Những pháp này, này các Tỷ-
kheo, là hai sức mạnh.
-------------------
2. Có hai sức mạnh, này các Tỷ-kheo. Thế nào là hai?
 Sức mạnh tư sát
 Và sức mạnh tu tập.
Và này các Tỷ-kheo, thế nào là sức mạnh tư sát? …
(như trên) … Này các Tỷ-kheo, đây gọi là sức mạnh
tư sát.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là sức mạnh tu tập?
Ở đây, này các Tỷ-kheo,
- Tỷ-kheo tu tập Niệm giác chi, liên hệ đến viễn
ly, liên hệ đến ly tham, liên hệ đến đoạn diệt,
hướng đến từ bỏ.
- Tu tập Trạch pháp giác chi … tu tập Tinh tấn
giác chi … tu tập Hỷ giác chi … tu tập Khinh
an giác chi … tu tập Định giác chi … tu tập Xả
giác chi, liên hệ đến viễn ly, liên hệ đến ly
tham, liên hệ đến đoạn diệt, hướng đến từ bỏ.
Này các Tỷ-kheo, đây gọi là sức mạnh tu tập. Các
pháp này, này các Tỷ-kheo, là hai sức mạnh.
--------------------

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2483

3. Này các Tỷ-kheo, có hai sức mạnh....(như số 1 ở
trên)...
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là sức mạnh tu tập?
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo ly dục, ly
pháp bất thiện, chứng đạt và an trú sơ Thiền,
một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, có tầm có
tứ.
- Làm cho tịnh chỉ tầm và tứ, chứng đạt và an trú
Thiền thứ hai, một trạng thái hỷ lạc do định
sanh, không tầm không tứ, nội tỉnh nhất tâm.
- Ly hỷ, trú xả, chánh niệm tỉnh giác, thân cảm
sự lạc thọ mà các bậc Thánh gọi là xả niệm lạc
trú, chứng và an trú Thiền thứ ba.
- Xả lạc, xả khổ, diệt hỷ ưu đã cảm thọ trước,
chứng và trú Thiền thứ tư, không khổ, không
lạc xả niệm thanh tịnh.
Này các Tỷ-kheo, đây gọi là sức mạnh tu tập. Các
pháp này, này các Tỷ-kheo, là hai sức mạnh.
-------------------
4. Có hai cách thuyết pháp này của Như Lai, này các
Tỷ-kheo. Thế nào là hai?
 Lược thuyết
 Và rộng thuyết.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   2484

Hai pháp này, này các Tỷ-kheo, là hai cách thuyết
pháp của Như Lai.
--------------------
5. Trong bất cứ tránh tụng nào, này các Tỷ-kheo, Tỷ-
kheo phạm tội và Tỷ-kheo buộc tội, không có tự
mình khéo quán sát lấy mình, thời tránh tụng ấy được
chờ đợi là sẽ đưa đến kéo dài, gay gắt, ác liệt, và các
Tỷ-kheo sẽ sống không được an lạc.
Và trong bất cứ cuộc tránh tụng nào, Tỷ-kheo phạm
tội và Tỷ-kheo buộc tội, có tự mình khéo quán sát lấy
mình, thời tránh tụng ấy, này các Tỷ-kheo, được chờ
đợi là không đưa đến kéo dài, gay gắt, ác liệt, và các
Tỷ-kheo sẽ sống được an lạc.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo phạm tội
và Tỷ-kheo buộc tội, khéo tự mình quán sát lấy
mình?
Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo phạm tội quán sát
như sau:
- "Ta phạm một tội bất thiện về thân. Tỷ-kheo ấy
đã thấy ta phạm tội bất thiện về thân.
- Nếu ta không phạm tội bất thiện về thân, Tỷ-
kheo ấy sẽ không thấy ta phạm tội bất thiện về
thân.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       2485

- Do vì ta có phạm tội bất thiện về thân, do vậy
Tỷ-kheo ấy thấy ta có phạm tội bất thiện về
thân. Tỷ-kheo ấy không được hoan hỷ.
- Vì không hoan hỷ, Tỷ-kheo ấy nói với ta lời
không hoan hỷ.
- Vì ta bị Tỷ-kheo ấy nói lời không hoan hỷ, nên
ta không hoan hỷ.
- Do ta không hoan hỷ, ta nói cho các người khác
biết. Như vậy, ở đây tội phạm chinh phục ta
như trong trường hợp người phải trả thuế hàng
hóa của mình".
Như vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo phạm tội khéo
tự mình quán sát lấy mình.
 Và thế nào, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo buộc tội,
khéo tự mình quán sát lấy mình?
Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo buộc tội quán sát
như sau:
- "Tỷ-kheo này đã phạm một tội bất thiện về
thân. Ta đã thấy Tỷ-kheo ấy phạm một tội bất
thiện về thân.
- Nếu Tỷ-kheo này không phạm tội bất thiện về
thân, thời ta đã không thấy Tỷ-kheo này phạm
tội bất thiện về thân.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   2486

- Do vì Tỷ-kheo này có phạm tội bất thiện về
thân, do vậy Ta đã thấy Tỷ-kheo này phạm tội
bất thiện về thân.
- Và sau khi thấy Tỷ-kheo này phạm tội bất thiện
về thân, ta không hoan hỷ.
- Do ta không hoan hỷ, ta nói cho Tỷ-kheo này
biết lời không hoan hỷ.
- Tỷ-kheo này bị ta nói lời không hoan hỷ, nên
không hoan hỷ.
- Vì không hoan hỷ, Vị ấy nói cho các người khác
biết: Như vậy, ở đây tội phạm chinh phục ta,
như trong trường hợp người phải trả thuế hàng
hóa của mình".
Như vậy, Tỷ-kheo buộc tội khéo tự mình quán sát
lấy mình.
 Trong bất cứ tránh tụng nào, này các Tỷ-kheo,
Tỷ-kheo phạm tội và Tỷ-kheo buộc tội, không
tự mình khéo quán sát lấy mình, thời tránh tụng
ấy được chờ đợi là sẽ đưa đến kéo dài, gay gắt,
ác liệt, và các Tỷ-kheo sẽ sống không được an
lạc.
 Và trong bất cứ tránh tụng nào, này các Tỷ-
kheo, Tỷ-kheo phạm tội và Tỷ-kheo buộc tội,
có tự mình khéo quán sát lấy mình, thời tránh
tụng ấy, này các Tỷ-kheo, được chờ đợi là sẽ

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2487

không đưa đến kéo dài, gay gắt, ác liệt, và các
Tỷ-kheo sẽ sống được an lạc.
------------------
6. Rồi một Bà-la-môn đi đến Thế Tôn; sau khi đến,
nói lên với Thế Tôn những lời chào đón hỏi thăm,
sau khi nói lên những lời chào đón hỏi thăm thân
hữu, liền ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên,
Bà-la-môn ấy bạch Thế Tôn:
- Do nhân gì, thưa Tôn giả Gotama, do duyên gì, ở
đây một số chúng sanh sau khi thân hoại mạng
chung, phải sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa
ngục?
 Do nhân phi pháp hành và bất bình đẳng hành,
này Bà-la-môn, như vậy ở đây, một số các
chúng sanh, sau khi thân hoại mạng chung,
phải sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục!
- Do nhân gì, thưa Tôn giả Gotama, do duyên gì, ở
đây một số chúng sanh sau khi thân hoại mạng
chung, sanh vào cõi thiện, cõi Trời, cõi đời này?
 Do nhân pháp hành và bình đẳng hành, này
Bà-la-môn, như vậy ở đây, một số các chúng
sanh sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào
cõi Thiện, cõi Trời, cõi đời này.
- Thật vi diệu thay, thưa Tôn giả Gotama! Thật vi
diệu thay, Tôn giả Gotama! Như người dựng đứng

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2488

lại những gì bị quăng ngã xuống, phơi bày ra những
gì bị che kín, chỉ đường cho kẻ đi lạc hướng, đem
đèn sáng vào trong bóng tối để những ai có mắt có
thể thấy sắc. Cũng vậy, pháp được Tôn giả Gotama
dùng nhiều phương tiện trình bày giải thích. Con nay
xin quy y Tôn giả Gotama, quy y Pháp, quy y chúng
Tỷ-kheo Tăng! Mong Tôn giả Gotama nhận con làm
đệ tử, từ nay cho đến mạng chung, con trọn đời quy
ngưỡng!
-----------------
7. Rồi Bà-la-môn Jànussoni đi đến Thế Tôn; sau khi
đến, nói lên với Thế Tôn những lời chào đón hỏi
thăm, sau khi nói lên với Thế Tôn những lời chào
đón hỏi thăm thân hữu rồi ngồi xuống một bên. Ngồi
xuống một bên, Bà-la-môn Jànussoni bạch Thế Tôn:
- Do nhân gì, thưa Tôn giả Gotama, do duyên gì, ở
đây một số chúng sanh sau khi thân hoại mạng
chung, phải sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa
ngục?
 Do vì có làm, này Bà-la-môn, do vì không làm.
Như vậy, ở đây một số chúng sanh, sau khi thân
hoại mạng chung, phải sanh vào cõi dữ, ác thú,
đọa xứ, địa ngục!
- Do nhân gì, thưa Tôn giả Gotama, do duyên gì, ở
đây một số chúng sanh sau khi thân hoại mạng
chung, sanh vào cõi thiện, cõi Trời, cõi đời này?

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2489

 Do vì có làm, này Bà-la-môn, do vì không làm.
Như vậy, ở đây một số chúng sanh sau khi thân
hoại mạng chung, sanh vào cõi Thiện, cõi Trời,
cõi đời này.
- Thưa Tôn giả Gotama, lời nói vắn tắt không giảng
rộng của Tôn giả Gotama, con không được hiểu ý
nghĩa một cách rộng rãi. Lành thay, nếu Tôn giả
Gotama thuyết pháp cho con để con có thể hiểu ý
nghĩa một cách rộng rãi lời nói vắn tắt không giảng
rộng của Tôn giả Gotama.
- Vậy này Bà-la-môn, hãy nghe và khéo tác ý, Ta sẽ
nói.
Bà-la-môn Jànussoni vâng đáp Thế Tôn:
- Thưa vâng, Tôn giả.
Thế Tôn nói như sau:
- Ở đây, này Bà-la-môn, có người thân làm ác, thân
không làm thiện, miệng nói ác, miệng không nói
thiện, ý nghĩ ác, ý nghĩ không thiện. Như vậy, này
Bà-la-môn, do làm và do không làm là như vậy, ở
đây một số chúng sanh sau khi thân hoại mạng
chung, phải sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục.
Lại ở đây, này Bà-la-môn, có một số chúng sanh thân
làm thiện, thân không làm ác, miệng nói thiện, miệng
không nói ác, ý nghĩ thiện, ý nghĩ không ác. Như vậy,
này Bà-la-môn, do làm và do không làm là như vậy,

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2490

ở đây một số chúng sanh sau khi thân hoại mạng
chung, được sanh vào cõi thiện, cõi Trời, cõi đời này.
- Thật vi diệu thay, Tôn giả Gotama … từ nay cho
đến mạng chung, con trọn đời quy ngưỡng!
--------------------------
8. Rồi Tôn giả Ànanda đi đến Thế Tôn , sau khi đến,
đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Thế Tôn
nói với Tôn giả Ànanda đang ngồi xuống một bên:
 Ta tuyên bố một cách dứt khoát rằng, này
Ànanda, thân làm ác, miệng nói ác, ý nghĩ ác là
điều không nên làm.
- Vì rằng, bạch Thế Tôn, Thế Tôn đã tuyên bố một
cách dứt khoát rằng, thân làm ác, miệng nói ác, ý
nghĩ ác là điều không nên làm. Nếu làm những điều
không nên làm ấy, thời có những nguy hại gì được
chờ đợi?
- Vì rằng này Ànanda, Ta tuyên bố một cách dứt
khoát rằng, thân làm ác, miệng nói ác, ý nghĩ ác là
điều không nên làm. Nếu làm những điều không nên
làm ấy, thời có những nguy hại như sau được chờ
đợi:
 Tự mình chê trách mình;
 Sau khi được biết, kẻ trí chê trách,
 Tiếng ác đồn xa,

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2491

 Bị mê ám khi mạng chung;
 Sau khi thân hoại mạng chung, phải sanh vào
cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục.
Vì thế, này Ànanda, Ta đã tuyên bố một cách dứt
khoát rằng, thân làm ác, miệng nói ác, ý nghĩ ác là
điều không nên làm. Nếu làm những điều không nên
làm ấy, thời có những nguy hại như vậy được chờ
đợi.
 Ta tuyên bố một cách dứt khoát rằng, này
Ànanda, thân làm thiện, miệng nói thiện, ý nghĩ
thiện là điều nên làm.
- Vì rằng, bạch Thế Tôn, Thế Tôn đã tuyên bố một
cách dứt khoát rằng, thân làm thiện, miệng nói thiện,
ý nghĩ thiện là điều nên làm. Nếu làm những điều nên
làm ấy, thời có những lợi ích gì được chờ đợi?
- Vì rằng này Ànanda, Ta tuyên bố một cách dứt
khoát rằng, thân làm thiện, miệng nói thiện, ý nghĩ
thiện là điều nên làm. Nếu làm những điều nên làm
ấy, thời có những lợi ích như sau được chờ đợi:
 Tự mình không chê trách mình;
 Sau khi được biết, kẻ trí tán thán,
 Tiếng lành đồn xa,
 Không bị mê ám khi mạng chung;

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2492

 Sau khi thân hoại mạng chung, được sanh vào
cõi thiện, cõi Trời, cõi đời này.
Vì thế, này Ànanda, Ta đã tuyên bố một cách dứt
khoát rằng, thân làm thiện, miệng nói thiện, ý nghĩ
thiện là điều nên làm. Nếu làm những điều nên làm
ấy, thời có những lợi ích như vậy được chờ đợi.
----------------------------
9. Này các Tỷ-kheo, hãy từ bỏ bất thiện.
- Này các Tỷ-kheo, từ bỏ bất thiện có thể làm
được. Nếu từ bỏ bất thiện không thể làm được
thời Ta đã không nói như sau: "Này các Tỷ-
kheo, hãy từ bỏ bất thiện".
- Vì rằng, này các Tỷ-kheo, từ bỏ bất thiện có thể
làm được, do vậy Ta mới nói rằng: "Này các
Tỷ-kheo, hãy từ bỏ bất thiện".
- Và nếu, này các Tỷ-kheo, từ bỏ bất thiện đưa
đến bất hạnh, đau khổ, thời Ta không nói như
sau: "Này các Tỷ-kheo, hãy từ bỏ bất thiện".
- Và này các Tỷ-kheo, vì từ bỏ bất thiện đưa đến
hạnh phúc, an lạc, nên Ta đã nói như sau: "Này
các Tỷ-kheo, hãy từ bỏ bất thiện".
Này các Tỷ-kheo, hãy tu tập thiện.
- Này các Tỷ-kheo, tu tập thiện có thể làm được.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2493

- Nếu tu tập thiện không thể làm được, này các
Tỷ-kheo, thời Ta đã không nói như sau: "Này
các Tỷ-kheo, hãy tu tập thiện".
- Vì rằng, này các Tỷ-kheo, tu tập thiện có thể
làm được, do vậy Ta mới nói rằng: "Này các
Tỷ-kheo, hãy tu tập thiện".
- Và nếu, này các Tỷ-kheo, tu tập thiện đưa đến
bất hạnh, đau khổ, thời Ta đã không nói như
sau: "Này các Tỷ-kheo, hãy tu tập thiện".
- Và vì rằng, này các Tỷ-kheo, tu tập thiện đưa
đến hạnh phúc, an lạc, nên Ta đã nói như sau:
"Này các Tỷ-kheo, hãy tu tập thiện".
---------------------------
10. Hai pháp này, này các Tỷ-kheo, đưa đến sự hỗn
loạn (mê mờ) và biến mất của diệu pháp. Thế nào là
hai?
- Văn cú bị đảo ngược, và ý nghĩ bị hiểu lầm.
- Nếu văn cú bị đảo ngược thời ý nghĩ bị hiểu
lầm.
Những pháp này, này các Tỷ-kheo, là hai pháp đưa
đến sự hỗn loạn và biến mất của diệu pháp.
11. Hai pháp này, này các Tỷ-kheo, đưa đến an trú,
không biến loạn, không biến mất của diệu pháp. Thế
nào là hai?

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2494

- Văn cú phối trí chơn chánh và ý nghĩa được
hiểu chơn chánh.
- Nếu văn cú được phối trí chơn chánh, thời ý
nghĩa được hiểu chơn chánh.
Những pháp này, này các Tỷ-kheo, là hai pháp đưa
đến an trú, không hỗn loạn, không biến mất của diệu
pháp.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   2495

348 Hành - Bệnh và thuốc - Kinh ÁC HÀNH – Tăng III, 265

ÁC HÀNH –Tăng III, 265

1. - Này các Tỷ-kheo, có ba pháp này.
2. Thế nào là ba? - Thân ác hành, khấu ác hành, ý ác
hành.
Này các Tỷ-kheo, có ba pháp này.
Để đoạn tận ba pháp này, ba pháp cần phải tu tập.
3. Thế nào là ba?
- Để đoạn tận thân ác hành, thân thiện hành cần
phải tu tập.
- Để đoạn tận khẩu ác hành, khẩu thiện hành
cần phải tu tập.
- Để đoạn tận ý ác hành, ý thiện hành cần phải
tu tập.
Để đoạn tận ba pháp này, này các Tỷ-kheo, ba pháp
này cần phải được tu tập.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2496

349 Hành - Cho đến như vậy là vừa đủ để nhàm chán với tất cả các hành - Kinh Phân Bò – Tương III, 257

Phân Bò – Tương III, 257

1-2) Nhân duyên ở Sàvatthi...

3-4) Sau khi ngồi, vị Tỷ-kheo ấy bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, có thể có sắc nào, sắc ấy là thường còn, thường hằng, thường trú, không chịu sự biến hoại, vĩnh viễn thường hằng, vĩnh trú như vậy?

5-8) Bạch Thế Tôn, có thể có thọ nào... có thể có
tưởng nào... có thể có các hành nào... có thể có thức
nào, thức ấy là thường còn, thường hằng, thường trú,
không chịu sự biến hoại, vĩnh viễn thường hằng, vĩnh
trú như vậy?

9) Này Tỷ-kheo, không có sắc nào, sắc ấy là thường còn, thường hằng, thường trú, không chịu sự biến hoại, vĩnh viễn thường hằng, vĩnh trú như vậy.

10-13) - Này Tỷ-kheo, không có thọ nào... không có tưởng nào... không có các hành nào... không có thức nào, thức ấy là thường còn, thường hằng, thường trú,

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2497

không chịu sự biến hoại, vĩnh viễn thường hằng, vĩnh trú như vậy.

14) Rồi Thế Tôn lấy tay cầm lên một miếng phân bò và nói với Tỷ-kheo ấy:

15) - Này Tỷ-kheo, cho đến được một ngã thể nhỏ
như thế này cũng không thường còn, thường hằng,
thường trú, không chịu sự biến hoại, vĩnh viễn
thường hằng, vĩnh trú.

16) Nếu được một ngã thể nhỏ như thế này, này Tỷ-
kheo, là thường còn, thường hằng, thường trú, không
chịu sự biến hoại, vĩnh viễn thường hằng, vĩnh trú,
thời đời sống Phạm hạnh để chơn chánh đoạn tận khổ
đau không thể trình bày.

Vì này Tỷ-kheo, cho đến được một ngã thể nhỏ bé
như thế này cũng không thường còn, thường hằng,
thường trú, không chịu sự biến hoại, vĩnh viễn
thường hằng, vĩnh trú; do vậy đời sống Phạm hạnh
để chơn chánh đoạn tận khổ đau có thể trình bày.

17) Thuở xưa, này Tỷ-kheo, Ta là vị vua Sát-đế-lỵ
đã làm lễ quán đảnh. Khi Ta là vị vua Sát-đế-lỵ đã
làm lễ quán đảnh, Ta có 84.000 đô thị, và đô thị
Kusàvatì là bậc nhất.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2498

18) Này Tỷ-kheo, khi Ta là vị vua Sát-đế-lỵ, đã làm lễ quán đảnh, Ta có 84.000 cung điện, và cung điện Dhamma là bậc nhất.

19) Này Tỷ-kheo, khi Ta là vị vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh, Ta có 84.000 trùng các, và là trùng các Mahàvyùha là bậc nhất.

20) Này Tỷ-kheo, khi Ta là vị vua Sát-đế-lỵ đã làm
lễ quán đảnh, Ta có 84.000 sàng tọa làm bằng ngà,
làm bằng lõi cây, làm bằng vàng, làm bằng bạc, trải
bằng nệm len có lông dài, trải bằng chăn len trắng,
trải bằng chăn len thêu bông, trải nệm bằng da con
sơn dương gọi là kadali, có lầu che phía trên và có
gối chân màu đỏ cả hai đầu.

21) Này Tỷ-kheo, khi Ta là vị vua Sát-đế-lỵ đã làm
lễ quán đảnh, Ta có 84.000 con voi với những trang
sức bằng vàng, với những cờ xí bằng vàng, bao bọc
với những lưới bằng vàng, và voi chúa Uposatha là
bậc nhất.

22) Này Tỷ-kheo, khi Ta là vị vua Sát-đế-lỵ đã làm
lễ quán đảnh, Ta có 84.000 con ngựa với những trang
sức bằng vàng, với những cờ xí bằng vàng, bao bọc
với những lưới bằng vàng, và ngựa chúa Valàhaka là
bậc nhất.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2499

23) Này Tỷ-kheo, khi Ta là vị vua Sát-đế-lỵ đã làm
lễ quán đảnh, Ta có 84.000 cỗ xe, với những trang
sức bằng vàng, với những cờ xí bằng vàng, bao bọc
với những lưới bằng vàng, và cỗ xe Vejayanta là bậc
nhất.

24) Này Tỷ-kheo, khi Ta là vị vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh, Ta có 84.000 châu báu, và Ma-ni châu là bậc nhất.

25) Này Tỷ-kheo, khi Ta là... Ta có 84.000 phụ nữ, và hoàng hậu Subhaddà là bậc nhất.

26) Này Tỷ-kheo, khi Ta là... Ta có 84.000 chư hầu Sát-đế-lỵ, và Binh chủ báu là bậc nhất.

27) Này Tỷ-kheo, khi Ta là... Ta có 84.000 con bò cái, với những dây thừng bằng vải đay mịn màng, và chậu sữa bằng bạc.

28) Này Tỷ-kheo, khi Ta là... Ta có 84.000 áo bằng vải gai tinh tế, bằng vải lụa tinh tế, bằng vải len tinh tế, bằng vải bông tinh tế.

29) Này các Tỷ-kheo, khi Ta là... Ta có 84.000 dĩa bàn, và trên ấy các cơm sáng và cơm chiều được dọn lên.

MƯỜI HAI DUYÊN                                        2500

30) Lại nữa, này các Tỷ-kheo, trong 84.000 đô thị ấy, đô thị Ta trú thời ấy là kinh đô Kusàvatì.

31) Lại nữa, này các Tỷ-kheo, trong 84.000 cung điện ấy, cung điện Ta trú thời ấy là cung điện Dhamma.

32) Lại nữa, này các Tỷ-kheo, trong 84.000 trùng các ấy, trùng các Ta trú là trùng các Mahàvyùha.

33) Lại nữa, này các Tỷ-kheo, trong 84.000 sàng tọa ấy, sàng tọa Ta thọ dùng thời ấy là sàng tọa bằng ngà, hay bằng lõi cây, hay bằng vàng, hay bằng bạc.

34) Lại nữa, này các Tỷ-kheo, trong 84.000 con voi ấy, con voi Ta cưỡi thời ấy là voi chúa Uposatha.

35) Lại nữa, này các Tỷ-kheo, trong 84.000 con ngựa ấy, con ngựa Ta cưỡi thời ấy là ngựa chúa Valàhaka.

36) Lại nữa, này các Tỷ-kheo, trong 84.000 cỗ xe ấy, cỗ xe Ta cưỡi thời ấy là cỗ xe Vejayanta.

37) Lại nữa, này các Tỷ-kheo, trong 84.000 phụ nữ ấy, phụ nữ hầu hạ Ta thời ấy là Khattiyàni hay Velàmikà.

38) Lại nữa, này các Tỷ-kheo, trong 84.000 áo mặc ấy, đôi áo Ta mặc thời ấy, hoặc bằng vải gai tinh tế,

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2501

hay bằng lụa tinh tế, hay bằng len tinh tế, hay bằng vải bông tinh tế.

39) Lại nữa, này các Tỷ-kheo, trong 84.000 dĩa bàn
ấy, một dĩa bàn Ta dùng để ăn một phần (nàlika)
cơm, còn dĩa bàn thứ hai, Ta dùng để ăn đồ ăn tương
đương.

40) Như vậy, này các Tỷ-kheo, tất cả các hành ấy là thuộc quá khứ, đoạn diệt, biến hoại.

41) Như vậy vô thường, này các Tỷ-kheo, là các
hành. Như vậy không thường hằng, này các Tỷ-
kheo, là các hành. Như vậy không thường trú, này
các Tỷ-kheo, là các hành.

42) Cho đến như vậy, này các Tỷ-kheo, là vừa đủ để nhàm chán đối với tất cả hành, là vừa đủ để ly tham, là vừa đủ để giải thoát.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2502

350 Hành - Chỗ nào có các hành tăng trưởng, chỗ ấy hữu được tái sanh - Kinh Có Tham – Tương II, 180

Có Tham – Tương II, 180

1)...Trú ở Sàvatthi.

2) Này các Tỷ-kheo, có bốn loại đồ ăn đưa đến sự tồn tại hay sự chấp thủ tái sanh của các loài hữu tình hay các loài chúng sanh.

3) Thế nào là bốn?

- Đoàn thực thô hoặc tế,
- Xúc thực là thứ hai,
- Tư niệm là thứ ba,
- Thức là thứ tư.

Này các Tỷ-kheo, bốn loại đồ ăn này đưa đến sự tồn tại hay sự chấp thủ tái sanh cho các loài hữu tình hay các loài chúng sanh.

4) Này các Tỷ-kheo,

- Nếu đối với đoàn thực, có tham, có hỷ, có ái, thời có thức được an trú, tăng trưởng.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2503

- Chỗ nào thức được an trú, tăng trưởng, chỗ ấy
có danh sắc sanh.
- Chỗ nào có danh sắc sanh, chỗ ấy có các hành
tăng trưởng.
- Chỗ nào có các hành tăng trưởng, chỗ ấy hữu
được tái sanh trong tương lai.
- Chỗ nào hữu được tái sanh trong tương lai,
chỗ ấy có sanh, già chết trong tương lai.
- Chỗ nào có sanh, già chết trong tương lai, Ta
nói chỗ ấy có sầu, có khổ, có não.

5) Này các Tỷ-kheo, nếu đối với xúc thực... (như trên)...

6) Này các Tỷ-kheo, nếu đối với tư niệm thực...

7) Này các Tỷ-kheo,

- Nếu đối với thức thực, có tham, có hỷ, có ái,
thời có thức được an trú, tăng trưởng.
- Chỗ nào có thức được an trú, tăng trưởng, chỗ
ấy có danh sắc sanh.
- Chỗ nào có danh sắc sanh, chỗ ấy có các hành
tăng trưởng.
- Chỗ nào có các hành tăng trưởng, chỗ ấy hữu
được tái sanh trong tương lai.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2504

- Chỗ nào hữu được tái sanh trong tương lai,
chỗ ấy có sanh, già chết trong tương lai.
- Chỗ nào có sanh, già chết trong tương lai, Ta
nói chỗ ấy có sầu, có khổ, có não.

8) Ví như, này các Tỷ-kheo, một người thợ nhuộm
hay một người thợ vẽ. Nếu có thuốc nhuộm hay sơn
màu nghệ, màu xanh, hay màu đỏ, có một tấm bảng
khéo đánh bóng, một bức tường hay tấm vải, có thể
phác họa hình người đàn bà hay người đàn ông có
đầy đủ chân tay.

9) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, nếu đối với đoàn thực, có tham, có hỷ, có ái, thời có thức an trú, tăng trưởng. Chỗ nào có thức an trú, tăng trưởng chỗ ấy có danh sắc sanh. Chỗ nào có danh sắc sanh, chỗ ấy có các hành tăng trưởng. Chỗ nào có các hành tăng trưởng, chỗ ấy có hữu tái sanh trong tương lai. Chỗ nào có hữu tái sanh trong tương lai, chỗ ấy có sanh, già chết trong tương lai. Chỗ nào có sanh, già chết trong tương lai, Ta nói chỗ ấy có sầu, có khổ, có não.

10) Này các Tỷ-kheo, nếu đối với xúc thực...

11) Này các Tỷ-kheo, nếu đối với niệm thực...

12) Này các Tỷ-kheo, nếu đối với thức thực, có tham, có hỷ, có ái, thời có thức an trú, tăng trưởng. Chỗ nào

MƯỜI HAI DUYÊN                                       2505

có thức an trú, tăng trưởng, chỗ ấy có danh sắc sanh. Chỗ nào có danh sắc sanh, chỗ ấy có các hành tăng trưởng. Chỗ nào có các hành tăng trưởng, chỗ ấy có hữu tái sanh trong tương lai. Chỗ nào có hữu tái sanh trong tương lai, chỗ ấy có sanh, già, chết trong tương lai. Chỗ nào có sanh, già chết trong tương lai, Ta nói chỗ ấy có sầu, có khổ, có não.

13) Này các Tỷ-kheo,

- Nếu đối với đoàn thực không có tham, không
có hỷ, không có ái, thời không có thức an trú,
tăng trưởng.
- Chỗ nào không có thức an trú, tăng trưởng, chỗ
ấy không có danh sắc sanh.
- Chỗ nào không có danh sắc sanh, chỗ ấy không
có các hành tăng trưởng.
- Chỗ nào không có các hành tăng trưởng, chỗ
ấy không có hữu tái sanh trong tương lai.
- Chỗ nào không có hữu tái sanh trong tương lai,
chỗ ấy không có sanh, già, chết trong tương lai.
- Chỗ nào không có sanh, già, chết trong tương
lai, Ta nói rằng chỗ ấy không có sầu, không có
khổ, không có não.

14) Này các Tỷ-kheo, nếu đối với xúc thực...

15) Này các Tỷ-kheo, nếu đối với tư niệm thực ...

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2506

16) Này các Tỷ-kheo, nếu đối với thức thực, không có tham, không có hỷ, không có ái, thời không có thức an trú, tăng trưởng. Chỗ nào không có thức an trú, tăng trưởng, chỗ ấy không có danh sắc sanh. Chỗ nào không có danh sắc sanh, chỗ ấy không có các hành tăng trưởng. Chỗ nào không có các hành tăng trưởng, chỗ ấy không có hữu tái sanh trong tương lai. Chỗ nào không có hữu tái sanh trong tương lai, chỗ ấy không có sanh, già chết trong tương lai. Chỗ nào không có sanh, già chết trong tương lai, Ta nói rằng chỗ ấy không có sầu, không có khổ, không có não.

17) Ví như, này các Tỷ-kheo, một ngôi nhà có mái
hay một dãy hành lang có mái, có cửa sổ phía Bắc,
phía Nam, hay phía Đông. Khi mặt trời mọc lên, ánh
sáng ngang qua cửa sổ chiếu vào, thời chiếu vào chỗ
nào?

- Bạch Thế Tôn, chiếu vào tường phía Tây.

18) - Này các Tỷ-kheo, nếu không có tường phía Tây, thời chiếu vào chỗ nào?

- Bạch Thế Tôn, chiếu trên đất.

19) - Này các Tỷ-kheo, nếu không có đất, thời chiếu vào chỗ nào?

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2507

- Bạch Thế Tôn, chiếu trên nước.

20) - Này các Tỷ-kheo, nếu không có nước, thời chiếu vào chỗ nào?

- Bạch Thế Tôn, không có chiếu ở đâu cả.

21) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, nếu đối với đoàn thực không có tham, không có hỷ, không có ái. ..

22) Này các Tỷ-kheo, nếu đối với xúc thực...

23) Này các Tỷ-kheo, nếu đối với tư niệm thực...

24) Này các Tỷ-kheo,

- Nếu đối với thức thực, không có tham,
không có hỷ, không có ái, thời không có thức
an trú.
- Chỗ nào không có thức an trú, chỗ ấy không có
danh sắc sanh.
- Chỗ nào không có danh sắc sanh, chỗ ấy không
có các hành tăng trưởng.
- Chỗ nào không có các hành tăng trưởng, chỗ
ấy không có hữu tái sanh trong tương lai.
- Chỗ nào không có hữu tái sanh trong tương lai,
chỗ ấy không có sanh, già chết trong tương lai.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2508

- Chỗ nào không có sanh, già chết trong tương lai, Ta nói rằng chỗ ấy không có sầu, không có khổ, không có não.

MƯỜI HAI DUYÊN                               2509

351 Hành - Con đường phải chết này ở giữa những tư tưởng - Kinh PHẠM THIÊN TRÚ – Tăng IV, 627

PHẠM THIÊN TRÚ – Tăng IV, 627

1. Ta tuyên bố rằng, này các Tỷ-kheo, các nghiệp được tư niệm, được làm, được tích tập, nếu không cảm thọ (kết quả) thời không có chấm dứt, dầu quả ấy thuộc trong đời hiện tại, hay thuộc trong đời sau.

Ta tuyên bố rằng, này các Tỷ-kheo, các nghiệp được tư niệm, được làm, được tích tập, nếu không cảm thọ (kết quả) thời khổ không chấm dứt.

Vị Thánh đệ tử ấy, này các Tỷ-kheo, như vậy từ bỏ tham, từ bỏ sân, từ bỏ si, tỉnh giác, chánh niệm, với tâm câu hữu với từ, an trú biến mãn một phương; cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư, như vậy phía trên, phía dưới, bề ngang, hết thảy phương xứ, cùng khắp vô biên giới, vị ấy an trú biến mãn với tâm câu hữu với từ, quảng đại, vô biên, không hận, không sân. Vị ấy biết rõ như sau: "Trước kia, tâm này của ta là nhỏ, không tu tập. Nhưng nay, tâm này của ta là vô lượng, khéo tu tập. Lại nữa, phàm nghiệp gì được

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2510

làm có giới hạn, nay nó sẽ không sống trong giới hạn ấy nữa".

Các Thầy nghĩ thế nào, này các Tỷ-kheo, nếu đứa trẻ này, từ tuổi trẻ trở lên tu tập từ tâm giải thoát, nó có thể làm nghiệp ác không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

- Do không làm điều ác, nó có cảm giác khổ hay không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn. Không làm điều ác, bạch Thế Tôn, từ đâu nó sẽ cảm giác khổ được?

2. Này các Tỷ-kheo, từ tâm giải thoát này cần phải
tu tập bởi nữ nhân hay nam nhân. Này các Tỷ-kheo,
thân này không bị nam nhân hay nữ nhân cầm lấy rồi
mang đi. Này các Tỷ-kheo, con đường phải chết
này ở giữa những tư tưởng. Vị ấy rõ biết như sau:
"Phàm ác nghiệp nào do ta làm từ trước với cái
thân do nghiệp làm ra này, tất cả cần phải cảm thọ
ở đây, nó không thể theo ta và được hiện hữu về
sau". Như vậy, này các Tỷ-kheo, từ tâm giải thoát
được tu tập đưa đến không có trở lui, đối với Tỷ-
kheo có trí tuệ, có được trong đời này, nhưng vị ấy
chưa thể nhập sự giải thoát hơn thế nữa.

MƯỜI HAI DUYÊN                                        2511

3. Với tâm câu hữu với bi... với tâm hầu hữu với hỷ... với tâm câu hữu với xả, vị ấy biến mãn một phương và an trú, như vậy phương thứ hai, như vậy phương thứ ba, như vậy phương thứ tư. Như vậy phía trên, phía dưới, bề ngang, hết thảy phương xứ, cùng khắp vô biên giới, vị ấy an trú biến mãn với tâm câu hữu với xả, quảng đại, vô biên, không hận, không sân. Vị ấy biết rõ như sau: "Trước kia, tâm này của ta là nhỏ, không tu tập. Nhưng nay, tâm này của ta là vô lượng, khéo tu tập. Lại nữa, phàm nghiệp gì được làm có giới hạn, nó sẽ không đứng trong giới hạn ấy nữa".

Các Thầy nghĩ thế nào, này các Tỷ-kheo, nếu đứa trẻ này, từ tuổi trẻ trở lên tu tập xả tâm giải thoát, nó có thể làm nghiệp ác không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

- Do không làm điều ác, nó có cảm giác khổ hay không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn. Không làm điều ác, bạch Thế Tôn, từ đâu nó sẽ cảm giác khổ được.

4. Này các Tỷ-kheo, xả tâm giải thoát này cần phải tu tập bởi nữ nhân hay nam nhân. Này các Tỷ-kheo, thân này không bị nam nhân hay nữ nhân cầm lấy rồi đem đi. Này các Tỷ-kheo, con người phải chết này

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2512

ở giữa những tư tưởng. Vị ấy rõ biết như sau:
"Phàm ác nghiệp nào do ta làm từ trước với cái thân
do nghiệp làm ra này, tất cả cần phải cảm thọ ở đây,
nó không thể theo và được hiện hữu về sau". Như
vậy, này các Tỷ-kheo, xả tâm giải thoát này được tu
tập, đưa đến không có trở lui, đối với Tỷ-kheo có trí
tuệ, có được trong đời này, nhưng vị ấy chưa thể
nhập sự giải thoát hơn thế nữa.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2513

352 Hành - Các hành là Vô thường, không kiên cố, bất an - Kinhh Núi Vepulla – Tương II, 330

Núi Vepulla – Tương II, 330

1) Một thời Thế Tôn trú ở Ràjagaha ( Vương Xá ), tại núi Gijjhakùta ( Linh Thứu ).

2) Tại đấy Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo...

3) Thế Tôn nói như sau:

- Vô thỉ là luân hồi này, này các Tỷ-kheo. Khởi điểm
không thể nêu rõ đối với sự lưu chuyển luân hồi của
các chúng sanh bị vô minh che đậy, bị tham ái trói
buộc.

4) Thuở xưa, này các Tỷ-kheo, núi Vepulla này được biết với tên là Pàcìnavamsa. Lúc bấy giờ, dân chúng được biết với tên là Tivàrà. Này các Tỷ-kheo, dân chúng Tivàrà có tuổi thọ đến 40.000 năm. Này các Tỷ-kheo, dân chúng Tivàrà phải bốn ngày để leo lên núi Pàcìnavamsa, phải bốn ngày để leo xuống.

5) Lúc bấy giờ, này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Kakusandha, bậc Ứng Cúng, Chánh Đẳng Giác xuất

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2514

hiện ở đời. Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Kakusandha, bậc Ứng Cúng, Chánh Đẳng Giác, có hai vị đệ tử, hai vị thượng thủ, hiền thiện tên là Vidhura và Sajìva.

6) Hãy nhìn xem, này các Tỷ-kheo, tên của hòn núi ấy đã biến mất, dân chúng ấy đã mệnh chung, và bậc Thế Tôn ấy đã nhập diệt.

7) Này các Tỷ-kheo,

- Vô thường như vậy, là các hành.
- Không kiên cố như vậy, là các hành.
- Bất an như vậy, là các hành.
Cho đến như vậy, này các Tỷ-kheo là vừa đủ để
nhàm chán, là vừa đủ để từ bỏ, là vừa đủ để giải thoát
đối với tất cả các hành.

8) Thuở xưa, này các Tỷ-kheo, núi Vepulla này được
biết với tên là Vànkaka. Lúc bấy giờ, này các Tỷ-
kheo, dân chúng được biết với tên là Rohita. Này các
Tỷ-kheo, dân chúng Rohita có tuổi thọ đến 30.000
năm. Này các Tỷ-kheo, dân chúng Rohita phải ba
ngày để leo lên núi Vànkaka, phải ba ngày để leo
xuống.

9) Lúc bấy giờ, này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Konàgamana, bậc Ứng Cúng, Chánh Đẳng Giác xuất hiện ở đời. Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2515

Konàgamana, bậc Ứng Cúng, Chánh Đẳng Giác, có hai vị đệ tử, hai vị thượng thủ, hiền thiện tên là Bhìyya và Suttara.

10) Hãy nhìn xem, này các Tỷ-kheo, tên của hòn núi
ấy đã biến mất, dân chúng ấy đã mệnh chung, và bậc
Thế Tôn ấy đã nhập diệt. Vô thường như vậy, này
các Tỷ-kheo, là các hành... là vừa đủ để giải thoát đối
với tất cả các hành.

11) Thuở xưa, này các Tỷ-kheo, núi Vepulla này
được biết với tên là Supassa. Lúc bấy giờ, này các
Tỷ-kheo, dân chúng được biết với tên là Suppiya.
Này các Tỷ-kheo, dân chúng Suppiya có tuổi thọ đến
20.000 năm. Này các Tỷ-kheo, dân chúng Suppiya
phải hai ngày để leo núi Supassa, phải hai ngày để
leo xuống.

12) Lúc bấy giờ, Thế Tôn Kassapa, bậc Ứng Cúng,
Chánh Đẳng Giác xuất hiện ở đời. Này các Tỷ-kheo,
Thế Tôn Kassapa, bậc Ứng Cúng, Chánh Đẳng Giác,
có hai đệ tử, hai vị thượng thủ, hiền thiện tên là Tissa
và Bhàradvàja.

13) Hãy nhìn xem, này các Tỷ-kheo, tên của hòn núi ấy đã biến mất, dân chúng ấy đã mệnh chung, và bậc Thế Tôn ấy đã nhập diệt.

MƯỜI HAI DUYÊN                                        2516

14) Vô thường như vậy, này các Tỷ-kheo, là các
hành. Không kiên cố như vậy, này các Tỷ-kheo, là
các hành... là vừa đủ để được giải thoát đối với tất cả
các hành.

15) Hiện tại, này các Tỷ-kheo, núi Vepulla này được biết với tên là Vepulla. Hiện tại, này các Tỷ-kheo, dân chúng ấy được biết với tên là Magadhaka. Tuổi thọ dân chúng Magadhaka ấy, này các Tỷ-kheo, là ít, nhẹ, không bao nhiêu, họ sống lâu cho đến 100 tuổi hay hơn một chút. Dân chúng Magadhaka, này các Tỷ-kheo, leo lên núi Vepulla này trong một thời gian ngắn, leo xuống trong một thời gian ngắn.

16) Hiện tại, này các Tỷ-kheo, Ta, bậc Ứng Cúng,
Chánh Đẳng Giác xuất hiện ở đời. Này các Tỷ-kheo,
Ta có hai vị đệ tử, hai vị thượng thủ, hiền thiện tên
là Sàriputta và Moggallàna.

17) Một thời sẽ đến, này các Tỷ-kheo, tên của ngọn núi này sẽ biến mất, dân chúng sẽ mệnh chung, và Ta sẽ nhập diệt.

18) Này các Tỷ-kheo,

- Vô thường như vậy, là các hành. - Không kiên cố như vậy, là các hành. - Bất an như vậy, là các hành.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       2517

Cho đến như vậy, này các Tỷ-kheo, là vừa đủ để được nhàm chán, là vừa đủ để từ bỏ, là vừa đủ để giải thoát đối với tất cả các hành.

19) Thế Tôn nói như vậy, bậc Thiện Thệ nói như vậy xong, bậc Đạo Sư lại nói thêm:

Pacinavamsa,
Với dân Tivàra,
Tên núi Vankaka
Với dân Rohita,
Tên núi Vupassa
Với dân Suppiyà,
Tên núi Vepulla,
Với dân Magadha,
Chư hành là vô thường,
Phải sanh rồi phải diệt,
Sau khi sanh, chúng diệt,
Chúng tịnh là an lạc.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2518

353 Hành - Các hành là vô thường - Kinh MẶT TRỜI – Tăng III, 418

MẶT TRỜI –Tăng III, 418

1. Như vầy tôi nghe:

Một thời Thế Tôn ở Vesàlì, tại rừng Ambapàli. Tại
đấy, Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo: "Này các Tỷ-kheo".
"Thưa vâng, bạch Thế Tôn". Các Tỷ-kheo ấy vâng
đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

2. Này các Tỷ-kheo,

 Các hành là vô thường.
 Các hành là không có kiên cố.
 Các hành là không an ổn.
 Cho đến như vậy, này các Tỷ-kheo, là vừa đủ
để nhàm chán, là vừa đủ để ly tham, là vừa đủ
để giải thoát đối với tất cả hành.

 Núi chúa Sineru, này các Tỷ-kheo, dài 84 ngàn do
tuần, rộng 84 ngàn do tuần, chìm xuống biển lớn
84 ngàn do tuần, nổi lên trên biển lớn 84 ngàn do
tuần. Này các Tỷ-kheo, rồi có thời, nhiều năm,
nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm, nhiều trăm
ngàn năm, trời không mưa. Khi không có mưa,

MƯỜI HAI DUYÊN                                   2519

các loài chủng tử, các loài thực vật, các rừng rậm dược thảo đều khô héo cằn cỗi không có tồn tại.

Như vậy, này các Tỷ-kheo, các hành là vô thường.
Này các Tỷ-kheo, các hành là không có kiên cố. Này
các Tỷ-kheo, các hành là không an ổn. Cho đến như
vậy, này các Tỷ-kheo, là vừa đủ để nhàm chán, là
vừa đủ để ly tham, là vừa đủ để giải thoát đối với tất
cả các hành.

 Này các Tỷ-kheo, rồi có thời, sau một thời gian rất dài, mặt trời thứ hai hiện ra.

3. Này các Tỷ-kheo, khi mặt trời thứ hai có mặt, thời
tất cả sông nhỏ, ao nhỏ khô cạn, khô kiệt, không có
tồn tại. Như vậy, này các Tỷ-kheo, các hành là vô
thường... là vừa đủ để giải thoát đối với tất cả các
hành.

 Này các Tỷ-kheo, rồi có một thời, sau một thời gian rất dài, mặt trời thứ ba hiện ra.

4. Này các Tỷ-kheo, khi mặt trời thứ ba có mặt, thời
các sông lớn như sông Hằng, sống Yamunà,
Aciravatì, Sarabhù, Mahì, các con sông ấy bị khô
cạn, bị khô kiệt, không có tồn tại. Như vậy, này các
Tỷ-kheo, các hành là vô thường... là vừa đủ để giải
thoát đối với tất cả các hành.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2520

 Này các Tỷ-kheo, rồi có một thời, sau một thời gian rất dài, mặt trời thứ tư hiện ra.

5. Này các Tỷ-kheo, khi mặt trời thứ tư hiện ra, thời
các biển hồ lớn, từ đấy các sông lớn chảy ra, ví như
Anotattà, Sìhapapàtà, Rathakàrà, Kannamunda,
Kunàlà, Chaddantà, Mandàkinì, các biển hồ ấy bị
khô cạn, bị khô kiệt, không có tồn tại. Như vậy, này
các Tỷ-kheo, các hành là vô thường... là vừa đủ để
giải thoát đối với tất cả các hành.

 Này các Tỷ-kheo, rồi có một thời, sau một thời gian rất dài, mặt trời thứ năm hiện ra.

6. Này các Tỷ-kheo, khi mặt trời thứ năm có mặt, thời nước các biển lớn rút lui một trăm do tuần, nước các biển lớn rút lui hai trăm do tuần, các nước biển lớn rút lui ba trăm do tuần... Nước các biển lớn rút lui bảy trăm do tuần; nước các biển lớn dừng lại sâu đến bảy cây sàla, sáu cây sàla, năm cây sàla, bốn cây sàla, ba cây sàla, hai cây sàla, chỉ một cây sàla. Nước biển lớn dừng lại, sâu đến bảy đầu người, sâu đến sáu đầu người, năm đầu người, bốn đầu người, ba đầu người, hai đầu người, một đầu người, nửa đầu người. Nước các biển lớn dừng lại, sâu chỉ đến eo lưng của người, chỉ đến đầu gối của người, chỉ đến mắt cá của người.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       2521

Ví như này các Tỷ-kheo, vào mùa thu khi trời mưa hạt lớn, chỗ này chỗ khác, trong các dấu chân của các con bò cái, có những vũng nước nhỏ đọng lại.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, chỉ còn những vũng nước nhỏ trong dấu chân các con bò cái là nước của biển lớn còn lại, chỗ này chỗ kia.

Này các Tỷ-kheo, khi mặt trời thứ năm hiện ra, nước
biển lớn chỉ bằng độ ngón tay. Như vậy, này các Tỷ-
kheo, các hành là vô thường... là vừa đủ để giải thoát
đối với tất cả các hành.

 Này các Tỷ-kheo, rồi có một thời, sau một thời gian rất dài, mặt trời thứ sáu hiện ra.

7. Này các Tỷ-kheo, khi mặt trời thứ sáu hiện ra, thời đất lớn này và núi chúa Sineru, sanh khói lên, thổi khói lên, phun khói lên.

Ví như, này các Tỷ-kheo, các lò của người thợ gốm mới đốt lửa lên, sanh khói lên, phun khói lên.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, khi mặt trời thứ sáu hiện ra, thời đất lớn này và núi chúa Sineru sanh khói lên, thổi khói lên, phun khói lên.

Như vậy, này các Tỷ-kheo, các hành là vô thường... là vừa đủ để giải thoát đối với tất cả các hành.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2522

 Này các Tỷ-kheo, rồi có một thời, sau một thời gian rất dài, mặt trời thứ bảy hiện ra.

8. Này các Tỷ-kheo, khi mặt trời thứ bảy hiện ra, trái đất lớn này và núi chúa Sineru bốc cháy, rực cháy, trở thành một màn lửa. Và khi quả đất lớn này và núi chúa Sineru cháy đỏ lên, cháy rực lên ngọn lửa do gió thổi bốc cao đến Phạm thiên giới. Các chóp ngọn của núi Sineru, cao đến một, hai, ba, bốn, năm trăm do tuần, khi bị cháy đỏ lên, cháy rực lên, bị cả khối lửa to lớn phá hoại và chinh phục, liền sụp đổ xuống.

Sau khi quả đất lớn và núi Sineru bị cháy đỏ lên, cháy rực lên, không tìm thấy tro và lọ đen.

Ví như, này các Tỷ-kheo, khi bơ và dầu được cháy
đỏ, được cháy rực lên, không tìm thấy tro và lọ đen.
Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, khi quả đất lớn này và
núi chứa Sineru bị cháy đỏ lên, cháy rực lên, không
tìm thấy tro và lọ đen.

 Như vậy, này các Tỷ-kheo, các hành là vô thường.
Này các Tỷ-kheo, các hành là không có kiên cố.
Này các Tỷ-kheo, các hành là không an ổn. Cho
đến như vậy, này các Tỷ-kheo, là vừa đủ để nhàm
chán, là vừa đủ để ly tham, là vừa đủ để giải thoát
đối với tất cả hành.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2523

Ở đây, này các Tỷ-kheo, ai là người có thể nghĩ rằng, ai là người có thể tin rằng: "Quả đất này và núi chúa Sineru sẽ bị đốt cháy, sẽ bị hủy hoại, sẽ không còn tồn tại nữa", trừ những người đã được chứng kiến.

9. Thuở xưa, này các Tỷ-kheo, có Đạo Sư Sunetta
thuộc ngoại đạo, được ly tham trong các dục. Này
các Tỷ-kheo, Đạo Sư Sunetta có hàng trăm người đệ
tử. Đạo Sư Sunetta thuyết pháp cho các đệ tử về
cọng trú với chư Thiên ở Phạm thiên giới.

Và tất cả những ai nắm hiểu một cách hoàn toàn trọn vẹn lời thuyết dạy của Sunetta, về cọng trú với chư Thiên ở Phạm thiên giới, khi thân hoại mạng chung, họ được sanh lên thiện thú Phạm thiên giới.

Những ai không nắm hiểu một cách hoàn toàn trọn vẹn lời dạy của Sunetta, sau khi thân hoại mạng chung, một số được sanh cộng trú với chư Thiên ở Tha hóa Tự tại, một số được sanh cọng trú với chư Thiên ở Hóa Lạc thiên, một số được sanh cọng trú với chư Thiên ở Đâu-suất Thiên, một số được sanh cọng trú với chư Thiên ở Dạ-ma Thiên, một số được sanh cọng trú với chư Thiên ở Thiên giới Ba mươi ba, một số được sanh cọng trú với chư Thiên ở Bốn Thiên vương, một số được sanh cọng trú với các đại gia đình Sát-đế-ly, một số được sanh cọng trú với các

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2524

đại gia đình Bà-la-môn, một số được sanh cọng trú với các đại gia đình gia chủ.

10. Rồi này các Tỷ-kheo, Đạo Sư Sunetta suy nghĩ
như sau: "Thật không xứng đáng cho ta trong đời sau
lại có một sanh thú giống như sanh thú của các đệ
tử. Vậy ta hãy tu tập tối thượng từ bi".

Rồi này các Tỷ-kheo, bậc Đạo sư Sunetta trong bảy năm tu tập từ tâm.

- Sau khi tu tập từ tâm bảy năm, trong bảy thành
kiếp hoại kiếp, vị ấy không trở lui lại thế giới này.
- Trong kiếp thành của thế giới, này các Tỷ-kheo,
vị ấy đi đến thế giới của Àbhassara (Quang Âm
thiên).
- Trong kiếp hoại của thế giới, vị ấy được sanh
trong Phạm cung trống không. Tại đấy này các
Tỷ-kheo, vị ấy là Phạm thiên, Đại Phạm thiên, bậc
chiến thắng, bậc vô năng, bấc biến tri, bậc tự tại.
- Ba mươi sáu lần, này các Tỷ-kheo, vị ấy là Thiên
chủ Sakka.
- Nhiều lần bảy lần, vị ấy là vị Chuyển luân Thánh
vương theo Chánh pháp, là vị pháp vương, bậc
chiến thắng bốn phương, đạt được sự thanh bình
cho quốc độ, đầy đủ bảy món báu. Vị ấy có hơn
một ngàn người con trai, là những bậc anh hùng,

MƯỜI HAI DUYÊN                                       2525

dũng mãnh, đánh tan địch quân. Và vị ấy chiến
thắng quả đất này xa cho đến hải biên, trị vì quả
đất này không dùng trượng, không dùng dao,
đúng với Chánh pháp.

Này các Tỷ-kheo, Đạo sư Sunetta ấy, dầu cho thọ
mạng lâu dài như vậy, sống lâu dài như vậy, nhưng
không được thoát khỏi sanh, già, chết, sầu, bi, khổ,
ưu, não. Ta nói rằng vị ấy chưa giải thoát khỏi khổ.
Vì cớ sao? Vì rằng vị ấy chưa giác ngộ, chưa thể
nhập bốn pháp.

11. Thế nào là bốn?

Này các Tỷ-kheo, vì không giác ngộ, không thể nhập
Thánh giới; vì không có giác ngộ, không thể nhập
Thánh định; vì không giác ngộ, không thể nhập
Thánh trí tuệ; vì không giác ngộ, không thể nhập
Thánh giải thoát.

Này các Tỷ-kheo, sự kiện là như sau: Khi Thánh giới được giác ngộ, được thể nhập; khi Thánh định được giác ngộ, được thể nhập; khi Thánh trí tuệ được giác ngộ, được thể nhập; khi Thánh giải thoát được giác ngộ, được thể nhập, cắt đứt là hữu ái; sợi dây đưa đến sanh hữu được đoạn tận, nay không có tái sanh.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2526

Thế Tôn nói như vậy. Bậc Thiện Thệ nói xong, bậc Đạo Sư lại nói thêm:

Vô thượng giới và định,
Trí tuệ và giải thoát,
Gotama danh tiếng,
Giác ngộ những pháp này.
Đức Phật với thắng trí,
Thuyết pháp cho Tỷ-kheo,
Bậc Đạo sư đoạn khổ,
Bậc Pháp nhãn tịch tịnh.

MƯỜI HAI DUYÊN                                2527

354 Hành - Các hành là vô thường - Kinh SỨC MẠNH 2 – Tăng III, 587

SỨC MẠNH 2 –Tăng III, 587

1. Rồi Tôn giả Sàriputta đi đến Thế Tôn, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn, rồi ngồi xuống một bên. Thế Tôn nói với Tôn giả Sàriputta đang ngồi xuống một bên:

- Này Sàriputta, có bao nhiêu sức mạnh của Tỷ-kheo
đã đoạn trừ các lậu hoặc? Thành tựu với những sức
mạnh gì, Tỷ-kheo đã đoạn trừ các lậu hoặc, tự nhận
mình đã đoạn diệt các lậu hoặc: "Các lậu hoặc đã
được ta đoạn tận "?

2. - Bạch Thế Tôn, có tám sức mạnh của Tỷ-kheo
đã đoạn tận các lậu hoặc. Thành tựu với những sức
mạnh gì, Tỷ-kheo đã đoạn trừ các lậu hoặc, tự nhận
mình đã đoạn diệt các lậu hoặc: "Các lậu hoặc đã
được ta đoạn tận ". Thế nào là tám?

3. Ở đây, bạch Thế Tôn, Tỷ-kheo đã đoạn tận các lậu hoặc khéo thấy như thật với chánh trí tuệ rằng tất cả các hành là vô thường. Vì rằng, bạch Thế Tôn, Tỷ- kheo đã đoạn tận các lậu hoặc, khéo thấy như thật với chánh trí tuệ rằng tất cả các hành là vô thường. Bạch Thế Tôn, đây là sức mạnh của Tỷ-kheo đã đoạn

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2528

tận các lậu hoặc. Do sức mạnh này, Tỷ-kheo đã đoạn tận các lậu hoặc, tự nhận mình đã đoạn diệt các lậu hoặc: "Các lậu hoặc đã được ta đoạn tận ".

4. Lại nữa, bạch Thế Tôn, Tỷ-kheo đã đoạn tận các lậu hoặc khéo thấy như thật với chánh trí tuệ rằng các dục ví như hố than hừng. Vì rằng, bạch Thế Tôn, Tỷ-kheo đã đoạn tận các lậu hoặc khéo thấy như thật với chánh trí tuệ rằng các dục ví như hố than hừng. Bạch Thế Tôn, đây là sức mạnh của Tỷ-kheo đã đoạn tận các lậu hoặc. Do sức mạnh này, Tỷ-kheo đã đoạn tận các lậu hoặc, tự nhận mình đã đoạn diệt các lậu hoặc: "Các lậu hoặc đã được ta đoạn tận ".

5. Này các Tỷ-kheo. Bạch Thế Tôn, Tỷ-kheo đã đoạn
tận các lậu hoặc, với tâm thuận xuôi về viễn ly, hoan
hỷ về xuất ly, thiên về viễn ly, trú ở viễn ly, hoan hỷ
về xuất ly, đoạn tận hoàn toàn tất cả pháp có thể làm
trú xứ cho lậu hoặc. Bạch Thế Tôn, đây là sức mạnh
của Tỷ-kheo đã đoạn tận các lậu hoặc. Do sức mạnh
này, Tỷ-kheo đã đoạn tận các lậu hoặc, tự nhận mình
đã đoạn diệt các lậu hoặc: "Các lậu hoặc đã được ta
đoạn tận ".

6. Lại nữa, bạch Thế Tôn, Tỷ-kheo đã đoạn tận các lậu hoặc, Bốn niệm xứ được tu tập. Bạch Thế Tôn, vì rằng Tỷ-kheo đã đoạn tận các lậu hoặc, Bốn niệm xứ được tu tập, được khéo tu tập. Bạch Thế Tôn, đây

MƯỜI HAI DUYÊN                                       2529

là sức mạnh của vị Tỷ-kheo …: "Các lậu hoặc đã được ta đoạn tận ".

7. Lại nữa, bạch Thế Tôn, Tỷ-kheo đã đoạn tận các lậu hoặc, Bốn như ý túc được tu tập, được khéo tu tập…

Năm căn được tu tập, được khéo tu tập …

Năm lực được tu tập, được khéo tu tập …

Bảy giác chi được tu tập, được khéo tu tập …

Thánh đạo tám ngành được tu tập, được khéo tu tập … Bạch Thế Tôn, đây là sức mạnh của vị Tỷ-kheo …: "Các lậu hoặc đã được ta đoạn tận ".

Bạch Thế Tôn, đây là tám sức mạnh của Tỷ-kheo đã
đoạn tận các lậu hoặc, thành tựu với tám sức mạnh
này, Tỷ-kheo đã đoạn tận các lậu hoặc. Do sức mạnh
này, Tỷ-kheo đã đoạn tận các lậu hoặc, tự nhận mình
đã đoạn diệt các lậu hoặc: "Các lậu hoặc đã được ta
đoạn tận ".

MƯỜI HAI DUYÊN                                   2530

355 Hành - Còn nhanh nhẹn hơn là sự biến diệt của các thọ hành - Kinh Người Bắn Cung – Tương II, 464

Người Bắn Cung – Tương II, 464

1) Trú ở Sàvatthi.

2) Ví như, này các Tỷ-kheo, bốn người bắn cung dõng mãnh, lão luyện, thuần tay, thiện xảo về cung thuật, đứng tại bốn phương.

3) Rồi một người đến và nói rằng: "Ta sẽ nắm bắt và
đem lại những mũi tên được bắn đi bốn phương,
trước khi chúng rơi xuống đất, do bốn người bắn
cung này bắn đi, những người dõng mãnh, lão luyện,
thuần tay, thiện xảo về cung thuật ".

4) Này các Tỷ-kheo, các Ông nghĩ thế nào? Như vậy có vừa đủ chăng để gọi người nhanh nhẹn ấy đầy đủ với sự nhanh nhẹn tối thượng?

5) -Bạch Thế Tôn, nếu chỉ từ một người bắn cung dõng mãnh, lão luyện, thuần tay, thiện xảo về cung thuật, có thể nắm bắt và đem lại một mũi tên được bắn đi, như vậy là vừa đủ để gọi người nhanh nhẹn ấy, đầy đủ với sự nhanh nhẹn tối thượng. Còn nói gì

MƯỜI HAI DUYÊN                                   2531

từ bốn người bắn tên, dõng mãnh, lão luyện, thuần tay, thiện xảo về cung thuật!

6) – Này các Tỷ-kheo,

- Và như vậy là sự nhanh nhẹn của người ấy.
- Và như vậy là sự nhanh nhẹn của mặt trăng,
mặt trời, còn nhanh hơn sự nhanh nhẹn trước.
- Và như vậy là sự nhanh nhẹn của các chư Thiên
chạy trước mặt trăng, mặt trời.
- Còn nhanh nhẹn hơn là sự biến diệt của thọ
hành (thọ mạng của các sự vật).

7) Do vậy, này các Tỷ-kheo, các Ông cần phải học tập như sau: "Chúng tôi sẽ sống không phóng dật".

Như vậy, này các Tỷ-kheo, các Ông cần phải học tập.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   2532

356 Hành - Cần chánh tư duy ntn để có thân, khẩu trong sạch - Kinh Những Người Ở Veludvàra – Tương V, 517

Những Người Ở Veludvàra – Tương V, 517

1) Như vầy tôi nghe.

Một thời, Thế Tôn đang đi du hành giữa Kosala cùng với đại chúng Tỷ-kheo và đi đến một làng Bà-la-môn của dân chúng Kosala tên là Veludvàra.

2) Các Bà-la-môn gia chủ ở Veludvàra được nghe: "Sa-môn Gotama là Thích tử, đã xuất gia từ gia tộc họ Thích, đang đi du hành giữa dân chúng Kosala cùng với đại chúng Tỷ-kheo và đã đến Veludvàra". Tiếng đồn tốt đẹp sau đây được truyền đi về Thế Tôn Gotama: "Đây là bậc Ứng Cúng, Chánh Biến Tri, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn. Với thắng trí, Ngài tự thân chứng ngộ thế giới này cùng với Thiên giới, Ma giới, Phạm thiên giới, cùng với chúng Sa-môn, Bà-la-môn, chư Thiên và loài Người. Sau khi chứng ngộ, Ngài thuyết pháp sơ thiện, trung thiện, hậu thiện có nghĩa, có văn. Ngài truyền dạy Phạm hạnh hoàn toàn, đầy đủ,

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2533

trong sạch. Tốt lành thay, sự chiêm ngưỡng một vị A-la-hán như vậy!"

3) Rồi các Bà-la-môn gia chủ ở Veludvàra đi đến Thế
Tôn. Sau khi đến, một số đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi
xuống một bên; một số nói lên với Thế Tôn những
lời chào đón hỏi thăm sau khi nói lên những lời chào
đón hỏi thăm thân hữu rồi ngồi xuống một bên; một
số chấp tay vái chào Thế Tôn rồi ngồi xuống một
bên; một số nói lên với Thế Tôn tên và dòng họ rồi
ngồi xuống một bên; một số im lặng ngồi xuống một
bên.

4) Ngồi một bên, các Bà-la-môn gia chủ ở Veludvàra bạch Thế Tôn:

-- Thưa Tôn giả Gotama, chúng tôi có ước vọng như
thế này, có ước muốn như thế này, có chú tâm
(adhippàya) như thế này: "Mong rằng chúng tôi
được sống trong một nhà chật đầy trẻ con! Mong
chúng tôi được sử dụng các hương chiên đàn từ
Kàsi! Mong rằng chúng tôi được trang sức bằng
vòng hoa và phấn sáp! Mong rằng chúng tôi được sử
dụng vàng và bạc! Sau khi thân hoại mạng chung,
mong rằng chúng tôi được sanh thiện thú, thiên giới,
cõi đời này!" Mong rằng Tôn giả Gotama hãy thuyết
pháp cho chúng tôi, những người có ước vọng như
vậy, có ước muốn như vậy, có chú tâm như vậy. Hãy

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2534

thuyết pháp như thế nào để chúng tôi được sống
trong một nhà chật đầy trẻ con, để chúng tôi được sử
dụng các hương chiên đàn từ Kàsi... để chúng tôi, khi
thân hoại mạng chung, được sanh thiện thú, thiên
giới, cõi đời này.

5) -- Vậy này các Gia chủ, Ta sẽ thuyết cho các
Ông một pháp môn đưa đến lợi ích (tự lợi cho tự
ngã) (attuupanàyikam). Hãy nghe và khéo tác ý, Ta
sẽ giảng.

-- Thưa vâng, Tôn giả.

Các Bà-la-môn ở Veludvàra vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

-- Này các Gia chủ, thế nào là pháp môn đưa đến lợi ích cho tự ngã?

6) Ở đây, này các Gia chủ, vị Thánh đệ tử suy nghĩ như sau: "Ta muốn sống, không muốn chết, muốn lạc, ghét khổ. Nếu có ai đến đoạt mạng sống của ta, một người muốn sống, không muốn chết, muốn lạc, ghét khổ, như vậy là một việc không khả ái, không khả ý đối với ta. Nhưng nếu ta đoạt mạng sống một người muốn sống, không muốn chết, muốn lạc, ghét khổ, như vậy là một việc không khả ái, không khả ý đối với người ấy. Một pháp này không khả ái, không

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2535

khả ý cho ta, thời pháp ấy cũng không khả ái, không
khả ý cho người khác. Và một pháp này không khả
ái, không khả ý cho ta, thời sao ta lại đem cột pháp
ấy cho người khác?"

Do suy tư như vậy, vị ấy từ bỏ sát sanh, khuyến
khích người khác từ bỏ sát sanh, nói lời tán thán từ
bỏ sát sanh. Như vậy, về thân hành, vị ấy được hoàn
toàn thanh tịnh (kotiparisuddham).

7) Lại nữa, này các Gia chủ, vị Thánh đệ tử suy tư như sau: "Nếu có ai lấy của không cho của ta, gọi là ăn trộm, như vậy là một việc không khả ái, không khả ý cho ta. Nhưng nếu ta lấy của không cho của người khác, gọi là ăn trộm, như vậy là một việc không khả ái, không khả ý cho người ấy. Một pháp này không khả ái, không khả ý cho ta, thời pháp ấy cũng không khả ái, không khả ý cho người khác. Và một pháp này không khả ái, không khả ý cho ta, thời sao lại đem cột pháp ấy cho người khác?"

Do suy tư như vậy, vị ấy từ bỏ lấy của không cho, khuyến khích người khác từ bỏ lấy của không cho, nói lời tán thán từ bỏ lấy của không cho. Như vậy, về thân hành, vị ấy được hoàn toàn thanh tịnh.

8) Lại nữa, này các Gia chủ, vị Thánh đệ tử suy nghĩ như sau: "Nếu ai có tà hạnh với vợ của ta, như vậy

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2536

là một việc không khả ái, không khả ý cho ta. Nhưng nếu ta có tà hạnh với vợ của người khác, như vậy là một việc không khả ái, không khả ý cho người ấy. Một pháp này không khả ái, không khả ý cho ta, thời pháp này không khả ái, không khả ý cho người khác. Và một pháp này không khả ái, không khả ý cho ta, thời sao ta lại đem cột pháp ấy cho người khác?"

Do suy tư như vậy, vị ấy tự mình từ bỏ tà hạnh trong
các dục, khuyến khích người khác từ bỏ tà hạnh
trong các dục, nói lời tán thán từ bỏ tà hạnh trong các
dục. Như vậy, về thân hành, vị ấy được hoàn toàn
thanh tịnh.

9) Lại nữa, này các Gia chủ, vị Thánh đệ tử suy nghĩ như sau: "Nếu có ai làm tổn hại lợi ích ta với lời nói láo, như vậy là một việc không khả ái, không khả ý cho ta. Nhưng nếu ta cũng làm tổn hại lợi ích người khác với lời nói láo, như vậy là một việc không khả ái, không khả ý cho người ấy. Một pháp này không khả ái, không khả ý cho ta, thời pháp này không khả ái, không khả ý cho người khác. Và một pháp này không khả ái, không khả ý cho ta, thời sao ta lại đem cột pháp ấy cho người khác?"

Do suy tư như vậy, vị ấy tự mình từ bỏ nói láo, khuyến khích người khác từ bỏ nói láo, nói lời tán

MƯỜI HAI DUYÊN                                       2537

thán từ bỏ nói láo. Như vậy, về khẩu hành, vị ấy được hoàn toàn thanh tịnh.

10) Lại nữa, này các Gia chủ, vị Thánh đệ tử suy tư như sau: "Nếu có ai chia rẽ bạn bè ta bằng lời nói hai lưỡi, như vậy là một việc không khả ái, không khả ý cho ta. Nhưng nếu ta chia rẽ bạn bè người khác bằng lời nói hai lưỡi, như vậy là một việc không khả ái, không khả ý cho người ấy. Một pháp này không khả ái, không khả ý cho ta, thời pháp này không khả ái, không khả ý cho người khác. Và một pháp này không khả ái, không khả ý cho ta, thời sao ta lại đem cột pháp ấy cho người khác?"

Do suy tư như vậy, vị ấy tự mình từ bỏ nói hai lưỡi, khuyến khích người khác từ bỏ nói lời hai lưỡi, nói lời tán thán từ bỏ nói lời hai lưỡi. Như vậy, về khẩu hành, vị ấy được hoàn toàn thanh tịnh.

11) Lại nữa, này các Gia chủ, vị Thánh đệ tử suy tư như sau: "Nếu có ai đối xử với ta bằng thô ác ngữ, như vậy là một việc không khả ái, không khả ý cho ta. Nhưng nếu ta cũng đối xử với người khác bằng thô ác ngữ, như vậy là một việc không khả ái, không khả ý cho người ấy. Một pháp này không khả ái, không khả ý cho ta, thời pháp này không khả ái, không khả ý cho người khác. Và một pháp này không

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2538

khả ái, không khả ý cho ta, thời sao ta lại đem cột pháp ấy cho người khác?"

Do suy tư như vậy, vị ấy tự mình từ bỏ thô ác ngữ,
khuyến khích người khác từ bỏ thô ác ngữ, nói lời
tán thán từ bỏ thô ác ngữ. Như vậy, về khẩu hành, vị
ấy được hoàn toàn thanh tịnh.

12) Lại nữa, này các Gia chủ, vị Thánh đệ tử suy tư
như sau: "Nếu có ai đối xử với ta với lời tạp ngữ, với
lời phù phiếm, như vậy là một việc không khả ái,
không khả ý cho ta. Nhưng nếu ta cũng đối xử với
người khác với lời tạp ngữ, với lời phù phiếm, như
vậy là một việc không khả ái, không khả ý cho người
ấy. Một pháp này không khả ái, không khả ý cho ta,
thời pháp này không khả ái, không khả ý cho người
khác. Và một pháp này không khả ái, không khả ý
cho ta, thời sao ta lại đem cột pháp ấy cho người
khác?"

Do suy tư như vậy, vị ấy tự mình từ bỏ lời nói phù phiếm, khuyến khích người khác từ bỏ nói lời phù phiếm, tán thán từ bỏ nói lời phù phiếm. Như vậy, về khẩu hành, vị ấy được hoàn toàn thanh tịnh.

13) Vị ấy thành tựu lòng tin bất động đối với đức Phật: "Đây là bậc Ứng Cúng, Chánh Biến Tri, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ,

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2539

Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn".

14) Vị ấy thành tựu lòng tin bất động đối với Pháp: "Pháp do Thế Tôn khéo thuyết, thiết thực hiện tại, có hiệu quả tức thời, đến để mà thấy, có khả năng hướng thượng, được người trí tự mình giác hiểu".

15) Vị ấy thành tựu lòng tin bất động đối với chúng
Tăng: "Diệu hạnh là chúng đệ tử của Thế Tôn. Trực
hạnh là chúng đệ tử của Thế Tôn. Ứng lý hạnh là
chúng đệ tử của Thế Tôn. Chơn chánh hạnh là chúng
đệ tử của Thế Tôn. Tức là bốn đôi tám chúng. Chúng
đệ tử của Thế Tôn là đáng cung kính, đáng cúng
dường, đáng tôn trọng, đáng được chấp tay, là
phước điền vô thượng ở đời".

16) Vị ấy thành tựu các giới được các bậc Thánh ái
kính, không bị phá hoại, không bị đâm cắt, không bị
điểm ố, không bị uế nhiễm, đem lại giải thoát, được
người trí tán thán, không bị chấp thủ, đưa đến Thiền
định.

17) Này các Gia chủ, khi nào vị Thánh đệ tử thành tựu bảy pháp này và bốn lời nguyện xứ này, nếu vị ấy muốn, vị ấy có thể tuyên bố về mình: "Ta đã đoạn tận địa ngục, đoạn tận khỏi sanh vào loại bàng sanh, đoạn tận cõi ngạ quỷ, đoạn tận ác sanh, ác thú, đọa

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2540

xứ. Ta là bậc Dự lưu, không có bị thối đọa, quyết chắc chứng quả giác ngộ".

18) Được nói vậy, các Bà-la-môn gia chủ ở Veludvàra bạch Thế Tôn:

-- Thật vi diệu thay, bạch Thế Tôn... từ nay cho đến mạng chung, con trọn đời quy ngưỡng!

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2541

357 Hành - Cần phải quán Tư niệm thực như thế nào - Kinh Thịt Đứa Con – Tương II, 175

Thịt Đứa Con – Tương II, 175

1)...Ở Sàvatthi.

2)...Này các Tỷ-kheo, có bốn loại đồ ăn này đưa đến sự tồn tại, hay sự chấp thủ tái sanh cho các loài hữu tình hay chúng sanh.

3) Thế nào là bốn?

- Đoàn thực hoặc thô, hoặc tế;
- Thứ hai là xúc;
- Thứ ba là tư niệm;
- Thứ tư là thức.

Này các Tỷ-kheo, bốn loại đồ ăn này đưa đến sự tồn tại, hay sự chấp thủ tái sanh cho các loài hữu tình hay các loài chúng sanh.

4) Và này các Tỷ-kheo, đoàn thực cần phải nhận xét như thế nào?

MƯỜI HAI DUYÊN                                       2542

5) Ví như, này các Tỷ-kheo, hai vợ chồng đem theo một ít lương thực đi qua một quảng đường hoang dã, với một đứa con khả ái, thương mến.

6) Rồi này các Tỷ-kheo, trong khi hai vợ chồng ấy
đang đi trên con đường hoang vu, số lương thực ít ỏi
ấy đi đến hao mòn, khánh tận. Và một vùng hoang
vu còn lại chưa được họ vượt qua.

7) Rồi này các Tỷ-kheo, hai vợ chồng người ấy suy nghĩ: "Đồ lương thực ít ỏi của chúng ta đã bị hao mòn, khánh tận; còn lại vùng hoang vu này chưa được vượt qua; vậy chúng ta hãy giết đứa con một, khả ái, dễ thương này, làm thành thịt khô và thịt ướp, ăn thịt đứa con và vượt qua vùng hoang vu còn lại này, chớ để tất cả ba chúng đều bị chết hại ".

8) Rồi hai vợ chồng ấy giết đứa con một, khả ái, dễ
thương ấy, làm thịt khô và thịt ướp, ăn thịt người con
và vượt qua vùng hoang vu còn lại ấy. Họ vừa ăn thịt
con, vừa đập ngực ( than khóc): "Đứa con một ở đâu?
Đứa con một ở đâu?"

9) Này các Tỷ-kheo, các Ông nghĩ thế nào? Họ ăn
món ăn có phải để vui chơi? Hay họ ăn món ăn để
tham đắm? Hay họ ăn món ăn để trang sức? Hay
họ ăn món ăn để béo tốt?

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2543

- Thưa không phải vậy, bạch Thế Tôn.

10) - Có phải họ ăn các món ăn chỉ với mục đích vượt qua vùng hoang vu?

- Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

11) - Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Ta nói Đoàn thực cần phải nhận xét như vậy.

 Này các Tỷ-kheo, khi đoàn thực được hiểu biết,
thời lòng tham đối với năm dục trưởng dưỡng
được hiểu biết.
 Khi lòng tham đối với năm dục trưởng dưỡng
được hiểu biết, thời không còn kiết sử, do kiết
sử này, một vị Thánh đệ tử bị trói buộc để phải
sanh lại đời này.

12) Và này các Tỷ-kheo, xúc thực cần phải nhận xét như thế nào?

13) Này các Tỷ-kheo, ví như một con bò cái bị lở da, nếu nó đứng dựa vào tường, thời các sanh vật sống ở tường cắn nó. Nếu nó đứng dựa vào cây, thời các sanh vật sống ở cây cắn nó. Nếu nó đứng ở trong nước, thời các sanh vật sống ở trong nước cắn nó. Nếu nó đứng giữa hư không, thời các sanh vật giữa hư không cắn nó. Này các Tỷ-kheo, con bò cái ấy

MƯỜI HAI DUYÊN                                   2544

đứng dựa vào chỗ nào, thời các sanh vật trong các chỗ ấy cắn nó.

Như vậy, này các Tỷ-kheo, Ta nói Xúc thực cần phải được nhận xét.

14) Này các Tỷ-kheo, khi xúc thực được hiểu biết,
thời ba cảm thọ được hiểu biết. Khi ba cảm thọ được
hiểu biết, thời Ta nói rằng vị Thánh đệ tử không có
gì cần phải làm thêm nữa.

15) Và này các Tỷ-kheo, tư niệm thực cần phải nhận xét như thế nào?

16) Này các Tỷ-kheo, ví như một hố than hừng, sâu
hơn một thân người, chứa đầy than cháy đỏ rực, hừng
cháy không có khói. Rồi một người đi đến, muốn
sống, không muốn chết, muốn lạc, chán ghét khổ.
Rồi hai người lực sĩ đi đến, nắm chặt hai cánh tay
người ấy, kéo người ấy đến hố than hừng ấy. Này các
Tỷ-kheo, người ấy quyết chí muốn lánh xa, tinh cần
muốn lánh xa, phát nguyện muốn lánh xa (hố than
hừng ấy).

17) Vì sao? Này các Tỷ-kheo, người ấy chỉ nghĩ như sau: "Nếu ta rơi vào hố than hừng này, do nhân duyên ấy, ta đi đến chết, hay đi đến khổ gần như chết".

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2545

Như vậy, này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng Tư niệm thực cần phải nhận xét.

18) Này các Tỷ-kheo, khi tư niệm thực được hiểu
biết, thời ba ái được hiểu biết. Khi ba ái được hiểu
biết, Ta nói rằng vị Thánh đệ tử không có gì cần phải
làm thêm nữa.

19) Và này các Tỷ-kheo, thức thực cần phải nhận xét như thế nào?

20) Ví như, này các Tỷ-kheo, người ta bắt một
người ăn trộm, một người phạm tội, dẫn đến vua và
thưa: "Thưa Đại vương, người này là người ăn trộm,
một người phạm tội. Hãy trừng phạt người ấy nếu
như Ngài muốn". Vị vua nói như sau về người ấy:
"Các Ông hãy đi và đánh người này với một trăm hèo
vào buổi sáng". Và họ đánh người ấy với một trăm
hèo vào buổi sáng.

21) Rồi vị vua vào buổi trưa nói: "Này các Ông,
người ấy như thế nào?" -"Thưa Đại vương, người ấy
vẫn còn sống". Rồi vua nói về người ấy: "Này các
Ông, các Ông hãy đi và đánh người này một trăm
hèo vào buổi trưa". Và họ đánh người ấy một trăm
hèo vào buổi trưa.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2546

22) Rồi vị vua vào buổi chiều nói: "Này các Ông,
người ấy như thế nào?"-"Thưa Đại vương, người ấy
vẫn còn sống". Rồi vua nói về người ấy: "Này các
Ông, các Ông hãy đi và đánh người này một trăm
hèo vào buổi chiều".

23) Này các Tỷ-kheo, các Ông nghĩ thế nào? Người ấy trong ngày bị đánh đến ba trăm hèo, do nhân duyên ấy có cảm thọ khổ ưu không?

- Bạch Thế Tôn, chỉ bị đánh một hèo, do nhân duyên ấy có cảm thọ khổ ưu, còn nói gì bị đánh đến ba trăm hèo!

24) Như vậy, này các Tỷ-kheo, Ta nói Thức thực cần phải nhận xét.

25) Này các Tỷ-kheo, khi thức thực được hiểu rõ,
thời danh sắc được hiểu rõ. Khi danh sắc được hiểu
rõ, thời Ta nói rằng vị Thánh đệ tử không làm gì
thêm nữa.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2547

358 Hành - Cận tử nghiệp với hành và Thọ - Kinh ĐẠI NGHIỆP PHÂN BIỆT – 136 Trung III, 483

KINH ĐẠI NGHIỆP PHÂN BIỆT (Mahakammavibhanga suttam) – Bài kinh số 136 – Trung III, 483

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Rajagaha (Vương Xá),
Veluvana (Trúc Lâm), tại chỗ nuôi dưỡng sóc. Lúc
bấy giờ Tôn giả Samiddhi trú tại một cái cốc trong
rừng. Rồi du sĩ ngoại đạo Potaliputta tiêu dao tản bộ,
tuần tự du hành, đi đến Tôn giả Samiddhi; sau khi
đến, nói lên với Tôn giả Samiddhi những lời chào
đón hỏi thăm. Sau khi nói lên những lời chào đón hỏi
thăm thân hữu rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một
bên, du sĩ ngoại đạo Potaliputta thưa với Tôn giả
Samiddhi:

– Này Hiền giả Samiddhi, trước mặt Thế Tôn,
tôi tự thân nghe, tự thân ghi nhận như sau: "Hư vọng
là thân nghiệp, hư vọng là khẩu nghiệp, chỉ có ý
nghiệp là chân thật. Và có một Thiền chứng

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2548

(samapatti), do thành tựu Thiền chứng này, sẽ không có cảm giác gì".

– Này Hiền giả Potaliputta, chớ có nói vậy. Này
Hiền giả Potaliputta, chớ có nói vậy. Chớ có phỉ báng
Thế Tôn; phỉ báng Thế Tôn là không tốt. Thế Tôn
không có nói như vậy: "Hư vọng là thân nghiệp, hư
vọng là khẩu nghiệp, chỉ có ý nghiệp là chân thật".
Và Hiền giả, có một Thiền Chứng, do thành tựu thiền
chứng này, sẽ không có cảm giác gì.

– Ngài xuất gia đã bao lâu, thưa Hiền giả Samiddhi?

– Không lâu, thưa Hiền giả. Có ba năm.

– Nay ở đây chúng tôi còn hỏi các Tỷ-kheo
trưởng lão làm gì khi một tân Tỷ-kheo nghĩ rằng cần
phải bảo vệ vị Đạo sư như vậy. Thưa Hiền giả
Samiddhi, khi một người có dụng ý làm thân nghiệp,
khẩu nghiệp, ý nghiệp thời người ấy có cảm giác gì?

– Này Hiền giả Potaliputta, khi một người có dụng ý làm thân nghiệp, khẩu nghiệp, ý nghiệp thời người ấy cảm giác khổ đau.

Rồi du sĩ ngoại đạo Potaliputta, không tán thán cũng không phản đối lời nói của Tôn giả Samiddhi.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2549

Không tán thán, không phản đối, du sĩ ngoại đạo Potaliputta từ chỗ ngồi đứng dậy rồi ra đi.

Rồi Tôn giả Samiddhi, sau khi du sĩ ngoại đạo
Potaliputta ra đi không bao lâu, liền đi đến Tôn giả
Ananda; sau khi đến, nói lên với Tôn giả Ananda
những lời chào đón hỏi thăm; sau khi nói lên những
lời chào đón hỏi thăm thân hữu rồi ngồi xuống một
bên. Ngồi xuống một bên, Tôn giả Samiddhi kể lại
cho Tôn giả Ananda tất cả cuộc đàm thoại với du sĩ
ngoại đạo Potaliputta. Sau khi nghe nói vậy, Tôn giả
Ananda nói với Tôn giả Samiddhi:

– Này Hiền giả Samiddhi, đây là đề tài một câu
chuyện cần phải yết kiến Thế Tôn. Này Hiền giả
Samiddhi, chúng ta hãy đi đến Thế Tôn, sau khi đến
hãy trình bày lên Thế Tôn rõ ý nghĩa này. Thế Tôn
trả lời chúng ta như thế nào, chúng ta hãy như vậy
thọ trì.

– Thưa vâng, Hiền giả.

Tôn giả Samiddhi vâng đáp Tôn giả Ananda.
Rồi Tôn giả Ananda và Tôn giả Samiddhi đi đến Thế
Tôn; sau khi đến đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một
bên. Ngồi xuống một bên, Tôn giả Ananda, trình lên
Thế Tôn tất cả câu chuyện giữa Tôn giả Samiddhi
với du sĩ ngoại đạo Potaliputta.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2550

Khi nghe nói vậy, Thế Tôn nói với Tôn giả Ananda:

– Này Ananda, Ta chưa từng thấy du sĩ ngoại
đạo Potaliputta, thời câu chuyện này từ đây xảy ra?
Này Ananda, câu hỏi đáng lý phải trả lời phân tích
rõ ràng cho du sĩ ngoại đạo Potaliputta, lại được kẻ
ngu si Samiddhi này trả lời theo một chiều.

Khi nghe nói vậy, Tôn giả Udayi bạch Thế Tôn:

– Bạch Thế Tôn, nếu đây là ý nghĩa của Tôn giả Samiddhi nói lên, thời cảm giác gì người ấy cảm thọ là cảm giác khổ đau.

Rồi Thế Tôn nói với Tôn giả Ananda:

– Này Ananda, hãy xem con đường sai lạc của
kẻ ngu si Samiddhi này. Này Ananda, Ta biết rằng,
nếu nay kẻ ngu si Samiddhi này mở miệng ra (đề cập
vấn đề gì), ông ấy sẽ mở miệng đề cập một cách
không như lý (ayoniso). Này Ananda, thật sự chỗ
khởi thủy của du sĩ ngoại đạo Potaliputta hỏi là về ba
cảm thọ.

Này Ananda, nếu kẻ ngu si Samiddhi này được du sĩ ngoại đạo Potaliputta hỏi như vậy và trả lời như sau:

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2551

 "Này Hiền giả Potaliputta, nếu một ai có
dụng ý làm thân nghiệp, khẩu nghiệp, ý
nghiệp, có khả năng đưa đến lạc thọ, người
ấy sẽ cảm giác lạc thọ.

 « Này Hiền giả Potaliputta, nếu một ai có
dụng ý làm thân nghiệp, khẩu nghiệp, ý
nghiệp có khả năng đưa đến khổ thọ, người
ấy sẽ cảm giác khổ thọ.

 "Này Hiền giả Potaliputta, nếu một ai có
dụng ý làm thân nghiệp, khẩu nghiệp, ý
nghiệp có khả năng đưa đến bất khổ bất lạc
thọ, người ấy sẽ cảm giác bất khổ bất lạc thọ".

Nếu trả lời như vậy, này Ananda, kẻ ngu si Samiddhi đã trả lời một cách chơn chánh cho du sĩ ngoại đạo Potaliputta.

Và lại nữa, này Ananda, những kẻ du sĩ ngoại
đạo ngu si, kém học, họ sẽ hiểu được đại phân biệt
về nghiệp của Như Lai, này Ananda, nếu Ông nghe
Như Lai phân tích Đại phân biệt về nghiệp".

– Bạch Thế Tôn, nay đã đến thời; bạch Thiện Thệ nay đã đến thời, Thế Tôn hãy phân tích đại phân biệt về nghiệp! Sau khi nghe Thế Tôn, các Tỷ-kheo

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2552

sẽ thọ trì.

– Vậy này Ananda, hãy nghe và khéo tác ý, Ta sẽ nói:

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Tôn giả Ananda vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

– Này Ananda, có bốn loại người này có mặt ở đời. Thế nào là bốn?

5. Ở đây, này Ananda, có người sát sanh, lấy
của không cho, sống tà hạnh trong các dục,
nói láo, nói hai lưỡi, nói lời ác khẩu, nói lời
phù phiếm, có tham dục, có sân tâm, có tà
kiến; sau khi thân hoại mạng chung, người ấy
sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục.
6. Nhưng ở đây, này Ananda, có người sát
sanh... (như trên)... có tà kiến; sau khi thân
hoại mạng chung, người ấy sanh vào thiện
thú, Thiên giới, cõi đời này.
7. Ở đây, này Ananda, có người từ bỏ sát sanh,
từ bỏ lấy của không cho, từ bỏ tà hạnh trong
các dục, từ bỏ nói láo, từ bỏ nói hai lưỡi, từ

MƯỜI HAI DUYÊN                                       2553

bỏ nói ác khẩu, từ bỏ nói lời phù phiếm, từ
bỏ tham dục, từ bỏ sân tâm, có chánh kiến;
sau khi thân hoại mạng chung, người ấy được
sanh vào thiện thú, Thiên giới, cõi đời này.
8. Nhưng ở đây, này Ananda, có người từ bỏ sát
sanh, ... (như trên)... có chánh kiến; sau khi
thân hoại mạng chung, người ấy sanh vào cõi
dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục.

Ở đây, này Ananda, có vị Sa-môn hay Bà-la- môn nhờ nhiệt tâm, nhờ tinh tấn, nhờ cần mẫn, nhờ không phóng dật, nhờ chánh tác ý, nên tâm nhập định. Khi tâm nhập định, nhờ thiên nhãn thanh tịnh siêu nhân, vị ấy thấy có người ở đây sát sanh, lấy của không cho, sống tà hạnh trong các dục, nói láo, nói hai lưỡi, nói ác khẩu, nói lời phù phiếm, có tham dục, có sân tâm, có tà kiến; sau khi thân hoại mạng chung, người ấy sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Vị ấy nói như sau: "Thật sự có những ác nghiệp, có quả báo ác hạnh. Và ta đã thấy có người ở đây sát sanh, lấy của không cho... nói hai lưỡi... có tà kiến, sau khi thân hoại mạng chung, người ấy sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục". Vị ấy nói như sau: "Chắc chắn tất cả mọi người sát sanh, lấy của không cho ... (như trên) ... có tà kiến; sau khi thân hoại mạng chung, họ đều sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục". Những ai biết như vậy, những vị ấy biết một

MƯỜI HAI DUYÊN                                         2554

cách chơn chánh. Những ai biết khác như vậy, trí của
họ thuộc tà trí. Như vậy, điều vị ấy tự mình biết, tự
mình thấy, tự mình hiểu rõ, ở đây, vị ấy nắm giữ,
chấp trước và tuyên bố: "Chỉ như vậy mới chơn thực,
ngoài ra đều là hư vọng".

Ở đây, này Ananda, có Sa-môn hay Bà-la-môn, nhờ nhiệt tâm, nhờ tinh tấn, ... (như trên).. vị ấy thấy có người sát sanh, lấy của không cho... (như trên).. có tà kiến; sau khi thân hoại mạng chung, vị ấy được sanh vào thiện thú, Thiên giới, cõi đời này. Vị ấy nói như sau: "Thật sự không có những ác nghiệp, không có quả báo ác hạnh. Và ta đã thấy có người ở đây sát sanh, lấy của không cho... (như trên).... có tà kiến; sau khi thân hoại mạng chung, được sanh vào thiện thú, Thiên giới, cõi đời này". Vị ấy nói như sau: "Chắc chắn tất cả mọi người sát sanh, lấy của không cho.. (như trên)... có tà kiến; "sau khi thân hoại mạng chung, họ đều được sanh vào thiện thú, Thiên giới, cõi đời này". Những ai biết như vậy, những vị ấy biết một cách chơn chánh. Những ai biết khác như vậy, trí của họ thuộc tà kiến". Như vậy, điều vị ấy tự mình biết, tự mình thấy, tự mình hiểu rõ, ở đây vị ấy nắm giữ, chấp trước và tuyên bố: "Chỉ như vậy mới chân thực, ngoài ra đều là hư vọng".

Ở đây, này Ananda, có Sa-môn hay Bà-la-môn,

MƯỜI HAI DUYÊN                                        2555

nhờ nhiệt tâm, nhờ tinh tấn, ... (như trên).. vị ấy thấy có người ở đây từ bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không cho... (như trên)... có chánh kiến; sau khi thân hoại mạng chung, người ấy sanh vào thiện thú, Thiên giới, cõi đời này. Vị ấy nói như sau: "Thật sự có những thiện nghiệp, có quả báo thiện hạnh. Và ta đã thấy có người ở đây từ bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không cho... có chánh kiến sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào thiện thú, Thiên giới, cõi đời này". Vị ấy nói như sau: "Chắc chắn tất cả mọi người từ bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không cho... (như trên)... có chánh kiến; sau khi thân hoại mạng chung, họ đều sanh vào thiện thú, Thiên giới, cõi đời này. Những ai biết như vậy, những vị ấy biết một cách chơn chánh. Những ai biết khác như vậy, trí của họ thuộc tà trí". Như vậy, điều này vị ấy tự mình biết, tự mình thấy, tự mình hiểu rõ, ở đây vị ấy nắm giữ, chấp trước và tuyên bố: "Chỉ như vậy mới chơn thực, ngoài ra đều là hư vọng".

Ở đây, này Ananda, có Sa-môn ... (như trên) ... vị ấy thấy có người từ bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không cho... (như trên)... có chánh kiến; sau khi thân hoại mạng chung, người ấy bị sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Vị ấy nói như sau: "Thật sự không có những thiện nghiệp, không có quả báo thiện hạnh. Và Ta đã thấy có người ở đây từ bỏ sát

MƯỜI HAI DUYÊN                                        2556

sanh, từ bỏ lấy của không cho... (như trên).... có
chánh kiến; sau khi thân hoại mạng chung, người ấy
bị sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục". Vị ấy
nói như sau: "Chắc chắn tất cả mọi người từ bỏ sát
sanh, từ bỏ lấy của không cho... (như trên)... có
chánh kiến; sau khi thân hoại mạng chung, họ đều bị
sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Những ai
biết như vậy, những vị ấy biết một cách chân chánh.
Những ai biết khác như vậy, trí của họ thuộc tà kiến".
Như vậy, điều vị ấy tự mình biết, tự mình thấy, tự
mình hiểu rõ, ở đây vị ấy nắm giữ, chấp trước và
tuyên bố: "Chỉ như vậy mới chân thực, ngoài ra đều
là hư vọng".

 Ở đây, này Ananda, Sa-môn hay Bà-la-môn nào nói như sau:

 "Chắc chắn có ác nghiệp, có quả báo ác
nghiệp". Như vậy, Ta chấp nhận cho vị ấy.
 Vị ấy nói như sau: "Tôi đã thấy ở đây có
người sát sanh, lấy của không cho.. (như
trên)... có tà kiến, sau khi thân hoại mạng
chung, tôi thấy người ấy sanh vào cõi dữ, ác
thú, đọa xứ, địa ngục". Như vậy, Ta cũng
chấp nhận cho vị ấy.
 Còn nếu vị ấy nói như sau: "Chắc chắn tất cả

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2557

những ai sát sanh, lấy của không cho (như
trên)....; sau khi thân hoại mạng chung, họ
đều sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa
ngục", như vậy, Ta không chấp nhận cho vị
ấy.
 Và nếu vị ấy nói như sau: "Những ai biết như
vậy, những vị ấy biết một cách chân chánh.
Những ai biết khác như vậy, trí của họ thuộc
tà kiến"; như vậy, Ta không chấp nhận cho vị
ấy.
 Điều vị ấy tự mình biết, tự mình thấy, tự mình
hiểu rõ, ở đây vị ấy nắm giữ, chấp trước và
tuyên bố: "Chỉ như vậy mới chơn thực, ngoài
ra đều là hư vọng". Như vậy, Ta cũng không
chấp nhận cho vị ấy. Vì cớ sao? Khác như
vậy, này Ananda, là trí của Như Lai về Đại
phân biệt về nghiệp.

 Ở đây, này Ananda, Sa-môn hay Bà-la-môn nào nói như sau:

 "Chắc chắn không có ác nghiệp, không có quả
báo ác hạnh". Như vậy, Ta không chấp nhận
cho vị ấy.
 Và vị ấy nói như sau: "Tôi đã thấy ở đây có

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2558

người sát sanh, lấy của không cho... (như
trên)... có ta kiến; sau khi thân hoại mạng
chung, tôi thấy người ấy sanh vào thiện thú,
Thiên giới, cõi đời này". Như vậy, Ta chấp
nhận cho vị ấy.
 Còn nếu vị ấy nói như sau: "Chắc chắn tất cả
những ai sát sanh, lấy của không cho... (như
trên)... tất cả sau khi thân hoại mạng chung, họ
đều sanh vào thiện thú Thiên giới, cõi đời này";
như vậy, Ta không chấp nhận cho vị ấy.
 Và nếu vị ấy nói như sau: "Những ai biết như
vậy, những vị ấy biết một cách chơn chánh.
Những ai biết khác như vậy, trí của họ thuộc tà
kiến"; như vậy, Ta không chấp nhận cho vị ấy.
 Điều vị ấy tự mình biết, tự mình thấy, tự mình
hiểu rõ, ở đây, vị ấy nắm giữ, chấp trước và
tuyên bố: "Chỉ như vậy mới chơn thực, ngoài
ra đều là hư vọng". Như vậy Ta cũng không
chấp nhận cho vị ấy. Vì cớ sao? Khác như vậy,
này Ananda, là trí của Như Lai về Đại phân biệt
về nghiệp.

 Ở đây, này Ananda, Sa-môn hay Bà-la-môn nào nói như sau:

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2559

 "Chắc chắn có thiện nghiệp, có quả báo thiện
hạnh". Như vậy Ta chấp nhận cho vị ấy.
 Và vị ấy nói như sau: "Tôi đã thấy ở đây có
người từ bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không cho...
(như trên)... có chánh kiến; sau khi thân hoại
mạng chung, tôi thấy người ấy sanh vào thiện
thú, Thiên giới, cõi đời này". Như vậy, Ta cũng
chấp nhận cho vị ấy.
 Còn nếu vị ấy nói như sau: "Chắc chắn tất cả
những ai từ bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không
cho ... (như trên) ... tất cả sau khi thân hoại
mạng chung; họ đều sanh vào thiện thú, Thiên
giới, cõi đời này"; như vậy, Ta không chấp
nhận cho vị ấy.
 Và nếu vị ấy nói như sau: "Những ai biết như
vậy, những vị ấy biết một cách chân chánh.
Những ai biết khác như vậy, trí của họ thuộc tà
kiến", như vậy, Ta cũng không chấp nhận cho
vị ấy.
 Điều vị ấy tự mình biết, tự mình thấy, tự mình
hiểu rõ, ở đây, vị ấy nắm giữ, chấp trước và
tuyên bố: "Chỉ như vậy mới chơn thực, ngoài
ra đều là hư vọng". Như vậy, Ta cũng không
chấp nhận cho vị ấy. Vì cớ sao? Khác như vậy,

MƯỜI HAI DUYÊN                                   2560

này Ananda, là trí của Như Lai về Đại phân biệt về nghiệp.

 Ở đây, này Ananda, Sa-môn hay Bà-la-môn nào nói như sau:

 "Chắc chắn không có thiện nghiệp, không có
quả báo thiện hạnh ". Như vậy, Ta không chấp
nhận cho vị ấy.
 Và vị ấy nói như sau: "Tôi đã thấy ở đây có
người từ bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không cho...
(như trên)... có chánh kiến; sau khi thân hoại
mạng chung, tôi thấy người ấy sanh vào cõi dữ,
ác thú, đọa xứ, địa ngục". Như vậy, Ta chấp
nhận cho vị ấy.
 Còn nếu vị ấy nói như sau: "Chắc chắn những
ai từ bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không cho.. (như
trên)... có chánh kiến, tất cả sau khi thân hoại
mạng chung, họ đều sanh vào cõi dữ, ác thú,
đọa xứ, địa ngục"; như vậy, Ta cũng không
chấp nhận cho vị ấy.
 Và nếu vị ấy nói như sau: "Những ai biết như
vậy, những vị ấy biết một cách chân chánh.
Những ai biết khác như vậy, trí của họ thuộc tà
kiến"; như vậy, Ta cũng không chấp nhận cho

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2561

vị ấy.
 Điều vị ấy tự mình biết, tự mình thấy, tự mình
hiểu rõ, ở đây vị ấy nắm giữ, chấp trước và
tuyên bố: "Chỉ như vậy mới chơn thực, ngoài
ra đều là hư vọng". Như vậy, Ta cũng không
chấp nhận cho vị ấy. Vì cớ sao? Khác như vậy,
này Ananda, là trí của Như Lai về Đại phân
biệt về nghiệp.

1. Ở đây, này Ananda, người nào sát sanh, lấy
của không cho.. (như trên)... có tà kiến; sau khi thân
hoại mạng chung, người ấy bị sanh vào cõi dữ, ác
thú, đọa xứ, địa ngục.... Hoặc là một ác nghiệp đưa
đến cảm giác khổ thọ do người ấy làm lúc trước, hay
một ác nghiệp đưa đến cảm giác khổ thọ do người ấy
làm về sau, hay trong khi mệnh chung, một tà kiến
được người ấy chấp nhận và chấp chặt. Do vậy, sau
khi thân hoại mạng chung, người ấy sanh vào cõi dữ,
ác thú, đọa xứ, địa ngục. Và ai ở đây sát sanh, lấy của
không cho.. (như trên)... có tà kiến, người ấy phải
lãnh thọ quả báo được khởi lên ngay hiện tại hay
trong một đời khác.

2. Ở đây, này Ananda, người nào sát sanh, lấy của không cho.. (như trên)... có tà kiến; sau khi thân hoại mạng chung, người ấy bị sanh vào thiện thú, Thiên giới, cõi đời này... Hoặc là một thiện nghiệp

MƯỜI HAI DUYÊN                                       2562

đưa đến cảm giác lạc thọ do người ấy làm lúc trước, hay một thiện nghiệp đưa đến cảm giác lạc thọ do người ấy làm về sau, hay trong khi mệnh chung, một chánh kiến được người ấy chấp nhận và chấp chặt. Do vậy sau khi thân hoại mạng chung, người ấy sanh vào thiện thú, Thiên giới, cõi đời này. Và ai ở đây sát sanh, lấy của không cho.. (như trên)... có tà kiến, người ấy phải lãnh thọ quả báo được khởi lên ngay hiện tại hay trong một đời khác.

3. Ở đây, này Ananda, người nào từ bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không cho.. (như trên)... có chánh kiến; sau khi thân hoại mạng chung, người ấy sanh vào thiện thú, Thiên giới, cõi đời này... Hoặc là một thiện nghiệp đưa đến cảm giác lạc thọ do người ấy làm từ trước, hay một thiện nghiệp đưa đến cảm giác lạc thọ do người ấy làm về sau, hay trong khi mệnh chung, một chánh kiến được người ấy chấp nhận và chấp chặt. Do vậy, sau khi thân hoại mạng chung, người ấy sanh vào thiện thú, Thiên giới, cõi đời này. Và ai ở đây từ bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không cho... (như trên)... có chánh kiến, người ấy phải lãnh thọ quả báo được khởi lên ngay hiện tại, hay trong một đời khác.

4. Ở đây, này Ananda, người nào từ bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không cho.. (như trên)... có chánh kiến; sau khi thân hoại mạng chung, người ấy bị sanh vào

MƯỜI HAI DUYÊN                                       2563

cói dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục... Hoặc là một ác nghiệp đưa đến cảm giác khổ thọ do người ấy làm từ trước, hay một ác nghiệp đưa đến cảm giác khổ thọ do người ấy làm về sau, hay trong khi mệnh chung, một tà kiến được người ấy chấp nhận và chấp chặt. Do vậy, sau khi thân hoại mạng chung, người ấy sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Và ai ở đây từ bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không cho... (như trên)... có chánh kiến, người ấy phải lãnh thọ quả báo được khởi lên ngay hiện tại hay trong một đời khác.

Như vậy, này Ananda,

 Có nghiệp vô hữu tợ vô hữu,
 Có nghiệp vô hữu tợ hữu,
 Có nghiệp hữu tợ hữu,
 Có nghiệp hữu tợ vô hữu.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Tôn giả Ananda hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2564

359 Hành - Do Hành diệt nên Thức diệt, giải thích... - Kinh Tư Lường – Tương II, 147

Tư Lường – Tương II, 147

1) Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Sàvatthi (Xá-vệ), Jetavana (Thắng Lâm), tại vườn ông Anàthapindika (Cấp Cô Độc).

2) Ở đấy Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo: - "Này các Tỷ- kheo".

- "Thưa vâng, bạch Thế Thế Tôn". Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn.

3) Thế Tôn nói như sau:

- Này các Tỷ-kheo, các Tỷ-kheo tư lường, phải tư lường như thế nào để chơn chánh diệt khổ một cách trọn vẹn?

- Bạch Thế Tôn, các pháp lấy Thế Tôn làm căn bản, lấy Thế Tôn làm lãnh đạo, lấy Thế Tôn làm điểm tựa. Lành thay, bạch Thế Tôn, nếu Thế Tôn nói lên ý

MƯỜI HAI DUYÊN                                   2565

nghĩa của lời nói này. Sau khi nghe Thế Tôn thuyết giảng, các Tỷ-kheo sẽ thọ trì.

4) - Vậy này các Tỷ-kheo, hãy nghe và khéo suy nghiệm, Ta sẽ nói.

- Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

5) Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo đang tư
lường, tư lường như sau: "Sự đau khổ nhiều loại và
đa dạng này khởi lên trên đời như già và chết; sự
đau khổ này lấy gì làm nhân, lấy gì tập khởi, lấy gì
tác sanh, lấy gì làm hiện hữu? Do cái gì có mặt, già
chết hiện hữu? Do cái gì không có mặt, già chết
không hiện hữu?"

6) Tư lường như vậy, vị ấy biết như sau: "Sự đau khổ nhiều loại và đa dạng này khởi lên trên đời như già và chết, sự đau khổ này lấy sanh làm nhân, lấy sanh làm tập khởi, lấy sanh làm tác sanh, lấy sanh làm hiện hữu. Do sanh có mặt, già chết hiện hữu. Do sanh không có mặt, già chết không hiện hữu".

7) Và vị ấy biết già chết, biết già chết tập khởi, biết già chết đoạn diệt, và vị ấy biết con đường thích ứng

MƯỜI HAI DUYÊN                                       2566

đưa đến già chết đoạn diệt. Do thực hành như vậy, vị ấy trở thành vị Tùy pháp hành.

8) Này các Tỷ-kheo, vị ấy được gọi là vị Tỷ-kheo đã thực hành một cách trọn vẹn để chơn chánh đoạn tận khổ đau và đoạn diệt già chết.

9) Tư lường thêm nữa, vị ấy tư lường như sau: "Còn
hữu này, do cái gì làm nhân? Còn thủ này, do cái gì
làm nhân? Còn ái này, do cái gì làm nhân? Còn thọ
này, do cái gì làm nhân? Còn xúc này... Còn sáu xứ
này... Còn danh sắc này... Còn thức này... Còn các
hành này, do cái gì làm nhân, cái gì tập khởi, cái gì
tác sanh, cái gì làm hiện hữu? Do cái gì có mặt, các
hành hiện hữu? Do cái gì không có mặt các hành
không hiện hữu?"

10) Tư lường như vậy, vị ấy biết như sau: "Các hành
lấy vô minh làm nhân, lấy vô minh làm tập khởi, lấy
vô minh làm tác sanh, lấy vô minh làm hiện hữu. Do
vô minh có mặt, các hành hiện hữu. Do vô minh
không có mặt, các hành không hiện hữu".

11) Và vị ấy biết các hành, biết các hành tập khởi, biết các hành đoạn diệt, và vị ấy biết con đường thích ứng đưa đến các hành đoạn diệt. Do thực hành như vậy, vị ấy trở thành vị Tùy pháp hành. Này các Tỷ- kheo, vị ấy được gọi là vị Tỷ-kheo đã thực hành một

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2567

cách trọn vẹn để chơn chánh đoạn tận khổ đau và đoạn diệt các hành.

12) Này các Tỷ-kheo,

- Nếu người nào bị vô minh chi phối, dự tính
làm phước hành, thức (của người ấy) đi đến
phước.
- Nếu người ấy dự tính làm phi phước hành, thức
(của người ấy) đi đến phi phước.
- Nếu người ấy dự tính làm bất động hành, thức
(của người ấy) đi đến bất động.

13) Này các Tỷ-kheo, khi nào vị Tỷ-kheo đoạn tận
vô minh, minh được sanh khởi. Vị ấy do vô minh
đoạn tận, minh sanh khởi, không dự tính làm
phước hành, không dự tính làm phi phước hành,
không dự tính làm bất động hành.

14) Không có dự tính, không có dụng ý, vị ấy không
chấp thủ một sự gì ở đời. Không chấp thủ, vị ấy
không sợ hãi. Không sợ hãi, vị ấy hoàn toàn tịch
tịnh. Vị ấy biết rõ: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã
thành, những việc nên làm đã làm, không còn trở lui
trạng thái này nữa".

15) Nếu vị ấy cảm giác lạc thọ, vị ấy biết lạc thọ ấy vô thường, vị ấy biết không nên tham đắm, vị ấy biết

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2568

không nên hoan hỷ. Nếu vị ấy cảm giác khổ thọ, vị
ấy biết khổ thọ vô thường, vị ấy biết không nên tham
đắm, vị ấy biết không nên hoan hỷ. Nếu vị ấy cảm
giác bất khổ bất lạc thọ, vị ấy biết thọ ấy vô thường,
vị ấy biết không nên tham đắm, vị ấy biết không nên
hoan hỷ.

16) Nếu vị ấy cảm giác lạc thọ, thọ ấy được cảm giác
với niệm thoát ly. Nếu vị ấy cảm giác khổ thọ, thọ
ấy được cảm giác với niệm thoát ly. Nếu vị ấy cảm
giác bất khổ bất lạc thọ, thọ ấy được cảm giác với
niệm thoát ly (visannutto).

17) Khi vị ấy cảm giác một cảm thọ tận cùng của
thân, vị ấy biết: "Ta cảm giác một cảm thọ tận cùng
của thân". Khi vị ấy cảm giác một cảm thọ tận cùng
của sinh mạng, vị ấy biết: "Ta cảm giác một cảm thọ
tận cùng của sinh mạng". Vị ấy biết: "Sau khi thân
hoại mạng chung, ở đây tất cả những cảm thọ không
làm cho có hỷ lạc, sẽ trở thành vắng lạnh, cái thân
được bỏ qua một bên".

18) Này các Tỷ-kheo, ví như một người từ trong lò
nung của người thợ gốm lấy ra một cái ghè nóng
và đặt trên một khoảng đất bằng phẳng để sức nóng
ở đấy được nguội dần, và các miếng sành vụn được
gạt bỏ một bên.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2569

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, khi cảm giác một cảm thọ tận cùng của thân, vị ấy biết: "Ta cảm giác một cảm thọ tận cùng của thân". Khi vị ấy cảm giác một cảm thọ tận cùng của sinh mạng, vị ấy biết: "Ta cảm giác một cảm thọ tận cùng của sinh mạng". Vị ấy biết: "Sau khi thân hoại mạng chung, ở đây tất cả những cảm thọ không làm cho có hỷ lạc, sẽ trở thành vắng lạnh, cái thân được bỏ qua một bên ".

19) Này các Tỷ-kheo, các Ông nghĩ thế nào? Vị Tỷ-
kheo đã đoạn trừ các lậu hoặc có dự tính làm các
phước hành, hay có dự tính làm các phi phước hành,
hay có dự tính làm các bất động hành?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

20) Hay nếu các hành không có mặt một cách trọn vẹn, do các hành đoạn diệt, thời thức có hiện hành không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

21) Hay nếu thức không có mặt một cách trọn vẹn, do thức đoạn diệt, thời danh sắc có hiện hành không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   2570

22) Hay nếu danh sắc không có mặt một cách trọn vẹn, do danh sắc đoạn diệt, thời sáu xứ có hiện hành không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

23) Hay nếu sáu xứ không có mặt một cách trọn vẹn, do sáu xứ đoạn diệt, thời xúc có hiện hành không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

24) Hay nếu xúc không có mặt một cách trọn vẹn, do xúc đoạn diệt, thời thọ có hiện hành không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

25) Hay nếu thọ không có mặt một cách trọn vẹn, do thọ đoạn diệt, thời ái có hiện hành không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

26) Hay nếu ái không có mặt một cách trọn vẹn, do ái đoạn diệt, thời thủ có hiện hành không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

27) Hay nếu thủ không có mặt một cách trọn vẹn, do thủ đoạn diệt, thời hữu có hiện hành không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2571

28) Hay nếu hữu không có mặt một cách trọn vẹn, do hữu đoạn diệt, thời sanh có hiện hành không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

29) Hay nếu sanh không có mặt một cách trọn vẹn, do sanh đoạn diệt, thời già chết có hiện hành không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

30) Lành thay, lành thay, này các Tỷ-kheo! Phải là
như vậy, này các Tỷ-kheo! Không thể khác vậy.
Hãy tin ở Ta, này các Tỷ-kheo! Hãy quyết định, chớ
có nghi ngờ, chớ có phân vân! Đây là khổ được
đoạn tận.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2572

360 Hành - Do Tưởng khởi nên Hành khởi - Kinh Có Nhân – Tương II, 263

Có Nhân – Tương II, 263

1) Trú ở Sàvatthi.

2) Này các Tỷ-kheo, có nhân, dục tầm sanh khởi,
không phải không nhân. Có nhân, sân tầm sanh
khởi, không phải không nhân. Có nhân, hại tầm sanh
khởi, không phải không nhân.

3) Và như thế nào, này các Tỷ-kheo, có nhân, dục
tầm sanh khởi, không phải không nhân; có nhân, sân
tầm sanh khởi, không phải không nhân; có nhân, hại
tầm sanh khởi, không phải không nhân?

4) Này các Tỷ-kheo,

- Do duyên dục giới, dục tưởng sanh khởi.
- Do duyên dục tưởng, dục tư duy sanh khởi.
- Do duyên dục tư duy, dục dục sanh khởi.
- Do duyên dục dục, dục nhiệt tình sanh khởi.
- Do duyên dục nhiệt tình, dục tầm cầu sanh
khởi.

MƯỜI HAI DUYÊN                                  2573

- Này các Tỷ-kheo, do tầm cầu dục tầm cầu, kẻ vô văn phàm phu thực hành tà hạnh theo ba xứ: thân, ngữ, ý.

5) Này các Tỷ-kheo,

-   Do duyên sân giới, sân tưởng sanh khởi.
-   Do duyên sân tưởng, sân tư duy sanh khởi.
-   Do duyên sân tư duy, sân dục sanh khởi.
-   Do duyên sân dục, sân nhiệt tình sanh khởi.
-   Do duyên sân nhiệt tình, sân tầm cầu sanh khởi.
-   Này các Tỷ-kheo, do tầm cầu sân tầm cầu, kẻ
vô văn phàm phu thực hành tà hạnh theo ba xứ:
thân, ngữ, ý.

6) Này các Tỷ-kheo,

-   Do duyên hại giới, hại tưởng sanh khởi
-   Do duyên hại tưởng, hại tư duy sanh khởi.
-   Do duyên hại tư duy, hại dục sanh khởi.
-   Do duyên hại dục, hại nhiệt tình sanh khởi.
-   Do duyên hại nhiệt tình, hại tầm cầu sanh khởi.
-   Này các Tỷ-kheo, do tầm cầu hại tầm cầu, kẻ
vô văn phàm phu thực hành tà hạnh theo ba xứ:
thân, ngữ, ý.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2574

7) Ví như, này các Tỷ-kheo, có người ném bó đuốc
bằng cỏ cháy đỏ vào một rừng cỏ khô. Nếu người ấy
không dập tắt gấp với tay và chân; như vậy, này các
Tỷ-kheo, các sanh loại sống nương vào cỏ và củi sẽ
gặp bất hạnh và tai họa.

8) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, vị Sa-môn hay Bà-la-
môn nào, đối với tưởng bất chánh khởi lên, không
gấp từ bỏ, nhiếp phục, chấm dứt, tiêu diệt; vị ấy ngay
trong hiện tại trú trong đau khổ, với phiền lao, với
sầu não, với nhiệt não; và sau khi thân hoại mạng
chung, phải sanh vào ác thú.

9) Này các Tỷ-kheo, có nhân, xuất ly tầm sanh khởi,
không phải không nhân. Có nhân, vô sân tầm sanh
khởi, không phải không nhân. Có nhân, bất hại tầm
sanh khởi, không phải không nhân.

10) Và này các Tỷ-kheo, như thế nào có nhân, xuất
ly tầm sanh khởi, không phải không nhân; có nhân,
vô sân tầm sanh khởi, không phải không nhân; có
nhân, bất hại tầm sanh khởi, không phải không
nhân?

11) Này các Tỷ-kheo,

- Do duyên xuất ly giới, xuất ly tưởng sanh khởi.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2575

- Do duyên xuất ly tưởng, xuất ly tư duy sanh
khởi.
- Do duyên xuất ly tư duy, xuất ly dục (chanda)
sanh khởi.
- Do duyên xuất ly dục, xuất ly nhiệt tình sanh
khởi.
- Do duyên xuất ly nhiệt tình, xuất ly tầm cầu
sanh khởi.
- Này các Tỷ-kheo, do tầm cầu xuất ly tầm cầu,
vị Đa văn Thánh đệ tử thực hành chánh hạnh
theo ba xứ: thân, ngữ, ý.

12) Này các Tỷ-kheo,

- Do duyên vô sân giới, vô sân tưởng sanh khởi.
- Do duyên vô sân tưởng, vô sân tư duy sanh
khởi
- Do duyên vô sân tư duy, vô sân dục sanh khởi.
- Do duyên vô sân dục, vô sân nhiệt tình sanh
khởi.
- Do duyên vô sanh nhiệt tình, vô sân tầm cầu
sanh khởi.
- Này các Tỷ-kheo, do tầm cầu vô sân tầm cầu,
vị Đa văn Thánh đệ tử thực hành chánh hạnh
theo ba xứ: thân, ngữ, ý.

13) Này các Tỷ-kheo,

MƯỜI HAI DUYÊN                                 2576

- Do duyên bất hại giới, bất hại tưởng sanh khởi.
- Do duyên bất hại tưởng, bất hại tư duy sanh
khởi.
- Do duyên bất hại tư duy, bất hại dục sanh khởi.
- Do duyên bất hại dục, bất hại nhiệt tình sanh
khởi.
- Do duyên bất hại nhiệt tình, bất hại tầm cầu
sanh khởi.
- Này các Tỷ-kheo, do duyên tầm cầu bất hại tầm
cầu, vị Đa văn Thánh đệ tử thực hành chánh
hạnh theo ba xứ: thân, ngữ, ý.

14) Ví như, này các Tỷ-kheo, có người ném một bó
đuốc bằng cỏ cháy đỏ vào một rừng cỏ khô. Người
ấy với tay và chân gấp dập tắt bó đuốc ấy. Như vậy,
này các Tỷ-kheo, các sanh loại sống nương vào cỏ
và củi sẽ không gặp bất hạnh và tai họa.

15) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, vị Sa-môn hay Bà- la-môn nào đối với tưởng bất chánh khởi lên, gấp từ bỏ, nhiếp phục, chấm dứt, tiêu diệt; vị ấy ngay trong hiện tại trú trong an lạc, không có phiền lao, không có sầu não, không có nhiệt não; sau khi thân hoại mạng chung, được sanh vào thiện thú.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2577

MƯỜI HAI DUYÊN   2578

361 Hành - Do giới sai biệt nên Tưởng, Tư, Dục, Nhiệt tình, Tầm cầu sai biệt sanh khởi - Kinh Có Nhân – Tương II, 263

Có Nhân – Tương II, 263

1) Trú ở Sàvatthi.

2) Này các Tỷ-kheo, có nhân, dục tầm sanh khởi,
không phải không nhân. Có nhân, sân tầm sanh
khởi, không phải không nhân. Có nhân, hại tầm sanh
khởi, không phải không nhân.

3) Và như thế nào, này các Tỷ-kheo, có nhân, dục
tầm sanh khởi, không phải không nhân; có nhân, sân
tầm sanh khởi, không phải không nhân; có nhân, hại
tầm sanh khởi, không phải không nhân?

4) Này các Tỷ-kheo,

- Do duyên dục giới, dục tưởng sanh khởi.
- Do duyên dục tưởng, dục tư duy sanh khởi.
- Do duyên dục tư duy, dục dục sanh khởi.
- Do duyên dục dục, dục nhiệt tình sanh khởi.
- Do duyên dục nhiệt tình, dục tầm cầu sanh
khởi.

MƯỜI HAI DUYÊN                                  2579

- Này các Tỷ-kheo, do tầm cầu dục tầm cầu, kẻ vô văn phàm phu thực hành tà hạnh theo ba xứ: thân, ngữ, ý.

5) Này các Tỷ-kheo,

-   Do duyên sân giới, sân tưởng sanh khởi.
-   Do duyên sân tưởng, sân tư duy sanh khởi.
-   Do duyên sân tư duy, sân dục sanh khởi.
-   Do duyên sân dục, sân nhiệt tình sanh khởi.
-   Do duyên sân nhiệt tình, sân tầm cầu sanh khởi.
-   Này các Tỷ-kheo, do tầm cầu sân tầm cầu, kẻ
vô văn phàm phu thực hành tà hạnh theo ba xứ:
thân, ngữ, ý.

6) Này các Tỷ-kheo,

-   Do duyên hại giới, hại tưởng sanh khởi
-   Do duyên hại tưởng, hại tư duy sanh khởi.
-   Do duyên hại tư duy, hại dục sanh khởi.
-   Do duyên hại dục, hại nhiệt tình sanh khởi.
-   Do duyên hại nhiệt tình, hại tầm cầu sanh khởi.
-   Này các Tỷ-kheo, do tầm cầu hại tầm cầu, kẻ
vô văn phàm phu thực hành tà hạnh theo ba xứ:
thân, ngữ, ý.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2580

7) Ví như, này các Tỷ-kheo, có người ném bó đuốc
bằng cỏ cháy đỏ vào một rừng cỏ khô. Nếu người ấy
không dập tắt gấp với tay và chân; như vậy, này các
Tỷ-kheo, các sanh loại sống nương vào cỏ và củi sẽ
gặp bất hạnh và tai họa.

8) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, vị Sa-môn hay Bà-la-
môn nào, đối với tưởng bất chánh khởi lên, không
gấp từ bỏ, nhiếp phục, chấm dứt, tiêu diệt; vị ấy ngay
trong hiện tại trú trong đau khổ, với phiền lao, với
sầu não, với nhiệt não; và sau khi thân hoại mạng
chung, phải sanh vào ác thú.

9) Này các Tỷ-kheo, có nhân, xuất ly tầm sanh khởi,
không phải không nhân. Có nhân, vô sân tầm sanh
khởi, không phải không nhân. Có nhân, bất hại tầm
sanh khởi, không phải không nhân.

10) Và này các Tỷ-kheo, như thế nào có nhân, xuất
ly tầm sanh khởi, không phải không nhân; có nhân,
vô sân tầm sanh khởi, không phải không nhân; có
nhân, bất hại tầm sanh khởi, không phải không
nhân?

11) Này các Tỷ-kheo,

- Do duyên xuất ly giới, xuất ly tưởng sanh khởi.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2581

- Do duyên xuất ly tưởng, xuất ly tư duy sanh
khởi.
- Do duyên xuất ly tư duy, xuất ly dục (chanda)
sanh khởi.
- Do duyên xuất ly dục, xuất ly nhiệt tình sanh
khởi.
- Do duyên xuất ly nhiệt tình, xuất ly tầm cầu
sanh khởi.
- Này các Tỷ-kheo, do tầm cầu xuất ly tầm cầu,
vị Đa văn Thánh đệ tử thực hành chánh hạnh
theo ba xứ: thân, ngữ, ý.

12) Này các Tỷ-kheo,

- Do duyên vô sân giới, vô sân tưởng sanh khởi.
- Do duyên vô sân tưởng, vô sân tư duy sanh
khởi
- Do duyên vô sân tư duy, vô sân dục sanh khởi.
- Do duyên vô sân dục, vô sân nhiệt tình sanh
khởi.
- Do duyên vô sanh nhiệt tình, vô sân tầm cầu
sanh khởi.
- Này các Tỷ-kheo, do tầm cầu vô sân tầm cầu,
vị Đa văn Thánh đệ tử thực hành chánh hạnh
theo ba xứ: thân, ngữ, ý.

13) Này các Tỷ-kheo,

MƯỜI HAI DUYÊN                                 2582

- Do duyên bất hại giới, bất hại tưởng sanh khởi.
- Do duyên bất hại tưởng, bất hại tư duy sanh
khởi.
- Do duyên bất hại tư duy, bất hại dục sanh khởi.
- Do duyên bất hại dục, bất hại nhiệt tình sanh
khởi.
- Do duyên bất hại nhiệt tình, bất hại tầm cầu
sanh khởi.
- Này các Tỷ-kheo, do duyên tầm cầu bất hại tầm
cầu, vị Đa văn Thánh đệ tử thực hành chánh
hạnh theo ba xứ: thân, ngữ, ý.

14) Ví như, này các Tỷ-kheo, có người ném một bó
đuốc bằng cỏ cháy đỏ vào một rừng cỏ khô. Người
ấy với tay và chân gấp dập tắt bó đuốc ấy. Như vậy,
này các Tỷ-kheo, các sanh loại sống nương vào cỏ
và củi sẽ không gặp bất hạnh và tai họa.

15) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, vị Sa-môn hay Bà- la-môn nào đối với tưởng bất chánh khởi lên, gấp từ bỏ, nhiếp phục, chấm dứt, tiêu diệt; vị ấy ngay trong hiện tại trú trong an lạc, không có phiền lao, không có sầu não, không có nhiệt não; sau khi thân hoại mạng chung, được sanh vào thiện thú.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2583

MƯỜI HAI DUYÊN   2584

362 Hành - Do ngoại giới sai biệt nên Tưởng, Tư, Xúc, Thọ sai biệt sanh khởi - Kinh Giới – Tương II, 251

Giới – Tương II, 251

1) Trú ở Sàvatthi.

2) Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng cho các Ông về giới sai biệt. Hãy nghe và suy nghiệm kỹ, Ta sẽ giảng...

3) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là giới sai biệt?

Sắc giới, thanh giới, hương giới, vị giới, xúc giới, pháp giới.

4) Này các Tỷ-kheo, đây gọi là giới sai biệt.

Tưởng – Tương II, 251

1) Ở Sàvatthi.

2) Này các Tỷ-kheo,

- Do duyên giới sai biệt, tưởng sai biệt sanh khởi.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2585

- Do duyên tưởng sai biệt, tư duy sai biệt sanh
khởi.
- Do duyên tư duy sai biệt, dục sai biệt sanh
khởi.
- Do duyên dục sai biệt, nhiệt tình sai biệt sanh
khởi.
- Do duyên nhiệt tình sai biệt, tầm cầu sai biệt
sanh khởi.

3) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là giới sai biệt?

Sắc giới, thanh giới, hương giới, vị giới, xúc giới, pháp giới. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là giới sai biệt.

4) Và như thế nào, này các Tỷ-kheo, do duyên giới sai biệt, tưởng sai biệt sanh khởi; do duyên tưởng sai biệt, tư duy sai biệt sanh khởi; do duyên tư duy sai biệt, dục sai biệt sanh khởi; do duyên dục sai biệt, nhiệt tình sai biệt sanh khởi; do duyên nhiệt tình sai biệt, tầm cầu sai biệt sanh khởi?

5-9) Này các Tỷ-kheo, do duyên sắc giới, sắc tưởng
sanh khởi. Do duyên sắc tưởng, sắc tư duy sanh khởi.
Do duyên sắc tư duy, sắc dục sanh khởi. Do duyên
sắc dục, sắc nhiệt tình sanh khởi. Do duyên sắc nhiệt
tình, sắc tầm cầu sanh khởi...

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2586

10) Này các Tỷ-kheo, do duyên pháp giới, pháp tưởng sanh khởi. Do duyên pháp tưởng, pháp tư duy sanh khởi. Do duyên pháp tư duy, pháp dục sanh khởi. Do duyên pháp dục, pháp nhiệt tình sanh khởi. Do duyên pháp nhiệt tình, pháp tầm cầu sanh khởi.

11) Như vậy, này các Tỷ-kheo, do duyên giới sai biệt, tưởng sai biệt sanh khởi. Do duyên tưởng sai biệt, tư duy sai biệt sanh khởi. Do duyên tư duy sai biệt, dục sai biệt sanh khởi. Do duyên dục sai biệt, nhiệt tình sai biệt sanh khởi. Do duyên nhiệt tình sai biệt, tầm cầu sai biệt sanh khởi.

Và Không Phải Như Vậy – Tương II, 253

1) Trú ở Sàvatthi.

2) Này các Tỷ-kheo,

- Do duyên giới sai biệt, tưởng sai biệt sanh khởi.
- Do duyên tưởng sai biệt, tư duy sai biệt sanh
khởi.
- Do duyên tư duy sai biệt, dục sai biệt sanh
khởi.
- Do duyên dục sai biệt, nhiệt tình sai biệt sanh
khởi.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2587

- Do duyên nhiệt tình sai biệt, tầm cầu sai biệt sanh khởi.

3) Không phải do duyên tầm cầu sai biệt, nhiệt tình
sai biệt sanh khởi. Không phải do duyên nhiệt tình
sai biệt, dục sai biệt sanh khởi. Không phải do duyên
dục sai biệt, tư duy sai biệt sanh khởi. Không phải do
duyên tư duy sai biệt, tưởng sai biệt sanh khởi.
Không phải do duyên tưởng sai biệt, giới sai biệt
sanh khởi.

4-9) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là giới sai biệt?

Sắc giới, thanh giới, hương giới, vị giới, xúc giới, pháp giới. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là giới sai biệt.

10) Và này các Tỷ-kheo, như thế nào do duyên giới sai biệt, tưởng sai biệt sanh khởi? Do duyên tưởng sai biệt... tầm cầu sai biệt sanh khởi? Không phải do duyên tầm cầu sai biệt, nhiệt tình sai biệt sanh khởi. Không phải do duyên nhiệt tình sai biệt, dục sai biệt sanh khởi. Không phải do duyên dục sai biệt, tư duy sai biệt sanh khởi. Không phải do duyên tư duy sai biệt, tưởng sai biệt sanh khởi. Không phải do duyên tưởng sai biệt, giới sai biệt sanh khởi.

11) Này các Tỷ-kheo, do duyên sắc giới, sắc tưởng sanh khởi. Do duyên sắc tưởng, sắc tư duy sanh

MƯỜI HAI DUYÊN                                       2588

khởi. Do duyên sắc tư duy, sắc dục sanh khởi. Do duyên sắc dục, sắc nhiệt tình sanh khởi. Do duyên sắc nhiệt tình, sắc tầm cầu sanh khởi.

Không phải do duyên sắc tầm cầu, sắc nhiệt tình
sanh khởi. Không phải do duyên sắc nhiệt tình, sắc
dục sanh khởi. Không phải do duyên sắc dục, sắc tư
duy sanh khởi. Không phải do duyên sắc tư duy, sắc
tưởng sanh khởi. Không phải do duyên sắc tưởng,
sắc giới sanh khởi.

12) Do duyên thanh giới...

13) Do duyên hương giới...

14) Do duyên vị giới...

15) Do duyên xúc giới...

16) Do duyên pháp giới, pháp tưởng sanh khởi. Do
duyên pháp tưởng, pháp tư duy sanh khởi. Do duyên
pháp tư duy, pháp dục sanh khởi. Do duyên pháp
dục, pháp nhiệt tình sanh khởi. Do duyên pháp nhiệt
tình, pháp tầm cầu sanh khởi. Không phải do
duyên pháp tầm cầu, pháp nhiệt tình sanh khởi.
Không phải do duyên pháp nhiệt tình, pháp dục sanh
khởi. Không phải do duyên pháp dục, pháp tư duy
sanh khởi. Không phải do duyên pháp tư duy, pháp

MƯỜI HAI DUYÊN                                   2589

tưởng sanh khởi. Không phải do duyên pháp tưởng, pháp giới sanh khởi.

17) Như vậy, này các Tỷ-kheo, do duyên giới sai biệt, tưởng sai biệt sanh khởi... Do duyên nhiệt tình sai biệt, tầm cầu sai biệt sanh khởi. Không phải do duyên tầm cầu sai biệt, nhiệt tình sai biệt sanh khởi. Không phải do duyên nhiệt tình sai biệt, dục sai biệt sanh khởi. Không phải do duyên dục sai biệt, tư duy sai biệt sanh khởi. Không phải do duyên tư duy sai biệt, tưởng sai biệt sanh khởi. Không phải do duyên tưởng sai biệt, giới sai biệt sanh khởi.

Xúc – Tương II, 255

1) Trú ở Sàvatthi.

2) Này các Tỷ-kheo,

- Do duyên giới sai biệt, tưởng sai biệt sanh
khởi.
- Do duyên tưởng sai biệt, tư duy sai biệt sanh
khởi.
- Do duyên tư duy sai biệt, xúc sai biệt sanh
khởi.
- Do duyên xúc sai biệt, thọ sai biệt sanh khởi.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2590

- Do duyên thọ sai biệt, dục sai biệt sanh khởi.
- Do duyên dục sai biệt, nhiệt tình sai biệt sanh
khởi.
- Do duyên nhiệt tình sai biệt, tầm cầu sai biệt
sanh khởi.
- Do duyên tầm cầu sai biệt, sở đắc sai biệt sanh
khởi.

3) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là giới sai biệt?

Sắc giới, thanh giới, hương giới, vị giới, xúc giới, pháp giới. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là giới sai biệt.

4) Như thế nào, này các Tỷ-kheo, do duyên giới sai biệt, tưởng sai biệt sanh khởi? Do duyên tưởng sai biệt... sở đắc sai biệt sanh khởi?

5) Này các Tỷ-kheo,

- Do duyên sắc giới, sắc tưởng sanh khởi.
- Do duyên sắc tưởng, sắc tư duy sanh khởi.
- Do duyên sắc tư duy, sắc xúc sanh khởi.
- Do duyên sắc xúc, thọ do sắc xúc sanh sanh
khởi.
- Do duyên thọ do sắc xúc sanh, sắc dục sanh
khởi.
- Do duyên sắc dục, sắc nhiệt tình sanh khởi.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2591

- Do duyên sắc nhiệt tình, sắc tầm cầu sanh khởi. - Do duyên sắc tầm cầu, sắc sở đắc sanh khởi.

6) Do duyên thanh giới...

7) Do duyên hương giới...

8) Do duyên vị giới...

9) Do duyên xúc giới...

10)

-   Do duyên pháp giới, pháp tưởng sanh khởi.
-   Do duyên pháp tưởng, pháp tư duy sanh khởi.
-   Do duyên pháp tư duy, pháp xúc sanh khởi.
-   Do duyên pháp xúc, thọ do pháp xúc sanh sanh
khởi.
-   Do duyên thọ do pháp xúc sanh, pháp dục sanh
khởi.
-   Do duyên pháp dục, pháp nhiệt tình sanh khởi.
-   Do duyên pháp nhiệt tình, pháp tầm cầu sanh
khởi.
-   Do duyên pháp tầm cầu, pháp sở đắc sanh khởi.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   2592

11) Như vậy, này các Tỷ-kheo, do duyên giới sai biệt, tưởng sai biệt sanh khởi... Do duyên tầm cầu sai biệt, sở đắc sai biệt sanh khởi.

Xúc – Tương II, 257

1) Trú ở Sàvatthi.

2) Này các Tỷ-kheo,

- Do duyên giới sai biệt, tưởng sai biệt sanh
khởi.
- Do duyên tưởng sai biệt, tư duy sai biệt sanh
khởi
- Do duyên tư duy sai biệt, xúc sai biệt sanh
khởi.
- Do duyên xúc sai biệt, thọ sai biệt sanh khởi.
- Do duyên thọ sai biệt, dục sai biệt sanh khởi.
- Do duyên dục sai biệt, nhiệt tình sai biệt sanh
khởi.
- Do duyên nhiệt tình sai biệt, tầm cầu sai biệt
sanh khởi.
- Do duyên tầm cầu sai biệt, sở đắc sai biệt sanh
khởi.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2593

- Không phải do duyên sở đắc sai biệt, tầm cầu
sai biệt sanh khởi.
- Không phải do duyên tầm cầu sai biệt, nhiệt
tình sai biệt sanh khởi.
- Không phải do duyên nhiệt tính sai biệt, dục sai
biệt sanh khởi.
- Không phải do duyên dục sai biệt, thọ sai biệt
sanh khởi.
- Không phải do duyên thọ sai biệt, xúc sai biệt
sanh khởi.
- Không phải do duyên xúc sai biệt, tư duy sai
biệt sanh khởi.
- Không phải do duyên tư duy sai biệt, tưởng sai
biệt sanh khởi.
- Không phải do duyên tưởng sai biệt, giới sai
biệt sanh khởi.

3) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là giới sai biệt?

Sắc giới, thanh giới, hương giới, vị giới, xúc giới, pháp giới. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là giới sai biệt.

4) Và như thế nào, này các Tỷ-kheo, do duyên giới sai biệt, tưởng sai biệt sanh khởi, do duyên tưởng sai biệt, tư duy sai biệt sanh khởi... xúc... thọ... dục... nhiệt tình... tầm cầu... sở đắc... Không phải do duyên sở đắc sai biệt, tầm cầu sai biệt sanh khởi. Không

MƯỜI HAI DUYÊN                                       2594

phải do duyên tầm cầu sai biệt, nhiệt tình sai biệt sanh khởi... dục... thọ... xúc... Không phải do duyên tư duy sai biệt, tưởng sai biệt sanh khởi. Không phải do duyên tưởng sai biệt, giới sai biệt sanh khởi?

5) Này các Tỷ-kheo,

-   Do duyên sắc giới, sắc tưởng sanh khởi.
-   Do duyên sắc tưởng, sắc tư duy sanh khởi.
-   Do duyên sắc tư duy, sắc xúc sanh khởi.
-   Do duyên sắc xúc, thọ do sắc xúc sanh sanh
khởi.
-   Do duyên thọ do sắc xúc sanh, sắc dục sanh
khởi.
-   Do duyên sắc dục, sắc nhiệt tình sanh khởi.
-   Do duyên sắc nhiệt tình, sắc tầm cầu sanh khởi.
-   Do duyên sắc tầm cầu, sắc sở đắc sanh khởi.

6) Do duyên thanh giới...

7) Do duyên hương giới...

8) Do duyên vị giới...

9) Do duyên xúc giới...

10) Do duyên pháp giới, pháp tưởng sanh khởi. Do duyên pháp tưởng... pháp tầm cầu sanh khởi. Do

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2595

duyên pháp tầm cầu, pháp sở đắc sanh khởi. Không phải do duyên pháp sở đắc, pháp tầm cầu sanh khởi.

-   Do duyên pháp giới, pháp tưởng sanh khởi.
-   Do duyên pháp tưởng, pháp tư duy sanh khởi.
-   Do duyên pháp tư duy, pháp xúc sanh khởi.
-   Do duyên pháp xúc, thọ do pháp xúc sanh sanh
khởi.
-   Do duyên thọ do pháp xúc sanh, pháp dục sanh
khởi.
-   Do duyên pháp dục, pháp nhiệt tình sanh khởi.
-   Do duyên pháp nhiệt tình, pháp tầm cầu sanh
khởi.
-   Do duyên pháp tầm cầu, pháp sở đắc sanh khởi.
-   Không phải do duyên pháp sở đắc, pháp tầm
cầu sanh khởi.
-   Không phải do duyên pháp tầm cầu, pháp nhiệt
tình sanh khởi.
-   Không phải do duyên pháp nhiệt tình, pháp dục
sanh khởi.
-   Không phải do duyên pháp dục, thọ do pháp
xúc sanh sanh khởi.
-   Không phải do duyên thọ do pháp xúc sanh,
pháp xúc sanh khởi.
-   Không phải do duyên pháp xúc, pháp tư duy
sanh khởi.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   2596

- Không phải do duyên pháp tư duy, pháp tưởng
sanh khởi.
- Không phải do duyên pháp tưởng, pháp giới
sanh khởi.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, do duyên giới sai biệt, tưởng sai biệt sanh khởi. Do duyên tưởng sai biệt... tư duy... xúc... thọ... dục... nhiệt tình... tầm cầu... sở đắc... Không phải do duyên sở đắc sai biệt, tầm cầu sai biệt sanh khởi. Không phải do duyên tầm cầu sai biệt, nhiệt tình sai biệt sanh khởi. Không phải do duyên nhiệt tình sai biệt, dục sai biệt sanh khởi. Không phải do dục sai biệt, thọ sai biệt sanh khởi. Không phải do duyên thọ sai biệt, xúc sai biệt sanh khởi. Không phải do duyên xúc sai biệt, tư duy sai biệt sanh khởi. Không phải do duyên tư duy sai biệt, tưởng sai biệt sanh khởi. Không phải do duyên tưởng sai biệt, giới sai biệt sanh khởi.

MƯỜI HAI DUYÊN                                          2597

363 Hành - Do thân khẩu ý khởi động mà các lậu hoặc tàn hại.. - Kinh VAPPA – Tăng II, 196

VAPPA – Tăng II, 196

1. Một thời, Thế Tôn ở giữa dân chúng Sakka, tại
Kapilavatthu khu vườn Nigrodha. Rồi thích tử
Vappa, đệ tử của Nigantha đi đến Tôn giả
Mahàmoggalàna; sau khi đến, đảnh lễ Tôn giả
Mahàmoggalàna rồi ngồi xuống một bên, Tôn giả
Mahàmoggallàna nói với thích tử Vappa, đệ tử của
Nigantha đang ngồi một bên:

- Ở đây, này Vappa, có thể có người với thân chế
ngự, với lời chế ngự, với ý chế ngự, vô minh được
viễn ly, minh được sanh khởi. Ông có thấy người ấy,
do một nhân duyên nào, các lậu hoặc khiến họ cảm
thọ đau khổ có thể khởi lên cho người ấy trong
tương lai?

- Thưa Tôn giả, con có thể thấy trường hợp ấy. Ở đây
thưa Tôn giả, do ác nghiệp tạo ra về trước chưa đưa
đến quả dị thục, do một nhân duyên ấy, các lậu hoặc
khiến họ cảm thọ đau khổ có thể khởi lên cho người
ấy trong tương lai.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2598

Và câu chuyện này giữa Tôn giả Mahàmoggallàna và Thích tử Vappa, đệ tử của Niganthà bị bỏ dở.

2. Rồi Thế Tôn vào buổi chiều từ Thiền Tịnh đứng
dậy đi đến hội trường; sau khi đến, ngồi xuống trên
chỗ đã soạn sẵn. Ngồi xuống, Thế Tôn nói với Tôn
giả Mahàmoggallàna:

- Này Mahàmoggallàna, câu chuyện gì được nói đến, khi các Ông ngồi tụ họp ở đây? Và câu chuyện giữa các Ông chưa được nói xong?

- Ở đây, bạch Thế Tôn, con nói với Thích tử Vappa,
đệ tử của Nigantha: "Ở đây, này Vappa, có thể có
người với thân chế ngự, với lời chế ngự, với ý chế
ngự, vô minh được viễn ly, minh được sanh khởi.
Ông có thấy người ấy, do một nhân duyên nào, các
lậu hoặc khiến họ cảm thọ đau khổ có thể khởi lên
cho người ấy trong tương lai?" Bạch Thế Tôn, khi
người nói như vậy, Thích tử Vappa, đệ tử của
Nigantha nói với con như sau: "Thưa Tôn giả, con có
thể thấy trường hợp ấy. Ở đây thưa Tôn giả, do ác
nghiệp tạo ra về trước chưa đưa đến quả dị thục, do
một nhân duyên ấy, các lậu hoặc khiến họ cảm thọ
đau khổ có thể khởi lên cho người ấy trong tương
lai!". Bạch Thế Tôn, ở đây là câu chuyện giữa Thích
Tử Vappa, đệ tử của Nigantha và chúng con, câu
chuyện bị bỏ dở khi Thế Tôn đến!

MƯỜI HAI DUYÊN                                   2599

3. Rồi Thế Tôn nói với Thích tử Vappa, đệ tử của Nigantha:

- Này Vappa, nếu Ông có thể chấp nhận điều Ông có thể chấp nhận, và có thể bác bỏ điều đáng được bác bỏ, và trong trường hợp Ông không có thể biết được ý nghĩa lời nói của Ta, nếu Ông hỏi ta thêm về vấn đề ấy: "Bạch Thế Tôn, lời nói này, ý nghĩa là gì?", thời có thể có cuộc nói chuyện giữa chúng ta.

- Bạch Thế Tôn, con có thể chấp nhận điều con có
thể chấp nhận, và có thể bác bỏ điều đáng được bác
bỏ, và trong trường hợp con không có thể biết được
ý nghĩa lời nói của Thế Tôn, con sẽ hỏi Thế Tôn thêm
về vấn đề ấy: "Bạch Thế Tôn, lời nói này, ý nghĩa là
gì?", mong rằng ở đây có cuộc nói chuyện giữa
chúng ta.

4.- Ý Ông nghĩ thế nào, này Vappa? Nếu do nhân
duyên thân khởi động, các lậu hoặc tàn hại, nhiệt não
khởi lên; với người chế ngự được thân khởi động,
như vậy, các lậu hoặc tàn hại, nhiệt não ấy không có
nơi người ấy nữa. Người ấy không làm nghiệp mới,
còn hành động trước của người ấy, do cảm xúc
thường xuyên được chấm dứt; con đường đưa đến
sự héo mòn các phiền não là thiết thực hiện tại,
không có thời gian, đến để mà thấy, có khả năng
hướng thượng, được người trí tự mình giác hiểu.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2600

Này Vappa, Ông có thấy trường hợp ấy, do nhân duyên này, các lậu hoặc khiến cảm thọ khổ đau có thể khởi lên cho người ấy trong tương lai không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn!

5. - Ý Ông nghĩ thế nào, này Vappa? Nếu do nhân
duyên lời khởi động, các lậu hoặc tàn hại, nhiệt não
khởi lên; với người chế ngự được lời khởi động, như
vậy, các lậu hoặc tàn hại, nhiệt não ấy không có nơi
người ấy nữa. Người ấy không làm nghiệp mới, còn
hành động trước của người ấy, do cảm xúc thường
xuyên được chấm dứt; con đường đưa đến sự héo
mòn các phiền não là thiết thực hiện tại, không có
thời gian, đến để mà thấy, có khả năng hướng
thượng, được người trí tự mình giác hiểu.

Này Vappa, Ông có thấy trường hợp ấy, do nhân duyên này, các lậu hoặc khiến cảm thọ khổ đau có thể khởi lên cho người ấy trong tương lai không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

6.- Ý Ông nghĩ thế nào, này Vappa? Nếu do nhân duyên ý khởi động, các lậu hoặc tàn hại, nhiệt não khởi lên; với người chế ngự được ý khởi động, như vậy, các lậu hoặc tàn hại, nhiệt não ấy không có nơi người ấy nữa. Người ấy không làm nghiệp mới, còn

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2601

hành động trước của người ấy, do cảm xúc thường
xuyên được chấm dứt; con đường đưa đến sự héo
mòn các phiền não là thiết thực hiện tại, không có
thời gian, đến để mà thấy, có khả năng hướng
thượng, được người trí tự mình giác hiểu.

Này Vappa, Ông có thấy trường hợp ấy, do nhân duyên này, các lậu hoặc khiến cảm thọ khổ đau có thể khởi lên cho người ấy trong tương lai không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn!

7.- Ý Ông nghĩ thế nào, này Vappa? Đối với các lậu
hoặc tàn hại, nhiệt não ấy do duyên vô minh khởi lên,
vô minh được ly tham, minh được khởi lên, như vậy,
các lậu hoặc tàn hại, nhiệt não ấy không có với người
ấy nữa. Người ấy không làm nghiệp mới, còn hành
động trước của người ấy, do cảm xúc thường xuyên
được chấm dứt; con đường đưa đến sự héo mòn
các phiền não là thiết thực hiện tại, không có thời
gian, đến để mà thấy, có khả năng hướng thượng,
được người trí tự mình giác hiểu.

Này Vappa, Ông có thấy trường hợp ấy, do nhân duyên này, các lậu hoặc khiến cảm thọ khổ đau có thể khởi lên cho người ấy trong tương lai không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn!

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2602

8.- Như vậy, này Vappa, với vị Tỷ-kheo có tâm được chơn chánh giải thoát, sáu an trú thường hằng được chứng đắc. Vị ấy, khi mắt thấy sắc, không có ý đẹp, không có phật ý, trú xả, chánh niệm tỉnh giác. Khi tai nghe tiếng…, khi mũi ngửi hương… khi lưỡi nếm vị… khi thân cảm xúc … khi ý thức tri pháp, không có ý đẹp, không có phật ý, trú xả, chánh niệm tỉnh giác. Khi vị ấy cảm giác một cảm thọ tận cùng của thân, vị ấy quán tri: "Ta cảm giác một cảm thọ tận cùng của thân". Khi vị ấy cảm giác một cảm thọ tận cùng của sinh mạng, vị ấy quán tri: "Ta cảm giác một cảm thọ tận cùng của sinh mạng". Vị ấy quán tri: "Sau khi thân hoại mạng chung, ở đây tất cả các cảm thọ không còn có hỷ lạc, sẽ trở thành vắng lạnh".

9. Ví như, này Vappa, duyên một thân cây, bóng cây hiện ra. Rồi có người đến cầm các cuốc và cái giỏ, chặt thân cây ấy ở nơi rễ. Sau khi chặt ở nơi rễ, người ấy đào cái mương. Sau khi đào cái mương, người ấy nhổ lên các rễ lớn cho đến các rễ con và rễ phụ. Rồi người ấy chặt cây ấy thành từng khúc, người ấy bửa. Sau khi bửa, người ấy chẻ thành từng miếng nhỏ. Sau khi chẻ thành từng miếng nhỏ, người ấy phơi giữa gió và nắng, người ấy lấy lửa đốt. Sau khi lấy lửa đốt, người ấy vun thành đống tro. Sau khi người ấy vun thành đống tro, người ấy sàng tro giữa gió lớn, hay để tro ấy vào dòng nước mạnh cho nước

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2603

cuốn đi. Như vậy, này Vappa, do duyên thân cây nên
có bóng cây. Bóng cây ấy, rễ bị chấm dứt, làm thành
như thân cây tala, làm cho không thể tái sanh trong
tương lai, không thể sống lại được.

Cũng vậy, này Vappa, vị Tỷ-kheo có tâm được chơn chánh giải thoát, sáu an trú thường hằng được chứng đắc. Vị ấy, khi mắt thấy sắc, không có ý đẹp, không có phật ý, trú xả, chánh niệm tỉnh giác. Khi tai nghe tiếng…, khi mũi ngửi hương… khi lưỡi nếm vị… khi thân cảm xúc … khi ý thức tri pháp, không có ý đẹp, không có phật ý, trú xả, chánh niệm tỉnh giác. Khi vị ấy cảm giác một cảm thọ tận cùng của thân, vị ấy biết: "Ta cảm giác một cảm thọ tận cùng của thân". Khi vị ấy cảm giác một cảm thọ tận cùng của sinh mạng, vị ấy biết: "Ta cảm giác một cảm thọ tận cùng của sinh mạng". Vị ấy biết: "Sau khi thân hoại mạng chung, ở đây tất cả các cảm thọ không còn hỷ lạc, sẽ trở thành vắng lạnh".

10. Khi được nói như vậy, Thích tử Vappa, đệ tử của Nigantha bạch Thế Tôn:

- Ví như, bạch Thế Tôn, một người mong ước được tài sản, lo nuôi dưỡng tài sản của mình, nhưng không được tăng trưởng gì, trái lại chỉ được mệt nhọc và dự phần vào phiền muộn. Cũng vậy, bạch Thế Tôn, con cầu mong được lợi ích khi con hầu hạ kẻ ngu

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2604

Nigantha này. Con đã không được lợi ích gì, trái lại
con chỉ được mệt nhọc và dự phần vào phiền muộn.
Bắt đầu từ hôm này, bạch Thế Tôn, với lòng tin gì
con đã có với kẻ ngu Nigantha, con sẽ sàng lòng tin
ấy giữa gió lớn, hay để lòng tin ấy vào dòng nước
lạnh cho nước cuốn đi.

- Thật vi diệu thay, bạch Thế Tôn, mong Thế Tôn nhận con làm đệ tử cư sĩ, từ nay cho đến mạng chung, con trọn đời quy ngưỡng!

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2605

364 Hành - Dòng chảy của Quán vô thường - Kinh VÔ THƯỜNG – Tăng III, 259

VÔ THƯỜNG –Tăng III, 259

1. - Thật vậy, này các Tỷ-kheo,
- Vị Tỷ-kheo nào thấy bất cứ hành nào là thường
còn, sẽ thành tựu được nhẫn nhục tùy thuận, sự
kiện này không xảy ra.
- Không thành tựu nhẫn nhục tùy thuận, sẽ nhập
vào chánh tánh quyết định, sự kiện này không
thể xảy ra.
- Không nhập vào chánh tánh quyết định, sẽ chứng
ngộ quả Dự lưu, hay quả Nhất Lai, hay quả Bất
lai, hay quả A-la-hán, sự kiện này không xảy ra.
2. Thật vậy, này các Tỷ-kheo,
- Tỷ-kheo nào thấy bất cứ hành nào là vô thường,
sẽ thành tựu được nhẫn nhục tùy thuận, sự kiện
này có xảy ra.
- Thành tựu nhẫn nhục tùy thuận, sẽ nhập vào
chánh tánh quyết định, sự kiện này có xảy ra.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   2606

- Nhập vào chánh tánh quyết định, sẽ chứng ngộ quả Dự lưu, quả Nhất lai, quả Bất lai, hay quả A- la-hán, sự kiện này có xảy ra.

KHỔ –Tăng III, 260

- Thật vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo nào thấy bất cứ hành nào là lạc, sẽ thành tựu... (như trên với những thay đổi cần thiết)

VÔ NGÃ –III, 260

- Thật vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo nào thấy bất cứ hành nào là ngã, sẽ thành tựu... (như kinh 98 với những thay đổi cần thiết).

NIẾT BÀN –Tăng III, 260

- Thật vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo nào thấy Niết-
bàn là khổ, sẽ thành tựu được nhẫn nhục tùy thuận,
sự kiện này không xảy ra... (như kinh 98 với những
thay đổi cần thiết.)

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2607

365 Hành - Dầu các Như Lai có xuất hiện hay không xuất hiện... - Kinh XUẤT HIỆN – Tăng I, 522

XUẤT HIỆN – Tăng I, 522

1. - Này các Tỷ-kheo, dầu các Như Lai có xuất hiện
hay không xuất hiện, vẫn được an trú là pháp trú
tánh của giới ấy, là pháp quyết định tánh, tức là:
"Tất cả các hành là vô thường". Về vấn đề này, Như
Lai chánh giác tri, chánh giác ngộ. Sau khi chánh
giác tri, chánh giác ngộ, Như Lai tuyên bố, thuyết
giảng, tuyên thuyết, xác nhận, khai thị, phân biệt,
hiển thị: "Tất cả các hành là vô thường".
2. Này các Tỷ-kheo, dầu các Như Lai có xuất hiện
hay không xuất hiện, vẫn được an trú là pháp trú
tánh của giới ấy, là pháp quyết định tánh, tức là:
"Tất cả các hành là khổ". Về vấn đề này, Như Lai
chánh giác tri, chánh giác ngộ. Sau khi chánh giác
tri, chánh giác ngộ Như Lai tuyên bố, thuyết giảng,
tuyên thuyết, xác nhận, khai thị, phân biệt, hiển thị:
"Tất cả các hành là khổ".
3. Này các Tỷ-kheo, dầu các Như Lai có xuất hiện
hay không xuất hiện, vẫn được an trú là pháp trú
tánh của giới ấy, là pháp quyết định tánh, tức là:

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2608

"Tất cả các pháp là vô ngã". Về vấn đề này, Như Lai
chánh giác tri, chánh giác ngộ. Sau khi chánh giác
tri, chánh giác ngộ, Như Lai tuyên bố, thuyết giảng,
tuyên thuyết, xác nhận, khai thị, phân biệt, hiển thị:
"Tất cả các pháp là vô ngã".

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2609

366 Hành - Hành duyên Thức - Cái gì ta tư
niệm... cái ấy làm sở duyên cho thức
an trú...- Kinh Tư Tâm Sở – Tương II,
119

Tư Tâm Sở 1 – Tương II, 119 – Cetanà

1)... Trú ở Sàvatthi.

2)... Này các Tỷ-kheo, cái chúng ta tư niệm, tư
lường, có thầm ý, cái ấy trở thành sở duyên cho thức
an trú. Khi nào sở duyên có mặt thời thức có an
trú. Do thức ấy an trú, tăng trưởng, nên trong tương
lai, tái hữu sanh khởi. Do sanh khởi tái hữu có mặt
trong tương lai, nên già chết, sầu, bi, khổ, ưu, não
sanh khởi. Như vậy là sự tập khởi của toàn bộ khổ
uẩn này.

3) Này các Tỷ-kheo, nếu không có tư niệm, không có tư lường nhưng nếu có thầm ý, (canuseti), cái ấy trở thành sở duyên cho thức an trú. Khi nào sở duyên có mặt thời thức có an trú. Do thức ấy an trú, tăng trưởng, nên trong tương lai, tái hữu sanh khởi. Do sanh khởi tái hữu có mặt trong tương lai, nên già chết, sầu, bi, khổ, ưu, não sanh khởi. Như vậy là sự tập khởi của toàn bộ khổ uẩn này.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2610

4) Này các Tỷ-kheo, nếu chúng ta không có tư niệm,
không có tư lường, không có thầm ý, thời không có
sở duyên cho thức an trú. Khi nào sở duyên không
có mặt thời thức không an trú. Do thức ấy không
an trú và không tăng trưởng, nên trong tương lai tái
hữu không sanh khởi. Do sanh khởi tái hữu không
có mặt trong tương lai, nên sanh, già chết, sầu, bi,
ưu, não được đoạn diệt. Như vậy là sự đoạn diệt của
toàn bộ khổ uẩn này.

Tư Tâm Sở 2 – Tương II, 120

1)... Trú ở Sàvatthi.

2) Này các Tỷ-kheo, cái gì chúng ta tư niệm, chúng
ta tư lường, chúng ta có thầm ý, cái ấy trở thành (sở
duyên) cho thức an trú. Do sở duyên có mặt nên
thức có an trú. Do thức ấy an trú và tăng trưởng nên
có sự hạ sanh danh sắc.

3) Do duyên danh sắc nên có sáu xứ. Do duyên sáu xứ nên có xúc. Do duyên xúc nên có thọ... ái... thủ... hữu... sanh, già chết, sầu, bi, khổ, ưu, não sanh khởi. Như vậy là sự tập khởi của toàn bộ khổ uẩn này.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       2611

4) Này các Tỷ-kheo, nếu chúng ta không tư niệm,
không tư lường nhưng có thầm ý, thời cái ấy trở
thành sở duyên cho thức an trú. Do sở duyên có mặt
nên thức có an trú. Do thức ấy an trú và tăng trưởng
nên có sự hạ sanh danh sắc.

5) Do duyên danh sắc nên có sáu xứ... như vậy là sự tập khởi của toàn bộ khổ uẩn này.

6) Này các Tỷ-kheo, nếu chúng ta không tư niệm,
không tư lường, không có thầm ý, thời không có sở
duyên cho thức an trú. Do sở duyên không có mặt
nên thức không an trú. Do thức ấy không an trú và
không tăng trưởng nên danh sắc không hạ sanh. Do
danh sắc diệt nên sáu xứ diệt... như vậy là sự đoạn
diệt của toàn bộ khổ uẩn này.

Tư Tâm Sở 3 – Tương II, 122

1)... Trú ở Sàvatthi.

2)... Này các Tỷ-kheo, cái gì chúng ta tư niệm, cái gì
chúng ta tư lường, cái gì chúng ta có thầm ý, cái ấy
trở thành sở duyên cho thức an trú. Do sở duyên
có mặt nên thức an trú.

3)

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2612

- Do thức ấy an trú và tăng trưởng nên có thiên
về, hướng về (hệ trước: nati).
- Do có thiên về, hướng về nên có sự đi đến tái
sanh.
- Do có sự đi đến tái sanh nên có từ bỏ và sanh
khởi.
- Do có từ bỏ và sanh khởi nên trong tương lai
sanh, già chết, sầu, bi, khổ, ưu, não, sanh
khởi.

Như vậy là sự tập khởi của toàn bộ khổ uẩn này.

4) Này các Tỷ-kheo, nếu không có tư niệm, không
có tư lường, nhưng chỉ có thầm ý, thời cái ấy là sở
duyên cho thức an trú. Do sự có mặt của sở duyên
nên thức an trú.

5) Do thức ấy an trú và tăng trưởng nên có thiên về, hướng về. Do có thiên về, hướng về nên có sự đi đến tái sanh. Do có sự đi đến tái sanh nên có từ bỏ và sanh khởi. Do có từ bỏ và sanh khởi, nên trong tương lai sanh, già chết, sầu, bi, khổ, ưu, não sanh khởi. Như vậy là sự tập khởi của toàn bộ khổ uẩn này.

6) Này các Tỷ-kheo, nếu không có tư niệm, không
có tư lường, không có thầm ý, thời không có sở
duyên cho thức an trú. Do sở duyên không có mặt
nên thức không có an trú.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2613

7)

- Do thức ấy không an trú, không tăng trưởng
nên không có thiên về, hướng về.
- Do không có thiên về, hướng về nên không có
đi đến tái sanh.
- Do không có sự đi đến tái sanh nên không có
từ bỏ và sanh khởi.
- Do không có từ bỏ và sanh khởi nên trong
tương lai sanh, già chết, sầu, bi, khổ, ưu, não
đoạn diệt.

Như vậy là sự đoạn diệt của toàn bộ khổ uẩn này.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2614

367 Hành - Hành duyên sanh ra Thọ - Kinh ĐẠI NGHIỆP PHÂN BIỆT – 136 Trung III, 483

KINH ĐẠI NGHIỆP PHÂN BIỆT (Mahakammavibhanga suttam) – Bài kinh số 136 – Trung III, 483

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Rajagaha (Vương Xá),
Veluvana (Trúc Lâm), tại chỗ nuôi dưỡng sóc. Lúc
bấy giờ Tôn giả Samiddhi trú tại một cái cốc trong
rừng. Rồi du sĩ ngoại đạo Potaliputta tiêu dao tản bộ,
tuần tự du hành, đi đến Tôn giả Samiddhi; sau khi
đến, nói lên với Tôn giả Samiddhi những lời chào
đón hỏi thăm. Sau khi nói lên những lời chào đón hỏi
thăm thân hữu rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một
bên, du sĩ ngoại đạo Potaliputta thưa với Tôn giả
Samiddhi:

– Này Hiền giả Samiddhi, trước mặt Thế Tôn,
tôi tự thân nghe, tự thân ghi nhận như sau: "Hư vọng
là thân nghiệp, hư vọng là khẩu nghiệp, chỉ có ý
nghiệp là chân thật. Và có một Thiền chứng

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2615

(samapatti), do thành tựu Thiền chứng này, sẽ không có cảm giác gì".

– Này Hiền giả Potaliputta, chớ có nói vậy. Này
Hiền giả Potaliputta, chớ có nói vậy. Chớ có phỉ báng
Thế Tôn; phỉ báng Thế Tôn là không tốt. Thế Tôn
không có nói như vậy: "Hư vọng là thân nghiệp, hư
vọng là khẩu nghiệp, chỉ có ý nghiệp là chân thật".
Và Hiền giả, có một Thiền Chứng, do thành tựu thiền
chứng này, sẽ không có cảm giác gì.

– Ngài xuất gia đã bao lâu, thưa Hiền giả Samiddhi?

– Không lâu, thưa Hiền giả. Có ba năm.

– Nay ở đây chúng tôi còn hỏi các Tỷ-kheo
trưởng lão làm gì khi một tân Tỷ-kheo nghĩ rằng cần
phải bảo vệ vị Đạo sư như vậy. Thưa Hiền giả
Samiddhi, khi một người có dụng ý làm thân nghiệp,
khẩu nghiệp, ý nghiệp thời người ấy có cảm giác gì?

– Này Hiền giả Potaliputta, khi một người có dụng ý làm thân nghiệp, khẩu nghiệp, ý nghiệp thời người ấy cảm giác khổ đau.

Rồi du sĩ ngoại đạo Potaliputta, không tán thán cũng không phản đối lời nói của Tôn giả Samiddhi.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2616

Không tán thán, không phản đối, du sĩ ngoại đạo Potaliputta từ chỗ ngồi đứng dậy rồi ra đi.

Rồi Tôn giả Samiddhi, sau khi du sĩ ngoại đạo
Potaliputta ra đi không bao lâu, liền đi đến Tôn giả
Ananda; sau khi đến, nói lên với Tôn giả Ananda
những lời chào đón hỏi thăm; sau khi nói lên những
lời chào đón hỏi thăm thân hữu rồi ngồi xuống một
bên. Ngồi xuống một bên, Tôn giả Samiddhi kể lại
cho Tôn giả Ananda tất cả cuộc đàm thoại với du sĩ
ngoại đạo Potaliputta. Sau khi nghe nói vậy, Tôn giả
Ananda nói với Tôn giả Samiddhi:

– Này Hiền giả Samiddhi, đây là đề tài một câu
chuyện cần phải yết kiến Thế Tôn. Này Hiền giả
Samiddhi, chúng ta hãy đi đến Thế Tôn, sau khi đến
hãy trình bày lên Thế Tôn rõ ý nghĩa này. Thế Tôn
trả lời chúng ta như thế nào, chúng ta hãy như vậy
thọ trì.

– Thưa vâng, Hiền giả.

Tôn giả Samiddhi vâng đáp Tôn giả Ananda.
Rồi Tôn giả Ananda và Tôn giả Samiddhi đi đến Thế
Tôn; sau khi đến đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một
bên. Ngồi xuống một bên, Tôn giả Ananda, trình lên
Thế Tôn tất cả câu chuyện giữa Tôn giả Samiddhi
với du sĩ ngoại đạo Potaliputta.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2617

Khi nghe nói vậy, Thế Tôn nói với Tôn giả Ananda:

– Này Ananda, Ta chưa từng thấy du sĩ ngoại
đạo Potaliputta, thời câu chuyện này từ đây xảy ra?
Này Ananda, câu hỏi đáng lý phải trả lời phân tích
rõ ràng cho du sĩ ngoại đạo Potaliputta, lại được kẻ
ngu si Samiddhi này trả lời theo một chiều.

Khi nghe nói vậy, Tôn giả Udayi bạch Thế Tôn:

– Bạch Thế Tôn, nếu đây là ý nghĩa của Tôn giả Samiddhi nói lên, thời cảm giác gì người ấy cảm thọ là cảm giác khổ đau.

Rồi Thế Tôn nói với Tôn giả Ananda:

– Này Ananda, hãy xem con đường sai lạc của
kẻ ngu si Samiddhi này. Này Ananda, Ta biết rằng,
nếu nay kẻ ngu si Samiddhi này mở miệng ra (đề cập
vấn đề gì), ông ấy sẽ mở miệng đề cập một cách
không như lý (ayoniso). Này Ananda, thật sự chỗ
khởi thủy của du sĩ ngoại đạo Potaliputta hỏi là về ba
cảm thọ.

Này Ananda, nếu kẻ ngu si Samiddhi này được du sĩ ngoại đạo Potaliputta hỏi như vậy và trả lời như sau:

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2618

 "Này Hiền giả Potaliputta, nếu một ai có
dụng ý làm thân nghiệp, khẩu nghiệp, ý
nghiệp, có khả năng đưa đến lạc thọ, người
ấy sẽ cảm giác lạc thọ.

 « Này Hiền giả Potaliputta, nếu một ai có
dụng ý làm thân nghiệp, khẩu nghiệp, ý
nghiệp có khả năng đưa đến khổ thọ, người
ấy sẽ cảm giác khổ thọ.

 "Này Hiền giả Potaliputta, nếu một ai có
dụng ý làm thân nghiệp, khẩu nghiệp, ý
nghiệp có khả năng đưa đến bất khổ bất lạc
thọ, người ấy sẽ cảm giác bất khổ bất lạc thọ".

Nếu trả lời như vậy, này Ananda, kẻ ngu si Samiddhi đã trả lời một cách chơn chánh cho du sĩ ngoại đạo Potaliputta.

Và lại nữa, này Ananda, những kẻ du sĩ ngoại
đạo ngu si, kém học, họ sẽ hiểu được đại phân biệt
về nghiệp của Như Lai, này Ananda, nếu Ông nghe
Như Lai phân tích Đại phân biệt về nghiệp".

– Bạch Thế Tôn, nay đã đến thời; bạch Thiện Thệ nay đã đến thời, Thế Tôn hãy phân tích đại phân biệt về nghiệp! Sau khi nghe Thế Tôn, các Tỷ-kheo

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2619

sẽ thọ trì.

– Vậy này Ananda, hãy nghe và khéo tác ý, Ta sẽ nói:

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Tôn giả Ananda vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

– Này Ananda, có bốn loại người này có mặt ở đời. Thế nào là bốn?

9. Ở đây, này Ananda, có người sát sanh, lấy
của không cho, sống tà hạnh trong các dục,
nói láo, nói hai lưỡi, nói lời ác khẩu, nói lời
phù phiếm, có tham dục, có sân tâm, có tà
kiến; sau khi thân hoại mạng chung, người ấy
sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục.
10.      Nhưng ở đây, này Ananda, có người
sát sanh... (như trên)... có tà kiến; sau khi thân
hoại mạng chung, người ấy sanh vào thiện
thú, Thiên giới, cõi đời này.
11.      Ở đây, này Ananda, có người từ bỏ sát
sanh, từ bỏ lấy của không cho, từ bỏ tà hạnh
trong các dục, từ bỏ nói láo, từ bỏ nói hai

MƯỜI HAI DUYÊN                                         2620

lưỡi, từ bỏ nói ác khẩu, từ bỏ nói lời phù
phiếm, từ bỏ tham dục, từ bỏ sân tâm, có
chánh kiến; sau khi thân hoại mạng chung,
người ấy được sanh vào thiện thú, Thiên giới,
cõi đời này.
12.      Nhưng ở đây, này Ananda, có người
từ bỏ sát sanh, ... (như trên)... có chánh kiến;
sau khi thân hoại mạng chung, người ấy sanh
vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục.

Ở đây, này Ananda, có vị Sa-môn hay Bà-la- môn nhờ nhiệt tâm, nhờ tinh tấn, nhờ cần mẫn, nhờ không phóng dật, nhờ chánh tác ý, nên tâm nhập định. Khi tâm nhập định, nhờ thiên nhãn thanh tịnh siêu nhân, vị ấy thấy có người ở đây sát sanh, lấy của không cho, sống tà hạnh trong các dục, nói láo, nói hai lưỡi, nói ác khẩu, nói lời phù phiếm, có tham dục, có sân tâm, có tà kiến; sau khi thân hoại mạng chung, người ấy sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Vị ấy nói như sau: "Thật sự có những ác nghiệp, có quả báo ác hạnh. Và ta đã thấy có người ở đây sát sanh, lấy của không cho... nói hai lưỡi... có tà kiến, sau khi thân hoại mạng chung, người ấy sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục". Vị ấy nói như sau: "Chắc chắn tất cả mọi người sát sanh, lấy của không cho ... (như trên) ... có tà kiến; sau khi thân hoại mạng chung, họ đều sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa

MƯỜI HAI DUYÊN                                         2621

ngục". Những ai biết như vậy, những vị ấy biết một
cách chơn chánh. Những ai biết khác như vậy, trí của
họ thuộc tà trí. Như vậy, điều vị ấy tự mình biết, tự
mình thấy, tự mình hiểu rõ, ở đây, vị ấy nắm giữ,
chấp trước và tuyên bố: "Chỉ như vậy mới chơn thực,
ngoài ra đều là hư vọng".

Ở đây, này Ananda, có Sa-môn hay Bà-la-môn, nhờ nhiệt tâm, nhờ tinh tấn, ... (như trên).. vị ấy thấy có người sát sanh, lấy của không cho... (như trên).. có tà kiến; sau khi thân hoại mạng chung, vị ấy được sanh vào thiện thú, Thiên giới, cõi đời này. Vị ấy nói như sau: "Thật sự không có những ác nghiệp, không có quả báo ác hạnh. Và ta đã thấy có người ở đây sát sanh, lấy của không cho... (như trên).... có tà kiến; sau khi thân hoại mạng chung, được sanh vào thiện thú, Thiên giới, cõi đời này". Vị ấy nói như sau: "Chắc chắn tất cả mọi người sát sanh, lấy của không cho.. (như trên)... có tà kiến; "sau khi thân hoại mạng chung, họ đều được sanh vào thiện thú, Thiên giới, cõi đời này". Những ai biết như vậy, những vị ấy biết một cách chơn chánh. Những ai biết khác như vậy, trí của họ thuộc tà kiến". Như vậy, điều vị ấy tự mình biết, tự mình thấy, tự mình hiểu rõ, ở đây vị ấy nắm giữ, chấp trước và tuyên bố: "Chỉ như vậy mới chân thực, ngoài ra đều là hư vọng".

MƯỜI HAI DUYÊN                                        2622

Ở đây, này Ananda, có Sa-môn hay Bà-la-môn, nhờ nhiệt tâm, nhờ tinh tấn, ... (như trên).. vị ấy thấy có người ở đây từ bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không cho... (như trên)... có chánh kiến; sau khi thân hoại mạng chung, người ấy sanh vào thiện thú, Thiên giới, cõi đời này. Vị ấy nói như sau: "Thật sự có những thiện nghiệp, có quả báo thiện hạnh. Và ta đã thấy có người ở đây từ bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không cho... có chánh kiến sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào thiện thú, Thiên giới, cõi đời này". Vị ấy nói như sau: "Chắc chắn tất cả mọi người từ bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không cho... (như trên)... có chánh kiến; sau khi thân hoại mạng chung, họ đều sanh vào thiện thú, Thiên giới, cõi đời này. Những ai biết như vậy, những vị ấy biết một cách chơn chánh. Những ai biết khác như vậy, trí của họ thuộc tà trí". Như vậy, điều này vị ấy tự mình biết, tự mình thấy, tự mình hiểu rõ, ở đây vị ấy nắm giữ, chấp trước và tuyên bố: "Chỉ như vậy mới chơn thực, ngoài ra đều là hư vọng".

Ở đây, này Ananda, có Sa-môn ... (như trên) ... vị ấy thấy có người từ bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không cho... (như trên)... có chánh kiến; sau khi thân hoại mạng chung, người ấy bị sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Vị ấy nói như sau: "Thật sự không có những thiện nghiệp, không có quả báo

MƯỜI HAI DUYÊN                                        2623

thiện hạnh. Và Ta đã thấy có người ở đây từ bỏ sát
sanh, từ bỏ lấy của không cho... (như trên).... có
chánh kiến; sau khi thân hoại mạng chung, người ấy
bị sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục". Vị ấy
nói như sau: "Chắc chắn tất cả mọi người từ bỏ sát
sanh, từ bỏ lấy của không cho... (như trên)... có
chánh kiến; sau khi thân hoại mạng chung, họ đều bị
sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Những ai
biết như vậy, những vị ấy biết một cách chân chánh.
Những ai biết khác như vậy, trí của họ thuộc tà kiến".
Như vậy, điều vị ấy tự mình biết, tự mình thấy, tự
mình hiểu rõ, ở đây vị ấy nắm giữ, chấp trước và
tuyên bố: "Chỉ như vậy mới chân thực, ngoài ra đều
là hư vọng".

 Ở đây, này Ananda, Sa-môn hay Bà-la-môn nào nói như sau:

 "Chắc chắn có ác nghiệp, có quả báo ác
nghiệp". Như vậy, Ta chấp nhận cho vị ấy.
 Vị ấy nói như sau: "Tôi đã thấy ở đây có
người sát sanh, lấy của không cho.. (như
trên)... có tà kiến, sau khi thân hoại mạng
chung, tôi thấy người ấy sanh vào cõi dữ, ác
thú, đọa xứ, địa ngục". Như vậy, Ta cũng
chấp nhận cho vị ấy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2624

 Còn nếu vị ấy nói như sau: "Chắc chắn tất cả
những ai sát sanh, lấy của không cho (như
trên)....; sau khi thân hoại mạng chung, họ
đều sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa
ngục", như vậy, Ta không chấp nhận cho vị
ấy.
 Và nếu vị ấy nói như sau: "Những ai biết như
vậy, những vị ấy biết một cách chân chánh.
Những ai biết khác như vậy, trí của họ thuộc
tà kiến"; như vậy, Ta không chấp nhận cho vị
ấy.
 Điều vị ấy tự mình biết, tự mình thấy, tự mình
hiểu rõ, ở đây vị ấy nắm giữ, chấp trước và
tuyên bố: "Chỉ như vậy mới chơn thực, ngoài
ra đều là hư vọng". Như vậy, Ta cũng không
chấp nhận cho vị ấy. Vì cớ sao? Khác như
vậy, này Ananda, là trí của Như Lai về Đại
phân biệt về nghiệp.

 Ở đây, này Ananda, Sa-môn hay Bà-la-môn nào nói như sau:

 "Chắc chắn không có ác nghiệp, không có quả báo ác hạnh". Như vậy, Ta không chấp nhận cho vị ấy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2625

 Và vị ấy nói như sau: "Tôi đã thấy ở đây có
người sát sanh, lấy của không cho... (như
trên)... có ta kiến; sau khi thân hoại mạng
chung, tôi thấy người ấy sanh vào thiện thú,
Thiên giới, cõi đời này". Như vậy, Ta chấp
nhận cho vị ấy.
 Còn nếu vị ấy nói như sau: "Chắc chắn tất cả
những ai sát sanh, lấy của không cho... (như
trên)... tất cả sau khi thân hoại mạng chung, họ
đều sanh vào thiện thú Thiên giới, cõi đời này";
như vậy, Ta không chấp nhận cho vị ấy.
 Và nếu vị ấy nói như sau: "Những ai biết như
vậy, những vị ấy biết một cách chơn chánh.
Những ai biết khác như vậy, trí của họ thuộc tà
kiến"; như vậy, Ta không chấp nhận cho vị ấy.
 Điều vị ấy tự mình biết, tự mình thấy, tự mình
hiểu rõ, ở đây, vị ấy nắm giữ, chấp trước và
tuyên bố: "Chỉ như vậy mới chơn thực, ngoài
ra đều là hư vọng". Như vậy Ta cũng không
chấp nhận cho vị ấy. Vì cớ sao? Khác như vậy,
này Ananda, là trí của Như Lai về Đại phân biệt
về nghiệp.

 Ở đây, này Ananda, Sa-môn hay Bà-la-môn nào nói như sau:

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2626

 "Chắc chắn có thiện nghiệp, có quả báo thiện
hạnh". Như vậy Ta chấp nhận cho vị ấy.
 Và vị ấy nói như sau: "Tôi đã thấy ở đây có
người từ bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không cho...
(như trên)... có chánh kiến; sau khi thân hoại
mạng chung, tôi thấy người ấy sanh vào thiện
thú, Thiên giới, cõi đời này". Như vậy, Ta cũng
chấp nhận cho vị ấy.
 Còn nếu vị ấy nói như sau: "Chắc chắn tất cả
những ai từ bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không
cho ... (như trên) ... tất cả sau khi thân hoại
mạng chung; họ đều sanh vào thiện thú, Thiên
giới, cõi đời này"; như vậy, Ta không chấp
nhận cho vị ấy.
 Và nếu vị ấy nói như sau: "Những ai biết như
vậy, những vị ấy biết một cách chân chánh.
Những ai biết khác như vậy, trí của họ thuộc tà
kiến", như vậy, Ta cũng không chấp nhận cho
vị ấy.
 Điều vị ấy tự mình biết, tự mình thấy, tự mình
hiểu rõ, ở đây, vị ấy nắm giữ, chấp trước và
tuyên bố: "Chỉ như vậy mới chơn thực, ngoài
ra đều là hư vọng". Như vậy, Ta cũng không
chấp nhận cho vị ấy. Vì cớ sao? Khác như vậy,

MƯỜI HAI DUYÊN                                   2627

này Ananda, là trí của Như Lai về Đại phân biệt về nghiệp.

 Ở đây, này Ananda, Sa-môn hay Bà-la-môn nào nói như sau:

 "Chắc chắn không có thiện nghiệp, không có
quả báo thiện hạnh ". Như vậy, Ta không chấp
nhận cho vị ấy.
 Và vị ấy nói như sau: "Tôi đã thấy ở đây có
người từ bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không cho...
(như trên)... có chánh kiến; sau khi thân hoại
mạng chung, tôi thấy người ấy sanh vào cõi dữ,
ác thú, đọa xứ, địa ngục". Như vậy, Ta chấp
nhận cho vị ấy.
 Còn nếu vị ấy nói như sau: "Chắc chắn những
ai từ bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không cho.. (như
trên)... có chánh kiến, tất cả sau khi thân hoại
mạng chung, họ đều sanh vào cõi dữ, ác thú,
đọa xứ, địa ngục"; như vậy, Ta cũng không
chấp nhận cho vị ấy.
 Và nếu vị ấy nói như sau: "Những ai biết như
vậy, những vị ấy biết một cách chân chánh.
Những ai biết khác như vậy, trí của họ thuộc tà
kiến"; như vậy, Ta cũng không chấp nhận cho

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2628

vị ấy.
 Điều vị ấy tự mình biết, tự mình thấy, tự mình
hiểu rõ, ở đây vị ấy nắm giữ, chấp trước và
tuyên bố: "Chỉ như vậy mới chơn thực, ngoài
ra đều là hư vọng". Như vậy, Ta cũng không
chấp nhận cho vị ấy. Vì cớ sao? Khác như vậy,
này Ananda, là trí của Như Lai về Đại phân
biệt về nghiệp.

1. Ở đây, này Ananda, người nào sát sanh, lấy
của không cho.. (như trên)... có tà kiến; sau khi thân
hoại mạng chung, người ấy bị sanh vào cõi dữ, ác
thú, đọa xứ, địa ngục.... Hoặc là một ác nghiệp đưa
đến cảm giác khổ thọ do người ấy làm lúc trước, hay
một ác nghiệp đưa đến cảm giác khổ thọ do người ấy
làm về sau, hay trong khi mệnh chung, một tà kiến
được người ấy chấp nhận và chấp chặt. Do vậy, sau
khi thân hoại mạng chung, người ấy sanh vào cõi dữ,
ác thú, đọa xứ, địa ngục. Và ai ở đây sát sanh, lấy của
không cho.. (như trên)... có tà kiến, người ấy phải
lãnh thọ quả báo được khởi lên ngay hiện tại hay
trong một đời khác.

2. Ở đây, này Ananda, người nào sát sanh, lấy của không cho.. (như trên)... có tà kiến; sau khi thân hoại mạng chung, người ấy bị sanh vào thiện thú, Thiên giới, cõi đời này... Hoặc là một thiện nghiệp

MƯỜI HAI DUYÊN                                       2629

đưa đến cảm giác lạc thọ do người ấy làm lúc trước, hay một thiện nghiệp đưa đến cảm giác lạc thọ do người ấy làm về sau, hay trong khi mệnh chung, một chánh kiến được người ấy chấp nhận và chấp chặt. Do vậy sau khi thân hoại mạng chung, người ấy sanh vào thiện thú, Thiên giới, cõi đời này. Và ai ở đây sát sanh, lấy của không cho.. (như trên)... có tà kiến, người ấy phải lãnh thọ quả báo được khởi lên ngay hiện tại hay trong một đời khác.

3. Ở đây, này Ananda, người nào từ bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không cho.. (như trên)... có chánh kiến; sau khi thân hoại mạng chung, người ấy sanh vào thiện thú, Thiên giới, cõi đời này... Hoặc là một thiện nghiệp đưa đến cảm giác lạc thọ do người ấy làm từ trước, hay một thiện nghiệp đưa đến cảm giác lạc thọ do người ấy làm về sau, hay trong khi mệnh chung, một chánh kiến được người ấy chấp nhận và chấp chặt. Do vậy, sau khi thân hoại mạng chung, người ấy sanh vào thiện thú, Thiên giới, cõi đời này. Và ai ở đây từ bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không cho... (như trên)... có chánh kiến, người ấy phải lãnh thọ quả báo được khởi lên ngay hiện tại, hay trong một đời khác.

4. Ở đây, này Ananda, người nào từ bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không cho.. (như trên)... có chánh kiến; sau khi thân hoại mạng chung, người ấy bị sanh vào

MƯỜI HAI DUYÊN                                       2630

cói dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục... Hoặc là một ác nghiệp đưa đến cảm giác khổ thọ do người ấy làm từ trước, hay một ác nghiệp đưa đến cảm giác khổ thọ do người ấy làm về sau, hay trong khi mệnh chung, một tà kiến được người ấy chấp nhận và chấp chặt. Do vậy, sau khi thân hoại mạng chung, người ấy sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Và ai ở đây từ bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không cho... (như trên)... có chánh kiến, người ấy phải lãnh thọ quả báo được khởi lên ngay hiện tại hay trong một đời khác.

Như vậy, này Ananda,

 Có nghiệp vô hữu tợ vô hữu,
 Có nghiệp vô hữu tợ hữu,
 Có nghiệp hữu tợ hữu,
 Có nghiệp hữu tợ vô hữu.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Tôn giả Ananda hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2631

368 Hành - Khi nào thân hành được khinh an - Kinh TRÁNH NÉ – Tăng I, 626

TRÁNH NÉ – Tăng I, 626

1. - Tỷ-kheo trừ khử sự thật cá nhân, đã từ bỏ hoàn toàn các tầm cầu hay thân hành được khinh an, vị ấy được gọi là vị độc hành.

Và này các Tỷ-kheo thế nào là Tỷ-kheo đã trừ khử sự thật cá nhân?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, đối với các sự thật cá
nhân phổ thông của các Sa-môn, Bà-la-môn nói
chung, ví như thế giới là thường còn, hay thế giới
là không thường còn, hay thế giới là có giới hạn,
hay thế giới là không giới hạn, sinh mạng và thân
này là một, hay sinh mạng và thân này là khác,
Như Lai sau khi chết có tồn tại, hay Như Lai sau
khi chết không tồn tại, hay Như Lai sau khi chết
có tồn tại và không tồn tại, hay Như Lai sau khi
chết không có tồn tại và không không tồn tại. Tỷ-
kheo đối với tất cả các sự thật cá nhân ấy đã trừ
khử, đã xả bỏ, đã nhổ ra, đã giải thoát, đã đoạn
tận, đã từ bỏ. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-
kheo trừ khử sự thật cá nhân.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2632

2. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo đã từ bỏ hoàn toàn các tầm cầu?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, đối với Tỷ-kheo, dục tầm
cầu được đoạn tận, hữu tầm cầu được đoạn tận,
Phạm hạnh tầm cầu được khinh an. Như vậy, này
các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo đã từ bổ hoàn toàn các
tầm cầu.

3. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo thân hành được khinh an?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo xả lạc, xả khổ,
chấm dứt hỷ ưu đã cảm thọ trước, chứng đạt và an
trú Thiền thứ tư, không khổ, không lạc, xả niệm
thanh tịnh. Như vậy này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo
thân hành được khinh an.

4. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo độc cư?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, đối với Tỷ-kheo ngã mạn
được đoạn tận, được cắt đứt từ gốc rễ, được làm
như thân cây ta-la, được khiến cho không thể hiện
hữu, khiến cho không thể sanh khởi trong tương
lai.

Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo độc cư, Tỷ- kheo trừ khử sự thật cá nhân, này các Tỷ-kheo, đã từ

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2633

bỏ hoàn toàn các tầm cầu, hay thân hành được khinh an, vị ấy được gọi là vị độc hành.

5. Dục và hữu tầm cầu,
Cùng Phạm hạnh tầm cầu,
Chấp thủ sự thật này,
Chỗ kiến xứ chất chứa,
Ai không thích mọi tham,
Giải thoát được ái diệt,
Các tầm cầu từ bỏ,
Kiến xứ được nhổ lên,
Tỷ kheo ấy an tịnh,
Thật chánh niệm khinh an,
Không bị ai chiến bại,
Minh kiến được kiêu mạn,
Vị ấy được danh xưng,
Bậc Giác ngộ độc cư.

MƯỜI HAI DUYÊN                                  2634

369 Hành - Không nên chế ngự ý về mọi mặt - Kinh Chế Ngự Tâm – Tương I, 37

Chế Ngự Tâm – Tương I, 37

(Vị Thiên):
Chỗ nào ý chế ngự,
Chỗ ấy đau khổ tận.
Ý chế ngự hoàn toàn,
Thoát đau khổ hoàn toàn.

(Thế Tôn):
Không nên chế ngự ý,
Hoàn toàn về mọi mặt,
Chớ có chế ngự ý,
Nếu tự chủ đạt được.
Chỗ nào ác pháp khởi,
Chỗ ấy chế ngự ý.

MƯỜI HAI DUYÊN                     2635

370 Hành - Kinh CHẤT CHỨA – Tăng I, 217

CHẤT CHỨA – Tăng I, 217

 Có ba hạng người này, này các Tỷ-kheo, có mặt,
xuất hiện ở đời. Thế nào là ba?
Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người:
- Chất chứa các thân hành có não hại, chất chứa
các khẩu hành có não hại, chất chứa các ý hành
có não hại.
- Sau khi chất chứa thân hành có não hại, chất
chứa khẩu hành có não hại, chất chứa ý hành
có não hại, người ấy sanh trong thế giới có não
hại.
- Vì phải sanh trong thế giới có não hại, người
ấy cảm giác các cảm xúc có não hại.
- Người ấy, vì cảm giác các cảm xúc có não hại,
nên cảm giác các cảm thọ có não hại, nhất
hướng đau khổ, như các chúng sanh ở trong địa
ngục.
Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người:
- Chất chứa thân hành không có não hại … chất
chứa ý hành không có não hại.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   2636

- Sau khi chất chứa thân hành không có não hại
… chất chứa ý hành không có não hại, người
ấy được sanh trong thế giới không có não hại.
- Vì được sanh trong thế giới không có não hại,
người ấy cảm giác các cảm xúc không có não
hại.
- Do cảm giác các cảm xúc không có não hại,
người ấy cảm giác các cảm thọ không có não
hại, nhất hướng lạc, như chư Thiên ở Biến
Tịnh Thiên.
Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người:
- Chất chứa thân hành có não hại và không có
não hại … chất chứa ý hành có não hại và
không có não hại.
- Sau khi chất chứa thân hành có não hại và
không có não hại …, sau khi chất chứa ý hành
có não hại và không có não hại, người ấy được
sanh vào thế giới có não hại và không có não
hại.
- Vì được sanh vào thế giới có não hại và không
có não hại, người ấy cảm giác các cảm xúc có
não hại và không có não hại.
- Do cảm giác các cảm xúc có não hại và không
có não hại, người ấy cảm giác các cảm thọ có
não hại và không có não hại, xen lẫn lạc và khổ,

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2637

ví như loài Người, một loại chư Thiên và một
loại sanh trong đọa xứ.
Ba hạng người này, này các Tỷ-kheo, có mặt, xuất
hiện ở đời.

MƯỜI HAI DUYÊN                                  2638

371 Hành - Kinh CHỦNG TỬ – Tăng IV, 531

CHỦNG TỬ – Tăng IV, 531

1. Này các Tỷ-kheo, với người đàn ông, với con
người có tà kiến, có tà tư duy, có tà ngữ, có tà
nghiệp, có tà mạng, có tà tinh tấn, có tà niệm, có tà
định, có tà trí, có tà giải thoát; phàm có thân nghiệp
gì được thực hiện đầy đủ, được chấp nhận theo kiến
ấy; phàm có khẩu nghiệp gì... phàm có ý nghiệp gì
được thực hiện đầy đủ, được chấp nhận theo kiến ấy;
phàm có tư tâm sở nào, phàm có quyết định nào,
phàm có ước nguyện nào và phàm có các hành nào,
tất cả các pháp ấy đưa đến bất khả lạc, bất khả hỷ,
bất khả ý, bất hạnh, đau khổ. Vì sao? Này các Tỷ-
kheo, vì tà kiến là ác.

Ví như, này các Tỷ-kheo, hột giống cây nimba, hay
hột giống cây kosàtakì (một loại dây leo), hay hột
giống cây mướp đắng được gieo vào đất ướt. Phàm
vị gì nó lấy lên từ đất, phàm vị gì nó lấy lên từ nước,
tất cả vị ấy đều đưa đến tánh đắng, tánh cay, tánh
không lạc của nó. Vì sao? Vì nó là tánh ác của hột
giống, này các Tỷ-kheo.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       2639

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, với người đàn ông, với
con người có tà kiến, có tà tư duy, có tà ngữ, có tà
nghiệp, có tà mạng, có tà tinh tấn, có tà niệm, có tà
định, có tà trí, có tà giải thoát, phàm có thân nghiệp
gì được thực hiện đầy đủ, được chấp nhận theo kiến
ấy, phàm có khẩu nghiệp gì... phàm có ý nghiệp gì
được thực hiện đầy đủ, và được chấp nhận theo kiến
ấy; phàm có tư tâm sở nào, phàm có quyết định nào,
phàm có ước nguyện nào, phàm có các hành nào, tất
cả các pháp ấy đưa đến bất khả lạc, bất khả hỷ, bất
khả ý, bất hạnh, đau khổ. Vì sao? Này các Tỷ-kheo,
vì tà kiến là ác.

3. Này các Tỷ-kheo, với người đàn ông, với con người có chánh kiến, có chánh tư duy, có chánh ngữ, có chánh nghiệp, có chánh mạng, có chánh tinh tấn, có chánh niệm, có chánh định, có chánh trí, có chánh giải thoát; phàm có thân nghiệp gì được thực hiện đầy đủ, được chấp nhận theo kiến ấy; phàm có khẩu nghiệp gì... phàm có ý nghiệp gì được thực hiện đầy đủ, được chấp nhận theo kiến ấy; phàm có tư tâm sở nào, phàm có quyết định nào, phàm có ước nguyện nào, và phàm có các hành nào, tất cả các pháp ấy đưa đến khả lạc, khả hỷ, khả ý, hạnh phúc, an lạc. Vì sao? Này các Tỷ-kheo, vì chánh kiến là hiền thiện.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2640

Ví như, này các Tỷ-kheo, hột giống cây mía, hay hột
giống cây lúa, hay hột giống cây nho được gieo vào
đất ướt. Phàm vị gì nó lấy lên từ đất, phàm vị gì nó
lấy lên từ nước, tất cả vị ấy đều đưa đến tánh ngon,
tánh nghịt, tánh thuần chất của nó. Vì sao? Vì hột
giống là hiền thiện.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, đối với người có chánh kiến, này các Tỷ-kheo, phàm mọi thân hành... vì tánh hiền thiện của kiến.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2641

372 Hành - Kinh THÂN HÀNH NIỆM – 119 Trung III, 265

KINH THÂN HÀNH NIỆM (Kayagatasati suttam) – Bài kinh số 119 – Trung III, 265

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú ở Savatthi, (Xá-vệ)
Jetavana (Kỳ-đà Lâm), tại tịnh xá ông Anathapindika
(Cấp Cô Độc). Rồi một số đông Tỷ-kheo, sau buổi
ăn, sau khi đi khất thực trở về, đang ngồi tụ họp trong
hội trường, câu chuyện này được khởi lên giữa chúng
Tăng:

– Thật vi diệu thay, chư Hiền giả! Thật hy hữu
thay, chư Hiền giả! Thân hành niệm, khi được tu tập
và làm cho sung mãn, có được quả lớn, có được công
đức lớn, như đã được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến
Giả, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác tuyên bố.

Và câu chuyện này giữa các Tỷ-kheo ấy đã bị gián đoạn. Thế Tôn vào buổi chiều, từ Thiền tịnh độc cư đứng dậy, đi đến hội trường, sau khi đến ngồi lên

MƯỜI HAI DUYÊN                                       2642

chỗ soạn sẵn. Sau khi ngồi, Thế Tôn bảo các Tỷ- kheo:

– Ở đây, này các Tỷ-kheo, các Ông hiện nay đang ngồi bàn vấn đề gì? Câu chuyện gì của các Ông bị gián đoạn?

– Ở đây, bạch Thế Tôn, sau khi ăn xong, sau khi đi khất thực trở về, chúng con ngồi tụ họp tại hội trường, và câu chuyện sau này được khởi lên: "Thật vi diệu thay, chư Hiền giả! Thật hy hữu thay, chư Hiền giả! Thân hành niệm này được tu tập, được làm cho sung mãn, có quả lớn, có công đức lớn, đã được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác tuyên bố". Bạch Thế Tôn, câu chuyện này của chúng con chưa bàn xong thời Thế Tôn đến.

 Và này các Tỷ-kheo, thân hành niệm tu tập như thế nào, làm cho sung mãn như thế nào, có quả lớn, có công đức lớn?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đi đến khu
rừng, hay đi đến gốc cây, hay đi đến ngôi nhà trống
và ngồi kiết-già, lưng thẳng và an trú chánh niệm
trước mặt.

 Chánh niệm, vị ấy thở vô. Chánh niệm, vị ấy thở ra.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2643

 Hay thở vô dài, vị ấy biết: "Tôi thở vô dài". Hay
thở ra dài vị ấy biết: " Tôi thở ra dài" .
 Hay thở vô ngắn, vị ấy biết: "Tôi thở vô ngắn".
Hay thở ra ngắn, vị ấy biết: "Tôi thở ra ngắn".
 "Cảm giác cả toàn thân, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập.
"Cảm giác cả toàn thân, tôi sẽ thở ra".
 An tịnh thân hành, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập. "An
tịnh thân hành, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập.
Trong khi vị ấy sống không phóng dật, nhiệt
tâm, tinh cần, các niệm và tư duy thuộc về thế tục
được đoạn trừ. Nhờ đoạn trừ các pháp ấy, nội tâm
được an trú, an tọa, chuyên nhất, định tĩnh. Như
vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập thân hành
niệm.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đi, biết rằng:
"Tôi đi". Hay đứng, biết rằng: "Tôi đứng". Hay ngồi,
biết rằng: "Tôi ngồi". Hay nằm, biết rằng: "Tôi nằm".
Thân thể được sử dụng như thế nào, vị ấy biết
thân thể như thế ấy. Trong khi vị ấy sống không
phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần, các niệm và tư duy
thuộc về thế tục được đoạn trừ. Nhờ đoạn trừ các
pháp ấy, nội tâm được an trú, an tọa, chuyên nhất,
định tĩnh. Như vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập
thân hành niệm.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2644

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo khi bước tới,
bước lui biết rõ việc mình đang làm; khi ngó tới
ngó lui biết rõ việc mình đang làm; khi co tay, khi
duỗi tay, biết rõ việc mình đang làm; khi mang áo
tăng-già-lê (sanghati), mang bát, mang y, biết rõ việc
mình đang làm; khi ăn, uống, nhai, nếm, biết rõ việc
mình đang làm; khi đứng, ngồi, ngủ, thức, nói, im
lặng biết rõ việc mình đang làm. Trong khi vị ấy sống
không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần, các niệm và tư
duy thuộc về thế tục được đoạn trừ. Nhờ đoạn trừ
các pháp ấy, nội tâm được an trú, an tọa, chuyên
nhất, định tĩnh. Như vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo
tu tập thân hành niệm.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo quán sát thân này, dưới từ bàn chân trở lên, trên cho đến đảnh tóc, bao bọc bởi da và chứa đầy những vật bất tịnh sai biệt: "Trong thân này, đây là tóc, lông, móng, răng, da, thịt, gân, xương, thận, tủy, tim, gan, hoành cách mô, lá lách, phổi, ruột, màng ruột, phân, mật, đàm (niêm dịch), mủ, máu, mồ hôi, mỡ, nước mắt, mỡ da, nước miếng, nước mủ, nước ở khớp xương, nước tiểu". Này các Tỷ-kheo, cũng như một bao đồ, hai đầu trống đựng đầy các loại hột như gạo, lúa, đậu xanh, đậu lớn, mè, gạo đã xay rồi. Một người có mắt, đổ các hột ấy ra và quán sát: "Đây là hột gạo, đây là hột lúa, đây là đậu xanh, đây là đậu lớn, đây

MƯỜI HAI DUYÊN                                       2645

là mè, đây là hột lúa đã xay rồi". Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, một Tỷ-kheo quán sát thân này dưới từ bàn chân trở lên, trên cho đến đảnh tóc, bao bọc bởi da và chứa đầy những vật bất tịnh sai biệt: "Trong thân này, đây là tóc, lông, móng, răng, da, thịt, gân, xương, tủy, thận, tim, gan, hoành cách mô, lá lách, phổi, ruột, màng ruột, phân, mật, đàm, mủ, máu, mồ hôi, mỡ, nước mắt, mỡ da, nước miếng, nước mủ, nước ở khớp xương, nước tiểu". Trong khi vị ấy sống không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần, các niệm và tư duy thuộc về thế tục được đoạn trừ. Nhờ đoạn trừ các pháp ấy, nội tâm được an trú, an tọa, chuyên nhất, định tĩnh. Như vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập thân hành niệm.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo quán sát thân này về các vị trí các giới và sự sắp đặt các giới: "Trong thân này có địa đại, thủy đại, hỏa đại, và phong đại". Này các Tỷ-kheo, như một người đồ tể thiện xảo, hay đệ tử của một người đồ tể giết một con bò, ngồi cắt chia từng thân phần tại ngã tư đường. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo quán sát thân này về vị trí các giới và về sự sắp đặt các giới: "Trong thân này có địa đại, thủy đại, hỏa đại và phong đại". Trong khi vị ấy sống không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần, các niệm và tư duy thuộc về thế tục được đoạn trừ. Nhờ đoạn trừ các pháp ấy, nội

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2646

tâm được an trú, an tọa, chuyên nhất, định tĩnh. Như vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập thân hành niệm.

1. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo như thấy
một thi thể quăng bỏ trong nghĩa địa một
ngày, hai ngày, ba ngày, thi thể ấy trương
phồng lên, xanh đen lại, nát thối ra; Tỷ-kheo
quán thân ấy như sau: "Thân này tánh chất là
như vậy, bản tánh là như vậy, không vượt
khỏi bản chất ấy". Trong khi vị ấy sống không
phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần, các niệm và tư
duy thuộc về thế tục được đoạn trừ. Nhờ đoạn
trừ các pháp ấy, nội tâm được an trú, an tọa,
chuyên nhất, định tĩnh. Như vậy, này các Tỷ-
kheo, Tỷ-kheo tu tập thân hành niệm.
2. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo như thấy
một thi thể quăng bỏ trong nghĩa địa bị các loài
quạ ăn, hay bị các loài diều hâu ăn, hay bị các
chim kên ăn, hay bị các loài chó ăn, hay bị các
loài giả can ăn, hay bị các loài côn trùng ăn.
Tỷ-kheo quán thân ấy như sau: "Thân này
tánh chất là như vậy, bản chất là như vậy,
không vượt khỏi bản chất ấy". Trong khi vị
ấy sống không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần,
các niệm và tư duy thuộc về thế tục được đoạn
trừ. Nhờ đoạn trừ các pháp ấy, nội tâm được
an trú, an tọa, chuyên nhất, định tĩnh. Như vậy,

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2647

này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập thân hành
niệm.
3. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo như thấy
một thi thể bị quăng bỏ trong nghĩa địa, với các
bộ xương còn liên kết với nhau, còn dính thịt
và máu, còn được các đường gân cột lại...
4. ...với các bộ xương còn liên kết với nhau,
không còn dính thịt nhưng còn dính máu, còn
được các đường gân cột lại...
5. ...chỉ còn có xương không dính lại với nhau, rải
rác chỗ này chỗ kia. Ở đây là xương tay, ở đây
là xương chân, ở đây là xương ống, ở đây là
xương bắp vế, ở đây là xương mông, ở đây là
xướng sống, ở đây là xương đầu; Tỷ-kheo quán
thân ấy như sau: "Thân này tánh chất là như
vậy, bản tánh là như vậy, không vượt khỏi bản
chất ấy". Trong khi vị ấy sống không phóng
dật... (như trên).. Tỷ-kheo tu tập thân hành
niệm.
6. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo như thấy
một thi thế quăng bỏ trong nghĩa địa, chỉ còn
toàn xương trắng màu vỏ ốc...
7. ...chỉ còn một đống xương lâu hơn một năm...
8. ...chỉ còn là xương thối trở thành bột. Tỷ-kheo
quán thân ấy như sau: "Thân này tánh chất là

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2648

như vậy, bản tánh là như vậy, không vượt khỏi
bản chất ấy". Trong khi vị ấy sống không
phóng dật... (như trên).. Tỷ-kheo tu tập thân
hành niệm.
Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ly dục, ly ác
pháp, chứng và trú Thiền thứ nhất, một trạng thái
hỷ lạc do ly dục sanh, với tầm và tứ. Tỷ-kheo thấm
nhuần, tẩm ướt, làm cho sung mãn tràn đầy thân
mình với hỷ lạc do ly dục sanh, không một chỗ nào
trên toàn thân không được hỷ lạc do ly dục sanh ấy
thấm nhuần. Này các Tỷ-kheo, như một người hầu
tắm lão luyện hay đệ tử người hầu tắm; sau khi rắc
bột tắm trong thau bằng đồng, liền nhồi bột ấy với
nước, cục bột tắm ấy được thấm nhuần nước ướt,
trào trộn với nước ướt, thấm ướt cả trong lẫn ngoài
với nước, nhưng không chảy thành giọt. Cũng vậy,
này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo thấm nhuần, tẩm ướt, làm
cho sung mãn, tràn đầy thân mình với hỷ lạc do ly
dục sanh, không một chỗ nào trên toàn thân không
được hỷ lạc do ly dục sanh ấy thấm nhuần. Trong khi
vị ấy sống không phóng dật.. (như trên) ... Tỷ-kheo
tu tập thân hành niệm.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy diệt tầm
và tứ, chứng và an trú Thiền thứ hai, một trạng
thái hỷ lạc do định sanh, không tầm không tứ, nội
tĩnh nhất tâm. Tỷ-kheo ấy thấm nhuần, tẩm ướt, làm

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2649

cho sung mãn, tràn đầy thân mình với hỷ lạc do định
sanh, không một chỗ nào trên toàn thân không được
hỷ lạc do định sanh ấy thấm nhuần. Này các Tỷ-kheo,
ví như một hồ nước, nước tự trong dâng lên, phương
Đông không có lỗ nước chảy ra, phương Tây không
có lỗ nước chảy ra, phương Bắc không có lỗ nước
chảy ra, phương Nam không có lỗ nước chảy ra và
thỉnh thoảng trời lại mưa lớn. Suối nước mát từ hồ
nước ấy phun ra thấm nhuần, tẩm ướt, làm cho sung
mãn tràn đầy hồ nước ấy, với nước mát lạnh, không
một chỗ nào của hồ nước ấy không được nước mát
lạnh thấm nhuần. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-
kheo thấm nhuần tẩm ướt, làm cho sung mãn tràn
đầy thân mình với hỷ lạc do định sanh, không một
chỗ nào trên toàn thân, không được hỷ lạc do đính
sanh ấy thấm nhuần. Trong khi vị ấy sống không
phóng dật... (như trên)... Tỷ-kheo tu tập thân hành
niệm.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ly hỷ trú xả,
chánh niệm tỉnh giác, thân cảm sự lạc thọ mà các
bậc Thánh gọi là "Xả niệm lạc trú", chứng và an
trú Thiền thứ ba. Tỷ-kheo, thấm nhuần, tẩm ướt,
làm cho sung mãn tràn đầy thân mình với lạc thọ
không có hỷ ấy, không một chỗ nào trên toàn thân,
không được lạc thọ không có hỷ ấy thấm nhuần.
Trong khi, Tỷ-kheo an trú không phóng dật... (như

MƯỜI HAI DUYÊN                                   2650

trên)... Tỷ-kheo tu tập thân hành niệm. Này các Tỷ- kheo, ví như trong hồ sen xanh, hồ sen hồng, hồ sen trắng, có những sen xanh, sen hồng hay sen trắng. Những bông sen ấy sanh trong nước, lớn lên trong nước, không vượt khỏi nước, nuôi sống dưới nước, từ đầu ngọn cho đến gốc rễ đều thấm nhuần, tẩm ướt, đầy tràn thấu suốt bởi nước mát lạnh ấy, không một chỗ nào của toàn thể sen xanh, sen hồng hay sen trắng không được nước mát lạnh ấy thấm nhuần. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo thấm nhuần, tẩm ướt, làm cho sung mãn, tràn đầy thân mình với lạc thọ không có hỷ ấy, không một chỗ nào trên toàn thân không được lạc thọ không có hỷ ấy thấm nhuần. Trong khi, Tỷ-kheo an trú không phóng dật... (như trên)... Tỷ-kheo, tu tập thân hành niệm.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo, xả lạc xả
khổ, diệt hỷ ưu đã cảm thọ trước, chứng và an trú
Thiền thứ tư, không khổ, không lạc, xả niệm
thanh tịnh. Tỷ-kheo ấy ngồi, thấm nhuần toàn thân
mình với tâm thuần tịnh trong sáng, không một chỗ
nào trên toàn thân không được tâm thuần tịnh trong
sáng ấy thấm nhuần. Này các Tỷ-kheo, ví như một
người ngồi, dùng tấm vải trắng trùm đầu, không một
chỗ nào trên toàn thân không được vải trắng ấy che
thấu. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ngồi
thấm nhuần toàn thân mình với tâm thuần tịnh, trong

MƯỜI HAI DUYÊN                                   2651

sáng, không một chỗ nào trên toàn thân không được
tâm thuần tịnh trong sáng ấy thấm nhuần. Trong khi
vị ấy sống an trú không phóng dật... (như trên)... Tỷ-
kheo tu tập thân hành niệm.

 Này các Tỷ-kheo, đối với vị nào tu tập, làm cho
sung mãn thân hành niệm, các thiện pháp của
vị ấy đi vào nội tâm (antogadha?) đều thuộc về
minh phần (vijjabhagiya).

Ví như, này các Tỷ-kheo, biển lớn của ai được
thấm nhuần bởi tâm, thời các con sông của vị ấy đi
vào trong biển, đều thuộc về biển lớn. Cũng vậy, này
các Tỷ-kheo, đối với vị nào tu tập làm cho sung mãn
thân hành niệm, các thiện pháp của vị ấy đi vào nội
tâm, đều thuộc về minh phần.

 Này các Tỷ-kheo, đối với Tỷ-kheo nào không tu
tập thân hành niệm, không làm cho sung mãn,
thời Ma (vương) có cơ hội với vị ấy, Ma (vương)
có cơ duyên với vị ấy.

Ví như này các Tỷ-kheo, có người quăng một
hòn đá nặng vào một đống đất sét ướt nhuyễn. Này
các Tỷ-kheo, các Ông nghĩ thế nào? Có phải hòn đá
nặng ấy có cơ hội (lún sâu) vào đống đất sét ướt
nhuyễn ấy?

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2652

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

– Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, đối với ai không
tu tập thân hành niệm, không làm cho sung mãn, Ma
(vương) có cơ hội với vị ấy, Ma (vương) có cơ duyên
với vị ấy.

Ví như, này các Tỷ-kheo, một cây khô không có
nhựa, có người đến cầm phần phía trên của đồ quay
lửa và nói: "Tôi sẽ làm cho ngọn lửa sanh ra, tôi sẽ
làm cho sức nóng hiện lên". Này các Tỷ-kheo, các
Ông nghĩ thế nào? Người ấy mang đến phần phía trên
của đồ quay lửa, quay với cành cây khô không có
nhựa ấy, người ấy có làm cho ngọn lửa sanh ra, có
làm cho sức nóng hiện lên không?

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

– Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, đối với ai không
tu tập thân hành niệm, không làm cho sung mãn, Ma
(vương) có cơ hội với người ấy, Ma (vương) có cơ
duyên với người ấy.

Ví như, này các Tỷ-kheo, một bình nước, trống
rỗng, trống không, được đặt trên cái giá, có một
người đi đến, mang theo đầy nước. Này các Tỷ-kheo,
các Ông nghĩ thế nào? Người ấy có thể đổ nước (vào
bình) không?

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2653

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

– Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, vị nào không tu
tập thân hành niệm, không làm cho sung mãn, Ma
(vương) có cơ hội với vị ấy, Ma (vương) có cơ duyên
với vị ấy.

 Này các Tỷ-kheo, vị nào có tu tập thân hành
niệm, làm cho sung mãn, Ma (vương) không có
cơ hội với vị ấy. Ma (vương) không có duyên với
vị ấy.

Ví như, này các Tỷ-kheo, có người quăng một
trái banh dây nhẹ vào một cánh cửa làm hoàn toàn
bằng lõi cây. Này các Tỷ-kheo, các Ông nghĩ thế
nào? Trái banh dây nhẹ ấy có cơ hội đối với cánh cửa
làm hoàn toàn bằng lõi cây không?

– Thưa không, bạch Thế Tôn.

– Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, đối với vị nào có
tu tập thân hành niệm, làm cho sung mãn, Ma
(vương) không có cơ hội đối với vị ấy, Ma (vương)
không có cơ duyên đối với vị ấy.

Ví như, này các Tỷ-kheo, một cây ướt có nhựa, rồi một người đi đến mang theo phần trên đồ quay lửa và nói: "Tôi sẽ làm cho lửa sinh ra, tôi sẽ làm cho

MƯỜI HAI DUYÊN                                       2654

hơi nóng hiện lên". Này các Tỷ-kheo, các Ông nghĩ thế nào? Người ấy mang theo phần trên đồ quay lửa, quay với các cây ướt và có nhựa, có thể làm cho lửa sanh ra, làm cho hơi nóng hiện lên được không?

– Thưa không, bạch Thế Tôn.

– Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, đối với vị nào có
tu tập thân hành niệm, làm cho sung mãn, Ma
(vương) không có cơ hội đối với vị ấy, Ma (vương)
không có cơ duyên đối với vị ấy.

Ví như, này các Tỷ-kheo, một bình nước đầy
tràn nước đến nỗi con quạ có thể uống được, được
đặt trên cái giá, rồi có người đi đến, mang theo đầy
nước. Này các Tỷ-kheo, các Ông nghĩ thế nào?
Người ấy có thể đổ được nước vào (bình ấy) không?

– Thưa không, bạch Thế Tôn.

– Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, đối với vị nào tu
tập thân hành niệm, làm cho sung mãn, Ma (vương)
không có cơ hộ đối với người ấy, Ma (vương) không
có cơ duyên đối với người ấy.

 Này các Tỷ-kheo, đối với vị nào tu tập thân hành niệm, làm cho sung mãn, vị ấy hướng tâm đã được chứng ngộ nhờ thắng trí đến pháp nào cần

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2655

phải chứng ngộ nhờ thắng trí, vị ấy đối mặt đạt được sự tinh xảo, (của pháp ấy) dầu thuộc giới xứ nào (sati sati ayatane).

Ví như, này các Tỷ-kheo, một bình đầy tràn
nước đến nỗi con quạ có thể uống được, được đặt
trên cái giá và có người lực sĩ đến và lắc qua lắc lại
cái bình ấy, như vậy nước có thể trào ra ngoài
không?

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

– Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, đối với vị nào tu tập thân hành niệm, làm cho sung mãn, vị ấy hướng tâm đã được chứng ngộ nhờ thắng trí đến pháp nào cần phải chứng ngộ nhờ thắng trí, vị ấy đối mặt được sự tinh xảo (của pháp ấy) dầu thuộc giới xứ nào.

Ví như có một hồ nước trên một miếng đất bằng,
bốn phía có đê đắp làm cho vững chắc, và tràn đầy
nước đến nỗi con quạ có thể uống được. Rồi có người
lực sĩ đến và phá một khúc đê, nước có thể tràn ra
ngoài không?

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

– Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, đối với vị nào tu tập thân hành niệm, làm cho sung mãn, vị ấy hướng

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2656

tâm đã được chứng ngộ nhờ thắng trí đến pháp nào cần phải chứng ngộ nhờ thắng trí, vị ấy đối mặt được sự tinh xảo (của pháp ấy) dầu thuộc giới xứ nào.

Ví như, này các Tỷ-kheo, trên đất bằng tại chỗ
ngã tư có một chiếc xe đậu, thắng với những con
ngựa thuần thục, có roi ngựa đặt ngang sẵn sàng, có
người mã thuật sư thiện xảo, người đánh xe điều ngự
các con ngựa đáng được điều ngự, leo lên xe ấy, tay
trái nắm dây cương, tay mặt cầm lấy roi ngựa, có thể
đánh xe ngựa ấy đi tới đi lui, tại chỗ nào và như thế
nào theo ý mình muốn. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo,
đối với vị nào tu tập thân hành niệm, làm cho sung
mãn, vị ấy hướng tâm đã được chứng ngộ nhờ thắng
trí đến pháp nào cần phải chứng ngộ nhờ thắng trí, vị
ấy đối mặt được sự tinh xảo (của pháp ấy), dầu thuộc
giới xứ nào.

 Này các Tỷ-kheo, thân hành niệm được thực
hành, được tu tập, được làm cho sung mãn,
được làm như thành cỗ xe, được làm như thành
căn cứ địa, được làm cho kiên trì, được làm cho
tích tập, được khéo tinh cần thực hành, thời
mười công đức này có thể được mong đợi.

Thế nào là mười?

1. Lạc, bất lạc được nhiếp phục, và bất lạc không

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2657

nhiếp phục vị ấy, và vị ấy sống luôn luôn nhiếp
phục bất lạc được khởi lên;
2. Khiếp đảm sợ hãi được nhiếp phục, và khiếp
đảm sợ hãi không nhiếp phục vị ấy, và vị ấy
luôn luôn nhiếp phục khiếp đảm sợ hãi được
khởi lên.
3. Vị ấy kham nhẫn được lạnh, nóng, đói, khát, sự
xúc chạm của ruồi, muỗi, gió, mặt trời, các loài
rắn rết, các cách nói khó chịu, khó chấp nhận.
Vị ấy có khả năng chịu đựng được những cảm
thọ về thân khởi lên, khổ đau, nhói đau, thô
bạo, chói đau, bất khả ý, bất khả ái, đưa đến
chết điếng.
4. Tùy theo ý muốn, không có khó khăn, không
có mệt nhọc, không có phí sức, vị ấy chứng
được bốn Thiền, thuần túy tâm tư, hiện tại lạc
trú.
5. Vị ấy chứng được các loại thần thông, một thân
hiện ra nhiều thân, nhiều thân hiện một thân;
hiện hình biến đi ngang qua vách, qua tường,
qua núi như đi ngang hư không; độn thổ trồi
lên ngang qua đất liền như ở trong nước; đi trên
nước không chìm như đi trên đất liền; ngồi
kiết-già đi trên hư không như con chim; với bàn
tay, chạm và rờ mặt trăng và mặt trời, những
vật có đại oai lực, đại oai thần như vậy; có thể,

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2658

thân có thần thông bay cho đến Phạm thiên;
6. Với thiên nhĩ thanh tịnh siêu nhân, có thể nghe
hai loại tiếng, chư Thiên và loài Người, ở xa
hay ở gần.
7. Với tâm của vị ấy, vị ấy biết tâm của các chúng
sanh, các loại người; tâm có tham, biết tâm có
tham; tâm không tham, biết tâm không tham;
tâm có sân, biết tâm có sân; tâm không sân, biết
tâm không sân; tâm có si, biết tâm có si; tâm
không si, biết tâm không si; tâm chuyên chú,
biết tâm chuyên chú; tâm tán loạn, biết tâm tán
loạn; tâm đại hành, biết tâm đại hành; tâm
không đại hành, biết tâm không đại hành; tâm
chưa vô thượng, biết tâm chưa vô thượng; tâm
vô thượng, biết tâm vô thượng; tâm Thiền định,
biết tâm Thiền định; tâm không Thiền định,
biết tâm không Thiền định; tâm giải thoát, biết
tâm giải thoát; tâm không giải thoát, biết tâm
không giải thoát.
8. Vị ấy nhớ đến các đời sống quá khứ như một
đời, hai đời... vị ấy nhớ đến các đời sống quá
khứ với các nét đại cương và các chi tiết.
9. Với thiên nhãn thuần tịnh, siêu nhân, vị ấy thấy
sự sống và sự chết của chúng sanh. Vị ấy biết
rõ rằng chúng sanh người hạ liệt, kẻ cao sang,
người đẹp đẽ, kẻ thô xấu, người may mắn, kẻ

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2659

bất hạnh đều do hạnh nghiệp của họ.
10. Với sự diệt trừ các lậu hoặc, sau khi tự mình
chứng tri với thượng trí, vị ấy chứng đạt và an
trú ngay trong hiện tại, tâm giải thoát, tuệ giải
thoát không có lậu hoặc.
Này các Tỷ-kheo, thân hành niệm được thực
hành, được tu tập, được làm cho sung mãn, được làm
như cỗ xe, được làm như thành căn cứ địa, được làm
cho kiên trì, được làm cho tích tập, được khéo tinh
cần thực hành, thời mười công đức này có thể mong
đợi.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Các Tỷ-kheo ấy hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2660

373 Hành - Nghiệp củ, nghiệp mới, nghiệp đoạn diệt - Kinh Nghiệp – Tương IV, 223

Nghiệp – Tương IV, 223

1) ...

2) -- Này các Tỷ-kheo, Ta thuyết về các nghiệp mới
và cũ, sự đoạn diệt các nghiệp, con đường đưa đến
sự đoạn diệt các nghiệp. Hãy lắng nghe và suy
nghiệm kỹ. Ta sẽ giảng.

3) Này các Tỷ-kheo, thế nào là nghiệp cũ?

- Mắt, này các Tỷ-kheo, cần phải quán là nghiệp
cũ, được tác thành, được tư niệm, được cảm thọ.
- Tai... Mũi... Lưỡi... Thân... Ý cần phải quán là
nghiệp cũ, được tác thành, được tư niệm, được
cảm thọ.

Các Tỷ-kheo, đây được gọi là nghiệp cũ.

4) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là nghiệp mới?

MƯỜI HAI DUYÊN                                  2661

Này các Tỷ-kheo, hiện tại phàm làm việc gì với thân, với lời nói, hay với ý. Này các Tỷ-kheo, đây được gọi là nghiệp mới.

5) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là nghiệp đoạn diệt?

Sự đoạn diệt thân nghiệp, ngữ nghiệp, ý nghiệp, nhờ vậy cảm thấy giải thoát. Này các Tỷ-kheo, đây được gọi là nghiệp đoạn diệt.

6) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là con đường đưa đến nghiệp đoạn diệt?

Đây là con đường Thánh đạo Tám ngành, tức là
chánh tri kiến, chánh tư duy, chánh ngữ, chánh
nghiệp, chánh mạng, chánh tinh tấn, chánh niệm,
chánh định. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là con đường
đưa đến nghiệp đoạn diệt.

7) Như vậy, này các Tỷ-kheo, Ta đã giảng cho các
Ông nghiệp cũ, đã giảng nghiệp mới, đã giảng
nghiệp đoạn diệt, đã giảng con đường đưa đến
nghiệp đoạn diệt.

8) Này các Tỷ-kheo, phàm những gì bậc Đạo Sư cần
phải làm vì hạnh phúc, vì lòng thương đệ tử, những
việc ấy Ta đã làm cho các Ông, vì lòng thương tưởng
các Ông.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2662

9) Này các Tỷ-kheo, đây là những gốc cây, đây là
những căn nhà trống. Hãy Thiền tư, chớ có phóng
dật, chớ có hối hận về sau. Đây là lời giáo giới của
Ta cho các Ông.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2663

374 Hành - Người đầy đủ tri kiến không
thể... - Kinh CHẤP NHẬN CÁC
HÀNH LÀ THƯỜNG CÒN – Tăng I,
58

CHẤP NHẬN CÁC HÀNH LÀ THƯỜNG CÒN – Tăng I, 58

1. Sự kiện này không xảy ra, không có được: Một người thành tựu chánh kiến có thể chấp nhận các hành là thường còn, sự kiện này không xảy ra.

- Và này các Tỷ-kheo, sự kiện này có xảy ra, kẻ phàm phu có thể chấp nhận các hành là thường còn, sự kiện này có xảy ra.

2. Sự kiện này không xảy ra, không thể có được: Một người thành tựu chánh kiến có thể chấp nhận các hành là lạc, sự kiện này không xảy ra.

- Và này các Tỷ-kheo, sự kiện này có xảy ra: kẻ phàm phu có thể chấp nhận các hành là lạc, sự kiện này có xảy ra.

3. Sự kiện này không xảy ra, không có được: Một người thành tựu chánh kiến có thể chấp nhận các pháp là ngã, sự kiện này không xảy ra.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   2664

- Và này các Tỷ-kheo, sự kiện này có xảy ra: kẻ phàm phu có thể chấp nhận các pháp là ngã, sự kiện này có xảy ra.

4-9. Sự kiện này không xảy ra, không có được: Một
người thành tựu chánh kiến có thể đoạt mạng sống
của mẹ... của cha... của vị A-la-hán... có thể với ác
tâm làm bậc Như Lai chảy máu...có thể phá hòa hợp
Tăng... có thể tuyên bố một vị Đạo Sư khác, sự kiện
này không xảy ra.

- Và này các Tỷ-kheo, sự kiện này có xảy ra, kẻ phàm phu... có thể tuyên bố một vị Đạo Sư khác, Sự kiện này có xảy ra.

10. Sự kiện này không xảy ra, không có được: Trong
một Thế giới, hai vị A-la-hán, Chánh Đẳng Giác,
không trước không sau, xuất hiện một lần, sự kiện
này không xảy ra.

- Và này các Tỷ-kheo, sự kiện này có xảy ra: Trong một Thế giới, chỉ có một vị A-la-hán, Chánh Đẳng Giác xuất hiện, sự kiện này có xảy ra.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2665

375 Hành - Những gì có tưởng thời có suy tầm - Kinh MẬT HOÀN – 18 Trung I, 247

KINH MẬT HOÀN (Madhupindika suttam) – Bài kinh số 18 – Trung I, 247

Tôi nghe như vầy:

Một thời, Thế Tôn sống giữa các vị dòng họ
Sakka (Thích-ca), tại Kapilavatthu (Ca-tỳ-la-vệ), ở
vườn Nigrodharama. Rồi Thế Tôn vào buổi sáng,
đắp y, cầm y bát vào thành Kapilavatthu để khất
thực. Sau khi khất thực ở Kapilavatthu, khi ăn xong,
trên đường khất thực trở về, Thế Tôn đi đến Đại Lâm
để nghỉ trưa. Sau khi vào rừng Đại Lâm, Ngài ngồi
nghỉ trưa dưới gốc cây beluvalatthika. Có vị Gậy
cầm tay Sakka (Thích-ca), kéo bộ khắp nơi, ngao du
thiên hạ, đến tại rừng Đại Lâm, đi sâu vào ngôi rừng,
đến tại Beluvalatthika chỗ Thế Tôn ở, khi đến xong
nói lên những lời hỏi thăm xã giao thân hữu, rồi đứng
một bên, dựa trên cây gậy, đứng một bên. Gậy cầm
tay Sakka nói với Thế Tôn:

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2666

- "Sa-môn có quan điểm thế nào, giảng thuyết những gì?"

- "Này Hiền giả, theo lời dạy của Ta, trong thế
giới với chư Thiên, Mara và Phạm thiên, với các
chúng Sa-môn, Bà-la-môn, chư Thiên và loài Người,
không có tranh luận một ai ở đời; các tưởng sẽ không
ám ảnh vị Bà-la-môn sống không bị dục triền phược,
không có nghi ngờ do dự, với mọi hối quá đoạn diệt,
không có tham ái đối với hữu và phi hữu. Này Hiền
giả, như vậy là quan điểm của Ta, như vậy là lời Ta
giảng dạy". Khi nghe nói vậy, Gậy cầm tay Sakka
lắc đầu, liếm lưỡi, với trán nổi lên ba đường nhăn,
chống gậy rồi đi.

Rồi Thế Tôn vào buổi chiều từ Thiền tịnh độc
cư đứng dậy, đi đến vườn Nigrodha, khi đến xong,
ngồi trên chỗ đã soạn sẵn. Sau khi ngồi, Thế Tôn gọi
các Tỷ-kheo:

– Chư Tỷ-kheo, ở đây, Ta vào buổi sáng, đắp y, cầm y bát vào thành Kapilavatthu để khất thực. Sau khi khất thực ở Kapilavatthu, ăn xong, trên đường khất thực trở về, Ta đi đến Đại Lâm để nghỉ trưa. Sau khi vào rừng Đại Lâm, Ta ngồi nghỉ trưa dưới gốc cây beluvalatthika. Có vị Gậy cầm tay Sakka kéo bộ khắp nơi, ngao du thiên hạ, đến tại rừng Đại Lâm, đi

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2667

sâu vào ngôi rừng, đến tại Beluvalatthika chỗ Ta ở,
khi đến xong, nói lên những lời hỏi thăm xã giao thân
hữu, rồi đứng một bên, dựa trên cây gậy. Đứng một
bên, Gậy cầm tay Sakka nói với Ta như sau: "Sa-
môn có quan điểm thế nào, giảng thuyết những gì?"
Chư Tỷ-kheo, được nói vậy, Ta trả lời Gậy cầm tay
Sakka: "Này Hiền giả, theo lời Ta dạy trong thế giới
với chư Thiên, Mara, và Phạm thiên, với các chúng
Sa-môn, Bà-la-môn, chư Thiên và loài Người, không
có tranh luận một ai ở đời. Các tưởng sẽ không ám
ảnh vị Bà-la-môn sống không bị dục triền phược,
không có nghi ngờ do dự, với mọi hối quá đoạn diệt,
không có tham ái đối với hữu và phi hữu. Này Hiền
giả, như vậy là quan điểm của Ta, như vậy là lời Ta
giảng dạy". Khi nghe nói vậy, Gậy cầm tay Sakka lắc
đầu, liếm lưỡi, với trán nổi lên ba đường nhăn, chống
gậy rồi đi.

Khi nghe nói vậy, một Tỷ-kheo bạch Thế Tôn:

– Nhưng bạch Thế Tôn, lời dạy ấy là gì mà Thế Tôn, trong thế giới với chư Thiên, Mara và Phạm thiên, với các chúng Sa-môn, Bà-la-môn, chư Thiên và loài Người, không có tranh luận một ai ở đời? Các tưởng sẽ không ám ảnh Thế Tôn, vị đã sống không bị dục triền phược, không có nghi ngờ do dự, với mọi hối quá đoạn diệt, không có tham ái đối với hữu và

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2668

phi hữu?

– Này Tỷ-kheo, do bất cứ nhân duyên gì, một số
hý luận vọng tưởng ám ảnh một người. Nếu ở đây
không có gì đáng tùy hỷ, đáng đón mừng, đáng
chấp thủ, thời như vậy là sự đoạn tận tham tùy
miên, sự đoạn tận sân tùy miên, sự đoạn tận kiến tùy
miên, sự đoạn tận nghi tùy miên, sự đoạn tận mạn
tùy miên, sự đoạn tận hữu tham tùy miên, sự đoạn
tận vô minh tùy miên, sự đoạn tận chấp trượng, chấp
kiếm, đấu tranh, tránh tranh, luận tranh, kháng
tranh, ly gián ngữ, vọng ngữ. Chính ở đây, những ác,
bất thiện pháp này đều được tiêu diệt, không còn dư
tàn.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Sau khi nói vậy, Thiện Thệ từ chỗ ngồi đứng dậy bước vào tịnh xá. Sau khi Thế Tôn đi chẳng bao lâu, các Tỷ-kheo ấy suy nghĩ: "Chư Hiền, Thế Tôn sau khi nói lên lời dạy tóm tắt này cho chúng ta, không giải thích rộng rãi ý nghĩa, từ chỗ ngồi đứng dậy và đã đi vào tịnh xá: "Này Tỷ-kheo, do bất cứ nhân duyên gì... không còn dư tàn". Nay ai có thể giải thích rộng rãi ý nghĩa lời giảng được Thế Tôn nói lên một cách vắn tắt, và không giải thích rõ ràng ý nghĩa". Rồi những Tỷ- kheo ấy suy nghĩ: "Nay có Tôn giả Mahakaccana (Đại Ca- chiên-diên) là vị được Thế Tôn tán dương

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2669

và được các vị đồng phạm hạnh có trí kính trọng. Tôn giả Mahakaccana có thể giải thích rộng rãi ý nghĩa lời giảng dạy này được Thế Tôn nói lên một cách vắn tắt, và không giải thích rõ ràng ý nghĩa. Vậy chúng ta hãy đi đến chỗ Tôn giả Mahakaccana ở, sau khi đến, sẽ hỏi Tôn giả Mahakaccana ý nghĩa này".

Rồi những Tỷ-kheo ấy đến chỗ Tôn giả
Mahakaccana ở, sau khi đến, nói lên những lời chúc
tụng, hỏi thăm xã giao với Tôn giả Mahakaccana rồi
ngồi xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên,
những Tỷ-kheo ấy thưa với Tôn giả Mahakaccana:

– "Này Hiền giả, Thế Tôn sau khi nói lên lời dạy tóm tắt này và không giải thích rõ ràng ý nghĩa, từ chỗ ngồi đứng dậy và đã đi vào tịnh xá: "Này Tỷ- kheo, do bất cứ nhân duyên gì... không còn dư tàn".

Này Hiền giả Mahakaccana, khi Thế Tôn đi chưa bao lâu, chúng tôi suy nghĩ: "Chư Hiền, Thế Tôn sau khi nói lên lời dạy vắn tắt này cho chúng ta... đã đi vào tịnh xá:" Do bất cứ nhân duyên gì... không còn dư tàn". Ai có thể giải thích rộng rãi ý nghĩa lời giảng dạy mà Thế Tôn nói lên một cách vắn tắt... không giải thích rõ ràng ý nghĩa?" Này Hiền giả Mahakaccana, rồi chúng tôi suy nghĩ: "Nay Tôn giả Mahakaccana được Thế Tôn tán thán và được các vị

MƯỜI HAI DUYÊN                                       2670

đồng phạm hạnh có trí kính trọng, Tôn giả
Mahakaccana có thể giải thích rộng rãi ý nghĩa lời
giảng dạy được Thế Tôn nói lên một cách vắn tắt và
không giải thích rõ ràng ý nghĩa. Vậy chúng ta hãy
đi đến chỗ Tôn giả Mahakaccana ở, sau khi đến,
chúng ta hỏi Tôn giả Mahakaccana ý nghĩa này. Tôn
giả Mahakaccana sẽ giải thích cho".

– Chư Hiền, cũng như một người ưa thích lõi cây, tìm tòi lõi cây, đi khắp mọi nơi tìm lõi cây, đến một cây to lớn, đứng thẳng và có lõi cây. Người này bỏ qua rễ, bỏ qua thân cây, nghĩ rằng phải tìm lõi cây ở nơi cành lá. Cũng vậy là hành động của chư Tôn giả, đứng trước mặt Thế Tôn, quý vị bỏ qua Thế Tôn, nghĩ rằng phải hỏi tôi về ý nghĩa này. Chư Hiền, Thế Tôn biết những gì cần phải biết, thấy những gì cần phải thấy, Ngài đã trở thành vị có mắt, trở thành vị có trí, trở thành Chánh pháp, trở thành Brahma, vị thuyết giả, vị diễn giả, vị đem lại mục tiêu, vị trao cho bất tử, vị Pháp Chủ, Như Lai. Quý vị phải tùy thời hỏi Thế Tôn ý nghĩa này. Những gì Thế Tôn giải thích cho quý vị, quý vị hãy như vậy thọ trì.

– Hiền giả Mahakaccana, chắc chắn Thế Tôn biết những gì cần phải biết, thấy những gì cần phải thấy, Ngài đã trở thành vị có mắt, trở thành vị có trí, trở thành Chánh pháp, trở thành Brahma, vị thuyết

MƯỜI HAI DUYÊN                                       2671

giả, vị diễn giả, vị đem lại mục tiêu, vị trao cho bất tử, vị Pháp Chủ, Như Lai. Chúng tôi phải tùy thời hỏi Thế Tôn ý nghĩa này. Những gì Thế Tôn giải thích cho chúng tôi, chúng tôi sẽ như vậy thọ trì. Nhưng Tôn giả Mahakaccana được Thế Tôn tán thán, được các vị đồng phạm hạnh có trí kính trọng. Tôn giả Mahakaccana có thể giải thích rộng rãi ý nghĩa lời giảng dạy được Thế Tôn nói lên một cách vắn tắt và không giải thích rõ ràng ý nghĩa. Mong Tôn giả Mahakaccana hãy giải thích không có sự gì bất kính.

– Vậy chư Hiền hãy nghe và khéo tác ý, tôi sẽ giảng.

– Thưa vâng, Hiền giả.

Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Tôn giả Mahakaccana. Tôn giả Mahakaccana giảng như sau:

– Chư Hiền, Thế Tôn nói lên một cách vắn tắt
lời dạy này... và đã đi vào tịnh xá: "Này Tỷ-kheo bất
cứ vì nhân duyên gì... không còn dư tàn". Chư Hiền,
với lời dạy được Thế Tôn nói lên một cách vắn tắt,
và không giải thích rõ ràng ý nghĩa. Tôi hiểu ý nghĩa
một cách đầy đủ như sau:

 Chư Hiền, do nhơn con mắt và các sắc pháp, nhãn thức khởi lên.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2672

 Sự gặp gỡ của ba pháp này là xúc.
 Do duyên xúc nên có cảm thọ.
 Những gì có cảm thọ thời có tưởng,
 Những gì có tưởng thời có suy tầm,
 Những gì có suy tầm thì có hý luận.
 Do hý luận ấy làm nhơn, một số hý luận vọng
tưởng ám ảnh một người, đối với các sắc
pháp do con mắt nhận thức, quá khứ, tương
lai và hiện tại.
Chư Hiền, do nhơn lỗ tai và các tiếng, nhĩ thức
khởi lên... do nhơn lỗ mũi và các hương, tỷ thức khởi
lên... do nhơn lưỡi và các vị, thiệt thức khởi lên... do
nhơn thân và xúc, thân thức khởi lên;

 Do nhơn ý và các pháp, ý thức khởi lên.
 Sự gặp gỡ của ba pháp này là xúc.
 Do duyên xúc nên có các cảm thọ.
 Những gì có cảm thọ thời có tưởng.
 Những gì có tưởng thời có suy tầm.
 Những gì có suy tầm thời có hý luận.
 Do hý luận ấy làm nhơn, một số hý luận vọng
tưởng ám ảnh một người, đối với các pháp do ý

MƯỜI HAI DUYÊN                                        2673

thức nhận thức, quá khứ, tương lai, hiện tại.
 Chư Hiền, sự kiện này xảy ra: khi nào có mắt,
khi nào có sắc pháp, khi nào có nhãn thức, thời
sự thi thiết của xúc được hiển lộ.
 Sự kiện này xảy ra: khi nào có sự thi thiết của
xúc thời sự thi thiết của thọ được hiển lộ.
 Sự kiện này xảy ra: khi nào có thi thiết của thọ
thời sự thi thiết của tưởng được hiển lộ.
 Sự kiện này xảy ra: khi nào có sự thi thiết của
tưởng, thời sự thi thiết của suy tầm được hiển
lộ.
 Sự kiện này xảy ra: khi nào có sự thi thiết của
suy tầm thời sự thi thiết của sự ám ảnh một số
hý luận vọng tưởng được hiển lộ.
Sự kiện này xảy ra: khi nào có tai, khi nào có
các tiếng, khi nào có nhĩ thức...

Sự kiện này xảy ra: khi nào có lỗ mũi, khi nào có các hương, khi nào có tỷ thức...

Sự kiện này xảy ra, khi nào có lưỡi, khi nào có các vị, khi nào có thiệt thức...

Sự kiện này xảy ra: khi nào có thân, khi nào có các xúc, khi nào có thân thức...

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2674

Sự kiện này xảy ra: khi nào có ý, khi nào có các pháp, khi nào có ý thức thời sự thi thiết của xúc được hiển lộ.

 Chư Hiền, sự kiện này không xảy ra: khi nào
không có mắt, khi nào không có các sắc, khi nào
không có nhãn thức, sự thi thiết của xúc được
hiển lộ.
 Sự kiện này không xảy ra: khi nào không có sự
thi thiết của xúc, sự thi thiết của thọ được hiển
lộ.
 Sự kiện này không xảy ra: khi nào không có sự
thi thiết của thọ, sự thi thiết của tưởng được hiển
lộ.
 Sự kiện này không xảy ra: khi nào không có sự
thi thiết của tưởng, sự thi thiết của suy tầm được
hiển lộ.
 Sự kiện này không xảy ra: khi nào không có sự
thi thiết của suy tầm, thời sự thi thiết của sự ám
ảnh một số hý luận vọng tưởng được hiển lộ.
Chư Hiền, sự kiện này không xảy ra: khi nào
không có tai, khi nào không có các tiếng... khi nào
không có mũi, khi nào không có các hương... khi nào
không có lưỡi, khi nào không có các vị... khi nào
không có thân, khi nào không có các xúc ... Sự kiện

MƯỜI HAI DUYÊN                                       2675

này không xảy ra: khi nào không có ý, khi nào không có các pháp, khi nào không có ý thức, sự thi thiết của xúc được hiển lộ...

Chư Hiền, Thế Tôn, sau khi nói lên lời dạy một
cách vắn tắt... đã đi vào tịnh xá: "Này Tỷ-kheo, do
bất cứ nhân duyên gì... không dư tàn". Chư Hiền, đối
với lời dạy Thế Tôn nói lên một cách vắn tắt này, và
nghĩa lý không được giải thích một cách rộng rãi, tôi
đã hiểu ý nghĩa một cách rộng rãi như vậy. Nếu quý
vị muốn, hãy đi đến chỗ Thế Tôn ở, sau khi đến, hãy
hỏi ý nghĩa này. Thế Tôn giải đáp như thế nào, hãy
như vậy thọ trì.

Rồi những Tỷ-kheo ấy, hoan hỷ, tùy hỷ lời Tôn
giả Mahakaccana nói, từ chỗ ngồi đứng dậy, đi đến
chỗ Thế Tôn ở, sau khi đến đảnh lễ Ngài và ngồi
xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên, các Tỷ-
kheo ấy bạch Thế Tôn:

– Bạch Thế Tôn, Thế Tôn nói lên lời dạy này một cách vắn tắt cho chúng con... đã vào tịnh xá. "Này Tỷ-kheo, do bất cứ nhân duyên gì... không còn dư tàn". Khi Thế Tôn đi chẳng bao lâu, chúng con suy nghĩ như sau: "Chư Hiền, Thế Tôn sau khi nói cho chúng ta lời dạy tóm tắt này, không giải thích ý nghĩa một cách rộng rãi, từ chỗ ngồi đứng dậy và đã

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2676

đi vào tịnh xá: "Này Tỷ-kheo, do bất cứ nhân duyên gì, một số hý luận vọng tưởng ám ảnh một người, nếu ở đây không có gì đáng tùy hỷ, đáng đón mừng, đáng chấp thủ, thời như vậy là sự đoạn tận tham tùy miên, sự đoạn tận sân tùy miên, sự đoạn tận kiến tùy miên, sự đoạn tận nghi tùy miên, sự đoạn tận mạn tùy miên, sự đoạn tận hữu tham tùy miên, sự đoạn tận vô minh tùy miên, sự đoạn tận chấp trượng, chấp kiếm, đấu tranh, tránh tranh, luận tranh, kháng tranh, ly gián ngữ, vọng ngữ. Chính ở đây, những ác, bất thiện pháp này đều được tiêu diệt, không còn dư tàn". Nay ai có thể giải thích rộng rãi ý nghĩa lời giảng dạy này được Thế Tôn nói lên một cách vắn tắt và không giải thích rõ ràng ý nghĩa?" Bạch Thế Tôn, và chúng con suy nghĩ: "Nay có Tôn giả Mahakaccana là vị được Thế Tôn tán dương và được các vị đồng phạm hạnh có trí kính trọng. Tôn giả Mahakaccana có thể giải thích rộng rãi ý nghĩa lời giảng dạy này được Thế Tôn nói lên một cách vắn tắt và không giải thích rõ ràng ý nghĩa. Vậy chúng ta hãy đi đến chỗ Tôn giả Mahakaccana ở, sau khi đến sẽ hỏi Tôn giả Mahakaccana ý nghĩa này". Bạch Thế Tôn, rồi chúng con đi đến chỗ Tôn giả Mahakaccana ở, sau khi đến, chúng con hỏi Tôn giả Mahakaccana ý nghĩa này. Bạch Thế Tôn, Tôn giả Mahakaccana đã giải thích ý nghĩa ấy cho chúng con với những phương pháp này, với những văn cú này, với những văn tự này.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       2677

– Chư Tỷ-kheo, Tôn giả Mahakaccana là bậc Hiền trí. Chư Tỷ-kheo, Tôn giả Mahakaccana là bậc Đại tuệ. Chư Tỷ-kheo, nếu các Người hỏi Ta ý nghĩa này, Ta cũng trả lời như Mahakaccana đã trả lời. Như vậy là chính nghĩa lời dạy ấy, hãy như vậy thọ trì.

Khi nghe nói vậy, Tôn giả Ananda bạch Thế Tôn:

– Bạch Thế Tôn, như một người bị đói lả và mệt
mỏi, tìm được một bánh mật, cứ mỗi miếng vị ấy
được nếm, cứ mỗi miếng vị ấy được thưởng thức vị
ngọt thuần nhất. Bạch Thế Tôn, cũng vậy, Tỷ-kheo
có tri thức biệt tài, cứ mỗi phần suy tư đến ý nghĩa
pháp môn này với trí tuệ, cứ mỗi phần vị ấy được
thưởng thức sự hoan hỷ, được thưởng thức sự thỏa
mái tâm trí. Bạch Thế Tôn, pháp môn này tên gọi là
gì?

– Do vậy, này Ananda, pháp môn này được gọi là pháp môn bánh mật (Mật hoàn). Hãy như vậy thọ trì!

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Tôn giả Ananda hoan hỷ, tín thọ lời dạy Thế Tôn

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2678

376 Hành - Nên hay không nên làm - Kinh CÁC TRƯỜNG HỢP – Tăng II, 40

CÁC TRƯỜNG HỢP – Tăng II, 40

 Này các Tỷ-kheo, có bốn trường hợp này. Thế nào là bốn?

- Có trường hợp, làm không thích ý, đưa đến không
lợi ích cho người làm.
- Có trường hợp, làm không thích ý, đưa đến lợi ích
cho người làm.
- Có trường hợp, làm được thích ý, không đưa đến
lợi ích cho người làm.
- Có trường hợp, làm được thích ý, đưa đến lợi ích
cho người làm.

2. Tại đây, này các Tỷ-kheo, trường hợp này làm không thích ý; không đem lại lợi ích cho người làm; trong trường hợp này, này các Tỷ-kheo, nghĩ rằng về cả hai phương diện không nên làm. Trường hợp này làm không thích ý, đây là trường hợp nghĩ rằng không nên làm. Trường hợp làm không đem lại lợi ích cho người làm, đây là trường hợp nghĩ rằng không nên làm. Đây là trường hợp, này các Tỷ-kheo, nghĩ rằng về cả hai phương diện không nên làm.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   2679

3. Tại đây, này các Tỷ-kheo, trường hợp này làm không thích ý, nhưng đem lại lợi ích cho người làm; trong trường hợp này, này các Tỷ-kheo, người ta có thể biết kẻ ngu, bậc trí, về sức kiên trì của con người, tinh tấn của con người, nỗ lực của con người.

- Và này các Tỷ-kheo, người ngu không suy xét
rằng: "Dầu trường hợp này không thích ý,
nhưng trường hợp này đem lại lợi ích cho
người làm". Người ấy không làm trường hợp
này. Do không làm trường hợp này, nên không
đưa lại lợi ích cho người ấy.
- Còn người trí, này các Tỷ-kheo, suy xét rằng:
"Dầu trường hợp này làm không được thích ý,
nhưng trường hợp này đem lại lợi ích cho
người làm". Người ấy làm trường hợp này. Do
làm trường hợp này, nên đem lại lợi ích cho
người ấy.

4. Tại đây, này các Tỷ-kheo, trường hợp này làm được thích ý, nhưng không đem lại lợi ích cho người làm; trong trường hợp này, này các Tỷ-kheo, người ta có thể biết kẻ ngu, bậc trí, về sức kiên trì của con người, tinh tấn của con người, nỗ lực của con người.

- Này các Tỷ-kheo, người ngu không suy xét rằng: "Dầu trường hợp này, làm được thích ý, nhưng trường hợp này không đem lại lợi ích

MƯỜI HAI DUYÊN                                        2680

cho người làm". Người ấy làm trường hợp này
không đem lại lợi ích cho người làm. Người ấy
làm trường hợp này, và trường hợp này không
đem lại lợi ích cho người ấy.
- Còn người trí, này các Tỷ-kheo, suy xét như
sau: "Dầu trường hợp này làm được thích ý,
nhưng không đem lại lợi ích cho người làm".
Vị ấy không làm trường hợp này, do không làm
trường hợp này, nên đem lại lợi ích cho người
ấy.

5. Tại đây, này các Tỷ-kheo, trường hợp này làm
được thích ý, và đem lại lợi ích cho người làm; trong
trường hợp này, này các Tỷ-kheo, nghĩ rằng về cả hai
phương diện đều nên làm. Trường hợp này, làm được
thích ý, đây là trường hợp nghĩ rằng cần phải làm.
Trường hợp này đem lại lợi ích cho người làm, đây
là trường hợp nghĩ rằng cần phải làm. Trường hợp
này, này các Tỷ-kheo, nghĩ rằng về cả hai phương
diện đều phải làm.

Này các Tỷ-kheo, có bốn trường hợp này.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2681

377 Hành - Nên hay không nên làm - Kinh NÊN HÀNH TRÌ KHÔNG NÊN HÀNH TRÌ – 114 Trung III, 191

KINH NÊN HÀNH TRÌ KHÔNG NÊN HÀNH TRÌ (Sevitabha-asevitabha suttam) – Bài kinh số 114 – Trung III, 191

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú ở Savatthi, Jetavana, tại tịnh xá ông Anathapindika (Cấp Cô Độc). Ở đấy, Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo:

– "Này các Tỷ-kheo".

– "Bạch Thế Tôn". Các vị Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

– "Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng cho các Ông pháp môn về Nên hành trì, không nên hành trì. Hãy nghe và suy nghiệm kỹ Ta sẽ giảng"

– "Thưa vâng bạch Thế Tôn". Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

MƯỜI HAI DUYÊN                                   2682

 Này các Tỷ-kheo, Ta nói thân hành có hai
loại: "Nên hành trì, không nên hành trì; và
đây là sự tương đối giữa thân hành".
 Này các Tỷ-kheo, Ta nói khẩu hành cũng có
hai loại: "Nên hành trì, không nên hành trì; và
đây là sự tương đối giữa khẩu hành".
 Này các Tỷ-kheo, Ta nói ý hành cũng có hai
loại: "Nên hành trì, không nên hành trì; và
đây là sự tương đối giữa ý hành".
 Này các Tỷ-kheo, Ta nói tâm sanh cũng có
hai loại: "Nên hành trì, không nên hành trì; và
đây là sự tương đối giữa tâm sanh".
 Này các Tỷ-kheo, Ta nói tưởng đắc cũng có
hai loại: "Nên hành trì, không nên hành trì; và
đây là sự tương đối giữa tưởng đắc".
 Kiến đắc, này các Tỷ-kheo, Ta nói cũng có
hai loại: "Nên hành trì, không nên hành trì; và
đây là sự tương đối giữa kiến đắc
(ditthipatilabha)".
 Ngã tánh đắc, này các Tỷ-kheo, Ta nói cũng
có hai loại: "Nên hành trì, không nên hành trì;
và đây là sự tương đối giữa ngã tánh đắc".

Được nghe nói vậy Tôn giả Sariputta bạch Thế Tôn:

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2683

– Bạch Thế Tôn, lời nói này được Thế Tôn nói lên vắn tắt, không giải nghĩa rộng rãi, con hiểu ý nghĩa một cách rộng rãi như sau:

 Thân hành, này các Tỷ-kheo, tôi nói có hai loại:
"Nên hành trì, không nên hành trì; và như vậy
là sự tương đối giữa thân hành". Thế Tôn đã
nói như vậy. Và do duyên gì lời nói ấy được nói
lên?

 Bạch Thế Tôn, nếu một thân hành nào khi
hành trì, bất thiện pháp tăng trưởng, thiện
pháp thối giảm, thân hành như vậy không
nên hành trì.

 Bạch Thế Tôn, và một thân hành nào khi
hành trì thời bất thiện pháp thối giảm, thiện
pháp tăng trưởng, thân hành như vậy nên
hành trì.

 Bạch Thế Tôn, thân hành gì khi hành trì thời bất thiện pháp tăng trưởng, thiện pháp thối giảm?

 Ở đây, bạch Thế Tôn, có người sát sanh, tàn
nhẫn (?) tay lấm máu, tâm chuyên sát hại, đả
thương, tâm không từ bi đối với các loại hữu
tình.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2684

 Người này lấy của không cho, bất cứ tài vật gì
của người khác, hoặc tại thôn làng hoặc tại rừng
núi, không cho người ấy, người ấy lấy trộm tài
vật ấy.
 Người ấy sống tà hạnh trong các dục vọng, giao
cấu các hạng nữ nhân có mẹ che chở, có cha
che chở, có anh che chở, có chị che chở, có bà
con che chở, đã có chồng, được hình phạt gậy
gộc bảo vệ, cho đến những nữ nhân được trang
sức bằng vòng hoa. Thân hành như vậy, bạch
Thế Tôn, khi hành trì thời các bất thiện pháp
tăng trưởng, các thiện pháp thối giảm.

 Bạch Thế Tôn, thân hành gì khi hành trì thời bất thiện pháp thối giảm, thiện pháp tăng trưởng?

 Ở đây, bạch Thế Tôn, có người từ bỏ sát sanh,
tránh xa sát sanh, bỏ trượng, bỏ kiếm, biết tàm
quý, có lòng từ, sống thương xót đến hạnh phúc
tất cả chúng sanh và loài hữu tình.
 Người ấy từ bỏ lấy của không cho, tránh xa lấy
của không cho; bất cứ tài vật gì của người khác,
hoặc tại thôn làng, hoặc tại rừng núi, không cho
người ấy, người ấy không lấy trộm tài vật ấy.
 Người ấy từ bỏ sống tà hạnh trong các dục
vọng, không giao cấu với các hạng nữ nhân có

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2685

mẹ che chở, có cha che chở, có anh che chở, có
chị che chở, có bà con che chở, đã có chồng,
được hình phạt gậy gộc bảo vệ, cho đến những
nữ nhân được trang sức bằng vòng hoa. Thân
hành như vậy, bạch Thế Tôn, khi hành trì thời
các bất thiện pháp thối giảm các thiện pháp
tăng trưởng.

Thân hành, này các Tỷ-kheo, tôi nói có hai loại: "Nên hành trì, không nên hành trì; và như vậy là sự tương đối giữa thân hành". Thế Tôn đã nói như vậy và do duyên như vậy lời nói ấy được nói lên.

 Khẩu hành, này các Tỷ-kheo, tôi nói có hai loại:
"Nên hành trì, không nên hành trì; và như vậy
là sự tương đối giữa khẩu hành". Thế Tôn đã
nói như vậy. Và do duyên gì lời nói ấy được nói
lên?

Bạch Thế Tôn, một khẩu hành nào khi hành trì
thời bất thiện pháp tăng trưởng, thiện pháp thối giảm,
khẩu hành như vậy không nên hành trì. Bạch Thế
Tôn và một khẩu hành nào khi hành trì bất thiện pháp
thối giảm, thiện pháp tăng trưởng khẩu hành như vậy
nên hành trì.

Bạch Thế Tôn, khẩu hành gì khi hành trì thời bất thiện pháp tăng trưởng, thiệp pháp thối giảm? Ở đây,

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2686

bạch Thế Tôn, có người vọng ngữ, đến chỗ tập hội, hay đến chỗ chúng hội, hay đến giữa các thân tộc, hay đến giữa các tổ hợp, hay đến giữa vương tộc, khi bị dẫn xuất làm chứng và được hỏi: "Này Người kia, hãy nói những gì Ông biết". Dầu cho người ấy không biết, người ấy nói: "Tôi biết"; dầu cho người ấy biết, người ấy nói: "Tôi không biết" hay dầu cho người ấy không thấy, người ấy nói: "Tôi thấy" hay dầu cho người ấy thấy, người ấy nói: "Tôi không thấy". Như vậy lời nói của người ấy trở thành cố ý vọng ngữ, hoặc vì nguyên nhân tự kỷ, hoặc vì nguyên nhân tha nhân, hoặc vì nguyên nhân một vài quyền lợi gì. Và người ấy là người nói hai lưỡi, nghe điều gì ở chỗ này, đến chỗ kia nói để sanh chia rẽ ở những người này, nghe điều gì ở chỗ kia, đi nói với những người này để sanh chia rẽ ở những người kia. Như vậy, người ấy ly gián những kẻ hòa hợp, hay xúi dục những kẻ ly gián, ưa thích phá hoại, vui thích phá hoại, thích thú phá hoại, nói những lời đưa đến phá hoại. Và người ấy là người nói lời thô ác. Bất cứ lời gì thô ác, tàn ác, khiến người đau khổ, khiến người tức giận, liên hệ đến phẫn nộ, không đưa đến Thiền định, người ấy nói những lời như vậy. Và người ấy nói những lời phù phiếm, nói phi thời, nói những lời phi chơn, nói những lời không lợi ích, nói những lời phi pháp, nói những lời phi luật, nói những lời không đáng gìn giữ. Vì nói phi thời nên lời nói không có

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2687

thuận lý, không có mạch lạc, hệ thống, không có lợi
ích. Khẩu hành như vậy, bạch Thế Tôn, khi hành trì
thời các bất thiện pháp tăng trưởng, các thiện pháp
thối giảm.

Bạch Thế Tôn, khẩu hành gì khi hành trì thời các bất thiện pháp thối giảm, các thiện pháp tăng trưởng? Ở đây, bạch Thế Tôn, có người từ bỏ vọng ngữ, tránh xa vọng ngữ, đến chỗ tập hội, hay đến chỗ chúng hội, hay đến giữa các thân tộc, hay đến giữa các tổ hợp, hay đến giữa vương tộc, khi bị dẫn xuất làm chứng và được hỏi: "Này người kia, hãy nói những gì Ông biết". Nếu biết, người ấy nói: "Tôi biết " nếu không biết, người ấy nói: "Tôi không biết" hay nếu không thấy, người ấy nói: "Tôi không thấy" nếu thấy, người ấy nói: "Tôi thấy". Như vậy lời nói của người ấy không trở thành cố ý vọng ngữ, hoặc vì nguyên nhân tự kỷ, hoặc vì nguyên nhân tha nhân, hoặc vì nguyên nhân một vài quyền lợi gì. Từ bỏ nói hai lưỡi, tránh xa nói hai lưỡi, nghe điều gì ở chỗ này, không đi đến chỗ kia nói để sanh chia rẽ ở những người này, nghe điều gì ở chỗ kia không đi nói với những người này để sanh chia rẽ ở những người kia; như vậy, người ấy sống hòa hợp những kẻ ly gián, tăng trưởng những kẻ hòa hợp, ưa thích hòa hợp, vui thích hòa hợp, thích thú hòa hợp, nói những lời đưa đến hòa hợp. Từ bỏ lời nói độc ác, tránh xa lời nói độc ác; như vậy người

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2688

ấy nói những lời nói nhu hòa, đẹp tai, dễ thương, thông cảm đến tâm, tao nhã, đẹp lòng nhiều người, vui lòng nhiều người. Từ bỏ lời nói phù phiếm, tránh xa lời nói phù phiếm; người ấy nói đúng thời, nói những lời chơn thật, nói những lời có ý nghĩa, nói những lời về Chánh pháp, nói những lời về luật, nói những lời đáng được gìn giữ. Vì nói hợp thời, nên lời nói thuận lý, có mạch lạc hệ thống, có ích lợi. Khẩu hành như vậy, bạch Thế Tôn, khi hành trì thời các bất thiện pháp thối giảm, các thiện pháp tăng trưởng.

Khẩu hành, này các Tỷ-kheo, tôi nói có hai loại: "Nên hành trì, không nên hành trì; và như vậy là sự tương đối giữa khẩu hành". Thế Tôn đã nói như vậy, và do duyên như vậy, lời nói ấy được nói lên.

 Ý hành, này các Tỷ-kheo, Tôi nói có hai loại:
"Nên hành trì, không nên hành trì; và như vậy
là sự tương đối giữa ý hành". Thế Tôn đã nói
như vậy. Và do duyên gì lời nói ấy được nói lên?

Bạch Thế Tôn, một ý hành nào khi hành trì thời
các bất thiện pháp tăng trưởng, các thiện pháp thối
giảm, khẩu hành như vậy không nên hành trì. Bạch
Thế Tôn, và một ý hành nào khi hành trì thời các bất
thiện pháp thối giảm, các thiện pháp tăng trưởng, ý
hành như vậy nên hành trì.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2689

Ý hành gì, bạch Thế Tôn, khi hành trì thời bất
thiện pháp tăng trưởng, thiệp pháp thối giảm? Ở đây,
bạch Thế Tôn có người có tham ái, tham lam tài vật
kẻ khác, nghĩ rằng: "Ôi, mong rằng mọi tài vật của
người khác trở thành của mình!" Lại có người sân
tâm, khởi lên hại ý, hại niệm như sau: "Mong rằng
những loài hữu hình này bị giết, hay bị tàn sát, hay bị
tiêu diệt hay bị làm hại, hay mong chúng không còn
tồn tại". Ý hành như vậy, bạch Thế Tôn, khi hành trì
thời các bất thiện pháp tăng trưởng, các thiện pháp
thối giảm.

Ý hành gì, bạch Thế Tôn, khi hành trì thời các bất thiện pháp thối giảm, các thiện pháp tăng trưởng? Ở đây có người không có tham ái, không tham lam tài vật của kẻ khác, nghĩ rằng: "Ôi, mong rằng mọi tài vật của người khác không trở thành của mình!" Lại có người không có sân tâm, không khởi lên hại ý, hại niệm, nhưng nghĩ rằng: "Mong rằng những loài hữu tình này sống không thù hận, không oán thù, không nhiễu loạn, được an lạc, lo nghĩ tự thân". Ý hành như vậy, bạch Thế Tôn, khi hành trì thời các bất thiện pháp thối giảm, các thiện pháp tăng trưởng.

Ý hành, này các Tỷ-kheo, tôi nói có hai loại: "Nên hành trì, không nên hành trì và như vậy là sự tương đối giữa ý hành". Thế Tôn đã nói như vậy, và

MƯỜI HAI DUYÊN                                       2690

do duyên như vậy, lời nói ấy được nói lên.

 Tâm sanh, này các Tỷ-kheo, tôi nói cũng có hai
loại: "Nên hành trì, không nên hành trì". Thế
Tôn đã nói như vậy. Và do duyên gì, lời nói ấy
được nói lên?

Bạch Thế Tôn, nếu một tâm sanh nào khi hành
trì, các bất thiện pháp tăng trưởng, các thiện pháp thối
giảm, tâm sanh như vậy không nên hành trì. Và một
tâm sanh nào, bạch Thế Tôn, khi hành trì thời các bất
thiện pháp thối giảm, các thiện pháp tăng trưởng, tâm
sanh như vậy nên hành trì.

Tâm sanh gì, bạch Thế Tôn, khi hành trì thời bất thiện pháp tăng trưởng, thiện pháp thối giảm? Ở đây, bạch Thế Tôn, có người có tham dục, sống với tâm câu hữu với tham dục; người ấy sân hận và sống với tâm câu hữu với sân hận; người ấy có hại tâm và sống với tâm câu hữu với hại tâm. Tâm sanh như vậy, bạch Thế Tôn, khi hành trì bất thiện pháp tăng trưởng, thiện pháp thối giảm. Tâm sanh gì, bạch Thế Tôn, khi hành trì bất thiện pháp thối giảm, thiện pháp tăng trưởng? Ở đây, bạch Thế Tôn, có người không có tham dục; sống với tâm không câu hữu với tham dục; người ấy không có sân hận và sống với tâm không câu hữu với sân hận; người ấy không có hại tâm và

MƯỜI HAI DUYÊN                                        2691

sống với tâm không câu hữu với hại tâm. Tâm sanh như vậy, bạch Thế Tôn, nếu hành trì thời bất thiện pháp thối giảm, thiện pháp tăng trưởng.

Tâm sanh, này các Tỷ-kheo, tôi nói có hai loại:
"Nên hành trì, không nên hành trì; và như vậy là sự
tương đối giữa tâm sanh". Thế Tôn đã nói như vậy
và do duyên như vậy, lời nói ấy được nói lên.

 Tưởng đắc, này các Tỷ-kheo, tôi nói cũng có hai
loại: "Nên hành trì, không nên hành trì". Thế
Tôn đã nói vậy. Và do duyên gì, lời nói ấy được
nói lên?

Một tưởng đắc nào, bạch Thế Tôn, khi hành trì
các bất thiện pháp tăng trưởng, các thiện pháp thối
giảm, tưởng đắc như vậy không nên hành trì. Và một
tưởng đắc nào, bạch Thế Tôn, khi hành trì thời các
bất thiện pháp thối giảm, các thiện pháp tăng trưởng,
tưởng đắc như vậy nên hành trì.

Tưởng đắc gì, bạch Thế Tôn, khi hành trì thời bất thiện pháp tăng trưởng, thiện pháp thối giảm? Ở đây, bạch Thế Tôn, có người có tham dục sống với tưởng câu hữu với sân hận, người ấy có hại tâm và sống với tưởng câu hữu với hại tâm. Tưởng đắc như vậy, bạch Thế Tôn, khi hành trì thời bất thiện pháp tăng trưởng, thiệp pháp thối giảm. Tưởng đắc gì,

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2692

bạch Thế Tôn, khi hành trì, bất thiện pháp thối giảm,
thiệp pháp tăng trưởng? Ở đây, bạch Thế Tôn, có
người không có tham dục, sống với tưởng không câu
hữu với tham dục, người ấy không có sân hận và sống
với tưởng không câu hữu với sân hận, người ấy
không có hại tâm và sống với tưởng không câu hữu
với hại tâm. Tưởng đắc như vậy, bạch Thế Tôn, khi
hành trì thời bất thiện pháp thối giảm, thiện pháp tăng
trưởng.

Tưởng đắc, này các Tỷ-kheo, tôi nói có hai loại: "Nên hành trì, không nên hành trì; và như vậy là sự tương đối giữa tưởng đắc". Thế Tôn đã nói như vậy và do duyên như vậy, lời nói ấy được nói lên.

 Kiến đắc, này các Tỷ-kheo, tôi nói có hai loại:
"Nên hành trì và không nên hành trì; và như
vậy là sự tương đối giữa kiến đắc". Thế Tôn đã
nói như vậy. Và do duyên gì, lời nói ấy được nói
lên?

Một kiến đắc nào, bạch Thế Tôn, khi hành trì thời các bất thiện pháp tăng trưởng, các thiện pháp thối giảm, kiến đắc như vậy không nên hành trì. Và một kiến đắc nào khi hành trì thời các bất thiện pháp thối giảm, các thiện pháp tăng trưởng, kiến đắc như vậy nên hành trì. Kiến đắc gì, bạch Thế Tôn, khi

MƯỜI HAI DUYÊN                                       2693

hành trì thời bất thiện pháp tăng trưởng; thiện pháp
thối giảm? Ở đây, bạch Thế Tôn có người có (tà) kiến
như sau: "Không có bố thí, không có lễ hy sinh,
không có tế tự, không có quả dị thục các nghiệp thiện
ác, không có đời này, không có đời khác, không có
mẹ, không có cha, không có loại hóa sanh, ở đời
không có những vị Sa-môn, những vị Bà-la-môn,
chánh hướng, chánh hạnh đã tự mình với thượng trí
chứng tri, chứng đạt và an trú đời này, đời khác và
truyền dạy lại". Kiến đắc như vậy, bạch Thế Tôn, khi
hành trì, các bất thiện pháp tăng trưởng, các thiện
pháp thối giảm. Kiến đắc gì, bạch Thế Tôn, khi hành
trì thời bất thiện pháp thối giảm, các thiện pháp tăng
trưởng?

Ở đây, bạch Thế Tôn, có người có (chánh) kiến như sau: "Có bố thí, có lễ hy sinh, có tế tự, có quả dị thục các nghiệp thiện ác, có đời này, có đời khác, có mẹ, có cha, có các loại hóa sanh, ở đời có những vị Sa-môn, Bà-la-môn chánh hướng, chánh hạnh đã tự mình với thượng trí chứng tri, chứng đắc và an trú đời này, đời khác và truyền dạy lại". Kiến đắc như vậy, bạch Thế Tôn, khi hành trì thời các bất thiện pháp thối giảm, các thiện pháp tăng trưởng.

Kiến đắc, này các Tỷ-kheo, tôi nói có hai loại: "Nên hành trì, không nên hành trì; và như vậy là sự

MƯỜI HAI DUYÊN                                       2694

sai trái về kiến đắc". Thế Tôn đã nói như vậy, và do duyên như vậy, lời nói ấy được nói lên.

 Ngã tánh đắc, này các Tỷ-kheo, tôi nói cũng có
hai loại: "Nên hành trì, không nên hành trì; và
như vậy là sự tương đối giữa ngã tánh". Thế
Tôn đã nói như vậy. Và do duyên gì lời nói ấy
được nói lên?

Ngã tánh đắc nào, bạch Thế Tôn, khi hành trì
thời các bất thiện pháp tăng trưởng, các thiện pháp
thối giảm, ngã tánh đắc như vậy không nên hành trì.
Ngã tánh đắc nào, bạch Thế Tôn, khi hành trì thời
các bất thiện pháp thối giảm, các thiện pháp tăng
trưởng, ngã tánh đắc như vậy nên hành trì. Ngã tánh
đắc gì, bạch Thế Tôn, khi hành trì thời các bất thiện
pháp tăng trưởng, các thiện pháp thối giảm? Ngã
tánh đắc có hại, bạch Thế Tôn, vì sự không rốt ráo
khi được sanh khởi, các bất thiện pháp phải tăng
trưởng, các thiện pháp thối giảm. Ngã tánh đắc vô
hại, bạch Thế Tôn, vì sự rốt ráo khi được sanh khởi,
các bất thiện pháp thối giảm, các thiện pháp tăng
trưởng.

Ngã tánh đắc, này các Tỷ-kheo, tôi nói có hai loại: "Nên hành trì, không nên hành trì; và như vậy là sự sai khác về ngã tánh đắc". Thế Tôn đã nói như

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2695

vậy, và do duyên như vậy lời nói ấy được nói lên.
Bạch Thế Tôn, lời nói mà được Thế Tôn nói lên một
cách vắn tắt, không giải nghĩa rộng rãi, con được
hiểu ý nghĩa một cách rộng rãi như vậy.

 Lành thay, lành thay, này Sariputta! Lành thay,
này Sariputta! Lời nói này được Ta nói lên một
cách vắn tắt, không giải nghĩa rộng rãi, Ông đã
hiểu ý nghĩa một cách rộng rãi như vậy.

 Thân hành, này các Tỷ-kheo, Ta nói có hai loại:
"Nên hành trì, không nên hành trì; và như vậy là
sự tương đối giữa thân hành". Ta đã nói như vậy
và do duyên gì, lời nói ấy được nói lên?

Thân hành nào, này Sariputtta, khi hành trì thời
bất thiện pháp tăng trưởng, thiện pháp thối giảm,
thân hành như vậy không nên hành trì. Và thân hành
nào, này Sariputtta, khi hành trì thời bất thiện pháp
thối giảm, thiệp pháp tăng trưởng, thân hành như vậy
nên hành trì.

Thân hành gì, này Sariputta, khi hành trì bất thiện pháp tăng trưởng, thiện pháp thối giảm? Ở đây, này Sariputta, có người sát sanh, tàn nhẫn, tay lấm máu, tâm chuyên sát hại đả thương, tâm không từ bi đối với các loại hữu tình. Người này lấy của không cho; bất cứ tài vật gì của người khác, hoặc tại thôn

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2696

làng hoặc tại rừng núi không cho người ấy, người ấy
lấy trộm tài vật ấy. Người ấy sống tà hạnh trong các
dục vọng, giao cấu các hạng nữ nhân có mẹ che chở,
có cha che chở, có anh che chở, có chị che chở, có
bà con che chở, đã có chồng, được hình phạt gậy gộc
bảo vệ, cho đến những nữ nhân được trang sức bằng
vòng hoa. Thân hành như vậy, này Sariputta, khi
hành trì thời các bất thiện pháp tăng trưởng, các thiện
pháp thối giảm.

Thân hành gì, này Sariputta, khi hành trì thời các bất thiện pháp thối giảm, các thiện pháp tăng trưởng? Ở đây, này Sariputtta, có người từ bỏ sát sanh, tránh xa sát sanh, bỏ trượng, bỏ kiếm, biết tàm quý, có lòng từ, sống thương xót đến hạnh phúc tất cả chúng sanh và loài hữu tình. Người ấy từ bỏ lấy của không cho, tránh xa lấy của không cho; bất cứ tài vật gì của người khác, hoặc tại thôn làng, hoặc tại rừng núi không cho người ấy, người ấy không lấy trộm tài vật ấy. Người ấy từ bỏ sống theo tà hạnh trong các dục vọng, không giao cấu với các hạng nữ nhân có mẹ che chở, có cha che chở, có anh che chở, có chị che chở, có bà con che chở, đã có chồng, được hình phạt gậy gộc bảo vệ, cho đến những nữ nhân được trang sức bằng vòng hoa. Thân hành như vậy, này Sariputta, khi hành trì thời các bất thiện pháp thối giảm, các thiện pháp tăng trưởng.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       2697

Thân hành, này các Tỷ-kheo, ta nói có hai loại:
"Nên hành trì, không nên hành trì; và như vậy là sự
tương đối giữa thân hành". Ta đã nói như vậy và do
duyên như vậy, lời nói ấy được nói lên.

 Khẩu hành, này các Tỷ-kheo, Ta nói có hai loại:
"Nên hành trì, không nên hành trì; và như vậy là
sự tương đối giữa khẩu hành". Ta đã nói như vậy.
Và do duyên gì lời nói ấy được nói lên?

Này Sariputta, khẩu hành nào khi hành trì thời
các bất thiện pháp tăng trưởng, các thiện pháp thối
giảm, khẩu hành như vậy không nên hành trì. Và
khẩu hành nào, này Sariputta, khi hành trì, các bất
thiện pháp thối giảm, các thiện pháp tăng trưởng,
khẩu hành như vậy nên hành trì.

Khẩu hành gì, này Sariputta, khi hành trì thời
các bất thiện pháp tăng trưởng, các thiện pháp thối
giảm? Ở đây, này Sariputta, có người vọng ngữ đến
chỗ tập hội... (như trên)

... (những thay đổi cần thiết cho đến đoạn ngã tánh đắc... )

"Ngã tánh đắc, này các Tỷ-kheo, Ta nói có hai loại: "Nên hành trì, không nên hành trì; và như vậy là sự tương đối giữa ngã tánh đắc", Ta đã nói như

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2698

vậy. Và do duyên như vậy lời nói ấy được nói lên.

 Này Sariputta, lời nói này được Ta nói một cách vắn tắt, cần phải hiểu một cách rộng rãi như vậy.

 Sắc do mắt nhận thức, này Sariputta, Ta nói có
hai loại: "Nên hành trì, không nên hành trì".
 Tiếng do tai nhận thức, này Sariputta, Ta nói
có hai loại: "Nên hành trì, không nên hành trì".
 Hương do mũi nhận thức, này Sariputta, Ta nói
có hai loại: "Nên hành trì không nên hành trì".
 Vị do lưỡi nhận thức, này Sariputta, Ta nói có
hai loại: "Nên hành trì, không nên hành trì".
 Xúc do thân nhận thức, này Sariputta, Ta nói
có hai loại: "Nên hành trì, không nên hành trì".
 Pháp do ý nhận thức, này Sariputta, Ta nói có
hai loại: "Nên hành trì, không nên hành trì".

Khi được nghe nói vậy, Tôn giả Sariputta bạch Thế Tôn:

– Bạch Thế Tôn, lời nói này được Thế Tôn nói lên một cách vắn tắt, không giải nghĩa rộng rãi, con được hiểu ý nghĩa một cách rộng rãi như sau:

"Sắc do mắt nhận thức, này Sariputta, Ta nói có

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2699

hai loại: "Nên hành trì, không nên hành trì". Thế Tôn đã nói như vậy. Và do duyên gì lời nói ấy được nói lên?

Sắc nào do mắt nhận thức bạch Thế Tôn, khi
hành trì thời các bất thiện pháp tăng trưởng, các thiện
pháp thối giảm, sắc do mắt nhận thức như vậy không
nên hành trì. Sắc nào do mắt nhận thức, bạch Thế
Tôn khi hành trì thời các bất thiện pháp thối giảm,
các thiện pháp tăng trưởng, sắc ấy do mắt nhận thức
như vậy nên hành trì. "Sắc do mắt nhận thức, này
Sariputta, Ta nói có hai loại: "Nên hành trì, không
nên hành trì". Thế Tôn đã nói như vậy và do duyên
như vậy lời nói ấy được nói lên.

"Tiếng do tai nhận thức, này Sariputta, Ta nói có hai loại: "Nên hành trì, không nên hành trì". Thế Tôn đã nói như vậy. Và do duyên gì lời nói ấy được nói lên? Tiếng nào do tai nhận thức bạch Thế Tôn, khi hành trì thời các bất thiện pháp tăng trưởng, các thiện pháp thối giảm, tiếng do tai nhận thức như vậy không nên hành trì. Tiếng nào do tai nhận thức, bạch Thế Tôn, khi hành trì thời các bất thiện pháp thối giảm, các thiện pháp tăng trưởng, tiếng do tai nhận thức như vậy nên hành trì. "Tiếng do tai nhận thức, này Sariputta, Ta nói có hai loại: "Nên hành trì, không nên hành trì". Thế Tôn đã nói như vậy và do

MƯỜI HAI DUYÊN                                       2700

duyên như vậy lời nói ấy được nói lên.

"Hương do mũi nhận thức, này Sariputta, Ta nói có hai loại: "Nên hành trì, không nên hành trì". Thế Tôn đã nói như vậy. Và do duyên gì lời nói ấy được nói lên? Hương nào do mũi nhận thức, bạch Thế Tôn, khi hành trì thời các bất thiện pháp tăng trưởng, các thiện pháp thối giảm, hương do mũi nhận thức như vậy không nên hành trì. Hương nào do mũi nhận thức, bạch Thế Tôn, khi hành trì, các bất thiện pháp thối giảm, các thiện pháp tăng trưởng, hương do mũi nhận thức như vậy nên hành trì: "Hương do mũi nhận thức, này Sariputta, Ta nói có hai loại: "Nên hành trì, không nên hành trì". Thế Tôn đã nói như vậy và do duyên như vậy lời nói ấy được nói lên.

"Vị do lưỡi nhận thức, này Sariputta, Ta nói có hai loại: "Nên hành trì, không nên hành trì". Thế Tôn đã nói như vậy. Và do duyên gì lời nói ấy được nói lên. Vị nào do lưỡi nhận thức, bạch Thế Tôn, khi hành trì thời các bất thiện pháp tăng trưởng, các thiện pháp thối giảm, vị do lưỡi nhận thức như vậy không nên hành trì. Vị nào do lưỡi nhận thức, bạch Thế Tôn, khi hành trì thời các bất thiện pháp thối giảm, các thiện pháp tăng trưởng, vị do lưỡi nhận thức như vậy nên hành trì. "Vị do lưỡi nhận thức, này Sariputta, Ta nói có hai loại: "Nên hành trì, không

MƯỜI HAI DUYÊN                                       2701

nên hành trì". Thế Tôn đã nói như vậy và do duyên như vậy lời nói ấy được nói lên.

"Xúc do thân nhận thức, này Sariputta, Ta nói có hai loại: "Nên hành trì, không nên hành trì". Thế Tôn đã nói như vậy. Và do duyên gì lời nói ấy được nói lên? Xúc nào do thân nhận thức, bạch Thế Tôn, khi hành trì thời các bất thiện pháp tăng trưởng, các thiện pháp thối giảm, xúc do thân nhận thức như vậy không nên hành trì. Xúc nào do thân nhận thức, bạch Thế Tôn, khi hành trì thời các bất thiện pháp thối giảm, các thiện pháp tăng trưởng, xúc do thân nhận thức như vậy nên hành trì. "Xúc do thân nhận thức, này Sariputta, Ta nói có hai loại: "Nên hành trì, không nên hành trì". Thế Tôn đã nói như vậy và do duyên như vậy lời nói ấy được nói lên.

"Pháp do ý nhận thức, này Sariputta, Ta nói có hai loại: "Nên hành trì, không nên hành trì". Thế Tôn đã nói như vậy. Và do duyên gì lời nói ấy được nói lên? Pháp nào do ý nhận thức, bạch Thế Tôn, khi hành trì thời các bất thiện pháp tăng trưởng, các thiện pháp thối giảm, pháp do ý nhận thức như vậy không nên hành trì. Pháp nào do ý nhận thức, bạch Thế Tôn, khi hành trì thời các bất thiện pháp thối giảm, các thiện pháp tăng trưởng, pháp do ý nhận thức như vậy nên hành trì. Pháp do ý nhận thức, này Sariputta, Ta

MƯỜI HAI DUYÊN                                       2702

nói có hai loại: "Nên hành trì, không nên hành trì". Thế Tôn đã nói như vậy và do duyên như vậy lời nói ấy được nói lên.

Bạch Thế Tôn, lời nói này được Thế Tôn nói lên một cách vắn tắt, không giải nghĩa rộng rãi, con được hiểu ý nghĩa một cách rộng rãi như vậy.

 Lành thay, lành thay, này Sariputta! Lành thay,
này Sariputta! Lời nói này được Ta nói lên một
cách vắn tắt, không giải nghĩa rộng rãi, Ông đã
hiểu ý nghĩa một cách rộng rãi như vậy.

Sắc do mắt nhận thức, này Sariputta, Ta nói có hai loại: "Nên hành trì, không nên hành trì". Lời nói như vậy được Ta nói lên. Và do duyên gì, lời nói ấy được nói lên?... (như trên)... Pháp do ý nhận thức, này Sariputta, Ta nói có hai loại: "Nên hành trì, không nên hành trì". Lời nói như vậy được Ta nói lên và do duyên như vậy, lời nói ấy được nói lên.

Này Sariputta, lời nói này được Ta nói lên một cách vắn tắt, ý nghĩa lời nói ấy được hiểu một cách rộng rãi như vậy.

 Ý, này Sariputta, Ta nói có hai loại: "Nên hành trì, không nên hành trì".

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2703

 Đồ ăn khất thực, này Sariputta, Ta nói có hai
loại: "Nên hành trì, không nên hành trì".
 Sàng tọa, này Sariputta, Ta nói có hai loại:
"Nên hành trì, không nên hành trì".
 Làng, này Sariputta, Ta nói có hai loại: "Nên
hành trì, không nên hành trì".
 Thị trấn, này Sariputta, Ta nói có hai loại:
"Nên hành trì, không nên hành trì".
 Đô thị, này Sariputta, Ta nói có hai loại: "Nên
hành trì, không nên hành trì".
 Quốc độ, này Sariputta, Ta nói có hai loại:
"Nên hành trì, không nên hành trì".
 Người (Puggala), này Sariputta, Ta nói có hai
loại: "Nên hành trì, không nên hành trì".

Khi được nghe nói vậy, Tôn giả Sariputta bạch Thế Tôn:

– Bạch Thế Tôn, lời nói này được Thế Tôn nói lên một cách vắn tắt, không giải nghĩa một cách rộng rãi, con được hiểu ý nghĩa một cách rộng rãi như sau:

"Ý, này Sariputta, Ta nói có hai loại: "Nên hành trì, không nên hành trì". Thế Tôn đã nói như vậy. Và do duyên gì, lời nói ấy được nói lên? Ý nào, bạch

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2704

Thế Tôn, khi hành trì, các bất thiện pháp tăng trưởng,
các thiện pháp thối giảm, ý như vậy không nên hành
trì. Ý nào, bạch Thế Tôn, khi hành trì thời các bất
thiện pháp thối giảm, các thiện pháp tăng trưởng, ý
như vậy nên hành trì. "Ý, này Sariputta, Ta nói có
hai loại: "Nên hành trì, không nên hành trì". Thế Tôn
đã nói lên như vậy. Và do duyên như vậy, lời nói ấy
được nói lên.

"Món ăn khất thực, này Sariputta, Ta nói có hai loại... do duyên như vậy, lời nói ấy được nói lên".

"Sàng tọa, này Sariputta, Ta nói có hai loại... do duyên như vậy, lời nói ấy được nói lên".

"Làng, này Sariputta, Ta nói có hai loại... do duyên như vậy, lời nói ấy được nói lên".

"Thị trấn, này Sariputta, Ta nói có hai loại... do duyên như vậy, lời nói ấy được nói lên".

"Đô thị, này Sariputta, Ta nói có hai loại... do duyên như vậy, lời nói ấy được nói lên".

"Quốc độ, này Sariputta, Ta nói có hai loại... do duyên như vậy, lời nói ấy được nói lên".

"Người, này Sariputta, Ta nói có hai loại... do

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2705

duyên như vậy, lời nói ấy được nói lên".

Bạch Thế Tôn, lời nói này được Thế Tôn nói lên một cách vắn tắt, không giải thích rộng rãi, con đã hiểu một cách rộng rãi như vậy.

– Lành thay, lành thay, này Sariputta! Lành
thay, này Sariputta! Lời nói này được Ta nói lên vắn
tắt, không giải thích rộng rãi, Ông đã hiểu một cách
rộng rãi như vậy.

Y, này Sariputta, Ta nói có hai loại: "Nên hành trì, không nên hành trì". Ta đã nói lên như vậy. Và do duyên gì, lời nói ấy được nói lên? Y nào, này Sariputta, khi hành trì thời các bất thiện pháp tăng trưởng... Do duyên như vậy, lời nói ấy được nói lên.

Đồ ăn khất thực, này Sariputta, Ta nói có hai
loại: "Nên hành trì, không nên hành trì". Ta đã nói
như vậy. Và do duyên gì, lời nói ấy được nói lên?...
Do duyên như vậy, lời nói ấy được nói lên.

Sàng tọa, này Sariputta, Ta nói có hai loại: "Nên hành trì, không nên hành trì"... (như trên)... Sàng tọa như vậy không nên hành trì. Sàng tọa như vậy nên hành trì.... (như trên)... Làng như vậy không nên hành trì ... (như trên) ... Làng như vậy nên hành trì... (như trên).. Thị trấn như vậy không nên hành trì...

MƯỜI HAI DUYÊN                                        2706

(như trên)... Thị trấn như vậy nên hành trì.... (như trên).... Đô thị như vậy không nên hành trì... (như trên)... Đô thị như vậy nên hành trì... (như trên)... Quốc độ như vậy không nên hành trì ... (như trên) ... Quốc độ như vậy nên hành trì ... (như trên) ... Người, này Sariputta, Ta nói có hai loại: "Nên hành trì và không nên hành trì". Ta đã nói như vậy. Và do duyên gì, lời nói ấy được nói lên? Người, này Sariputta... Do duyên như vậy, lời nói ấy được nói lên.

Này Sariputta, lời nói này được Ta nói vắn tắt, ý nghĩa (lời nói ấy) cần được hiểu một cách rộng rãi như vậy.

 Này Sariputta, nếu tất cả những vị Sát đế lỵ,
đối với lời nói này được Ta nói vắn tắt, có thể
hiểu ý nghĩa lời nói ấy một cách rộng rãi như
vậy, tất cả những vị ấy sẽ được hưởng hạnh
phúc, an lạc lâu dài.
 Này Sariputta, nếu tất cả những vị Bà-la-
môn ..
 Nếu tất cả những vị Vessa...
 Này Sariputta, nếu tất cả những vị Thủ đà
(Sudda), đối với lời nói này được Ta nói vắn
tắt, có thể hiểu ý nghĩa lời nói ấy một cách
rộng rãi như vậy, tất cả những vị ấy sẽ được

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2707

hưởng hạnh phúc an lạc lâu dài.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Tôn giả Sariputta hoan hỷ, tín thọ lời Thế Tôn dạy.

MƯỜI HAI DUYÊN                           2708

378 Hành - Nếu dự tính làm phước hành thì Thức đi đến phước - Kinh Tư Lường – Tương II, 147

Tư Lường – Tương II, 147

1) Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Sàvatthi (Xá-vệ), Jetavana (Thắng Lâm), tại vườn ông Anàthapindika (Cấp Cô Độc).

2) Ở đấy Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo: - "Này các Tỷ- kheo".

- "Thưa vâng, bạch Thế Thế Tôn". Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn.

3) Thế Tôn nói như sau:

- Này các Tỷ-kheo, các Tỷ-kheo tư lường, phải tư lường như thế nào để chơn chánh diệt khổ một cách trọn vẹn?

- Bạch Thế Tôn, các pháp lấy Thế Tôn làm căn bản, lấy Thế Tôn làm lãnh đạo, lấy Thế Tôn làm điểm tựa. Lành thay, bạch Thế Tôn, nếu Thế Tôn nói lên ý

MƯỜI HAI DUYÊN                                   2709

nghĩa của lời nói này. Sau khi nghe Thế Tôn thuyết giảng, các Tỷ-kheo sẽ thọ trì.

4) - Vậy này các Tỷ-kheo, hãy nghe và khéo suy nghiệm, Ta sẽ nói.

- Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

5) Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo đang tư
lường, tư lường như sau: "Sự đau khổ nhiều loại và
đa dạng này khởi lên trên đời như già và chết; sự
đau khổ này lấy gì làm nhân, lấy gì tập khởi, lấy gì
tác sanh, lấy gì làm hiện hữu? Do cái gì có mặt, già
chết hiện hữu? Do cái gì không có mặt, già chết
không hiện hữu?"

6) Tư lường như vậy, vị ấy biết như sau: "Sự đau khổ nhiều loại và đa dạng này khởi lên trên đời như già và chết, sự đau khổ này lấy sanh làm nhân, lấy sanh làm tập khởi, lấy sanh làm tác sanh, lấy sanh làm hiện hữu. Do sanh có mặt, già chết hiện hữu. Do sanh không có mặt, già chết không hiện hữu".

7) Và vị ấy biết già chết, biết già chết tập khởi, biết già chết đoạn diệt, và vị ấy biết con đường thích ứng

MƯỜI HAI DUYÊN                                       2710

đưa đến già chết đoạn diệt. Do thực hành như vậy, vị ấy trở thành vị Tùy pháp hành.

8) Này các Tỷ-kheo, vị ấy được gọi là vị Tỷ-kheo đã thực hành một cách trọn vẹn để chơn chánh đoạn tận khổ đau và đoạn diệt già chết.

9) Tư lường thêm nữa, vị ấy tư lường như sau: "Còn
hữu này, do cái gì làm nhân? Còn thủ này, do cái gì
làm nhân? Còn ái này, do cái gì làm nhân? Còn thọ
này, do cái gì làm nhân? Còn xúc này... Còn sáu xứ
này... Còn danh sắc này... Còn thức này... Còn các
hành này, do cái gì làm nhân, cái gì tập khởi, cái gì
tác sanh, cái gì làm hiện hữu? Do cái gì có mặt, các
hành hiện hữu? Do cái gì không có mặt các hành
không hiện hữu?"

10) Tư lường như vậy, vị ấy biết như sau: "Các hành
lấy vô minh làm nhân, lấy vô minh làm tập khởi, lấy
vô minh làm tác sanh, lấy vô minh làm hiện hữu. Do
vô minh có mặt, các hành hiện hữu. Do vô minh
không có mặt, các hành không hiện hữu".

11) Và vị ấy biết các hành, biết các hành tập khởi, biết các hành đoạn diệt, và vị ấy biết con đường thích ứng đưa đến các hành đoạn diệt. Do thực hành như vậy, vị ấy trở thành vị Tùy pháp hành. Này các Tỷ- kheo, vị ấy được gọi là vị Tỷ-kheo đã thực hành một

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2711

cách trọn vẹn để chơn chánh đoạn tận khổ đau và đoạn diệt các hành.

12) Này các Tỷ-kheo,

- Nếu người nào bị vô minh chi phối, dự tính
làm phước hành, thức (của người ấy) đi đến
phước.
- Nếu người ấy dự tính làm phi phước hành, thức
(của người ấy) đi đến phi phước.
- Nếu người ấy dự tính làm bất động hành, thức
(của người ấy) đi đến bất động.

13) Này các Tỷ-kheo, khi nào vị Tỷ-kheo đoạn tận
vô minh, minh được sanh khởi. Vị ấy do vô minh
đoạn tận, minh sanh khởi, không dự tính làm
phước hành, không dự tính làm phi phước hành,
không dự tính làm bất động hành.

14) Không có dự tính, không có dụng ý, vị ấy không
chấp thủ một sự gì ở đời. Không chấp thủ, vị ấy
không sợ hãi. Không sợ hãi, vị ấy hoàn toàn tịch
tịnh. Vị ấy biết rõ: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã
thành, những việc nên làm đã làm, không còn trở lui
trạng thái này nữa".

15) Nếu vị ấy cảm giác lạc thọ, vị ấy biết lạc thọ ấy vô thường, vị ấy biết không nên tham đắm, vị ấy biết

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2712

không nên hoan hỷ. Nếu vị ấy cảm giác khổ thọ, vị
ấy biết khổ thọ vô thường, vị ấy biết không nên tham
đắm, vị ấy biết không nên hoan hỷ. Nếu vị ấy cảm
giác bất khổ bất lạc thọ, vị ấy biết thọ ấy vô thường,
vị ấy biết không nên tham đắm, vị ấy biết không nên
hoan hỷ.

16) Nếu vị ấy cảm giác lạc thọ, thọ ấy được cảm giác
với niệm thoát ly. Nếu vị ấy cảm giác khổ thọ, thọ
ấy được cảm giác với niệm thoát ly. Nếu vị ấy cảm
giác bất khổ bất lạc thọ, thọ ấy được cảm giác với
niệm thoát ly (visannutto).

17) Khi vị ấy cảm giác một cảm thọ tận cùng của
thân, vị ấy biết: "Ta cảm giác một cảm thọ tận cùng
của thân". Khi vị ấy cảm giác một cảm thọ tận cùng
của sinh mạng, vị ấy biết: "Ta cảm giác một cảm thọ
tận cùng của sinh mạng". Vị ấy biết: "Sau khi thân
hoại mạng chung, ở đây tất cả những cảm thọ không
làm cho có hỷ lạc, sẽ trở thành vắng lạnh, cái thân
được bỏ qua một bên".

18) Này các Tỷ-kheo, ví như một người từ trong lò
nung của người thợ gốm lấy ra một cái ghè nóng
và đặt trên một khoảng đất bằng phẳng để sức nóng
ở đấy được nguội dần, và các miếng sành vụn được
gạt bỏ một bên.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2713

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, khi cảm giác một cảm thọ tận cùng của thân, vị ấy biết: "Ta cảm giác một cảm thọ tận cùng của thân". Khi vị ấy cảm giác một cảm thọ tận cùng của sinh mạng, vị ấy biết: "Ta cảm giác một cảm thọ tận cùng của sinh mạng". Vị ấy biết: "Sau khi thân hoại mạng chung, ở đây tất cả những cảm thọ không làm cho có hỷ lạc, sẽ trở thành vắng lạnh, cái thân được bỏ qua một bên ".

19) Này các Tỷ-kheo, các Ông nghĩ thế nào? Vị Tỷ-
kheo đã đoạn trừ các lậu hoặc có dự tính làm các
phước hành, hay có dự tính làm các phi phước hành,
hay có dự tính làm các bất động hành?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

20) Hay nếu các hành không có mặt một cách trọn vẹn, do các hành đoạn diệt, thời thức có hiện hành không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

21) Hay nếu thức không có mặt một cách trọn vẹn, do thức đoạn diệt, thời danh sắc có hiện hành không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   2714

22) Hay nếu danh sắc không có mặt một cách trọn vẹn, do danh sắc đoạn diệt, thời sáu xứ có hiện hành không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

23) Hay nếu sáu xứ không có mặt một cách trọn vẹn, do sáu xứ đoạn diệt, thời xúc có hiện hành không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

24) Hay nếu xúc không có mặt một cách trọn vẹn, do xúc đoạn diệt, thời thọ có hiện hành không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

25) Hay nếu thọ không có mặt một cách trọn vẹn, do thọ đoạn diệt, thời ái có hiện hành không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

26) Hay nếu ái không có mặt một cách trọn vẹn, do ái đoạn diệt, thời thủ có hiện hành không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

27) Hay nếu thủ không có mặt một cách trọn vẹn, do thủ đoạn diệt, thời hữu có hiện hành không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2715

28) Hay nếu hữu không có mặt một cách trọn vẹn, do hữu đoạn diệt, thời sanh có hiện hành không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

29) Hay nếu sanh không có mặt một cách trọn vẹn, do sanh đoạn diệt, thời già chết có hiện hành không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

30) Lành thay, lành thay, này các Tỷ-kheo! Phải là
như vậy, này các Tỷ-kheo! Không thể khác vậy.
Hãy tin ở Ta, này các Tỷ-kheo! Hãy quyết định, chớ
có nghi ngờ, chớ có phân vân! Đây là khổ được
đoạn tận.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2716

379 Hành - Suy tư là nghiệp đã hình thành - Kinh NGỌC MA NI – Tăng IV, 617

NGỌC MA NI – Tăng IV, 617

1. Này các Tỷ-kheo:

- Ta tuyên bố rằng các nghiệp đã tư niệm, đã
làm, đã tích tập, nếu không cảm thọ (kết
quả) thời không có chấm dứt, dầu kết quả
ấy sanh khởi ngay trong đời hiện tại hay
trong đời sau.
- Ta tuyên bố rằng, này các Tỷ-kheo, các
nghiệp đã tư niệm, đã làm, đã tích tập, nếu
không cảm thọ (kết quả), thời khổ không có
thể chấm dứt được.

Ở đây, này các Tỷ-kheo:

- Ba phần là lầm lỗi, phạm tội của thân nghiệp
đã bất thiện tư niệm, dẫn đến khổ đưa đến khổ
dị thục.
- Bốn phần là lầm lỗi, phạm tội của ngữ nghiệp,
đã bất thiện tư niệm, dẫn đến khổ, đưa đến khổ
dị thục.

MƯỜI HAI DUYÊN                                  2717

- Ba phần là lầm lỗi, phạm tội của ý nghiệp, đã bất thiện tư niệm, dẫn đến khổ, đưa đến khổ dị thục.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là ba phần lầm lỗi, phạm tội của thân nghiệp đã bất thiện tư niệm, dẫn đến khổ, đưa đến khổ dị thục?

2. Ở đây, này các Tỷ-kheo,

- Có người sát sanh hung bạo, tay lấm máu, tâm
chuyên sát hại đả thương, tâm không từ bi đối
với tất cả các loài hữu tình, các sinh vật.
- Lấy của không cho, bất cứ tài vật gì của người
khác, hoặc tại thôn làng, hoặc tại rừng núi,
không cho người ấy, người ấy lấy trộm tài vật
ấy.
- Sống tà hạnh trong các dục vọng, tà hạnh với
hạng nữ nhân có mẹ che chở, có cha che chở,
có anh em che chở, có chị che chở, có bà con
che chở, có pháp che chở, đã có chồng, được
hình phạt gậy gộc bảo vệ, cho đến những nữ
nhân được trang sức bằng vòng hoa ( đám
cưới ).

 Như vậy, này các Tỷ-kheo, ba phần là lầm lỗi phạm tội của thân nghiệp, đã bất thiện tư niệm, dẫn đến khổ, đưa đến khổ dị thục.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   2718

3. Như thế nào, này các Tỷ-kheo, bốn phần là lầm lỗi, phạm tội của ngữ nghiệp, đã bất thiện tư niệm, dẫn đến khổ, đưa đến khổ dị thục?

- Người ấy nói láo, đến chỗ tập hội, hay đến chỗ
chúng hội, hay đến giữa các thân tộc, hay đến
giữa các tổ hợp, hay đến giữa các vương tộc,
khi bị dẫn xuất làm chứng và được hỏi: "Này
người kia, hãy nói những gì người biết"; dầu
cho vị ấy không biết, vị ấy nói: "Tôi biết"; dầu
cho vị ấy biết, vị ấy nói: "Tôi không biết". Hay
dầu cho vị ấy không thấy, vị ấy nói: "Tôi thấy";
hay dầu cho vị ấy thấy, vị ấy nói: "Tôi không
thấy". Như vậy lời nói của người ấy trở thành
cố ý nói láo, hoặc nguyên nhân vì mình, hoặc
nguyên nhân vì người, hoặc nguyên nhân vì
một vài quyền lợi gì.
- Người ấy là người nói hai lưỡi, nghe điều gì ở
chỗ này, đến chỗ kia nói, để sanh chia rẽ ở
những người này; nghe điều gì ở chỗ kia, đi nói
với những người này, để sanh chia rẽ ở những
người kia. Như vậy, vị ấy ly gián những kẻ hòa
hợp, hay xúi giục những kẻ ly gián, ưa thích
chia rẽ, vui thích chia rẽ, thích thú chia rẽ, nói
những lời đưa đến chia rẽ.
- Và người ấy nói lời thô ác, bất cứ lời gì thô bạo,
thô tục, khiến người đau khổ, khiến người tức

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2719

giận, liên hệ đến phẫn nộ, không đưa đến Thiền
định. Người ấy nói những lời như vậy.
- Và người ấy nói những lời phù phiếm, nói phi
thời, nói những lời phi chơn, nói những lời
không lợi ích, nói những lời phi pháp, nói
những lời phi Luật, nói những lời không đáng
gìn giữ. Vì nói phi thời, nên lời nói không có
thuận lý, không có mạch lạc, hệ thống, không
có lợi ích.

 Như vậy, này các Tỷ-kheo, bốn phần là lầm lỗi, phạm tội của ngữ nghiệp, đã bất thiện tư niệm, dẫn đến khổ, đưa đến khổ dị thục.

Như thế nào, này các Tỷ-kheo, ba phần là lầm lỗi, và phạm tội của ý nghiệp, đã bất thiện tư niệm, đã dẫn đến khổ, đưa đến khổ dị thục?

4. Ở đây, này các Tỷ-kheo,

- Có người có tham ái, tham lam tài vật kẻ khác,
nghĩ rằng: "Ôi, mong rằng mọi tài vật của
người khác trở thành của mình! ".
- Có sân tâm, khởi lên hại ý, hại niệm như sau:
"Mong rằng những loài hữu tình này bị giết,
hay bị tàn sát, hay bị tiêu diệt, hay bị tàn hại,
hay mong chúng không còn tồn tại! ".

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2720

- Người ấy có tà kiến, có tưởng điên đảo, như:
"Không có bố thí, không có cúng thí, không có
tế tự, các hành vi thiện ác không có kết quả dị
thục, không có đời này, không có đời sau,
không có mẹ, không có cha, không có các loại
hóa sanh, trong đời không có các Sa-môn, Bà-
la-môn chân chánh hành trì, chân chánh thành
tựu, sau khi tự mình với thắng trí, giác ngộ đời
này và đời sau, và tuyên bố".

 Như vậy, này các Tỷ-kheo, ba phần là lầm lỗi, phạm tội của ý nghiệp, đã bất thiện tư niệm, đã dẫn đến khổ, đưa đến khổ dị thục.

5. Này các này các Tỷ-kheo,

- Do nhân bất thiện tư niệm, sự lầm lỗi và phạm
tội của thân nghiệp có ba phần, các chúng
sanh, sau khi thân hoại mạng chung sanh vào
cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục.
- Hay là này các Tỷ-kheo, do nhân bất thiện tư
niệm, lầm lỗi phạm tội của ngữ nghiệp có bốn
phần, các chúng sanh, sau khi thân hoại mạng
chung, sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa
ngục.
- Hay là này các Tỷ-kheo, do nhân bất thiện tư
niệm, lầm lỗi phạm tội của ý nghiệp có ba phần,

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2721

các chúng sanh, sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục.

6. Ví như, này các Tỷ-kheo, một hòn ngọc ma ni viên
mãn, được quăng lên và rơi xuống chỗ nào, tại chỗ
ấy nó khéo an lập. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, do
nhân bất thiện tư niệm, lầm lỗi phạm tội của thân
nghiệp có ba phần, các chúng sanh, sau khi thân hoại
mạng chung, sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa
ngục. Hay là này các Tỷ-kheo, do nhân bất thiện tư
niệm, lầm lỗi phạm tội của ngữ nghiệp có bốn phần,
các chúng sanh, sau khi thân hoại mạng chung, sanh
vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Hay là này các
Tỷ-kheo, do nhân bất thiện tư niệm, lầm lỗi phạm tội
của ý nghiệp có ba phần, các chúng sanh, sau khi
thân hoại mạng chung, sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa
xứ, địa ngục.

7. Ta tuyên bố rằng, này các Tỷ-kheo, các nghiệp được tư niệm, được làm, được tích tập, nếu không cảm thọ (kết quả) thời không có chấm dứt, dầu quả ấy thuộc trong đời hiện tại, hay trong đời sau.

Ta tuyên bố rằng, này các Tỷ-kheo, các nghiệp được tư niệm, được làm, được tích tập, nếu không cảm thọ (kết quả) thời khổ không có chấm dứt.

Ở đây, này các Tỷ-kheo,

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2722

- Ba phần là thành đạt của thân nghiệp đã thiện
tư niệm, dẫn đến lạc, đưa đến lạc dị thục,
- Bốn phần là thành đạt của ngữ nghiệp đã thiện
tư niệm, dẫn đến lạc, đưa đến lạc dị thục,
- Ba phần là thành đạt của ý nghiệp đã thiện tư
niệm, dẫn đến lạc, đưa đến lạc dị thục.

Và như thế nào, này các Tỷ-kheo, ba phần là thành đạt của thân nghiệp đã thiện tư niệm, dẫn đến lạc, đưa đến lạc dị thục?

8. Ở đây, này các Tỷ-kheo,

- Có người đoạn tận sát sanh, từ bỏ sát sanh, bỏ
trượng, bỏ kiếm, biết tàm quý, có lòng từ, sống
thương xót đến hạnh phúc của tất cả chúng
sanh và các loài hữu tình.
- Đoạn tận lấy của không cho, từ bỏ lấy của
không cho, bất cứ vật gì của người khác, hoặc
tại thôn làng, hoặc tại rừng núi, không cho
người ấy, người ấy không lấy trộm tài vật ấy.
- Đoạn tận sống tà hạnh trong các dục vọng,
không hành tà hạnh với hạng nữ nhân có mẹ
che chở, có cha che chở, có anh em che chở, có
chị che chở, có bà con che chở, có pháp che
chở, đã có chồng, được hình phạt gậy gộc bảo

MƯỜI HAI DUYÊN                                   2723

vệ, cho đến những nữ nhân được trang sức bằng vòng hoa (đám cưới).

 Như vậy, này các Tỷ-kheo, ba phần thành đạt của thân nghiệp, dẫn đến lạc, đưa đến lạc dị thục.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là bốn phần là thành đạt của ngữ nghiệp, dẫn đến lạc, đưa đến lạc dị thục?

9. Ở đây, này các Tỷ-kheo

- Có người đoạn tận nói láo, từ bỏ nói láo, đến
chỗ tập hội hay đến chỗ chúng hội, hay đến
giữa các thân tộc, hay đến giữa các tổ hợp, hay
đến giữa các vương tộc, khi bị dẫn xuất làm
chứng và được hỏi: "Này người kia, hãy nói
những gì người biết", nếu biết, người ấy nói:
"Tôi biết", nếu không biết, người ấy nói: "Tôi
không biết"; hay nếu không thấy, người ấy nói:
"Tôi không thấy"; nếu thấy, người ấy nói: "Tôi
thấy". Như vậy lời nói của người ấy không trở
thành cố ý vọng ngữ, hoặc nguyên nhân vì
mình, hoặc nguyên nhân vì người, hoặc nguyên
nhân vì một vài quyền lợi gì.
- Đoạn tận nói hai lưỡi, từ bỏ nói hai lưỡi, nghe
điều gì ở chỗ này, không đi đến chỗ kia nói, để

MƯỜI HAI DUYÊN                                   2724

sanh chia rẽ ở những người này; nghe điều gì ở
chỗ kia, không đi nói với những người này, để
sanh chia rẽ ở những người kia. Như vậy,
người ấy sống hòa hợp những kẻ ly gián, tăng
trưởng những kẻ hòa hợp, thích thú hòa hợp,
nói những lời đưa đến hòa hợp.
- Đoạn tận lời nói thô ác, từ bỏ lời nói thô ác,
những lời nói nhu hòa, êm tai, dễ thương, thông
cảm đến tâm, tao nhã, đẹp lòng nhiều người,
vui lòng nhiều người, người ấy nói những lời
như vậy.
- Đoạn tận lời nói phù phiếm, từ bỏ lời nói phù
phiếm, nói đúng thời, nói những lời chân thật,
nói những lời có ý nghĩa, nói những lời về
Chánh Pháp, nói những lời về Luật, nói những
lời đáng được gìn giữ. Vì nói hợp thời, nên lời
nói thuận lý, có mạch lạc, hệ thống, lợi ích.

 Như vậy, này các Tỷ-kheo, bốn phần là sự thành đạt của ngữ nghiệp đã thiện tư niệm, dẫn đến lạc, đưa đến lạc dị thục.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là ba phần là thành đạt của ý nghiệp đã thiện tư niệm, dẫn đến lạc, đưa đến lạc dị thục?

10. Ở đây, này các Tỷ-kheo,

MƯỜI HAI DUYÊN                                   2725

- Có người không tham ái, không tham lam tài
vật của kẻ khác, không có nghĩ rằng: "Ôi!
Mong rằng món tài vật của người khác trở
thành của mình! ".
- Lại có người không có sân tâm, không khởi lên
hại ý, hại niệm, nhưng nghĩ rằng: "Mong rằng
những loài hữu tình này sống không thù hận,
không oán thù, không nhiễu loạn, được an lạc,
lo nghĩ tự thân! ".
- Có chánh kiến, không có tư tưởng điên đảo,
nghĩ rằng: "Có bố thí, có cúng thí, có tế tự, các
hành vi thiện ác, có kết quả dị thục, có đời này,
có đời sau, có mẹ, có cha, có các loại hóa sanh,
trong đời có các Sa-môn, Bà-la-môn chân
chánh hành trì, chân chánh thành tựu, sau khi
tự mình chứng ngộ với thắng trí đời này và đời
sau, rồi tuyên bố".

 Như vậy, này các Tỷ-kheo, ba phần là thành đạt của ý nghiệp đã thiện tư niệm, dẫn đến lạc, đưa đến lạc dị thục.

11. Này các Tỷ-kheo,

- Do nhân ba phần là thành đạt của thân nghiệp, đã thiện tư niệm, dẫn đến lạc, đưa đến lạc thục,

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2726

các chúng sanh sau khi thân hoại mạng chung,
được sanh thiện thú, Thiên giới, cõi đời này.
- Này các Tỷ-kheo, do nhân bốn phần là thành
đạt của ngữ nghiệp, đã thiện tư niệm, dẫn đến
lạc, đưa đến lạc dị thục, các chúng sanh sau khi
thân hoại mạng chung, được sanh thiện thú,
Thiên giới, cõi đời này.
- Này các Tỷ-kheo, do nhân ba phần là thành đạt
của ý nghiệp, đã thiện tư niệm, dẫn đến lạc, đưa
đến lạc thục, các chúng sanh sau khi thân hoại
mạng chung, được sanh thiện thú, Thiên giới,
cõi đời này.

12. Ví như, này các Tỷ-kheo, hòn ngọc ma-ni viên mãn, được quăng lên và rơi xuống chỗ nào, tại chỗ ấy nó khéo an lập. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, do nhân thiện tư niệm, thành đạt của thân nghiệp có ba phần, các chúng sanh, sau khi thân hoại mạng chung sanh vào thiện thú, Thiên giới cõi đời này. Hay là do nhân thiện tư niệm, thành đạt của ngữ nghiệp có bốn phần, các chúng sanh, sau khi thân hoại mạng chung sanh vào thiện thú, Thiên giới cõi đời này. Hay là do nhân thiện tư niệm, thành đạt của ý nghiệp có ba phần, các chúng sanh, sau khi thân hoại mạng chung sanh vào thiện thú, Thiên giới cõi đời này.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2727

13. Này các Tỷ-kheo, Ta tuyên bố rằng các nghiệp
đã tư niệm, đã làm, đã tích tập, nếu chưa lãnh thọ
(kết quả) thời không chấm dứt, dầu cho quả ấy thuộc
đời hiện tại, hay trong đời sau.

Và này các Tỷ-kheo, Ta tuyên bố rằng các nghiệp đã tư niệm, đã được làm, đã được tích tập, nếu chưa lãnh thọ (kết quả) thời khổ không được chấm dứt.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   2728

380 Hành - Sự tái sanh do hành đưa lại - Kinh HÀNH SANH – 120 Trung III, 283

KINH HÀNH SANH (Sankharuppati suttam) – Bài kinh số 120 – Trung III, 283

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú ở Savatthi (Xá-vệ), Jetavana (Kỳ-đà Lâm), tại tịnh xá ông Anathapindika (Cấp Cô Độc). Ở đấy Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo:

– "Này các Tỷ-kheo"

– "Thưa vâng, bạch Thế Tôn". Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

– "Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng cho các ông SỰ TÁI SANH DO HÀNH ĐƯA LẠI. Hãy nghe và suy nghiệm kỹ. Ta sẽ giảng".

– "Thưa vâng, bạch Thế Tôn". Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

MƯỜI HAI DUYÊN                                   2729

– Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đầy đủ tín, đầy đủ giới, đầy đủ văn (suta), đầy đủ thí, đầy đủ trí tuệ. Vị ấy nghĩ như sau: "Mong rằng sau khi thân hoại mạng chung, ta sẽ sanh cọng trú trong đại gia tộc Sát đế lỵ!" Vị ấy chuyên định tâm ấy, an trú tâm ấy, tu tập tâm ấy. Những hành ấy của Tỷ-kheo được an trú, tu tập, làm cho sung mãn như vậy đưa vị ấy thọ sanh tại chỗ ấy. Này các Tỷ-kheo, đây là đạo, đây là lộ trình đưa đến tái sanh tại chỗ ấy.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đầy đủ tín,
đầy đủ giới, đầy đủ văn, đầy đủ thí, đầy đủ trí tuệ. Vị
ấy nghĩ: "Mong rằng, sau khi thân hoại mạng chung,
ta sẽ sanh cọng trú trong đại gia tộc Bà-la-môn!...
hay trong đại gia tộc cư sĩ!" Vị ấy chuyên định tâm
ấy, an trú tâm ấy, tu tập tâm ấy. Những hành ấy của
Tỷ-kheo được an trú, tu tập, làm cho sung mãn như
vậy đưa vị ấy thọ sanh tại chỗ ấy. Này các Tỷ-kheo,
đây là đạo, đây là lộ trình đưa đến tái sanh tại chỗ
ấy.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đầy đủ tín, đầy đủ giới, đầy đủ văn, đầy đủ thí, đầy đủ trí tuệ. Vị ấy được nghe: "Bốn Đại Thiên vương có thọ mạng lâu dài, có mỹ tướng, có nhiều lạc thọ". Vị ấy nghĩ: "Mong rằng sau khi thân hoại mạng chung, ta được sanh cọng trú với chư Thiên ở cõi trời Tứ thiên!" Vị

MƯỜI HAI DUYÊN                                       2730

ấy chuyên định tâm ấy, an trú tâm ấy, tu tập tâm ấy. Những hành ấy của Tỷ-kheo được an trú, tu tập, ... đưa đến tái sanh tại chỗ ấy.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đầy đủ tín,
đầy đủ giới, đầy đủ văn, đầy đủ thí, đầy đủ trí tuệ. Vị
ấy được nghe: "Chư Thiên Tavatimsa (Tam thập tam
thiên)... , chư Thiên Yama (Dạ-ma)..., chư Thiên
Tusita (Đâu-suất-đà)..., chư Thiên Nimmanarati
(Hóa Lạc)..., chư Thiên Paramimmitavasavatti (Tha
Hóa Tự Tại) có thọ mạng lâu dài, có mỹ tướng, có
nhiều lạc thọ. Vị ấy nghĩ: "Mong rằng sau khi thân
hoại mạng chung, ta được sanh cọng trú với chư
Thiên ở Tha Hóa Tự Tại Thiên!" Vị ấy chuyên định
tâm ấy... đưa đến tái sanh tại chỗ ấy.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đầy đủ tín, đầy đủ giới, đầy đủ văn, đầy đủ thí, đầy đủ trí tuệ. Vị ấy được nghe: "Ngàn Phạm thiên có thọ mạng lâu dài, có mỹ tướng, có nhiều lạc thọ"... Này các Tỷ- kheo, ngàn Phạm thiên sống thấm nhuần biến mãn một ngàn thế giới. Và vị ấy sống thuấn nhuần, biến mãn các chúng sanh được sanh lên thế giới ấy. Ví như, này các Tỷ-kheo, một người có mắt cầm một trái amanda (a-ma-lặc) trong tay và nhìn trái ấy; cũng vậy, này các Tỷ-kheo, ngàn Phạm thiên sống thấm nhuần, biến mãn một ngàn thế giới . Và vị ấy sống

MƯỜI HAI DUYÊN                                       2731

thấm nhuần, biến mãn các chúng sanh được sanh lên
thế giới ấy. Vị ấy nghĩ: "Mong rằng sau khi thân hoại
mạng chung, ta sẽ được sanh cọng trú với ngàn Phạm
thiên!" Vị ấy chuyên định tâm ấy... đưa đến tái sanh
tại chỗ ấy.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đầy đủ tín...
đầy đủ trí tuệ. Vị ấy được nghe: "Hai ngàn Phạm
thiên giới... ba ngàn Phạm thiên.. bốn ngàn Phạm
thiên... năm ngàn Phạm thiên có thọ mạng lâu dài, có
mỹ tướng, có nhiều lạc thọ. Này các Tỷ-kheo, năm
ngàn Phạm thiên có thọ mạng lâu dài, có mỹ tướng,
có nhiều lạc thọ. Này các Tỷ-kheo, năm ngàn Phạm
thiên sống thấm nhuần, biến mãn năm ngàn thế giới.
Và vị ấy sống thấm nhuần biến mãn các chúng sanh
được sanh lên thế giới ấy. Ví như này các Tỷ-kheo,
một người có mắt cầm năm trái amanda (a-ma-lặc)
trong tay và nhìn các trái ấy. Cũng vậy, này các Tỷ-
kheo, năm ngàn Phạm thiên sống thấm nhuần, biến
mãn năm ngàn thế giới. Và vị ấy sống thấm nhuần
biến mãn các chúng sanh được sanh lên các thế giới
ấy". Vị ấy nghĩ: "Mong rằng sau khi thân hoại mạng
chung, ta sẽ được sanh cọng trú với năm ngàn Phạm
thiên!" Vị ấy chuyên định tâm ấy.... đưa đến tái sanh
tại chỗ ấy.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đầy đủ tín...

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2732

giới... văn... thí... đầy đủ trí tuệ. Vị ấy được nghe: "Mười ngàn Phạm thiên có thọ mạng lâu dài, có mỹ tướng, có nhiều lạc thọ". Này các Tỷ-kheo, mười ngàn Phạm thiên giới thấm nhuần biến mãn mười ngàn thế giới. Vị ấy sống thấm nhuần biến mãn các chúng sanh được sanh lên các thế giới ấy. Ví như, này các Tỷ-kheo, một hòn lưu ly bảo châu, đẹp đẽ trong suốt, có tám mặt, khéo dũa, khéo mài, đặt trên một tấm màn màu lạt, sẽ chiếu sáng, sáng chói; cũng vậy, này các Tỷ-kheo, mười ngàn Phạm thiên sống thấm nhuần, biến mãn mười ngàn thế giới ấy. Vị ấy nghĩ: "Mong rằng sau khi thân hoại mạng chung, ta được sanh cọng trú với mười ngàn Phạm thiên!" Vị ấy chuyên định tâm ấy... đưa đến tái sanh tại chỗ ấy.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đầy đủ tín... đầy đủ trí tuệ. Vị ấy được nghe: "Trăm ngàn Phạm thiên có thọ mạng lâu dài, có mỹ tướng, có nhiều lạc thọ". Này các Tỷ-kheo, trăm ngàn Phạm thiên, sống thấm nhuần, biến mãn trăm ngàn thế giới... Vị ấy cũng thấm nhuần, biến mãn các chúng sanh được sanh lên các thế giới ấy. Ví như một đồ trang sức làm bằng vàng ròng (jambonada), được khéo tôi luyện trong lò của một thợ vàng thiện xảo, nếu được đặt trên một tấm màn màu lạt sẽ chiếu sáng, rực sáng, chói sáng; cũng vậy này các Tỷ-kheo, trăm ngàn Phạm thiên an trú thấm nhuần biến mãn trăm ngàn

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2733

thế giới... Vị ấy nghĩ: "Mong rằng sau khi thân hoại
mạng chung, ta được sanh cọng trú với trăm ngàn
Phạm thiên!" Vị ấy chuyên định tâm ấy... đưa đến tái
sanh tại chỗ ấy.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đầy đủ tín...
đầy đủ trí tuệ. Vị ấy được nghe: "Chư Quang thiên...
Thiểu Quang thiên, Vô Lượng Quang thiên... Quang
Âm thiên có thọ mạng lâu dài, có mỹ tướng, có nhiều
lạc thọ". Vị ấy nghĩ: "Mong rằng ta.. ".... đưa đến tái
sanh tại chỗ ấy.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đầy đủ tín...
đầy đủ trí tuệ. Vị ấy được nghe: "Chư Tịnh thiên....
Thiểu Tịnh thiên... Vô lượng Tịnh thiên... Biến Tịnh
thiên có thọ mạng lâu dài, có mỹ tướng, có nhiều lạc
thọ". Vị ấy nghĩ: "Mong rằng ta.. ". , đưa đến tái sanh
tại chỗ ấy.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đầy đủ tín...
đầy đủ trí tuệ. Vị ấy được nghe: "Quảng Quả thiên...
Vô Phiền thiên... Vô Nhiệt thiên... Thiện Kiến thiên..
A-ca-ni-sa thiên có thọ mạng lâu dài có mỹ tướng,
có nhiều lạc thọ". Vị ấy nghĩ: "Mong rằng sau khi
thân hoại mạng chung, ta được sanh cọng trú với chư
A-ca-ni-sa-thiên". Vị ấy chuyên định tâm ấy.... đưa
đến tái sanh tại chỗ ấy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       2734

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đầy đủ tín...
đầy đủ trí tuệ. Vị ấy được nghe: "Chư Thiên đã đạt
được Hư không vô biên xứ, có thọ mạng lâu dài, cửu
trú, có nhiều lạc thọ". Vị ấy nghĩ: "Mong rằng ta..
".... , đưa đến tái sanh chỗ ấy.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đầy đủ tín... đầy đủ trí tuệ. Vị ấy được nghe: "Chư Thiên đã đạt được Thức vô biên xứ... đã được Vô sở hữu xứ.. đã đạt được Phi tưởng phi phi tưởng xứ có thọ mạng lâu dài, cửu trú, có nhiều lạc thọ" Vị ấy nghĩ: "Mong rằng ta.. "... , đưa đến tái sanh tại chỗ ấy.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đầy đủ tín,
đầy đủ giới, đầy đủ văn, đầy đủ thí, đầy đủ trí tuệ.
Vị ấy nghĩ: "Mong rằng, với sự đoạn trừ các lậu
hoặc, với thắng trí, ta chứng ngộ, chứng đạt và an trú
ngay trong hiện tại tâm giải thoát, tuệ giải thoát vô
lậu!" Vị ấy với sự đoạn trừ các lậu hoặc, với thắng
trí, chứng ngộ, chứng đạt và an trú ngay trong hiện
tại tâm giải thoát, tuệ giải thoát vô lậu. Này các Tỷ-
kheo, Tỷ-kheo này không sinh ra một nơi nào,
không sinh ra một chỗ nào.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Các Tỷ-kheo ấy hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2735

MƯỜI HAI DUYÊN   2736

381 Hành - Sự tịnh chỉ tất cả hành, sự từ bỏ.. - Kinh TƯỞNG HAY TÁC Ý 1 – Tăng IV, 649

TƯỞNG HAY TÁC Ý 1 – Tăng IV,649

1. Rồi Tôn giả Ànanda đi đến Thế Tôn, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, Tôn giả Ànanda bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, có thể chăng một Tỷ-kheo khi chứng được Thiền định, như vậy, vị ấy có thể trong đất không tưởng đến đất, trong nước không tưởng đến nước, trong lửa không tưởng đến lửa, trong gió không tưởng đến gió, trong Không vô biên xứ không tưởng đến Không vô biên xứ, trong Thức vô biên xứ không tưởng đến Thức vô biên xứ, trong Vô sở hữu xứ không tưởng đến Vô sở hữu xứ, trong Phi tưởng phi phi tưởng xứ không tưởng đến Phi tưởng phi phi tưởng xứ, trong thế giới hiện tại không tưởng đến thế giới hiện tại, trong thế giới đời sau không tưởng đến thế giới đời sau, và phàm điều gì được thấy, được nghe, được cảm giác, được thức tri, được đạt đến, được tầm cầu đến, được ý suy nghĩ đến, trong ấy vị ấy không có tưởng đến. Tuy vậy, vị ấy vẫn có tưởng.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2737

2. Này Ànanda, có thể như vậy, một Tỷ-kheo khi chứng được Thiền định như vậy, có thể trong đất không tưởng đến đất, trong nước không tưởng đến nước, trong lửa không tưởng đến lửa, trong gió không tưởng đến gió, trong Không vô biên xứ, không tưởng đến Không vô biên xứ, trong Thức vô biên xứ không tưởng đến Thức vô biên xứ, trong Vô sở hữu xứ không tưởng đến Vô sở hữu xứ, trong Phi tưởng phi phi tưởng xứ không tưởng đến Phi tưởng phi phi tưởng xứ, trong thế giới hiện tại không tưởng đến thế giới hiện tại, trong thế giới đời sau không tưởng đến thế giới đời sau. Và phàm điều gì được thấy, được nghe, được cảm giác, được thức tri, được đạt đến, được tầm cầu đến, được ý suy nghĩ đến, trong ấy vị ấy không có tưởng đến. Tuy vậy, vị ấy vẫn có tưởng.

3. Nhưng bạch Thế Tôn, như thế nào một vị Tỷ-kheo khi chứng được Thiền định như vậy, vị ấy có thể trong đất, không tường đến đất... trong thế giới đời sau, không tưởng đến thế giới đời sau... vị ấy có thể không có tưởng đến. Tuy vậy, vị ấy vẫn có tưởng?

4. Ở đây, này Ànanda, vị Tỷ-kheo tưởng như sau: "Đây là an tịnh, đây là thù thắng, tức là sự tịnh chỉ tất cả hành, sự từ bỏ tất cả sanh y, sự đoạn diệt khát ái, ly tham, đoạn diệt, Niết-bàn". Như vậy, này Ànanda, vị Tỷ-kheo khi chứng được Thiền

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2738

định như vậy, vị ấy có thể trong đất, không tưởng
đến đất, trong nước không tưởng đến nước... trong
thế giới đời sau, không tưởng đến thế giới đời sau...
vị ấy không có tưởng đến. Tuy vậy, vị ấy vẫn có
tưởng.

TƯỞNG HAY TÁC Ý 2 – Tăng IV,651

Rồi Tôn giả Ànanda đi đến Thế Tôn, sau khi hoan hỷ
tín thọ lời Thế Tôn dạy, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh
lễ Thế Tôn, thân bên hữu hướng về Thế Tôn, rồi đi
đến Tôn giả Sàriputta, sau khi đến, nói lên với Tôn
giả Sàriputta những lời chào đón hỏi thăm, sau khi
nói lên những lời chào đón hỏi thăm thân hữu rồi
ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, Tôn giả
Ànanda thưa với Tôn giả Sàriputta:

- Thưa Tôn giả Sàriputta, có thể chăng một Tỷ-kheo
khi chứng được Thiền định như vậy, vị ấy có thể
trong đất không tưởng đến đất, trong nước không
tưởng đến nước, trong lửa không tưởng đến lửa,
trong gió không tưởng đến gió, trong Không vô biên
xứ, không tưởng đến Không vô biên xứ, trong Thức
vô biên xứ không tưởng đến Thức vô biên xứ, trong
Vô sở hữu xứ không tưởng đến Vô sở hữu xứ, trong
Phi tưởng phi phi tưởng xứ không tưởng đến Phi

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2739

tưởng phi phi tưởng xứ, trong thế giới hiện tại không
tưởng đến thế giới hiện tại, trong thế giới đời sau
không tưởng đến thế giới đời sau. Và phàm điều gì
được thấy, được nghe, được cảm giác, được thức tri,
được đạt đến, được tầm cầu đến, được ý suy nghĩ
đến, trong ấy vị ấy không có tưởng đến. Tuy vậy, vị
ấy vẫn có tưởng.

2. Này Ànanda, có thể như vậy, một Tỷ-kheo khi
chứng được Thiền định như vậy... được ý suy nghĩ
đến, vị ấy không có tưởng đến. Tuy vậy, vị ấy vẫn có
tưởng.

3. Nhưng thưa Tôn giả Sàriputta, như thế nào, một
Tỷ-kheo, khi chứng được Thiền định như vậy... được
ý suy nghĩ đến, vị ấy không có tưởng đến. Tuy vậy, vị
ấy vẫn có tưởng?

4. Ở đây, này Hiền giả Ànanda, Tỷ-kheo tưởng như
sau: "Đây là An tịnh, đây là thù thắng, tức là sự an
tịnh chỉ tất cả hành, sự từ bỏ tất cả sanh y, sự đoạn
diệt khát ái, ly tham, đoạn diệt, Niết-bàn". Như vậy,
này Hiền giả Ànanda, Tỷ-kheo khi chứng được
Thiền định như vậy, có thể trong đất không tưởng
đến đất... trong thế giới đời sau, không tưởng đến thế
giới đời sau... vị ấy không có tưởng đến. Tuy vậy, vị
ấy vẫn có tưởng.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2740

5. Thật vi diệu thay, thưa Hiền giả! Thật hy hữu thay, thưa Hiền giả! Sự giải thích của Đạo Sư và đệ tử tương hợp, tương hội không tương phản nhau, nghĩa với nghĩa, lời với lời, tức là đối với câu tối thượng. Thưa Hiền giả, vừa rồi tôi đã đi đến Thế Tôn và hỏi ý nghĩa này, Thế Tôn với những câu thế này với những lời thế này, đã trả lời về ý nghĩa này, giống như Tôn giả Sàriputta. Thật vi diệu thay, Hiền giả! Thật hy hữu thay, Hiền giả! Sự giải thích của Đạo Sư và đệ tử sẽ tương hợp, sẽ tương hội, không tương phản nhau tức là về câu tối thượng.

TÁC Ý – Tăng IV,653

1. Rồi Tôn giả Ànanda đi đến Thế Tôn, sau khi đến đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, Tôn giả Ànanda bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, có thể chăng một Tỷ-kheo khi chứng được Thiền định như vậy, có thể không tác ý đến mắt, có thể không tác ý đến sắc, có thể không tác ý đến tai, có thể không tác ý đến tiếng, có thể không tác ý đến mũi, có thể không tác ý đến hương, có thể không tác ý đến lưỡi, có thể không tác ý đến vị, có thể không tác ý đến thân, có thể không tác ý đến xúc, có thể không tác ý đến đất, có thể không tác ý đến nước, có

MƯỜI HAI DUYÊN                                       2741

thể không tác ý đến lửa, có thể không tác ý đến gió, có thể không tác ý đến Không vô biên xứ, có thể không tác ý đến Thức vô biên xứ, có thể không tác ý đến Vô sở hữu xứ, có thể không tác ý đến Phi tưởng phi phi tưởng xứ, có thể không tác ý đến đời này, có thể không tác ý đến đời sau. Phàm điều gì được thấy, được nghe, được cảm giác, được thức tri, được đạt đến, được tầm cầu đến, được ý suy nghĩ đến, vị ấy có thể không có tác ý. Tuy vậy, vị ấy vẫn có tác ý.

2. Này Ànanda, có thể như vậy: Một Tỷ-kheo khi
chứng được Thiền định như vậy, có thể không tác ý
đến mắt, có thể không tác ý đến sắc... (như trên 9,
1)... được suy nghĩ đến, vị ấy có thể không có tác ý.
Tuy vậy, vị ấy vẫn có tác ý.

3. Bạch Thế Tôn, nhưng thế nào, một Tỷ-kheo khi
chứng được Thiền định như vậy, có thể không tác ý
đến mắt, có thể không tác ý đến sắc... được ý suy nghĩ
đến, vị ấy có thể không có tác ý. Tuy vậy, vị ấy vẫn
có tác ý?

4. Ở đây, này Ànanda, Tỷ-kheo tác ý như sau: "Đây là an tịnh, đây là thù thắng, tức là sự tịnh chỉ tất cả hành, sự từ bỏ tất cả sanh y, sự đoạn diệt khát ái, ly tham, đoạn diệt, Niết bàn". Như vậy, này Ànanda, Tỷ-kheo khi chứng được Thiền định như vậy, vị ấy có thể không tác ý đến mắt, có thể không tác ý đến

MƯỜI HAI DUYÊN                                       2742

sắc... được ý suy nghĩ đến, vị ấy có thể không có tác ý. Tuy vậy, vị ấy vẫn có tác ý.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2743

382 Hành - Thiện và bất thiện tư duy sanh
khởi    từ     Tưởng       -    Kinh
SAMANAMANDIKA – 78 Trung II,
437

KINH SAMANAMANDIKA – Bài kinh số 78 – Trung II, 437

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú ở Savatthi (Xá-vệ),
Jetavana (Kỳ Viên), tại tinh xá Anathapindika (Cấp
Cô Độc). Lúc bấy giờ du sĩ Uggahamana, con của
Samanamandika, trú ở tinh xá của Mallika tại
Ekasalaka, có hàng cây tinduka bao quanh, được xây
dựng để tranh luận cùng với đại chúng du sĩ khoảng
ba trăm vị.

Rồi thợ mộc Pancakanga vào buổi sáng sớm, đi ra khỏi Savatthi để yết kiến Thế Tôn. Thợ mộc Pancakanga suy nghĩ: "Nay không phải thời để yết kiến Thế Tôn, Thế Tôn đang an tịnh Thiền tọa; cũng không phải thời để yết kiến các vị Tỷ-kheo đang tu dưỡng tâm ý, các vị Tỷ-kheo đang an tịnh Thiền tọa.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   2744

Ta hãy đi đến tinh xá của Mallika, tại Ekasalaka, có
hàng cây tinduka bao quanh, được xây dựng để tranh
luận, đi đến du sĩ Uggahamana con của
Samanamandika". Rồi thợ mộc Pancakanga đi đến
tinh xá của Mallika, tại Ekasalaka, có hàng cây
tinduka bao quanh, được xây dựng để tranh luận.

Lúc bấy giờ du sĩ Uggahamana, con của
Samanamandika đang ngồi với đại chúng du sĩ, đang
lớn tiếng, cao tiếng, to tiếng, bàn luận nhiều vấn đề
phù phiếm như vương luận, tặc luận, đại thần luận,
binh luận, bố uý luận, chiến đấu luận, thực luận, ẩm
luận, y luận, sàng luận, hoa man luận, hương liệu
luận, thân tộc luận, xa thừa luận, thôn luận, trấn luận,
thị luận, quốc độ luận, phụ nữ luận, anh hùng luận,
câu chuyện bên lề đường, câu chuyện tại chỗ lấy
nước, câu chuyện về người đã chết, tạp thoại luận,
thế giới luận, hải dương luận, hiện hữu vô biện hữu
luận. Du sĩ Uggahamana, con của Samanamandika
thấy thợ mộc Pancakanga từ xa đi đến, thấy vậy liền
khuyến cáo chúng của mình:

– Các Tôn giả hãy nhỏ tiếng! Các Tôn giả hãy
lặng tiếng! Nay thợ mộc Pancakanga, đệ tử của Sa-
môn Gotama đang đến. Khi nào các đệ tử gia chủ
mặc áo trắng của Sa-môn Gotama trú ở Savatthi, thời
thợ mộc Pancakanga là một trong những vị ấy. Các

MƯỜI HAI DUYÊN                                        2745

vị Tôn giả ấy ưa mến an tịnh, được tu tập về an tịnh, tán thán an tịnh, nếu biết chúng này an tịnh, có thể ghé tại đây.

Rồi các du sĩ ấy đều im lặng. Thợ mộc
Pancakanga đi đến du sĩ Uggahamana, con của
Samanamandika; sau khi đến, nói lên những lời chào
đón hỏi thăm với du sĩ Uggahamana, con của
Samanamandika; sau khi nói lên những lời chào đón
hỏi thăm thân hữu, liền ngồi xuống một bên. Du sĩ
Uggahamana nói với thợ mộc Pancakanga đang ngồi
một bên:

– Này Thợ mộc, ta chủ trương rằng một người
thành tựu bốn pháp, người ấy sẽ được thiện cụ túc,
thiện tối thắng, là bậc Sa-môn thành đạt tối thượng,
vô năng thắng. Thế nào là bốn? Ở đây, này Thợ mộc,
không làm ác nghiệp về thân, không nói lời ác, không
tư duy ác tư duy, không sinh sống (bằng) nếp sống
ác. Này Thợ mộc, ta chủ trương rằng một người nào
thành tựu bốn pháp này, người ấy sẽ được thiện cụ
túc, thiện tối thắng, là Sa-môn thành đạt tối thượng,
vô năng thắng.

Rồi thợ mộc Pancakanga không hoan hỷ, không kích bác lời nói của du sĩ Uggahamana, con của Samanamandika; không hoan hỷ, không kích bác, từ

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2746

chỗ ngồi đứng dậy ra đi, với ý nghĩ: "Từ Thế Tôn, ta
sẽ biết ý nghĩa lời nói này". Rồi thợ mộc Pancakanga
đến chỗ Thế Tôn, sau khi đến đảnh lễ Thế Tôn rồi
ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, thợ mộc
Pancakanga thưa lại với Thế Tôn tất cả câu chuyện
giữa mình với du sĩ Uggahamana, con của
Samanamandika. Khi nghe nói vậy, Thế Tôn nói với
thợ mộc Pancakanga:

– Nếu sự tình là như vậy thời một đứa con nít
còn bé nhỏ, vô trí, nằm ngửa sẽ được thiện cụ túc,
thiện tối thắng, là bậc Sa-môn, thành đạt tối thượng,
là bậc vô năng thắng đúng như lời du sĩ
Uggahamana, con của Samanamandika.

 Này Thợ mộc, đối với đứa con nít nhỏ bé, vô
trí, nằm ngửa, không có nghĩ: "Đây là thân", từ
đâu nó có thể làm ác nghiệp về thân, trừ ra chỉ
biết quơ tay quơ chân?
 Này Thợ mộc, đối với đứa con nít, nhỏ bé, vô
trí, nằm ngửa, không có nghĩ: "Đây là lời nói",
từ đâu nó có thể làm ác nghiệp về lời nói, trừ ra
chỉ biết khóc?
 Này Thợ mộc, đối với đứa con nít, nhỏ bé, vô
trí, nằm ngửa, không có nghĩ: "Đây là tư duy",
từ đâu nó có thể tư duy ác tư duy, trừ ra chỉ biết
bập bẹ?

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2747

 Này Thợ mộc, đối với đứa con nít, nhỏ bé, vô
trí, nằm ngửa, không có nghĩ: "Đây là nghề
sinh sống", từ đâu nó có thể sinh sống bằng nếp
sống ác, trừ ra chỉ biết bú sữa mẹ?

Nếu sự tình là vậy này Thợ mộc, thời một đứa
con nít còn bé nhỏ, vô trí, nằm ngửa, sẽ được thiện
cụ thúc, thiện tối thắng, là bậc Sa-môn thành đạt tối
thượng, vô năng thắng, đúng như lời du sĩ
Uggahamana, con của Samanamandika.

 Này Thợ mộc, Ta chủ trương rằng một người
thành tựu bốn pháp, người ấy sẽ không được thiện
cụ túc, thiện tối thắng, không là bậc Sa-môn thành
đạt tối thượng, vô năng thắng, và như vậy để xác
chứng đứa con nít bé nhỏ, vô trí, nằm ngửa này.
Thế nào là bốn? Ở đây, này Thợ mộc, không làm
ác nghiệp về thân, không nói lời ác ngữ, không tư
duy ác tư duy, không sinh sống (bằng) nếp sống
ác. Này Thợ mộc, Ta chủ trương rằng một người
thành tựu bốn pháp này, người ấy sẽ không được
thiện cụ túc, thiện tối thắng, không là bậc Sa-môn
thành đạt tối thượng, vô năng thắng.

 Này thợ mộc, Ta chủ trương rằng một người thành tựu mười pháp, người ấy sẽ được thiện cụ túc, thiện tối thắng, là bậc Sa-môn thành đạt

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2748

tối thượng, vô năng thắng.

 Ta nói rằng, những pháp này, này Thợ mộc, cần
phải được người ấy hiểu là những bất thiện
giới,
 Ta nói rằng, này Thợ mộc, những bất thiện giới
cần phải được người ấy hiểu là từ đây sanh
(Itosamutthana).
 Ta nói rằng, này Thợ mộc, ở đây cần phải được
người ấy hiểu là những bất thiện giới được diệt
trừ không có dư tàn.
 Ta nói rằng, này Thợ mộc, cần phải được người
ấy hiểu là thực hành như vậy là sự thực hành
đưa đến diệt trừ các bất thiện giới.
 Ta nói rằng, này Thợ mộc, những pháp này cần
phải được người ấy hiểu là những thiện giới.
 Ta nói rằng, này Thợ mộc, những thiện giới cần
phải được người ấy hiểu là từ đây sanh.
 Ta nói rằng, này Thợ mộc, ở đây, cần phải được
người ấy hiểu là những thiện giới được diệt trừ
không có dư tàn.
 Ta nói rằng, này Thợ mộc, cần phải được người
ấy hiểu là thực hành như vậy là sự thực hành
đưa đến diệt trừ các thiện giới.

MƯỜI HAI DUYÊN                                  2749

 Ta nói rằng, này Thợ mộc, những (pháp) này
cần phải được người ấy hiểu là những bất thiện
tư duy.
 Ta nói rằng, này Thợ mộc, cần phải được người
ấy hiểu là những bất thiện tư duy từ nơi đây
sanh.
 Ta nói rằng, này Thợ mộc, ở đây, cần phải được
người ấy hiểu các bất thiện tư duy được diệt trừ
không có dư tàn.
 Ta nói rằng, này Thợ mộc, cần phải được người
ấy hiểu là thực hành như vậy là sự thực hành
đưa đến diệt trừ các bất thiện tư duy.
 Ta nói rằng, này Thợ mộc, những pháp này cần
phải được người ấy hiểu là những thiện tư duy.
 Ta nói rằng, này Thợ mộc, cần phải được người
ấy hiểu là những thiện tư duy từ nơi đây sanh.
 Ta nói rằng, này Thợ mộc, ở đây, cần phải được
người ấy hiểu là các thiện tư duy được trừ diệt
không có dư tàn.
 Ta nói rằng, này Thợ mộc, cần phải được người
ấy hiểu là thực hành như vậy là sự thực hành
đưa đến diệt trừ các thiện tư duy.
 Và này Thợ mộc, thế nào là bất thiện giới?

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2750

 Thân nghiệp bất thiện,
 Khẩu nghiệp bất thiện,
 Nếp sống ác.
 Những pháp này, này Thợ mộc, được gọi là bất
thiện giới.
 Và này Thợ mộc, những bất thiện giới này sanh
khởi như thế nào?
 Sự sanh khởi của chúng cũng được nói đến, cần
phải trả lời từ tâm sanh khởi.
 Thế nào là tâm? Tâm có nhiều loại, đa chủng,
sai biệt. Tâm có tham, có sân, có si, từ đây
những bất thiện giới sanh khởi.
 Và này Thợ mộc, những bất thiện giới này từ đâu
được trừ diệt, không có dư tàn?
Sự trừ diệt của chúng cũng được nói đến. Ở đây,
này Thợ mộc, một Tỷ-kheo,
 Sau khi đoạn trừ thân ác hạnh, tu tập thân thiện
hạnh;
 Sau khi đoạn trừ khẩu ác hạnh, tu tập khẩu
thiện hạnh;
 Sau khi đoạn trừ ý ác hạnh, tu tập ý thiện hạnh;

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2751

 Sau khi đoạn trừ nếp sống ác sinh sống với nếp
sống chánh.
 Ở đây, những bất thiện giới ấy được trừ diệt
không có tàn dư.
 Thực hành như thế nào, này Thợ mộc, là sự thực
hành đưa đến diệt trừ các bất thiện giới?
Ở đây, này Thợ mộc, vị Tỷ-kheo:
 Khởi lên ý muốn, nỗ lực, tinh tấn, quyết tâm,
sách tấn tâm; khiến cho các ác, bất thiện pháp
từ trước chưa sanh không được sanh khởi;
 Khởi lên ý muốn nỗ lực, tinh tấn, quyết tâm,
sách tấn tâm khiến cho các ác, bất thiện pháp
đã sanh được trừ diệt;
 Khởi lên ý muốn nỗ lực, tinh tấn, quyết tâm,
sách tấn tâm khiến cho các thiện pháp chưa
sanh nay được sanh khởi;
 Khởi lên ý muốn nỗ lực, tinh tấn, quyết tâm,
sách tấn tâm khiến cho các thiện pháp đã sanh
có thể duy trì, không có mơ hồ, được tăng
trưởng, được quảng đại, được tu tập, được viên
mãn.
 Sự thực hành như vậy, này Thợ mộc, là sự thực
hành đưa đến diệt trừ các bất thiện giới.

MƯỜI HAI DUYÊN                                  2752

 Và này Thợ mộc, thế nào là thiện giới?

 Thân nghiệp thiện,
 Khẩu nghiệp thiện,
 Nếp sống thanh tịnh mạng;
 Những pháp này, này Thợ mộc, được gọi là
thiện giới.

 Và này Thợ mộc, những thiện giới này sanh khởi như thế nào?

 Sự sanh khởi của chúng cũng được nói đến, cần
phải trả lời là từ tâm sinh khởi.
 Thế nào là tâm? Tâm có nhiều loại, đa chủng,
sai biệt. Tâm không tham, không sân, không si,
từ đây những thiện giới sanh khởi.

 Và này Thợ mộc, những thiện giới này từ đâu được trừ diệt, không có dư tàn?

 Sự trừ diệt của chúng cũng được nói đến. Ở
đây, vị Tỷ-kheo có giới hạnh, và không chấp
trước giới (silamayo), và vị này như thật tuệ tri
tâm giải thoát, tuệ giải thoát. Ở đây, những
thiện giới ấy được trừ diệt, không có dư tàn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2753

 Thực hành như thế nào, này Thợ mộc, là sự thực hành đưa đến trừ diệt các thiện giới?

 Ở đây, này Thợ mộc, vị Tỷ-kheo khởi lên ý
muốn, nỗ lực, tinh tấn, quyết tâm, sách tấn tâm,
khiến cho các ác, bất thiện pháp, chưa sanh
không được sanh khởi; khiến cho các ác, bất
thiện pháp đã sanh được trừ diệt; khiến cho các
thiện pháp chưa sanh nay được sanh khởi; khởi
lên ý muốn nỗ lực, tinh tấn, quyết tâm, sách tấn
tâm, khiến cho các thiện pháp đã sanh có thể
duy trì, không có mơ hồ, được tăng trưởng,
được quảng đại, được tu tập, được viên mãn.
Sự thực hành như vậy là sự thực hành đưa đến
diệt trừ các thiện giới.

 Và này Thợ mộc, thế nào là bất thiện tư duy?

 Dục tư duy, sân tư duy, hại tư duy. Pháp này, này Thợ mộc, được gọi là bất thiện tư duy.

 Và này Thợ mộc, những bất thiện tư duy này sanh khởi như thế nào?

 Sự sanh khởi của chúng cũng được nói đến. Cần phải trả lời là từ tưởng sanh khởi.  Thế nào là tưởng? Tưởng có nhiều loại, đa

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2754

chủng, sai biệt: dục tưởng, sân tưởng, hại tưởng, từ đấy những bất thiện tư duy sanh khởi.

 Và này Thợ mộc, những bất thiện tư duy này từ đâu được trừ diệt, không có dư tàn?

 Sự trừ diệt của chúng cũng được nói đến. Ở
đây, này Thợ mộc, vị Tỷ-kheo ly dục, ly bất
thiện pháp chứng và trú Thiền thứ nhất, một
trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, với tầm, với
tứ. Ở đây, những bất thiện tư duy được trừ diệt,
không có dư tàn.

 Và sự thực hành như thế nào, này Thợ mộc, là sự thực hành đưa đến diệt trừ các bất thiện tư duy?

Ở đây, vị Tỷ-kheo khởi lên ý muốn nỗ lực, tinh
tấn, quyết tâm, sách tấn tâm khiến cho các ác, bất
thiện pháp chưa sanh không được sanh khởi... khiến
cho các ác, bất thiện pháp đã sanh được trừ diệt;
khiến cho các thiện pháp chưa sanh nay được sanh
khởi; khởi lên ý muốn nỗ lực, tinh tấn, quyết tâm,
sách tấn tâm; khiến cho các thiện pháp đã sanh có thể
duy trì, không có mơ hồ, được tăng trưởng, được
quảng đại, được tu tập, được viên mãn. Sự thực hành
như vậy là sự thực hành đưa đến diệt trừ các bất thiện
tư duy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2755

 Này Thợ mộc, thế nào là thiện tư duy?

 Ly dục tư duy, vô sân tư duy, bất hại tư duy; những pháp này, này Thợ mộc, được gọi là thiện tư duy.

 Và này Thợ mộc, những thiện tư duy này sanh khởi như thế nào?

 Sự sanh khởi của chúng cũng được nói đến.
Cần phải trả lời là từ tưởng sanh khởi. Thế nào
là tưởng? Tưởng có nhiều loại, đa chủng, sai
biệt: ly dục tưởng, vô sân tưởng, bất hại tưởng,
từ đấy sanh khởi là những thiện tư duy.

 Và này Thợ mộc, những thiện tư duy này từ đâu được diệt, không có dư tàn?

 Sự trừ diệt của chúng cũng được nói đến. Ở
đây, này Thợ mộc, vị Tỷ-kheo diệt tầm và tứ,
chứng và trú Thiền thứ hai, một trạng thái hỷ
lạc do định sanh, không tầm, không tứ, nội tĩnh
nhất tâm. Ở đây, những thiện tư duy ấy được
trừ diệt không có dư tàn.

 Và sự thực hành như thế nào, này Thợ mộc, là sự thực hành đưa đến diệt trừ các thiện tư duy?

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2756

Ở đây, Tỷ-kheo khởi lên ý muốn nỗ lực, tinh tấn, quyết tâm, sách tấn tâm khiến cho các ác, bất thiện pháp chưa sanh không có sanh khởi... (như trên)...; khiến cho các ác, bất thiện pháp đã sanh được trừ diệt... (như trên)...; khiến cho các thiện pháp chưa sanh nay được sanh khởi; khởi lên ý muốn nỗ lực, tinh tấn, quyết tâm, sách tấn tâm, khiến cho các thiện pháp đã sanh, có thể duy trì, không có mơ hồ, được tăng trưởng, được quảng đại, được tu tập, được viên mãn. Sự thực hành như vậy là sự thực hành đưa đến diệt trừ các thiện tư duy.

 Và này Thợ mộc, Ta chủ trương rằng một người
thành tựu mười pháp này, người ấy được thiện cụ
túc, thiện tối thắng, là bậc Sa-môn thành đạt tối
thượng, vô năng thắng.

Ở đây, này Thợ mộc, vị Tỷ-kheo:

 Thành tựu vô học chánh tri kiến,
 Thành tựu vô học chánh tư duy,
 Thành tựu vô học chánh ngữ,
 Thành tựu vô học chánh mạng,
 Thành tựu vô học chánh tinh tấn,
 Thành tựu vô học chánh niệm,

MƯỜI HAI DUYÊN                                        2757

 Thành tựu vô học chánh định,
 Thành tựu vô học chánh trí,
 Thành tựu vô học chánh giải thoát.
Này Thợ mộc, Ta chủ trương rằng một người
thành tựu mười pháp này sẽ được thiện cụ túc, thiện
tối thắng, là bậc Sa-môn thành đạt tối thượng, vô
năng thắng.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Thợ mộc Pancakanga hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   2758

383 Hành - Thân hành được khinh an - Kinh TRÁNH NÉ – Tăng I, 626

TRÁNH NÉ – Tăng I, 626

1. - Tỷ-kheo trừ khử sự thật cá nhân, đã từ bỏ hoàn toàn các tầm cầu hay thân hành được khinh an, vị ấy được gọi là vị độc hành.

Và này các Tỷ-kheo thế nào là Tỷ-kheo đã trừ khử sự thật cá nhân?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, đối với các sự thật cá
nhân phổ thông của các Sa-môn, Bà-la-môn nói
chung, ví như thế giới là thường còn, hay thế giới
là không thường còn, hay thế giới là có giới hạn,
hay thế giới là không giới hạn, sinh mạng và thân
này là một, hay sinh mạng và thân này là khác,
Như Lai sau khi chết có tồn tại, hay Như Lai sau
khi chết không tồn tại, hay Như Lai sau khi chết
có tồn tại và không tồn tại, hay Như Lai sau khi
chết không có tồn tại và không không tồn tại. Tỷ-
kheo đối với tất cả các sự thật cá nhân ấy đã trừ
khử, đã xả bỏ, đã nhổ ra, đã giải thoát, đã đoạn
tận, đã từ bỏ. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-
kheo trừ khử sự thật cá nhân.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2759

2. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo đã từ bỏ hoàn toàn các tầm cầu?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, đối với Tỷ-kheo, dục tầm
cầu được đoạn tận, hữu tầm cầu được đoạn tận,
Phạm hạnh tầm cầu được khinh an. Như vậy, này
các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo đã từ bổ hoàn toàn các
tầm cầu.

3. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo thân hành được khinh an?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo xả lạc, xả khổ,
chấm dứt hỷ ưu đã cảm thọ trước, chứng đạt và an
trú Thiền thứ tư, không khổ, không lạc, xả niệm
thanh tịnh. Như vậy này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo
thân hành được khinh an.

4. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo độc cư?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, đối với Tỷ-kheo ngã mạn
được đoạn tận, được cắt đứt từ gốc rễ, được làm
như thân cây ta-la, được khiến cho không thể hiện
hữu, khiến cho không thể sanh khởi trong tương
lai.

Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo độc cư, Tỷ- kheo trừ khử sự thật cá nhân, này các Tỷ-kheo, đã từ

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2760

bỏ hoàn toàn các tầm cầu, hay thân hành được khinh an, vị ấy được gọi là vị độc hành.

5. Dục và hữu tầm cầu,
Cùng Phạm hạnh tầm cầu,
Chấp thủ sự thật này,
Chỗ kiến xứ chất chứa,
Ai không thích mọi tham,
Giải thoát được ái diệt,
Các tầm cầu từ bỏ,
Kiến xứ được nhổ lên,
Tỷ kheo ấy an tịnh,
Thật chánh niệm khinh an,
Không bị ai chiến bại,
Minh kiến được kiêu mạn,
Vị ấy được danh xưng,
Bậc Giác ngộ độc cư.

MƯỜI HAI DUYÊN                                  2761

384 Hành - Thân này phải được xem là do
hành động, do sắp đặt... do sự cảm thọ
trong quá khứ - Kinh Không Phải Của
Ông – Tương II, 118

Không Phải Của Ông – Tương II, 118

1). .. Trú ở Sàvatthi.

2) Này các Tỷ-kheo, thân thể này không phải của các Ông, không phải của người khác.

3) Thân này, này các Tỷ-kheo, phải được xem là do hành động, do sắp đặt, do sự cố ý, do sự cảm thọ trong quá khứ.

4) Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Thánh đệ tử đa văn khéo léo chân chánh suy nghiệm định lý duyên khởi như sau:

5) "Cái này có mặt cái kia có mặt. Do cái này sanh khởi, cái kia sanh khởi. Cái này không có mặt, cái kia không có mặt. Do cái này diệt, cái kia diệt. "Tức là do duyên vô minh có các hành. Do duyên hành có thức... như vậy là sự tập khởi của toàn bộ khổ uẩn này. Do sự ly tham, đoạn diệt vô minh một cách hoàn

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2762

toàn, các hành diệt. Do các hành diệt nên thức diệt... như vậy là sự đoạn diệt của toàn bộ khổ uẩn này.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2763

385 Hành - Thức ăn của 3 ác hành là Căn khg chế ngự - Kinh VÔ MINH – Tăng IV, 391

VÔ MINH – Tăng IV, 391

1. - Này các Tỷ-kheo, khởi điểm đầu tiên của vô
minh không thể nêu rõ để có thể nói: "Trước
điểm này, vô minh không có, rồi sau mới có." Như
vậy, này các Tỷ-kheo, lời này được nói đến.

Tuy vậy, sự việc này được nêu rõ: "Do duyên này, vô minh (có mặt)".

- Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng vô minh có thức
ăn, không phải không có thức ăn. Và cái gì là
thức ăn cho vô minh? Năm triền cái, cần phải
trả lời như vậy.
- Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng năm triền cái có
thức ăn, không phải không có thức ăn. Và cái
gì là thức ăn cho năm triền cái? Ba ác hành,
cần phải trả lời như vậy.
- Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng ba ác hành có
thức ăn, không phải không có thức ăn. Và cái

MƯỜI HAI DUYÊN                                 2764

gì là thức ăn cho ba ác hành? Các căn không
chế ngự, cần phải trả lời như vậy.
- Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng, các căn không
chế ngự có thức ăn, không phải không có thức
ăn. Và cái gì là thức ăn cho các căn không chế
ngự? Không chánh niệm tỉnh giác, cần phải
trả lời như vậy.
- Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng không chánh
niệm tỉnh giác có thức ăn, không phải không có
thức ăn. Và cái gì là thức ăn cho không chánh
niệm tỉnh giác? Phi như lý tác ý, cần phải trả
lời như vậy.
- Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng phi như lý tác ý
có thức ăn, không phải không có thức ăn. Và
cái gì là thức ăn cho phi như lý tác ý? Không
có lòng tin, cần phải trả lời như vậy.
- Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng không có lòng
tin có thức ăn, không phải không có thức ăn.
Và cái gì là thức ăn cho không có lòng tin?
Không nghe diệu pháp, cần phải trả lời như
vậy.
- Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng, không nghe diệu
pháp có thức ăn, không phải không có thức ăn.
Và cái gì là thức ăn cho không nghe diệu pháp?
Không giao thiệp với bậc Chân nhân, cần
phải trả lời như vậy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                  2765

2. Như vậy, này các Tỷ-kheo:

17. Không giao thiệp với bậc Chân nhân được
viên mãn, thời làm viên mãn không có nghe
diệu pháp.
18. Không có nghe diệu pháp được viên mãn, thời
làm viên mãn không có lòng tin.
19. Không có lòng tin được viên mãn, thời làm
viên mãn phi như lý tác ý.
20. Phi như lý tác ý được viên mãn, thời làm viên
mãn không chánh niệm tỉnh giác.
21. Không chánh niệm tỉnh giác được viên mãn,
thời làm viên mãn các căn không chế ngự.
22. Các căn không chế ngự được viên mãn, thời
làm viên mãn ba ác hành.
23. Ba ác hành được viên mãn, thời làm viên mãn
năm triền cái.
24. Năm triền cái được viên mãn, thời làm viên
mãn vô minh.

Như vậy, đây là thức ăn cho vô minh này, và như vậy là sự viên mãn.

3. Ví như, này các Tỷ-kheo, trên một ngọn núi có mưa rơi nặng hột, nước mưa ấy chảy xuống theo sườn dốc; làm đầy các hang núi, các kẽ núi, các thung lũng; sau khi làm đầy các hang núi, các kẽ núi, các thung lũng, chúng làm đầy các hồ nhỏ. Sau khi làm

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2766

đầy các hồ nhỏ, chúng làm đầy các hồ lớn; sau khi
làm đầy các hồ lớn, chúng làm đầy các sông nhỏ; sau
khi làm đầy các sông nhỏ, chúng làm đầy các sông
lớn; sau khi làm đầy các sông lớn, chúng làm đầy
biển cả. Như vậy là thức ăn của biển lớn, của đại
dương và như vậy là viên mãn.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo:

17. Không giao thiệp với các bậc Chân nhân được
viên mãn, thời làm viên mãn không có nghe
diệu pháp.
18. Không có nghe diệu pháp được viên mãn, thời
làm viên mãn không có lòng tin.
19. Không có lòng tin được viên mãn, thời làm
viên mãn phi như lý tác ý.
20. Phi như lý tác ý được viên mãn, thời làm viên
mãn không chánh niệm tỉnh giác.
21. Không chánh niệm tỉnh giác được viên mãn,
thời làm viên mãn các căn không chế ngự.
22. Các căn không chế được viên mãn, thời làm
viên mãn ba ác hành.
23. Ba ác hành được viên mãn, thời làm viên mãn
năm triền cái.
24. Năm triền cái được viên mãn, thời viên mãn vô
minh.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   2767

Như vậy, đây là thức ăn của vô minh, và như vậy là sự viên mãn.

4. Và này các Tỷ-kheo, Ta nói Minh Giải thoát có
thức ăn, không phải không có thức ăn. Và cái gì là
thức ăn cho minh giải thoát? Bảy giác chi, cần phải
trả lời như vậy.

Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng Bảy giác chi có thức
ăn, không phải không có thức ăn. Và cái gì là thức
ăn cho bảy giác chi? Bốn niệm xứ, cần phải trả lời
như vậy.

Này các Tỷ kheo, Ta nói rằng, Bốn niệm xứ có thức
ăn, không phải không có thức ăn. Cái gì là thức ăn
cho Bốn niệm xứ? Ba thiện hành, cần phải trả lời
như vậy.

Này các Tỷ-kheo, Ta nói như rằng ba thiện hành có
thức ăn, không phải không có thức ăn. Cái gì là thức
ăn cho ba thiện hành? Các căn được chế ngự, cần
phải trả lời như vậy.

Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng các căn được chế ngự
có thức ăn không phải không có thức ăn. Cái gì là
thức ăn cho các căn được chế ngự? Chánh niệm tỉnh
giác, cần phải được như vậy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2768

Này các Tỷ-kheo, chánh niệm tỉnh giác có thức ăn,
không phải không có thức ăn. Cái gì là thức ăn cho
chánh niệm tỉnh giác? Như lý tác ý, cần phải trả lời
như vậy.

Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng, như lý tác ý có thức ăn, không phải không có thức ăn. Cái gì là thức ăn cho như lý tác ý? Lòng tin, cần phải trả lời như vậy.

Này các Tỷ-kheo, Ta nói lòng tin có thức ăn, không phải không có thức ăn. Cái gì là thức ăn cho lòng tin? Nghe diệu pháp, cần phải trả lời như vậy.

Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng nghe diệu pháp có
thức ăn, không phải không có thức ăn. Cái gì là thức
ăn cho nghe diệu pháp? Giao thiệp với bậc Chân
nhân, cần phải trả lời như vậy.

5. Như vậy, này các Tỷ-kheo:

19. Giao thiệp với bậc Chân nhân được viên mãn
thời làm viên mãn nghe diệu pháp.
20. Nghe diệu pháp được viên mãn thời làm viên
mãn lòng tin.
21. Lòng tin được viên mãn, thời làm viên mãn như
lý tác ý.
22. Như lý tác ý được viên mãn, thời làm viên mãn
chánh niệm tỉnh giác.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2769

23. Chánh niệm tỉnh giác được viên mãn, thời làm
viên mãn các căn được chế ngự.
24. Các căn được chế ngự được viên mãn, thời làm
viên mãn ba thiện hành.
25. Ba thiện hành được viên mãn Bốn niệm xứ.
26. Bốn niệm xứ được viên mãn, thời làm viên mãn
Bảy giác chi.
27. Bảy giác chi được viên mãn, thời làm viên mãn
được giải thoát.

Như vậy, đây là thức ăn của thức ăn của minh giải thoát, và như vậy là sự viên mãn.

Ví như, này các Tỷ-kheo, trên một ngọn núi có mưa
rơi nặng hột, nước mưa chảy xuống theo sườn dốc,
làm đầy các hang núi, các kẽ núi, các thung lũng,
chúng làm đầy các hồ nhỏ. Sau khi làm đầy các hồ
nhỏ, chúng làm đầy các hồ lớn. Sau khi làm đầy các
hồ lớn, chúng làm đầy các sông nhỏ. Sau khi làm đầy
các sông nhỏ, chúng làm đầy các sông lớn. Sau khi
làm đầy các sông lớn, chúng làm đầy biển cả. Như
vậy, là thức ăn của biển lớn, của đại dương, và như
vậy là sự viên mãn.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo:

19.   Giao thiệp với bậc Chân nhân được viên mãn, thời làm viên mãn nghe diệu pháp.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   2770

20. Nghe diệu pháp được viên mãn, thời làm viên
mãn lòng tin.
21. Lòng tin được viên mãn thời làm viên mãn như
lý tác ý.
22. Như lý tác ý được viên mãn, thời làm viên mãn
chánh niệm tỉnh giác.
23. Chánh niệm tỉnh giác được viên mãn, thời làm
viên mãn các căn được chế ngự.
24. Các căn chế ngự được viên mãn, thời làm viên
mãn ba thiện hành.
25. Ba thiện hành được viên mãn, thời làm viên
mãn Bốn niệm xứ.
26. Bốn niệm xứ được viên mãn, thời làm viên mãn
Bảy giác chi.
27. Bảy giác chi được viên mãn, thời làm viên mãn
Minh Giải thoát.

Như vậy là thức ăn của minh giải thoát, và như vậy là viên mãn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   2771

386 Hành - Tinh tấn hạ liệt và Tinh tấn siêng năng - Kinh HÀNH – Tăng I, 572

HÀNH – Tăng I, 572

1.- Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo khi đang đi khởi lên
dục tầm, hay sân tầm, hay hại tầm mà nếu Tỷ-kheo
chấp nhận, không có từ bỏ, không có tẩy sạch, không
có chấm dứt, không có đi đến không hiện hữu; này
các Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo đang đi có sở hành như
vậy, vị ấy được gọi là người không có nhiệt tình,
không có xấu hổ, liên tục thường hằng biếng nhác,
tinh tấn hạ liệt.

Này các Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo khi đang đứng …

…khi đang ngồi …

…khi đang nằm, thức khởi lên dục tầm, hay sân tầm, hai hại tầm mà nếu Tỷ-kheo chấp nhận, không có từ bỏ, không có tẩy sạch, không có chấm dứt, không có đi đến không hiện hữu; này các Tỷ-kheo, nếu Tỷ- kheo đang nằm, thức có sở hành như vậy, vị ấy được gọi là người không có nhiệt tình, không có xấu hổ, liên tục thường hằng biếng nhác, tinh tấn hạ liệt.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   2772

2. Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo khi đang đi khởi lên
dục tầm, hay sân tầm, hai hại tầm mà nếu Tỷ-kheo
không chấp nhận, từ bỏ, tẩy sạch, chấm dứt, đi đến
không hiện hữu; này các Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo đang
đi có sở hành như vậy, vị ấy được gọi là người có
nhiệt tình, có xấu hổ, liên tục thường hằng, tinh cần
tinh tấn, siêng năng.

Này các Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo khi đang đứng … khi
đang ngồi … khi đang nằm, thức khởi lên dục tầm,
hay sân tầm, hai hại tầm mà nếu Tỷ-kheo không chấp
nhận, từ bỏ, tẩy sạch, chấm dứt, đi đến không hiện
hữu; này các Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo đang nằm, thức
có sở hành như vậy, vị ấy được gọi là người có nhiệt
tình, có xấu hổ, liên tục thường hằng, tinh cần tinh
tấn, siêng năng.

- Nếu khi đi khi đứng
Khi ngồi hay khi nằm
Khởi lên các ác tầm
Liên hệ đến gia đình
Thực hành theo ác đạo
Mờ ám bởi si mê
Vị Tỷ-kheo như vậy
Không chứng Vô thượng giác
- Ai khi đi khi đứng
Khi ngồi hay khi nằm

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2773

Điều phục được tâm tư
Ưa thích tầm chỉ tịnh
Vị Tỷ-kheo như vậy
Chứng được Vô thượng giác

MƯỜI HAI DUYÊN                  2774

387 Hành - Tu tập tưởng vô thường, khổ... trong tất cả hành - Kinh KHÔNG CÓ HẠN CHẾ 1 – Tăng III, 260

KHÔNG CÓ HẠN CHẾ 1 –Tăng III, 260

1. - Thấy được sáu lợi ích, này các Tỷ-kheo, thật là
vừa đủ để vị Tỷ-kheo làm cho an trú tưởng vô
thường, không có hạn chế trong tất cả hành.
2. Thế nào là sáu?
- Tất cả hành hiện ra với tôi, không có an trú.
- Ý của tôi không ưa thích tất cả thế giới.
- Ý của tôi sẽ xuất khỏi tất cả thế giới.
- Ý của tôi sẽ nghiêng về Niết-bàn.
- Các kiết sử của tôi đi đến đoạn diệt.
- Và tôi sẽ thành tựu tối thượng Sa-môn hạnh.
Thấy được sáu lợi ích, này các Tỷ-kheo, thật là vừa
đủ để vị Tỷ-kheo làm cho an trú tưởng vô thường,
không có hạn chế trong tất cả hành.

KHÔNG CÓ HẠN CHẾ 2 –Tăng III, 261

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2775

1. - Thấy được sáu lợi ích này, này các Tỷ-kheo, thật
là vừa đủ để Tỷ-kheo làm cho an trú tưởng khổ,
không có hạn chế trong tất cả hành.
2. . Thế nào là sáu?
- Trong tất cả hành, tưởng Niết-bàn sẽ được an
trú trong tôi, ví như kẻ giết người đang đưa dao
lên chém.
- Ý của tôi sẽ xuất khỏi tất cả thế giới.
- Tôi sẽ trở thành một người thấy được tịnh lạc
trong Niết-bàn.
- Các tùy miên trong tôi sẽ được nhổ lên.
- Tôi sẽ là người đã làm các việc nên làm.
- Tôi sẽ với từ tâm hầu hạ bậc Đạo Sư.
Thấy được sáu lợi ích này, này các Tỷ-kheo, thật là
vừa đủ để Tỷ-kheo làm cho an trú tưởng khổ không
có hạn chế trong tất cả hành.

KHÔNG CÓ HẠN CHẾ 3 –Tăng III, 262

1. - Thấy được sáu lợi ích, này các Tỷ-kheo, thật là
vừa đủ để Tỷ-kheo làm cho an trú tưởng vô ngã
không có hạn chế trong tất cả hành.
2. Thế nào là sáu?

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2776

- Trong tất cả thế giới, tôi sẽ không dự phần vào
trong ấy.
- Cái gì tạo ra cái "tôi" trong tôi sẽ được chận
đứng.
- Cái gì tạo ra cái "của tôi" trong tôi sẽ được chận
đứng.
- Tôi sẽ thành tựu trí.
- Không cùng chia sẻ với người khác.
- Nguyên nhân và các pháp do nhân sanh được
tôi khéo thấy.
Thấy được sáu lợi ích này, này các Tỷ-kheo, thật là
vừa đủ để Tỷ-kheo làm cho an trú tưởng vô ngã
không có hạn chế trong tất cả hành.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2777

388 Hành - Tôi là, là một tư tưởng - Kinh Bó Lúa – Tương IV, 325

Bó Lúa – Tương IV, 325

1-2) ...

3) -- Ví như, này các Tỷ-kheo, một bó lúa quăng tại
ngã tư đường, rồi sáu người đến, tay cầm cái đập và
họ đập bó lúa ấy với sáu cái đập (vyàkggì). Như vậy,
này các Tỷ-kheo, bó lúa ấy được khéo đập với sáu
cái đập ấy. Rồi một người thứ bảy đến, tay cầm cái
đập, và người ấy đập bó lúa ấy với cái đập thứ bảy.
Như vậy, này các Tỷ-kheo, bó lúa ấy lại càng được
khéo đập với cái đập thứ bảy.

4) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, kẻ vô văn phàm phu bị đập trong con mắt bởi những sắc khả ái và không khả ái.

... bị đập trong lưỡi bởi những vị khả ái và không khả ái...

... bị đập trong ý bởi những pháp khả ái và không khả ái.

Này các Tỷ-kheo, nếu kẻ vô văn phàm phu ấy lại nghĩ đến tái sanh trong tương lai, như vậy, này các Tỷ-

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2778

kheo, kẻ ngu si ấy lại càng bị khéo đập hơn nữa. Ví như, này các Tỷ-kheo, bó lúa ấy lại được đập với cái đập thứ bảy nữa.

5) Này các Tỷ-kheo, thuở xưa, cuộc chiến xảy ra giữa chư Thiên và các A-tu-la rất là khốc liệt.

Này các Tỷ-kheo, Vepacitti, vua A-tu-la gọi các A- tu-la: "Này Thân hữu, trong cuộc chiến đang khởi lên giữa chư Thiên và loài A-tu-la rất là khốc liệt, nếu các A-tu-la thắng và chư Thiên bại, hãy trói Thiên chủ Sakka hai tay, hai chân và thứ năm là cổ, và dắt vua ấy đến trước mặt ta, trong thành của các A-tu- la". Còn Thiên chủ Sakka gọi chư Thiên ở cõi trời Ba mươi ba: "Này Thân hữu, trong trận chiến giữa chư Thiên và các loài A-tu-la, trận chiến rất là khốc liệt, nếu chư Thiên thắng và các loài A-tu-la bại, hãy trói vua A-tu-la Vepacitti, hai tay, hai chân và thứ năm là cổ, và dắt vua ấy đến trước mặt ta, trong giảng đường Sudhamma (Thiện Pháp)".

6) Nhưng trận chiến ấy, chư Thiên thắng và các loài A-tu-la bại. Rồi, này các Tỷ-kheo, chư Thiên ở cõi trời Ba mươi ba trói vua A-tu-la Vepacitti, trói hai tay, hai chân và thứ năm là cổ, rồi dẫn đến trước mặt Thiên chủ Sakka trong giảng đường Sudhamma.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2779

7) Tại đây, này các Tỷ-kheo, vua A-tu-la Vepacitti bị trói hai tay, hai chân và thứ năm là cổ. Này các Tỷ-kheo, khi ấy vua A-tu-la Vepacitti suy nghĩ như sau: "Chư Thiên theo Chánh pháp, còn A-tu-la theo phi pháp. Nay ta đi đến thành của chư Thiên", thời khi ấy vua A-tu-la tự thấy mình được cởi trói hai chân, hai tay và thứ năm là cổ, và được hưởng thọ, được thưởng thức đầy đủ năm dục công đức cõi trời.

Và này các Tỷ-kheo, khi vua A-tu-la suy nghĩ như
sau: "Các A-tu-la theo Chánh pháp, chư Thiên theo
phi pháp. Ở đây, ta sẽ đi đến thành của các A-tu-la",
thời khi ấy vua A-tu-la tự thấy mình bị trói hai tay,
hai chân và thứ năm là cổ, và bị tước bỏ năm dục
công đức cõi trời.

8) Như vậy, này các Tỷ-kheo, thật tế nhị là sự trói
buộc của Vepacitti, và còn tế nhị hơn là sự trói
buộc của Màra. Ai có tư tưởng (Mannamàna),
người ấy bị Màra trói buộc. Ai không có tư tưởng,
người ấy được giải thoát khỏi Ác ma.

- "Tôi là", này các Tỷ-kheo, là một tư tưởng.
- "Cái này là tôi", này các Tỷ-kheo, là một tư
tưởng.
- "Tôi sẽ là", này các Tỷ-kheo, là một tư tưởng.
- "Tôi sẽ không là", là một tư tưởng.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2780

-   "Tôi sẽ có sắc", là một tư tưởng.
-   "Tôi sẽ không có sắc", là một tư tưởng.
-   "Tôi sẽ có tưởng", là một tư tưởng.
-   "Tôi sẽ không có tưởng", là một tư tưởng.
-   "Tôi sẽ không có tưởng và không không có
tưởng", là một tư tưởng.

Có tư tưởng, này các Tỷ-kheo, là tham. Có tư tưởng
là mụt nhọt. Có tư tưởng là mũi tên. Do vậy, này các
Tỷ-kheo, các Ông cần phải học tập: "Tôi sẽ sống với
tâm không có tư tưởng".

9) Như vậy, này các Tỷ-kheo, các Ông cần phải hiểu:

- "Tôi là", này các Tỷ-kheo, là một động chuyển
(injitam).
- "Cái này là tôi", là một động chuyển.
- "Tôi sẽ là", là một động chuyển.
- "Tôi sẽ không là", là một động chuyển.
- "Tôi sẽ có sắc", là một động chuyển.
- "Tôi sẽ có tưởng", là một động chuyển.
- "Tôi sẽ không có tưởng", là một động chuyển.
- "Tôi sẽ không có tưởng và không không có
tưởng", là một động chuyển.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2781

Động chuyển, này các Tỷ-kheo, là tham. Động
chuyển là mụt nhọt. Động chuyển là mũi tên. Do vậy,
này các Tỷ-kheo, các Ông cần phải học tập: "Tôi sẽ
sống với tâm không có động chuyển".

10) Như vậy, này các Tỷ-kheo, các Ông cần phải hiểu:

- "Tôi là", này các Tỷ-kheo, là một chấn động
(phanditam).
- "Cái này là tôi", là một chấn động.
- "Tôi sẽ là", là một chấn động.
- "Tôi sẽ không là", là một chấn động.
- "Tôi sẽ có sắc", là một chấn động.
- "Tôi sẽ không có sắc", là một chấn động.
- "Tôi sẽ có tưởng", là một chấn động.
- "Tôi sẽ không có tưởng", là một chấn động.
- "Tôi sẽ không có tưởng và không không có
tưởng", là một chấn động.

Chấn động, này các Tỷ-kheo, là tham. Chấn động là
mụt nhọt. Chấn động là mũi tên. Do vậy, này các Tỷ-
kheo, các Ông cần phải học tập: "Tôi sẽ sống với tâm
không chấn động".

11) Như vậy, này các Tỷ-kheo, các Ông cần phải hiểu:

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2782

- "Tôi là", này các Tỷ-kheo, là một hý luận
(papancitam).
- "Cái này là tôi", là một hý luận.
- "Tôi sẽ là", là một hý luận.
- "Tôi sẽ không là", là một hý luận.
- "Tôi sẽ có sắc", là một hý luận.
- "Tôi sẽ không có sắc", là một hý luận.
- "Tôi sẽ có tưởng", là một hý luận.
- "Tôi sẽ không có tưởng", là một hý luận.
- "Tôi sẽ không có tưởng và không không có
tưởng", là một hý luận.

Hý luận, này các Tỷ-kheo, là tham. Hý luận là mụt
nhọt. Hý luận là mũi tên. Do vậy, này các Tỷ-kheo,
các Ông cần phải học tập: "Tôi sẽ sống với tâm
không có hý luận".

12) Như vậy, này các Tỷ-kheo, các Ông cần phải hiểu:

-   "Tôi là", này các Tỷ-kheo, là một ngã mạn.
-   "Cái này là tôi", là một ngã mạn.
-   "Tôi sẽ là", là một ngã mạn.
-   "Tôi sẽ không là", là một ngã mạn.
-   "Tôi sẽ có sắc", là một ngã mạn.
-   "Tôi sẽ không có sắc", là một ngã mạn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2783

- "Tôi sẽ có tưởng", là một ngã mạn.
- "Tôi sẽ không có tưởng", là một ngã mạn.
- "Tôi sẽ không có tưởng và không không có
tưởng", là một ngã mạn.

Ngã mạn, này các Tỷ-kheo, là tham. Ngã mạn là mụt
nhọt. Ngã mạn là mũi tên. Do vậy, này các Tỷ-kheo,
các Ông cần phải học tập: "Tôi sẽ sống với tâm trừ
bỏ ngã mạn". Như vậy, này các Tỷ-kheo, các Ông
cần phải học tập.

MƯỜI HAI DUYÊN                                  2784

389 Hành - Tưởng và Thọ là ý hành - Kinh Kàmabhù 2 – Tương IV, 458

Kàmabhù 2 – Tương IV, 458

1) Một thời Tôn giả Kàmabhù trú tại Macchikàsanda, tại rừng Ambàtaka.

2) Rồi gia chủ Citta đi đến Tôn giả Kàmabhà; sau khi đến, đảnh lễ Tôn giả Kàmabhù, rồi ngồi xuống một bên.

3) Ngồi một bên, gia chủ Citta thưa Tôn giả Kàmabhù:

-- Bạch Thượng tọa, có bao nhiêu hành tất cả?

-- Này Gia chủ có ba hành: thân hành, khẩu hành và ý hành.

-- Lành thay, bạch Thượng tọa.

Gia chủ Citta hoan hỷ, tín thọ lời Tôn giả Kàmabhù nói, rồi hỏi thêm Tôn giả Kàmabhù một câu nữa:

-- Bạch Thượng tọa, thế nào là thân hành? Thế nào là khẩu hành? Thế nào là ý hành?

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2785

-- Hơi thở vô, hơi thở ra, này Gia chủ, là thân hành. Tầm và tứ là khẩu hành. Tưởng và thọ là ý hành.

-- Lành thay, bạch Thượng tọa.

Gia chủ Citta hoan hỷ, tín thọ lời Tôn giả Kàmabhù nói, rồi hỏi thêm Tôn giả Kàmabhù một câu nữa:

5) -- Vì sao, bạch Thượng tọa, thở vô thở ra là thân hành? Vì sao tầm và tứ là khẩu hành? Vì sao tưởng và thọ là ý hành?

- Thở vô thở ra, này Giả chủ, thuộc về thân. Các
pháp này liên hệ đến thân; do vậy, thở vô thở ra
là thân hành.
- Trước phải tầm cầu, tư sát, này Gia chủ, sau mới
phát lời nói; do vậy, tầm và tứ là khẩu hành.
- Tưởng và thọ thuộc về ý. Những pháp này liên hệ
đến tâm; do vậy, tưởng và thọ là ý hành.

-- Lành thay, bạch Thượng tọa.

Gia chủ Citta hoan hỷ, tín thọ lời Tôn giả Kàmabhù nói, rồi hỏi thêm Tôn giả Kàmabhù một câu nữa:

6) -- Như thế nào, bạch Thượng tọa, là chứng Diệt thọ tưởng định?

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2786

-- Này Gia chủ, Tỷ-kheo chứng đạt Diệt thọ tưởng
định không có nghĩ rằng: "Tôi sẽ chứng đạt Diệt thọ
tưởng định", hay: "Tôi đang chứng đạt Diệt thọ
tưởng định", hay: "Tôi đã chứng đạt Diệt thọ tưởng
định". Do tâm vị ấy trước đã được tu tập như vậy,
nên đưa đến thành tựu như thật như vậy.

-- Lành thay...

Gia chủ Citta hoan hỷ, tín thọ lời Tôn giả Kàmabhù nói, rồi hỏi thêm Tôn giả Kàmabhù một câu nữa:

7) -- Tỷ-kheo chứng đạt Diệt thọ tưởng định, bạch Thượng tọa, những pháp nào được đoạn diệt trước, thân hành, hay khẩu hành, hay ý hành?

-- Tỷ-kheo chứng đạt Diệt thọ tưởng định, này Gia chủ, khẩu hành được diệt trước, thứ đến thân hành, rồi đến ý hành.

-- Lành thay...

Gia chủ Citta hoan hỷ, tín thọ lời Tôn giả Kàmabhù nói, rồi hỏi thêm Tôn giả Kàmabhù một câu nữa:

8) -- Bạch Thượng tọa, người đã chết, đã mệnh chung, và Tỷ-kheo chứng đạt Diệt thọ tưởng định, giữa những người này có những sai khác gì?

MƯỜI HAI DUYÊN                                   2787

-- Đối với người đã chết, đã mệnh chung, này Gia chủ, thân hành người ấy được đoạn diệt, được khinh an; khẩu hành được đoạn diệt, được khinh an; ý hành được đoạn diệt, được khinh an, thọ mạng được đoạn tận, sức nóng được tịnh chỉ, các căn bị hủy hoại.

Còn Tỷ-kheo đã chứng đạt Diệt thọ tưởng định, này Gia chủ, thân hành được đoạn diệt, khinh an; khẩu hành được đoạn diệt, khinh an; ý hành được đoạn diệt, khinh an; thọ mạng không bị đoạn tận, sức nóng không bị tịnh chỉ, các căn được trong sáng.

Này Gia chủ, người đã chết, đã mệnh chung và Tỷ- kheo chứng đạt Diệt thọ tưởng định, giữa những người này có những sai khác như vậy.

-- Lành thay...

Gia chủ Citta hoan hỷ, tín thọ lời Tôn giả Kàmabhù nói, rồi hỏi thêm Tôn giả Kàmabhù một câu nữa:

9) -- Như thế nào, bạch Thượng tọa, là ra khỏi Diệt thọ tưởng định?

-- Này Gia chủ, Tỷ-kheo ra khỏi Diệt thọ tưởng định không có suy nghĩ: "Tôi sẽ ra khỏi Diệt thọ tưởng định", hay: "Tôi đang ra khỏi Diệt thọ tưởng định", hay: "Tôi đã ra khỏi Diệt thọ tưởng định". Do tâm vị

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2788

ấy trước đã được tu tập như vậy, nên đưa đến thành tựu như thật như vậy.

-- Lành thay, bạch Thượng tọa...

Gia chủ Citta hoan hỷ, tín thọ... và hỏi thêm câu hỏi nữa:

10) -- Tỷ-kheo ra khỏi Diệt thọ tưởng định, bạch Thượng tọa, pháp nào khởi lên trước, thân hành, khẩu hành, hay ý hành?

-- Tỷ-kheo ra khỏi Diệt thọ tưởng định, này Gia chủ, ý hành khởi lên trước, rồi đến thân hành, rồi đến khẩu hành.

-- Lành thay, bạch Thượng tọa...

Gia chủ Citta hoan hỷ, tín thọ... và hỏi thêm câu hỏi nữa:

11) -- Tỷ-kheo ra khỏi Diệt thọ tưởng định, bạch Thượng tọa, cảm giác được bao nhiêu xúc?

-- Tỷ-kheo ra khỏi Diệt thọ tưởng định cảm thọ được ba xúc: không xúc, vô tướng xúc, vô nguyện xúc.

-- Lành thay, bạch Thượng tọa.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2789

Gia chủ Citta hoan hỷ, tín thọ... và hỏi thêm câu hỏi nữa:

12) -- Tỷ-kheo ra khỏi Diệt thọ tưởng định, bạch Thượng tọa, tâm thiên về đâu, hướng về đâu, nghiêng về đâu?

-- Tỷ-kheo ra khỏi Diệt thọ tưởng định, này Gia chủ, tâm vị ấy thiên về viễn ly, hướng về viễn ly, nghiêng về viễn ly.

-- Lành thay, bạch Thượng tọa.

Gia chủ Citta hoan hỷ, tín thọ lời Tôn giả Kàmabhù nói rồi hỏi thêm câu hỏi nữa:

13) -- Bạch Thượng tọa, có bao nhiêu pháp giúp đỡ nhiều cho sự chứng đắc Diệt thọ tưởng định?

-- Thật sự, này Gia chủ, điều Gia chủ cần phải hỏi
trước, Gia chủ lại hỏi sau. Tuy vậy, ta sẽ trả lời cho
Gia chủ. Này Gia chủ, có hai pháp giúp đỡ rất nhiều
cho Diệt thọ tưởng định được chứng đắc. Đó là Chỉ
và Quán.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2790

390 Hành - Tất cả các loài hữu tình do hành mà an trú - Kinh PHÚNG TỤNG – 33 Trường II, 567

KINH PHÚNG TỤNG
(SANGITI – SUTTANTA)
– Bài kinh số 33 – Trường II, 567
(Trích đoạn)

I

Như vầy tôi nghe.

1. Một thời Thế Tôn du hành giữa dân tộc Mallà cùng
với Đại chúng Tỷ-kheo khoảng năm trăm vị. Ngài
đến tại thành của dân chúng Mallà tên là Pàvà và trú
tại đấy. Thế Tôn trú tại Pàvà trong rừng xoài của thợ
rèn Cunda.

2. Lúc bấy giờ, một hội trường tên là Ubbhataka mới được dựng lên giữa dân chúng Mallà, trú ở Pàvà, và hội trường này chưa có vị Sa-môn, Bà-la-môn, hay một người nào khác an trú. Dân chúng Mallà ở Pàvà được nghe: "Thế Tôn du hành giữa dân tộc Mallà,

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2791

cùng với Đại chúng Tỷ-kheo khoảng năm trăm vị.
Ngài đến tại Pàvà, trú tại đấy, trong rừng xoài của
thợ rèn Cunda". Rồi các vị Mallà ở Pàvà đến chỗ Thế
Tôn ở, sau khi đến, đảnh lễ Ngài rồi ngồi xuống một
bên. Sau khi ngồi xuống một bên, các vị Mallà ở
Pàvà bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, ở đây một hội trường tên là
Ubbhataka mới được dựng lên giữa dân chúng Mallà
ở Pàvà, và hội trường này chưa có vị Sa-môn, Bà-la-
môn, hay một người nào khác an trú. Bạch Thế Tôn,
mong Thế Tôn là người đến dùng hội trường này
trước tiên. Nhờ Thế Tôn dùng trước tiên, dân chúng
Mallà ở Pàvà sẽ được hạnh phúc an lạc lâu dài.

Thế Tôn im lặng nhận lời.

3. Rồi các vị Mallà ở Pàvà, sau khi biết Thế Tôn đã nhận lời, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tôn, thân phía hữu hướng đến Ngài, từ tạ đi đến hội trường. Sau khi đến, liền dùng đệm trải khắp tất cả, sửa soạn các ghế ngồi, đặt sẵn một ghè nước, treo cây đèn dầu, rồi đến chỗ Thế Tôn ở. Sau khi đến, các vị này đảnh lễ Ngài và đứng một bên. Sau khi đứng một bên, các vị Mallà ở Pàvà bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, hội trường đã được trải nệm tất cả, các ghế ngồi đã được sửa soạn, ghè nước đã được đặt

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2792

sẵn, cây đền dầu đã được treo lên, Thế Tôn hãy làm gì Ngài nghĩ là phải thời.

4. Rồi Thế Tôn đắp y, cầm y bát cùng với chúng Tỷ- kheo đến tại hội trường. Khi đến xong Ngài rửa chân và vào hội trường. Thế Tôn ngồi dựa trên cột chính giữa, mặt hướng về phía Đông. Chúng Tỷ-kheo sau khi rửa chân, vào hội trường, ngồi dựa trên bức tường phía Tây, mặt hướng về phía Đông, sau lưng Thế Tôn. Các vị Mallà ở Pàvà cũng rửa chân, đi vào hội trường, và ngồi xuống, dựa vào bức tường phía Đông, mặt hướng phía Tây, trước mặt có Thế Tôn. Rồi Thế Tôn, cho đến đêm thật khuya, thuyết pháp cho dân Mallà ở Pàvà, giảng dạy, giải thích, khích lệ, làm cho hứng khởi rồi bảo các vị ấy về:

- Này Vàsetthà, đêm đã quá khuya. Các Ngươi hãy làm những gì các Ngươi xem là phải thời.

- Thưa vâng, bạch Thế Tôn!

Các vị Mallà ở Pàvà vâng lời Thế Tôn, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Ngài, thân phía hữu hướng về Ngài và ra đi.

5. Thế Tôn, khi dân Mallà đi chưa bao lâu, nhìn chúng Tỷ-kheo đang yên lặng, rồi bảo tôn giả Sàriputta:

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2793

- Này Sàriputta, chúng Tỷ-kheo không có hôn trầm thụy miên. Này Sàriputta, hãy thuyết pháp cho chúng Tỷ-kheo. Ta cảm thấy đau lưng! Ta muốn nằm nghỉ.

- Thưa vâng, bạch Thế Tôn! - Tôn giả Sàriputta vâng lời Thế Tôn.

Rồi Thế Tôn, xếp y Sanghàti (Tăng-già-lê) gấp bốn
và nằm xuống như cách nằm con sư tử, thân phía
hữu, hai chân để trên nhau, chánh niệm tỉnh giác, với
tâm nghĩ đến lúc ngồi dậy.

6. Lúc bấy giờ, Niganthà Nàthaputta vừa mới tạ thế ở Pàvà. Sau khi vị này tạ thế, các vị Niganthà chia ra làm hai phái, chia rẽ nhau, tranh chấp nhau, tranh luận nhau và sống tàn hại nhau với binh khí bằng miệng: "Ngươi không biết pháp luật này, ta biết pháp luật này. Sao Ngươi có thể biết pháp luật này? Người theo tà hạnh, ta theo chánh hạnh. Lời nói ta tương ưng, lời nói Ngươi không tương ưng. Điều đáng nói trước, Ngươi nói sau; điều đáng nói sau, Ngươi nói trước. Điều Ngươi quan niệm trình bày đã bị đảo lộn. Quan niệm của Ngươi đã bị thách đố. Ngươi đã bị đánh bại. Hãy đi giải tỏa quan điểm của Ngươi! Hãy tự thoát khỏi bế tắc nếu Ngươi có thể làm được". Hình như các đệ tử của Niganthà Nàthaputta muốn tàn hại lẫn nhau. Chính các đệ tử cư sĩ mặc đồ trắng

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2794

của Nigantha Nàthaputta cũng chán ngấy, cơ hiềm
và phản đối các vị Nigantha, vì pháp luật của họ đã
được trình bày, tuyên bố một cách vụng về, không
có hiệu năng hướng dẫn, không hướng đến an tịnh,
không do vị Chánh Đẳng Giác tuyên thuyết, tháp y
chỉ đã bị đổ vỡ, không có chỗ y chỉ.

7. Rồi tôn giả Sàriputta bảo các Tỷ-kheo:

- Này Hiền giả, Niganthà Nàthaputta vừa mới từ trần
không bao lâu. Sau khi vị này từ trần, các Nigantha
(Ni-kiền-tử) chia làm hai phe... và không có người y
chỉ.

Nhưng với chúng ta, này các Hiền giả, pháp này được Thế Tôn khéo giảng dạy, khéo trình bày, một Chánh pháp có hiệu năng hướng dẫn, hướng đến an tịnh, do vị Chánh Đẳng Giác trình bày. Ở đây, tất cả mọi người cần phải cùng nhau tụng đọc, không cãi cọ nhau, để phạm hạnh này được trường tồn, được duy trì lâu ngày, vì hạnh phúc cho chúng sanh, vì an lạc cho chúng sanh, vì lòng thương tưởng cho đời, vì lợi ích, vì an lạc cho chư Thiên và loài Người.

Này các Hiền giả, thế nào là Pháp được Thế
Tôn khéo giảng dạy, khéo trình bày, một pháp có
hiệu năng hướng dẫn, hướng đến an tịnh do vị Chánh
Đẳng Giác trình bày. Ở đây, tất cả cần phải cùng

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2795

nhau tụng đọc không cãi cọ nhau, để phạm hạnh này
được trường tồn, được duy trì lâu ngày, vì hạnh phúc
cho chúng sanh, vì an lạc cho chúng sanh, vì lòng
thương tưởng cho đời, vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an
lạc cho chư Thiên và loài Người?

Này các Hiền giả, có một pháp được Thế Tôn chơn
chánh giảng dạy, vị đã biết, đã thấy, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác. Ở đây, mọi người cần phải cùng
nhau tụng đọc, không có tranh luận, để phạm hạnh
này được trường tồn, được duy trì lâu ngày, vì hạnh
phúc cho chúng sanh, vì an lạc cho chúng sanh, vì
lòng thương tưởng cho đời, vì lợi ích, vì hạnh phúc,
vì an lạc cho chư Thiên và loài Người.

8. Thế nào là một pháp?

1.   Tất cả loài hữu tình do các món ăn (àhàra) mà an trú,

2.   Tất cả loài hữu tình do các hành (samkhàrà) mà an trú.

Này các Hiền giả, đó là một pháp được Thế Tôn, vị đã biết, đã thấy, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, thuyết giảng một cách chơn chánh. Ở đây, mọi người cần phải cùng nhau tụng đọc, không có tranh luận, để phạm hạnh này được trường tồn, được duy trì lâu

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2796

ngày, vì hạnh phúc cho chúng sanh, vì an lạc cho chúng sanh, vì lòng thương tưởng cho đời, vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho chư Thiên và loài Người.

9. Này các Hiền giả, có hai pháp được Thế Tôn chơn
chánh giảng dạy, vị đã biết, đã thấy, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác. Ở đây, mọi người cần phải cùng
nhau tụng đọc... vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc
cho chư Thiên và loài Người.

Thế nào là hai pháp?

1.   Danh và sắc.

2.   Vô minh và hữu ái.

3.   Hữu kiến và vô hữu kiến.

4.   Vô tàm và vô quý.

5.   Tàm và quý.

6.   Ác ngôn và ác hữu.

7.   Thiện ngôn và thiện hữu.

8.   Nhập tội thiện xảo và xuất tội thiện xảo.

MƯỜI HAI DUYÊN                                        2797

9.    Đẳng chí thiện xảo và xuất khởi đẳng chí thiện xảo.

10.   Giới thiện xảo và tác ý thiện xảo.

11.   Xứ thiện xảo và duyên khởi thiện xảo.

12.   Thiện xảo về xứ và thiện xảo về phi xứ.

13.   Chơn trực và tàm quý.

14.   Kham nhẫn và nhu hòa.

15.   Lời nói nhu thuần và tiếp đón thân tình.

16.   Vô hại và từ ái.

17.   Thất niệm và bất chánh tri.

18.   Chánh niệm và tỉnh giác.

19.   Các căn không được chế ngự và ăn uống không tiết độ.

20.   Các căn được chế ngự và ăn uống có tiết độ.

21.   Tư duy lực và tu tập lực.

22.   Niệm lực và định lực.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       2798

23.   Chỉ và quán.

24.   Chỉ tướng và tinh cần tướng.

25.   Tinh cần và không dao động.

26.   Giới thành tựu và kiến thành tựu.

27.   Giới suy khuyết và kiến suy khuyết.

28.   Giới thanh tịnh và kiến thanh tịnh.

29.   Kiến thanh tịnh và tinh cần theo tri kiến ấy.

30.   Dao động đối với các pháp bị dao động và chánh tinh cần của người bị dao động ấy.

31.   Không tri túc với các thiện pháp và không thối thất trong tinh cần.

32.   Minh tri và giải thoát.

33.   Tận tri và vô sanh trí.

Này các Hiền giả, hai pháp này được Thế Tôn chơn chánh giảng dạy, vị đã biết, đã thấy, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác. Ở đây, mọi người cần phải cùng nhau tụng đọc... vì an lạc cho chư Thiên và loài

MƯỜI HAI DUYÊN                                        2799

Người.

10. Này các Hiền giả, có ba pháp được Thế Tôn chơn chánh giảng dạy, vị đã biết, đã thấy, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác. Ở đây, mọi người cần phải cùng nhau tụng đọc... vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho chư Thiên và loài Người. Thế nào là...

4.    Ba bất thiện căn: Tham bất thiện căn, sân bất thiện căn, si bất thiện căn.

5.    Ba thiện căn: Vô tham thiện căn, vô sân thiện căn, vô si thiện căn.

6.    Ba ác hạnh: Thân ác hạnh, khẩu ác hạnh, ý ác hạnh.

7.    Ba thiện hạnh: Thân thiện hạnh, khẩu thiện hạnh, ý thiện hạnh.

8.    Ba bất thiện tầm: Dục tầm, sân tầm, hại tầm.

9.    Ba thiện tầm: Ly dục tầm, vô sân tầm, vô hại tầm.

10.   Ba bất thiện tư duy: Dục tư duy, sân tư duy, hại tư duy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                         2800

11.   Ba thiện tư duy: Ly dục tư duy, vô sân tư duy, vô hại tư duy.

12.   Ba bất thiện tưởng: Dục tưởng, sân tưởng, hại tưởng.

13.   Ba thiện tưởng: Ly dục tưởng, vô sân tưởng, vô hại tưởng.

14.   Ba bất thiện giới: Dục giới, sân giới, hại giới.

15.   Ba thiện giới: Ly dục giới, vô sân giới, vô hại giới.

16.   Ba giới khác: Dục giới, sắc giới, vô sắc giới.

17.   Ba giới khác: Sắc giới, vô sắc giới, diệt giới.

18.   Ba giới khác: Liệt giới, trung giới, thắng giới.

19.   Ba ái: Dục ái, hữu ái, vô hữu ái.

20.   Ba ái khác: Dục ái, sắc ái, vô sắc ái.

21.   Ba ái khác: Sắc ái, vô sắc ái, diệt ái.

22.   Ba kiết sử: Thân kiến, nghi, giới cấm thủ.

23.   Ba lậu: Dục lậu, hữu lậu, vô minh lậu.

MƯỜI HAI DUYÊN                                            2801

24.   Ba hữu: Dục hữu, sắc hữu, vô minh hữu.

25.   Ba cầu: Dục cầu, hữu cầu, phạm hạnh cầu.

26.   Ba mạn: Thắng mạn, đẳng mạn, ty liệt mạn.

27.   Ba thời: Quá khứ thời, vị lai thời, hiện tại thời.

28.   Ba biên: Hữu thân biên, hữu thân tập biên, hữu thân diệt biên.

29.   Ba thọ: Lạc thọ, khổ thọ, phi khổ phi lạc thọ.

30.   Ba khổ tánh: Khổ khổ, hành khổ, hoại khổ.

31.   Ba tụ: Tà định tụ, chánh định tụ, bất định tụ.

32.   Ba nghi:

- Đối với vấn đề thuộc quá khứ nghi ngờ, do dự, không quyết định, không hài lòng;

- Đối với các vấn đề thuộc tương lai, nghi ngờ, do dự, không quyết định, không hài lòng;

- Đối với các vấn đề hiện tại nghi ngờ, do dự, không quyết định, không hài lòng.

MƯỜI HAI DUYÊN                                           2802

33.   Ba điều Như Lai không cần gìn giữ:

- Này các Hiền giả, Như Lai thanh tịnh
thiện hành về thân. Như Lai không có ác
hạnh về thân mà Như Lai phải gìn giữ:
"Chớ để người khác biết việc này về Ta".

- Này các Hiền giả, Như Lai thanh tịnh
thiện hành về miệng. Như Lai không có
ác hạnh về miệng mà Như Lai phải gìn
giữ: "Chớ để người khác biết việc này về
Ta".

- Này các Hiền giả, Như Lai thanh tịnh
thiện hành về ý. Như Lai không có ác
hạnh về ý mà Như Lai phải gìn giữ: "Chớ
để người khác biết việc này về Ta".

34.   Ba loại lửa:

   Tham chướng, sân chướng, si chướng.

35.   Ba loại lửa:

   Lửa tham, lửa sân, lửa si.

36.   Ba loại lửa khác:

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2803

   Lửa của người hiếu kính,

   Lửa của người gia chủ,

   Lửa của người cúng dường (cha mẹ, vợ con và các vị xuất gia).

37.   Ba loại sắc tụ:

   Hữu kiến hữu đối sắc,

   Vô kiến hữu đối sắc,

   Vô kiến vô đối sắc.

38.   Ba hành:

 Phước hành,

 Phi phước hành,

 Bất động hành.

39.   Ba loại người:

 Hữu học nhân, vô học nhân, phi hữu học phi vô học nhân.

MƯỜI HAI DUYÊN                                  2804

40.   Ba vị trưởng lão:

 Sanh trưởng lão, pháp trưởng lão, nhập định trưởng lão.

41.   Ba phước nghiệp sự:

 Thí hành phước nghiệp sự,

 Giới hành phước nghiệp sự,

 Tu hành phước nghiệp sự.

42.   Ba cử tội sự:

 Thấy, nghe và nghi.

43.   Ba dục sanh:

- Này các Hiền giả, có những loại hữu tình
do dục an trú. Đối với các dục, họ chịu sự
an trú, họ bị chi phối phụ thuộc, như loài
Người, một số chư Thiên, một số tái sanh
trong đọa xứ. Đó là loại dục sanh thứ
nhất.

- Này các Hiền giả, có những loại hữu tình có lòng dục đối với những sự vật do họ

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2805

tạo ra. Họ tạo hóa ra các sự vật và họ sống
bị chi phối phụ thuộc trong những dục
vọng ấy, như các loài chư Thiên
Nimmàna-Rati (Hóa Lạc thiên). Đó là
loại dục sanh thứ hai.

- Này các Hiền giả, có những loại hữu tình
có lòng dục đối sự vật do các loài khác
tạo ra. Họ sống bị chi phối phụ thuộc
trong những dục vọng đối với sự vật do
các loại khác tạo ra. Như các loài chư
Thiên Para-nimmitava-savatti (Tha Hóa
Tự tại thiên). Đó là hạng dục sanh thứ ba.

44.   Ba loại lạc sanh:

- Này các Hiền giả, có những loài hữu tình
(trong quá khứ) luôn luôn tạo ra (thiền
định lạc) hay sống trong sự an lạc, như
các vị Brahma - Kàyikà (Phạm Chúng
thiên). Đó là hạng lạc sanh thứ nhất.

- Này các Hiền giả, có những loại hữu tình
thấm nhuần, biến mãn, sung mãn, hưng
thịnh với an lạc. Thỉnh thoảng họ thốt ra
những câu cảm hứng: "Ôi an lạc thay! Ôi
an lạc thay!", như chư Thiên Àbhassarà

MƯỜI HAI DUYÊN                                        2806

(Quang Âm thiên). Đó là hạng lạc sanh thứ hai.

- Này các Hiền giả, có những loại hữu tình
thấm nhuần, biến mãn, sung mãn, hưng
thịnh với an lạc. Họ sống mãn túc với an
lạc ấy, cảm thọ an lạc, như chư Thiên
Subhakinnà (Biến Tịnh thiên). Đó là loại
lạc sanh thứ ba.

45.   Ba tuệ: Hữu học tuệ, vô học tuệ, phi hữu học phi vô học tuệ.

46.   Loại ba tuệ khác:

 Tư sanh tuệ,

 Văn sanh tuệ,

 Tu sanh tuệ.

47.   Ba loại binh khí:

 Nghe, xả ly và tuệ.

48.   Ba căn: Vị tri đương tri căn, dĩ tri căn, cụ tri căn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                        2807

49.   Ba nhãn: Nhục nhãn, thiên nhãn, tuệ nhãn.

50.   Ba học:

 Tăng thượng giới học, tăng thượng tâm học, tăng thượng tuệ học.

51.   Ba sự tu tập:

 Thân tu, tâm tu, tuệ tu.

52.   Ba vô thượng:

 Kiến vô thượng, hành vô thượng, giải thoát vô thượng.

53.   Ba định:

- Hữu tầm hữu tứ định,

- Vô tầm hữu tứ định,

- Vô tầm vô tứ định.

54.   Lại ba định khác:

 Không định, vô tướng định, vô nguyện định.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2808

55.   Ba thanh tịnh:

 Thân thanh tịnh, ngữ thanh tịnh, ý thanh tịnh.

56.   Ba tịch mặc:

 Thân tịch mặc, ngữ tịch mặc, ý tịch mặc.

57.   Ba thiện xảo:

 Tăng ích thiện xảo, tổn ích thiện xảo, phương tiện thiện xảo.

58.   Ba kiêu:

 Vô bệnh kiêu, niên tráng kiêu, hoạt mạng kiêu.

59.   Ba tăng thượng:

 Ngã tăng thượng, thế tăng thượng, pháp tăng thượng.

60.   Ba luận sự:

 Luận bàn về vấn đề quá khứ: "Sự việc này xảy ra trong quá khứ",

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2809

 Luận bàn về vấn đề tương lai: "Sự việc này xảy ra trong tương lai";

 Luận bàn về vấn đề hiện tại: "Sự việc này xảy ra trong hiện tại".

61.   Ba minh:

 Túc mạng trí minh, Hữu tình sanh tử minh, Lậu tận trí minh.

62.   Ba trú:

 Thiên trú, Phạm trú, Thánh trú.

63.   Ba thần thông:

- Thần túc thần thông,

- Tri tha tâm thần thông,

- Giáo giới thần thông.

Này các Hiền giả, ba pháp này được Thế Tôn chơn
chánh giảng dạy, vị đã biết, đã thấy, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác. Ở đây, mọi người cần phải
cùng nhau tụng đọc, không có tranh luận... vì lợi
ích cho chúng sanh, vì hạnh phúc cho chúng sanh,

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2810

vì an lạc cho chư Thiên và loài Người.

11. Này các Hiền giả, có bốn pháp được Thế Tôn
chơn chánh giảng dạy, vị đã biết, đã thấy, bậc A-la-
hán, Chánh Đẳng Giác. Ở đây, mọi người cần phải
cùng nhau tụng đọc, không có tranh luận, để phạm
hạnh... Thế nào là bốn?

6.   Bốn niệm xứ:

- Này các Hiền giả, ở đây vị Tỷ-kheo quán
thân trên thân, tinh cần, tỉnh giác, chánh
niệm để nhiếp phục tham sân trên đời...
trên các cảm thọ... trên các tâm... trên các
pháp, tinh cần, tỉnh giác, chánh niệm để
nhiếp phục tham sân trên đời.

7.   Bốn chánh cần:

- Ở đây, này các Hiền giả vị Tỷ-kheo, với
mục đích khiến cho các ác, bất thiện pháp
từ trước chưa sanh không cho sanh khởi,
khởi lên ý muốn, cố gắng, tinh tấn, sách
tâm, trì tâm.

- Với mục đích khiến cho các ác bất thiện pháp đã sanh ra được trừ diệt, khởi lên ý muốn, cố gắng, tinh tấn, sách tâm, trì tâm.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       2811

- Với mục đích khiến cho các thiện pháp từ
trước chưa sanh nay cho sanh khởi, khởi
lên ý muốn, cố gắng, tinh tấn, sách tâm,
trì tâm.

- Với mục đích khiến cho các thiện pháp
đã được sanh có thể duy trì, không có mù
mờ, được tăng cường, được quảng đại,
được tu tập, được viên mãn, khởi lên ý
muốn, cố gắng, tinh tấn, sách tâm, trì tâm.

8.   Bốn thần túc:

- Này các Hiền giả, ở đây, vị Tỷ-kheo tu tập thần túc, câu hữu với tinh tấn thực hiện Dục thiền định.

- Tu tập thần túc câu hữu với tinh tấn thực hiện Tâm thiền định.

- Tu tập thần túc câu hữu với Tinh tấn thực hiện tinh tấn thiền định.

- Tu tập thần thức câu hữu với tinh tấn thực
hiện Tư duy thiền định (Dục như ý thần
túc, Tâm như ý thần túc, Tinh tấn như ý
thần túc, Tư duy như ý thần túc).

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2812

9.    Bốn thiền:

- Ở đây, vị Tỷ-kheo ly dục, ly ác pháp
chứng và trú thiền thứ nhất, một trạng
thái hỷ lạc do ly dục sanh, với tầm, với
tứ.

- Diệt tầm và tứ, chứng và trú thiền thứ hai, một trạng thái hỷ lạc do định sanh, không tầm không tứ, nội tỉnh nhất tâm.

- Ly hỷ trú xả, chánh niệm tỉnh giác, thân
cảm sự lạc thọ mà các bậc Thánh gọi là
xả niệm lạc trú, chứng và an trú thiền thứ
ba.

- Xả lạc, xả khổ, diệt hỷ ưu đã cảm thọ trước, chứng và trú thiền thứ tư, không khổ, không lạc, xã niệm thanh tịnh.

10.   Bốn tu tập thiền định:

- Này các Hiền giả, có sự tu tập thiền định, nhờ tu tập, nhờ hành trì nhiều lần đưa đến lạc trú ngay trong hiện tại.

- Này các Hiền giả, có sự tu tập thiền định, nhờ tu tập, nhờ hành trì nhiều lần, đưa

MƯỜI HAI DUYÊN                                       2813

đến chứng đắc tri kiến.

- Này các Hiền giả, có sự tu tập thiền định, nhờ tu tập, nhờ hành trì nhiều lần, đưa đến chánh niệm tỉnh giác.

- Này các Hiền giả, có sự tu tập thiền định, nhờ sự tu tập, nhờ hành trì nhiều lần đưa đến sự diệt tận các lậu hoặc.

 Này các Hiền giả, thế nào là sự tu tập
thiền định, nhờ tu tập, nhờ hành trì nhiều
lần đưa đến lạc trú ngay trong hiện tại?
Ở đây, này các Hiền giả, có vị Tỷ-kheo ly
dục, ly ác pháp, và trú thiền thứ nhất...
thiền thứ hai... thiền thứ ba... chứng và trú
thiền thứ tư. Này các Hiền giả, như vậy
là sự tu tập thiền định, nhờ tu tập, nhờ
hành trì nhiều lần đưa đến lạc trú ngay
trong hiện tại.

 Này các Hiền giả, thế nào là sự tu tập
thiền định, nhờ tu tập, nhờ hành trì nhiều
lần đưa đến chứng đắc tri kiến? Này các
Hiền giả, ở đây, vị Tỷ-kheo, tác ý quang
minh tưởng, an trú tưởng ban ngày, ban
ngày thế nào ban đêm như vậy, ban đêm

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2814

thế nào ban ngày như vậy. Và như vậy
với tâm mở rộng không có đóng kính, tạo
ra một tâm có hào quang. Này các Hiền
giả, như vậy là tu tập thiền định, nhờ tu
tập, nhờ hành trì nhiều lần, đưa đến
chứng đắc tri kiến.

 Này các Hiền giả, thế nào là sự tu tập
thiền định, nhờ tu tập, nhờ hành trì nhiều
lần, hướng đến chánh niệm, tỉnh giác?
Này các Hiền giả, ở đây, vị Tỷ-kheo biết
được thọ khởi, biết được thọ trú, biết
được thọ diệt, biết được tưởng khởi, biết
được tưởng trú, biết được tưởng diệt, biết
được tầm khởi, biết được tầm trú, biết
được tầm diệt. Này các Hiền giả, như vậy
là sự tu tập thiền định, nhờ tu tập, nhờ
hành trì nhiều lần, đưa đến chánh niệm
tỉnh giác.

 Này các Hiền giả, thế nào là sự tu tập
thiền tịnh, nhờ tu tập, nhờ hành trì nhiều
lần, đưa đến sự diệt tận các lậu hoặc?
Này các Hiền giả, ở đây vị Tỷ-kheo an
trú, quán tánh sanh diệt trên Năm Thủ
uẩn - Đây là sắc, đây là sắc tập, đây là sắc
diệt. Đây là thọ... Đây là tưởng... Đây là

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2815

hành... Đây là thức, đây là thức tập, đây
là thức diệt. Này các Tỷ-kheo, như vậy là
sự tu tập thiền định, nhờ tu tập, nhờ hành
trì nhiều lần, đưa đến sự diệt tận các lậu
hoặc.

11.   Bốn vô lượng tâm:

- Này các Hiền giả, ở đây vị Tỷ-kheo an
trú, biến mãn một phương với tâm câu
hữu tới từ, cũng vậy phương thứ hai, cũng
vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ
tư. Như vậy cùng khắp thế giới, trên dưới
bề ngang, hết thảy phương xứ, cùng khắp
vô biên giới, vị ấy an trú biến mãn với
tâm câu hữu với từ, quảng đại, vô biên,
không hận, không sân.

- Với tâm câu hữu với bi... với tâm câu hữu
với hỷ... an trú, biến mãn một phương với
tâm phương thứ ba, cũng vậy phương thứ
tư. Như vậy cùng khắp thế giới, trên,
dưới, bề ngang, hết thảy phương xứ, cùng
khắp vô biên giới, vị ấy an trú biến mãn
với tâm câu hữu với xả, quảng đại, vô
biên, không hận, không sân.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2816

12.   Bốn vô sắc:

- Này các Hiền giả, ở đây, vị Tỷ-kheo vượt
lên mọi sắc tướng, diệt trừ mọi chướng
ngại tưởng, không tác ý đối với dị tưởng,
vị Tỷ-kheo nghĩ rằng: "Hư không là vô
biên", chứng và trú Không vô biên xứ.

- Vượt lên mọi Không vô biên xứ, nghĩ rằng: " Thức là vô biên ", chứng và trú Thức vô biên xứ.

- Vượt lên mọi thức vô biên xứ, nghĩ rằng: " Không có vật gì " , chứng và trú Vô sỡ hữu xứ.

- Vượt lên mọi Vô sở hữu xứ, chứng và trú Phi tưởng phi phi tưởng xứ.

13.   Bốn y chỉ:

Này các Hiền giả, ở đây vị Tỷ-kheo:

- Sau khi suy nghĩ, thọ dụng;

- Sau khi suy nghĩ, nhẫn thọ;

- Sau khi suy nghĩ, viễn ly;

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2817

- Sau khi suy nghĩ, khiển trừ.

14.   Bốn Thánh chủng:

- Này các Hiền giả, ở đây, vị Tỷ-kheo tự
bằng lòng với bất cứ loại y nào, tán thán
sự bằng lòng với bất cứ loại y nào, không
cố gắng tìm cầu y một cách không xứng
đáng, không có áo não nếu không được y,
nhưng khi được y, vị này, không nhiễm
trước, không say mê, không có phạm tội.
Vị này dùng y, thấy các nguy hiểm và biết
rõ sự giải thoát. Vì tự bằng lòng với bất
cứ loại y nào, vị ấy không khen mình chê
người. Ở đây, vị này khéo léo, tinh cần,
tỉnh giác, chánh niệm, này các Hiền giả,
vị Tỷ-kheo ấy được gọi là một vị đã trung
thành với Thánh chủng, theo truyền
thống quá khứ.

- Này các Hiền giả, lại nữa, vị Tỷ-kheo tự
bằng lòng với bất cứ món ăn khất thực
nào, tán thán sự bằng lòng với bất cứ món
ăn khất thực nào, không cố gắng tìm cầu
món ăn khất thực một cách không xứng
đáng, không có áo não nếu không được
món ăn khất thực. Nhưng khi được món

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2818

ăn khất thực, vị này không nhiễm trước,
không say mê, không có phạm tội. Vị này
dùng các món ăn khất thực, thấy các nguy
hiểm và biết rõ sự giải thoát. Vì tự bằng
lòng với bất cứ món ăn khất thực nào, vị
này không khen mình chê người. Ở đây,
vị này khéo léo, tinh cần, chánh niệm.
Này các Hiền giả, vị Tỷ-kheo ấy được gọi
là một vị đã trung thành với Thánh chủng,
theo truyền thống quá khứ.

- Này các Hiền giả, lại nữa, vị Tỷ-kheo tự
bằng lòng với bất cứ phòng xá nào, tán
thán sự bằng lòng với bất cứ phòng xá
nào, không cố gắng tìm cầu phòng xá một
cách không xứng đáng, không có áo não
nếu không được trú xứ. Nhưng khi được
phòng xá, vị này không nhiễm trước,
không say mê, không có phạm tội. Vị này
dùng các phòng xá, thấy các nguy hiểm
và biết rõ sự giải thoát. Vì tự bằng lòng
với bất cứ phòng xá nào, vị này không
khen mình chê người. Ở đây, vị này khéo
léo, tinh cần, tỉnh giác, chánh niệm. Này
các Hiền giả, vị Tỷ-kheo ấy được gọi là
một vị đã trung thành với Thánh chủng,
theo truyền thống quá khứ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                 2819

- Này các Hiền giả, lại nữa, vị Tỷ-kheo ưa
thích đoạn trừ, hoan hỷ đoạn trừ, ưa thích
tu tập, hoan hỷ tu tập. Nhờ ưa thích đoạn
trừ, hoan hỷ đoạn trừ, ưa thích tu tập,
hoan hỷ tu tập nên không khen mình chê
người. Ở đây, vị Tỷ-kheo này khéo léo,
tinh cần, tỉnh giác, chánh niệm. Này các
Hiền giả, vị ấy được gọi là một vị đã
trung thành với Thánh chủng, theo truyền
thống quá khứ.

15.   Bốn tinh cần:

 Chế ngự tinh cần,

 Đoạn trừ tinh cần,

 Tu tập tinh cần,

 Hộ trì tinh cần.

 Này các Hiền giả, thế nào là chế ngự tinh
cần? Này các Hiền giả, ở đây vị Tỷ-kheo,
khi mắt thấy sắc không nắm giữ tướng
chung, không nắm giữ tướng riêng.
Những nguyên nhân gì, vì nhãn căn
không được chế ngực, khiến tham ái, ưu

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2820

bi, các ác, bất thiện pháp khởi lên, vị Tỷ-
kheo tự chế ngự nguyên nhân ấy, hộ trì
nhãn căn, thực hành sự chế ngực nhãn
căn. Khi tai nghe tiếng... mũi ngửi
hương... lưỡi nếm vị... thân cảm xúc... ý
nhận thức các pháp, vị ấy không nắm giữ
tướng chung, không nắm giữ tướng riêng.
Những nguyên nhân gì vì ý căn không
được chế ngực, khiến tham ái, ưu bi, các
ác, bất thiện pháp khởi lên, vị Tỷ-kheo
chế ngự nguyên nhân ấy, hộ trì căn thực
hành sự chế ngự ý căn. Này các Hiền giả,
như vậy gọi là chế ngự tinh cần.

 Này các Hiền giả, thế nào là đoạn trừ
tinh cần? Này các Hiền giả, ở đây, vị Tỷ-
kheo không nhẫn chịu dục tầm đã khởi
lên, từ bỏ, đoạn trừ, tiêu diệt, không cho
hiện hữu; với sân tầm đã khởi lên... với
hại tầm đã khởi lên, từ bỏ, đoạn trừ, tiêu
diệt, không cho hiện hữu. Này các Hiền
giả, như vậy gọi là đoạn trừ tinh cần.

 Này các Hiền giả, thế nào là tu tập tinh
cần? Này các Hiền giả, ở đây, vị Tỷ-kheo
tu tập Niệm Giác chi, pháp này y xả ly, y
ly dục, y đoạn diệt, thành thục trong đoạn

MƯỜI HAI DUYÊN                                   2821

trừ; tu tập Trạch pháp Giác chi... tu tập
Tinh tấn Giác chi... tu tập Hỷ Giác chi...
tu tập Khinh an Giác chi... tu tập Định
Giác chi... tu tập Xả Giác chi, pháp này y
xả ly, y ly dục, y đoạn diệt, thành thục
trong đoạn trừ. Này các Hiền giả, như vậy
gọi là tu tập tinh cần.

 Này các Hiền giả, thế nào là hộ trì tinh
cần? Này các Hiền giả, ở đây vị Tỷ-kheo
hộ trì định tướng tốt đẹp đã khởi lên, cốt
tưởng, trùng hám tưởng, thanh ứ tưởng,
đoạn hoại tưởng, trương bành tưởng. Này
các Hiền giả, như vậy gọi là hộ trì tinh
cần.

16.   Bốn trí:

- Pháp trí, loại trí, tha tâm trí, thế tục trí.

17.   Bốn trí khác:

- Khổ trí, tập trí, diệt trí, đạo trí.

18.   Bốn Dự lưu hướng chi:

- Thiện nhân thân cận,

MƯỜI HAI DUYÊN                                              2822

- Diệu pháp thính thọ,

- Như lý tác ý,

- Pháp tùy pháp hành.

19.   Bốn Dự lưu quả chi:

- Ở đây Thánh đệ tử thành tựu lòng tin
tuyệt đối với Phật - "Đây là Thế Tôn, bậc
A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, Minh Hạnh
Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô
Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên
Nhơn Sư, Phật, Thế Tôn".

- Vị này thành tựu lòng tin tuyệt đối đối với
Pháp - "Pháp được Thế Tôn khéo léo
thuyết giảng, Pháp ấy là thiết thực hiện
tại, vượt ngoài thời gian, đến mà thấy, có
hiệu năng hướng thượng, chỉ người có trí
mới tự mình giác hiểu".

- Vị ấy thành tự lòng tin tuyệt đối chúng
Tăng: "Chúng Tăng đệ tử của Thế Tôn là
đầy đủ diệu hạnh, chúng Tăng đệ tử của
Thế Tôn là đầy đủ như lý hạnh, chúng
Tăng đệ tử của Thế Tôn là đầy đủ chánh

MƯỜI HAI DUYÊN                                       2823

hạnh, tức là bốn đôi, tám vị.

- Chúng tăng đệ tử của Thế Tôn này đáng
cung kính, đáng tôn trọng, đáng được
cúng dường, đáng được chấp tay, là
phước điền vô thượng ở đời", thành tựu
giới đức được các bậc Thánh ái mộ,
không bị hư hoại, không bị tỳ vết, được
thực hành liên tục, không bị khiếm
khuyết con người tự tại, được bậc Thánh
tán thán, không bị nhiễm ô, hướng đến
thiền định.

20.   Bốn Sa môn quả:

- Dự lưu quả, Nhứt lai quả, Bất lai quả, A- la-hán quả.

21.   Bốn giới:

- Địa giới, thủy giới, hỏa giới, phong giới.

22.   Bốn thực:

- Đoàn thực, thô hay tế;

- Xúc thực là thứ hai;

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2824

- Tư niệm thực là thứ ba;

- Thức thực là thứ tư.

23.   Bốn thức trú:

- Này các Hiền giả, khi duyên sắc, thức
khởi lên và an trú, thức ấy lấy sắc làm
cảnh, lấy sắc làm sở y, lấy sắc làm căn cứ
thọ hưởng, được tăng trưởng, tăng thịnh,
tăng quảng.

- Này các Hiền giả, hay duyên thọ, thức...
hay duyên tưởng... Này các Hiền giả, hay
duyên hành, thức khởi lên và an trú, thức
ấy lấy hành làm cảnh, lấy hành làm sở y,
lấy hành làm căn cứ thọ hưởng, được tăng
trưởng, tăng thịnh, tăng quảng.

24.   Bốn bất hành xứ hạnh:

- Tham dục bất hành xứ hạnh,

- Sân bất hành xứ hạnh,

- Si bất hành xứ hạnh,

- Bố úy bất hành xứ hạnh.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2825

25.   Bốn ái sanh:

- Này các Hiền giả, do nhơn y phục, vị Tỷ- kheo khởi lên lòng tham ái.

- Này các Hiền giả, do nhơn đồ ăn khất thực, vị Tỷ-kheo khởi lên lòng tham ái.

- Này các Hiền giả, do nhơn phòng xá, vị Tỷ-kheo khởi lên lòng tham ái.

- Này các Hiền giả, do nhơn hữu và phi hữu, vị Tỷ-kheo khởi lên lòng tham ái.

26.   Bốn hành:

- Khổ hành trì chứng,

- Khổ hành tốc chứng,

- Lạc hành trì chứng,

- Lạc hành tốc chứng.

27.   Bốn hành khác:

- Bất kham nhẫn hành,

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2826

- Kham nhẫn hành,

- Điều phục hành,

- Tịch tịnh hành.

28.   Bốn pháp túc:

- Vô tham pháp túc,

- Vô sân pháp túc,

- Chánh niệm pháp túc,

- Chánh định pháp túc.

29.   Bốn pháp thọ:

- Này các Hiền giả, có pháp thọ, hiện tại khổ và tương lai quả báo khổ.

- Này các Hiền giả, có pháp thọ, hiện tại khổ và tương lai quả báo lạc.

- Này các Hiền giả, có pháp thọ, hiện tại lạc và tương lai quả báo khổ.

- Này các Hiền giả có pháp thọ, hiện tại lạc

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2827

và tương lai quả báo lạc.

30.   Bốn pháp uẩn:

- Giới uẩn, định uẩn, công đức uẩn, giải thoát uẩn.

31.   Bốn lực:

- Tinh tấn lực, niệm lực, định lực, tuệ lực.

32.   Bốn thắng xứ:

- Tuệ thắng xứ, đế thắng xứ, xả thắng xứ, chỉ tức thắng xứ (Bốn nguyện).

33.   Bốn cách trả lời câu hỏi:

- Trả lời câu hỏi một cách dứt khoát,

- Trả lời câu hỏi bằng cách phân tích,

- Trả lời câu hỏi bằng cách cật vấn,

- Trả lời câu hỏi bằng cách giả lơ, bỏ qua.

34.   Bốn nghiệp:

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2828

- Này các Hiền giả, có hắc nghiệp hắc báo.

- Này các Hiền giả, có bạch nghiệp bạch báo.

- Này các Hiền giả, có hắc bạch nghiệp, hắc bạch báo.

- Này các Hiền giả, có phi hắc phi bạch nghiệp, phi hắc phi bạch báo, và đưa đến sự tận diệt các nghiệp.

35.   Bốn pháp cần phải chứng ngộ:

- Túc mạng cần phải chứng ngộ bởi niệm.

- Sanh tử cần phải chứng ngộ bởi nhãn.

- Tám giải thoát cần phải chứng ngộ bởi thân.

- Lậu tận cần phải chứng ngộ bởi Tuệ.

36.   Bốn bộc lưu:

- Dục bộc lưu, hữu bộc lưu, kiến bộc lưu, vô minh bộc lưu.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2829

37.   Bốn ách:

- Dục ách, hữu ách, kiến ách, vô minh ách.

38.   Bốn ly ách:

- Ly dục ách, ly hữu ách, ly kiến ách, ly vô minh ách.

39.   Bốn hệ phược:

- Tham thân hệ, sân thân hệ, gới cấm thủ thân hệ, thử thực chấp thân hệ.

40.   Bốn thủ:

- Dục thủ, kiến thủ, giới cấm thủ, ngã thuyết thủ.

41.   Bốn sanh:

- Noãn sanh, thai sanh, thấp sanh, hóa sanh.

42.   Bốn nhập thai:

- Này các Hiền giả, ở đây, có loài không tỉnh giác nhập mẫu thai, không tỉnh giác

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2830

trú mẫu thai, không tỉnh giác xuất mẫu thai. Đó là loại nhập thai thứ nhất.

- Lại nữa, này các Hiền giả, ở đây, có loại
tỉnh giác nhập mẫu thai, không tỉnh giác
trú mẫu thai, không tỉnh giác xuất mẫu
thai. Đó là loại nhập thai thứ hai.

- Lại nữa, này các Hiền giả, ở đây, có loại
tỉnh giác nhập mẫu thai, tỉnh giác trú mẫu
thai, không tỉnh giác xuất mẫu thai. Đó là
loại nhập thai thứ ba.

- Lại nữa, này các Hiền giả, ở đây, có loại
tỉnh giác nhập mẫu thai, tỉnh giác trú mẫu
thai, tỉnh giác xuất mẫu thai. Đó là loại
nhập thai thứ tư.

43.   Bốn phương cách được tự thể mới:

- Này các Hiền giả, có tự thể mới được, do ý chí của mình, không do ý chí của người khác.

- Này các Hiền giả, có tự thể mới được, do ý chí của người khác, không do ý chí của mình.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2831

- Này các Hiền giả, có tự thể mới được, do ý chí của mình và ý chí của người khác.

- Này các Hiền giả, có tự thể mới được không do ý chí của mình, không do ý chí của người khác.

44.   Bốn sự cúng dường thanh tịnh:

- Này các Hiền giả, có sự cúng dường, người cúng dường thanh tịnh, người nhận cúng dường không thanh tịnh.

- Này các Hiền giả, có sự cúng dường, người nhận cúng dường thanh tịnh, người cúng dường không thanh tịnh.

- Này các Hiền giả, có sự cúng dường, cả người cúng dường và người nhận cúng dường đều không thanh tịnh.

- Này các Hiền giả, có sự cúng dường, người cúng dường và người nhận sự cúng dường đều thanh tịnh.

45.   Bốn nhiếp pháp:

- Bố thí, ái ngữ, lợi hành, đồng sự.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2832

46.   Bốn phi Thánh ngôn:

- Vọng ngữ, lưỡng thiệt, ác khẩu, ỷ ngữ.

47.   Bốn Thánh ngôn:

- Ly vọng ngữ, ly lưỡng thiệt, ly ác khẩu, ly ỷ ngữ.

48.   Bốn phi Thánh ngôn khác:

- Không thấy nói thấy, không nghe nói nghe, không nghĩ nói nghĩ, không biết nói biết.

49.   Bốn Thánh ngôn khác:

- Không thấy nói không thấy,

- Không nghe nói không nghe,

- Không nghĩ nói không nghĩ,

- Không biết nói không biết.

50.   Bốn phi Thánh ngôn khác:

- Thấy nói không thấy,

MƯỜI HAI DUYÊN                                       2833

- Nghe nói không nghe,

- Nghĩ nói không nghĩ,

- Biết nói không biết.

51.   Bốn Thánh ngôn khác:

- Thấy nói thấy,

- Nghe nói nghe,

- Nghĩ nói nghĩ,

- Biết nói biết.

52.   Bốn loại người:

- Này các Hiền giả, ở đây, có người tự làm khổ mình và siêng năng làm khổ mình.

- Này các Hiền giả, ở đây, có loại người làm khổ người khác, siêng năng làm khổ người khác.

- Này các Hiền giả, ở đây, có loại người làm khổ mình, siêng năng làm khổ mình; làm khổ người, siêng năng làm khổ

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2834

người.

- Này các Hiền giả, ở đây, có loại người
không làm khổ mình, không siêng năng
làm khổ mình; không làm khổ người
người, không siêng năng làm khổ người.
Vị này không làm khổ mình, không làm
khổ người ngay trong hiện tại sống ly
dục, tịch tịnh, thanh lương, an lạc thánh
thiện.

53.   Lại bốn loại người khác:

- Này các Hiền giả, ở đây, có loại người hành tự lợi, không hành lợi tha.

- Này các Hiền giả, ở đây, có loại người hành lợi tha, không hành tự lợi.

- Này các Hiền giả, ở đây, có loại người, không hành tự lợi và không hành lợi tha.

- Này các Hiền giả, ở đây, có loại người hành tư lợi và hành lợi tha.

54.   Lại bốn loại người khác:

- Sống trong bóng tối và hướng đến bóng

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2835

tối,

- Sống trong bóng tối hướng đến ánh sáng,

- Sống trong ánh sáng hướng đến bóng tối,

- Sống trong ánh sáng hướng đến ánh sáng.

55.   Bốn loại người khác:

- Bất động Sa môn,

- Xích liên hoa Sa môn,

- Bạch liên hoa Sa môn,

- Diệu thiện Sa môn.

Này các Hiền giả, bốn Pháp này được Thế Tôn chơn chánh giảng dạy, vị đã biết, đã thấy, bậc A la Hán, Chánh Đẳng Giác. Ở đây, mọi người cần phải cùng nhau tụng đọc, không có tranh luận... vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho chư Thiên và loài Người.

II

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2836

1. Này các Hiền giả, có năm Pháp được Thế Tôn chơn chánh giảng dạy, vị đã biết, đã thấy, bậc A la hán, Chánh Đẳng Giác. Ở đây, mọi người cần phải cùng nhau tụng đọc, không có tranh luận... vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho chư Thiên và loài Người.

1.   Năm uẩn:

- Sắc uẩn, thọ uẩn, tưởng uẩn, hành uẩn, thức uẩn.

2.   Năm thủ uẩn:

- Sắc thủ uẩn, thọ thủ uẩn, tưởng thủ uẩn, hành thủ uẩn, thức thủ uẩn.

3.   Năm dục công đức:

- Sắc do nhãn nhận thức. Sắc này khả ái, khả hỷ, khả lạc, khả ý, kích thích lòng dục, hấp dẫn.

- Tiếng do tai nhận thức... Hương do mũi
nhận thức... Vị do lưỡi nhận thức... Xúc
do thân cảm xúc là khả ái, khả hỷ, khả
lạc, khả ý, kích thích lòng dục, hấp dẫn.

4.   Năm thú:

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2837

- Địa ngục, bàng sanh, ngạ quỷ, Người, chư Thiên.

5.   Năm xan tham:

- Xan tham đối với trú xứ,

- Xan tham đối với gia đình,

- Xan tham đối với các vật thâu hoạch,

- Xan tham đối với sắc,

- Xan tham đối với pháp.

6.   Năm triền cái:

- Tham dục triền cái, sân triền cái, hôn trầm thụy miên cái, trạo cử hối quá triền cái, nghi triền cái.

7.   Năm hạ phần kiết sử:

- Thân kiến, nghi, giới cấm thủ, tham, sân.

8.   Năm thượng phần kiết sử:

- Sắc tham, vô sắc tham, mạn, trạo cử, vô

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2838

minh.

9.    Năm học xứ:

- Không sát sanh, không trộm cắp, không tà dâm, không vọng ngôn, không uống các loại rượu.

10.   Năm bất năng xứ:

- Này các Hiền giả, một vị Lậu tận Tỷ kheo không thể cố sát hại đời sống loài hữu tình.

- Một vị Lậu tận Tỷ kheo không thể cố ý lấy của không cho gọi là trộm cắp.

- Một vị Lậu tận Tỷ kheo không thể có ý hành dâm.

- Một vị Lậu tận Tỷ kheo không thể cố ý tự mình biết mà nói láo.

- Một vị Lậu tận Tỷ kheo không thể tiêu dùng các vật chứa cất vào các thú vui dục lạc như khi còn là cư sĩ.

11.   Năm sự tổn thất:

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2839

- Thân thuộc tổn thất,

- Tài sản tổn thất,

- Tật bệnh tổn thất,

- Giới tổn thất,

- Kiến tổn thất.

 Này các Hiền giả, không có loài hữu tình
nào, vì thân thuộc tổn thất, vì tài sản tổn
thất, hay vì tật bệnh tổn thất, sau khi thân
hoại mạng chung sanh vào khổ giới, ác
thú, đọa xứ, địa ngục. Này các Hiền giả,
có loài hữu tình, vì giới tổn thất hay vì
kiến tổn thất, sau khi thân hoại mạng
chung... sanh vào địa ngục.

12.   Năm sự thành tựu:

- Thân thuộc thành tựu,

- Tài sản thành tựu, vô bệnh thành tựu, giới thành tựu, kiến thành tựu.

 Này các Hiền giả, không có loài hữu tình nào, vì thân thuộc thành tựu, vì tài sản

MƯỜI HAI DUYÊN                                        2840

thành tựu hay vì vô bệnh thành tựu, được
sanh lên thiện thú, Thiên giới, đời này.
Này các Hiền giả, có các loài hữu tình, vì
giới thành tựu hay vì kiến thành tựu được
sanh lên thiện thú, Thiên giới, đời này.

13.   Năm điều nguy hiểm của người ác giới, phạm giới:

- Này các Hiền giả, người ác giới, vì phạm
giới luật, do phóng dật thiệt hại nhiều tài
sản. Đó là điều nguy hiểm thứ nhất của
người ác giới, phạm ác giới.

- Lại nữa, này các Hiền giả, với người ác
giới, phạm ác giới, tiếng xấu đồn khắp.
Đó là điều nguy hiểm thứ hai của người
ác giới.

- Lại nữa, này các Hiền giả, với người ác
giới, phạm ác giới, khi vào hội chúng
nào, hội chúng Sát đế ly, hội chúng Bà la
môn, hội chúng Cư sĩ hay hội chúng Sa
môn, người ấy vào một cách sợ sệt và dao
động. Đó là điều nguy hiểm thứ ba của
người ác giới, phạm ác giới.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       2841

- Lại nữa, này các Hiền giả, người ác giới,
phạm ác giới, khi mệnh chung, chết một
cách mê loạn. Đó là điều nguy hiểm thứ
tư của người ác giới, phạm ác giới.

- Lại nữa, này các Hiền giả, người ác giới,
phạm ác giới, khi thân hoại mạng chung
sanh vào khổ giới, ác thú, đọa xứ, địa
ngục. Đó là điều nguy hiểm thứ năm của
người ác giới, phạm ác giới.

14.   Năm điều lợi ích của người đủ giới, giữ giới:

- Này các Hiền giả, ở đây người đủ giới,
giữ giới, nhờ không phóng dật nên được
tài sản sung túc. Đó là điều lợi ích thứ
nhất cho người đủ giới, giữ giới.

- Này các Hiền giả, lại nữa người đủ giới,
giữ giới được tiếng tốt đồn khắp. Đó là
điều lợi ích thứ hai cho người đủ giới, giữ
giới.

- Này các Hiền giả, với người đủ giới, giữ
giới, khi vào hội chúng nào, hội chúng
Sát đế ly, hội chúng Ba la môn, hội chúng
Cư sĩ, hội chúng Sa môn, vị ấy vào một

MƯỜI HAI DUYÊN                                       2842

cách đàng hoàng, không dao động. Đó là điều lợi ích thứ ba cho người đủ giới, giữ giới.

- Này các Hiền giả, lại nữa người đủ giới,
giữ giới khi mệnh chung chết một cách
không sợ sệt và không dao động. Đó là
điều lợi ích thứ tư cho người đủ giới, giữ
giới.

- Này các Hiền giả, lại nữa người đủ giới,
giữ giới, sau khi thân hoại mạng chung
được sanh lên thiện thú, Thiên giới, cõi
đời này. Như vậy là điều lợi ích thứ năm
cho người đủ giới, giữ giới.

15.   Này các Hiền giả, năm pháp nội tâm một vị Tỷ kheo cần phải có nếu muốn chỉ trích một vị khác:

- "Tôi nói đúng thời, không phải phi thời.

- Tôi nói đúng sự thật, không sai sự thật.

- Tôi nói một cách từ tốn, không nói lời ác khẩu.

- Tôi nói lời có lợi ích, không nói lời không

MƯỜI HAI DUYÊN                                         2843

có lợi ích.

- Tôi nói lời có lòng từ, không phải lời sân hận".

 Này các Hiền giả, như vậy là năm pháp nội tâm một vị Tỷ kheo cần phải có, nếu muốn chỉ trích một vị khác.

16.   Năm cần chi:

- Này các Hiền giả, ở đây vị Tỷ kheo có
lòng tin, tin tưởng sự giác ngộ của Như
Lai: "Đây là Thế tôn, bậc A la hán, Chánh
Đẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ,
Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự
Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế
Tôn".

- Vị ấy thiểu bệnh, thiểu não, sự tiêu hóa được điều hòa, không lạnh quá, không nóng quá, trung bình hợp với sự tinh tấn.

- Vị ấy không lừa đảo, dối gạt, nêu rõ tự
mình như chơn đối với bậc Đạo Sư, đối
với các vị sáng suốt hay đối với các vị
đồng phạm hạnh.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2844

- Vị ấy sống siêng năng, tinh tấn, từ bỏ các
ác pháp, thành tựu các thiện pháp, cương
quyết, kiên trì nỗ lực, không tránh né đối
với các thiện pháp.

- Vị ấy có trí tuệ, thành tựu trí tuệ hướng
đến sự sanh diệt của các pháp, thành tựu
Thánh quyết trạch, đưa đến sự đoạn diệt
chơn chánh các khổ đau.

17.   Năm tịnh cư:

- Vô Phiền thiên,

- Vô Nhiệt thiên,

- Thiện Hiện thiên,

- Thiện Kiến thiên,

- Sắc Cứu Cánh thiên.

18.   Năm bất hoàn:

- Trung gian Bát Niết bàn,

- Sanh Bát Niết bàn,

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2845

- Vô hành Bát Niết bàn,

- Hữu hành Bát Niết bàn,

- Thượng lưu thú A-ca-ni-sá.

19.   Năm tâm hoang vu:

- Này các Hiền giả, ở đây vị Tỷ kheo nghi
ngờ, do dự, không quyết đoán, không có
thỏa mãn đối với vị Đạo Sư. Này các
Hiền giả, vị Tỷ kheo nào nghi ngờ, do dự,
không quyết đoán, không có thỏa mãn đối
với vị Đạo Sư, vị Tỷ kheo ấy không
hướng về nỗ lực, hăng hái, kiên trì và tinh
tấn. Khi tâm của vị ấy không hướng về nỗ
lực, hăng hái, kiên trì và tinh tấn, như vậy
gọi là tâm hoang vu thứ nhất.

- Này các Hiền giả, lại nữa vị Tỷ kheo nghi
ngờ đối với Pháp... đối với Tăng... đối với
học Pháp... tức giận đối với các vị đồng
Phạm hạnh, không hoan hỷ, tâm dao
động, trở thành hoang vu. Này các Hiền
giả, khi một vị Tỷ kheo tức giận đối với
các vị đồng Phạm hạnh, không hoan hỷ,
tâm dao động, trở thành hoang vu, vị Tỷ

MƯỜI HAI DUYÊN                                        2846

kheo ấy không hướng về nỗ lực, hăng hái, kiên trì và tinh tấn. Như vậy gọi là tâm hoang vu thứ năm.

20.   Năm tâm triền phược:

- Này các Hiền giả, ở đây vị Tỷ kheo tâm
không ly tham, không ly dục, không ly ái,
không ly khao khát, không ly nhiệt tình,
không ly ái nhiễm đối với các dục vọng.
Này các Hiền giả, vị Tỷ kheo tâm không
ly tham, không ly dục, không ly ái, không
ly khao khát, không ly nhiệt tình, không
ly ái nhiễm đối với ác dục vọng, tâm của
vị ấy không hướng về nỗ lực, hăng hái,
kiên trì và tinh tấn. Tâm của vị nào không
hướng về... như vậy là tâm triền phược
thứ nhất.

- Này các Hiền giả, lại nữa vị Tỷ kheo, tâm không ly tham đối với các thân... Như vậy là tâm triền phược thứ hai...

- Đối với các sắc, tâm không ly tham... Đây là tâm triền phược thứ ba.

- Này các Hiền giả, lại nữa vị Tỷ kheo

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2847

không ăn quá sức bao tử có thể chịu nổi,
hưởng thọ sự sung sướng về nằm ngủ, sự
sung sướng về xúc chạm, sự sung sướng
về thụy miên... Đây là tâm triền phược
thứ tư.

- Này các Hiền giả, lại nữa vị Tỷ kheo sống
đời sống phạm hạnh với hy vọng mong
được thành một loại chư Thiên: "Với luật
pháp này, với giới luật này, với khổ hạnh
này hay với Phạm hạnh này, tôi sẽ trở
thành loại chư Thiên này hay loại chư
Thiên khác". Này các Hiền giả, khi vị Tỷ
kheo sống đời sống Phạm hạnh với hy
vọng được thành một loại chư Thiên:
"Với luật pháp này, với giới luật này, với
khổ hạnh này hay với Phạm hạnh này, tôi
sẽ trở thành loại chư Thiên này hay chư
Thiên khác". Tâm của vị này không
hướng về nỗi lực, hăng hái, kiên trì và
tinh tấn. Tâm của vị nào... như vậy là tâm
triền phược thứ năm.

21.   Năm căn:

- Nhãn căn, nhĩ căn, tỷ căn, thiệt căn, thân căn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2848

22.   Lại năm căn khác:

- Lạc căn, khổ căn, hỷ căn, ưu căn, xả căn.

23.   Lại năm căn khác:

- Tín căn, tinh tấn căn, niệm căn, định căn, tuệ căn.

24.   Năm xuất ly giới:

a. Này các Hiền giả, ở đây vị Tỷ kheo, có
tác ý đối với dục vọng, tâm không hướng
nhập dục vọng, không tín lạc, không an
trú, không bị chi phối bởi dục vọng. Khi
vị này có tác ý đối với ly dục, tâm hướng
nhập ly dục, tín lạc, an trú và bị chị phối
bởi ly dục, tâm của vị ấy khéo ly, khéo tu,
khéo khởi, khéo giải thoát, khéo ly hệ đối
với các dục lạc. Và các lậu hoặc, các tổn
hại, các nhiệt não khởi lên do duyên, các
dục lạc, vị ấy đối với chúng được giải
thoát, không còn cảm thọ cảm giác ấy.
Như vậy được gọi là giải thoát đối với các
dục vọng.

b. Này các Hiền giả, lại nữa, vị Tỷ kheo có tác ý đối với sân hận, tâm không hướng

MƯỜI HAI DUYÊN                                        2849

nhập sân hận, không tín lạc, không an trú,
không bị chi phối bởi sân hận. Khi vị này
có tác ý đối với vô sân, tâm hướng nhập
vô sân, có tín lạc, có an trú, có bị chi phối
bởi vô sân, tâm vị ấy khéo ly, khéo tu,
khéo khởi, khéo giải thoát, khéo ly hệ đối
với vô sân. Và các lậu hoặc, các tổn hoại,
các nhiệt não khởi lên do duyên với sân,
vị ấy đối với chúng được giải thoát,
không còn cảm thọ cảm giác ấy. Như vậy
được gọi là giải thoát đối với sân hận.

c. Này các Hiền giả, lại nữa vị Tỷ kheo, có
tác ý đối với hại tâm, tâm không hướng
nhập hại tâm, không tín lạc, không an trú,
không bị chi phối bởi hại tâm. Khi vị này
có tác ý đối với ly hại tâm, tâm hướng
nhập ly hại tâm, tín lại, an trú, bị chi phối
bởi ly hại tâm. Tâm vị ấy khéo ly, khéo
tu, khéo khởi, khéo giải thoát, khéo ly hệ
hại tâm. Và các lậu hoặc, các tổn hại, các
nhiệt não khởi lên do duyên với hại tâm,
vị ấy đối với chúng được giải thoát,
không còn cảm thọ cảm giác ấy. Như vậy
được gọi là giải thoát đối với hại tâm.

d. Này các Hiền giả, lại nữa, vị Tỷ kheo, có

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2850

tác ý đối với sắc, tâm không hướng nhập
vào sắc, không tín lạc, không an trú,
không bị chi phối bởi sắc. Khi vị này có
tác ý đối với vô sắc, tâm hướng nhập vô
sắc, tín lạc, an trú, bị chi phối bởi vô sắc.
Tâm vị ấy khéo ly, khéo tu, khéo khởi,
khéo giải thoát, khéo ly hệ đối với sắc. Và
các lậu hoặc, các tổn hại, cái nhiệt não
khởi lên do duyên với sắc, vị ấy đối với
chúng được giải thoát, không còn cảm
thọ cảm giác ấy. Như vậy được gọi là giải
thoát đối với sắc.

e. Này các Hiền giả, lại nữa, vị Tỷ kheo có
tác ý đối với tự thân, tâm không hướng
nhập tự thân, không tín lạc, không an trú,
không bị chi phối bởi tự thân. Khi vị này
có tác ý đối với thân diệt, tâm hướng nhập
thân diệt, tín lạc, an trú, bị chi phối bởi
thân diệt. Tâm vị ấy khéo ly, khéo tu,
khéo khởi, khéo giải thoát, khéo ly hệ
thân diệt. Và các lậu hoặc, các tổn hại,
các nhiệt não khởi lên do duyên với tự
thân, vị ấy đối với chúng được giải thoát,
không còn cảm thọ cảm giác ấy. Như vậy
được gọi là giải thoát đối với tự thân.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2851

25.   Năm giải thoát xứ:

- Này các Hiền giả, ở đây vị Tỷ kheo, khi
nghe bậc Đạo Sư, hay một vị đồng Phạm
hạnh đáng kính nào thuyết pháp. Này các
Hiền giả, khi vị Tỷ kheo nghe bậc Đạo Sư
hay một vị đồng Phạm hạnh đáng kính
nào thuyết pháp, vị ấy, đối với pháp ấy,
hiểu được nghĩa lý và hiểu cả văn cú. Nhờ
hiểu được nghĩa lý và hiểu cả văn cú,
khoan khoái sanh. Nhờ khoan khoái, hỷ
sanh. Nhờ hỷ tâm, thân khinh an sanh.
Nhờ thân khinh an, lạc thọ sanh. Nhờ lạc
thọ, tâm được định tỉnh. Đó là giải thoát
xứ thứ nhất.

- Này các Hiền giả, lại nữa, vị Tỷ kheo
không nghe bậc Đạo Sư hay một vị đồng
Phạm hạnh đáng kính nào thuyết pháp.
Nhưng vị ấy, theo điều đã nghe, theo điều
đã học, thuyết pháp một cách rộng rãi cho
các người khác. Này các Hiền giả, khi vị
Tỷ kheo theo điều đã nghe, theo điều đã
học, thuyết pháp một cách rộng rãi cho
các người khác, vị ấy đối với pháp ấy,
hiểu được nghĩa lý và hiểu được văn cú.
Nhờ hiểu được nghĩa lý và hiểu được văn

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2852

cú, khoan khoái sanh. Nhờ khoan khoái,
hỷ sanh. Nhờ hỷ tâm, thân khinh an sanh.
Nhờ thân khinh an, lạc thọ sanh. Nhờ lạc
thọ, tâm được định tỉnh. Đó là giải thoát
xứ thứ hai.

- Này các Hiền giả, lại nữa vị Tỷ kheo,
không được nghe bậc Đạo Sư hay một vị
đồng Phạm hạnh đáng kính nào thuyết
pháp, cũng không theo điều đã nghe, điều
đã học thuyết pháp một cách rộng rãi cho
các người khác. Vị ấy theo điều đã nghe,
theo điều đã học, tụng đọc pháp một cách
rõ ràng. Này các Hiền giả, vị Tỷ kheo,
theo điều đã nghe, theo điều đã học, tụng
đọc pháp một các rõ ràng, do vậy đối với
pháp ấy, hiểu được nghĩa lý và hiểu được
văn cú. Nhờ hiểu được nghĩa lý và hiểu
được văn cú, thân khinh an sanh. Nhờ
thân khinh an, lạc thọ sanh. Nhờ lạc thọ,
tâm được định tỉnh. Đó là giải thoát xứ
thứ ba.

- Này các Hiền giả, lại nữa, vị Tỷ kheo,
không nghe bậc Đạo sư hay một vị đồng
Phạm hạnh đáng kính thuyết pháp, cũng
không theo điều đã nghe, điều đã học

MƯỜI HAI DUYÊN                                 2853

thuyết pháp một cách rộng rãi cho các
người khác, cũng không theo điều đã
nghe, điều đã học, tụng đọc pháp một
cách rõ ràng. Vị ấy, theo điều đã nghe,
theo điều đã học, dùng tâm tầm cầu, suy
tư, quán sát pháp ấy. Này các Hiền giả, vị
Tỷ kheo, theo điều đã nghe, theo điều đã
học, dùng tâm tầm cầu, suy tư, quán sát
pháp ấy. Này các Hiền giả, vị Tỷ kheo,
theo điều đã nghe, theo điều đã học, dùng
tâm tầm cầu, suy tư, quán sát pháp ấy nên
đối với pháp ấy hiểu được nghĩa lý, hiểu
được văn cú. Nhờ hiểu được nghĩa lý,
hiểu được văn cú, khoan khoái sanh. Nhờ
khoan khoái sanh, hỷ tâm sanh. Nhờ hỷ
tâm, thân khinh an sanh. Nhờ khinh an,
lạc thọ sanh. Nhờ lạc thọ, tâm được định
tỉnh. Đó là giải thoát xứ thứ tư.

- Này các Hiền giả, lại nữa, vị Tỷ kheo,
không nghe bậc Đạo Sư hay một vị đồng
Phạm hạnh đáng kính nào thuyết pháp,
cũng không theo điều đã nghe, theo điều
đã học, thuyết pháp một cách rộng rãi cho
các người khác, cũng không theo điều đã
nghe, theo điều đã học dùng tâm tầm cầu,
suy tư, quán sát pháp ấy, vị Tỷ kheo đã

MƯỜI HAI DUYÊN                                  2854

khéo nắm giữ một định tướng nào, khéo
tác ý, khéo thọ trì, khéo thể nhập nhờ trí
tuệ. Này các Hiền giả, vị Tỷ kheo nắm
giữ một định tướng nào, khéo tác ý, khéo
thọ trì, khéo thể nhập nhờ trí tuệ. Này các
Hiền giả, vị Tỷ kheo tùy theo khéo nắm
giữ một định tướng nào, khéo tác ý, khéo
thọ trì, khéo thể nhập nhờ trí tuệ, nên đối
với pháp ấy, hiểu được nghĩa lý, hiểu
được văn cú. Nhờ hiểu được nghĩa lý,
hiểu được văn cú, nên khoan khoái sanh.
Nhờ khoan khoái sanh, hỷ tâm sanh. Nhờ
hỷ tâm, thân khinh an sanh. Nhờ thân
khinh an, lạc thọ sanh. Nhờ lạc thọ, tâm
được định tỉnh. Đó là giải thoát xứ thứ
năm.

26.   Năm giải thoát thành thục tưởng:

- Vô thường tưởng,

- Khổ tưởng trong vô thường,

- Vô ngã tưởng trong khổ,

- Đoạn trừ tưởng,

MƯỜI HAI DUYÊN                                        2855

- Vô tham tưởng.

Này các Hiền giả, năm pháp này được Thế Tôn chơn
chánh giảng dạy, vị đã biết, đã thấy, bậc A la hán,
Chánh Đẳng Giác. Ở đây mọi người cần phải cùng
nhau tụng đọc, không có tranh luận... vì lợi ích, vì
hạnh phúc, vì an lạc cho chư Thiên và cho loài
Người.

2. Này các Hiền giả, có sáu pháp được Thế Tôn chơn
chánh giảng dạy, vị đã biết, đã thấy, bậc A la hán,
Chánh Đẳng Giác. Ở đây, mọi người cần phải cùng
nhau tụng đọc, không có tranh luận... vì lợi ích, vì
hạnh phúc, vì an lạc cho chư Thiên và cho loài
Người. Thế nào là sáu?

5.   Sáu nội xứ:

 Nhãn xứ, nhĩ xứ, tỷ xứ, thiệt xứ, thân xứ, ý xứ.

6.   Sáu ngoại xứ:

 Sắc xứ, thanh xứ, hương xứ, vị xứ, xúc xứ, pháp xứ.

7.   Sáu thức thân:

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2856

 Nhãn thức, nhĩ thức, tỷ thức, thiệt thức, thân thức, ý thức.

8.    Sáu xúc thân:

 Nhãn xúc, nhĩ xúc, tỷ xúc, thiệt xúc, thân xúc, ý xúc.

9.    Sáu thọ thân:

 Nhãn xúc sở sanh thọ, nhĩ xúc sở sanh
thọ, tỷ xúc sở sanh thọ, thiệt xúc sở sanh
thọ, thân xúc sở sanh thọ, ý xúc sở sanh
thọ.

10.   Sáu tưởng thân:

 Sắc tưởng, thanh tưởng, hương tưởng, vị tưởng, xúc tưởng, pháp tưởng.

11.   Sáu tư thân:

 Sắc tư, thanh tư, hương tư, vị tư, xúc tư, pháp tư.

12.   Sáu ái thân:

 Sắc ái, thanh ái, hương ái, vị ái, xúc ái,

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2857

pháp ái.

13.   Sáu không cung kính pháp:

 Này các Hiền giả, ở đây vị Tỷ kheo, sống không cung kính, không tùy thuận bậc Đạo Sư;

 Sống không cung kính, không tùy thuận Pháp;

 Sống không cung kính, không tùy thuận Tăng;

 Sống không cung kính, không tùy thuận học Pháp;

 Sống không cung kính bất phóng dật, không tùy thuận bất phóng dật;

 Sống không cung kính, không tùy thuận sự lễ phép xã giao.

14.   Sáu cung kính pháp:

   Này các Hiền giả, ở đây vị Tỷ kheo sống cung kính, tùy thuận bậc Đạo Sư; sống cung kính, tùy thuận Pháp; sống cung

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2858

kính, tùy thuận Tăng; sống cung kính tùy
thuận học pháp; sống cung kính, tùy
thuận bất phóng dật; sống cung kính; tùy
thuận lễ phép xã giao.

15.   Sáu suy tư đến hỷ:

   Khi mắt thấy sắc, hoan hỷ khởi lên, sắc
ấy được suy tư. Khi tai nghe tiếng... Khi
mũi ngửi hương... Khi lưỡi nếm vị... Khi
thân chạm xúc... Khi ý nhận pháp, hoan
hỷ khởi lên, pháp ấy được suy tư.

16.   Sáu suy tư đến ưu:

   Khi mắt thấy sắc, ưu khởi lên, sắc ấy được suy tư... như trên... khi ý nhận pháp, ưu khởi lên, pháp ấy được suy tư.

17.   Sáu suy tư đến xả:

   Khi mắt thấy sắc, xả khởi lên, sắc ấy được
suy tư... Khi tai nghe tiếng... Khi mũi
ngửi hương... Khi lưỡi nếm vị... Khi thân
chạm xúc... Khi ý nhận pháp, xả khởi lên,
pháp ấy được suy tư.

18.   Sáu hòa kính pháp:

MƯỜI HAI DUYÊN                                         2859

 Này các Hiền giả, ở đây khi vị Tỷ kheo
thành tựu từ thân nghiệp, trước mặt hay
sau lưng đối với các vị đồng Phạm hạnh,
như vậy là một pháp hòa kính, tạo ra từ
ái, tạo ra cung kính, đưa đến đoàn kết,
không tranh luận, hòa hợp, đồng tâm, ý
hợp.

 Này các Hiền giả, lại nữa khi vị Tỷ kheo
thành tựu từ khẩu nghiệp trước mặt hay
sau lưng... từ ý nghiệp trước mặt hay sau
lưng, đối với các vị đồng Phạm hạnh, như
vậy là một pháp hòa kính, tạo ra từ ái, tạo
ra cung kính, đưa đến đoàn kết, không
tranh luận, hòa hợp, đồng tâm, ý hợp.

 Này các Hiền giả, lại nữa, vị Tỷ kheo, đối
với các đồ vật được cúng dường một cách
hợp pháp cho đến đồ vật nhận trong bình
bát, đều đem chia đồng đều giữa các vị
Tỷ kheo có giới hạnh, như vậy là một
pháp hòa kính, tạo ra từ ái, tạo ra cung
kính, đưa đến đoàn kết, không tranh luận,
hòa hợp, đồng tâm, ý hợp.

 Này các Hiền giả, lại nữa, vị Tỷ kheo, khi những giới luật của vị này không bị phá

MƯỜI HAI DUYÊN                                   2860

hoại, không vi phạm, được kiên trì tuân
hành, không có tỳ vết, làm con người
được giải thoát, được người trí tán thán,
không uế tạp, hướng đến thiền định, vị Tỷ
kheo ấy giữ giới hạnh Sa môn như vậy,
sống trước mặt hay sau lưng với các vị
đồng Phạm hạnh như vậy là một pháp hòa
kính, tạo ra từ ái, tạo ra cung kính, đưa
đến đoàn kết, không tranh luận, hòa hợp,
đồng tâm, ý hợp.

 Này các Hiền giả, lại nữa, vị Tỷ kheo
sống đời sống được Chánh kiến hướng
dẫn, chơn chánh, đoạn diệt khổ đau, vị ấy
sống thành tựu với Chánh kiến như vậy,
sống với các vị đồng Phạm hạnh, trước
mặt hay sau lưng, như vậy là một pháp
hòa kính, tạo ra từ ái, tạo ra cung kính,
đưa đến đoàn kết, không tranh luận, hòa
hợp, đồng tâm, ý hợp.

19.   Sáu tránh căn:

 Này các Hiền giả, ở đây vị Tỷ kheo phẫn
nộ, uất hận. Này các Hiền giả, vị này
phẫn nộ, uất hận, sống không cung kính,
không tùy thuận vị Đạo Sư, sống không

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2861

cung kính, không tùy thuận Pháp, không
cung kính, không tùy thuận Tăng, không
thành tựu đầy đủ các học pháp. Này các
Hiền giả, vị Tỷ kheo sống không cung
kính không tùy thuận bậc Đạo Sư, không
cung kính, không tùy thuận Pháp, không
cung kính, không tùy thuận Tăng, không
thành tựu đầy đủ các học pháp, vị ấy khởi
lên tranh luận giữa chư Tăng. Tranh luận
như vậy khiến chúng sanh không hạnh
phúc, khiến chúng sanh không an lạc,
khiến chúng sanh không lợi ích, và khiến
chư Thiên và loài Người không hạnh
phúc, mà đau khổ. Này các Hiền giả, nếu
Hiền giả thấy được tránh căn ấy giữa các
vị hay ngoài các vị, Hiền giả phải cố gắng
đoạn trừ ác tránh căn ấy. Này các Hiền
giả, nếu Hiền giả không thấy tránh căn ấy
giữa các vị hay ngoài các vị, các vị hãy
gìn giữ đừng cho ác tránh căn ấy có cơ
hội làm hại trong tương lai. Như vậy là
ngăn chặn nguy hại ác tránh căn ấy trong
tương lai.

 Này các Hiền giả, lại nữa vị Tỷ kheo che dấu và giả dối...

MƯỜI HAI DUYÊN                                  2862

 ... tật đố và xan tham...

 ... lừa đảo và lường gạt...

 ... ác dục và tà kiến...

 ... chấp trước sở kiến, kiên trì gìn giữ rất
khó rời bỏ. Này các Hiền giả, vị Tỷ kheo
chấp trước sở kiến, kiên trì gìn giữ, rất
khó rời bỏ, vị ấy sống không cung kính,
không tùy thuận bậc Đạo Sư, không cung
kính, không tùy thuận Pháp, không cung
kính, không tùy thuận Tăng, không thành
tựu đầy đủ các học pháp. Này các Hiền
giả, vị Tỷ kheo không cung kính, không
tùy thuận bậc Đạo Sư... Pháp... Tăng...
không thành tựu đầy đủ các học pháp, vị
ấy khởi lên tranh luận giữa chư Tăng.
Tranh luận như vậy khiến chúng sanh
không hạnh phúc, khiến chúng sanh
không an lạc, khiến chúng sanh không lợi
ích, khiến chư Thiên và loài Người không
hạnh phúc, mà đau khổ. Này các Hiền
giả, nếu Hiền giả thấy được tránh căn ấy
giữa các vị hay ngoài các vị, Hiền giả
phải cố gắng đoạn trừ ác tránh căn ấy.
Này các Hiền giả, nếu Hiền giả không

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2863

thấy tránh căn ấy giữa các vị hay ngoài
các vị, các vị hãy gìn giữ đừng cho ác
tránh căn ấy có cơ hội làm hại trong
tương lai. Như vậy là sự đoạn trừ ác tránh
căn ấy, như vậy là ngăn chận nguy hại ác
tránh căn ấy trong tương lai.

20.   Sáu giới:

 Địa giới, thủy giới, hỏa giới, phong giới, không giới, thức giới.

21.   Sáu xuất ly giới:

 Này các Hiền giả, ở đây vị Tỷ kheo nói
như sau: "Ta đã tu tập từ tâm giải thoát,
làm cho sung mãn, làm thành cỗ xe, làm
thành căn cứ, an trú, chất chứa và khéo
léo tinh cần. Tuy vậy sân tâm vẫn ngự trị
tâm ta". Vị ấy cần phải được nói như sau:
"Chớ có như vậy, chớ nói như vậy, Đại
đức! Chớ có hiểu lầm Thế Tôn, vu khống
Thế Tôn như vậy thật không tốt. Thế Tôn
không nói như vậy". Này các Hiền giả, sự
kiện không phải như vậy, trường hợp
không phải như vậy. Ai tu tập từ tâm giải
thoát, làm cho sung mãn, làm thành cỗ

MƯỜI HAI DUYÊN                                       2864

xe, làm thành căn cứ, an trú, chất chứa và
khéo léo tinh cần, mà sân tâm vẫn ngự trị,
an trí, sự kiện không thể xảy ra như vậy.
Này các Hiền giả, từ tâm giải thoát có khả
năng giải thoát sân tâm.

 Này các Hiền giả, ở đây vị Tỷ kheo nói
như sau: "Ta đã tu tập bi tâm giải thoát,
làm cho sung mãn, làm thành cỗ xe, làm
thành căn cứ, an trú, chất chứa và khéo
léo tinh cần. Tuy vậy hại tâm vẫn ngự trị
tâm ta". Vị ấy cần phải được nói như sau:
"Chớ có hiểu lầm Thế Tôn, vu khống Thế
Tôn như vậy thật không tốt. Thế Tôn
không nói như vậy". Này các Hiền giả, sự
kiện không phải như vậy. Trường hợp
không phải như vậy. Nếu tu tập bi tâm
giải thoát, làm cho sung mãn, làm thành
cỗ xe, làm thành căn cứ, an trú, chất chứa
và khéo léo tinh cần, mà hại tâm vẫn ngự
trị an trú, sự kiện không xảy ra như vậy.
Này các Hiền giả, bi tâm giải thoát có khả
năng giải thoát hại tâm.

 Này các Hiền giả, ở đây vị Tỷ kheo nói như sau: "Ta đã tu tập hỷ tâm giải thoát, làm cho sung mãn, làm thành cỗ xe, làm

MƯỜI HAI DUYÊN                                  2865

thành căn cứ, an trú, chất chứa và khéo
léo tinh cần. Tuy vậy bất lạc tâm vẫn ngự
trị tâm ta". Vị ấy cần phải được nói như
sau: "Chớ có như vậy, chớ nói như vậy,
Đại đức! Chớ có hiểu lầm Thế Tôn, vu
khống Thế Tôn như vậy thật không tốt.
Thế Tôn không nói như vậy". Này các
Hiền giả, sự kiện không phải như vậy.
Trường hợp không phải như vậy. Nếu tu
tập hỷ tâm giải thoát, làm cho sung mãn,
làm thành cỗ xe, làm thành căn cứ, an trú,
chất chứa và khéo léo tinh cần, bất lạc
tâm vẫn ngự trị an trú, sự kiện không xảy
ra như vậy. Này các Hiền giả, hỷ tâm giải
thoát có khả năng giải thoát bất lạc tâm.

 Này các Hiền giả, ở đây vị Tỷ kheo nói
như sau: "Ta đã tu tập xả tâm giải thoát,
làm cho sung mãn, làm thành cỗ xe, làm
thành căn cứ, an trú, chất chứa và khéo
léo tinh cần. Tuy vậy tham tâm vẫn ngự
trị tâm ta". Vị ấy cần được nói như sau:
"Chớ có như vậy, chớ nói như vậy, Đại
Đức! Chớ có hiểu lầm Thế Tôn, vu khống
Thế Tôn như vậy thật không tốt. Thế Tôn
không nói như vậy". Này các Hiền giả, sự
kiện không phải như vậy. Trường hợp

MƯỜI HAI DUYÊN                                  2866

không phải như vậy. Nếu tu tập xả tâm
giải thoát, làm cho sung mãn, làm thành
cỗ xe, làm thành căn cứ, an trú, chất chứa
và khéo léo tinh cần mà tham tâm vẫn
ngự trị an trú, sự kiện không xảy ra như
vậy. Này các Hiền giả, xả tâm giải thoát,
có khả năng giải thoát tham tâm.

 Này các Hiền giả, lại nữa ở đây vị Tỷ
kheo nói như sau: "Ta đã tu tập vô tướng
tâm giải thoát, làm cho sung mãn, làm
thành cỗ xe, làm thành căn cứ, an trú, chất
chứa và khéo léo tinh cần. Tuy vậy thức
của tôi vẫn chạy theo các tướng". Vị ấy
cần phải được nói như sau: "Chớ có như
vậy, chớ nói như vậy, Đại Đức! Chớ có
hiểu lầm Thế Tôn, vu khống Thế Tôn như
vậy không tốt. Thế Tôn không nói như
vậy". Này các Hiền giả, sự kiện không
phải như vậy. Trường hợp không phải
như vậy. Nếu tu tập vô tướng tâm giải
thoát, làm cho sung mãn, làm thành cỗ
xe, làm thành căn cứ, an trú, chất chứa và
khéo léo tinh cần, mà thức vẫn chạy theo
các tướng, sự kiện không xảy ra như vậy.
Nếu tu tập vô tướng tâm giải thoát, làm
cho sung mãn, làm thành cỗ xe, làm thành

MƯỜI HAI DUYÊN                                   2867

căn cứ, an trú, chất chứa và khéo léo tinh
cần, mà thức vẫn chạy theo các tướng, sự
kiện không xảy ra như vậy. Này các Hiền
giả, vô tướng tâm giải thoát có khả năng
giải thoát tất cả tướng.

 Này các Hiền giả, lại nữa, ở đây vị Tỷ
kheo nói như sau: "Quan điểm "tôi có
mặt" bị tôi từ khước. Quan điểm "tôi là
cái này" không được tôi chấp nhận. Tuy
vậy mũi tên nghi ngờ do dự vẫn ám ảnh
an trú tôi". Vị ấy cần phải được nói như
sau: "Chớ có như vậy, chớ nói như vậy,
Đại Đức! Chớ có hiểu lầm Thế Tôn, vu
khống Thế Tôn như vậy không tốt. Thế
Tôn không nói như vậy". Này các Hiền
giả, sự kiện không phải như vậy. Trường
hợp không phải như vậy. "Quan điểm "tôi
có mặt" bị tôi từ khước. Quan điểm "tôi
là cái này" không được tôi chấp thuận.
Tuy vậy nghi ngờ, do dự vẫn ám ảnh an
trú nơi tôi". Sự kiện không xảy ra như
vậy. Này Hiền giả, chính nhờ khước từ sự
ngạo mạn "tôi có mặt", mà mũi tên do dự
nghi ngờ được giải thoát.

22.   Sáu vô thượng:

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2868

   Kiến vô thượng,

   Văn vô thượng,

   Lợi đắc vô thượng,

   Học giới vô thượng,

   Hành vô thượng,

   Ức niệm vô thượng.

23.   Sáu niệm xứ:

   Niệm Phật, niệm Pháp, niệm Tăng, niệm Giới, niệm Thí, niệm Thiên.

24.   Sáu hằng trú:

   Này các Hiền giả, ở đây vị Tỷ kheo mắt thấy sắc, không có hoan hỷ, không có ưu phiền, an trú xả, chánh niệm, giác tỉnh;

   Tai nghe tiếng... mũi ngửi hương... lưỡi nếm
vị... thân cảm xúc... ý nhận thức pháp, không
có hoan hỷ, không có ưu phiền, trú xả, chánh
niệm, tỉnh giác.

MƯỜI HAI DUYÊN                                         2869

25.   Sáu sanh loại:

   Này các Hiền giả, ở đây có người hắc sanh và sống tạo hắc pháp.

   Này các Hiền giả, ở đây, có người hắc sanh và sống tạo bạch pháp.

   Này các Hiền giả, ở đây, có người hắc sanh và sống tạo Niết bàn, phi hắc phi bạch pháp.

   Ở đây, có người bạch sanh và sống tạo bạch pháp.

   Ở đây, có người bạch sanh và sống tạo hắc pháp.

   Ở đây, có người bạch sanh và sống tạo Niết bàn, phi hắc phi bạch pháp.

26.   Sáu quyết trạch phần tưởng:

   Vô thường tưởng,

   Khổ tưởng trên vô thường,

   Vô ngã tưởng trên khổ,

MƯỜI HAI DUYÊN                                        2870

   Đoạn tưởng,

   Vô tham tưởng,

   Diệt tưởng.

Này các Hiền giả, sáu pháp này được Thế Tôn chơn
chánh giảng dạy, vị đã biết, đã thấy, bậc A la hán,
Chánh Đẳng Giác. Ở đây, mọi người cần phải cùng
nhau tụng đọc... vị lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho
chư Thiên và loài Người.

8. Này các Hiền giả, có bảy pháp được Thế Tôn chơn chánh giảng dạy, vị đã biết, đã thấy, bậc A la hán, Chánh Đẳng Giác. Ở đây, mọi người phải cùng nhau tụng đọc... vị lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho chư Thiên và loài Người. Thế nào là bảy?

1.   Bảy tài sản:

   Tín tài, giới tài, tàm tài, quý tài, văn tài, thí tài, tuệ tài.

2.   Bảy giác chi:

   Niệm Giác chi, Trạch pháp Giác chi, Tinh tấn Giác chi, Hỷ Giác chi, Khinh an Giác chi, Định Giác chi, Xả Giác chi.

MƯỜI HAI DUYÊN                                            2871

3.   Bảy định cụ:

   Chánh tri kiến, Chánh tư duy, Chánh ngữ, Chánh nghiệp, Chánh mạng, Chánh tinh tấn, Chánh niệm.

4.   Bảy phi diệu pháp:

   Này các Hiền giả, ở đây, có vị Tỷ kheo bất tín, vô tàm, vô quý, thiểu văn, giải đải, thất niệm, liệt tuệ.

5.   Bảy diệu pháp:

   Này các Hiền giả, ở đây, có vị Tỷ kheo có lòng tín, có tàm, có quý, đa văn, tinh tấn, niệm được an trú, có trí tuệ.

6.   Bảy thượng nhân pháp:

   Này các Hiền giả, ở đây có vị Tỷ kheo tri pháp, tri nghĩa, tự tri, tri lượng, tri thời, tri chúng và tri nhân.

7.   Bảy thù diệu sự:

   Này các Hiền giả, ở đây vị Tỷ kheo tha thiết hành trì học pháp và khát vọng hành trì học

MƯỜI HAI DUYÊN                                            2872

pháp trong tương lai;

   Tha thiết quán pháp và khát vọng quán pháp trong tương lai;

   Tha thiết điều phục các dục vọng và khát vọng điều phục các dục vọng trong tương lai;

   Tha thiết sống an tịnh và khát vọng sống an tịnh trong tương lai;

   Tha thiết sống tinh tấn và khát vọng sống tinh tấn trong tương lai;

   Tha thiết quán sát tự niệm và khát vọng quán sát tự niệm trong tương lai;

   Tha thiết với kiến giải và khát vọng hiểu biết sở kiến trong tương lai.

8.   Bảy tưởng:

   Vô thường tưởng,

   Vô ngã tưởng,

   Bất tịnh tưởng,

MƯỜI HAI DUYÊN                                         2873

    Hoạn nạn tưởng,

    Đoạn tưởng,

    Ly tham tưởng,

    Diệt tưởng.

9.    Bảy lực:

    Tín lực, tinh tấn lực, tàm lực, quý lực, niệm lực, định lực, tuệ lực.

10.   Bảy thức trú:

1.   Này các Hiền giả, có các loại hữu tình, thân
sai biệt và tưởng sai biệt, như loài Người,
một số chư Thiên và một số thuộc đọa xứ.
Đó là loại thức trú thứ nhất.

2.   Này các Hiền giả, có những loài hữu tình
thân sai biệt nhưng tưởng đồng loại, như các
vị Phạm Chúng thiên vừa mới sanh lần đầu
tiên (hay do tu sơ thiền). Đó là loại thức trú
thứ hai.

3.   Này các Hiền giả, có những loại hữu tình, thân đồng loại, nhưng tưởng sai biệt, như

MƯỜI HAI DUYÊN                                           2874

chư Quang Âm thiên. Đó là loại thức trú thứ ba.

4.   Này các Hiền giả, có những loại hữu tình
thân đồng loại và tưởng đồng loại, như chư
Thiên Biến Tịnh thiên. Đó là loại thức trú
thứ tư.

5.   Này các Hiền giả, có những loại hữu tình,
vượt khỏi mọi tưởng về sắc, điều phục mọi
tưởng về sân, không tác ý đến các tướng sai
biệt, chứng Không vô biên xứ: "Hư không là
vô biên". Đó là loại thức trú thứ năm.

6.   Này các Hiền giả, có những loại hữu tình,
vượt khỏi hoàn toàn hư không vô biên xứ,
chứng thức vô biên xứ: "Thức là vô biên".
Đó là loại thức trú thứ sáu.

7.   Này các Hiền giả có những loại hữu tình
vượt khỏi hoàn toàn Thức vô biên xứ, chứng
Vô sở hữu xứ: "Không có vật gì cả". Đó là
loại thức trú thứ bảy.

11.   Bảy loại người đáng kính trọng:

    Câu phần giải thoát,

MƯỜI HAI DUYÊN                                        2875

   Tuệ giải thoát,

   Thân chứng,

   Kiến chí,

   Tín giải thoát, Tùy pháp hành, Tùy tín hành.

12.   Bảy tùy miên:

   Dục ái tùy miên,

   Sân tùy miên,

   Kiến tùy miên,

   Nghi tùy miên,

   Mạn tùy miên,

   Hữu tham tùy miên,

   Vô minh tùy miên.

13.   Bảy kiết sử:

   Ái kiết sử,

   Sân kiết sử,

MƯỜI HAI DUYÊN                                        2876

   Kiến kiết sử,

   Nghi kiết sử,

   Mạn kiết sử,

   Hữu tham kiết sử,

   Vô minh kiết sử.

14.   Bảy diệt tránh pháp:

   Có khả năng đình chỉ, trừ diệt các tránh pháp
đang khởi lên: Ưng dữ hiện tiền tỳ ni, ưng
dữ ức niệm tỳ ni, ưng dữ bất si tỳ ni, ưng dữ
tự ngôn trị, đa mích tội tướng, đa nhơn mích
tội, như thảo phú địa.

Này các Hiền giả, bảy pháp này được Thế Tôn chơn
chánh giảng dạy, vị đã biết, đã thấy, bậc A la hán,
Chánh Đẳng Giác. Ở đây mọi người cần phải cùng
nhau tụng đọc... vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho
chư Thiên và loài Người.

III

MƯỜI HAI DUYÊN                                         2877

1. "Này các Hiền giả, có tám pháp được Thế Tôn chơn chánh giảng dạy, vị đã biết, đã thấy, bậc A la hán, Chánh Đẳng Giác. Ở đây mọi người cần phải cùng nhau tụng đọc... Vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho chư Thiên và loài Người. Thế nào là tám?

1.   Tám tà:

   Tà tri kiến, ta tư duy, tà ngữ, tà nghiệp, tà mạng, tà tinh tấn, tà niệm, tà định.

2.   Tám chánh:

   Chánh tri kiến... Chánh định.

3.   Tám người đáng cung kính:

   Hạng Dự lưu, hạng đã thành tựu và chứng Dự lưu quả;

   Hạng Nhất lai, hạng đã thành tựu và chứng Nhất lai quả;

   Hạng Bất lai, hạng đã thành tựu và chứng Bất lai quả;

MƯỜI HAI DUYÊN                                        2878

   Hạng A la hán và hạng đã thành tựu A la hán quả.

4.   Tám giải đãi sự:

   Này các Hiền giả, ở đây có việc vị Tỷ kheo
phải làm. Vị này nghĩ: "Có công việc ta sẽ
phải làm. Nếu ta làm việc, thời thân ta sẽ mệt
mỏi. Vậy ta nên nằm xuống". Vị ấy nằm
xuống, không có tinh tấn để đạt được điều
chưa đạt được, để thành tựu điều chưa thành
tựu, để chứng ngộ điều chưa chứng ngộ
được, như vậy là giải đãi sự thứ nhất.

   Này các Hiền giả, lại nữa, một việc đã được
vị Tỷ kheo làm. Vị này nghĩ: "Ta đã làm một
công việc. Do ta làm một công việc nên thân
ta mệt mỏi. Vậy ta nên nằm xuống". Vị ấy
nằm xuống, không có tinh tấn... như vậy là
giải đãi sự thứ hai.

   Này các Hiền giả, lại nữa, có con đường vị
Tỷ kheo phải đi. Vị nầy nghĩ: « Đây là con
đường mà ta sẽ phải đi. Khi ta đi con đường
ấy, thân ta sẽ mệt mỏi. Vậy ta nên nằm
xuống ». Vị ấy nằm xuống, không có tinh
tấn... Như vậy là giải đãi sự thứ ba.

MƯỜI HAI DUYÊN                                         2879

   Này các Hiền giả, lại nữa, con đường vị Tỷ
kheo đã đi. Vị này nghĩ: "Ta đã đi con
đường, do ta đã đi con đường nên thân ta mệt
mỏi. Vậy ta nên nằm xuống". Vị ấy nằm
xuống, không có tinh tấn... Như vậy là giải
đãi sự thứ tư.

   Này các Hiền giả, vị Tỷ kheo đi khất thực ở
làng hay tại đô thị không nhận được các đồ
ăn loại cứng hay đồ ăn loại mềm, đầy đủ như
ý muốn. Vị ấy nghĩ: "Ta đi khất thực ở làng
hay đô thị, không nhận được các đồ ăn loại
cứng hay đồ ăn loại mềm đầy đủ như ý
muốn. Thân này của ta bị mệt mỏi không lợi
ích gì. Vậy ta nên nằm xuống". Vị ấy nằm
xuống, không có tinh tấn. Như vậy là giải
đãi sự thứ năm.

   Này các Hiền giả, lại nữa, vị Tỷ kheo, trong
khi đi khất thực tại làng hay thị xã nhận được
các đồ ăn loại cứng hay đồ ăn loại mềm đầy
đủ như ý muốn. Vị ấy nghĩ: "Ta đi khất thức
tại làng hay tại thị xã, nhận được các đồ ăn
loại cứng hay đồ ăn loại mềm, đầy đủ như ý
muốn. Thân này của ta nặng nề, không làm
được gì, như một nhóm đậu. Vậy ta nên nằm
xuống". Vị ấy nằm xuống, không có tinh

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2880

tấn... Như vậy là giải đãi sự thứ sáu.

   Này các Hiền giả, lại nữa, vị Tỷ kheo bị đau
bệnh nhẹ. Vị này nghĩ: "Nay ta bị đau bệnh
nhẹ, cần phải nằm nghỉ. Vậy ta nên nằm
xuống". Vị ấy nằm xuống, không có tinh
tấn... Như vậy là giải đãi sự thứ bảy.

   Này các Hiền giả, lại nữa, vị Tỷ kheo mới
đau bệnh dậy, mới khỏi bệnh không bao lâu.
Vị ấy nghĩ: "Ta mới đau bệnh dậy, mới khỏi
bệnh không bao lâu. Thân này của ta yếu
đuối, không làm được việc gì, vậy ta hãy
nằm xuống". Vị ấy nằm xuống, không có
tinh tấn để đạt được điều chưa đạt được, để
thành tựu điều chưa thành tựu được, để
chứng ngộ điều chưa chứng ngộ được. Như
vậy là giải đãi sự thứ tám.

5.   Tám tinh tấn sự:

   Này các Hiền giả, ở đây có việc vị Tỷ kheo
phải làm, vị ấy nghĩ: "Có công việc, ta sẽ
phải làm, nếu ta làm việc, thì không dễ gì ta
có thể suy tư đến giáo pháp chư Phật. Vậy ta
hãy cố gắng tinh tấn để đạt được điều gì
chưa đạt được, để thành tựu điều gì chưa
thành tựu được, để chứng ngộ điều gì chưa

MƯỜI HAI DUYÊN                                        2881

chứng ngộ được". Và vị ấy tinh tấn để đạt
được điều gì chưa đạt được, để thành tựu
điều gì chưa thành tựu được, để chứng ngộ
điều gì chưa chứng ngộ được. Như vậy là
tinh tấn sự thứ nhất.

   Này các Hiền giả, lại nữa, vị Tỷ kheo đã làm
xong công việc, vị ấy nghĩ: "Ta đã làm xong
công việc. Khi ta làm công việc, ta không
thể suy tư đến giáo pháp của chư Phật. Vậy
ta phải cố gắng tinh tấn..." Vị ấy tinh tấn...
Như vậy là tinh tấn sự thứ hai.

   Này các Hiền giả, lại nữa, có con đường vị
Tỷ kheo phải đi. Vị này nghĩ: "Đây là con
đường mà ta sẽ phải đi. Khi ta đi con đường
ấy, không dễ gì ta có thể suy tư đến giáo
pháp của chư Phật. Vậy ta hãy cố gắng
tinh..." Vị ấy tinh tấn... Như vậy là tinh tấn
sự thứ ba.

   Này các Hiền giả, lại nữa, vị Tỷ kheo đã đi
con đường. Vị này nghĩ: "Ta đã đi con
đường ấy. Khi ta đi con đường, ta không có
thể suy tư đến giáo pháp của chư Phật. Vậy
ta hãy cố gắng tinh tấn..." Vị ấy tinh tấn...
Như vậy là tinh tấn sự thứ tư.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2882

   Này các Hiền giả, lại nữa, vị Tỷ kheo trong
khi đi khất thực tại làng hay tại đô thị, không
nhận được các loại đồ ăn loại cứng hay đồ
ăn loại mềm đầy đủ như ý muốn. Vị này
nghĩ: "Ta trong khi đi khất thực tại làng hay
tại đô thị, không nhận được các loại đồ ăn
loại cứng hay đồ ăn loại mềm, đầy đủ như ý
muốn. Thân ta như vậy nhẹ nhàng có thể làm
việc. Vậy ta hãy cố gắng tinh tấn..." Và vị ấy
tinh tấn... Như vậy là tinh tấn sự thứ năm.

   Này các Hiền giả, lại nữa, vị Tỷ kheo trong
khi đi khất thực tại làng hay tại đô thị được
các loại đồ ăn loại cứng hay loại đồ ăn loại
mềm, đầy đủ như ý muốn. Vị này nghĩ: "Ta
trong khi đi khất thực tại làng hay tại đô thị,
nhận được các loại đồ ăn loại cứng hay đồ
ăn loại mềm, đầy đủ như ý muốn. Như vậy
thân ta mạnh, có thể làm việc, vậy Ta hãy cố
gắng tinh tấn..." Và vị ấy tinh tấn... Như vậy
là tinh tấn sự thứ sáu.

   Này các Hiền giả, lại nữa, vị Tỷ kheo bị đau
bệnh nhẹ. Vị ấy nghĩ: "Ta nay bị đau bệnh
nhẹ, sự kiện này có thể xảy ra, bệnh này có
thể trầm trọng hơn. Vậy ta hãy cố gắng tinh
tấn..." Và vị ấy tinh tấn... Như vậy là tinh tấn

MƯỜI HAI DUYÊN                                        2883

sự thứ bảy.

    Này các Hiền giả, lại nữa, vị Tỷ kheo mới
đau bệnh dậy, mới khỏi bệnh không bao lâu.
Vị ấy nghĩ: "Ta mới đau bệnh dậy, mới khỏi
bệnh không bao lâu. Sự kiện này có thể xảy
ra, bệnh của ta có thể trở lại. Vậy ta hãy cố
gắng tinh tấn để đạt được điều gì chưa đạt
được, thành tựu điều gì chưa thành tựu được,
chứng ngộ điều gì chưa chứng ngộ được".
Và vị ấy tinh tấn để đạt được điều gì chưa
đạt được, thành tựu điều gì chưa thành tựu
được, và chứng ngộ điều gì chưa chứng ngộ
được. Đó là tinh tấn sự thứ tám.

6.   Tám bố thí sự:

1.   Có người đến nên bố thí.

2.   Vì sợ nên bố thí.

3.   Vì "người ấy cho tôi", nên bố thí.

4.   Vì "người ấy sẽ cho tôi", nên bố thí.

5.   Vì suy nghĩ: "Bố thí là tốt lành", nên bố thí.

6.   Vì suy nghĩ: "Ta nấu, họ không nấu. Thật

MƯỜI HAI DUYÊN                                          2884

không phải, nếu ta nấu mà không cho gì những người không nấu", nên bố thí.

7.   Vì suy nghĩ: "Nay ta bố thí, tiếng đồn tốt đẹp sẽ được truyền đi", nên bố thí.

8.   Vì muốn trang nghiêm tâm và tư trợ tâm nên bố thí.

7.   Tám thí sanh:

1.   Này các Hiền giả, có người bố thí cho Sa
môn hay Bà la môn, đồ ăn, đồ uống, vải, xe
cộ, hoa man, hương xông, hương thoa, sàng
tọa, phòng xá, đèn sáng. Đồ vật vị này bố
thí, vị này mong được bố thí trở lại. Người
này thấy người Sát đế lỵ có nhiều tài sản,
người Ba la môn có nhiều tài sản, hay người
gia chủ có nhiều tài sản, được sung mãn, cụ
túc, thụ hưởng năm món dục lạc. Vị này
nghĩ: "Mong rằng, sau khi thân hoại mạng
chung, ta sẽ được sanh là một trong những
người Sát đế lỵ có nhiều tài sản, người Bà la
môn có nhiều tài sản hay người gia chủ có
nhiều tài sản". Vị này nắm vững tâm ấy, an
trú tâm ấy, tu tập tâm ấy. Tâm này được giải
thoát trong tầm hạ liệt, không tu tập cao hơn,
nên đưa đến tái sanh trong tầm ấy. Và tôi xác

MƯỜI HAI DUYÊN                                          2885

nhận, đây là trường hợp một vị đầy đủ giới
luật, không phải vị phá giới luật. Này các
Hiền giả, tâm nguyện của một vị giữ giới
được thành tựu nhờ sự thanh tịnh.

2.   Này các Hiền giả, lại nữa, ở đây, có người
bố thí cho Sa môn hay Bà la môn, đồ ăn, đồ
uống, vải, xe cộ, hoa man, hương xông,
hương thoa, sàng tọa, phòng xá, đèn sáng.
Đồ vật vị này bố thí, vị này mong được trở
lại. Vị này nghe: "Tứ Đại Thiên vương thọ
mạng lâu dài, đẹp trai và nhiều an lạc". Vị
này nghĩ: "Mong rằng sau khi thân hoại
mạng chung, ta được sanh thành một trong
hàng Tứ Đại Thiên vương". Vị này nắm
vững tâm ấy, an trú tâm ấy, tu tập tâm ấy.
Tâm này được giải thoát trong tầm hạ liệt,
không tu tập cao hơn, nên đưa đến tái sanh
trong tầm ấy. Và tôi xác nhận đây là trường
hợp một vị đầy đủ giới luật, không phải vị
phá giới luật. Này các Hiền giả, tâm nguyện
của một vị giữ giới được thành tựu nhờ sự
thanh tịnh.

3.   Này các Hiền giả, lại nữa, ở đây, có người bố thí cho Sa môn hay Bà la môn, đồ ăn, đồ uống, vải, xe cộ, hoa man, hương xông,

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2886

hương thoa, sàng tọa, phòng xá, đèn sáng.
Đồ vật vị này bố thí, vị này mong được trở
lại. Vị này nghe: "Chư Thiên Tam thập tam
thiên...

4.   ...chư Thiên Dạ ma...

5.   ...chư Thiên Đâu suất...

6.   ....chư Thiên Hóa Lạc...

7.   ....chư Thiên Tha Hóa Tự tại được sống lâu,
đẹp trai, được nhiều an lạc". Vị này nghĩ:
"Mong rằng sau khi thân hoại mạng chung,
ta được sanh thành một trong hàng chư
Thiên Thoa Hóa Tự tại". Vị này nắm vững
tâm ấy, an trú tâm ấy, tu tập tâm ấy. Tâm này
được giải thoát trong tầm hạ liệt, không tu
tập cao hơn, nên đưa đến tái sanh trong tầm
ấy. Và tôi xác nhận, đây là trường hợp một
vị đầy đủ giới luật, không phải vị phá giới
luật. Này các Hiền giả, tâm nguyện của một
vị giữ giới được thành tựu nhờ sự thanh tịnh.

8.   Này các Hiền giả, lại nữa, ở đây, có người
bố thí cho Sa môn hay Bà la môn, đồ ăn, đồ
uống, vải, xe cộ, hoa man, hương xông,
hương thoa, sàng tọa, phòng xá, đèn sáng.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2887

Đồ vật vị này bố thí, vị này mong được trở
lại. Vị này nghe: "Chư Thiên Phạm Chúng
thọ mạng lâu dàu, đẹp trai và nhiều an lạc".
Vị này nghĩ: "Mong rằng, sau khi thân hoại
mạng chung, ta được sanh thành một trong
hàng Phạm Chúng thiên". Vị này nắm vững
tâm ấy, an trú tâm ấy, tu tập tâm ấy. Tâm này
được giải thoát trong tầm hạ liệt, không tu
tập cao hơn, nên đưa đến tái sanh trong tầm
ấy. Và tôi xác nhận đây là…trường hợp một
vị đầy đủ giới luật, không phải vị phá giới
luật. Này các Hiền giả, tâm nguyện của một
vị giữ giới được thành tựu nhờ sự thanh tịnh.

8.   Tám chúng:

   Chúng Sát đế lỵ, chúng Bà la môn, chúng Gia chủ, chúng Sa môn,

   Chúng Tứ Đại Thiên vương, chúng Tam thập tam thiên, chúng (Thiên) Ma, chúng Phạm thiên.

9.   Tám thế pháp:

   Đắc, bất đắc, danh văn, ác văn, phỉ báng, tán thán, lạc và khổ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                        2888

10.   Tám thắng xứ:

1.   Một vị quán tưởng nội sắc, thấy các loại
ngoại sắc có hạn lượng, đẹp, xấu. Vị ấy nhận
thức rằng: "Sau khi nhiếp thắng chúng, ta
biết, ta thấy", đó là thắng xứ thứ nhất.

2.   Một vị quán tưởng nội sắc, thấy các loại
ngoại sắc vô lượng, đẹp, xấu. Vị ấy nhận
thức rằng: "Sau khi nhiếp thắng chúng, ta
biết, ta thấy", đó là thắng xứ thứ hai.

3.   Một vị quán tưởng vô sắc ở nội tâm thấy các
loại ngoại sắc có hạn lượng, đẹp, xấu. Vị ấy
nhận thức rằng: "Sau khi nhiếp thắng chúng,
ta biết, ta thấy", đó là thắng xứ thứ ba.

4.   Một vị quán tưởng vô sắc ở nội tâm thấy các
loại ngoại sắc vô lượng, đẹp, xấu. Vị ấy nhận
thức rằng: "Sau khi nhiếp thắng chúng, ta
biết, ta thấy", đó là thắng xứ thứ tư.

5.   Một vị quán tưởng vô sắc ở nội tâm thấy các
loại ngoại sắc màu xanh, sắc màu xanh,
tướng sắc xanh, hình sắc xanh, ánh sáng
xanh - như bông gai màu xanh, sắc màu
xanh, tướng sắc xanh, hình sắc xanh, ánh
sáng xanh - như lụa Ba la nại, cả hai mặt

MƯỜI HAI DUYÊN                                          2889

láng trơn, màu xanh, sắc màu xanh, tướng
sắc xanh, hình sắc xanh, ánh sáng xanh. Như
vậy vị này quán tưởng vô sắc ở nội tâm, thấy
các loại ngoại sắc màu xanh, sắc màu xanh,
tướng sắc xanh, hình sắc xanh, ánh sáng
xanh. Vị ấy nhận thức rằng: "Sau khi nhiếp
thắng chúng, ta biết, ta thấy", đó là thắng xứ
thứ năm.

6.   Một vị quán tưởng vô sắc ở nội tâm thấy các
loại ngoại sắc màu vàng, tướng sắc vàng,
hình sắc vàng, ánh sáng vàng - như bông
kanikàra màu vàng, tướng sắc vàng, hình sắc
vàng, ánh sáng vàng - như lụa Ba la nại cả
hai mặt láng trơn màu vàng, sắc màu vàng,
tướng sắc vàng, hình sắc vàng, ánh sáng
vàng. Như vậy vị này quán tưởng vô sắc ở
nội tâm, thấy sắc vàng, hình sắc vàng, ánh
sáng vàng, vị ấy nhận thức rằng: "Sau khi
nhiếp thắng chúng, ta biết, ta thấy", đó là
thắng xứ thứ sáu.

7.   Một vị quán tưởng vô sắc ở nội tâm thấy các
loại ngoại sắc màu đỏ, sắc màu đỏ, tướng
màu đỏ, hình sắc đỏ, ánh sáng đỏ - như bông
bandhujĩvaka màu đỏ - như lụa Ba la nại cả
hai mặt láng trơn màu đỏ, sắc màu đỏ, tướng

MƯỜI HAI DUYÊN                                       2890

màu đỏ, hình sắc đỏ, ánh sáng đỏ. Như vậy
vị này quán tưởng vô sắc ở nội tâm, thấy các
loại ngoại sắc màu đỏ, sắc màu đỏ, tướng sắc
đỏ, hình sắc đỏ, ánh sáng đỏ, vị ấy nhận thức
rằng: "Sau khi nhiếp thắng chúng, ta biết, ta
thấy", đó là thắng xứ thứ bảy.

8.   Một vị quán tưởng vô sắc ở nội tâm thấy các
loại ngoại sắc màu trắng, sắc màu trắng,
tướng sắc trắng, hình sắc trắng, ánh sáng
trắng - như sao mai osadhi màu trắng, sắc
màu trắng, tướng sắc trắng, hình sắc trắng,
ánh sáng trắng, như lụa Ba la nại cả hai mặt
láng trớn màu trắng, sắc màu trắng, tướng
sắc trắng, hình sắc trắng, ánh sáng trắng.
Như vậy vị này quán tưởng vô sắc ở nội tâm
thấy các loại ngoại sắc màu trắng, sắc màu
trắng, tướng sắc trắng, hình sắc trắng, ánh
sáng trắng, vị ấy nhận thứ rằng: "Sau khi
nhiếp thắng chúng, ta biết, ta thấy", đó là
thắng xứ thứ tám.

11.   Tám giải thoát:

1.   Tự mình có sắc, thấy các sắc; đó là giải thoát thứ nhất.

2.   Quán tưởng nội sắc là vô sắc, thấy các ngoại

MƯỜI HAI DUYÊN                                             2891

sắc; đó là giải thoát thứ hai.

3.   Quán tưởng nội sắc là tịnh, chú tâm trên suy tưởng ấy; đó là giải thoát thứ ba.

4.   Vượt khỏi hoàn toàn sắc tưởng, diệt trừ các
tưởng hữu đối, không suy tư đến những tưởng
khác biệt, với suy tư "Hư không là vô biên"
chứng và trú Không vô biên xứ; đó là giải thoát
thứ tư.

5.   Vượt khỏi hoàn toàn Hư không vô biên xứ, với suy tư "Thức là vô biên" chứng và trú Thức vô biên xứ; đó là giải thoát thứ năm.

6.   Vượt khỏi hoàn toàn Thức vô biên xứ, với suy tư "không có vật gì" chứng và trú Vô sở hữu xứ; đó là giải thoát thứ sáu.

7.   Vượt khỏi hoàn toàn Vô sở hữu xứ, chứng và trú Phi tưởng phi phi tưởng xứ, đó là giải thoát thứ bảy.

8.   Vượt khỏi hoàn toàn Phi tưởng phi phi tưởng xứ, chứng và trú Diệt thọ tưởng, đó là giải thoát thứ tám.

Này các Hiền giả, tám pháp này được Thế Tôn chơn

MƯỜI HAI DUYÊN                                        2892

chánh giảng dạy, vị đã biết, đã thấy, bậc A la hán, Chánh Đẳng Giác. Ở đây, mọi người phải cùng nhau tụng đọc, không có tranh luận... vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho chư Thiên và loài Người.

2. Này các Hiền giả, có chín pháp được Thế Tôn chơn chánh giảng dạy, vị đã biết, đã thấy, bậc A la hán, Chánh Đẳng Giác. Ở đây, mọi người phải cùng nhau tụng đọc... vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho chư Thiên và loài Người. Thế nào là chín?

1.   Chín xung đột sự:

1. "Người ấy đã làm hại tôi", xung đột khởi lên.

2. "Người ấy đang làm hại tôi", xung đột khởi lên.

3. "Người ấy sẽ làm hại tôi", xung đột khởi lên.

4. "Người ấy đã làm hại người tôi thương, người tôi mến"...

5. "Người ấy đang làm hại...

6. Người ấy sẽ làm hại...", xung đột khởi

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2893

lên.

7. "Người ấy đã làm lợi cho người tôi không thương, không mến...

8. Người ấy đang làm lợi...

9. Người ấy sẽ làm lợi...", xung đột khởi lên.

2.   Chín sự điều phục xung đột:

1. "Người ấy đã làm hại tôi. Có ích lợi gì mà nghĩ như vậy?" Nhờ vậy xung đột được điều phục.

2. "Người ấy đang làm hại tôi. Có ích lợi gì mà nghĩ như vậy?". Nhờ vậy xung đột được điều phục.

3. "Người ấy sẽ làm hại tôi. Có ích lợi gì mà nghĩ như vậy?" Nhờ vậy, xung đột được điều phục.

4. "Người ấy đã làm hại người tôi thương,

5. Người ấy đang làm hại...

6. Người ấy sẽ làm hại người tôi thương,

MƯỜI HAI DUYÊN                                       2894

người tôi mến. Có ích lợi gì mà nghĩ như vậy?" Nhờ vậy xung đột được điều phục.

7. "Người ấy đã làm lợi cho người tôi không thương, không mến...

8. Người ấy đang làm lợi...

9. Người ấy sẽ làm lợi... Có ích lợi gì mà nghĩ như vậy?" Nhờ vậy xung đột được điều phục.

3.   Chín chỗ an trú của loài hữu tình:

1. Này các Hiền giả, có những loài hữu tình,
thân sai biệt, tưởng sai biệt, như loài
Người, một số chư Thiên, một số ở tại các
đọa xứ. Đó là hữu tình trú xứ thứ nhất.

2. Này các Hiền giả, có những loài hữu tình,
thân sai biệt, tưởng đồng nhất, như Phạm
Chúng thiên khi mới tái sanh. Đó là hữu
tình trú xứ thứ hai.

3. Này các Hiền giả, có loài hữu tình, thân đồng nhất, tưởng sai biệt như chư Quang Âm thiên. Đó là hữu tình trú xứ thứ ba.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2895

4. Này các Hiền giả, có loài hữu tình, thân đồng nhất, tưởng đồng nhất như chư Tịnh Cư thiên. Đó là hữu tình trú xứ thứ tư.

5. Này các Hiền giả, có những loài hữu tình
không có tưởng, không có thọ, như chư
Vô Tưởng thiên. Đó là hữu tình trú xứ thứ
năm.

6. Này các Hiền giả, có những loài hữu tình
vượt khỏi sắc tưởng một cách hoàn toàn,
diệt trừ các sân tưởng, không có tác ý sai
biệt tưởng, chứng được Hư không vô biên
xứ: "Hư không là vô biên". Đó là hữu tình
trú xứ thứ sáu.

7. Này các Hiền giả, có những loài hữu tình
vượt khỏi Hư không vô biên xứ một cách
hoàn toàn, chứng Thức vô biên xứ: "Thức
là vô biên". Đó là hữu tình trú xứ thứ bảy.

8. Này các Hiền giả, có những loài hữu tình
vượt khỏi Thức vô biên xứ một cách hoàn
toàn, chứng Vô sở hữu xứ: "Không có gì
tất cả". Đó là hữu tình trú xứ thứ tám.

9. Này các Hiền giả, có những loài hữu tình vượt khỏi Vô sở hữu xứ một cách hoàn

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2896

toàn, chứng Phi tưởng phi phi tưởng xứ. Đó là hữu tình trú xứ thứ chín.

4.   Phạm hạnh trú, chín bất thời bất tiết:

1. Này các Hiền giả, có Như Lai xuất hiện ở
đời, bậc A la hán, Chánh Đẳng Giác,
Pháp được thuyết giảng, đưa đến an tịnh,
hướng đến Niết bàn, tiến tới giác ngộ,
được Thiện Thệ khai thị. Và người ấy
sanh vào địa ngục. Đó là Phạm hạnh trú,
bất thời bất tiết thứ nhất.

2. Này các Hiền giả, lại nữa, có Như Lai
xuất hiện ở đời, bậc A la hán, Chánh
Đẳng Giác, Pháp được thuyết giảng, đưa
đến an tịnh, hướng đến Niết bàn, tiến tới
giác ngộ, được Thiện Thệ khai thị. Và
người ấy sanh vào bàng sanh. Đó là Phạm
hạnh trú, bất thời bất tiết thứ hai.

3. ... sanh vào ngạ quỷ...

4. ...sanh vào hàng A tu la...

5. ... sanh vào hàng chư Thiên được thọ mạng lâu dài...

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2897

6. ... sanh vào các biên địa, giữa các loài mọi
rợ vô trí, những chỗ mà các hàng Tỷ
kheo, Tỷ kheo ni, Nam cư sĩ, Nữ cư sĩ
không có đất đứng. Đó là Phạm hạnh trú,
bất thời bất tiết thứ sáu.

7. Này các Hiền giả, lại nữa, có Như Lai
xuất hiện ở đời, bậc A la hán, Chánh
Đẳng Giác, Pháp được thuyết giảng, đưa
đến an tịnh, hướng đến Niết bàn, tiến tới
giác ngộ, được Thiện Thệ khai thị. Và
người ấy được sanh vào các trung quốc,
nhưng lại theo tà kiến điên đảo: "Không
có bố thí, không có cúng dường, không
có cúng tế, không có quả báo các hành vi
thiện ác, không có đời này, không có các
loài hóa sanh, không có các vị Sa môn,
Bà la môn đã chứng đạt chơn chánh, đã
thực thành chơn chánh, đã tự mình chứng
tri, chứng ngộ thế giới này với thế giới
sau và tuyên thuyết. Đó là Phạm hạnh trú,
bất thời bất tiết thứ bảy.

8. Này các Hiền giả, lại nữa, Thế Tôn xuất
hiện ở đời, bậc A la hán, Chánh Đẳng
Giác, Pháp được thuyết giảng, đưa đến an
tịnh, hướng đến Niết bàn, tiến đến giác

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2898

ngộ, được Thiện Thệ khai thị. Và người
ấy sinh vào tại các nước trung quốc,
nhưng ác huệ, ngu si, điếc, ngọng, không
biết nghĩa lý được khéo nói hay vụng nói.
Đó là Phạm hạnh trú, bất thời bất tiết thứ
tám.

9. Này các Hiền giả, lại nữa Thế Tôn xuất
hiện ở đời, bậc A la hán, Chánh Đẳng
Giác, nhưng Pháp không được thuyết
giảng, đưa đến an tịnh, hướng đến Niết
bàn, tiến đến giác ngộ, được Thiện Thệ
khai thị, và người ấy sanh vào tại các
nước trung quốc nhưng có trí tuệ, không
ngu si, không điếc ngọng, biết nghĩa lý
được khéo nói hay vụng nói. Đó là Phạm
hạnh trú, bất thời bất tiết thứ chín.

5.   Chín thứ đệ trú:

1. Này các Hiền giả, ở đây có vị Tỷ kheo, ly
ác bất thiện pháp, chứng và trú vào Thiền
thứ nhất, có tầm có tứ có hỷ lạc do ly dục
sanh.

2. Diệt tầm diệt tứ... Thiền thứ hai...

3. ...Thiền thứ ba...

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2899

4. ... chứng và trú vào Thiền thứ tư.

5. Sau khi vượt qua các sắc tưởng một cách
hoàn toàn, sau khi trừ diệt các hữu đối
tưởng, không có tác ý với các sai biệt
tưởng, chứng và trú Hư không vô biên
xứ: "Hư không là vô biên".

6. Sau khi vượt qua Hư không vô biên xứ một cách hoàn toàn, chứng và trú Thức vô biên xứ: "Thức là vô biên"

7. Sau khi vượt qua Thức vô biên xứ một cách hoàn toàn, chứng và trú Vô sở hữu xứ: "Không có sự vật gì tất cả".

8. Sau khi vượt qua một cách hoàn toàn Vô sở hữu xứ, chứng và trú Phi tưởng phi phi tưởng xứ.

9. Sau khi vượt qua Phi tưởng phi phi tưởng xứ một cách hoàn toàn, chứng và trú Diệt thọ tưởng định.

6.   Chín thứ đệ diệt:

1. Thành tựu Sơ thiền, các dục tưởng bị đoạn diệt;

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2900

2. Thành tựu đệ Nhị thiền, các tầm tứ bị đoạn diệt;

3. Thành tựu đệ Tam thiền, hỷ bị đoạn diệt;

4. Thành tựu đệ Tứ thiền, hơi thở vào hơi thở ra bị đoạn diệt;

5. Thành tựu Hư không vô biên xứ, sắc tưởng bị đoạn diệt;

6. Thành tựu Thức vô biên xứ, Hư không vô biên xứ tưởng bị đoạn diệt;

7. Thành tựu Vô sở hữu xứ, Thức vô biên xứ tưởng bị đoạn diệt;

8. Thành tựu Phi tưởng phi phi tưởng xứ, Vô sở hữu xứ tưởng bị đoạn diệt;

9. Thành tựu Diệt thọ tưởng (định), các tưởng và các thọ bị đoạn diệt.

Này các Hiền giả, chín pháp này được Thế Tôn chơn
chánh giảng dạy, vị đã biết, đã thấy, bậc A la hán,
Chánh Đẳng Giác. Ở đây, mọi người phải cùng nhau
tụng đọc... vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho chư
Thiên và loài Người.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       2901

3. Này Hiền giả, có mười pháp được Thế Tôn chơn
chánh giảng dạy, vị đã biết, đã thấy, bậc A la hán,
Chánh Đẳng Giác. Ở đây, mọi người phải cùng nhau
tụng đọc... vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho chư
Thiên và loài Người. Thế nào là mười?

1.   Mười hộ trì nhân pháp:

1. Này các Hiền giả, ở đây, vị Tỷ kheo có
giới hạnh, sống chế ngự với sự chế ngự
của giới bổn Pàtimokkha, đầy đủ oai
nghi, chánh hạnh, thấy nguy hiểm trong
những lỗi nhỏ nhặt, thọ lãnh và tu học
trong giới pháp. Này các Hiền giả, vị Tỷ
kheo nào có giới hạnh, sống chế ngự với
sự chế ngự của giới bổn Pàtimokkha, đầy
đủ oai nghi chánh hạnh, thấy nguy hiểm
trong những lỗi nhỏ nhặt, thọ lãnh và tu
học trong giới pháp. Pháp như vậy là hộ
trì nhân.

2. Này các Hiền giả, lại nữa, vị Tỷ kheo
nghe nhiều, gìn giữ những gì đã nghe,
chất chứa những gì đã nghe. Những pháp
ấy, sơ thiện, trung thiện, hậu thiện, nghĩa
lý căn cú cụ túc, đề cao đời sống Phạm
hạnh, hoàn toàn đầy đủ thanh tịnh những

MƯỜI HAI DUYÊN                                       2902

pháp ấy, vị đã nghe nhiều, đã nắm giữ, đã
ghi nhớ nhờ tụng đọc nhiều lần, chuyên ý
quán sát, khéo thành tựu nhờ chánh kiến.
Này các Hiền giả, vị Tỷ kheo nào, đa
văn... khéo thành tựu nhờ chánh kiến,
pháp như vậy là hộ trì nhân.

3. Này các Hiền giả, lại nữa, vị Tỷ kheo là
thiện hữu, thiện bạn lữ, là thiện bạn đảng,
là hộ trì nhân. Này các Hiền giả, vị Tỷ
kheo nào là thiện hữu, là thiện bạn lữ, là
thiện bạn đảng. Pháp như vậy là hộ trì
nhân.

4. Này các Hiền giả, lại nữa vị Tỷ kheo
thiện ngôn, đầy đủ sự nhu hòa và khiêm
nhường, nhẫn nại và nhận sự chỉ trích
một cách cung kính. Này các Hiền giả, vị
Tỷ kheo nào thiện ngôn... nhận sự chỉ
trích một cách cung kính. Pháp như vậy
là hộ trì nhân.

5. Này các Hiền giả, khi nào có những trách
nhiệm cần phải làm đối với các vị đồng
Phạm hạnh niên lạp cao hơn, vị ấy khéo
léo, không có biếng nhác, suy tư một cách
đầy đủ các phương tiện, vừa đủ để làm,

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2903

vừa đủ để tổ chức. Này các Hiền giả, một
vị Tỷ kheo nào, đối với các vị đồng Phạm
hạnh... vừa đủ để tổ chức. Pháp như vậy
là hộ trì nhân.

6. Này các Hiền giả, lại nữa có vị Tỷ kheo
ưa Pháp, ái luyến nói Pháp, tự mình vô
cùng hoan hỷ đối với Thắng pháp, Thắng
luật. Này các Hiền giả, vị Tỷ kheo nào ưa
Pháp... vô cùng hoan hỷ đối với Thắng
pháp, Thắng luật. Pháp như vậy là hộ trì
nhân.

7. Này các Hiền giả, lại nữa, vị Tỷ kheo tự
mình bằng lòng với các vật dụng nhận
được như y phục, ẩm thực, sàng tọa, bệnh
dược. Này các Hiền giả, vị Tỷ kheo nào
tự bằng lòng... Pháp như vậy là hộ trì
nhân.

8. Này các Hiền giả, lại nữa vị Tỷ kheo sống
tinh tấn siêng năng đoạn trừ các ác pháp,
thành tựu các thiện pháp, cương quyết,
kiên trì tinh tấn, nhẫn trì không phế bỏ
các thiện pháp. Này các Hiền giả, một vị
Tỷ kheo nào sống tinh tấn siêng năng...
nhẫn trì không phế bỏ các thiện pháp.

MƯỜI HAI DUYÊN                                  2904

Pháp như vậy là hộ trì nhân.

9. Này các Hiền giả, lại nữa, vị Tỷ kheo
chánh niệm, đầy đủ tối thượng niệm và
tỉnh giác, nhớ đến và ghi nhớ những điều
nói và làm từ lâu. Này các Hiền giả, vị Tỷ
kheo nào có chánh niệm, ghi nhớ những
điều đã nói và làm từ lâu. Pháp như vậy
là hộ trì nhân.

10. Này các Hiền giả, lại nữa, vị Tỷ kheo
có huệ trí, đầy đủ sanh diệt trí, hướng đến
sự quyết trạch các bậc Thánh, chơn chánh
diệt trừ mọi đau khổ. Này các Hiền giả,
vị Tỷ kheo nào có huệ trí... chơi chánh
diệt trừ mọi đau khổ. Pháp như vậy là bộ
trì nhân.

2.   Mười biến xứ:

1. Một vị nào biết được địa biến xứ: trên, dưới, ngang, bất nhị, vô lượng.

2. Một vị biết được thủy biến...

3. Một vị biết được hỏa biến...

4. Một vị biết được phong biến...

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2905

5. Một vị biết được thanh biến...

6. Một vị biết được hoàng biến...

7. Một vị biết được xích biến...

8. Một vị biết được bạch biến...

9. Một vị biết được hư không biến...

10. Một vị biết được thức biến, trên dưới, ngang, bất nhị, vô lượng.

3.   Mười bất thiện nghiệp đạo:

   Sát sanh, thâu đạo, tà dâm, vọng ngôn, lưỡng thiệt, ác khẩu, ỷ ngữ, tham, sân, tà kiến.

4.   Mười thiện nghiệp đạo:

- Ly sát sanh, ly thâu đạo, lỳ tà dâm, ly vọng ngôn, ly lưỡng thiệt, ly ác khẩu, ly ỷ ngữ, ly tham, ly sân, ly si.

5.   Mười Thánh cư:

 Này các Hiền giả, ở đây, vị Tỷ kheo đoạn trừ năm chi, đầy đủ sáu chi, một hộ trì, thực

MƯỜI HAI DUYÊN                                       2906

hiện bốn y, loại bỏ các giáo điều, đoạn tận
các mong cầu, tâm tư không trệ phược, thân
thể khinh an, tâm thiện giải thoát, tuệ thiện
giải thoát.

1. Này các Hiền giả, thế nào là vị Tỷ kheo
đoạn trừ năm chi? Này các Hiền giả, ở
đây, vị Tỷ kheo đoạn trừ tham dục, đoạn
trừ sân, đoạn trừ hôn trầm thụy miên,
đoạn trừ trạo hối, đoạn trừ nghi. Này các
hiền giả, như vậy là đoạn trừ năm chi.

2. Này các Hiền giả, thế nào là vị Tỷ kheo
đầy đủ sáu chi? Này các Hiền giả, ở đây,
vị Tỷ kheo mắt thấy sắc, không có thích
ý, không có phật ý, an trú xả, chánh niệm,
tỉnh giác, tại nghe tiếng... mũi ngửi
hương... lưỡi nếm vị... thân cảm xúc... ý
nhận thức pháp, không có thích ý, không
có phật ý, trú xả, chánh niệm, tỉnh giác.
Này các Hiền giả, như vậy là vị Tỷ kheo
đầy đủ sáu chi.

3. Này các Hiền giả, thế nào là vị Tỷ kheo
một hộ trì? Này các Hiền giả, ở đây, vị
Tỷ kheo thành tựu sự hộ trì về niệm. Này
các Hiền giả, như vậy là vị Tỷ kheo một

MƯỜI HAI DUYÊN                                   2907

hộ trì.

4. Này các Hiền giả, thế nào là vị Tỷ kheo
có thực hiện bốn y? Này các Hiền giả, vị
Tỷ kheo sau khi suy tư, thọ dụng một
pháp; sau khi suy tư, nhẫn thọ một pháp;
sau khi suy tư, đoạn trừ một pháp; sau
khi suy tư tránh xa một pháp. Này các
Hiền giả, như vậy là vị Tỷ kheo thực hiện
bốn y.

5. Này các Hiền giả, thế nào là vị Tỷ kheo
loại bỏ các giáo điều? Này các Hiền giả,
ở đây, tất cả những giáo điều thông
thường mà các vị Sa môn thông thường
chủ trương, vị Tỷ kheo đều loại bỏ, phóng
xả. Này các Hiền giả, như vậy gọi là Tỷ
kheo loại bỏ các giáo điều.

6. Này các Hiền giả, thế nào là vị Tỷ kheo
đoạn tận các mong cầu? Này các Hiền
giả, ở đây, vị Tỷ kheo đoạn trừ các mong
cầu về dục vọng, đoạn trừ các mong cầu
về hiện hữu, làm cho an tịnh các mong
cầu về phạm hạnh. Này các Hiền giả, như
vậy là vị Tỷ kheo đoạn tận các mong cầu.

7. Này các Hiền giả, thế nào là vị Tỷ kheo,

MƯỜI HAI DUYÊN                                  2908

tâm tư không trệ phược? Này các Hiền
giả, ở đây, vị Tỷ kheo đoạn trừ các tâm tư
dục vọng, đoạn trừ các tâm tư sân hận,
đoạn trừ các tâm tư não hại. Này các Hiền
giả, như vậy là vị Tỷ kheo, tâm tư không
trệ phược.

8. Này các Hiền giả, thế nào là vị Tỷ kheo,
thân hành được khinh an? Này các Hiền
giả, ở đây, vị Tỷ kheo đoạn trừ lạc, đoạn
trừ khổ, diệt các hỷ ưu từ trước, chứng và
an trú thiền thứ tư, không lạc, không khổ,
xả niệm thanh tịnh. Này các Hiền giả,
như vậy vị Tỷ- kheo thân hành được
khinh an.

9. Này các Hiền giả, thế nào là vị Tỷ- kheo,
tâm thiện giải thoát? Này các Hiền giả, ở
đây, vị Tỷ- kheo tâm giải thoát khỏi tham,
tâm giải thoát khỏi sân, tâm giải thoát
khỏi si. Này các Hiền giả, như vậy vị Tỷ
kheo tâm thiện giải thoát.

10. Này các Hiền giả, thế nào là vị Tỷ kheo tuệ thiện giải thoát?

 Này các Hiền giả, ở đây vị Tỷ- kheo biết rằng: "Tham tâm của ta

MƯỜI HAI DUYÊN                                   2909

đã được trừ, cắn tận gốc rễ, như
cây ta-la bị chặt, đi đến chỗ
không hiện hữu, không có khả
năng sanh khởi trong tương lai".

 Vị ấy biết rằng: "Sân tâm của ta
đã đoạn trừ, cắt tận gốc rễ, như
cây ta-la bị chặt, đi đến chỗ
không hiện hữu, không có khả
năng sanh khởi trong tương lai".

 Vị ấy biết rằng: "Si tâm của ta đã
đoạn trừ, cắt tận gốc rễ, như cây
ta-la bị chặt, đi đến chỗ không
hiện hữu, không có khả năng
sanh khởi trong tương lai. Này
các Hiền giả, như vậy là vị Tỷ
kheo tuệ thiện giải thoát.

6.   Mười pháp vô học:

 Vô học Chánh tri kiến, vô học Chánh tư duy,
vô học Chánh ngữ, vô học Cháng nghiệp, vô
học Chánh mạng, vô học Chánh tinh tấn, vô
học Chánh niệm, vô học Chánh định, vô học
Chánh trí, vô học Chánh giải thoát.

Này các Hiền giả, mười pháp này được Thế Tôn

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2910

chơn chánh giảng dạy, vị đã biết, đã thấy, bậc A-la-
hán, Chánh Đẳng Giác. Ở đây, mọi người phải cùng
nhau tụng đọc, không có tranh luận, để phạm hạnh
này được trường tồn, được duy trì lâu dài, vì hạnh
phúc cho mọi loài, vì an lạc cho mọi loài, vì lòng
thương tưởng cho đời, vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an
lạc cho chư Thiên và loài Người.

4. Rồi Thế Tôn ngồi dậy và bảo tôn giả Sàriputta:

- Lành thay, lành thay Sàriputta! Này Sàriputta, Ngươi đã khéo giảng, khéo tụng kinh này cho chúng Tỷ kheo.

Tôn giả Sàriputta thuyết giảng như vậy. Bậc Đạo Sư chấp thuận. Các vị Tỷ kheo ấy hoan hỷ tín thọ lời dạy của tôn giả Sàriputta.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2911

391 Hành - Vô minh duyên Hành, Hành duyên Thức... - Kinh Tư Lường – Tương II, 147

Tư Lường – Tương II, 147

1) Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Sàvatthi (Xá-vệ), Jetavana (Thắng Lâm), tại vườn ông Anàthapindika (Cấp Cô Độc).

2) Ở đấy Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo: - "Này các Tỷ- kheo".

- "Thưa vâng, bạch Thế Thế Tôn". Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn.

3) Thế Tôn nói như sau:

- Này các Tỷ-kheo, các Tỷ-kheo tư lường, phải tư lường như thế nào để chơn chánh diệt khổ một cách trọn vẹn?

- Bạch Thế Tôn, các pháp lấy Thế Tôn làm căn bản, lấy Thế Tôn làm lãnh đạo, lấy Thế Tôn làm điểm tựa. Lành thay, bạch Thế Tôn, nếu Thế Tôn nói lên ý

MƯỜI HAI DUYÊN                                   2912

nghĩa của lời nói này. Sau khi nghe Thế Tôn thuyết giảng, các Tỷ-kheo sẽ thọ trì.

4) - Vậy này các Tỷ-kheo, hãy nghe và khéo suy nghiệm, Ta sẽ nói.

- Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

5) Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo đang tư
lường, tư lường như sau: "Sự đau khổ nhiều loại và
đa dạng này khởi lên trên đời như già và chết; sự
đau khổ này lấy gì làm nhân, lấy gì tập khởi, lấy gì
tác sanh, lấy gì làm hiện hữu? Do cái gì có mặt, già
chết hiện hữu? Do cái gì không có mặt, già chết
không hiện hữu?"

6) Tư lường như vậy, vị ấy biết như sau: "Sự đau khổ nhiều loại và đa dạng này khởi lên trên đời như già và chết, sự đau khổ này lấy sanh làm nhân, lấy sanh làm tập khởi, lấy sanh làm tác sanh, lấy sanh làm hiện hữu. Do sanh có mặt, già chết hiện hữu. Do sanh không có mặt, già chết không hiện hữu".

7) Và vị ấy biết già chết, biết già chết tập khởi, biết già chết đoạn diệt, và vị ấy biết con đường thích ứng

MƯỜI HAI DUYÊN                                       2913

đưa đến già chết đoạn diệt. Do thực hành như vậy, vị ấy trở thành vị Tùy pháp hành.

8) Này các Tỷ-kheo, vị ấy được gọi là vị Tỷ-kheo đã thực hành một cách trọn vẹn để chơn chánh đoạn tận khổ đau và đoạn diệt già chết.

9) Tư lường thêm nữa, vị ấy tư lường như sau: "Còn
hữu này, do cái gì làm nhân? Còn thủ này, do cái gì
làm nhân? Còn ái này, do cái gì làm nhân? Còn thọ
này, do cái gì làm nhân? Còn xúc này... Còn sáu xứ
này... Còn danh sắc này... Còn thức này... Còn các
hành này, do cái gì làm nhân, cái gì tập khởi, cái gì
tác sanh, cái gì làm hiện hữu? Do cái gì có mặt, các
hành hiện hữu? Do cái gì không có mặt các hành
không hiện hữu?"

10) Tư lường như vậy, vị ấy biết như sau: "Các hành
lấy vô minh làm nhân, lấy vô minh làm tập khởi, lấy
vô minh làm tác sanh, lấy vô minh làm hiện hữu. Do
vô minh có mặt, các hành hiện hữu. Do vô minh
không có mặt, các hành không hiện hữu".

11) Và vị ấy biết các hành, biết các hành tập khởi, biết các hành đoạn diệt, và vị ấy biết con đường thích ứng đưa đến các hành đoạn diệt. Do thực hành như vậy, vị ấy trở thành vị Tùy pháp hành. Này các Tỷ- kheo, vị ấy được gọi là vị Tỷ-kheo đã thực hành một

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2914

cách trọn vẹn để chơn chánh đoạn tận khổ đau và đoạn diệt các hành.

12) Này các Tỷ-kheo,

- Nếu người nào bị vô minh chi phối, dự tính
làm phước hành, thức (của người ấy) đi đến
phước.
- Nếu người ấy dự tính làm phi phước hành, thức
(của người ấy) đi đến phi phước.
- Nếu người ấy dự tính làm bất động hành, thức
(của người ấy) đi đến bất động.

13) Này các Tỷ-kheo, khi nào vị Tỷ-kheo đoạn tận
vô minh, minh được sanh khởi. Vị ấy do vô minh
đoạn tận, minh sanh khởi, không dự tính làm
phước hành, không dự tính làm phi phước hành,
không dự tính làm bất động hành.

14) Không có dự tính, không có dụng ý, vị ấy không
chấp thủ một sự gì ở đời. Không chấp thủ, vị ấy
không sợ hãi. Không sợ hãi, vị ấy hoàn toàn tịch
tịnh. Vị ấy biết rõ: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã
thành, những việc nên làm đã làm, không còn trở lui
trạng thái này nữa".

15) Nếu vị ấy cảm giác lạc thọ, vị ấy biết lạc thọ ấy vô thường, vị ấy biết không nên tham đắm, vị ấy biết

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2915

không nên hoan hỷ. Nếu vị ấy cảm giác khổ thọ, vị
ấy biết khổ thọ vô thường, vị ấy biết không nên tham
đắm, vị ấy biết không nên hoan hỷ. Nếu vị ấy cảm
giác bất khổ bất lạc thọ, vị ấy biết thọ ấy vô thường,
vị ấy biết không nên tham đắm, vị ấy biết không nên
hoan hỷ.

16) Nếu vị ấy cảm giác lạc thọ, thọ ấy được cảm giác
với niệm thoát ly. Nếu vị ấy cảm giác khổ thọ, thọ
ấy được cảm giác với niệm thoát ly. Nếu vị ấy cảm
giác bất khổ bất lạc thọ, thọ ấy được cảm giác với
niệm thoát ly (visannutto).

17) Khi vị ấy cảm giác một cảm thọ tận cùng của
thân, vị ấy biết: "Ta cảm giác một cảm thọ tận cùng
của thân". Khi vị ấy cảm giác một cảm thọ tận cùng
của sinh mạng, vị ấy biết: "Ta cảm giác một cảm thọ
tận cùng của sinh mạng". Vị ấy biết: "Sau khi thân
hoại mạng chung, ở đây tất cả những cảm thọ không
làm cho có hỷ lạc, sẽ trở thành vắng lạnh, cái thân
được bỏ qua một bên".

18) Này các Tỷ-kheo, ví như một người từ trong lò
nung của người thợ gốm lấy ra một cái ghè nóng
và đặt trên một khoảng đất bằng phẳng để sức nóng
ở đấy được nguội dần, và các miếng sành vụn được
gạt bỏ một bên.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2916

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, khi cảm giác một cảm thọ tận cùng của thân, vị ấy biết: "Ta cảm giác một cảm thọ tận cùng của thân". Khi vị ấy cảm giác một cảm thọ tận cùng của sinh mạng, vị ấy biết: "Ta cảm giác một cảm thọ tận cùng của sinh mạng". Vị ấy biết: "Sau khi thân hoại mạng chung, ở đây tất cả những cảm thọ không làm cho có hỷ lạc, sẽ trở thành vắng lạnh, cái thân được bỏ qua một bên ".

19) Này các Tỷ-kheo, các Ông nghĩ thế nào? Vị Tỷ-
kheo đã đoạn trừ các lậu hoặc có dự tính làm các
phước hành, hay có dự tính làm các phi phước hành,
hay có dự tính làm các bất động hành?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

20) Hay nếu các hành không có mặt một cách trọn vẹn, do các hành đoạn diệt, thời thức có hiện hành không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

21) Hay nếu thức không có mặt một cách trọn vẹn, do thức đoạn diệt, thời danh sắc có hiện hành không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   2917

22) Hay nếu danh sắc không có mặt một cách trọn vẹn, do danh sắc đoạn diệt, thời sáu xứ có hiện hành không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

23) Hay nếu sáu xứ không có mặt một cách trọn vẹn, do sáu xứ đoạn diệt, thời xúc có hiện hành không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

24) Hay nếu xúc không có mặt một cách trọn vẹn, do xúc đoạn diệt, thời thọ có hiện hành không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

25) Hay nếu thọ không có mặt một cách trọn vẹn, do thọ đoạn diệt, thời ái có hiện hành không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

26) Hay nếu ái không có mặt một cách trọn vẹn, do ái đoạn diệt, thời thủ có hiện hành không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

27) Hay nếu thủ không có mặt một cách trọn vẹn, do thủ đoạn diệt, thời hữu có hiện hành không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2918

28) Hay nếu hữu không có mặt một cách trọn vẹn, do hữu đoạn diệt, thời sanh có hiện hành không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

29) Hay nếu sanh không có mặt một cách trọn vẹn, do sanh đoạn diệt, thời già chết có hiện hành không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

30) Lành thay, lành thay, này các Tỷ-kheo! Phải là
như vậy, này các Tỷ-kheo! Không thể khác vậy.
Hãy tin ở Ta, này các Tỷ-kheo! Hãy quyết định, chớ
có nghi ngờ, chớ có phân vân! Đây là khổ được
đoạn tận.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2919

392 Hành - Vô minh duyên Hành, Hành duyên cho lạc khổ - Kinh Bhuumija – Tương II, 71

Bhùmija – Tương II, 71

1)...Trú ở Sàvatthi.

2) Rồi Tôn giả Bhùmija, vào buổi chiều, từ chỗ độc cư Thiền tịnh đứng đậy, đi đến Tôn giả Sàriputta; sau khi đến nói lên với Tôn giả Sàriputta những lời chào đón hỏi thăm; sau khi nói lên những lời chào đón hỏi thăm thân hữu, liền ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, Tôn giả Bhùmija thưa Tôn giả Sàriputta:

3) - Hiền giả Sàruputta, có những Sa-môn, Bà-la-
môn chủ trương về nghiệp, tuyên bố khổ lạc do tự
mình làm. Hiền giả Sàruputta, lại có những Sa-môn,
Bà-la-môn chủ trương về nghiệp, tuyên bố khổ lạc
do người khác làm. Hiền giả Sariputta, lại có những
Sa-môn, Bà-la-môn chủ trương về nghiệp, tuyên bố
khổ lạc do tự mình làm và do người khác làm. Hiền
giả Sàriputta, lại có những Sa-môn, Bà-la-môn chủ
trương về nghiệp, tuyên bố khổ lạc không do tự mình
làm, không do người khác làm, khổ lạc do tự nhiên
sanh.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2920

4) Ở đây, này Hiền giả Sàriputta, Thế Tôn thuyết như
thế nào, tuyên bố như thế nào? Và chúng tôi trả lời
như thế nào để đáp đúng lời Thế Tôn tuyên bố; chúng
tôi không xuyên tạc Thế Tôn không đúng sự thật;
pháp chúng tôi trả lời là thuận pháp; và không một
vị đồng pháp nào có muốn cật vấn không tìm được
lý do để chỉ trích?

5) - Này Hiền giả, Thế Tôn đã nói lạc khổ do duyên mà sanh? Do duyên gì? Do duyên xúc. Nói như vậy là đáp đúng lời Thế Tôn tuyên bố, không xuyên tạc Thế Tôn không đúng sự thật; pháp được trả lời là thuận pháp, và không một vị đồng pháp nào có muốn cật vấn cũng không tìm được lý do để chỉ trích.

6) Ở đây, này Hiền giả, các vị Sa-môn, Bà-la-môn nào chủ trương về nghiệp, tuyên bố lạc khổ do tự mình làm; lạc khổ ấy chính do duyên xúc. Các vị Sa- môn, Bà-la-môn nào... (như trên)... Các Sa-môn, Bà- la-môn nào chủ trương về nghiệp, tuyên bố là lạc khổ không do tự mình làm, không do người khác làm, lạc khổ do tự nhiên sanh; lạc khổ ấy chính do duyên xúc.

7) Ở đây, này Hiền giả, các Sa-môn, Bà-la-môn nào chủ trương về nghiệp, tuyên bố lạc khổ do tự mình làm, họ chắc chắn có thể tự cảm thọ không cần đến xúc; sự kiện như vậy không xảy ra. Các Sa-môn, Bà- la-môn nào...(như trên)... Các Sa-môn, Bà-la-môn

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2921

nào chủ trương về nghiệp, tuyên bố lạc khổ không do tự mình làm, không do người khác làm, lạc khổ do tự nhiên sanh, họ chắc chắn có thể tự cảm thọ không cần đến xúc; sự kiện như vậy không xảy ra.

8) Tôn giả Ananda được nghe chuyện này giữa Tôn giả Sàriputta với Tôn giả Bhùmija.

9) Rồi Tôn giả Ananda đi đến Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên.

Ngồi xuống một bên, Tôn giả Ananda đem tất cả câu chuyện xảy ra như thế nào giữa Tôn giả Sàriputta với Tôn giả Bhùmija bạch lên Thế Tôn.

10) - Lành thay, lành thay! Này Ananda, Sàriputta
trả lời như vậy là trả lời một cách chơn chánh. Này
Ananda, Ta nói rằng khổ là do duyên mà sanh. Do
duyên gì? Do duyên xúc. Nói như vậy là đáp đúng
lời Ta tuyên bố, không xuyên tạc Ta không đúng sự
thật; pháp được trả lời là thuận pháp và không một
vị đồng pháp nào cật vấn Ta có thể tìm được lý do để
chỉ trích.

11) Ở đây, này Ananda, những Sa-môn, Bà-la-môn nào chủ trương về nghiệp, tuyên bố lạc khổ do tự mình làm, lạc khổ ấy chính do duyên xúc. Những Sa- môn, Bà-la-môn nào... (như trên)... Những Sa-môn,

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2922

Bà-la-môn nào chủ trương về nghiệp, tuyên bố lạc
khổ không do tự mình làm, không do người khác
làm, khổ lạc do tự nhiên sanh; khổ lạc ấy chính do
duyên xúc.

12) Ở đây, này Ananda, những Sa-môn, Bà-la-môn nào chủ trương về nghiệp, tuyên bố lạc khổ do tự mình làm, họ chắc chắn có thể tự cảm thọ không cần đến xúc; sự kiện ấy không xảy ra. Những Sa-môn, Bà-la-môn nào... (như trên)... Những Sa-môn, Bà-la- môn nào chủ trương về nghiệp, tuyên bố lạc khổ không do tự mình làm, không do người khác làm, lạc khổ do tự nhiên sanh, họ chắc chắn có thể tự cảm thọ không cần đến xúc; sự kiện ấy không xảy ra.

13) -Này Ananda, chỗ nào có thân, do nhân thân tư niệm, thời nội thân khởi lên lạc khổ. Này Ananda, Chỗ nào có lời nói, do nhân khẩu tư niệm, thời nội thân khởi lên lạc khổ. Này Ananda, Chỗ nào có ý, do nhân ý tư niệm, thời nội thân khởi lên lạc khổ.

14) Này Ananda, do duyên vô minh, hoặc tự chúng ta làm các thân hành; do duyên ấy, nội thân khởi lên lạc khổ. Này Ananda, hoặc những người khác làm các thân hành; do duyên ấy, nội thân khởi lên lạc khổ. Này Ananda, hoặc với ý thức rõ ràng làm các thân hành, do duyên ấy, nội thân khởi lên lạc khổ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2923

Này Ananda, hoặc không với ý thức rõ ràng làm các thân hành; do duyên ấy, nội thân khởi lên lạc khổ.

15) Hoặc tự chúng ta, này Ananda, làm các khẩu
hành; do duyên ấy, nội thân khởi lên lạc khổ. Hoặc
những người khác này Ananda làm các khẩu hành;
do duyên ấy, nội thân khởi lên lạc khổ.

16) Hoặc với ý thức rõ ràng, này Ananda... (như
trên)... Hoặc không với ý thức rõ ràng, này Ananda,
làm các khẩu hành; do duyên ấy, nội thân khởi lên
lạc khổ.

17) Hoặc tự mình, này Ananda, làm các ý hành; do
duyên ấy, nội thân khởi lên lạc khổ. Hoặc những
người khác, này Ananda, làm các ý hành; do duyên
ấy, nội thân khởi lên lạc khổ.

18) Hoặc với ý thức rõ ràng, này Ananda... (như trên)

... Hoặc không với ý thức rõ ràng, này Ananda làm các ý hành; do duyên ấy, nội thân khởi lên lạc khổ.

19) - Này Ananda, trong sáu pháp này, đều bị vô minh chi phối.

Này Ananda, với ly tham, đoạn diệt hoàn toàn vô minh, thân ấy không có; do duyên ấy, nội thân khởi lên lạc khổ. Khẩu ấy không có; do duyên ấy, nội thân

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2924

khởi lên lạc khổ. Ý ấy không có; do duyên ấy, nội
thân khởi lên lạc khổ. Chúng không phải là đồng
ruộng, chúng không phải là căn cứ, chúng không
phải là xứ, chúng không phải là luận sự,; do duyên
ấy, nội thân khởi lên lạc khổ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                  2925

393 Hành - Vô minh tháp tùng trong 3 hành, Tỉnh giác làm các hành - Kinh VỚI TƯ TÂM SỞ – Tăng II, 116

VỚI TƯ TÂM SỞ – Tăng II, 116

 Này các Tỷ-kheo:

 Khi nào có hành động về thân, do nhân thân tư
tâm sở, khởi lên lạc khổ nội tâm.
 Khi nào có hành động về lời, do nhân tư tâm
sở về lời, khởi lên lạc khổ nội tâm.
 Khi nào có hành động về ý, do nhân tư tâm sở
về ý, khởi lên lạc khổ nội tâm.
 Hay là do vô minh …

2. Này các Tỷ-kheo,

 Hoặc do tự mình làm thân hành, do duyên này,
khởi lên lạc khổ nội tâm cho người ấy.
 Hoặc do người khác làm thân hành đối với
người ấy, do duyên này khởi lên lạc khổ nội
tâm cho người ấy.
 Hoặc tự mình tỉnh giác làm thân hành, do
duyên này khởi lên lạc khổ nội tâm cho người
ấy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                 2926

 Hoặc không có tỉnh giác làm thân hành, do duyên này khởi lên lạc khổ nội tâm cho người ấy.

3. Này các Tỷ-kheo,

 Hoặc do tự mình làm khẩu hành, do duyên này
khởi lên lạc khổ nội tâm cho người ấy.
 Hoặc do người khác làm khẩu hành đối với
người ấy, do duyên này khởi lên lạc khổ nội
tâm cho người ấy.
 Hoặc tự mình tỉnh giác làm khẩu hành, do
duyên này khởi lên lạc khổ nội tâm cho người
ấy.
 Hoặc không có tỉnh giác làm khẩu hành, do
duyên này khởi lên lạc khổ nội tâm cho người
ấy.

4. Này các Tỷ-kheo,

 Hoặc do tự mình làm ý hành, do duyên này
khởi lên lạc khổ nội tâm cho người ấy.
 Hoặc do người khác làm ý hành đối với người
ấy, do duyên này khởi lên lạc khổ nội tâm cho
người ấy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                 2927

 Hoặc tự mình tỉnh giác làm ý hành, do duyên
này khởi lên lạc khổ nội tâm cho người ấy.
 Hoặc không có tỉnh giác làm ý hành, do duyên
này khởi lên lạc khổ nội tâm cho người ấy.

5. Này các Tỷ-kheo, trong những pháp này, có vô minh tháp tùng.

 Do sự đoạn diệt, ly tham, không có dư tàn của
vô minh, thân hành ấy không có, do duyên này
khởi lên lạc khổ nội tâm cho người ấy; khẩu
hành ấy không có, do duyên này khởi lên lạc
khổ nội tâm cho người ấy; ý hành không có, do
duyên này khởi lên lạc khổ nội tâm cho người
ấy.
 Thửa ruộng không có, căn cứ không có, xứ
không có, duyên sự không có, do duyên này
khởi lên lạc khổ nội tâm cho người ấy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                 2928

394 Hành - Ý có cần được chế ngự hoàn toàn về mọi mặt không - Kinh Chế Ngự Tâm – Tương I, 37

Chế Ngự Tâm – Tương I, 37

(Vị Thiên):
Chỗ nào ý chế ngự,
Chỗ ấy đau khổ tận.
Ý chế ngự hoàn toàn,
Thoát đau khổ hoàn toàn.

(Thế Tôn):
Không nên chế ngự ý,
Hoàn toàn về mọi mặt,
Chớ có chế ngự ý,
Nếu tự chủ đạt được.
Chỗ nào ác pháp khởi,
Chỗ ấy chế ngự ý.

MƯỜI HAI DUYÊN                     2929

395 Hành - Ý khởi trước, các pháp thiện bất thiện theo sau - Kinh TÂM KHÔNG TU TẬP – Tăng I, 15

TÂM KHÔNG TU TẬP – Tăng I, 15

1.- Ta không thấy một pháp nào khác, lại khó sử dụng, như tâm không tu tập. Tâm không tu tập, này các Tỷ-kheo, khó sử dụng.

2. Ta không thấy một pháp nào khác, lại dễ sử dụng, như tâm có tu tập. Tâm có tu tập, này các Tỷ-kheo, dễ sử dụng.

3. Ta không thấy một pháp nào khác, lại đưa đến bất lợi lớn, như tâm không tu tập. Tâm không tu tập, này các Tỷ-kheo, đưa đến bất lợi lớn.

4. Ta không thấy một pháp nào khác, lại đưa đến lợi ích lớn, như tâm được tu tập. Tâm được tu tập, này các Tỷ-kheo, đưa đến lợi ích lớn.

5. Ta không thấy một pháp nào khác, lại đưa đến bất
lợi lớn, như tâm không tu tập, không làm cho hiển
lộ. Tâm không tu tập, không làm cho hiển lộ, này các
Tỷ-kheo, đưa đến bất lợi lớn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2930

6. Ta không thấy một pháp nào khác, lại đưa đến lợi
ích lớn, như tâm được tu tập, được làm cho hiển lộ.
Tâm được tu tập, được làm cho hiển lộ, này các Tỷ-
kheo, đưa đến lợi ích lớn.

7. Ta không thấy một pháp nào khác đưa đến bất lợi
lớn, như tâm không tu tập, không làm cho sung mãn.
Tâm không tu tập, không làm cho sung mãn, này các
Tỷ-kheo, đưa đến bất lợi lớn.

8. Ta không thấy một pháp nào khác, lại đưa đến lợi
ích lớn, như tâm được tu tập, được làm sung mãn.
Tâm được tu tập, được làm cho sung mãn, này các
Tỷ-kheo, đưa đến lợi ích lớn.

9. Ta không thấy một pháp nào khác, đem lại đau
khổ, như tâm không được tu tập, không được làm
cho sung mãn. Tâm không được tu tập, không được
làm cho sung mãn, này các Tỷ-kheo, đem lại đau
khổ.

10. Ta không thấy một pháp nào khác, đem lại an lạc,
này các Tỷ-kheo, như tâm được tu tập, được làm cho
sung mãn. Tâm được tu tập, được làm cho sung mãn,
này các Tỷ - kheo, đem lại an lạc.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2931

TÂM KHÔNG ĐIỀU PHỤC – Tăng I, 18

1.- Ta không thấy một pháp nào khác, đưa đến bất
lợi lớn, như tâm không được điều phục. Này các Tỷ-
kheo, Tâm không được điều phục, đưa đến bất lợi
lớn.

2. Ta không thấy một pháp nào khác, đưa đến lợi ích lớn, như tâm được điều phục. Này các Tỷ-kheo, Tâm được điều phục, đưa đến lợi ích lớn.

3. Ta không thấy một pháp nào khác, đưa đến bất lợi lớn, như tâm không được hộ trì. Này các Tỷ-kheo, Tâm không được hộ trì, đưa đến bất lợi lớn.

4. Ta không thấy một pháp nào khác, đưa đến lợi ích lớn, như tâm được hộ trì. Này các Tỷ-kheo, Tâm được hộ trì, đưa đến lợi ích lớn.

5. Ta không thấy một pháp nào khác, đưa đến bất lợi
lớn, như tâm không được phòng hộ. Này các Tỷ-
kheo, Tâm không được phòng hộ, đưa đến bất lợi
lớn.

6. Ta không thấy một pháp nào khác, đưa đến lợi ích lớn, như tâm được phòng hộ. Này các Tỷ-kheo, Tâm được phòng hộ, đưa đến lợi ích lớn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   2932

7. Ta không thấy một pháp nào khác, đưa đến bất lợi lớn, như tâm không được bảo vệ. Này các Tỷ-kheo, Tâm không được bảo vệ, đưa đến bất lợi lớn.

8. Ta không thấy một pháp nào khác, đưa đến lợi ích lớn, như tâm được bảo vệ. Này các Tỷ-kheo, Tâm được bảo vệ, đưa đến lợi ích lớn.

9. Ta không thấy một pháp nào khác, đưa đến bất lợi
lớn, như tâm không được điều phục, không được hộ
trì, không được phòng hộ, không được bảo vệ. Này
các Tỷ-kheo, Tâm không được điều phục, không
được hộ trì, không được phòng hộ, không được bảo
vệ, đưa đến bất lợi lớn.

10. Ta không thấy một pháp nào khác, đưa đến lợi
ích lớn, như tâm được điều phục, được hộ trì, được
phòng hộ, được bảo vệ. Này các Tỷ-kheo, Tâm được
điều phục, được hộ trì, được phòng hộ, được bảo vệ,
đưa đến lợi ích lớn.

TÂM ĐẶT SAI HƯỚNG – Tăng I, 21

1.Ví như, này các Tỷ-kheo, sợi râu của lúa mì, hay sợi râu của lúa mạch đặt sai hướng, khi bị tay hay chân đè vào, có thể đâm thủng tay hay chân, hay có thể làm đổ máu; sự tình này không xảy ra. Vì cớ sao? Này các Tỷ-kheo, vì sợi râu bị đặt sai hướng.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2933

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo với tâm bị
đặt sai hướng, có thể đâm thủng vô minh, làm minh
sanh khởi, có thể chứng đạt Niết-bàn; sự tình này
không xảy ra. Vì cớ sao? Này các Tỷ-kheo, vì tâm
đặt sai hướng.

2. Này các Tỷ-kheo, ví như các sợi râu của lúa mì,
hay sợi râu của lúa mạch được đặt đúng hướng, khi
bị tay hay chân đè vào, có thể đâm thủng tay hay
chân, hay có thể làm cho đổ máu; sự tình này có xảy
ra. Vì cớ sao? Này các Tỷ-kheo, vì sợi râu được đặt
đúng hướng.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo với tâm
được đặt đúng hướng, có thể đâm thủng vô minh,
làm minh sanh khởi, có thể chứng đạt Niết-bàn; sự
tình này có xảy ra. Vì cớ sao? Này các Tỷ-kheo, vì
tâm được đặt đúng hướng.

3. Ở đây, này các Tỷ-kheo, với tâm của Ta biết tâm
một người là uế nhiễm, Ta rõ biết: "Nếu trong thời
gian này, người này mệnh chung, người ấy bị rơi vào
địa ngục như vậy tương xứng". Vì cớ sao? Này các
Tỷ-kheo, vì rằng tâm người ấy uế nhiễm.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   2934

Cũng do tâm uế nhiễm làm nhân như vậy, này các
Tỷ-kheo, một số loài hữu tình ở đời, sau khi thân hoại
mạng chung, sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa
ngục.

4. Ở đây, này các Tỷ-kheo, với tâm của Ta biết tâm một người là thanh tịnh, Ta rõ biết: "Nếu trong thời gian này, người này mệnh chung, người ấy được sanh lên Thiên giới như vậy tương xứng". Vì cớ sao? Này các Tỷ-kheo, vì rằng tâm người ấy thanh tịnh.

Cũng do tâm thanh tịnh làm nhân như vậy, này các
Tỷ-kheo, một số loài hữu tình ở đời này, sau khi thân
hoại mạng chung, sanh vào cõi thiện, cõi Trời, cõi
đời này.

---------------------

5. Ví như, này các Tỷ kheo, một hồ nước uế nhớp, bị
khuấy động, đục bùn. Tại đấy có người có mắt, đứng
trên bờ, không thể thấy các con ốc, các con sò, các
hòn sạn, các hòn sỏi, các đàn cá, qua lại, đứng yên.
Vì cớ sao? Vì nước bị khuấy đục.

Này các Tỷ-kheo, cũng vậy, vị Tỷ-kheo với tâm bị khuấy đục biết được lợi ích của mình, hay biết được lợi ích của người, hay biết được lợi ích cả hai, hay sẽ chứng ngộ các pháp thượng nhân, tri kiến thù thắng

MƯỜI HAI DUYÊN                                       2935

xứng đáng các bậc Thánh; sự kiện như vậy không xảy ra. Vì cớ sao? Vì rằng tâm bị khuấy đục.

6. Ví như, này các Tỷ-kheo, một hồ nước trong sáng, sáng suốt, không bị khuấy đục. Tại đấy có người có mắt, đứng trên bờ, có thể thấy các con ốc, các con sò, các hòn sạn, các hòn sỏi, các đàn cá qua lại, đứng yên. Vì cớ sao? Vì nước không bị khuấy đục.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo với tâm không bị khuấy đục biết được lợi ích của mình, hay biết được lợi ích của người, hay biết được lợi ích cả hai, hay sẽ chứng ngộ các pháp thượng nhân, tri kiến thù thắng xứng đáng các bậc Thánh; sự kiện như vậy có xảy ra. Vì sao? Vì rằng tâm không bị khuấy đục.

7. Ví như, này các Tỷ-kheo, phàm có những loại cây gì, cây phandana được xem là tối thượng, tức là về nhu nhuyến và dễ sử dụng.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Ta không thấy một pháp
nào khác, lại nhu nhuyễn hơn và dễ sử dụng hơn, như
một tâm được tu tập, được làm cho sung mãn. Tâm
được tu tập, được làm cho sung mãn, này các Tỷ-
kheo, là nhu nhuyến và dễ sử dụng.

8. Ta không thấy một pháp nào khác, này các Tỷ- kheo, lại vận chuyển nhẹ nhàng hơn tâm. Thật

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2936

không dễ gì, này các Tỷ-kheo, dùng một ví dụ để diễn tả sự vận chuyển nhẹ nhàng của tâm.

9. Tâm này, này các Tỷ-kheo, là sáng chói, nhưng bị ô nhiễm bởi các cấu uế từ ngoài vào.

10. Tâm này, này các Tỷ-kheo, là sáng chói và tâm này được gột sạch các cấu uế từ ngoài vào.

TÂM ĐƯỢC TU TẬP – Tăng I, 25

1. Tâm này, là sáng chói. Và tâm này bị ô nhiễm bởi
các cấu uế từ ngoài vào. Kẻ phàm phu ít nghe, không
như thật rõ biết tâm ấy. Do vậy, Ta nói rằng tâm kẻ
phàm phu ít nghe, không được tu tập .

2. Tâm này, là sáng chói. Và tâm này được gột sạch các cấu uế từ ngoài vào. Bậc Thánh đệ tử nghe nhiều, như thật rõ biết tâm ấy. Do vậy, Ta nói rằng tâm bậc Thánh đệ tử nghe nhiều có được tu tập.

-----------------

3. Nếu chỉ trong khoảnh khắc búng móng tay, vị Tỷ-kheo phát từ tâm; vị ấy, này các Tỷ-kheo, được gọi là vị Tỷ-kheo trú Thiền tịnh không có trống không làm theo lời dạy bậc Đạo Sư, là người làm theo giáo

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2937

giới, ăn đồ ăn khất thực của xứ không có uổng phí. Còn nói gì những người làm cho sung mãn từ tâm ấy.

4-5. Nếu chỉ trong khoảnh khắc búng móng tay, vị
Tỷ-kheo tu tập từ tâm... tác ý từ tâm; vị ấy, này các
Tỷ-kheo, được gọi là vị Tỷ-kheo trú Thiền tịnh không
có trống không, làm theo lời dạy bậc Đạo Sư, là
người làm theo giáo giới, ăn đồ ăn khất thực của xứ
không có uổng phí. Còn nói gì những người làm cho
sung mãn từ tâm ấy.

--------------------

6. Phàm những pháp nào, là bất thiện, thuộc thành
phần bất thiện, đứng về phía bất thiện, tất cả các
pháp ấy đều được ý đi trước. Ý khởi trước các pháp
ấy. Các pháp bất thiện theo sau.

7. Phàm những pháp nào, là thiện, thuộc thành phần
thiện, đứng về phía thiện, tất cả các pháp ấy đều
được ý đi trước. Ý khởi trước các pháp ấy. Các pháp
thiện theo sau.

----------------------

8. Ta không thấy một pháp nào khác, do pháp ấy, các pháp bất thiện chưa sanh được sanh khởi, và các

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2938

pháp thiện đã sanh bị đoạn tận, này các Tỷ-kheo,
như phóng dật. Với người phóng dật, này các Tỷ-
kheo, các pháp bất thiện chưa sanh được sanh khởi,
và các pháp thiện đã sanh bị đoạn tận.

9. Ta không thấy một pháp nào khác, do pháp ấy, các pháp thiện chưa sanh được sanh khởi, và các pháp bất thiện đã sanh được đoạn tận, này các Tỷ-kheo, như không phóng dật. Với người không phóng dật, này các Tỷ-kheo, các pháp thiện chưa sanh được sanh khởi, và các pháp bất thiện đã sanh bị đoạn tận.

10. Ta không thấy một pháp nào khác, do pháp ấy,
các pháp bất thiện chưa sanh được sanh khởi, và các
pháp thiện đã sanh bị đoạn tận, này các Tỷ-kheo,
như biếng nhác. Với người biếng nhác, này các Tỷ-
kheo, các pháp bất thiện chưa sanh được sanh khởi,
và các pháp thiện đã sanh bị đoạn tận.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2939

396 Hành - Ý là chỗ dung nạp hành cảnh đối cảnh của 5 căn - Kinh BàLaMôn Unnàbha – Tương V, 339

BàLaMôn Unnàbha – Tương V, 539

1) Ở Sàvatthi...

2) Rồi Bà-la-môn Unnàbha đi đến Thế Tôn; sau khi
đến, nói lên với Thế Tôn những lời chào đón hỏi
thăm, sau khi nói lên những lời chào đón hỏi thăm
thân hữu liền ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, Bà-
la-môn Unnàbha thưa Thế Tôn:

3) -- Có năm căn này, thưa Tôn giả Gotama, đối
cảnh khác nhau (nànavisayàni), hành cảnh khác
nhau (nànà - gocaràni), chúng không dung nạp
(paccanubhoniti) hành cảnh đối cảnh của nhau. Thế
nào là năm? Nhãn căn, nhĩ căn, tỷ căn, thiệt căn,
thân căn. Thưa Tôn giả Gotama, năm căn này, đối
cảnh khác nhau, hành cảnh khác nhau, chúng không
dung nạp hành cảnh đối cảnh của nhau, thời cái gì
làm chỗ quy tựa cho chúng? Và cái gì dung nạp hành
cảnh đối cảnh của chúng?

4) -- Này Bà-la-môn, có năm căn này, đối cảnh khác nhau, hành cảnh khác nhau, chúng không dung nạp

MƯỜI HAI DUYÊN                                   2940

hành cảnh đối cảnh của nhau. Thế nào là năm? Nhãn căn, nhĩ căn, tỷ căn, thiệt căn, thân căn.

Này Bà-la-môn, năm căn này, đối cảnh khác nhau,
hành cảnh khác nhau, chúng không dung nạp hành
cảnh đối cảnh của nhau, ý làm chỗ quy tựa cho
chúng, ý dung nạp hành cảnh đối cảnh của chúng.

5) -- Nhưng thưa Tôn giả Gotama, cái gì làm chỗ quy tựa cho ý?

-- Này Bà-la-môn, niệm là chỗ quy tựa cho ý.

6) -- Nhưng thưa Tôn giả Gotama, cái gì làm chỗ quy tựa cho niệm?

-- Này Bà-la-môn, giải thoát là chỗ quy tựa cho niệm.

7) -- Nhưng thưa Tôn giả Gotama, cái gì làm chỗ quy tựa cho giải thoát?

-- Này Bà-la-môn, Niết-bàn là chỗ quy tựa cho giải thoát.

8) -- Nhưng thưa Tôn giả Gotama, cái gì là chỗ quy tựa cho Niết-bàn?

MƯỜI HAI DUYÊN                                   2941

-- Này Bà-la-môn, câu hỏi đi quá xa (ajjhaparam)
không thể nắm được chỗ tận cùng của câu hỏi. Này
Bà-la-môn, Phạm hạnh được sống để thể nhập
Niết-bàn, Phạm hạnh lấy Niết-bàn làm mục đích, lấy
Niết-bàn làm cứu cánh.

9) Rồi Bà-la-môn Unnàbha hoan hỷ, tín thọ lời Thế Tôn thuyết, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tôn, thân bên hữu hướng về Ngài rồi ra đi.

10) Sau khi Bà-la-môn ra đi không bao lâu, Thế Tôn bảo các Tỷ-kheo:

11) -- Ví như, này các Tỷ-kheo, một cái nhà có nóc
nhọn, hay một giảng đường có nóc nhọn, với cửa sổ
hướng về phía Đông, khi mặt trời mọc và các tia
nắng chiếu vào ngang qua cửa sổ, chúng dựa vào
chỗ nào?

-- Chúng dựa trên bức tường phía Tây, bạch Thế Tôn.

12) -- Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, lòng tin của Bà- la-môn Unnàbha hướng về, căn cứ, được an trú trên Như Lai. Lòng tin ấy kiên cố, không bị Sa-môn, Bà- la-môn, Thiên, Ma, Phạm thiên hay một ai ở đời có thể chiếm đoạt. Nếu trong lúc này, này các Tỷ-kheo, Bà-la-môn Unnàbha bị mệnh chung, không có một

MƯỜI HAI DUYÊN                                   2942

kiết sử nào có thể cột để kéo Bà-la-môn Unnàbha trở lui về đời này.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   2943

397 Hành - Ý được xác định thì các dục không khởi lên - Kinh BẤT ĐỘNG LỢI ÍCH – 106 Trung III, 97

KINH BẤT ĐỘNG LỢI ÍCH (Ananjasappaya suttam) – Bài kinh số 106 – Trung III, 97

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú giữa dân chúng Kuru
(Câu-lâu). Kammassadhamma (Kiềm-ma-sắt-đàm)
là thị trấn của dân chúng Kuru. Tại đấy Thế Tôn gọi
các Tỷ-kheo: "Này các Tỷ-kheo". – "Thưa vâng,
bạch Thế Tôn". Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn.
Thế Tôn nói như sau:

– Này các Tỷ-kheo, các dục là vô thường, trống rỗng, giả dối, thuộc ngu si tánh. Này các Tỷ- kheo, đây là lời chào xáo của kẻ ngu xây dựng trên giả dối. Các dục hiện tại, và các dục tương lai, các dục tưởng hiện tại và các dục tưởng tương lai, cả hai đều thuộc lãnh vực của ma, là cảnh giới của ma, là chỗ dinh dưỡng của ma, là chỗ ăn uống của ma. Ở đây, các ác bất thiện ý này dẫn đến tham dục, sân

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2944

hận, khích động, và chính những pháp ấy tác thành chướng ngại ở đây cho Thánh đệ tử học tập.

Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Thánh đệ tử suy nghĩ như sau: "Các dục hiện tại và các dục tương lai… cho Thánh đệ tử học tập. Vậy ta hãy an trú với tâm quảng đại, đại hành, sau khi chiến thắng thế giới, sau khi xác định vị trí của ý. Khi ta an trú với tâm quảng đại, đại hành chiến thắng thế giới, xác định vị trí của ý, các ác bất thiện ý: tham dục, sân hận, khích động sẽ không khởi lên. Với các pháp ấy được đoạn trừ, tâm của ta không trở thành hạn hẹp, trái lại thành vô lượng, khéo tu tập". Trong khi ấy hành trì như vậy, an trú nhiều lần như vậy, tâm trở thành an tịnh trong giới xứ (của nó). Với tâm an tịnh, vị ấy thành tựu bất động ngay hiện tại hay thiên nặng về trí tuệ. Sau khi thân hoại mạng chung, sự tình này xảy ra, thức diễn tiến (samvattanikam vinnanam) có thể tùy theo đây đạt đến Bất động. Như vậy, này các Tỷ- kheo, được gọi là đệ nhất hành đạo về lợi ích Bất động".

Lại nữa này các Tỷ-kheo, vị Thánh đệ tử suy nghĩ như sau: "Những dục hiện tại và những dục tương lai, những dục tưởng hiện tại, và những dục tưởng tương lai, phàm bất cứ sắc pháp gì, là bốn đại chủng và sắc do bốn đại tạo thành". Trong khi vị ấy

MƯỜI HAI DUYÊN                                       2945

hành trì như vậy, an trú nhiều lần như vậy, tâm trở
thành an tịnh trong giới xứ (của nó). Với tâm an
tịnh, vị ấy thành tựu Bất động ngay trong hiện tại
hay thiên nặng về trí tuệ. Sau khi thân hoại mạng
chung, sự tình này xảy ra, thức diễn tiến ấy có thể
tùy theo đây đạt đến Bất động. Như vậy, này các
Tỷ-kheo, được gọi là đệ nhị hành đạo về lợi ích Bất
động.

Lại nữa này các Tỷ-kheo, vị Thánh đệ tử suy
nghĩ như sau: "Những dục hiện tại và những dục
tương lai, những dục tưởng hiện tại và những dục
tưởng tương lai, những sắc pháp hiện tại và những
sắc pháp tương lai, những sắc tưởng hiện tại và
những sắc tưởng tương lai, cả hai đều vô thường. Cái
gì vô thường thời không đáng để được hoan hỷ,
không đáng để được hoan nghênh, không đáng để
được chấp trước". Trong khi vị ấy hành trì như vậy,
an trú nhiều lần như vậy, tâm trí trở thành an tịnh
trong giới xứ (của nó). Với tâm an tịnh, vị ấy thành
tựu Bất động ngay trong hiện tại hay thiên nặng về
trí tuệ. Sau khi thân hoại mạng chung, sự tình này
xảy ra, thức diễn tiến ấy có thể tùy theo đây đạt đến
Bất động. Như vậy, này các Tỷ-kheo được gọi là đệ
tam hành đạo về lợi ích Bất động.

Lại nữa này các Tỷ-kheo, vị Thánh đệ tử suy

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2946

nghĩ như sau: "Những dục hiện tại... và những sắc tưởng tương lai, và những bất động tưởng, tất cả tưởng, chỗ nào các tưởng ấy được đoạn diệt không có dư tàn, như vậy là tịch tịnh, như vậy là thù diệu, tức là vô sở hữu". Trong khi vị ấy hành trì như vậy, an trú nhiều lần như vậy, tâm trí trở thành an tịnh trong giới xứ (của nó). Với tâm an tịnh, vị ấy thành tựu Vô sở hữu xứ ngay trong hiện tại hay thiên nặng về trí tuệ. Sau khi thân hoại mạng chung, sự tình này xảy ra, thức diễn tiến ấy có thể tùy theo đây đạt đến Vô sở hữu xứ. Như vậy, này các Tỷ-kheo được gọi là đệ nhất hành đạo về lợi ích Vô sở hữu xứ.

Lại nữa này các Tỷ-kheo, vị Thánh đệ tử đi đến
khu rừng hay đi đến dưới gốc cây và suy nghĩ như
sau: "Trống không là tự ngã hay ngã này sở hữu".
Trong khi vị ấy hành trì như vậy, an trú nhiều lần
như vậy, tâm trí trở thành an tịnh trong giới xứ (của
nó). Với tâm an tịnh, vị ấy thành tựu Vô sở hữu xứ
ngay trong hiện tại hay thiên nặng về trí tuệ. Sau khi
thân hoại mạng chung, sự tình này xảy ra, thức diễn
tiến ấy có thể tùy theo đây đạt đến Vô sở hữu xứ.
Như vậy, này các Tỷ-kheo, được gọi là đệ nhị hành
đạo về lợi ích Vô sở hữu xứ.

Lại nữa này các Tỷ-kheo, vị Thánh đệ tử suy nghĩ như sau: "Ta không có bất cứ chỗ nào, cho ai

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2947

và trong hình thức nào, và sở thuộc của ta không có
bất cứ chỗ nào, (cho ai) và trong hình thức nào".
Trong khi vị ấy hành trì như vậy, an trú nhiều lần
như vậy, tâm trí trở thành an tịnh trong trú xứ (của
nó). Với tâm an tịnh, vị ấy thành tựu Vô sở hữu xứ
trong hiện tại hay thiên nặng về trí tuệ. Sau khi thân
hoại mạng chung, sự tình này xảy ra, thức diễn tiến
ấy có thể tùy theo đây đạt đến Vô sở hữu xứ. Như
vậy, này các Tỷ-kheo được gọi là đệ tam hành đạo
về lợi ích Vô sở hữu xứ.

Và lại nữa, này các Tỷ-kheo, vị Thánh đệ tử suy nghĩ như sau: "Những dục hiện tại.. và những sắc tưởng và những Bất động tưởng, và những Vô sở hữu xứ tướng, tất cả các tưởng, chỗ nào các tưởng ấy được đoạn diệt không có dư tàn, như vậy là tịch tịnh, như vậy là thù diệu, tức là Phi tưởng phi phi tưởng xứ". Trong khi vị ấy hành trì như vậy, an trú nhiều lần như vậy, tâm trí trở thành an tịnh trong trú xứ (của nó). Với tâm an tịnh vị ấy có thể thành tựu Phi tưởng phi phi tưởng xứ ngay trong hiện tại, hoặc thiên nặng về trí tuệ. Sau khi thân hoại mạng chung, sự tình này xảy ra, thức diễn tiến ấy có thể tùy theo đây đạt đến Phi tưởng phi phi tưởng xứ. Như vậy, này các Tỷ-kheo, được gọi là hành đạo về lợi ích Phi tưởng phi phi tưởng xứ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2948

Khi được nói như vậy, Tôn giả Ananda bạch Thế Tôn:

– Ở đây, bạch Thế Tôn, vị Tỷ-kheo hành trì như
vậy và suy nghĩ: "Nếu (trước) không có như vậy, thời
có thể không là của ta; nếu (nay) không có như vậy
thời có thể sẽ không là của ta. Ta đoạn trừ những gì
hiện có và những gì đã có". Và như vậy vị ấy được
xả. Bạch Thế Tôn, một vị Tỷ-kheo như vậy có chứng
được cứu cánh Niết-bàn không?

– Ở đây, này Ananda, một số Tỷ-kheo có thể chứng được cứu cánh Niết-bàn, và ở đây, một số Tỷ- kheo có thể không chứng được cứu cánh Niết-bàn.

– Do nhân gì, do duyên gì, bạch Thế Tôn, ở đây,
một số Tỷ-kheo có thể chứng được cứu cánh Niết-
bàn, và ở đây, một số Tỷ-kheo có thể không chứng
cứu cánh Niết-bàn?

– Ở đây, này Ananda, một Tỷ-kheo hành trì như vậy và suy nghĩ: "Nếu (trước) không có như vậy thời có thể không là của ta. Nếu (nay) không có như vậy, thời có thể sẽ không là của ta. Ta đoạn trừ những gì hiện có và những gì đã có". Và như vậy vị ấy được xả. Vị ấy hoan hỷ trong xả ấy, hoan nghênh, chấp trước xả ấy. Do vị ấy hoan hỷ trong xả ấy, hoan nghênh, chấp trước xả ấy, thức lệ thuộc xả ấy và

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2949

thủ trước xả ấy. Có thủ trước, này Ananda, vị Tỷ- kheo không chứng cứu cánh Niết-bàn.

– Bạch Thế Tôn, vị Tỷ-kheo ấy thủ trước là thủ trước chỗ nào?

– Này Ananda, Phi tưởng phi phi tưởng xứ.

– Bạch Thế Tôn, Tỷ-kheo ấy thủ trước, thủ trước như vậy là thủ trước tối thượng?

– Này Ananda, Vị Tỷ-kheo ấy thủ trước, thủ
trước như vậy là thủ trước tối thượng. Này Ananda,
đây là thủ trước tối thượng, tức là Phi tưởng phi phi
tưởng xứ.

Ở đây, này Ananda, vị Tỷ-kheo hành trì như vậy
và suy nghĩ: "Nếu (trước) không có như vậy thời có
thể không là của ta. Nếu (nay) không có như vậy,
thời có thể không là của ta. Ta đoạn trừ những gì hiện
có và những gì đã có". Như vậy, vị ấy được xả. Vị
ấy không hoan hỷ trong xả ấy, không hoan nghênh,
không chấp trước xả ấy. Do vị ấy không hoan hỷ
trong xả ấy, không hoan nghênh, không thủ trước xả
ấy, thức không lệ thuộc xả ấy và không thủ trước
xả ấy. Không thủ trước, này Ananda, vị Tỷ-kheo
chứng cứu cánh Niết-bàn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2950

– Thật vi diệu thay, bạch Thế Tôn! Thật hy hữu
thay, bạch Thế Tôn! Chính mười y cứ sự này sự kia,
bạch Thế Tôn, sự vượt thoát dòng nước mạnh đã
được Thế Tôn nói lên. Nhưng bạch Thế Tôn, thế nào
là Thánh giải thoát?

– Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Thánh đệ tử suy
nghĩ như sau: "Những dục hiện tại và những dục
tương lai, những dục tưởng hiện tại và những dục
tưởng tương lai, những sắc pháp hiện tại và những
sắc pháp tương lai, những Bất động tưởng, những Vô
sở hữu xứ tưởng, và những Phi tưởng phi phi tưởng
xứ tưởng, cái gì thuộc tự thân, là tự thân. Đây là
bất tử tức là tâm giải thoát không thủ trước".

Này Ananda, đây là đạo lộ về lợi ích Bất động được Ta thuyết giảng, đạo lộ về lợi ích Vô sở hữu xứ được Ta thuyết giảng, đạo lộ về lợi ích Phi tưởng phi phi tưởng xứ được Ta thuyết giảng, là sự vượt qua dòng nước mạnh do y cứ sự này sự kia được Ta thuyết giảng, Thánh giải thoát được Ta thuyết giảng. Những gì, này Ananda, vị Đạo sư cần phải làm, vì lòng từ mẫn mưu tìm hạnh phúc cho các đệ tử, những điều ấy đã được Ta làm, vì lòng từ mẫn của Ta đối với Ông. Này Ananda, đây là những gốc cây, đây là những khoảng trống. Hãy tu Thiền, này Ananda, chớ có phóng dật, chớ có hối hận về sau. Đây là lời dạy

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2951

của Ta cho Ông.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Tôn giả Ananda hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                2952

398 Hành - Đoạn diệt các hành là tuần tự - Kinh Sống Một Mình – Tương IV, 349

Sống Một Mình – Tương IV, 349

1) ...

2) Rồi một Tỷ-kheo đi đến Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn, rồi ngồi xuống một bên.

3) Ngồi xuống một bên, Tỷ-kheo ấy bạch Thế Tôn:

-- Ở đây, bạch Thế Tôn, khi con sống một mình,
Thiền tịnh, tâm tư như sau được khởi lên: "Thế Tôn
dạy có ba thọ: lạc thọ, khổ thọ, bất khổ bất lạc thọ".
Ba thọ này được Thế Tôn thuyết dạy. Nhưng Thế Tôn
lại nói: "Phàm cái gì được cảm thọ, cái ấy nằm trong
đau khổ". Do liên hệ đến cái gì, lời nói này được Thế
Tôn nói lên: "Phàm cái gì được cảm thọ, cái ấy nằm
trong đau khổ"?

4) -- Lành thay, lành thay, này Tỷ-kheo! Này Tỷ- kheo, Ta nói rằng có ba thọ này: lạc thọ, khổ thọ, bất khổ bất lạc thọ. Ba thọ này được Ta nói đến. Nhưng này Tỷ-kheo, Ta lại nói: "Phàm cái gì được cảm thọ, cái ấy nằm trong đau khổ". Chính vì liên hệ đến tánh vô thường của các hành mà lời ấy được Ta

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2953

nói lên: "Phàm cái gì được cảm thọ, cái ấy nằm trong đau khổ". Chính vì liên hệ đến tánh đoạn tận, tánh tiêu vong, tánh ly tham, tánh đoạn diệt, tánh biến hoại của các hành mà lời ấy được Ta nói lên: "Phàm cái gì được cảm thọ, cái ấy nằm trong đau khổ".

5) Nhưng này Tỷ-kheo, Ta tuyên bố rằng sự đoạn diệt các hành là tuần tự:

1. Khi chứng được Thiền thứ nhứt, lời nói được
đoạn diệt;
2. Khi chứng Thiền thứ hai, tầm tứ được đoạn
diệt;
3. Khi chứng Thiền thứ ba, hỷ được đoạn diệt;
4. Khi chứng Thiền thứ tư, hơi thở vô, hơi thở ra
được đoạn diệt;
5. Khi chứng Không vô biên xứ, sắc tưởng được
đoạn diệt;
6. Khi chứng Thức vô biên xứ, Không vô biên
xứ tưởng được đoạn diệt;
7. Khi chứng Vô sở hữu xứ, Thức vô biên xứ
tưởng được đoạn diệt;
8. Khi chứng Phi tưởng phi phi tưởng xứ, Vô sở
hữu xứ tưởng được đoạn diệt;
9. Khi chứng Diệt thọ tưởng định, tưởng và thọ
được đoạn diệt.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2954

10.   Đối với Tỷ-kheo đã đoạn tận các lậu hoặc, tham được đoạn diệt, sân được đoạn diệt, si được đoạn diệt.

6) Này các Tỷ-kheo, Ta tuyên bố rằng sự tịnh chỉ các hành là tuần tự;

- Khi chứng Thiền thứ nhứt, lời nói được tịnh chỉ;
- Khi chứng Thiền thứ hai, tầm tứ được tịnh chỉ...
- ... Khi chứng Diệt thọ tưởng định, tưởng và thọ
được tịnh chỉ.
- Đối với Tỷ-kheo đã đoạn tận các lậu hoặc, tham
được tịnh chỉ, sân được tịnh chỉ, si được tịnh chỉ.

7) Này các Tỷ-kheo, có mười khinh an này:

1. Khi chứng Thiền thứ nhứt, lời nói được khinh
an;
2. Khi chứng Thiền thứ hai, tầm tứ được khinh
an;
3. Khi chứng Thiền thứ ba, hỷ được khinh an;
4. Khi chứng Thiền thứ tư, hơi thở vô, hơi thở ra
được khinh an;
5. Khi chứng Không vô biên xứ, sắc tưởng được
khinh an;
6. Khi chứng Thức vô biên xứ, Không vô biên xứ
tưởng được đoạn diệt;

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2955

7.  Khi chứng Vô sở hữu xứ, Thức vô biên xứ
tưởng được khinh an;
8. Khi chứng Phi tưởng phi phi tưởng xứ, Vô sở
hữu xứ tưởng được khinh an;
9. Khi chứng Diệt thọ tưởng định, tưởng và thọ
được khinh an.
10. Đối với Tỷ-kheo đã đoạn tận các lậu hoặc,
tham được khinh an, sân được khinh an, si
được khinh an.

MƯỜI HAI DUYÊN                                2956

399 Thức - Định nghĩa - Kinh Bảy Xứ – Tương III, 116

Bảy Xứ – Tương III, 116 (Sattatthàna)

1-2) Nhân duyên ở Sàvatthi...

3) Vị Tỷ-kheo thiện xảo trong bảy xứ,
này các Tỷ-kheo, quán sát theo ba cách,
được gọi là một vị toàn vẹn trong Pháp và
Luật này, đã thành tựu viên mãn, một bậc
tối thượng nhân.

4) Này các Tỷ-kheo, thế nào là vị Tỷ- kheo thiện xảo trong bảy xứ?

5) Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo
biết rõ (pajànati) sắc, biết rõ sắc tập khởi,
biết rõ sắc đoạn diệt, biết rõ con đường
đưa đến sắc đoạn diệt, biết rõ vị ngọt của
sắc, biết rõ sự nguy hiểm của sắc, biết rõ
sự xuất ly của sắc.

6-8). .. biết rõ thọ... biết rõ tưởng... biết rõ các hành...

9). .. biết rõ thức, biết rõ thức tập khởi, biết rõ thức đoạn diệt, biết rõ con đường

MƯỜI HAI DUYÊN                                          2957

đưa đến thức đoạn diệt, biết rõ vị ngọt của thức, biết rõ sự nguy hiểm của thức, biết rõ sự xuất ly của thức.

10) Này các Tỷ-kheo, thế nào là sắc?

 Bốn đại chủng và sắc do bốn đại
chủng tạo thành. Này các Tỷ-
kheo, đây gọi là sắc.
 Do các món ăn tập khởi nên sắc tập
khởi.
 Do các món ăn đoạn diệt nên sắc
đoạn diệt.
 Đây là con đường Thánh đạo Tám
ngành đưa đến sắc đoạn diệt, tức là
chánh tri kiến... chánh định...

11) Duyên sắc khởi lên lạc hỷ gì, đây là
vị ngọt của sắc. Sự vô thường, khổ, chịu
sự biến hoại của sắc, đây là sự nguy hại
của sắc. Sự nhiếp phục dục tham đối với
sắc, sự đoạn tận dục tham đối với sắc, đây
là xuất ly của sắc.

12) Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn hay
Bà-la-môn nào thắng tri sắc là như vậy,
thắng tri sắc tập khởi là như vậy, thắng tri
sắc đoạn diệt là như vậy, thắng tri con

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2958

đường đưa đến sắc đoạn diệt là như vậy,
thắng tri vị ngọt của sắc là như vậy, thắng
tri sự nguy hiểm của sắc là như vậy, thắng
tri sự xuất ly của sắc là như vậy; họ
hướng về thực hiện yếm ly, ly tham, đoạn
diệt đối với sắc. Những thực hiện ấy, họ
khéo thực hiện. Những ai khéo thực hiện,
những vị ấy có chân đứng trong Pháp
và Luật này.

13) Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn hay
Bà-la-môn nào thắng tri sắc là như vậy,
thắng tri sắc tập khởi là như vậy, thắng tri
sắc đoạn diệt là như vậy, thắng tri vị ngọt
của sắc là như vậy, thắng tri sự nguy hiểm
của sắc là như vậy, thắng tri sự xuất ly
của sắc là như vậy; do yếm ly, ly tham,
đoạn diệt sắc, họ được giải thoát, không
có chấp thủ. Họ được khéo giải thoát.
Những ai được khéo giải thoát, họ được
vẹn toàn. Những ai vẹn toàn, thời không
thể nêu rõ sự luân chuyển của họ.

14) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là thọ?

 Này các Tỷ-kheo, có sáu thọ thân này: Thọ do nhãn xúc sanh... thọ do

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2959

ý xúc sanh. Này các Tỷ-kheo, đây
gọi là thọ.
 Do xúc tập khởi nên thọ tập khởi.
 Do xúc đoạn diệt nên thọ đoạn diệt.
 Đây là con đường Thánh đạo Tám
ngành đưa đến thọ đoạn diệt, tức là
chánh tri kiến... chánh định.

15) Do duyên thọ khởi lên lạc hỷ gì, đây
gọi là vị ngọt của thọ. Cảm thọ vô
thường, khổ, vô ngã, đây gọi là nguy
hiểm của thọ. Sự nhiếp phục dục tham, sự
đoạn tận dục tham đối với thọ, đây gọi là
xuất ly của thọ.

16) Này các Tỷ-kheo, các vị Sa-môn hay
Bà-la-môn nào thắng tri thọ là như vậy,
thắng tri thọ tập khởi là như vậy, thắng tri
thọ đoạn diệt là như vậy, thắng tri con
đường đưa đến thọ đoạn diệt là như vậy,
thắng tri vị ngọt của thọ là như vậy, thắng
tri sự nguy hiểm của thọ là như vậy, thắng
tri sự xuất ly của thọ là như vậy; họ
hướng về thực hiện yếm ly, ly tham, đoạn
diệt đối với thọ. Những thực hiện ấy, họ
khéo thực hiện. Những ai khéo thực

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2960

hiện, những vị ấy có chân đứng trong Pháp và Luật này.

17) Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn hay
Bà-la-môn nào thắng tri thọ là như vậy...
thời không thể nêu rõ sự luân chuyển
của họ.

18-20) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là tưởng?

 Này các Tỷ-kheo, có sáu tưởng thân
này: Sắc tưởng, thanh tưởng, hương
tưởng, vị tưởng, xúc tưởng, pháp
tưởng. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là
tưởng.
 Do xúc tập khởi nên tưởng tập khởi.
 Do xúc đoạn diệt nên tưởng đoạn
diệt.
 Đây là con đường Thánh đạo Tám
ngành đưa đến tưởng đoạn diệt...
thời không thể nêu rõ sự luân
chuyển của họ.

21) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các hành?

MƯỜI HAI DUYÊN                                  2961

 Này các Tỷ-kheo, có sáu tư thân:
Sắc tư... pháp tư. Này các Tỷ-kheo,
đây được gọi là các hành.
 Do xúc tập khởi nên các hành tập
khởi.
 Do xúc đoạn diệt nên các hành đoạn
diệt.
 Đây là con đường Thánh đạo tám
ngành, tức là chánh tri kiến... chánh
định.

22) Do duyên hành khởi lên lạc hỷ gì, đây
là vị ngọt của hành. Các hành vô thường,
khổ, vô ngã, đây là nguy hiểm của hành.
Sự nhiếp phục dục tham, sự đoạn tận dục
tham đối với các hành, đây là xuất ly của
các hành.

23-24) Này các Tỷ-kheo, những vị Sa-
môn hay Bà-la-môn nào thắng tri các
hành là như vậy, thắng tri các hành tập
khởi là như vậy, thắng tri các hành đoạn
diệt là như vậy, thắng tri con đường đưa
đến các hành đoạn diệt là như vậy; họ
hướng về thực hiện yếm ly, ly tham, đoạn
diệt đối với các hành. Những thực hiện
ấy, họ khéo thực hiện. Những ai khéo

MƯỜI HAI DUYÊN                                  2962

thực hiện, những vị ấy có chân đứng
trong Pháp và Luật này... Những ai được
vẹn toàn, thời không thể nêu rõ sự luân
chuyển của họ.

25) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là thức?

 Này các Tỷ-kheo, có sáu thức thân
này: Nhãn thức, nhĩ thức, tỷ thức,
thiệt thức, thân thức, ý thức. Này
các Tỷ-kheo, đây gọi là thức.
 Do danh sắc tập khởi nên thức tập
khởi.
 Do danh sắc đoạn diệt nên thức
đoạn diệt.
 Đây là con đường Thánh đạo Tám
ngành đưa đến thức đoạn diệt đối
với thức, tức là chánh tri kiến...
chánh định.

26) Do duyên thức khởi lên lạc hỷ gì, đây
là vị ngọt của thức. Thức vô thường, khổ,
vô ngã, đây là nguy hiểm của thức. Sự
nhiếp phục dục tham, sự đoạn tận dục
tham đối với thức, đây là xuất ly của thức.

27) Này các Tỷ-kheo, các vị Sa-môn hay Bà-la-môn nào thắng tri thức là như vậy,

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2963

thắng tri thức tập khởi là như vậy, thắng
tri thức đoạn diệt là như vậy, thắng tri con
đường đưa đến thức đoạn diệt là như vậy,
thắng tri vị ngọt của thức là như vậy,
thắng tri sự nguy hiểm của thức là như
vậy, thắng tri sự xuất ly của thức là như
vậy; họ hướng về thực hiện yếm ly, ly
tham, đoạn diệt đối với thức. Những thực
hiện ấy, họ khéo thực hiện. Những ai
khéo thực hiện, những vị ấy có chân
đứng trong Pháp và Luật này.

28) Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn hay
Bà-la-môn nào thắng tri thức là như vậy,
thắng tri thức tập khởi là như vậy, thắng
tri thức đoạn diệt là như vậy, thắng tri con
đường đưa đến thức đoạn diệt là như vậy,
thắng tri vị ngọt của thức là như vậy,
thắng tri sự nguy hiểm của thức là như
vậy, thắng tri sự xuất ly của thức là như
vậy; do yếm ly, ly tham, đoạn diệt thức,
họ giải thoát, không chấp thủ. Họ được
khéo giải thoát. Những ai được khéo giải
thoát, họ được vẹn toàn. Những ai được
vẹn toàn, thời không thể nêu rõ sự luân
chuyển của họ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2964

29) Này các Tỷ-kheo, như vậy là vị Tỷ- kheo thiện xảo trong bảy xứ.

30) Và này các Tỷ-kheo, như thế nào là vị Tỷ-kheo quán sát theo ba cách?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo quán
sát theo giới, quán sát theo xứ, quán sát
theo duyên khởi. Như vậy, này các Tỷ-
kheo, vị Tỷ-kheo quán sát theo ba cách.

31) Này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo thiện xảo trong bảy
xứ, quán sát theo ba cách, được gọi là một vị toàn
vẹn trong Pháp và Luật này, đã thành tựu viên
mãn, một vị tối thượng nhân.

Thuộc Sở Hữu – Tương IV, 354

1) ...

2) Rồi Tôn giả Ananda đi đến Thế Tôn; sau khi đến...

3) Ngồi xuống một bên, Tôn giả Ananda bạch Thế Tôn:

-- Bạch Thế Tôn, thế nào là các thọ? Thế nào là thọ tập khởi? Thế nào là thọ đoạn diệt? Thế nào là con

MƯỜI HAI DUYÊN                                       2965

đường đưa đến thọ đoạn diệt? Thế nào là vị ngọt của thọ? Thế nào là sự nguy hiểm của thọ? Thế nào là sự xuất ly của thọ?

4) -- Có ba thọ này, này Ananda, lạc thọ, khổ thọ, bất khổ bất lạc thọ. Này Ananda, đây gọi là các thọ. Do xúc tập khởi nên thọ tập khởi. Do xúc đoạn diệt nên thọ đoạn diệt. Con đường Thánh đạo Tám ngành là con đường đưa đến thọ đoạn diệt, tức là chánh tri kiến... chánh định. Do duyên thọ khởi lên lạc hỷ nào, đấy là vị ngọt của thọ. Sự vô thường, khổ, biến hoại của thọ là sự nguy hiểm của thọ. Sự nhiếp phục dục và tham (chandaràga) đối với thọ, sự đoạn tận dục và tham là sự xuất ly của thọ.

5) Này Ananda, Ta tuyên bố rằng đoạn diệt
(nirodho) các hành là tuần tự. Khi chứng Thiền thứ
nhất, lời nói được đoạn diệt. Khi chứng Thiền thứ
hai, tầm tứ được đoạn diệt... Khi chứng Diệt thọ
tưởng định, tưởng và thọ được đoạn diệt. Đối với Tỷ-
kheo đã đoạn tận các lậu hoặc, tham được đoạn diệt,
sân được đoạn diệt, si được đoạn diệt.

6) Này Ananda, Ta tuyên bố rằng tịnh chỉ (vùpasamo) các hành là tuần tự. Khi chứng Thiền thứ nhất, lời nói được tịnh chỉ. Khi chứng Thiền thứ hai, tầm tứ được tịnh chỉ... Khi chứng Diệt thọ tưởng định, tưởng và thọ được tịnh chỉ. Đối với Tỷ-kheo đã

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2966

đoạn tận các lậu hoặc, tham được tịnh chỉ, sân được tịnh chỉ, si được tịnh chỉ.

7) Này Ananda, Ta tuyên bố rằng khinh an
(passadhi) các hành là tuần tự. Khi chứng Thiền
thứ nhất, lời nói được khinh an. Khi chứng Thiền thứ
hai, tầm tứ được khinh an... Khi chứng Diệt thọ
tưởng định, tưởng và thọ được khinh an. Đối với Tỷ-
kheo đã đoạn tận các lậu hoặc, tham được khinh an,
sân được khinh an, si được khinh an.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2967

400 Thức - Định nghĩa - Kinh Thủ Chuyển – Tương III, 11

Thủ Chuyển – Tương III, 11

1-2) Nhân duyên ở Sàvatthi...

3) Này các Tỷ-kheo, có năm thủ uẩn này. Thế nào là năm? Sắc thủ uẩn, thọ thủ uẩn, tưởng thủ uẩn, hành thủ uẩn, thức thủ uẩn.

4) Này các Tỷ-kheo, khi nào Ta chưa như thật thắng
tri năm thủ uẩn này theo bốn chuyển, thì cho đến
khi ấy, này các Tỷ-kheo, đối với thế giới chư Thiên,
Ma, Phạm thiên, cùng với quần chúng Sa-môn, Bà-
la-môn, chư Thiên và loài Người, Ta không xác
chứng rằng Ta đã chứng được vô thượng Chánh
Đẳng Chánh Giác.

5) Nhưng này các Tỷ-kheo, khi nào Ta đã như thật
thắng tri năm thủ uẩn này theo bốn chuyển, cho
đến khi ấy, này các Tỷ-kheo, đối với thế giới chư
Thiên, Ma, Phạm thiên, cùng với quần chúng Sa-
môn, Bà-la-môn, chư Thiên và loài Người, Ta xác
chứng rằng Ta đã chứng được vô thượng Chánh
Đẳng Chánh Giác.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2968

6) Và thế nào là bốn chuyển?

- Ta đã thắng tri sắc,
- Ta đã thắng tri sắc tập khởi,
- Ta đã thắng tri sắc đoạn diệt,
- Ta đã thắng tri con đường đưa đến sắc đoạn
diệt.

Ta đã thắng tri thọ... tưởng... hành...

- Ta đã thắng tri thức,
- Ta đã thắng tri thức tập khởi,
- Ta đã thắng tri thức đoạn diệt,
- Ta đã thắng tri con đường đưa đến thức đoạn
diệt.

7) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là sắc?

- Bốn đại chủng và sắc do bốn đại chủng tạo thành.
Này các Tỷ-kheo, đấy được gọi là sắc.
- Do các thức ăn tập khởi nên sắc tập khởi.
- Do các thức ăn đoạn diệt nên sắc đoạn diệt.
- Và con đường đưa đến sắc đoạn diệt là con đường
Thánh đạo Tám ngành, tức là chánh tri kiến,
chánh tư duy, chánh ngữ, chánh nghiệp, chánh
mạng, chánh tinh tấn, chánh niệm, chánh định.

MƯỜI HAI DUYÊN                                  2969

8) Này các Tỷ-kheo, các vị Sa-môn hay Bà-la-môn
nào do thắng tri sắc như vậy; do thắng tri sắc tập
khởi như vậy, do thắng tri sắc đoạn diệt như vậy, do
thắng tri con đường đưa đến sắc đoạn diệt như vậy,
họ hướng về thực hiện yếm ly, ly tham, đoạn diệt sắc.
Những thực hiện ấy, họ khéo thực hiện. Những ai
khéo thực hiện, những vị ấy có chân đứng trong
Pháp và Luật này.

9) Và này các Tỷ-kheo, những vị Sa-môn hay Bà-la-
môn nào thắng tri sắc là như vậy, thắng tri sắc tập
khởi là như vậy, thắng tri sắc đoạn diệt là như vậy,
thắng tri con đường đưa đến sắc đoạn diệt là như
vậy; do yếm ly, ly tham, đoạn diệt sắc, họ được giải
thoát, không có chấp thủ. Họ được khéo giải thoát.
Những ai được khéo giải thoát, họ được vẹn toàn.
Những ai được vẹn toàn, thời không thể nêu rõ sự
luân chuyển của họ.

10) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là thọ?

- Này các Tỷ-kheo, có sáu thọ thân này: thọ do nhãn
xúc sanh, thọ do nhĩ xúc sanh, thọ do tỷ xúc sanh,
thọ do thiệt xúc sanh, thọ do thân xúc sanh, thọ do
ý xúc sanh. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là thọ.
- Do xúc tập khởi nên thọ tập khởi.
- Do xúc đoạn diệt nên thọ đoạn diệt.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2970

- Đây là con đường Thánh đạo Tám ngành đưa đến thọ đoạn diệt, tức là chánh tri kiến, chánh tư duy... chánh định.

11) Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn hay Bà-la-môn
nào thắng tri thọ là như vậy, thắng tri thọ tập khởi là
như vậy, thắng tri thọ đoạn diệt là như vậy, thắng tri
con đường đưa đến thọ đoạn diệt là như vậy, họ
hướng về thực hiện yếm ly, ly tham, đoạn diệt thọ.
Những thực hiện ấy, họ khéo thực hiện. Những ai
khéo thực hiện, những vị ấy có chân đứng trong Pháp
và Luật này.

12) Và này các Tỷ-kheo, những vị Sa-môn hay Bà-
la-môn nào thắng tri thọ là như vậy... thắng tri con
đường đưa đến thọ đoạn diệt là như vậy... thời không
thể nêu rõ sự luân chuyển của họ!

13-15) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là tưởng?

- Này các Tỷ-kheo, có sáu tưởng thân này: sắc
tưởng, thanh tưởng, hương tưởng, vị tưởng, xúc
tưởng, pháp tưởng. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là
tưởng.
- Do xúc tập khởi nên tưởng tập khởi.
- Do xúc đoạn diệt nên tưởng đoạn diệt.
- Đây là con đường Thánh đạo tám ngành đưa đến
tưởng đoạn diệt, tức là chánh tri kiến, chánh tư

MƯỜI HAI DUYÊN                                       2971

duy... chánh định... thời không thể nêu rõ sự luân chuyển của họ.

16) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hành?

- Có sáu tư thân này: sắc tư, thanh tư, hương tư, vị
tư, xúc tư, pháp tư. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là
hành.
- Do xúc tập khởi nên các hành tập khởi.
- Do xúc đoạn diệt nên các hành đoạn diệt.
- Đây là con đường Thánh đạo Tám ngành đưa đến
đoạn diệt, tức là chánh tri kiến... chánh định.

17) Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn hay Bà-la-môn nào thắng tri các hành là như vậy, thắng tri các hành tập khởi là như vậy, thắng tri các hành đoạn diệt là như vậy, thắng tri con đường đưa đến các hành đoạn diệt là như vậy, họ hướng về thực hiện yếm ly, ly tham, đoạn diệt các hành. Những thực hiện ấy, họ khéo thực hiện. Những ai khéo thực hiện, những vị ấy có chân đứng trong Pháp và Luật này.

18) Và này các Tỷ-kheo, những vị Sa-môn hay Bà- la-môn nào thắng tri các hành là như vậy, thắng tri các hành tập khởi là như vậy, thắng tri các hành đoạn diệt là như vậy, thắng tri con đường đưa đến các hành đoạn diệt là như vậy; do yếm ly, ly tham, đoạn diệt các hành, họ giải thoát, không có chấp thủ. Họ được

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2972

khéo giải thoát. Những ai được khéo giải thoát, họ được vẹn toàn. Những ai được vẹn toàn, thời không thể nêu rõ sự luân chuyển của họ.

19) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là thức?

- Có sáu thức thân này, này các Tỷ -kheo, (tức là)
nhãn thức, nhĩ thức, tỷ thức, thiệt thức, thân thức,
ý thức. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là thức.
- Do danh sắc tập khởi nên thức tập khởi.
- Do danh sắc đoạn diệt nên thức đoạn diệt.
- Đây là con đường Thánh đạo tám ngành đưa đến
thức đoạn diệt, tức là chánh tri kiến, chánh tư
duy... chánh định.

20) Này các Tỷ-kheo, những vị Sa-môn hay Bà-la-
môn nào thắng tri thức là như vậy, thắng tri thức
tập khởi là như vậy, thắng tri thức đoạn diệt là như
vậy, thắng tri con đường đưa đến thức đoạn diệt là
như vậy, họ hướng về thực hiện yếm ly, ly tham,
đoạn diệt thức. Những thực hiện ấy, họ khéo thực
hiện. Những ai khéo thực hiện, những vị ấy có
chân đứng trong Pháp và Luật này.

21) Và này các Tỷ-kheo, những vị Sa-môn hay Bà- la-môn nào thắng tri thức là như vậy, thắng tri thức tập khởi là như vậy, thắng tri thức đoạn diệt là như vậy, thắng tri con đường đưa đến thức đoạn diệt là

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2973

như vậy; do yếm ly, ly tham, đoạn diệt thức, họ được
giải thoát, không có chấp thủ. Họ được khéo giải
thoát. Những ai khéo giải thoát, họ được vẹn toàn.
Những ai được vẹn toàn, thời không thể nêu rõ sự
luân chuyển của họ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2974

401 Thức - Định nghĩa - Kinh Đáng Được Ăn – Tương III, 161

Đáng Được Ăn – Tương III, 161

1-2) Nhân duyên ở Sàvatthi...

3) Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn hay Bà-la-môn
nào có nhớ đến các đời sống ở các kiếp trước, tất cả
họ đều nhớ đến năm thủ uẩn hay nhớ đến một
trong những uẩn này.

4) Thế nào là năm?

- Này các Tỷ-kheo, có người nhớ rằng: "Trong quá
khứ, thân ta như thế này". Nhớ như vậy, vị ấy nhớ
đến sắc.
- Hay có người nhớ rằng: "Trong quá khứ, ta có
cảm thọ như thế này". Nhớ như vậy, vị ấy nhớ đến
thọ.
- Hay có người nhớ rằng: "Trong quá khứ ta có
tưởng... có các hành... có thức như thế này". Nhớ
như vậy, vị ấy nhớ đến thức.

5) Này các Tỷ-kheo, thế nào gọi là sắc?

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2975

Bị thay đổi, này các Tỷ-kheo, nên gọi là sắc. Bị thay đổi bởi cái gì? Bị thay đổi bởi lạnh, bị thay đổi bởi nóng, bị thay đổi bởi đói, bị thay đổi bởi khát, bị thay đổi bởi sự xúc chạm của ruồi, muỗi, gió, sức nóng và rắn. Bị thay đổi, này các Tỷ-kheo, nên gọi là sắc.

6) Này các Tỷ-kheo, thế nào gọi là thọ?

Được cảm thọ, này các Tỷ-kheo, nên gọi là thọ. Cảm
thọ gì? Cảm thọ lạc, cảm thọ khổ, cảm thọ phi khổ
phi lạc. Được cảm thọ, này các Tỷ-kheo, nên gọi là
thọ.

7) Này các Tỷ-kheo, thế nào gọi là tưởng?

Nhận rõ, này các Tỷ-kheo, nên gọi là tưởng. Nhận
rõ gì? Nhận rõ màu xanh, nhận rõ màu vàng, nhận rõ
màu đỏ, nhận rõ màu trắng. Nhận rõ, này các Tỷ-
kheo, nên gọi là tưởng.

8) Này các Tỷ-kheo, thế nào gọi là hành?

Làm cho hiện hành (pháp) hữu vi nên gọi là hành. Làm cho hiện hành (pháp) hữu vi gì? Làm cho hiện hành sắc với sắc tánh, làm cho hiện hành thọ với thọ tánh, làm cho hiện hành tưởng với tưởng tánh, làm cho hiện hành các hành với hành tánh, làm cho hiện

MƯỜI HAI DUYÊN                                        2976

hành thức với thức tánh. Làm cho hiện hành (pháp) hữu vi, này các Tỷ-kheo, nên gọi là các hành.

9) Và này các Tỷ-kheo, thế nào gọi là thức?

Rõ biết, này các Tỷ-kheo, nên gọi là thức. Rõ biết
gì? Rõ biết chua, rõ biết đắng, rõ biết cay, rõ biết
ngọt, rõ biết chất kiềm... rõ biết không phải chất
kiềm, rõ biết mặn, rõ biết không mặn. Rõ biết, này
các Tỷ-kheo, nên gọi là thức.

10) Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Đa văn Thánh đệ tử suy nghĩ như sau: "Nay ta bị sắc chinh phục. Trong thời quá khứ, ta cũng bị sắc chinh phục, như ta bị sắc hiện tại chinh phục. Nếu ta hoan hỷ đối với sắc vị lai, thời trong vị lai, ta sẽ bị sắc chinh phục, như nay ta bị sắc hiện tại chinh phục". Do suy nghĩ như vậy, vị ấy không có luyến tiếc đối với sắc quá khứ, không có hoan hỷ đối với sắc vị lai, và thực hành sự yếm ly, ly tham, đoạn diệt đối với sắc hiện tại.

12) "Ta nay bị thọ chinh phục. Trong thời quá khứ, ta cũng bị thọ chinh phục như vậy, như nay ta bị thọ hiện tại chinh phục. Nếu ta hoan hỷ đối với thọ vị lai, thời trong thời vị lai, ta sẽ bị thọ chinh phục, như nay ta bị thọ hiện tại chinh phục". Do suy nghĩ như vậy, vị ấy không luyến tiếc đối với thọ quá khứ, không có

MƯỜI HAI DUYÊN                                        2977

hoan hỷ đối với thọ vị lai, và thực hành sự yếm ly, ly tham, đoạn diệt đối với thọ hiện tại.

13) "Ta nay bị tưởng chinh phục..".

14) "Ta nay bị các hành chinh phục..".

15) "Ta nay bị thức chinh phục. Trong thời quá khứ,
ta cũng bị thức chinh phục như vậy, như nay ta bị
thức hiện tại chinh phục. Nếu ta hoan hỷ đối với thức
vị lai, thời trong thời vị lai, ta sẽ bị thức chinh phục,
như nay ta bị thức hiện tại chinh phục". Do suy nghĩ
như vậy, vị ấy không có luyến tiếc đối với thức quá
khứ, không có hoan hỷ đối với thức tương lai, và thực
hành sự yếm ly, ly tham, đoạn diệt đối với thức hiện
tại.

16) Này các Tỷ-kheo, các Ông nghĩ thế nào, sắc là thường hay vô thường?

- Là vô thường, bạch Thế Tôn.

- Cái gì vô thường là khổ hay lạc?

- Là khổ, bạch Thế Tôn.

- Cái gì vô thường, khổ, chịu sự biến hoại, có hợp lý chăng khi quán cái ấy là: "Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi"?

MƯỜI HAI DUYÊN                                         2978

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

17-19) Thọ... Tưởng... Các hành...

20) Thức là thường hay vô thường?

- Vô thường, bạch Thế Tôn.

- Cái gì vô thường là khổ hay lạc?

- Là khổ, bạch Thế Tôn.

- Cái gì vô thường, khổ, chịu sự biến hoại, có hợp lý chăng khi quán cái ấy là: " Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi "?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

21) Do vậy, này các Tỷ-kheo, đối với sắc quá khứ,
vị lai, hiện tại, thuộc nội hay ngoại, thô hay tế, liệt
hay thắng... xa hay gần; tất cả sắc cần phải như thật
quán với chánh trí tuệ là: "Cái này không phải của
tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự
ngã của tôi ".

22) Đối với thọ...

23) Đối với tưởng...

24) Đối với các hành..

MƯỜI HAI DUYÊN                                       2979

25) Đối với thức quá khứ, vị lai, hiện tại, thuộc nội hay ngoại, thô hay tế, liệt hay thắng, xa hay gần; tất cả thức đều phải như thật quán với chánh trí tuệ là: "Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi".

26) Này các Tỷ-kheo, đây gọi là vị Thánh đệ tử giảm thiểu, không tăng trưởng, từ bỏ, không chấp thủ, xa lánh, không thân cận, phân tán, không huân tập.

27) Giảm thiểu, không tăng trưởng cái gì? Giảm
thiểu, không tăng trưởng sắc..., giảm thiểu, không
tăng trưởng thọ...tưởng...các hành...giảm thiểu,
không tăng trưởng thức.

28) Từ bỏ, không chấp thủ cái gì? Từ bỏ, không chấp thủ sắc...thọ... tưởng... các hành... từ bỏ, không chấp thủ thức.

29) Xa lánh, không thân cận cái gì? Xa lánh, không thân cận sắc... thọ... tưởng... các hành... xa lánh, không thân cận thức.

30) Phân tán, không huân tập cái gì? Phân tán, không huân tập sắc... thọ... tưởng... các hành... phân tán, không huân tập thức.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       2980

31) Thấy vậy, bậc Thánh đệ tử nhàm chán đối với
sắc... đối với thọ... đối với tưởng... đối với các hành...
nhàm chán đối với thức. Do nhàm chán, vị ấy ly
tham. Do ly tham, vị ấy giải thoát. Trong sự giải
thoát, trí khởi lên: "Ta đã được giải thoát". Vị ấy biết
rõ: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành, những việc
nên làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này
nữa".

32) Này các Tỷ-kheo, đây gọi là vị Tỷ-kheo không tăng trưởng, không giảm thiểu. Sau khi giảm thiểu, vị ấy trú, không từ bỏ, không chấp thủ. Sau khi từ bỏ, vị ấy trú, không xa lánh, không thân cận. Sau khi xa lánh, vị ấy trú, không phân tán, không huân tập.

33) Sau khi phân tán, vị ấy trú, không tăng trưởng,
không giảm thiểu cái gì? Sau khi giảm thiểu, vị ấy
trú, không tăng trưởng, không giảm thiểu sắc. Sau
khi giảm thiểu, vị ấy trú, không tăng trưởng, không
giảm thiểu thọ... tưởng... các hành... không tăng
trưởng, không giảm thiểu thức.

34) Sau khi giảm thiểu, vị ấy trú, không từ bỏ, không chấp thủ cái gì? Sau khi từ bỏ, vị ấy trú, không từ bỏ, không chấp thủ sắc; sau khi từ bỏ, vị ấy trú, không từ bỏ, không chấp thủ thọ... tưởng... các hành... không từ bỏ, không chấp thủ thức.

MƯỜI HAI DUYÊN                                          2981

35) Sau khi từ bỏ, vị ấy trú, không xa lánh, không thân cận cái gì? Sau khi xa lánh, vị ấy trú, không xa lánh, không thân cận sắc; sau khi xa lánh, vị ấy trú, không xa lánh, không thân cận thọ... tưởng... các hành... không phân tán, không huân tập thức.

36) Sau khi xa lánh, vị ấy trú, không phân tán,
không huân tập cái gì? Sau khi phân tán, vị ấy trú,
không phân tán, không huân tập sắc; sau khi phân
tán, vị ấy trú, không phân tán, không huân tập
thọ...tưởng...các hành...không phân tán, không huân
tập thức.

37) Sau khi phân tán, vị ấy trú, với tâm giải thoát như
vậy. Này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo ấy được chư
Thiên với Thiên chủ, Phạm thiên chúng với Phạm
thiên đảnh lễ, dầu cho ở xa:

38) Ôi, ta đảnh lễ Ông,
Bậc người như lương mã!
Ôi, ta đảnh lễ Ông,
Là bậc tối thắng nhân!
Ta không có chấp trước,
Đối tượng Ông Thiền tư!

MƯỜI HAI DUYÊN                                       2982

402 Thức - 4 thức trú - Ai nói như sau ngoài sắc, thọ, tưởng, hành... - Kinh Tham Luyến – Tương III, 101

Tham Luyến – Tương III, 101

1-2) Nhân duyên ở Sàvatthi...

3) Này các Tỷ-kheo, tham luyến là không giải thoát. Do tham luyến sắc, này các Tỷ-kheo, thức có chân đứng được an trú. Với sắc là sở duyên, với sắc là trú xứ, (thức) hướng tìm hỷ, đi đến tăng trưởng, tăng thịnh, lớn mạnh. Hay do tham luyến hành, này các Tỷ-kheo, thức có chân đứng được an trú. Với hành là sở duyên, với hành là trú xứ, (thức) hướng tìm hỷ, đi đến tăng trưởng, tăng thịnh, lớn mạnh.

5) Này các Tỷ-kheo, ai nói như sau: "Ngoài sắc,
ngoài thọ, ngoài tưởng, ngoài các hành, tôi sẽ chỉ rõ
sự đến hay đi, sự diệt hay sanh, sự tăng trưởng, sự
tăng thịnh hay sự lớn mạnh của thức", sự việc như
vậy không xảy ra.

6-10) Này các Tỷ-kheo, nếu vị Tỷ-kheo đoạn tận tham đối với sắc giới; do tham được đoạn tận, sở duyên được cắt đứt, chỗ y chỉ của thức không có hiện hữu. Này các Tỷ-kheo, nếu vị Tỷ-kheo đoạn tận tham

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2983

đối với thọ giới... đối với tưởng giới... đối với hành giới...

Này các Tỷ-kheo, nếu vị Tỷ-kheo đoạn tận tham đối với thức giới, do tham được đoạn tận, sở duyên được cắt đứt, chỗ y chỉ của thức không có hiện hữu.

11) Không có chỗ y chỉ ấy, thức không tăng thịnh, không có hành động, được giải thoát. Do giải thoát nên được kiên trú; do kiên trú nên được tri túc; do tri túc nên không có ưu não; do không có ưu não nên tự mình cảm thấy tịch tịnh hoàn toàn. Vị ấy biết: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành, những việc nên làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa".

Chủng Tử – Tương III, 102

1-2) Nhân duyên ở Sàvatthi...

3) Này các Tỷ-kheo, có năm loại chủng tử. Thế nào là năm?

- Chủng tử từ rễ,
- Chủng tử từ thân,
- Chủng tử từ đọt,
- Chủng tử từ quả,

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2984

- Và chủng tử từ chủng tử là thứ năm.

4) Và này các Tỷ-kheo, nếu năm loại chủng tử này
không bị hư hoại, không bị hư thối, không bị gió và
nhiệt phá hoại, có lõi cứng, khéo gieo, nhưng không
có đất, và không có nước, thời này các Tỷ-kheo, năm
loại chủng tử này có thể tăng trưởng, tăng thịnh, lớn
mạnh được không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

5) Và này các Tỷ-kheo, nếu năm loại chủng tử này
không bị hư hoại, không bị hư thối, không bị gió và
nhiệt phá hoại, có lõi cứng, khéo gieo, có đất và có
nước, thời này các Tỷ-kheo, năm loại chủng tử này
có thể tăng trưởng, tăng thịnh, lớn mạnh được
không?

- Thưa được, bạch Thế Tôn.

6) Này các Tỷ-kheo, ví như địa giới, bốn thức trú
cần phải được xem như vậy. Ví như, này các Tỷ-kheo,
thủy giới, hỷ tham cần phải được xem như vậy. Ví
như, này các Tỷ-kheo, năm loại chủng tử, thức cùng
các món ăn cần phải được xem như vậy.

7) Do tham luyến sắc, này các Tỷ-kheo, thức có chân đứng được an trú. Với sắc là sở duyên, với sắc

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2985

là trú xứ, (thức) hướng tìm hỷ, đi đến tăng trưởng, tăng thịnh, lớn mạnh.

8-10) Do tham luyến thọ... Do tham luyến tưởng.. Do
tham luyến các hành, này các Tỷ-kheo, thức có chân
đứng được tồn tại. Với hành là sở duyên, với hành là
trú xứ, ( thức ) hướng tìm hỷ, đi đến tăng trưởng, tăng
thịnh, lớn mạnh.

11) Này các Tỷ-kheo, ai nói như sau: "Ngoài sắc,
ngoài thọ, ngoài tưởng, ngoài các hành, tôi sẽ chỉ
rõ sự đến hay đi, sự diệt hay sanh, sự tăng trưởng,
tăng thịnh hay sự lớn mạnh của thức", sự việc như
vậy không xảy ra.

12) Này các Tỷ-kheo, nếu vị Tỷ-kheo đoạn tận tham đối với sắc giới; do tham được đoạn tận, sở duyên được cắt đứt, chỗ y chỉ của thức không có hiện hữu.

13-16) Này các Tỷ-kheo, nếu vị Tỷ-kheo đoạn tận
tham đối với thọ giới... đối với tưởng giới... đối với
hành giới... đối với thức giới; do tham được đoạn tận,
sở duyên được cắt đứt, chỗ y chỉ của thức không có
hiện hữu.

17) Không có chỗ y chỉ như vậy, thức không tăng thịnh, không có hành động, được giải thoát; do giải thoát nên được kiên trú; do kiên trú nên được tri túc;

MƯỜI HAI DUYÊN                                       2986

do tri túc nên không có ưu não; do không có ưu não nên tự mình cảm thấy tịch tịnh hoàn toàn. Vị ấy biết: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành, những việc nên làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa ".

Lời Cảm Hứng – Tương III, 105

1) Nhân duyên ở Sàvatthi...

2) Ở đấy, Thế Tôn nói lên lời cảm hứng như sau:

Nếu trước, Ta không có,
Thời nay không có Ta,
Không tạo nhân sẽ có,
Tương lai sẽ không Ta.
Tỷ-kheo quyết tâm vậy,
Hạ phần kiết sử đoạn.

3) Được nghe nói vậy, một Tỷ-kheo bạch Thế Tôn:
- Như thế nào bạch Thế Tôn:
Nếu trước, Ta không có,
Thời nay không có Ta,
Không tạo nhân sẽ có,
Tương lai sẽ không Ta.
Tỷ-kheo quyết tâm vậy,
Hạ phần kiết sử đoạn?

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2987

4) Ở đây, này Tỷ-kheo, kẻ vô văn phàm phu không thấy rõ các bậc Thánh, không thuần thục pháp các bậc Thánh, không tu tập pháp các bậc Thánh; không thấy rõ các bậc Chân nhân, không thuần thục pháp các bậc Chân nhân, không tu tập pháp các bậc Chân nhân, quán sắc như là tự ngã, hay tự ngã như là có sắc, hay sắc ở trong tự ngã, hay tự ngã ở trong sắc, quán thọ... quán tưởng... quán các hành... quán thức như là tự ngã, hay tự ngã như là có thức, hay thức ở trong tự ngã, hay tự ngã ở trong thức.

5) Vị ấy không như thật biết rõ (pajànàti) sắc vô
thường là sắc vô thường, không như thật biết rõ thọ
vô thường là thọ vô thường, không như thật biết rõ
tưởng vô thường là tưởng vô thường, không như
thật biết rõ hành vô thường là hành vô thường,
không như thật biết rõ thức vô thường là thức vô
thường.

6) Không như thật biết rõ sắc khổ là sắc khổ, không như thật biết rõ thọ khổ... tưởng khổ... hành khổ... không như thật biết rõ thức khổ là thức khổ.

7) Không như thật biết rõ sắc vô ngã là sắc vô ngã,
không như thật biết rõ thọ vô ngã... tưởng vô ngã...
hành vô ngã... không như thật biết rõ thức vô ngã là
thức vô ngã.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    2988

8) Không như thật biết rõ sắc hữu vi là sắc hữu vi,
không như thật biết rõ thọ hữu vi... tưởng hữu vi...
hành hữu vi... không như thật biết rõ thức hữu vi là
thức hữu vi.

9) Không như thật biết rõ sắc sẽ biến diệt... thọ sẽ biến diệt... tưởng sẽ biết diệt... các hành sẽ biến diệt... không như thật biết rõ thức sẽ biến diệt.

10) Còn bậc Đa văn Thánh đệ tử, này các Tỷ-kheo thấy rõ các bậc Thánh, thuần thục pháp các bậc Thánh, tu tập pháp các bậc Thánh, thấy rõ các bậc Chân nhân, thuần thục pháp các bậc Chân nhân, tu tập pháp các bậc Chân nhân, không quán sắc như là tự ngã, hay tự ngã như là có sắc, hay sắc ở trong tự ngã, hay tự ngã ở trong sắc, không quán thọ... không quán tưởng... không quán các hành... không quán thức như là tự ngã, hay tự ngã như là có thức, hay thức ở trong tự ngã, hay tự ngã ở trong thức.

11) Vị ấy như thật thấy rõ sắc vô thường là vô thường, thọ vô thường... tưởng vô thường... hành vô thường... thức vô thường là thức vô thường.

12) Vị ấy như thật thấy rõ sắc khổ là sắc khổ, thọ khổ... tưởng khổ... hành khổ... như thật thấy rõ thức khổ là thức khổ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                           2989

13) Vị ấy như thật thấy rõ sắc vô ngã là sắc vô ngã, thọ vô ngã... tưởng vô ngã... các hành vô ngã... thức vô ngã là thức vô ngã.

14) Vị ấy như thật thấy rõ sắc hữu vi là sắc hữu vi, thọ hữu vi... tưởng hữu vi... các hành hữu vi... thức hữu vi là thức hữu vi.

15) Vị ấy như thật thấy rõ sắc sẽ biến diệt là sắc sẽ
biến diệt, thọ sẽ biến diệt... tưởng sẽ biến diệt... các
hành sẽ biến diệt... thức sẽ biến diệt là thức sẽ biến
diệt.

16) Do sắc biến diệt, thọ biến diệt, tưởng biến diệt, hành biến diệt, thức biến diệt, vị Tỷ-kheo nói lên lời cảm hứng:

Nếu trước, ta không có,
Thời nay không có ta,
Không tạo nhân sẽ có,
Tương lai sẽ không ta.
Tỷ-kheo quyết tâm vậy,
Hạ phần kiết sử đoạn.

17) - Dầu cho quyết tâm như vậy, bạch Thế Tôn, vị
Tỷ-kheo có thể cắt đứt hạ phần kiết sử. Nhưng bạch
Thế Tôn, biết như thế nào, thấy như thế nào, các
lậu hoặc được đoạn tận lập tức?

MƯỜI HAI DUYÊN                                        2990

18) Ở đây, này Tỷ-kheo, kẻ vô văn phàm phu hoảng sợ tại chỗ không có gì đáng hoảng sợ; kẻ vô văn phàm phu hoảng sợ như sau:

Nếu trước, ta không có,
Thời nay không có ta,
Không tạo nhân sẽ có.
Tương lai sẽ không ta.

19) Và vị Đa văn Thánh đệ tử, này Tỷ-kheo, không hoảng sợ tại chỗ không có gì đáng hoảng sợ; vị Đa văn Thánh đệ tử không có hoảng sợ như sau:

Nếu trước, ta không có,
Thời nay không có ta,
Không tạo nhân sẽ có,
Tương lai sẽ không ta.

20) Này Tỷ-kheo, do tham luyến sắc, thức có chân
đứng được an trú. Với sắc là sở duyên, với sắc là trú
xứ, (thức) hướng tìm hỷ, đi đến tăng trưởng, tăng
thịnh, lớn mạnh.

21-33) Do tham luyến thọ... do tham luyến tưởng...
do tham luyến hành... do tham luyến thức, này Tỷ-
kheo, thức có chân đứng được an trú. Với hành là sở
duyên, với hành là trú xứ, (thức) hướng tìm hỷ, đi
đến tăng trưởng, tăng thịnh, lớn mạnh.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2991

24) Này Tỷ-kheo, ai nói như sau: "Ngoài sắc, ngoài
thọ, ngoài tưởng, ngoài các hành, tôi sẽ chỉ rõ sự
đến hay đi, sự diệt hay sanh, sự tăng trưởng, tăng
thịnh, lớn mạnh của thức", sự việc như vậy không
xảy ra.

25) Này Tỷ-kheo, nếu vị Tỷ-kheo đoạn tận tham đối với sắc giới; do tham được đoạn tận, sở duyên được cắt đứt, chỗ y chỉ của thức không hiện hữu.

26) Này Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo đoạn tận tham đối với thọ giới...

27) Này Tỷ-kheo, nếu vị Tỷ-kheo đoạn tận tham đối với tưởng giới...

28) Này Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo đoạn tận tham đối với hành giới...

29) Này Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo đoạn tận tham đối với thức giới, do tham được đoạn tận, sở duyên được cắt đứt, chỗ y chỉ của thức không hiện hữu.

30) Không có chỗ y chỉ như vậy thức không tăng trưởng, không có hành động, được giải thoát; do giải thoát nên được kiên trú; do kiên trú nên được tri túc; do tri túc nên không có ưu não; do không có ưu não nên tự mình cảm thấy tịch tịnh hoàn toàn. Vị ấy biết:

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2992

"Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành, những việc nên làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa".

MƯỜI HAI DUYÊN                                  2993

403 Thức - 4 thức trú - Kinh PHÚNG TỤNG – 33 Trường II, 567

KINH PHÚNG TỤNG – Bài kinh số 33 – Trường II, 567 (Trích đoạn)

56.   Bốn thức trú:

- Này các Hiền giả, khi duyên sắc, thức
khởi lên và an trú, thức ấy lấy sắc làm
cảnh, lấy sắc làm sở y, lấy sắc làm căn cứ
thọ hưởng, được tăng trưởng, tăng thịnh,
tăng quảng.

- Này các Hiền giả, hay duyên thọ, thức...
hay duyên tưởng... Này các Hiền giả, hay
duyên hành, thức khởi lên và an trú, thức
ấy lấy hành làm cảnh, lấy hành làm sở y,
lấy hành làm căn cứ thọ hưởng, được tăng
trưởng, tăng thịnh, tăng quảng.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      2994

404 Thức - 7 thức trú - Kinh PHÚNG TỤNG – 33 Trường II, 567

KINH PHÚNG TỤNG – Bài kinh số 33 – Trường II, 567 (Trích đoạn)

15.   Bảy thức trú:

8.    Này các Hiền giả, có các loại hữu tình, thân
sai biệt và tưởng sai biệt, như loài Người,
một số chư Thiên và một số thuộc đọa xứ.
Đó là loại thức trú thứ nhất.

9.    Này các Hiền giả, có những loài hữu tình
thân sai biệt nhưng tưởng đồng loại, như các
vị Phạm Chúng thiên vừa mới sanh lần đầu
tiên (hay do tu sơ thiền). Đó là loại thức trú
thứ hai.

10.   Này các Hiền giả, có những loại hữu tình,
thân đồng loại, nhưng tưởng sai biệt, như
chư Quang Âm thiên. Đó là loại thức trú thứ
ba.

11.   Này các Hiền giả, có những loại hữu tình thân đồng loại và tưởng đồng loại, như chư

MƯỜI HAI DUYÊN                                            2995

Thiên Biến Tịnh thiên. Đó là loại thức trú thứ tư.

12.   Này các Hiền giả, có những loại hữu tình,
vượt khỏi mọi tưởng về sắc, điều phục mọi
tưởng về sân, không tác ý đến các tướng sai
biệt, chứng Không vô biên xứ: "Hư không là
vô biên". Đó là loại thức trú thứ năm.

13.   Này các Hiền giả, có những loại hữu tình,
vượt khỏi hoàn toàn hư không vô biên xứ,
chứng thức vô biên xứ: "Thức là vô biên".
Đó là loại thức trú thứ sáu.

14.   Này các Hiền giả có những loại hữu tình
vượt khỏi hoàn toàn Thức vô biên xứ, chứng
Vô sở hữu xứ: "Không có vật gì cả". Đó là
loại thức trú thứ bảy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2996

405 Thức - 7 thức trú - Kinh THỨC TRÚ – Tăng III, 332

THỨC TRÚ –Tăng III, 332

1. - Này các Tỷ-kheo, có bảy thức trú này. Thế nào là bảy?

- Có các loài hữu tình, này các Tỷ-kheo, thân khác,
tưởng khác như loài Người, một số Thiên nhân,
một số các loài ở trong đọa xứ. Đây là thức trú thứ
nhất.
- Có các loài hữu tình, này các Tỷ-kheo, thân khác
nhau, tưởng là một, như Phạm chúng thiên được
sanh nhờ chứng sơ Thiền. Đây là thức trú thứ hai.
- Có các loài hữu tình, này các Tỷ-kheo, thân là
một, tưởng khác nhau, như chư Thiên Quang Âm.
Đây là thức trú thứ ba.
- Có các loài hữu tình, này các Tỷ-kheo, thân là
một, tưởng là một, như chư Thiên Biến Tịnh. Đây
là thức trú thứ tư.
- Có các loài hữu tính, này các Tỷ-kheo, vượt hoàn
toàn các sắc tưởng, chấm dứt các chướng ngại
tưởng, không tác ý sai biệt tưởng, đạt đến Không
vô biên xứ, biết rằng: "Hư không là vô biên". Đây
là thức trú thứ năm.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2997

- Có các loài hữu tình, này các Tỷ-kheo, vượt hoàn
toàn Không vô biên xứ, đạt đến Thức vô biên xứ,
biết rằng: "Thức là vô biên". Đây là thức trú thứ
sáu.
- Có các loài hữu tình, này các Tỷ-kheo, vượt hoàn
toàn Thức vô biên xứ, đạt đến Vô sở hữu xứ, biết
rằng: "Không có vật gì". Đây là thức trú thứ bảy.

Này các Tỷ-kheo, có bảy thứ trú này.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   2998

406 Thức - 7 thức trú và 2 xứ - Kinh ĐẠI DUYÊN – 15 Trường I, 511

KINH ĐẠI DUYÊN (MAHA NIDANA SUTTA) – Bài kinh số 15 – Trường I, 511

1. Như vậy tôi nghe. Một thời, Thế Tôn trụ tại bộ lạc
Kuru (Câu-lâu), ở ấp Kuru tên là Kammassadhamma
(Kiếm-ma-sắt-đàm). Tôn giả Ananda (A Nan) đến
tại chỗ Thế Tôn ở, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn và
ngồi xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên,
Tôn giả Ananda bạch Thế Tôn:

- Hy hữu thay, bạch Thế Tôn! Kỳ diệu thay, bạch Thế
Tôn! Bạch Thế Tôn, giáo pháp Duyên khởi này thâm
thúy, thật sự thâm thúy, và giáo pháp này đối với con
hết sức minh bạch rõ ràng.

- Này Ananda, chớ có nói vậy! Này Ananda chớ có
nói vậy! Này Ananda, giáo pháp Duyên khởi này
thâm thúy, thật sự thâm thúy. Này Ananda, chính vì
không giác ngộ, không thâm hiểu giáo pháp này
mà chúng sanh hiện tại bị rối loạn như một ổ kén,
rối ren như một ống chỉ, giống như cỏ munja và lau

MƯỜI HAI DUYÊN                                     2999

sậy babaja (ba-ba-la), không thể nào ra khỏi khổ xứ, ác thú, đọa xứ, sanh tử.

2. Này Ananda, nếu có ai hỏi: "Già và chết do duyên
nào không?" Hãy đáp: "Có". Nếu có hỏi: "Già và
chết do duyên gì?" Hãy đáp: "Già và chết do duyên
sanh".

- Này Ananda, nếu có ai hỏi: "Sanh có duyên nào
không?" Hãy đáp: "Có". Nếu có hỏi: "Sanh do
duyên gì?" Hãy đáp: "Sanh do duyên hữu".
- Này Ananda, nếu có ai hỏi: "Hữu có do duyên
nào không? Hãy đáp: "Có". Nếu có hỏi: "Hữu
do duyên gì?" Hãy đáp: "Hữu do duyên thủ".
- Này Ananda, nếu có ai hỏi. "Thủ có do duyên
nào không?" Hãy đáp: "Có". Nếu có hỏi: "Thủ
do duyên gì?" Hãy đáp: "Thủ do duyên ái".
- Này Ananda, nếu có ai hỏi: "Sanh có duyên nào
không?" Hãy đáp: "Có". Nếu có hỏi: "Sanh do
duyên gì?" Hãy đáp: "Sanh do duyên hữu".
- Này Ananda, nếu có ai hỏi: "Hữu có do duyên
nào không? Hãy đáp: "Có". Nếu có hỏi: "Hữu
do duyên gì?" Hãy đáp: "Hữu do duyên thủ".
(2 đoạn này dư)????

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3000

- Này Ananda, nếu có ai hỏi: "Ái có duyên nào
không?" Hãy đáp: "Có". Nếu có hỏi: "Ái do
duyên gì?" Hãy đáp: "Ái do duyên thọ".
- Này Ananda, nếu có ai hỏi: "Thọ có do duyên
nào không?" Hãy đáp: "Có". Nếu có hỏi: "Thọ
do duyên gì?" Hãy đáp: "Thọ do duyên xúc".
- Này Ananda, nếu có ai hỏi: "Xúc có do duyên
nào không?" Hãy đáp: "Có". Nếu có hỏi: "Xúc
do duyên gì?" Hãy đáp: "Xúc do duyên danh
sắc"????. (Xúc do duyên Sáu nhập)
- (Thiếu Sáu nhập do duyên Danh sắc)????
- Này Ananda, nếu có ai hỏi: "Danh sắc có duyên
nào không?" Hãy đáp: "Có". Nếu có hỏi: "Danh
sắc do duyên gì? Hãy đáp: "Danh sắc do
duyên thức".
- Này Ananda, nếu có ai hỏi: "Thức có do duyên
nào không?" Hãy đáp: "Có". Nếu có hỏi: "Thức
do duyên gì?" Hãy đáp: "Thức do duyên danh
sắc".
3. Này Ananda, như vậy do duyên danh sắc, thức
sanh; do duyên thức, danh sắc sanh; do duyên danh
sắc, xúc sanh,(??? do duyên danh sắc, lục nhập sanh;
do duyên lục nhập, xúc sanh); do duyên xúc, thọ

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3001

sanh; do duyên thọ; ái sanh; do duyên ái, thủ sanh; do duyên thủ, hữu sanh; do duyên hữu, sanh sanh; do duyên sanh, lão tử sanh, do duyên lão tử, sầu, bi, khổ, ưu não sanh. Như vậy là toàn bộ khổ uẩn tập khởi.

4. Trước đã nói: "Do duyên sanh; lão tử sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên sanh; lão tử sanh?"

 Này Ananda, nếu sanh không có bất cứ loại
nào, bất cứ chỗ nào, như chư Thiên hay Thiên
giới, Càn-thát-bà hay Càn-thát-bà-giới, Dạ-xoa
hay Dạ Xoa giới. Quỷ thần hay Quỷ thần giới,
loài Người hay Nhân giới, loại bốn chân hay tứ
túc giới, loài chim hay điểu giới, loài trùng xà
hay trùng xà giới. Này Ananda, nếu không có
sanh cho tất cả, do sanh diệt, thời lão tử có thể
hiện hữu không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của lão tử, tức là sanh.

5. Trước đã nói: "Do duyên hữu, sanh sanh ra". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên hữu, sanh sanh ra?"

MƯỜI HAI DUYÊN                                       3002

 Này Ananda, nếu hữu không có bất cứ loại
nào, giới nào, bất cứ chỗ nào xứ nào, như dục
hữu, sắc hữu hay vô sắc hữu. Nếu không có hữu
cho tất cả, do hữu diệt, thời sanh có thể hiện
hữu không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của sanh, tức là hữu.

6. Trước đã nói: "Do duyên thủ, hữu sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu hỏi: "Do duyên thủ, hữu sanh?"

 Này Ananda, nếu thủ không có bất cứ loại
nào, bất cứ chỗ nào, như dục thủ, kiến thủ, giới
cấm thủ hay ngã chấp thủ. Nếu không có thủ
cho tất cả, do thủ diệt, thời hữu có thể hiện hữu
không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của hữu, tức là thủ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3003

7. Trước đã nói: "Do duyên ái, thủ sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên ái, thủ sanh".

 Này Ananda, nếu ái không có bất cứ loại nào,
bất cứ chỗ nào, như sắc ái, thanh ái, hương ái,
vị ái, xúc ái hay pháp ái. Nếu không có ái cho
tất cả, do ái diệt thời thủ có thể hiện hữu
không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của thủ, tức là ái.

8. Trước đã nói: "Do duyên thọ, ái sanh".

 Này Ananda, nếu thọ không có bất cứ loại nào,
bất cứ chỗ nào, như nhãn xúc sở sanh thọ, nhĩ
xúc sở sanh thọ, tỷ xúc sở sanh thọ, thiệt xúc
sở sanh thọ, tỷ xúc sở sanh thọ, ý xúc sở sanh
thọ. Nếu không có thọ cho tất cả, nếu thọ diệt
thời ái có thể hiện hữu không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là

MƯỜI HAI DUYÊN                                   3004

duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của ái, tức là thọ.

9. Này Ananda, như vậy do duyên thọ, ái sanh;

- Do duyên ái, tìm cầu sanh;
- Do duyên tìm cầu, lợi sanh;
- Do duyên lợi, quyết định (sở dụng của lợi)
sanh;
- Do duyên quyết định, tham dục sanh;
- Do duyên tham dục, đam trước sanh;
- Do duyên đam trước, chấp thủ sanh;
- Do duyên chấp thủ, hà tiện sanh;
- Do duyên hà tiện, thủ hộ sanh;
- Do duyên thủ hộ, phát sanh một số ác, bất thiện
pháp như chấp trượng, chấp kiếm, tranh đấu,
tranh luận, đấu khẩu, khẩu chiến, ác khẩu, vọng
ngữ.

10. Trước đã nói: "Do duyên thủ hộ, phát sanh một số ác, bất thiện pháp, như chấp trượng, chấp kiếm, tranh đấu, tranh luận, đấu khẩu, khẩu chiến, ác khẩu, vọng ngữ". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên thủ hộ, phát sanh một số ác, bất thiện

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3005

pháp, như chấp trượng, chấp kiếm, tranh đấu, tranh luận, đấu khẩu, khẩu chiến, ác khẩu, vọng ngữ"?

 Này Ananda, nếu thủ hộ không có bất cứ loại
nào, bất cứ chỗ nào, nếu không có thủ hộ cho
tất cả, nếu thủ hộ diệt, thời một số ác, bất thiện
pháp như chấp trượng, chấp kiếm, tranh đấu,
tranh luận, đấu khẩu, khẩu chiến, ác khẩu,
vọng ngữ có thể hiện hữu được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên,
như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của một
số ác, bất thiện pháp như chấp trượng, chấp kiếm,
tranh đấu, tranh luận, đấu khẩu, khẩu chiến, ác khẩu,
vọng ngữ, tức là thủ hộ.

11. Trước đã nói: "Do duyên hà tiện, thủ hộ sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên hà tiện thủ hộ sanh"?

 Này Ananda, nếu hà tiện không có bất cứ loại
nào, bất cứ chỗ nào, nếu không có hà tiện, cho
tất cả, nếu hà tiện diệt thời thủ hộ có thể hiện
hữu không?

- Bạch Thế Tôn, không!

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3006

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của thủ hộ, tức là hà tiện.

12. Trước đã nói: "Do duyên chấp thủ, hà tiện sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên chấp thủ, hà tiện sanh"?

 Này Ananda, nếu chấp thủ không có bất cứ
loại nào, bất cứ chỗ nào, nếu không chấp thủ
cho tất cả, nếu chấp thủ diệt thời hà tiện có thể
hiện hữu được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của hà tiện, tức là chấp thủ.

13. Trước đã nói: "Do duyên đam trước, chấp thủ sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên đam trước, chấp thủ sanh "?

 Này Ananda, nếu đam trước không có bất cứ
loại nào, bất cứ chỗ nào, nếu không có đam
trước cho tất cả, nếu đam trước diệt thời chấp
thủ có thể hiện hữu được không?

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3007

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của chấp thủ, tức là đam mê.

14. Trước đã nói: "Do duyên tham dục, đam trước sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên tham dục, đam trước sanh "?

 Này Ananda, nếu tham dục không có bất cứ
loại nào, bất cứ chỗ nào, nếu không có tham
dục cho tất cả, nếu tham dục diệt, thời đam
trước có thể hiện hữu được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của đam trước, tức là tham dục.

15. Trước đã nói: "Do duyên quyết định, tham dục sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên quyết định tham dục sanh"?

 Này Ananda, nếu quyết định không có bất cứ loại nào, bất cứ chỗ nào, nếu không có quyết định cho tất cả, nếu quyết định diệt, thời tham

MƯỜI HAI DUYÊN                                   3008

dục có thể hiện hữu được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của tham dục tức là quyết định.

16. Trước đã nói: "Do duyên lợi, quyết định sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên lợi quyết định sanh"?

 Này Ananda, nếu lợi không có bất cứ loại
nào, bất cứ chỗ nào, nếu lợi không có cho tất
cả, nếu lợi diệt thời quyết định có thể hiện hữu
được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của quyết định, tức là lợi.

17. Trước đã nói: "Do duyên tìm cầu, lợi sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên tìm cầu, lợi sanh"?

 Này Ananda, nếu tìm cầu không có bất cứ loại

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3009

nào, bất cứ chỗ nào, nếu tìm cầu không có cho tất cả, nếu tìm cầu diệt, thời lợi có thể hiện hữu được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của lợi, tức là tầm cầu.

18. Trước đã nói: "Do duyên ái, tìm cầu sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên ái, tầm cầu sanh"?

 Này Ananda, nếu không có bất cứ loại nào,
bất cứ chỗ nào, nếu ái không có cho tất cả,
nếu ái diệt thời, tầm cầu có thể hiện hữu được
không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của tầm cầu, tức là ái.

Này Ananda, như vậy hai phương diện (của ái) tuy hai nhưng hòa hợp thành một, nhờ thọ (làm duyên sanh).

MƯỜI HAI DUYÊN                                       3010

19. Trước đã nói: "Do duyên xúc, thọ sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên xúc, thọ sanh"?

 Này Ananda, nếu xúc không có bất cứ loại
nào, bất cứ chỗ nào, như nhãn xúc, nhĩ xúc,
tỷ xúc, thiệt xúc, thân xúc, ý xúc, nếu xúc
không có cho tất cả, nếu xúc diệt, thời thọ có
thể hiện hữu không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của thọ, tức là xúc.

20. Trước đã nói: "Do duyên danh sắc, xúc sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên danh sắc, xúc sanh"?

 Này Ananda, nếu những hình, những sắc,
những tướng, những mạo, nhờ đó mà danh
thân và sắc thân thi thiết; nếu những hình,
những sắc, những tướng, những mạo ấy không
có, thời danh mục xúc trong sắc thân có thể
hiện hữu được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

MƯỜI HAI DUYÊN                                   3011

- Này Ananda, những hình, những sắc, những tướng,
những mạo ấy nhờ đó mà sắc thân được thi thiết, nếu
những hình, những sắc, những tướng, những mạo ấy
không có, thời hữu đối xúc trong danh thân có thể
hiện hữu được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, những hình, những sắc, những tướng,
những mạo nhờ đó mà danh thân và sắc thân được
thi thiết, nếu những hình, những sắc, những tướng,
những mạo ấy không có, thời danh mục xúc hay hữu
đối xúc có thể hiện hữu được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, những hình, những sắc, những tướng,
những mạo nhờ đó mà danh sắc được thi thiết, nếu
những hình, những sắc, những tướng, những mạo ấy
không có thì xúc có thể hiện hữu được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

Do vậy, này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của xúc, tức là danh sắc.

21. Trước đã nói: "Do duyên thức, danh sắc sanh".

MƯỜI HAI DUYÊN                                   3012

Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên thức, danh sắc sanh"?

 Này Ananda, nếu thức không đi vào trong bụng của người mẹ, thời danh sắc có thể hình thành trong bụng bà mẹ không?

- Bạch Thế Tôn, không!

 Này Ananda, nếu thức đi vào trong bụng bà mẹ rồi bị tiêu diệt, thời danh sắc có thể hình thành trạng thái này, trạng thái khác không?

- Bạch Thế Tôn, không!

 Này Ananda, nếu thức bị đoạn trừ trong
đứa con nít, hoặc là đồng nam hay đồng nữ,
thời danh sắc có thể lớn hơn, trưởng thành
và thành mãn được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Do vậy, này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của danh sắc, tức là thức.

22. Trước đã nói: "Do duyên danh sắc, thức sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3013

duyên sanh sắc thức sanh "?

 Này Ananda, nếu thức không an trú được
trong danh sắc, thời trong tương lai, có thể
hiện hữu sự hình thành của sanh, lão, tử,
khổ tập không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Do vậy, này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của thức, tức là danh sắc.

- Này Ananda, trong giới hạn con người
được sanh, con người được già, con người
được chết, con người được diệt, hay con
người được tái sanh, trong giới hạn ấy là
danh mục đạo, trong giới hạn ấy là ngôn ngữ
đạo, trong giới hạn ấy là thi thiết đạo, trong
giới hạn ấy là tuệ giới, trong giới hạn ấy là
lưu chuyển luân hồi hiện hữu trạng thái này
trạng thái khác nghĩa là danh sắc và thức.

23. Này Ananda, có bao nhiêu lời tuyên bố về ngã?

- Này Ananda, hoặc ngã được tuyên bố là có sắc và hạn lượng trong câu: "Ngã của tôi có sắc và hạn lượng".

MƯỜI HAI DUYÊN                                   3014

- Này Ananda, hoặc ngã được tuyên bố là có sắc
và vô lượng trong câu: "Ngã của tôi có sắc và
vô lượng".
- Này Ananda, hoặc ngã được tuyên bố là không
có sắc và có hạn lượng trong câu: "Ngã của tôi
không có sắc và có hạn lượng".
- Này Ananda, hoặc ngã được tuyên bố là không
có sắc và vô lượng trong câu: "Ngã của tôi
không có sắc và vô lượng".
24. Này Ananda, có người tuyên bố ngã có sắc và có
hạn lượng trong hiện tại, người này tuyên bố hoặc
ngã có sắc và có hạn lượng trong tương lai. Hoặc như
thế này: "Ngã của tôi không phải như vậy, tôi sẽ uốn
nắn cho như vậy". Này Ananda, sự việc là như vậy
thời lời tuyên bố về tà kiến ngã có sắc và có hạn
lượng như vậy là quá đủ rồi.

Này Ananda, có người tuyên bố ngã có sắc và vô
lượng người này tuyên bố hoặc ngã có sắc và vô
lượng trong hiện tại, hoặc ngã có sắc và vô lượng
trong tương lai. Hoặc như thế này: "Ngã của tôi
không phải như vậy, tôi sẽ uốn nắn cho như vậy".
Này Ananda, sự việc là như vậy thời lời tuyên bố về
tà kiến ngã có sắc và vô lượng như vậy là quá đủ
rồi.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3015

Này Ananda, có người tuyên bố ngã không có sắc và
có hạn lượng, người này tuyên bố hoặc ngã không có
sắc và có hạn lượng trong hiện tại hoặc ngã không có
sắc và có hạn lượng trong tương lai... hoặc ngã không
có sắc và vô lượng trong tương lai. Hoặc như thế này:
"Ngã của tôi không phải như vậy, tôi sẽ uốn nắn cho
như vậy". Này Ananda, sự việc là như vậy thời lời
tuyên bố về tà kiến ngã có sắc và vô lượng như vậy
là quá đủ rồi. Này Ananda, như vậy, là có bấy nhiêu
lời tuyên bố về ngã.

25. Này Ananda, có bao nhiêu lời không tuyên bố về ngã?

- Này Ananda, hoặc ngã không được tuyên bố là
có sắc và có hạn lượng trong câu: "Ngã của tôi
có sắc và có hạn lượng".
- Này Ananda, hoặc ngã không được tuyên bố là
có sắc và vô lượng trong câu: "Ngã của tôi có
sắc và vô lượng".
- Này Ananda, hoặc ngã không được tuyên bố là
không có sắc và có hạn lượng trong câu: "Ngã
của tôi không có sắc và có hạn lượng".
- Này Ananda, hoặc ngã không được tuyên bố là
không có sắc và vô lượng trong câu: "Ngã của

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3016

tôi không có sắc và vô lượng".

26. Này Ananda, có người không tuyên bố ngã có sắc và có hạn lượng, người này không tuyên bố, hoặc ngã có sắc và có hạn lượng trong hiện tại, hoặc ngã có sắc và có hạn lượng trong tương lai. Hoặc không như thế này: "Ngã của tôi không phải như vậy, tôi sẽ uốn nắn cho như vậy". Này Ananda, sự việc là như vậy thời lời không tuyên bố về tà kiến ngã có sắc và có hạn lượng như vậy là quá đủ rồi.

Này Ananda, có người không tuyên bố ngã có sắc và
vô lượng, người này không tuyên bố hoặc ngã có sắc
và vô lượng trong hiện tại, hoặc ngã có sắc và vô
lượng trong tương lai. Hoặc không như thế này. "Ngã
của tôi không phải như vậy, tôi sẽ uốn nắn cho như
vậy". Này Ananda, sự việc là như vậy thời lời không
tuyên bố về tà kiến ngã có sắc và vô lượng như vậy
là quá đủ rồi.

Này Ananda, có người không tuyên bố ngã không có sắc và có hạn lượng, người này tuyên bố, hoặc ngã không có sắc và có hạn lượng trong hiện tại, hoặc ngã không có sắc và có hạn lượng trong tương lai. Hoặc không như thế này: "Ngã của tôi không phải như vậy, tôi sẽ uốn nắn cho như vậy". Này Ananda, sự việc là như vậy thời lời không tuyên bố về tà kiến

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3017

ngã không có sắc và có hạn lượng như vậy là quá đủ rồi.

Này Ananda, có người không tuyên bố ngã không có
sắc và vô lượng, người này không tuyên bố ngã
không có sắc và vô lượng trong hiện tại, hoặc ngã
không có sắc và vô lượng trong tương lai. Hoặc
không như thế này: "Ngã của tôi không phải như vậy,
tôi sẽ uốn nắn cho như vậy". Này Ananda, sự việc là
như vậy thời lời không tuyên bố về tà kiến ngã có sắc
và vô lượng như vậy là quá đủ rồi.

Này Ananda, như vậy là có bấy nhiêu lời không tuyên bố về ngã.

27. Này Ananda, dưới bao nhiêu hình thức, ngã được quan niệm?

- Này Ananda, ngã được quan niệm như thọ
trong câu: "Ngã của tôi là thọ". Hay trái lại:
"Ngã của tôi không phải là thọ, ngã của tôi
không có cảm thọ".

- Này Ananda, hoặc ngã được quan niệm như
trong câu: "Ngã của tôi không phải là thọ, cũng
không phải là không có cảm thọ; ngã của tôi
có cảm thọ, ngã của tôi có khả năng cảm thọ".
Như vậy, này Ananda, ngã được quan niệm.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3018

28. Này Ananda, ai nói: "ngã của tôi là thọ". Người ấy cần được trả lời: "Này Hiền giả, có ba loại cảm thọ, lạc thọ, khổ thọ, bất khổ bất lạc thọ. Trong ba loại thọ này, loại nào ông xem là ngã?"

- Này Ananda, khi cảm giác một lạc thọ, chúng
ta không cảm giác một khổ thọ, không cảm
giác một bất khổ bất lạc thọ, khi ấy chỉ cảm
giác một lạc thọ thôi.
- Này Ananda, khi cảm giác một khổ thọ, chúng
ta không cảm giác một lạc thọ, không cảm giác
một bất khổ bất lạc thọ, khi ấy chỉ cảm giác một
khổ thọ thôi.
- Này Ananda, khi cảm giác một bất khổ bất lạc
thọ, chúng ta không cảm giác một lạc thọ,
không cảm giác một khổ thọ, khi ấy chỉ cảm
giác một bất khổ bất lạc thọ thôi.
29. Lại nữa, này Ananda, lạc thọ là vô thường, hữu
vi, là pháp duyên khởi, là pháp biến hoại, là pháp
đoạn diệt, là pháp ly dục, là pháp diệt tận.

- Này Ananda, khổ thọ là vô thường, hữu vi, là
pháp duyên khởi, là pháp đoạn hoại, là pháp
đoạn diệt, là pháp ly dục, là pháp diệt tận.
- Này Ananda, bất khổ bất lạc thọ là vô thường,

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3019

hữu vi, là pháp duyên khởi, là pháp đoạn hoại,
là pháp đoạn diệt, là pháp ly dục, là pháp diệt
tận.
 Khi cảm giác một lạc thọ mà nói rằng: "Đó là
ngã của tôi", thời khi lạc thọ ấy diệt mất người
ấy cũng nghĩ rằng: "Ngã của tôi cũng diệt".
 Khi cảm giác một khổ thọ mà nói rằng: "Đó là
ngã của tôi", thời khi khổ thọ ấy diệt mất người
ấy cũng nghĩ rằng: "Ngã của tôi cũng diệt".
 Khi cảm giác một bất khổ bất lạc thọ mà nói
rằng: "Đó là ngã của tôi", thời khi bất khổ bất
lạc thọ ấy diệt mất, người ấy cũng nghĩ rằng:
"Ngã của tôi cũng diệt".
Vậy những ai nói rằng: "Ngã của tôi là thọ", người
ấy sẽ xem ngã của mình như một cái gì trong hiện
tại, cái gì ấy là vô thường, lạc khổ xen lẫn, là pháp
sanh diệt. Do vậy, này Ananda, không thể chấp
nhận quan niệm "Ngã của tôi là thọ".

30. Này Ananda, ai nói như sau: "Ngã của tôi
không phải là thọ, ngã của tôi không có cảm thọ".
Người ấy cần được trả lời: "Này Hiền giả, chỗ nào
không có một cảm thọ gì cả, chỗ ấy có thể xem là
"Tôi có" được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3020

- Do vậy, này Ananda, không thể chấp nhận quan niệm "Ngã của tôi không phải là thọ, ngã của tôi không có cảm thọ".

31. Này Ananda, ai nói như sau: "Ngã của tôi
không phải là thọ, ngã của tôi không phải không
có cảm thọ, ngã của tôi có cảm thọ, ngã của tôi có
khả năng cảm thọ". Người ấy cần được trả lời:
"Này Hiền giả nếu tất cả mọi loại cảm thọ đều đoạn
diệt hoàn toàn, khi không còn một loại cảm thọ nào
cả, khi thọ đã tận diệt, thời ở tại chỗ ấy, có thể nói:
"Tôi là như vậy" chăng?"

- Bạch Thế Tôn, không!

- Do vậy, này Ananda, không thể chấp nhận quan
niệm "Ngã của tôi không phải là thọ, ngã của tôi
không phải không có cảm thọ; ngã của tôi có cảm
thọ, ngã của tôi có khả năng cảm thọ".

32. Này Ananda, khi có một vị Tỷ-kheo không quan niệm ngã là thọ, không quan niệm ngã không phải thọ, không quan niệm: "Ngã của tôi là thọ, ngã của tôi có khả năng cảm thọ", khi ấy vị này sẽ không chấp trước một điều gì ở trên đời, vì không chấp trước nên không sợ hãi; vì không sợ hãi nên hoàn toàn tự mình tịch diệt. Vị ấy biết sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, những việc cần làm đã làm, sau đời

MƯỜI HAI DUYÊN                                       3021

này không còn đời nào khác nữa.

Này Ananda, với vị Tỷ-kheo có tâm giải thoát như vậy, nếu có ai nói vị Tỷ-kheo ấy có tà kiến như sau: "Như Lai có tồn tại sau khi chết" thời thật hoàn toàn phi lý. Hoặc có tà kiến như sau: "Như Lai không có tồn tại sau khi chết", thời thật hoàn toàn phi lý. Hoặc có tà kiến như sau: "Như Lai có tồn tại và không có tồn tại sau khi chết", thời thật hoàn toàn phi lý. Hoặc có tà kiến như sau: "Như Lai không có tồn tại và không không có tồn tại sau khi chết", thời thật hoàn toàn phi lý. Tại sao vậy? Này Ananda, ví dầu có bao nhiêu danh mục, bao nhiêu danh mục đạo, dầu có bao nhiêu ngôn ngữ, bao nhiêu ngôn ngữ đạo, dầu có bao nhiêu thi thiết, bao nhiêu thi thiết đạo, dầu có bao nhiêu trí tuệ, bao nhiêu trí tuệ giới, dầu có bao nhiêu luân chuyển, bao nhiêu vận hành, với thắng trí hiểu biết tất cả, vị Tỷ-kheo được giải thoát. Với vị Tỷ-kheo thắng trí giải thoát như vậy mà nói rằng vị Tỷ-kheo ấy không biết, không thấy, thời thật là một sự phi lý.

33. Này Ananda, có bảy trú xứ của thức và hai xứ. Thế nào là bảy?

- Này Ananda, có những loại hữu tình, thân dị loại và tưởng dị loại, như loài Người, một số chư

MƯỜI HAI DUYÊN                                       3022

Thiên và một số trong địa ngục. Đó là trú xứ thứ
nhất của thức.
- Này Ananda, có những loại hữu tình, thân dị loại
nhưng tưởng nhất loại, như các vị Phạm Chúng
thiên được sanh vào cõi ấy, nhờ sơ Thiền. Đó là
trú xứ thứ hai của thức.
- Này Ananda, có những loại hữu tình, thân nhất
loại nhưng tưởng dị loại, như các vị Quang Âm
thiên (Abhassarà). Đó là trú xứ thứ ba của thức.
- Này Ananda, có những loại hữu tình, thân nhất
loại và tưởng cũng nhất loại, như các vị Biến
Tịnh thiên (Subhakinna). Đó là trú xứ thứ tư của
thức.
- Này Ananda, có những loại hữu tình, vượt ra khỏi
tất cả sắc tưởng, đoạn trừ tất cả hữu đối tưởng,
không suy tư đến mọi dị loại tưởng, chỉ có tưởng
"Hư không là vô biên", được sanh vào cõi Hư
Không vô biên xứ. Đó là trú xứ thứ năm của thức.
- Này Ananda, có những loại hữu tình hoàn toàn
vượt ra khỏi Không vô biên xứ, chỉ có tưởng
"Thức là vô biên", được sanh vào cõi Thức vô
biên xứ. Đó là trú xứ thứ sáu của thức.
- Này Ananda, có những loại hữu tình, hoàn toàn

MƯỜI HAI DUYÊN                                  3023

vượt ra khỏi Thức vô biên xứ, chỉ có tưởng "Vô
sở hữu", được sanh vào cõi Vô sở hữu xứ. Đó là
trú xứ thứ bảy của thức.
- Hai xứ là Vô tưởng hữu tình xứ và Phi tưởng
phi phi tưởng xứ.
34. Này Ananda, trong thức trú xứ thứ nhất có thân
dị loại và tưởng dị loại này, như loài Người, một số
chư Thiên và một số hữu tình trong địa ngục. Này
Ananda nếu có ai hiểu được trú xứ này, hiểu được sự
tập khởi, hiểu được sự đoạn diệt, hiểu được vị ngọt,
hiểu được sự nguy hiểm và hiểu được sự xuất ly của
trú xứ này, một vị như vậy có thể còn hoan hỷ ưa
thích trú xứ này không?

- Bạch Thế Tôn, không!

... (như trước)...

- Này Ananda, trong thức trú xứ thứ bảy, hoàn toàn vượt ra khỏi Thức vô biên xứ, chỉ có tưởng "Vô sở hữu", được sanh vào cõi Vô sở hữu xứ. Này Ananda nếu có ai hiểu được trú xứ này, hiểu được sự tập khởi, hiểu được sự đoạn diệt, hiểu được sự tập khởi, hiểu được sự đoạn diệt, hiểu được vị ngọt, hiểu được sự nguy hiểm và hiểu được sự xuất ly của trú xứ này, một vị như vậy có thể còn hoan hỷ ưa thích trú xứ

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3024

này không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, với Vô tưởng hữu tình xứ này, này
Ananda, nếu có ai hiểu được trú xứ này, hiểu được
sự tập khởi, hiểu được sự đoạn diệt, hiểu được vị
ngọt, hiểu được sự nguy hiểm và hiểu được sự xuất
ly của trú xứ này, một vị như vậy có thể còn hoan
hỷ ưa thích trú xứ này không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, với Phi tưởng phi phi tưởng xứ này,
này Ananda, nếu có ai hiểu được trú xứ này, hiểu
được sự tập khởi, hiểu được sự đoạn diệt, hiểu được
vị ngọt, hiểu được sự nguy hiểm và hiểu được sự xuất
ly của trú xứ này, một vị như vậy có thể còn hoan
hỷ ưa thích trú xứ này không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, bởi bảy thức trú xứ và hai xứ này,
nếu có vị Tỷ-kheo đã như chơn hiểu được tập khởi,
đoạn trừ, vị ngọt, sự nguy hiểm, xuất ly của chúng,
nhờ không còn chấp thủ, vị này được giải thoát. Này
Ananda, vị Tỷ-kheo như vậy được gọi là Tuệ giải
thoát.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3025

35. Này Ananda, có tám giải thoát. Thế nào là tám?

17.   Tự mình có sắc, thấy các sắc pháp. Đó là giải
thoát thứ nhất.
18.   Không biết tự mình có sắc, thấy các sắc ngoài
tự thân. Đó là giải thoát thứ hai.
19.   Tâm mạnh hướng đến thanh tịnh. Đó là giải
thoát thứ ba.
20.   Hoàn toàn vượt khỏi mọi sắc tưởng, đoạn diệt
mọi hữu đối tưởng, không suy tư đến mọi
tưởng dị biệt, với tư tưởng: "Hư không là vô
biên", chứng và an trú Hư không vô biên xứ.
Đó là giải thoát thứ tư.
21.   Hoàn toàn vượt khỏi Hư không vô biên xứ, với
tư tưởng: "Thức là vô biên", chứng và an trú
Thức vô biên xứ. Đó là giải thoát thứ năm.
22.   Hoàn toàn vượt khỏi Thức vô biên xứ, với tư
tưởng: "Vô sở hữu" chứng và an trú Vô sở hữu
xứ. Đó là giải thoát thứ sáu.
23.   Hoàn toàn vượt khỏi Vô sở hữu xứ, chứng và
an trú Phi tưởng phi phi tưởng xứ. Đó là giải
thoát thứ bảy.
24.   Vượt khỏi hoàn toàn Phi tưởng phi phi tưởng

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3026

xứ, chứng và an trú Diệt thọ tưởng định. Đó là
giải thoát thứ tám. Này Ananda, như vậy là tám
giải thoát.
36. Này Ananda, khi một vị Tỷ-kheo thuận thứ thể
nhập tám giải thoát này, có thể nhập và có thể xuất
khỏi bất cứ giải thoát nào khi nào mình muốn, chỗ
nào mình muốn và dài bao lâu mình muốn - và với
các lậu hoặc được đoạn trừ, vị Tỷ-kheo chứng và
an trú trong tám giải thoát và tuệ giải thoát, không
còn lậu hoặc ngay trong thời hiện tại, tự mình thấu
đạt và chứng ngộ. Này Ananda, không còn có một
Câu giải thoát nào khác cao hơn và thù thắng hơn
Câu giải thoát này.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Tôn giả Ananda hoan hỷ tín thọ lời dạy của Thế Tôn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3027

407 Thức - 9 chỗ cư trú của loài hữu tình - Kinh CÁC LOÀI HỮU TÌNH – Tăng IV, 141

CÁC LOÀI HỮU TÌNH – Tăng IV, 141

1. - Này các Tỷ-kheo, có chín chỗ cư trú của loài hữu tình.

2. Thế nào là chín?

Này các Tỷ-kheo, có những loài hữu tình, thân sai
biệt, tưởng sai biệt, như loài Người, một số chư
Thiên, một số ở các đọa xứ. Đó là hữu tình trú xứ thứ
nhất.

3. Này các Tỷ-kheo, có những loài hữu tình, thân sai biệt, tưởng đồng nhất, chư Phạm Chúng thiên, khi mới tái sanh. Đó là hữu tình trú xứ thứ hai.

4. Này các Tỷ-kheo, có loại hữu tình, thân đồng nhất, tưởng sai biệt như Quang Âm thiên. Đó là hữu tình trú xứ thứ ba.

5. Này các Tỷ-kheo, có loài hữu tình, thân đồng nhất, tưởng đồng nhất, như Tịnh Cư thiên. Đó là hữu tình trú xứ thứ tư.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3028

6. Này các Tỷ-kheo, có những loại hữu tình không có tưởng, không có thọ như Vô Tưởng thiên. Đó là hữu tình trú xứ thứ năm.

7. Này các Tỷ-kheo, có những loài hữu tình vượt
khỏi sắc tưởng một cách hoàn toàn, diệt trừ các đối
ngại tưởng, không có tác ý sai biệt tưởng, nghĩ rằng:
"Hư không là vô biên", chứng được Không vô biên
xứ. Đó là hữu tình trú xứ thứ sáu.

8. Này các Tỷ-kheo, có những loài hữu tình, vượt
khỏi hư Không vô biên xứ một cách hoàn toàn, nghĩ
rằng: "Thức là vô biên", chứng được Thức vô biên
xứ. Đó là hữu tình trú xứ thứ bảy.

9. Này các Tỷ-kheo, có những loài hữu tình vượt
khỏi Thức vô biên xứ một cách hoàn toàn, nghĩ rằng:
"Không có gì tất cả", chứng được Vô sở hữu xứ. Đó
là hữu tình trú xứ thứ tám.

10. Này các Tỷ-kheo, có những loài hữu tình vượt
khỏi Vô sở hữu xứ một cách hoàn toàn, chứng Phi
tưởng phi phi tưởng xứ. Đó là hữu tình trú xứ thứ
chín.

Này các Tỷ-kheo, đây là chín chỗ cư trú của các loài hữu tình.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3029

MƯỜI HAI DUYÊN   3030

408 Thức - Cái gì chúng ta tư niệm... - Kinh Tư Tâm Sở 1 – Tương II, 119

Tư Tâm Sở 1 – Tương II, 119 – Cetanà

1)... Trú ở Sàvatthi.

2)... Này các Tỷ-kheo, cái chúng ta tư niệm, tư
lường, có thầm ý, cái ấy trở thành sở duyên cho thức
an trú. Khi nào sở duyên có mặt thời thức có an
trú. Do thức ấy an trú, tăng trưởng, nên trong tương
lai, tái hữu sanh khởi. Do sanh khởi tái hữu có mặt
trong tương lai, nên già chết, sầu, bi, khổ, ưu, não
sanh khởi. Như vậy là sự tập khởi của toàn bộ khổ
uẩn này.

3) Này các Tỷ-kheo, nếu không có tư niệm, không có tư lường nhưng nếu có thầm ý, (canuseti), cái ấy trở thành sở duyên cho thức an trú. Khi nào sở duyên có mặt thời thức có an trú. Do thức ấy an trú, tăng trưởng, nên trong tương lai, tái hữu sanh khởi. Do sanh khởi tái hữu có mặt trong tương lai, nên già chết, sầu, bi, khổ, ưu, não sanh khởi. Như vậy là sự tập khởi của toàn bộ khổ uẩn này.

4) Này các Tỷ-kheo, nếu chúng ta không có tư niệm, không có tư lường, không có thầm ý, thời không có

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3031

sở duyên cho thức an trú. Khi nào sở duyên không
có mặt thời thức không an trú. Do thức ấy không
an trú và không tăng trưởng, nên trong tương lai tái
hữu không sanh khởi. Do sanh khởi tái hữu không
có mặt trong tương lai, nên sanh, già chết, sầu, bi,
ưu, não được đoạn diệt. Như vậy là sự đoạn diệt của
toàn bộ khổ uẩn này.

Tư Tâm Sở 2 – Tương II, 120

1)... Trú ở Sàvatthi.

2) Này các Tỷ-kheo, cái gì chúng ta tư niệm, chúng
ta tư lường, chúng ta có thầm ý, cái ấy trở thành (sở
duyên) cho thức an trú. Do sở duyên có mặt nên
thức có an trú. Do thức ấy an trú và tăng trưởng nên
có sự hạ sanh danh sắc.

3) Do duyên danh sắc nên có sáu xứ. Do duyên sáu xứ nên có xúc. Do duyên xúc nên có thọ... ái... thủ... hữu... sanh, già chết, sầu, bi, khổ, ưu, não sanh khởi. Như vậy là sự tập khởi của toàn bộ khổ uẩn này.

4) Này các Tỷ-kheo, nếu chúng ta không tư niệm, không tư lường nhưng có thầm ý, thời cái ấy trở thành sở duyên cho thức an trú. Do sở duyên có mặt

MƯỜI HAI DUYÊN                                       3032

nên thức có an trú. Do thức ấy an trú và tăng trưởng nên có sự hạ sanh danh sắc.

5) Do duyên danh sắc nên có sáu xứ... như vậy là sự tập khởi của toàn bộ khổ uẩn này.

6) Này các Tỷ-kheo, nếu chúng ta không tư niệm,
không tư lường, không có thầm ý, thời không có sở
duyên cho thức an trú. Do sở duyên không có mặt
nên thức không an trú. Do thức ấy không an trú và
không tăng trưởng nên danh sắc không hạ sanh. Do
danh sắc diệt nên sáu xứ diệt... như vậy là sự đoạn
diệt của toàn bộ khổ uẩn này.

Tư Tâm Sở 3 – Tương II, 122

1)... Trú ở Sàvatthi.

2)... Này các Tỷ-kheo, cái gì chúng ta tư niệm, cái gì
chúng ta tư lường, cái gì chúng ta có thầm ý, cái ấy
trở thành sở duyên cho thức an trú. Do sở duyên
có mặt nên thức an trú.

3)

- Do thức ấy an trú và tăng trưởng nên có thiên về, hướng về (hệ trước: nati).

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3033

- Do có thiên về, hướng về nên có sự đi đến tái
sanh.
- Do có sự đi đến tái sanh nên có từ bỏ và sanh
khởi.
- Do có từ bỏ và sanh khởi nên trong tương lai
sanh, già chết, sầu, bi, khổ, ưu, não, sanh
khởi.

Như vậy là sự tập khởi của toàn bộ khổ uẩn này.

4) Này các Tỷ-kheo, nếu không có tư niệm, không
có tư lường, nhưng chỉ có thầm ý, thời cái ấy là sở
duyên cho thức an trú. Do sự có mặt của sở duyên
nên thức an trú.

5) Do thức ấy an trú và tăng trưởng nên có thiên về, hướng về. Do có thiên về, hướng về nên có sự đi đến tái sanh. Do có sự đi đến tái sanh nên có từ bỏ và sanh khởi. Do có từ bỏ và sanh khởi, nên trong tương lai sanh, già chết, sầu, bi, khổ, ưu, não sanh khởi. Như vậy là sự tập khởi của toàn bộ khổ uẩn này.

6) Này các Tỷ-kheo, nếu không có tư niệm, không
có tư lường, không có thầm ý, thời không có sở
duyên cho thức an trú. Do sở duyên không có mặt
nên thức không có an trú.

7)

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3034

- Do thức ấy không an trú, không tăng trưởng
nên không có thiên về, hướng về.
- Do không có thiên về, hướng về nên không có
đi đến tái sanh.
- Do không có sự đi đến tái sanh nên không có
từ bỏ và sanh khởi.
- Do không có từ bỏ và sanh khởi nên trong
tương lai sanh, già chết, sầu, bi, khổ, ưu, não
đoạn diệt.

Như vậy là sự đoạn diệt của toàn bộ khổ uẩn này.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3035

409 Thức - Cái gọi là tâm, là ý, là thức, kẻ
vô văn phàm phu không đủ để nhàm
chán... - Kinh Hạng Người Ít Nghe 1 –
Tương II, 169

Hạng Người Ít Nghe 1 – Tương II, 169

1) Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú ở Sàvatthi, Jetavana, tại vườn ông Anàthapindika.

2) Này các Tỷ-kheo, kẻ vô văn phàm phu có thể nhàm chán, viễn ly, giải thoát thân do bốn đại tạo thành này.

3) Vì cớ sao? Này các Tỷ-kheo, vì họ thấy được cái thân do bốn đại tạo thành này được tăng, được giảm, được thủ, được xả.

Do vậy, ở đây kẻ vô văn phàm phu có thể nhàm chán, viễn ly, giải thoát.

4) Và này các Tỷ-kheo, cái gọi là tâm, là ý, là thức,
ở đây, kẻ vô văn phàm phu không đủ để có thể
nhàm chán, không đủ để có thể viễn ly, không đủ
để có thể giải thoát.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3036

5) Vì sao? Đã lâu ngày, này các Tỷ-kheo, kẻ vô văn
phàm phu đắm trước, xem là của tôi, chấp thủ: "Cái
này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của
tôi".

Do vậy, ở đây, kẻ vô văn phàm phu không đủ để có thể nhàm chán, không đủ để có thể viễn ly, không đủ để có thể giải thoát.

6) Này các Tỷ-kheo, thật tốt hơn cho kẻ vô văn phàm phu đi đến với thân do bốn đại tạo thành này xem như là tự ngã, hơn là đối với tâm.

7) Vì sao? Này các Tỷ-kheo, thân do bốn đại tạo
thành này được thấy đứng vững một năm, đứng vững
hai năm, đứng vững ba năm, đứng vững bốn năm,
đứng vững năm năm, đứng vững mười năm, đứng
vững hai mươi năm, đứng vững ba mươi năm, đứng
vững bốn mươi năm, đứng vững năm mươi năm,
đứng vững một trăm năm, đứng vững nhiều hơn nữa.
Còn cái gọi là tâm này, là ý này, là thức này, này
các Tỷ-kheo, cả đêm và ngày, khởi lên là khác,
diệt đi là khác.

8) Này các Tỷ-kheo, ví như một con khỉ trong khi đi lại trong rừng núi, nắm lấy một nhành cây, bỏ nhành cây ấy xuống, nó nắm giữ một nhành khác.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3037

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, cái gọi là tâm, là ý, là thức này cả đêm và ngày, khởi lên là khác, diệt đi là khác.

9) Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Đa văn Thánh đệ tử khéo chơn chánh tư duy định lý duyên khởi: "Do cái này có mặt, cái kia có mặt. Do cái này sanh, cái kia sanh. Do cái này không có mặt, cái kia không có mặt. Do cái này diệt, cái kia diệt". Ví như do duyên vô minh, các hành sanh khởi. Do duyên hành, thức sanh khởi... Như vậy là toàn bộ khổ uẩn này tập khởi.

10) Do đoạn diệt, ly tham vô minh một cách hoàn toàn nên hành diệt. Do hành diệt nên thức diệt... (như trên)... Như vậy là toàn bộ khổ uẩn này đoạn diệt.

11) Thấy vậy, này các Tỷ-kheo, vị Đa văn Thánh đệ tử, nhàm chán đối với sắc, nhàm chán đối với thọ, nhàm chán đối với tưởng, nhàm chán đối với các hành, nhàm chán đối với thức. Do nhàm chán nên viễn ly; do viễn ly nên giải thoát. Trong sự giải thoát, trí khởi lên biết được: "Ta giải thoát", vị ấy biết rõ: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành, những gì nên làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa".

Hạng Người Ít Nghe 2 – Tương II, 172

MƯỜI HAI DUYÊN                                        3038

1)... Trú ở Sàvatthi.

2) Này các Tỷ-kheo, kẻ vô văn phàm phu có thể nhàm chán, có thể viễn ly, có thể giải thoát đối với cái thân do bốn đại tạo thành này.

3) Vì sao? Này các Tỷ-kheo, vì họ thấy thân do bốn
đại tạo thành này được tăng, được giảm, được thủ,
được xả. Do vậy, ở đây, kể vô văn phàm phu có thể
nhàm chán, viễn ly, giải thoát.

4) Và này các Tỷ-kheo, cái gọi là tâm, là ý, là thức,
ở đây, kẻ vô văn phàm phu không đủ để có thể
nhàm chán, không đủ để có thể viễn ly, không đủ
để có thể giải thoát.

5) Vì sao? Đã lâu ngày, này các Tỷ-kheo, kẻ vô văn phàm phu đắm trước, xem là của tôi, chấp thủ: "Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi". Do vậy, ở đây, này các Tỷ-kheo, kẻ vô văn phàm phu không đủ để có thể nhàm chán, không đủ để có thể viễn ly, không đủ để có thể giải thoát.

6) Này các Tỷ-kheo, thật tốt hơn cho kẻ vô văn phàm phu đi đến với thân do bốn đại tạo thành này, xem như là tự ngã, hơn là đối với tâm.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3039

7) Vì sao? Này các Tỷ-kheo, thân do bốn đại tạo
thành này được thấy đứng vững một năm, đứng vững
hai năm, đứng vững ba năm, đứng vững bốn năm,
đứng vững năm năm, đứng vững mười năm, đứng
vững hai mươi năm, đứng vững ba mươi năm, đứng
vững bốn mươi năm, đứng vững năm mươi năm,
đứng vững một trăm năm, đứng vững nhiều hơn nữa.
Còn cái gọi là tâm này, là ý này, là thức này, này
các Tỷ-kheo, cả đêm và ngày, khởi lên là khác, diệt
đi là khác.

8) Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Đa văn Thánh đệ tử
khéo chơn chánh tư duy lý duyên khởi: " Do cái
này có mặt, cái kia có mặt. Do cái này sanh cái kia
sanh. Do cái này không có mặt, cái kia không có mặt.
Do cái này diệt, cái kia diệt ".

9) Này các Tỷ-kheo, do duyên xúc đưa đến cảm giác
lạc thọ, nên lạc thọ sanh khởi. Do duyên xúc đưa đến
cảm giác lạc thọ ấy diệt, nên lạc thọ được khởi lên
do duyên xúc đưa đến cảm giác lạc thọ ấy diệt, lạc
thọ ấy được chấm dứt.

10) Này các Tỷ-kheo do duyên xúc đưa đến cảm giác
khổ thọ, nên khổ thọ sanh khởi. Do duyên xúc đưa
đến cảm giác khổ thọ ấy diệt, nên khổ thọ được khởi
lên do duyên xúc đưa đến khổ thọ ấy diệt, khổ thọ ấy
chấm dứt.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3040

11) Này các Tỷ-kheo, do duyên xúc đưa đến cảm
giác bất khổ bất lạc thọ, nên bất khổ bất lạc thọ sanh
khởi. Do xúc đưa đến cảm giác bất khổ bất lạc thọ
ấy diệt, nên bất khổ bất lạc thọ được khởi lên do
duyên xúc đưa đến cảm giác bất khổ bất lạc ấy diệt,
bất khổ bất lạc thọ ấy chấm dứt.

12) Ví như, này các Tỷ-kheo, do hai khúc cây cọ
xát hòa hợp nên sức nóng được sanh, lửa được
khởi lên. Do hai khúc cây ấy xa lìa tách biệt, nên
sức nóng ấy đoạn diệt, sức nóng ấy chấm dứt.

13) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, do duyên xúc đưa
đến cảm giác lạc thọ nên lạc thọ sanh khởi. Do xúc
đưa đến cảm giác lạc thọ ấy diệt, nên lạc thọ được
khởi lên do duyên xúc đưa đến cảm giác lạc thọ ấy
diệt, lạc thọ ấy chấm dứt.

14) Do duyên xúc đưa đến cảm giác khổ thọ...

15) Do duyên xúc đưa đến cảm giác bất khổ bất lạc
thọ, nên bất khổ bất lạc thọ sanh khởi. Do duyên xúc
đưa đến cảm giác bất khổ bất lạc thọ ấy diệt, nên bất
khổ bất lạc thọ ấy được khởi lên do duyên xúc đưa
đến cảm giác bất khổ bất lạc thọ ấy diệt, bất khổ bất
lạc thọ ấy chấm dứt.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3041

16) Thấy vậy, này các Tỷ-kheo, vị Đa văn Thánh đệ tử nhàm chán đối với xúc, nhàm chán đối với thọ, nhàm chán đối với tưởng, nhàm chán đối với hành, nhàm chán đối với thức. Do nhàm chán nên viễn ly; do viễn ly nên giải thoát. Trong sự giải thoát trí khởi lên, biết rằng: "Ta đã giải thoát", vị ấy biết rõ: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành, những gì nên làm đã làm, không còn trở lại trạng thái này nữa".

MƯỜI HAI DUYÊN                                        3042

410 Thức - Có thể chăng minh thị rằng thức này cũng vô ngã - Kinh Udàyi – Tương IV, 274

Udàyi – Tương IV, 274

1) Một thời Tôn giả Ananda và Tôn giả Udàyi trú ở Kosambi, tại vườn Ghosita.

2) Rồi Tôn giả Udàyi, vào buổi chiều, từ chỗ tịnh cư
đứng dậy, đi đến Tôn giả Ananda; sau khi đến nói
lên với Tôn giả Ananda những lời chào đón hỏi
thăm... rồi ngồi xuống một bên.

3) Ngồi xuống một bên, Tôn giả Udàyi thưa với Tôn giả Ananda:

-- Thưa Hiền giả Ananda, như Thế Tôn dùng nhiều phương tiện đã nói lên, đã khai mở, đã nêu rõ thân này là vô ngã. Có thể chăng, cũng như vậy tuyên bố, tuyên thuyết, tường thuyết, khai hiển, khai thị, phân biệt, minh hiển, minh thị rằng thức này cũng vô ngã?

-- Này Hiền giả Udàyi, như Thế Tôn dùng nhiều pháp môn đã nói lên, đã khai mở, đã nêu rõ thân này là vô ngã. Cũng như vậy, có thể tuyên bố, tuyên

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3043

thuyết, tường thuyết, khai hiển, khai thị, phân biệt, minh hiển, minh thị rằng thức này cũng vô ngã.

4-8) Này Hiền giả, có phải do duyên mắt và các sắc khởi lên nhãn thức?

-- Thưa phải, Hiền giả.

-- Này Hiền giả, do nhân nào, do duyên nào khởi lên
nhãn thức, nếu nhân ấy, nếu duyên ấy một cách toàn
diện, dưới mọi hình thức, được đoạn diệt hoàn toàn,
không có dư tàn, thời nhãn thức có thể nêu rõ được
không?

-- Thưa không, Hiền giả.

-- Với pháp môn này, Thế Tôn đã tuyên thuyết, đã khai mở, đã nêu rõ thức này là vô ngã.

... Có phải do duyên tai và các tiếng khởi lên nhĩ
thức?... Có phải do duyên mũi và các hương khởi lên
tỷ thức?... Có phải do duyên lưỡi và các vị khởi lên
thiệt thức?... Có phải do duyên thân và các xúc khởi
lên thân thức?...

9) Này Hiền giả, có phải do duyên ý và các pháp khởi lên ý thức?

-- Thưa phải, Hiền giả.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3044

-- Này Hiền giả, do nhân nào, do duyên nào khởi lên
ý thức, nếu nhân ấy, nếu duyên ấy một cách toàn
diện, dưới mọi hình thức, được đoạn diệt hoàn toàn,
không có dư tàn, thời ý thức có thể nêu rõ được
không?

-- Thưa không, Hiền giả.

-- Với pháp môn này, thưa Hiền giả, Thế Tôn đã tuyên thuyết, đã khai mở, đã nêu rõ thức này là vô ngã.

10) Ví như, này Hiền giả, một người cần dùng lõi cây, tìm cầu lõi cây, đi tìm lõi cây, cầm cây búa sắc bén đi vào trong rừng. Ở đấy, người này thấy một thân cây chuối lớn, thẳng, mới lớn và cao. Người ấy chặt đứt rễ cây, chặt đứt xong, người ấy chặt ngọn. Sau khi chặt ngọn, người ấy lột vỏ ngoài ra. Người ấy ở đây không tìm được giác cây, còn nói gì lõi cây.

11) Cũng vậy, này Hiền giả, Tỷ-kheo trong sáu xúc
xứ, không quán thấy có tự ngã và thuộc ngã. Do thấy
như vậy, vị ấy không chấp thủ một cái gì ở trong đời.
Do không chấp thủ, vị ấy không tham luyến. Do
không tham luyến, vị ấy tự mình hoàn toàn tịch tịnh.
Vị ấy biết rõ: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành,
những việc nên làm đã làm, không còn trở lui trạng
thái này nữa".

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3045

MƯỜI HAI DUYÊN   3046

411 Thức - Do hoan nghênh trong xả ấy, nên Thức lệ thuộc.. - Kinh BẤT ĐỘNG LỢI ÍCH – 106 Trung III, 97

KINH BẤT ĐỘNG LỢI ÍCH (Ananjasappaya suttam) – Bài kinh số 106 – Trung III, 97

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú giữa dân chúng Kuru
(Câu-lâu). Kammassadhamma (Kiềm-ma-sắt-đàm)
là thị trấn của dân chúng Kuru. Tại đấy Thế Tôn gọi
các Tỷ-kheo: "Này các Tỷ-kheo". – "Thưa vâng,
bạch Thế Tôn". Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn.
Thế Tôn nói như sau:

– Này các Tỷ-kheo, các dục là vô thường, trống rỗng, giả dối, thuộc ngu si tánh. Này các Tỷ- kheo, đây là lời chào xáo của kẻ ngu xây dựng trên giả dối. Các dục hiện tại, và các dục tương lai, các dục tưởng hiện tại và các dục tưởng tương lai, cả hai đều thuộc lãnh vực của ma, là cảnh giới của ma, là chỗ dinh dưỡng của ma, là chỗ ăn uống của ma. Ở đây, các ác bất thiện ý này dẫn đến tham dục, sân

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3047

hận, khích động, và chính những pháp ấy tác thành chướng ngại ở đây cho Thánh đệ tử học tập.

Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Thánh đệ tử suy nghĩ như sau: "Các dục hiện tại và các dục tương lai… cho Thánh đệ tử học tập. Vậy ta hãy an trú với tâm quảng đại, đại hành, sau khi chiến thắng thế giới, sau khi xác định vị trí của ý. Khi ta an trú với tâm quảng đại, đại hành chiến thắng thế giới, xác định vị trí của ý, các ác bất thiện ý: tham dục, sân hận, khích động sẽ không khởi lên. Với các pháp ấy được đoạn trừ, tâm của ta không trở thành hạn hẹp, trái lại thành vô lượng, khéo tu tập". Trong khi ấy hành trì như vậy, an trú nhiều lần như vậy, tâm trở thành an tịnh trong giới xứ (của nó). Với tâm an tịnh, vị ấy thành tựu bất động ngay hiện tại hay thiên nặng về trí tuệ. Sau khi thân hoại mạng chung, sự tình này xảy ra, thức diễn tiến (samvattanikam vinnanam) có thể tùy theo đây đạt đến Bất động. Như vậy, này các Tỷ- kheo, được gọi là đệ nhất hành đạo về lợi ích Bất động".

Lại nữa này các Tỷ-kheo, vị Thánh đệ tử suy nghĩ như sau: "Những dục hiện tại và những dục tương lai, những dục tưởng hiện tại, và những dục tưởng tương lai, phàm bất cứ sắc pháp gì, là bốn đại chủng và sắc do bốn đại tạo thành". Trong khi vị ấy

MƯỜI HAI DUYÊN                                       3048

hành trì như vậy, an trú nhiều lần như vậy, tâm trở
thành an tịnh trong giới xứ (của nó). Với tâm an
tịnh, vị ấy thành tựu Bất động ngay trong hiện tại
hay thiên nặng về trí tuệ. Sau khi thân hoại mạng
chung, sự tình này xảy ra, thức diễn tiến ấy có thể
tùy theo đây đạt đến Bất động. Như vậy, này các
Tỷ-kheo, được gọi là đệ nhị hành đạo về lợi ích Bất
động.

Lại nữa này các Tỷ-kheo, vị Thánh đệ tử suy
nghĩ như sau: "Những dục hiện tại và những dục
tương lai, những dục tưởng hiện tại và những dục
tưởng tương lai, những sắc pháp hiện tại và những
sắc pháp tương lai, những sắc tưởng hiện tại và
những sắc tưởng tương lai, cả hai đều vô thường. Cái
gì vô thường thời không đáng để được hoan hỷ,
không đáng để được hoan nghênh, không đáng để
được chấp trước". Trong khi vị ấy hành trì như vậy,
an trú nhiều lần như vậy, tâm trí trở thành an tịnh
trong giới xứ (của nó). Với tâm an tịnh, vị ấy thành
tựu Bất động ngay trong hiện tại hay thiên nặng về
trí tuệ. Sau khi thân hoại mạng chung, sự tình này
xảy ra, thức diễn tiến ấy có thể tùy theo đây đạt đến
Bất động. Như vậy, này các Tỷ-kheo được gọi là đệ
tam hành đạo về lợi ích Bất động.

Lại nữa này các Tỷ-kheo, vị Thánh đệ tử suy

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3049

nghĩ như sau: "Những dục hiện tại... và những sắc tưởng tương lai, và những bất động tưởng, tất cả tưởng, chỗ nào các tưởng ấy được đoạn diệt không có dư tàn, như vậy là tịch tịnh, như vậy là thù diệu, tức là vô sở hữu". Trong khi vị ấy hành trì như vậy, an trú nhiều lần như vậy, tâm trí trở thành an tịnh trong giới xứ (của nó). Với tâm an tịnh, vị ấy thành tựu Vô sở hữu xứ ngay trong hiện tại hay thiên nặng về trí tuệ. Sau khi thân hoại mạng chung, sự tình này xảy ra, thức diễn tiến ấy có thể tùy theo đây đạt đến Vô sở hữu xứ. Như vậy, này các Tỷ-kheo được gọi là đệ nhất hành đạo về lợi ích Vô sở hữu xứ.

Lại nữa này các Tỷ-kheo, vị Thánh đệ tử đi đến
khu rừng hay đi đến dưới gốc cây và suy nghĩ như
sau: "Trống không là tự ngã hay ngã này sở hữu".
Trong khi vị ấy hành trì như vậy, an trú nhiều lần
như vậy, tâm trí trở thành an tịnh trong giới xứ (của
nó). Với tâm an tịnh, vị ấy thành tựu Vô sở hữu xứ
ngay trong hiện tại hay thiên nặng về trí tuệ. Sau khi
thân hoại mạng chung, sự tình này xảy ra, thức diễn
tiến ấy có thể tùy theo đây đạt đến Vô sở hữu xứ.
Như vậy, này các Tỷ-kheo, được gọi là đệ nhị hành
đạo về lợi ích Vô sở hữu xứ.

Lại nữa này các Tỷ-kheo, vị Thánh đệ tử suy nghĩ như sau: "Ta không có bất cứ chỗ nào, cho ai

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3050

và trong hình thức nào, và sở thuộc của ta không có
bất cứ chỗ nào, (cho ai) và trong hình thức nào".
Trong khi vị ấy hành trì như vậy, an trú nhiều lần
như vậy, tâm trí trở thành an tịnh trong trú xứ (của
nó). Với tâm an tịnh, vị ấy thành tựu Vô sở hữu xứ
trong hiện tại hay thiên nặng về trí tuệ. Sau khi thân
hoại mạng chung, sự tình này xảy ra, thức diễn tiến
ấy có thể tùy theo đây đạt đến Vô sở hữu xứ. Như
vậy, này các Tỷ-kheo được gọi là đệ tam hành đạo
về lợi ích Vô sở hữu xứ.

Và lại nữa, này các Tỷ-kheo, vị Thánh đệ tử suy nghĩ như sau: "Những dục hiện tại.. và những sắc tưởng và những Bất động tưởng, và những Vô sở hữu xứ tướng, tất cả các tưởng, chỗ nào các tưởng ấy được đoạn diệt không có dư tàn, như vậy là tịch tịnh, như vậy là thù diệu, tức là Phi tưởng phi phi tưởng xứ". Trong khi vị ấy hành trì như vậy, an trú nhiều lần như vậy, tâm trí trở thành an tịnh trong trú xứ (của nó). Với tâm an tịnh vị ấy có thể thành tựu Phi tưởng phi phi tưởng xứ ngay trong hiện tại, hoặc thiên nặng về trí tuệ. Sau khi thân hoại mạng chung, sự tình này xảy ra, thức diễn tiến ấy có thể tùy theo đây đạt đến Phi tưởng phi phi tưởng xứ. Như vậy, này các Tỷ-kheo, được gọi là hành đạo về lợi ích Phi tưởng phi phi tưởng xứ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3051

Khi được nói như vậy, Tôn giả Ananda bạch Thế Tôn:

– Ở đây, bạch Thế Tôn, vị Tỷ-kheo hành trì như
vậy và suy nghĩ: "Nếu (trước) không có như vậy, thời
có thể không là của ta; nếu (nay) không có như vậy
thời có thể sẽ không là của ta. Ta đoạn trừ những gì
hiện có và những gì đã có". Và như vậy vị ấy được
xả. Bạch Thế Tôn, một vị Tỷ-kheo như vậy có chứng
được cứu cánh Niết-bàn không?

– Ở đây, này Ananda, một số Tỷ-kheo có thể chứng được cứu cánh Niết-bàn, và ở đây, một số Tỷ- kheo có thể không chứng được cứu cánh Niết-bàn.

– Do nhân gì, do duyên gì, bạch Thế Tôn, ở đây,
một số Tỷ-kheo có thể chứng được cứu cánh Niết-
bàn, và ở đây, một số Tỷ-kheo có thể không chứng
cứu cánh Niết-bàn?

– Ở đây, này Ananda, một Tỷ-kheo hành trì như vậy và suy nghĩ: "Nếu (trước) không có như vậy thời có thể không là của ta. Nếu (nay) không có như vậy, thời có thể sẽ không là của ta. Ta đoạn trừ những gì hiện có và những gì đã có". Và như vậy vị ấy được xả. Vị ấy hoan hỷ trong xả ấy, hoan nghênh, chấp trước xả ấy. Do vị ấy hoan hỷ trong xả ấy, hoan nghênh, chấp trước xả ấy, thức lệ thuộc xả ấy và

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3052

thủ trước xả ấy. Có thủ trước, này Ananda, vị Tỷ- kheo không chứng cứu cánh Niết-bàn.

– Bạch Thế Tôn, vị Tỷ-kheo ấy thủ trước là thủ trước chỗ nào?

– Này Ananda, Phi tưởng phi phi tưởng xứ.

– Bạch Thế Tôn, Tỷ-kheo ấy thủ trước, thủ trước như vậy là thủ trước tối thượng?

– Này Ananda, Vị Tỷ-kheo ấy thủ trước, thủ
trước như vậy là thủ trước tối thượng. Này Ananda,
đây là thủ trước tối thượng, tức là Phi tưởng phi phi
tưởng xứ.

Ở đây, này Ananda, vị Tỷ-kheo hành trì như vậy
và suy nghĩ: "Nếu (trước) không có như vậy thời có
thể không là của ta. Nếu (nay) không có như vậy,
thời có thể không là của ta. Ta đoạn trừ những gì hiện
có và những gì đã có". Như vậy, vị ấy được xả. Vị
ấy không hoan hỷ trong xả ấy, không hoan nghênh,
không chấp trước xả ấy. Do vị ấy không hoan hỷ
trong xả ấy, không hoan nghênh, không thủ trước xả
ấy, thức không lệ thuộc xả ấy và không thủ trước
xả ấy. Không thủ trước, này Ananda, vị Tỷ-kheo
chứng cứu cánh Niết-bàn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3053

– Thật vi diệu thay, bạch Thế Tôn! Thật hy hữu
thay, bạch Thế Tôn! Chính mười y cứ sự này sự kia,
bạch Thế Tôn, sự vượt thoát dòng nước mạnh đã
được Thế Tôn nói lên. Nhưng bạch Thế Tôn, thế nào
là Thánh giải thoát?

– Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Thánh đệ tử suy
nghĩ như sau: "Những dục hiện tại và những dục
tương lai, những dục tưởng hiện tại và những dục
tưởng tương lai, những sắc pháp hiện tại và những
sắc pháp tương lai, những Bất động tưởng, những Vô
sở hữu xứ tưởng, và những Phi tưởng phi phi tưởng
xứ tưởng, cái gì thuộc tự thân, là tự thân. Đây là
bất tử tức là tâm giải thoát không thủ trước".

Này Ananda, đây là đạo lộ về lợi ích Bất động được Ta thuyết giảng, đạo lộ về lợi ích Vô sở hữu xứ được Ta thuyết giảng, đạo lộ về lợi ích Phi tưởng phi phi tưởng xứ được Ta thuyết giảng, là sự vượt qua dòng nước mạnh do y cứ sự này sự kia được Ta thuyết giảng, Thánh giải thoát được Ta thuyết giảng. Những gì, này Ananda, vị Đạo sư cần phải làm, vì lòng từ mẫn mưu tìm hạnh phúc cho các đệ tử, những điều ấy đã được Ta làm, vì lòng từ mẫn của Ta đối với Ông. Này Ananda, đây là những gốc cây, đây là những khoảng trống. Hãy tu Thiền, này Ananda, chớ có phóng dật, chớ có hối hận về sau. Đây là lời dạy

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3054

của Ta cho Ông.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Tôn giả Ananda hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                3055

412 Thức - Duyên - Hành duyên Thức - Cái gì làm duyên cho Thức an trú - Kinh Tư Tâm Sở 1 – Tương II, 119

Tư Tâm Sở 1 – Tương II, 119 – Cetanà

1)... Trú ở Sàvatthi.

2)... Này các Tỷ-kheo, cái chúng ta tư niệm, tư
lường, có thầm ý, cái ấy trở thành sở duyên cho thức
an trú. Khi nào sở duyên có mặt thời thức có an
trú. Do thức ấy an trú, tăng trưởng, nên trong tương
lai, tái hữu sanh khởi. Do sanh khởi tái hữu có mặt
trong tương lai, nên già chết, sầu, bi, khổ, ưu, não
sanh khởi. Như vậy là sự tập khởi của toàn bộ khổ
uẩn này.

3) Này các Tỷ-kheo, nếu không có tư niệm, không có tư lường nhưng nếu có thầm ý, (canuseti), cái ấy trở thành sở duyên cho thức an trú. Khi nào sở duyên có mặt thời thức có an trú. Do thức ấy an trú, tăng trưởng, nên trong tương lai, tái hữu sanh khởi. Do sanh khởi tái hữu có mặt trong tương lai, nên già chết, sầu, bi, khổ, ưu, não sanh khởi. Như vậy là sự tập khởi của toàn bộ khổ uẩn này.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3056

4) Này các Tỷ-kheo, nếu chúng ta không có tư niệm,
không có tư lường, không có thầm ý, thời không có
sở duyên cho thức an trú. Khi nào sở duyên không
có mặt thời thức không an trú. Do thức ấy không
an trú và không tăng trưởng, nên trong tương lai tái
hữu không sanh khởi. Do sanh khởi tái hữu không
có mặt trong tương lai, nên sanh, già chết, sầu, bi,
ưu, não được đoạn diệt. Như vậy là sự đoạn diệt của
toàn bộ khổ uẩn này.

Tư Tâm Sở 2 – Tương II, 120

1)... Trú ở Sàvatthi.

2) Này các Tỷ-kheo, cái gì chúng ta tư niệm, chúng
ta tư lường, chúng ta có thầm ý, cái ấy trở thành (sở
duyên) cho thức an trú. Do sở duyên có mặt nên
thức có an trú. Do thức ấy an trú và tăng trưởng nên
có sự hạ sanh danh sắc.

3) Do duyên danh sắc nên có sáu xứ. Do duyên sáu xứ nên có xúc. Do duyên xúc nên có thọ... ái... thủ... hữu... sanh, già chết, sầu, bi, khổ, ưu, não sanh khởi. Như vậy là sự tập khởi của toàn bộ khổ uẩn này.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       3057

4) Này các Tỷ-kheo, nếu chúng ta không tư niệm,
không tư lường nhưng có thầm ý, thời cái ấy trở
thành sở duyên cho thức an trú. Do sở duyên có mặt
nên thức có an trú. Do thức ấy an trú và tăng trưởng
nên có sự hạ sanh danh sắc.

5) Do duyên danh sắc nên có sáu xứ... như vậy là sự tập khởi của toàn bộ khổ uẩn này.

6) Này các Tỷ-kheo, nếu chúng ta không tư niệm,
không tư lường, không có thầm ý, thời không có sở
duyên cho thức an trú. Do sở duyên không có mặt
nên thức không an trú. Do thức ấy không an trú và
không tăng trưởng nên danh sắc không hạ sanh. Do
danh sắc diệt nên sáu xứ diệt... như vậy là sự đoạn
diệt của toàn bộ khổ uẩn này.

Tư Tâm Sở 3 – Tương II, 122

1)... Trú ở Sàvatthi.

2)... Này các Tỷ-kheo, cái gì chúng ta tư niệm, cái gì
chúng ta tư lường, cái gì chúng ta có thầm ý, cái ấy
trở thành sở duyên cho thức an trú. Do sở duyên
có mặt nên thức an trú.

3)

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3058

- Do thức ấy an trú và tăng trưởng nên có thiên
về, hướng về (hệ trước: nati).
- Do có thiên về, hướng về nên có sự đi đến tái
sanh.
- Do có sự đi đến tái sanh nên có từ bỏ và sanh
khởi.
- Do có từ bỏ và sanh khởi nên trong tương lai
sanh, già chết, sầu, bi, khổ, ưu, não, sanh
khởi.

Như vậy là sự tập khởi của toàn bộ khổ uẩn này.

4) Này các Tỷ-kheo, nếu không có tư niệm, không
có tư lường, nhưng chỉ có thầm ý, thời cái ấy là sở
duyên cho thức an trú. Do sự có mặt của sở duyên
nên thức an trú.

5) Do thức ấy an trú và tăng trưởng nên có thiên về, hướng về. Do có thiên về, hướng về nên có sự đi đến tái sanh. Do có sự đi đến tái sanh nên có từ bỏ và sanh khởi. Do có từ bỏ và sanh khởi, nên trong tương lai sanh, già chết, sầu, bi, khổ, ưu, não sanh khởi. Như vậy là sự tập khởi của toàn bộ khổ uẩn này.

6) Này các Tỷ-kheo, nếu không có tư niệm, không
có tư lường, không có thầm ý, thời không có sở
duyên cho thức an trú. Do sở duyên không có mặt
nên thức không có an trú.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3059

7)

- Do thức ấy không an trú, không tăng trưởng
nên không có thiên về, hướng về.
- Do không có thiên về, hướng về nên không có
đi đến tái sanh.
- Do không có sự đi đến tái sanh nên không có
từ bỏ và sanh khởi.
- Do không có từ bỏ và sanh khởi nên trong
tương lai sanh, già chết, sầu, bi, khổ, ưu, não
đoạn diệt.

Như vậy là sự đoạn diệt của toàn bộ khổ uẩn này.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3060

413 Thức - Duyên - Hành duyên Thức -
Nếu dự tính làm phước hành thì Thức
đi đến phước.. - Kinh Tư Lường –
Tương II, 147

Tư Lường – Tương II, 147

1) Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Sàvatthi (Xá-vệ), Jetavana (Thắng Lâm), tại vườn ông Anàthapindika (Cấp Cô Độc).

2) Ở đấy Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo: - "Này các Tỷ- kheo".

- "Thưa vâng, bạch Thế Thế Tôn". Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn.

3) Thế Tôn nói như sau:

- Này các Tỷ-kheo, các Tỷ-kheo tư lường, phải tư lường như thế nào để chơn chánh diệt khổ một cách trọn vẹn?

- Bạch Thế Tôn, các pháp lấy Thế Tôn làm căn bản, lấy Thế Tôn làm lãnh đạo, lấy Thế Tôn làm điểm tựa.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   3061

Lành thay, bạch Thế Tôn, nếu Thế Tôn nói lên ý nghĩa của lời nói này. Sau khi nghe Thế Tôn thuyết giảng, các Tỷ-kheo sẽ thọ trì.

4) - Vậy này các Tỷ-kheo, hãy nghe và khéo suy nghiệm, Ta sẽ nói.

- Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

5) Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo đang tư
lường, tư lường như sau: "Sự đau khổ nhiều loại và
đa dạng này khởi lên trên đời như già và chết; sự
đau khổ này lấy gì làm nhân, lấy gì tập khởi, lấy gì
tác sanh, lấy gì làm hiện hữu? Do cái gì có mặt, già
chết hiện hữu? Do cái gì không có mặt, già chết
không hiện hữu?"

6) Tư lường như vậy, vị ấy biết như sau: "Sự đau khổ nhiều loại và đa dạng này khởi lên trên đời như già và chết, sự đau khổ này lấy sanh làm nhân, lấy sanh làm tập khởi, lấy sanh làm tác sanh, lấy sanh làm hiện hữu. Do sanh có mặt, già chết hiện hữu. Do sanh không có mặt, già chết không hiện hữu".

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3062

7) Và vị ấy biết già chết, biết già chết tập khởi, biết
già chết đoạn diệt, và vị ấy biết con đường thích ứng
đưa đến già chết đoạn diệt. Do thực hành như vậy, vị
ấy trở thành vị Tùy pháp hành.

8) Này các Tỷ-kheo, vị ấy được gọi là vị Tỷ-kheo đã thực hành một cách trọn vẹn để chơn chánh đoạn tận khổ đau và đoạn diệt già chết.

9) Tư lường thêm nữa, vị ấy tư lường như sau: "Còn
hữu này, do cái gì làm nhân? Còn thủ này, do cái gì
làm nhân? Còn ái này, do cái gì làm nhân? Còn thọ
này, do cái gì làm nhân? Còn xúc này... Còn sáu xứ
này... Còn danh sắc này... Còn thức này... Còn các
hành này, do cái gì làm nhân, cái gì tập khởi, cái gì
tác sanh, cái gì làm hiện hữu? Do cái gì có mặt, các
hành hiện hữu? Do cái gì không có mặt các hành
không hiện hữu?"

10) Tư lường như vậy, vị ấy biết như sau: "Các hành
lấy vô minh làm nhân, lấy vô minh làm tập khởi, lấy
vô minh làm tác sanh, lấy vô minh làm hiện hữu. Do
vô minh có mặt, các hành hiện hữu. Do vô minh
không có mặt, các hành không hiện hữu".

11) Và vị ấy biết các hành, biết các hành tập khởi, biết các hành đoạn diệt, và vị ấy biết con đường thích ứng đưa đến các hành đoạn diệt. Do thực hành như

MƯỜI HAI DUYÊN                                       3063

vậy, vị ấy trở thành vị Tùy pháp hành. Này các Tỷ-
kheo, vị ấy được gọi là vị Tỷ-kheo đã thực hành một
cách trọn vẹn để chơn chánh đoạn tận khổ đau và
đoạn diệt các hành.

12) Này các Tỷ-kheo,

- Nếu người nào bị vô minh chi phối, dự tính
làm phước hành, thức (của người ấy) đi đến
phước.
- Nếu người ấy dự tính làm phi phước hành, thức
(của người ấy) đi đến phi phước.
- Nếu người ấy dự tính làm bất động hành, thức
(của người ấy) đi đến bất động.

13) Này các Tỷ-kheo, khi nào vị Tỷ-kheo đoạn tận
vô minh, minh được sanh khởi. Vị ấy do vô minh
đoạn tận, minh sanh khởi, không dự tính làm
phước hành, không dự tính làm phi phước hành,
không dự tính làm bất động hành.

14) Không có dự tính, không có dụng ý, vị ấy không
chấp thủ một sự gì ở đời. Không chấp thủ, vị ấy
không sợ hãi. Không sợ hãi, vị ấy hoàn toàn tịch
tịnh. Vị ấy biết rõ: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã
thành, những việc nên làm đã làm, không còn trở lui
trạng thái này nữa".

MƯỜI HAI DUYÊN                                   3064

15) Nếu vị ấy cảm giác lạc thọ, vị ấy biết lạc thọ ấy
vô thường, vị ấy biết không nên tham đắm, vị ấy biết
không nên hoan hỷ. Nếu vị ấy cảm giác khổ thọ, vị
ấy biết khổ thọ vô thường, vị ấy biết không nên tham
đắm, vị ấy biết không nên hoan hỷ. Nếu vị ấy cảm
giác bất khổ bất lạc thọ, vị ấy biết thọ ấy vô thường,
vị ấy biết không nên tham đắm, vị ấy biết không nên
hoan hỷ.

16) Nếu vị ấy cảm giác lạc thọ, thọ ấy được cảm giác
với niệm thoát ly. Nếu vị ấy cảm giác khổ thọ, thọ
ấy được cảm giác với niệm thoát ly. Nếu vị ấy cảm
giác bất khổ bất lạc thọ, thọ ấy được cảm giác với
niệm thoát ly (visannutto).

17) Khi vị ấy cảm giác một cảm thọ tận cùng của
thân, vị ấy biết: "Ta cảm giác một cảm thọ tận cùng
của thân". Khi vị ấy cảm giác một cảm thọ tận cùng
của sinh mạng, vị ấy biết: "Ta cảm giác một cảm thọ
tận cùng của sinh mạng". Vị ấy biết: "Sau khi thân
hoại mạng chung, ở đây tất cả những cảm thọ không
làm cho có hỷ lạc, sẽ trở thành vắng lạnh, cái thân
được bỏ qua một bên".

18) Này các Tỷ-kheo, ví như một người từ trong lò nung của người thợ gốm lấy ra một cái ghè nóng và đặt trên một khoảng đất bằng phẳng để sức nóng

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3065

ở đấy được nguội dần, và các miếng sành vụn được gạt bỏ một bên.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, khi cảm giác một cảm thọ tận cùng của thân, vị ấy biết: "Ta cảm giác một cảm thọ tận cùng của thân". Khi vị ấy cảm giác một cảm thọ tận cùng của sinh mạng, vị ấy biết: "Ta cảm giác một cảm thọ tận cùng của sinh mạng". Vị ấy biết: "Sau khi thân hoại mạng chung, ở đây tất cả những cảm thọ không làm cho có hỷ lạc, sẽ trở thành vắng lạnh, cái thân được bỏ qua một bên ".

19) Này các Tỷ-kheo, các Ông nghĩ thế nào? Vị Tỷ-
kheo đã đoạn trừ các lậu hoặc có dự tính làm các
phước hành, hay có dự tính làm các phi phước hành,
hay có dự tính làm các bất động hành?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

20) Hay nếu các hành không có mặt một cách trọn vẹn, do các hành đoạn diệt, thời thức có hiện hành không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

21) Hay nếu thức không có mặt một cách trọn vẹn, do thức đoạn diệt, thời danh sắc có hiện hành không?

MƯỜI HAI DUYÊN                                   3066

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

22) Hay nếu danh sắc không có mặt một cách trọn vẹn, do danh sắc đoạn diệt, thời sáu xứ có hiện hành không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

23) Hay nếu sáu xứ không có mặt một cách trọn vẹn, do sáu xứ đoạn diệt, thời xúc có hiện hành không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

24) Hay nếu xúc không có mặt một cách trọn vẹn, do xúc đoạn diệt, thời thọ có hiện hành không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

25) Hay nếu thọ không có mặt một cách trọn vẹn, do thọ đoạn diệt, thời ái có hiện hành không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

26) Hay nếu ái không có mặt một cách trọn vẹn, do ái đoạn diệt, thời thủ có hiện hành không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

27) Hay nếu thủ không có mặt một cách trọn vẹn, do thủ đoạn diệt, thời hữu có hiện hành không?

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3067

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

28) Hay nếu hữu không có mặt một cách trọn vẹn, do hữu đoạn diệt, thời sanh có hiện hành không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

29) Hay nếu sanh không có mặt một cách trọn vẹn, do sanh đoạn diệt, thời già chết có hiện hành không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

30) Lành thay, lành thay, này các Tỷ-kheo! Phải là
như vậy, này các Tỷ-kheo! Không thể khác vậy.
Hãy tin ở Ta, này các Tỷ-kheo! Hãy quyết định, chớ
có nghi ngờ, chớ có phân vân! Đây là khổ được
đoạn tận.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3068

414 Thức - Duyên - Hành duyên Thức, Thức duyên Danh sắc - Kinh Tư Tâm Sở 2 – Tương II, 120

Tư Tâm Sở 2 – Tương II, 120

1)... Trú ở Sàvatthi.

2) Này các Tỷ-kheo, cái gì chúng ta tư niệm, chúng
ta tư lường, chúng ta có thầm ý, cái ấy trở thành (sở
duyên) cho thức an trú. Do sở duyên có mặt nên
thức có an trú. Do thức ấy an trú và tăng trưởng nên
có sự hạ sanh danh sắc.

3) Do duyên danh sắc nên có sáu xứ. Do duyên sáu xứ nên có xúc. Do duyên xúc nên có thọ... ái... thủ... hữu... sanh, già chết, sầu, bi, khổ, ưu, não sanh khởi. Như vậy là sự tập khởi của toàn bộ khổ uẩn này.

4) Này các Tỷ-kheo, nếu chúng ta không tư niệm,
không tư lường nhưng có thầm ý, thời cái ấy trở
thành sở duyên cho thức an trú. Do sở duyên có mặt
nên thức có an trú. Do thức ấy an trú và tăng trưởng
nên có sự hạ sanh danh sắc.

5) Do duyên danh sắc nên có sáu xứ... như vậy là sự tập khởi của toàn bộ khổ uẩn này.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       3069

6) Này các Tỷ-kheo, nếu chúng ta không tư niệm,
không tư lường, không có thầm ý, thời không có sở
duyên cho thức an trú. Do sở duyên không có mặt
nên thức không an trú. Do thức ấy không an trú và
không tăng trưởng nên danh sắc không hạ sanh. Do
danh sắc diệt nên sáu xứ diệt... như vậy là sự đoạn
diệt của toàn bộ khổ uẩn này.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   3070

415 Thức - Duyên - Thức duyên Danh sắc - Chỗ nào có Thức, chỗ ấy có Danh sắc sanh - Kinh Có Tham – Tương II, 180

Có Tham – Tương II, 180

1)...Trú ở Sàvatthi.

2) Này các Tỷ-kheo, có bốn loại đồ ăn đưa đến sự tồn tại hay sự chấp thủ tái sanh của các loài hữu tình hay các loài chúng sanh.

3) Thế nào là bốn?

- Đoàn thực thô hoặc tế,
- Xúc thực là thứ hai,
- Tư niệm là thứ ba,
- Thức là thứ tư.

Này các Tỷ-kheo, bốn loại đồ ăn này đưa đến sự tồn tại hay sự chấp thủ tái sanh cho các loài hữu tình hay các loài chúng sanh.

4) Này các Tỷ-kheo,

- Nếu đối với đoàn thực, có tham, có hỷ, có ái, thời có thức được an trú, tăng trưởng.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3071

- Chỗ nào thức được an trú, tăng trưởng, chỗ ấy
có danh sắc sanh.
- Chỗ nào có danh sắc sanh, chỗ ấy có các hành
tăng trưởng.
- Chỗ nào có các hành tăng trưởng, chỗ ấy hữu
được tái sanh trong tương lai.
- Chỗ nào hữu được tái sanh trong tương lai,
chỗ ấy có sanh, già chết trong tương lai.
- Chỗ nào có sanh, già chết trong tương lai, Ta
nói chỗ ấy có sầu, có khổ, có não.

5) Này các Tỷ-kheo, nếu đối với xúc thực... (như trên)...

6) Này các Tỷ-kheo, nếu đối với tư niệm thực...

7) Này các Tỷ-kheo,

- Nếu đối với thức thực, có tham, có hỷ, có ái,
thời có thức được an trú, tăng trưởng.
- Chỗ nào có thức được an trú, tăng trưởng, chỗ
ấy có danh sắc sanh.
- Chỗ nào có danh sắc sanh, chỗ ấy có các hành
tăng trưởng.
- Chỗ nào có các hành tăng trưởng, chỗ ấy hữu
được tái sanh trong tương lai.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3072

- Chỗ nào hữu được tái sanh trong tương lai,
chỗ ấy có sanh, già chết trong tương lai.
- Chỗ nào có sanh, già chết trong tương lai, Ta
nói chỗ ấy có sầu, có khổ, có não.

8) Ví như, này các Tỷ-kheo, một người thợ nhuộm
hay một người thợ vẽ. Nếu có thuốc nhuộm hay sơn
màu nghệ, màu xanh, hay màu đỏ, có một tấm bảng
khéo đánh bóng, một bức tường hay tấm vải, có thể
phác họa hình người đàn bà hay người đàn ông có
đầy đủ chân tay.

9) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, nếu đối với đoàn thực, có tham, có hỷ, có ái, thời có thức an trú, tăng trưởng. Chỗ nào có thức an trú, tăng trưởng chỗ ấy có danh sắc sanh. Chỗ nào có danh sắc sanh, chỗ ấy có các hành tăng trưởng. Chỗ nào có các hành tăng trưởng, chỗ ấy có hữu tái sanh trong tương lai. Chỗ nào có hữu tái sanh trong tương lai, chỗ ấy có sanh, già chết trong tương lai. Chỗ nào có sanh, già chết trong tương lai, Ta nói chỗ ấy có sầu, có khổ, có não.

10) Này các Tỷ-kheo, nếu đối với xúc thực...

11) Này các Tỷ-kheo, nếu đối với niệm thực...

12) Này các Tỷ-kheo, nếu đối với thức thực, có tham, có hỷ, có ái, thời có thức an trú, tăng trưởng. Chỗ nào

MƯỜI HAI DUYÊN                                       3073

có thức an trú, tăng trưởng, chỗ ấy có danh sắc sanh. Chỗ nào có danh sắc sanh, chỗ ấy có các hành tăng trưởng. Chỗ nào có các hành tăng trưởng, chỗ ấy có hữu tái sanh trong tương lai. Chỗ nào có hữu tái sanh trong tương lai, chỗ ấy có sanh, già, chết trong tương lai. Chỗ nào có sanh, già chết trong tương lai, Ta nói chỗ ấy có sầu, có khổ, có não.

13) Này các Tỷ-kheo,

- Nếu đối với đoàn thực không có tham, không
có hỷ, không có ái, thời không có thức an trú,
tăng trưởng.
- Chỗ nào không có thức an trú, tăng trưởng, chỗ
ấy không có danh sắc sanh.
- Chỗ nào không có danh sắc sanh, chỗ ấy không
có các hành tăng trưởng.
- Chỗ nào không có các hành tăng trưởng, chỗ
ấy không có hữu tái sanh trong tương lai.
- Chỗ nào không có hữu tái sanh trong tương lai,
chỗ ấy không có sanh, già, chết trong tương lai.
- Chỗ nào không có sanh, già, chết trong tương
lai, Ta nói rằng chỗ ấy không có sầu, không có
khổ, không có não.

14) Này các Tỷ-kheo, nếu đối với xúc thực...

15) Này các Tỷ-kheo, nếu đối với tư niệm thực ...

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3074

16) Này các Tỷ-kheo, nếu đối với thức thực, không có tham, không có hỷ, không có ái, thời không có thức an trú, tăng trưởng. Chỗ nào không có thức an trú, tăng trưởng, chỗ ấy không có danh sắc sanh. Chỗ nào không có danh sắc sanh, chỗ ấy không có các hành tăng trưởng. Chỗ nào không có các hành tăng trưởng, chỗ ấy không có hữu tái sanh trong tương lai. Chỗ nào không có hữu tái sanh trong tương lai, chỗ ấy không có sanh, già chết trong tương lai. Chỗ nào không có sanh, già chết trong tương lai, Ta nói rằng chỗ ấy không có sầu, không có khổ, không có não.

17) Ví như, này các Tỷ-kheo, một ngôi nhà có mái
hay một dãy hành lang có mái, có cửa sổ phía Bắc,
phía Nam, hay phía Đông. Khi mặt trời mọc lên, ánh
sáng ngang qua cửa sổ chiếu vào, thời chiếu vào chỗ
nào?

- Bạch Thế Tôn, chiếu vào tường phía Tây.

18) - Này các Tỷ-kheo, nếu không có tường phía Tây, thời chiếu vào chỗ nào?

- Bạch Thế Tôn, chiếu trên đất.

19) - Này các Tỷ-kheo, nếu không có đất, thời chiếu vào chỗ nào?

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3075

- Bạch Thế Tôn, chiếu trên nước.

20) - Này các Tỷ-kheo, nếu không có nước, thời chiếu vào chỗ nào?

- Bạch Thế Tôn, không có chiếu ở đâu cả.

21) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, nếu đối với đoàn thực không có tham, không có hỷ, không có ái. ..

22) Này các Tỷ-kheo, nếu đối với xúc thực...

23) Này các Tỷ-kheo, nếu đối với tư niệm thực...

24) Này các Tỷ-kheo,

- Nếu đối với thức thực, không có tham,
không có hỷ, không có ái, thời không có thức
an trú.
- Chỗ nào không có thức an trú, chỗ ấy không có
danh sắc sanh.
- Chỗ nào không có danh sắc sanh, chỗ ấy không
có các hành tăng trưởng.
- Chỗ nào không có các hành tăng trưởng, chỗ
ấy không có hữu tái sanh trong tương lai.
- Chỗ nào không có hữu tái sanh trong tương lai,
chỗ ấy không có sanh, già chết trong tương lai.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3076

- Chỗ nào không có sanh, già chết trong tương lai, Ta nói rằng chỗ ấy không có sầu, không có khổ, không có não.

MƯỜI HAI DUYÊN                               3077

416 Thức - Duyên - Thức duyên Danh sắc, Danh sắc duyên Thức - Kinh Bó Lau – Tương II, 200

Bó Lau – Tương II, 200

1) Một thời, Tôn giả Sàriputta và Tôn giả Mahàkotthita trú ở Bàrànasi (Ba-la-nại), tại Isipatana (chư Tiên đọa xứ) ở Migàdàya (rừng nai).

2) Rồi Tôn giả Mahàkotthita, vào buổi chiều từ chỗ Thiền tịnh độc cư đứng dậy, đi đến Tôn giả Sàriputta; sau khi đến, nói lên với Tôn giả Sàriputta những lời chào đón hỏi thăm; sau khi nói lên những lời chào đón hỏi thăm thân hữu, bèn ngồi xuống một bên.

3) Ngồi xuống một bên, Tôn giả Mahàkotthita nói với Tôn giả Sàriputta:

- Này Hiền giả Sàriputta, già chết do tự mình tạo ra,
già chết do người khác tạo ra, già chết do tự mình và
do người khác tạo ra, hay già chết không do tự mình
tạo ra, không do người khác tạo ra, do tự nhiên
sanh?

4) - Này Hiền giả Kotthita, già chết không do tự mình tạo ra, già chết không do người khác tạo ra, già chết

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3078

không do tự mình tạo ra và người khác tạo ra, già
chết cũng không phải không do tự mình tạo ra, không
do người khác tạo ra, không do tự nhiên sanh. Già
chết do duyên sanh.

5) Này Hiền giả Sàriputta, có phải sanh do tự mình
làm ra, sanh do người khác làm ra, sanh do tự mình
làm ra và do người khác làm ra, hay sanh không do
tự mình làm ra, không do người khác làm ra, do tự
nhiên sanh?

6) Này Hiền giả Kotthita, sanh không do tự mình làm
ra, sanh không do người khác làm ra, sanh không do
tự mình làm ra và người khác làm ra, sanh cũng
không phải không do tự mình làm ra, không do người
khác làm ra, không do tự nhiên sanh. Sanh do duyên
hữu.

7-18) Này Hiền giả Sàriputta, hữu có phải do tự
mình làm ra... thủ có phải do tự mình làm ra... ái có
phải do tự mình làm ra... thọ có phải do tự mình làm
ra... xúc có phải do tự mình làm ra... sáu xứ có phải
do tự mình làm ra...

19). .. Danh sắc có phải do tự mình làm ra, danh sắc có phải do người khác làm ra, danh sắc có phải do tự mình làm ra và do người khác làm ra, hay danh

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3079

sắc có phải không do tự mình làm ra, không do người khác làm ra, do tự nhiên sanh?

20) Này Hiền giả Kotthita, danh sắc không phải do
tự mình làm ra, danh sắc không phải do người khác
làm ra, danh sắc không phải do tự mình làm ra và do
người khác làm ra, hay danh sắc cũng không phải
không do tự mình làm ra, không do người khác làm
ra, không do tự nhiên sanh. Danh sắc do duyên
Thức.

21) Này Hiền giả Sàriputta, có phải thức do tự mình
làm ra, thức do người khác làm ra, thức do tự mình
làm ra và do người khác làm ra, hay có phải thức
không do tự mình làm ra, không do người khác làm
ra, do tự nhiên sanh?

22) Này Hiền giả Kotthita, thức không do tự mình
làm ra, thức không do người khác làm ra, thức không
do tự mình làm ra và không do người khác làm ra,
hay thức cũng không phải không do tự mình làm ra,
không do người khác làm ra, không do tự nhiên sanh.
Thức do duyên Danh sắc.

23) Nay chúng tôi hiểu lời nói của Hiền giả Sàriputta như sau: "Này Hiền giả Kotthita, danh sắc không do tự mình làm ra, danh sắc không do người khác làm ra, danh sắc không do tự mình làm ra và không do

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3080

người khác làm ra, danh sắc cũng không phải không do tự mình làm ra, không do người khác làm ra, không do tự nhiên sanh. Danh sắc do duyên thức".

24) Và nay chúng tôi hiểu lời nói của Hiền giả
Sàriputta như sau: "Này Hiền giả Kotthita, thức
không do tự mình làm ra, không do người khác làm
ra, không do tự mình làm ra và người khác làm ra,
cũng không phải không do tự mình làm ra, không do
người khác làm ra, không do tự nhiên sanh. Thức do
duyên danh sắc".

25) Này Hiền giả Sàriputta, cần phải hiểu như thế nào ý nghĩa lời nói này?

- Vậy này Hiền giả, tôi sẽ nêu một ví dụ. Nhờ có ví dụ, người có trí hiểu được ý nghĩa lời nói.

26) Ví như hai bó lau dựa vào nhau mà đứng. Cũng
vậy, này Hiền giả, do duyên danh sắc, thức sanh
khởi. Do duyên thức, danh sắc sanh khởi. Do duyên
danh sắc, sáu xứ sanh khởi. Do duyên sáu xứ, xúc
sanh khởi... (như trên)... Như vậy là toàn bộ khổ uẩn
này tập khởi.

Này Hiền giả, nếu một bó lau được kéo qua (một bên), bó lau kia liền rơi xuống. Nếu bó lau kia được kéo qua (một bên), bó lau này được rơi xuống.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3081

Cũng vậy, này Hiền giả, do danh sắc diệt nên thức
diệt. Do thức diệt nên danh sắc diệt. Do danh sắc
diệt nên sáu xứ diệt. Do sáu xứ diệt nên xúc diệt...
(như trên)... như vậy là toàn bộ khổ uẩn này đoạn
diệt.

27) -Thật vi diệu thay, Hiền giả Sàriputta! Thật hy hữu thay, Hiền giả Sàriputta! Lời nói khéo nói này của Hiền giả Sàriputta và lời nói với ba mươi sáu sự này của Hiền giả Sàriputta, chúng tôi xin tùy hỷ.

28) Này Hiền giả, nếu một Tỷ-kheo thuyết pháp để nhàm chán, ly tham, đoạn diệt già chết, thời đủ để được gọi là vị Tỷ-kheo thuyết pháp.

Này Hiền giả, nếu một Tỷ-kheo thực hành để nhàm chán, ly tham, đoạn diệt, già chết, thời đủ để được gọi là pháp tùy pháp hành.

Này Hiền giả, nếu một Tỷ-kheo do nhàm chán, ly
tham, đoạn diệt, vô minh được giải thoát, không có
chấp thủ, thời đủ để được gọi vị Tỷ-kheo đã đạt được
hiện tại Niết-bàn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3082

417 Thức - Duyên - Vô minh duyên Hành, Hành duyên Thức - Kinh Tư Lường – Tương II, 147

Tư Lường – Tương II, 147

1) Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Sàvatthi (Xá-vệ), Jetavana (Thắng Lâm), tại vườn ông Anàthapindika (Cấp Cô Độc).

2) Ở đấy Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo: - "Này các Tỷ- kheo".

- "Thưa vâng, bạch Thế Thế Tôn". Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn.

3) Thế Tôn nói như sau:

- Này các Tỷ-kheo, các Tỷ-kheo tư lường, phải tư lường như thế nào để chơn chánh diệt khổ một cách trọn vẹn?

- Bạch Thế Tôn, các pháp lấy Thế Tôn làm căn bản, lấy Thế Tôn làm lãnh đạo, lấy Thế Tôn làm điểm tựa. Lành thay, bạch Thế Tôn, nếu Thế Tôn nói lên ý

MƯỜI HAI DUYÊN                                   3083

nghĩa của lời nói này. Sau khi nghe Thế Tôn thuyết giảng, các Tỷ-kheo sẽ thọ trì.

4) - Vậy này các Tỷ-kheo, hãy nghe và khéo suy nghiệm, Ta sẽ nói.

- Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

5) Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo đang tư
lường, tư lường như sau: "Sự đau khổ nhiều loại và
đa dạng này khởi lên trên đời như già và chết; sự
đau khổ này lấy gì làm nhân, lấy gì tập khởi, lấy gì
tác sanh, lấy gì làm hiện hữu? Do cái gì có mặt, già
chết hiện hữu? Do cái gì không có mặt, già chết
không hiện hữu?"

6) Tư lường như vậy, vị ấy biết như sau: "Sự đau khổ nhiều loại và đa dạng này khởi lên trên đời như già và chết, sự đau khổ này lấy sanh làm nhân, lấy sanh làm tập khởi, lấy sanh làm tác sanh, lấy sanh làm hiện hữu. Do sanh có mặt, già chết hiện hữu. Do sanh không có mặt, già chết không hiện hữu".

7) Và vị ấy biết già chết, biết già chết tập khởi, biết già chết đoạn diệt, và vị ấy biết con đường thích ứng

MƯỜI HAI DUYÊN                                       3084

đưa đến già chết đoạn diệt. Do thực hành như vậy, vị ấy trở thành vị Tùy pháp hành.

8) Này các Tỷ-kheo, vị ấy được gọi là vị Tỷ-kheo đã thực hành một cách trọn vẹn để chơn chánh đoạn tận khổ đau và đoạn diệt già chết.

9) Tư lường thêm nữa, vị ấy tư lường như sau: "Còn
hữu này, do cái gì làm nhân? Còn thủ này, do cái gì
làm nhân? Còn ái này, do cái gì làm nhân? Còn thọ
này, do cái gì làm nhân? Còn xúc này... Còn sáu xứ
này... Còn danh sắc này... Còn thức này... Còn các
hành này, do cái gì làm nhân, cái gì tập khởi, cái gì
tác sanh, cái gì làm hiện hữu? Do cái gì có mặt, các
hành hiện hữu? Do cái gì không có mặt các hành
không hiện hữu?"

10) Tư lường như vậy, vị ấy biết như sau: "Các hành
lấy vô minh làm nhân, lấy vô minh làm tập khởi, lấy
vô minh làm tác sanh, lấy vô minh làm hiện hữu. Do
vô minh có mặt, các hành hiện hữu. Do vô minh
không có mặt, các hành không hiện hữu".

11) Và vị ấy biết các hành, biết các hành tập khởi, biết các hành đoạn diệt, và vị ấy biết con đường thích ứng đưa đến các hành đoạn diệt. Do thực hành như vậy, vị ấy trở thành vị Tùy pháp hành. Này các Tỷ- kheo, vị ấy được gọi là vị Tỷ-kheo đã thực hành một

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3085

cách trọn vẹn để chơn chánh đoạn tận khổ đau và đoạn diệt các hành.

12) Này các Tỷ-kheo,

- Nếu người nào bị vô minh chi phối, dự tính
làm phước hành, thức (của người ấy) đi đến
phước.
- Nếu người ấy dự tính làm phi phước hành, thức
(của người ấy) đi đến phi phước.
- Nếu người ấy dự tính làm bất động hành, thức
(của người ấy) đi đến bất động.

13) Này các Tỷ-kheo, khi nào vị Tỷ-kheo đoạn tận
vô minh, minh được sanh khởi. Vị ấy do vô minh
đoạn tận, minh sanh khởi, không dự tính làm
phước hành, không dự tính làm phi phước hành,
không dự tính làm bất động hành.

14) Không có dự tính, không có dụng ý, vị ấy không
chấp thủ một sự gì ở đời. Không chấp thủ, vị ấy
không sợ hãi. Không sợ hãi, vị ấy hoàn toàn tịch
tịnh. Vị ấy biết rõ: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã
thành, những việc nên làm đã làm, không còn trở lui
trạng thái này nữa".

15) Nếu vị ấy cảm giác lạc thọ, vị ấy biết lạc thọ ấy vô thường, vị ấy biết không nên tham đắm, vị ấy biết

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3086

không nên hoan hỷ. Nếu vị ấy cảm giác khổ thọ, vị
ấy biết khổ thọ vô thường, vị ấy biết không nên tham
đắm, vị ấy biết không nên hoan hỷ. Nếu vị ấy cảm
giác bất khổ bất lạc thọ, vị ấy biết thọ ấy vô thường,
vị ấy biết không nên tham đắm, vị ấy biết không nên
hoan hỷ.

16) Nếu vị ấy cảm giác lạc thọ, thọ ấy được cảm giác
với niệm thoát ly. Nếu vị ấy cảm giác khổ thọ, thọ
ấy được cảm giác với niệm thoát ly. Nếu vị ấy cảm
giác bất khổ bất lạc thọ, thọ ấy được cảm giác với
niệm thoát ly (visannutto).

17) Khi vị ấy cảm giác một cảm thọ tận cùng của
thân, vị ấy biết: "Ta cảm giác một cảm thọ tận cùng
của thân". Khi vị ấy cảm giác một cảm thọ tận cùng
của sinh mạng, vị ấy biết: "Ta cảm giác một cảm thọ
tận cùng của sinh mạng". Vị ấy biết: "Sau khi thân
hoại mạng chung, ở đây tất cả những cảm thọ không
làm cho có hỷ lạc, sẽ trở thành vắng lạnh, cái thân
được bỏ qua một bên".

18) Này các Tỷ-kheo, ví như một người từ trong lò
nung của người thợ gốm lấy ra một cái ghè nóng
và đặt trên một khoảng đất bằng phẳng để sức nóng
ở đấy được nguội dần, và các miếng sành vụn được
gạt bỏ một bên.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3087

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, khi cảm giác một cảm thọ tận cùng của thân, vị ấy biết: "Ta cảm giác một cảm thọ tận cùng của thân". Khi vị ấy cảm giác một cảm thọ tận cùng của sinh mạng, vị ấy biết: "Ta cảm giác một cảm thọ tận cùng của sinh mạng". Vị ấy biết: "Sau khi thân hoại mạng chung, ở đây tất cả những cảm thọ không làm cho có hỷ lạc, sẽ trở thành vắng lạnh, cái thân được bỏ qua một bên ".

19) Này các Tỷ-kheo, các Ông nghĩ thế nào? Vị Tỷ-
kheo đã đoạn trừ các lậu hoặc có dự tính làm các
phước hành, hay có dự tính làm các phi phước hành,
hay có dự tính làm các bất động hành?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

20) Hay nếu các hành không có mặt một cách trọn vẹn, do các hành đoạn diệt, thời thức có hiện hành không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

21) Hay nếu thức không có mặt một cách trọn vẹn, do thức đoạn diệt, thời danh sắc có hiện hành không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   3088

22) Hay nếu danh sắc không có mặt một cách trọn vẹn, do danh sắc đoạn diệt, thời sáu xứ có hiện hành không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

23) Hay nếu sáu xứ không có mặt một cách trọn vẹn, do sáu xứ đoạn diệt, thời xúc có hiện hành không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

24) Hay nếu xúc không có mặt một cách trọn vẹn, do xúc đoạn diệt, thời thọ có hiện hành không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

25) Hay nếu thọ không có mặt một cách trọn vẹn, do thọ đoạn diệt, thời ái có hiện hành không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

26) Hay nếu ái không có mặt một cách trọn vẹn, do ái đoạn diệt, thời thủ có hiện hành không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

27) Hay nếu thủ không có mặt một cách trọn vẹn, do thủ đoạn diệt, thời hữu có hiện hành không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3089

28) Hay nếu hữu không có mặt một cách trọn vẹn, do hữu đoạn diệt, thời sanh có hiện hành không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

29) Hay nếu sanh không có mặt một cách trọn vẹn, do sanh đoạn diệt, thời già chết có hiện hành không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

30) Lành thay, lành thay, này các Tỷ-kheo! Phải là
như vậy, này các Tỷ-kheo! Không thể khác vậy.
Hãy tin ở Ta, này các Tỷ-kheo! Hãy quyết định, chớ
có nghi ngờ, chớ có phân vân! Đây là khổ được
đoạn tận.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3090

418 Thức - Duyên - Ái duyên Thức - Ai
sống thấy vị ngọt trong các pháp kiết
sử, Thức được sanh khởi - Kinh Thức
– Tương II, 164

Thức – Tương II, 164

1). .. Trú ở Sàvatthi.

2) Này các Tỷ-kheo, ai sống thấy vị ngọt trong các
pháp kiết sử, thức được sanh khởi. Do duyên thức,
nên danh sắc sanh khởi...(như trên)... Như vậy là toàn
bộ khổ uẩn này tập khởi.

3) Này các Tỷ-kheo, ví như một cây lớn, rễ của các cây ấy...(như trên)...

4) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, ai sống thấy vị ngọt
trong các pháp kiết sử, thức được sanh khởi. Do
duyên thức nên danh sắc sanh khởi...(như trên)...
Như vậy là toàn bộ khổ uẩn này tập khởi.

5) Này các Tỷ-kheo, ai sống thấy sự tai hại trong
các pháp kiết sử, thức không sanh khởi. Do thức
diệt nên danh sắc diệt...(như trên)... Như vậy là toàn
bộ khổ uẩn này đoạn diệt.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3091

6) Này các Tỷ-kheo, ví như một cây lớn, có người đến, cầm cái cuốc và cái giỏ...(như trên)... trong tương lai không thể sống lại được.

7) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, ai sống thấy sự tai hại
trong các pháp kiết sử, thức không có sanh khởi. Do
thức diệt nên danh sắc diệt...(như trên)... Như vậy là
toàn bộ khổ uẩn này đoạn diệt.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3092

419 Thức - Duyên - Ái duyên Thức - Chỗ nào có ái, chỗ ấy có Thức an trú - Kinh Có Tham – Tương II, 180

Có Tham – Tương II, 180

1)...Trú ở Sàvatthi.

2) Này các Tỷ-kheo, có bốn loại đồ ăn đưa đến sự tồn tại hay sự chấp thủ tái sanh của các loài hữu tình hay các loài chúng sanh.

3) Thế nào là bốn?

- Đoàn thực thô hoặc tế,
- Xúc thực là thứ hai,
- Tư niệm là thứ ba,
- Thức là thứ tư.

Này các Tỷ-kheo, bốn loại đồ ăn này đưa đến sự tồn tại hay sự chấp thủ tái sanh cho các loài hữu tình hay các loài chúng sanh.

4) Này các Tỷ-kheo,

- Nếu đối với đoàn thực, có tham, có hỷ, có ái, thời có thức được an trú, tăng trưởng.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3093

- Chỗ nào thức được an trú, tăng trưởng, chỗ ấy
có danh sắc sanh.
- Chỗ nào có danh sắc sanh, chỗ ấy có các hành
tăng trưởng.
- Chỗ nào có các hành tăng trưởng, chỗ ấy hữu
được tái sanh trong tương lai.
- Chỗ nào hữu được tái sanh trong tương lai,
chỗ ấy có sanh, già chết trong tương lai.
- Chỗ nào có sanh, già chết trong tương lai, Ta
nói chỗ ấy có sầu, có khổ, có não.

5) Này các Tỷ-kheo, nếu đối với xúc thực... (như trên)...

6) Này các Tỷ-kheo, nếu đối với tư niệm thực...

7) Này các Tỷ-kheo,

- Nếu đối với thức thực, có tham, có hỷ, có ái,
thời có thức được an trú, tăng trưởng.
- Chỗ nào có thức được an trú, tăng trưởng, chỗ
ấy có danh sắc sanh.
- Chỗ nào có danh sắc sanh, chỗ ấy có các hành
tăng trưởng.
- Chỗ nào có các hành tăng trưởng, chỗ ấy hữu
được tái sanh trong tương lai.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3094

- Chỗ nào hữu được tái sanh trong tương lai,
chỗ ấy có sanh, già chết trong tương lai.
- Chỗ nào có sanh, già chết trong tương lai, Ta
nói chỗ ấy có sầu, có khổ, có não.

8) Ví như, này các Tỷ-kheo, một người thợ nhuộm
hay một người thợ vẽ. Nếu có thuốc nhuộm hay sơn
màu nghệ, màu xanh, hay màu đỏ, có một tấm bảng
khéo đánh bóng, một bức tường hay tấm vải, có thể
phác họa hình người đàn bà hay người đàn ông có
đầy đủ chân tay.

9) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, nếu đối với đoàn thực, có tham, có hỷ, có ái, thời có thức an trú, tăng trưởng. Chỗ nào có thức an trú, tăng trưởng chỗ ấy có danh sắc sanh. Chỗ nào có danh sắc sanh, chỗ ấy có các hành tăng trưởng. Chỗ nào có các hành tăng trưởng, chỗ ấy có hữu tái sanh trong tương lai. Chỗ nào có hữu tái sanh trong tương lai, chỗ ấy có sanh, già chết trong tương lai. Chỗ nào có sanh, già chết trong tương lai, Ta nói chỗ ấy có sầu, có khổ, có não.

10) Này các Tỷ-kheo, nếu đối với xúc thực...

11) Này các Tỷ-kheo, nếu đối với niệm thực...

12) Này các Tỷ-kheo, nếu đối với thức thực, có tham, có hỷ, có ái, thời có thức an trú, tăng trưởng. Chỗ nào

MƯỜI HAI DUYÊN                                       3095

có thức an trú, tăng trưởng, chỗ ấy có danh sắc sanh. Chỗ nào có danh sắc sanh, chỗ ấy có các hành tăng trưởng. Chỗ nào có các hành tăng trưởng, chỗ ấy có hữu tái sanh trong tương lai. Chỗ nào có hữu tái sanh trong tương lai, chỗ ấy có sanh, già, chết trong tương lai. Chỗ nào có sanh, già chết trong tương lai, Ta nói chỗ ấy có sầu, có khổ, có não.

13) Này các Tỷ-kheo,

- Nếu đối với đoàn thực không có tham, không
có hỷ, không có ái, thời không có thức an trú,
tăng trưởng.
- Chỗ nào không có thức an trú, tăng trưởng, chỗ
ấy không có danh sắc sanh.
- Chỗ nào không có danh sắc sanh, chỗ ấy không
có các hành tăng trưởng.
- Chỗ nào không có các hành tăng trưởng, chỗ
ấy không có hữu tái sanh trong tương lai.
- Chỗ nào không có hữu tái sanh trong tương lai,
chỗ ấy không có sanh, già, chết trong tương lai.
- Chỗ nào không có sanh, già, chết trong tương
lai, Ta nói rằng chỗ ấy không có sầu, không có
khổ, không có não.

14) Này các Tỷ-kheo, nếu đối với xúc thực...

15) Này các Tỷ-kheo, nếu đối với tư niệm thực ...

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3096

16) Này các Tỷ-kheo, nếu đối với thức thực, không có tham, không có hỷ, không có ái, thời không có thức an trú, tăng trưởng. Chỗ nào không có thức an trú, tăng trưởng, chỗ ấy không có danh sắc sanh. Chỗ nào không có danh sắc sanh, chỗ ấy không có các hành tăng trưởng. Chỗ nào không có các hành tăng trưởng, chỗ ấy không có hữu tái sanh trong tương lai. Chỗ nào không có hữu tái sanh trong tương lai, chỗ ấy không có sanh, già chết trong tương lai. Chỗ nào không có sanh, già chết trong tương lai, Ta nói rằng chỗ ấy không có sầu, không có khổ, không có não.

17) Ví như, này các Tỷ-kheo, một ngôi nhà có mái
hay một dãy hành lang có mái, có cửa sổ phía Bắc,
phía Nam, hay phía Đông. Khi mặt trời mọc lên, ánh
sáng ngang qua cửa sổ chiếu vào, thời chiếu vào chỗ
nào?

- Bạch Thế Tôn, chiếu vào tường phía Tây.

18) - Này các Tỷ-kheo, nếu không có tường phía Tây, thời chiếu vào chỗ nào?

- Bạch Thế Tôn, chiếu trên đất.

19) - Này các Tỷ-kheo, nếu không có đất, thời chiếu vào chỗ nào?

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3097

- Bạch Thế Tôn, chiếu trên nước.

20) - Này các Tỷ-kheo, nếu không có nước, thời chiếu vào chỗ nào?

- Bạch Thế Tôn, không có chiếu ở đâu cả.

21) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, nếu đối với đoàn thực không có tham, không có hỷ, không có ái. ..

22) Này các Tỷ-kheo, nếu đối với xúc thực...

23) Này các Tỷ-kheo, nếu đối với tư niệm thực...

24) Này các Tỷ-kheo,

- Nếu đối với thức thực, không có tham,
không có hỷ, không có ái, thời không có thức
an trú.
- Chỗ nào không có thức an trú, chỗ ấy không có
danh sắc sanh.
- Chỗ nào không có danh sắc sanh, chỗ ấy không
có các hành tăng trưởng.
- Chỗ nào không có các hành tăng trưởng, chỗ
ấy không có hữu tái sanh trong tương lai.
- Chỗ nào không có hữu tái sanh trong tương lai,
chỗ ấy không có sanh, già chết trong tương lai.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3098

- Chỗ nào không có sanh, già chết trong tương lai, Ta nói rằng chỗ ấy không có sầu, không có khổ, không có não.

MƯỜI HAI DUYÊN                               3099

420 Thức - Duyên - Ái duyên Thức - Do
tham luyến Sắc, thọ, tưởng, hành nên
Thức có chân đứng - Kinh Tham
Luyến – Tương III, 101

Tham Luyến – Tương III, 101

1-2) Nhân duyên ở Sàvatthi...

3) Này các Tỷ-kheo, tham luyến là không giải thoát. Do tham luyến sắc, này các Tỷ-kheo, thức có chân đứng được an trú. Với sắc là sở duyên, với sắc là trú xứ, (thức) hướng tìm hỷ, đi đến tăng trưởng, tăng thịnh, lớn mạnh. Hay do tham luyến hành, này các Tỷ-kheo, thức có chân đứng được an trú. Với hành là sở duyên, với hành là trú xứ, (thức) hướng tìm hỷ, đi đến tăng trưởng, tăng thịnh, lớn mạnh.

5) Này các Tỷ-kheo, ai nói như sau: "Ngoài sắc,
ngoài thọ, ngoài tưởng, ngoài các hành, tôi sẽ chỉ rõ
sự đến hay đi, sự diệt hay sanh, sự tăng trưởng, sự
tăng thịnh hay sự lớn mạnh của thức", sự việc như
vậy không xảy ra.

6-10) Này các Tỷ-kheo, nếu vị Tỷ-kheo đoạn tận tham đối với sắc giới; do tham được đoạn tận, sở

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3100

duyên được cắt đứt, chỗ y chỉ của thức không có hiện
hữu. Này các Tỷ-kheo, nếu vị Tỷ-kheo đoạn tận tham
đối với thọ giới... đối với tưởng giới... đối với hành
giới...

Này các Tỷ-kheo, nếu vị Tỷ-kheo đoạn tận tham đối với thức giới, do tham được đoạn tận, sở duyên được cắt đứt, chỗ y chỉ của thức không có hiện hữu.

11) Không có chỗ y chỉ ấy, thức không tăng thịnh, không có hành động, được giải thoát. Do giải thoát nên được kiên trú; do kiên trú nên được tri túc; do tri túc nên không có ưu não; do không có ưu não nên tự mình cảm thấy tịch tịnh hoàn toàn. Vị ấy biết: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành, những việc nên làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa".

Chủng Tử – Tương III, 102

1-2) Nhân duyên ở Sàvatthi...

3) Này các Tỷ-kheo, có năm loại chủng tử. Thế nào là năm?

- Chủng tử từ rễ, - Chủng tử từ thân,

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3101

- Chủng tử từ đọt, - Chủng tử từ quả, - Và chủng tử từ chủng tử là thứ năm.

4) Và này các Tỷ-kheo, nếu năm loại chủng tử này
không bị hư hoại, không bị hư thối, không bị gió và
nhiệt phá hoại, có lõi cứng, khéo gieo, nhưng không
có đất, và không có nước, thời này các Tỷ-kheo, năm
loại chủng tử này có thể tăng trưởng, tăng thịnh, lớn
mạnh được không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

5) Và này các Tỷ-kheo, nếu năm loại chủng tử này
không bị hư hoại, không bị hư thối, không bị gió và
nhiệt phá hoại, có lõi cứng, khéo gieo, có đất và có
nước, thời này các Tỷ-kheo, năm loại chủng tử này
có thể tăng trưởng, tăng thịnh, lớn mạnh được
không?

- Thưa được, bạch Thế Tôn.

6) Này các Tỷ-kheo, ví như địa giới, bốn thức trú
cần phải được xem như vậy. Ví như, này các Tỷ-kheo,
thủy giới, hỷ tham cần phải được xem như vậy. Ví
như, này các Tỷ-kheo, năm loại chủng tử, thức cùng
các món ăn cần phải được xem như vậy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3102

7) Do tham luyến sắc, này các Tỷ-kheo, thức có
chân đứng được an trú. Với sắc là sở duyên, với sắc
là trú xứ, (thức) hướng tìm hỷ, đi đến tăng trưởng,
tăng thịnh, lớn mạnh.

8-10) Do tham luyến thọ... Do tham luyến tưởng.. Do
tham luyến các hành, này các Tỷ-kheo, thức có chân
đứng được tồn tại. Với hành là sở duyên, với hành là
trú xứ, ( thức ) hướng tìm hỷ, đi đến tăng trưởng, tăng
thịnh, lớn mạnh.

11) Này các Tỷ-kheo, ai nói như sau: "Ngoài sắc,
ngoài thọ, ngoài tưởng, ngoài các hành, tôi sẽ chỉ
rõ sự đến hay đi, sự diệt hay sanh, sự tăng trưởng,
tăng thịnh hay sự lớn mạnh của thức", sự việc như
vậy không xảy ra.

12) Này các Tỷ-kheo, nếu vị Tỷ-kheo đoạn tận tham đối với sắc giới; do tham được đoạn tận, sở duyên được cắt đứt, chỗ y chỉ của thức không có hiện hữu.

13-16) Này các Tỷ-kheo, nếu vị Tỷ-kheo đoạn tận
tham đối với thọ giới... đối với tưởng giới... đối với
hành giới... đối với thức giới; do tham được đoạn tận,
sở duyên được cắt đứt, chỗ y chỉ của thức không có
hiện hữu.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       3103

17) Không có chỗ y chỉ như vậy, thức không tăng thịnh, không có hành động, được giải thoát; do giải thoát nên được kiên trú; do kiên trú nên được tri túc; do tri túc nên không có ưu não; do không có ưu não nên tự mình cảm thấy tịch tịnh hoàn toàn. Vị ấy biết: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành, những việc nên làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa ".

Lời Cảm Hứng – Tương III, 105

1) Nhân duyên ở Sàvatthi...

2) Ở đấy, Thế Tôn nói lên lời cảm hứng như sau:

Nếu trước, Ta không có,
Thời nay không có Ta,
Không tạo nhân sẽ có,
Tương lai sẽ không Ta.
Tỷ-kheo quyết tâm vậy,
Hạ phần kiết sử đoạn.

3) Được nghe nói vậy, một Tỷ-kheo bạch Thế Tôn:
- Như thế nào bạch Thế Tôn:
Nếu trước, Ta không có,
Thời nay không có Ta,
Không tạo nhân sẽ có,

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3104

Tương lai sẽ không Ta. Tỷ-kheo quyết tâm vậy, Hạ phần kiết sử đoạn?

4) Ở đây, này Tỷ-kheo, kẻ vô văn phàm phu không thấy rõ các bậc Thánh, không thuần thục pháp các bậc Thánh, không tu tập pháp các bậc Thánh; không thấy rõ các bậc Chân nhân, không thuần thục pháp các bậc Chân nhân, không tu tập pháp các bậc Chân nhân, quán sắc như là tự ngã, hay tự ngã như là có sắc, hay sắc ở trong tự ngã, hay tự ngã ở trong sắc, quán thọ... quán tưởng... quán các hành... quán thức như là tự ngã, hay tự ngã như là có thức, hay thức ở trong tự ngã, hay tự ngã ở trong thức.

5) Vị ấy không như thật biết rõ (pajànàti) sắc vô
thường là sắc vô thường, không như thật biết rõ thọ
vô thường là thọ vô thường, không như thật biết rõ
tưởng vô thường là tưởng vô thường, không như
thật biết rõ hành vô thường là hành vô thường,
không như thật biết rõ thức vô thường là thức vô
thường.

6) Không như thật biết rõ sắc khổ là sắc khổ, không như thật biết rõ thọ khổ... tưởng khổ... hành khổ... không như thật biết rõ thức khổ là thức khổ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3105

7) Không như thật biết rõ sắc vô ngã là sắc vô ngã,
không như thật biết rõ thọ vô ngã... tưởng vô ngã...
hành vô ngã... không như thật biết rõ thức vô ngã là
thức vô ngã.

8) Không như thật biết rõ sắc hữu vi là sắc hữu vi,
không như thật biết rõ thọ hữu vi... tưởng hữu vi...
hành hữu vi... không như thật biết rõ thức hữu vi là
thức hữu vi.

9) Không như thật biết rõ sắc sẽ biến diệt... thọ sẽ biến diệt... tưởng sẽ biết diệt... các hành sẽ biến diệt... không như thật biết rõ thức sẽ biến diệt.

10) Còn bậc Đa văn Thánh đệ tử, này các Tỷ-kheo thấy rõ các bậc Thánh, thuần thục pháp các bậc Thánh, tu tập pháp các bậc Thánh, thấy rõ các bậc Chân nhân, thuần thục pháp các bậc Chân nhân, tu tập pháp các bậc Chân nhân, không quán sắc như là tự ngã, hay tự ngã như là có sắc, hay sắc ở trong tự ngã, hay tự ngã ở trong sắc, không quán thọ... không quán tưởng... không quán các hành... không quán thức như là tự ngã, hay tự ngã như là có thức, hay thức ở trong tự ngã, hay tự ngã ở trong thức.

11) Vị ấy như thật thấy rõ sắc vô thường là vô thường, thọ vô thường... tưởng vô thường... hành vô thường... thức vô thường là thức vô thường.

MƯỜI HAI DUYÊN                                           3106

12) Vị ấy như thật thấy rõ sắc khổ là sắc khổ, thọ khổ... tưởng khổ... hành khổ... như thật thấy rõ thức khổ là thức khổ.

13) Vị ấy như thật thấy rõ sắc vô ngã là sắc vô ngã, thọ vô ngã... tưởng vô ngã... các hành vô ngã... thức vô ngã là thức vô ngã.

14) Vị ấy như thật thấy rõ sắc hữu vi là sắc hữu vi, thọ hữu vi... tưởng hữu vi... các hành hữu vi... thức hữu vi là thức hữu vi.

15) Vị ấy như thật thấy rõ sắc sẽ biến diệt là sắc sẽ
biến diệt, thọ sẽ biến diệt... tưởng sẽ biến diệt... các
hành sẽ biến diệt... thức sẽ biến diệt là thức sẽ biến
diệt.

16) Do sắc biến diệt, thọ biến diệt, tưởng biến diệt, hành biến diệt, thức biến diệt, vị Tỷ-kheo nói lên lời cảm hứng:

Nếu trước, ta không có,
Thời nay không có ta,
Không tạo nhân sẽ có,
Tương lai sẽ không ta.
Tỷ-kheo quyết tâm vậy,
Hạ phần kiết sử đoạn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                        3107

17) - Dầu cho quyết tâm như vậy, bạch Thế Tôn, vị
Tỷ-kheo có thể cắt đứt hạ phần kiết sử. Nhưng bạch
Thế Tôn, biết như thế nào, thấy như thế nào, các
lậu hoặc được đoạn tận lập tức?

18) Ở đây, này Tỷ-kheo, kẻ vô văn phàm phu hoảng sợ tại chỗ không có gì đáng hoảng sợ; kẻ vô văn phàm phu hoảng sợ như sau:

Nếu trước, ta không có,
Thời nay không có ta,
Không tạo nhân sẽ có.
Tương lai sẽ không ta.

19) Và vị Đa văn Thánh đệ tử, này Tỷ-kheo, không hoảng sợ tại chỗ không có gì đáng hoảng sợ; vị Đa văn Thánh đệ tử không có hoảng sợ như sau:

Nếu trước, ta không có,
Thời nay không có ta,
Không tạo nhân sẽ có,
Tương lai sẽ không ta.

20) Này Tỷ-kheo, do tham luyến sắc, thức có chân
đứng được an trú. Với sắc là sở duyên, với sắc là trú
xứ, (thức) hướng tìm hỷ, đi đến tăng trưởng, tăng
thịnh, lớn mạnh.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3108

21-33) Do tham luyến thọ... do tham luyến tưởng...
do tham luyến hành... do tham luyến thức, này Tỷ-
kheo, thức có chân đứng được an trú. Với hành là sở
duyên, với hành là trú xứ, (thức) hướng tìm hỷ, đi
đến tăng trưởng, tăng thịnh, lớn mạnh.

24) Này Tỷ-kheo, ai nói như sau: "Ngoài sắc, ngoài
thọ, ngoài tưởng, ngoài các hành, tôi sẽ chỉ rõ sự
đến hay đi, sự diệt hay sanh, sự tăng trưởng, tăng
thịnh, lớn mạnh của thức", sự việc như vậy không
xảy ra.

25) Này Tỷ-kheo, nếu vị Tỷ-kheo đoạn tận tham đối với sắc giới; do tham được đoạn tận, sở duyên được cắt đứt, chỗ y chỉ của thức không hiện hữu.

26) Này Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo đoạn tận tham đối với thọ giới...

27) Này Tỷ-kheo, nếu vị Tỷ-kheo đoạn tận tham đối với tưởng giới...

28) Này Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo đoạn tận tham đối với hành giới...

29) Này Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo đoạn tận tham đối với thức giới, do tham được đoạn tận, sở duyên được cắt đứt, chỗ y chỉ của thức không hiện hữu.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   3109

30) Không có chỗ y chỉ như vậy thức không tăng trưởng, không có hành động, được giải thoát; do giải thoát nên được kiên trú; do kiên trú nên được tri túc; do tri túc nên không có ưu não; do không có ưu não nên tự mình cảm thấy tịch tịnh hoàn toàn. Vị ấy biết: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành, những việc nên làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa".

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3110

421 Thức - Hiểu sai về Thức - ĐẠI Kinh ĐOẠN TẬN ÁI – 38 Trung I, 559

ĐẠI KINH ĐOẠN TẬN ÁI (Mahatanha sankhaya suttam) – Bài kinh số 38 – Trung I, 559

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Savatthi (Xá-vệ) tại
Jetavana (Kỳ-đà Lâm), vườn ông Anathapindika
(Cấp Cô Độc). Lúc bấy giờ, Tỷ-kheo tên là Sati, con
của người đánh cá, khởi lên ác tà kiến như sau:
"Theo như tôi hiểu pháp Thế Tôn thuyết giảng, thì
thức này dong ruỗi, luân chuyển nhưng không đổi
khác".

Một số đông Tỷ-kheo nghe như sau: "Tỷ-kheo Sati, con của người đánh cá, khởi lên ác tà kiến như sau: "Theo như tôi hiểu pháp Thế Tôn thuyết giảng, thì thức này dong ruỗi, luân chuyển nhưng không đổi khác"". Rồi những Tỷ-kheo ấy đi đến chỗ Tỷ-kheo Sati, con của người đánh cá ở, khi đến xong liền nói với Tỷ-kheo Sati, con của người đánh cá như sau:

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3111

– Này Hiền giả Sati, có đúng sự thật chăng, Hiền
giả khởi lên ác tà kiến như sau: "Theo như tôi hiểu
pháp Thế Tôn thuyết giảng... (như trên)... nhưng
không đổi khác".

– Thật sự là vậy, chư Hiền, theo như tôi hiểu pháp Thế Tôn thuyết giảng, thì thức này dong ruỗi, luân chuyển nhưng không đổi khác.

Rồi những Tỷ-kheo ấy muốn Tỷ-kheo Sati, con của người đánh cá, từ bỏ ác tà kiến ấy, liền cật vấn, nạn vấn lý do, thảo luận:

– Hiền giả Sati, chớ nói như vậy, chớ xuyên tạc
Thế Tôn. Xuyên tạc Thế Tôn là không tốt. Thế Tôn
không có nói như vậy. Hiền giả Sati, Thế Tôn đã
dùng nhiều pháp môn nói thức do duyên khởi; không
có duyên thì thức không hiện khởi.

Tỷ-kheo Sati, con của người đánh cá, dù được các Tỷ-kheo ấy cật vấn, thảo luận, vẫn nói lên ác tà kiến ấy, cứng đầu chấp chặt, nắm chặt tà kiến ấy.

– Thật sự là vậy, chư Hiền. Theo như tôi hiểu pháp Thế Tôn thuyết giảng thì thức này dong ruỗi, luân chuyển, nhưng không đổi khác.

Vì các Tỷ-kheo ấy không thể làm cho Tỷ-kheo

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3112

Sati, con người đánh cá từ bỏ ác tà kiến ấy, nên các
vị ấy đến chỗ Thế Tôn ở, khi đến xong, đảnh lễ Ngài
rồi ngồi xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên,
những Tỷ-kheo ấy bạch Thế Tôn:

– Bạch Thế Tôn, Tỷ-kheo Sati, con của người
đánh cá, khởi lên ác tà kiến như sau: "Theo tôi hiểu
pháp Thế Tôn thuyết giảng thì thức này dong ruỗi,
luân chuyển, nhưng không đổi khác". Bạch Thế Tôn,
chúng con nghe: "Tỷ-kheo Sati, con của người đánh
cá khởi lên ác tà kiến như sau: "Theo tôi hiểu pháp
Thế Tôn thuyết giảng thì thức này dong ruỗi, luân
chuyển, nhưng không đổi khác"". Bạch Thế Tôn, rồi
chúng con đi đến chỗ Tỷ-kheo Sati, con của người
đánh cá ở, khi đến xong, liền nói với Tỷ-kheo Sati,
con của người đánh cá:

"– Này Hiền giả Sati, có đúng sự thật chăng?
Hiền giả khởi lên ác tà kiến như sau: "Theo tôi hiểu,
pháp Thế Tôn thuyết giảng... nhưng không đổi
khác"".

Bạch Thế Tôn, khi nghe nói vậy, Tỷ-kheo Sati, con của người đánh cá nói với chúng con như sau:

"– Thật sự là vậy, chư Hiền. Theo như tôi hiểu... nhưng không đổi khác.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3113

Bạch Thế Tôn, chúng con muốn khiến Tỷ-kheo Sati, con của người đánh cá, từ bỏ ác tà kiến ấy, liền cật vấn, nạn vấn lý do, thảo luận:

"– Hiền giả Sati chớ có nói như vậy. Chớ có
xuyên tạc Thế Tôn. Xuyên tạc Thế Tôn là không tốt.
Thế Tôn không có nói như vậy. Hiền giả Sati, Thế
Tôn đã dùng nhiều pháp môn nói thức do duyên
khởi, không có duyên thì thức không hiện khởi.

"Bạch Thế Tôn, Tỷ-kheo Sati, con của người
đánh cá dầu cho được chúng con cật vấn, nạn vấn lý
do, thảo luận, vẫn nói lên ác tà kiến ấy, cứng đầu,
chấp chặt, nắm chặt tà kiến ấy:

"– Thật sự là vậy, theo tôi hiểu, Thế Tôn thuyết giảng..., nhưng không đổi khác".

Bạch Thế Tôn, vì chúng con không thể làm cho Tỷ-kheo Sati, con của người đánh cá, từ bỏ ác tà kiến ấy, nên chúng con đến hỏi Thế Tôn ý nghĩa này.

Rồi Thế Tôn cho gọi là một Tỷ-kheo khác:

– Này Tỷ-kheo, hãy đi và nhân danh Ta, gọi Tỷ- kheo Sati, con của người đánh cá: "Hiền giả Sati, bậc Đạo Sư gọi Hiền giả".

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3114

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Tỷ-kheo ấy vâng lời Thế Tôn, đến chỗ Tỷ-kheo Sati, con của người đánh cá, sau khi đến, liền nói với Tỷ-kheo Sati, con của người đánh cá:

– Hiền giả Sati, bậc Đạo Sư gọi Hiền giả.

– Thưa vâng, Hiền giả.

Tỷ-kheo Sati, con của người đánh cá đáp lời Tỷ-
kheo ấy, đi đến chỗ Thế Tôn ở, sau khi đến, đảnh lễ
Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Thế Tôn nói với
Tỷ-kheo Sati, con của người đánh cá đang ngồi
xuống một bên:

– Này Sati, có thật chăng, Ông khởi lên ác tà
kiến như sau: "Theo như tôi hiểu pháp Thế Tôn
thuyết giảng, thì thức này dong ruỗi, luân chuyển
nhưng không đổi khác"?

– Thật sư là vậy, bạch Thế Tôn. Theo như con hiểu pháp Thế Tôn thuyết giảng, thì thức này dong ruỗi, luân chuyển nhưng không đổi khác.

– Này Sati, thế nào là thức ấy?

– Bạch Thế Tôn, chính thức ấy nói cảm thọ, thọ

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3115

lãnh chỗ này, chỗ kia, kết quả các hành động thiện ác.

– Này kẻ mê mờ kia, vì ai mà Ông lại hiểu pháp
Ta thuyết giảng như vậy. Này kẻ mê mờ kia, có phải
chăng, Ta đã dùng nhiều pháp môn nói là thức do
duyên khởi, không có duyên, thì thức không hiện
khởi? Và này kẻ mê mờ kia, không những Ông xuyên
tạc Ta, vì Ông đã tự chấp thủ sai lạc, Ông còn tự phá
hoại Ông và tạo nên nhiều tổn đức. Này kẻ mê mờ
kia, và như vậy sẽ đưa đến bất hạnh và đau khổ lâu
dài cho Ông.

Rồi Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo:

– Chư Tỷ-kheo, các Ông nghĩ thế nào? Tỷ-kheo Sati, con của người đánh cá, có thể khởi lên tia lửa sáng gì trong Pháp, Luật này không?

– Bạch Thế Tôn, làm sao có thể có được, không thể được, bạch Thế Tôn.

Được nói vậy, Tỷ-kheo Sati, con của người đánh
cá, im lặng, hổ ngươi, thụt vai, cúi đầu, lo âu, câm
miệng. Rồi Thế Tôn sau khi biết được Tỷ-kheo Sati,
con của người đánh cá, đang im lặng, hổ ngươi, thụt
vai, cúi đầu, lo âu, câm miệng, bèn nói với Tỷ-kheo
Sati, con của người đánh cá.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3116

– Này kẻ mê mờ kia, người ta sẽ biết Ông qua ác tà kiến của chính Ông. Ở đây, Ta sẽ hỏi các Tỷ- kheo.

Rồi Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo:

– Chư Tỷ-kheo, các Ông có hiểu pháp Ta thuyết
giảng giống như Tỷ-kheo Sati, con của người đánh
cá này, không những đã xuyên tạc Ta vì đã tự chấp
thủ sai lạc, mà còn tự phá hoại mình và tạo nên nhiều
tổn đức?

– Bạch Thế Tôn, không. Bạch Thế Tôn, Thế Tôn đã dùng nhiều pháp môn nói thức do duyên khởi, không có duyên, thức không hiện khởi.

– Lành thay, chư Tỷ-kheo, lành thay, chư Tỷ-
kheo, các Ông hiểu pháp Ta thuyết giảng như vậy!
Chư Tỷ-kheo, Ta đã dùng nhiều pháp môn nói
thức do duyên khởi. Không có duyên, thức không
hiện khởi. Nhưng Tỷ-kheo Sati, con của người đánh
cá, không những xuyên tạc Ta vì đã tự chấp thủ sai
lạc, còn tự pháp hoại mình và tạo nên nhiều tổn đức,
và như vậy sẽ đưa đến bất hạnh và đau khổ lâu dài
cho kẻ mê mờ ấy.

Này các Tỷ-kheo, do duyên mà thức sanh, và thức ấy có tên tùy theo duyên ấy. Do duyên mắt và

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3117

các sắc, thức sanh, và thức ấy có tên là nhãn thức.
Do duyên tai và các tiếng, thức sanh, và thức ấy có
tên là nhĩ thức. Do duyên mũi và các hương, thức
sanh, và thức ấy có tên là tỷ thức. Do duyên lưỡi và
các vị, thức sanh, và thức ấy có tên là thiệt thức. Do
duyên thân và các xúc, thức sanh và thức ấy có tên
là thân thức. Do duyên ý và các pháp, thức sanh, và
thức ấy có tên là ý thức.

Này các Tỷ-kheo, do duyên nào lửa sanh và lửa
ấy có tên tùy theo duyên ấy. Do duyên củi, lửa sanh,
lửa ấy gọi là lửa củi. Duyên vỏ gỗ bào, lửa sanh, lửa
ấy gọi là lửa vỏ bào. Duyên cỏ, lửa sanh, lửa ấy gọi
là lửa cỏ. Duyên phân bò, lửa sanh, lửa ấy gọi là lửa
phân bò. Duyên trấu, lửa sanh, lửa ấy gọi là lửa trấu.
Duyên đống rác, lửa sanh, lửa ấy gọi là lửa đống
rác.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, do duyên, thức sanh, và thức ấy có tên tùy theo duyên ấy. Do duyên mắt và các sắc, thức sanh, và thức ấy có tên là nhãn thức. Do duyên tai và các tiếng, thức sanh, và thức ấy có tên là nhĩ thức. Do duyên mũi và các hương, thức sanh, và thức ấy có tên và tỷ thức. Do duyên lưỡi và các vị, thức sanh, và thức ấy có tên là thiệt thức. Do duyên thân và các xúc, thức sanh, và thức ấy có tên là thân thức. Do duyên ý và các pháp, thức

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3118

sanh, và thức ấy có tên là ý thức.

Này các Tỷ-kheo, các Ông có thấy sanh vật này không?

– Bạch Thế Tôn, có thấy.

– Này các Tỷ-kheo, các Ông có thấy sự tác thành sanh vật do món ăn ấy không?

– Bạch Thế Tôn có thấy.

– Này các Tỷ-kheo, các Ông có thấy, do sự đoạn diệt các món ăn ấy, sanh vật ấy cũng bị đoạn diệt không?

– Bạch Thế Tôn, có thấy.

– Này các Tỷ-kheo, vì do dự nên nghi hoặc sanh.

– Sanh vật này có thể không có mặt?

– Bạch Thế Tôn, có vậy.

– Này các Tỷ-kheo, vì do dự nên nghi hoặc sanh. Sự tác thành của món ăn ấy có thể có hay không?

– Bạch Thế Tôn, có vậy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3119

– Này các Tỷ-kheo, vì do dự nên nghi hoặc sanh. Do sự đoạn diệt các món ăn ấy, sanh vật ấy có thể bị đoạn diệt hay không bị đoạn diệt?

– Bạch Thế Tôn, có vậy.

– Này các Tỷ-kheo, nếu thấy như thật với chánh trí tuệ, thì sự nghi ngờ này được trừ diệt. Sanh vật này có thể không có mặt.

– Bạch Thế Tôn, có vậy.

– Này các Tỷ-kheo, nếu thấy như thật với chánh trí tuệ, thì sự nghi ngờ này được trừ diệt. Sự tác thành của món ăn ấy có thể có hay không?

– Bạch Thế Tôn, có vậy. (???)

– Này các Tỷ-kheo, nếu thấy như thật với chánh
trí tuệ, thì sự nghi ngờ này được trừ diệt. Do sự đoạn
diệt các món ăn ấy, sanh vật có thể bị đoạn diệt hay
không bị đoạn diệt?

– Bạch Thế Tôn, có vậy.

– Này các Tỷ-kheo, sanh vật này có mặt, (đối với vấn đề này), ở đây, các Ông có phải không có nghi hoặc không?

MƯỜI HAI DUYÊN                                        3120

– Bạch Thế Tôn, có vậy.

– Này các Tỷ-kheo, sự tác thành của món ăn ấy, (đối với vấn đề này), ở đây, các Ông có phải không có nghi hoặc không?

– Bạch Thế Tôn, có vậy.

– Này các Tỷ-kheo, do sự đoạn diệt các món ăn
ấy, sanh vật ấy có thể bị đoạn diệt, (đối với vấn đề
này), ở đây, các Ông có phải không có nghi hoặc
không?

– Bạch Thế Tôn, có vậy.

– Này các Tỷ-kheo, sanh vật này có mặt, (đối với vấn đề này) có phải các Ông khéo thấy, nhờ như thật chánh trí tuệ không?

– Bạch Thế Tôn, có vậy.

– Này các Tỷ-kheo, sự hiện hữu của sanh vật ấy là do các món ăn ấy tác thành, có phải các Ông khéo thấy nhờ như thật chánh trí tuệ không?

– Bạch Thế Tôn, có vậy.

– Này các Tỷ-kheo, do sự đoạn diệt các món ăn

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3121

ấy, sanh vật ấy có thể bị đoạn diệt, (đối với vấn đề này), có phải các Ông khéo thấy nhờ như thật chánh trí tuệ không?

– Bạch Thế Tôn, có vậy.

– Này các Tỷ-kheo, đối với tri kiến này được
thanh tịnh như vậy, được làm cho trong sáng như
vậy, nếu các Ông chấp trước, lấy làm hãnh diện,
truy cầu, xem là của mình, thì này các Tỷ-kheo, các
Ông có thể hiểu ví dụ chiếc bè, nói Pháp được
giảng dạy là để đưa vượt qua, không phải để nắm
lấy.

– Bạch Thế Tôn, không.

– Nhưng này các Tỷ-kheo, đối với tri kiến này được thanh tịnh như vậy, được làm cho trong sáng như vậy, nếu các Ông không chấp trước, không lấy làm hãnh diện, không truy cầu, không xem là của mình, thì này các Tỷ-kheo, các Ông có thể hiểu ví dụ của mình, thì này các Tỷ-kheo, các Ông có thể hiểu ví dụ là của mình (???), thì này các Tỷ-kheo, các Ông có thể hiểu ví dụ chiếc bè, nói Pháp được giảng dạy là để đưa vượt qua, không phải để nắm lấy.

– Bạch Thế Tôn, có.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3122

– Này các Tỷ-kheo, có bốn món ăn giúp cho an
trú các loài hữu tình đã sanh hay phò trợ các loài
hữu tình sẽ sanh. Thế nào là bốn? Đoàn thực hoặc
thô hoặc tế, thứ hai là xúc thực, thứ ba là tư niệm
thực, và thứ tư là thức thực.

Và này các Tỷ-kheo bốn món ăn này, lấy gì làm
nhân duyên, lấy gì làm tập khởi, lấy gì làm sanh
chủng, lấy gì làm nguyên nhân? Bốn món ăn này lấy
ái làm nhân duyên, lấy ái làm tập khởi, lấy ái làm
sanh chủng, lấy ái làm nguyên nhân.

Này các Tỷ-kheo, ái này lấy gì làm nhân duyên,
lấy gì làm tập khởi, lấy gì làm sanh chủng, lấy gì làm
nguyên nhân? Ái lấy thọ làm nhân duyên, lấy thọ làm
tập khởi, lấy thọ làm sanh chủng, lấy thọ làm nguyên
nhân.

Này các Tỷ-kheo, thọ này lấy gì làm nguyên
nhân, lấy gì làm tập khởi, lấy gì làm sanh chủng, lấy
gì làm nguyên nhân? Thọ lấy xúc làm nhân duyên,
lấy xúc làm tập khởi, lấy xúc làm sanh chủng, lấy xúc
làm nguyên nhân.

Này các Tỷ-kheo, xúc này lấy gì làm nguyên
duyên, lấy gì làm tập khởi, lấy gì làm sanh chủng,
lấy gì làm nguyên nhân? Xúc lấy sáu nhập làm nhân
duyên, lấy sáu nhập làm tập khởi, lấy sáu nhập làm

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3123

sanh chủng, lấy sáu nhập làm nguyên nhân.

Này các Tỷ-kheo, sáu nhập này lấy gì làm nhân duyên, lấy gì làm tập khởi, lấy gì làm sanh chủng, lấy gì làm nguyên nhân? Sáu nhập lấy danh sắc làm nhân duyên, lấy danh sắc làm tập khởi, lấy danh sắc làm sanh chủng, lấy danh sắc làm nguyên nhân.

Này các Tỷ-kheo, danh sắc này lấy gì làm nhân
duyên, lấy gì làm tập khởi, lấy gì làm sanh chủng,
lấy gì làm nguyên nhân? Danh sắc lấy thức làm nhân
duyên, lấy thức là tập khởi, lấy thức làm sanh chủng,
lấy thức làm nguyên nhân.

Này các Tỷ-kheo, thức này lấy gì làm nhân
duyên, lấy gì làm tập khởi, lấy gì làm sanh chủng,
lấy gì làm nguyên nhân? Thức lấy hành làm nhân
duyên, lấy hành làm tập khởi, lấy hành làm sanh
chủng, lấy hành làm nguyên nhân.

Này các Tỷ-kheo, các hành này lấy gì làm nhân
duyên, lấy gì làm tập khởi, lấy gì làm sanh chủng,
lấy gì làm nguyên nhân? Các hành lấy vô minh làm
sanh chủng, lấy vô minh làm nguyên nhân.

Như vậy, này các Tỷ-kheo, vô minh duyên hành, hành duyên thức, thức duyên danh sắc, danh sắc duyên sáu nhập, sáu nhập duyên xúc, xúc duyên thọ,

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3124

thọ duyên ái, ái duyên thủ, thủ duyên hữu, hữu duyên
sanh, sanh duyên già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não
được hiện hữu. Như vậy là sự tập khởi của toàn bộ
khổ uẩn này.

– Trước đã nói: Sanh duyên già, chết (Do duyên
sanh nên già, chết hiện khởi). Này các Tỷ-kheo, sanh
duyên già, chết có phải không? Hay ở đây (nghĩa)
như thế nào?

– Bạch Thế Tôn, sanh duyên già, chết. Như vậy đối với chúng con, (nghĩa) ở đây là vậy: Sanh duyên già, chết.

- Trước đã nói: hữu duyên sanh. Này các Tỷ- kheo, hữu duyên sanh có phải không? Hay ở đây (nghĩa) như thế nào?

– Bạch Thế Tôn, hữu duyên sanh. Như vậy, đối với chúng con, (nghĩa) ở đây là vậy: Hữu duyên sanh.

- Trước đã nói: Thủ duyên hữu. Này các Tỷ- kheo, thủ duyên hữu có phải không? Hay ở đây (nghĩa) như thế nào?

– Bạch Thế Tôn, thủ duyên hữu. Như vậy đối với chúng con, (nghĩa) ở đây là vậy: Thủ duyên hữu.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3125

– Trước đã nói: Ái duyên thủ. Này các Tỷ-kheo, ái duyên thủ có phải không? Hay ở đây, (nghĩa) như thế nào?

– Bạch Thế Tôn, ái duyên thủ. Như vậy đối với chúng con, (nghĩa) ở đây là vậy: Ái duyên thủ.

– Trước đã nói: Thọ duyên ái. Này các Tỷ-kheo, thọ duyên ái có phải không? Hay ở đây (nghĩa) như thế nào?

– Bạch Thế Tôn, thọ duyên ái. Như vậy đối với chúng con, (nghĩa) ở đây là vậy: Thọ duyên ái.

– Trước đã nói: Xúc duyên thọ. Này các Tỷ- kheo, xúc duyên thọ có phải không? Hay ở đây (nghĩa) như thế nào?

– Bạch Thế Tôn, xúc duyên thọ. Như vậy đối với chúng con, (nghĩa) ở đây là vậy: Xúc duyên thọ.

– Trước đã nói: Sáu nhập duyên xúc. Này các Tỷ-kheo, sáu nhập duyên xúc có phải không? Hay ở đây (nghĩa) như thế nào?

– Bạch Thế Tôn, sáu nhập duyên xúc. Như vậy đối với chúng con, (nghĩa) ở đây là vậy: Sáu nhập duyên xúc.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   3126

– Trước đã nói: Danh sắc duyên sáu nhập. Này các Tỷ-kheo, danh sắc duyên sáu nhập có phải không? Hay ở đây (nghĩa) như thế nào?

– Bạch Thế Tôn, danh sắc duyên sáu nhập. Như vậy đối với chúng con, (nghĩa) ở đây là vậy: Danh sắc duyên sáu nhập.

– Trước đã nói: Thức duyên danh sắc. Này các Tỷ-kheo, thức duyên danh sắc có phải không? Hay ở đây (nghĩa) như thế nào?

– Bạch Thế Tôn, thức duyên danh sắc. Như vậy đối với chúng con, (nghĩa) ở đây là vậy: Thức duyên danh sắc.

– Trước đã nói: Hành duyên thức: Này các Tỷ- kheo, hành duyên thức có phải không? Hay ở đây (nghĩa) như thế nào?

– Bạch Thế Tôn, hành duyên thức. Như vậy, đối với chúng con, (nghĩa) ở đây là vậy: Hành duyên thức.

– Trước đã nói: Vô minh duyên hành. Này các Tỷ-kheo, vô minh duyên hành có phải không? Hay ở đây (nghĩa) như thế nào?

MƯỜI HAI DUYÊN                                   3127

– Bạch Thế Tôn, vô minh duyên hành. Như vậy đối với chúng con (nghĩa) ở đây là vậy: Vô minh duyên hành.

– Lành thay, này các Tỷ-kheo! Các Ông nói như vậy và Ta cũng nói như vậy: "Cái này có nên cái kia có, cái này sanh nên cái kia sanh", như vô minh duyên hành, hành duyên thức, thức duyên danh sắc, danh sắc duyên sáu nhập, sáu nhập duyên xúc, xúc duyên thọ, thọ duyên ái, ái duyên thủ, thủ duyên hữu, hữu duyên sanh, sanh duyên già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não cùng sanh khởi. Như vậy, là sự tập khởi của toàn bộ khổ uẩn này. Do vô minh đoạn diệt, xả ly một cách hoàn toàn nên các hành diệt. Do các hành diệt nên thức diệt. Do thức diệt nên danh sắc diệt. Do danh sắc diệt nên sáu nhập diệt. Do sáu nhập diệt nên xúc diệt. Do xúc diệt nên thọ diệt. Do thọ diệt nên ái diệt. Do ái diệt nên thủ diệt. Do thủ diệt nên hữu diệt. Do hữu diệt nên sanh diệt. Do sanh diệt nên già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não đều diệt. Như vậy là sự đoạn diệt của toàn bộ khổ uẩn này.

Trước đã nói: Do sanh diệt nên già, chết diệt. Này các Tỷ-kheo, do sanh diệt nên già, chết diệt có phải không? Hay ở đây (nghĩa) như thế nào?

– Bạch Thế Tôn, do sanh diệt nên già, chết diệt.

MƯỜI HAI DUYÊN                                        3128

Như vậy đối với chúng con (nghĩa) ở đây là vậy: Do sanh diệt nên già, chết diệt.

– Trước đã nói: Do hữu diệt nên sanh diệt. Này các Tỷ-kheo, do hữu diệt nên sanh diệt có phải không? Hay ở đây (nghĩa) như thế nào?

– Bạch Thế Tôn, do hữu diệt nên sanh diệt. Như vậy đối với chúng con (nghĩa) ở đây là vậy: Do hữu diệt nên sanh diệt.

– Trước đã nói: Do thủ diệt nên hữu diệt. Này các Tỷ-kheo, do thủ diệt nên hữu diệt có phải không? Hay ở đây (nghĩa) như thế nào?

– Bạch Thế Tôn, do thủ diệt nên hữu diệt. Như vậy đối với chúng con, (nghĩa) ở đây là vậy: Do thủ diệt nên hữu diệt.

– Trước đã nói: Do ái diệt nên thủ diệt. Này các Tỷ-kheo, do ái diệt nên thủ diệt có phải không? Hay ở đây (nghĩa) như thế nào?

– Bạch Thế Tôn, do ái diệt nên thủ diệt. Như vậy đối với chúng con, (nghĩa) ở đây là vậy: Do ái diệt nên thủ diệt.

– Trước đã nói: Do thọ diệt nên ái diệt. Này các

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3129

Tỷ-kheo, do thọ diệt nên ái diệt có phải không? Hay ở đây (nghĩa) như thế nào?

– Bạch Thế Tôn, do thọ diệt nên ái diệt. Như vậy đối với chúng con (nghĩa) ở đây là vậy: Do thọ diệt nên ái diệt.

– Trước đã nói: Do xúc diệt nên thọ diệt. Này các Tỷ-kheo, do xúc diệt nên thọ diệt có phải không? Hay ở đây (nghĩa) như thế nào?

– Bạch Thế Tôn, do xúc diệt nên thọ diệt. Như vậy đối với chúng con, (nghĩa) ở đây là vậy: Do xúc diệt nên thọ diệt.

– Trước đã nói: Do sáu nhập diệt nên xúc diệt. Này các Tỷ-kheo, do sáu nhập diệt nên xúc diệt có phải không? Hay ở đây (nghĩa) như thế nào?

– Bạch Thế Tôn, do sáu nhập diệt nên xúc diệt. Như vậy đối với chúng con (nghĩa) ở đây là vậy: Do sáu nhập diệt nên xúc diệt.

– Trước đã nói: Do danh sắc diệt nên sáu nhập diệt. Này các Tỷ-kheo, do danh sắc diệt nên sáu nhập diệt có phải không? Hay ở đây (nghĩa) như thế nào?

– Bạch Thế Tôn, do danh sắc diệt nên sáu nhập

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3130

diệt. Như vậy đối với chúng con (nghĩa) ở đây là vậy: Do danh sắc diệt nên sáu nhập diệt.

– Trước đã nói: Do thức diệt nên danh sắc diệt. Này các Tỷ-kheo, do thức diệt nên danh sắc diệt có phải không? Hay ở đây (nghĩa) như thế nào?

– Bạch Thế Tôn, do thức diệt nên danh sắc diệt. Như vậy đối với chúng con, (nghĩa) ở đây là vậy: Do thức diệt nên danh sắc diệt.

– Trước đã nói: Do hành diệt nên thức diệt. Này các Tỷ-kheo, do hành diệt nên thức diệt có phải không? Hay ở đây (nghĩa) như thế nào?

– Bạch Thế Tôn, do hành diệt nên thức diệt. Như vậy đối với chúng con (nghĩa) ở đây là vậy: Do hành diệt nên thức diệt.

– Trước đã nói: Do vô minh diệt nên hành diệt. Này các Tỷ-kheo, do vô minh diệt nên hành diệt có phải không? Hay ở đây (nghĩa) như thế nào?

– Bạch Thế Tôn, do vô minh diệt nên hành diệt. Như vậy đối với chúng con, (nghĩa) ở đây là vậy: Do vô minh diệt nên hành diệt.

– Lành thay, này các Tỷ-kheo! Các Ông nói như

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3131

vậy và Ta cũng nói như vậy: "Cái này không có nên cái kia không có, cái này diệt nên cái kia diệt", như vô minh diệt nên hành diệt, hành diệt nên thức diệt, thức diệt nên danh sắc diệt, danh sắc diệt nên sáu nhập diệt, sáu nhập diệt nên xúc diệt, xúc diệt nên thọ diệt, thọ diệt nên ái diệt, ái diệt nên thủ diệt, thủ diệt nên hữu diệt, hữu diệt nên sanh diệt, sanh diệt nên già, chết, sầu, bi, khổ, ưu não diệt. Như vậy là sự đoạn diệt của toàn bộ khổ uẩn này.

Này các Tỷ-kheo, các Ông nên biết như vậy,
thấy như vậy, có còn chạy theo thời quá khứ, và suy
nghĩ: "Ta có mặt trong thời quá khứ hay không có
mặt trong thời quá khứ? Ta có mặt trong thời quá
khứ như thế nào? Ta có mặt trong thời quá khứ, hình
vóc như thế nào? Trước kia ta là gì và ta có mặt như
thế nào trong thời quá khứ"?

– Thưa không, bạch Thế Tôn.

– Này các Tỷ-kheo, các Ông biết như vậy, thấy
như vậy, có còn chạy theo thời vị lai, và suy nghĩ:
"Ta sẽ có mặt trong thời vị lai hay ta sẽ không có mặt
trong thời vị lai? Ta sẽ có mặt trong thời vị lai như
thế nào? Ta sẽ có mặt trong thời vị lai, hình vóc như
thế nào? Trước kia là gì và ta sẽ có mặt như thế nào
trong thời vị lai"?

MƯỜI HAI DUYÊN                                         3132

– Thưa không, bạch Thế Tôn.

– Này các Tỷ-kheo, các Ông biết như vậy, thấy
như vậy, các Ông có nghi ngờ gì về mình trong thời
hiện tại: "Ta có mặt hay ta không có mặt. Ta có mặt
như thế nào? Ta có mặt, hình vóc như thế nào? Hữu
tình này từ đâu đến? Và rồi nó sẽ đi đâu"?

– Thưa không, bạch Thế Tôn.

– Này các Tỷ-kheo, các Ông biết như vậy, thấy
như vậy, các Ông có nói như sau: "Bậc Đạo Sư quá
nặng nề (?) đối với chúng ta. Chúng ta nói vì chúng
ta tôn trọng bậc Đạo Sư"?

– Thưa không, bạch Thế Tôn.

– Này các Tỷ-kheo, các Ông biết như vậy, thấy
như vậy, các Ông có nói như sau: "Một Sa-môn nói
với chúng tôi như vậy, các Sa-môn khác cũng vậy(?),
và còn chúng tôi không có nói như vậy"?

– Thưa không, bạch Thế Tôn.

– Này các Tỷ-kheo, các Ông biết như vậy, thấy như vậy, các Ông có tìm một vị Đạo Sư khác không?

– Thưa không, bạch Thế Tôn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   3133

– Này các Tỷ-kheo, các Ông biết như vậy, thấy
như vậy, các Ông có trở lui lại các giới cấm, tế tự (?)
đàn tràng của các tục tử Sa-môn, Bà-la-môn (và nghĩ
rằng) chúng là căn bản không?

– Thưa không, bạch Thế Tôn.

– Này các Tỷ-kheo, có phải các Ông chỉ nói những gì các Ông tự biết, tự thấy, tự ý thức được?

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

– Lành thay, này các Tỷ-kheo,! Này các Tỷ-
kheo, các Ông đã được ta giới thiệu Chánh Pháp,
Pháp này thiết thực, hiện tại, không có thời gian, đến
để mà thấy, có khả năng hướng thượng, được người
trí tự thân giác hiểu. Này các Tỷ-kheo, Pháp này thiết
thực, hiện tại, không có thời gian, đến để mà thấy, có
khả năng hướng thượng, được người trí tự thân giác
hiểu. Tất cả những gì đã nói là do duyên này mà
nói.

Này các Tỷ-kheo, có ba sự hòa hợp mà một bào thai thành hình:

 Ở đây, cha mẹ có giao hợp và người mẹ không trong thời có thể thụ thai, và hương ấm (gandhabba) không hiện tiền, như vậy bào thai

MƯỜI HAI DUYÊN                                       3134

không thể thành hình.
 Ở đây, cha và mẹ có giao hợp, và người mẹ
trong thời có thể thụ thai, nhưng hương ấm
(gandhabba) không hiện tiền, như vậy bào thai
không thể thành hình.
 Và này các Tỷ-kheo, khi nào cha mẹ có giao
hợp, và người mẹ trong thời có thể thụ thai, và
hương ấm có hiện tiền; có ba sự hòa hợp như
vậy, thì bào thai mới thành hình.
Rồi này các Tỷ-kheo, người mẹ trong chín hay
mười tháng mang bào thai ấy, với sự lo âu lớn đối
với gánh nặng ấy. Rồi này các Tỷ-kheo, sau chín hay
mười tháng, người mẹ sinh đẻ với sự lo âu lớn đối
với gánh nặng ấy. Khi đã sinh, người mẹ nuôi (hài
nhi ấy) với máu của mình. Này các Tỷ-kheo, trong
luật của bậc Thánh, sữa của bà mẹ được xem là máu.
Này các Tỷ-kheo, đứa trẻ ấy, sau khi lớn lên, sau khi
các căn đã thuần thục, chơi với những trò chơi dành
cho các đứa trẻ, như với cái cày nhỏ, chơi khăng,
chơi nhảy lộn nhào, chơi chong chóng, chơi với đồ
đong bằng lá, chơi xe con, chơi cung nhỏ. Này các
Tỷ-kheo, đứa trẻ sau khi lớn lên, sau khi các căn do
mắt nhận thức, được thuần thục, thọ hưởng đầy đủ
năm món dục lạc; các sắc do mắt nhận thức, sắc này
khả ái, khả hỷ, khả lạc, khả ý, kích thích lòng dục,
hấp dẫn; các tiếng do tai nhận thức... Các hương do

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3135

mũi nhận thức... Các vị do lưỡi nhận thức... Các xúc do thân cảm xúc; các xúc này khả ái, khả hỷ, khả lạc, khả ý, kích thích lòng dục.

 Khi thấy sắc bằng mắt, người đó tham ái đối với
sắc đẹp, người đó ghét bỏ đối với sắc xấu, người
đó sống niệm không an trú trên thân, với một tâm
nhỏ mọn. Người đó không như thật tuệ tri tâm giải
thoát, tuệ giải thoát, chính nhờ chúng mà các ác
bất thiện pháp của người đó được trừ diệt, không
có dư tàn.
 Như vậy, đối diện với thân, sơ (thuận, nghịch) có
cảm thọ nào khởi lên: lạc thọ, khổ thọ, hay bất khổ
bất lạc thọ, người đó tùy hỷ, hoan nghênh, tham
trước thọ ấy.
 Vì tùy hỷ, hoan nghênh, tham trước cảm thọ ấy,
nên dục sanh hỷ, có tâm dục hỷ đối với những cảm
thọ ấy, nên dục hỷ sanh. Có tâm dục hỷ đối với
những cảm thọ ấy, tức là chấp thủ.
 Do duyên thủ nên hữu sanh; do duyên hữu nên
sanh sinh khởi; do duyên sanh nên già, chết, sầu,
bi, khổ, ưu, não, sanh. Như vậy là sự tập khởi của
toàn bộ khổ uẩn này.
Khi người đó nghe tiếng với tai... (như trên)...
khi người đó ngửi hương với mũi... (như trên)... khi
người đó nếm vị với lưỡi... (như trên)... khi người đó

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3136

cảm xúc với thân... (như trên)... khi người đó nhận thức pháp với ý, người đó tham ái đối với pháp tốt, ghét bỏ đối với pháp xấu. Người đó sống niệm không an trú trên thân, với một tâm nhỏ mọn. Người đó không như thật tuệ tri đến tâm giải thoát, tuệ giải thoát, chính nhờ chúng mà các ác, bất thiện pháp của người đó được trừ diệt, không còn dư tàn. Như vậy, đối diện với thân, sơ (thuận, nghịch), có cảm thọ nào khởi lên: lạc thọ, khổ thọ, hay bất khổ bất lạc thọ. Người đó tùy hỷ, hoan nghênh, tham trước cảm thọ ấy. Vì người đó tùy hỷ, hoan nghênh, tham trước cảm thọ ấy nên dục hỷ sanh. Có tâm dục hỷ đối với những cảm thọ ấy, tức là chấp thủ. Do duyên thủ nên hữu sanh; do duyên hữu nên sanh sinh khởi; do duyên sanh nên già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não sanh. Như vậy là sự tập khởi của toàn bộ khổ uẩn này.

Ở đời, này các Tỷ-kheo, Như Lai xuất hiện ở đời là bậc A-la-hán, Chánh Biến Tri, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn. Như Lai sau khi tự chứng ngộ với thượng trí, thế giới này với Thiên giới, Ma giới, Phạm thiên giới, gồm cả thế giới này với Sa-môn, Bà-la-môn, Thiên, Nhơn, lại tuyên thuyết điều Như Lai đã chứng ngộ. Như Lai thuyết pháp, sơ thiện, trung thiện, hậu thiện, đầy đủ văn nghĩa. Như Lai truyền dạy phạm hạnh hoàn toàn đầy

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3137

đủ, thanh tịnh. Người gia trưởng hay con vị gia trưởng, hay một người sanh ở giai cấp (hạ tiện) nào nghe Pháp ấy. Sau khi nghe Pháp, người ấy sanh lòng kính ngưỡng Như Lai. Khi có lòng tín ngưỡng, vị ấy suy nghĩ: "Đời sống gia đình đầy những triền phược, con đường đầy những bụi đời. Đời sống xuất gia phóng khoáng như hư không. Thật rất khó cho một người sống ở gia đình có thể sống theo phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ, hoàn toàn thanh tịnh, trắng bạch như vỏ ốc. Vậy ta nên cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà-sa, xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình". Sau một thời gian, người ấy bỏ tài sản nhỏ hay bỏ tài sản lớn, bỏ bà con quyến thuộc nhỏ hay bà con quyến thuộc lớn, cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà-sa, xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình.

Khi đã xuất gia như vậy, vị ấy sống thành tựu học pháp chánh hạnh:

 Từ bỏ sát sanh, tránh xa sát sanh, bỏ trượng, bỏ
kiếm, biết tàm quý, có lòng từ, sống thương xót
đến hạnh phúc tất cả chúng sanh và loài hữu
tình.
 Vị ấy từ bỏ lấy của không cho, chỉ lấy những
vật đã cho, chỉ mong những vật đã cho, sống
thanh tịnh, không có trộm cắp.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3138

 Từ bỏ tà hạnh, sống theo phạm hạnh, sống hạnh
viễn ly, từ bỏ dâm dục hèn hạ,
 Từ bỏ nói láo, nói những lời chân thật, y chỉ
trên sự thật, chắc chắn, đáng tin cậy, không
lường gạt, không phản lại đối với đời,
 Từ bỏ nói hai lưỡi, tránh xa nói hai lưỡi, nghe
điều gì ở chỗ này, không đến chỗ kia nói để
sanh chia rẽ ở những người này, nghe điều gì ở
chỗ kia, không đến nói với những người này để
sanh chia rẽ ở những người kia. Như vậy, vị ấy
sống hòa hợp những kẻ ly gián, khuyến khích
những kẻ hòa hợp, hoan hỷ trong hòa hợp, thoải
mái trong hòa hợp, hân hoan trong hòa hợp, nói
những lời đưa đến hòa hợp.
 Từ bỏ lời nói độc ác, tránh xa lời nói độc ác,
nói những lời nói không lỗi lầm, đẹp tai, dễ
thương, thông cảm đến tâm, tao nhã, đẹp lòng
nhiều người.
 Từ bỏ lời nói phù phiếm, tránh xa lời nói phù
phiếm, nói đúng thời, nói những lời chân thật,
nói những lời có ý nghĩa, nói những lời về
Chánh Pháp, nói những lời về Luật, nói những
lời đáng được gìn giữ, những lời hợp thời,
thuận lý, có mạch lạc hệ thống, có ích lợi.

Vị ấy từ bỏ làm hại đến các hột giống và các loại

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3139

cây cỏ, dùng một ngày một bữa, không ăn ban đêm, từ bỏ ăn phi thời, từ bỏ đi xem múa, hát, nhạc, trình diễn, từ bỏ trang sức bằng vòng hoa, hương liệu, dầu thơm và các thời trang, từ bỏ dùng giường cao và giường lớn, từ bỏ nhận vàng bạc, từ bỏ nhận các hạt sống, từ bỏ nhận thịt sống, từ bỏ nhận đàn bà, con gái, từ bỏ nhận nô tỳ, gái và trai, từ bỏ nhận cừu và dê, từ bỏ nhận gia cầm và heo, từ bỏ nhận voi, bò, ngựa và ngựa cái, từ bỏ nhận ruộng nương và đất đai, từ bỏ nhận người môi giới hoặc tự mình làm môi giới, từ bỏ buôn bán, từ bỏ các sự gian lận bằng cân, tiền bạc, đo lường, từ bỏ các tà hạnh như hối lộ, gian trá, lừa đảo, từ bỏ làm thương tổn, sát hại, câu thúc, bức đoạt, trộm cắp, cướp phá.

Vị ấy biết đủ với tấm y để che thân, với đồ ăn
khất thực để nuôi bụng, đi tại chỗ nào cũng mang
theo (y và bình bát). Ví như con chim bay đến chỗ
nào cũng mang theo hai cánh; cũng vậy, Tỷ-kheo
biết đủ với tấm y để che thân, với đồ ăn khất thực để
nuôi bụng, đi tại chỗ nào cũng mang theo (y và bình
bát).

Vị ấy nhờ thành tựu Thánh giới uẩn này nên hưởng được lạc thọ, nội tâm không lỗi lầm.

Khi mắt thấy sắc, vị ấy không nắm giữ tướng

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3140

chung, không nắm giữ tướng riêng. Những nguyên nhân gì khiến con mắt không được chế ngự, khiến tham ái, ưu, bi, các ác, bất thiện pháp khởi lên; vị ấy tự chế ngự nguyên nhân ấy, hộ trì con mắt, thực hành sự hộ trì con mắt. Khi tai nghe tiếng... (như trên)... mũi ngửi hương... (như trên)... lưỡi nếm vị... (như trên)... thân cảm xúc... (như trên)... ý nhận thức các pháp; vị ấy không nắm giữ tướng chung, không nắm giữ tướng riêng. Những nguyên nhân gì khiến ý căn không được chế ngự, khiến tham ái, ưu, bi, các ác, bất thiện pháp khởi lên; vị ấy chế ngự nguyên nhân ấy, hộ trì ý căn, thực hành sự hộ trì ý căn. Vị ấy nhờ sự hộ trì cao quý các căn ấy, nên hưởng lạc thọ, nội tâm không lỗi lầm.

Vị ấy khi đi tới, khi đi lui đều tỉnh giác, khi nhìn
thẳng, khi nhìn quanh đều tỉnh giác, khi co tay, khi
duỗi tay đều tỉnh giác, khi mang y kép, bình bát,
thượng y đều tỉnh giác, khi ăn uống, nhai, nuốt đều
tỉnh giác, khi đi đại tiểu tiện, tiểu tiện đều tỉnh giác,
khi đi, đứng, ngồi, nằm, thức, nói, im lặng đều tỉnh
giác.

Vị ấy với sự thành tựu Thánh giới uẩn này, với sự thành tựu Thánh hộ trì căn này, và với Thánh chánh niệm tỉnh giác này, lựa một chỗ thanh vắng, tịch mịch như khu rừng, gốc cây, khe núi, hang đá,

MƯỜI HAI DUYÊN                                         3141

bãi tha ma, lùm cây, ngoài trời, đống rơm. Sau khi đi
khất thực về và ăn xong, vị ấy ngồi kiết-già, lưng
thẳng, tại chỗ nói trên, và an trú chánh niệm trước
mặt.

 Vị ấy từ bỏ tham ái ở đời, sống với tâm thoát
ly tham ái, gột rửa tâm hết tham ái.
 Từ bỏ sân hận, vị ấy sống với tâm không sân
hận, lòng từ mẫn thương xót tất cả chúng hữu
tình, gột rửa, tâm hết sân hận.
 Từ bỏ hôn trầm thụy miên, vị ấy sống thoát ly
hôn trầm thụy miên, với tâm tưởng hướng về
ánh sáng, chánh niệm tỉnh giác, gột rửa tâm hết
hôn trầm thụy miên.
 Từ bỏ trạo cử hối quá, vị ấy sống không trạo
cử, nội tâm trầm lặng, gột rửa tâm hết trạo cử,
hối tiếc.
 Từ bỏ nghi ngờ, vị ấy sống thoát khỏi nghi ngờ,
không phân vân lưỡng lự, gột rửa tâm hết nghi
ngờ đối với thiện pháp.

Sau khi từ bỏ năm triền cái làm ô nhiễm tâm, làm cho yếu ớt trí tuệ, vị ấy ly dục, ly pháp bất thiện, chứng và trú Thiền thứ nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, có tầm có tứ. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo diệt tầm và tứ, chứng và trú Thiền thứ hai,

MƯỜI HAI DUYÊN                                        3142

một trạng thái hỷ lạc do định sanh, không tầm, không tứ, nội tĩnh nhất tâm. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ- kheo ly hỷ trú xả, chánh niệm tỉnh giác, thân cảm giác sự lạc thọ mà các bậc Thánh gọi là "xả niệm lạc trú", chứng và trú Thiền thứ ba. Lại nữa, này các Tỷ- kheo, vị Tỷ-kheo xả lạc xả khổ, diệt hỷ ưu đã cảm thọ trước, chứng và trú Thiền thứ tư, không khổ không lạc, xả niệm thanh tịnh.

 Khi vị ấy thấy sắc bằng mắt, vị ấy không tham ái
đối với sắc đẹp, không ghét bỏ đối với sắc xấu, vị
ấy sống an trú niệm trên thân, với tâm vô lượng.
Vị ấy như thật tuệ tri tâm giải thoát, tuệ giải thoát,
chính nhờ chúng mà các ác bất thiện pháp của vị
ấy được trừ diệt, không có dư tàn.
 Như vậy từ bỏ (thuận nghịch), có cảm thọ nào
khởi lên: lạc thọ, khổ thọ, hay bất khổ bất lạc thọ;
vị ấy không tùy hỷ, không hoan nghênh, không
tham trước thọ ấy.
 Vì vị ấy không tùy hỷ, không hoan nghênh, không
tham trước thọ ấy, nếu có dục hỷ nào đối với các
cảm thọ, dục hỷ ấy được trừ diệt.
 Do dục hỷ của vị ấy diệt nên thủ diệt. Do thủ diệt
nên hữu diệt. Do hữu diệt nên sanh diệt. Do sanh
diệt nên già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não diệt. Như
vậy là sự đoạn diệt của toàn bộ khổ uẩn này.

MƯỜI HAI DUYÊN                                        3143

Khi vị ấy nghe tiếng bằng tai... (như trên)... khi vị ngửi hương bằng mũi... (như trên)... Khi vị ấy nếm vị bằng lưỡi... (như trên)...Khi vị ấy cảm xúc bằng thân... (như trên)... Khi vị ấy nhận thức pháp bằng ý, vị ấy không tham ái đối với pháp tốt, không ghét bỏ đối với pháp xấu. Vị ấy sống an trú niệm trên thân, với tâm vô lượng. Vị ấy như thật tuệ tri tâm giải thoát, tuệ giải thoát. Chính nhờ chúng mà các ác, bất thiện pháp của vị ấy được trừ diệt, không có dư tàn. Như vậy, vị ấy đoạn trừ (thuận nghịch) có cảm thọ nào khởi lên: lạc thọ, khổ thọ hay bất khổ bất lạc thọ; vị ấy không tùy hỷ, không hoan nghênh, không tham trước thọ ấy. Vì vị ấy không tùy hỷ, không hoan nghênh, không tham trước thọ ấy, nếu có dục hỷ nào đối với các cảm thọ, dục hỷ ấy được trừ diệt. Do dục hỷ của vị ấy diệt nên thủ diệt. Do thủ diệt nên hữu diệt. Do hữu diệt nên sanh diệt. Do sanh diệt nên già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não diệt. Như vậy là sự đoạn diệt của toàn bộ khổ uẩn này.

Này các Tỷ-kheo, các Ông hãy thọ trì ái tận giải
thoát này, được Ta nói một cách tóm tắt, nhưng
(phải nhớ là) Tỷ-kheo Sati, con của người đánh cá,
đã bị mắc trong cái lưới lớn của ái, trong sự rối loạn
của ái.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Các Tỷ-kheo ấy

MƯỜI HAI DUYÊN                                        3144

hoan hỷ, tín thọ lời Thế Tôn dạy.

MƯỜI HAI DUYÊN                      3145

422 Thức - Kinh CHÁNH TRI KIẾN – 9 Trung I, 111

KINH CHÁNH TRI KIẾN (Sammaditthisuttam) – Bài kinh số 9 – Trung I, 111

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Savatthi (Xá-vệ), tại
Jetavana (Kỳ-đà Lâm), vườn ông Anathapindika
(Cấp Cô Độc). Lúc bấy giờ, Tôn giả Sariputta (Xá-
lợi-phất) gọi các Tỷ-kheo: "Này các Tỷ-kheo". -
"Hiền giả", các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Tôn giả
Sariputta. Tôn giả Sariputta nói như sau:

– Chư Hiền, chánh tri kiến, chánh tri kiến, được
gọi là như vậy. Chư Hiền, cho đến như thế nào, một
Thánh đệ tử có chánh tri kiến, có tri kiến chánh trực,
có lòng tin Pháp tuyệt đối và thành tựu diệu pháp
này?

– Chúng tôi từ xa đến để được hiểu ý nghĩa lời nói ấy từ Tôn giả Sariputta. Thật lành thay, nếu Tôn giả Sariputta giảng cho ý nghĩa lời nói ấy. Sau khi nghe Tôn giả Sariputta, các Tỷ-kheo sẽ thọ trì.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3146

– Chư Hiền, vậy hãy nghe, hãy khéo tác ý. Ta sẽ giảng.

– Thưa vâng, Hiền giả! - Các Tỷ-kheo vâng đáp Tôn giả Sariputta.

Tôn giả Sariputta nói như sau:

– Chư Hiền, khi Thánh đệ tử tuệ tri được bất
thiện và tuệ tri được căn bổn bất thiện, tuệ tri được
thiện và tuệ tri được căn bổn thiện, chư Hiền, khi
ấy Thánh đệ tử có chánh tri kiến, có tri kiến chánh
trực, có lòng tin Pháp tuyệt đối và thành tựu diệu
pháp này.

Chư Hiền, thế nào là bất thiện, thế nào là căn bổn bất thiện, thế nào là thiện, thế nào là căn bổn thiện?

41. Chư Hiền, sát sanh là bất thiện,
42. Lấy của không cho là bất thiện,
43. Tà hạnh trong các dục là bất thiện,
44. Nói láo là bất thiện,
45. Nói hai lưỡi là bất thiện,
46. Ác khẩu là bất thiện,
47. Nói phù phiếm là bất thiện,
48. Tham dục là bất thiện,
49. Sân là bất thiện,

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3147

50.   Tà kiến là bất thiện. Chư Hiền, như vậy gọi là bất thiện. Và chư Hiền, thế nào là căn bổn bất thiện?

 Tham là căn bổn bất thiện,  Sân là căn bổn bất thiện,  Si là căn bổn bất thiện.

Chư Hiền, như vậy gọi là căn bổn bất thiện.

Và này chư Hiền, thế nào là thiện?

41.       Từ bỏ sát sanh là thiện
42.       Từ bỏ lấy của không cho là thiện
43.       Từ bỏ tà hạnh trong các dục là thiện
44.       Từ bỏ nói láo là thiện,
45.       Từ bỏ nói hai lưỡi là thiện,
46.       Từ bỏ ác khẩu là thiện,
47.       Từ bỏ nói phù phiếm là thiện,
48.       Không tham dục là thiện,
49.       Không sân là thiện,
50.       Chánh tri kiến là thiện.

Chư Hiền, như vậy gọi là thiện.

Chư Hiền, thế nào là căn bổn thiện?

MƯỜI HAI DUYÊN                                          3148

13.    Không tham là căn bổn thiện 14.    Không sân là căn bổn thiện 15.    Không si là căn bổn thiện.

Chư Hiền, như vậy gọi là căn bổn thiện.

Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri bất thiện như vậy, tuệ tri căn bổn bất thiện như vậy, tuệ tri thiện như vậy, tuệ tri căn bổn thiện như vậy, khi ấy, vị ấy đoạn trừ tất cả tham tùy miên, tẩy sạch sân tùy miên, nhổ tận gốc kiến mạn tùy miên "Tôi là", đoạn trừ vô minh, khiến minh khởi lên, diệt tận khổ đau ngay trong hiện tại. Chư Hiền, như vậy Thánh đệ tử có chánh tri kiến, có tri kiến chánh trực, có lòng tin pháp tuyệt đối và thành tựu diệu pháp này.

– Lành thay, Hiền giả!

Các Tỷ-kheo ấy, sau khi hoan hỷ, tín thọ lời nói Tôn giả Sariputta và hỏi thêm Tôn giả Sariputta câu hỏi như sau:

– Này Hiền giả, có thể có pháp môn nào khác,
nhờ pháp môn này vị Thánh đệ tử có chánh tri kiến,
có tri kiến chánh trực, có lòng tin Pháp tuyệt đối và
thành tựu diệu pháp này?

– Chư Hiền, có thể có. Chư Hiền, khi nào Thánh

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3149

đệ tử tuệ tri thức ăn, tuệ tri tập khởi của thức ăn, tuệ tri đoạn diệt của thức ăn, và tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của thức ăn, chư Hiền khi ấy Thánh đệ tử có chánh tri kiến, có tri kiến chánh trực, có lòng tin Pháp tuyệt đối và thành tựu diệu pháp này.

Chư Hiền, thế nào là thức ăn, thế nào là tập khởi của thức ăn, thế nào là đoạn diệt của thức ăn, thế nào là con đường đưa đến đoạn diệt của thức ăn?

 Chư Hiền, có bốn loại thức ăn này, khiến các
loài chúng sanh đã sanh được an trú hay các
loài hữu tình sẽ sanh được hỗ trợ cho sanh. Thế
nào là bốn? Đoàn thực, loại thô hay loại tế, xúc
thực là thứ hai, tư niệm thực là thứ ba, thức
thực là thứ tư.
 Từ tập khởi của ái có tập khởi của thức ăn,
 Từ đoạn diệt của ái có đoạn diệt của thức ăn.
 Thánh Đạo Tám Ngành này là con đường đưa
đến đoạn diệt của thức ăn, tức là: Chánh Tri
kiến, Chánh Tư duy, Chánh Ngữ, Chánh
Nghiệp, Chánh Mạng, Chánh Tinh tấn, Chánh
Niệm, Chánh Định.

Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri thức ăn như vậy, tuệ tri tập khởi của thức ăn như vậy, tuệ tri đoạn diệt của thức ăn như vậy, tuệ tri con đường đưa

MƯỜI HAI DUYÊN                                        3150

đến đoạn diệt của thức ăn như vậy, khi ấy, vị ấy đoạn trừ tất cả tham tùy miên, tẩy sạch sân tùy miên, nhổ tận gốc kiến mạn tùy miên "Tôi là", đoạn trừ vô minh, khiến minh khởi lên, diệt tận khổ đau ngay trong hiện tại. Chư Hiền, như vậy Thánh đệ tử có chánh tri kiến, có tri kiến chánh trực, có lòng tin Pháp tuyệt đối và thành tựu diệu pháp này.

– Lành thay, Hiền giả!

Các Tỷ-kheo ấy, sau khi hoan hỷ, tín thọ lời nói Tôn giả Sariputta liền hỏi thêm Tôn giả Sariputta câu hỏi như sau:

– Này Hiền giả, có pháp môn nào khác, nhờ
pháp môn này Thánh đệ tử có chánh tri kiến, có tri
kiến chánh trực, có lòng tin Pháp tuyệt đối và thành
tựu diệu pháp này?

– Chư Hiền, có thể có. Chư Hiền, khi nào Thánh
đệ tử tuệ tri Khổ, tuệ tri Tập khởi của khổ, tuệ tri
Đoạn diệt của khổ, tuệ tri con Đường đưa đến đoạn
diệt của khổ, chư Hiền, khi ấy Thánh đệ tử có chánh
tri kiến, có tri kiến chánh trực, có lòng tin Pháp tuyệt
đối và thành tựu diệu pháp này.

Chư Hiền, thế nào là Khổ, thế nào là Tập khởi của khổ, thế nào là Đoạn diệt của khổ, thế nào là con

MƯỜI HAI DUYÊN                                        3151

Đường đưa đến đoạn diệt của khổ?

 Sanh là khổ, già là khổ, bệnh là khổ, chết là
khổ, sầu bi khổ ưu não là khổ, cầu không được
là khổ, tóm lại năm thủ uẩn là khổ. Chư Hiền,
như vậy gọi là Khổ.
 Chư Hiền, thế nào là Tập khởi của khổ? Chính
là ái đưa đến tái sanh, cùng khởi hỷ dục và
tham hướng đến tái sanh, cùng khởi hỷ dục và
tham, tìm cầu hỷ lạc chỗ này chỗ kia, tức là dục
ái, phi hữu ái. Chư Hiền, như vậy gọi là Tập
khởi của khổ.
 Chư Hiền, thế nào là Đoạn diệt của khổ? Đó là
sự đoạn diệt ly tham, không có dư tàn, sự quăng
bỏ, sự từ bỏ, sự giải thoát, sự vô chấp khát ái
ấy.
 Chư Hiền, thế nào là con Đường đưa đến đoạn
diệt của khổ? Chính là Thánh Đạo Tám Ngành
đưa đến khổ diệt, tức là Chánh tri kiến... Chánh
Định.

Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri Khổ như
vậy, tuệ tri Tập khởi của khổ như vậy, tuệ tri Đoạn
diệt của khổ như vậy, tuệ tri con Đường đưa đến đoạn
diệt của khổ như vậy, khi ấy vị ấy đoạn trừ tất cả
tham tùy miên, tẩy sạch sân tùy miên,... (như trên)...
và thành tựu diệu pháp này.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3152

– Lành thay, Hiền giả... (như trên)... Này Hiền giả, có thể có pháp môn nào khác, nhờ pháp môn này Thánh đệ tử... (như trên)... thành tựu diệu pháp này?

– Chư Hiền, có thể có. Chư Hiền, khi nào Thánh
đệ tử tuệ tri già chết, tuệ tri tập khởi của già chết, tuệ
tri đoạn diệt của già chết, tuệ tri con đường đưa đến
đoạn diệt của già chết, chư Hiền, khi ấy Thánh đệ tử
có chánh tri kiến,... (như trên)... và thành tựu diệu
pháp này.

Chư Hiền, thế nào là già chết, thế nào là tập
khởi của già chết, thế nào là đoạn diệt của già chết,
thế nào là con đường đưa đến đoạn diệt của già
chết?

– Thuộc bất kỳ hữu tính giới nào, trong từng mỗi
loại hữu tình, sự già cả, suy lão, rụng răng, tóc bạc
da nhăn, tuổi thọ ngày một hao mòn, bại hoại các
căn; chư Hiền, như vậy gọi là già.

Chư Hiền thế nào là chết? - Thuộc bất kỳ hữu
tình giới nào trong từng mỗi loại hữu tình, sự mệnh
một, từ trần, hủy hoại, hoại diệt, tử biệt, mệnh chung,
hủy hoại các uẩn, vất bỏ hình hài; chư Hiền, như vậy
gọi là chết. Già như vậy và chết như vậy, chư Hiền,
như vậy gọi là già chết.

MƯỜI HAI DUYÊN                                          3153

 Từ sự tập khởi của sanh, có sự tập khởi của già
chết,
 Từ sự đoạn diệt của sanh, có sự đoạn diệt của
già chết.
 Thánh Đạo Tám Ngành này là con đường đưa
đến đoạn diệt của già chết, tức là: Chánh Tri
kiến... (như trên)... Chánh Định.

Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri già chết như vậy, tuệ tri tập khởi của già chết như vậy, tuệ tri đoạn diệt của già chết như vậy, tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của già chết như vậy, khi ấy, vị ấy đoạn trừ tất cả tham tùy miên, tẩy sạch sân tùy miên... (như trên)..., và thành tựu diệu pháp này.

– Lành thay, Hiền giả... (như trên)... Này Hiền giả, có thể có pháp môn nào khác...?

– Chư Hiền, có thể có. Chư Hiền, khi nào Thánh
đệ tử tuệ tri sanh, tuệ tri tập khởi của sanh, tuệ tri
đoạn diệt của sanh, tuệ tri con đường đưa đến đoạn
diệt của sanh, chư Hiền, khi ấy vị Thánh đệ tử có
chánh tri kiến... (như trên)... và thành tựu diệu pháp
này.

Chư Hiền, thế nào là sanh, thế nào là tập khởi của sanh, thế nào là đoạn diệt của sanh, thế nào là

MƯỜI HAI DUYÊN                                       3154

con đường đưa đến đoạn diệt của sanh?

 Thuộc bất kỳ hữu tình giới nào, trong từng mỗi
loại hữu tình, sự sanh, hiện khởi, xuất hiện,
hiện diện, hiện hành các uẩn, tụ đắc các xứ;
Chư Hiền, như vậy gọi là sanh.
 Từ sự tập khởi của hữu có sự tập khởi của sanh,
 Từ sự đoạn diệt của hữu, có sự đoạn diệt của
sanh,
 Và Thánh Đạo Tám Ngành này là con đường
đưa đến đoạn diệt của sanh, tức là: Chánh Tri
kiến... Chánh Định.

Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri được sanh như vậy, tuệ tri được tập khởi của sanh như vậy, tuệ tri được đoạn diệt của sanh như vậy, tuệ tri được con đường đưa đến đoạn diệt của sanh như vậy, khi ấy, vị ấy đoạn trừ tất cả tham tùy miên... (như trên)... như vậy... (như trên)... và thành tựu diệu pháp này.

– Lành thay, Hiền giả... (như trên)... Này Hiền giả, có pháp môn nào khác...?

– Chư Hiền, có thể có. Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri hữu, tuệ tri tập khởi của hữu, tuệ tri đoạn diệt của hữu, tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của hữu, chư Hiền, khi ấy vị Thánh đệ tử có chánh tri

MƯỜI HAI DUYÊN                                         3155

kiến... và thành tựu diệu pháp này.

Chư Hiền, thế nào là hữu, thế nào là tập khởi của hữu, thế nào là đoạn diệt của hữu, thế nào là con đường đưa đến đoạn diệt của hữu? –

 Chư Hiền, có ba hữu này: dục hữu, sắc hữu,
vô sắc hữu.
 Từ tập khởi của thủ, có tập khởi của hữu;
 Từ đoạn diệt của thủ có đoạn diệt của hữu
 Và Thánh Đạo Tám Ngành này là con đường
đưa đến đoạn diệt của hữu, tức là: Chánh Tri
kiến... Chánh Định.

Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri hữu như vậy, tuệ tri tập khởi của hữu như vậy, tuệ tri đoạn diệt của hữu như vậy, tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của hữu như vậy, khi ấy, vị ấy đoạn trừ tất cả tham tùy miên... và thành tựu diệu pháp này.

– Lành thay, Hiền giả... (như trên)... Này Hiền giả, có thể có pháp môn nào khác...?

– Chư Hiền, có thể có. Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri tập khởi của thủ, tuệ tri đoạn diệt của thủ, tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của thủ, khi ấy Thánh đệ tử có Chánh Tri kiến... và thành tựu diệu

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3156

pháp này.

Chư Hiền, thế nào là thủ, thế nào là tập khởi của thủ, thế nào là đoạn diệt của thủ, thế nào là con đường đưa đến đoạn diệt của thủ?

 Chư Hiền, có bốn thủ này: dục thủ, kiến thủ,
giới cấm thủ, ngã luận thủ.
 Từ tập khởi của ái, có tập khởi của thủ;
 Từ đoạn diệt của ái, có đoạn diệt của thủ;
 Và Thánh Đạo Tám Ngành này là con đường
đưa đến đoạn diệt của thủ, tức là: Chánh Tri
kiến... Chánh Định.

Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri thủ như vậy, tuệ tri tập khởi của thủ như vậy, tuệ tri đoạn diệt của thủ như vậy, tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của thủ như vậy, khi ấy, vị ấy đoạn trừ tất cả tham tùy miên và thành tựu diệu pháp này.

– Lành thay, Hiền giả... (như trên)... Này Hiền giả, có pháp môn nào khác...?

– Chư Hiền, có thể có. Chư Hiền khi nào Thánh đệ tử tuệ tri ái, tuệ tri tập khởi của ái, tuệ tri đoạn diệt của ái, tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của ái, khi ấy Thánh đệ tử có Chánh Tri kiến... và thành tựu

MƯỜI HAI DUYÊN                                           3157

diệu pháp này.

Chư Hiền, thế nào là ái, thế nào là tập khởi của ái, thế nào là đoạn diệt của ái, thế nào là con đường đưa đến đoạn diệt của ái?

 Chư Hiền, có sáu loại ái này: sắc ái, thanh ái,
hương ái, vị ái, xúc ái, pháp ái.
 Từ tập khởi của thọ, có tập của ái,
 Từ đoạn diệt của thọ, có đoạn diệt của ái,
 Và Thánh Đạo Tám Ngành này là con đường
đưa đến đoạn diệt của ái, tức là: Chánh Tri
kiến... Chánh Định.

Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri ái như
vậy, tuệ tri tập khởi của ái như vậy, tuệ tri đoạn diệt
của ái như vậy, tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt
của ái như vậy, khi ấy, vị ấy, đoạn trừ tất cả tham tùy
miên... và thành tựu diệu pháp.

– Lành thay, Hiền giả... (như trên)... Này Hiền giả, có thể có pháp môn nào khác...?

– Chư Hiền, có thể có. Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri thọ, tuệ tri tập khởi của thọ, tuệ tri đoạn diệt của thọ, tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của thọ, khi ấy Thánh đệ tử có chánh tri kiến và thành

MƯỜI HAI DUYÊN                                         3158

tựu diệu pháp này.

Chư Hiền, thế nào là thọ, thế nào là tập khởi của thọ, thế nào là đoạn diệt của thọ, thế nào là con đường đưa đến đoạn diệt của thọ?

 Chư Hiền, có sáu loại thọ này: thọ do nhãn
xúc sanh, thọ do nhĩ xúc sanh, thọ do tỷ xúc
sanh, thọ do thiệt xúc sanh, thọ do thân xúc
sanh, thọ do ý xúc sanh.
 Từ tập khởi của xúc, có tập khởi của thọ;
 Từ đoạn diệt của xúc, có đoạn diệt của thọ;
 Và Thánh Đạo Tám Ngành này là con đường
đưa đến đoạn diệt của thọ, tức là: Chánh Tri
kiến... Chánh Định. Chư Hiền, khi nào Thánh
đệ tử tuệ tri thọ như vậy, tuệ tri tập khởi của
thọ như vậy, tuệ tri đoạn diệt của thọ như vậy,
tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của thọ
như vậy, khi ấy, vị ấy đoạn trừ tất cả tham tùy
miên... và thành tựu diệu pháp này.

– Lành thay, Hiền giả... (như trên)... Này Hiền giả, có thể có pháp môn nào khác...?

– Chư Hiền, có thể có. Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri xúc, tuệ tri tập khởi của xúc, tuệ tri đoạn diệt của xúc, tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của

MƯỜI HAI DUYÊN                                         3159

xúc, khi ấy Thánh đệ tử có chánh tri kiến và thành tựu diệu pháp này.

Chư Hiền, thế nào là xúc, thế nào là tập khởi của xúc, thế nào là đoạn diệt của xúc, thế nào là con đường đưa đến đoạn diệt của xúc?

 Chư Hiền, có sáu loại xúc này: nhãn xúc, nhĩ
xúc, tỷ xúc, thiệt xúc, thân xúc, ý xúc.
 Từ tập khởi của sáu nhập, có tập khởi từ xúc;
 Từ đoạn diệt của sáu nhập, có đoạn diệt của
xúc,
 Và Thánh Đạo Tám Ngành này là con đường
đưa đến đoạn diệt của xúc, tức là: Chánh Tri
kiến... Chánh Định.

Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri xúc như vậy, tuệ tri tập khởi của xúc như vậy, tuệ tri đoạn diệt của xúc như vậy, tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của xúc như vậy, khi ấy, vị ấy đoạn trừ tất cả tham tùy miên... và thành tựu diệu pháp này.

– Lành thay, Hiền giả...câu hỏi như sau: Hiền giả, có thể có pháp môn nào khác...?

– Chư Hiền, có thể có. Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri sáu nhập, tuệ tri tập khởi của sáu nhập,

MƯỜI HAI DUYÊN                                        3160

tuệ tri đoạn diệt của sáu nhập, tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của sáu nhập, khi ấy Thánh đệ tử có chánh tri kiến... và thành tựu diệu pháp này.

Chư Hiền, thế nào là sáu nhập, thế nào là tập
khởi của sáu nhập, thế nào là đoạn diệt của sáu nhập,
thế nào là con đường đưa đến đoạn diệt của sáu
nhập?

 Chư Hiền, có sáu nhập này: nhãn nhập, nhĩ
nhập, tỷ nhập, thiệt nhập, thân nhập, ý nhập.
 Từ tập khởi của danh sắc có tập khởi của
sáu nhập;
 Từ đoạn diệt của danh sắc có đoạn diệt của
sáu nhập;
 Và Thánh Đạo Tám Ngành này là con đường
đưa đến đoạn diệt của sáu nhập, tức là:
Chánh Tri kiến... Chánh Định.

Chư Hiền, chỉ khi nào vị Thánh đệ tử tuệ tri sáu
nhập như vậy, tuệ tri tập khởi của sáu nhập như vậy,
tuệ tri đoạn diệt của sáu nhập như vậy, tuệ tri con
đường đưa đến đoạn diệt của sáu nhập như vậy, khi
ấy, vị ấy đoạn trừ tất cả tham tùy miên... và thành tựu
diệu hạnh pháp này.

– Lành thay, Hiền giả... (như trên)... Này Hiền

MƯỜI HAI DUYÊN                                       3161

giả, có thể có pháp môn nào khác...?

Chư Hiền, có thể có. Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri danh sắc, tuệ tri tập khởi của danh sắc, tuệ tri đoạn diệt của danh sắc, tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của danh sắc, khi ấy Thánh đệ tử có chánh tri kiến... và thành tựu diệu pháp này.

Chư Hiền, thế nào là danh sắc, thế nào là tập khởi của danh sắc, thế nào là đoạn diệt của danh sắc, thế nào là con đường đưa đến đoạn diệt của danh sắc?

 Thọ, tưởng, tư, xúc, tác ý, chư Hiền, như vậy
gọi là danh; bốn đại và sắc do bốn đại tạo
thành, chư Hiền, như vậy gọi là sắc; như vậy
đây là danh và đây là sắc, Chư Hiền, như vậy
gọi là danh sắc.
 Từ tập khởi của thức, có tập khởi của danh
sắc;
 Từ đoạn diệt của thức, có đoạn diệt của danh
sắc;
 Và Thánh Đạo Tám Ngành này là con đường
đưa đến đoạn diệt của danh sắc, tức là:
Chánh Tri kiến... Chánh Định.

Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri danh sắc như vậy, tuệ tri tập khởi của danh sắc như vậy, tuệ

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3162

tri đoạn diệt của danh sắc như vậy, tuệ tri con đường
đưa đến đoạn diệt của danh sắc như vậy, khi ấy, vị
ấy, đoạn trừ tất cả tham tùy miên... và thành tựu diệu
pháp này.

– Lành thay, Hiền giả... (như trên)... Này Hiền giả, có thể có pháp môn nào khác...?

Chư Hiền, có thể có. Chư Hiền, khi nào Thánh
đệ tử tuệ tri thức, tuệ tri tập khởi của thức, tuệ tri
đoạn diệt của thức, tuệ tri con đường đưa đến đoạn
diệt của thức, khi ấy Thánh đệ tử có chánh tri kiến...
và thành tựu diệu pháp này.

Chư Hiền, thế nào là thức, thế nào là tập khởi của thức, thế nào là đoạn diệt của thức, thế nào là con đường đưa đến đoạn diệt của thức?

 Chư Hiền, có sáu loại thức này: nhãn thức,
nhĩ thức, tỷ thức, thiệt thức, thân thức, ý thức.
 Từ tập khởi của hành, có tập khởi của thức;
 Từ đoạn diệt của hành có đoạn diệt của thức;
 Và Thánh Đạo Tám Ngành này là con đường
đưa đến đoạn diệt của thức, tức là: Chánh Tri
kiến... Chánh Định.

Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri thức như

MƯỜI HAI DUYÊN                                       3163

vậy, tuệ tri tập khởi của thức như vậy, tuệ tri đoạn diệt của thức như vậy, tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của thức như vậy, khi ấy, vị ấy đoạn trừ tất cả tham tùy miên... và thành tựu diệu pháp này.

– Lành thay, Hiền giả... (như trên)... Này Hiền giả, có thể có pháp môn nào khác...?

– Chư Hiền, có thể có. Chư Hiền, khi nào Thánh
đệ tử tuệ tri hành, tuệ tri tập khởi của hành, tuệ tri
đoạn diệt của hành, tuệ tri con đường đưa đến đoạn
diệt của hành, khi ấy Thánh đệ tử có chánh tri kiến...
và thành tựu diệu pháp này.

Chư Hiền, thế nào là hành, thế nào là tập khởi của hành, thế nào là đoạn diệt của hành, thế nào là con đường đưa đến đoạn diệt của hành?

 Chư Hiền, có ba loại hành này: thân hành,
ngữ hành, tâm hành.
 Từ tập khởi của vô minh, có tập khởi của
hành;
 Từ đoạn diệt của vô minh, có đoạn diệt của
hành;
 Và Thánh Đạo Tám Ngành này là con đường
đưa đến đoạn diệt của hành, tức là: Chánh Tri
kiến... Chánh Định.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3164

Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri hành như vậy, tuệ tri tập khởi của hành như vậy, tuệ tri đoạn diệt của hành như vậy, tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của hành như vậy, khi ấy, vị ấy đoạn trừ tất cả tham tùy miên... và thành tựu diệu pháp này.

– Lành thay, Hiền giả... (như trên)... Này Hiền giả, có thể có pháp môn nào khác...?

– Chư Hiền, có thể có. Chư Hiền, khi nào Thánh
đệ tử tuệ tri vô minh, tuệ tri tập khởi của vô minh,
tuệ tri đoạn diệt của vô minh, tuệ tri con đường đưa
đến đoạn diệt của vô minh, khi ấy, Thánh đệ tử có
chánh tri kiến... (như trên)... và thành tựu diệu pháp
này.

Chư Hiền, thế nào là vô minh, thế nào là tập
khởi của vô minh, thế nào là đoạn diệt của vô minh,
thế nào là con đường đưa đến đoạn diệt của vô
minh?

 Sự không tuệ tri về khổ, không tuệ tri về khổ
tập, không tuệ tri về khổ diệt, không tuệ tri về
con đường đưa đến khổ diệt, Chư Hiền, như
vậy gọi là vô minh.
 Từ tập khởi của lậu hoặc, có tập khởi của vô
minh;

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3165

 Từ đoạn diệt của lậu hoặc, có đoạn diệt của
vô minh;
 Và Thánh Đạo Tám Ngành này là con đường
đưa đến đoạn diệt của vô minh, tức là: Chánh
Tri kiến... Chánh Định.

Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri vô minh
như vậy, tuệ tri tập khởi của vô minh như vậy, tuệ tri
đoạn diệt của vô minh như vậy, tuệ tri con đường đưa
đến đoạn diệt của vô minh như vậy, khi ấy, vị ấy
đoạn trừ tất cả tham tùy miên... và thành tựu diệu
pháp này.

– Lành thay, Hiền giả!

Các vị Tỷ-kheo ấy, sau khi hoan hỷ, tín thọ lời nói Tôn giả Sariputta, liền hỏi thêm Tôn giả Sariputta câu hỏi như sau:

– Này Hiền giả, có thể có pháp môn nào khác,
nhờ pháp môn này Thánh đệ tử có chánh tri kiến, có
tri kiến chánh trực, có lòng tin pháp tuyệt đối và
thành tựu diệu pháp này?

– Chư Hiền, có thể có. Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri lậu hoặc, tuệ tri tập khởi của lậu hoặc, tuệ tri đoạn diệt của lậu hoặc, tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của lậu hoặc. Chư Hiền, khi ấy Thánh

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3166

đệ tử có chánh tri kiến, có tri kiến chánh trực, có lòng tin pháp tuyệt đối và thành tựu diệu pháp này.

Chư Hiền, thế nào là lậu hoặc, thế nào là tập
khởi của lậu hoặc, thế nào là đoạn diệt của lậu hoặc,
thế nào là con đường đưa đến đoạn diệt của lậu
hoặc?

 Chư Hiền, có ba lậu hoặc này: dục lậu, hữu
lậu, vô minh lậu.
 Từ tập khởi của vô minh có tập khởi của lậu
hoặc;
 Từ đoạn diệt của vô minh có đoạn diệt của
lậu hoặc
 Và Thánh Đạo Tám Ngành này là con
đường đưa đến đoạn diệt của lậu hoặc, tức là:
Chánh Tri kiến, Chánh Tư duy, Chánh Ngữ,
Chánh Nghiệp, Chánh Mạng, Chánh Tinh
tấn, Chánh Niệm, Chánh Định.

Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri lậu hoặc như vậy, tuệ tri tập khởi của lậu hoặc như vậy, tuệ tri đoạn diệt của lậu hoặc như vậy, tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của lậu hoặc như vậy, khi ấy, vị ấy đoạn trừ tất cả tham tùy miên, tẩy sạch sân tùy miên, nhổ tận gốc kiến mạn tùy miên "Tôi là", đoạn trừ vô minh, khiến minh khởi lên, diệt tận khổ đau ngay

MƯỜI HAI DUYÊN                                        3167

trong hiện tại. Chư Hiền, như vậy Thánh đệ tử có chánh tri kiến, có tri kiến chánh trực, có lòng tin pháp tuyệt đối và thành tựu diệu pháp này.

Tôn giả Sariputta thuyết giảng như vậy. Các Tỷ- kheo ấy hoan hỷ, tín thọ lời giảng của Tôn giả Sariputta.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3168

423 Thức - Luồng khói đen bay tìm Thức của Tỷ kheo - Kinh Vakkàli – Tương III, 216

Vakkàli – Tương III, 216

1) Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú ở Ràjagaha (Vương Xá), Veluvana (Trúc Lâm), tại chỗ nuôi dưỡng các con sóc.

2) Lúc bấy giờ, Tôn giả Vakkali trú tại nhà một thợ gốm, đang bị bệnh, đau đớn, trầm trọng.

3) Rồi Tôn giả Vakkali gọi những người thị giả:

- Đến đây, các Hiền giả! Hãy đi đến Thế Tôn; sau khi đến, nhân danh ta cúi đầu đảnh lễ chân Thế Tôn và thưa: "Bạch Thế Tôn, Tỷ-kheo Vakkali bị bệnh, đau đớn, trầm trọng; (Vakkali) cúi đầu đảnh lễ chân Thế Tôn và thưa: ‘Lành thay, bạch Thế Tôn, Thế Tôn vì lòng từ mẫn hãy đi đến Tỷ-kheo Vakkali.’"

4) Thưa vâng, Hiền giả.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3169

Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Tôn giả Vakkali, đi đến
Thế Tôn; sau khi đến đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống
một bên. Ngồi xuống một bên, các Tỷ-kheo ấy bạch
Thế Tôn:

- Tỷ-kheo Vakkali, bạch Thế Tôn, bị bệnh, đau đớn
trầm trọng. Vị ấy cúi đầu đảnh lễ chân Thế Tôn và
có thưa như sau: "Lành thay, bạch Thế Tôn! Thế Tôn
vì lòng từ mẫn hãy đi đến Tỷ-kheo Vakkali".

5) Thế Tôn im lặng nhận lời.

6) Rồi Thế Tôn đắp y, cầm y bát, đi đến Tỷ-kheo Vakkali.

7) Tôn giả Vakkali thấy Thế Tôn từ xa đi đến, thấy vậy liền cố gắng từ giường ngồi dậy.

8) Thế Tôn nói với Tôn giả Vakkali:

- Thôi Vakkali, Ông chớ có cố gắng từ giường ngồi dậy. Có chỗ ngồi đã soạn sẵn, Ta sẽ ngồi trên chỗ ngồi ấy.

Rồi Thế Tôn ngồi xuống trên chỗ ngồi đã soạn sẵn.

9) Sau khi ngồi, Thế Tôn nói với Tôn giả Vakkali:

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3170

- Ông có kham nhẫn được không? Ông có chịu đựng
được không? Có phải khổ thọ tổn giảm, không tăng
trưởng? Có phải có những dấu hiệu tổn giảm, không
phải tăng trưởng?

- Bạch Thế Tôn, con không có thể kham nhẫn! Con
không có thể chịu đựng! Khổ thọ kịch liệt tăng
trưởng nơi con, không có tổn giảm. Có những dấu
hiệu tăng trưởng, không có tổn giảm.

10) Này Vakkali, Ông có gì phân vân, hối hận không?

- Bạch Thế Tôn, thật sự con có nhiều phân vân, có nhiều hối hận!

11) Này Vakkali, Ông có gì tự trách mình về giới luật không?

- Bạch Thế Tôn, con không có gì tự trách mình về giới luật.

12) Này Vakkali, nếu Ông không có gì tự trách mình về giới luật, vậy Ông có gì phân vân, có gì hối hận?

- Đã từ lâu, bạch Thế Tôn, con muốn đến để được thấy Thế Tôn. Nhưng thân con không đủ sức mạnh để được đến thấy Thế Tôn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3171

13) -Thôi vừa rồi, này Vakkali, có gì đáng thấy đối
với cái thân hôi hám này. Này Vakkali, ai thấy Pháp,
người ấy thấy Ta. Ai thấy Ta, người ấy thấy Pháp.
Này Vakkali, đang thấy Pháp, là thấy Ta. Đang thấy
Ta, là thấy Pháp.

14) Này Vakkali, Ông nghĩ thế nào, sắc là thường hay vô thường?

- Là vô thường, bạch Thế Tôn.

- Cái gì vô thường, là khổ hay là lạc?

- Là khổ, bạch Thế Tôn.

- Cái gì vô thường, khổ, chịu sự biến hoại, có hợp lý chăng khi quán cái ấy là: " Cái này là của tôi. Cái này là tôi. Cái này là tự ngã của tôi "?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

- Thọ... Tưởng... Các hành... Thức là thường hay vô thường?

- Là vô thường, bạch Thế Tôn.

- Cái gì vô thường là khổ hay lạc?

- Là khổ, bạch Thế Tôn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       3172

- Cái gì vô thường, khổ, chịu sự biến hoại, có hợp lý chăng khi quán cái ấy là: " Cái này là của tôi. Cái này là tôi. Cái này là tự ngã của tôi"?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

15-16) - Do thấy vậy, bậc Thánh đệ tử nhàm chán
đối với sắc... đối với thọ... đối với tưởng... đối với
các hành... nhàm chán đối với thức. Do nhàm chán,
vị ấy ly tham. Do ly tham, vị ấy giải thoát. Trong sự
giải thoát, trí khởi lên: "Ta đã được giải thoát". Vị
ấy biết rõ: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành,
những việc nên làm đã làm, không còn trở lui trạng
thái này nữa".

17) Rồi Thế Tôn, sau khi giáo giới cho Tôn giả Vakkali với bài giáo giới này, từ chỗ ngồi đứng dậy và đi đến núi Gijjhakùta (Linh Thứu).

18) Rồi Tôn giả Vakkali, sau khi Thế Tôn đi không bao lâu, liền gọi các thị giả:

- Hãy đến ta, này chư Hiền, hãy nhắc cái giường ta
và đi đến tảng đá đen (kàlasilà), tại sườn núi Isigili
(hang của Tiên nhân). Làm sao người như ta, lại nghĩ
đến mệnh chung trong một căn nhà?

19) -Thưa vâng, Hiền giả.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       3173

Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Tôn giả Vakkali, nhắc chiếc giường với Tôn giả Vakkali đi đến tảng đá đen, tại sườn núi Isigili.

20) Thế Tôn, đêm ấy và ngày còn lại, trú tại núi Gijjhakùta.

21) Rồi hai vị Thiên, trong khi đêm đã gần tàn, với nhan sắc thù thắng, chói sáng toàn vùng núi Gijjakùta, đi đến Thế Tôn... liền đứng một bên.

22) Đứng một bên, một vị Thiên bạch Thế Tôn:

- Tỷ-kheo Vakkali, bạch Thế Tôn, đang có ý nghĩ muốn giải thoát.

23) Vị Thiên khác bạch Thế Tôn:

- Vị ấy muốn giải thoát, chắc chắn được khéo giải thoát.

24) Chư Thiên ấy nói như vậy xong; sau khi nói vậy, liền đảnh lễ Thế Tôn, thân bên hữu hướng về Ngài, rồi biến mất tại chỗ.

25) Rồi Thế Tôn, sau khi đêm ấy đã qua, liền gọi các Tỷ-kheo:

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3174

- Hãy đến, này các Tỷ-kheo. Hãy đi đến Tỷ-kheo
Vakkali; sau khi đến, nói với Tỷ-kheo Vakkali như
sau: "Này Hiền giả Vakkali, hãy nghe lời nói của hai
vị Thiên nói với Thế Tôn. Này Hiền giả, đêm nay,
hai vị Thiên, sau khi đêm đã gần tàn, với nhan sắc
thù thắng, chói sáng toàn vùng Gijjhakùta, đi đến
Thế Tôn, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi đứng một
bên. Đứng một bên, này Hiền giả, một vị Thiên bạch
Thế Tôn: "Bạch Thế Tôn, Tỷ-kheo Vakkali đang có
ý nghĩ muốn giải thoát’. Vị Thiên khác bạch Thế
Tôn: ‘Vị ấy muốn giải thoát, chắc chắn được khéo
giải thoát". Và Hiền giả Vakkali, Thế Tôn nói với
Hiền giả như sau: "Này Vakkali, chớ có sợ! Này
Vakkali, chớ có sợ! Cái chết của Ông sẽ không
phải là ác hạnh, sự mệnh chung không phải ác
hạnh!"

26) -Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn, đi đến Tôn giả Vakkali; sau khi đến, thưa với Tôn giả Vakkali:

- Này Hiền giả Vakkali, hãy nghe lời nói của Thế Tôn và hai vị Thiên.

27) Rồi Tôn giả Vakkali gọi các vị thị giả:

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3175

- Hãy đến, này chư Hiền! Hãy nhắc tôi ra khỏi giường. Làm sao một người như tôi, có thể nghĩ ngồi trên chỗ ngồi cao để nghe Thế Tôn giảng dạy.

28) -Thưa vâng, này Hiền giả.

Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Tôn giả Vakkali, nhắc Tôn giả Vakkali ra khỏi giường.

29) - Này Hiền giả, đêm nay, hai vị Thiên, sau khi
đêm đã gần tàn... đứng một bên. Đứng một bên, này
Hiền giả, một vị Thiên bạch Thế Tôn: "Tỷ-kheo
Vakkali, bạch Thế Tôn, đang nghĩ đến tự giải thoát".
Vị Thiên kia bạch Thế Tôn: "Vị ấy, bạch Thế Tôn,
muốn giải thoát sẽ được khéo giải thoát". Và Thế
Tôn, này Hiền giả Vakkali, nói với Hiền giả như sau:
"Chớ có sợ, này Vakkali! Chớ có sợ, này Vakkali!
Cái chết của Ông không phải là ác hạnh, sự mệnh
chung không phải là ác hạnh!"

30) - Vậy này chư Hiền, hãy nhân danh ta cúi đầu đảnh lễ chân Thế Tôn và thưa: "Tỷ-kheo Vakkali, bạch Thế Tôn, bị bệnh, đau đớn, bệnh trầm trọng! Vị ấy cúi đầu đảnh lễ chân Thế Tôn, và nói như sau: "Sắc là vô thường, bạch Thế Tôn. Con không có ngờ gì vấn đề này, bạch Thế Tôn! Cái gì vô thường là khổ, con không có nghi ngờ gì vấn đề này. Cái gì vô thường, khổ, chịu sự biến hoại, ở đây con không có

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3176

lòng dục, lòng tham, lòng ái. Con không có nghi ngờ
gì vấn đề này. Thọ là vô thường, bạch Thế Tôn, con
không có nghi ngờ gì vấn đề này. Cái gì vô thường,
khổ, chịu sự biến hoại, ở đây con không có lòng dục,
lòng tham, lòng ái. Con không có nghi ngờ gì vấn đề
này. Tưởng là vô thường... Các hành là vô thường...
Thức là vô thường, bạch Thế Tôn, con không có
nghi ngờ gì về vấn đề này. Cái gì vô thường là khổ,
con không có nghi ngờ gì vấn đề này. Cái gì vô
thường, khổ, chịu sự biến hoại, ở đây con không có
lòng dục, lòng tham, lòng ái. Con không có nghi
ngờ gì về vấn đề này."

31) -Thưa vâng, này Hiền giả.

Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Tôn giả Vakkali rồi ra đi.

32) Tôn giả Vakkali, khi các Tỷ-kheo ấy đi không bao lâu liền đem lại con dao.

33) Rồi các Tỷ-kheo ấy đi đến Thế Tôn; sau khi đến, liền ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, các Tỷ-kheo ấy bạch Thế Tôn:

- Tỷ-kheo Vakkali, bạch Thế Tôn, bị bệnh, đau đớn, bị trọng bệnh. Vị ấy cúi đầu đảnh lễ chân Thế Tôn, và nói như sau: "Sắc là vô thường, bạch Thế Tôn, con không có nghi ngờ gì về vấn đề này. Cái gì vô

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3177

thường là khổ, con không có nghi ngờ gì về vấn đề
này. Cái gì vô thường, khổ, chịu sự biến hoại, ở đây
con không có lòng dục, lòng tham, lòng ái. Con
không có nghi ngờ gì về vấn đề này. Thọ... Tưởng...
Các hành... Thức là vô thường, bạch Thế Tôn, con
không có nghi ngờ gì về vấn đề này. Cái gì vô thường
là khổ, con không có nghi ngờ gì về vấn đề này. Cái
gì vô thường, khổ, chịu sự biến hoại, ở đây con
không có lòng dục, lòng tham, lòng ái. Con không có
nghi ngờ gì về vấn đề này".

34) Rồi Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo:

- Này các Tỷ-kheo, chúng ta hãy đi đến Isigili, chỗ tảng đá đen. Ở đấy, Thiện gia nam tử đem lại con dao.

- Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn.

35) Thế Tôn cùng với số đông Tỷ-kheo đi đến Isigili, chỗ tảng đá đen.

36) Và ở đàng xa, Thế Tôn thấy Tôn giả Vakkali nằm trên giường, với vai co quắp lại.

37) Lúc bấy giờ, một đám khói đen, một luồng ám khí đi về phía Đông, đi về phía Tây, đi về phía Bắc,

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3178

đi về phía Nam, đi về phía trên, đi về phía dưới, đi về phía bốn góc.

38) Rồi Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo:

- Này các Tỷ-kheo, các Ông có thấy đám khói đen ấy, luồng ám khí ấy đi về phía Đông... đi về phía bốn góc không?

- Thưa có, bạch Thế Tôn.

39) - Đó là Ác ma, này các Tỷ-kheo, đang đi tìm thức của Thiện nam tử Vakkali và nói: "Thức của Thiện nam tử Vakkali an trú tại chỗ nào?"

40) Nhưng này các Tỷ-kheo, với thức không an trú tại một chỗ nào, Thiện nam tử Vakkali đã nhập Niết- bàn một cách hoàn toàn!

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3179

424 Thức - Làm sao để Thức không sanh khởi - Kinh Thủ – Tương II, 154

Thủ – Tương II, 154

1)... Trú ở Sàvatthi.

2) Này các Tỷ-kheo, ai sống, thấy vị ngọt trong các pháp được chấp thủ (upàdàniya dhammà), ái được tăng trưởng. Do duyên ái nên thủ có mặt. Do duyên thủ nên hữu có mặt. Do duyên hữu nên sanh có mặt. Do duyên sanh nên già chết, sầu, bi, khổ, ưu, não sanh khởi. Như vậy là toàn bộ khổ uẩn này tập khởi.

3) Này các Tỷ-kheo, ví như một đống lửa lớn làm
bằng mười xe củi, hay hai mươi xe củi, hay ba mươi
xe củi, hay bốn mươi xe củi đang cháy đỏ. Tại đây
có người thỉnh thoảng ném cỏ khô vào, và ném củi
khô vào. Này các Tỷ-kheo, như vậy đống lửa lớn ấy
được nuôi dưỡng, được tiếp tế, có thể cháy đỏ trong
một thời gian dài.

4) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, ai sống thấy vị ngọt
trong các pháp được chấp thủ, ái được tăng trưởng.
Do duyên ái nên thủ sanh khởi... (như trên)... Như
vậy là toàn bộ khổ uẩn này tập khởi.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   3180

5) Này các Tỷ-kheo, ai sống thấy sự nguy hiểm
trong các pháp được chấp thủ, ái được đoạn diệt.
Do ái diệt nên thủ diệt. Do thủ diệt nên hữu diệt. Do
hữu diệt nên sanh diệt. Do sanh diệt nên già chết,
sầu, bi, khổ, ưu, não diệt. Như vậy là toàn bộ khổ uẩn
này đoạn diệt.

6) Này các Tỷ-kheo, ví như một đống lửa lớn làm
bằng mười xe củi, hay hai mươi xe củi, hay ba mươi
xe củi, hay bốn mươi xe củi đang cháy đỏ. Tại đấy
không có người thỉnh thoảng ném cỏ khô vào, hay
phân khô, hay củi khô vào. Như vậy, này các Tỷ-
kheo, đống lửa lớn ấy do (nhiên liệu) được tiếp tế
trước tiêu diệt, do (nhiên liệu) khác không được đem
lại, không được nuôi dưỡng, bị tắt.

7) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, ai sống thấy sự nguy
hiểm trong các pháp được chấp thủ, ái được đoạn
diệt. Do ái diệt nên thủ diệt... (như trên)... Như vậy
là toàn bộ khổ uẩn này đoạn diệt.

Kiết Sử – 156tu2

1)... Trú ở Sàvatthi.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3181

2)... Này các Tỷ-kheo, ai sống thấy vị ngọt trong các
pháp kiết sử, ái được tăng trưởng. Do duyên ái nên
thủ có mặt. Do duyên thủ nên hữu có mặt. Do duyên
hữu nên sanh có mặt. Do duyên sanh nên già chết,
sầu, bi, khổ, ưu, não sanh khởi. Như vậy là toàn bộ
khổ uẩn này tập khởi.

3) Ví như, này các Tỷ-kheo, do duyên dầu và duyên
tim, ngọn đèn dầu được cháy đỏ. Tại đây có người
thỉnh thoảng rót dầu thêm và khơi tim lên. Này các
Tỷ-kheo, ngọn đèn dầu ấy được nuôi dưỡng như vậy,
được tiếp tế như vậy, có thể cháy đỏ trong một thời
gian dài.

4) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, ai sống thấy vị ngọt
trong các pháp kiết sử, ái được tăng trưởng. Do
duyên ái nên thủ sanh khởi... (như trên)... Như vậy là
toàn bộ khổ uẩn này tập khởi.

5) Này các Tỷ-kheo, ai sống thấy sự nguy hiểm
trong các pháp kiết sử, ái được đoạn diệt. Do ái diệt
nên thủ diệt. Do thủ diệt nên hữu diệt. Do hữu diệt
nên sanh diệt. Do sanh diệt nên già chết, sầu, bi, khổ,
ưu, não được đoạn diệt. Như vậy là toàn bộ khổ uẩn
này đoạn diệt.

6) Ví như, này các Tỷ-kheo, do duyên dầu và do duyên tim, ngọn đèn dầu được cháy đỏ. Tại đấy

MƯỜI HAI DUYÊN                                       3182

không có người thỉnh thoảng rót thêm dầu vào và
không khơi tim lên. Như vậy, này các Tỷ-kheo, ngọn
đèn ấy do (nhiên liệu) được tiếp tế trước tiêu diệt và
do (nhiên liệu) khác không được đem thêm, không
được nuôi dưỡng, sẽ bị tắt.

7) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, ai sống thấy sự nguy
hiểm trong các pháp kiết sử, ái được đoạn diệt. Do ái
diệt nên thủ diệt... (như trên)... Như vậy là toàn bộ
khổ uẩn này đoạn diệt.

Cây Lớn – 158tu2

1). .. Trú tại Sàvatthi.

2) Này các Tỷ-kheo, ai sống thấy vị ngọt trong các
pháp được chấp thủ, ái được tăng trưởng. Do duyên
ái, thủ sanh khởi... (như trên)... Như vậy là toàn bộ
khổ uẩn này tập khởi.

3) Ví như, này các Tỷ-kheo, một cây lớn, các rễ của cây ấy đâm sâu xuống dưới và đâm ngang, tất cả rễ ấy đều đem lên nhựa sống cho cây ấy. Này các Tỷ- kheo, cây lớn ấy được nuôi dưỡng như vậy, được tiếp tế như vậy, có thể đứng vững trong một thời gian dài. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, ai sống thấy vị ngọt

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3183

trong các pháp được chấp thủ, ái được tăng trưởng. Do duyên ái, thủ sanh khởi... (như trên)... Như vậy là toàn bộ khổ uẩn này tập khởi.

4) Này các Tỷ-kheo, ai sống thấy sự nguy hiểm
trong các pháp được chấp thủ, ái được đoạn diệt.
Do ái diệt nên thủ diệt. Do thủ diệt nên hữu diệt...
(như trên)... Như vậy là toàn bộ khổ uẩn này đoạn
diệt.

5) Này các Tỷ-kheo, ví như một cây lớn, có một người đến, cầm cái cuốc và cái giỏ. Người ấy chặt đứt rễ của cây ấy. Sau khi đào cái mương, người ấy nhổ các rễ lớn cho đến các rễ con, các rễ phụ. Rồi người ấy chặt cây ấy thành từng khúc. Sau khi chặt cây thành từng khúc, người ấy bửa, sau khi bửa, người ấy chẻ thành từng miếng nhỏ. Sau khi chẻ thành từng miếng nhỏ, người ấy phơi giữa gió và nắng. Sau khi người ấy phơi giữa gió và nắng, người ấy lấy lửa đốt. Sau khi lấy lửa đốt, người ấy vun thành đống tro. Sau khi vun thành đống tro, người ấy sàng tro ấy giữa gió lớn hay đổ tro ấy vào dòng nước mạnh cho nước cuốn đi. Như vậy, này các Tỷ-kheo, cây lớn ấy, rễ bị cắt đứt, làm thành như thân cây ta-la, làm cho không thể tái sanh, trong tương lai không thể sống lại được.

6) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, ai sống thấy được sự nguy hiểm trong các pháp chấp thủ, ái được đoạn

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3184

diệt. Do ái diệt nên thủ diệt... (như trên)... Như vậy là toàn bộ khổ uẩn này đoạn diệt.

Cây Lớn – 160tu2

1)... Trú tại Sàvatthi.

2) Này các Tỷ-kheo, ví như có một cây lớn, các rễ
của cây ấy đâm sâu xuống dưới và đâm ngang, tất
cả rễ ấy đều đem lên nhựa sống cho cây ấy. Này các
Tỷ-kheo, cây lớn ấy được nuôi dưỡng như vậy, được
tiếp tế như vậy, có thể đứng vững trong một thời gian
dài.

3) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, ai sống thấy vị ngọt
trong các pháp được chấp thủ, ái được tăng
trưởng. Do duyên ái nên thủ sanh khởi...(như trên)...
Như vậy là toàn bộ khổ uẩn này tập khởi.

4) Này các Tỷ-kheo, ví như một cây lớn, có người đến, cầm cái cuốc và cái giỏ. Người ấy chặt đứt rễ của cây ấy. Sau khi chặt đứt rễ, người ấy đào một cái mương. Sau khi đào cái mương, người ấy nhổ các rễ lớn... (như trên)... hay đổ tro vào dòng nước mạnh cho nước cuốn đi. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, cây lớn ấy, rễ bị cắt đứt, làm thành như thân cây ta-la,

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3185

làm cho cây ấy không thể tái sanh, trong tương lai không thể sống lại được.

5) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, ai sống thấy sự nguy
hiểm trong các pháp được chấp thủ, ái được đoạn
diệt. Do ái diệt nên thủ diệt... (như trên)... Như vậy
là toàn bộ khổ uẩn này đoạn diệt.

Cây Non – 161tu2

1)... Trú ở Sàvatthi.

2) Này các Tỷ-kheo, ai sống thấy vị ngọt trong các
pháp kiết sử, ái được tăng trưởng. Do duyên ái, thủ
được sanh khởi...(như trên)... Như vậy là toàn bộ khổ
uẩn này tập khởi.

3) Này các Tỷ-kheo, ví như một cây non, có người thỉnh thoảng vun xới các rễ, thỉnh thoảng bỏ thêm phân, thỉnh thoảng tưới thêm nước. Này các Tỷ-kheo, cây non ấy được nuôi dưỡng như vậy, được tiếp tế như vậy, có thể lớn lên, tăng trưởng, lớn mạnh.

4) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, ai sống thấy vị ngọt
trong các pháp kiết sử, ái được tăng trưởng. Do
duyên ái, thủ sanh khởi... (như trên)... Như vậy là
toàn bộ khổ uẩn này tập khởi.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3186

5) Này các Tỷ-kheo, ai sống thấy sự nguy hiểm
trong các pháp kiết sử, ái được đoạn diệt. Do ái diệt
nên thủ diệt...(như trên)... Như vậy là toàn bộ khổ
uẩn này đoạn diệt.

6) Này các Tỷ-kheo, ví như một cây non, có người đến, cầm cái cuốc và cái giỏ. Người ấy chặt đứt rễ của cây ấy, sau khi chặt đứt, người ấy đào cái mương. Sau khi đào cái mương, người ấy nhổ lên các rễ lớn cho đến các rễ con và rễ phụ. Rồi người ấy chặt cây ấy thành từng khúc. Sau khi chặt từng khúc, người ấy bửa. Sau khi bửa, người ấy chẻ thành từng miếng nhỏ. Sau khi chẻ thành từng miếng nhỏ, người ấy phơi giữa gió và nắng. Sau khi phơi giữa nắng và gió, người ấy lấy lửa đốt. Sau khi lấy lửa đốt, người ấy vun thành đống tro. Sau khi vun thành đống tro, người ấy sàng tro ấy giữa gió lớn hay đổ tro ấy vào dòng nước mạnh cho nước cuốn đi. Như vậy, này các Tỷ-kheo, cây non ấy, rễ bị cắt đứt, làm thành như thân cây ta-la, làm cho không thể tái sanh, trong tương lai không thể sống lại được.

7) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, ai sống thấy sự nguy
hiểm trong các pháp kiết sử, ái được đoạn diệt. Do ái
diệt nên thủ diệt...(như trên)... Như vậy là toàn bộ
khổ uẩn này đoạn diệt.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3187

Danh Sắc – 163tu2

1) Trú ở Sàvatthi.

2)... Này các Tỷ-kheo, ai sống thấy vị ngọt trong các
pháp kiết sử, danh sắc được sanh khởi. Do duyên
danh sắc, sáu xứ sanh khởi...(như trên)... Như vậy là
toàn bộ khổ uẩn này tập khởi.

3) Này các Tỷ-kheo, ví như một cây lớn, các rễ của
cây ấy đâm thẳng xuống dưới và đâm ngang ra, tất
cả rễ ấy đem lên nhựa sống. Như vậy, này các Tỷ-
kheo, cây lớn ấy được nuôi dưỡng như vậy, được tiếp
tế như vậy, có thể được đứng vững trong một thời
gian dài.

4) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, ai sống thấy vị ngọt trong các pháp kiết sử, danh sắc được sanh khởi...(như trên)...

5) Này các Tỷ-kheo, ai sống thấy sự tai hại trong
các pháp kiết sử, danh sắc không có sanh khởi. Do
danh sắc diệt nên sáu xứ diệt...(như trên)... Như vậy
là toàn bộ khổ uẩn này đoạn diệt.

6) Này các Tỷ-kheo, ví như một cây lớn, có một người đến, cầm cái cuốc và cái giỏ...(như trên)... Trong tương lai không thể sống lại được.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3188

7) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, ai sống thấy sự tai hại trong các pháp kiết sử, danh sắc không có sanh khởi. Do danh sắc diệt nên sáu xứ diệt... (như trên)... Như vậy là toàn bộ khổ uẩn này đoạn diệt.

Thức – 164tu2

1). .. Trú ở Sàvatthi.

2) Này các Tỷ-kheo, ai sống thấy vị ngọt trong các
pháp kiết sử, thức được sanh khởi. Do duyên thức,
nên danh sắc sanh khởi...(như trên)... Như vậy là toàn
bộ khổ uẩn này tập khởi.

3) Này các Tỷ-kheo, ví như một cây lớn, rễ của các cây ấy...(như trên)...

4) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, ai sống thấy vị ngọt
trong các pháp kiết sử, thức được sanh khởi. Do
duyên thức nên danh sắc sanh khởi...(như trên)...
Như vậy là toàn bộ khổ uẩn này tập khởi.

5) Này các Tỷ-kheo, ai sống thấy sự tai hại trong
các pháp kiết sử, thức không sanh khởi. Do thức
diệt nên danh sắc diệt...(như trên)... Như vậy là toàn
bộ khổ uẩn này đoạn diệt.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3189

6) Này các Tỷ-kheo, ví như một cây lớn, có người đến, cầm cái cuốc và cái giỏ...(như trên)... trong tương lai không thể sống lại được.

7) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, ai sống thấy sự tai hại
trong các pháp kiết sử, thức không có sanh khởi. Do
thức diệt nên danh sắc diệt...(như trên)... Như vậy là
toàn bộ khổ uẩn này đoạn diệt.

Nhân – 165tu2

1) Một thời Thế Tôn trú giữa dân chúng Kuru, tại một thị trấn của dân chúng Kuru tên là Kammàsadamma.

2) Rồi Tôn giả Ananda đi đến Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên.

3) Ngồi xuống một bên, Tôn giả Ananda bạch Thế Tôn:

- Thật vi diệu thay, bạch Thế Tôn! Thật hy hữu thay,
bạch Thế Tôn! Bạch Thế Tôn, sâu xa thay là định lý
Duyên khởi này, và sâu xa thật là định nghĩa này.
Nhưng đối với con định lý ấy có vẻ rõ ràng, minh
bạch!

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3190

4) - Chớ có nói vậy, này Ananda! Chớ có nói vậy, này Ananda! Sâu xa thay, này Ànanda là định lý Duyên khởi này, và sâu xa thật là định nghĩa này. Này Ànanda, chính vì không hiểu rõ pháp này, không giác ngộ, không chứng nhập (pháp này) mà chúng sanh nay bị rối ren như cuộn chỉ, bị phủ đầy bởi bệnh cằn cỗi, như cỏ munjà, như cây lau, không thoát khỏi sự luân hồi trong cõi dữ, ác thú, đọa xứ.

5) Này Ananda, ai sống thấy vị ngọt trong các pháp
được chấp thủ, ái được tăng trưởng. Do duyên ái,
hữu có mặt. Do duyên hữu, sanh có mặt. Do duyên
sanh, già chết, sầu, bi, khổ, ưu, não sanh khởi. Như
vậy là toàn khổ uẩn này tập khởi.

6) Này Ananda, ví như một cây lớn, các rễ của cây
ấy đâm xuống và đâm ngang, tất cả rễ ấy đều hút lên
nhựa sống cho cây ấy. Này Ananda, cây lớn ấy được
nuôi dưỡng như vậy, được tiếp tế như vậy, có thể
đứng vững trong một thời gian dài.

7) Cũng vậy, này Ananda, ai sống thấy vị ngọt trong
các pháp được chấp thủ, ái được tăng trưởng. Do
duyên ái, thủ có mặt. Do duyên thủ, hữu có
mặt...(như trên)... Như vậy là toàn bộ khổ uẩn này
tập khởi.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3191

8) Này Ananda, ai sống thấy sự tai hại trong các
pháp chấp thủ, ái được đoạn diệt. Do ái diệt nên thủ
diệt...(như trên)... Như vậy là toàn bộ khổ uẩn này
đoạn diệt.

9) Này Ananda, ví như một cây lớn, rồi có người đi
đến, cầm cái cuốc và cái giỏ. Người ấy chặt đứt rễ
cây ấy. Sau khi chặt đứt rễ, người ấy đào một cái
mương. Sau khi đào mương, người ấy nhổ lên các rễ
lớn cho đến các rễ con, rễ phụ. Người ấy chặt cây ấy
ra từng khúc. Sau khi chặt ra từng khúc, người ấy
bửa. Sau khi bửa, người ấy chẻ ra từng miếng nhỏ.
Sau khi chẻ ra từng miếng nhỏ, người ấy phơi giữa
gió và nắng. Sau khi phơi giữa gió và nắng, người
ấy lấy lửa đốt. Sau khi lấy lửa đốt, người ấy vun lại
thành đống tro. Sau khi vun lại thành đống tro, hoặc
người ấy sàng trong gió lớn hay đổ vào dòng nước
chảy mạnh để nước cuốn đi. Như vậy, này Ananda,
cây lớn ấy sẽ bị chặt đứt, làm thành như cây ta-la,
không thể nào tái sanh, không thể sanh khởi lại trong
tương lai.

10) Như vậy, này Ananda, ai sống thấy tai hại trong các pháp được chấp thủ, ái được đoạn diệt. Do ái diệt nên thủ diệt. Do thủ diệt nên hữu diệt. Do hữu diệt nên sanh diệt. Do sanh diệt, nên già chết, sầu, bi, khổ,

MƯỜI HAI DUYÊN                                        3192

ưu, não đều diệt. Như vậy là toàn bộ khổ uẩn này đoạn diệt.

MƯỜI HAI DUYÊN                                3193

425 Thức - Nghiệp là thửa ruộng, thức là hột giống, Ái là sự nhuận ướt - Kinh HIỆN HỮU – Tăng I, 405

HIỆN HỮU – Tăng I, 405

1. Rồi Tôn giả Ànanda đi đến Thế Tôn, sau khi đến,
đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống
một bên, Tôn giả Ànanda bạch Thế Tôn:
- Hữu, hữu, bạch Thế Tôn, được nói đến như vậy.
Cho đến như thế nào, bạch Thế Tôn, được xem là có
hữu?
- Này Ànanda, nếu không có hành động (nghiệp) và
sự chín muồi của dục giới thời dục hữu có thể trình
bày được không?
- Thưa không, bạch Thế Tôn.
- Như vậy, này Ànanda, nghiệp là thửa ruộng,
thức là hột giống, ái là sự nhuận ướt. Chúng
sanh bị vô minh che lấp, bị ái trói buộc, nên thức
được an lập trong giới thấp kém. Như vậy, trong
tương lai có sự tái sanh sanh khởi. Như vậy, này
Ànanda, hữu có mặt.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3194

2. Và này Ànanda, nếu không có hành động và sự
chín muồi của sắc giới, thời sắc hữu có thể trình bày
được không?
- Thưa không, bạch Thế Tôn.
- Như vậy, này Ànanda, nghiệp là thửa ruộng, thức
là hột giống, ái là sự nhuận ướt. Chúng sanh bị
vô minh che lấp, bị ái trói buộc, nên thức được
an lập trong giới bậc trung. Như vậy, trong tương
lai có sự tái sanh sanh khởi. Như vậy, này
Ànanda, hữu có mặt.
3. Và này Ànanda, nếu không có hành động và sự
chín muồi của vô sắc giới, thời vô sắc hữu có thể
trình bày được không?
- Thưa không, bạch Thế Tôn.
- Như vậy, này Ànanda, nghiệp là thửa ruộng, thức
là hột giống, ái là sự nhuận ướt. Chúng sanh bị
vô minh che lấp, bị ái trói buộc, nên thức được
an lập trong giới bậc thù thắng. Như vậy, trong
tương lai có sự tái sanh sanh khởi. Như vậy, này
Ànanda, hữu có mặt.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3195

426 Thức - Nhà của thức là sắc, thọ, tưởng, hành, thức - Kinh Hàliddikàni – Tương III, 23

Hàliddikàni – Tương III, 23

1) Như vầy tôi nghe.

Một thời Tôn giả Mahà Kaccàna ( Ma-ha Ca-chiên- diên ) sống giữa các dân chúng Avanti, tại Kulaghara bên bờ một vực núi.

2) Rồi gia chủ Hàliddikàni đi đến Tôn giả Mahà Kaccàna; sau khi đi đến, đảnh lễ Tôn giả Mahà Kaccàna rồi ngồi xuống một bên.

3) Ngồi xuống một bên, gia chủ Hàliddikàni nói với Tôn Giả Mahà Kaccàna:

- Thưa Tôn Gỉa, Thế Tôn đã nói trong phẩm thứ tám, trong tập: "Các câu hỏi của Màgandiya như sau:

Bậc Thánh bỏ gia đình,
Du hành không trú xứ,
Đối với dân trong làng,
Không tác thành hệ lụy.
Tuyệt không các dục vọng,

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3196

Không ước vọng hão huyền, Chấm dứt mọi tranh luận, Bất cứ với một ai".

Với lời nói vắn tắt này của Thế Tôn, thưa Tôn giả, ý nghĩa cần phải hiểu một cách rộng rãi như thế nào?

4) Này Gia chủ,

- Sắc giới là nhà của thức. Thức bị lòng tham
sắc giới trói buộc, này Gia chủ, được gọi là du
hành có gia đình.
- Thọ giới là nhà của thức. Thức bị lòng tham
thọ giới trói buộc, này Gia chủ, được gọi là du
hành có gia đình.
- Tưởng giới là nhà của thức. Thức bị lòng tham
tưởng giới trói buộc, này Gia chủ, được gọi là
du hành có gia đình.
- Hành giới là nhà của thức. Thức bị lòng tham
hành giới trói buộc, này Gia chủ, được gọi là
du hành có gia đình.
- Thức giới là nhà của thức. Thức bị lòng tham
thức giới trói buộc, này Gia chủ, được gọi là du
hành có gia đình.

Như vậy, này Gia chủ, là du hành có gia đình.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3197

8) Và này Gia chủ, thế nào là du hành không gia đình?

9) Đối với sắc giới, này Gia chủ, cái gọi là dục, là
tham, là hỷ, là khát ái, những gì thuộc chấp thủ, tâm
trú trước, thiên chấp tùy miên; Như Lai đoạn tận
chúng, cắt đứt tận gốc rễ, làm cho như thân cây ta-
la, làm cho không tái sanh, không thể sanh khởi trong
tương lai. Do vậy, Như Lai được gọi là du hành
không gia đình.

10) Đối với thọ giới, này Gia chủ...

11) Đối với tưởng giới, này Gia chủ...

12) Đối với hành giới, này Gia chủ...

13) Đối với thức giới, này Gia chủ, cái gọi là dục, là
tham, là hỷ, là khát ái, những gì thuộc chấp thủ, tâm
trú trước, thiên chấp tùy miên; Như Lai đoạn tận
chúng, cắt đứt tận gốc rễ, làm cho như thân cây ta-
la, làm cho không tái sanh, không thể sanh khởi trong
tương lai. Do vậy, Như Lai được gọi là du hành
không gia đình.

14) Như vậy, này Gia chủ, là du hành không gia đình.

15) Như thế nào, này Gia chủ, là du hành có trú xứ?

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3198

Bị trói buộc bởi an trú chấp trước (niketa-visàra) vào sắc tướng, này Gia chủ, gọi là du hành có trú xứ... vào thanh tướng... vào hương tướng... vào vị tướng... vào xúc tướng. Bị trói buộc bởi an trú chấp trước vào pháp tướng, này Gia chủ, gọi là du hành có trú xứ. Như vậy, này Gia chủ, là du hành có trú xứ.

16) Như thế nào là du hành không trú xứ?

Sự trói buộc bởi an trú chấp trước vào sắc tướng, này Gia chủ, đối với Như Lai đã được đoạn tận, cắt đứt tận gốc rễ, làm cho như thân cây ta-la, làm cho không tái sanh, không thể sanh khởi trong tương lai. Do vậy, Như Lai được gọi là du hành không trú xứ.

Sự trói buộc bởi an trú chấp trước vào thanh tướng...
vào hương tướng... vào vị tướng... vào xúc tướng...
vào pháp tướng, này Gia chủ, đối với Như Lai đã
được đoạn tận, cắt đứt tận gốc rễ, làm cho như thân
cây ta-la, làm cho không tái sanh, không thể sanh
khởi trong tương lai. Do vậy, Như Lai được gọi là du
hành không trú xứ.

17) Như vậy, này Gia chủ, là du hành không trú xứ.

18) Như thế nào, này Gia chủ, là tác thành hệ lụy trong làng?

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3199

Ở đây, này Gia chủ, có người sống thân mật với gia chủ, cùng vui, cùng buồn. Giữa những người sung sướng, vị ấy sung sướng. Giữa những người buồn khổ, vị ấy buồn khổ. Khi có công việc phải làm khởi lên, tự liên hệ mình vào các công việc ấy. Như vậy, này Gia chủ, là tác thành hệ lụy trong làng.

19) Và như thế nào, này Gia chủ, là không tác thành hệ lụy trong làng?

Ở đây, này Gia chủ, vị Tỷ-kheo không sống quá thân
mật với gia chủ, không cùng vui, không cùng buồn,
không vui sướng giữa những người sung sướng,
không buồn khổ giữa những người buồn khổ. Khi có
công việc phải làm khởi lên, không tự mình liên hệ
vào các công việc ấy. Như vậy, này Gia chủ, là không
tác thành hệ lụy trong làng.

20) Như thế nào, này Gia chủ, là không tuyệt không đối với các dục vọng?

Ở đây, này Gia chủ, có người không ly tham đối với các dục vọng, không ly dục, không ly ái, không ly khát, không ly nhiệt não, không ly khát ái. Như vậy, này Gia chủ, là không tuyệt không đối với các dục.

21) Như thế nào, này Gia chủ, là tuyệt không các dục vọng?

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3200

Ở đây, này Gia chủ, có người ly tham đối với các dục, ly dục, ly ái, ly khát, ly nhiệt não, ly khát ái. Như vậy, này Gia chủ, là tuyệt không các dục.

22) Như thế nào, này Gia chủ, là hy vọng hão huyền?

Ở đây, này Gia chủ, có người suy nghĩ như sau:
"Mong rằng có sắc như vậy trong tương lai! Mong
rằng có thọ như vậy trong tương lai! Mong rằng có
tưởng như vậy trong tương lai! Mong rằng có các
hành như vậy trong tương lai! Mong rằng có thức
như vậy trong tương lai!" Như vậy, này Gia chủ, là
hư vọng hão huyền.

23) Như thế nào, này Gia chủ, là không hy vọng hão huyền?

Ở đây, này Gia chủ, có người không có suy nghĩ như
sau: "Mong rằng có sắc như vậy trong tương lai!
Mong rằng có thọ như vậy trong tương lai! Mong
rằng có tưởng như vậy trong tương lai! Mong rằng
có các hành như vậy trong tương lai! Mong rằng có
thức như vậy trong tương lai!" như vậy, này Gia chủ,
là không hy vọng hão huyền.

24) Như thế nào, này Gia chủ, là tranh luận với người?

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3201

Ở đây, này Gia chủ, có người nói như sau: "Ông
không biết Pháp và Luật này. Ta biết Pháp và Luật
này. Sao Ông có thể biết Pháp và Luật này? Ông đã
phạm vào tà kiến. Ta mới thật đúng chánh kiến.
Những điều đáng nói trước, Ông lại nói sau. Những
điều đáng nói sau, Ông lại nói trước. Lời nói của ta
mới tương ưng. Lời nói của Ông không tương ưng.
Chủ kiến của Ông đã bị bài bác. Câu nói của Ông đã
bị thách đố. Hãy đến mà giải vây lời nói ấy. Ông đã
bị thuyết bại. Nếu có thể được, hãy gắng thoát ra khỏi
lối bí". Như vậy, này Gia chủ, là tranh luận với
người.

25) Như thế nào, này Gia chủ, là không tranh luận với người?

Ở đây, này Gia chủ, vị Tỷ-kheo không nói lời nói
như sau: "Ông không biết Pháp và Luật này.... .. Hãy
thoát ra khỏi lối bí". Như vậy, này Gia chủ, là không
tranh luận với người.

26) Như vậy, này Gia chủ, Thế Tôn đã nói trong phẩm thứ tám, trong tập: "Các câu hỏi của Màgandiya như sau:

Bậc Thánh bỏ gia đình, Du hành không trú xứ, Đối với dân trong làng,

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3202

Không tác thành hệ lụy.
Tuyệt không các dục vọng.
Không ước vọng hão huyền,
Chấm dứt mọi tranh luận,
Bất cứ với một ai ".

Với lời nói vắn tắt này của Thế Tôn, này Gia chủ, ý nghĩa cần phải hiểu một cách rộng rãi như vậy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   3203

427 Thức - Nếu thức không đi vào trong bụng người mẹ… - Kinh ĐẠI DUYÊN – 15 Trường I, 511

KINH ĐẠI DUYÊN (MAHA NIDANA SUTTA) – Bài kinh số 15 – Trường I, 511

1. Như vậy tôi nghe. Một thời, Thế Tôn trụ tại bộ lạc
Kuru (Câu-lâu), ở ấp Kuru tên là Kammassadhamma
(Kiếm-ma-sắt-đàm). Tôn giả Ananda (A Nan) đến
tại chỗ Thế Tôn ở, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn và
ngồi xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên,
Tôn giả Ananda bạch Thế Tôn:

- Hy hữu thay, bạch Thế Tôn! Kỳ diệu thay, bạch Thế
Tôn! Bạch Thế Tôn, giáo pháp Duyên khởi này thâm
thúy, thật sự thâm thúy, và giáo pháp này đối với con
hết sức minh bạch rõ ràng.

- Này Ananda, chớ có nói vậy! Này Ananda chớ có
nói vậy! Này Ananda, giáo pháp Duyên khởi này
thâm thúy, thật sự thâm thúy. Này Ananda, chính vì
không giác ngộ, không thâm hiểu giáo pháp này
mà chúng sanh hiện tại bị rối loạn như một ổ kén,

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3204

rối ren như một ống chỉ, giống như cỏ munja và lau sậy babaja (ba-ba-la), không thể nào ra khỏi khổ xứ, ác thú, đọa xứ, sanh tử.

2. Này Ananda, nếu có ai hỏi: "Già và chết do duyên
nào không?" Hãy đáp: "Có". Nếu có hỏi: "Già và
chết do duyên gì?" Hãy đáp: "Già và chết do duyên
sanh".

- Này Ananda, nếu có ai hỏi: "Sanh có duyên nào
không?" Hãy đáp: "Có". Nếu có hỏi: "Sanh do
duyên gì?" Hãy đáp: "Sanh do duyên hữu".
- Này Ananda, nếu có ai hỏi: "Hữu có do duyên
nào không? Hãy đáp: "Có". Nếu có hỏi: "Hữu
do duyên gì?" Hãy đáp: "Hữu do duyên thủ".
- Này Ananda, nếu có ai hỏi. "Thủ có do duyên
nào không?" Hãy đáp: "Có". Nếu có hỏi: "Thủ
do duyên gì?" Hãy đáp: "Thủ do duyên ái".
- Này Ananda, nếu có ai hỏi: "Sanh có duyên nào
không?" Hãy đáp: "Có". Nếu có hỏi: "Sanh do
duyên gì?" Hãy đáp: "Sanh do duyên hữu".
- Này Ananda, nếu có ai hỏi: "Hữu có do duyên
nào không? Hãy đáp: "Có". Nếu có hỏi: "Hữu
do duyên gì?" Hãy đáp: "Hữu do duyên thủ".

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3205

(2 đoạn này dư)????
- Này Ananda, nếu có ai hỏi: "Ái có duyên nào
không?" Hãy đáp: "Có". Nếu có hỏi: "Ái do
duyên gì?" Hãy đáp: "Ái do duyên thọ".
- Này Ananda, nếu có ai hỏi: "Thọ có do duyên
nào không?" Hãy đáp: "Có". Nếu có hỏi: "Thọ
do duyên gì?" Hãy đáp: "Thọ do duyên xúc".
- Này Ananda, nếu có ai hỏi: "Xúc có do duyên
nào không?" Hãy đáp: "Có". Nếu có hỏi: "Xúc
do duyên gì?" Hãy đáp: "Xúc do duyên danh
sắc"????. (Xúc do duyên Sáu nhập)
- (Thiếu Sáu nhập do duyên Danh sắc)????
- Này Ananda, nếu có ai hỏi: "Danh sắc có duyên
nào không?" Hãy đáp: "Có". Nếu có hỏi: "Danh
sắc do duyên gì? Hãy đáp: "Danh sắc do
duyên thức".
- Này Ananda, nếu có ai hỏi: "Thức có do duyên
nào không?" Hãy đáp: "Có". Nếu có hỏi: "Thức
do duyên gì?" Hãy đáp: "Thức do duyên danh
sắc".
3. Này Ananda, như vậy do duyên danh sắc, thức
sanh; do duyên thức, danh sắc sanh; do duyên danh

MƯỜI HAI DUYÊN                                 3206

sắc, xúc sanh,(??? do duyên danh sắc, lục nhập sanh; do duyên lục nhập, xúc sanh); do duyên xúc, thọ sanh; do duyên thọ; ái sanh; do duyên ái, thủ sanh; do duyên thủ, hữu sanh; do duyên hữu, sanh sanh; do duyên sanh, lão tử sanh, do duyên lão tử, sầu, bi, khổ, ưu não sanh. Như vậy là toàn bộ khổ uẩn tập khởi.

4. Trước đã nói: "Do duyên sanh; lão tử sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên sanh; lão tử sanh?"

 Này Ananda, nếu sanh không có bất cứ loại
nào, bất cứ chỗ nào, như chư Thiên hay Thiên
giới, Càn-thát-bà hay Càn-thát-bà-giới, Dạ-xoa
hay Dạ Xoa giới. Quỷ thần hay Quỷ thần giới,
loài Người hay Nhân giới, loại bốn chân hay tứ
túc giới, loài chim hay điểu giới, loài trùng xà
hay trùng xà giới. Này Ananda, nếu không có
sanh cho tất cả, do sanh diệt, thời lão tử có thể
hiện hữu không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của lão tử, tức là sanh.

5. Trước đã nói: "Do duyên hữu, sanh sanh ra". Này

MƯỜI HAI DUYÊN                                       3207

Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên hữu, sanh sanh ra?"

 Này Ananda, nếu hữu không có bất cứ loại
nào, giới nào, bất cứ chỗ nào xứ nào, như dục
hữu, sắc hữu hay vô sắc hữu. Nếu không có hữu
cho tất cả, do hữu diệt, thời sanh có thể hiện
hữu không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của sanh, tức là hữu.

6. Trước đã nói: "Do duyên thủ, hữu sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu hỏi: "Do duyên thủ, hữu sanh?"

 Này Ananda, nếu thủ không có bất cứ loại
nào, bất cứ chỗ nào, như dục thủ, kiến thủ, giới
cấm thủ hay ngã chấp thủ. Nếu không có thủ
cho tất cả, do thủ diệt, thời hữu có thể hiện hữu
không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên,

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3208

như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của hữu, tức là thủ.

7. Trước đã nói: "Do duyên ái, thủ sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên ái, thủ sanh".

 Này Ananda, nếu ái không có bất cứ loại nào,
bất cứ chỗ nào, như sắc ái, thanh ái, hương ái,
vị ái, xúc ái hay pháp ái. Nếu không có ái cho
tất cả, do ái diệt thời thủ có thể hiện hữu
không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của thủ, tức là ái.

8. Trước đã nói: "Do duyên thọ, ái sanh".

 Này Ananda, nếu thọ không có bất cứ loại nào,
bất cứ chỗ nào, như nhãn xúc sở sanh thọ, nhĩ
xúc sở sanh thọ, tỷ xúc sở sanh thọ, thiệt xúc
sở sanh thọ, tỷ xúc sở sanh thọ, ý xúc sở sanh
thọ. Nếu không có thọ cho tất cả, nếu thọ diệt
thời ái có thể hiện hữu không?

MƯỜI HAI DUYÊN                                   3209

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của ái, tức là thọ.

9. Này Ananda, như vậy do duyên thọ, ái sanh;

- Do duyên ái, tìm cầu sanh;
- Do duyên tìm cầu, lợi sanh;
- Do duyên lợi, quyết định (sở dụng của lợi)
sanh;
- Do duyên quyết định, tham dục sanh;
- Do duyên tham dục, đam trước sanh;
- Do duyên đam trước, chấp thủ sanh;
- Do duyên chấp thủ, hà tiện sanh;
- Do duyên hà tiện, thủ hộ sanh;
- Do duyên thủ hộ, phát sanh một số ác, bất thiện
pháp như chấp trượng, chấp kiếm, tranh đấu,
tranh luận, đấu khẩu, khẩu chiến, ác khẩu, vọng
ngữ.

10. Trước đã nói: "Do duyên thủ hộ, phát sanh một số ác, bất thiện pháp, như chấp trượng, chấp kiếm,

MƯỜI HAI DUYÊN                                   3210

tranh đấu, tranh luận, đấu khẩu, khẩu chiến, ác khẩu, vọng ngữ". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên thủ hộ, phát sanh một số ác, bất thiện pháp, như chấp trượng, chấp kiếm, tranh đấu, tranh luận, đấu khẩu, khẩu chiến, ác khẩu, vọng ngữ"?

 Này Ananda, nếu thủ hộ không có bất cứ loại
nào, bất cứ chỗ nào, nếu không có thủ hộ cho
tất cả, nếu thủ hộ diệt, thời một số ác, bất thiện
pháp như chấp trượng, chấp kiếm, tranh đấu,
tranh luận, đấu khẩu, khẩu chiến, ác khẩu,
vọng ngữ có thể hiện hữu được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên,
như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của một
số ác, bất thiện pháp như chấp trượng, chấp kiếm,
tranh đấu, tranh luận, đấu khẩu, khẩu chiến, ác khẩu,
vọng ngữ, tức là thủ hộ.

11. Trước đã nói: "Do duyên hà tiện, thủ hộ sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên hà tiện thủ hộ sanh"?

 Này Ananda, nếu hà tiện không có bất cứ loại nào, bất cứ chỗ nào, nếu không có hà tiện, cho tất cả, nếu hà tiện diệt thời thủ hộ có thể hiện

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3211

hữu không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của thủ hộ, tức là hà tiện.

12. Trước đã nói: "Do duyên chấp thủ, hà tiện sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên chấp thủ, hà tiện sanh"?

 Này Ananda, nếu chấp thủ không có bất cứ
loại nào, bất cứ chỗ nào, nếu không chấp thủ
cho tất cả, nếu chấp thủ diệt thời hà tiện có thể
hiện hữu được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của hà tiện, tức là chấp thủ.

13. Trước đã nói: "Do duyên đam trước, chấp thủ sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên đam trước, chấp thủ sanh "?

 Này Ananda, nếu đam trước không có bất cứ

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3212

loại nào, bất cứ chỗ nào, nếu không có đam trước cho tất cả, nếu đam trước diệt thời chấp thủ có thể hiện hữu được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của chấp thủ, tức là đam mê.

14. Trước đã nói: "Do duyên tham dục, đam trước sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên tham dục, đam trước sanh "?

 Này Ananda, nếu tham dục không có bất cứ
loại nào, bất cứ chỗ nào, nếu không có tham
dục cho tất cả, nếu tham dục diệt, thời đam
trước có thể hiện hữu được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của đam trước, tức là tham dục.

15. Trước đã nói: "Do duyên quyết định, tham dục sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên quyết định tham dục sanh"?

MƯỜI HAI DUYÊN                                   3213

 Này Ananda, nếu quyết định không có bất cứ
loại nào, bất cứ chỗ nào, nếu không có quyết
định cho tất cả, nếu quyết định diệt, thời tham
dục có thể hiện hữu được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của tham dục tức là quyết định.

16. Trước đã nói: "Do duyên lợi, quyết định sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên lợi quyết định sanh"?

 Này Ananda, nếu lợi không có bất cứ loại
nào, bất cứ chỗ nào, nếu lợi không có cho tất
cả, nếu lợi diệt thời quyết định có thể hiện hữu
được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của quyết định, tức là lợi.

17. Trước đã nói: "Do duyên tìm cầu, lợi sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3214

tìm cầu, lợi sanh"?

 Này Ananda, nếu tìm cầu không có bất cứ loại
nào, bất cứ chỗ nào, nếu tìm cầu không có
cho tất cả, nếu tìm cầu diệt, thời lợi có thể hiện
hữu được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của lợi, tức là tầm cầu.

18. Trước đã nói: "Do duyên ái, tìm cầu sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên ái, tầm cầu sanh"?

 Này Ananda, nếu không có bất cứ loại nào,
bất cứ chỗ nào, nếu ái không có cho tất cả,
nếu ái diệt thời, tầm cầu có thể hiện hữu được
không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của tầm cầu, tức là ái.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3215

Này Ananda, như vậy hai phương diện (của ái) tuy hai nhưng hòa hợp thành một, nhờ thọ (làm duyên sanh).

19. Trước đã nói: "Do duyên xúc, thọ sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên xúc, thọ sanh"?

 Này Ananda, nếu xúc không có bất cứ loại
nào, bất cứ chỗ nào, như nhãn xúc, nhĩ xúc,
tỷ xúc, thiệt xúc, thân xúc, ý xúc, nếu xúc
không có cho tất cả, nếu xúc diệt, thời thọ có
thể hiện hữu không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của thọ, tức là xúc.

20. Trước đã nói: "Do duyên danh sắc, xúc sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên danh sắc, xúc sanh"?

 Này Ananda, nếu những hình, những sắc,
những tướng, những mạo, nhờ đó mà danh
thân và sắc thân thi thiết; nếu những hình,
những sắc, những tướng, những mạo ấy không

MƯỜI HAI DUYÊN                                   3216

có, thời danh mục xúc trong sắc thân có thể hiện hữu được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, những hình, những sắc, những tướng,
những mạo ấy nhờ đó mà sắc thân được thi thiết, nếu
những hình, những sắc, những tướng, những mạo ấy
không có, thời hữu đối xúc trong danh thân có thể
hiện hữu được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, những hình, những sắc, những tướng,
những mạo nhờ đó mà danh thân và sắc thân được
thi thiết, nếu những hình, những sắc, những tướng,
những mạo ấy không có, thời danh mục xúc hay hữu
đối xúc có thể hiện hữu được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, những hình, những sắc, những tướng,
những mạo nhờ đó mà danh sắc được thi thiết, nếu
những hình, những sắc, những tướng, những mạo ấy
không có thì xúc có thể hiện hữu được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

MƯỜI HAI DUYÊN                                   3217

Do vậy, này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của xúc, tức là danh sắc.

21. Trước đã nói: "Do duyên thức, danh sắc sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên thức, danh sắc sanh"?

 Này Ananda, nếu thức không đi vào trong bụng của người mẹ, thời danh sắc có thể hình thành trong bụng bà mẹ không?

- Bạch Thế Tôn, không!

 Này Ananda, nếu thức đi vào trong bụng bà mẹ rồi bị tiêu diệt, thời danh sắc có thể hình thành trạng thái này, trạng thái khác không?

- Bạch Thế Tôn, không!

 Này Ananda, nếu thức bị đoạn trừ trong
đứa con nít, hoặc là đồng nam hay đồng nữ,
thời danh sắc có thể lớn hơn, trưởng thành
và thành mãn được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Do vậy, này Ananda, như vậy là nhơn, như

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3218

vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của danh sắc, tức là thức.

22. Trước đã nói: "Do duyên danh sắc, thức sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên sanh sắc thức sanh "?

 Này Ananda, nếu thức không an trú được
trong danh sắc, thời trong tương lai, có thể
hiện hữu sự hình thành của sanh, lão, tử,
khổ tập không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Do vậy, này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của thức, tức là danh sắc.

- Này Ananda, trong giới hạn con người
được sanh, con người được già, con người
được chết, con người được diệt, hay con
người được tái sanh, trong giới hạn ấy là
danh mục đạo, trong giới hạn ấy là ngôn ngữ
đạo, trong giới hạn ấy là thi thiết đạo, trong
giới hạn ấy là tuệ giới, trong giới hạn ấy là
lưu chuyển luân hồi hiện hữu trạng thái này
trạng thái khác nghĩa là danh sắc và thức.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   3219

23. Này Ananda, có bao nhiêu lời tuyên bố về ngã?

- Này Ananda, hoặc ngã được tuyên bố là có sắc
và hạn lượng trong câu: "Ngã của tôi có sắc và
hạn lượng".
- Này Ananda, hoặc ngã được tuyên bố là có sắc
và vô lượng trong câu: "Ngã của tôi có sắc và
vô lượng".
- Này Ananda, hoặc ngã được tuyên bố là không
có sắc và có hạn lượng trong câu: "Ngã của tôi
không có sắc và có hạn lượng".
- Này Ananda, hoặc ngã được tuyên bố là không
có sắc và vô lượng trong câu: "Ngã của tôi
không có sắc và vô lượng".
24. Này Ananda, có người tuyên bố ngã có sắc và có
hạn lượng trong hiện tại, người này tuyên bố hoặc
ngã có sắc và có hạn lượng trong tương lai. Hoặc như
thế này: "Ngã của tôi không phải như vậy, tôi sẽ uốn
nắn cho như vậy". Này Ananda, sự việc là như vậy
thời lời tuyên bố về tà kiến ngã có sắc và có hạn
lượng như vậy là quá đủ rồi.

Này Ananda, có người tuyên bố ngã có sắc và vô lượng người này tuyên bố hoặc ngã có sắc và vô

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3220

lượng trong hiện tại, hoặc ngã có sắc và vô lượng
trong tương lai. Hoặc như thế này: "Ngã của tôi
không phải như vậy, tôi sẽ uốn nắn cho như vậy".
Này Ananda, sự việc là như vậy thời lời tuyên bố về
tà kiến ngã có sắc và vô lượng như vậy là quá đủ
rồi.

Này Ananda, có người tuyên bố ngã không có sắc và
có hạn lượng, người này tuyên bố hoặc ngã không có
sắc và có hạn lượng trong hiện tại hoặc ngã không có
sắc và có hạn lượng trong tương lai... hoặc ngã không
có sắc và vô lượng trong tương lai. Hoặc như thế này:
"Ngã của tôi không phải như vậy, tôi sẽ uốn nắn cho
như vậy". Này Ananda, sự việc là như vậy thời lời
tuyên bố về tà kiến ngã có sắc và vô lượng như vậy
là quá đủ rồi. Này Ananda, như vậy, là có bấy nhiêu
lời tuyên bố về ngã.

25. Này Ananda, có bao nhiêu lời không tuyên bố về ngã?

- Này Ananda, hoặc ngã không được tuyên bố là
có sắc và có hạn lượng trong câu: "Ngã của tôi
có sắc và có hạn lượng".
- Này Ananda, hoặc ngã không được tuyên bố là
có sắc và vô lượng trong câu: "Ngã của tôi có
sắc và vô lượng".

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3221

- Này Ananda, hoặc ngã không được tuyên bố là
không có sắc và có hạn lượng trong câu: "Ngã
của tôi không có sắc và có hạn lượng".
- Này Ananda, hoặc ngã không được tuyên bố là
không có sắc và vô lượng trong câu: "Ngã của
tôi không có sắc và vô lượng".

26. Này Ananda, có người không tuyên bố ngã có sắc và có hạn lượng, người này không tuyên bố, hoặc ngã có sắc và có hạn lượng trong hiện tại, hoặc ngã có sắc và có hạn lượng trong tương lai. Hoặc không như thế này: "Ngã của tôi không phải như vậy, tôi sẽ uốn nắn cho như vậy". Này Ananda, sự việc là như vậy thời lời không tuyên bố về tà kiến ngã có sắc và có hạn lượng như vậy là quá đủ rồi.

Này Ananda, có người không tuyên bố ngã có sắc và
vô lượng, người này không tuyên bố hoặc ngã có sắc
và vô lượng trong hiện tại, hoặc ngã có sắc và vô
lượng trong tương lai. Hoặc không như thế này. "Ngã
của tôi không phải như vậy, tôi sẽ uốn nắn cho như
vậy". Này Ananda, sự việc là như vậy thời lời không
tuyên bố về tà kiến ngã có sắc và vô lượng như vậy
là quá đủ rồi.

Này Ananda, có người không tuyên bố ngã không có sắc và có hạn lượng, người này tuyên bố, hoặc ngã

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3222

không có sắc và có hạn lượng trong hiện tại, hoặc
ngã không có sắc và có hạn lượng trong tương lai.
Hoặc không như thế này: "Ngã của tôi không phải
như vậy, tôi sẽ uốn nắn cho như vậy". Này Ananda,
sự việc là như vậy thời lời không tuyên bố về tà kiến
ngã không có sắc và có hạn lượng như vậy là quá đủ
rồi.

Này Ananda, có người không tuyên bố ngã không có
sắc và vô lượng, người này không tuyên bố ngã
không có sắc và vô lượng trong hiện tại, hoặc ngã
không có sắc và vô lượng trong tương lai. Hoặc
không như thế này: "Ngã của tôi không phải như vậy,
tôi sẽ uốn nắn cho như vậy". Này Ananda, sự việc là
như vậy thời lời không tuyên bố về tà kiến ngã có sắc
và vô lượng như vậy là quá đủ rồi.

Này Ananda, như vậy là có bấy nhiêu lời không tuyên bố về ngã.

27. Này Ananda, dưới bao nhiêu hình thức, ngã được quan niệm?

- Này Ananda, ngã được quan niệm như thọ
trong câu: "Ngã của tôi là thọ". Hay trái lại:
"Ngã của tôi không phải là thọ, ngã của tôi
không có cảm thọ".

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3223

- Này Ananda, hoặc ngã được quan niệm như
trong câu: "Ngã của tôi không phải là thọ, cũng
không phải là không có cảm thọ; ngã của tôi
có cảm thọ, ngã của tôi có khả năng cảm thọ".
Như vậy, này Ananda, ngã được quan niệm.

28. Này Ananda, ai nói: "ngã của tôi là thọ". Người ấy cần được trả lời: "Này Hiền giả, có ba loại cảm thọ, lạc thọ, khổ thọ, bất khổ bất lạc thọ. Trong ba loại thọ này, loại nào ông xem là ngã?"

- Này Ananda, khi cảm giác một lạc thọ, chúng
ta không cảm giác một khổ thọ, không cảm
giác một bất khổ bất lạc thọ, khi ấy chỉ cảm
giác một lạc thọ thôi.
- Này Ananda, khi cảm giác một khổ thọ, chúng
ta không cảm giác một lạc thọ, không cảm giác
một bất khổ bất lạc thọ, khi ấy chỉ cảm giác một
khổ thọ thôi.
- Này Ananda, khi cảm giác một bất khổ bất lạc
thọ, chúng ta không cảm giác một lạc thọ,
không cảm giác một khổ thọ, khi ấy chỉ cảm
giác một bất khổ bất lạc thọ thôi.
29. Lại nữa, này Ananda, lạc thọ là vô thường, hữu
vi, là pháp duyên khởi, là pháp biến hoại, là pháp

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3224

đoạn diệt, là pháp ly dục, là pháp diệt tận.

- Này Ananda, khổ thọ là vô thường, hữu vi, là
pháp duyên khởi, là pháp đoạn hoại, là pháp
đoạn diệt, là pháp ly dục, là pháp diệt tận.
- Này Ananda, bất khổ bất lạc thọ là vô thường,
hữu vi, là pháp duyên khởi, là pháp đoạn hoại,
là pháp đoạn diệt, là pháp ly dục, là pháp diệt
tận.
 Khi cảm giác một lạc thọ mà nói rằng: "Đó là
ngã của tôi", thời khi lạc thọ ấy diệt mất người
ấy cũng nghĩ rằng: "Ngã của tôi cũng diệt".
 Khi cảm giác một khổ thọ mà nói rằng: "Đó là
ngã của tôi", thời khi khổ thọ ấy diệt mất người
ấy cũng nghĩ rằng: "Ngã của tôi cũng diệt".
 Khi cảm giác một bất khổ bất lạc thọ mà nói
rằng: "Đó là ngã của tôi", thời khi bất khổ bất
lạc thọ ấy diệt mất, người ấy cũng nghĩ rằng:
"Ngã của tôi cũng diệt".
Vậy những ai nói rằng: "Ngã của tôi là thọ", người
ấy sẽ xem ngã của mình như một cái gì trong hiện
tại, cái gì ấy là vô thường, lạc khổ xen lẫn, là pháp
sanh diệt. Do vậy, này Ananda, không thể chấp
nhận quan niệm "Ngã của tôi là thọ".

30. Này Ananda, ai nói như sau: "Ngã của tôi

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3225

không phải là thọ, ngã của tôi không có cảm thọ".
Người ấy cần được trả lời: "Này Hiền giả, chỗ nào
không có một cảm thọ gì cả, chỗ ấy có thể xem là
"Tôi có" được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Do vậy, này Ananda, không thể chấp nhận quan niệm "Ngã của tôi không phải là thọ, ngã của tôi không có cảm thọ".

31. Này Ananda, ai nói như sau: "Ngã của tôi
không phải là thọ, ngã của tôi không phải không
có cảm thọ, ngã của tôi có cảm thọ, ngã của tôi có
khả năng cảm thọ". Người ấy cần được trả lời:
"Này Hiền giả nếu tất cả mọi loại cảm thọ đều đoạn
diệt hoàn toàn, khi không còn một loại cảm thọ nào
cả, khi thọ đã tận diệt, thời ở tại chỗ ấy, có thể nói:
"Tôi là như vậy" chăng?"

- Bạch Thế Tôn, không!

- Do vậy, này Ananda, không thể chấp nhận quan
niệm "Ngã của tôi không phải là thọ, ngã của tôi
không phải không có cảm thọ; ngã của tôi có cảm
thọ, ngã của tôi có khả năng cảm thọ".

32. Này Ananda, khi có một vị Tỷ-kheo không

MƯỜI HAI DUYÊN                                       3226

quan niệm ngã là thọ, không quan niệm ngã không
phải thọ, không quan niệm: "Ngã của tôi là thọ, ngã
của tôi có khả năng cảm thọ", khi ấy vị này sẽ không
chấp trước một điều gì ở trên đời, vì không chấp
trước nên không sợ hãi; vì không sợ hãi nên hoàn
toàn tự mình tịch diệt. Vị ấy biết sanh đã tận, phạm
hạnh đã thành, những việc cần làm đã làm, sau đời
này không còn đời nào khác nữa.

Này Ananda, với vị Tỷ-kheo có tâm giải thoát như vậy, nếu có ai nói vị Tỷ-kheo ấy có tà kiến như sau: "Như Lai có tồn tại sau khi chết" thời thật hoàn toàn phi lý. Hoặc có tà kiến như sau: "Như Lai không có tồn tại sau khi chết", thời thật hoàn toàn phi lý. Hoặc có tà kiến như sau: "Như Lai có tồn tại và không có tồn tại sau khi chết", thời thật hoàn toàn phi lý. Hoặc có tà kiến như sau: "Như Lai không có tồn tại và không không có tồn tại sau khi chết", thời thật hoàn toàn phi lý. Tại sao vậy? Này Ananda, ví dầu có bao nhiêu danh mục, bao nhiêu danh mục đạo, dầu có bao nhiêu ngôn ngữ, bao nhiêu ngôn ngữ đạo, dầu có bao nhiêu thi thiết, bao nhiêu thi thiết đạo, dầu có bao nhiêu trí tuệ, bao nhiêu trí tuệ giới, dầu có bao nhiêu luân chuyển, bao nhiêu vận hành, với thắng trí hiểu biết tất cả, vị Tỷ-kheo được giải thoát. Với vị Tỷ-kheo thắng trí giải thoát như vậy mà nói rằng vị Tỷ-kheo ấy không biết, không thấy, thời thật là

MƯỜI HAI DUYÊN                                       3227

một sự phi lý.

33. Này Ananda, có bảy trú xứ của thức và hai xứ. Thế nào là bảy?

- Này Ananda, có những loại hữu tình, thân dị loại
và tưởng dị loại, như loài Người, một số chư
Thiên và một số trong địa ngục. Đó là trú xứ thứ
nhất của thức.
- Này Ananda, có những loại hữu tình, thân dị loại
nhưng tưởng nhất loại, như các vị Phạm Chúng
thiên được sanh vào cõi ấy, nhờ sơ Thiền. Đó là
trú xứ thứ hai của thức.
- Này Ananda, có những loại hữu tình, thân nhất
loại nhưng tưởng dị loại, như các vị Quang Âm
thiên (Abhassarà). Đó là trú xứ thứ ba của thức.
- Này Ananda, có những loại hữu tình, thân nhất
loại và tưởng cũng nhất loại, như các vị Biến
Tịnh thiên (Subhakinna). Đó là trú xứ thứ tư của
thức.
- Này Ananda, có những loại hữu tình, vượt ra khỏi
tất cả sắc tưởng, đoạn trừ tất cả hữu đối tưởng,
không suy tư đến mọi dị loại tưởng, chỉ có tưởng
"Hư không là vô biên", được sanh vào cõi Hư

MƯỜI HAI DUYÊN                                  3228

Không vô biên xứ. Đó là trú xứ thứ năm của thức.
- Này Ananda, có những loại hữu tình hoàn toàn
vượt ra khỏi Không vô biên xứ, chỉ có tưởng
"Thức là vô biên", được sanh vào cõi Thức vô
biên xứ. Đó là trú xứ thứ sáu của thức.
- Này Ananda, có những loại hữu tình, hoàn toàn
vượt ra khỏi Thức vô biên xứ, chỉ có tưởng "Vô
sở hữu", được sanh vào cõi Vô sở hữu xứ. Đó là
trú xứ thứ bảy của thức.
- Hai xứ là Vô tưởng hữu tình xứ và Phi tưởng
phi phi tưởng xứ.
34. Này Ananda, trong thức trú xứ thứ nhất có thân
dị loại và tưởng dị loại này, như loài Người, một số
chư Thiên và một số hữu tình trong địa ngục. Này
Ananda nếu có ai hiểu được trú xứ này, hiểu được sự
tập khởi, hiểu được sự đoạn diệt, hiểu được vị ngọt,
hiểu được sự nguy hiểm và hiểu được sự xuất ly của
trú xứ này, một vị như vậy có thể còn hoan hỷ ưa
thích trú xứ này không?

- Bạch Thế Tôn, không!

... (như trước)...

- Này Ananda, trong thức trú xứ thứ bảy, hoàn toàn

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3229

vượt ra khỏi Thức vô biên xứ, chỉ có tưởng "Vô sở
hữu", được sanh vào cõi Vô sở hữu xứ. Này Ananda
nếu có ai hiểu được trú xứ này, hiểu được sự tập
khởi, hiểu được sự đoạn diệt, hiểu được sự tập khởi,
hiểu được sự đoạn diệt, hiểu được vị ngọt, hiểu được
sự nguy hiểm và hiểu được sự xuất ly của trú xứ này,
một vị như vậy có thể còn hoan hỷ ưa thích trú xứ
này không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, với Vô tưởng hữu tình xứ này, này
Ananda, nếu có ai hiểu được trú xứ này, hiểu được
sự tập khởi, hiểu được sự đoạn diệt, hiểu được vị
ngọt, hiểu được sự nguy hiểm và hiểu được sự xuất
ly của trú xứ này, một vị như vậy có thể còn hoan
hỷ ưa thích trú xứ này không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, với Phi tưởng phi phi tưởng xứ này,
này Ananda, nếu có ai hiểu được trú xứ này, hiểu
được sự tập khởi, hiểu được sự đoạn diệt, hiểu được
vị ngọt, hiểu được sự nguy hiểm và hiểu được sự xuất
ly của trú xứ này, một vị như vậy có thể còn hoan
hỷ ưa thích trú xứ này không?

- Bạch Thế Tôn, không!

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3230

- Này Ananda, bởi bảy thức trú xứ và hai xứ này,
nếu có vị Tỷ-kheo đã như chơn hiểu được tập khởi,
đoạn trừ, vị ngọt, sự nguy hiểm, xuất ly của chúng,
nhờ không còn chấp thủ, vị này được giải thoát. Này
Ananda, vị Tỷ-kheo như vậy được gọi là Tuệ giải
thoát.

35. Này Ananda, có tám giải thoát. Thế nào là tám?

25.   Tự mình có sắc, thấy các sắc pháp. Đó là giải
thoát thứ nhất.
26.   Không biết tự mình có sắc, thấy các sắc ngoài
tự thân. Đó là giải thoát thứ hai.
27.   Tâm mạnh hướng đến thanh tịnh. Đó là giải
thoát thứ ba.
28.   Hoàn toàn vượt khỏi mọi sắc tưởng, đoạn diệt
mọi hữu đối tưởng, không suy tư đến mọi
tưởng dị biệt, với tư tưởng: "Hư không là vô
biên", chứng và an trú Hư không vô biên xứ.
Đó là giải thoát thứ tư.
29.   Hoàn toàn vượt khỏi Hư không vô biên xứ, với
tư tưởng: "Thức là vô biên", chứng và an trú
Thức vô biên xứ. Đó là giải thoát thứ năm.
30.   Hoàn toàn vượt khỏi Thức vô biên xứ, với tư

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3231

tưởng: "Vô sở hữu" chứng và an trú Vô sở hữu
xứ. Đó là giải thoát thứ sáu.
31.   Hoàn toàn vượt khỏi Vô sở hữu xứ, chứng và
an trú Phi tưởng phi phi tưởng xứ. Đó là giải
thoát thứ bảy.
32.   Vượt khỏi hoàn toàn Phi tưởng phi phi tưởng
xứ, chứng và an trú Diệt thọ tưởng định. Đó là
giải thoát thứ tám. Này Ananda, như vậy là tám
giải thoát.
36. Này Ananda, khi một vị Tỷ-kheo thuận thứ thể
nhập tám giải thoát này, có thể nhập và có thể xuất
khỏi bất cứ giải thoát nào khi nào mình muốn, chỗ
nào mình muốn và dài bao lâu mình muốn - và với
các lậu hoặc được đoạn trừ, vị Tỷ-kheo chứng và
an trú trong tám giải thoát và tuệ giải thoát, không
còn lậu hoặc ngay trong thời hiện tại, tự mình thấu
đạt và chứng ngộ. Này Ananda, không còn có một
Câu giải thoát nào khác cao hơn và thù thắng hơn
Câu giải thoát này.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Tôn giả Ananda hoan hỷ tín thọ lời dạy của Thế Tôn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3232

MƯỜI HAI DUYÊN   3233

428 Thức - Quán - Cần phải quán Thức thực như thế nào - Kinh Thịt Đứa Con – Tương II, 175

Thịt Đứa Con – Tương II, 175

1)...Ở Sàvatthi.

2)...Này các Tỷ-kheo, có bốn loại đồ ăn này đưa đến sự tồn tại, hay sự chấp thủ tái sanh cho các loài hữu tình hay chúng sanh.

3) Thế nào là bốn?

- Đoàn thực hoặc thô, hoặc tế;
- Thứ hai là xúc;
- Thứ ba là tư niệm;
- Thứ tư là thức.

Này các Tỷ-kheo, bốn loại đồ ăn này đưa đến sự tồn tại, hay sự chấp thủ tái sanh cho các loài hữu tình hay các loài chúng sanh.

4) Và này các Tỷ-kheo, đoàn thực cần phải nhận xét như thế nào?

MƯỜI HAI DUYÊN                                       3234

5) Ví như, này các Tỷ-kheo, hai vợ chồng đem theo một ít lương thực đi qua một quảng đường hoang dã, với một đứa con khả ái, thương mến.

6) Rồi này các Tỷ-kheo, trong khi hai vợ chồng ấy
đang đi trên con đường hoang vu, số lương thực ít ỏi
ấy đi đến hao mòn, khánh tận. Và một vùng hoang
vu còn lại chưa được họ vượt qua.

7) Rồi này các Tỷ-kheo, hai vợ chồng người ấy suy nghĩ: "Đồ lương thực ít ỏi của chúng ta đã bị hao mòn, khánh tận; còn lại vùng hoang vu này chưa được vượt qua; vậy chúng ta hãy giết đứa con một, khả ái, dễ thương này, làm thành thịt khô và thịt ướp, ăn thịt đứa con và vượt qua vùng hoang vu còn lại này, chớ để tất cả ba chúng đều bị chết hại ".

8) Rồi hai vợ chồng ấy giết đứa con một, khả ái, dễ
thương ấy, làm thịt khô và thịt ướp, ăn thịt người con
và vượt qua vùng hoang vu còn lại ấy. Họ vừa ăn thịt
con, vừa đập ngực ( than khóc): "Đứa con một ở đâu?
Đứa con một ở đâu?"

9) Này các Tỷ-kheo, các Ông nghĩ thế nào? Họ ăn
món ăn có phải để vui chơi? Hay họ ăn món ăn để
tham đắm? Hay họ ăn món ăn để trang sức? Hay
họ ăn món ăn để béo tốt?

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3235

- Thưa không phải vậy, bạch Thế Tôn.

10) - Có phải họ ăn các món ăn chỉ với mục đích vượt qua vùng hoang vu?

- Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

11) - Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Ta nói Đoàn thực cần phải nhận xét như vậy.

 Này các Tỷ-kheo, khi đoàn thực được hiểu biết,
thời lòng tham đối với năm dục trưởng dưỡng
được hiểu biết.
 Khi lòng tham đối với năm dục trưởng dưỡng
được hiểu biết, thời không còn kiết sử, do kiết
sử này, một vị Thánh đệ tử bị trói buộc để phải
sanh lại đời này.

12) Và này các Tỷ-kheo, xúc thực cần phải nhận xét như thế nào?

13) Này các Tỷ-kheo, ví như một con bò cái bị lở da, nếu nó đứng dựa vào tường, thời các sanh vật sống ở tường cắn nó. Nếu nó đứng dựa vào cây, thời các sanh vật sống ở cây cắn nó. Nếu nó đứng ở trong nước, thời các sanh vật sống ở trong nước cắn nó. Nếu nó đứng giữa hư không, thời các sanh vật giữa hư không cắn nó. Này các Tỷ-kheo, con bò cái ấy

MƯỜI HAI DUYÊN                                   3236

đứng dựa vào chỗ nào, thời các sanh vật trong các chỗ ấy cắn nó.

Như vậy, này các Tỷ-kheo, Ta nói Xúc thực cần phải được nhận xét.

14) Này các Tỷ-kheo, khi xúc thực được hiểu biết,
thời ba cảm thọ được hiểu biết. Khi ba cảm thọ được
hiểu biết, thời Ta nói rằng vị Thánh đệ tử không có
gì cần phải làm thêm nữa.

15) Và này các Tỷ-kheo, tư niệm thực cần phải nhận xét như thế nào?

16) Này các Tỷ-kheo, ví như một hố than hừng, sâu
hơn một thân người, chứa đầy than cháy đỏ rực, hừng
cháy không có khói. Rồi một người đi đến, muốn
sống, không muốn chết, muốn lạc, chán ghét khổ.
Rồi hai người lực sĩ đi đến, nắm chặt hai cánh tay
người ấy, kéo người ấy đến hố than hừng ấy. Này các
Tỷ-kheo, người ấy quyết chí muốn lánh xa, tinh cần
muốn lánh xa, phát nguyện muốn lánh xa (hố than
hừng ấy).

17) Vì sao? Này các Tỷ-kheo, người ấy chỉ nghĩ như sau: "Nếu ta rơi vào hố than hừng này, do nhân duyên ấy, ta đi đến chết, hay đi đến khổ gần như chết".

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3237

Như vậy, này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng Tư niệm thực cần phải nhận xét.

18) Này các Tỷ-kheo, khi tư niệm thực được hiểu
biết, thời ba ái được hiểu biết. Khi ba ái được hiểu
biết, Ta nói rằng vị Thánh đệ tử không có gì cần phải
làm thêm nữa.

19) Và này các Tỷ-kheo, thức thực cần phải nhận xét như thế nào?

20) Ví như, này các Tỷ-kheo, người ta bắt một
người ăn trộm, một người phạm tội, dẫn đến vua và
thưa: "Thưa Đại vương, người này là người ăn trộm,
một người phạm tội. Hãy trừng phạt người ấy nếu
như Ngài muốn". Vị vua nói như sau về người ấy:
"Các Ông hãy đi và đánh người này với một trăm hèo
vào buổi sáng". Và họ đánh người ấy với một trăm
hèo vào buổi sáng.

21) Rồi vị vua vào buổi trưa nói: "Này các Ông,
người ấy như thế nào?" -"Thưa Đại vương, người ấy
vẫn còn sống". Rồi vua nói về người ấy: "Này các
Ông, các Ông hãy đi và đánh người này một trăm
hèo vào buổi trưa". Và họ đánh người ấy một trăm
hèo vào buổi trưa.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3238

22) Rồi vị vua vào buổi chiều nói: "Này các Ông,
người ấy như thế nào?"-"Thưa Đại vương, người ấy
vẫn còn sống". Rồi vua nói về người ấy: "Này các
Ông, các Ông hãy đi và đánh người này một trăm
hèo vào buổi chiều".

23) Này các Tỷ-kheo, các Ông nghĩ thế nào? Người ấy trong ngày bị đánh đến ba trăm hèo, do nhân duyên ấy có cảm thọ khổ ưu không?

- Bạch Thế Tôn, chỉ bị đánh một hèo, do nhân duyên ấy có cảm thọ khổ ưu, còn nói gì bị đánh đến ba trăm hèo!

24) Như vậy, này các Tỷ-kheo, Ta nói Thức thực cần phải nhận xét.

25) Này các Tỷ-kheo, khi thức thực được hiểu rõ,
thời danh sắc được hiểu rõ. Khi danh sắc được hiểu
rõ, thời Ta nói rằng vị Thánh đệ tử không làm gì
thêm nữa.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3239

429 Thức - Quán - Do chấp 5u là mình, nên khi 5u biến hoại thì đau khổ - Kinh Chấp Thủ Và Ưu Não – Tương III, 39

Chấp Thủ Và Ưu Não – Tương III, 39

1) Nhân duyên ở Sàvatthi...

2) Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng cho các Ông về sự chấp thủ và ưu não, sự không chấp thủ và không ưu não...

Thế Tôn nói như sau:

3) Này các Tỷ-kheo, thế nào là chấp thủ và ưu não?

4) Ở đây, này các Tỷ-kheo, kẻ vô văn phàm phu
quán sắc: "Đây là của tôi, đây là tôi, đây là tự ngã
của tôi". Sắc ấy của vị này biến hoại, đổi khác. Vị
này khi sắc ấy biến hoại, đổi khác, khởi lên sầu, bi,
khổ, ưu, não.

5). .. quán thọ...

6). .. quán tưởng....

7). .. quán các hành...

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3240

8). .. quán thức: "Đây là của tôi, đây là tôi, đây là tự
ngã của tôi". Thức ấy của vị này biến hoại, đổi khác.
Vị này khi thức ấy biến hoại, đổi khác, khởi lên sầu,
bi, khổ, ưu, não.

9) Như vậy, này các Tỷ-kheo, là chấp thủ và ưu não.

10) Này các Tỷ-kheo, như thế nào là không chấp thủ và không ưu não?

11) Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Đa văn Thánh đệ tử quán sắc: "Đây không phải của tôi, đây không phải là tôi, đây không phải là tự ngã của tôi". Sắc ấy của vị này biến hoại, đổi khác. Vị này khi sắc biến hoại, đổi khác, không khởi lên sầu, bi, khổ, ưu, não.

12). .. quán thọ: " Đây không phải của tôi..".

13). .. quán tưởng: " Đây không phải của tôi..".

14). .. quán các hành: " Đây không phải của tôi.."..

15). .. quán thức: "Đây không phải của tôi, đây không
phải là tôi, đây không phải tự ngã của tôi". Thức ấy
của vị này biến hoại, đổi khác. Vị này, khi thức ấy
biến hoại, đổi khác, không khởi lên sầu, bi, khổ, ưu,
não.

MƯỜI HAI DUYÊN                                        3241

16) Như vậy, này các Tỷ-kheo, là không chấp thủ, không ưu não.

MƯỜI HAI DUYÊN                                3242

430 Thức - Quán - Trong cái thân có thức này không có ngã kiến... - Kinh SÀRIPUTTA – Tăng I, 239

SÀRIPUTTA – Tăng I, 239

1. Rồi Tôn giả Sàriputta đi đến Thế Tôn; sau khi đến
đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Thế Tôn
nói với Tôn giả Sàriputta đang ngồi xuống một bên:
- Này Sàriputta, Ta có thể thuyết pháp một cách tóm
lược. Này Sàriputta, ta có thể thuyết pháp một cách
rộng rãi. Này Sàriputta, ta có thể thuyết pháp một
cách tóm lược và rộng rãi. Và những người hiểu được
thật là khó tìm!
- Nay đã đến thời, bạch Thế Tôn, nay đã đến thời,
bạch Thế Tôn, để Thế Tôn thuyết pháp một cách tóm
lược, thuyết pháp một cách rộng rãi, và thuyết pháp
một cách tóm lược và rộng rãi. Sẽ có những người
có thể hiểu rõ Chánh pháp.
- Vậy này Sàriputta, hãy học tập như sau: "Trong cái
thân có thức này, sẽ không có ngã kiến, ngã sở kiến,
ngã mạn tùy miê; đối với tất cả tướng ở ngoài, sẽ
không có ngã kiến, ngã sở kiến, ngã mạn tùy miên;
và do chứng đạt và an trú tâm giải thoát, tuệ giải
thoát, không có ngã kiến, ngã sở kiến, ngã mạn tùy

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3243

miên, chúng tôi sẽ chứng đạt và an trú tâm giải thoát,
tuệ giải thoát ấy!". Như vậy, này Sàriputta, các Ông
cần phải học tập.
Khi nào Tỷ-kheo đối với thân có thức này, không có
ngã kiến, ngã sở kiến, ngã mạn tùy miên; đối với tất
cả các tướng ở ngoài, không có ngã kiến, ngã sở kiến,
ngã mạn tùy miên; và do chứng đạt và an trú tâm giải
thoát, tuệ giải thoát, không có ngã kiến, ngã sở kiến,
ngã mạn tùy miên, vị ấy chứng đạt và an trú tâm giải
thoát, tuệ giải thoát ấy. Người như vậy, này
Sàriputta, được gọi là Tỷ-kheo đã chặt đứt khát ái,
đã cởi mở kiết sử, với chơn chánh hiện quán kiêu
mạn, đã đoạn tận khổ đau.
2. Lại nữa, này Sàriputta, liên hệ đến vấn đề này, ta
đã nói như sau trong kinh tên là "Những câu hỏi của
Udaya" trong chương Pàràyana.
Đoạn tận cả hai pháp
Dục tham và sân hận
Và từ bỏ hôn trầm
Chận đứng mọi trạo hối
Với xả niệm thanh tịnh
Chạy trước pháp tư duy?
Ta nói trí giải thoát
Vô minh được phá tận.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3244

MƯỜI HAI DUYÊN   3245

431 Thức - Quán - Trong cái thân có thức này không có ngã kiến... - Kinh ÀNANDA – Tăng I, 237

ÀNANDA – Tăng I, 237

1. Rồi Tôn giả Ànanda đi đến Thế Tôn, sau khi đến,
đảnh lễ Thế Tôn, rồi ngồi xuống một bên;ngồi xuống
một bên, Tôn giả Ànanda bạch Thế Tôn:
- Rất có thể, bạch Thế Tôn, một Tỷ-kheo được
định như vậy, trong cái thân có thức này, không
có ngã kiến, ngã sở kiến, ngã mạn tùy miên; đối
với tất cả tướng ở ngoài, không có ngã kiến,
ngã sở kiến, ngã mạn tùy miên; và do chứng
đạt và an trú tâm giải thoát, tuệ giải thoát,
không có ngã kiến, ngã sở kiến, ngã mạn tùy
miên; vị ấy có thể chứng đạt và an trú tâm giải
thoát, tuệ giải thoát ấy.
- Rất có thể, này, Ànanda, một Tỷ-kheo được
định như vậy … có thể chứng đạt và an trú tâm
giải thoát, tuệ giải thoát ấy.
- Như thế nào, bạch Thế Tôn, rất có thể, một Tỷ-
kheo được định như vậy … có thể chứng đạt và
an trú tâm giải thoát, tuệ giải thoát ấy?

MƯỜI HAI DUYÊN                                   3246

- Ở đây, này Ànanda, vị Tỷ-kheo suy nghĩ như
sau: "Đây là an tịnh, đây là thù diệu, tức là chỉ
tức tất cả hành, từ bỏ tất cả sanh y, đoạn tận
tham, ly tham, đoạn diệt, Niết-bàn". Như vậy,
này Ànanda, rất có thể Tỷ-kheo được định như
vậy, … có thể chứng đạt và an trú tâm giải
thoát, tuệ giải thoát ấy.
Lại nữa, này Ànanda, liên hệ đến vấn đề này, Ta đã
nói như sau trong kinh tên là "Những câu hỏi của
Punnaka", chương về Pàràyana.
Do phân tích ở đời
Những vật cao và thấp
Với vị không dao động
Bởi vật gì ở đời,
An tịnh, không tối mù,
Không phiền muộn, không cầu
Ta nói người như vậy,
Đã vượt khỏi sanh già.

SÀRIPUTTA – 239tc1

2. Rồi Tôn giả Sàriputta đi đến Thế Tôn; sau khi đến đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Thế Tôn nói với Tôn giả Sàriputta đang ngồi xuống một bên:

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3247

- Này Sàriputta, Ta có thể thuyết pháp một cách
tóm lược. Này Sàriputta, ta có thể thuyết pháp
một cách rộng rãi. Này Sàriputta, ta có thể
thuyết pháp một cách tóm lược và rộng rãi. Và
những người hiểu được thật là khó tìm!
- Nay đã đến thời, bạch Thế Tôn, nay đã đến
thời, bạch Thế Tôn, để Thế Tôn thuyết pháp
một cách tóm lược, thuyết pháp một cách rộng
rãi, và thuyết pháp một cách tóm lược và rộng
rãi. Sẽ có những người có thể hiểu rõ Chánh
pháp.
- Vậy này Sàriputta, hãy học tập như sau: "Trong
cái thân có thức này, sẽ không có ngã kiến, ngã
sở kiến, ngã mạn tùy miên; đối với tất cả tướng
ở ngoài, sẽ không có ngã kiến, ngã sở kiến, ngã
mạn tùy miên; và do chứng đạt và an trú tâm
giải thoát, tuệ giải thoát, không có ngã kiến,
ngã sở kiến, ngã mạn tùy miên, chúng tôi sẽ
chứng đạt và an trú tâm giải thoát, tuệ giải
thoát ấy!". Như vậy, này Sàriputta, các Ông
cần phải học tập.
- Khi nào Tỷ-kheo đối với thân có thức này,
không có ngã kiến, ngã sở kiến, ngã mạn tùy
miên; đối với tất cả các tướng ở ngoài, không
có ngã kiến, ngã sở kiến, ngã mạn tùy miên; và
do chứng đạt và an trú tâm giải thoát, tuệ giải

MƯỜI HAI DUYÊN                                   3248

thoát, không có ngã kiến, ngã sở kiến, ngã mạn
tùy miên, vị ấy chứng đạt và an trú tâm giải
thoát, tuệ giải thoát ấy. Người như vậy, này
Sàriputta, được gọi là Tỷ-kheo đã chặt đứt
khát ái, đã cởi mở kiết sử, với chơn chánh
hiện quán kiêu mạn, đã đoạn tận khổ đau.
- Lại nữa, này Sàriputta, liên hệ đến vấn đề này,
ta đã nói như sau trong kinh tên là "Những câu
hỏi của Udaya" trong chương Pàràyana.
Đoạn tận cả hai pháp
Dục tham và sân hận
Và từ bỏ hôn trầm
Chận đứng mọi trạo hối
Với xả niệm thanh tịnh
Chạy trước pháp tư duy?
Ta nói trí giải thoát
Vô minh được phá tận.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   3249

432 Thức - Quán - Tôi sẽ không có thức y cứ vào… - Kinh GIÁO GIỚI CẤP CÔ ĐỘC – 143 Trung III, 581

KINH GIÁO GIỚI CẤP CÔ ĐỘC (Anathapindikovada suttam) – Bài kinh số 143 – Trung III, 581

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú ở Savatthi (Xá-vệ),
Jetavana, (Kỳ-đà Lâm), tại tinh xá ông
Anathapindika (Cấp Cô Độc). Lúc bấy giờ, cư sĩ Cấp
Cô Độc bị bệnh, khổ đau, bị trọng bệnh. Rồi cư sĩ
Cấp Cô Độc gọi một người:

– Hãy đến đây, này Bạn. Hãy đi đến Thế Tôn; sau khi đến, nhân danh ta, cúi đầu đảnh lễ chân Thế Tôn và bạch như sau: "Bạch Thế Tôn, cư sĩ Cấp Cô Độc bị bệnh, khổ đau, bị trọng bệnh. Cấp Cô Độc xin cúi đầu đảnh lễ chân Thế Tôn". Rồi đi đến Tôn giả Sariputta (Xá-lợi-phất), sau khi đến, nhân danh ta cúi đầu đảnh lễ Tôn giả Sariputta và thưa như sau: "Thưa Tôn giả, cư sĩ Cấp Cô Độc bị bệnh, khổ đau, bị trọng bệnh. Cấp Cô Độc xin cúi đầu đảnh lễ Tôn giả

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3250

Sariputta và thưa như sau: "Thưa Tôn giả, lành thay, nếu Tôn giả Sariputta vì lòng từ mẫn, đi đến trú xứ của cư sĩ Cấp Cô Độc".

– Thưa vâng, Tôn giả.

Người ấy vâng đáp cư sĩ Cấp Cô Độc, đi đến
Thế Tôn, sau khi đến đảnh lễ chân Thế Tôn rồi ngồi
xuống một bên. Ngồi xuống một bên, người ấy bạch
Thế Tôn:

– Bạch Thế Tôn, cư sĩ Cấp Cô Độc bị bệnh, khổ đau, bị trọng bệnh. Xin cúi đầu đảnh lễ chân Thế Tôn.

Rồi người ấy đi đến Tôn giả Sariputta, sau khi
đến đảnh lễ Tôn giả Sariputta rồi ngồi xuống một
bên. Ngồi xuống một bên, người ấy thưa với Tôn giả
Sariputta:

– Thưa Tôn giả, cư sĩ Cấp Cô Độc bị bệnh, khổ
đau, bị trọng bệnh, xin cúi đầu đảnh lễ Tôn giả
Sariputta và thưa như sau: "Thưa Tôn giả, tốt lành
thay, nếu Tôn giả Sariputta vì lòng từ mẫn đi đến trú
xứ của cư sĩ Cấp Cô Độc".

Tôn giả Sariputta im lặng nhận lời. Rồi Tôn giả Sariputta đắp y, cầm y bát, cùng với Tôn giả Ananda

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3251

là thị giả, đi đến trú xứ của cư sĩ Cấp Cô Độc, sau khi đến liền ngồi lên chỗ đã soạn sẵn. Sau khi ngồi, Tôn giả Sariputta nói với cư sĩ Cấp Cô Độc.

– Này Cư sĩ, ta mong rằng Ông có thể kham
nhẫn; Ta mong rằng Ông có thể chịu đựng. Ta mong
rằng khổ thọ được giảm thiểu, không gia tăng, sự
giảm thiểu được rõ rệt, không có gia tăng.

– Thưa Tôn giả Sariputta, con không có thể
kham nhẫn, con không có thể chịu đựng. Sự khổ
thống của con gia tăng, không có giảm thiểu; sự gia
tăng rõ rệt, không có giảm thiểu. Thưa Tôn giả
Sariputta, ví như một người lực sĩ chém đầu (một
người khác) với một thanh kiếm sắc bén; cũng vậy,
thưa Tôn giả Sariputta, những ngọn gió kinh khủng
thổi lên đau nhói trong đầu con.

Thưa Tôn giả Sariputta, con không có thể kham
nhẫn, con không có thể chịu đựng. Những khổ thống
của con gia tăng, không có giảm thiểu; sự gia tăng rõ
rệt, không có giảm thiểu. Thưa Tôn giả Sariputta,
như một người lực sĩ lấy một dây nịt bằng da cứng
quấn tròn quanh đầu rồi xiết chặt; cũng vậy, thưa
Tôn giả Sariputta, con cảm thấy bị đau đầu một cách
kinh khủng.

Thưa Tôn giả Sariputta, con không có thể kham

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3252

nhẫn, con không có thể chịu đựng. Những khổ thống
của con gia tăng, không có giảm thiểu; sự gia tăng rõ
rệt, không có giảm thiểu. Thưa Tôn giả Sariputta,
như một người đồ tể thiện xảo hay đệ tử người đồ tể
cắt ngang bụng với một con dao cắt thịt bò sắc bén;
cũng vậy, thưa Tôn giả Sariputta, một ngọn gió kinh
khủng cắt ngang bụng của con.

Thưa Tôn giả Sariputta, con không có thể kham
nhẫn, con không có thể chịu đựng. Những khổ thống
của con gia tăng, không có giảm thiểu; sự gia tăng rõ
rệt, không có giảm thiểu. Thưa Tôn giả Sariputta, ví
như hai người lực sĩ, sau khi nắm cánh tay của một
người yếu hơn, nướng người ấy, đốt người ấy trên
một hố than hừng; cũng vậy, thưa Tôn giả Sariputta,
một sức nóng kinh khủng khởi lên trong thân con.
Thưa Tôn giả Sariputta, con không có thể kham
nhẫn, con không có thể chịu đựng. Những thống khổ
của con gia tăng, không có giảm thiểu; sự gia tăng rõ
rệt, không có giảm thiểu.

– Do vậy, này Cư sĩ hãy học tập như sau: "Tôi sẽ không chấp thủ con mắt, và tôi sẽ không có thức y cứ vào con mắt". Này Cư sĩ, hãy học tập như vậy. Do vậy, này Cư sĩ, hãy học tập như sau: "Tôi sẽ không chấp thủ tai, và tôi sẽ không có thức y cứ vào tai". Này Cư sĩ, hãy học tập như vậy. Do vậy... không

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3253

chấp thủ mũi... y cứ vào mũi... hãy học tập như vậy. Do vậy.. không chấp thủ lưỡi... y cứ vào lưỡi.... hãy học tập như vậy. Do vậy... không chấp thủ thân.. y cứ vào thân.. hãy học tập như vậy. Do vậy... không chấp thủ ý... y cứ vào ý.. hãy học tập như vậy.

Do vậy... không chấp thủ sắc... y cứ vào sắc.. hãy học tập như vậy. Do vậy... không chấp thủ tiếng.. y cứ vào tiếng... hãy học tập như vậy. Do vậy.. không chấp thủ hương... y cứ vào hương... hãy học tập như vậy. Do vậy.... không chấp thủ vị... y cứ vào vị... hãy học tập như vậy. Do vậy... không chấp thủ xúc... y cứ vào xúc... hãy học tập như vậy. Do vậy, này Cư sĩ, hãy học tập như sau: "Tôi sẽ không chấp thủ pháp, và tôi sẽ không có thức y cứ vào pháp". Này Cư sĩ, hãy học tập như vậy.

Do vậy, này Cư sĩ, hãy học tập như sau: "Tôi sẽ không chấp thủ nhãn thức, và tôi sẽ không có thức y cứ vào nhãn thức". Này Cư sĩ, hãy học tập như vậy. "Tôi sẽ không chấp thủ nhĩ thức... Tôi sẽ không chấp thủ tỷ thức... Tôi sẽ không chấp thủ thiệt thức... Tôi sẽ không chấp thủ thân thức... Tôi sẽ không chấp thủ ý thức, và tôi sẽ không có thức y cứ vào ý thức". Này Cư sĩ, hãy học tập như vậy.

Do vậy, này Cư sĩ, hãy học tập như sau: "Tôi sẽ

MƯỜI HAI DUYÊN                                       3254

không chấp thủ nhãn xúc, và tôi sẽ không có thức
y cứ vào nhãn xúc". Này Cư sĩ, hãy học tập như vậy.
"Tôi sẽ không chấp thủ nhĩ xúc... Tôi sẽ không chấp
thủ tỷ xúc... Tôi sẽ không chấp thủ thiệt xúc... Tôi sẽ
không chấp thủ thân xúc.. Tôi sẽ không chấp thủ ý
xúc, và tôi sẽ không có thức y cứ vào ý xúc". Này Cư
sĩ, hãy học tập như vậy.

Do vậy, này Cư sĩ, hãy học tập như sau: "Tôi sẽ
không chấp thủ thọ do nhãn xúc sanh khởi, và tôi
sẽ không có thức y cứ vào thọ do nhãn xúc sanh
khởi. Tôi sẽ không chấp thủ thọ do nhĩ xúc sanh
khởi... Tôi sẽ không chấp thủ thọ do tỷ xúc sanh
khởi... Tôi sẽ không chấp thủ thọ do thiệt xúc sanh
khởi... Tôi sẽ không chấp thủ thọ do thân xúc sanh
khởi... Tôi sẽ không chấp thủ thọ do ý xúc sanh khởi
và tôi sẽ không có thức y cứ vào thọ do ý xúc sanh
khởi". Này Cư sĩ, hãy học tập như vậy.

Do vậy, này Cư sĩ, hãy học tập như sau: "Tôi sẽ không chấp thủ địa giới, và tôi sẽ không có thức y cứ vào địa giới". Này Cư sĩ, hãy học tập như vậy. "Tôi sẽ không chấp thủ thủy giới.. Tôi sẽ không chấp thủ hỏa giới... Tôi sẽ không chấp thủ phong giới... Tôi sẽ không chấp thủ hư không giới... Tôi sẽ không chấp thủ thức giới và tôi sẽ không có thức y cứ vào thức giới". Này Cư sĩ, hãy học tập như vậy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       3255

Do vậy, này Cư sĩ... "Tôi sẽ không chấp thủ
sắc, và tôi sẽ không có thức y cứ vào sắc". Này Cư
sĩ, hãy học tập như vậy. "Tôi sẽ không chấp thủ thọ..
Tôi sẽ không chấp thủ tưởng... Tôi sẽ không chấp thủ
hành... Tôi sẽ không chấp thủ thức và tôi sẽ không
có thức y cứ vào thức giới". Này Cư sĩ, hãy học tập
như vậy.

Do vậy.... "Tôi sẽ không chấp thủ Hư không
vô biên xứ, và tôi sẽ không có thức y cứ vào Hư
không vô biên xứ". Này Cư sĩ, hãy học tập như vậy.
Do vậy... "Tôi sẽ không chấp thủ Thức vô biên xứ...
Tôi sẽ không chấp thủ Vô sở hữu xứ.. Tôi sẽ không
chấp thủ Phi tưởng phi phi tưởng xứ, và tôi sẽ không
có thức y cứ vào Phi tưởng phi phi tưởng xứ". Này
Cư sĩ, hãy học tập như vậy.

Do vậy, này Cư sĩ, hãy học tập như sau: "Tôi sẽ
không chấp thủ thế giới ở đây và tôi sẽ không có
thức y cứ vào thế giới ở đây". Này Cư sĩ, hãy học
tập như vậy. Do vậy... "Tôi sẽ không chấp thủ thế
giới khác, và tôi sẽ không có thức y cứ vào thế giới
khác". Này Cư sĩ, hãy học tập như vậy.

Do vậy, này Cư sĩ, hãy học tập như sau: "Tôi sẽ không chấp thủ những gì được thấy, được nghe, được cảm thọ, được nhận thức, được hy cầu, được

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3256

tư sát với ý, và tôi sẽ không có thức y cứ vào các pháp (nói trên)". Này Cư sĩ, hãy học tập như vậy.

Khi nghe nói vậy, cư sĩ Cấp Cô Độc khóc và chảy nước mắt. Rồi Tôn giả Ananda nói với cư sĩ Cấp Cô Độc:

– Này Cư sĩ, Ông đang gượng lên mà sống, hay chìm xuống (cõi chết)?

– Thưa Tôn giả Ananda, con không gượng lên
mà sống, con đang chìm xuống cõi chết. Dầu cho bậc
Đạo sư được con hầu hạ đã lâu và dầu các vị Tỷ-
kheo, tu tập ý lực con chưa từng được nghe một thời
thuyết pháp như vậy.

– Này Cư sĩ, thuyết pháp như vậy không nói cho các hàng cư sĩ mặc áo trắng. Này Cư sĩ, thuyết pháp như vậy nói cho các hàng xuất gia.

– Vậy thưa Tôn giả Sariputta, hãy thuyết pháp như vậy cho hàng cư sĩ mặc áo trắng. Thưa Tôn giả Sariputta, có những Thiện gia nam tử sanh ra với cấu uế không nhiều, nếu không được nghe pháp, sẽ bị đọa lạc; nhưng họ không thể biết được (Chánh) pháp.

Rồi Tôn giả Sariputta và Tôn giả Ananda sau khi giảng dạy cho cư sĩ Cấp Cô Độc với bài thuyết

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3257

giảng, từ chỗ ngồi đứng dậy và ra đi. Rồi cư sĩ Cấp Cô Độc, sau khi Tôn giả Sariputta và Tôn giả Ananda ra đi không bao lâu, sau khi thân hoại mạng chung liền sanh lên cõi Tusita (Đâu-suất thiên). Rồi Thiên tử Cấp Cô Độc, khi đêm đã gần mãn, sau khi chói sáng toàn cảnh Jetavana (Kỳ-đà-Lâm) với dung sắc thù thắng đi đến Thế Tôn, sau khi đến đảnh lễ Thế Tôn và đứng một bên. Đứng một bên, Thiên tử Cấp Cô Độc nói lên với Thế Tôn bài kệ sau đây:

Rừng Jetavana,
Tốt đẹp phước lành này,
Được chư Thiên, chúng Tăng,
Thường lui tới an trú,
Được Pháp Vương trú trì,
Ban hoan hỷ cho ta.
Nghiệp, minh và Chánh pháp,
Giới, tối thượng sanh mạng,
Chính nhờ các pháp trên,
Khiến chúng sanh thanh tịnh,
Không phải do giai cấp,
Không phải do tài sản.

Do vậy bậc Hiền giả,
Thấy rõ mục đích mình,
Suy tư pháp chân chánh,
Được thanh tịnh ở đây.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3258

Như Sariputta,
Về tuệ, giới, tịch tịnh,
Bất luận Tỷ-kheo nào,
Đã tới bờ bên kia,
Hãy đạt được tối thắng
Trong những pháp kể trên.
Thiên tử Cấp Cô Độc nói như vậy. Bậc Đạo sư
tán đồng. Rồi Thiên tử Cấp Cô Độc suy nghĩ: "Bậc
Đạo sư tán đồng ta, " sau khi đảnh lễ Thế Tôn, thân
phía hữu hướng về Ngài rồi biến mất tại chỗ.

Rồi Thế Tôn, khi đêm ấy đã mãn, gọi các Tỷ- kheo:

– Này các Tỷ-kheo, đêm nay, một vị Thiên tử,
khi đêm đã gần mãn, chiếu sáng toàn cảnh Jetavana
với dung sắc thù thắng đã đi đến Ta, sau khi đến đảnh
lễ Ta rồi đứng một bên. Đứng một bên, vị Thiên tử
ấy nói lên với Ta bài kệ sau đây:

Rừng Jetavana
Tốt đẹp phước lành này
.... (như trên)...
Hãy đạt được tối thắng
Trong những pháp kể trên.
Nói vậy xong, này các Tỷ-kheo, vị Thiên tử ấy
suy nghĩ: "Bậc Đạo sư tán đồng ta, " sau khi đảnh lễ

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3259

thân phía hữu hướng về Ta, rồi biến mất tại chỗ.

Khi được nghe nói vậy, Tôn giả Ananda bạch Thế Tôn:

– Bạch Thế Tôn, có phải vị ấy là Thiên tử Cấp Cô Độc chăng? Bạch Thế Tôn, cư sĩ Cấp Cô Độc có lòng tịnh tín bất động đối với Tôn giả Sariputta.

– Lành thay, lành thay, Ananda! Những gì có
thể thành đạt được bởi suy tư đã được đạt đến, này
Ananda. Chính Cấp Cô Độc là vị Thiên tử ấy, không
một ai khác.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Tôn giả Ananda hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3260

433 Thức - Quán - Ví dụ Người chủ ngôi thành là đồng nghĩa với Thức - Kinh Phải Gọi Là Gì – Tương IV, 312

Phải Gọi Là Gì – Tương IV, 312 (Kimsukà)

1) ...

2) Rồi một Tỷ-kheo đi đến một Tỷ-kheo khác, sau khi đến, nói với Tỷ-kheo ấy:

-- Cho đến như thế nào, này Hiền giả, sự thấy của Tỷ-kheo khéo thanh tịnh?

-- Này Hiền giả, Tỷ-kheo khi nào như thật rõ biết sự
tập khởi và sự đoạn diệt của sáu xúc xứ; cho đến
như vậy, này Hiền giả, sự thấy của Tỷ-kheo khéo
thanh tịnh.

3) Tỷ-kheo ấy không thỏa mãn với câu trả lời câu hỏi của Tỷ-kheo kia, liền đi đến một Tỷ-kheo khác và nói:

-- Này Hiền giả, cho đến như thế nào, sự thấy của Tỷ-kheo khéo thanh tịnh?

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3261

-- Này Hiền giả, khi nào Tỷ-kheo như thật rõ biết sự tập khởi và sự đoạn diệt của năm thủ uẩn; khi ấy, này Hiền giả, sự thấy của Tỷ-kheo khéo thanh tịnh.

4) Tỷ-kheo ấy không thỏa mãn với câu trả lời của Tỷ-kheo kia, liền đi đến một Tỷ-kheo khác nữa và nói:

-- Này Hiền giả, cho đến như thế nào, sự thấy của Tỷ-kheo khéo thanh tịnh?

-- Này Hiền giả, khi nào Tỷ-kheo như thật tuệ tri sự tập khởi và sự chấm dứt của bốn đại chủng; khi ấy, này Hiền giả, sự thấy của Tỷ-kheo khéo thanh tịnh.

5) Rồi Tỷ-kheo ấy không thỏa mãn...

-- Này Hiền giả, khi nào Tỷ-kheo như thật rõ biết
rằng, phàm pháp gì được khởi lên, tất cả pháp ấy
đều phải đoạn diệt; khi ấy, này Hiền giả, sự thấy của
Tỷ-kheo khéo thanh tịnh.

6) Rồi Tỷ-kheo ấy không thỏa mãn với câu trả lời
câu hỏi của Tỷ-kheo kia, liền đi đến Thế Tôn; sau khi
đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi
xuống một bên, Tỷ-kheo ấy bạch Thế Tôn:

-- Ở đây, bạch Thế Tôn, con đi đến một Tỷ-kheo và nói với Tỷ-kheo ấy: "Cho đến như thế nào, này Hiền

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3262

giả, sự thấy của Tỷ-kheo khéo thanh tịnh?" Khi được nói vậy, Tỷ-kheo ấy nói với con: "Khi nào như thật tuệ tri sự tập khởi và sự chấm dứt của sáu xúc xứ; khi ấy, này Hiền giả, sự thấy của Tỷ-kheo khéo thanh tịnh". Bạch Thế Tôn, con không thỏa mãn câu trả lời của Tỷ-kheo kia nên đi đến một Tỷ-kheo khác; sau khi đến, con nói với Tỷ-kheo ấy: "Cho đến như thế nào, này Hiền giả, sự thấy của một Tỷ-kheo khéo thanh tịnh?" Khi được nói vậy, bạch Thế Tôn, Tỷ- kheo ấy nói với con: "Khi nào, này Hiền giả, Tỷ- kheo như thật tuệ tri sự tập khởi và sự chấm dứt của năm thủ uẩn... như thật tuệ tri sự tập khởi và sự chấm dứt của bốn đại chủng... như thật tuệ tri rằng, phàm có pháp gì được tập khởi, tất cả pháp ấy bị đoạn diệt, cho đến như vậy, này Hiền giả, sự thấy của Tỷ-kheo khéo thanh tịnh ".

Bạch Thế Tôn, con không thỏa mãn câu trả lời câu
hỏi của Tỷ-kheo kia nên con đi đến Thế Tôn và bạch
Thế Tôn: "Cho đến như thế nào, bạch Thế Tôn, sự
thấy của Tỷ-kheo khéo thanh tịnh?"

7) -- Ví như, này Tỷ-kheo, một người chưa từng thấy
cây kimsuka, người ấy đi đến một người khác đã thấy
cây kimsuka và nói: "Này Bạn, cây kimsuka là thế
nào?". Người ấy đáp như sau: "Này Bạn, cây
kimsuma màu đen, như một khúc cây bị cháy". Như

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3263

vậy, này Tỷ-kheo, trong thời gian ấy, cây kimsuka đối với người ấy là giống như người kia đã thấy.

Rồi, này Tỷ-kheo, người ấy không thỏa mãn với câu
trả lời của người kia, liền đi đến một người khác đã
thấy cây kimsuka, sau khi đến, hỏi người ấy: "Này
Bạn, cây kimsuka là thế nào?" Người kia trả lời:
"Này Bạn, cây kimsuka màu đỏ, giống như một đống
thịt". Và này Tỷ-kheo, như vậy trong thời gian ấy,
cây kimsuka đối với người ấy là giống như người kia
đã thấy.

Rồi, này Tỷ-kheo, người ấy không thỏa mãn với câu
trả lời của người kia, đi đến một người khác đã thấy
cây kimsuka, sau khi đến nói với người ấy: "Này Bạn,
cây kimsuka là thế nào?" Người kia trả lời: "Này
Bạn, cây kimsuka bị lột vỏ, vỏ bị nứt nẻ ra như cây
keo (sirìso)". Này Tỷ-kheo, trong thời gian ấy, cây
kimsuka đối với người ấy là giống như người kia đã
thấy.

Rồi, này Tỷ-kheo, người ấy không thỏa mãn với câu trả lời của người kia, liền đi đến một người khác đã thấy cây kimsuka, sau khi đến, nói với người ấy: "Này Bạn, cây kimsuka là thế nào?" Người kia nói như sau: "Này Bạn, cây kimsuka có lá rậm rạp, bóng của nó dày và rậm, như cây bàng". Như vậy, này Tỷ-

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3264

kheo, trong thời gian ấy, cây kimsuka đối với người ấy là giống như người kia đã thấy.

Cũng vậy, này Tỷ-kheo, tùy theo sự thấy của Chân nhân ấy khéo thanh tịnh, tùy thuộc theo đấy, họ đã trả lời.

8) Ví như, này Tỷ-kheo, có ngôi thành của vua ở biên giới được xây dựng với pháo đài kiên cố, với tường và tháp canh kiên cố và có đến sáu cửa thành. Tại đấy có người giữ cửa thành, là bậc thông minh, có kinh nghiệm và có trí, ngăn chận những người không quen biết, cho vào những người quen biết. Từ phương Đông, hai người sứ giả cấp tốc đi đến, và nói với người giữ cửa thành: "Này Bạn, vị chủ thành trì này ở đâu?" Người giữa cửa thành ấy nói: "Thưa các Tôn giả, vị ấy đang ngồi giữa ngã tư đường". Hai người sứ giả ấy cấp tốc tuyên bố lời như thật ngữ cho vị chủ ngôi thành, rồi tiếp tục đi theo con đường họ đến. Từ phương Tây, lại hai người sứ giả cấp tốc đi đến... từ phương Bắc, lại hai người sứ giả cấp tốc đi đến, và nói với người giữ cửa thành: "Này Bạn, vị chủ thành trì này ở đâu?" Người giữ cửa thành ấy nói: "Thưa các Tôn giả, vị ấy đang ngồi giữa ngã tư đường". Rồi hai người sứ giả ấy cấp tốc tuyên bố lời như thật ngữ cho vị chủ ngôi thành, rồi tiếp tục theo con đường họ đến.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3265

9) Này Tỷ-kheo, Ta nói ví dụ để giải thích ý nghĩa, và đây là ý nghĩa:

– Ngôi thành, này Tỷ-kheo, là đồng nghĩa với
thân do bốn đại chủng tạo thành này, do cha
mẹ sanh, do cơm cháo nuôi dưỡng, vô thường,
tiêu mòn, tiêu hao, hủy hoại, hủy diệt.
– Sáu cửa, này Tỷ-kheo, là đồng nghĩa với sáu
nội xứ.
– Người giữ cửa, này Tỷ-kheo, là đồng nghĩa với
niệm.
– Hai vị sứ giả cấp tốc, này Tỷ-kheo, là đồng
nghĩa với chỉ và quán.
– Người chủ ngôi thành là đồng nghĩa với thức.
– Ở giữa tại ngã tư đường là đồng nghĩa với bốn
đại chủng: địa giới, thủy giới, hỏa giới và
phong giới.
– Lời như thật ngữ, này Tỷ-kheo, là đồng nghĩa
với Niết-bàn.
– Theo con đường họ đến là đồng nghĩa với con
đường Thánh đạo Tám ngành. Như chánh tri
kiến, chánh tư duy, chánh ngữ, chánh nghiệp,
chánh mạng, chánh tinh tấn, chánh niệm, chánh
định.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   3266

434 Thức - Quán - Ví dụ con khỉ - Kinh Hạng Người Ít Nghe 1 – Tương II, 169

Hạng Người Ít Nghe 1 – Tương II, 169

1) Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú ở Sàvatthi, Jetavana, tại vườn ông Anàthapindika.

2) Này các Tỷ-kheo, kẻ vô văn phàm phu có thể nhàm chán, viễn ly, giải thoát thân do bốn đại tạo thành này.

3) Vì cớ sao? Này các Tỷ-kheo, vì họ thấy được cái thân do bốn đại tạo thành này được tăng, được giảm, được thủ, được xả.

Do vậy, ở đây kẻ vô văn phàm phu có thể nhàm chán, viễn ly, giải thoát.

4) Và này các Tỷ-kheo, cái gọi là tâm, là ý, là thức,
ở đây, kẻ vô văn phàm phu không đủ để có thể
nhàm chán, không đủ để có thể viễn ly, không đủ
để có thể giải thoát.

5) Vì sao? Đã lâu ngày, này các Tỷ-kheo, kẻ vô văn phàm phu đắm trước, xem là của tôi, chấp thủ: "Cái

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3267

này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi".

Do vậy, ở đây, kẻ vô văn phàm phu không đủ để có thể nhàm chán, không đủ để có thể viễn ly, không đủ để có thể giải thoát.

6) Này các Tỷ-kheo, thật tốt hơn cho kẻ vô văn phàm phu đi đến với thân do bốn đại tạo thành này xem như là tự ngã, hơn là đối với tâm.

7) Vì sao? Này các Tỷ-kheo, thân do bốn đại tạo
thành này được thấy đứng vững một năm, đứng vững
hai năm, đứng vững ba năm, đứng vững bốn năm,
đứng vững năm năm, đứng vững mười năm, đứng
vững hai mươi năm, đứng vững ba mươi năm, đứng
vững bốn mươi năm, đứng vững năm mươi năm,
đứng vững một trăm năm, đứng vững nhiều hơn nữa.
Còn cái gọi là tâm này, là ý này, là thức này, này
các Tỷ-kheo, cả đêm và ngày, khởi lên là khác,
diệt đi là khác.

8) Này các Tỷ-kheo, ví như một con khỉ trong khi đi lại trong rừng núi, nắm lấy một nhành cây, bỏ nhành cây ấy xuống, nó nắm giữ một nhành khác.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3268

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, cái gọi là tâm, là ý, là thức này cả đêm và ngày, khởi lên là khác, diệt đi là khác.

9) Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Đa văn Thánh đệ tử khéo chơn chánh tư duy định lý duyên khởi: "Do cái này có mặt, cái kia có mặt. Do cái này sanh, cái kia sanh. Do cái này không có mặt, cái kia không có mặt. Do cái này diệt, cái kia diệt". Ví như do duyên vô minh, các hành sanh khởi. Do duyên hành, thức sanh khởi... Như vậy là toàn bộ khổ uẩn này tập khởi.

10) Do đoạn diệt, ly tham vô minh một cách hoàn toàn nên hành diệt. Do hành diệt nên thức diệt... (như trên)... Như vậy là toàn bộ khổ uẩn này đoạn diệt.

11) Thấy vậy, này các Tỷ-kheo, vị Đa văn Thánh đệ tử, nhàm chán đối với sắc, nhàm chán đối với thọ, nhàm chán đối với tưởng, nhàm chán đối với các hành, nhàm chán đối với thức. Do nhàm chán nên viễn ly; do viễn ly nên giải thoát. Trong sự giải thoát, trí khởi lên biết được: "Ta giải thoát", vị ấy biết rõ: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành, những gì nên làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa".

Hạng Người Ít Nghe 2 – Tương II, 172

MƯỜI HAI DUYÊN                                        3269

1)... Trú ở Sàvatthi.

2) Này các Tỷ-kheo, kẻ vô văn phàm phu có thể nhàm chán, có thể viễn ly, có thể giải thoát đối với cái thân do bốn đại tạo thành này.

3) Vì sao? Này các Tỷ-kheo, vì họ thấy thân do bốn
đại tạo thành này được tăng, được giảm, được thủ,
được xả. Do vậy, ở đây, kể vô văn phàm phu có thể
nhàm chán, viễn ly, giải thoát.

4) Và này các Tỷ-kheo, cái gọi là tâm, là ý, là thức,
ở đây, kẻ vô văn phàm phu không đủ để có thể
nhàm chán, không đủ để có thể viễn ly, không đủ
để có thể giải thoát.

5) Vì sao? Đã lâu ngày, này các Tỷ-kheo, kẻ vô văn phàm phu đắm trước, xem là của tôi, chấp thủ: "Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi". Do vậy, ở đây, này các Tỷ-kheo, kẻ vô văn phàm phu không đủ để có thể nhàm chán, không đủ để có thể viễn ly, không đủ để có thể giải thoát.

6) Này các Tỷ-kheo, thật tốt hơn cho kẻ vô văn phàm phu đi đến với thân do bốn đại tạo thành này, xem như là tự ngã, hơn là đối với tâm.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3270

7) Vì sao? Này các Tỷ-kheo, thân do bốn đại tạo
thành này được thấy đứng vững một năm, đứng vững
hai năm, đứng vững ba năm, đứng vững bốn năm,
đứng vững năm năm, đứng vững mười năm, đứng
vững hai mươi năm, đứng vững ba mươi năm, đứng
vững bốn mươi năm, đứng vững năm mươi năm,
đứng vững một trăm năm, đứng vững nhiều hơn nữa.
Còn cái gọi là tâm này, là ý này, là thức này, này
các Tỷ-kheo, cả đêm và ngày, khởi lên là khác, diệt
đi là khác.

8) Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Đa văn Thánh đệ tử
khéo chơn chánh tư duy lý duyên khởi: " Do cái
này có mặt, cái kia có mặt. Do cái này sanh cái kia
sanh. Do cái này không có mặt, cái kia không có mặt.
Do cái này diệt, cái kia diệt ".

9) Này các Tỷ-kheo, do duyên xúc đưa đến cảm giác
lạc thọ, nên lạc thọ sanh khởi. Do duyên xúc đưa đến
cảm giác lạc thọ ấy diệt, nên lạc thọ được khởi lên
do duyên xúc đưa đến cảm giác lạc thọ ấy diệt, lạc
thọ ấy được chấm dứt.

10) Này các Tỷ-kheo do duyên xúc đưa đến cảm giác
khổ thọ, nên khổ thọ sanh khởi. Do duyên xúc đưa
đến cảm giác khổ thọ ấy diệt, nên khổ thọ được khởi
lên do duyên xúc đưa đến khổ thọ ấy diệt, khổ thọ ấy
chấm dứt.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3271

11) Này các Tỷ-kheo, do duyên xúc đưa đến cảm
giác bất khổ bất lạc thọ, nên bất khổ bất lạc thọ sanh
khởi. Do xúc đưa đến cảm giác bất khổ bất lạc thọ
ấy diệt, nên bất khổ bất lạc thọ được khởi lên do
duyên xúc đưa đến cảm giác bất khổ bất lạc ấy diệt,
bất khổ bất lạc thọ ấy chấm dứt.

12) Ví như, này các Tỷ-kheo, do hai khúc cây cọ
xát hòa hợp nên sức nóng được sanh, lửa được
khởi lên. Do hai khúc cây ấy xa lìa tách biệt, nên
sức nóng ấy đoạn diệt, sức nóng ấy chấm dứt.

13) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, do duyên xúc đưa
đến cảm giác lạc thọ nên lạc thọ sanh khởi. Do xúc
đưa đến cảm giác lạc thọ ấy diệt, nên lạc thọ được
khởi lên do duyên xúc đưa đến cảm giác lạc thọ ấy
diệt, lạc thọ ấy chấm dứt.

14) Do duyên xúc đưa đến cảm giác khổ thọ...

15) Do duyên xúc đưa đến cảm giác bất khổ bất lạc
thọ, nên bất khổ bất lạc thọ sanh khởi. Do duyên xúc
đưa đến cảm giác bất khổ bất lạc thọ ấy diệt, nên bất
khổ bất lạc thọ ấy được khởi lên do duyên xúc đưa
đến cảm giác bất khổ bất lạc thọ ấy diệt, bất khổ bất
lạc thọ ấy chấm dứt.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3272

16) Thấy vậy, này các Tỷ-kheo, vị Đa văn Thánh đệ tử nhàm chán đối với xúc, nhàm chán đối với thọ, nhàm chán đối với tưởng, nhàm chán đối với hành, nhàm chán đối với thức. Do nhàm chán nên viễn ly; do viễn ly nên giải thoát. Trong sự giải thoát trí khởi lên, biết rằng: "Ta đã giải thoát", vị ấy biết rõ: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành, những gì nên làm đã làm, không còn trở lại trạng thái này nữa".

MƯỜI HAI DUYÊN                                        3273

435 Thức - Thức bị dục và ái trói chặt
trong căn trần - Kinh ĐẠI–CA–
CHIÊN–DIÊN NHỨT DẠ HIỀN
GIẢ – 133 Trung III, 453

KINH ĐẠI–CA–CHIÊN–DIÊN NHỨT DẠ HIỀN
GIẢ
(Kaccana Bhaddekaratta suttam)
– Bài kinh số 133 – Trung III, 453

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú ở Rajagaha (Vương Xá),
tại Tinh xá Tapoda. Lúc bấy giờ, Tôn giả Samiddhi,
thức dậy vừa lúc bình minh đi đến Tapoda để tắm
rửa tay chân. Tắm rửa tay chân ở Tapoda xong, sau
khi lên khỏi (nước), vị ấy đứng mặc một y để tay
chân cho khô. Rồi sau khi đêm vừa mãn, một Thiên
thần, chói sáng với dung sắc thù thắng cả vùng
Tapoda, đi đến Tôn giả Samiddhi, sau khi đến, liền
đứng một bên. Đứng một bên, Thiên Thần ấy thưa
Tôn giả Samiddhi:

– Này Tỷ-kheo, Ngài có thọ trì tổng thuyết và

MƯỜI HAI DUYÊN                                  3274

biệt thuyết về Nhứt Dạ Hiền Giả không?

– Này Hiền giả, tôi không có thọ trì tổng thuyết
và biệt thuyết về Nhứt Dạ Hiền Giả. Nhưng này Hiền
giả, Hiền giả có thọ trì tổng thuyết và biệt thuyết về
Nhứt Dạ Hiền Giả không?

– Này Tỷ-kheo, tôi cũng không có thọ trì tổng
thuyết và biệt thuyết về Nhứt Da Hiền Giả. Nhưng
này Tỷ-kheo, Ngài có thọ trì bài kệ về Nhứt Dạ Hiền
Giả không?

– Này Hiền giả, tôi không có thọ trì bài kệ về Nhứt Dạ Hiền Giả. Nhưng này Hiền giả, Hiền giả có thọ trì bài kệ về Nhứt Dạ Hiền Giả không?

– Này Tỷ-kheo, tôi không có thọ trì bài kệ về
Nhứt Dạ Hiền Giả. Này Tỷ-kheo, hãy học tổng
thuyết và biệt thuyết về Nhứt Dạ Hiền Giả. Này Tỷ-
kheo, hãy học cho thuần thục tổng thuyết và biệt
thuyết về Nhứt Dạ Hiền Giả. Này Tỷ-kheo hãy thọ
trì tổng thuyết và biệt thuyết về Nhứt Dạ Hiền Giả.
Vì rằng, này Tỷ-kheo, tổng thuyết và biệt thuyết về
Nhứt Dạ Hiền Giả là liên hệ đến mục đích và căn bản
của Phạm hạnh.

Thiên thần ấy nói như vậy. Sau khi nói vậy, vị ấy biến mất ở đấy. Rồi Tôn giả Samiddhi sau khi đếm

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3275

ấy đã mãn, liền đi đến Thế Tôn, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên Tôn giả Samiddhi bạch Thế Tôn:

– Ở đây, bạch Thế Tôn, con thức dậy vừa lúc
bình mình đi đến Tapoda để tắm rửa tay chân. Tắm
rửa tay chân ở Tapoda xong, sau khi lên khỏi (nước),
con đứng mặc một y để tay chân cho khô. Rồi bạch
Thế Tôn, sau khi đêm vừa mãn một Thiên thần.. (như
trên).. ".... và là căn bản Phạm hạnh". Thiên thần ấy
nói như vậy. Sau khi nói như vậy, vị ấy biến mất ở
đấy. Lành thay, bạch Thế Tôn, nếu Thế Tôn thuyết
giảng cho tổng thuyết và biệt thuyết về Nhứt Dạ Hiền
Giả!

– Vậy này Tỷ-kheo, hãy nghe và suy nghiệm kỹ Ta sẽ nói.

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Tôn giả Samiddhi vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

Quá khứ không truy tìm
Tương lai không ước vọng,
Quá khứ đã đoạn tận,
Tương lai lại chưa đến,
Chỉ có pháp hiện tại,

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3276

Tuệ quán chính ở đây.

Không động, không rung chuyển,
Biết vậy nên tu tập
Hôm nay nhiệt tâm làm
Ai biết chết ngày mai?
Không ai điều đình được
Với đại quân thần chết,
Trú như vậy nhiệt tâm
Đêm ngày không mệt mỏi,
Xứng gọi Nhứt dạ Hiền,
Bậc an tịnh, trầm lặng.
Thế Tôn nói như vậy. Sau khi nói như vậy,
Thiện Thệ từ chỗ ngồi đứng dậy và đi vào tinh xá,

Rồi các Tỷ-kheo ấy, sau khi Thế Tôn đi không
bao lâu, liền suy nghĩ: "Này chư Hiền, Thế Tôn sau
khi thuyết giảng phần tổng thuyết một cách vắn tắt
cho chúng ta không giải nghĩa một cách rộng rãi, từ
chỗ ngồi đứng dậy và đi vào tịnh xá:

Quá khứ không truy tìm
Tương lai không ước vọng,
.... (như trên)...
Xứng gọi Nhứt dạ Hiền,
Bậc an tịnh, trầm lặng.
Nay không biết ai có thể giải nghĩa một cách

MƯỜI HAI DUYÊN                                   3277

rộng rãi tổng thuyết này, phần này chỉ được Thế Tôn nói lên một cách vắn tắt, không được giải nghĩa một cách rộng rãi".

Rồi các Tỷ-kheo ấy suy nghĩ như sau: "Tôn giả
Mahakaccana (Đại Ca-chiên-diên) này đã được Thế
Tôn tán thán và được các đồng Phạm hạnh có trí kính
trọng; Tôn giả Mahakaccana có thể giải nghĩa một
cách rộng rãi tổng thuyết này, phần này chỉ được Thế
Tôn nói lên một cách vắn tắt, không giải nghĩa một
cách rộng rãi. Vậy chúng ta hãy đến Tôn giả
Mahakaccana, sau khi đến chúng ta hãy hỏi Tôn giả
Mahakaccana về ý nghĩa này".

Rồi các Tỷ-kheo ấy đi đến Tôn giả
Mahakaccana, sau khi đến nói lên với Tôn giả
Mahakaccana những lời chào đón hỏi thăm; sau khi
nói lên những lời chào đón hỏi thăm thân hữu, rồi
ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, các Tỷ-
kheo ấy thưa với Tôn giả Mahakaccana:

– Thưa Hiền giả Kaccana, Thế Tôn sau khi đọc tổng thuyết này, không giải nghĩa một cách rộng rãi, từ chỗ ngồi đứng dậy và đi vào tinh xá:

Quá khứ không truy tìm Tương lai không ước vọng, .... (như trên)...

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3278

Xứng gọi Nhứt dạ hiền,
Bậc an tịnh, trầm lặng.
Nay không biết ai có thể giải nghĩa một cách
rộng rãi tổng thuyết này, phần này chỉ được Thế Tôn
nói lên một cách vắn tắt, không được giải nghĩa một
cách rộng rãi. Rồi này Hiền giả Kaccana, chúng tôi
suy nghĩ như sau: "Tôn giả Mahakaccana này đã
được Thế Tôn tán thán... (như trên).. chúng ta hãy
hỏi Tôn giả Mahakaccana về ý nghĩa này". Tôn giả
Mahakaccana hãy giải thích cho.

– Này chư Hiền, ví như một người cần thiết lõi cây, tìm cầu lõi cây, đang đi tìm cầu lõi cây, đứng trước một cây lớn có lõi cây. Người ấy bỏ rễ, bỏ thân cây, nghĩ rằng lõi cây cần phải tìm trong các nhánh cây, lá cây. Cũng vậy, là việc làm của chư Tôn giả... Chư Tôn giả đứng trước mặt Thế Tôn, chư Tôn giả lại vượt qua Thế Tôn, và nghĩ rằng cần phải hỏi tôi về ý nghĩa này. Nhưng này chư Hiền, Thế Tôn biết những gì cần biết, thấy những gì cần thấy, bậc có mắt, bậc Trí giả, bậc Pháp giả, bậc Phạm thiên, bậc Thuyết giả, bậc Tuyên thuyết giả, bậc dẫn đến mục đích, bậc đem cho bất tử, bậc Pháp chủ, bậc Như Lai. Nay đã đến thời chư Hiền hãy đến hỏi Thế Tôn về ý nghĩa này. Thế Tôn giải thích cho chư Hiền như thế nào, chư Hiền hãy như vậy thọ trì.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3279

– Thưa Hiền giả Kaccana, chắc chắn Thế Tôn biết những gì cần biết... (như trên)... Nay đã đến thời chúng tôi đến hỏi Thế Tôn về ý nghĩa này. Thế Tôn giải thích cho chúng tôi như thế nào, chúng tôi sẽ như vậy thọ trì. Nhưng Tôn giả Mahakaccana được Thế Tôn tán thán, được các vị đồng Phạm hạnh kính trọng. Tôn giả Mahakaccana có thể giải thích một cách rộng rãi tổng thuyết này, phần này chỉ được Thế Tôn nói lên một cách vắn tắt, không được giải nghĩa một cách rộng rãi. Mong Tôn giả Mahakaccana giải thích cho nếu Tôn giả không cảm thấy phiền phức.

– Vậy chư hiền, hãy nghe và suy nghiệm kỹ, tôi sẽ nói:

– Thưa vâng, Hiền giả.

Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Tôn giả Mahakaccana. Tôn giả Mahakaccana nói như sau:

– Này Hiền giả, phần tổng thuyết Thế Tôn đọc lên một cách vắn tắt, không giải nghĩa một cách rộng rãi, từ chỗ ngồi đứng dậy và đã đi vào trong tinh xá:

Quá khứ không truy tìm
Tương lai không ước vọng,
.... (như trên)...
Xứng gọi Nhứt dạ Hiền,

MƯỜI HAI DUYÊN                                       3280

Bậc an tịnh, trầm lặng.
Về phần tổng thuyết này chỉ được Thế Tôn đọc
lên một cách vắn tắt, không được giải nghĩa một cách
rộng rãi, này chư Hiền, tôi hiểu ý nghĩa một cách
rộng rãi như sau:

Này chư Hiền, thế nào là truy tìm quá khứ? "Mắt của tôi trong thời quá khứ là như vậy". Các sắc pháp là như vậy, và thức ở đấy bị ái và dục trói chặt. Vì thức bị dục và ái trói chặt, vị ấy hân hoan trong ấy. Vì hân hoan trong ấy, vị ấy truy tìm quá khứ. "Tai của tôi trong quá khứ là như vậy. Các tiếng là như vậy... (như trên)... Mũi của tôi trong quá khứ là như vậy, các hương là như vậy... (như trên)... Lưỡi của tôi trong quá khứ là như vậy, các vị là như vậy... (như trên)... Thân của tôi trong quá khứ là như vậy, các xúc là như vậy.. (như trên)... Ý của tôi trong quá khứ là như vậy. Các pháp là như vậy", và thức ở đây, bị dục và ái trói chặt. Vì rằng thức bị dục và ái trói chặt, vi ấy hân hoan trong ấy. Vì hân hoan trong ấy, vị ấy truy tìm quá khứ.

Và này chư Hiền, thế nào là không truy tìm quá khứ? "Mắt của tôi trong thời quá khứ là như vậy. Các sắc pháp là như vậy", và thức ở đây không bị dục và ái trói chặt. Vì thức không bị dục và ái trói chặt, vị ấy không hân hoan trong ấy. Vì không hân hoan

MƯỜI HAI DUYÊN                                         3281

trong ấy, vị ấy không truy tìm quá khứ. "Tai của tôi trong quá khứ là như vậy, các tiếng là như vậy... (như trên)... Mũi của tôi trong quá khứ là như vậy, các hương là như vậy.. (như trên)... Lưỡi của tôi trong quá khứ là như vậy, các vị là như vậy... (như trên)... Thân của tôi trong quá khứ là như vậy, các xúc là như vậy, ... (như trên) ... Ý của tôi trong quá khứ là như vậy. các pháp là như vậy" và thức ở đây không bị dục và ái trói chặt. Vì thức không bị dục và ái trói chặt, vị ấy không hân hoan trong ấy. Vì không hân hoan trong ấy, vị ấy không truy tìm quá khứ. Như vậy, này chư Hiền, là không truy tìm quá khứ.

Và này chư Hiền, thế nào là ước vọng tương lai? "Mong rằng mắt của tôi trong tương lai sẽ là như vậy, các sắc pháp là như vậy", và vị ấy hướng tâm lấy cho được cái gì chưa được. Vì duyên hướng tâm như vậy, vị ấy hân hoan trong ấy. Do hân hoan trong ấy, vị ấy ước vọng tương lai. "Mong rằng tai của tôi trong tương lai sẽ là như vậy, các tiếng là như vậy... (như trên)... Mong rằng mũi của tôi trong tương lai sẽ là như vậy, các hương là như vậy... (như trên)... Mong rằng lưỡi của tôi trong tương lai sẽ là như vậy, các vị là như vậy... (như trên)... Mong rằng thân của tôi trong tương lai sẽ là như vậy, các xúc là như vậy... (như trên)... Mong rằng ý của tôi trong tương lai sẽ là như vậy, các pháp là như vậy", và vị ấy hướng tâm

MƯỜI HAI DUYÊN                                       3282

lấy cho được cái gì chưa được. Vì duyên hướng tâm
như vậy, vị ấy hân hoan trong ấy. Do hân hoan trong
ấy, vị ấy ước vọng tương lai. Như vậy, này chư Hiền
là ước vọng tương lai.

Và này chư Hiền, thế nào là không ước vọng tương lai? Mong rằng mắt của tôi trong tương lai sẽ là như vậy, các sắc pháp là như vậy". Vị ấy không hướng tâm lấy cho được cái gì chưa được. Do duyên không hướng tâm, vị ấy không hân hoan trong ấy, vị ấy không có ước vọng tương lai. "Mong rằng tai của tôi trong tương lai sẽ là như vậy, các tiếng là như vậy ... (như trên) ... Mong rằng mũi của tôi trong tương lai sẽ là như vậy, các hương là như vậy ... (như trên) ... Mong rằng lưỡi của tôi trong tương lai sẽ là như vậy, các vị là như vậy ... (như trên) ... Mong rằng thân của tôi trong tương lai sẽ là như vậy, các xúc là như vậy ... (như trên) ... Mong rằng ý của tôi trong tương lai sẽ là như vậy, các pháp là như vậy". Vị ấy không hướng tâm lấy cho được cái gì chưa được. Do duyên không hướng tâm, vị ấy không hân hoan trong ấy. Do không hân hoan trong ấy, vị ấy không có ước vọng tương lai. Như vậy, này chư Hiền, là không ước vọng tương lai.

Và này chư Hiền, thế nào là bị lôi cuốn trong các pháp hiện tại? Này chư Hiền, nếu mắt và các sắc

MƯỜI HAI DUYÊN                                       3283

pháp, cả hai đều có mặt trong hiện tại này, và thức của vị ấy bị dục và ái trói chặt cũng trong hiện tại này. Vì thức của vị ấy bị dục và ái trói chặt, vị ấy hân hoan trong ấy. Do hân hoan trong ấy, vị ấy bị lôi cuốn trong các pháp hiện tại. Này chư Hiền, nếu tai và các tiếng... (như trên)... nếu mũi và các hương ... (như trên)...; nếu lưỡi và các vị... (như trên)...; nếu thân và các xúc... (như trên)... Này chư Hiền nếu ý và các pháp, cả hai đều có mặt trong hiện tại này, và thức của vị ấy bị dục và ái trói chặt cũng trong hiện tại này. Vì thức của vị ấy bị dục và ái trói chặt, vị ấy hân hoan trong ấy. Do hân hoan trong ấy, vị ấy bị lôi cuốn trong các pháp hiện tại. Như vậy, này chư Hiền, là bị lôi cuốn trong các pháp hiện tại.

Và này chư Hiền, thế nào là không bị lôi cuốn trong các pháp hiện tại? Này chư Hiền, nếu mắt và các sắc pháp, cả hai đều có mặt trong hiện tại này, và thức của vị ấy không bị dục và ái trói chặt cũng trong hiện tại này. Vì thức của vị ấy không bị dục và ái trói chặt, vị ấy không hân hoan trong ấy. Do không hân hoan trong ấy, vị ấy không bị lôi cuốn trong các pháp hiện tại. Này chư Hiền, nếu tai và các tiếng.. (như trên).. Này chư Hiền, nếu mũi và các hương.. (như trên)... Này chư Hiền, nếu lưỡi và các vị ... (như trên)... Này chư Hiền, nếu thân và các xúc ... (như trên)... Này chư Hiền, nếu ý và các pháp, cả hai đều

MƯỜI HAI DUYÊN                                        3284

có mặt trong hiện tại này, và thức của vị ấy không bị
dục và ái trói chặt cũng trong hiện tại này. Vì thức
của vị ấy không bị dục và ái trói chặt, vị ấy không
hân hoan trong ấy. Do không hân hoan trong ấy, vị
ấy không bị lôi cuốn trong các pháp hiện tại. Như
vậy, này chư Hiền là không bị lôi cuốn trong các
pháp hiện tại.

Này chư Hiền, phần tổng thuyết Thế Tôn đọc lên một cách vắn tắt, không giải nghĩa một cách rộng rãi, từ chỗ ngồi đứng dậy và đã đi vào trong tinh xá:

Quá khứ không truy tìm
Tương lai không ước vọng,
.... (như trên)...
Xứng gọi Nhứt dạ Hiền,
Bậc an tịnh, trầm lặng.
Phần tổng thuyết này, này chư Hiền, được Thế
Tôn đọc lên một cách vắn tắt, không được giải nghĩa
một cách rộng rãi; này chư Hiền, tôi hiểu ý nghĩa một
cách rộng rãi như vậy. Và nếu chư Tôn giả muốn,
hãy đi đến Thế Tôn và hỏi ý nghĩa này. Thế Tôn giải
thích các Tôn giả như thế nào, hãy như vậy thọ trì.

Rồi các Tỷ-kheo ấy, sau khi hoan hỷ tín thọ lời Tôn giả Mahakaccana giảng, từ chỗ ngồi đứng dậy đi đến Thế Tôn; sau khi đến đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3285

xuống một bên. Ngồi xuống một bên, các Tỷ-kheo ấy bạch Thế Tôn:

– Bạch Thế Tôn, Thế Tôn sau khi đọc phần tổng
thuyết một cách vắn tắt cho chúng con, không giải
nghĩa một cách rộng rãi, từ chỗ ngồi đứng dậy, và đi
vào tinh xá:

Quá khứ không truy tìm
Tương lai không ước vọng,
.... (như trên)...
Xứng gọi Nhứt dạ Hiền,
Bậc an tịnh, trầm lặng.
Bạch Thế Tôn, sau khi Thế Tôn đi không bao
lâu, chúng con suy nghĩ như sau: "Thế Tôn sau khi
đọc phần tổng thuyết một cách vắn tắt cho chúng
con, không giải nghĩa một cách rộng rãi, và đã đi vào
tinh xá:

Quá khứ không truy tìm
Tương lai không ước vọng,
.... (như trên)...
Xứng gọi Nhứt dạ Hiền,
Bậc an tịnh, trầm nặng.
Nay không biết ai có thể giải nghĩa một cách
rộng rãi tổng thuyết này, phần này chỉ được Thế Tôn
đọc lên một cách vắn tắt, không được giải nghĩa một

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3286

cách rộng rãi".

Rồi bạch Thế Tôn, chúng con suy nghĩ như sau:
"Tôn giả Mahakaccana (Đại Ca chiên diên) này...
(như trên)... chúng ta hãy hỏi Tôn giả Mahakaccana
về ý nghĩa này. "Rồi bạch Thế Tôn, chúng con đi đến
Tôn giả Mahakaccana, sau khi đến chúng con hỏi
Tôn giả Mahakaccana về ý nghĩa này. Ý nghĩa của
những (chữ) ấy đã được Tôn giả Mahakaccana giải
thích cho chúng con với những phương pháp này,
các những câu này, với những chữ này.

– Này các Tỷ-kheo, Mahakaccana là bậc Hiền
trí. Này các Tỷ-kheo, Mahakaccana là bậc Đại trí tuệ.
Này các Tỷ-kheo nếu các Ông hỏi Ta về ý nghĩa này,
Ta cũng giải thích cho các Ông như vậy, như
Mahakaccana đã giải thích. Thật sự ý nghĩa ấy là
vậy, và các Ông hãy thọ trì như vậy.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Các Tỷ-kheo hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3287

436 Thức - Thức bị lòng tham sắc, thọ, tưởng, hành trói buộc - Kinh Hàliddikàni – Tương III, 23

Hàliddikàni – Tương III, 23

1) Như vầy tôi nghe.

Một thời Tôn giả Mahà Kaccàna ( Ma-ha Ca-chiên- diên ) sống giữa các dân chúng Avanti, tại Kulaghara bên bờ một vực núi.

2) Rồi gia chủ Hàliddikàni đi đến Tôn giả Mahà Kaccàna; sau khi đi đến, đảnh lễ Tôn giả Mahà Kaccàna rồi ngồi xuống một bên.

3) Ngồi xuống một bên, gia chủ Hàliddikàni nói với Tôn Giả Mahà Kaccàna:

- Thưa Tôn Gỉa, Thế Tôn đã nói trong phẩm thứ tám, trong tập: "Các câu hỏi của Màgandiya như sau:

Bậc Thánh bỏ gia đình,
Du hành không trú xứ,
Đối với dân trong làng,
Không tác thành hệ lụy.
Tuyệt không các dục vọng,

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3288

Không ước vọng hão huyền, Chấm dứt mọi tranh luận, Bất cứ với một ai".

Với lời nói vắn tắt này của Thế Tôn, thưa Tôn giả, ý nghĩa cần phải hiểu một cách rộng rãi như thế nào?

4) Này Gia chủ,

- Sắc giới là nhà của thức. Thức bị lòng tham
sắc giới trói buộc, này Gia chủ, được gọi là du
hành có gia đình.
- Thọ giới là nhà của thức. Thức bị lòng tham
thọ giới trói buộc, này Gia chủ, được gọi là du
hành có gia đình.
- Tưởng giới là nhà của thức. Thức bị lòng tham
tưởng giới trói buộc, này Gia chủ, được gọi là
du hành có gia đình.
- Hành giới là nhà của thức. Thức bị lòng tham
hành giới trói buộc, này Gia chủ, được gọi là
du hành có gia đình.
- Thức giới là nhà của thức. Thức bị lòng tham
thức giới trói buộc, này Gia chủ, được gọi là du
hành có gia đình.

Như vậy, này Gia chủ, là du hành có gia đình.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3289

8) Và này Gia chủ, thế nào là du hành không gia đình?

9) Đối với sắc giới, này Gia chủ, cái gọi là dục, là
tham, là hỷ, là khát ái, những gì thuộc chấp thủ, tâm
trú trước, thiên chấp tùy miên; Như Lai đoạn tận
chúng, cắt đứt tận gốc rễ, làm cho như thân cây ta-
la, làm cho không tái sanh, không thể sanh khởi trong
tương lai. Do vậy, Như Lai được gọi là du hành
không gia đình.

10) Đối với thọ giới, này Gia chủ...

11) Đối với tưởng giới, này Gia chủ...

12) Đối với hành giới, này Gia chủ...

13) Đối với thức giới, này Gia chủ, cái gọi là dục, là
tham, là hỷ, là khát ái, những gì thuộc chấp thủ, tâm
trú trước, thiên chấp tùy miên; Như Lai đoạn tận
chúng, cắt đứt tận gốc rễ, làm cho như thân cây ta-
la, làm cho không tái sanh, không thể sanh khởi trong
tương lai. Do vậy, Như Lai được gọi là du hành
không gia đình.

14) Như vậy, này Gia chủ, là du hành không gia đình.

15) Như thế nào, này Gia chủ, là du hành có trú xứ?

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3290

Bị trói buộc bởi an trú chấp trước (niketa-visàra) vào sắc tướng, này Gia chủ, gọi là du hành có trú xứ... vào thanh tướng... vào hương tướng... vào vị tướng... vào xúc tướng. Bị trói buộc bởi an trú chấp trước vào pháp tướng, này Gia chủ, gọi là du hành có trú xứ. Như vậy, này Gia chủ, là du hành có trú xứ.

16) Như thế nào là du hành không trú xứ?

Sự trói buộc bởi an trú chấp trước vào sắc tướng, này Gia chủ, đối với Như Lai đã được đoạn tận, cắt đứt tận gốc rễ, làm cho như thân cây ta-la, làm cho không tái sanh, không thể sanh khởi trong tương lai. Do vậy, Như Lai được gọi là du hành không trú xứ.

Sự trói buộc bởi an trú chấp trước vào thanh tướng...
vào hương tướng... vào vị tướng... vào xúc tướng...
vào pháp tướng, này Gia chủ, đối với Như Lai đã
được đoạn tận, cắt đứt tận gốc rễ, làm cho như thân
cây ta-la, làm cho không tái sanh, không thể sanh
khởi trong tương lai. Do vậy, Như Lai được gọi là du
hành không trú xứ.

17) Như vậy, này Gia chủ, là du hành không trú xứ.

18) Như thế nào, này Gia chủ, là tác thành hệ lụy trong làng?

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3291

Ở đây, này Gia chủ, có người sống thân mật với gia chủ, cùng vui, cùng buồn. Giữa những người sung sướng, vị ấy sung sướng. Giữa những người buồn khổ, vị ấy buồn khổ. Khi có công việc phải làm khởi lên, tự liên hệ mình vào các công việc ấy. Như vậy, này Gia chủ, là tác thành hệ lụy trong làng.

19) Và như thế nào, này Gia chủ, là không tác thành hệ lụy trong làng?

Ở đây, này Gia chủ, vị Tỷ-kheo không sống quá thân
mật với gia chủ, không cùng vui, không cùng buồn,
không vui sướng giữa những người sung sướng,
không buồn khổ giữa những người buồn khổ. Khi có
công việc phải làm khởi lên, không tự mình liên hệ
vào các công việc ấy. Như vậy, này Gia chủ, là không
tác thành hệ lụy trong làng.

20) Như thế nào, này Gia chủ, là không tuyệt không đối với các dục vọng?

Ở đây, này Gia chủ, có người không ly tham đối với các dục vọng, không ly dục, không ly ái, không ly khát, không ly nhiệt não, không ly khát ái. Như vậy, này Gia chủ, là không tuyệt không đối với các dục.

21) Như thế nào, này Gia chủ, là tuyệt không các dục vọng?

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3292

Ở đây, này Gia chủ, có người ly tham đối với các dục, ly dục, ly ái, ly khát, ly nhiệt não, ly khát ái. Như vậy, này Gia chủ, là tuyệt không các dục.

22) Như thế nào, này Gia chủ, là hy vọng hão huyền?

Ở đây, này Gia chủ, có người suy nghĩ như sau:
"Mong rằng có sắc như vậy trong tương lai! Mong
rằng có thọ như vậy trong tương lai! Mong rằng có
tưởng như vậy trong tương lai! Mong rằng có các
hành như vậy trong tương lai! Mong rằng có thức
như vậy trong tương lai!" Như vậy, này Gia chủ, là
hư vọng hão huyền.

23) Như thế nào, này Gia chủ, là không hy vọng hão huyền?

Ở đây, này Gia chủ, có người không có suy nghĩ như
sau: "Mong rằng có sắc như vậy trong tương lai!
Mong rằng có thọ như vậy trong tương lai! Mong
rằng có tưởng như vậy trong tương lai! Mong rằng
có các hành như vậy trong tương lai! Mong rằng có
thức như vậy trong tương lai!" như vậy, này Gia chủ,
là không hy vọng hão huyền.

24) Như thế nào, này Gia chủ, là tranh luận với người?

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3293

Ở đây, này Gia chủ, có người nói như sau: "Ông
không biết Pháp và Luật này. Ta biết Pháp và Luật
này. Sao Ông có thể biết Pháp và Luật này? Ông đã
phạm vào tà kiến. Ta mới thật đúng chánh kiến.
Những điều đáng nói trước, Ông lại nói sau. Những
điều đáng nói sau, Ông lại nói trước. Lời nói của ta
mới tương ưng. Lời nói của Ông không tương ưng.
Chủ kiến của Ông đã bị bài bác. Câu nói của Ông đã
bị thách đố. Hãy đến mà giải vây lời nói ấy. Ông đã
bị thuyết bại. Nếu có thể được, hãy gắng thoát ra khỏi
lối bí". Như vậy, này Gia chủ, là tranh luận với
người.

25) Như thế nào, này Gia chủ, là không tranh luận với người?

Ở đây, này Gia chủ, vị Tỷ-kheo không nói lời nói
như sau: "Ông không biết Pháp và Luật này.... .. Hãy
thoát ra khỏi lối bí". Như vậy, này Gia chủ, là không
tranh luận với người.

26) Như vậy, này Gia chủ, Thế Tôn đã nói trong phẩm thứ tám, trong tập: "Các câu hỏi của Màgandiya như sau:

Bậc Thánh bỏ gia đình, Du hành không trú xứ, Đối với dân trong làng,

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3294

Không tác thành hệ lụy.
Tuyệt không các dục vọng.
Không ước vọng hão huyền,
Chấm dứt mọi tranh luận,
Bất cứ với một ai ".

Với lời nói vắn tắt này của Thế Tôn, này Gia chủ, ý nghĩa cần phải hiểu một cách rộng rãi như vậy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   3295

437 Thức - Thức còn lại trong trắng… - Kinh GIỚI PHÂN BIỆT – 140 Trung III, 541

KINH GIỚI PHÂN BIỆT (Dhatuvibhanga suttam) – Bài kinh số 140 – Trung III, 541

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn du hành ở xứ Magadha (Ma-
kiệt-đà), đi đến Rajagaha (Vương xá), đến nhà thợ
gốm Bhaggava; sau khi đến nói với thợ gốm
Bhaggava:

– Này Bhaggava, nếu không gì phiền phức cho Ông, Ta muốn ở tại chỗ này một đêm.

– Bạch Thế Tôn không có gì phiền phức cho
con. Ở đây đã có một vị xuất gia đến ở từ trước rồi.
Nếu vị ấy thỏa thuận, bạch Thế Tôn, hãy ở lại tùy
theo sở thích.

Lúc bấy giờ, Thiện gia nam tử Pukkusati, do lòng tin, y cứ Thế Tôn đã xuất gia, từ bỏ gia đình,

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3296

sống không gia đình. Vị ấy đã đến ở trước tại trú xứ của thợ gốm. Rồi Thế Tôn đi đến Tôn giả Pukkusati; sau khi đến nói với Pukkusati:

– Này Tỷ-kheo, nếu không gì phiền phức cho Ông, Ta muốn ở lại trú xứ này một đêm.

– Rộng rãi, thưa Hiền giả, là trú xứ của thợ gốm. Tôn giả có thể ở, tùy theo sở thích.

Rồi Thế Tôn sau khi bước vào trú xứ của thợ
gốm, trải thảm cỏ vào một bên, ngồi kiết-già, lưng
thẳng và an trú niệm trước mặt. Và Thế Tôn trải qua
phần lớn đêm ấy, ngồi (như vậy). Tôn giả Pukkusati
trải qua phần lớn đêm ấy cũng ngồi (như vậy). Rồi
Thế Tôn suy nghĩ: "Cử chỉ Thiện gia nam tử này có
vẻ tín thành, Ta hãy hỏi vị ấy". Rồi Thế Tôn nói với
Tôn giả Pukkusati:

– Này Tỷ-kheo, Ông xuất gia, y cứ vào ai? Ai là Đạo sư của Ông? Ông chấp nhận pháp của ai?

– Thưa Hiền giả, có Sa môn Gotama là Thích
tử, xuất gia từ dòng họ Thích Ca. Tiếng đồn tốt đẹp
sau đây được truyền đi về Thế Tôn Gotama ấy: "Ngài
là bậc Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác,
Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Điều
Ngự Trượng Phu, Thiên Nhơn Sư, Phật, Thế Tôn".

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3297

Tôi đã xuất gia, y cứ bậc Thế Tôn ấy. Ngài là bậc Đạo sư của tôi. Và tôi chấp thuận pháp của bậc Thế Tôn ấy.

– Này Tỷ-kheo, nay Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác ấy ở đâu?

– Thưa Hiền giả, có một thành phố tên là
Savatthi giữa các quốc độ phía Bắc. Tại đấy, Thế
Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác hiện này đang
ở.

– Này Tỷ-kheo, trước đây Ông đã thấy bậc Thế Tôn ấy chưa? Và nếu thấy, Ông có nhận ra được không?

– Thưa Hiền giả, trước đây tôi chưa từng thấy bậc Thế Tôn ấy. Và nếu thấy, tôi không nhận ra được.

Rồi Thế Tôn suy nghĩ: "Thiện gia nam tử này
xuất gia y cứ nơi Ta. Vậy Ta hãy thuyết pháp cho
(Thiện gia nam tử) ấy". Rồi Thế Tôn nói với Tôn giả
Pukkusati:

– Hãy nghe và suy nghiệm kỹ, Ta sẽ giảng.

– Thưa Hiền giả vâng.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   3298

Tôn giả Pukkusati vâng đáp Thế Tôn.

Thế Tôn nói như sau:

– Này Tỷ-kheo, người này có sáu giới, sáu xúc xứ, mười tám ý hành, bốn thắng xứ, khi được an trú, vọng tưởng không có chuyển động. Khi vọng tưởng không chuyển động, vị ấy được gọi là một ẩn sĩ tịch tịnh. Chớ có buông lung trí tuệ, hãy độ trì chân đế, hãy tăng trưởng huệ thí (caga), hãy tu học tịch tịnh. Đây là tổng thuyết sáu giới phân biệt.

 Này Tỷ-kheo, khi được nói đến "Người này có
sáu giới", do duyên gì được nói đến như vậy? Địa
giới, (thủy giới), hỏa giới, phong giới, không giới,
thức giới. Này Tỷ-kheo, khi được nói đến "Người
này có sáu giới", chính do duyên này được nói đến
như vậy.

 Này các Tỷ-kheo, khi được nói đến "Người này
có sáu xúc xứ", do duyên gì được nói đến như
vậy? Nhãn xúc xứ, nhĩ xúc xứ, tỷ xúc xứ, thiệt xúc
xứ, thân xúc xứ, ý xúc xứ. Khi được nói đến
"Người này có sáu xúc xứ ", chính do duyên này
được nói đến như vậy.

 Này Tỷ-kheo, khi được nói đến "Người này có mười tám ý hành", do duyên gì được nói đến như

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3299

vậy? Khi con mắt thấy sắc, người ấy chạy theo
sắc, chỗ trú xứ của hỷ, chạy theo sắc chỗ trú xứ
của ưu, chạy theo sắc chỗ trú xứ của xả, khi tai
nghe tiếng... mũi ngửi hương.. lưỡi nếm vị... thân
cảm xúc, ... ý nhận thức pháp, người ấy chạy theo
pháp, chỗ trú xứ của hỷ, người ấy chạy theo pháp,
chỗ trú xứ của ưu, người ấy chạy theo pháp, chỗ
trú xứ của xả. Như vậy có sáu hỷ hành, sáu ưu
hành, sáu xả hành. Khi được nói đến "Người này
có mười tám ý hành" chính do duyên này được nói
đến như vậy.

 Này Tỷ-kheo, khi được nói đến "Người này có
bốn thắng xứ ", do duyên gì được nói đến như
vậy? Tuệ thắng xứ, đế thắng xứ, huệ thí thắng xứ,
tịch tịnh thắng xứ. Khi được nói đến "Người này
có bốn thắng xứ", chính do duyên này được nói
đến như vậy.

 Khi được nói đến "Chớ có buông lung trí tuệ,
hãy hộ trì chân đế, hãy tăng trưởng huệ thí, hãy
tu học tịch tịnh", do duyên gì được nói đến như
vậy?

 Thế nào là không buông lung trí tuệ? Có sáu giới này: địa giới, thủy giới, hỏa giới, phong giới, không giới, thức giới.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3300

 Này Tỷ-kheo, thế nào là địa giới? Có nội địa
giới và có ngoại địa giới. Và này Tỷ-kheo,
thế nào là nội địa giới? Cái gì thuộc nội
thân, thuộc cá nhân, kiên cứng, thô phù, bị
chấp thủ, như tóc, lông, móng, răng, da, thịt,
gân, xương, tủy, thận, tim, gan, hoành cách
mô, lá lách, phổi, ruột, màng ruột, bao tử,
phân và bất cứ vật gì khác, thuộc nội thân,
thuộc cá nhân, kiên cứng, thô phù, bị chấp
thủ. Như vậy, này Tỷ-kheo, được gọi là nội
địa giới. Những gì thuộc nội địa giới và
những gì thuộc ngoại địa giới đều thuộc về
địa giới. Địa giới ấy phải được quán sát
như thật với chánh trí tuệ như sau: "Cái
này không phải của tôi, cái này không phải
là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi".
Sau khi như thật quán sát địa giới với
chánh trí tuệ như vậy, vị ấy sanh yếm ly đối
với địa giới, tâm từ bỏ địa giới.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là thủy giới?
Có nội thủy giới, có ngoại thủy giới. Và này
Tỷ-kheo, thế nào là nội thủy giới? Cái gì
thuộc nội thân, thuộc cá nhân, thuộc nước,
thuộc chất lỏng, bị chấp thủ, như mật, đàm
(niêm dịch), mủ, máu, mồ hôi, mỡ, nước
mắt, mỡ da, nước miếng, nước mũi, nước ở

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3301

khớp xương, nước tiểu, và bất cứ vật gì
khác, thuộc nội thân, thuộc cá nhân, thuộc
nước, thuộc chất lòng, bị chấp thủ. Như vậy,
này Tỷ-kheo, được gọi là thủy giới. Những
gì thuộc nội thủy giới và những gì thuộc
ngoại thủy giới đều thuộc về thủy giới. Thủy
giới ấy phải được quán sát như thật với
chánh trí tuệ như sau: "Cái này không phải
của tôi, cái này không phải là tôi, cái này
không phải tự ngã của tôi". Sau khi như thật
quán sát thủy giới với chánh trí tuệ như vậy,
vị ấy sanh yếm ly đối với thủy giới, tâm từ
bỏ thủy giới.
 Và này Tỷ-kheo, thế nào là hỏa giới? Có nội
hỏa giới, có ngoại hỏa giới. Và này Tỷ-kheo,
thế nào là nội hỏa giới? Cái gì thuộc về nội
thân, thuộc về cá nhân, thuộc lửa, thuộc chất
nóng, bị chấp thủ. Như cái gì khiến cho hâm
nóng, khiến cho hủy hoại, khiến cho thiêu
cháy, cái gì khiến cho những vật được ăn,
uống, nhai, nếm, có thể khéo tiêu hóa, hay
tất cả những vật gì khác, thuộc nội thân,
thuộc cá nhân, thuộc lửa, thuộc chất nóng,
bị chấp thủ. Này Tỷ-kheo, như vậy được gọi
là nội hỏa giới. Những gì thuộc nội hỏa giới
và những gì thuộc ngoại hỏa giới đều thuộc

MƯỜI HAI DUYÊN                                   3302

về hỏa giới. Hỏa giới ấy phải được quán sát
như thật với chánh trí tuệ như sau: "Cái này
không phải của tôi, cái này không phải là tôi,
cái này không phải tự ngã của tôi". Sau khi
như thật quán sát hỏa giới với chánh trí tuệ
như vậy, vị ấy sanh yếm ly đối với hỏa giới,
tâm từ bỏ hỏa giới.
 Và này Tỷ-kheo, thế nào là phong giới? Có
nội phong giới, có ngoại phong giới. Và này
Tỷ-kheo, thế nào là nội phong giới? Cái gì
thuộc về nội thân, thuộc cá nhân, thuộc gió,
thuộc tánh động, bị chấp thủ, như gió thổi
lên, gió thổi xuống, gió trong ruột, gió trong
bụng dưới, gió thổi ngang các đốt, các khớp,
hơi thở vô, hơi thở ra, và bất cứ vật gì khác
thuộc nội thân, thuộc cá nhân, thuộc gió,
thuộc tánh động, bị chấp thủ. Này Tỷ-kheo,
như vậy được gọi là nội phong giới. Những
gì thuộc nội phong giới và những gì thuộc
ngoại phong giới đều thuộc về phong giới.
Phong giới ấy phải được quán sát như thật
với chánh trí tuệ như sau: "Cái này không
phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái
này không phải tự ngã của tôi". Sau khi như
thật quán sát phong giới với chánh trí tuệ
như vậy, vị ấy sanh yếm ly đối với phong

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3303

giới, tâm tư từ bỏ phong giới.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hư không
giới? Có nội hư không giới, có ngoại hư
không giới. Và này Tỷ-kheo, thế nào là nội
hư không giới? Cái gì thuộc về nội thân,
thuộc cá nhân, thuộc hư không, thuộc hư
không tánh, bị chấp thủ, như lỗ tai, lỗ mũi,
cửa miệng, do cái gì người ta nuốt, những gì
được nhai, được uống, được ăn, được nếm,
và tại chỗ mà những gì được nhai, được
uống, được ăn, được nếm, được giữ lại, và
ngang qua chỗ mà những gì được nhai, được
uống, được ăn, được nếm và được tống xuất
xuống phần dưới để ra ngoài, và bất cứ vật
gì khác thuộc nội thân, thuộc cá nhân, thuộc
hư không, thuộc hư không tánh, bị chấp thủ.
Này Tỷ-kheo, như vậy được gọi là nội hư
không giới. Những gì thuộc nội hư không
giới và ngoại hư không giới đều thuộc về hư
không giới. Hư không ấy phải được quán sát
như thật với chánh trí tuệ như sau: "Cái này
không phải của tôi, cái này không phải là tôi,
cái này không phải tự ngã của tôi". Sau khi
như thật quán sát hư không giới với chánh
trí tuệ như vậy, vị ấy sanh yếm ly đối với hư
không giới, tâm từ bỏ hư không giới.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3304

 Lại nữa, khi thức còn lại được trong sạch,
trong trắng, vị ấy biết được một số sự việc
nhờ thức ấy. Vị ấy thức tri được lạc, thức
tri được khổ, thức tri được bất khổ bất lạc.
o Này Tỷ-kheo, duyên lạc xúc, lạc thọ khởi
lên. Vị ấy khi đang cảm giác lạc thọ, tuệ tri
rằng: "Tôi cảm giác lạc thọ". Do lạc xúc
diệt đi, lạc thọ do lạc xúc được khởi lên
được cảm giác, vị ấy biết: "Lạc thọ ấy được
diệt đi, được chấm dứt".
o Này Tỷ-kheo, duyên khổ xúc, khổ thọ khởi
lên. Vị ấy khi đang cảm giác khổ thọ, tuệ tri
rằng: "Tôi cảm giác khổ thọ". Do khổ xúc
ấy diệt đi, khổ thọ do khổ xúc được khởi
lên, được cảm giác, vị ấy biết: "Khổ thọ ấy
được diệt đi, được chấm dứt".
o Này Tỷ-kheo, duyên bất khổ bất lạc xúc,
bất khổ bất lạc thọ khởi lên. Vị ấy khi đang
cảm giác bất khổ lạc thọ, tuệ tri rằng: "Tôi
cảm giác bất khổ bất lạc thọ". Do bất khổ
bất lạc thọ xúc ấy diệt đi, bất khổ bất lạc thọ
do bất khổ bất lạc xúc được khởi lên, được
cảm giác, vị ấy tuệ tri: "Bất khổ bất lạc thọ
ấy được diệt đi, được chấm dứt".
Này Tỷ-kheo, ví như do hai cây que xúc chạm cọ

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3305

xát, hơi nóng được sanh, ngọn lửa được hiện khởi.
Khi hai que ấy được rời nhau, được phân ly, sức
nóng được sanh khởi ấy, sức nóng ấy được diệt đi,
được chấm dứt.

Cũng vậy, này Tỷ-kheo, duyên lạc xúc, lạc thọ khởi lên. Vị ấy khi đang cảm giác lạc thọ tuệ tri rằng: "Tôi đang cảm giác lạc thọ". Do lạc xúc ấy diệt đi, lạc thọ do lạc xúc được khởi lên, được cảm giác vị ấy tuệ tri: "Lạc thọ ấy được diệt đi, được chấm dứt". Này Tỷ-kheo, duyên khổ xúc khổ thọ khởi lên. Vị ấy khi đang cảm giác khổ thọ tuệ tri rằng: "Tôi đang cảm giác khổ thọ". Do khổ xúc... "... được chấm dứt". Này Tỷ-kheo duyên bất khổ bất lạc xúc, bất khổ bất lạc thọ khởi lên... , "... bất khổ bất lạc thọ được diệt đi, được chấm dứt".

Lại nữa, xả còn lại được trong sạch, trong trắng, nhu nhuyến, dễ uốn nắn, chói sáng. Ví như, này Tỷ-kheo, một người thợ vàng thiện xảo hay người đệ tử sửa soạn lò đúc; sau khi sửa soạn lò đúc xong, người ấy đốt lửa miệng lò đúc; sau khi đốt lửa miệng lò đúc, người ấy dùng kềm kẹp lấy vàng và đặt vàng vào trong miệng lò; rồi thỉnh thoảng người ấy thổi trên ấy, thỉnh thoảng người ấy rưới nước trên ấy, thỉnh thoảng người ấy quán sát thật kỹ... vàng ấy đã trở thành sáng sủa, thanh tịnh, gột sạch, các uế

MƯỜI HAI DUYÊN                                        3306

tạp được đoạn trừ, các tỳ vết được trừ sạch, nhu
nhuyến, dễ uốn nắn và chói sáng... và nếu người ấy
muốn làm đồ trang sức nào, hoặc vòng nhẫn, hoặc
bông tai, hoặc vòng cổ, hoặc vòng hoa vàng, thời
vàng ấy có thể dùng vào mục đích ấy.

Cũng vậy, này Tỷ-kheo, lại nữa xả còn lại được trong sạch, trong trắng, nhu nhuyến, dễ uốn nắn, chói sáng. Người ấy tuệ tri như sau: "Nếu ta tập trung xả này thanh tịnh như vậy, trong trắng như vậy vào Hư không vô biên xứ, và tu tập tâm ta tùy theo pháp ấy, thời xả này y cứ vào đấy, chấp thủ tại đấy được an trú nơi ta trong một thời gian dài. Nếu ta tập trung xả này thanh tịnh như vậy, trong trắng như vậy vào Thức vô biên xứ và tu tập tâm của ta tùy theo pháp ấy, thời xả này y cứ vào đấy, chấp thủ tại đấy được an trú nơi ta trong một thời gian dài. Nếu ta tập trung xả này thanh tịnh như vậy, trong trắng như vậy vào Vô sở hữu xứ, và tu tập tâm ta tùy theo pháp ấy, thời xả này y cứ vào đấy, chấp thủ tại đấy, được an trú nơi ta trong một thời gian dài. Nếu ta tập trung xả này thanh tịnh như vậy, trong trắng như vậy vào Phi tưởng phi phi tưởng xứ, và tu tập tâm của ta tùy theo pháp ấy, thời xả này y cứ vào đấy, chấp thủ tại đấy, được an trú nơi ta trong một thời gian dài".

Người ấy tuệ tri như sau: "Nếu ta tập trung xả

MƯỜI HAI DUYÊN                                       3307

này thanh tịnh như vậy, trong trắng như vậy vào Hư
không vô biên xứ... Thức vô biên xứ... Vô sở hữu
xứ... Phi tưởng phi phi tưởng xứ, và tu tập tâm của ta
tùy theo pháp ấy, thời (xả) ấy trở thành pháp hữu vi".
Vị ấy không tác thành, không suy tưởng đến hữu
hay phi hữu. Do không tác thành, không suy tưởng
đến hữu hay phi hữu, vị ấy không chấp thủ một sự
vật gì ở đời; chấp thủ không quấy rối vị ấy; do chấp
thủ không quấy rối vị ấy, vị ấy tự chứng Niết-bàn,
và vị ấy tuệ tri: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành,
những điều nên làm đã làm, không còn trở lại trạng
thái như thế này nữa".

 Nếu vị ấy cảm giác lạc thọ, vị ấy tuệ tri: "Thọ
ấy là vô thường"; vị ấy tuệ tri: "Không nên
đắm trước"; vị ấy tuệ tri: "Không phải là đối
tượng để hoan hỷ".
 Nếu vị ấy cảm giác khổ thọ, vi ấy tuệ tri:
"Thọ ấy là vô thường"; vị ấy tuệ tri: "Không
nên đắm trước"; vị ấy tuệ tri: "Không phải là
đối tượng để hoan hỷ".
 Nếu vị ấy cảm giác bất khổ bất lạc thọ, vị ấy
tuệ tri: "Thọ ấy là vô thường"; vị ấy tuệ tri:
"Không nên đắm trước"; vị ấy tuệ tri: "Không
phải là đối tượng để hoan hỷ".
 Nếu cảm giác lạc thọ, không có hệ phược, vị

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3308

ấy cảm giác thọ ấy.
 Nếu vị ấy cảm giác khổ thọ, không có hệ
phược, vị ấy cảm giác thọ ấy.
 Nếu vị ấy cảm giác bất khổ bất lạc thọ, không
có hệ phược, vị ấy cảm giác thọ ấy.
 Khi vị ấy cảm giác một cảm thọ với thân là
tối hậu, vị ấy tuệ tri: "Ta cảm giác một cảm
thọ với thân là tối hậu". Khi vị ấy cảm giác
một cảm thọ với sinh mạng là tối hậu, vị ấy
tuệ tri: "Ta cảm giác một cảm thọ với sinh
mạng là tối hậu "; vị ấy tuệ tri: "Sau khi thân
hoại mạng chung, mọi cảm thọ hoan hỷ ở nơi
đây trở thành thanh lương".
Ví như, này Tỷ-kheo, như ngọn đèn dầu được
cháy đỏ nhờ dầu và tim. Khi dầu và tim diệt tận, và
không có vật liệu khác được đem đến, ngọn đèn dầu
ấy bị diệt tắt...

...Cũng vậy, này Tỷ-kheo, khi cảm giác một cảm thọ lấy thân làm tối hậu, vị ấy tuệ tri: "Tôi cảm giác một cảm thọ lấy thân làm tối hậu". Khi cảm giác một cảm thọ lấy sinh mạng làm tối hậu, vị ấy tuệ tri: "Tôi cảm giác một cảm thọ lấy sinh mạng làm tối hậu"; vị ấy tuệ tri: "Sau khi thân hoại mạng chung, mọi cảm thọ hoan hỷ ở nơi đây trở thành thanh lương". Do vậy, Tỷ-kheo thành tựu như vậy là thành tựu với tối

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3309

thắng TUỆ THẮNG XỨ này. Vì rằng, này Tỷ-kheo, như vậy là tối thắng Thánh tuệ, nghĩa là trí biết sự đoạn tận mọi đau khổ.

Sự giải thoát ấy của vị này, an trú vào CHÂN
ĐẾ, không bị dao động. Này Tỷ-kheo, cái gì có thể
đưa đến hư vọng, thời thuộc về hư vọng. Cái gì
không thể đưa đến hư vọng, thời thuộc về chân đế,
Niết-bàn. Do vậy, vị Tỷ-kheo thành tựu như vậy là
thành tựu với tối thắng ĐẾ thắng xứ này. Vì rằng,
này Tỷ-kheo, như vậy là tối thắng Thánh đế, tức là
Niết-bàn, không có thể đưa đến hư vọng.

Và những sanh y vô trí thức trước của nó đã
được đầy đủ, đã được thành tựu. Chúng được đoạn
tận, chặt tận gốc rễ, làm cho như thân cây tala, không
thể hiện hữu nữa trong tương lai, không có khả năng
sanh khởi nữa. Do vậy, một Tỷ-kheo thành tựu như
vậy là thành tựu với tối thắng HUỆ THÍ thắng xứ
này. Vì rằng này Tỷ-kheo, như vậy là tối thắng
Thánh huệ thí, tức là sự xả ly tất cả sanh y.

Và tham ái vô trí thức trước của nó, thuộc tham dục, tham nhiễm; pháp ấy được đoạn tận, chặt tận gốc rễ, làm cho như thân cây tala, không thể hiện hữu nữa trong tương lai, không có khả năng sanh khởi nữa. Và sự phẫn nộ vô trí thức trước của nó, thuộc

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3310

sân hận, thuộc tội quá; pháp ấy được đoạn tận, cắt
tận gốc rễ, làm cho như thân cây tala, không thể hiện
hữu nữa trong tương lai, không có khả năng sanh
khởi nữa. Và vô minh vô trí thức trước của nó, thuộc
si mê, thuộc tội quá; pháp ấy được đoạn tận cắt tận
gốc rễ, làm cho như thân cây tala, không thể hiện hữu
trong tương lai, không có khả năng sanh khởi nữa.
Do vậy, Tỷ-kheo thành tựu như vậy là thành tựu tối
thắng TỊCH TỊNH thắng xứ. Này Tỷ-kheo, như vậy
là tối thắng Thánh tịch tịnh, tức là sự tịch tịnh tham
sân si.

Khi được nói đến "Chớ có buông lung trí tuệ,
hãy hộ trì chân đế, hãy làm cho sung mãn huệ thí,
hãy tu học tịch tịnh", chính do duyên này được nói
đến như vậy.

 Khi được nói đến "Khi được an trú, vọng tưởng
không có chuyển động. Khi vọng tưởng không
chuyển động, vị ấy được gọi là một ẩn sĩ tịch
tịnh", do duyên gì được nói đến như vậy?

 Này Tỷ-kheo, "Tôi là", như vậy là vọng tưởng.
 "Tôi là cái này", như vậy là vọng tưởng.
 "Tôi sẽ là", như vậy là vọng tưởng.
 "Tôi sẽ không là", như vậy là vọng tưởng.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3311

 "Tôi sẽ có sắc", như vậy là vọng tưởng.
 "Tôi sẽ không có sắc" như vậy là vọng tưởng.
 "Tôi sẽ có tưởng", như vậy là vọng tưởng.
 "Tôi sẽ không có tưởng", như vậy là vọng
tưởng.
 "Tôi sẽ không có tưởng, không không có
tưởng", như vậy là vọng tưởng.
 Vọng tưởng, này Tỷ-kheo, là bệnh, vọng tưởng
là cục bướu, vọng tưởng là mũi tên. Này Tỷ-
kheo, khi vượt khỏi mọi vọng tưởng, vị ẩn sĩ
được gọi là tịch tịnh.
 Nhưng này Tỷ-kheo, vị ẩn sĩ tịch tịnh không
sanh, không già, không có dao động, không
có hy cầu. Vì không có cái gì do đó có thể sanh,
này Tỷ-kheo, không sanh làm sao già được?
Không già, làm sao chết được? Không chết làm
sao dao động được? Không dao động, làm sao
hy cầu?

Khi được nói đến "Khi được an trú, vọng tưởng
không có chuyển động; khi vọng tưởng không
chuyển động, vị ấy được gọi là một ẩn sĩ tịch tịnh"
do chính duyên này được nói đến như vậy.

Này Tỷ-kheo, hãy thọ trì sự phân biệt tóm tắt

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3312

của Ta về sáu giới.

Rồi Tôn giả Pukkusati nghĩ như sau: "Thật sự
bậc Đạo sư đã đến với ta! Thật sự bậc Thiện Thệ
đã đến với ta! Thật sự bậc Chánh Đẳng Giác đã
đến với ta!" Rồi Tôn giả từ chỗ ngồi đứng dậy, đắp
y vào một bên vai, cúi đầu đảnh lễ chân Thế Tôn, và
bạch Thế Tôn:

– Con đã rơi vào một lỗi lầm, bạch Thế Tôn, vì
rằng, ngu đần, si mê và không khéo léo như con, đã
nghĩ rằng con có thể xưng hô với Thế Tôn với danh
từ Hiền giả. Bạch Thế Tôn, mong Thế Tôn chấp nhận
cho con lỗi lầm ấy là một lỗi lầm để con có thể ngăn
ngừa trong tương lai.

– Này Tỷ-kheo, thật vậy, Ông đã rơi vào một lỗi lầm, vì rằng ngu đần, si mê và không khéo léo vì Ông đã nghĩ rằng Ông có thể xưng hô với Ta với danh từ Hiền giả. Nhưng này Tỷ-kheo, nếu Ông thấy một lỗi lầm là một lỗi lầm, và như pháp phát lộ, thời chúng ta chấp nhận (lỗi lầm) ấy cho Ông. Vì rằng này Tỷ- kheo, đây là sự tăng ích trong giới luật của bậc Thánh, khi nào một ai thấy lỗi lầm là một lỗi lầm, như pháp phát lộ, để ngăn ngừa trong tương lai.

– Bạch Thế Tôn, Thế Tôn hãy cho con được thọ cụ túc giới trước mặt Thế Tôn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3313

– Này Tỷ-kheo, Ông có đủ y bát không?

– Bạch Thế Tôn, con không có đủ y bát.

– Này Tỷ-kheo, các Như Lai không có trao cụ túc giới cho ai không đủ y bát.

Rồi Tôn giả Pukkusati sau khi hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tôn, thân phía hữu hướng về Ngài rồi ra đi tìm y bát. Trong khi Tôn giả Pukkusati đi tìm y bát, một con bò cuồng chạy, đoạt mất mạng sống (của Tôn giả).

Rồi một số đông Tỷ-kheo đi đến Thế Tôn, sau
khi đến đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên.
Ngồi xuống một bên, các vị Tỷ-kheo ấy bạch Thế
Tôn:

– Bạch Thế Tôn, Thiện gia nam tử Pukkusati
được Thế Tôn thuyết giảng một cách vắn tắt đã mệnh
chung. Sanh thú của vị ấy như thế nào, đời sống
tương lai như thế nào?

Này Tỷ-kheo, thật là bậc Hiền giả, Thiện gia
nam tử Pukkusati, đã chấp hành Chánh pháp và tùy
pháp. Và không có phiền nhiễu Ta với những kiện
tụng về Chánh pháp. Này các Tỷ-kheo, Thiện gia
nam tử Pukkusati, sau khi đoạn trừ năm hạ phần kiết

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3314

sử, được hóa sanh và từ chỗ ấy nhập Niết-bàn, không phải trở lui đời ấy nữa.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Các Tỷ-kheo ấy hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   3315

438 Thức - Thức diễn tiến tuỳ theo đây đạt đến Bất động - Kinh BẤT ĐỘNG LỢI ÍCH – 106 Trung III, 97

KINH BẤT ĐỘNG LỢI ÍCH (Ananjasappaya suttam) – Bài kinh số 106 – Trung III, 97

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú giữa dân chúng Kuru
(Câu-lâu). Kammassadhamma (Kiềm-ma-sắt-đàm)
là thị trấn của dân chúng Kuru. Tại đấy Thế Tôn gọi
các Tỷ-kheo: "Này các Tỷ-kheo". – "Thưa vâng,
bạch Thế Tôn". Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn.
Thế Tôn nói như sau:

– Này các Tỷ-kheo, các dục là vô thường, trống rỗng, giả dối, thuộc ngu si tánh. Này các Tỷ- kheo, đây là lời chào xáo của kẻ ngu xây dựng trên giả dối. Các dục hiện tại, và các dục tương lai, các dục tưởng hiện tại và các dục tưởng tương lai, cả hai đều thuộc lãnh vực của ma, là cảnh giới của ma, là chỗ dinh dưỡng của ma, là chỗ ăn uống của ma. Ở đây, các ác bất thiện ý này dẫn đến tham dục, sân

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3316

hận, khích động, và chính những pháp ấy tác thành chướng ngại ở đây cho Thánh đệ tử học tập.

Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Thánh đệ tử suy nghĩ như sau: "Các dục hiện tại và các dục tương lai… cho Thánh đệ tử học tập. Vậy ta hãy an trú với tâm quảng đại, đại hành, sau khi chiến thắng thế giới, sau khi xác định vị trí của ý. Khi ta an trú với tâm quảng đại, đại hành chiến thắng thế giới, xác định vị trí của ý, các ác bất thiện ý: tham dục, sân hận, khích động sẽ không khởi lên. Với các pháp ấy được đoạn trừ, tâm của ta không trở thành hạn hẹp, trái lại thành vô lượng, khéo tu tập". Trong khi ấy hành trì như vậy, an trú nhiều lần như vậy, tâm trở thành an tịnh trong giới xứ (của nó). Với tâm an tịnh, vị ấy thành tựu bất động ngay hiện tại hay thiên nặng về trí tuệ. Sau khi thân hoại mạng chung, sự tình này xảy ra, thức diễn tiến (samvattanikam vinnanam) có thể tùy theo đây đạt đến Bất động. Như vậy, này các Tỷ- kheo, được gọi là đệ nhất hành đạo về lợi ích Bất động".

Lại nữa này các Tỷ-kheo, vị Thánh đệ tử suy nghĩ như sau: "Những dục hiện tại và những dục tương lai, những dục tưởng hiện tại, và những dục tưởng tương lai, phàm bất cứ sắc pháp gì, là bốn đại chủng và sắc do bốn đại tạo thành". Trong khi vị ấy

MƯỜI HAI DUYÊN                                       3317

hành trì như vậy, an trú nhiều lần như vậy, tâm trở
thành an tịnh trong giới xứ (của nó). Với tâm an
tịnh, vị ấy thành tựu Bất động ngay trong hiện tại
hay thiên nặng về trí tuệ. Sau khi thân hoại mạng
chung, sự tình này xảy ra, thức diễn tiến ấy có thể
tùy theo đây đạt đến Bất động. Như vậy, này các
Tỷ-kheo, được gọi là đệ nhị hành đạo về lợi ích Bất
động.

Lại nữa này các Tỷ-kheo, vị Thánh đệ tử suy
nghĩ như sau: "Những dục hiện tại và những dục
tương lai, những dục tưởng hiện tại và những dục
tưởng tương lai, những sắc pháp hiện tại và những
sắc pháp tương lai, những sắc tưởng hiện tại và
những sắc tưởng tương lai, cả hai đều vô thường. Cái
gì vô thường thời không đáng để được hoan hỷ,
không đáng để được hoan nghênh, không đáng để
được chấp trước". Trong khi vị ấy hành trì như vậy,
an trú nhiều lần như vậy, tâm trí trở thành an tịnh
trong giới xứ (của nó). Với tâm an tịnh, vị ấy thành
tựu Bất động ngay trong hiện tại hay thiên nặng về
trí tuệ. Sau khi thân hoại mạng chung, sự tình này
xảy ra, thức diễn tiến ấy có thể tùy theo đây đạt đến
Bất động. Như vậy, này các Tỷ-kheo được gọi là đệ
tam hành đạo về lợi ích Bất động.

Lại nữa này các Tỷ-kheo, vị Thánh đệ tử suy

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3318

nghĩ như sau: "Những dục hiện tại... và những sắc tưởng tương lai, và những bất động tưởng, tất cả tưởng, chỗ nào các tưởng ấy được đoạn diệt không có dư tàn, như vậy là tịch tịnh, như vậy là thù diệu, tức là vô sở hữu". Trong khi vị ấy hành trì như vậy, an trú nhiều lần như vậy, tâm trí trở thành an tịnh trong giới xứ (của nó). Với tâm an tịnh, vị ấy thành tựu Vô sở hữu xứ ngay trong hiện tại hay thiên nặng về trí tuệ. Sau khi thân hoại mạng chung, sự tình này xảy ra, thức diễn tiến ấy có thể tùy theo đây đạt đến Vô sở hữu xứ. Như vậy, này các Tỷ-kheo được gọi là đệ nhất hành đạo về lợi ích Vô sở hữu xứ.

Lại nữa này các Tỷ-kheo, vị Thánh đệ tử đi đến
khu rừng hay đi đến dưới gốc cây và suy nghĩ như
sau: "Trống không là tự ngã hay ngã này sở hữu".
Trong khi vị ấy hành trì như vậy, an trú nhiều lần
như vậy, tâm trí trở thành an tịnh trong giới xứ (của
nó). Với tâm an tịnh, vị ấy thành tựu Vô sở hữu xứ
ngay trong hiện tại hay thiên nặng về trí tuệ. Sau khi
thân hoại mạng chung, sự tình này xảy ra, thức diễn
tiến ấy có thể tùy theo đây đạt đến Vô sở hữu xứ.
Như vậy, này các Tỷ-kheo, được gọi là đệ nhị hành
đạo về lợi ích Vô sở hữu xứ.

Lại nữa này các Tỷ-kheo, vị Thánh đệ tử suy nghĩ như sau: "Ta không có bất cứ chỗ nào, cho ai

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3319

và trong hình thức nào, và sở thuộc của ta không có
bất cứ chỗ nào, (cho ai) và trong hình thức nào".
Trong khi vị ấy hành trì như vậy, an trú nhiều lần
như vậy, tâm trí trở thành an tịnh trong trú xứ (của
nó). Với tâm an tịnh, vị ấy thành tựu Vô sở hữu xứ
trong hiện tại hay thiên nặng về trí tuệ. Sau khi thân
hoại mạng chung, sự tình này xảy ra, thức diễn tiến
ấy có thể tùy theo đây đạt đến Vô sở hữu xứ. Như
vậy, này các Tỷ-kheo được gọi là đệ tam hành đạo
về lợi ích Vô sở hữu xứ.

Và lại nữa, này các Tỷ-kheo, vị Thánh đệ tử suy nghĩ như sau: "Những dục hiện tại.. và những sắc tưởng và những Bất động tưởng, và những Vô sở hữu xứ tướng, tất cả các tưởng, chỗ nào các tưởng ấy được đoạn diệt không có dư tàn, như vậy là tịch tịnh, như vậy là thù diệu, tức là Phi tưởng phi phi tưởng xứ". Trong khi vị ấy hành trì như vậy, an trú nhiều lần như vậy, tâm trí trở thành an tịnh trong trú xứ (của nó). Với tâm an tịnh vị ấy có thể thành tựu Phi tưởng phi phi tưởng xứ ngay trong hiện tại, hoặc thiên nặng về trí tuệ. Sau khi thân hoại mạng chung, sự tình này xảy ra, thức diễn tiến ấy có thể tùy theo đây đạt đến Phi tưởng phi phi tưởng xứ. Như vậy, này các Tỷ-kheo, được gọi là hành đạo về lợi ích Phi tưởng phi phi tưởng xứ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3320

Khi được nói như vậy, Tôn giả Ananda bạch Thế Tôn:

– Ở đây, bạch Thế Tôn, vị Tỷ-kheo hành trì như
vậy và suy nghĩ: "Nếu (trước) không có như vậy, thời
có thể không là của ta; nếu (nay) không có như vậy
thời có thể sẽ không là của ta. Ta đoạn trừ những gì
hiện có và những gì đã có". Và như vậy vị ấy được
xả. Bạch Thế Tôn, một vị Tỷ-kheo như vậy có chứng
được cứu cánh Niết-bàn không?

– Ở đây, này Ananda, một số Tỷ-kheo có thể chứng được cứu cánh Niết-bàn, và ở đây, một số Tỷ- kheo có thể không chứng được cứu cánh Niết-bàn.

– Do nhân gì, do duyên gì, bạch Thế Tôn, ở đây,
một số Tỷ-kheo có thể chứng được cứu cánh Niết-
bàn, và ở đây, một số Tỷ-kheo có thể không chứng
cứu cánh Niết-bàn?

– Ở đây, này Ananda, một Tỷ-kheo hành trì như vậy và suy nghĩ: "Nếu (trước) không có như vậy thời có thể không là của ta. Nếu (nay) không có như vậy, thời có thể sẽ không là của ta. Ta đoạn trừ những gì hiện có và những gì đã có". Và như vậy vị ấy được xả. Vị ấy hoan hỷ trong xả ấy, hoan nghênh, chấp trước xả ấy. Do vị ấy hoan hỷ trong xả ấy, hoan nghênh, chấp trước xả ấy, thức lệ thuộc xả ấy và

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3321

thủ trước xả ấy. Có thủ trước, này Ananda, vị Tỷ- kheo không chứng cứu cánh Niết-bàn.

– Bạch Thế Tôn, vị Tỷ-kheo ấy thủ trước là thủ trước chỗ nào?

– Này Ananda, Phi tưởng phi phi tưởng xứ.

– Bạch Thế Tôn, Tỷ-kheo ấy thủ trước, thủ trước như vậy là thủ trước tối thượng?

– Này Ananda, Vị Tỷ-kheo ấy thủ trước, thủ
trước như vậy là thủ trước tối thượng. Này Ananda,
đây là thủ trước tối thượng, tức là Phi tưởng phi phi
tưởng xứ.

Ở đây, này Ananda, vị Tỷ-kheo hành trì như vậy
và suy nghĩ: "Nếu (trước) không có như vậy thời có
thể không là của ta. Nếu (nay) không có như vậy,
thời có thể không là của ta. Ta đoạn trừ những gì hiện
có và những gì đã có". Như vậy, vị ấy được xả. Vị
ấy không hoan hỷ trong xả ấy, không hoan nghênh,
không chấp trước xả ấy. Do vị ấy không hoan hỷ
trong xả ấy, không hoan nghênh, không thủ trước xả
ấy, thức không lệ thuộc xả ấy và không thủ trước
xả ấy. Không thủ trước, này Ananda, vị Tỷ-kheo
chứng cứu cánh Niết-bàn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3322

– Thật vi diệu thay, bạch Thế Tôn! Thật hy hữu
thay, bạch Thế Tôn! Chính mười y cứ sự này sự kia,
bạch Thế Tôn, sự vượt thoát dòng nước mạnh đã
được Thế Tôn nói lên. Nhưng bạch Thế Tôn, thế nào
là Thánh giải thoát?

– Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Thánh đệ tử suy
nghĩ như sau: "Những dục hiện tại và những dục
tương lai, những dục tưởng hiện tại và những dục
tưởng tương lai, những sắc pháp hiện tại và những
sắc pháp tương lai, những Bất động tưởng, những Vô
sở hữu xứ tưởng, và những Phi tưởng phi phi tưởng
xứ tưởng, cái gì thuộc tự thân, là tự thân. Đây là
bất tử tức là tâm giải thoát không thủ trước".

Này Ananda, đây là đạo lộ về lợi ích Bất động được Ta thuyết giảng, đạo lộ về lợi ích Vô sở hữu xứ được Ta thuyết giảng, đạo lộ về lợi ích Phi tưởng phi phi tưởng xứ được Ta thuyết giảng, là sự vượt qua dòng nước mạnh do y cứ sự này sự kia được Ta thuyết giảng, Thánh giải thoát được Ta thuyết giảng. Những gì, này Ananda, vị Đạo sư cần phải làm, vì lòng từ mẫn mưu tìm hạnh phúc cho các đệ tử, những điều ấy đã được Ta làm, vì lòng từ mẫn của Ta đối với Ông. Này Ananda, đây là những gốc cây, đây là những khoảng trống. Hãy tu Thiền, này Ananda, chớ có phóng dật, chớ có hối hận về sau. Đây là lời dạy

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3323

của Ta cho Ông.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Tôn giả Ananda hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                3324

439 Thức - Thức diệt, mọi thứ đều diệt tận - Kinh KEVADDHA – 11 Trường I, 363

KINH KEVADDHA (KINH KIÊN CỐ) – Bài kinh số 11 – Trường I, 363

1. Như vầy tôi nghe. Một thời Thế Tôn ở tại Nalandà
trong vườn Pavàrikampa. Lúc bấy giờ cư sĩ trẻ tuổi
Kevaddha đến tại chỗ Thế Tôn, đảnh lễ Ngài và ngồi
xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên, cư sĩ
trẻ tuổi Kevaddha bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, Nalandà này có uy tín và phồn thịnh,
nhân dân đông đúc và tín kính Thế Tôn. Bạch Thế
Tôn, lành thay nếu Thế Tôn chỉ giáo cho một Tỷ-
kheo hiện thượng nhân pháp, thần thông biến hóa.
Nhờ vậy Nalandà này sẽ được nhiều người tín kính
Thế Tôn hơn nữa.

Được nghe nói vậy, Thế Tôn nói với cư sĩ trẻ tuổi Kevaddha:

- Kevaddha, Ta không dạy cho các Tỷ-kheo pháp

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3325

này: "Này các Tỷ-kheo các Ngươi hãy hiện thượng nhân pháp, thần thông biến hóa cho các cư sĩ áo trắng".

2. Lần thứ hai, cư sĩ trẻ tuổi Kevaddha bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, con không muốn phiền nhiễu Thế
Tôn. Con chỉ nói: "Bạch Thế Tôn, Nalandà này có
uy tín và phồn thịnh, nhân dân đông đúc và tín kính
Thế Tôn. Bạch Thế Tôn, lành thay nếu Thế Tôn chỉ
giáo cho một Tỷ-kheo hiện thượng nhân pháp, thần
thông biến hóa. Nhờ vậy Nalandà này sẽ được nhiều
người tín kính Thế Tôn hơn nữa".

Lần thứ hai, Thế Tôn nói với cư sĩ trẻ tuổi Kevaddha:

- Này Kevaddha, Ta không dạy cho các Tỷ-kheo
pháp này: "Này các Tỷ-kheo, các Ngươi hãy hiện
thượng nhân pháp, thần thông biến hóa cho các cư sĩ
áo trắng".

3. Lần thứ ba, cư sĩ trẻ tuổi Kevaddha Bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, con không muốn phiền nhiễu Thế Tôn. Con chỉ nói: "Bạch Thế Tôn, Nalandà này có uy tín và phồn thịnh, nhân dân đông đúc và tín kính Thế Tôn. Bạch Thế Tôn, lành thay nếu Thế Tôn chỉ giáo cho một Tỷ-kheo hiện thượng nhân pháp, thần

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3326

thông biến hóa. Nhờ vậy Nalandà này sẽ được nhiều người tín kính Thế Tôn hơn nữa".

- Này Kevaddha, có ba pháp thần thông này Ta đã
tự mình giác ngộ và tuyên thuyết. Thế nào là ba? Tức
là biến hóa thần thông, tha tâm thần thông, giáo hóa
thần thông.

4. Này Kevaddha, thế nào là biến hóa thần thông? Này Kevaddha, ở đời có Tỷ-kheo chứng được các thần thông: một thân hiện ra nhiều thân, nhiều thân hiện ra một thân; hiện hình, biến hình đi ngang qua vách, qua tường, qua núi, như đi ngang qua hư không; độn thổ trồi lên, ngang qua đất liền như ở trong nước, đi trên nước không chìm như đi trên đất liền; ngồi kiết- già đi trên hư không như con chim; với hai bàn tay chạm và rờ mặt trời và mặt trăng; những vật có đại oai lực, đại oai thần như vậy, có thể tự thân bay đến cõi Phạm thiên. Có người tín thành thấy Tỷ-kheo ấy chứng hiện các thần thông: một thân hiện ra nhiều thân, nhiều thân hiện ra một thân: hiện hình, biến hình đi ngang qua vách, qua tường, qua núi như đi ngang qua hư không; độn thổ trồi lên, ngang qua đất liền như ở trong nước, đi trên nước không chìm như đi trên đất liền; ngồi kiết-già đi trên hư không như con chim, với bàn tay chạm và rờ mặt trời và mặt trăng; những vật có đại oai lực, đại oai

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3327

thần như vậy, có thể tự thân bay đến cõi Phạm thiên.

5. Người có lòng tín thành ấy nói với một người
không có lòng tín thành: "Này Tôn giả, thật vi diệu
thay! Này Tôn giả, thật hy hữu thay, đại thần thông,
đại oai đức của vị Sa-môn! Chính tôi đã thấy vị Tỷ-
kheo chứng các thần thông, "một thân hiện ra nhiều
thân, nhiều thân hiện ra một thân,... có thể tự thân
bay đến cõi Phạm thiên".

Người không có lòng tín thành có thể nói với người
có lòng tín thành: "Này Tôn giả, có một chú thuật
gọi là Gandhhàrì. Nhờ chú thuật hiện ra nhiều thân,
nhiều thân hiện ra một thân... có thể tự thân bay đến
cõi Phạm thiên". Này Kevaddha, ngươi nghĩ thế
nào? Người không có lòng tín thành có thể nói với
người có lòng tín thành như vậy không?

- Bạch Thế Tôn, có thể nói như vậy.

- Này Kevaddha chính vì ta thấy sự nguy hiểm trong sự biến hóa thần thông mà ta nhàm chán, hổ thẹn, ghê sợ biến hóa thần thông.

6. Này Kevaddha, thế nào là tha tâm thần thông? Này Kevaddha, ở đời có Tỷ-kheo nói lên tâm, nói lên tâm sở, nói lên sự suy tầm nói lên sự suy tư của các loài hữu tình khác, của các người khác: "Như vậy là

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3328

ý của Ngươi". Có người có lòng tín thành thấy Tỷ-
kheo nói lên tâm sở, nói lên sự suy tầm và nói lên sự
suy tư của các loài hữu tình khác, của các người
khác: "Như vậy là ý của Ngươi, thế này là ý của
Ngươi, như vậy là tâm của Ngươi".

7. Người có lòng tín thành ấy nói với một người không có lòng tín thành: "Này Tôn giả, thật vi diệu thay! Này Tôn giả, thật hy hữu thay đại thần thông, đại oai đức của vị Sa-môn! Chính tôi đã thấy Tỷ- kheo nói lên tâm, nói lên tâm sở, nói lên sự suy tầm và nói lên sự suy tư của các loài hữu tình khác, của các người khác: "Như vậy là ý của ngươi, thế này là ý của ngươi, như vậy là tâm của ngươi".

Người không có lòng tín thành có thể nói với người
có lòng tín thành: "Này Tôn giả, có một chú thuật
gọi là Maniko, nhờ chú thuật này, Tỷ-kheo nói lên
tâm, nói lên tâm sở, nói lên sự suy tầm, và nói lên sự
suy tư của các loài hữu tình khác, của các người
khác... "Thế này là ý của Ngươi, như vậy là tâm của
Ngươi". Này Kevaddha, Ngươi nghĩ thế nào? Người
không có lòng tín thành có thể nói với Ngươi có lòng
tín thành như vậy không?

- Bạch Thế Tôn, có thể nói như vậy?

- Này Kevaddha chính Ta thấy sự nguy hiểm trong

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3329

sự tha tâm thần thông mà Ta nhàm chán, hổ thẹn, ghê sợ tha tâm thần thông.

8. Này Kevaddha, thế nào là giáo hóa thần thông? Ở
đời có Tỷ-kheo giáo hóa như sau: "Hãy suy tư như
thế này, chớ có suy tư như thế kia; hãy tác ý như thế
này, chớ có tác ý như thế kia; hãy trừ bỏ điều này,
hãy chứng đạt và an trú điều kia".

Này Kevaddha, như vậy gọi là giáo hóa thần thông.

9. Này Kevaddha, nay ở đời đức Như Lai xuất hiện là bậc A-la-hán Chánh Biến Tri... (như kinh Sa-môn Quả số 40 - 74).

44. Khi quán tự thân đã xả ly năm triền cái ấy hân
hoan sanh; do hân hoan nên hỷ sanh; do tâm hoan
hỷ, thân được khinh an; do thân khinh an, lạc thọ
sanh; do lạc thọ, tâm được định tĩnh. Vị Tỷ-kheo, ly
dục, ly ác bất thiện pháp, chứng và trú thiền thứ
nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh với tầm
với tứ. Tỷ-kheo thấm nhuần, tẩm ướt, làm cho sung
mãn tràn đầy thân mình với hỷ lạc do ly dục sanh,
không một chỗ nào trên toàn thân không có hỷ lạc do
ly dục sanh ấy thấm nhuần.

45. Này Kevaddha, như một người hầu tắm lão luyện hay đệ tử người hầu tắm. Sau khi rắc bột tắm trong

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3330

thau bằng đồng, liền nhồi bột ấy với nước, cục bột
tắm ấy được thấm nhuần nước ướt, trào trộn với nước
ướt, thấm ướt cả trong lẫn ngoài với nước, nhưng
không chảy thành giọt. Cũng vậy, này Kevaddha,
Tỷ-kheo thấm nhuần, tẩm ướt, làm cho sung mãn
tràn đầy thân hình với hỷ lạc do ly dục sanh ấy thấm
nhuần. Này Kevaddha, như vậy gọi là giáo hóa thần
thông.

50... . chứng và trú thiền thứ tư... (như kinh Sa-môn Quả số 77 - 81 trừ câu kết sau chót mỗi chương). Này Kevaddha như vậy gọi là giáo hóa thần thông.

52. Với tâm định tĩnh, thuần tịnh, không cấu nhiễm,
không phiền não, nhu nhuyến, dễ xử dụng, vững
chắc, bình thản như vậy, vị Tỷ-kheo dẫn tâm, hướng
tâm đến chánh tri, chánh kiến... (như kinh Sa-môn
Quả, số 83)... Này Kevaddha, như vậy gọi là giáo hóa
thần thông.

53... . sau đời hiện tại, không có đời sống nào khác
nữa... (xem kinh Sa-môn Quả số 84 - 98), trừ câu kết
sau chót của mỗi chương). Này Kevaddha, như vậy
là giáo hóa thần thông.

67. Này Kevaddha, ba pháp thần thông này, Ta đã tự mình giác ngộ và tuyên thuyết.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3331

Này Kevaddha thuở xưa, chính một Tỷ-kheo
có khởi nghi vấn như sau: "Trong Tỷ-kheo chúng này
- địa đại, thủy đại, hỏa đại, phong đại - đi đâu sau
khi biến diệt hoàn toàn?" Này Kevaddha, vị Tỷ-kheo
ấy nhập định, và trong định tâm, con đường đưa đến
Thiên giới hiện ra.

68. Này Kevaddha, lúc bấy giờ vị Tỷ-kheo ấy đi đến Bốn Thiên vương thiên, khi đến xong, liền nói với các vị Bốn Thiên vương thiên: "Này các Hiền giả, bốn đại chủng này: địa đại, thủy đại, hỏa đại, phong đại đi đâu sau khi biến diệt hoàn toàn?".

Này Kevaddha, được nghe nói vậy Bốn Thiên vương thiên nói với vị Tỷ-kheo ấy: "Này Tỷ-kheo, chúng tôi không được biết bốn đại chủng ấy - địa đại, thủy đại, hỏa đại, phong đại - đi đâu sau khi biến diệt hoàn toàn". Này Tỷ-kheo, có bốn Đại vương ưu thế hơn và thù thắng hơn chúng tôi. Những vị này có thể biết bốn đại chủng này, địa đại, thủy đại, hỏa đại, phong đại đi đâu sau khi biến diệt hoàn toàn.

69. Này Kevaddha, vị Tỷ-kheo đi đến bốn vị Đại
vương, khi đến xong liền hỏi bốn vị Đại Thiên
vương: "Này các Hiền giả, bốn đại chủng này - địa
đại, thủy đại, hỏa đại, phong đại - đi đâu sau khi biến
diệt hoàn toàn?".

MƯỜI HAI DUYÊN                                       3332

Này Kevaddha, được nghe nói vậy, cả bốn vị Đại
vương nói với vị Tỷ-kheo ấy: "Này Tỷ-kheo, chúng
tôi không được biết bốn đại chủng ấy - địa đại, thủy
đại, hỏa đại, phong đại - đi đâu sau khi biến diệt hoàn
toàn. Này vị Tỷ-kheo, có Ba mươi ba thiên ưu thế
hơn, thù thắng hơn chúng tôi. Những vị này có thể
biết bốn đại chủng này - địa đại... phong đại - đi đâu
sau khi biến diệt hoàn toàn".

70. Này Kevaddha, vị Tỷ-kheo ấy đi đến các vị Ba
mươi ba thiên, khi đến xong, liền hỏi các vị Ba mươi
ba thiên, "Này các Hiền giả, bốn đại chủng này -
địa... phong đại - đi đâu, sau khi biến diệt hoàn
toàn?".

Này Kevaddha, được nghe nói vậy, các vị Ba mươi
ba thiên nói với vị Tỷ-kheo ấy: "Này Tỷ-kheo, chúng
tôi không được biết bốn đại chủng ấy - địa đại ...
phong đại - đi đâu, sau khi biến diệt hoàn toàn. Này
Tỷ-kheo, có vị Đế thích chư thiên tên là Sakka ưu thế
hơn, thù thắng hơn chúng tôi. Vị này có thể biết bốn
đại chủng này - địa đại... phong đại - đi đâu sau khi
biến diệt hoàn toàn."

71. Này Kevaddha, Tỷ-kheo ấy đi đến Đế thích chư thiên tên là Sakka, khi đến xong, liền hỏi Đế thích chư thiên tên là Sakka: "Này Hiền giả, bốn đại chủng

MƯỜI HAI DUYÊN                                       3333

này - địa đại... phong đại - đi đâu, sau khi biến diệt hoàn toàn? ".

Này Kevaddha, được nghe nói vậy, Đế thích chư
Thiên tên là Sakka nói với Tỷ-kheo ấy: "Này Tỷ-
kheo, tôi không được biết bốn đại chủng ấy - địa
đại... phong đại - đi đâu, sau khi biến diệt hoàn toàn.
Này Tỷ-kheo, có chư Thiên tên là Yàma (Dạ-ma) ưu
thế hơn, thù thắng hơn tôi. Vị này có thể biết bốn đại
chủng này - địa đại... phong đại - đi đâu, sau khi biến
diệt hoàn toàn".

72. Này Kevaddha, Tỷ-kheo ấy đi đến chư Thiên tên là Yàma (Dạ-ma) xong, liền hỏi chư Thiên Dạ-ma: "Này các Hiền giả, bốn đại chủng này - địa đại... phong đại - đi đâu, sau khi biến diệt hoàn toàn?".

Này Kevaddha, được nghe nói vậy, chư Thiên Yàma (Dạ-ma) nói với Tỷ-kheo. "Chúng tôi không được biết bốn đại chủng ấy - địa đại... phong đại - đi đâu, sau khi biến diệt hoàn toàn. Này Tỷ-kheo, có Thiên tử tên là Suyàma ưu thế hơn, thù thắng hơn chúng tôi. Vị này có thể biết bốn đại chủng này - địa đại... phong đại - đi đâu, sau khi biến diệt hoàn toàn.

73. Này Kevaddha, Tỷ-kheo ấy đi đến Thiên tử Suyàma, sau khi đến liền hỏi Thiên tử Suyàma: "Này Hiền giả, bốn đại chủng này - địa đại... phong đại -

MƯỜI HAI DUYÊN                                       3334

đi đâu, sau khi biến diệt hoàn toàn?

Này Kevaddha, được nghe nói vậy Thiên tử Suyàma
nói với Tỷ-kheo ấy: "Này Tỷ-kheo, tôi không được
biết bốn đại chủng này - địa đại... phong đại - đi đâu,
sau khi biến diệt hoàn toàn.

74. Này Kevaddha, Tỷ-kheo ấy đi đến chư Thiên Tusità. Khi đến xong, liền hỏi chư Thiên Tusità: "Này các Hiền giả, bốn đại chủng này - địa đại... phong đại - đi đâu, sau khi biến diệt hoàn toàn?".

Này Kevaddha, được nói vậy chư Thiên Tusità nói với Tỷ-kheo ấy: "Này Tỷ-kheo, chúng tôi không được biết bốn đại chủng ấy - địa đại... phong đại - đi đâu, sau khi biến diệt hoàn toàn. Này Tỷ-kheo, có Thiên tử tên là Santusita ưu thế hơn, thù thắng hơn chúng tôi. Vị này có thể biết bốn đại chủng này - địa đại ... phong đại - đi đâu, sau khi biến diệt hoàn toàn".

75. Này Kevaddha, Tỷ-kheo ấy đi đến Thiên tử Santusita. Khi đến xong, liền hỏi Thiên tử Santusita: "Này Hiền giả, bốn đại chủng này - địa đại... phong đại - đi đâu, sau khi biến diệt hoàn toàn?".

Này Kevaddha, được nghe nói vậy, Thiên tử Santusita nói với Tỷ-kheo ấy: "Này Tỷ-kheo, tôi không được biết bốn đại chủng ấy - địa đại... phong

MƯỜI HAI DUYÊN                                         3335

đại - đi đâu, sau khi biến diệt hoàn toàn. Này vị Tỷ-
kheo có chư Thiên tên là Nimmànarati (Hóa lạc
thiên) ưu thế hơn, thù thắng hơn tôi. Những vị này
có thể biết bốn đại chủng này - địa đại... phong đại -
đi đâu, sau khi biến diệt hoàn toàn".

76. Này Kevaddha, Tỷ-kheo ấy đi đến chư Thiên
Nimmànarati. Khi đến xong, liền hỏi chư Thiên
Nimmànarati: "Này các Hiền giả, bốn đại chủng này
- địa đại... phong đại - đi đâu sau khi biến diệt hoàn
toàn? ".

Này Kevaddha, được nghe nói vậy, chư Thiên
Nimmànarati nói với Tỷ-kheo ấy: "Này Tỷ-kheo
chúng tôi không được biết bốn đại chủng ấy - địa
đại... phong đại - đi đâu, sau khi biến diệt hoàn toàn.
Này Tỷ-kheo có Thiên tử tên là Sunimmita ưu thế
hơn, thù thắng hơn chúng tôi. Vị này có thể biết bốn
đại chủng này - địa đại... phong đại - đi đâu, sau khi
biến diệt hoàn toàn".

77. Này Kevaddha, Tỷ-kheo ấy đi đến Thiên tử
Sunimmita. Khi đến xong, liền hỏi Thiên tử
Sunimmita. "Này Hiền giả, bốn đại chủng này - địa
đại... phong đại - đi đâu, sau khi biến diệt hoàn
toàn?".

Này Kevaddha, được nghe nói vậy, Thiên tử

MƯỜI HAI DUYÊN                                       3336

Sunimmita nói với Tỷ-kheo ấy: "Này Tỷ-kheo, tôi không được biết bốn đại chủng ấy - địa đại... phong đại - đi đâu, sau khi biến diệt hoàn toàn. Này Tỷ- kheo có chư thiên gọi là Paranimmitavasavatti (Tha hóa tự tại thiên) ưu thế hơn, thù thắng hơn tôi. Những vị này có thể biết bốn đại chủng này - địa đại... phong đại - đi đâu sau khi biến diệt hoàn toàn".

78. Này Kevaddha, Tỷ-kheo ấy đi đến chư Thiên Paranimmitavasavatti, khi đến xong, liền hỏi chư Thiên Paranimmitavasavatti (Tha hóa tự tại thiên): "Này các Hiền giả, bốn đại chủng này - địa đại... phong đại - đi đâu, sau khi biến diệt hoàn toàn?".

Này Kevaddha, được nghe nói vậy chư Thiên Paranimmitavasavatti nói với Tỷ-kheo ấy: "Này Tỷ- kheo, tôi không được biết - địa đại... phong đại - đi đâu, sau khi biến diệt hoàn toàn. Này Tỷ-kheo có Thiên tử tên là Vasavatti ưu thế hơn, thù thắng hơn chúng tôi. Vị này có thể biết bốn đại chủng này - địa đại... phong đại - đi đâu, sau khi biến diệt hoàn toàn".

79. Này Kevaddha, Tỷ-kheo ấy đi đến Thiên tử Vasavatti. Khi đến xong, liền hỏi Thiên tử Vasavatti: "Này Hiền giả, bốn đại chủng này - địa đại... phong đại - đi đâu, sau khi biến diệt hoàn toàn?".

Này Kevaddha, được nghe nói vậy, Thiên tử

MƯỜI HAI DUYÊN                                        3337

Vasavatti nói với Tỷ-kheo ấy. "Này Tỷ-kheo, chúng
tôi không được biết bốn đại chủng ấy - địa đại...
phong đại - đi đâu, sau khi biến diệt hoàn toàn. Này
Tỷ-kheo, có chư Thiên gọi là Brahmà Kayikà ưu thế
hơn, thù thắng hơn chúng tôi. Những vị này có thể
biết bốn đại chủng này - địa đại... phong đại - đi đâu,
sau khi biến diệt hoàn toàn".

80. Này Kevaddha, lúc bấy giờ, Tỷ-kheo ấy nhập định, và trong định tâm, con đường đưa đến Phạm thiên giới hiện ra.

Này Kevaddha, Tỷ-kheo ấy đi đến chư Thiên
Brahmà Kayikà: "Này các Hiền giả, bốn đại chủng
này - địa đại... phong đại - đi đâu, sau khi biến diệt
hoàn toàn?".

Này Kevaddha, được nghe nói vậy, chư Thiên Brahmà Kayikà nói với Tỷ-kheo ấy: "Này Tỷ-kheo, chúng tôi không được biết bốn đại chủng ấy - địa đại... phong đại - đi đâu, sau khi biến diệt hoàn toàn. Này Tỷ-kheo, có vị Phạm thiên, Đại Phạm thiên, đấng Toàn năng, Tối thắng, Biến nhãn, Thượng tôn, Thượng đế, Sáng tạo chủ, Hóa sanh chủ, Đại tôn, Chúa tể mọi định mạng, đấng Tự tại, Tổ phụ các chúng sanh đã và sẽ sanh. Vị này ưu thế hơn, thù thắng hơn chúng tôi. Vị này có thể biết bốn đại chủng

MƯỜI HAI DUYÊN                                       3338

này địa đại... phong đại - đi đâu, sau khi biến diệt hoàn toàn".

- Này Hiền giả, hiện nay Đại Phạm thiên ấy ở đâu?

- Này Tỷ-kheo, chúng tôi không biết Phạm thiên ở
đâu, vì sao có Phạm thiên và Phạm thiên từ đâu đến.
Nhưng này Tỷ-kheo, khi nào triệu tướng hiện, khi
nào ánh sáng sanh, khi nào hào quang hiển, thời
Phạm thiên xuất hiện. Ánh sáng xanh, hào quang
hiển là tướng Phạm thiên xuất hiện từ trước là như
vậy.

81. Này Kevaddha, không bao lâu, Đại Phạm thiên xuất hiện. Lúc bấy giờ, này Kevaddha, Tỷ-kheo ấy đến Đại Phạm thiên. Khi đến xong, liền hỏi Phạm thiên: "Này Hiền giả, bốn đại chủng này - địa đại... phong đại - đi đâu, sau khi biến diệt hoàn toàn?"

- Này Kevaddha, được nghe nói vậy, Đại Phạm thiên
nói với Tỷ-kheo ấy: "Này Tỷ-kheo, Ta là Phạm thiên,
Đại Phạm thiên, đấng Toàn năng, Tối thắng, Biến
nhãn, Thượng tôn, Thượng đế, Sáng tạo chủ, Hóa
sanh chủ, Đại tôn, Chúa tể mọi định mạng, đấng Tự
tại, Tổ phụ các chúng sanh đã và sẽ sanh".

82. Này Kevaddha, lần thứ hai Tỷ-kheo ấy nói với Phạm thiên: "Này Hiền giả, tôi không hỏi: "Ngài có

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3339

phải là Phạm thiên, Đại Phạm thiên, đấng Toàn năng,
Tối thắng, Biến nhãn, Thượng tôn, Thượng đế, Sáng
tạo chủ, Hóa sanh chủ, Đại tôn, Chúa tể mọi định
mạng, đấng Tự tại, Tổ phụ các chúng sanh đã và sẽ
sanh". Này Hiền giả, tôi hỏi: "Này Hiền giả, bốn đại
chủng này - địa đại... phong đại - đi đâu, sau khi biến
diệt hoàn toàn?".

Này Kevaddha, lần thứ hai, Đại Phạm thiên ấy nói
với Tỷ-kheo ấy: "Này Tỷ-kheo, ta là Phạm thiên, Đại
Phạm thiên, đấng Toàn năng, Tối thắng, Biến nhãn,
Thượng tôn, Thượng đế, Sáng tạo chủ, Hóa sanh chủ,
Đại tôn, Chúa tể mọi định mạng, đấng Tự tại, Tổ phụ
các chúng sanh đã và sẽ sanh".

83. Này Kevaddha, lần thứ ba, Tỷ-kheo ấy nói với
Phạm thiên: "Này Hiền giả, tôi không hỏi: "Ngài có
phải là Phạm thiên, Đại Phạm thiên, đấng Toàn năng,
Tối thắng, Biến nhãn, Thượng tôn, Thượng đế, Sáng
tạo chủ, Hóa sanh chủ, Đại tôn, Chúa tể mọi định
mạng, đấng Tự tại, Tổ phụ các chúng sanh đã và sẽ
sanh". Này Hiền giả, tôi hỏi: "Này Hiền giả, bốn đại
chủng ấy, - địa đại... phong đại - đi đâu, sau khi biến
diệt hoàn toàn?".

Này Kevaddha, khi bấy giờ Đại Phạm thiên cầm tay Tỷ-kheo ấy, kéo ra một bên rồi nói với Tỷ-kheo:

MƯỜI HAI DUYÊN                                       3340

"Này Tỷ-kheo, chư Thiên Brahmà Kayikà xem rằng
không có gì Phạm thiên không thấy, không có gì
Phạm thiên không hiểu, không có gì Phạm thiên
không chứng. Do vậy, trước mặt chúng, ta không có
trả lời: "Này Tỷ-kheo, ta không được biết bốn đại
chủng ấy - địa đại... phong đại - đi đâu, sau khi biến
diệt hoàn toàn". Do vậy, này Tỷ-kheo, Ngươi đã làm
sai, Ngươi đã lầm lẫn, khi Ngươi bỏ qua Thế Tôn,
hướng đến người khác để trả lời câu hỏi ấy. Này Tỷ-
kheo, Ngươi hãy đi đến Thế Tôn hỏi câu hỏi ấy, và
hãy thọ trì những gì Thế Tôn trả lời".

84. Này Kevaddha, Tỷ-kheo ấy, như nhà đại lực sĩ
duỗi ra cánh tay đã co lại, hay co lại cánh tay đã duỗi
ra, biến mất ở Phạm thiên giới và hiện ra trước mặt
Ta. Này Kevaddha, Tỷ-kheo ấy đảnh lễ Ta và ngồi
xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên, này
Kevaddha, Tỷ-kheo ấy nói với Ta: "Bạch Thế Tôn,
bốn đại chủng này, - địa đại... phong đại - đi đâu,
sau khi biến diệt hoàn toàn?".

85. Này Kevaddha, được nghe nói vậy, Ta nói với Tỷ-kheo ấy: "Này Tỷ-kheo, thuở xưa các hải thương khi đi thuyền vượt biển thường đem theo con chim có thể thấy bờ. Khi chiếc thuyền vượt biển quá xa không trông thấy bờ, các nhà hải thương liền thả con chim có thể thấy bờ. Con chim bay về phía Đông,

MƯỜI HAI DUYÊN                                       3341

bay về phía Nam, bay về phía Tây, bay về phía Bắc,
bay lên Trên, bay về các hướng Trung gian. Nếu con
chim thấy bờ xung quanh, con chim liền bay đến bờ
ấy. Nếu con chim không thấy bờ xung quanh, con
chim bay trở về thuyền".

Cũng vậy, này Tỷ-kheo, Ngươi đã tìm cho đến Phạm
thiên giới mà không gặp được câu trả lời cho câu hỏi
ấy, nên nay trở về với Ta. Này Tỷ-kheo, câu hỏi
không nên hỏi như sau: "Bạch Thế Tôn, bốn đại
chủng ấy - địa đại, thủy đại, hỏa đại, phong đại - đi
đâu, sau khi biến diệt hoàn toàn?".

Này Tỷ-kheo, câu hỏi phải nói như sau: "Chỗ nào mà
địa đại, thủy đại, hỏa đại, phong đại, dài ngắn, tế,
thô, tịnh, bất tịnh không có chân đứng? Chỗ nào cả
danh và sắc tiêu diệt hoàn toàn?" và đây là câu trả
lời cho câu hỏi này:

- "Thức là không thể thấy, vô biên, biến
thông hết thảy xứ. Ở đây, địa đại, thủy đại, hỏa đại,
phong đại không có chân đứng. Ở đây, cũng vậy, dài,
ngắn, tế, thô, tịnh và bất tịnh. Ở đây danh và sắc tiêu
diệt hoàn toàn. Khi thức diệt, ở đây mọi thứ đều diệt
tận".

Thế Tôn thuyết như vậy. Kevaddha, cư sĩ trẻ tuổi hoan hỷ tín thọ lời dạy của Thế Tôn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       3342

MƯỜI HAI DUYÊN   3343

440 Thức - Thức diệt, ái diệt - Kinh HỌC GIỚI – Tăng I, 426

HỌC GIỚI – Tăng I, 426

1. - Có ba học giới này. Thế nào là ba?
- Tăng thượng giới học,
- Tăng thượng tâm học,
- Tăng thượng tuệ học.
Thế nào là tăng thượng giới học?
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo giữ giới
… chấp nhận, học tập trong các học giới. Này
các Tỷ-kheo, đây gọi là tăng thượng giới học.
Và này các Tỷ-kheo, thế nào là tăng thượng tâm
học?
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo ly dục, ly
pháp bất thiện … chứng và trú Thiền thứ tư.
Này các Tỷ-kheo, đây gọi là tăng thượng tâm
học.
Và này các Tỷ-kheo, thế nào là tăng thượng tuệ
học?
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo như thật
rõ biết: "Đây là Khổ", như thật rõ biết: "Đây

MƯỜI HAI DUYÊN                                  3344

là con Đường đưa đến Khổ diệt". Này các Tỷ- kheo, đây gọi là tăng thượng tuệ học. Những pháp này, này các Tỷ-kheo, là ba học giới.

HỌC PHÁP – Tăng I, 427

1. - Này các Tỷ-kheo, có ba học pháp này. Thế nào
là ba?
- Tăng thượng giới học,
- Tăng thượng tâm học,
- Tăng thượng tuệ học.
… (Hoàn toàn giống như kinh trước với tăng thượng
giới học và tăng thượng tâm học, nhưng tăng thượng
tuệ học có khác) …
Và này các Tỷ-kheo, thế nào là tăng thượng tuệ
học?
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo do đoạn trừ
các lậu hoặc, ngay trong hiện tại tự mình với
thắng trí, chứng ngộ, chứng đạt và an trú vô lậu
tâm giải thoát, tuệ giải thoát. Này các Tỷ-kheo,
đây gọi là tăng thượng tuệ học.
Các pháp này, này các Tỷ-kheo, là ba học pháp.
Người tinh tấn, nghị lực
Kiên trì và Thiền tu

MƯỜI HAI DUYÊN                                   3345

Sống hộ trì các căn
Hãy hành ba tăng thượng
Trước thế nào, sau vậy
Sau thế nào, trước vậy
Dưới thế nào, trên vậy
Trên thế nào, dưới vậy
Ngày thế nào, đêm vậy
Đêm thế nào, ngày vậy.
Hãy nhiếp phục mọi phương
Với vô lượng tâm định
Đây gọi Hữu học đạo
Là thuần tịnh hạnh đức
Đây gọi đời Chánh giác
Bậc trí đạt tối hậu
Với thức được đoạn diệt
Ái diệt, được giải thoát
Như đèn sáng tịch diệt
Tâm vị ấy giải thoát

MƯỜI HAI DUYÊN                  3346

441 Thức - Thức diệt, đèn tắt - Kinh HỌC PHÁP – Tăng I, 427

HỌC PHÁP – Tăng I, 427

1. - Này các Tỷ-kheo, có ba học pháp này.
2. Thế nào là ba?
- Tăng thượng giới học,
- Tăng thượng tâm học,
- Tăng thượng tuệ học.
Và này các Tỷ-kheo, thế nào là tăng thượng giới
học?
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo giữ giới,
sống hộ trì với sự hộ trì của giới bổn, đầy đủ uy
nghi chánh hạnh, thấy sợ hãi trong những lỗi
nhỏ nhặt, chấp nhận và học tập các học giới.
- Này các Tỷ-kheo, đây gọi là tăng thượng giới
học.
Và này các Tỷ-kheo, thế nào là tăng thượng tâm
học?
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo ly dục, ly
ác bất thiện pháp, chứng và trú Thiền thứ

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3347

nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, với
tầm, với tứ.
- Diệt tầm, diệt tứ, chứng và trú Thiền thứ hai,
một trạng thái hỷ lạc do định sanh, không tầm,
không tứ, nội tĩnh nhất tâm.
- Ly hỷ trú xả, chánh niệm, tỉnh giác, thân cảm
sự lạc thọ mà các bậc Thánh gọi là xả niệm lạc
trú, chứng và trú Thiền thứ ba.
- Xả lạc, xả khổ, diệt hỷ ưu đã cảm thọ trước,
chứng và trú Thiền thứ tư, không khổ, không
lạc, xả niệm thanh tịnh.
- Này các Tỷ-kheo, đây gọi là tăng thượng tâm
học.
Và này các Tỷ-kheo, thế nào là tăng thượng tuệ học?
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo do đoạn
trừ các lậu hoặc, ngay trong hiện tại tự mình
với thắng trí, chứng ngộ, chứng đạt và an trú
vô lậu tâm giải thoát, tuệ giải thoát.
- Này các Tỷ-kheo, đây gọi là tăng thượng tuệ
học.
Các pháp này, này các Tỷ-kheo, là ba học pháp.
Người tinh tấn, nghị lực
Kiên trì và Thiền tu
Sống hộ trì các căn

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3348

Hãy hành ba tăng thượng
Trước thế nào, sau vậy
Sau thế nào, trước vậy
Dưới thế nào, trên vậy
Trên thế nào, dưới vậy
Ngày thế nào, đêm vậy
Đêm thế nào, ngày vậy.
Hãy nhiếp phục mọi phương
Với vô lượng tâm định
Đây gọi Hữu học đạo
Là thuần tịnh hạnh đức
Đây gọi đời Chánh giác
Bậc trí đạt tối hậu
Với thức được đoạn diệt
Ái diệt, được giải thoát
Như đèn sáng tịch diệt
Tâm vị ấy giải thoát

MƯỜI HAI DUYÊN                  3349

442 Thức - Thức hiện khởi khi nào - ĐẠI Kinh DỤ DẤU CHÂN VOI – 28 Trung I, 409

ĐẠI KINH DỤ DẤU CHÂN VOI (Mahahatthipadopama suttam) – Bài kinh số 28 – Trung I, 409

Như vầy tôi nghe.

Một thời, Thế Tôn trú ở Savatthi (Xá-vệ), tại
Jetavana (Kỳ-đà Lâm), vườn ông Anathapindika
(Cấp Cô Độc). Ở đây, Tôn giả Sariputta (Xá-lợi-
phất) gọi các Tỷ-kheo:

– Này các Hiền giả Tỷ-kheo!

– Thưa vâng, Hiền giả.

Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Tôn giả Sariputta. Tôn giả Sariputta nói như sau:

– Chư Hiền giả, ví như tất cả dấu chân của mọi loại động vật đều thâu nhiếp trong dấu chân voi, vì dấu chân này được xem là lớn nhất trong tất cả dấu

MƯỜI HAI DUYÊN                                   3350

chân về phương diện to lớn. Cũng vậy, chư Hiền giả,
tất cả các Thiện pháp đều tập trung trong Bốn Thánh
đế. Thế nào là trong Bốn Thánh đế? Trong Khổ
Thánh đế, trong Khổ tập Thánh đế, trong Khổ diệt
Thánh đế, trong Khổ diệt đạo Thánh đế.

Chư Hiền, thế nào là Khổ Thánh đế? - Sanh là khổ,
già là khổ, chết là khổ, sầu, bi, khổ, ưu, não là khổ,
điều gì cầu không được là khổ, tóm lại Năm thủ uẩn
là khổ.

 Chư Hiền, thế nào là Năm thủ uẩn? - Chính là sắc thủ uẩn, thọ thủ uẩn, tưởng thủ uẩn, hành thủ uẩn, thức thủ uẩn.

 Chư Hiền, thế nào là sắc thủ uẩn? - Bốn đại và sắc khởi lên từ bốn đại.

 Chư Hiền, thế nào là bốn đại? - Chính là địa giới, thủy giới, hỏa giới, phong giới.

 Chư Hiền, thế nào là địa giới? - Có nội địa giới, có ngoại địa giới.

 Chư Hiền, thế nào là nội địa giới? - Cái gì thuộc nội thân, thuộc cá nhân, thô phù, kiên cứng, bị chấp thủ, như tóc, lông, móng, răng, da, thịt, gân,

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3351

xương, tủy, thận, tim, gan, hoành cách mô, lá lách,
phổi, ruột, màng ruột, bao tử, phân, và bất cứ vật
gì khác thuộc nội thân, thuộc cá nhân, thô phù,
kiên cứng, bị chấp thủ. Chư Hiền, như vậy gọi là
nội địa giới.

Những gì thuộc nội địa giới và những gì thuộc ngoại địa giới đều thuộc về địa giới. Cần phải như thật quán sát địa giới với chánh trí tuệ như sau: "Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi". Sau khi như thật quán sát địa giới với chánh trí tuệ như vậy, vị ấy sanh yểm ly đối với địa giới, tâm từ bỏ địa giới.

Chư Hiền, một thời xảy ra khi ngoại thủy giới
dao động, trong thời ấy ngoại địa giới bị biến mất.
Chư Hiền, tánh vô thường của ngoại địa giới xưa ấy
có thể nêu rõ, tánh hủy hoại có thể nêu rõ, tánh đoạn
diệt có thể nêu rõ, tánh biến dịch có thể nêu rõ. Như
vậy còn nói gì đến thân thể yểu thọ do khát ái chấp
thủ này? Ở đây không có gì để có thể nói là tôi, là
của tôi, hay tôi là.

Chư Hiền, nếu có những người khác mắng
nhiếc, chỉ trích, chọc tức, nhiễu não Tỷ-kheo, vị ấy
biết rõ như sau: "Khổ thọ khởi lên nơi tôi, thọ này
thuộc tai xúc chạm, thọ này do nhân duyên, không

MƯỜI HAI DUYÊN                                       3352

phải không do nhân duyên, do nhân duyên gì? Do
nhân duyên xúc". Vị ấy thấy xúc là vô thường, thấy
thọ là vô thường, thấy tưởng là vô thường, thấy
hành là vô thường, thấy thức là vô thường. Tâm của
vị này hoan hỷ, thích thú, tịnh chỉ, quyết định, tùy
thuộc giới đối tượng.

Chư Hiền, nếu những người khác xử sự với Tỷ- kheo không có hoàn hảo, không có tốt đẹp, không có khả ái, hoặc dùng tay xúc chạm, hoặc dùng đá xúc chạm, hoặc dùng gậy xúc chạm, hoặc dùng gươm xúc chạm, vị ấy tuệ tri như sau: "Sự thể của thân này là như vậy, nên tay có thể xúc chạm, đá có thể xúc chạm, gậy có thể xúc chạm, gươm có thể xúc chạm. Thế Tôn đã dạy như sau trong ví dụ cái cưa: "Chư Tỷ-kheo, nếu có kẻ trộm cướp hạ tiện lấy cái cưa hai lưỡi cắt từng phần tay và chân. Nếu ai ở đây sanh ý phẫn nộ, người ấy không làm đúng lời Ta dạy"... Ta sẽ tinh cần, tinh tấn, không dải đãi. Niệm được an trú không có loạn niệm, thân thể được khinh an, không dao động, tâm được định tỉnh nhất tâm. Nay mặc cho tay xúc chạm thân này, mặc cho đá xúc chạm thân này, mặc cho gậy xúc chạm thân này, mặc cho gươm xúc chạm thân này, lời dạy chư Phật cần phải được thực hành. Chư Hiền, Tỷ-kheo ấy, niệm Phật như vậy, niệm Pháp như vậy, niệm Tăng như vậy, nhưng xả tương ưng với thiện không được an

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3353

trú. Do vậy, vị ấy bị dao động, bị dao động mạnh:
"Thật bất hạnh cho ta, thật không may cho ta, thật
rủi ro cho ta, thật không tốt đẹp cho ta. Dầu ta có
niệm Phật như vậy, niệm Pháp như vậy, niệm Tăng
như vậy, nhưng xả tương ưng với thiện không được
an trú".

Chư Hiền, ví như một người dâu, khi thấy ông
nhạc, bị dao động, bị dao động mạnh. Cũng vậy, chư
Hiền, nếu Tỷ-kheo ấy niệm Phật như vậy, niệm Pháp
như vậy, niệm Tăng như vậy, nhưng xả tương ưng
với thiện không được an trú. Do vậy, vị ấy bị dao
động, bị dao động mạnh: "Thật bất hạnh cho ta, thật
không may cho ta, thật rủi ro cho ta, thật không tốt
đẹp cho ta. Dầu ta có niệm Phật như vậy, niệm Pháp
như vậy, niệm Tăng như vậy, nhưng xả tương ưng
với thiện không được an trú". Chư Hiền, nếu Tỷ-kheo
ấy, niệm Phật như vậy, niệm Pháp như vậy, niệm
Tăng như vậy, và xả tương ưng với thiện được an trú,
thì Tỷ-kheo ấy được hoan hỷ. Chư Hiền, đến mức độ
này, Tỷ-kheo đã làm thật nhiều.

 Chư Hiền, thế nào là thủy giới? -Có nội thủy giới, có ngoại thủy giới.

 Chư Hiền thế nào là nội thủy giới? - Cái gì thuộc về nội thân, thuộc cá nhân, thuộc nước, thuộc chất

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3354

lỏng, bị chấp thủ, như mật, (viêm đàm dịch) mủ,
máu, mồ hôi, mỡ, nước mắt, mỡ da, nước miếng,
nước mủ, nước ở khớp xương, nước tiểu, và bất
cứ vật gì khác thuộc nội thân, thuộc cá nhân, thuộc
nước, thuộc chất lỏng, bị chấp thủ. Chư Hiền, như
vậy gọi là nội thủy giới.

Những gì thuộc nội thủy giới và những gì thuộc ngoại thủy giới, đều thuộc về thủy giới. Cần phải như thật quán sát thủy giới với chánh trí tuệ như sau: "Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi". Sau khi như thật quán sát thủy giới với chánh trí tuệ như vậy, vị ấy sanh yểm ly đối với thủy giới, tâm từ bỏ thủy giới.

Chư Hiền, một thời xảy ra khi ngoại thủy giới dao động, nước cuốn trôi làng, cuốn trôi thị trấn, cuốn trôi thành phố, cuốn trôi xứ, cuốn trôi quốc độ. Chư Hiền, một thời xẩy ra khi nước biển đại dương hạ thấp một trăm do-tuần, hạ thấp hai trăm do-tuần, hạ thấp ba trăm do-tuần, hạ thấp bốn trăm do-tuần, hạ thấp năm trăm do-tuần, hạ thấp sáu trăm do-tuần, hạ thấp bảy trăm do-tuần. Chư Hiền, một thời xẩy ra khi nước biển đại dương dâng cao đến bảy cây ta-la, dâng cao đến sáu cây ta-la, dâng cao đến năm cây ta- la, dâng cao đến bốn cây ta-la, dâng cao đến b ây ta- la, dâng cao đến hai cây ta-la, dâng cao chỉ đến một

MƯỜI HAI DUYÊN                                       3355

cây ta-la. Chư Hiền, một thời xẩy ra khi nước biển
đại dương cao đến bảy đầu người, dâng cao đến sáu
đầu người, dâng cao đến năm đầu người, dâng cao
đến bốn đầu người, dâng cao đến ba đầu người, dâng
cao đến hai đầu người, dâng cao chỉ đến một đầu
người. Chư Hiền, một thời xẩy ra khi nước biển đại
dương dâng cao đến nửa thân người, dâng cao chỉ
đến hông, dâng cao chỉ đến đầu gối, dâng cao chỉ đến
gót chân. Chư Hiền, một thời xẩy ra khi nước biển
đại dương không có để thấm ướt đốt ngón chân. Chư
Hiền, tánh vô thường của ngoại thủy giới xưa ấy có
thể nêu rõ; tánh hủy hoại có thể nêu; tánh đoạn diệt
có thể nêu rõ; tánh biến dịch có thể nêu rõ... (như
trên)... và xả tương ứng với thiện được an trú. Chư
Hiền, cho đến mức độ này, vị Tỷ-kheo đã làm thật
nhiều.

 Chư Hiền, thế nào là hỏa giới? - Có nội hỏa giới, có ngoại hỏa giới.

 Chư Hiền, thế nào là nội hỏa giới? - Cái gì thuộc
về nội thân, thuộc về cá nhân, thuộc lửa, thuộc
chất nóng, bị chấp thủ. Như cái gì khiến cho hâm
nóng, khiến cho hủy hoại, khiến cho thiêu cháy;
cái gì khiến cho những vật được ăn uống, nhai,
nếm, có thể khéo tiêu hóa, hay tất cả những vật gì
khác thuộc nội thân, thuộc cá nhân, thuộc lửa,

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3356

thuộc chất nóng, bị chấp thủ. Chư Hiền, như vậy gọi là nội hỏa giới.

Những gì thuộc nội hỏa giới và những gì thuộc ngoại hỏa giới, đều thuộc về hỏa giới. Cần phải như thật quán sát hỏa giới với chánh trí tuệ như sau: "Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi". Sau khi như thật quán sát hỏa giới với chánh trí tuệ như vậy, vị ấy sanh yểm ly đối với hỏa giới, tâm từ bỏ hỏa giới.

Chư Hiền, một thời xảy ra khi hỏa giới dao
động. Lửa thiêu cháy làng, thiêu cháy thị trấn, thiêu
cháy thành phố, thiêu cháy xứ, thiêu cháy quốc độ.
Lửa cháy cho đến cuối hàng cây cối, cho đến cuối
hàng đường lớn, cho đến cuối hàng chân núi, cho đến
cuối hàng thủy biên, hay cho đến cuối hàng khu đất
khả ái, rồi lửa bị tắt vì không nhiên liệu. Chư Hiền,
một thời xảy ra khi loài người đi kiếm lửa phải dùng
lông gà và dây gân.

Chư Hiền, tánh vô thường của ngoại hỏa giới
xưa ấy có thể nêu rõ; tánh hủy hoại có thể nêu rõ;
tánh đoạn diệt có thể nêu rõ; tánh biến dịch có thể
nêu rõ... (như trên)... và xả tương ưng với thiện được
an trú. Chư Hiền, cho đến mức độ này, Tỷ-kheo đã
làm thật nhiều.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3357

 Chư Hiền, thế nào là phong giới? - Có nội phong giới, có ngoại phong giới.

 Chư Hiền, thế nào là nội phong giới? Cái gì thuộc
về nội thân, thuộc cá nhân, thuộc gió, thuộc động
tánh, bị chấp thủ, như gió thổi lên, gió thổi xuống,
gió trong ruột, gió trong bụng dưới, gió thổi ngang
các chi tiết (tay chân), hơi thở vô, hơi thở ra, và
bất cứ vật gì khác thuộc nội thân, thuộc cá nhân,
thuộc gió, thuộc tánh động, bị chấp thủ. Chư Hiền,
như vậy gọi là nội phong giới.

Những gì thuộc nội phong giới và những gì
thuộc ngoại phong giới đều thuộc về phong giới. Cần
phải như thật quán sát phong giới với chánh trí tuệ
như sau: "Cái này không phải của tôi, cái này không
phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi". Sau
khi thấy như thật phong giới với chánh trí tuệ như
vậy, vị ấy sanh yểm ly đối với phong giới, tâm từ bỏ
phong giới.

Chư Hiền, một thời xẩy ra khi ngoại phong giới dao động, gió thổi bay làng, thổi bay thị trấn, thổi bay thành phố, thổi bay xứ, thổi bay quốc độ. Chư Hiền, một thời xẩy ra khi trong tháng cuối mùa hạ, loài người tìm cầu gió nhờ lá cây ta-la, nhờ cây quạt, và người ta không mong tìm được cỏ tại chỗ có rạch

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3358

nước chảy. Chư Hiền, tánh vô thường của ngoại phong giới xưa ấy có thể nêu rõ; tánh hủy hoại có thể nêu rõ; tánh đoạn diệt có thể nêu rõ; tánh biến dịch có thể nêu rõ. Như vậy còn nói gì đến thân thể yểu thọ do khát ái chấp thủ này? Ở đây không có gì để có thể nói là tôi, là của tôi, hay tôi là.

Chư Hiền, nếu có những người khác mắng
nhiếc, chỉ trích, chọc tức, nhiễu não Tỷ-kheo, vị ấy
biết rõ như sau: "Khổ thọ khởi lên nơi tôi này thuộc
tai xúc chạm; thọ này do nhân duyên, không phải
không do nhân duyên. Do nhân duyên gì? Do nhân
duyên xúc vậy". Vị ấy thấy xúc là vô thường; vị ấy
thấy thọ là vô thường; vị ấy thấy tưởng là vô thường;
vị ấy thấy hành là vô thường; vị ấy thấy thức là vô
thường; tâm của vị này hoan hỷ, thích thú, tịnh chỉ,
quyết định, tùy thuộc giới đối tượng.

Chư Hiền, nếu những người khác xử sự với Tỷ- kheo, không có hoàn hảo, không có tốt đẹp, không có khả ái, hoặc dùng tay xúc chạm, hoặc dùng đá xúc chạm, hoặc dùng gậy xúc chạm, hoặc dùng gươm xúc chạm, vị ấy biết như sau: "Sự thể của thân này là như vậy nên tay có thể xúc chạm, đá có thể xúc chạm, gậy có thể xúc chạm, gươm có thể xúc chạm". Thế Tôn đã dạy như sau trong ví dụ cái cưa: "Chư Tỷ-kheo, nếu có kẻ trộm cướp hạ tiện lấy cái cưa hai

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3359

lưỡi cắt từng phần tay và chân, nếu ai ở đây sanh ý
phẫn nộ thì người ấy không làm đúng lời ta dạy". Ta
sẽ tinh cần, tinh tấn, không dải đãi, niệm được an
trú, không có loạn niệm, thân thể được khinh an,
không dao động, tâm được định tĩnh nhất tâm. Nay
mặc cho tay xúc chạm thân này, mặc cho đá xúc
chạm, mặc cho gậy xúc chạm, mặc cho gươm xúc
chạm thân này. Lời dạy chư Phật cần phải được thực
hành".

Chư Hiền, Tỷ-kheo ấy, niệm Phật như vậy, niệm Pháp như vậy, niệm Tăng như vậy, nhưng xả tương ưng với thiện không được an trú. Do vậy, vị ấy bị dao động, bị dao động mạnh: "Thật bất hạnh cho ta, thật không may cho ta, thật rủi ro cho ta, thật không tốt đẹp cho ta. Dầu ta có niệm Phật như vậy, niệm Pháp như vậy, niệm Tăng như vậy, nhưng xả tương ưng với thiện không được an trú". Chư Hiền, ví như một người dâu, khi thấy ông nhạc, bị dao động, bị dao động mạnh. Cũng vậy, chư Hiền, nếu Tỷ-kheo ấy niệm Phật như vậy, niệm Pháp như vậy, niệm Tăng như vậy, nhưng xả tương ưng với thiện không được an trú. Do vậy, vị ấy bị dao động, bị dao động mạnh: "Thật bất hạnh cho ta, thật không may cho ta, thật rủi ro cho ta, thật không tốt đẹp cho ta. Dầu ta có niệm Phật như vậy, niệm Pháp như vậy, niệm Tăng như vậy, nhưng xả tương ưng với thiện không

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3360

được an trú".

Chư Hiền, nếu Tỷ- Kheo ấy niệm Phật như vậy,
niệm Pháp như vậy, niệm Tăng như vậy, và xả tương
ưng với thiện được an trú. Do vậy, Tỷ-kheo ấy được
hoan hỷ. Chư Hiền, cho đến mức độ này, Tỷ-kheo đã
làm thật nhiều.

Chư Hiền, như một khoảng trống được bao
vây bởi cây gậy, bởi dây leo, bởi cỏ, bởi bùn, được
biết là một nhà ở. Cũng vậy, Chư Hiền, một khoảng
trống được bao vây bởi xương, bởi dây gân, bởi thịt,
bởi da, được biết là một sắc pháp.

 Chư Hiền, nếu nội mắt không bị hư hại, nhưng
ngoại sắc không vào trong tầm mắt, không có
sự quy tụ xúc chạm thích hợp, thì thức phần
thích hợp không có hiện khởi.
 Chư Hiền, nếu nội mắt không bị hư hại, ngoại
sắc vào trong tầm mắt, nhưng không có sự quy
tụ xúc chạm thích hợp, thì thức phần thích hợp
không có hiện khởi.
 Chư Hiền, chỉ khi nào nội mắt không bị hư hại,
ngoại sắc vào trong tầm mắt, có sự quy tụ xúc
chạm thích hợp, thì thức phần thích hợp có
hiện khởi.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3361

 Bất cứ sắc pháp gì được hiện khởi như vậy đều
quy tụ trong sắc thủ uẩn. Bất cứ cảm thọ gì
được hiện khởi như vậy đều quy tụ trong thọ
thủ uẩn. Bất cứ tưởng gì được hiện khởi như
vậy đều được quy tụ trong tưởng thủ uẩn. Bất
cứ hành gì được hiện khởi như vậy đều quy tụ
trong hành thủ uẩn. Bất cứ thức gì được hiện
khởi như vậy đều quy tụ trong thức thủ uẩn. Vị
ấy tuệ tri như sau: "Như vậy, như người ta nói,
có sự quy tụ, sự tập hợp, sự hòa hợp của năm
thủ uẩn này. Thế Tôn đã nói như sau: "Ai thấy
được lý duyên khởi, người ấy thấy được pháp.
Ai thấy được pháp, người ấy thấy được lý
duyên khởi". Những pháp này do duyên khởi
lên chính là năm thủ uẩn. Sự tham dục, chấp
trước, tham đắm, mê say trong năm thủ uẩn
này tức là khổ tập. Sự nhiếp phục tham dục, sự
từ bỏ tham dục tức là sự khổ diệt". Cho đến
mức độ này, Chư Hiền, Tỷ-kheo đã làm rất
nhiều.
Chư Hiền, nếu nội tai không bị hư hại... nếu lỗ
mũi không bị hư hại... nếu lưỡi không bị hư hại... nếu
thân không bị hư hại...

 Chư Hiền, nếu nội ý căn không bị hư hại nhưng ngoại pháp không vào trong tầm của ý căn, không có sự quy tụ xúc chạm thích hợp, thì

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3362

thức phần thích hợp không có hiện khởi.
 Chư Hiền, nếu nội ý căn không bị hư hại, ngoại
pháp vào trong tầm của ý căn, nhưng không có
sự quy tụ xúc chạm thích hợp, thì thức phần
thích hợp không có hiện khởi.
 Chư Hiền, chỉ khi nào nội ý căn không bị hư
hại, ngoại pháp vào trong tầm của ý căn, có sự
quy tụ xúc chạm thích hợp, thì thức phần thích
hợp có hiện khởi.
 Bất cứ sắc pháp gì được hiện khởi như vậy đều
quy tụ trong sắc thủ uẩn; bất cứ cảm thọ gì
được hiện khởi như vậy đều quy tụ trong thọ
thủ uẩn; bất cứ tưởng gì được hiện khởi như
vậy đều quy tụ trong tưởng thủ uẩn; bất cứ
hành gì được hiện khởi như vậy đều quy tụ
trong hành thủ uẩn; bất cứ thức gì được hiện
khởi như vậy đều quy tụ trong thức thủ uẩn. Vị
ấy tuệ tri như sau: "Như vậy, như người ta nói,
có sự quy tụ, sự tập họp, sự hòa hợp của năm
thủ uẩn này. Thế Tôn đã nói như sau: "Ai thấy
được lý duyên khởi, người ấy thấy được pháp;
ai thấy được pháp, người ấy thấy được lý duyên
khởi". Những pháp này do duyên khởi lên
chính là năm thủ uẩn. Sự tham dục, chấp
trước, tham đắm, mê say trong năm thủ uẩn
này tức là khổ tập. Sự nhiếp phục tham dục, sự

MƯỜI HAI DUYÊN                                   3363

từ bỏ tham dục tức là sự khổ diệt". Cho đến
mức độ này, chư Hiền, Tỷ-kheo đã làm rất
nhiều.
Tôn giả Sariputta thuyết giảng như vậy. Các Tỷ-
kheo ấy hoan hỷ, tín thọ lời Tôn giả Sariputta dạy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   3364

443 Thức - Thức không trú trước nội trần - Kinh TỔNG THUYẾT VÀ BIỆT THUYẾT – 138 Trung III, 513

KINH TỔNG THUYẾT VÀ BIỆT THUYẾT (Uddesavibhanga suttam) – Bài kinh số 138 – Trung III, 513

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Savatthi (Xá-vệ), Jetavana (Kỳ-đà Lâm), tại tinh xá ông Anathapindika (Cấp Cô Độc). Tại đây, Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo:

– "Này các Tỷ-kheo".

– "Bạch Thế Tôn". Các vị Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

– Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng cho các Ông Tổng thuyết và Biệt thuyết. Hãy nghe và suy nghiệm kỹ, Ta sẽ giảng.

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Các vị Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn

MƯỜI HAI DUYÊN                                  3365

nói như sau:

– Này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo cần phải quán
sát một cách như thế nào để thức của vị ấy đối với
ngoại (trần) không tán loạn, không tản rộng, tâm
không trú trước nội (trần), không bị chấp thủ quấy
rối. Này các Tỷ-kheo, nếu thức đối với ngoại (trần)
không tán loạn, không tản rộng, tâm không trú
trước nội trần, không bị chấp thủ quấy rối, sẽ
không có tập khởi, sanh khởi của khổ về sanh, già,
chết, trong tương lai.

Thế Tôn nói như vậy. Nói như vậy xong, Thiện Thệ từ chỗ ngồi đứng dậy rồi bước vào tịnh xá.

Sau khi Thế Tôn đi không bao lâu, các Tỷ-kheo ấy suy nghĩ như sau: "Chư Hiền, sau khi đọc lên bài tổng thuyết một cách vắn tắt, không có giải nghĩa một cách rộng rãi, Thế Tôn từ chỗ ngồi đứng dậy và đi vào tinh xá: "Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo cần phải quán sát một cách như thế nào để thức của vị ấy đối với ngoại (trần) không tán loạn, không tản rộng, tâm không trú trước nội (trần), không bị chấp thủ quấy rối. Này các Tỷ-kheo, nếu thức đối với ngoại (trần) không tán loạn, không tản rộng, tâm không trú trước nội trần, không bị chấp thủ quấy rối, sẽ không có tập khởi, sanh khởi của khổ về sanh, già, chết trong

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3366

tương lai". Nay không biết ai có thể giải nghĩa một
cách rộng rãi phần tổng thuyết này, phần này chỉ
được Thế Tôn nói lên một cách vắn tắt, không được
giải nghĩa một cách rộng rãi".

Rồi các Tỷ-kheo ấy suy nghĩ như sau: "Tôn giả Mahakaccana (Đại Ca-chiên-diên) này đã được Thế Tôn tán thán và được các vị đồng Phạm hạnh có trí kính trọng, Tôn giả Mahakaccana có thể giải nghĩa một cách rộng rãi tổng thuyết này, phần này chỉ được Thế Tôn nói lên một cách vắn tắt, không giải nghĩa một cách rộng rãi. Vậy chúng ta hãy đến Tôn giả Mahakaccana; sau khi đến, chúng ta hãy hỏi Tôn giả Mahakaccana về ý nghĩa này". Rồi các Tỷ-kheo ấy đi đến Tôn giả Mahakaccana; sau khi đến, nói lên với Tôn giả Mahakaccana những lời chào đón hỏi thăm, sau khi nói lên những lời chào đón hỏi thăm thân hữu, rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, các vị Tỷ-kheo ấy thưa với Tôn giả Mahakaccana:

– Thưa Hiền giả Kaccana, sau khi đọc tổng thuyết này, không giải nghĩa một cách rộng rãi, Thế Tôn từ chỗ ngồi đứng dậy đi vào tinh xá: "Này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo cần phải quán sát một cách như thế nào.. (như trên)... không chấp thủ, không sợ hãi. Nay không biết có ai có thể giải nghĩa một cách rộng rãi tổng thuyết này, phần này chỉ được Thế Tôn nói

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3367

lên một cách vắn tắt, không giải nghĩa một cách rộng
rãi". Rồi này Hiền giả Kaccana, chúng tôi suy nghĩ
như sau: "Tôn giả Mahakaccana này đã được Thế
Tôn tán thán.. (như trên).. chúng ta hãy hỏi Tôn giả
Mahakaccana về ý nghĩa này, Tôn giả Mahakaccana
hãy giải thích cho".

– Này chư Hiền, ví như một người cần thiết lõi cây, tìm cầu lõi cây, đang đi tìm cầu lõi cây, đứng trước một cây lớn có lõi cây. Người ấy bỏ rễ, bỏ thân cây, nghĩ rằng lõi cây cần phải tìm trong các nhánh cây, lá cây... Cũng vậy là việc làm của chư Tôn giả.. Chư Tôn giả đứng trước mặt Thế Tôn, chư Tôn giả lại vượt qua Thế Tôn, và nghĩ rằng cần phải hỏi tôi về ý nghĩa này. Nhưng này chư Hiền, Thế Tôn biết những gì cần biết, thấy những gì cần thấy, bậc có mắt, bậc Trí giả, bậc Pháp giả, bậc Phạm thiên, bậc Thuyết giả, bậc Tuyên thuyết giả, bậc dẫn đến mục đích, bậc đem cho bất tử, bậc Pháp chủ, bậc Như Lai. Nay đã đến thời chư Hiền hãy đến hỏi Thế Tôn về ý nghĩ này. Thế Tôn giải thích cho chư Hiền như thế nào, chư Hiền hãy như vậy thọ trì.

– Thưa Hiền giả Kaccana, chắc chắn Thế Tôn biết những gì cần biết... Nay đã đến thời chúng tôi đến hỏi Thế Tôn về ý nghĩa này. Thế Tôn giải thích cho chúng tôi như thế nào, chúng tôi sẽ như vậy thọ

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3368

trì. Nhưng Tôn giả Mahakaccana được Thế Tôn tán
thán, được các vị đồng Phạm hạnh kính trọng. Tôn
giả Mahakaccana có thể giải thích rộng rãi tổng
thuyết này, phần này chỉ được Thế Tôn nói lên một
cách vắn tắt, không giải nghĩa một cách rộng rãi.
Mong Tôn giả Mahakaccana giải thích cho, nếu Tôn
giả không cảm thấy phiền phức.

– Vậy chư Hiền, hãy nghe và suy nghiệm kỹ, tôi sẽ nói.

– Thưa vâng, Hiền giả.

Các vị Tỷ-kheo ấy vâng đáp Tôn giả Mahakaccana. Tôn giả Mahakaccana nói như sau:

– Này chư Hiền, phần tổng thuyết Thế Tôn đọc
lên một cách vắn tắt, không giải nghĩa một cách rộng
rãi, từ chỗ ngồi đứng dậy và đã đi vào trong tinh xá:
"Này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo cần phải quán sát một
cách như thế nào.. (như trên)... không chấp thủ,
không sợ hãi. Này chư Hiền, lời tổng thuyết này
được Thế Tôn đọc lên một cách vắn tắt, không giải
nghĩa một cách rộng rãi", tôi hiểu ý nghĩa một cách
rộng rãi như sau:

 Chư Hiền, sao gọi là thức đối với (ngoại) trần, bị tán loạn, bị tản rộng?

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3369

Ở đây, này chư Hiền, khi vị Tỷ-kheo thấy sắc với con mắt, thức truy cầu sắc tướng, bị trói buộc bởi vị của sắc tướng, bị cột chặt bởi vị của sắc tướng, bị triền phược bởi kiết sử vị của sắc tướng, như vậy gọi là thức đối với ngoại (trần) bị tán loạn, tản rộng.

Khi vị Tỷ-kheo nghe tiếng với tai ... ngửi hương
với mũi ... nếm vị với lưỡi ... cảm xúc với thân ...
nhận thức pháp với ý, thức truy cầu pháp tướng, bị
trói buộc bởi vị của pháp tướng, bị cột chặt bởi vị của
pháp tướng, bị triền phược bởi kiết sử vị của pháp
tướng; như vậy gọi là thức đối với ngoại (trần) bị tán
loạn, tản rộng. Như vậy, này chư Hiền, gọi là thức bị
tán loạn, tản rộng.

 Chư Hiền, sao gọi là thức đối với (ngoại) trần, không bị tán loạn, không bị tản rộng?

Ở đây, này chư Hiền, khi vị Tỷ-kheo thấy sắc với con mắt, thức không truy cầu sắc tướng, không bị trói buộc bởi vị của sắc tướng, không bị cột chặt bởi vị của sắc tướng; không bị triền phược bởi kiết sử vị của sắc tướng; như vậy gọi là thức đối với ngoại (trần) không bị tán loạn, không bị tản rộng.

Khi vị Tỷ-kheo nghe tiếng với tai... ngửi hương với mũi... nếm vị với lưỡi.. cảm xúc với thân.... nhận thức pháp với ý, thức không truy cầu pháp tướng,

MƯỜI HAI DUYÊN                                       3370

không bị trói buộc bởi vị của pháp tướng, không bị
cột chặt bởi vị của pháp tướng, không bị triền phược
bởi kiết sử vị của pháp tướng; như vậy gọi là thức
đối với ngoại (trần) không bị tán loạn, không bị tản
rộng. Như vậy, này chư Hiền, gọi là thức không bị
tán loạn, không bị tản rộng.

 Và này chư Hiền, thế nào gọi là tâm trú trước nội (trần)?

 Ở đây, này chư Hiền, vị Tỷ-kheo ly dục, ly bất
thiện pháp, chứng đạt và an trú Thiền thứ nhất,
một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, có tầm có
tứ. Thức vị ấy truy tìm hỷ lạc do ly dục sanh,
bị trói buộc bởi vị hỷ lạc do ly dục sanh, bị cột
chặt bởi vị hỷ lạc do ly dục sanh, bị triền
phược bởi kiết sử hỷ lạc do ly dục sanh; như
vậy gọi là tâm trú trước nội (trần).
 Lại nữa, này chư Hiền, vị Tỷ-kheo đình chỉ tầm
và tứ, chứng đạt và an trú Thiền thứ hai, một
trạng thái hỷ lạc do định sanh, không tầm
không tứ, nội tĩnh nhứt tâm. Thức của vị ấy truy
tìm hỷ lạc do định sanh, bị trói buộc bởi vị hỷ
lạc do định sanh, bị cột chặt bởi vị hỷ lạc do
định sanh; bị triền phược bởi kiết sử hỷ lạc do
định sanh; như vậy gọi là tâm trú trước nội
(trần).

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3371

 Lại nữa, này chư Hiền, vị Tỷ-kheo ly hỷ trú xả,
chánh niệm, tỉnh giác, thân cảm sự lạc thọ mà
các bậc Thánh gọi là xả niệm lạc trú, chứng đạt
và an trú Thiền thứ ba. Thức của vị ấy truy tìm
xả, bị trói buộc bởi vị xả và lạc, bị cột chặt bởi
vị xả và lạc, bị triền phược bởi vị xả và lạc; như
vậy gọi là tâm trú trước nội (trần).
 Lại nữa, này chư Hiền, vị Tỷ-kheo xả lạc xả
khổ, diệt hỷ ưu đã cảm thọ trước, chứng đạt và
an trú Thiền thứ tư, không khổ không lạc, xả
niệm, thanh tịnh. Thức của vị ấy truy tìm không
khổ không lạc, bị trói buộc bởi vị không khổ
không lạc, bị cột chặt bởi vị không khổ không
lạc, bị triền phược bởi kiết sử vị không khổ
không lạc; như vậy gọi là tâm trú trước nội
(trần). Như vậy gọi là tâm trú trước nội (trần).

 Và này chư Hiền, thế nào gọi là tâm không bị trú trước nội (trần)?

 Ở đây, này chư Hiền, vị Tỷ-kheo ly dục, ly bất
thiện pháp, chứng đạt và an trú Thiền thứ nhất,
một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, không tầm
không tứ. Thức của vị ấy không truy tìm hỷ
lạc do ly dục sanh, không bị trói buộc bởi vị hỷ
lạc do ly dục sanh, không bị cột chặt bởi vị hỷ
lạc do ly dục sanh, không bị triền phược bởi

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3372

kiết sử hỷ lạc do ly dục sanh, như vậy gọi là
tâm không trú trước nội (trần).
 Lại nữa, này chư Hiền, vị Tỷ-kheo đình chỉ tầm
và tứ, chứng đạt và an trú Thiền thứ hai, một
trạng thái hỷ lạc do định sanh, không tầm
không tứ, nội tĩnh nhất tâm. Thức của vị ấy
không truy tìm hỷ lạc do định sanh, không bị
trói buộc bởi vị hỷ lạc do định sanh, không bị
cột chặt bởi vị hỷ lạc do định sanh, không bị
triền phược bởi kiết sử hỷ lạc do định sanh; như
vậy gọi là tâm không trú trước nội (trần).
 Lại nữa, này chư Hiền, vị Tỷ-kheo ly hỷ trú xả,
chánh niệm, tỉnh giác, thân cảm sự lạc thọ mà
các bậc Thánh gọi là xả niệm lạc trú, chứng đạt
và an trú Thiền thứ ba. Thức của vị ấy không
truy tìm xả, không bị trói buộc bởi vị xả và lạc,
không bị cột chặt bởi vị xả và lạc, không bị
triền phược bởi vị xả và lạc, như vậy được gọi
là tâm không trú trước nội (trần).
 Lại nữa, này chư Hiền, vị Tỷ-kheo xả lạc xả
khổ, diệt hỷ ưu đã cảm thọ trước, chứng đạt và
an trú Thiền thứ tư, không khổ không lạc, xả
niệm, thanh tịnh. Thức của vị ấy không truy tìm
không khổ không lạc, không bị trói buộc bởi vị
của không khổ không lạc, không bị cột chặt bởi
vị của không khổ không lạc, không bị triền

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3373

phược bởi kiết sử vị không khổ không lạc; như vậy gọi là tâm không trú trước nội (trần). Như vậy gọi là tâm không trú trước nội (trần).

 Và thế nào, này chư Hiền, là bị chấp thủ quấy rối?

 Ở đây, này chư Hiền, kẻ vô văn phàm phu
không thấy rõ các bậc Thánh, không thuần
thục pháp các bậc Thánh, không tu tập pháp
các bậc Thánh, không yết kiến các bậc Chân
nhân, không thuần thục pháp các bậc Chân
nhân, không tu tập pháp các bậc Chân nhân,
thấy sắc như là tự ngã, hay tự ngã như là có
sắc, hay thấy sắc như là tự ngã, hay tự ngã
như là có sắc.
 Sắc pháp ấy của nó có biến hoại, đổi khác.
 Với sự biến hoại và đổi khác trong sắc pháp
ấy của nó, thức của vị ấy bị tùy chuyển bởi
sự biến hoại trong sắc pháp của vị ấy.
 Do thức bị tùy chuyển bởi sự biến hoại trong
sắc pháp, nên pháp quấy rối khởi lên, xâm
nhập tâm và tồn tại.
 Vì tâm bị xâm nhập, vị ấy sợ hãi, bực phiền
và đầy những khao khát => Và vị ấy bị chấp
thủ quấy rối.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3374

Vị ấy xem cảm thọ.. tưởng... các hành... thức
như là tự ngã hay tự ngã, như là có thức, hay thức
như là trong tự ngã, hay tự ngã như là trong thức.
Thức ấy của vị ấy biến hoại và đổi khác. Với sự biến
hoại và đổi khác trong thức ấy của vị ấy, thức của vị
ấy bị tùy chuyển bởi sự biến hoại trong thức của vị
ấy. Do thức bị tùy chuyển bởi sự biến hoại trong
pháp, nên các pháp quấy rối khởi lên, xâm nhập tâm
và tồn tại. Vì tâm bị xâm nhập, vị ấy sợ hãi, bực
phiền và đầy những khao khát. Và vị ấy bị chấp thủ,
quấy rối. Như vậy, này chư Hiền, là bị chấp thủ, quấy
rối.

 Và thế nào, này chư Hiền, là không bị chấp thủ quấy rối?

 Ở đây, này chư Hiền, có Đa văn Thánh đệ tử
yết kiến các bậc Thánh, thuần thục pháp các
bậc Thánh, tu tập pháp các bậc Thánh; yết kiến
các bậc Chân nhân, thuần thục pháp các bậc
Chân nhân, tu tập pháp các bậc Chân nhân;
không thấy sắc như là tự ngã, hay tự ngã như là
có sắc, hay không thấy sắc như là trong tự ngã,
hay tự ngã như là trong sắc.
 Sắc pháp của vị ấy biến hoại, đổi khác.
 Với sự biến hoại và đổi khác trong sắc pháp của
vị ấy, thức của vị ấy không bị tùy chuyển bởi

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3375

sự biến hoại trong sắc pháp của vị ấy.
 Do thức không bị tùy chuyển bởi sự biến hoại
trong sắc pháp, nên các pháp quấy rối khởi lên,
không xâm nhập tâm và tồn tại.
 Vì tâm không bị xâm nhập, vị ấy không sợ hãi,
không bực phiền và không đầy những khao
khát. Và vị ấy không bị chấp thủ quấy rối.

Vị ấy không xem cảm thọ.. tưởng... các hành..
thức như là tự ngã hay tự ngã là có thức, hay không
thấy thức như là trong tự ngã hay tự ngã như là trong
thức. Thức của vị ấy biến hoại và đổi khác. Với sự
biến hoại và đổi khác trong thức của vị ấy, thức
không bị tùy chuyển bởi sự biến hoại trong thức của
vị ấy. Do thức không bị tùy chuyển bởi sự biến hoại
trong thức, nên các pháp quấy rối không khởi lên,
xâm nhập tâm và tồn tại. Vì tâm không bị xâm nhập,
vị ấy không sợ hãi, không bực phiền và không đầy
những khao khát. Và vị ấy không bị chấp thủ quấy
rối. Như vậy, này chư Hiền, là không bị chấp thủ
quấy rối.

Này chư Hiền, phần tổng thuyết Thế Tôn đọc lên một cách vắn tắt, không giải nghĩa một cách rộng rãi, từ chỗ ngồi đứng dậy và đã đi vào trong tinh xá: "Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo cần phải quán sát một cách như thế nào.. (như trên)... không có sự tập khởi,

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3376

sự sanh khởi của khổ về sanh, già chết trong tương lai". Phần tổng thuyết này, này chư Hiền, được Thế Tôn đọc lên một cách vắn tắt, không được giải nghĩa một cách rộng rãi; này chư Hiền, tôi hiểu ý nghĩa một cách rộng rãi như vậy. Và nếu như Tôn giả muốn, hãy đi đến Thế Tôn và hỏi ý nghĩa này. Thế Tôn giải thích các Tôn giả như thế nào, hãy như vậy thọ trì.

Rồi các Tỷ-kheo ấy, sau khi hoan hỷ tín thọ lời Tôn giả Mahakaccana giảng, từ chỗ ngồi đứng dậy đi đến Thế Tôn, sau khi đến đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, các vị Tỷ-kheo ấy bạch Thế Tôn - Bạch Thế Tôn, sau khi đọc phần tổng thuyết một cách vắn tắt cho chúng con, không giải thích nghĩa một cách rộng rãi, Thế Tôn từ chỗ ngồi đứng dậy, và đi vào tịnh xá: "Này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo cần phải quán sát một cách như thế nào.. (như trên)... không có sự tập khởi, sự sanh khởi của khổ về sanh, già, chết trong tương lai".

Bạch Thế Tôn, sau khi Thế Tôn đi không bao lâu, chúng con suy nghĩ như sau: "Thế Tôn sau khi đọc phần tổng thuyết một cách vắn tắt cho chúng ta, không giải nghĩa một cách rộng rãi, và đã đi vào tinh xá: "Vị Tỷ-kheo cần phải quán sát một cách như thế nào.. (như trên)... không có sự tập khởi, sự sanh khởi của khổ về sanh, già, chết trong tương lai ". Nay

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3377

không biết ai có thể giải nghĩa một cách rộng rãi tổng
thuyết này, phần này chỉ được Thế Tôn đọc lên một
cách vắn tắt, không được giải nghĩa một cách rộng
rãi".

Rồi bạch Thế Tôn, chúng con suy nghĩ như sau:
"Tôn giả Mahakaccana (Đại Ca-chiên-diên)... (như
trên)... nay chúng ta hãy hỏi Tôn giả Mahakaccana
về ý nghĩa này". Rồi bạch Thế Tôn, chúng con đi đến
Tôn giả Mahakaccana, sau khi đến chúng con hỏi
Tôn giả Mahakaccana về ý nghĩa này. Ý nghĩa của
những (chữ) ấy đã được Tôn giả Mahakaccana giải
thích cho chúng con với những phương pháp (akara)
này, với những câu này, với những chữ này.

– Này các Tỷ-kheo, Mahakaccana là bậc Hiền
giả. Này các Tỷ-kheo, Mahakaccana là bậc đại trí
tuệ. Này các Tỷ-kheo, nếu các Ông hỏi Ta về ý nghĩa
này, Ta cũng giải thích cho các Ông như vậy, như
Mahakaccana đã giải thích. Thật sự ý nghĩa ấy là
vậy, và các Ông hãy thọ trì như vậy.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Các vị Tỷ-kheo ấy hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3378

MƯỜI HAI DUYÊN   3379

444 Thức - Thức là khg thể thấy, vô biên, biến thông hết thảy xứ - Kinh KEVADDHA – 11 Trường I, 363

KINH KEVADDHA (KINH KIÊN CỐ) – Bài kinh số 11 – Trường I, 363

1. Như vầy tôi nghe. Một thời Thế Tôn ở tại Nalandà
trong vườn Pavàrikampa. Lúc bấy giờ cư sĩ trẻ tuổi
Kevaddha đến tại chỗ Thế Tôn, đảnh lễ Ngài và ngồi
xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên, cư sĩ
trẻ tuổi Kevaddha bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, Nalandà này có uy tín và phồn thịnh,
nhân dân đông đúc và tín kính Thế Tôn. Bạch Thế
Tôn, lành thay nếu Thế Tôn chỉ giáo cho một Tỷ-
kheo hiện thượng nhân pháp, thần thông biến hóa.
Nhờ vậy Nalandà này sẽ được nhiều người tín kính
Thế Tôn hơn nữa.

Được nghe nói vậy, Thế Tôn nói với cư sĩ trẻ tuổi Kevaddha:

- Kevaddha, Ta không dạy cho các Tỷ-kheo pháp

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3380

này: "Này các Tỷ-kheo các Ngươi hãy hiện thượng nhân pháp, thần thông biến hóa cho các cư sĩ áo trắng".

2. Lần thứ hai, cư sĩ trẻ tuổi Kevaddha bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, con không muốn phiền nhiễu Thế
Tôn. Con chỉ nói: "Bạch Thế Tôn, Nalandà này có
uy tín và phồn thịnh, nhân dân đông đúc và tín kính
Thế Tôn. Bạch Thế Tôn, lành thay nếu Thế Tôn chỉ
giáo cho một Tỷ-kheo hiện thượng nhân pháp, thần
thông biến hóa. Nhờ vậy Nalandà này sẽ được nhiều
người tín kính Thế Tôn hơn nữa".

Lần thứ hai, Thế Tôn nói với cư sĩ trẻ tuổi Kevaddha:

- Này Kevaddha, Ta không dạy cho các Tỷ-kheo
pháp này: "Này các Tỷ-kheo, các Ngươi hãy hiện
thượng nhân pháp, thần thông biến hóa cho các cư sĩ
áo trắng".

3. Lần thứ ba, cư sĩ trẻ tuổi Kevaddha Bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, con không muốn phiền nhiễu Thế Tôn. Con chỉ nói: "Bạch Thế Tôn, Nalandà này có uy tín và phồn thịnh, nhân dân đông đúc và tín kính Thế Tôn. Bạch Thế Tôn, lành thay nếu Thế Tôn chỉ giáo cho một Tỷ-kheo hiện thượng nhân pháp, thần

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3381

thông biến hóa. Nhờ vậy Nalandà này sẽ được nhiều người tín kính Thế Tôn hơn nữa".

- Này Kevaddha, có ba pháp thần thông này Ta đã
tự mình giác ngộ và tuyên thuyết. Thế nào là ba? Tức
là biến hóa thần thông, tha tâm thần thông, giáo hóa
thần thông.

4. Này Kevaddha, thế nào là biến hóa thần thông? Này Kevaddha, ở đời có Tỷ-kheo chứng được các thần thông: một thân hiện ra nhiều thân, nhiều thân hiện ra một thân; hiện hình, biến hình đi ngang qua vách, qua tường, qua núi, như đi ngang qua hư không; độn thổ trồi lên, ngang qua đất liền như ở trong nước, đi trên nước không chìm như đi trên đất liền; ngồi kiết- già đi trên hư không như con chim; với hai bàn tay chạm và rờ mặt trời và mặt trăng; những vật có đại oai lực, đại oai thần như vậy, có thể tự thân bay đến cõi Phạm thiên. Có người tín thành thấy Tỷ-kheo ấy chứng hiện các thần thông: một thân hiện ra nhiều thân, nhiều thân hiện ra một thân: hiện hình, biến hình đi ngang qua vách, qua tường, qua núi như đi ngang qua hư không; độn thổ trồi lên, ngang qua đất liền như ở trong nước, đi trên nước không chìm như đi trên đất liền; ngồi kiết-già đi trên hư không như con chim, với bàn tay chạm và rờ mặt trời và mặt trăng; những vật có đại oai lực, đại oai

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3382

thần như vậy, có thể tự thân bay đến cõi Phạm thiên.

5. Người có lòng tín thành ấy nói với một người
không có lòng tín thành: "Này Tôn giả, thật vi diệu
thay! Này Tôn giả, thật hy hữu thay, đại thần thông,
đại oai đức của vị Sa-môn! Chính tôi đã thấy vị Tỷ-
kheo chứng các thần thông, "một thân hiện ra nhiều
thân, nhiều thân hiện ra một thân,... có thể tự thân
bay đến cõi Phạm thiên".

Người không có lòng tín thành có thể nói với người
có lòng tín thành: "Này Tôn giả, có một chú thuật
gọi là Gandhhàrì. Nhờ chú thuật hiện ra nhiều thân,
nhiều thân hiện ra một thân... có thể tự thân bay đến
cõi Phạm thiên". Này Kevaddha, ngươi nghĩ thế
nào? Người không có lòng tín thành có thể nói với
người có lòng tín thành như vậy không?

- Bạch Thế Tôn, có thể nói như vậy.

- Này Kevaddha chính vì ta thấy sự nguy hiểm trong sự biến hóa thần thông mà ta nhàm chán, hổ thẹn, ghê sợ biến hóa thần thông.

6. Này Kevaddha, thế nào là tha tâm thần thông? Này Kevaddha, ở đời có Tỷ-kheo nói lên tâm, nói lên tâm sở, nói lên sự suy tầm nói lên sự suy tư của các loài hữu tình khác, của các người khác: "Như vậy là

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3383

ý của Ngươi". Có người có lòng tín thành thấy Tỷ-
kheo nói lên tâm sở, nói lên sự suy tầm và nói lên sự
suy tư của các loài hữu tình khác, của các người
khác: "Như vậy là ý của Ngươi, thế này là ý của
Ngươi, như vậy là tâm của Ngươi".

7. Người có lòng tín thành ấy nói với một người không có lòng tín thành: "Này Tôn giả, thật vi diệu thay! Này Tôn giả, thật hy hữu thay đại thần thông, đại oai đức của vị Sa-môn! Chính tôi đã thấy Tỷ- kheo nói lên tâm, nói lên tâm sở, nói lên sự suy tầm và nói lên sự suy tư của các loài hữu tình khác, của các người khác: "Như vậy là ý của ngươi, thế này là ý của ngươi, như vậy là tâm của ngươi".

Người không có lòng tín thành có thể nói với người
có lòng tín thành: "Này Tôn giả, có một chú thuật
gọi là Maniko, nhờ chú thuật này, Tỷ-kheo nói lên
tâm, nói lên tâm sở, nói lên sự suy tầm, và nói lên sự
suy tư của các loài hữu tình khác, của các người
khác... "Thế này là ý của Ngươi, như vậy là tâm của
Ngươi". Này Kevaddha, Ngươi nghĩ thế nào? Người
không có lòng tín thành có thể nói với Ngươi có lòng
tín thành như vậy không?

- Bạch Thế Tôn, có thể nói như vậy?

- Này Kevaddha chính Ta thấy sự nguy hiểm trong

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3384

sự tha tâm thần thông mà Ta nhàm chán, hổ thẹn, ghê sợ tha tâm thần thông.

8. Này Kevaddha, thế nào là giáo hóa thần thông? Ở
đời có Tỷ-kheo giáo hóa như sau: "Hãy suy tư như
thế này, chớ có suy tư như thế kia; hãy tác ý như thế
này, chớ có tác ý như thế kia; hãy trừ bỏ điều này,
hãy chứng đạt và an trú điều kia".

Này Kevaddha, như vậy gọi là giáo hóa thần thông.

9. Này Kevaddha, nay ở đời đức Như Lai xuất hiện là bậc A-la-hán Chánh Biến Tri... (như kinh Sa-môn Quả số 40 - 74).

44. Khi quán tự thân đã xả ly năm triền cái ấy hân
hoan sanh; do hân hoan nên hỷ sanh; do tâm hoan
hỷ, thân được khinh an; do thân khinh an, lạc thọ
sanh; do lạc thọ, tâm được định tĩnh. Vị Tỷ-kheo, ly
dục, ly ác bất thiện pháp, chứng và trú thiền thứ
nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh với tầm
với tứ. Tỷ-kheo thấm nhuần, tẩm ướt, làm cho sung
mãn tràn đầy thân mình với hỷ lạc do ly dục sanh,
không một chỗ nào trên toàn thân không có hỷ lạc do
ly dục sanh ấy thấm nhuần.

45. Này Kevaddha, như một người hầu tắm lão luyện hay đệ tử người hầu tắm. Sau khi rắc bột tắm trong

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3385

thau bằng đồng, liền nhồi bột ấy với nước, cục bột
tắm ấy được thấm nhuần nước ướt, trào trộn với nước
ướt, thấm ướt cả trong lẫn ngoài với nước, nhưng
không chảy thành giọt. Cũng vậy, này Kevaddha,
Tỷ-kheo thấm nhuần, tẩm ướt, làm cho sung mãn
tràn đầy thân hình với hỷ lạc do ly dục sanh ấy thấm
nhuần. Này Kevaddha, như vậy gọi là giáo hóa thần
thông.

50... . chứng và trú thiền thứ tư... (như kinh Sa-môn Quả số 77 - 81 trừ câu kết sau chót mỗi chương). Này Kevaddha như vậy gọi là giáo hóa thần thông.

52. Với tâm định tĩnh, thuần tịnh, không cấu nhiễm,
không phiền não, nhu nhuyến, dễ xử dụng, vững
chắc, bình thản như vậy, vị Tỷ-kheo dẫn tâm, hướng
tâm đến chánh tri, chánh kiến... (như kinh Sa-môn
Quả, số 83)... Này Kevaddha, như vậy gọi là giáo hóa
thần thông.

53... . sau đời hiện tại, không có đời sống nào khác
nữa... (xem kinh Sa-môn Quả số 84 - 98), trừ câu kết
sau chót của mỗi chương). Này Kevaddha, như vậy
là giáo hóa thần thông.

67. Này Kevaddha, ba pháp thần thông này, Ta đã tự mình giác ngộ và tuyên thuyết.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3386

Này Kevaddha thuở xưa, chính một Tỷ-kheo
có khởi nghi vấn như sau: "Trong Tỷ-kheo chúng này
- địa đại, thủy đại, hỏa đại, phong đại - đi đâu sau
khi biến diệt hoàn toàn?" Này Kevaddha, vị Tỷ-kheo
ấy nhập định, và trong định tâm, con đường đưa đến
Thiên giới hiện ra.

68. Này Kevaddha, lúc bấy giờ vị Tỷ-kheo ấy đi đến Bốn Thiên vương thiên, khi đến xong, liền nói với các vị Bốn Thiên vương thiên: "Này các Hiền giả, bốn đại chủng này: địa đại, thủy đại, hỏa đại, phong đại đi đâu sau khi biến diệt hoàn toàn?".

Này Kevaddha, được nghe nói vậy Bốn Thiên vương thiên nói với vị Tỷ-kheo ấy: "Này Tỷ-kheo, chúng tôi không được biết bốn đại chủng ấy - địa đại, thủy đại, hỏa đại, phong đại - đi đâu sau khi biến diệt hoàn toàn". Này Tỷ-kheo, có bốn Đại vương ưu thế hơn và thù thắng hơn chúng tôi. Những vị này có thể biết bốn đại chủng này, địa đại, thủy đại, hỏa đại, phong đại đi đâu sau khi biến diệt hoàn toàn.

69. Này Kevaddha, vị Tỷ-kheo đi đến bốn vị Đại
vương, khi đến xong liền hỏi bốn vị Đại Thiên
vương: "Này các Hiền giả, bốn đại chủng này - địa
đại, thủy đại, hỏa đại, phong đại - đi đâu sau khi biến
diệt hoàn toàn?".

MƯỜI HAI DUYÊN                                       3387

Này Kevaddha, được nghe nói vậy, cả bốn vị Đại
vương nói với vị Tỷ-kheo ấy: "Này Tỷ-kheo, chúng
tôi không được biết bốn đại chủng ấy - địa đại, thủy
đại, hỏa đại, phong đại - đi đâu sau khi biến diệt hoàn
toàn. Này vị Tỷ-kheo, có Ba mươi ba thiên ưu thế
hơn, thù thắng hơn chúng tôi. Những vị này có thể
biết bốn đại chủng này - địa đại... phong đại - đi đâu
sau khi biến diệt hoàn toàn".

70. Này Kevaddha, vị Tỷ-kheo ấy đi đến các vị Ba
mươi ba thiên, khi đến xong, liền hỏi các vị Ba mươi
ba thiên, "Này các Hiền giả, bốn đại chủng này -
địa... phong đại - đi đâu, sau khi biến diệt hoàn
toàn?".

Này Kevaddha, được nghe nói vậy, các vị Ba mươi
ba thiên nói với vị Tỷ-kheo ấy: "Này Tỷ-kheo, chúng
tôi không được biết bốn đại chủng ấy - địa đại ...
phong đại - đi đâu, sau khi biến diệt hoàn toàn. Này
Tỷ-kheo, có vị Đế thích chư thiên tên là Sakka ưu thế
hơn, thù thắng hơn chúng tôi. Vị này có thể biết bốn
đại chủng này - địa đại... phong đại - đi đâu sau khi
biến diệt hoàn toàn."

71. Này Kevaddha, Tỷ-kheo ấy đi đến Đế thích chư thiên tên là Sakka, khi đến xong, liền hỏi Đế thích chư thiên tên là Sakka: "Này Hiền giả, bốn đại chủng

MƯỜI HAI DUYÊN                                       3388

này - địa đại... phong đại - đi đâu, sau khi biến diệt hoàn toàn? ".

Này Kevaddha, được nghe nói vậy, Đế thích chư
Thiên tên là Sakka nói với Tỷ-kheo ấy: "Này Tỷ-
kheo, tôi không được biết bốn đại chủng ấy - địa
đại... phong đại - đi đâu, sau khi biến diệt hoàn toàn.
Này Tỷ-kheo, có chư Thiên tên là Yàma (Dạ-ma) ưu
thế hơn, thù thắng hơn tôi. Vị này có thể biết bốn đại
chủng này - địa đại... phong đại - đi đâu, sau khi biến
diệt hoàn toàn".

72. Này Kevaddha, Tỷ-kheo ấy đi đến chư Thiên tên là Yàma (Dạ-ma) xong, liền hỏi chư Thiên Dạ-ma: "Này các Hiền giả, bốn đại chủng này - địa đại... phong đại - đi đâu, sau khi biến diệt hoàn toàn?".

Này Kevaddha, được nghe nói vậy, chư Thiên Yàma (Dạ-ma) nói với Tỷ-kheo. "Chúng tôi không được biết bốn đại chủng ấy - địa đại... phong đại - đi đâu, sau khi biến diệt hoàn toàn. Này Tỷ-kheo, có Thiên tử tên là Suyàma ưu thế hơn, thù thắng hơn chúng tôi. Vị này có thể biết bốn đại chủng này - địa đại... phong đại - đi đâu, sau khi biến diệt hoàn toàn.

73. Này Kevaddha, Tỷ-kheo ấy đi đến Thiên tử Suyàma, sau khi đến liền hỏi Thiên tử Suyàma: "Này Hiền giả, bốn đại chủng này - địa đại... phong đại -

MƯỜI HAI DUYÊN                                       3389

đi đâu, sau khi biến diệt hoàn toàn?

Này Kevaddha, được nghe nói vậy Thiên tử Suyàma
nói với Tỷ-kheo ấy: "Này Tỷ-kheo, tôi không được
biết bốn đại chủng này - địa đại... phong đại - đi đâu,
sau khi biến diệt hoàn toàn.

74. Này Kevaddha, Tỷ-kheo ấy đi đến chư Thiên Tusità. Khi đến xong, liền hỏi chư Thiên Tusità: "Này các Hiền giả, bốn đại chủng này - địa đại... phong đại - đi đâu, sau khi biến diệt hoàn toàn?".

Này Kevaddha, được nói vậy chư Thiên Tusità nói với Tỷ-kheo ấy: "Này Tỷ-kheo, chúng tôi không được biết bốn đại chủng ấy - địa đại... phong đại - đi đâu, sau khi biến diệt hoàn toàn. Này Tỷ-kheo, có Thiên tử tên là Santusita ưu thế hơn, thù thắng hơn chúng tôi. Vị này có thể biết bốn đại chủng này - địa đại ... phong đại - đi đâu, sau khi biến diệt hoàn toàn".

75. Này Kevaddha, Tỷ-kheo ấy đi đến Thiên tử Santusita. Khi đến xong, liền hỏi Thiên tử Santusita: "Này Hiền giả, bốn đại chủng này - địa đại... phong đại - đi đâu, sau khi biến diệt hoàn toàn?".

Này Kevaddha, được nghe nói vậy, Thiên tử Santusita nói với Tỷ-kheo ấy: "Này Tỷ-kheo, tôi không được biết bốn đại chủng ấy - địa đại... phong

MƯỜI HAI DUYÊN                                         3390

đại - đi đâu, sau khi biến diệt hoàn toàn. Này vị Tỷ-
kheo có chư Thiên tên là Nimmànarati (Hóa lạc
thiên) ưu thế hơn, thù thắng hơn tôi. Những vị này
có thể biết bốn đại chủng này - địa đại... phong đại -
đi đâu, sau khi biến diệt hoàn toàn".

76. Này Kevaddha, Tỷ-kheo ấy đi đến chư Thiên
Nimmànarati. Khi đến xong, liền hỏi chư Thiên
Nimmànarati: "Này các Hiền giả, bốn đại chủng này
- địa đại... phong đại - đi đâu sau khi biến diệt hoàn
toàn? ".

Này Kevaddha, được nghe nói vậy, chư Thiên
Nimmànarati nói với Tỷ-kheo ấy: "Này Tỷ-kheo
chúng tôi không được biết bốn đại chủng ấy - địa
đại... phong đại - đi đâu, sau khi biến diệt hoàn toàn.
Này Tỷ-kheo có Thiên tử tên là Sunimmita ưu thế
hơn, thù thắng hơn chúng tôi. Vị này có thể biết bốn
đại chủng này - địa đại... phong đại - đi đâu, sau khi
biến diệt hoàn toàn".

77. Này Kevaddha, Tỷ-kheo ấy đi đến Thiên tử
Sunimmita. Khi đến xong, liền hỏi Thiên tử
Sunimmita. "Này Hiền giả, bốn đại chủng này - địa
đại... phong đại - đi đâu, sau khi biến diệt hoàn
toàn?".

Này Kevaddha, được nghe nói vậy, Thiên tử

MƯỜI HAI DUYÊN                                       3391

Sunimmita nói với Tỷ-kheo ấy: "Này Tỷ-kheo, tôi không được biết bốn đại chủng ấy - địa đại... phong đại - đi đâu, sau khi biến diệt hoàn toàn. Này Tỷ- kheo có chư thiên gọi là Paranimmitavasavatti (Tha hóa tự tại thiên) ưu thế hơn, thù thắng hơn tôi. Những vị này có thể biết bốn đại chủng này - địa đại... phong đại - đi đâu sau khi biến diệt hoàn toàn".

78. Này Kevaddha, Tỷ-kheo ấy đi đến chư Thiên Paranimmitavasavatti, khi đến xong, liền hỏi chư Thiên Paranimmitavasavatti (Tha hóa tự tại thiên): "Này các Hiền giả, bốn đại chủng này - địa đại... phong đại - đi đâu, sau khi biến diệt hoàn toàn?".

Này Kevaddha, được nghe nói vậy chư Thiên Paranimmitavasavatti nói với Tỷ-kheo ấy: "Này Tỷ- kheo, tôi không được biết - địa đại... phong đại - đi đâu, sau khi biến diệt hoàn toàn. Này Tỷ-kheo có Thiên tử tên là Vasavatti ưu thế hơn, thù thắng hơn chúng tôi. Vị này có thể biết bốn đại chủng này - địa đại... phong đại - đi đâu, sau khi biến diệt hoàn toàn".

79. Này Kevaddha, Tỷ-kheo ấy đi đến Thiên tử Vasavatti. Khi đến xong, liền hỏi Thiên tử Vasavatti: "Này Hiền giả, bốn đại chủng này - địa đại... phong đại - đi đâu, sau khi biến diệt hoàn toàn?".

Này Kevaddha, được nghe nói vậy, Thiên tử

MƯỜI HAI DUYÊN                                        3392

Vasavatti nói với Tỷ-kheo ấy. "Này Tỷ-kheo, chúng
tôi không được biết bốn đại chủng ấy - địa đại...
phong đại - đi đâu, sau khi biến diệt hoàn toàn. Này
Tỷ-kheo, có chư Thiên gọi là Brahmà Kayikà ưu thế
hơn, thù thắng hơn chúng tôi. Những vị này có thể
biết bốn đại chủng này - địa đại... phong đại - đi đâu,
sau khi biến diệt hoàn toàn".

80. Này Kevaddha, lúc bấy giờ, Tỷ-kheo ấy nhập định, và trong định tâm, con đường đưa đến Phạm thiên giới hiện ra.

Này Kevaddha, Tỷ-kheo ấy đi đến chư Thiên
Brahmà Kayikà: "Này các Hiền giả, bốn đại chủng
này - địa đại... phong đại - đi đâu, sau khi biến diệt
hoàn toàn?".

Này Kevaddha, được nghe nói vậy, chư Thiên Brahmà Kayikà nói với Tỷ-kheo ấy: "Này Tỷ-kheo, chúng tôi không được biết bốn đại chủng ấy - địa đại... phong đại - đi đâu, sau khi biến diệt hoàn toàn. Này Tỷ-kheo, có vị Phạm thiên, Đại Phạm thiên, đấng Toàn năng, Tối thắng, Biến nhãn, Thượng tôn, Thượng đế, Sáng tạo chủ, Hóa sanh chủ, Đại tôn, Chúa tể mọi định mạng, đấng Tự tại, Tổ phụ các chúng sanh đã và sẽ sanh. Vị này ưu thế hơn, thù thắng hơn chúng tôi. Vị này có thể biết bốn đại chủng

MƯỜI HAI DUYÊN                                       3393

này địa đại... phong đại - đi đâu, sau khi biến diệt hoàn toàn".

- Này Hiền giả, hiện nay Đại Phạm thiên ấy ở đâu?

- Này Tỷ-kheo, chúng tôi không biết Phạm thiên ở
đâu, vì sao có Phạm thiên và Phạm thiên từ đâu đến.
Nhưng này Tỷ-kheo, khi nào triệu tướng hiện, khi
nào ánh sáng sanh, khi nào hào quang hiển, thời
Phạm thiên xuất hiện. Ánh sáng xanh, hào quang
hiển là tướng Phạm thiên xuất hiện từ trước là như
vậy.

81. Này Kevaddha, không bao lâu, Đại Phạm thiên xuất hiện. Lúc bấy giờ, này Kevaddha, Tỷ-kheo ấy đến Đại Phạm thiên. Khi đến xong, liền hỏi Phạm thiên: "Này Hiền giả, bốn đại chủng này - địa đại... phong đại - đi đâu, sau khi biến diệt hoàn toàn?"

- Này Kevaddha, được nghe nói vậy, Đại Phạm thiên
nói với Tỷ-kheo ấy: "Này Tỷ-kheo, Ta là Phạm thiên,
Đại Phạm thiên, đấng Toàn năng, Tối thắng, Biến
nhãn, Thượng tôn, Thượng đế, Sáng tạo chủ, Hóa
sanh chủ, Đại tôn, Chúa tể mọi định mạng, đấng Tự
tại, Tổ phụ các chúng sanh đã và sẽ sanh".

82. Này Kevaddha, lần thứ hai Tỷ-kheo ấy nói với Phạm thiên: "Này Hiền giả, tôi không hỏi: "Ngài có

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3394

phải là Phạm thiên, Đại Phạm thiên, đấng Toàn năng,
Tối thắng, Biến nhãn, Thượng tôn, Thượng đế, Sáng
tạo chủ, Hóa sanh chủ, Đại tôn, Chúa tể mọi định
mạng, đấng Tự tại, Tổ phụ các chúng sanh đã và sẽ
sanh". Này Hiền giả, tôi hỏi: "Này Hiền giả, bốn đại
chủng này - địa đại... phong đại - đi đâu, sau khi biến
diệt hoàn toàn?".

Này Kevaddha, lần thứ hai, Đại Phạm thiên ấy nói
với Tỷ-kheo ấy: "Này Tỷ-kheo, ta là Phạm thiên, Đại
Phạm thiên, đấng Toàn năng, Tối thắng, Biến nhãn,
Thượng tôn, Thượng đế, Sáng tạo chủ, Hóa sanh chủ,
Đại tôn, Chúa tể mọi định mạng, đấng Tự tại, Tổ phụ
các chúng sanh đã và sẽ sanh".

83. Này Kevaddha, lần thứ ba, Tỷ-kheo ấy nói với
Phạm thiên: "Này Hiền giả, tôi không hỏi: "Ngài có
phải là Phạm thiên, Đại Phạm thiên, đấng Toàn năng,
Tối thắng, Biến nhãn, Thượng tôn, Thượng đế, Sáng
tạo chủ, Hóa sanh chủ, Đại tôn, Chúa tể mọi định
mạng, đấng Tự tại, Tổ phụ các chúng sanh đã và sẽ
sanh". Này Hiền giả, tôi hỏi: "Này Hiền giả, bốn đại
chủng ấy, - địa đại... phong đại - đi đâu, sau khi biến
diệt hoàn toàn?".

Này Kevaddha, khi bấy giờ Đại Phạm thiên cầm tay Tỷ-kheo ấy, kéo ra một bên rồi nói với Tỷ-kheo:

MƯỜI HAI DUYÊN                                       3395

"Này Tỷ-kheo, chư Thiên Brahmà Kayikà xem rằng
không có gì Phạm thiên không thấy, không có gì
Phạm thiên không hiểu, không có gì Phạm thiên
không chứng. Do vậy, trước mặt chúng, ta không có
trả lời: "Này Tỷ-kheo, ta không được biết bốn đại
chủng ấy - địa đại... phong đại - đi đâu, sau khi biến
diệt hoàn toàn". Do vậy, này Tỷ-kheo, Ngươi đã làm
sai, Ngươi đã lầm lẫn, khi Ngươi bỏ qua Thế Tôn,
hướng đến người khác để trả lời câu hỏi ấy. Này Tỷ-
kheo, Ngươi hãy đi đến Thế Tôn hỏi câu hỏi ấy, và
hãy thọ trì những gì Thế Tôn trả lời".

84. Này Kevaddha, Tỷ-kheo ấy, như nhà đại lực sĩ
duỗi ra cánh tay đã co lại, hay co lại cánh tay đã duỗi
ra, biến mất ở Phạm thiên giới và hiện ra trước mặt
Ta. Này Kevaddha, Tỷ-kheo ấy đảnh lễ Ta và ngồi
xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên, này
Kevaddha, Tỷ-kheo ấy nói với Ta: "Bạch Thế Tôn,
bốn đại chủng này, - địa đại... phong đại - đi đâu,
sau khi biến diệt hoàn toàn?".

85. Này Kevaddha, được nghe nói vậy, Ta nói với Tỷ-kheo ấy: "Này Tỷ-kheo, thuở xưa các hải thương khi đi thuyền vượt biển thường đem theo con chim có thể thấy bờ. Khi chiếc thuyền vượt biển quá xa không trông thấy bờ, các nhà hải thương liền thả con chim có thể thấy bờ. Con chim bay về phía Đông,

MƯỜI HAI DUYÊN                                       3396

bay về phía Nam, bay về phía Tây, bay về phía Bắc,
bay lên Trên, bay về các hướng Trung gian. Nếu con
chim thấy bờ xung quanh, con chim liền bay đến bờ
ấy. Nếu con chim không thấy bờ xung quanh, con
chim bay trở về thuyền".

Cũng vậy, này Tỷ-kheo, Ngươi đã tìm cho đến Phạm
thiên giới mà không gặp được câu trả lời cho câu hỏi
ấy, nên nay trở về với Ta. Này Tỷ-kheo, câu hỏi
không nên hỏi như sau: "Bạch Thế Tôn, bốn đại
chủng ấy - địa đại, thủy đại, hỏa đại, phong đại - đi
đâu, sau khi biến diệt hoàn toàn?".

Này Tỷ-kheo, câu hỏi phải nói như sau: "Chỗ nào mà
địa đại, thủy đại, hỏa đại, phong đại, dài ngắn, tế,
thô, tịnh, bất tịnh không có chân đứng? Chỗ nào cả
danh và sắc tiêu diệt hoàn toàn?" và đây là câu trả
lời cho câu hỏi này:

- "Thức là không thể thấy, vô biên, biến
thông hết thảy xứ. Ở đây, địa đại, thủy đại, hỏa đại,
phong đại không có chân đứng. Ở đây, cũng vậy, dài,
ngắn, tế, thô, tịnh và bất tịnh. Ở đây danh và sắc tiêu
diệt hoàn toàn. Khi thức diệt, ở đây mọi thứ đều diệt
tận".

Thế Tôn thuyết như vậy. Kevaddha, cư sĩ trẻ tuổi hoan hỷ tín thọ lời dạy của Thế Tôn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       3397

MƯỜI HAI DUYÊN   3398

445 Thức - Thức này xoay trở lại, không vượt khỏi Danh sắc - Kinh ĐẠI BỔN – 14 Trường I, 431

KINH ĐẠI BỔN
(MAHA PADANA SUTTA)
– Bài kinh số 14 – Trường I, 431
I

1. Như vậy tôi nghe. Một thời, Thế Tôn ở tại nước
Sãvatthi (Xá-vệ) rừng Jeta (Kỳ-đà), vườn ông
Anãthapindika (Cấp Cô Độc), trong am thất cây
Kareri (Hoa Lâm). Lúc bấy giờ, số đông các Tỷ-kheo
đi khất thực về, sau khi dùng bữa xong, cùng ngồi và
tụ họp lại Hoa Lâm viên đường, pháp thoại thuộc về
tiền thân được khởi lên: "Đây là tiền thân, đây là tiền
thân".

2. Thế Tôn, với thiên nhĩ thanh tịnh vượt quá loài người nghe được câu chuyện này giữa các Tỷ-kheo. Rồi Thế Tôn, từ chỗ ngồi đứng dậy, đi đến Hoa Lâm viên đường. Khi đến xong, Ngài ngồi trên ghế đã soạn sẵn. Sau khi ngồi, Thế Tôn hỏi các Tỷ-kheo:

- Này các Tỷ-kheo, câu chuyện gì, các người đang ngồi bàn? Câu chuyện gì đã bị gián đoạn giữa các

MƯỜI HAI DUYÊN                                       3399

người?

Khi được nói vậy, những Tỷ-kheo ấy bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, chúng con đi khất thực về, sau khi
dùng bữa xong, cùng ngồi và tụ họp tại Hoa Lâm
viên đường, pháp thoại về tiền thân được khởi lên:
"Đây là tiền thân, đây là tiền thân". Bạch Thế Tôn,
đó là câu chuyện đang được bàn đến giữa chúng con
thời Thế Tôn đến.

3. - Này các Tỷ-kheo, các người có muốn nghe pháp thoại thuộc về tiền thân không?

- Bạch Thế Tôn, thật là đúng thời; bạch Thiện Thệ,
thật là đúng thời để Thế Tôn giảng pháp thoại thuộc
về tiền thân. Sau khi nghe Thế Tôn, các Tỷ-kheo sẽ
thọ trì.

- Vậy này các Tỷ-kheo, các người hãy nghe và khéo tác ý, Ta sẽ giảng.

- Dạ vâng, bạch Thế Tôn.

Các Tỷ-kheo này đáp lời Thế Tôn. Thế Tôn giảng như sau:

4. - Này các Tỷ-kheo, chín mươi mốt kiếp về trước,

MƯỜI HAI DUYÊN                                   3400

Thế Tôn Vipassĩ (Tỳ-bà-thi), bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác ra đời.

- Này các Tỷ-kheo, ba mươi mốt kiếp về trước,
Thế Tôn Sikhĩ (Thi-khí) bậc A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác ra đời.
- Này các Tỷ-kheo, cũng trong ba mươi mốt
kiếp ấy, Thế Tôn Vessabhũ (Tỳ-xá-bà) bậc A-
la-hán, Chánh Đẳng Giác ra đời.
- Này các Tỷ-kheo cũng trong hiền kiếp ấy,
Thế Tôn Kakusandha (Câu-lâu-tôn) bậc A-la-
hán, Chánh Đẳng Giác ra đời.
- Này các Tỷ-kheo, cũng trong hiền kiếp ấy,
Thế Tôn Konãgamana (Câu-na-hàm) bậc A-la-
hán, Chánh Đẳng Giác ra đời.
- Này các Tỷ-kheo, cũng trong hiền kiếp ấy,
Thế Tôn Kassapa (Ca-diếp) bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác ra đời.
- Này các Tỷ-kheo, cũng trong hiền kiếp ấy,
nay Ta, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác ra đời.

5. Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Vipassĩ, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác sanh thuộc chủng tánh Sát-đế-lỵ, sanh trong giai cấp Sát-đế-lỵ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                  3401

- Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Sikhĩ, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác, thuộc chủng tánh Sát-đế-lỵ,
sanh trong giai cấp Sát-đế-lỵ.
- Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Vessabhũ, bậc A-
la-hán, Chánh Đẳng Giác, thuộc chủng tánh
Sát-đế-lỵ, sanh trong giai cấp Sát-đế-lỵ.
- Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Kakusandha, bậc
A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, thuộc chủng tánh
Bà-la-môn, sanh trong giai cấp Bà-la-môn .
- Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Konãgamana, bậc
A-la-hán, Chánh Đẳng Giác thuộc chủng tánh
Bà-la-môn, sanh trong giai cấp Bà-la-môn.
- Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-
hán, Chánh Đẳng Giác thuộc chủng tánh Bà-la-
môn, sanh trong giai cấp Bà-la-môn .
- Này các Tỷ-kheo, nay Ta là bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác thuộc chủng tánh Sát-đế-lỵ,
sanh trong giai cấp Sát-đế-lỵ.

6. Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Vipassĩ, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác thuộc danh tánh Kondanna (Câu- ly-nhã).

- Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Sikhĩ, bậc A-la-hán,

MƯỜI HAI DUYÊN                                  3402

Chánh Đẳng Giác thuộc danh tánh Kondanna.
- Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Vessabhũ, bậc A-
la-hán, Chánh Đẳng Giác thuộc danh tánh
Kondanna.
- Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Kakusandha, bậc
A-la-hán, Chánh Đẳng Giác thuộc danh tánh
Kassapa.
- Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Konàgamara, bậc
A-la-hán, Chánh Đẳng Giác thuộc danh tánh
Kassapa.
- Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-
hán, Chánh Đẳng Giác thuộc danh tánh
Kassapa.
- Này các Tỷ-kheo, nay Ta là bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác, thuộc danh tánh Gotama
(Cù-đàm).

7. Này các Tỷ-kheo, trong thời Thế Tôn Vipassĩ bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, tuổi thọ loài người là tám vạn năm.

- Này các Tỷ-kheo, trong thời Thế Tôn Sikhĩ, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, tuổi thọ loài người là bảy vạn năm.

MƯỜI HAI DUYÊN                                  3403

- Này các Tỷ-kheo, trong thời Thế Tôn
Vessabhũ, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác,
tuổi thọ loài người là sáu vạn năm.
- Này các Tỷ-kheo, trong thời Thế Tôn
Kakusandha, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác,
tuổi thọ loài người là bốn vạn năm.
- Này các Tỷ-kheo, trong thời Thế Tôn
Konãgamana, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác,
tuổi thọ loài người là ba vạn năm.
- Này các Tỷ-kheo, trong thời Thế Tôn Kassapa,
bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, tuổi thọ của
loài người là hai vạn năm.
- Này các Tỷ-kheo, nay tuổi thọ của Ta không
bao nhiêu, ít oi, tuổi thọ loài người khoảng một
trăm năm hay hơn một chút.

8. Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Vipassĩ, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, giác ngộ dưới gốc cây pãtali (bà- bà-la).

- Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Sikhĩ, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác, giác ngộ dưới gốc cây
pundarika (phân-đà-ly).
- Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Vessabhù, bậc A-

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3404

la-hán, Chánh Đẳng Giác, giác ngộ dưới gốc
cây sirĩsa (thi-lợi-sa).
- Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Konãkgamana, bậc
A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, giác ngộ dưới gốc
cây udumbara (ô-tam-bà-la).
- Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-
hán, Chánh Đẳng Giác, giác ngộ dưới gốc cây
nigrodha (ni-câu-luật-đà).
- Này các Tỷ-kheo, nay Ta là bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác giác ngộ dưới gốc cây
assattha (bát-đa-la).

9. Này các Tỷ-kheo, hai vị hiền sĩ, đệ nhứt đệ tử của Thế Tôn Vipassĩ, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, tên là Khanda (Kiển-trà) và Tissa (Đề-xá).

- Này các Tỷ-kheo, hai vị hiền sĩ, đệ nhứt đệ tử
của Thế Tôn Sikhĩ, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng
Giác, tên là Abhibhũ (A-tỳ-phù) và Sambhava
(Tam-bà-bà).
- Này các Tỷ-kheo, hai vị hiền sĩ, đệ nhất đệ tử
của Thế Tôn Vessabhũ, bậc A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác, tên là Sona (Phù-du) và Uttara
(Uất-đa-la).

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3405

- Này các Tỷ-kheo, hai vị hiền sĩ, đệ nhất đệ tử
của Thế Tôn Kakusandha, bậc A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác tên là Vidhũra (Tỳ-lâu) và Sanjĩva
(Tát-ni).
- Này các Tỷ-kheo, hai vị hiền sĩ, đệ nhất đệ tử
của Thế Tôn Konãgamana, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác tên là Bhiyyosa (Thư-bàn-
na) và Uttara (Uất-đa-la).
- Này các Tỷ-kheo, hai vị hiền sĩ, đệ nhất đệ tử
của Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác tên là Tissa (Đề-xá) và Bhãradvãja
(Bà-la-bà).
- Này các Tỷ-kheo, hai vị hiền sĩ, đệ nhất đệ tử
của Ta là Sãriputta (Xá-lợi-phất) và
Moggallãna (Mục-kiền-liên).

10. Này các Tỷ-kheo, trong thời Thế Tôn Vipassĩ,
bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác có ba Tăng hội: một
Tăng hội sáu mươi tám triệu Tỷ-kheo, một Tăng hội
mười vạn Tỷ-kheo, một Tăng hội tám vạn Tỷ-kheo.
Này các Tỷ-kheo, trong thời Thế Tôn Vipassĩ bậc A-
la-hán, Chánh Đẳng Giác có ba Tăng hội như vậy,
tất cả đều là bậc Lậu tận.

- Này các Tỷ-kheo, trong thời Thế Tôn Sikhĩ,

MƯỜI HAI DUYÊN                                  3406

bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác có ba Tăng
hội: một Tăng hội mười vạn Tỷ-kheo, một
Tăng hội tám vạn Tỷ-kheo, một Tăng hội bảy
vạn Tỷ-kheo. Này các Tỷ-kheo, trong thời Thế
Tôn Sikhĩ, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác có
ba Tăng hội như vậy, tất cả đều là bậc Lậu tận.
- Này các Tỷ-kheo, trong thời Thế Tôn
Vessabhũ, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác có
ba Tăng hội: một Tăng hội tám vạn Tỷ-kheo,
một Tăng hội bảy vạn Tỷ-kheo, một Tăng hội
sáu vạn Tỷ-kheo. Này các Tỷ-kheo, trong thời
Thế Tôn Vessabhũ, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng
Giác có ba Tăng hội như vậy, tất cả đều là bậc
Lậu tận.
- Này các Tỷ-kheo, trong thời Thế Tôn
Kakusandha, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác
có một Tăng hội bốn vạn Tỷ-kheo. Này các Tỷ-
kheo, trong thời Thế Tôn Kakusandha, bậc A-
la-hán, Chánh Đẳng Giác có một Tăng hội như
vậy, tất cả đều là bậc Lậu tận.
- Này các Tỷ-kheo, trong thời Thế Tôn
Konãgamana, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác
có một Tăng hội ba vạn Tỷ-kheo. Này các Tỷ-
kheo, trong thời Thế Tôn Konãgamana, bậc A-
la-hán, Chánh Đẳng Giác có một Tăng hội như

MƯỜI HAI DUYÊN                                   3407

vậy, tất cả đều là bậc Lậu tận.
- Này các Tỷ-kheo, trong thời Thế Tôn Kassapa,
bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác có một Tăng
hội hai vạn Tỷ-kheo. Này các Tỷ-kheo, trong
thời Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác có một Tăng hội như vậy, tất cả đều
là bậc A-la-hán .
- Này các Tỷ kheo, nay trong thời của Ta có một
Tăng hội một ngàn hai trăm năm mươi Tỷ-
kheo, tất cả đều là bậc Lậu tận.

11. Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Vipassĩ, bậc A-la- hán, Chánh Đẳng Giác, có vị thị giả Tỷ-kheo tên là Asoka (A-dục), vị này là vị thị giả đệ nhất.

- Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Sikhĩ bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác có vị thị giả Tỷ-kheo tên là
Khemankara (Nhẫn Hành), vị này là vị thị giả
đệ nhất.

- Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Vessabhũ, bậc A-
la-hán, Chánh Đẳng Giác có vị thị giả Tỷ-kheo
tên là Upasannaka (Tịch Diệt) vị này là vị thị
giả đệ nhất.

- Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Kakusandha, bậc

MƯỜI HAI DUYÊN                                  3408

A-la-hán, Chánh Đẳng Giác có vị thị giả Tỷ- kheo tên là Buddhija (Thiện Giác), vị này là thị giả đệ nhất.

- Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Konãgamana, bậc
A-la-hán, Chánh Đẳng Giác có vị thị giả Tỷ-
kheo tên là Sotthija (An Hòa), vị này là vị thị
giả đệ nhất.

- Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Kassapa bậc A-la-
hán, Chánh Đẳng Giác có vị thị giả Tỷ-kheo
tên là Sabbamitta (Thiện Hữu), vị này là vị thị
giả đệ nhất.

- Này các Tỷ-kheo, nay Ta có vị thị giả Tỷ-kheo tên là Ànanda (A-nan), vị này là vị thị giả đệ nhất.

12. Này các Tỷ-kheo, phụ vương của Thế Tôn
Vipassĩ bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác tên là
Bandhumã (Bàn-đầu); mẫu hậu tên là Bandhumati
(Bàn-đầu-bà-đề). Kinh thành của vua Bandhumã tên
là Bandhumatĩ.

- Này các Tỷ-kheo, phụ vương Thế Tôn Sikhĩ, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác tên là Aruna (Minh Tướng); mẫu hậu tên là Pabhãvatĩ

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3409

(Quang Huy); kinh thành của vua Aruna tên là
Pabhãvatĩ.
- Này các Tỷ-kheo, phụ vương Thế Tôn
Vessabhũ, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác tên
là Suppatĩta (Thiện Đăng), mẫu hậu tên là
Yasavati (Xứng Giới); Kinh thành của vua
Suppatita tên là Anopama (Vô Dụ).
- Này các Tỷ-kheo, phụ thân Bà-la-môn của Thế
Tôn Kakusandha, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng
Giác, tên là Aggidatta (Tự Đắc); mẫu thân Bà-
la-môn tên là Visãkhã (Thiện Chi). Này các
Tỷ-kheo, lúc bấy giờ vua trị vì tên là Khema
(An Hòa); kinh thành vua Khema tên là
Khemavatĩ (An Hòa).
- Này các Tỷ-kheo, phụ thân Bà-la-môn của Thế
Tôn Konãgamana, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng
Giác tên là Yannadatta (Đạt Đức) mẫu thân Bà-
la-môn tên là Uttarã (Thiện Thắng; Này các
Tỷ-kheo, lúc bấy giờ, vua trị vì tên là Sobha
(Thanh Tịnh); kinh thành của vua Sobha tên là
Sobhavatĩ (Thanh Tịnh).
- Này các Tỷ-kheo, phụ thân Bà-la-môn của Thế
Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác
tên là Brahmadatta (Phạm Thi) mẫu thân Bà-

MƯỜI HAI DUYÊN                                3410

la-môn tên là Dhanavatĩ (Tài Chủ). Này các
Tỷ-kheo, lúc bấy giờ vua trị vì tên là Kikĩ (Hấp
Tỳ); kinh thành vua Kikĩ là Baranasĩ (Ba-la-
nại).
- Này các Tỷ-kheo, nay phụ vương của Ta tên là
Suddhodana (Tịnh Phạn); mẫu hậu của Ta tên
là Mãyã (Ma-da); kinh thành tên là
Kapilavatthu (Ca-tỳ-la-vệ).
Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Giảng xong Thiện
Thệ từ chỗ ngồi đứng dậy, đi vào tịnh xá.

13. Thế Tôn đi ra chẳng bao lâu cuộc đàm thoại sau đây khởi lên giữa những Tỷ-kheo ấy:

- Này các Hiền giả, thật hy hữu thay! Này các liền giả, thật kỳ diệu thay, đại thần lực, đại oai lực của Như Lai! Như Lai nhớ được chư Phật quá khứ, những vị này đã nhập Niết bàn, đã đoạn các chướng ngại, đã đoạn các chướng đạo, đã chấm dứt sự luân hồi, đã thoát ly mọi đau khổ. Như Lai cũng nhớ đến chủng tánh của những vị này, cũng nhớ đến danh tánh, cũng nhớ đến tộc tánh, cũng nhớ đến tuổi thọ, cũng nhớ đến hai vị đệ tử, cũng nhớ đến các Tăng hội như sau: "Các bậc Thế Tôn ấy, sanh tánh là như vậy, danh tánh là như vậy, tộc tánh là như vậy, giới hạnh là như vậy, pháp hạnh là như vậy, tuệ hạnh là

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3411

như vậy, trí hạnh là như vậy, giải thoát là như vậy".

Này các Hiền giả, quý vị nghĩ như thế nào? Có phải Như Lai khéo chứng đạt pháp giới như vậy, và nhờ chứng đạt pháp giới này, Như Lai nhớ chư Phật quá khứ, những vị này đã nhập Niết Bàn, đã đoạn các chướng ngại, đã đoạn các chướng đạo, đã chấm dứt sự luân hồi, đã thoát ly mọi đau khổ. Như Lai cũng nhớ đến chủng tánh các vị này, cũng nhớ đến danh tánh cũng nhớ đến tộc tánh, cũng nhớ đến tuổi thọ, cũng nhớ đến hai vị đệ tử, cũng nhớ đến các Tăng hội như sau: "Các bậc Thế Tôn ấy, sanh tánh là như vậy, danh tánh là như vậy, tộc tánh là như vậy, giới hạnh là như vậy, pháp hạnh là như vậy, tuệ hạnh là như vậy, trí hạnh là như vậy, giải thoát là như vậy? Hay là chư Thiên mách bảo Như Lai và nhờ sự mách bảo này, Như Lai nhớ được các đức Phật quá khứ, các vị này đã nhập Niết bàn đã đoạn các chướng ngại, đã đoạn các chướng đạo, đã chấm dứt sự luân hồi, đã thoát ly mọi đau khổ. Như Lai cũng nhớ đến chủng tánh các vị này, cũng nhớ đến danh tánh, cũng nhớ đến tộc tánh, cũng nhớ đến tuổi thọ, cũng nhớ đến hai vị đệ tử, cũng nhớ đến các Tăng hội như sau: "Các bậc Thế Tôn ấy, sanh tánh là như vậy, danh tánh là như vậy, tộc tánh là như vậy, giới hạnh là như vậy, pháp hạnh là như vậy, tuệ hạnh là như vậy, trí hạnh là như vậy, giải thoát như thế này?"

MƯỜI HAI DUYÊN                                       3412

Như vậy là cuộc đàm thoại đang khởi lên giữa những Tỷ-kheo ấy.

14. Bấy giờ Thế Tôn, vào buổi chiều tối, sau khi xuất
định, liền đến Hoa Lâm viên đường, ngồi trên chỗ đã
soạn sẵn. Sau khi ngồi xong, Thế Tôn nói với các Tỷ-
kheo:

- Này các Tỷ-kheo, nay các Ngươi ngồi luận bàn vấn đề gì? Đề tài gì đã được luận bàn giữa các Ngươi?

Khi được hỏi vậy, các Tỷ-kheo ấy bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, Thế Tôn đi ra chẳng bao lâu, cuộc đàm thoại sau đây đã khởi lên giữa chúng con: "Này các Hiền giả, thật hy hữu thay! Này các hiền giả thật kỳ diệu thay đại thần lực, đại oai lực của Như Lai! Như Lai nhớ được chư Phật quá khứ, những vị này đã nhập Niết Bàn, đã đoạn các chướng ngại, đã đoạn các chướng đạo, đã chấm dứt sự luân hồi, đã thoát ly mọi đau khổ. Như Lai cũng nhớ đến chủng tánh của những vị này, cũng nhớ đến danh tánh, cũng nhớ đến tộc tánh, cũng nhớ đến tuổi thọ, cũng nhớ đến hai vị đệ tử, cũng nhớ đến các Tăng hội như sau: "Các bậc Thế Tôn ấy, sanh tánh là như vậy, danh tánh là như vậy, tộc tánh là như vậy, giới hạnh là như vậy, pháp hạnh là như vậy, tuệ hạnh là như vậy, trí hạnh là như vậy, giải thoát là như vậy". Này các Hiền giả, quý vị

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3413

nghĩ như thế nào? Có phải Như Lai khéo chứng đạt pháp giới như vậy, và nhờ chứng đạt pháp giới này, Như Lai nhớ chư Phật quá khứ, những vị này đã nhập Niết bàn, đã đoạn các chướng ngại, đã đoạn các chướng đạo, đã chấm dứt sự luân hồi, đã thoát ly mọi đau khổ. Như Lai cũng nhớ đến chủng tánh các vị này, cũng nhớ đến danh tánh, cũng nhớ đến tộc tánh, cũng nhớ đến tuổi thọ, cũng nhớ đến hai vị đệ tử, cũng nhớ đến các Tăng hội như sau: "Các bậc Thế Tôn ấy, sanh tánh là như vậy, danh tánh là như vậy, tộc tánh là như vậy, giới hạnh là như vậy, pháp hạnh là như vậy, tuệ hạnh là như vậy, trí hạnh là như vậy, giải thoát là như vậy?" Hay là chư Thiên mách bảo Như Lai và nhờ sự mách bảo này, Như Lai nhớ được các đức Phật quá khứ, các vị này đã nhập Niết bàn đã đoạn các chướng ngại, đã đoạn các chướng đạo, đã chấm dứt sự luân hồi, đã thoát ly mọi đau khổ. Như Lai cũng nhớ đến chủng tánh các vị này, cũng nhớ đến danh tánh, cũng nhớ đến tộc tánh, cũng nhớ đến tuổi thọ, cũng nhớ đến hai vị đệ tử, cũng nhớ đến các Tăng hội như sau: "Các bậc Thế Tôn ấy, sanh tánh là như vậy, danh tánh là như vậy, tộc tánh là như vậy, giới hạnh là như vậy, pháp hạnh là như vậy, tuệ hạnh là như vậy, trí hạnh là như vậy, giải thoát như thế này?" Bạch Thế Tôn, như vậy là vấn đề bàn luận giữa chúng con, khi Thế Tôn đến.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3414

15. - Này các Tỷ-kheo, như vậy là pháp giới ấy được khéo chứng đạt bởi Như Lai, và nhờ chứng đạt pháp giới này, Như Lai nhớ được chư Phật quá khứ, những vị này đã nhập Niết Bàn, đã đoạn các chướng ngại, đã đoạn các chướng đạo, đã chấm dứt sự luân hồi, đã thoát ly mọi đau khổ. Như Lai cũng nhớ đến chủng tánh của những vị này, cũng nhớ đến danh tánh, cũng nhớ đến tộc tánh, cũng nhớ đến tuổi thọ, cũng nhớ đến hai vị đệ tử, cũng nhớ đến các Tăng hội như sau: "Các bậc Thế Tôn ấy, sanh tánh là như vậy, danh tánh là như vậy, tộc tánh là như vậy, giới hạnh là như vậy, pháp hạnh là như vậy, tuệ hạnh là như vậy, trí hạnh là như vậy, giải thoát là như vậy".

Này các Hiền giả, quý vị nghĩ như thế nào? Có phải Như Lai khéo chứng đạt pháp giới như vậy, và nhờ chứng đạt pháp giới này, Như Lai nhớ chư Phật quá khứ, những vị này đã nhập Niết bàn, đã đoạn các chướng ngại, đã đoạn các chướng đạo, đã chấm dứt sự luân hồi, đã thoát ly mọi đau khổ. Như Lai cũng nhớ đến chủng tánh các vị này, cũng nhớ đến danh tánh, cũng nhớ đến tộc tánh, cũng nhớ đến tuổi thọ, cũng nhớ đến hai vị đệ tử, cũng nhớ đến Tăng hội như sau: "Các bậc Thế Tôn ấy, sanh tánh là như vậy, danh tánh là như vậy, tộc tánh là như vậy, giới hạnh là như vậy, pháp hạnh là như vậy, tuệ hạnh là như vậy, trí hạnh là như vậy, giải thoát là như vậy".

MƯỜI HAI DUYÊN                                        3415

Này các Tỷ-kheo, vậy hãy nghe và suy nghiệm kỹ, Ta sẽ giảng.

- Thưa vâng, Bạch Thế Tôn.

Các Tỷ-kheo ấy vâng lời Thế Tôn, Thế Tôn giảng như sau:

16. - Này các Tỷ-kheo, cách đây chín mươi mốt
kiếp về trước, Thế Tôn Vipassĩ bậc A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác ra đời. Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn
Vipassĩ, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác thuộc
chủng tánh Sát-đế-ly, sanh trong giai cấp Sát-đế-ly.
Này các Tỷ kheo, Thế Tôn Vipassĩ, bậc A la hán,
Chánh Đẳng Giác thuộc danh tánh Kondanna. Này
các Tỷ-kheo, Thế Tôn Vipassĩ, bậc A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác, tuổi thọ đến tám vạn năm. Này các Tỷ-
kheo, Thế Tôn Vipassĩ, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng
Giác, giác ngộ dưới gốc cây Patali (Ba-ba-la). Này
các Tỷ-kheo, hai vị hiền sĩ, đệ nhất đệ tử của Thế
Tôn Vipassĩ, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác tên là
Khanda (Kiển-trà) và Tissa (Đề-xá). Này các Tỷ-
kheo, trong thời Thế Tôn Vipassĩ, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác có ba Tăng hội: một Tăng hội sáu
mươi tám vạn Tỷ-kheo, một Tăng hội mười vạn Tỷ-
kheo, một Tăng hội tám vạn Tỷ-kheo. Này các Tỷ-
kheo, Thế Tôn Vipassĩ, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3416

Giác có vị thị giả Tỷ-kheo tên là Asoka (A-dục), vị
này là vị thị giả đệ nhất. Này các Tỷ-kheo, Phụ
Vương Thế Tôn Tỳ-bà-thi, bậc A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác tên là Bandhumã (Bàn-đầu), mẫu hậu tên
là Bandhumatĩ (Bàn-đầu-bà-đề), kinh thành của
Bandhumã tên là Bandhumatĩ.

17. Này các Tỷ-kheo, pháp nhĩ là như vậy, Bồ-tát
Vipassĩ, sau khi từ giã cảnh giới Đâu-suất thiên,
chánh niệm tĩnh giác nhập vào mẫu thai. Này các Tỷ-
kheo, pháp nhĩ là như vậy.

Khi Bồ-tát Vipassĩ từ giã cảnh giới Đâu-suất thiên, chánh niệm tĩnh giác nhập vào mẫu thai, khi ấy một hào quang vô lượng, thần diệu, thắng xa oai lực của chư Thiên hiện ra cùng khắp thế giới, gồm có các thế giới ở trên chư Thiên, thế giới của các Ma vương và Phạm thiên và thế giới ở dưới gồm các vị Sa-môn, Bà-la-môn, các vị hoàng tử và dân chúng. (1). Cho đến các cảnh giới ở giữa các thế giới, không có nền tảng, tối tăm, u ám, những cảnh giới mà mặt trăng mặt trời với đại thần lực, đại oai đức như vậy cũng không thể chiếu thấu, trong những cảnh giới ấy một hào quang vô lượng, thắng xa oai lực của chư Thiên hiện ra. Và các chúng sanh sống tại những chỗ ấy, nhờ hào quang ấy mới thấy nhau và nói: "Cũng có những chúng sanh khác sống ở đây". Và mười ngàn

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3417

thế giới chuyển động, rung động, chuyển động
mạnh. Và hào quang vô lượng, thần diệu ấy, thắng
xa oai lực của chư Thiên hiện ra ở thế giới. Pháp nhĩ
là như vậy.

(1) Sadevamanussaya. Có chỗ dịch: chư Thiên và loài người.

Này các Tỷ-kheo, pháp nhĩ là như vậy. Khi vị Bồ -
tát nhập mẫu thai, bốn vị Thiên tử đứng canh gác
bốn phương trời và nói: "Không cho một ai, người
hay không phải loài người, được hãm hại vị Bồ-tát.
Pháp nhĩ là như vậy".

18. Này các Tỷ-kheo, pháp nhĩ là như vậy. Khi vị
Bồ-tát nhập mẫu thai, mẹ vị Bồ-tát giữ giới một cách
hồn nhiên, không sát sanh, không trộm cắp, không tà
dâm, không nói láo, không uống các thứ rượu men,
rượu nấu. Pháp nhĩ là như vậy.

19. Này các Tỷ-kheo, pháp nhĩ là như vậy. Khi vị Bồ-tát nhập mẫu thai, mẹ vị Bồ-tát không khởi dục tâm đối với một nam nhân nào, và không vi phạm tiết hạnh với bất kỳ người đàn ông nào dầu người này có tâm ái nhiễm đối với bà. Pháp nhĩ là gì vậy.

20. Này các Tỷ-kheo, pháp nhĩ là như vậy. Khi vị Bồ-tát nhập mẫu thai, mẹ vị Bồ-tát có được năm món

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3418

dục lạc đầy đủ, tận hưởng, trọn hưởng năm món dục lạc ấy. Pháp nhĩ là như vậy.

21. Này các Tỷ-kheo, pháp nhĩ là như vậy. Khi vị
Bồ-tát nhập mẫu thai, mẹ vị Bồ-tát không bị một bệnh
tật gì. Bà sống với tâm hoan hỷ, với thân khoan
khoái. Bà thấy trong bào thai của mình vị Bồ-tát đầy
đủ mọi bộ phận và chân tay.

Này các Tỷ-kheo, ví như viên ngọc lưu ly, thanh tịnh, thuần nhất, có tám cạnh, khéo cắt, khéo giũa, trong sáng, không tỳ vết, hoàn hảo trong mọi phương diện. Rồi một sợi dây được xâu qua viên ngọc ấy, dây màu xanh, màu vàng, màu đỏ, màu trắng hay màu vàng lợt. Nếu có người có mắt để viên ngọc trên bàn tay của mình, người ấy sẽ thấy rõ ràng: "Đây là viên ngọc lưu ly, thanh tịnh thuần nhất, có tám cạnh, khéo cắt khéo giũa, trong sáng, không tỳ vết, hoàn hảo trong mọi phương diện. Đây là sợi dây xâu qua, sợi dây màu xanh, màu vàng, màu đỏ, màu trắng hay màu vàng lạt". Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, khi vị Bồ-tát nhập mẫu thai, mẹ vị Bồ-tát không một bệnh tật gì. Bà sống với tâm hoan hỷ, với thân khoan khoái. Bà thấy trong bào thai của mình vị Bồ-tát đầy đủ mọi bộ phận và chân tay. Pháp nhĩ là như vậy.

22. Này các Tỷ-kheo, pháp nhĩ là như vậy. Sau khi

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3419

sanh vị Bồ-tát bảy ngày, mẹ vị Bồ-tát mệnh chung và sanh lên cảnh trời Đâu suất. Pháp nhĩ là như vậy.

23. Này các Tỷ-kheo, pháp nhĩ là như vậy. Trong khi
các người đàn bà khác mang bầu thai trong bụng chín
tháng hay mười tháng rồi mới sanh, mẹ vị Bồ-tát
sanh vị Bồ-tát không phải như vậy. Mẹ vị Bồ-tát
mang vị Bồ-tát trong bụng mười tháng trời mới
sanh. Pháp nhĩ là như vậy.

24. Này các Tỷ-kheo, pháp nhĩ là như vậy. Trong khi
các người đàn bà khác, hoặc ngồi, hoặc nằm mà sanh
con, mẹ vị Bồ-tát sanh vị Bồ-tát không phải như vậy.
Mẹ vị Bồ-tát đứng mà sanh vị Bồ-tát. Pháp nhĩ là
như vậy.

25. Này các Tỷ-kheo, pháp nhĩ là như vậy. Khi vị Bồ-tát từ bụng mẹ sanh ra, chư Thiên đỡ lấy Ngài trước, sau mới đến loài người. Pháp nhĩ là như vậy.

26. Này các Tỷ-kheo, pháp nhĩ là như vậy. Khi vị
Bồ-tát từ bụng mẹ sanh ra, vị Bồ-tát không đụng
đến đất. Có bốn Thiên tử đỡ lấy Ngài, đặt Ngài trước
bà mẹ và thưa: "Hoàng hậu hãy hoan hỷ. Hoàng
hậu sanh một bậc vĩ nhân". Pháp nhĩ là như vậy.

27. Này các Tỷ-kheo, pháp nhĩ là như vậy. Khi vị Bồ-tát từ bụng mẹ sanh ra, Ngài sanh ra thanh tịnh,

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3420

không bị nhiễm ô bởi nước nhớt nào, không bị nhiễm ô bởi loại mủ nào, không bị nhiễm ô bởi loại máu nào, không bị nhiễm ô bởi bất cứ vật bất tịnh nào, thanh thịnh, trong sạch. Pháp nhĩ là như vậy.

Này các Tỷ-kheo, như viên ngọc ma-ni bảo châu đặt trên một tấm vải Ba-la-nại. Hòn ngọc không làm nhiễm ô tấm vải Ba-la-nại, tấm vải Ba-la-nại cũng không làm nhiễm ô hòn ngọc. Vì sao vậy? Vì cả hai đều thanh tịnh. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo. Khi vị Bồ-tát từ bụng mẹ sanh ra, Ngài sanh ra thanh tịnh, không bị nhiễm ô bởi nước nhớt nào, không bị nhiễm ô bởi loại mủ nào, không bị nhiễm ô bởi loại máu nào, không bị nhiễm ô bởi bất cứ sự vật bất tịnh nào, thanh tịnh, trong sạch. Pháp nhĩ là như vậy.

28. Này các Tỷ-kheo, pháp nhĩ là như vậy. Khi vị
Bồ-tát từ bụng mẹ sanh ra, hai dòng nước từ hư
không hiện ra, một dòng lạnh, một dòng nóng. Hai
dòng nước ấy tắm rửa sạch sẽ cho vị Bồ-tát và cho
bà mẹ. Pháp nhĩ là như vậy.

29. Này các Tỷ-kheo, pháp nhĩ là như vậy. Vị Bồ-tát
khi sanh ra, Ngài đứng vững, thăng bằng trên hai
chân, mặt hướng phía Bắc, bước đi bảy bước, một
lọng trắng được che trên. Ngài nhìn khắp cả mọi
phương, lớn tiếng như con ngưu vương, thốt ra

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3421

lời như sau: "Ta là bậc tối thượng ở trên đời! Ta là bậc tối tôn ở trên đời. Ta là bậc cao nhất ở trên đời. Nay là đời sống cuối cùng, không còn phải tái sanh ở đời này nữa". Pháp nhĩ là như vậy.

30. Này các Tỷ-kheo, pháp nhĩ là như vậy. Khi vị Bồ-tát từ bụng mẹ sanh ra, khi ấy một hào quang vô lượng thần diệu, thắng xa oai lực của chư Thiên hiện ra cùng khắp thế giới, gồm có các thế giới trên chư Thiên, thế giới của các Ma vương và Phạm thiên, và thế giới ở dưới gồm các vị Sa-môn, Bà-la-môn, các vị hoàng tử và dân chúng. Cho đến các cảnh giới ở giữa các thế giới, không có nền tảng, tối tăm, u ám, những cảnh giới mà mặt trăng, mặt trời với đại thần lực, đại oai đức như vậy cũng không thể chiếu thấu, trong những cảnh giới ấy, một hào quang vô lượng, thắng xa oai lực của chư Thiên hiện ra. Và các chúng sanh sống tại những chỗ ấy, nhờ hào quang ấy mới thấy nhau mà nói: "Cũng có những chúng sanh khác sống ở đây". Và mười ngàn thế giới chuyển động, rung động, chuyển động mạnh. Và hào quang vô lượng thần diệu ấy thắng xa oai lực của chư Thiên hiện ra ở thế giới. Pháp nhĩ là như vậy.

31. Này các Tỷ-kheo, khi hoàng tử Vipassĩ sinh ra, vua Bandhumã được báo tin: "Đại vương đã được sinh một hoàng tử". Này các Tỷ-kheo, khi thấy

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3422

hoàng tử xong, vua Bandhumã liền cho mời các vị
Bà-la-môn đoán tướng và nói: "Này các Hiền giả,
hãy xem tướng cho Hoàng tử". Này các Tỷ-kheo, khi
xem tướng Hoàng tử Vipassĩ xong, các vị Bà-la-môn
đoán tướng tâu với vua Bandhumã: "Đại vương hãy
hân hoan; Đại vương đã sinh một bậc vĩ nhân! May
mắn thay cho Đại vương, đại hạnh thay cho Đại
vương đã được một Hoàng tử như vậy sanh trong gia
đình. Tâu Đại vương, Hoàng tử này có đầy đủ ba
mươi hai tướng tốt của bậc Đại nhân. Ai có đủ ba
mươi hai tướng tốt này sẽ chọn hai con đường này
thôi, không có con đường nào khác. Nếu sống tại gia
đình, vị này sẽ trở thành vua Chuyển luân Thánh
vương, dùng chánh pháp trị nước, bình định bốn
phương, đem lại an toàn cho quốc độ, đầy đủ bảy
món báu. Bảy món báu trở thành vật sở hữu của vị
này, tức là xe báu, voi báu, ngựa báu, ngọc báu, nữ
báu, gia chủ báu và thứ bảy là tướng quân báu. Vị
này có đến hơn một ngàn thái tử, những bậc anh
hùng, lực sĩ, chinh phục quân thù. Vị này chinh phục
cõi đất này cho đến hải biên và trị nước với chánh
pháp, không dùng trượng, không dùng đao. Nếu vị
này từ bỏ gia đình, xuất gia sống không gia đình, vị
này sẽ thành bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, vén
lui màn vô minh che đời".

32. "Đại vương, ba mươi hai tướng tốt của bậc Đại

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3423

nhân là gì mà Hoàng tử nếu đầy đủ những tướng tốt này sẽ chọn đi hai con đường, không có con đường nào khác. Nếu sống tại gia đình, vị này sẽ trở thành vua Chuyển luân Thánh vương dùng chánh pháp trị nước, bình định bốn phương, đem lại an toàn cho quốc lộ, đầy đủ bảy món báu. Bảy món báu trở thành vật sở hữu của vị này, tức là xe báu, voi báu, ngựa báu, ngọc báu, nữ báu, cư sĩ báu và thứ bảy là tướng quân báu. Vị này có đến hơn một ngàn thái tử, những bậc anh hùng, lực sĩ, chinh phục quân thù. Vị này chinh phục cõi đất này cho đến hải biên và trị nước với chánh pháp, không dùng trượng, không dùng đao. Nếu vị này từ bỏ gia đình, xuất gia sống không gia đình, vị này sẽ thành bậc A-la-hán. Chánh Đẳng Giác, vén lui màn vô minh che đời?

65.   "Đại vương, Hoàng tử này có lòng bàn chân
bằng phẳng, tướng này được xem là tướng tốt
của bậc Đại nhân.
66.   "Đại vương, dưới hai bàn chân của Hoàng tử
này, có hiện ra hình bánh xe, với ngàn tăm xe,
với trục xe, vành xe, với các bộ phận hoàn toàn
đầy đủ, tướng này được xem là tướng của bậc
Đại nhân.
67.   "Đại vương, Hoàng tử này có gót chân thon
dài... (như trước)

MƯỜI HAI DUYÊN                                       3424

68.   "Đại vương, Hoàng tử này có ngón tay, ngón
chân dài...
69.   "Đại vương, Hoàng tử này có tay chân mềm
mại...
70.   "Đại vương, Hoàng tử này có tay chân có màn
da lưới...
71.   "Đại vương, Hoàng tử này có mắt cá tròn như
con sò...
72.   "Đại vương, Hoàng tử này có ống chân như con
dê rừng...
73.   "Đại vương, Hoàng tử này đứng thẳng, không
co lưng xuống, có thể rờ từ đầu gối với hai bàn
tay...
74.   "Đại vương, Hoàng tử này có tướng mã âm
tàng...
75.   "Đại vương, Hoàng tử này có màu da như
đồng, màu sắc như vàng...
76.   "Đại vương, Hoàng tử này có da trơn mướt
khiến bụi không thể bám dính vào...
77.   "Đại vương, Hoàng tử này có lông da mọc từ
lông một, mỗi lỗ chân lông có một lông...

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3425

78.   "Đại vương, Hoàng tử này có lông mọc xoáy
tròn thẳng lên, mỗi sợi lông đều vậy, màu xanh
đậm như thuốc bôi mắt, xoáy lên từng xoáy
tròn nhỏ, và xoáy về hướng mặt...
79.   "Đại vương, Hoàng tử này có thân hình cao
thẳng...
80.   "Đại vương, Hoàng tử này có bảy chỗ tròn
đầy...
81.   "Đại vương, Hoàng tử này có nửa thân trước
như con sư tử...
82.   "Đại vương, Hoàng tử này không có lõm
khuyết giữa hai vai...
83.   "Đại vương, Hoàng tử này có thân thể cân đối
như cây bàng (nigrodha: ni-câu-luật). Bề cao
của thân ngang bằng bề dài của hai tay sải rộng,
bề dài của hai tay sải rộng ngang bằng bề cao
của thân...
84.   "Đại vương, Hoàng tử này có bán thân trên
vuông tròn...
85.   "Đại vương, Hoàng tử này có vị giác hết sức
sắc bén...
86.   "Đại vương, Hoàng tử này có quai hàm như con

MƯỜI HAI DUYÊN                                       3426

sư tử. .
87.   "Đại vương, Hoàng tử này có bốn mươi răng...
88.   "Đại vương, Hoàng tử này có răng đều đặn...
89.   "Đại vương, Hoàng tử này có răng không
khuyết hở...
90.   "Đại vương, Hoàng tử này có răng cửa (thái xỉ)
trơn láng...
91.   "Đại vương, Hoàng tử này có tướng lưỡi rộng
dài...
92.   "Đại vương, Hoàng tử này có giọng nói tuyệt
diệu như tiếng chim ca-lăng-tần-già
(Karavika)...
93.   "Đại vương, Hoàng tử này có hai mắt màu xanh
đậm...
94.   "Đại vương, Hoàng tử này có lông mi con bò
cái...
95.   "Đại vương, Hoàng tử này giữa hai lông mày,
có sợi lông trắng mọc lên, mịn màng như bông
nhẹ.
96.   "Đại vương, Hoàng tử này có nhục kế trên đầu,

MƯỜI HAI DUYÊN                                       3427

tướng này được xem là tướng tốt của bậc Đại
nhân...
33. "Đại vương, Hoàng tử có đầy đủ ba mươi hai
tướng tốt của bậc Đại nhân, với ba mươi hai tướng
tốt này, Hoàng tử sẽ chọn đi hai con đường, không
có con đường nào khác. Nếu sống tại gia đình, Hoàng
tử sẽ trở thành vua Chuyển luân Thánh vương, đem
lại an toàn cho quốc độ, đầy đủ bảy món báu. Bảy
món báu trở thành sở hữu của Ngài, tức là xe báu,
voi báu, ngựa báu, ngọc báu, nữ báu, cư sĩ báu, và
thứ bảy là tướng quân báu. Vị này có đến hơn một
ngàn thái tử, những bậc anh hùng, lực sĩ, chinh phục
quân thù. Vị này chinh phục quả đất này cho đến hải
biên và trị nước với chánh pháp, không dùng trượng,
không dùng đao. Nếu Hoàng tử từ bỏ gia đình, xuất
gia sống không gia đình, Hoàng tử sẽ thành bậc A-
la-hán, Chánh Đẳng Giác, vén lui màn vô minh che
đời".

Này các Tỷ-kheo, Vua Bandhumã ra lệnh cúng dường các vị Bà-la-môn đoán tướng ấy, các áo vải mới và làm thỏa mãn mọi sự đòi hỏi ước muốn.

34. Này các Tỷ-kheo, rồi vua Bandhumã cho nuôi những người vú cho hoàng tử Vipassĩ. Người cho bú, người tắm, người lo bồng ẳm, người mang trên nách. Này các Tỷ-kheo, một lọng trắng ngày đêm được che

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3428

trên hoàng tử Vipassĩ, và lệnh được truyền ra:
"Không được để lạnh hay nóng, cỏ, bụi, hay sương
làm phiền hoàng tử". Hoàng tử Vipassĩ được mọi
người âu yếm. Này các Tỷ-kheo, cũng như hoa sen
xanh, hoa sen hồng, hay hoa sen trắng được mọi
người yêu thích. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, hoàng
tử Vipassĩ được mọi người âu yếm, gần như được ẳm
từ nách này qua nách người khác.

35. Này các Tỷ-kheo, khi hoàng tử Vipassĩ được sinh
ra, hoàng tử phát âm rất là tuyệt diệu, âm vận điều
hòa, dịu ngọt và hấp dẫn. Này các Tỷ-kheo, giống
như con chim ca-lăng-tân-già sinh trong núi Hy-mã-
lạp sơn, giọng chim rất là tuyệt diệu, âm vận điều
hòa, dịu ngọt và hấp dẫn. Cũng vậy này các Tỷ-kheo,
Hoàng Tử Vipassĩ phát âm rất là tuyệt diệu, âm vận
điều hòa, dịu ngọt và hấp dẫn.

36. Này các Tỷ-kheo, khi hoàng tử Vipassĩ sanh ra, Thiên nhãn hiện ra với Ngài, do nghiệp báo sanh, và nhờ Thiên nhãn ấy, Ngài có thể nhìn khắp chung quanh đến một do tuần, ban ngày cũng như ban đêm.

37. Này các Tỷ-kheo, khi hoàng tử Vipassĩ sanh ra, Ngài nhìn thẳng sự vật với cặp mắt không nhấp nháy, như hàng chư Thiên ở Tam thập tam thiên. Vì hoàng tử Vipassĩ nhìn không nhấp nháy, nên này các Tỷ-

MƯỜI HAI DUYÊN                                   3429

kheo, hoàng tử Vipassĩ được gọi tên là "Vipassì
Vipassì", "Vị đã nhìn thấy". Này các Tỷ-kheo, khi
vua Bandhumã ngồi xử kiện, vua cho đặt hoàng tử
Vipassì ngồi bên nách mình để xử kiện. Này các Tỷ-
kheo, hoàng tử Vipassì ngồi bên nách vua cha như
vậy và chú tâm quan sát phương thức xử kiện đến
nỗi tự mình cũng có thể phán đoán xử kiện. Này các
Tỷ-kheo, do hoàng tử Vipassì "có thể quan sát và xử
kiện đúng luật pháp" và danh từ "Vipassì Vipassì"
càng được dùng để đặt tên cho Ngài.

38. Này các Tỷ-kheo, rồi vua Bandhumã cho xây
dựng ba tòa lâu đài cho hoàng tử Vipassì, một cho
mùa mưa, một cho mùa đông, một cho mùa lạnh, và
năm món dục lạc đều được chuẩn bị đầy đủ. Này các
Tỷ-kheo, hoàng tử Vipassì sống bốn tháng mưa trong
lâu đài dành cho mùa mưa, được hầu hạ mua vui với
các nữ nhạc sĩ, và không một lần nào, Ngài bước
xuống khỏi lầu.

II

1. - Này các Tỷ-kheo, hoàng tử Vipassì, sau thời gian nhiều năm, nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm, cho gọi người đánh xe: "Này khanh, hãy cho thắng các cỗ xe thù thắng, chúng ta sẽ đi đến vườn ngự uyển để xem phong cảnh" - "Thưa vâng, Hoàng Tử". Này các Tỷ-

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3430

kheo, người đánh xe vâng lời hoàng tử Vipassì, cho thắng các cỗ xe thù thắng rồi bạch hoàng tử Vipassì: "Tâu Hoàng tử, các cỗ xe thù thắng đã thắng xong. Hãy làm những gì Hoàng tử xem là hợp thời".

Này các Tỷ-kheo, lúc bấy giờ hoàng tử Vipassì leo lên cỗ xe thù thắng và cùng với các cỗ xe thù thắng khác, tiến đến vườn ngự uyển.

2. Này các Tỷ-kheo, hoàng tử Vipassì trên đường đi
đến vườn ngự uyển, thấy một người già nua, lưng
còm như nóc nhà, chống gậy, vừa đi vừa run rẩy,
khổ não, không còn đâu là tuổi trẻ. Thấy vậy hoàng
tử hỏi người đánh xe:

- "Này khanh, người đó là ai vậy? Sao thân người đó không giống các người khác?"

- "Tâu Hoàng tử, người đó là một người được gọi là già vậy".

- "Này khanh, sao người ấy được gọi là một người già?"

- "Tâu Hoàng tử, người ấy gọi là già vì nay người ấy sống không bao lâu nữa".

- "Này khanh, vậy rồi Ta có bị già không, một

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3431

người chưa qua tuổi già?"

- "Tâu Hoàng tử, Hoàng tử và cả con nữa, chúng ta tất cả sẽ bị già nua, dầu chúng ta chưa qua tuổi già!"

- "Này khanh, thôi nay thăm vườn ngự uyển như vậy là vừa rồi. Hãy cho đánh xe trở về cung".

- "Thưa vâng, Hoàng tử".

Này các Tỷ-kheo, người đánh xe vâng theo lời hoàng
tử, cho đánh xe trở về cung. Này các Tỷ-kheo, hoàng
tử Vipassì về trong cung, đau khổ, sầu muộn và
suy nghĩ. "Sỉ nhục thay, cái gọi là sanh. Và ai sanh
ra cũng phải già yếu như vậy!".

3. Này các Tỷ-kheo, khi ấy vua Bandhumà cho gọi
người đánh xe và hỏi: "Này khanh, Hoàng tử có vui
vẻ không, tại vườn ngự uyển? "Này khanh, Hoàng tử
có hoan hỷ không, tại vườn ngự uyển?".

- "Tâu Đại vương, Hoàng tử không có vui vẻ tại vườn ngự uyển. Tâu Đại vương, Hoàng tử không có hoan hỷ, tại vườn ngự uyển"

- "Này khanh, khi đến vườn ngự uyển, Hoàng tử đã thấy gì?"

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3432

- "Tâu đại vương, Hoàng tử trong khi đi đến vườn ngự uyển, thấy một người già nua, lưng còm như nóc nhà, chống gậy vừa đi vừa run rẩy, khổ não không còn đâu là tuổi trẻ. Thấy vậy, Hoàng tử hỏi con: "Này khanh, người đó là ai vậy? Sao tóc người đó không giống các người khác? Sao thân người đó không giống các người khác?" - "Tâu Hoàng tử, người ấy được gọi là vậy" - "Này khanh, sao người ấy được gọi là người già? - "Tâu Hoàng tử, người ấy gọi là già, vì nay người ấy sống không bao lâu nữa". - "Này khanh, vậy rồi Ta có phải bị già không, một người chưa qua tuổi già?" - "Tâu Hoàng tử, Hoàng tử và cả con nữa, chúng ta tất cả sẽ bị già nua, dầu chúng ta chưa qua tuổi già" - "Này khanh, thôi nay thăm vườn ngự uyển như vậy vừa rồi. Hãy cho đánh xe trở về cung". - "Thưa vâng, Hoàng Tử!". Tâu Đại vương, con vâng lời Hoàng tử Vipassì, cho đánh xe trở về cung. Tâu Đại vương, Hoàng tử trở về cung, đau khổ, sầu muộn và suy nghĩ. "Sỉ nhục thay, cái gọi là sanh. Và ai sanh ra cũng phải già yếu như vậy".

4. Này các Tỷ-kheo, khi ấy vua Bandhumà suy nghĩ:
"Không thể để cho hoàng tử Vipassì từ chối không
trị vì. Không thể để cho Hoàng tử Vipassì xuất gia.
Không thể để cho lời của các vị Bà-la-môn đoán
tướng trở thành sự thật".

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3433

Này các Tỷ-kheo, rồi vua Bandhumà lại sắp đặt cho
hoàng tử Vipassì đầy đủ năm món dục lạc nhiều hơn
nữa, để hoàng tử Vipassì có thể trị vì, để hoàng tử
Vipassì khỏi phải xuất gia, để cho lời các vị Bà-la-
môn đoán tướng không trúng sự thật. Và, này các Tỷ-
kheo, hoàng tử Vipassì sống tận hưởng đầy đủ sung
túc năm món dục lạc.

5. Này các Tỷ-kheo hoàng tử Vipassì, sau thời gian nhiều năm, nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm cho gọi người đánh xe... (như trước).

6. Này các Tỷ-kheo, hoàng tử Vipassì, khi đang đi đến vườn ngự uyển, thấy một người bệnh hoạn, khổ não, nguy kịch, bò lết trong tiểu tiện, đại tiện của mình, cần có người khác nâng đỡ, cần có người khác dìu dắt. Thấy vậy, hoàng tử hỏi người đánh xe:

- "Này khanh, người này đã làm gì, mà mắt của
nó không giống mắt của những người khác,
giọng nói của nó không giống giọng nói của
những người khác?"

- "Tâu Hoàng tử, đó là một người được gọi là một người bệnh vậy".

- "Này khanh, sao người ấy được gọi là một

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3434

người bệnh?"

- "Tâu Hoàng tử, người ấy được gọi là một người bệnh vì người ấy chưa thoát khỏi căn bệnh của mình"

- "Này khanh, vậy rồi ta có bị bệnh không, một người chưa bị bệnh?"

- "Tâu Hoàng tử, Hoàng tử và cả con nữa, tất cả chúng ta sẽ bị bệnh tật, dầu chúng ta chưa bị bệnh tật".

- "Này khanh, thôi nay thăm vườn ngự uyển như vậy vừa rồi. Hãy cho đánh xe trở về cung".

- "Thưa vâng, Hoàng tử".

Này các Tỷ-kheo, người đánh xe vâng theo lời hoàng
tử cho đánh xe trở về cung. Này các Tỷ-kheo, hoàng
tử Vipassì về trong cung, đau khổ, sầu muộn và suy
nghĩ: "Sỉ nhục thay, cái gọi là sanh! Và ai sanh ra,
cũng phải già, cũng phải bệnh!"

7. Này các Tỷ-kheo, khi ấy vua Bandhumà cho gọi người đánh xe và hỏi: "Này khanh, Hoàng tử có vui vẻ không tại vườn ngự uyển? Hoàng tử có hoan hỷ không tại vườn ngự uyển?" - "Tâu Đại vương, Hoàng

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3435

tử không có vui vẻ tại vườn ngự uyển. Tâu Đại vương, Hoàng tử không có hoan hỷ tại vườn ngự uyển" - "Này khanh, khi đi đến vườn ngự uyển, Hoàng tử đã thấy gì?" - "Tâu Đại vương, Hoàng tử trong khi đến vườn ngự uyển thấy một người bệnh hoạn, khổ não, nguy kịch, bò lết trong tiểu tiện, đại tiện của mình, cần có người khác nâng đỡ, cần có người khác dìu dắt. Thấy vậy, Hoàng tử hỏi con: "Này khanh, người đó đã làm gì mà mắt của nó không giống mắt của người khác, giọng nói của nó không giống giọng nói của những người khác?" - "Tâu Hoàng tử, đó là một người được gọi là môt người bệnh vậy". - "Này khanh, sao người ấy được gọi là một người bệnh?" - "Tâu Hoàng tử, người ấy được gọi là người bệnh, vì người ấy chưa khỏi căn bệnh của mình!" - "Này khanh, vậy rồi ta có bị bệnh không, một người chưa bị bệnh?" - "Tâu Hoàng tử, Hoàng tử và cả con nữa, tất cả chúng ta sẽ bị bệnh tật, dầu chúng ta chưa bị bệnh tật". - "Này khanh, thôi nay thăm vườn ngự uyển như vậy vừa rồi! Hãy cho đánh xe trở về cung". - "Thưa vâng, Hoàng tử". Con vâng theo lời Hoàng tử cho đánh xe trở về cung. Tâu Đại vương, Hoàng tử về trong cung, đau khổ, sầu muộn và suy nghĩ: "Sỉ nhục thay, cái gọi là sanh! Và ai sanh ra, cũng phải già, cũng phải bệnh!".

- Này các Tỷ-kheo, khi ấy vua Bandhumà suy nghĩ:

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3436

"Không thể để cho Hoàng tử Vipassì từ chối không trị vì! Không thể để cho Hoàng tử Vipassì xuất gia! Không thể để cho lời của các vị Bà-la-môn đoán tướng trở thành sự thật". Này các Tỷ-kheo, rồi vua Bandhuma, lại sắp đặt cho hoàng tử Vipassì đầy đủ năm món dục lạc nhiều hơn nữa, để hoàng tử Vipassì có thể trị vì, để hoàng tử Vipassì không thể xuất gia, để cho lời các vị Bà-la-môn đoán tướng không trúng sự thật. Và này các Tỷ-kheo, hoàng tử Vipassì sống tận hưởng, đầy đủ, sung túc năm món dục lạc.

9. Này các Tỷ-kheo, hoàng tử Vipassì, sau thời gian
nhiều năm, nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm, cho gọi
người đánh xe: "Này khanh, hãy cho thắng các cỗ xe
thù thắng, chúng ta sẽ đi đến vườn ngự uyển để xem
phong cảnh". - "Thưa vâng, Hoàng tử".

Này các Tỷ-kheo, người đánh xe vâng lời hoàng tử
Vipassì, cho thắng các cỗ xe thù thắng rồi bạch
hoàng tử Vipassì: "Tâu hoàng tử, các cỗ xe thù thắng
đã thắng xong. Hãy làm những gì Hoàng tử xem là
hợp thời".

Này các Tỷ-kheo, lúc bấy giờ hoàng tử Vipassì leo lên cỗ xe thù thắng và cùng với các cỗ xe thù thắng khác, tiến đến vườn ngự uyển.

10. - Này các Tỷ-kheo, hoàng tử Vipassì trên đường

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3437

đi đến vườn ngự uyển, thấy một số đông người, mặc sắc phục khác nhau, và đang dựng một dàn hỏa táng. Thấy vậy, hoàng tử hỏi người đánh xe:

- "Này khanh, vì sao đám đông người ấy mặc sắc
phục khác nhau và đang dựng một dàn hỏa
táng?"
- "Tâu Hoàng tử, vì có một người vừa mới mệnh
chung"
- "Này khanh, vậy ngươi hãy đánh xe đến gần
người vừa mới mệnh chung!"
- "Thưa vâng, tâu Hoàng tử."
Này các Tỷ-kheo, người đánh xe vâng theo lời hoàng
tử, cho đánh xe đến người vừa mới mệnh chung. Này
các Tỷ-kheo, khi thấy thây người chết, hoàng tử
Vipassì hỏi:

- "Này khanh, sao người ấy được gọi là người đã
chết?"
- "Tâu Hoàng tử, người ấy được gọi là người đã
chết vì nay bà mẹ, ông cha, các người bà con
ruột thịt khác không thấy người ấy nữa; và
người ấy cũng không thấy bà mẹ, ông cha hay
những người bà con ruột thịt khác!"

MƯỜI HAI DUYÊN                                  3438

- "Này khanh, vậy Ta chưa chết, rồi có bị chết
không? Phụ vương, Mẫu hậu hay những người
bà con ruột thịt khác sẽ không thấy Ta chăng,
và Ta sẽ không thấy Phụ vương, Mẫu hậu hay
những bà con ruột thịt chăng?"
- "Tâu Hoàng tử, Hoàng tử và cả con nữa, chúng
ta tuy nay chưa chết nhưng rồi sẽ cũng bị chết.
Phụ vương, Mẫu hậu hay các người bà con ruột
thịt khác sẽ không thấy Hoàng Tử, và Hoàng tử
sẽ không thấy Phụ vương, Mẫu hậu hay các
người bà con ruột thịt khác".
- "Này khanh, thôi nay thăm vườn ngự uyển như
vậy vừa rồi. Hãy cho đánh xe trở về cung".
- "Thưa vâng, Hoàng tử".
Này các Tỷ-kheo, người đánh xe vâng lời hoàng tử,
cho đánh xe trở về cung. Này các Tỷ-kheo, hoàng tử
Vipassì về trong cung, đau khổ, sầu muộn và suy
nghĩ: "Sỉ nhục thay cái gọi là sanh! Và ai sanh ra
cũng phải già, cũng phải bệnh, cũng phải chết như
vậy!".

11. Này các Tỷ-kheo, khi ấy vua Bandhumà cho gọi người đánh xe và hỏi: "Này khanh, Hoàng tử có vui vẻ không, tại vườn ngự uyển? Hoàng tử có hoan hỷ

MƯỜI HAI DUYÊN                                   3439

không, tại vườn ngự uyển?"- "Tâu Đại vương, Hoàng tử không có vui vẻ tại vườn ngự uyển. Hoàng tử không có hoan hỷ tại vườn ngự uyển". - "Này khanh đi đến vườn ngự uyển, Hoàng tử đã thấy gì?" - "Tâu Đại vương, Hoàng tử trong khi đang đi đến vườn ngự uyển, thấy một số đông người, mặc sắc phục khác nhau và đang dựng một dàn hỏa táng. Thấy vậy Hoàng tử hỏi con: "Này khanh, vì sao đám đông người ấy, mặc sắc phục khác nhau và đang dựng một dàn hỏa táng?" - "Tâu Hoàng tử, vì có một người mới mệnh chung". - "Này khanh, vậy ngươi hãy đánh xe lại gần người vừa mới mệnh chung". - "Thưa vâng, tâu Hoàng tử". Con vâng theo lời Hoàng tử, cho đánh xe đến gần người vừa mới mệnh chung. Khi thấy thây chết, Hoàng tử hỏi con: "Này khanh, sao người ấy được gọi là người đã chết?" - "Tâu Hoàng tử, người ấy được gọi là người đã chết, vì nay bà mẹ, ông cha hay những bà con ruột thịt khác không thấy người ấy nữa! Và người ấy cũng không thấy bà mẹ, ông cha hay những người bà con ruột thịt khác". - "Này khanh, vậy Ta chưa chết rồi có bị chết không? Phụ vương, Mẫu hậu hay những người bà con ruột thịt khác sẽ không thấy Ta chăng? Và Ta sẽ không thấy Phụ vương, Mẫu hậu hay những người bà con ruột thịt khác chăng?" - "Tâu Hoàng tử, Hoàng tử và cả con nữa, chúng ta tuy nay chưa chết nhưng rồi cũng sẽ bị chết. Phụ vương, Mẫu hậu hay những

MƯỜI HAI DUYÊN                                   3440

người bà con ruột thịt khác sẽ không thấy hoàng tử,
và hoàng tử sẽ không thấy Phụ vương, Mẫu hậu hay
các người bà con ruột thịt khác" - "Này khanh, thôi
nay thăm vườn ngự uyển như vậy vừa rồi. Hãy cho
đánh xe trở về cung". - "Thưa vâng, Hoàng tử". Con
vâng theo lời hoàng tử Vipassì cho đánh xe trở về
cung. Hoàng tử về trong cung đau khổ, sầu muộn và
suy nghĩ: "Sỉ nhục thay cái gọi là sanh! Và ai sanh ra
cũng phải già, cũng phải bệnh, cũng phải chết như
vậy!".

12. Nay các Tỷ-kheo, khi ấy vua Bandhumà suy
nghĩ: "Không thể để cho hoàng tử Vipassì từ chối
không trị vì! Không thể để cho hoàng tử Vipassì xuất
gia. Không thể để cho lời các vị Bà-la-môn đoán
tướng trở thành sự thật".

- Này các Tỷ-kheo, rồi vua Bandhumà lại sắp đặt cho
hoàng tử Vipassì đầy đủ năm món dục lạc nhiều hơn
nữa, để hoàng tử Vipassì có thể trị vì, để hoàng tử
Vipassì không thể xuất gia, để cho lời các vị Bà-la-
môn đoán tướng không đúng sự thật. Và này các Tỷ-
kheo, Hoàng tử Vipassì sống tận hưởng, đầy đủ, sung
túc năm món dục lạc.

13. Này các Tỷ-kheo, hoàng tử Vipassì, sau thời gian nhiều năm, nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm cho gọi

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3441

người đánh xe: "Này khanh, hãy cho thắng các cỗ xe thù thắng, chúng ta sẽ đi đến vườn ngự uyển để xem phong cảnh". - "Thưa vâng, Hoàng tử".

Này các Tỷ-kheo, người đánh xe vâng lời hoàng tử
Vipassì, cho thắng các cỗ xe thù thắng rồi bạch
hoàng tử Vipassì: "Tâu Hoàng tử, các cỗ xe thù thắng
đã thắng xong. Hãy làm những gì Hoàng tử xem là
hợp thời".

Này các Tỷ-kheo, lúc bấy giờ hoàng tử Vipassì leo lên cỗ xe thù thắng và cùng với các cỗ xe thù thắng khác, tiến đến vườn ngự uyển.

14. Này các Tỷ-kheo, hoàng tử Vipassì trên đường đi đến ngự uyển thấy một vị xuất gia, đầu trọc, đắp áo cà sa. Thấy vậy, hoàng tử hỏi người đánh xe:

- "Này khanh, người này đã làm gì, mà đầu
người ấy lại khác đầu của những người khác,
và áo của người ấy cũng khác áo của những
người khác?"
- "Tâu Hoàng tử, người ấy được gọi là người
xuất gia!"
- "Này khanh, sao người ấy được gọi là người
xuất gia?"

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3442

- "Tâu Hoàng tử, xuất gia nghĩa là khéo tu phạm
hạnh, khéo tu tịnh hạnh, khéo hành thiện
nghiệp, khéo hành công đức nghiệp, khéo giữ
không hại chúng sanh, khéo có lòng từ đối với
chúng sanh!"
- "Này khanh, hãy đánh xe đến gần vị xuất gia".
- "Thưa vâng, Hoàng tử".
Này các Tỷ-kheo, người đánh xe vâng theo lời hoàng
tử Vipassì, đánh xe đến gần người xuất gia. Này các
Tỷ-kheo, rồi hoàng tử Vipassì hỏi vị xuất gia:

- "Thưa Hiền giả, Ngài đã làm gì, mà đầu của
Ngài không giống những người khác, và áo của
Ngài không giống các người khác?"
- "Thưa Hoàng tử, tôi là một người xuất gia!"
- "Thưa Hiền giả, thế nào gọi là người xuất gia?"
- "Thưa Hoàng tử, tôi là người được gọi là xuất
gia, vì tôi khéo tu phạm hạnh, khéo tu tịnh
hạnh, khéo hành thiện nghiệp, khéo hành công
đức nghiệp, khéo giữ không hại chúng sanh,
khéo có lòng từ đối với chúng sanh".
- "Thưa Hiền giả, lành thay hạnh xuất gia của

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3443

Ngài, lành thay khéo tu phạm hạnh, khéo tu
tịnh hạnh, khéo hành thiện nghiệp, khéo hành
công đức nghiệp, khéo giữ không hại chúng
sanh, khéo có lòng từ đối với chúng sanh".
15. Này các Tỷ-kheo, rồi hoàng tử Vipassì bảo người
đánh xe:

- "Này khanh, hãy lấy xe này và cho đánh xe về
cung. Còn Ta ở nơi đây, sẽ cạo bỏ râu tóc, đắp
áo cà sa, xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không
gia đình".

- "Thưa vâng, Hoàng tử".

Người đánh xe vâng lời hoàng tử Vipassì lấy xe và
đánh xe về cung. Còn hoàng tử Vipassì, chính tại chỗ
ấy, cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà sa, xuất gia từ bỏ gia
đình, sống không gia đình.

16. Này các Tỷ-kheo, lúc bấy giờ, tại kinh đô Bandhumatì có một đại chúng tám vạn bốn ngàn người nghe tin: "Hoàng tử Vipassì đã cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà sa, xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình". Khi nghe tin, các vị ấy suy nghĩ: "Pháp luật như vậy không phải tầm thường, xuất gia như vậy không phải tầm thường, vì hoàng tử Vipassì trong pháp luật ấy đã cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà sa, xuất

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3444

gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình". Nay hoàng
tử Vipassì đã cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà sa, xuất gia từ
bỏ gia đình, sống không gia đình tại sao chúng ta lại
không?"

Này các Tỷ-kheo, rồi đại chúng tám vạn bốn ngàn
người ấy cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà sa, xuất gia, từ bỏ
gia đình, sống không gia đình, dưới sự lãnh đạo của
Bồ-tát Vipassì. Rồi Bồ-tát Vipassì cùng với đồ
chúng, du hành, đi ngang qua những làng, thị xã và
đô thị.

17. Này các Tỷ-kheo, trong khi yên lặng tịnh cư, Bồ-
tát Vipassì suy nghĩ: "Sao Ta lại sống bị bao vây bởi
đồ chúng này. Tốt hơn là Ta sống một mình, lánh xa
đồ chúng này!"

Này các Tỷ-kheo, sau một thời gian Bồ-tát Vipassì sống một mình, lánh xa đồ chúng, tám vạn bốn ngàn vị xuất gia này đi một ngả, Bồ-tát Vipassì đi một ngả.

18. Này các Tỷ-kheo, trong khi yên lặng tịnh cư tại chỗ thanh vắng, Bồ-tát Vipassì suy nghĩ: "Thế giới này thật rơi vào cảnh khổ não, phải sanh rồi già, rồi chết, rồi từ bỏ thế giới này để tái sanh thế giới khác. Không một ai biết một con đường giải thoát khỏi sự đau khổ này, thoát khỏi già và chết".

MƯỜI HAI DUYÊN                                       3445

Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì suy nghĩ:
"Cái gì có mặt, già chết mới có mặt? Do duyên gì,
già chết sanh?". Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát
Vipassì, sau khi như lý tư duy, nhờ trí tuệ phát
sanh minh kiến sau đây: "Do sanh có mặt, nên già,
chết có mặt. Do duyên sanh, nên già chết sanh".

- Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì suy nghĩ:
"Cái gì có mặt, sanh mới có mặt? Do duyên gì,
sanh phát khởi?" Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát
Vipassì, sau khi như lý tư duy, nhờ trí tuệ,
phát sanh minh kiến sau đây: "Do hữu có
mặt nên sanh mới có mặt. Do duyên hữu, nên
sanh phát khởi".
- Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì suy nghĩ:
"Cái gì có mặt, hữu mới có mặt? Do duyên gì,
hữu phát sanh?" Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát
Vipassì, sau khi như lý tư duy, nhờ trí tuệ phát
sanh minh kiến sau đây: "Do thủ có mặt nên
hữu mới có mặt. Do duyên thủ, hữu phát sanh".
- Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì suy nghĩ:
"Cái gì có mặt, thủ mới có mặt? Do duyên gì,
thủ phát sanh?". Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát
Vipassì, sau khi như lý tư duy, nhờ trí tuệ phát
sanh minh kiến sau đây: "Do ái có mặt, thủ mới
phát sanh".

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3446

- Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì suy nghĩ:
"Cái gì có mặt, ái mới có mặt. Do duyên gì, ái
phát sanh?" Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát
Vipassì, sau khi như lý tư duy, nhờ trí tuệ phát
sanh minh kiến sau đây: "Do thọ có mặt, ái mới
có mặt. Do duyên thọ, ái phát sanh".
- Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì suy nghĩ:
"Cái gì có mặt, thọ mới có mặt. Do duyên gì,
thọ mới phát sanh?" Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-
tát Vipassì, sau khi như lý tư duy, nhờ trí tuệ
phát sanh minh kiến sau đây: "Do xúc có mặt,
thọ mới có mặt. Do duyên xúc, thọ mới phát
sanh".
- Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì suy nghĩ:
"Cái gì có mặt, xúc mới có mặt. Do duyên gì
xúc mới phát sanh?" Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-
tát Vipassì, sau khi như lý tư duy, nhờ trí tuệ
phát sanh minh kiến sau đây: "Do lục nhập có
mặt, xúc mới có mặt. Do duyên lục nhập, xúc
mới phát sanh ".
- Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì suy nghĩ:
"Cái gì có mặt, lục nhập mới có mặt. Do duyên
gì, lục nhập mới phát sanh?" Này các Tỷ-kheo,
rồi Bồ-tát Vipassì, sau khi như lý tư duy, nhờ
trí tuệ pháp sanh minh kiến sau đây: "Do danh

MƯỜI HAI DUYÊN                                   3447

sắc có mặt, lục nhập mới có mặt. Do duyên
danh sắc, lục nhập mới phát sanh".
- Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì suy nghĩ:
"Cái gì có mặt, danh sắc mới có mặt? Do duyên
gì, danh sắc mới phát sanh?" Này các Tỷ-kheo,
rồi Bồ-tát Vipassì, sau khi như lý tư duy, nhờ
trí tuệ pháp sanh minh kiến sau đây: "Do thức
có mặt, danh sắc có mới có mặt. Do duyên
thức, danh sắc mới phát sanh".
- Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì suy nghĩ:
"Cái gì có mặt, thức mới có mặt. Do duyên gì,
thức mới phát sanh?" Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-
tát Vipassì, sau khi như lý tư duy, nhờ trí tuệ
phát sanh minh kiến sau đây: "Do danh sắc có
mặt, thức mới có mặt. Do duyên danh sắc, thức
mới phát sanh".
19. Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì suy nghĩ như
sau: "Thức này xoay trở lui lại, từ nơi danh sắc,
không vượt khỏi danh sắc. Chỉ như thế này, con
người được sanh ra hay trở thành già, hay bị chết,
hay từ biệt cõi này, hay sanh lại ở cõi khác, nghĩa
là do duyên danh sắc, thức sanh; do duyên thức,
danh sắc sanh; do duyên danh sắc, lục nhập sanh;
do duyên lục nhập, xúc sanh; do duyên xúc, thọ
sanh; do duyên thọ, ái sanh; do duyên ái, thủ

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3448

sanh; do duyên thủ, hữu sanh; do duyên hữu,
sanh sanh; do duyên sanh, lão, tử, sầu bi, khổ ưu
não sanh. Như vậy là sự tập khởi của toàn bộ khổ
uẩn này".

 "Tập khởi, tập khởi". Này các Tỷ-kheo, từ nơi Bồ-
tát Vipassì, khởi sanh pháp nhãn từ trước chưa
từng được nghe, trí sanh, tuệ sanh, minh sanh, ánh
sáng sanh.

20. Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì suy nghĩ: "Do cái gì không có mặt, già chết không có mặt? Cái gì diệt, già chết diệt?" Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ- tát Vipassì, sau khi như lý tư duy, nhờ trí tuệ phát sanh minh kiến sau đây: "Do sanh không có mặt, già chết không có mặt, do sanh diệt, già chết diệt".

Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì suy nghĩ: "Do
cái gì không có mặt, sanh không có mặt? Cái gì diệt,
sanh diệt?" Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì, sau
khi như lý tư duy, nhờ trí tuệ phát sanh minh kiến
sau đây: "Do hữu không có mặt, sanh không có mặt,
do hữu diệt, sanh diệt".

Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì suy nghĩ: "Do cái gì không có mặt, hữu không có mặt? Cái gì diệt, hữu diệt?". Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì, sau khi như lý tư duy, nhờ trí tuệ phát sanh minh kiến

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3449

sau đây: "Do thủ không có mặt, hữu không có mặt, do thủ diệt, hữu diệt".

Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì suy nghĩ: "Do
cái gì không có mặt, thủ không có mặt? Cái gì diệt,
thủ diệt?" Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì, sau
khi như lý tư duy, nhờ trí tuệ phát sanh minh kiến
sau đây: "Do ái không có mặt, thủ không có mặt, do
ái diệt, thủ diệt".

Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì suy nghĩ: "Do
cái gì không có mặt, ái không có mặt? Cái gì diệt, ái
diệt?" Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì, sau khi
như lý tư duy, nhờ trí tuệ phát sanh minh kiến sau
đây: "Do thọ không có mặt, ái không có mặt, do thọ
diệt, ái diệt".

Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì suy nghĩ: "Do
cái gì không có mặt, thọ không có mặt? Cái gì diệt,
thọ diệt?" Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì, sau
khi như lý tư duy, nhờ trí tuệ phát sanh minh kiến
sau đây: "Do xúc không có mặt, thọ không có mặt,
do xúc diệt, thọ diệt".

Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì suy nghĩ: "Do cái gì không có mặt xúc không có mặt? Cái gì diệt, xúc diệt?" Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì, sau khi như lý tư duy, nhờ trí tuệ phát sanh minh kiến

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3450

sau đây: "Do lục nhập không có mặt, xúc không có mặt, do lục nhập diệt, xúc diệt".

Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì suy nghĩ: "Do cái gì có mặt, lục nhập không có mặt? Cái gì diệt, lục nhập diệt". Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì, sau khi như lý tư duy, nhờ trí tuệ phát sanh minh kiến sau đây: "Do danh sắc không có mặt, lục nhập không có mặt, do danh sắc diệt, lục nhập diệt".

Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì suy nghĩ: "Do cái gì không có mặt, danh sắc không có mặt? Cái gì diệt danh sắc diệt?" Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì, sau khi như lý tư duy, nhờ trí tuệ pháp sanh minh kiến sau đây: "Do thức không có mặt, danh sắc không có mặt, do thức diệt, danh sắc diệt".

Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì suy nghĩ: "Cái
gì không có mặt, thức không có mặt? Do cái gì diệt,
thức diệt?" Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì, sau
khi như lý tư duy, nhờ trí tuệ pháp sanh minh kiến
sau đây: "Do danh sắc không có mặt, thức không có
mặt, do danh sắc diệt, thức diệt".

21. Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì suy nghĩ: "Ôi, Ta đã chứng được con đường đưa đến Bồ- đề, nhờ pháp tu quán. Nghĩa là, do danh sắc diệt, thức diệt; do thức diệt, danh sắc diệt; do danh sắc

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3451

diệt, lục nhập diệt; do lục nhập diệt, xúc diệt; do xúc diệt, thọ diệt, do thọ diệt, ái diệt; do ái diệt, thủ diệt; do thủ diệt, hữu diệt; do hữu diệt, sanh diệt; do sanh diệt, già, chết, ưu, bi, khổ, sầu, não diệt. Như vậy, toàn bộ khổ uẩn diệt".

 "Diệt, diệt". Này các Tỷ-kheo, từ nơi Bồ-tát
Vipassì, khởi sanh pháp nhãn từ trước chưa từng
được nghe, trí sanh, tuệ sanh, minh sanh, ánh sáng
sanh.

22. Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì, sau một thời gian sống quán sự sanh diệt trong năm uẩn: "Đây là sắc, đây là sắc tập khởi, đây là sắc diệt. Đây là thọ, đây là thọ tập khởi, đây là thọ diệt. Đây là tưởng, đây là tưởng tập khởi, đây là tưởng diệt. Đây là hành, đây là hành tập khởi, đây là hành diệt! Đây là thức, đây là thức tập khởi, đây là thức diệt".

Và đối với Ngài, sau khi sống quán pháp sanh diệt trong năm thủ uẩn, chẳng bao lâu các lậu hoặc được tiêu trừ và Ngài được giải thoát.

III.

1. Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác liền suy nghĩ: "Nay Ta hãy thuyết pháp".

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3452

Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác suy nghĩ: "Pháp này do Ta chứng được, thật là sâu kín, khó thấy, khó chứng, tịch tịnh, cao thượng, siêu lý luận, vi diệu, chỉ người trí mới hiểu thấu. Còn quần chúng này thì ưu ái dục, khoái ái dục, ham thích ái dục. Đối với quần chúng ưa ái dục, khoái ái dục, ham thích ái dục, thật khó mà thấy được định lý ida-paccayata paticca samuppàda: Y tánh duyên khởi pháp; thật khó mà thấy được định lý tất cả hành là tịch tịnh, tất cả sanh y được trừ bỏ, ái được đoạn tận, ly dục, ái diệt, Niết-bàn. Nếu nay Ta thuyết pháp mà các người khác không hiểu Ta, thời như vậy thật khổ não cho Ta!"

2. Này các Tỷ-kheo, với Thế Tôn Vipassì, bậc A-la- hán, Chánh Đẳng Giác, những bài kệ bất khả tư nghì, từ trước chưa từng được nghe, được khởi lên:

Sao nay Ta lại nói lên chánh pháp mà Ta đã
chứng ngộ rất khó khăn.
Pháp này khó mà chứng ngộ với những ai bị
tham sân chi phối.
Những ai bị ái nhiễm và vô minh bao phủ rất
khó thấy pháp này.
Một pháp đi ngược dòng, vi diệu, thâm sâu,
khó thấy, vi tế.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       3453

Này các Tỷ-kheo, với những lời như vậy, suy tư trên vấn đề, tâm của Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, hướng về vô vi, thụ động, không muốn thuyết pháp. Khi bấy giờ, một trong các vị Đại Phạm thiên, khi biết được tư tưởng của Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, nhờ tư tưởng của mình, liền suy nghĩ: "Than ôi, thế giới sẽ bị tiêu diệt, thế giới sẽ bị hoại vong, nếu tâm của Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, hướng về vô vi, thụ động, không muốn thuyết pháp!"

3. Này các Tỷ-kheo, vị Đại Phạm thiên ấy, như một nhà lực sĩ duỗi thẳng cánh tay đã co lại, hay co lại cánh tay duỗi thẳng, cũng vậy vị ấy biến mất từ thế giới Phạm thiên và hiện ra trước mặt Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác. Này các Tỷ-kheo, rồi vị Đại Phạm thiên đắp thượng y trên một bên vai, quỳ đầu gối bên phải trên mặt đất, chắp tay hướng về Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác và bạch rằng: "Bạch Thế Tôn, hãy thuyết pháp! Bạch Thiện Thệ, hãy thuyết pháp! Có những chúng sanh ít bị bụi trần che phủ sẽ bị nguy hại nếu không được nghe chánh pháp. (Nếu được nghe), những vị này có thể thâm hiểu chánh pháp".

4. Này các Tỷ-kheo, được nghe nói vậy, Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác nói với vị

MƯỜI HAI DUYÊN                                       3454

Đại Phạm thiên: "Này Phạm thiên, Ta đã suy nghĩ
như sau: "Pháp này do Ta chứng được, thật là sâu
kín, khó thấy, khó chứng, tịch tịnh, cao thượng, siêu
lý luận, vi diệu, chỉ có người trí mới hiểu thấu. Còn
quần chúng này thì ưa ái dục, khoái ái dục, ham thích
ái dục. Đối với quần chúng ưa ái dục, khoái ái dục,
ham thích ái dục, thật khó mà thấy được định lý y
tánh duyên khởi pháp; thật khó mà thấy được định lý
tất cả hành là tịch tịnh, tất cả sanh y được trừ bỏ, ái
được đoạn tận, ly dục, ái diệt, Niết-bàn. Nếu nay Ta
thuyết pháp mà các người khác không hiểu Ta, thời
như vậy thật mệt mỏi cho Ta, thời như vậy thật khổ
não cho Ta". Này Phạm thiên, khi ấy những bài kệ
bất khả tư nghì, từ trước chưa từng nghe khởi lên nơi
Ta:

Sao nay Ta lại nói lên chánh pháp mà Ta đã
chứng ngộ rất khó khăn?
Pháp này khó mà chứng ngộ với những ai bị
tham sân chi phối.
Những ai bị ái nhiễm và vô minh bao phủ rất
khó mà thấy được pháp này.
Một pháp đi ngược dòng, vi diệu, thâm sâu, khó
thấy, vi tế.
Này Phạm thiên, với những lời như vậy, suy
tư trên vấn đề, tâm của Ta hướng về vô vi thụ động,

MƯỜI HAI DUYÊN                                       3455

không muốn thuyết pháp.

5. Này các Tỷ-kheo, lần thứ hai vị Đại Phạm thiên ấy... (như trên)...

6. Này các Tỷ-kheo, lần thứ ba, vị Đại Phạm thiên ấy
bạch Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng
Giác: "Bạch Thế Tôn, hãy thuyết pháp! Bạch Thiện
Thệ, hãy thuyết pháp! Có những chúng sanh ít bị bụi
trần che phủ sẽ bị nguy hại nếu không được nghe
chánh pháp, những vị này có thể thâm hiểu chánh
pháp!"

Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-
hán, Chánh Đẳng Giác biết được lời khuyên thỉnh
của vị Phạm Thiên, vì lòng từ bi đối với chúng sanh,
nhìn đời với Phật nhãn. Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn
Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác nhìn đời
với Phật nhãn, thấy có hạng chúng sanh nhiễm ít bụi
đời, nhiễm nhiều bụi đời, có hạng lợi căn độn căn, có
hạng tánh thuận tánh nghịch, có hạng dễ dạy khó
dạy, và một số ít thấy sự nguy hiểm phải tái sanh thế
giới khác và sự nguy hiểm của những hành động lỗi
lầm.

Như trong hồ sen xanh, sen hồng hay sen trắng, có một số hoa sen xanh, sen hồng hay sen trắng sanh ra dưới nước, lớn lên dưới nước, không

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3456

vượt lên khỏi mặt nước, được nuôi dưỡng dưới
nước; có một số hoa sen xanh, sen hồng hay sen
trắng sanh ra dưới nước lớn lên dưới nước, sống
vươn lên tới mặt nước, có một số hoa sen xanh, sen
hồng hay sen trắng sanh ra dưới nước lớn lên dưới
nước vươn lên khỏi mặt nước, không bị nước làm
đẫm ướt. Cũng vậy này các Tỷ-kheo, Thế Tôn
Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, nhìn quanh
thế giới với Phật nhãn. Ngài thấy có hạng chúng sanh
nhiễm ít bụi đời, nhiễm nhiều bụi đời, có hạng lợi
căn độn căn, có hạng tánh thuận tánh nghịch, có hạng
dễ dạy khó dạy, một số ít thấy sự nguy hiểm phải tái
sanh thế giới khác và sự nguy hiểm của những hành
động lỗi lầm.

7. Rồi vị Đại Phạm thiên, với tâm mình biết được tâm tư của Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, liền nói với Ngài, bài kệ sau đây:

Như con người đứng trên đỉnh núi nhìn quanh
dân chúng phía dưới.
Cũng vậy Ngài Sumedha lên lầu chánh pháp,
bậc biến nhãn, thoát ly sầu muộn.
Nhìn xuống quần chúng, âu lo sầu muộn bị
sanh già áp bức.
Hãy đứng lên, bậc anh hùng, bậc chiến thắng

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3457

ở chiến trường!
Vị trưởng đoàn lữ khách, đấng thoát ly mọi nợ
nần!
Thế Tôn hãy đi khắp thế giới hoằng dương
chánh pháp.
Có người nhờ được nghe, sẽ thâm hiểu diệu
nghĩa!
Này các Tỷ-kheo, rồi Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác trả lời vị Đại Phạm thiên với bài
kệ sau đây:

Cửa bất diệt đã được mở rộng,
Hỡi những ai được nghe, hãy từ bỏ tà kiến của
mình.
Vì nghĩ đến mệt mỏi hoài công, này Phạm
Thiên.
Ta không muốn giảng Chánh pháp vi diệu cho
loài người!

Này các Tỷ-kheo, rồi vị Đại Phạm thiên với ý nghĩ:
"Ta đã là người mở đường cho Thế Tôn Vipassì, bậc
A-la-hán, Chánh Đẳng Giác thuyết pháp", rồi đảnh
lễ Thế Tôn, thân bên hữu hướng về Ngài và biến mất
tại chỗ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   3458

8. Này các Tỷ-kheo, rồi Thế Tôn Vipassì, bậc A-la- hán, Chánh Đẳng Giác suy nghĩ: "Ta thuyết pháp cho ai trước tiên? Ai sẽ mau hiểu chánh pháp này?"

Này các Tỷ-kheo, rồi Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác suy nghĩ: "Nay vương tử Khanda
(Kiển-trà) và con vương sư Tissa (Đề-xá) trú ở kinh
đô Bandhumatì (Bàn-đầu-bà-đề) là bậc tri thức đa
văn, sáng suốt, đã từ lâu sống ít nhiễm ô bởi bụi đời.
Nay ta hãy thuyết pháp cho vương tử Khanda và con
vương sư Tissa trước tiên, hai vị này sẽ sớm thâm
hiểu chánh pháp này".

Rồi Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng
Giác như một nhà lực sĩ duỗi thẳng cánh tay đã co
lại, hay co lại cánh tay duỗi thẳng, biến mất từ cây
Bồ đề, hiện ra tại vườn Lộc Uyển Khenma, kinh đô
Bhadhumatì.

9. Này các Tỷ-kheo, rồi Thế Tôn Vipassì, bậc A-la- hán, Chánh Đẳng Giác gọi người giữ vườn:

- "Này bạn, hãy vào kinh đô Bandhumatì, nhắn
với vương tử Khanda và con vương sư Tissa
rằng Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác đã đến kinh đô Bandhumatì, hiện
trú ở Lộc Uyển Khema và muốn gặp hai vị!"

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3459

- "Thưa vâng, bạch Thế Tôn".

Này các Tỷ-kheo, người giữ vườn vâng theo lời dạy
của Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng
Giác, vào kinh đô Bandhumatì và thưa với vương tử
Khanda và con vương sư Tissa: "Thưa quý vị, Thế
Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác đã đến
kinh đô Bandhumatì và hiện ở Lộc Uyển Khema.
Ngài muốn gặp quý vị!"

10. Này các Tỷ-kheo, Vương tử Khanda và con
vương sư Tissa cho thắng những cỗ xe thù thắng, tự
mình leo lên một cỗ xe thù thắng rồi cùng với các cỗ
xe thù thắng khác, cho xe ra khỏi kinh thành
Bandhumati, đi đến Lộc Uyển Khema, đi xe cho đến
chỗ còn đi xe được, rồi xuống xe đi bộ đến trước Thế
Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác. Khi
đến nơi, hai vị này đảnh lễ Ngài và ngồi xuống một
bên.

11. Rồi Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác thuận thứ thuyết pháp, thuyết về bố thí, thuyết về trì giới, thuyết về các cõi trời, trình bày sự nguy hiểm, sự hạ liệt, sự nhiễm ô của dục vọng, và sự lợi ích của xuất ly. Khi Thế Tôn biết được tâm trí của hai vị này đã thuần thục, nhu thuận, thoát ly triền cái, cao thượng và an tịnh, Ngài bèn thuyết pháp thoại

MƯỜI HAI DUYÊN                                        3460

mà được chư Phật đề cao, tức là Khổ, Tập, Diệt, Đạo.
Cũng như tấm vải thuần tịnh không có tỳ vết, rất dễ
thấm màu nhuộm, cũng vậy, vương tử Khanda và
con vương sư Tissa, chính tại chỗ ngồi này chứng
được Pháp nhãn xa trần ly cấu: "Phàm pháp gì đã
sanh rồi cũng phải diệt".

12. Hai vị này đã thấy pháp, chứng pháp, ngộ pháp,
thể nhập vào pháp, nghi ngờ tiêu trừ, do dự, diệt tận,
chứng được tự tín, không y cứ người khác đối với
đạo pháp của đức Bổn Sư, liền bạch Thế Tôn
Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác:

"Thật di diệu thay, bạch Thế Tôn! Thật vi
diệu thay, bạch Thế Tôn! Như người dựng đứng lại
những gì bị quăng xuống, phơi bày ra những gì bị
che kín, chỉ đường cho người bị lạc hướng, đem đèn
sáng vào trong bóng tối để những ai có mắt có thể
thấy sắc. Cũng vậy chánh pháp đã được Thế Tôn
dùng nhiều phương tiện trình bày giải thích. Bạch
Thế Tôn, nay chúng con quy y Thế Tôn và quy y
Pháp. Bạch Thế Tôn, mong Thế Tôn cho chúng con
được xuất gia với Thế Tôn, mong Thế Tôn cho chúng
con được thọ đại giới".

13. Này các Tỷ-kheo, vương tử Khanda và con vương sư Tissa được xuất gia với Thế Tôn Vipassì,

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3461

bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, được thọ đại giới.
Rồi Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng
Giác giảng dạy hai vị này, khuyến khích làm cho
phấn khởi, làm cho hoan hỷ với pháp thoại, nêu rõ
sự nguy hiểm, sự hạ liệt, sự nhiễm ô của các pháp
hữu vi và sự lợi ích của Niết-bàn. Và hai vị nay nhờ
Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác
giảng dạy, khuyến khích, làm cho phấn khởi, làm cho
hoan hỷ với pháp thoại, không bao lâu tâm trí
không còn chấp thủ, được giải thoát khỏi các lậu
hoặc.

14. Này các Tỷ-kheo, trong khi kinh thành
Bandhumatì có đại chúng khoảng tám vạn bốn ngàn
vị được nghe: "Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác đã đến kinh thành Bandhumatì và
ở tại Lộc Uyển Khema. Vương tử Khanda và con
vương sư Tissa đã cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà-sa, xuất
gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình với Thế Tôn,
Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác".

Khi nghe vậy, các vị này tự nghĩ: "Chắc chắn, pháp luật này không thể tầm thường, sự xuất gia này không thể tầm thường, vì vương tử Khanda và con vương sư Tissa đã cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà-sa, xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Vương tử Khanda và con vương sư Tissa đã cạo bỏ râu tóc,

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3462

đắp áo cà-sa, xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình với Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác. Tại sao chúng ta lại không làm vậy?".

Này các Tỷ-kheo, rồi đại chúng ấy gồm khoảng tám
vạn bốn ngàn vị đi ra khỏi kinh thành Bandhumatì
đến Lộc Uyển Khema, chỗ Thế Tôn Vipassì, bậc A-
la-hán, Chánh Đẳng Giác ở, Khi đến nơi, các vị này
đảnh lễ Ngài và ngồi xuống một bên.

15. Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác thuận thứ thuyết pháp, thuyết về bố thí, thuyết về trì giới, thuyết về các cõi trời, trình bày sự nguy hiểm, sự hạ liệt, sự nhiễm ô của dục vọng và sự lợi ích của xuất ly. Khi Thế Tôn biết được tâm trí của các vị này đã thuần thục, nhu thuận, thoát ly triền cái, cao thượng và an tịnh, Ngài bèn thuyết pháp thoại mà chư Phật đã đề cao, tức là Khổ, Tập, Diệt, Đạo. Cũng như tấm vải thuần tịnh, không có tỳ vết rất dễ thấm màu nhuộm, cũng vậy tám vạn bốn ngàn vị này, chính tại chỗ ngồi này, chứng được pháp nhãn xa trần ly cấu: "Phàm pháp gì đã sanh rồi cũng phải diệt".

16. Những vị này đã thấy pháp, chứng pháp, ngộ pháp, thể nhập vào pháp, nghi ngờ tiêu trừ, do dự diệt tận, chứng được tự tín, không y cứ người khác đối với đạo pháp của đức Bổn Sư, liền bạch Thế Tôn

MƯỜI HAI DUYÊN                                        3463

Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác: "Thật vi
diệu thay, bạch Thế Tôn! Thật vi diệu thay, bạch Thế
Tôn, Như người dựng đứng lại, những gì bị quăng
xuống, phơi bày ra những gì bị che kín, chỉ đường
cho người bị lạc hướng, đem đèn sáng vào trong
bóng tối để những ai có mắt có thể thấy sắc. Cũng
vậy, chánh pháp đã được Thế Tôn dùng nhiều
phương tiện trình bày, giải thích. Bạch Thế Tôn, nay
chúng con quy y Thế Tôn và quy y Pháp. Bạch Thế
Tôn, mong Thế Tôn cho chúng con được xuất gia với
Thế Tôn, mong Thế Tôn cho chúng con được thọ đại
giới!".

17. Này các Tỷ-kheo, tám vạn bốn ngàn vị này được
xuất gia với Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác, được thọ đại giới. Rồi Thế Tôn Vipassì,
bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác giảng dạy những vị
này, khuyến khích, làm cho phấn khởi, làm cho hoan
hỷ với pháp thoại, nêu rõ sự nguy hiểm, sự hạ liệt, sự
nhiễm ô của các pháp hữu vi và sự lợi ích của Niết
Bàn. Và những vị này, nhờ Thế Tôn Vipassì bậc A-
la-hán, Chánh Đẳng Giác giảng dạy, khuyến khích,
làm cho phấn khởi, làm cho hoan kỷ với pháp thoại,
không bao lâu tâm trí không còn chấp chủ, được giải
thoát khỏi các lậu hoặc.

18. Này các Tỷ-kheo, nay tám vạn bốn ngàn các vị

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3464

xuất gia từ trước, được nghe: "Thế Tôn Vipassì, bậc
A-la-hán, Chánh Đẳng Giác đã đến kinh thành
Bandhumatì, ở tại Lộc Uyển Khema và thuyết pháp".
Này các Tỷ-kheo, tám vạn bốn ngàn vị xuất gia này,
đi đến Lộc Uyển Khema, chỗ Thế Tôn Vipassì, bậc
A-la-hán, Chánh Đẳng Giác ở. Khi đến nơi, các vị
này đảnh lễ Ngài và ngồi xuống một bên.

19. Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng
Giác thuận thứ thuyết pháp, thuyết về bố thí, thuyết
về trì giới, thuyết về các cõi trời, trình bày sự nguy
hiểm, sự hạ liệt, sự nhiễm ô của dục vọng và sự lợi
ích của xuất ly. Khi Thế Tôn biết được tâm trí của
các vị này đã thuần thục, nhu thuận, thoát ly triền cái,
cao thượng và an tịnh, Ngài bèn thuyết pháp thoại
mà chư Phật đã đề cao, tức là Khổ, Tập, Diệt, Đạo.
Cũng như tấm vải thuần tịnh, không có tỳ vết, rất dễ
thấm màu nhuộm, cũng vậy tám vạn bốn ngàn vị xuất
gia này, chính tại chỗ ngồi này, chứng được pháp
nhãn xa trần ly cấu: "Phàm pháp gì đã sanh ra rồi
cũng phải diệt".

20. Những vị này đã thấy pháp, chứng pháp, ngộ pháp, thể nhập vào pháp, nghi ngờ tiêu trừ, do dự diệt tận, chứng được tự tín, không y cứ người khác đối với đạo pháp của đức Bổn Sư, liền bạch Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác: "Thật vi

MƯỜI HAI DUYÊN                                        3465

diệu thay, bạch Thế Tôn! Thật vi diệu thay, Bạch Thế
Tôn! Như người dựng đứng lại những gì bị quăng
xuống, phơi bày ra những gì bị che kín, chỉ đường
cho người bị lạc hướng, đem đèn sáng vào trong
bóng tối để những ai có mắt có thể thấy sắc. Cũng
vậy chánh pháp đã được Thế Tôn dùng nhiều phương
tiện trình bày giải thích. Bạch Thế Tôn, nay chúng
con quy y Thế Tôn, quy y Pháp và quy y Tăng. Bạch
Thế Tôn, mong Thế Tôn cho chúng con được xuất
gia với Thế Tôn, mong Thế Tôn cho chúng con được
thọ đại giới!".

21. Này các Tỷ-kheo, tám vạn bốn ngàn vị xuất gia
với Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng
Giác được thọ đại giới. Rồi Thế Tôn Vipassì, bậc A-
la-hán, Chánh Đẳng Giác giảng dạy những vị này,
khuyến khích, làm cho phấn khởi, làm cho hoan hỷ
với pháp thoại, nêu rõ sự nguy hiểm, sự hạ liệt, sự
nhiễm ô của các pháp hữu vi và sự lợi ích của Niết
Bàn. Và những vị này nhờ Thế Tôn Vipassì, bậc A-
la-hán, Chánh Đẳng Giác giảng dạy, khuyến khích,
làm cho phấn khởi, làm cho hoan hỷ với pháp thoại,
không bao lâu tâm trí không còn chấp chủ, được giải
thoát khỏi các lậu hoặc.

22. Này các Tỷ-kheo, lúc bấy giờ đại chúng Tỷ-kheo khoảng sáu trăm tám mươi vạn vị trú tại kinh đô

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3466

Bandhumatì. Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, trong khi yên lặng tịnh cư đã suy nghĩ như sau: "Nay đại chúng Tỷ-kheo khoảng sáu trăm tám mươi vạn vị trú tại kinh thành Bandhumatì. Sao Ta lại không khuyến dạy các vị Tỷ- kheo ấy: "Này các Tỷ-kheo, hãy đi cùng khắp, vì hạnh phúc cho đại chúng, vì an lạc cho đại chúng, vì lòng thương tưởng cho đời, vì hạnh phúc, vì lợi ích, vì an lạc cho loài Người, loài Trời. Chớ có đi hai người cùng một chỗ. Này các Tỷ-kheo, hãy thuyết giảng chánh pháp, sơ thiện, trung thiện, hậu thiện, nghĩa văn đầy đủ, văn cú vẹn toàn. Hãy nêu rõ đời sống phạm hạnh hoàn toàn thanh tịnh. Có những chúng sanh ít nhiễm bụi đời, nếu không được nghe chánh pháp sẽ bị nguy hại. (Nếu được nghe), sẽ thâm hiểu chánh pháp. Cứ sáu năm, hãy đến tại kinh đô Bandhumati để tụng đọc giới bổn".

23. Này các Tỷ-kheo, một vị Đại Phạm thiên khác, với tâm tư của mình biết được tâm tư của Thế Tôn Vipassi, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác. Như một vị lực sĩ duỗi cánh tay co lại hay co lại cánh tay đã duỗi ra, vị này biến mất ở cõi Phạm thiên và hiện ra trước mặt Thế Tôn Vipassi, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác. Này các Tỷ kheo, lúc bấy giờ vị Đại Phạm thiên, đắp thượng y trên một bên vai, chắp tay hướng đến Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3467

Đẳng Giác và bạch Ngài:

- "Như vậy là phải, bạch Thế Tôn! Như vậy
là phải, bạch Thiện Thệ! Bạch Thế Tôn, Thế Tôn hãy
khuyến dạy đại chúng Tỷ-kheo khoảng sáu trăm tám
mươi vạn vị ở kinh đô Bandhumati: "Này các Tỷ-
kheo hãy đi cùng khắp, vì hạnh phúc cho đại chúng,
vì an lạc cho đại chúng, vì lòng thương tưởng cho
đời, vì hạnh phúc, vì lợi ích, vì an lạc cho loài Người,
loài Trời. Chớ có đi hai người cùng một chỗ. Này các
Tỷ-kheo, hãy thuyết giảng chánh pháp, sơ thiện,
trung thiện, hậu thiện, nghĩa văn đầy đủ, văn cú vẹn
toàn. Hãy nêu rõ phạm hạnh hoàn toàn thanh tịnh.
Có những chúng sanh ít nhiễm bụi đời, nếu không
được nghe chánh pháp sẽ bị nguy hại. (Nếu được
nghe), sẽ thâm hiểu chánh pháp". Bạch Thế Tôn,
chúng con sẽ làm như các vị Tỷ-kheo. Sau sáu năm,
các vị này đến kinh đô Bandhumati để tụng đọc giới
bổn".

Này các Tỷ-kheo, Đại Phạm thiên thuyết như vậy.
Sau khi nói xong, vị này đảnh lễ Thế Tôn Vipassi,
bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, lưng bên hữu
hướng về Ngài và biến mất tại chỗ.

24. Này các Tỷ-kheo, rồi Thế Tôn Vipassi, bậc A-la- hán, Chánh Đẳng Giác, vào buổi chiều xuất định

MƯỜI HAI DUYÊN                                        3468

đứng dậy và nói với các vị Tỷ-kheo:

- Này các Tỷ-kheo, trong khi Ta yên lặng tịnh cư tại chỗ thanh vắng, ý nghĩ sau đây khởi lên: "Nay đại chúng Tỷ-kheo khoảng sáu trăm tám mươi vạn vị trú tại kinh thành Bandhamatì. Sao Ta lại không khuyến dạy các Tỷ-kheo ấy: "Này các Tỷ-kheo, hãy đi cùng khắp vì hạnh phúc cho đại chúng, vì an lạc cho đại chúng, vì lòng thương tưởng cho đời, vì hạnh phúc, vì lợi ích, vì an lạc cho loài Người, loài Trời. Chớ có đi hai người cùng một chỗ. Này các Tỷ-kheo, hãy thuyết giảng chánh pháp, sơ thiện, trung thiện, hậu thiện, nghĩa lý đầy đủ, văn cú vẹn toàn. Hãy nêu rõ đời sống phạm hạnh hoàn toàn thanh tịnh. Có những chúng sanh ít nhiễm bụi đời, nếu không được nghe chánh pháp sẽ bị nguy hại. (Nếu được nghe), sẽ thâm hiểu chánh pháp. Cứ sau sáu năm, hãy đến tại kinh đô Bandhumati để tụng đọc giới bổn".

25. Này các Tỷ-kheo, một Đại Phạm thiên khác với tâm tư của mình, biết được tâm tư của Ta. Như một vị lực sĩ duỗi cánh tay đã co lại hay co lại cánh tay đã duỗi ra, vị này biến mất ở cõi Phạm thiên và hiện ra trước mắt Ta. Này các Tỷ-kheo, vị Đại Phạm thiên, đắp thượng y trên một bên vai, chấp tay hướng đến Ta và bạch với ta: "Như vậy là phải, Bạch Thế Tôn! Như vậy là phải. Bạch Thiện Thệ! Bạch Thế

MƯỜI HAI DUYÊN                                       3469

Tôn! Thế Tôn hãy khuyến dạy đại chúng Tỷ-kheo
khoảng sáu trăm tám mươi vạn vị ở kinh đô
Bandhumatì: "Này các Tỷ-kheo, hãy đi cùng khắp,
vì hạnh phúc cho đại chúng, vì an lạc cho đại chúng,
vì lòng thương tưởng cho đời, vì hạnh phúc, vì lợi
ích, vì an lạc cho loài Người, loài Trời. Chớ có đi hai
người cùng một chỗ. Này các Tỷ-kheo, hãy thuyết
giảng chánh pháp, sơ thiện, trung thiện, hậu thiện,
nghĩa lý đầy đủ, văn cú vẹn toàn. Hãy nêu rõ phạm
hạnh hoàn toàn thanh tịnh. Có những chúng sanh ít
nhiễm bụi đời, nếu không được nghe chánh pháp, sẽ
bị nguy hại. (Nếu được nghe), sẽ thâm hiểu chánh
pháp. Bạch Thế Tôn, chúng con sẽ làm như các Tỷ-
kheo. Sau sáu năm các vị này sẽ đến kinh đô
Bandhumatì để tụng đọc giới bổn". Này các Tỷ-
kheo, vị Đại Phạm thiên thuyết như vậy. Sau khi nói
xong, vị này đảnh lễ Ta, lưng bên hữu hướng về Ta
và biến mất tại chỗ.

26. Này các Tỷ-kheo, Ta khuyến dạy các ngươi: "Này các Tỷ-kheo, hãy đi cùng khắp, vì hạnh phúc cho đại chúng, vì an lạc cho đại chúng, vì lòng thương tưởng cho đời, vì hạnh phúc, vì lợi ích, vì an lạc cho loài Người, loài Trời. Chớ có đi hai người cùng một chỗ. Này các Tỷ-kheo, hãy thuyết giảng chánh pháp, sơ thiện, trung thiện, hậu thiện, nghĩa lý đầy đủ, văn cú vẹn toàn. Hãy nêu rõ đời sống phạm

MƯỜI HAI DUYÊN                                       3470

hạnh hoàn toàn thanh tịnh. Có những chúng sanh ít
nhiễm bụi đời, nếu không được nghe giảng chánh
pháp sẽ bị nguy hại. (Nếu được nghe), sẽ thâm hiểu
chánh pháp. Cứ sau sáu năm, hãy đến tại kinh đô
Bandhumatì để tụng đọc giới bổn".

Này các Tỷ-kheo, những Tỷ-kheo ấy, một phần lớn trong ngày ấy đã lên đường đi khắp quốc độ.

27. Này các Tỷ-kheo, lúc bấy giờ tại Jambudĩpa
(Diêm phù đề) có tám vạn bốn ngàn túc xá. Khi một
năm vừa mãn, chư Thiên tuyên bố: "Này Hiền giả,
một năm vừa mãn, nay còn lại năm năm. Sau năm
năm, hãy đến tại kinh đô Bandhamatì để tụng đọc
giới bổn!"

Hai năm đã mãn, chư Thiên tuyên bố: "Này Hiền giả,
hai năm vừa mãn, nay còn lại bốn năm. Sau bốn năm,
hãy đến tại kinh đô Bandhumatì để tụng đọc giới
bổn!".

Ba năm đã mãn, chư Thiên tuyên bố: "Này Hiền giả, ba năm đã mãn, nay còn lại ba năm. Sau ba năm, hãy đến tại kinh đô Bandhumatì để tụng đọc giới bổn!".

Bốn năm đã mãn, chư Thiên tuyên bố: "Này Hiền giả, bốn năm đã mãn, nay còn hai năm. Sau hai năm, hãy đến kinh đô Bandhumatì để tụng đọc giới bổn!".

MƯỜI HAI DUYÊN                                  3471

Năm năm đã mãn, chư Thiên tuyên bố: "Này Hiền
giả, năm năm đã mãn, nay còn lại một năm. Sau một
năm, hãy đến tại đô Bandhumati để tụng đọc giới
bổn!"

Sáu năm đã mãn, chư Thiên tuyên bố: "Này Hiền giả, sáu năm đã mãn. Nay đã đến ngày đi đến kinh đô Bandhumati để tụng đọc giới bổn".

Này các Tỷ-kheo, các Tỷ-kheo ấy, một số vị với thần
lực của mình, một số với thần lực của chư Thiên
trong ngày ấy đã đi đến kinh đô Bandhumatì để tụng
đọc giới bổn.

28. Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Vipassì, bậc A-la- hán, Chánh Đẳng Giác, giữa chúng Tỷ-kheo, tụng đọc giới bổn này:

"Chư Phật dạy Niết-bàn là đệ nhất.
"Nhẫn nhục, khổ hạnh, kham nhẫn, là đệ
nhất.
"Người xuất gia hại người xuất gia khác.
"Hại người khác như vậy không xứng gọi là
Sa-môn.
"Mọi điều ác không làm, hướng tâm các
thiện nghiệp.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   3472

"Giữ tâm trí thanh tịnh, chính lời chư Phật
dạy.
"Không chỉ trích, không đánh đập, giữ mình
trong giới bổn.
"Ăn uống có tiết độ, ngủ nghỉ riêng một
mình.
"Hướng tâm đến cao khiết, chính lời chư
Phật dạy".

29. Này các Tỷ-kheo, một thời ta ở tại Ukkhattha
(Úc-Già La), trong rừng Subhaga, dưới gốc cây ta-la
vương. Này các Tỷ-kheo, trong khi Ta an lặng tịnh
cư, tư tưởng sau đây khởi lên: "Có một trú xứ, một
loại chúng sanh rất dễ đến mà Ta từ trước không đến
ở trong một thời gian khá lâu! Đó là chư Thiên
Suddhàvàsa (Tịnh Cư thiên). Vậy nay Ta hãy đến
chư Thiên ở Tịnh Cư thiên!".

Này các Tỷ-kheo, như một lực sĩ duỗi cánh tay đã co
lại, hay co lại cánh tay đã duỗi ra, Ta biến mất ở
Ukkattha, trong rừng Subhaga, dưới gốc cây Ta-La
vương và hiện ra trước chư Thiên ở Tịnh Cư thiên.
Trong đại chúng chư Thiên ấy một số vài ngàn chư
Thiên đến chỗ Ta ở, đảnh lễ Ta và đứng một bên, chư
Thiên ấy đã nói với Ta như sau:

MƯỜI HAI DUYÊN                                   3473

- "Này Hiền giả, nay đã được chín mươi mốt
kiếp, từ khi Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác ra đời. Này Hiền giả, Thế
Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác
sanh, thuộc chủng tánh Sát Đế Ly. Này Hiền
giả, Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác thuộc danh tánh Kondanna (Câu-
Ly-Nhã). Này Hiền giả, trong thời Thế Tôn
Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, giác
ngộ dưới gốc cây Pàtali (Ba-ba-la). Này Hiền
giả, hai vị hiền sĩ, đệ nhất đệ tử của Thế Tôn
Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác tên là
Khanda (Kiển-trà) và Tissa (Đề-xá). Này Hiền
giả, trong thời Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác có ba Tăng hội, một Tăng
hội sáu trăm tám mươi vạn Tỷ-kheo, một Tăng
hội mười vạn Tỷ-kheo, một Tăng hội tám vạn
Tỷ-kheo. Này Hiền giả, Thế Tôn Vipassì, bậc
A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, có vị thị giả Tỷ-
kheo tên Asoka (A-dục), vị này là vị thị giả đệ
nhất. Này Hiền giả, phụ vương Thế Tôn
Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, tên
là Bandhuma, mẫu hậu tên là Bandhumatì
(Bàn-đầu-bà-đề). Kinh thành của vua
Bandhuma tên là Bandhumatì. Này Hiền giả,
Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng
Giác xuất thế tục như thế này, xuất gia như thế

MƯỜI HAI DUYÊN                                   3474

này, tinh tấn như thế này, giác ngộ như thế này,
chuyển pháp luân như thế này. Này Hiền giả,
chúng con là những người đã tu phạm hạnh
với Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác đã diệt trừ dục vọng và đã sanh ra
tại chỗ này".

30. Này các Tỷ-kheo, lại trong đại chúng chư Thiên ấy, một số vài ngàn chư Thiên...

... một số vài trăm chư Thiên đến chỗ Ta ở, đảnh lễ Ta và đứng một bên. Này các Tỷ-kheo, sau khi đứng một bên, chư Thiên ấy đã nói với Ta:

- "Này Hiền giả, trong hiền kiếp này, Thế Tôn,
bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác nay ra đời.
Này Hiền giả, Thế Tôn, thuộc chủng tánh Sát-
đế -lỵ, thuộc gia tộc Sát-đế-lỵ. Này Hiền giả,
Thế Tôn thuộc danh tánh Gotama (Cù-đàm).
Này Hiền giả, Thế Tôn tuổi thọ không bao
nhiêu, ít oi, tuổi thọ loài người khoảng một
trăm năm hay hơn một chút. Này Hiền giả, Thế
Tôn giác ngộ dưới gốc cây assattha (bát-đa- la).
Này Hiền giả, Thế Tôn có hai vị hiền sĩ, đệ nhất
đệ tử tên là Sàriputta và Moggallàna (Xá-lợi-
phất và Mục kiền-liên). Này Hiền giả, Thế Tôn
có một Tăng hội một ngàn hai trăm năm mươi

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3475

vị. Này Hiền giả, Tăng hội này của Thế Tôn
gồm toàn những vị đã diệt trừ lậu hoặc. Này
Hiền giả, Thế Tôn có vị thị giả Tỷ-kheo tên là
Ànanda (A-nan), vị này là thị giả đệ nhất. Này
Hiền giả, phụ vương của Thế Tôn tên là
Suddhodana (Tịnh Phạn), Hoàng hậu là Màyà
(Ma-gia) kinh đô là Kapilavatthu (Ca-tỳ-la-vệ).
Này Hiền giả, Thế Tôn xuất thế tục như thế
này, xuất gia như thế này, tinh tấn như thế này,
giác ngộ như thế này, chuyển pháp luân như
thế này. Này Hiền giả, chúng tôi là những
người đã tu phạm hạnh với Thế Tôn, đã diệt
trừ dục vọng và đã sanh ra tại chỗ này".

31. Này các Tỷ-kheo, rồi Ta cùng với chư Thiên
Avihà (Vô Nhiệt thiên) đến chư Thiên Atappà (Vô
Phiền thiên). Này các Tỷ-kheo, rồi cùng với chư
Thiên Avihà và chư Thiên Atappà đến chư Thiên
Sudassà (Thiện Kiến thiên). Này các Tỷ-kheo, rồi Ta
cùng với chư Thiên Avihà, chư Thiên Atappà và chư
Thiên Sudassa đến chư Thiên Sudassi (Thiện Hiện
thiên).

Này các Tỷ-kheo, rồi Ta cùng với chư Thiên Avihà,
chư Thiên Atappà, chư Thiên Sudassà và chư Thiên
Sudassì đến chư Thiên Akanitthà (Sắc Cứu Kính
thiên). Này các Tỷ-kheo, lại trong Đại chúng chư

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3476

Thiên ấy, một số vài ngàn chư Thiên đến chỗ Ta ở,
đảnh lễ Ta và đứng một bên. Này các Tỷ-kheo, sau
khi đứng một bên, chư Thiên ấy đã nói với Ta như
sau: "Này Hiền giả, nay đã được chín mươi mốt kiếp,
từ khi Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng
Giác ra đời... (như số 29)".

32. Này các Tỷ-kheo, lại trong đại chúng chư Thiên
ấy, một số vài ngàn chư Thiên (như trước) một số vài
trăm chư Thiên đến chỗ Ta ở, đảnh lễ Ta và đứng
một bên. Này các Tỷ-kheo, sau khi đứng một bên,
chư Thiên ấy đã nói với Ta như sau: "Này Hiền giả,
trong Hiền kiếp này đức Thế Tôn, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác nay ra đời... (như số 30)".

33. Này các Tỷ-kheo, như vậy Như Lai khéo chứng
đạt pháp giới này, Như Lai nhớ chư Phật quá
khứ, những vị này đã nhập Niết-bàn, đã đoạn các
chướng đạo, đã chấm dứt sự luân hồi, đã thoát ly mọi
đau khổ. Như Lai cũng nhớ đến chủng tánh các vị
này cũng nhớ đến danh tánh, cũng nhớ đến tộc tánh,
cũng nhớ đến tuổi thọ, cũng nhớ đến hai vị đệ tử,
cũng nhớ đến các Tăng hội như sau: "Các bậc Thế
Tôn này, sanh tánh là như vậy, danh tánh là như vậy,
tộc tánh là như vậy, giới hạnh là như vậy, pháp hạnh
là như vậy, tuệ hạnh là như vậy, trí hạnh là như vậy,
giải thoát là như vậy".

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3477

Thế Tôn thuyết pháp như vậy. Các vị Tỷ-kheo ấy hoan hỷ tín thọ lời dạy của Thế Tôn.

MƯỜI HAI DUYÊN                              3478

446 Thức - Thức sanh khởi từ cái vô
thường vô ngã, từ đâu có thể thường
được - Kinh Có Nhân Là Vô Thường
– Tương III, 49

Có Nhân Là Vô Thường – Tương III, 49

1-2) Nhân duyên ở Sàvatthi...

3) Sắc, này các Tỷ-kheo, là vô thường. Cái gì là
nhân, cái gì là duyên cho sắc sanh khởi, cái ấy cũng
vô thường. Sắc đã được cái vô thường làm cho
sanh khởi, này các Tỷ-kheo, từ đâu có thể thường
được?

4) Thọ, này các Tỷ-kheo, là vô thường. Cái gì là nhân, cái gì là duyên cho thọ sanh khởi; cái ấy cũng vô thường. Thọ đã được cái vô thường làm cho sanh khởi, này các Tỷ-kheo, từ đâu có thể thường được?

5) Tưởng, này các Tỷ-kheo, là vô thường...

6) Các hành, này các Tỷ-kheo, là vô thường...

7) Thức, này các Tỷ-kheo, là vô thường. Cái gì là nhân, cái gì là duyên cho thức sanh khởi, cái ấy cũng vô thường. Thức đã được cái vô thường làm cho

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3479

sanh khởi, này các Tỷ-kheo, từ đâu có thể thường được?

8) Thấy vậy, này các Tỷ-kheo, vị Đa văn Thánh đệ
tử yếm ly đối với sắc, yếm ly đối với thọ, yếm ly đối
với tưởng, yếm ly đối với các hành, yếm ly đối với
thức. Do yếm ly, vị ấy ly tham. Do ly tham, vị ấy giải
thoát. Trong sự giải thoát, trí khởi lên: "Ta đã được
giải thoát". Vị ấy biết: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã
thành, những việc nên làm đã làm, không còn trở lui
trạng thái này nữa".

Có Nhân Là Khổ – Tương III, 40

1-2) Nhân duyên ở Sàvatthi...

3) Sắc, này các Tỷ-kheo, là khổ. Cái gì là nhân, cái
gì là duyên cho sắc sanh khởi, cái ấy cũng khổ. Sắc
đã được cái khổ làm cho sanh khởi, này các Tỷ-
kheo, từ đâu có thể lạc được?

4) Thọ, này các Tỷ-kheo, là khổ...

5) Tưởng, này các Tỷ-kheo, là khổ...

6) Các hành, này các Tỷ-kheo, là khổ...

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3480

7) Thức, này các Tỷ-kheo, là khổ. Cái gì là nhân, cái
gì là duyên cho thức sanh khởi, cái ấy cũng khổ.
Thức đã được cái khổ làm cho sanh khởi, này các
Tỷ-kheo, từ đâu có thể lạc được?

8) Thấy vậy, này các Tỷ-kheo, vị Đa văn Thánh đệ
tử yếm ly đối với sắc, yếm ly đối với thọ, yếm ly đối
với tưởng, yếm ly đối với các hành, yếm ly đối với
thức. Do yếm ly, vị ấy ly tham. Do ly tham, vị ấy giải
thoát. Trong sự giải thoát, trí khởi lên: "Ta đã được
giải thoát". Vị ấy biết: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã
thành, những việc nên làm đã làm, không còn trở lui
trạng thái này nữa".

Có Nhân Là Vô Ngã – Tương III, 51

1-2) Nhân duyên ở Sàvatthi...

3) Sắc, này các Tỷ-kheo, là vô ngã. Cái gì là nhân,
cái gì là duyên cho sắc sanh khởi, cái ấy cũng vô ngã.
Sắc đã được cái vô ngã làm cho sanh khởi, này các
Tỷ-kheo, từ đâu là ngã được?

4-6) Thọ... Tưởng... Các hành, này các Tỷ-kheo, là vô ngã...

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3481

7) Thức, này các Tỷ-kheo, là vô ngã. Cái gì là nhân,
cái gì là duyên cho thức sanh khởi, cái ấy cũng vô
ngã. Thức đã được cái vô ngã làm cho sanh khởi,
này các Tỷ-kheo, từ đâu là ngã được?

8) Thấy vậy, này các Tỷ-kheo, vị Đa văn Thánh đệ
tử yếm ly đối với sắc, yếm ly đối với thọ, yếm ly đối
với tưởng, yếm ly đối với các hành, yếm ly đối với
thức. Do yếm ly, vị ấy ly tham. Do ly tham, vị ấy giải
thoát. Trong sự giải thoát, trí khởi lên: "Ta đã được
giải thoát". Vị ấy biết: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã
thành, những việc nên làm đã làm, không còn trở lui
trạng thái này nữa".

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3482

447 Thức - Thức sanh khởi từ hai thứ vô thường - Kinh Cả Hai – Tương IV, 118

Cả Hai 1 – Tương IV, 118

1) ...

2) -- Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng cho các Ông về cả hai. Hãy lắng nghe. Này các Tỷ-kheo, thế nào là cả hai?

3) Mắt và các sắc, tai và các tiếng, mũi và các hương, lưỡi và các vị, thân và các xúc, ý và các pháp. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là cả hai.

4) Này các Tỷ-kheo, ai nói như sau: "Sau khi đoạn tận hai cái này, tôi sẽ trình bày hai cái khác"; thời người ấy chỉ nói suông, nếu hỏi, người ấy không có thể chứng minh, còn có thể rơi vào ách nạn.

5) Vì sao? Vì rằng vấn đề ấy vượt ngoài phạm vi của người ấy.

Cả Hai 2 – Tương IV, 118

1) ...

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3483

2) -- Do duyên cả hai, này các Tỷ-kheo, thức hiện hữu.

3) Này các Tỷ-kheo, thế nào là do duyên cả hai, thức hiện hữu?

- Do duyên mắt và các sắc, khởi lên nhãn thức.
- Mắt là vô thường, biến hoại, tự tánh đổi khác.
- Các sắc là vô thường, biến hoại, tự tánh đổi
khác. Như vậy, cả hai này là biến động, tiêu
tan, vô thường, biến hoại, tự tánh đổi khác.
- Nhãn thức là vô thường, biến hoại, tự tánh đổi
khác. Do nhân nào, do duyên nào, nhãn thức
khởi lên; nhân ấy, duyên ấy là vô thường, biến
hoại, tự tánh đổi khác.
- Này các Tỷ-kheo, nhãn thức này khởi lên từ
một duyên vô thường, từ đâu sẽ thành thường
còn được?
- Này các Tỷ-kheo, sự hợp hội, tụ tập, hòa hợp
của ba pháp này, này các Tỷ-kheo, đây gọi là
nhãn xúc.
- Nhãn xúc cũng vô thường, biến hoại, tự tánh
đổi khác.
- Do nhân nào, do duyên nào, nhãn xúc khởi lên;
nhân ấy, duyên ấy là vô thường, biến hoại, tự
tánh đổi khác.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3484

- Này các Tỷ-kheo, nhãn xúc này khởi lên từ một
duyên vô thường, từ đâu sẽ trở thành thường
còn được?
- Do cảm xúc nên có cảm thọ, do cảm xúc nên
có tư lường, do cảm xúc nên có hay biết. Ở
đây, các pháp này là biến động, tiêu tan, vô
thường, biến hoại, tự tánh đổi khác.

4) Và do duyên tai và các tiếng khởi lên nhĩ thức...

5) Và do duyên mũi và các hương khởi lên tỷ thức...

6) Và do duyên lưỡi và các vị khởi lên thiệt thức...

7) Và do duyên thân và các xúc khởi lên thân thức...

8) Và do duyên ý và các pháp khởi lên ý thức.

- Ý là vô thường, biến hoại, tự tánh đổi khác.
- Các pháp là vô thường, biến hoại, tự tánh đổi
khác. Ở đây, cả hai cái này là biến động, tiêu tan,
vô thường, biến hoại, tự tánh đổi khác.
- Ý thức là vô thường, biến hoại, tự tánh đổi khác.
Cái gì là nhân, cái gì là duyên cho ý thức khởi lên;
nhân ấy, duyên ấy là vô thường, biến hoại, tự tánh
đổi khác.
- Này các Tỷ-kheo, ý thức khởi lên do duyên vô
thường, thời từ đâu sẽ thường còn được?

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3485

- Này các Tỷ-kheo, sự hợp hội, tụ tập, hòa hợp của
ba pháp này, này các Tỷ-kheo, đây gọi là ý xúc.
- Ý xúc cũng vô thường, biến hoại, tự tánh là đổi
khác. Do nhân gì, duyên gì khiến ý xúc sanh khởi;
nhân ấy, duyên ấy là vô thường, biến hoại, tự tánh
đổi khác.
- Này các Tỷ-kheo, ý xúc khởi lên do duyên vô
thường, từ đâu sẽ là thường còn được?
- Này các Tỷ-kheo, do xúc nên có cảm thọ, do xúc
nên có tư lường, do xúc nên có hay biết. Ở đây,
các pháp này là biến động, tiêu tan, vô thường
biến hoại, tự tánh đổi khác.

9) Như vậy, này các Tỷ-kheo, do duyên cả hai, thức hiện hữu.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3486

448 Thức - Thức vô biên xứ có những pháp gì trong đó - Kinh BẤT ĐOẠN – 111 Trung III, 153

KINH BẤT ĐOẠN (Anupada suttam) – Bài kinh số 111 – Trung III, 153

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú ở Savatthi (Xá-vệ), tại
Jetavana (Kỳ-đà-lâm), tinh xá ông Anathapindika
(Cấp Cô Độc). Ở đấy, Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo:
"Này các Tỷ-kheo" – "Thưa vâng, bạch Thế Tôn".
Các vị Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói
như sau:

 Này các Tỷ-kheo, Sariputta là bậc Hiền trí;
 Này các Tỷ-kheo, Sariputta là bậc Đại tuệ;
 Này các Tỷ-kheo, Sariputta là bậc Quảng tuệ;
 Này các Tỷ-kheo, Sariputta là bậc Hỷ tuệ
(Hasupanna);
 Này các Tỷ-kheo, Sariputta là bậc Tiệp tuệ

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3487

(javanapanna);
 Này các Tỷ-kheo, Sariputta là bậc Lợi tuệ
(tikkhapanna);
 Này các Tỷ-kheo, Sariputta là bậc Quyết
trạch tuệ (nibbedhikapanna).
 Này các Tỷ-kheo, cho đến nửa tháng,
Sariputta quán bất đoạn pháp quán. Này các
Tỷ-kheo, đây là do bất đoạn pháp quán của
Sariputta.

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Sariputta ly dục, ly bất thiện pháp, chứng đạt và an trú sơ Thiền, một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, có tầm, có tứ. Và những pháp thuộc về Thiền thứ nhất như tầm, tứ, hỷ, lạc, nhứt tâm, và xúc, thọ, tưởng, tư, tâm, dục, thắng giải, tinh tấn, niệm, xả, tác ý; các pháp ấy được Sariputta an trú bất đoạn. Các pháp ấy được Sariputta biết đến khi chúng khởi lên, được Sariputta biết đến khi an trú, được Sariputta biết đến khi đoạn diệt. Sariputta biết rõ như sau: "Như vậy các pháp ấy trước không có nơi ta, nay có hiện hữu, sau khi hiện hữu, chúng đoạn diệt". Sariputta đối với những pháp ấy, cảm thấy không luyến ái, không chống đối, độc lập, không trói buộc, giải thoát, không hệ lụy, an trú với tâm không có hạn chế. Sariputta biết: "Còn có sự giải thoát hơn thế nữa. Đối với Sariputta, còn có

MƯỜI HAI DUYÊN                                       3488

nhiều việc phải làm hơn nữa".

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Sariputta diệt tầm và
tứ, chứng đạt và an trú Thiền thứ hai, một trạng thái
hỷ lạc do định sanh, không tầm không tứ, nội tỉnh
nhứt tâm. Và những pháp thuộc về Thiền thứ hai như
nội tỉnh, hỷ, lạc, nhứt tâm, và xúc, thọ, tưởng, tư,
tâm, dục, thắng giải, tinh tấn, niệm, xả, tác ý, những
pháp ấy được Sariputta an trú bất đoạn. Các pháp ấy
được Sariputta biết đến khi chúng khởi lên, được
Sariputta biết đến khi chúng an trú, được Sariputta
biết đến khi chúng đoạn diệt. Sariputta biết rõ như
sau: "Như vậy các pháp ấy trước không có nơi ta, nay
có hiện hữu, sau khi hiện hữu, chúng đoạn diệt".
Sariputta đối với những pháp ấy, không luyến ái,
không chống đối, độc lập, không trói buộc, giải thoát,
không hệ lụy, an trú với tâm không có hạn chế.
Sariputta biết: "Còn có sự giải thoát hơn thế nữa. Đối
với Sariputta, còn có nhiều việc phải làm hơn thế
nữa".

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Sariputta ly hỷ trú xả, chánh niệm tỉnh giác, thân cảm sự lạc thọ mà các bậc Thánh gọi là xả niệm lạc trú, chứng và an trú Thiền thứ ba. Và những pháp thuộc về Thiền thứ ba, như xả, lạc, niệm, tỉnh giác, nhứt tâm, và xúc, thọ, tưởng, tư, tâm, dục, thắng giải, tinh tấn, xả, tác ý; những

MƯỜI HAI DUYÊN                                       3489

pháp ấy được Sariputta an trú bất đoạn, các pháp ấy được Sariputta biết đến khi chúng khởi lên, được Sariputta biết đến khi chúng an trú, được Sariputta biết đến khi chúng đoạn diệt. Sariputta đối với những pháp ấy, không luyến ái, không chống đối, độc lập, không trói buộc, giải thoát không hệ lụy, an trú với tâm không có hạn chế. Sariputta biết: "Còn có sự giải thoát hơn thế nữa. Đối với Sariputta, còn có nhiều việc phải làm hơn thế nữa".

Lại nữa này các Tỷ-kheo, Sariputta xả lạc, xả
khổ, diệt hỷ ưu đã cảm thọ trước, chứng và trú Thiền
thứ tư, không khổ, không lạc, xả niệm, thanh tịnh.
Và những pháp thuộc về Thiền thứ tư, như xả, bất
khổ bất lạc thọ, thọ (passivedana?), vô quán niệm
tâm (Cetaso anabhogo), thanh tịnh nhờ niệm, nhứt
tâm, và xúc, thọ, tưởng, tư, tâm, dục, thắng giải, tinh
tấn, niệm, xả, tác ý; những pháp ấy được Sariputta
an trú bất đoạn, các pháp ấy được Sariputta biết đến
khi chúng khởi lên, được Sariputta biết đến khi
chúng an trú, được Sariputta biết đến khi chúng đoạn
diệt. Sariputta đối với những pháp ấy, không luyến
ái, không chống đối, độc lập, không trói buộc, giải
thoát, không hệ lụy, an trú với tâm không có hạn chế.
Sariputta biết: "Còn có sự giải thoát hơn thế nữa. Đối
với Sariputta, còn có nhiều việc phải làm hơn thế
nữa".

MƯỜI HAI DUYÊN                                       3490

Lại nữa này các Tỷ-kheo, Sariputta vượt lên hoàn toàn sắc tưởng, diệt trừ mọi chướng ngại tưởng, không tác ý đối với dị tưởng, nghĩ rằng: "Hư không là vô biên", chứng và trú Không vô biên xứ. Và những pháp thuộc về Không vô biên xứ như hư không, vô biên xứ tưởng, nhứt tâm, và xúc, thọ, tưởng, tư, tâm, dục, thắng giải, tinh tấn, niệm, xả, tác ý; những pháp ấy được Sariputta an trú bất đoạn, các pháp ấy được Sariputta biết đến khi chúng khởi lên, được Sariputta biết đến khi chúng an trú, được Sariputta biết đến khi chúng đoạn diệt. Sariputta đối với những pháp ấy, không luyến ái, không chống đối, độc lập, không trói buộc, giải thoát, không hệ lụy, an trú với tâm không có hạn chế. Sariputta biết: "Còn có sự giải thoát hơn thế nữa. Đối với Sariputta, còn có nhiều việc phải làm hơn thế nữa".

Lại nữa này các Tỷ-kheo, Sariputta vượt lên hoàn toàn Không vô biên xứ, nghĩ rằng: "Thức là vô biên", chứng và trú Thức vô biên xứ. Và những pháp thuộc về Thức vô biên xứ như Thức vô biên xứ tưởng, nhất tâm, và xúc, thọ, tưởng, tư, tâm, dục, thắng giải, tinh tấn, niệm, xả, tác ý; những pháp ấy được Sariputta an trú bất đoạn; các pháp ấy được Sariputta biết đến khi chúng khởi lên, được Sariputta biết đến khi chúng đoạn diệt. Sariputta đối với những pháp ấy không luyến ái, không chống đối, độc lập,

MƯỜI HAI DUYÊN                                        3491

không trói buộc, giải thoát, không hệ lụy, an trú với
tâm không có hạn chế. Sariputta biết: "Còn có sự giải
thoát hơn thế nữa. Đối với Sariputta, còn có nhiều
việc phải làm hơn thế nữa".

Lại nữa này các Tỷ-kheo, Sariputta vượt lên
hoàn toàn Thức vô biên xứ, nghĩ rằng: "Không có vật
gì", chứng và trú Vô sở hữu xứ. Và những pháp
thuộc về Vô sở hữu xứ, như Vô sở hữu xứ tưởng,
nhứt tâm, và xúc, thọ, tưởng, tư, tâm, dục, thắng giải,
tinh tấn, niệm, xả, tác ý; những pháp ấy được
Sariputta an trú bất đoạn; các pháp ấy được Sariputta
biết đến khi chúng khởi lên, được Sariputta biết đến
khi chúng an trú, được Sariputta biết đến khi chúng
đoạn diệt. Sariputta đối với những pháp ấy không
luyến ái, không chống đối, độc lập, không trói buộc,
giải thoát, không hệ lụy, an trú với tâm không có hạn
chế. Sariputta biết: "Còn có sự giải thoát hơn thế nữa.
Đối với Sariputta, còn có nhiều việc phải làm hơn thế
nữa".

Lại nữa này các Tỷ-kheo, Sariputta vượt lên hoàn toàn Vô sở hữu xứ, chứng và trú Phi tưởng phi phi tưởng xứ. Với chánh niệm, Sariputta xuất khỏi định ấy. Sau khi với chánh niệm xuất khỏi định ấy, Sariputta thấy các pháp ấy thuộc về quá khứ, bị đoạn diệt, bị biến hoại: "Như vậy các pháp ấy trước không

MƯỜI HAI DUYÊN                                       3492

có nơi ta, nay có hiện hữu, sau khi hiện hữu chúng
đoạn diệt". Sariputta đối với những pháp ấy cảm thấy
không luyến ái, không chống đối, độc lập, không trói
buộc, giải thoát, không hệ lụy, an trú với tâm không
hạn chế. Sariputta biết: "Còn có sự giải thoát hơn thế
nữa. Đối với Sariputta, còn có nhiều việc phải làm
hơn thế nữa".

Lại nữa này các Tỷ-kheo, Sariputta vượt khỏi
hoàn toàn Phi tưởng phi phi tưởng xứ, chứng và an
trú Diệt thọ tưởng (định). Sau khi thấy với trí tuệ,
các lậu hoặc được đoạn tận. Với chánh niệm,
Sariputta xuất khỏi định ấy. Sau khi với chánh niệm
xuất khỏi định ấy, Sariputta thấy các pháp ấy thuộc
về quá khứ, bị đoạn diệt, bị biến hoại: "Như vậy các
pháp ấy, trước không có nơi ta, sau có hiện hữu, sau
khi hiện hữu, chúng đoạn diệt". Sariputta đối với các
pháp ấy cảm thấy không luyến ái, không chống đối,
độc lập, không trói buộc, giải thoát, không hệ lụy, an
trú với tâm không hạn chế. Sariputta biết: "Không
có sự giải thoát nào vô thượng hơn thế nữa. Đối
với Sariputta, không có việc phải làm nhiều hơn
thế nữa".

Này các Tỷ-kheo, nếu nói một cách chơn chánh, một người có thể nói về người ấy như sau: "Người này được tự tại, được cứu cánh trong Thánh giới,

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3493

được tự tại, được cứu cánh trong Thánh định, được tự tại, được cứu cánh trong Thánh tuệ, được tự tại, được cứu cánh trong Thánh giải thoát. Nói một cách chơn chánh về Sariputta, người ấy có thể nói như sau: "Sariputta được tự tại, được cứu cánh trong Thánh giới, được tự tại, được cứu cánh trong Thánh định, được tự tại, được cứu cánh trong Thánh tuệ, được tự tại, được cứu cánh trong Thánh giải thoát".

Này các Tỷ-kheo, nếu nói một cách chơn chánh,
một người có thể nói về người ấy như sau: "Người
này là con chánh tông của Thế Tôn, sanh ra từ miệng,
sanh ra từ Pháp, do Pháp hóa thành, thừa tự Chánh
pháp, không thừa tự vật chất". Nói một cách chơn
chánh về Sariputta, người ấy có thể nói như sau:
"(Sariputta) là con chánh tông của Thế Tôn, sanh
ra từ miệng, sanh ra từ Pháp, do Pháp hóa thành,
thừa tự Chánh pháp, không thừa tự vật chất".

Sariputta, này các Tỷ-kheo, chơn chánh chuyển Pháp luân vô thượng đã được Như Lai chuyển vận.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Các vị Tỷ-kheo hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3494

449 Thức - Trong cái thân có thức này… - Kinh SÀRIPUTTA – Tăng I, 239

SÀRIPUTTA – Tăng I, 239

1. Rồi Tôn giả Sàriputta đi đến Thế Tôn; sau khi đến
đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Thế Tôn
nói với Tôn giả Sàriputta đang ngồi xuống một bên:
- Này Sàriputta, Ta có thể thuyết pháp một cách tóm
lược. Này Sàriputta, ta có thể thuyết pháp một cách
rộng rãi. Này Sàriputta, ta có thể thuyết pháp một
cách tóm lược và rộng rãi. Và những người hiểu được
thật là khó tìm!
- Nay đã đến thời, bạch Thế Tôn, nay đã đến thời,
bạch Thế Tôn, để Thế Tôn thuyết pháp một cách tóm
lược, thuyết pháp một cách rộng rãi, và thuyết pháp
một cách tóm lược và rộng rãi. Sẽ có những người
có thể hiểu rõ Chánh pháp.
- Vậy này Sàriputta, hãy học tập như sau: "Trong cái
thân có thức này, sẽ không có ngã kiến, ngã sở kiến,
ngã mạn tùy miê; đối với tất cả tướng ở ngoài, sẽ
không có ngã kiến, ngã sở kiến, ngã mạn tùy miên;
và do chứng đạt và an trú tâm giải thoát, tuệ giải
thoát, không có ngã kiến, ngã sở kiến, ngã mạn tùy
miên, chúng tôi sẽ chứng đạt và an trú tâm giải thoát,

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3495

tuệ giải thoát ấy!". Như vậy, này Sàriputta, các Ông
cần phải học tập.
Khi nào Tỷ-kheo đối với thân có thức này, không có
ngã kiến, ngã sở kiến, ngã mạn tùy miên; đối với tất
cả các tướng ở ngoài, không có ngã kiến, ngã sở kiến,
ngã mạn tùy miên; và do chứng đạt và an trú tâm giải
thoát, tuệ giải thoát, không có ngã kiến, ngã sở kiến,
ngã mạn tùy miên, vị ấy chứng đạt và an trú tâm giải
thoát, tuệ giải thoát ấy. Người như vậy, này
Sàriputta, được gọi là Tỷ-kheo đã chặt đứt khát ái,
đã cởi mở kiết sử, với chơn chánh hiện quán kiêu
mạn, đã đoạn tận khổ đau.
2. Lại nữa, này Sàriputta, liên hệ đến vấn đề này, ta
đã nói như sau trong kinh tên là "Những câu hỏi của
Udaya" trong chương Pàràyana.
Đoạn tận cả hai pháp
Dục tham và sân hận
Và từ bỏ hôn trầm
Chận đứng mọi trạo hối
Với xả niệm thanh tịnh
Chạy trước pháp tư duy?
Ta nói trí giải thoát
Vô minh được phá tận.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3496

450 Thức - Trí tuệ và Thức liên hệ nhau ntn - ĐẠI Kinh PHƯƠNG QUẢNG – 43 Trung I, 639

ĐẠI KINH PHƯƠNG QUẢNG (Mahavedalla suttam) – Bài kinh số 43 – Trung I, 639

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Savatthi, tại Jetavana, tịnh
xá ông Anathapindika. Lúc bấy giờ, Tôn giả
Mahakotthita (Đại Câu-hy-la), vào buổi chiều, khi
thiền định xong, đứng dậy, đi đến chỗ Tôn giả
Sariputta ở, sau khi đến nói lên với Tôn giả Sariputta
những lời chào đón, hỏi thăm xã giao rồi ngồi xuống
một bên. Sau khi ngồi xuống một bên, Tôn giả
Mahakotthita nói với Tôn giả Sariputta:

– Này Hiền giả, liệt tuệ, liệt tuệ (Duppanna) được gọi là như vậy. Này Hiền giả, như thế nào được gọi là liệt tuệ?

– Này Hiền giả, vì không tuệ tri, không tuệ tri (Nap-pajanati), này Hiền giả nên được gọi là liệt tuệ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3497

Không tuệ tri gì? Không tuệ tri: đây là Khổ, không
tuệ tri: đây là Khổ tập, không tuệ tri: đây là Khổ diệt,
không tuệ tri: đây là con đường đưa đến Khổ diệt. Vì
không tuệ tri, không tuệ tri, này Hiền giả, nên được
gọi là liệt tuệ.

– Lành thay, Hiền giả!

Tôn giả Mahakotthita hoan hỷ, tín thọ lời Tôn giả Sariputta nói, rồi hỏi Tôn giả Sariputta một câu hỏi nữa:

– Này Hiền giả, trí tuệ, trí tuệ được gọi là như vậy. Này Hiền giả, như thế nào là được gọi là trí tuệ?

– Vì có tuệ tri, có tuệ tri, này Hiền giả, nên được gọi là trí tuệ. Có tuệ tri gì? Có tuệ tri: đây là Khổ, có tuệ tri: đây là Khổ tập, có tuệ tri: đây là Khổ diệt, có tuệ tri: đây là Con đường đưa đến Khổ diệt. Vì có tuệ tri, có tuệ tri, này Hiền giả, nên được gọi là trí tuệ.

– Thức, thức, này Hiền giả, được gọi là như vậy, Này Hiền giả, như thế nào được gọi là thức?

– Này Hiền giả, vì thức tri, thức tri, này Hiền giả nên được gọi là có thức. Thức tri gì? Thức tri lạc, thức tri khổ, thức tri bất khổ bất lạc. Vì thức tri, thức tri, này Hiền giả, nên được gọi là có thức.

MƯỜI HAI DUYÊN                                         3498

– Này Hiền giả, trí tuệ như vậy, thức như vậy,
những pháp này được kết hợp hay không được kết
hợp? Có thể chăng, nêu lên sự sai khác giữa những
pháp này, sau khi phân tích chúng nhiều lần?

– Này Hiền giả, trí tuệ như vậy, thức như vậy,
những pháp này được kết hợp, không phải không kết
hợp. Không có thể nêu lên sự sai khác giữa những
pháp này, sau khi phân tích chúng nhiều lần. Này
Hiền giả, điều gì tuệ tri được là thức tri được, điều gì
thức tri được là tuệ tri được. Do vậy, những pháp này
được kết hợp, không phải không kết hợp, và không
có thể nêu lên sự sai khác giữa những pháp này, sau
khi phân tích chúng nhiều lần.

– Này Hiền giả, trí tuệ như vậy, thức như vậy, thế nào là sự sai khác giữa những pháp được kết hợp, không phải không kết hợp này?

– Này Hiền giả, Trí tuệ như vậy, thức như vậy,
giữa những pháp được kết hợp, không phải không
được kết hợp này, trí tuệ cần phải được tu tập
(Bhavetabba), còn thức cần phải được liễu tri
(Parinneyyam) như vậy là sự sai khác giữa những
pháp này.

– Cảm thọ, cảm thọ, này Hiền giả, được gọi là như vậy. Này Hiền giả, như thế nào được gọi là cảm

MƯỜI HAI DUYÊN                                        3499

thọ?

– Này Hiền giả, cảm thọ, cảm thọ (Vedeti), nên
được gọi là cảm thọ. Và cảm thọ gì? Cảm thọ lạc,
cảm thọ khổ, cảm thọ bất khổ bất lạc thọ. Này Hiền
giả, cảm thọ, cảm thọ, nên được gọi là cảm thọ.

– Này Hiền giả, tưởng, tưởng (Sanna) được gọi là như vậy. Này Hiền giả, như thế nào được gọi là tưởng?

– Tưởng tri, tưởng tri (Sanjanati), này Hiền giả,
nên được gọi là tưởng, Và tưởng tri gì? Tưởng tri
màu xanh, tưởng tri màu vàng, tưởng tri màu đỏ,
tưởng tri màu trắng. Tưởng tri, tưởng tri, này Hiền
giả, nên được gọi là tưởng.

– Này Hiền giả, thọ như vậy, tưởng như vậy,
những pháp này được kết hợp hay không được kết
hợp? Có thể chăng, nêu lên sự sai khác giữa những
pháp này, sau khi phân tích chúng nhiều lần?

– Này Hiền giả, cảm thọ như vậy, tưởng như
vậy, những pháp này được kết hợp, không phải
không được kết hợp. Không có thể nêu lên sự sai
khác giữa những pháp này, sau khi phân tích chúng
nhiều lần. Này Hiền giả, điều gì cảm thọ được là
tưởng tri được, điều gì tưởng tri được là cảm thọ

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3500

được. Do vậy, những pháp này được kết hợp, không
phải không được kết hợp, và không có thể nêu lên sự
sai khác giữa những pháp này, sau khi phân tích
chúng nhiều lần.

– Này Hiền giả, ý thức thanh tịnh, không liên hệ đến năm căn có thể đưa đến gì?

– Này Hiền giả, ý thức thanh tịnh, không liên hệ
đến năm căn, có thể đưa đến Hư không vô biên xứ;
hư không là vô biên, có thể đưa đến Thức vô biên
xứ; thức là vô biên, có thể đưa đến Vô sở hữu xứ,
không có sự vật gì.

– Này Hiền giả, pháp gì đưa đến nhờ gì có thể tuệ tri được?

– Này Hiền giả, nhờ tuệ nhãn, pháp được đưa đến có thể tuệ tri.

– Này Hiền giả, trí tuệ có ý nghĩa gì?

– Này Hiền giả, trí tuệ có ý nghĩa là thắng tri (Abhinnattha), có nghĩa là liễu tri (Parinnattha), có nghĩa là đoạn tận (Pahanattha).

– Này Hiền giả, có bao nhiêu duyên khiến chánh tri kiến sanh khởi?

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3501

– Này Hiền giả, có hai duyên khiến chánh tri
kiến sanh khởi: Tiếng của người khác và như lý tác
ý. Này Hiền giả, do hai duyên này, chánh tri kiến
sanh khởi.

– Này Hiền giả, chánh tri kiến phải được hỗ trợ
bởi bao nhiêu chi phần để có tâm giải thoát quả, tâm
giải thoát quả công đức, và tuệ giải thoát quả, tuệ
giải thoát quả công đức?

– Này Hiền giả, chánh tri kiến phải được hỗ trợ
bởi năm chi phần để có tâm giải thoát quả, tâm giải
thoát quả công đức, tuệ giải thoát quả và tuệ giải
thoát quả công đức. Ở đây, này Hiền giả, chánh tri
kiến có giới hỗ trợ, có văn (Suta) hỗ trợ, có thảo
luận hỗ trợ, có chỉ (Samatha) hỗ trợ, có quán
(Samadhi) hỗ trợ. Này Hiền giả, chánh tri kiến được
hỗ trợ bởi năm chi phần này để có tâm giải thoát quả,
tâm giải thoát quả công đức, tuệ giải thoát quả và tuệ
giải thoát quả công đức.

– Này Hiền giả, có bao nhiêu hữu (Bhava)?

– Này Hiền giả, có ba hữu: dục hữu, sắc hữu, vô sắc hữu.

– Này Hiền giả, như thế nào sự tái sanh trong tương lai được xảy ra?

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3502

– Này Hiền giả, bị vô minh ngăn che, bị tham ái trói buộc, các loài hữu tình thích thú chỗ này chỗ kia, như vậy, sự tái sinh trong tương lai được xảy ra.

– Này Hiền giả, như thế nào sự tái sanh trong tương lai không xảy ra?

– Này Hiền giả, vô minh được xả ly, minh khởi, tham ái được đoạn diệt, như vậy sự tái sanh trong tương lai không xảy ra.

– Này Hiền giả, thế nào là Thiền thứ nhất?

– Ở đây, này Hiền giả, vị Tỷ-kheo ly dục, ly ác
bất thiện pháp, chứng và trú Thiền thứ nhất, một
trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, có tầm có tứ. Như
vậy, này Hiền giả, gọi là Thiền thứ nhất.

– Này Hiền giả, Thiền thứ nhất có bao nhiêu chi phần?

– Này Hiền giả, Thiền thứ nhất có năm chi phần.
Ở đây, này Hiền giả, Tỷ-kheo thành tựu Thiền thứ
nhất, có tầm, tứ, hỷ, lạc và nhất tâm. Này Hiền giả,
Thiền thứ nhất có năm chi phần như vậy.

– Này Hiền giả, Thiền thứ nhất từ bỏ bao nhiêu chi phần và thành tựu bao nhiêu chi phần?

MƯỜI HAI DUYÊN                                       3503

– Này Hiền giả, Thiền thứ nhất từ bỏ năm chi
phần và thành tựu năm chi phần. Ở đây, này Hiền
giả, vị Tỷ-kheo thành tựu Thiền thứ nhất từ bỏ tham
dục, từ bỏ sân, từ bỏ hôn trầm thụy miên, từ bỏ trạo
hối, từ bỏ nghi, thành tựu tầm, tứ, hỷ, lạc và nhất tâm.
Này Hiền giả, như vậy Thiền thứ nhất từ bỏ năm chi
phần, và thành tựu năm chi phần.

– Này Hiền giả, năm căn này, có cảnh giới khác
nhau, có hành giới khác nhau, không có lẫn lộn cảnh
giới, hành giới với nhau. Tức là mắt, tai, mũi, lưỡi,
thân. Này Hiền giả, giữa năm căn này, có cảnh giới
sai khác, có hành giới sai khác, không có thọ lãnh
cảnh giới, hành giới lẫn nhau, cái gì làm sở y cho
chúng, cái gì lãnh thọ cảnh giới, hành giới của
chúng?

– Nầy Hiền giả, năm căn này, có cảnh giới sai khác, có hành giới sai khác, không có lãnh thọ cảnh giới, hành giới lẫn nhau, tức là mắt, tai, mũi, lưỡi, thân. Này Hiền giả, giữa năm căn này, có cảnh giới sai khác, có hành giới sai khác, không có lẫn lộn cảnh giới, hành giới với nhau, ý làm sở y cho chúng, và ý lãnh thọ cảnh giới và hành giới của chúng.

– Này Hiền giả, năm căn này là mắt, tai, mũi, lưỡi, thân. Này Hiền giả, năm căn này, do duyên gì

MƯỜI HAI DUYÊN                                        3504

mà chúng an trú?

– Này Hiền giả, năm căn này là mắt, tai, mũi, lưỡi, thân. Này Hiền giả, năm căn này do duyên tuổi thọ (Ayu) mà chúng an trú.

– Này Hiền giả, tuổi thọ do duyên gì mà an trú?

– Tuổi thọ do duyên hơi nóng mà an trú.

– Này Hiền giả, hơi nóng do duyên gì mà an trú?

– Hơi nóng do duyên tuổi thọ mà an trú.

– Này Hiền giả, nay chúng tôi được biết từ lời
nói của Tôn giả Sariputta là tuổi thọ do duyên hơi
nóng mà an trú. Nay chúng tôi lại được biết từ lời nói
của Tôn giả Sariputta là hơi nóng do duyên tuổi thọ
mà an trú. Này Hiền giả, như thế nào, cần phải hiểu
ý nghĩa lời nói này?

– Này Hiền giả, tôi sẽ cho một ví dụ. Nhờ ví dụ,
ở đây, một số người có trí sẽ hiểu ý nghĩa lời nói.
Này Hiền giả, ví như khi một cây đèn dầu được thắp
sáng, duyên tim đèn, ánh sáng được hiện ra, do
duyên ánh sáng, tim đèn được thấy. Cũng vậy này
Hiền giả, tuổi thọ do duyên hơi nóng mà an trú, và
hơi nóng do duyên tuổi thọ mà an trú.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3505

– Này Hiền giả, những pháp thọ hành
(Ayusankhara) này là những pháp được cảm thọ
(Vedaniya) này, hay những pháp thọ hành này khác
với những pháp được cảm thọ này?

– Này Hiền giả, những pháp thọ hành này không phải là những pháp được cảm thọ này. Này Hiền giả, nếu những pháp thọ hành này là những pháp được cảm thọ này thì không thể nêu rõ sự xuất khởi của vị Tỷ-kheo đã thành tựu Diệt thọ tưởng định. Này Hiền giả, vì rằng những pháp thọ hành khác, những pháp được cảm thọ khác nên có thể nêu rõ sự xuất khởi của vị Tỷ-kheo đã thành tựu Diệt thọ tưởng định.

– Này Hiền giả, đối với thân này, khi nào có bao nhiêu pháp được từ bỏ, thì thân này được nằm xuống, quăng đi, vất bỏ, như một khúc gỗ vô tri?

– Này Hiền giả, đối với thân này, khi nào ba
pháp được từ bỏ: Tuổi thọ, hơi nóng và thức, thì thân
này nằm xuống, được quăng đi, vất bỏ như một khúc
gỗ vô tri.

– Này Hiền giả, có sự sai khác gì giữa vật chết, mạng chung này với vị Tỷ-kheo thành tựu Diệt thọ tưởng định?

– Này Hiền giả, vật chết, mạng chung này, thân

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3506

hành của nó chấm dứt, dừng lại, khẩu hành chấm dứt,
dừng lại, tâm hành chấm dứt, dừng lại, tuổi thọ diệt
tận, hơi nóng tiêu diệt, các căn bị bại hoại. Còn vị
Tỷ-kheo thành tựu Diệt thọ tưởng định, thì thân hành
của vị này được chấm dứt, được dừng lại, khẩu hành
được chấm dứt, được dừng lại, tâm hành được chấm
dứt, được dừng lại, nhưng tuổi thọ không diệt tận,
hơi nóng không tiêu diệt, các căn được sáng suốt.
Này Hiền giả, như vậy là sự sai khác giữa vật chết,
mạng chung này với vị Tỷ-kheo thành tựu Diệt thọ
tưởng định.

– Này Hiền giả, có bao nhiêu duyên để chứng nhập tâm giải thoát bất khổ bất lạc?

– Này Hiền giả, có bốn duyên để chứng nhập tâm giải thoát bất khổ bất lạc. Ở đây, này Hiền giả, vị Tỷ-kheo xả lạc, xả khổ, diệt hỷ ưu đã cảm thọ trước, chứng và trú Thiền thứ tư, không khổ, không lạc, xả niệm thanh tịnh. Này Hiền giả, do bốn duyên này mà chứng nhập tâm giải thoát bất khổ bất lạc.

– Này Hiền giả, có bao nhiêu duyên để chứng nhập vô tướng tâm giải thoát?

– Này Hiền giả, có hai duyên để chứng nhập vô tướng tâm giải thoát: không có tác ý nhất thiết tướng và tác ý vô tướng giới. Này Hiền giả, do hai

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3507

duyên này mà chứng nhập vô tướng tâm giải thoát.

– Này Hiền giả, có bao nhiêu duyên để an trú vô tướng tâm giải thoát?

– Này Hiền giả, có ba duyên để an trú vô tướng
tâm giải thoát: không tác ý nhất thiết tướng, tác ý
vô tướng giới, và một sự sửa soạn trước. Này Hiền
giả, do ba duyên này mà an trú vô tướng tâm giải
thoát.

– Này Hiền giả, có bao nhiêu duyên để xuất khởi vô tướng tâm giải thoát?

– Này Hiền giả, có hai duyên để xuất khởi vô
tướng tâm giải thoát: tác ý nhất thiết tướng và
không tác ý vô tướng giới. Này Hiền giả, do hai
duyên này mà xuất khởi vô tướng tâm giải thoát.

– Này Hiền giả, vô lượng tâm giải thoát này, vô
sở hữu tâm giải thoát này, không tâm giải thoát này
và vô tướng tâm giải thoát này, những pháp này
nghĩa sai biệt và danh sai biệt, hay nghĩa đồng nhất
và danh sai biệt?

– Này Hiền giả, vô lượng tâm giải thoát, vô sở hữu tâm giải thoát, không tâm giải thoát và vô tướng tâm giải thoát này, có một pháp môn, này Hiền giả,

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3508

do pháp môn này, các pháp ấy nghĩa sai biệt và danh
sai biệt. Và này Hiền giả, lại có một pháp môn, do
pháp môn này, các pháp ấy có nghĩa đồng nhất và
danh sai biệt.

Này Hiền giả, thế nào là có pháp môn, do pháp môn này các pháp ấy có nghĩa sai khác và có danh sai khác?

Ở đây, này Hiền giả, vị Tỷ-kheo an trú biến mãn
một phương với tâm câu hữu với từ, cũng vậy
phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy
phương thứ tư. Như vậy, cùng khắp thế giới, trên,
dưới, bề ngang, hết thảy phương xứ, cùng khắp vô
biên giới, vị ấy an trú biến mãn với tâm câu hữu với
từ, quảng đại, vô biên, không hận, không sân. Với
tâm câu hữu với bi... với tâm câu hữu với hỷ... an trú
biến mãn một phương với tâm câu hữu với xả, cũng
vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng
vậy phương thứ tư. Như vậy, cùng khắp thế giới,
trên, dưới, bề ngang, hết thảy phương xứ, cùng khắp
vô biên giới, vị ấy an trú biến mãn với tâm câu hữu
với xả, quảng đại, vô biên, không hận, không sân.
Như vậy, này Hiền giả, gọi là vô lượng tâm giải
thoát.

Và này Hiền giả, thế nào là vô sở hữu tâm giải

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3509

thoát? Ở đây, này Hiền giả, vị Tỷ-kheo vượt lên mọi
Thức vô biên xứ, nghĩ rằng: "Không có vật gì" chứng
và trú Vô sở hữu xứ. Như vậy, này Hiền giả, gọi là
Vô sở hữu tâm giải thoát.

Và này Hiền giả, thế nào là không tâm giải
thoát? Ở đây, này Hiền giả, vị Tỷ-kheo đi đến khu
rừng, hay đi đến gốc cây, hay đi đến chỗ nhà trống
và suy nghĩ như sau: "Đây trống không, không có tự
ngã hay không có ngã sở". Như vậy, này Hiền giả,
gọi là không tâm giải thoát.

Và này Hiền giả, thế nào là vô tướng tâm giải
thoát? Ở đây, này Hiền giả, vị Tỷ-kheo không tác ý
với nhất thiết tướng, đạt và an trú vô tướng tâm định.
Như vậy, này Hiền giả, gọi là vô tướng tâm giải
thoát.

Như vậy là có pháp môn và do pháp môn này những pháp ấy nghĩa sai biệt và danh sai biệt.

Và này Hiền giả, thế nào là có pháp môn và do pháp môn này các pháp ấy có nghĩa đồng nhất nhưng danh sai biệt?

Tham, này Hiền giả, là nguyên nhân của hạn lượng; sân là nguyên nhân của hạn lượng; si là nguyên nhân của hạn lượng. Đối với vị Tỷ-kheo đã

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3510

đoạn trừ các lậu hoặc và tham, sân, si này đã được chặt tận gốc như thân cây tala được chặt tận gốc, khiến chúng không thể tái sanh trong tương lai. Này Hiền giả, khi nào các tâm giải thoát là vô lượng, thì bất động tâm giải thoát được gọi là tối thượng đối với các tâm giải thoát ấy, và bất động tâm giải thoát không có tham, không có sân, không có si.

Tham, này Hiền giả, là một vật gì (chướng ngại), sân là một vật gì (chướng ngại), si là một vật gì (chướng ngại). Đối với vị Tỷ-kheo đã đoạn trừ các lậu hoặc, thì tham, sân, si này đã được chặt tận gốc, như thân cây tala được chặt tận gốc, khiến chúng không thể tái sanh trong tương lai. Này Hiền giả, khi nào các tâm giải thoát là vô sở hữu, thì bất động tâm giải thoát được gọi là tối thượng đối với các tâm giải thoát ấy, và bất động tâm giải thoát ấy không có tham, không có sân, không có si.

Tham, này Hiền giả, là nhân tạo ra tướng, sân là nhân tạo ra tướng, si là nhân tạo ra tướng. Đối với vị Tỷ-kheo đã đoạn trừ các lậu hoặc, thì tham, sân, si này được chặt tận gốc, như thân cây tala được chặt tận gốc, khiến chúng không thể tái sanh trong tương lai. Này Hiền giả, khi nào các tâm giải thoát là vô tướng, thì bất động tâm giải thoát được gọi là tối thượng đối với các tâm giải thoát ấy, và bất động

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3511

tâm giải thoát này không có tham, không có sân, không có si.

Như vậy, này Hiền giả, là pháp môn này, những pháp ấy là đồng nghĩa nhưng danh sai biệt.

Tôn giả Sariputta thuyết giảng như vậy. Tôn giả Mahakotthita hoan hỷ, tín thọ lời Tôn giả Sariputta dạy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3512

451 Thức - Tu tập - Chỉ có cách như thật quán sát với trí tuệ - Kinh ĐOẠN GIẢM – 8 Trung I, 97

KINH ĐOẠN GIẢM (Sallekha suttam) – Bài kinh số 8 – Trung I, 97

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Savatthi (Xá-vệ), tại
Jetavana (Kỳ-đà Lâm), vườn ông Anathapindika
(Cấp Cô Độc). Lúc bấy giờ, Tôn giả Mahacunda, vào
buổi chiều từ chỗ độc cư Thiền tịnh đứng dậy, đến
tại chỗ Thế Tôn, đảnh lễ Ngài rồi ngồi xuống một
bên. Sau khi ngồi xuống một bên, Tôn giả
Mahacunda bạch Thế Tôn:

– Bạch Thế Tôn, có những loại sở kiến này khởi
lên trên đời, hoặc liên hệ đến ngã luận, hoặc liên hệ
đến thế giới luận. Bạch Thế Tôn, đối với một Tỷ-
kheo, có tác ý ngay từ ban đầu, thời có thể đoạn trừ
những sở kiến ấy hay không, có thể xả ly những sở
kiến ấy hay không?

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3513

– Này Cunda, những loại sở kiến này khởi lên trên đời, hoặc liên hệ đến ngã luận, hoặc liên hệ đến thế giới luận, chỗ nào những sở kiến này tiềm ẩn, và chỗ nào những sở kiến này hiện hành, chỉ có cách như thật quán sát chúng với trí tuệ rằng: "Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cài này không phải tự ngã của tôi", có vậy thời có sự đoạn trừ những sở kiến ấy, có sự xả ly những sở kiến ấy.

 Này Cunda, sự kiện này xảy ra khi ở đây một
Tỷ-kheo ly dục, ly bất thiện pháp, chứng và trú
Thiền thứ nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly dục
sanh, với tầm với tứ. Vị ấy có thể nghĩ: "Ta
sống với hạnh đoạn giảm". Này Cunda, các
(quả chứng) ấy không gọi là đoạn giảm trong
giới luật của bậc Thánh. Chúng được gọi là
hiện tại lạc trú trong giới luật của bậc Thánh.
 Này Cunda, sự kiện này xảy ra khi ở đây, một
Tỷ-kheo diệt tầm và tứ, chứng và trú Thiền thứ
hai, một trạng thái hỷ lạc do định sanh, không
tầm không tứ, nội tỉnh nhất tâm. Vị ấy có thể
nghĩ: "Ta sống với hạnh đoạn giảm". Này
Cunda, các (quả chứng) ấy không gọi là đoạn
giảm trong giới luật của bậc Thánh. Chúng
được gọi là hiện tại lạc trú trong giới luật của
bậc Thánh.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3514

 Này Cunda, sự kiện này xảy ra khi ở đây, một
Tỷ-kheo ly hỷ trú xả, chánh niệm tỉnh giác,
thân cảm sự lạc thọ mà các bậc Thánh gọi là xả
niệm lạc trú, chứng và trú Thiền thứ ba. Vị ấy
có thể nghĩ... (như trên)... hiện tại lạc trú trong
giới của bậc Thánh.
 Này Cunda, sự kiện này xảy ra, khi một Tỷ-
kheo xả lạc xả khổ, diệt hỷ ưu đã cảm thọ trước,
chứng và trú Thiền thứ tư, không khổ không
lạc, xả niệm thanh tịnh. Vị ấy có thể nghĩ: "Ta
sống với hạnh đoạn giảm". Này Cunda, các
(quả chứng) ấy không gọi là đoạn giảm trong
giới luật của bậc Thánh. Chúng được gọi là
hiện tại lạc trú trong giới luật của bậc Thánh.

 Này Cunda, sự kiện này xảy ra, khi một Tỷ-
kheo vượt lên mọi sắc tưởng, diệt trừ mọi
chướng ngại tưởng, không tác ý đối với dị
tưởng. Tỷ-kheo nghĩ rằng: "Hư không là vô
biên", chứng và trú Không vô biên xứ. Vị ấy
có thể tự nghĩ: "Ta sống với hạnh đoạn giảm".
Này Cunda, các (quả chứng) ấy không gọi là
đoạn giảm trong giới luật của bậc Thánh.
Chúng được gọi là tịch tịnh trú trong giới luật
của bậc Thánh.
 Này Cunda, sự kiện này xảy ra, khi một Tỷ-

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3515

kheo vượt lên mọi Không vô biên xứ, nghĩ
rằng: "Thức là vô biên", chứng và trú Thức vô
biên xứ. Vị ấy có thể nghĩ: "Ta sống với hạnh
đoạn giảm". Này Cunda... (như trên)... chúng
được gọi là tịch tịnh trú trong giới luật của bậc
Thánh.
 Này Cunda, sự kiện này xảy ra, khi một Tỷ-
kheo vượt lên mọi Thức vô biên xứ, nghĩ rằng:
"Không có vật gì", chứng và trú Vô sở hữu xứ.
Vị ấy có thể nghĩ: "Ta sống với hạnh đoạn
giảm". Này Cunda... (như trên)... chúng được
gọi là tịch tịnh trú trong giới luật của bậc
Thánh.
 Này Cunda, sự kiện này xảy ra, khi một Tỷ-
kheo vượt lên mọi Vô sở hữu xứ, chứng và trú
Phi tưởng phi phi tưởng xứ. Vị ấy có thể
nghĩ: "Ta sống với hạnh đoạn giảm". Này
Cunda... (như trên)... chúng được gọi là tịch
tịnh trú trong giới luật của bậc Thánh.

Này Cunda, ở đây đoạn giảm được các Người thực hiện khi các Người nghĩ:

1. "Những kẻ khác có thể là những người làm
hại, chúng ta ở đây không thể là những
người làm hại", như vậy đoạn giảm được
thực hiện.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3516

2. "Những kẻ khác có thể sát sanh, chúng ta
ở đây sẽ từ bỏ sát sanh", như vậy đoạn
giảm được thực hiện.
3. "Những kẻ khác có thể lấy của không cho,
chúng ta ở đây sẽ từ bỏ lấy của không
cho", như vậy đoạn giảm được thực hiện.
4. "Những kẻ khác có thể không phạm hạnh,
chúng ta ở đây sẽ sống phạm hạnh", như
vậy...
5. "Những kẻ khác có thể nói láo, chúng ta ở
đây sẽ từ bỏ nói láo
6. "Những kẻ khác có thể nói hai lưỡi, chúng
ta ở đây sẽ từ bỏ nói hai lưỡi",...
7. "Những kẻ khác có thể nói lời độc ác",
chúng ta ở đây sẽ từ bỏ nói lời độc ác", ...
8. "Những kẻ khác có thể nói lời phù phiếm,
chúng ta ở đây sẽ từ bỏ nói lời phù
phiếm",...
9. "Những kẻ khác có thể tham dục, chúng ta
ở đây không tham dục",...
10. "Những kẻ khác có thể có sân tâm,
chúng ta ở đây sẽ không có sân tâm",...
11. "Những kẻ khác có thể có tà kiến,
chúng ta ở đây sẽ có chánh kiến,...

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3517

12. "Những kẻ khác có thể có tà tư duy,
chúng ta ở đây sẽ có chánh tư duy",...
13. "Những kẻ khác có thể có tà ngữ,
chúng ta ở đây sẽ có chánh ngữ",...
14. "Những kẻ khác có thể có tà nghiệp,
chúng ta ở đây sẽ có chánh nghiệp",...
15. "Những kẻ khác có thể có tà mạng,
chúng ta ở đây sẽ có chánh mạng",...
16. "Những kẻ khác có thể có tà tinh tấn,
chúng ta ở đây sẽ có chánh tinh tấn",...
17. "Những kẻ khác có thể có tà niệm,
chúng ta ở đây sẽ có chánh niệm",...
18. "Những kẻ khác có thể có tà định,
chúng ta ở đây sẽ có chánh định",...
19. "Những kẻ khác có thể có tà trí, chúng
ta ở đây sẽ có chánh trí",...
20. "Những kẻ khác có thể có tà giải thoát,
chúng ta ở đây sẽ có chánh giải thoát",...
21. "Những kẻ khác có thể bị hôn trầm
thụy miên chi phối, chúng ta ở đây sẽ
không có hôn trầm thụy miên chi phối",...
22. "Những kẻ khác có thể có trạo hối,
chúng ta ở đây sẽ không có trạo hối",...

MƯỜI HAI DUYÊN                                 3518

23. "Những kẻ khác có thể nghi hoặc,
chúng ta ở đây sẽ trừ diệt nghi hoặc",...
24. "Những kẻ khác có thể phẫn nộ, chúng
ta ở đây sẽ không có phẫn nộ",...
25. "Những kẻ khác có thể oán hận, chúng
ta ở đây sẽ không có oán hận",...
26. "Những kẻ khác có thể hư ngụy, chúng
ta ở đây sẽ không hư ngụy",...
27. "Những kẻ khác có thể não hại, chúng
ta ở đây sẽ không não hại",...
28. "Những kẻ khác có thể tật đố, chúng ta
ở đây sẽ không tật đố
29. "Những kẻ khác có thể xan tham,
chúng ta ở đây sẽ không xan tham",...
30. "Những kẻ khác có thể man trá, chúng
ta ở đây sẽ không man trá...
31. "Những kẻ khác có thể khi cuống,
chúng ta ở đây sẽ không khi cuống",...
32. "Những kẻ khác có thể ngoan cố,
chúng ta ở đây không thể ngoan cố",...
(như trên)... cấp tháo... mạn...
33. "Những kẻ khác có thể quá mạn,
chúng ta ở đây sẽ không quá mạn",...

MƯỜI HAI DUYÊN                                3519

34. "Những kẻ khác có thể khó nói (nan
thuyết), chúng ta ở đây sẽ dễ nói",...
35. "Những kẻ khác có thể là ác hữu,
chúng ta ở đây sẽ là thiện hữu
36. "Những kẻ khác có thể phóng dật,
chúng ta ở đây sẽ không phóng dật",...
(như trên)...
37. "Những kẻ khác có thể là bất tín,
chúng ta ở đây sẽ có tín tâm",...
38. "Những kẻ khác có thể không xấu hổ,
chúng ta ở đây sẽ có xấu hổ",...
39. "Những kẻ khác có thể không sợ hãi,
chúng ta ở đây sẽ có sợ hãi",...
40. "Những kẻ khác có thể nghe ít, chúng
ta ở đây sẽ nghe nhiều"...
41. "Những kẻ khác có thể biếng nhác,
chúng ta ở đây sẽ siêng năng...
42. "Những kẻ khác có thể thất niệm,
chúng ta ở đây sẽ an trú niệm
43. "Những kẻ khác có thể liệt tuệ, chúng
ta ở đây thành tựu tuệ
44. "Những kẻ khác có thể nhiễm thế tục,
co hấp tư kiến, tánh khó hành xả, chúng ta
ở đây sẽ không nhiễm thế tục, không cố

MƯỜI HAI DUYÊN                                 3520

chấp tư kiến, tánh dễ hành xả" như vậy
đoạn giảm được thực hiện.
Này Cunda, Ta nói rằng sự khởi tâm rất có lợi
ích cho các thiện pháp, còn nói gì thân nghiệp, khẩu
nghiệp phù hợp (với tâm ý).

Do vậy, này Cunda:

– "Những kẻ khác có thể làm hại, chúng ta
ở đây sẽ không làm hại", cần phải khởi
tâm như vậy.
– "Những kẻ khác có thể sát sanh, chúng ta
ở đây sẽ từ bỏ sát sanh", cần phải khởi tâm
như vậy
– ... (như trên)...
– "Những kẻ khác có thể nhiễm thế tục, co
hấp tư kiến, tánh khó hành xả, chúng ta ở
đây sẽ không nhiễm thế tục, không co hấp
tư kiến, tánh dễ hành xả", cần phải phát
tâm như vậy.
Này Cunda, giống như một con đường không
bằng phẳng, có một con đường bằng phẳng khác đối
trị.

Này Cunda, giống như một bến nước không bằng phẳng, có một bến nước bằng phẳng khác đối

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3521

trị.

Cũng vậy này Cunda:

– Đối với con người làm hại, có sự không
làm hại đối trị.
– Đối với con người sát sanh, có từ bỏ sát
sanh đối trị.
– Đối với con người lấy của không cho, có
từ bỏ lấy của không cho đối trị...,
– …không phạm hạnh, có phạm hạnh...;
– …nói láo, có từ bỏ nói láo...;
– …nói hai lưỡi, có từ bỏ nói hai lưỡi...;
– …nói ác khẩu, có từ bỏ nói ác khẩu;
– …nói phù phiếm, có từ bỏ nói phù
phiếm...;
– ... tham dục, có không tham dục...;
– ... sân tâm, có không sân tâm...;
– ... tà kiến, có chánh kiến...;
– ... tà tư duy, có chánh tư duy...;
– ... tà ngữ, có chánh ngữ...;
– ... tà nghiệp, có chánh nghiệp...;
– ... tà mạng, có chánh mạng...;

MƯỜI HAI DUYÊN                                        3522

– ... tà tinh tấn, có chánh tinh tấn...;
– ... tà niệm, có chánh niệm...;
– ... tà định, có chánh định...;
– ... tà trí, có chánh trí...;
– ... tà giải thoát, có chánh giải thoát...;
– ... bị hôn trầm thụy miên chi phối, có
không bị hôn trầm thụy miên chi phối...;
– ... trạo hối, có không trạo hối...;
– ... nghi hoặc, có trừ diệt nghi hoặc...;...
phẫn nộ, có không phẫn nộ...;
– ... oán hận, có không oán hận...;
– ... hư ngụy, có không hư ngụy...;
– ... não hại, có không não hại...;
– ... tật đố, có không tật đố...;
– ... xan tham, có không xan tham...;
– ... man trá, có không man trá...;
– ... khi cuống, có không khi cuống...;
– ... ngoan cố, có không ngoan cố... cấp
tháo... mạn;
– ... quá mạn có không quá mạn...;
– ... khó thuyết, có không khó thuyết...;

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3523

– ... ác hữu, có thiện hữu...;
– ... phóng dật, có không phóng dật...;
– ... bất tín, có tín tâm...;
– ... không xấu hổ, có xấu hổ...;
– ... không sợ hãi, có sợ hãi...;
– ... nghe ít, có nghe nhiều...;
– ... biếng nhác, có siêng năng...;
– ... thất niệm, có an trú niệm...;
– ... liệt tuệ, có thành tựu tuệ...;
– đối với con người nhiễm thế tục, co hấp tư
kiến, tánh khó hành xả, có không nhiễm
thế tục, không co hấp tư kiến, tánh dễ hành
xả đối trị.
Này Cunda, ví như các bất thiện pháp, tất cả
đều hướng hạ, còn các thiện pháp, tất cả đều hướng
thượng.

Cũng vậy, này Cunda:

– con người không làm hại, hướng thượng
đối với người làm hại,
– con người từ bỏ sát sanh, hướng thượng
đối với người sát sanh,

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3524

– con người từ bỏ lấy của không cho, hướng
thượng đối với người lấy của không cho
– ... (như trên)...
– con người không nhiễm thế tục, không co
hấp tư kiến, tánh dễ hành xả, hướng
thượng đối với người nhiễm thế tục, co
hấp tư kiến, tánh khó hành xả.
Này Cunda, con người tự mình bị rơi vào bùn
lầy có thể kéo lên một người bị rơi vào bùn lầy, sự
tình ấy không thể xảy ra.

Này Cunda, con người tự mình không rơi vào bùn lầy, có thể kéo lên một người bị rơi vào bun lầy, sự tình ấy có thể xảy ra.

Này Cunda, con người tự mình không được
nhiếp phục, không được huấn luyện, không được
hoàn toàn giải thoát, tự mình có thể nhiếp phục,
huấn luyện và hoàn toàn giải thoát người khác, sự
tình ấy không xảy ra.

Một người được nhiếp phục, được huấn luyện,
được hoàn toàn giải thoát, tự mình có thể nhiếp
phục, huấn luyện, hoàn toàn giải thoát người khác,
sự tình ấy xảy ra.

Cũng vậy, này Cunda:

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3525

– đối với người làm hại, không làm hại đưa
đến hoàn toàn giải thoát;
– đối với con người sát sanh, từ bỏ sát sanh
đưa đến hoàn toàn giải thoát;
– đối với con người lấy của không cho, từ bỏ
lấy của không cho đưa đến hoàn toàn giải
thoát;
– đối với con người không phạm hạnh, sống
phạm hạnh...;
– đối với con người nói láo, từ bỏ nói láo...;
– đối với con người nói hai lưỡi, từ bỏ nói
hai lưỡi...;
– đối với con người ác khẩu, từ bỏ nói ác
khẩu...;
– đối với con người nói phù phiếm, từ bỏ nói
phù phiếm...;
– đối với con người có tham dục, không
tham dục...;
– đối với con người có sân tâm, không sân
tâm...;
– đối với con người có tà kiến, chánh kiến...;
– đối với con người có tà tư duy, chánh tư
duy...;

MƯỜI HAI DUYÊN                                   3526

– đối với con người có tà ngữ, chánh ngữ...;
– đối với con người có tà nghiệp, chánh
nghiệp...;
– đối với con người có tà mạng, chánh
mạng...;
– đối với con người có tà tinh tấn, chánh
tinh tấn...;
– đối với con người có tà niệm, chánh
niệm...;
– đối với con người có tà định, chánh
định...;
– đối với con người có tà trí, chánh trí...;
– đối với con người có tà giải thoát, chánh
giải thoát...;
– đối với con người bị hôn trầm thụy miên
chi phối, không bị hôn trầm thụy miên chi
phối...;
– đối với con người trạo hối, không trạo
hối...;
– đối với con người nghi hoặc, không nghi
hoặc...;
– đối với con người phẫn nộ, không phẫn
nộ...;

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3527

– đối với con người oán hận, không oán
hận...;
– đối với con người hư ngụy, không hư
ngụy...;
– đối với con người não hại, không não
hại...;
– đối với con người tật đố, không tật đố...;
– đối với con người xan tham, không xan
tham...;
– đối với con người man trá, không man
trá...;
– đối với con người khi cuống, không khi
cuống...;
– đối với con người ngoan cố, không ngoan
cố... cấp tháo... mạn...;
– đối với con người quá mạn, không quá
mạn...;
– đối với con người khó nói, dễ nói...;
– đối với con người ác hữu, thiện hữu...;
– đối với con người phóng dật, không phóng
dật...;
– đối với con người bất tín, tín tâm...;
– đối với con người không xấu hổ, có xấu

MƯỜI HAI DUYÊN                                   3528

hổ...;
– đối với con người không sợ hãi, có sợ
hãi...;
– đối với con người nghe ít, nghe nhiều...;
– đối với con người biếng nhác, siêng
năng...;
– đối với con người thất niệm, an trú niệm...;
– đối với con người liệt tuệ, thành tựu trí
tuệ...;
– đối với con người nhiễm thế tục, co hấp tư
kiến, tánh khó hành xả, không nhiễm thế
tục, không co hấp tư kiến, tánh dễ hành xả,
đưa đến hoàn toàn giải thoát.
Này Cunda, như vậy Ta đã giảng PHÁP MÔN
ĐOẠN GIẢM, đã giảng PHÁP MÔN KHỞI TÂM, đã
giảng PHÁP MÔN ĐỐI TRỊ, đã giảng PHÁP MÔN
HƯỚNG THƯỢNG, đã giảng PHÁP MÔN GIẢI
THOÁT HOÀN TOÀN.

Này Cunda, những gì bậc Đạo Sư phải làm, vì hạnh phúc, vì lòng thương tưởng đệ tử, những việc ấy Ta đã làm, vì lòng thương tưởng cho các Người. Này Cunda, đây là những gốc cây, đây là những nhà không tịnh. Này Cunda, hãy Thiền định, chớ có phóng dật, chớ có hối tiếc về sau. Đó là lời giáo huấn

MƯỜI HAI DUYÊN                                       3529

của Ta cho các Người.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Tôn giả Mahacunda hoan hỷ, tín thọ lời dạy của Thế Tôn.

MƯỜI HAI DUYÊN                               3530

452 Thức - Tu tập - Vô tướng tâm giải
thoát để Thức không chạy theo các
tướng - Kinh PHÚNG TỤNG – 33
Trường II, 567

KINH PHÚNG TỤNG – Bài kinh số 33 – Trường II, 567 (Trích đoạn)

27.   Sáu xuất ly giới:

 Này các Hiền giả, ở đây vị Tỷ kheo nói
như sau: "Ta đã tu tập từ tâm giải thoát,
làm cho sung mãn, làm thành cỗ xe, làm
thành căn cứ, an trú, chất chứa và khéo
léo tinh cần. Tuy vậy sân tâm vẫn ngự trị
tâm ta". Vị ấy cần phải được nói như sau:
"Chớ có như vậy, chớ nói như vậy, Đại
đức! Chớ có hiểu lầm Thế Tôn, vu khống
Thế Tôn như vậy thật không tốt. Thế Tôn
không nói như vậy". Này các Hiền giả, sự
kiện không phải như vậy, trường hợp
không phải như vậy. Ai tu tập từ tâm giải
thoát, làm cho sung mãn, làm thành cỗ
xe, làm thành căn cứ, an trú, chất chứa và
khéo léo tinh cần, mà sân tâm vẫn ngự trị,

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3531

an trí, sự kiện không thể xảy ra như vậy. Này các Hiền giả, từ tâm giải thoát có khả năng giải thoát sân tâm.

 Này các Hiền giả, ở đây vị Tỷ kheo nói
như sau: "Ta đã tu tập bi tâm giải thoát,
làm cho sung mãn, làm thành cỗ xe, làm
thành căn cứ, an trú, chất chứa và khéo
léo tinh cần. Tuy vậy hại tâm vẫn ngự trị
tâm ta". Vị ấy cần phải được nói như sau:
"Chớ có hiểu lầm Thế Tôn, vu khống Thế
Tôn như vậy thật không tốt. Thế Tôn
không nói như vậy". Này các Hiền giả, sự
kiện không phải như vậy. Trường hợp
không phải như vậy. Nếu tu tập bi tâm
giải thoát, làm cho sung mãn, làm thành
cỗ xe, làm thành căn cứ, an trú, chất chứa
và khéo léo tinh cần, mà hại tâm vẫn ngự
trị an trú, sự kiện không xảy ra như vậy.
Này các Hiền giả, bi tâm giải thoát có khả
năng giải thoát hại tâm.

 Này các Hiền giả, ở đây vị Tỷ kheo nói
như sau: "Ta đã tu tập hỷ tâm giải thoát,
làm cho sung mãn, làm thành cỗ xe, làm
thành căn cứ, an trú, chất chứa và khéo
léo tinh cần. Tuy vậy bất lạc tâm vẫn ngự

MƯỜI HAI DUYÊN                                  3532

trị tâm ta". Vị ấy cần phải được nói như
sau: "Chớ có như vậy, chớ nói như vậy,
Đại đức! Chớ có hiểu lầm Thế Tôn, vu
khống Thế Tôn như vậy thật không tốt.
Thế Tôn không nói như vậy". Này các
Hiền giả, sự kiện không phải như vậy.
Trường hợp không phải như vậy. Nếu tu
tập hỷ tâm giải thoát, làm cho sung mãn,
làm thành cỗ xe, làm thành căn cứ, an trú,
chất chứa và khéo léo tinh cần, bất lạc
tâm vẫn ngự trị an trú, sự kiện không xảy
ra như vậy. Này các Hiền giả, hỷ tâm giải
thoát có khả năng giải thoát bất lạc tâm.

 Này các Hiền giả, ở đây vị Tỷ kheo nói
như sau: "Ta đã tu tập xả tâm giải thoát,
làm cho sung mãn, làm thành cỗ xe, làm
thành căn cứ, an trú, chất chứa và khéo
léo tinh cần. Tuy vậy tham tâm vẫn ngự
trị tâm ta". Vị ấy cần được nói như sau:
"Chớ có như vậy, chớ nói như vậy, Đại
Đức! Chớ có hiểu lầm Thế Tôn, vu khống
Thế Tôn như vậy thật không tốt. Thế Tôn
không nói như vậy". Này các Hiền giả, sự
kiện không phải như vậy. Trường hợp
không phải như vậy. Nếu tu tập xả tâm
giải thoát, làm cho sung mãn, làm thành

MƯỜI HAI DUYÊN                                  3533

cỗ xe, làm thành căn cứ, an trú, chất chứa
và khéo léo tinh cần mà tham tâm vẫn
ngự trị an trú, sự kiện không xảy ra như
vậy. Này các Hiền giả, xả tâm giải thoát,
có khả năng giải thoát tham tâm.

 Này các Hiền giả, lại nữa ở đây vị Tỷ
kheo nói như sau: "Ta đã tu tập vô tướng
tâm giải thoát, làm cho sung mãn, làm
thành cỗ xe, làm thành căn cứ, an trú, chất
chứa và khéo léo tinh cần. Tuy vậy thức
của tôi vẫn chạy theo các tướng". Vị ấy
cần phải được nói như sau: "Chớ có như
vậy, chớ nói như vậy, Đại Đức! Chớ có
hiểu lầm Thế Tôn, vu khống Thế Tôn như
vậy không tốt. Thế Tôn không nói như
vậy". Này các Hiền giả, sự kiện không
phải như vậy. Trường hợp không phải
như vậy. Nếu tu tập vô tướng tâm giải
thoát, làm cho sung mãn, làm thành cỗ
xe, làm thành căn cứ, an trú, chất chứa và
khéo léo tinh cần, mà thức vẫn chạy theo
các tướng, sự kiện không xảy ra như vậy.
Này các Hiền giả, vô tướng tâm giải thoát
có khả năng giải thoát tất cả tướng.

 Này các Hiền giả, lại nữa, ở đây vị Tỷ

MƯỜI HAI DUYÊN                                   3534

kheo nói như sau: "Quan điểm "tôi có
mặt" bị tôi từ khước. Quan điểm "tôi là
cái này" không được tôi chấp nhận. Tuy
vậy mũi tên nghi ngờ do dự vẫn ám ảnh
an trú tôi". Vị ấy cần phải được nói như
sau: "Chớ có như vậy, chớ nói như vậy,
Đại Đức! Chớ có hiểu lầm Thế Tôn, vu
khống Thế Tôn như vậy không tốt. Thế
Tôn không nói như vậy". Này các Hiền
giả, sự kiện không phải như vậy. Trường
hợp không phải như vậy. "Quan điểm "tôi
có mặt" bị tôi từ khước. Quan điểm "tôi
là cái này" không được tôi chấp thuận.
Tuy vậy nghi ngờ, do dự vẫn ám ảnh an
trú nơi tôi". Sự kiện không xảy ra như
vậy. Này Hiền giả, chính nhờ khước từ sự
ngạo mạn "tôi có mặt", mà mũi tên do dự
nghi ngờ được giải thoát.

MƯỜI HAI DUYÊN                                3535

453 Thức - Tâm này thường sợ hãi; Ý này thường dao động - Kinh Subrahmà – Tương I, 124

Subrahmà – Tương I, 124

1) Đứng một bên, Thiên tử Subrahmà nói lên bài kệ
với Thế Tôn:
Tâm này thường sợ hãi,
Ý này thường dao động,
Điều mong ước không khởi,
Điều không mong lại khởi,
Nếu có, không sợ hãi,
Hãy nói điều con hỏi.

(Thế Tôn):
2) Không ngoài hạnh giác chi,
Không ngoài hộ trì căn,
Không ngoài bỏ tất cả,
Ta thấy các pháp ấy,
Đưa đến sự an toàn,

MƯỜI HAI DUYÊN                                 3536

Cho tất cả chúng sanh. 3) Rồi Thiên tử biến mất tại chỗ ấy.

MƯỜI HAI DUYÊN                         3537

454 Danh sắc -  Định nghĩa - Kinh CHÁNH TRI KIẾN – 9 Trung I, 111

KINH CHÁNH TRI KIẾN (Sammaditthi suttam) – Bài kinh số 9 – Trung I, 111

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Savatthi (Xá-vệ), tại
Jetavana (Kỳ-đà Lâm), vườn ông Anathapindika
(Cấp Cô Độc). Lúc bấy giờ, Tôn giả Sariputta (Xá-
lợi-phất) gọi các Tỷ-kheo: "Này các Tỷ-kheo". -
"Hiền giả", các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Tôn giả
Sariputta. Tôn giả Sariputta nói như sau:

– Chư Hiền, chánh tri kiến, chánh tri kiến, được
gọi là như vậy. Chư Hiền, cho đến như thế nào, một
Thánh đệ tử có chánh tri kiến, có tri kiến chánh trực,
có lòng tin Pháp tuyệt đối và thành tựu diệu pháp
này?

– Chúng tôi từ xa đến để được hiểu ý nghĩa lời nói ấy từ Tôn giả Sariputta. Thật lành thay, nếu Tôn giả Sariputta giảng cho ý nghĩa lời nói ấy. Sau khi

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3538

nghe Tôn giả Sariputta, các Tỷ-kheo sẽ thọ trì.

– Chư Hiền, vậy hãy nghe, hãy khéo tác ý. Ta sẽ giảng.

– Thưa vâng, Hiền giả! - Các Tỷ-kheo vâng đáp Tôn giả Sariputta.

Tôn giả Sariputta nói như sau:

– Chư Hiền, khi Thánh đệ tử tuệ tri được bất
thiện và tuệ tri được căn bổn bất thiện, tuệ tri được
thiện và tuệ tri được căn bổn thiện, chư Hiền, khi
ấy Thánh đệ tử có chánh tri kiến, có tri kiến chánh
trực, có lòng tin Pháp tuyệt đối và thành tựu diệu
pháp này.

Chư Hiền, thế nào là bất thiện, thế nào là căn bổn bất thiện, thế nào là thiện, thế nào là căn bổn thiện?

51. Chư Hiền, sát sanh là bất thiện,
52. Lấy của không cho là bất thiện,
53. Tà hạnh trong các dục là bất thiện,
54. Nói láo là bất thiện,
55. Nói hai lưỡi là bất thiện,
56. Ác khẩu là bất thiện,
57. Nói phù phiếm là bất thiện,

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3539

58. Tham dục là bất thiện, 59. Sân là bất thiện, 60. Tà kiến là bất thiện.

Chư Hiền, như vậy gọi là bất thiện. Và chư Hiền, thế nào là căn bổn bất thiện?

 Tham là căn bổn bất thiện,  Sân là căn bổn bất thiện,  Si là căn bổn bất thiện.

Chư Hiền, như vậy gọi là căn bổn bất thiện.

Và này chư Hiền, thế nào là thiện?

51.    Từ bỏ sát sanh là thiện
52.    Từ bỏ lấy của không cho là thiện
53.    Từ bỏ tà hạnh trong các dục là thiện
54.    Từ bỏ nói láo là thiện,
55.    Từ bỏ nói hai lưỡi là thiện,
56.    Từ bỏ ác khẩu là thiện,
57.    Từ bỏ nói phù phiếm là thiện,
58.    Không tham dục là thiện,
59.    Không sân là thiện,
60.    Chánh tri kiến là thiện.

Chư Hiền, như vậy gọi là thiện.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       3540

Chư Hiền, thế nào là căn bổn thiện?

16.    Không tham là căn bổn thiện 17.    Không sân là căn bổn thiện 18.    Không si là căn bổn thiện.

Chư Hiền, như vậy gọi là căn bổn thiện.

Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri bất thiện như vậy, tuệ tri căn bổn bất thiện như vậy, tuệ tri thiện như vậy, tuệ tri căn bổn thiện như vậy, khi ấy, vị ấy đoạn trừ tất cả tham tùy miên, tẩy sạch sân tùy miên, nhổ tận gốc kiến mạn tùy miên "Tôi là", đoạn trừ vô minh, khiến minh khởi lên, diệt tận khổ đau ngay trong hiện tại. Chư Hiền, như vậy Thánh đệ tử có chánh tri kiến, có tri kiến chánh trực, có lòng tin pháp tuyệt đối và thành tựu diệu pháp này.

– Lành thay, Hiền giả!

Các Tỷ-kheo ấy, sau khi hoan hỷ, tín thọ lời nói Tôn giả Sariputta và hỏi thêm Tôn giả Sariputta câu hỏi như sau:

– Này Hiền giả, có thể có pháp môn nào khác,
nhờ pháp môn này vị Thánh đệ tử có chánh tri kiến,
có tri kiến chánh trực, có lòng tin Pháp tuyệt đối và
thành tựu diệu pháp này?

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3541

– Chư Hiền, có thể có. Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri thức ăn, tuệ tri tập khởi của thức ăn, tuệ tri đoạn diệt của thức ăn, và tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của thức ăn, chư Hiền khi ấy Thánh đệ tử có chánh tri kiến, có tri kiến chánh trực, có lòng tin Pháp tuyệt đối và thành tựu diệu pháp này.

Chư Hiền, thế nào là thức ăn, thế nào là tập khởi của thức ăn, thế nào là đoạn diệt của thức ăn, thế nào là con đường đưa đến đoạn diệt của thức ăn?

 Chư Hiền, có bốn loại thức ăn này, khiến các
loài chúng sanh đã sanh được an trú hay các
loài hữu tình sẽ sanh được hỗ trợ cho sanh. Thế
nào là bốn? Đoàn thực, loại thô hay loại tế, xúc
thực là thứ hai, tư niệm thực là thứ ba, thức
thực là thứ tư.
 Từ tập khởi của ái có tập khởi của thức ăn,
 Từ đoạn diệt của ái có đoạn diệt của thức ăn.
 Thánh Đạo Tám Ngành này là con đường đưa
đến đoạn diệt của thức ăn, tức là: Chánh Tri
kiến, Chánh Tư duy, Chánh Ngữ, Chánh
Nghiệp, Chánh Mạng, Chánh Tinh tấn, Chánh
Niệm, Chánh Định.

Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri thức ăn như vậy, tuệ tri tập khởi của thức ăn như vậy, tuệ tri

MƯỜI HAI DUYÊN                                        3542

đoạn diệt của thức ăn như vậy, tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của thức ăn như vậy, khi ấy, vị ấy đoạn trừ tất cả tham tùy miên, tẩy sạch sân tùy miên, nhổ tận gốc kiến mạn tùy miên "Tôi là", đoạn trừ vô minh, khiến minh khởi lên, diệt tận khổ đau ngay trong hiện tại. Chư Hiền, như vậy Thánh đệ tử có chánh tri kiến, có tri kiến chánh trực, có lòng tin Pháp tuyệt đối và thành tựu diệu pháp này.

– Lành thay, Hiền giả!

Các Tỷ-kheo ấy, sau khi hoan hỷ, tín thọ lời nói Tôn giả Sariputta liền hỏi thêm Tôn giả Sariputta câu hỏi như sau:

– Này Hiền giả, có pháp môn nào khác, nhờ
pháp môn này Thánh đệ tử có chánh tri kiến, có tri
kiến chánh trực, có lòng tin Pháp tuyệt đối và thành
tựu diệu pháp này?

– Chư Hiền, có thể có. Chư Hiền, khi nào Thánh
đệ tử tuệ tri Khổ, tuệ tri Tập khởi của khổ, tuệ tri
Đoạn diệt của khổ, tuệ tri con Đường đưa đến đoạn
diệt của khổ, chư Hiền, khi ấy Thánh đệ tử có chánh
tri kiến, có tri kiến chánh trực, có lòng tin Pháp tuyệt
đối và thành tựu diệu pháp này.

Chư Hiền, thế nào là Khổ, thế nào là Tập khởi

MƯỜI HAI DUYÊN                                        3543

của khổ, thế nào là Đoạn diệt của khổ, thế nào là con Đường đưa đến đoạn diệt của khổ?

 Sanh là khổ, già là khổ, bệnh là khổ, chết là
khổ, sầu bi khổ ưu não là khổ, cầu không được
là khổ, tóm lại năm thủ uẩn là khổ. Chư Hiền,
như vậy gọi là Khổ.
 Chư Hiền, thế nào là Tập khởi của khổ? Chính
là ái đưa đến tái sanh, cùng khởi hỷ dục và
tham hướng đến tái sanh, cùng khởi hỷ dục và
tham, tìm cầu hỷ lạc chỗ này chỗ kia, tức là dục
ái, phi hữu ái. Chư Hiền, như vậy gọi là Tập
khởi của khổ.
 Chư Hiền, thế nào là Đoạn diệt của khổ? Đó là
sự đoạn diệt ly tham, không có dư tàn, sự quăng
bỏ, sự từ bỏ, sự giải thoát, sự vô chấp khát ái
ấy.
 Chư Hiền, thế nào là con Đường đưa đến đoạn
diệt của khổ? Chính là Thánh Đạo Tám Ngành
đưa đến khổ diệt, tức là Chánh tri kiến... Chánh
Định.

Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri Khổ như vậy, tuệ tri Tập khởi của khổ như vậy, tuệ tri Đoạn diệt của khổ như vậy, tuệ tri con Đường đưa đến đoạn diệt của khổ như vậy, khi ấy vị ấy đoạn trừ tất cả tham tùy miên, tẩy sạch sân tùy miên,... (như trên)...

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3544

và thành tựu diệu pháp này.

– Lành thay, Hiền giả... (như trên)... Này Hiền giả, có thể có pháp môn nào khác, nhờ pháp môn này Thánh đệ tử... (như trên)... thành tựu diệu pháp này?

– Chư Hiền, có thể có. Chư Hiền, khi nào Thánh
đệ tử tuệ tri già chết, tuệ tri tập khởi của già chết, tuệ
tri đoạn diệt của già chết, tuệ tri con đường đưa đến
đoạn diệt của già chết, chư Hiền, khi ấy Thánh đệ tử
có chánh tri kiến,... (như trên)... và thành tựu diệu
pháp này.

Chư Hiền, thế nào là già chết, thế nào là tập
khởi của già chết, thế nào là đoạn diệt của già chết,
thế nào là con đường đưa đến đoạn diệt của già
chết?

– Thuộc bất kỳ hữu tính giới nào, trong từng mỗi
loại hữu tình, sự già cả, suy lão, rụng răng, tóc bạc
da nhăn, tuổi thọ ngày một hao mòn, bại hoại các
căn; chư Hiền, như vậy gọi là già.

Chư Hiền thế nào là chết? - Thuộc bất kỳ hữu tình giới nào trong từng mỗi loại hữu tình, sự mệnh một, từ trần, hủy hoại, hoại diệt, tử biệt, mệnh chung, hủy hoại các uẩn, vất bỏ hình hài; chư Hiền, như vậy gọi là chết. Già như vậy và chết như vậy, chư Hiền,

MƯỜI HAI DUYÊN                                          3545

như vậy gọi là già chết.

 Từ sự tập khởi của sanh, có sự tập khởi của già
chết,
 Từ sự đoạn diệt của sanh, có sự đoạn diệt của
già chết.
 Thánh Đạo Tám Ngành này là con đường đưa
đến đoạn diệt của già chết, tức là: Chánh Tri
kiến... (như trên)... Chánh Định.

Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri già chết như vậy, tuệ tri tập khởi của già chết như vậy, tuệ tri đoạn diệt của già chết như vậy, tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của già chết như vậy, khi ấy, vị ấy đoạn trừ tất cả tham tùy miên, tẩy sạch sân tùy miên... (như trên)..., và thành tựu diệu pháp này.

– Lành thay, Hiền giả... (như trên)... Này Hiền giả, có thể có pháp môn nào khác...?

– Chư Hiền, có thể có. Chư Hiền, khi nào Thánh
đệ tử tuệ tri sanh, tuệ tri tập khởi của sanh, tuệ tri
đoạn diệt của sanh, tuệ tri con đường đưa đến đoạn
diệt của sanh, chư Hiền, khi ấy vị Thánh đệ tử có
chánh tri kiến... (như trên)... và thành tựu diệu pháp
này.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       3546

Chư Hiền, thế nào là sanh, thế nào là tập khởi của sanh, thế nào là đoạn diệt của sanh, thế nào là con đường đưa đến đoạn diệt của sanh?

 Thuộc bất kỳ hữu tình giới nào, trong từng mỗi
loại hữu tình, sự sanh, hiện khởi, xuất hiện,
hiện diện, hiện hành các uẩn, tụ đắc các xứ;
Chư Hiền, như vậy gọi là sanh.
 Từ sự tập khởi của hữu có sự tập khởi của sanh,
 Từ sự đoạn diệt của hữu, có sự đoạn diệt của
sanh,
 Và Thánh Đạo Tám Ngành này là con đường
đưa đến đoạn diệt của sanh, tức là: Chánh Tri
kiến... Chánh Định.

Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri được sanh như vậy, tuệ tri được tập khởi của sanh như vậy, tuệ tri được đoạn diệt của sanh như vậy, tuệ tri được con đường đưa đến đoạn diệt của sanh như vậy, khi ấy, vị ấy đoạn trừ tất cả tham tùy miên... (như trên)... như vậy... (như trên)... và thành tựu diệu pháp này.

– Lành thay, Hiền giả... (như trên)... Này Hiền giả, có pháp môn nào khác...?

– Chư Hiền, có thể có. Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri hữu, tuệ tri tập khởi của hữu, tuệ tri đoạn

MƯỜI HAI DUYÊN                                         3547

diệt của hữu, tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của hữu, chư Hiền, khi ấy vị Thánh đệ tử có chánh tri kiến... và thành tựu diệu pháp này.

Chư Hiền, thế nào là hữu, thế nào là tập khởi của hữu, thế nào là đoạn diệt của hữu, thế nào là con đường đưa đến đoạn diệt của hữu? –

 Chư Hiền, có ba hữu này: dục hữu, sắc hữu,
vô sắc hữu.
 Từ tập khởi của thủ, có tập khởi của hữu;
 Từ đoạn diệt của thủ có đoạn diệt của hữu
 Và Thánh Đạo Tám Ngành này là con đường
đưa đến đoạn diệt của hữu, tức là: Chánh Tri
kiến... Chánh Định.

Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri hữu như vậy, tuệ tri tập khởi của hữu như vậy, tuệ tri đoạn diệt của hữu như vậy, tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của hữu như vậy, khi ấy, vị ấy đoạn trừ tất cả tham tùy miên... và thành tựu diệu pháp này.

– Lành thay, Hiền giả... (như trên)... Này Hiền giả, có thể có pháp môn nào khác...?

– Chư Hiền, có thể có. Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri tập khởi của thủ, tuệ tri đoạn diệt của

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3548

thủ, tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của thủ, khi ấy Thánh đệ tử có Chánh Tri kiến... và thành tựu diệu pháp này.

Chư Hiền, thế nào là thủ, thế nào là tập khởi của thủ, thế nào là đoạn diệt của thủ, thế nào là con đường đưa đến đoạn diệt của thủ?

 Chư Hiền, có bốn thủ này: dục thủ, kiến thủ,
giới cấm thủ, ngã luận thủ.
 Từ tập khởi của ái, có tập khởi của thủ;
 Từ đoạn diệt của ái, có đoạn diệt của thủ;
 Và Thánh Đạo Tám Ngành này là con đường
đưa đến đoạn diệt của thủ, tức là: Chánh Tri
kiến... Chánh Định.

Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri thủ như vậy, tuệ tri tập khởi của thủ như vậy, tuệ tri đoạn diệt của thủ như vậy, tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của thủ như vậy, khi ấy, vị ấy đoạn trừ tất cả tham tùy miên và thành tựu diệu pháp này.

– Lành thay, Hiền giả... (như trên)... Này Hiền giả, có pháp môn nào khác...?

– Chư Hiền, có thể có. Chư Hiền khi nào Thánh đệ tử tuệ tri ái, tuệ tri tập khởi của ái, tuệ tri đoạn diệt

MƯỜI HAI DUYÊN                                           3549

của ái, tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của ái, khi ấy Thánh đệ tử có Chánh Tri kiến... và thành tựu diệu pháp này.

Chư Hiền, thế nào là ái, thế nào là tập khởi của ái, thế nào là đoạn diệt của ái, thế nào là con đường đưa đến đoạn diệt của ái?

 Chư Hiền, có sáu loại ái này: sắc ái, thanh ái,
hương ái, vị ái, xúc ái, pháp ái.
 Từ tập khởi của thọ, có tập của ái,
 Từ đoạn diệt của thọ, có đoạn diệt của ái,
 Và Thánh Đạo Tám Ngành này là con đường
đưa đến đoạn diệt của ái, tức là: Chánh Tri
kiến... Chánh Định.

Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri ái như
vậy, tuệ tri tập khởi của ái như vậy, tuệ tri đoạn diệt
của ái như vậy, tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt
của ái như vậy, khi ấy, vị ấy, đoạn trừ tất cả tham tùy
miên... và thành tựu diệu pháp.

– Lành thay, Hiền giả... (như trên)... Này Hiền giả, có thể có pháp môn nào khác...?

– Chư Hiền, có thể có. Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri thọ, tuệ tri tập khởi của thọ, tuệ tri đoạn

MƯỜI HAI DUYÊN                                         3550

diệt của thọ, tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của thọ, khi ấy Thánh đệ tử có chánh tri kiến và thành tựu diệu pháp này.

Chư Hiền, thế nào là thọ, thế nào là tập khởi của thọ, thế nào là đoạn diệt của thọ, thế nào là con đường đưa đến đoạn diệt của thọ?

 Chư Hiền, có sáu loại thọ này: thọ do nhãn
xúc sanh, thọ do nhĩ xúc sanh, thọ do tỷ xúc
sanh, thọ do thiệt xúc sanh, thọ do thân xúc
sanh, thọ do ý xúc sanh.
 Từ tập khởi của xúc, có tập khởi của thọ;
 Từ đoạn diệt của xúc, có đoạn diệt của thọ;
 Và Thánh Đạo Tám Ngành này là con đường
đưa đến đoạn diệt của thọ, tức là: Chánh Tri
kiến... Chánh Định. Chư Hiền, khi nào Thánh
đệ tử tuệ tri thọ như vậy, tuệ tri tập khởi của
thọ như vậy, tuệ tri đoạn diệt của thọ như vậy,
tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của thọ
như vậy, khi ấy, vị ấy đoạn trừ tất cả tham tùy
miên... và thành tựu diệu pháp này.

– Lành thay, Hiền giả... (như trên)... Này Hiền giả, có thể có pháp môn nào khác...?

– Chư Hiền, có thể có. Chư Hiền, khi nào Thánh

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3551

đệ tử tuệ tri xúc, tuệ tri tập khởi của xúc, tuệ tri đoạn
diệt của xúc, tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của
xúc, khi ấy Thánh đệ tử có chánh tri kiến và thành
tựu diệu pháp này.

Chư Hiền, thế nào là xúc, thế nào là tập khởi của xúc, thế nào là đoạn diệt của xúc, thế nào là con đường đưa đến đoạn diệt của xúc?

 Chư Hiền, có sáu loại xúc này: nhãn xúc, nhĩ
xúc, tỷ xúc, thiệt xúc, thân xúc, ý xúc.
 Từ tập khởi của sáu nhập, có tập khởi từ xúc;
 Từ đoạn diệt của sáu nhập, có đoạn diệt của
xúc,
 Và Thánh Đạo Tám Ngành này là con đường
đưa đến đoạn diệt của xúc, tức là: Chánh Tri
kiến... Chánh Định.

Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri xúc như vậy, tuệ tri tập khởi của xúc như vậy, tuệ tri đoạn diệt của xúc như vậy, tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của xúc như vậy, khi ấy, vị ấy đoạn trừ tất cả tham tùy miên... và thành tựu diệu pháp này.

– Lành thay, Hiền giả...câu hỏi như sau: Hiền giả, có thể có pháp môn nào khác...?

MƯỜI HAI DUYÊN                                         3552

– Chư Hiền, có thể có. Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri sáu nhập, tuệ tri tập khởi của sáu nhập, tuệ tri đoạn diệt của sáu nhập, tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của sáu nhập, khi ấy Thánh đệ tử có chánh tri kiến... và thành tựu diệu pháp này.

Chư Hiền, thế nào là sáu nhập, thế nào là tập
khởi của sáu nhập, thế nào là đoạn diệt của sáu nhập,
thế nào là con đường đưa đến đoạn diệt của sáu
nhập?

 Chư Hiền, có sáu nhập này: nhãn nhập, nhĩ
nhập, tỷ nhập, thiệt nhập, thân nhập, ý nhập.
 Từ tập khởi của danh sắc có tập khởi của
sáu nhập;
 Từ đoạn diệt của danh sắc có đoạn diệt của
sáu nhập;
 Và Thánh Đạo Tám Ngành này là con đường
đưa đến đoạn diệt của sáu nhập, tức là:
Chánh Tri kiến... Chánh Định.

Chư Hiền, chỉ khi nào vị Thánh đệ tử tuệ tri sáu
nhập như vậy, tuệ tri tập khởi của sáu nhập như vậy,
tuệ tri đoạn diệt của sáu nhập như vậy, tuệ tri con
đường đưa đến đoạn diệt của sáu nhập như vậy, khi
ấy, vị ấy đoạn trừ tất cả tham tùy miên... và thành tựu
diệu hạnh pháp này.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       3553

– Lành thay, Hiền giả... (như trên)... Này Hiền giả, có thể có pháp môn nào khác...?

Chư Hiền, có thể có. Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri danh sắc, tuệ tri tập khởi của danh sắc, tuệ tri đoạn diệt của danh sắc, tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của danh sắc, khi ấy Thánh đệ tử có chánh tri kiến... và thành tựu diệu pháp này.

Chư Hiền, thế nào là danh sắc, thế nào là tập khởi của danh sắc, thế nào là đoạn diệt của danh sắc, thế nào là con đường đưa đến đoạn diệt của danh sắc?

 Thọ, tưởng, tư, xúc, tác ý, chư Hiền, như vậy
gọi là danh; bốn đại và sắc do bốn đại tạo
thành, chư Hiền, như vậy gọi là sắc; như vậy
đây là danh và đây là sắc, Chư Hiền, như vậy
gọi là danh sắc.
 Từ tập khởi của thức, có tập khởi của danh
sắc;
 Từ đoạn diệt của thức, có đoạn diệt của danh
sắc;
 Và Thánh Đạo Tám Ngành này là con đường
đưa đến đoạn diệt của danh sắc, tức là:
Chánh Tri kiến... Chánh Định.

Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri danh sắc

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3554

như vậy, tuệ tri tập khởi của danh sắc như vậy, tuệ
tri đoạn diệt của danh sắc như vậy, tuệ tri con đường
đưa đến đoạn diệt của danh sắc như vậy, khi ấy, vị
ấy, đoạn trừ tất cả tham tùy miên... và thành tựu diệu
pháp này.

– Lành thay, Hiền giả... (như trên)... Này Hiền giả, có thể có pháp môn nào khác...?

Chư Hiền, có thể có. Chư Hiền, khi nào Thánh
đệ tử tuệ tri thức, tuệ tri tập khởi của thức, tuệ tri
đoạn diệt của thức, tuệ tri con đường đưa đến đoạn
diệt của thức, khi ấy Thánh đệ tử có chánh tri kiến...
và thành tựu diệu pháp này.

Chư Hiền, thế nào là thức, thế nào là tập khởi của thức, thế nào là đoạn diệt của thức, thế nào là con đường đưa đến đoạn diệt của thức?

 Chư Hiền, có sáu loại thức này: nhãn thức,
nhĩ thức, tỷ thức, thiệt thức, thân thức, ý thức.
 Từ tập khởi của hành, có tập khởi của thức;
 Từ đoạn diệt của hành có đoạn diệt của thức;
 Và Thánh Đạo Tám Ngành này là con đường
đưa đến đoạn diệt của thức, tức là: Chánh Tri
kiến... Chánh Định.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       3555

Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri thức như vậy, tuệ tri tập khởi của thức như vậy, tuệ tri đoạn diệt của thức như vậy, tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của thức như vậy, khi ấy, vị ấy đoạn trừ tất cả tham tùy miên... và thành tựu diệu pháp này.

– Lành thay, Hiền giả... (như trên)... Này Hiền giả, có thể có pháp môn nào khác...?

– Chư Hiền, có thể có. Chư Hiền, khi nào Thánh
đệ tử tuệ tri hành, tuệ tri tập khởi của hành, tuệ tri
đoạn diệt của hành, tuệ tri con đường đưa đến đoạn
diệt của hành, khi ấy Thánh đệ tử có chánh tri kiến...
và thành tựu diệu pháp này.

Chư Hiền, thế nào là hành, thế nào là tập khởi của hành, thế nào là đoạn diệt của hành, thế nào là con đường đưa đến đoạn diệt của hành?

 Chư Hiền, có ba loại hành này: thân hành,
ngữ hành, tâm hành.
 Từ tập khởi của vô minh, có tập khởi của
hành;
 Từ đoạn diệt của vô minh, có đoạn diệt của
hành;
 Và Thánh Đạo Tám Ngành này là con đường
đưa đến đoạn diệt của hành, tức là: Chánh Tri

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3556

kiến... Chánh Định.

Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri hành như vậy, tuệ tri tập khởi của hành như vậy, tuệ tri đoạn diệt của hành như vậy, tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của hành như vậy, khi ấy, vị ấy đoạn trừ tất cả tham tùy miên... và thành tựu diệu pháp này.

– Lành thay, Hiền giả... (như trên)... Này Hiền giả, có thể có pháp môn nào khác...?

– Chư Hiền, có thể có. Chư Hiền, khi nào Thánh
đệ tử tuệ tri vô minh, tuệ tri tập khởi của vô minh,
tuệ tri đoạn diệt của vô minh, tuệ tri con đường đưa
đến đoạn diệt của vô minh, khi ấy, Thánh đệ tử có
chánh tri kiến... (như trên)... và thành tựu diệu pháp
này.

Chư Hiền, thế nào là vô minh, thế nào là tập
khởi của vô minh, thế nào là đoạn diệt của vô minh,
thế nào là con đường đưa đến đoạn diệt của vô
minh?

 Sự không tuệ tri về khổ, không tuệ tri về khổ
tập, không tuệ tri về khổ diệt, không tuệ tri về
con đường đưa đến khổ diệt, Chư Hiền, như
vậy gọi là vô minh.
 Từ tập khởi của lậu hoặc, có tập khởi của vô

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3557

minh;
 Từ đoạn diệt của lậu hoặc, có đoạn diệt của
vô minh;
 Và Thánh Đạo Tám Ngành này là con đường
đưa đến đoạn diệt của vô minh, tức là: Chánh
Tri kiến... Chánh Định.

Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri vô minh
như vậy, tuệ tri tập khởi của vô minh như vậy, tuệ tri
đoạn diệt của vô minh như vậy, tuệ tri con đường đưa
đến đoạn diệt của vô minh như vậy, khi ấy, vị ấy
đoạn trừ tất cả tham tùy miên... và thành tựu diệu
pháp này.

– Lành thay, Hiền giả!

Các vị Tỷ-kheo ấy, sau khi hoan hỷ, tín thọ lời nói Tôn giả Sariputta, liền hỏi thêm Tôn giả Sariputta câu hỏi như sau:

– Này Hiền giả, có thể có pháp môn nào khác,
nhờ pháp môn này Thánh đệ tử có chánh tri kiến, có
tri kiến chánh trực, có lòng tin pháp tuyệt đối và
thành tựu diệu pháp này?

– Chư Hiền, có thể có. Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri lậu hoặc, tuệ tri tập khởi của lậu hoặc, tuệ tri đoạn diệt của lậu hoặc, tuệ tri con đường đưa

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3558

đến đoạn diệt của lậu hoặc. Chư Hiền, khi ấy Thánh đệ tử có chánh tri kiến, có tri kiến chánh trực, có lòng tin pháp tuyệt đối và thành tựu diệu pháp này.

Chư Hiền, thế nào là lậu hoặc, thế nào là tập
khởi của lậu hoặc, thế nào là đoạn diệt của lậu hoặc,
thế nào là con đường đưa đến đoạn diệt của lậu
hoặc?

 Chư Hiền, có ba lậu hoặc này: dục lậu, hữu
lậu, vô minh lậu.
 Từ tập khởi của vô minh có tập khởi của lậu
hoặc;
 Từ đoạn diệt của vô minh có đoạn diệt của
lậu hoặc
 Và Thánh Đạo Tám Ngành này là con
đường đưa đến đoạn diệt của lậu hoặc, tức là:
Chánh Tri kiến, Chánh Tư duy, Chánh Ngữ,
Chánh Nghiệp, Chánh Mạng, Chánh Tinh
tấn, Chánh Niệm, Chánh Định.

Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri lậu hoặc như vậy, tuệ tri tập khởi của lậu hoặc như vậy, tuệ tri đoạn diệt của lậu hoặc như vậy, tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của lậu hoặc như vậy, khi ấy, vị ấy đoạn trừ tất cả tham tùy miên, tẩy sạch sân tùy miên, nhổ tận gốc kiến mạn tùy miên "Tôi là", đoạn trừ vô

MƯỜI HAI DUYÊN                                        3559

minh, khiến minh khởi lên, diệt tận khổ đau ngay
trong hiện tại. Chư Hiền, như vậy Thánh đệ tử có
chánh tri kiến, có tri kiến chánh trực, có lòng tin
pháp tuyệt đối và thành tựu diệu pháp này.

Tôn giả Sariputta thuyết giảng như vậy. Các Tỷ- kheo ấy hoan hỷ, tín thọ lời giảng của Tôn giả Sariputta.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3560

455 Danh sắc - Chỗ nào có danh sắc, chỗ ấy có các hành tăng trưởng - Kinh Có Tham – Tương II, 180

Có Tham – Tương II, 180

1)...Trú ở Sàvatthi.

2) Này các Tỷ-kheo, có bốn loại đồ ăn đưa đến sự tồn tại hay sự chấp thủ tái sanh của các loài hữu tình hay các loài chúng sanh.

3) Thế nào là bốn?

- Đoàn thực thô hoặc tế,
- Xúc thực là thứ hai,
- Tư niệm là thứ ba,
- Thức là thứ tư.

Này các Tỷ-kheo, bốn loại đồ ăn này đưa đến sự tồn tại hay sự chấp thủ tái sanh cho các loài hữu tình hay các loài chúng sanh.

4) Này các Tỷ-kheo,

- Nếu đối với đoàn thực, có tham, có hỷ, có ái, thời có thức được an trú, tăng trưởng.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3561

- Chỗ nào thức được an trú, tăng trưởng, chỗ ấy
có danh sắc sanh.
- Chỗ nào có danh sắc sanh, chỗ ấy có các hành
tăng trưởng.
- Chỗ nào có các hành tăng trưởng, chỗ ấy hữu
được tái sanh trong tương lai.
- Chỗ nào hữu được tái sanh trong tương lai,
chỗ ấy có sanh, già chết trong tương lai.
- Chỗ nào có sanh, già chết trong tương lai, Ta
nói chỗ ấy có sầu, có khổ, có não.

5) Này các Tỷ-kheo, nếu đối với xúc thực... (như trên)...

6) Này các Tỷ-kheo, nếu đối với tư niệm thực...

7) Này các Tỷ-kheo,

- Nếu đối với thức thực, có tham, có hỷ, có ái,
thời có thức được an trú, tăng trưởng.
- Chỗ nào có thức được an trú, tăng trưởng, chỗ
ấy có danh sắc sanh.
- Chỗ nào có danh sắc sanh, chỗ ấy có các hành
tăng trưởng.
- Chỗ nào có các hành tăng trưởng, chỗ ấy hữu
được tái sanh trong tương lai.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3562

- Chỗ nào hữu được tái sanh trong tương lai,
chỗ ấy có sanh, già chết trong tương lai.
- Chỗ nào có sanh, già chết trong tương lai, Ta
nói chỗ ấy có sầu, có khổ, có não.

8) Ví như, này các Tỷ-kheo, một người thợ nhuộm
hay một người thợ vẽ. Nếu có thuốc nhuộm hay sơn
màu nghệ, màu xanh, hay màu đỏ, có một tấm bảng
khéo đánh bóng, một bức tường hay tấm vải, có thể
phác họa hình người đàn bà hay người đàn ông có
đầy đủ chân tay.

9) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, nếu đối với đoàn thực, có tham, có hỷ, có ái, thời có thức an trú, tăng trưởng. Chỗ nào có thức an trú, tăng trưởng chỗ ấy có danh sắc sanh. Chỗ nào có danh sắc sanh, chỗ ấy có các hành tăng trưởng. Chỗ nào có các hành tăng trưởng, chỗ ấy có hữu tái sanh trong tương lai. Chỗ nào có hữu tái sanh trong tương lai, chỗ ấy có sanh, già chết trong tương lai. Chỗ nào có sanh, già chết trong tương lai, Ta nói chỗ ấy có sầu, có khổ, có não.

10) Này các Tỷ-kheo, nếu đối với xúc thực...

11) Này các Tỷ-kheo, nếu đối với niệm thực...

12) Này các Tỷ-kheo, nếu đối với thức thực, có tham, có hỷ, có ái, thời có thức an trú, tăng trưởng. Chỗ nào

MƯỜI HAI DUYÊN                                       3563

có thức an trú, tăng trưởng, chỗ ấy có danh sắc sanh. Chỗ nào có danh sắc sanh, chỗ ấy có các hành tăng trưởng. Chỗ nào có các hành tăng trưởng, chỗ ấy có hữu tái sanh trong tương lai. Chỗ nào có hữu tái sanh trong tương lai, chỗ ấy có sanh, già, chết trong tương lai. Chỗ nào có sanh, già chết trong tương lai, Ta nói chỗ ấy có sầu, có khổ, có não.

13) Này các Tỷ-kheo,

- Nếu đối với đoàn thực không có tham, không
có hỷ, không có ái, thời không có thức an trú,
tăng trưởng.
- Chỗ nào không có thức an trú, tăng trưởng, chỗ
ấy không có danh sắc sanh.
- Chỗ nào không có danh sắc sanh, chỗ ấy không
có các hành tăng trưởng.
- Chỗ nào không có các hành tăng trưởng, chỗ
ấy không có hữu tái sanh trong tương lai.
- Chỗ nào không có hữu tái sanh trong tương lai,
chỗ ấy không có sanh, già, chết trong tương lai.
- Chỗ nào không có sanh, già, chết trong tương
lai, Ta nói rằng chỗ ấy không có sầu, không có
khổ, không có não.

14) Này các Tỷ-kheo, nếu đối với xúc thực...

15) Này các Tỷ-kheo, nếu đối với tư niệm thực ...

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3564

16) Này các Tỷ-kheo, nếu đối với thức thực, không có tham, không có hỷ, không có ái, thời không có thức an trú, tăng trưởng. Chỗ nào không có thức an trú, tăng trưởng, chỗ ấy không có danh sắc sanh. Chỗ nào không có danh sắc sanh, chỗ ấy không có các hành tăng trưởng. Chỗ nào không có các hành tăng trưởng, chỗ ấy không có hữu tái sanh trong tương lai. Chỗ nào không có hữu tái sanh trong tương lai, chỗ ấy không có sanh, già chết trong tương lai. Chỗ nào không có sanh, già chết trong tương lai, Ta nói rằng chỗ ấy không có sầu, không có khổ, không có não.

17) Ví như, này các Tỷ-kheo, một ngôi nhà có mái
hay một dãy hành lang có mái, có cửa sổ phía Bắc,
phía Nam, hay phía Đông. Khi mặt trời mọc lên, ánh
sáng ngang qua cửa sổ chiếu vào, thời chiếu vào chỗ
nào?

- Bạch Thế Tôn, chiếu vào tường phía Tây.

18) - Này các Tỷ-kheo, nếu không có tường phía Tây, thời chiếu vào chỗ nào?

- Bạch Thế Tôn, chiếu trên đất.

19) - Này các Tỷ-kheo, nếu không có đất, thời chiếu vào chỗ nào?

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3565

- Bạch Thế Tôn, chiếu trên nước.

20) - Này các Tỷ-kheo, nếu không có nước, thời chiếu vào chỗ nào?

- Bạch Thế Tôn, không có chiếu ở đâu cả.

21) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, nếu đối với đoàn thực không có tham, không có hỷ, không có ái. ..

22) Này các Tỷ-kheo, nếu đối với xúc thực...

23) Này các Tỷ-kheo, nếu đối với tư niệm thực...

24) Này các Tỷ-kheo,

- Nếu đối với thức thực, không có tham,
không có hỷ, không có ái, thời không có thức
an trú.
- Chỗ nào không có thức an trú, chỗ ấy không có
danh sắc sanh.
- Chỗ nào không có danh sắc sanh, chỗ ấy không
có các hành tăng trưởng.
- Chỗ nào không có các hành tăng trưởng, chỗ
ấy không có hữu tái sanh trong tương lai.
- Chỗ nào không có hữu tái sanh trong tương lai,
chỗ ấy không có sanh, già chết trong tương lai.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3566

- Chỗ nào không có sanh, già chết trong tương lai, Ta nói rằng chỗ ấy không có sầu, không có khổ, không có não.

MƯỜI HAI DUYÊN                               3567

456 Danh sắc - Chỗ nào danh sắc được đoạn diệt không dư - Kinh Nước Chảy – Tương I, 40

Nước Chảy – Tương I, 40

(Vị Thiên):
Chỗ nào nước chảy ngược?
Chỗ nào nước xoáy dừng?
Chỗ nào danh và sắc,
Được đoạn diệt, không dư?

(Thế Tôn):
Chỗ nào nước và đất,
Lửa, gió không vững trú,
Do vậy nước chảy ngược,
Chỗ ấy nước xoáy dừng,
Chỗ ấy danh và sắc,
Được đoạn diệt, không dư.

MƯỜI HAI DUYÊN                       3568

457 Danh sắc - Chỗ nào mà danh sắc tiêu diệt hoàn toàn - Kinh KEVADDHA – 11 Trường I, 363

KINH KEVADDHA (KINH KIÊN CỐ) – Bài kinh số 11 – Trường I, 363

1. Như vầy tôi nghe. Một thời Thế Tôn ở tại Nalandà
trong vườn Pavàrikampa. Lúc bấy giờ cư sĩ trẻ tuổi
Kevaddha đến tại chỗ Thế Tôn, đảnh lễ Ngài và ngồi
xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên, cư sĩ
trẻ tuổi Kevaddha bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, Nalandà này có uy tín và phồn thịnh,
nhân dân đông đúc và tín kính Thế Tôn. Bạch Thế
Tôn, lành thay nếu Thế Tôn chỉ giáo cho một Tỷ-
kheo hiện thượng nhân pháp, thần thông biến hóa.
Nhờ vậy Nalandà này sẽ được nhiều người tín kính
Thế Tôn hơn nữa.

Được nghe nói vậy, Thế Tôn nói với cư sĩ trẻ tuổi Kevaddha:

- Kevaddha, Ta không dạy cho các Tỷ-kheo pháp

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3569

này: "Này các Tỷ-kheo các Ngươi hãy hiện thượng nhân pháp, thần thông biến hóa cho các cư sĩ áo trắng".

2. Lần thứ hai, cư sĩ trẻ tuổi Kevaddha bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, con không muốn phiền nhiễu Thế
Tôn. Con chỉ nói: "Bạch Thế Tôn, Nalandà này có
uy tín và phồn thịnh, nhân dân đông đúc và tín kính
Thế Tôn. Bạch Thế Tôn, lành thay nếu Thế Tôn chỉ
giáo cho một Tỷ-kheo hiện thượng nhân pháp, thần
thông biến hóa. Nhờ vậy Nalandà này sẽ được nhiều
người tín kính Thế Tôn hơn nữa".

Lần thứ hai, Thế Tôn nói với cư sĩ trẻ tuổi Kevaddha:

- Này Kevaddha, Ta không dạy cho các Tỷ-kheo
pháp này: "Này các Tỷ-kheo, các Ngươi hãy hiện
thượng nhân pháp, thần thông biến hóa cho các cư sĩ
áo trắng".

3. Lần thứ ba, cư sĩ trẻ tuổi Kevaddha Bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, con không muốn phiền nhiễu Thế Tôn. Con chỉ nói: "Bạch Thế Tôn, Nalandà này có uy tín và phồn thịnh, nhân dân đông đúc và tín kính Thế Tôn. Bạch Thế Tôn, lành thay nếu Thế Tôn chỉ giáo cho một Tỷ-kheo hiện thượng nhân pháp, thần

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3570

thông biến hóa. Nhờ vậy Nalandà này sẽ được nhiều người tín kính Thế Tôn hơn nữa".

- Này Kevaddha, có ba pháp thần thông này Ta đã
tự mình giác ngộ và tuyên thuyết. Thế nào là ba? Tức
là biến hóa thần thông, tha tâm thần thông, giáo hóa
thần thông.

4. Này Kevaddha, thế nào là biến hóa thần thông? Này Kevaddha, ở đời có Tỷ-kheo chứng được các thần thông: một thân hiện ra nhiều thân, nhiều thân hiện ra một thân; hiện hình, biến hình đi ngang qua vách, qua tường, qua núi, như đi ngang qua hư không; độn thổ trồi lên, ngang qua đất liền như ở trong nước, đi trên nước không chìm như đi trên đất liền; ngồi kiết- già đi trên hư không như con chim; với hai bàn tay chạm và rờ mặt trời và mặt trăng; những vật có đại oai lực, đại oai thần như vậy, có thể tự thân bay đến cõi Phạm thiên. Có người tín thành thấy Tỷ-kheo ấy chứng hiện các thần thông: một thân hiện ra nhiều thân, nhiều thân hiện ra một thân: hiện hình, biến hình đi ngang qua vách, qua tường, qua núi như đi ngang qua hư không; độn thổ trồi lên, ngang qua đất liền như ở trong nước, đi trên nước không chìm như đi trên đất liền; ngồi kiết-già đi trên hư không như con chim, với bàn tay chạm và rờ mặt trời và mặt trăng; những vật có đại oai lực, đại oai

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3571

thần như vậy, có thể tự thân bay đến cõi Phạm thiên.

5. Người có lòng tín thành ấy nói với một người
không có lòng tín thành: "Này Tôn giả, thật vi diệu
thay! Này Tôn giả, thật hy hữu thay, đại thần thông,
đại oai đức của vị Sa-môn! Chính tôi đã thấy vị Tỷ-
kheo chứng các thần thông, "một thân hiện ra nhiều
thân, nhiều thân hiện ra một thân,... có thể tự thân
bay đến cõi Phạm thiên".

Người không có lòng tín thành có thể nói với người
có lòng tín thành: "Này Tôn giả, có một chú thuật
gọi là Gandhhàrì. Nhờ chú thuật hiện ra nhiều thân,
nhiều thân hiện ra một thân... có thể tự thân bay đến
cõi Phạm thiên". Này Kevaddha, ngươi nghĩ thế
nào? Người không có lòng tín thành có thể nói với
người có lòng tín thành như vậy không?

- Bạch Thế Tôn, có thể nói như vậy.

- Này Kevaddha chính vì ta thấy sự nguy hiểm trong sự biến hóa thần thông mà ta nhàm chán, hổ thẹn, ghê sợ biến hóa thần thông.

6. Này Kevaddha, thế nào là tha tâm thần thông? Này Kevaddha, ở đời có Tỷ-kheo nói lên tâm, nói lên tâm sở, nói lên sự suy tầm nói lên sự suy tư của các loài hữu tình khác, của các người khác: "Như vậy là

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3572

ý của Ngươi". Có người có lòng tín thành thấy Tỷ-
kheo nói lên tâm sở, nói lên sự suy tầm và nói lên sự
suy tư của các loài hữu tình khác, của các người
khác: "Như vậy là ý của Ngươi, thế này là ý của
Ngươi, như vậy là tâm của Ngươi".

7. Người có lòng tín thành ấy nói với một người không có lòng tín thành: "Này Tôn giả, thật vi diệu thay! Này Tôn giả, thật hy hữu thay đại thần thông, đại oai đức của vị Sa-môn! Chính tôi đã thấy Tỷ- kheo nói lên tâm, nói lên tâm sở, nói lên sự suy tầm và nói lên sự suy tư của các loài hữu tình khác, của các người khác: "Như vậy là ý của ngươi, thế này là ý của ngươi, như vậy là tâm của ngươi".

Người không có lòng tín thành có thể nói với người
có lòng tín thành: "Này Tôn giả, có một chú thuật
gọi là Maniko, nhờ chú thuật này, Tỷ-kheo nói lên
tâm, nói lên tâm sở, nói lên sự suy tầm, và nói lên sự
suy tư của các loài hữu tình khác, của các người
khác... "Thế này là ý của Ngươi, như vậy là tâm của
Ngươi". Này Kevaddha, Ngươi nghĩ thế nào? Người
không có lòng tín thành có thể nói với Ngươi có lòng
tín thành như vậy không?

- Bạch Thế Tôn, có thể nói như vậy?

- Này Kevaddha chính Ta thấy sự nguy hiểm trong

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3573

sự tha tâm thần thông mà Ta nhàm chán, hổ thẹn, ghê sợ tha tâm thần thông.

8. Này Kevaddha, thế nào là giáo hóa thần thông? Ở
đời có Tỷ-kheo giáo hóa như sau: "Hãy suy tư như
thế này, chớ có suy tư như thế kia; hãy tác ý như thế
này, chớ có tác ý như thế kia; hãy trừ bỏ điều này,
hãy chứng đạt và an trú điều kia".

Này Kevaddha, như vậy gọi là giáo hóa thần thông.

9. Này Kevaddha, nay ở đời đức Như Lai xuất hiện là bậc A-la-hán Chánh Biến Tri... (như kinh Sa-môn Quả số 40 - 74).

44. Khi quán tự thân đã xả ly năm triền cái ấy hân
hoan sanh; do hân hoan nên hỷ sanh; do tâm hoan
hỷ, thân được khinh an; do thân khinh an, lạc thọ
sanh; do lạc thọ, tâm được định tĩnh. Vị Tỷ-kheo, ly
dục, ly ác bất thiện pháp, chứng và trú thiền thứ
nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh với tầm
với tứ. Tỷ-kheo thấm nhuần, tẩm ướt, làm cho sung
mãn tràn đầy thân mình với hỷ lạc do ly dục sanh,
không một chỗ nào trên toàn thân không có hỷ lạc do
ly dục sanh ấy thấm nhuần.

45. Này Kevaddha, như một người hầu tắm lão luyện hay đệ tử người hầu tắm. Sau khi rắc bột tắm trong

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3574

thau bằng đồng, liền nhồi bột ấy với nước, cục bột
tắm ấy được thấm nhuần nước ướt, trào trộn với nước
ướt, thấm ướt cả trong lẫn ngoài với nước, nhưng
không chảy thành giọt. Cũng vậy, này Kevaddha,
Tỷ-kheo thấm nhuần, tẩm ướt, làm cho sung mãn
tràn đầy thân hình với hỷ lạc do ly dục sanh ấy thấm
nhuần. Này Kevaddha, như vậy gọi là giáo hóa thần
thông.

50... . chứng và trú thiền thứ tư... (như kinh Sa-môn Quả số 77 - 81 trừ câu kết sau chót mỗi chương). Này Kevaddha như vậy gọi là giáo hóa thần thông.

52. Với tâm định tĩnh, thuần tịnh, không cấu nhiễm,
không phiền não, nhu nhuyến, dễ xử dụng, vững
chắc, bình thản như vậy, vị Tỷ-kheo dẫn tâm, hướng
tâm đến chánh tri, chánh kiến... (như kinh Sa-môn
Quả, số 83)... Này Kevaddha, như vậy gọi là giáo hóa
thần thông.

53... . sau đời hiện tại, không có đời sống nào khác
nữa... (xem kinh Sa-môn Quả số 84 - 98), trừ câu kết
sau chót của mỗi chương). Này Kevaddha, như vậy
là giáo hóa thần thông.

67. Này Kevaddha, ba pháp thần thông này, Ta đã tự mình giác ngộ và tuyên thuyết.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3575

Này Kevaddha thuở xưa, chính một Tỷ-kheo
có khởi nghi vấn như sau: "Trong Tỷ-kheo chúng này
- địa đại, thủy đại, hỏa đại, phong đại - đi đâu sau
khi biến diệt hoàn toàn?" Này Kevaddha, vị Tỷ-kheo
ấy nhập định, và trong định tâm, con đường đưa đến
Thiên giới hiện ra.

68. Này Kevaddha, lúc bấy giờ vị Tỷ-kheo ấy đi đến Bốn Thiên vương thiên, khi đến xong, liền nói với các vị Bốn Thiên vương thiên: "Này các Hiền giả, bốn đại chủng này: địa đại, thủy đại, hỏa đại, phong đại đi đâu sau khi biến diệt hoàn toàn?".

Này Kevaddha, được nghe nói vậy Bốn Thiên vương thiên nói với vị Tỷ-kheo ấy: "Này Tỷ-kheo, chúng tôi không được biết bốn đại chủng ấy - địa đại, thủy đại, hỏa đại, phong đại - đi đâu sau khi biến diệt hoàn toàn". Này Tỷ-kheo, có bốn Đại vương ưu thế hơn và thù thắng hơn chúng tôi. Những vị này có thể biết bốn đại chủng này, địa đại, thủy đại, hỏa đại, phong đại đi đâu sau khi biến diệt hoàn toàn.

69. Này Kevaddha, vị Tỷ-kheo đi đến bốn vị Đại
vương, khi đến xong liền hỏi bốn vị Đại Thiên
vương: "Này các Hiền giả, bốn đại chủng này - địa
đại, thủy đại, hỏa đại, phong đại - đi đâu sau khi biến
diệt hoàn toàn?".

MƯỜI HAI DUYÊN                                       3576

Này Kevaddha, được nghe nói vậy, cả bốn vị Đại
vương nói với vị Tỷ-kheo ấy: "Này Tỷ-kheo, chúng
tôi không được biết bốn đại chủng ấy - địa đại, thủy
đại, hỏa đại, phong đại - đi đâu sau khi biến diệt hoàn
toàn. Này vị Tỷ-kheo, có Ba mươi ba thiên ưu thế
hơn, thù thắng hơn chúng tôi. Những vị này có thể
biết bốn đại chủng này - địa đại... phong đại - đi đâu
sau khi biến diệt hoàn toàn".

70. Này Kevaddha, vị Tỷ-kheo ấy đi đến các vị Ba
mươi ba thiên, khi đến xong, liền hỏi các vị Ba mươi
ba thiên, "Này các Hiền giả, bốn đại chủng này -
địa... phong đại - đi đâu, sau khi biến diệt hoàn
toàn?".

Này Kevaddha, được nghe nói vậy, các vị Ba mươi
ba thiên nói với vị Tỷ-kheo ấy: "Này Tỷ-kheo, chúng
tôi không được biết bốn đại chủng ấy - địa đại ...
phong đại - đi đâu, sau khi biến diệt hoàn toàn. Này
Tỷ-kheo, có vị Đế thích chư thiên tên là Sakka ưu thế
hơn, thù thắng hơn chúng tôi. Vị này có thể biết bốn
đại chủng này - địa đại... phong đại - đi đâu sau khi
biến diệt hoàn toàn."

71. Này Kevaddha, Tỷ-kheo ấy đi đến Đế thích chư thiên tên là Sakka, khi đến xong, liền hỏi Đế thích chư thiên tên là Sakka: "Này Hiền giả, bốn đại chủng

MƯỜI HAI DUYÊN                                       3577

này - địa đại... phong đại - đi đâu, sau khi biến diệt hoàn toàn? ".

Này Kevaddha, được nghe nói vậy, Đế thích chư
Thiên tên là Sakka nói với Tỷ-kheo ấy: "Này Tỷ-
kheo, tôi không được biết bốn đại chủng ấy - địa
đại... phong đại - đi đâu, sau khi biến diệt hoàn toàn.
Này Tỷ-kheo, có chư Thiên tên là Yàma (Dạ-ma) ưu
thế hơn, thù thắng hơn tôi. Vị này có thể biết bốn đại
chủng này - địa đại... phong đại - đi đâu, sau khi biến
diệt hoàn toàn".

72. Này Kevaddha, Tỷ-kheo ấy đi đến chư Thiên tên là Yàma (Dạ-ma) xong, liền hỏi chư Thiên Dạ-ma: "Này các Hiền giả, bốn đại chủng này - địa đại... phong đại - đi đâu, sau khi biến diệt hoàn toàn?".

Này Kevaddha, được nghe nói vậy, chư Thiên Yàma (Dạ-ma) nói với Tỷ-kheo. "Chúng tôi không được biết bốn đại chủng ấy - địa đại... phong đại - đi đâu, sau khi biến diệt hoàn toàn. Này Tỷ-kheo, có Thiên tử tên là Suyàma ưu thế hơn, thù thắng hơn chúng tôi. Vị này có thể biết bốn đại chủng này - địa đại... phong đại - đi đâu, sau khi biến diệt hoàn toàn.

73. Này Kevaddha, Tỷ-kheo ấy đi đến Thiên tử Suyàma, sau khi đến liền hỏi Thiên tử Suyàma: "Này Hiền giả, bốn đại chủng này - địa đại... phong đại -

MƯỜI HAI DUYÊN                                       3578

đi đâu, sau khi biến diệt hoàn toàn?

Này Kevaddha, được nghe nói vậy Thiên tử Suyàma
nói với Tỷ-kheo ấy: "Này Tỷ-kheo, tôi không được
biết bốn đại chủng này - địa đại... phong đại - đi đâu,
sau khi biến diệt hoàn toàn.

74. Này Kevaddha, Tỷ-kheo ấy đi đến chư Thiên Tusità. Khi đến xong, liền hỏi chư Thiên Tusità: "Này các Hiền giả, bốn đại chủng này - địa đại... phong đại - đi đâu, sau khi biến diệt hoàn toàn?".

Này Kevaddha, được nói vậy chư Thiên Tusità nói với Tỷ-kheo ấy: "Này Tỷ-kheo, chúng tôi không được biết bốn đại chủng ấy - địa đại... phong đại - đi đâu, sau khi biến diệt hoàn toàn. Này Tỷ-kheo, có Thiên tử tên là Santusita ưu thế hơn, thù thắng hơn chúng tôi. Vị này có thể biết bốn đại chủng này - địa đại ... phong đại - đi đâu, sau khi biến diệt hoàn toàn".

75. Này Kevaddha, Tỷ-kheo ấy đi đến Thiên tử Santusita. Khi đến xong, liền hỏi Thiên tử Santusita: "Này Hiền giả, bốn đại chủng này - địa đại... phong đại - đi đâu, sau khi biến diệt hoàn toàn?".

Này Kevaddha, được nghe nói vậy, Thiên tử Santusita nói với Tỷ-kheo ấy: "Này Tỷ-kheo, tôi không được biết bốn đại chủng ấy - địa đại... phong

MƯỜI HAI DUYÊN                                         3579

đại - đi đâu, sau khi biến diệt hoàn toàn. Này vị Tỷ-
kheo có chư Thiên tên là Nimmànarati (Hóa lạc
thiên) ưu thế hơn, thù thắng hơn tôi. Những vị này
có thể biết bốn đại chủng này - địa đại... phong đại -
đi đâu, sau khi biến diệt hoàn toàn".

76. Này Kevaddha, Tỷ-kheo ấy đi đến chư Thiên
Nimmànarati. Khi đến xong, liền hỏi chư Thiên
Nimmànarati: "Này các Hiền giả, bốn đại chủng này
- địa đại... phong đại - đi đâu sau khi biến diệt hoàn
toàn? ".

Này Kevaddha, được nghe nói vậy, chư Thiên
Nimmànarati nói với Tỷ-kheo ấy: "Này Tỷ-kheo
chúng tôi không được biết bốn đại chủng ấy - địa
đại... phong đại - đi đâu, sau khi biến diệt hoàn toàn.
Này Tỷ-kheo có Thiên tử tên là Sunimmita ưu thế
hơn, thù thắng hơn chúng tôi. Vị này có thể biết bốn
đại chủng này - địa đại... phong đại - đi đâu, sau khi
biến diệt hoàn toàn".

77. Này Kevaddha, Tỷ-kheo ấy đi đến Thiên tử
Sunimmita. Khi đến xong, liền hỏi Thiên tử
Sunimmita. "Này Hiền giả, bốn đại chủng này - địa
đại... phong đại - đi đâu, sau khi biến diệt hoàn
toàn?".

Này Kevaddha, được nghe nói vậy, Thiên tử

MƯỜI HAI DUYÊN                                       3580

Sunimmita nói với Tỷ-kheo ấy: "Này Tỷ-kheo, tôi không được biết bốn đại chủng ấy - địa đại... phong đại - đi đâu, sau khi biến diệt hoàn toàn. Này Tỷ- kheo có chư thiên gọi là Paranimmitavasavatti (Tha hóa tự tại thiên) ưu thế hơn, thù thắng hơn tôi. Những vị này có thể biết bốn đại chủng này - địa đại... phong đại - đi đâu sau khi biến diệt hoàn toàn".

78. Này Kevaddha, Tỷ-kheo ấy đi đến chư Thiên Paranimmitavasavatti, khi đến xong, liền hỏi chư Thiên Paranimmitavasavatti (Tha hóa tự tại thiên): "Này các Hiền giả, bốn đại chủng này - địa đại... phong đại - đi đâu, sau khi biến diệt hoàn toàn?".

Này Kevaddha, được nghe nói vậy chư Thiên Paranimmitavasavatti nói với Tỷ-kheo ấy: "Này Tỷ- kheo, tôi không được biết - địa đại... phong đại - đi đâu, sau khi biến diệt hoàn toàn. Này Tỷ-kheo có Thiên tử tên là Vasavatti ưu thế hơn, thù thắng hơn chúng tôi. Vị này có thể biết bốn đại chủng này - địa đại... phong đại - đi đâu, sau khi biến diệt hoàn toàn".

79. Này Kevaddha, Tỷ-kheo ấy đi đến Thiên tử Vasavatti. Khi đến xong, liền hỏi Thiên tử Vasavatti: "Này Hiền giả, bốn đại chủng này - địa đại... phong đại - đi đâu, sau khi biến diệt hoàn toàn?".

Này Kevaddha, được nghe nói vậy, Thiên tử

MƯỜI HAI DUYÊN                                        3581

Vasavatti nói với Tỷ-kheo ấy. "Này Tỷ-kheo, chúng
tôi không được biết bốn đại chủng ấy - địa đại...
phong đại - đi đâu, sau khi biến diệt hoàn toàn. Này
Tỷ-kheo, có chư Thiên gọi là Brahmà Kayikà ưu thế
hơn, thù thắng hơn chúng tôi. Những vị này có thể
biết bốn đại chủng này - địa đại... phong đại - đi đâu,
sau khi biến diệt hoàn toàn".

80. Này Kevaddha, lúc bấy giờ, Tỷ-kheo ấy nhập định, và trong định tâm, con đường đưa đến Phạm thiên giới hiện ra.

Này Kevaddha, Tỷ-kheo ấy đi đến chư Thiên
Brahmà Kayikà: "Này các Hiền giả, bốn đại chủng
này - địa đại... phong đại - đi đâu, sau khi biến diệt
hoàn toàn?".

Này Kevaddha, được nghe nói vậy, chư Thiên Brahmà Kayikà nói với Tỷ-kheo ấy: "Này Tỷ-kheo, chúng tôi không được biết bốn đại chủng ấy - địa đại... phong đại - đi đâu, sau khi biến diệt hoàn toàn. Này Tỷ-kheo, có vị Phạm thiên, Đại Phạm thiên, đấng Toàn năng, Tối thắng, Biến nhãn, Thượng tôn, Thượng đế, Sáng tạo chủ, Hóa sanh chủ, Đại tôn, Chúa tể mọi định mạng, đấng Tự tại, Tổ phụ các chúng sanh đã và sẽ sanh. Vị này ưu thế hơn, thù thắng hơn chúng tôi. Vị này có thể biết bốn đại chủng

MƯỜI HAI DUYÊN                                       3582

này địa đại... phong đại - đi đâu, sau khi biến diệt hoàn toàn".

- Này Hiền giả, hiện nay Đại Phạm thiên ấy ở đâu?

- Này Tỷ-kheo, chúng tôi không biết Phạm thiên ở
đâu, vì sao có Phạm thiên và Phạm thiên từ đâu đến.
Nhưng này Tỷ-kheo, khi nào triệu tướng hiện, khi
nào ánh sáng sanh, khi nào hào quang hiển, thời
Phạm thiên xuất hiện. Ánh sáng xanh, hào quang
hiển là tướng Phạm thiên xuất hiện từ trước là như
vậy.

81. Này Kevaddha, không bao lâu, Đại Phạm thiên xuất hiện. Lúc bấy giờ, này Kevaddha, Tỷ-kheo ấy đến Đại Phạm thiên. Khi đến xong, liền hỏi Phạm thiên: "Này Hiền giả, bốn đại chủng này - địa đại... phong đại - đi đâu, sau khi biến diệt hoàn toàn?"

- Này Kevaddha, được nghe nói vậy, Đại Phạm thiên
nói với Tỷ-kheo ấy: "Này Tỷ-kheo, Ta là Phạm thiên,
Đại Phạm thiên, đấng Toàn năng, Tối thắng, Biến
nhãn, Thượng tôn, Thượng đế, Sáng tạo chủ, Hóa
sanh chủ, Đại tôn, Chúa tể mọi định mạng, đấng Tự
tại, Tổ phụ các chúng sanh đã và sẽ sanh".

82. Này Kevaddha, lần thứ hai Tỷ-kheo ấy nói với Phạm thiên: "Này Hiền giả, tôi không hỏi: "Ngài có

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3583

phải là Phạm thiên, Đại Phạm thiên, đấng Toàn năng,
Tối thắng, Biến nhãn, Thượng tôn, Thượng đế, Sáng
tạo chủ, Hóa sanh chủ, Đại tôn, Chúa tể mọi định
mạng, đấng Tự tại, Tổ phụ các chúng sanh đã và sẽ
sanh". Này Hiền giả, tôi hỏi: "Này Hiền giả, bốn đại
chủng này - địa đại... phong đại - đi đâu, sau khi biến
diệt hoàn toàn?".

Này Kevaddha, lần thứ hai, Đại Phạm thiên ấy nói
với Tỷ-kheo ấy: "Này Tỷ-kheo, ta là Phạm thiên, Đại
Phạm thiên, đấng Toàn năng, Tối thắng, Biến nhãn,
Thượng tôn, Thượng đế, Sáng tạo chủ, Hóa sanh chủ,
Đại tôn, Chúa tể mọi định mạng, đấng Tự tại, Tổ phụ
các chúng sanh đã và sẽ sanh".

83. Này Kevaddha, lần thứ ba, Tỷ-kheo ấy nói với
Phạm thiên: "Này Hiền giả, tôi không hỏi: "Ngài có
phải là Phạm thiên, Đại Phạm thiên, đấng Toàn năng,
Tối thắng, Biến nhãn, Thượng tôn, Thượng đế, Sáng
tạo chủ, Hóa sanh chủ, Đại tôn, Chúa tể mọi định
mạng, đấng Tự tại, Tổ phụ các chúng sanh đã và sẽ
sanh". Này Hiền giả, tôi hỏi: "Này Hiền giả, bốn đại
chủng ấy, - địa đại... phong đại - đi đâu, sau khi biến
diệt hoàn toàn?".

Này Kevaddha, khi bấy giờ Đại Phạm thiên cầm tay Tỷ-kheo ấy, kéo ra một bên rồi nói với Tỷ-kheo:

MƯỜI HAI DUYÊN                                       3584

"Này Tỷ-kheo, chư Thiên Brahmà Kayikà xem rằng
không có gì Phạm thiên không thấy, không có gì
Phạm thiên không hiểu, không có gì Phạm thiên
không chứng. Do vậy, trước mặt chúng, ta không có
trả lời: "Này Tỷ-kheo, ta không được biết bốn đại
chủng ấy - địa đại... phong đại - đi đâu, sau khi biến
diệt hoàn toàn". Do vậy, này Tỷ-kheo, Ngươi đã làm
sai, Ngươi đã lầm lẫn, khi Ngươi bỏ qua Thế Tôn,
hướng đến người khác để trả lời câu hỏi ấy. Này Tỷ-
kheo, Ngươi hãy đi đến Thế Tôn hỏi câu hỏi ấy, và
hãy thọ trì những gì Thế Tôn trả lời".

84. Này Kevaddha, Tỷ-kheo ấy, như nhà đại lực sĩ
duỗi ra cánh tay đã co lại, hay co lại cánh tay đã duỗi
ra, biến mất ở Phạm thiên giới và hiện ra trước mặt
Ta. Này Kevaddha, Tỷ-kheo ấy đảnh lễ Ta và ngồi
xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên, này
Kevaddha, Tỷ-kheo ấy nói với Ta: "Bạch Thế Tôn,
bốn đại chủng này, - địa đại... phong đại - đi đâu,
sau khi biến diệt hoàn toàn?".

85. Này Kevaddha, được nghe nói vậy, Ta nói với Tỷ-kheo ấy: "Này Tỷ-kheo, thuở xưa các hải thương khi đi thuyền vượt biển thường đem theo con chim có thể thấy bờ. Khi chiếc thuyền vượt biển quá xa không trông thấy bờ, các nhà hải thương liền thả con chim có thể thấy bờ. Con chim bay về phía Đông,

MƯỜI HAI DUYÊN                                       3585

bay về phía Nam, bay về phía Tây, bay về phía Bắc,
bay lên Trên, bay về các hướng Trung gian. Nếu con
chim thấy bờ xung quanh, con chim liền bay đến bờ
ấy. Nếu con chim không thấy bờ xung quanh, con
chim bay trở về thuyền".

Cũng vậy, này Tỷ-kheo, Ngươi đã tìm cho đến Phạm
thiên giới mà không gặp được câu trả lời cho câu hỏi
ấy, nên nay trở về với Ta. Này Tỷ-kheo, câu hỏi
không nên hỏi như sau: "Bạch Thế Tôn, bốn đại
chủng ấy - địa đại, thủy đại, hỏa đại, phong đại - đi
đâu, sau khi biến diệt hoàn toàn?".

Này Tỷ-kheo, câu hỏi phải nói như sau: "Chỗ nào mà
địa đại, thủy đại, hỏa đại, phong đại, dài ngắn, tế,
thô, tịnh, bất tịnh không có chân đứng? Chỗ nào cả
danh và sắc tiêu diệt hoàn toàn?" và đây là câu trả
lời cho câu hỏi này:

- "Thức là không thể thấy, vô biên, biến
thông hết thảy xứ. Ở đây, địa đại, thủy đại, hỏa đại,
phong đại không có chân đứng. Ở đây, cũng vậy, dài,
ngắn, tế, thô, tịnh và bất tịnh. Ở đây danh và sắc tiêu
diệt hoàn toàn. Khi thức diệt, ở đây mọi thứ đều diệt
tận".

Thế Tôn thuyết như vậy. Kevaddha, cư sĩ trẻ tuổi hoan hỷ tín thọ lời dạy của Thế Tôn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       3586

MƯỜI HAI DUYÊN   3587

458 Danh sắc - Do duyên gì khởi lên các tư duy tầm        - Kinh TÔN GIẢ SAMIDDHI – Tăng IV, 113

TÔN GIẢ SAMIDDHI – Tăng IV, 113

1. Rồi Tôn giả Samiddhi đi đến Tôn giả Sàriputta,
sau khi đến, chào đón hỏi thăm Tôn giả Sàriputta,
sau khi nói lên những lời chào đón hỏi thăm thân
hữu, liền ngồi xuống một bên.

Rồi Tôn giả Sàriputta nói với Tôn giả Samiddhi đang ngồi xuống một bên:

- Do sở duyên gì, này Samiddhi, một người khởi lên các tư duy tầm?

- Do danh sắc làm sở duyên, thưa Tôn giả.

- Nhưng này Samiddhi, cái gì khiến chúng đi đến sai khác?

- Các giới, thưa Tôn giả.

- Nhưng này Samiddhi, chúng lấy gì làm tập khởi?

- Lấy xúc làm tập khởi, thưa Tôn giả.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   3588

- Này Samiddhi, chúng qui tụ ở đâu?

- Chúng qui tụ ở các cảm thọ, thưa Tôn giả.

- Nhưng này Samiddhi, chúng lấy gì làm thượng thủ?

- Chúng lấy định làm thượng thủ, thưa Tôn giả.

- Nhưng này Samiddhi, chúng lấy gì làm tăng thượng?

- Chúng lấy niệm làm tăng thượng, thưa Tôn giả.

- Này Samiddhi, chúng lấy cái gì làm tối thượng?

- Chúng lấy tuệ làm tối thượng, thưa Tôn giả.

- Này Samiddhi, chúng lấy gì làm lõi cây?

- Chúng lấy giải thoát làm lõi cây, thưa Tôn giả.

- Này Samiddhi, chúng thể nhập vào gì?

- Chúng thể nhập vào bất tử, thưa Tôn giả.

2. - Khi được hỏi: "Này Samiddhi, do sở duyên gì một người khởi lên các tư duy tầm?", Hiền giả đáp: "Do danh sắc làm sở duyên, thưa Tôn giả".

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3589

Này Samiddhi, khi được hỏi: "Cái gì khiến chúng đi đến sai khác?", Hiền giả đáp:" Trong các giới, thưa Tôn giả".

Khi được hỏi: "Này Samiddhi, chúng lấy gì làm tập khởi?", Hiền giả đáp: "Lấy xúc làm tập khởi, thưa Tôn giả".

Khi được hỏi: "Này Samiddhi, chỗ qui tụ của chúng là gì?", Hiền giả đáp: "Chỗ qui tụ của chúng là thọ, thưa Tôn giả".

Khi được hỏi: "Này Samiddhi, chúng lấy gì làm thượng thủ?", Hiền giả đáp: "Chúng lấy định làm thượng thủ, thưa Tôn giả".

Khi được hỏi: "Này Samiddhi, chúng lấy gì làm tăng thượng?", Hiền giả đáp: "Chúng lấy niệm tăng thượng, thưa Tôn giả".

Khi được hỏi: "Này Samiddhi, chúng lấy gì làm tối thượng?" Hiền giả đáp: "Chúng lấy tuệ làm tối thượng, thưa Tôn giả".

Khi được hỏi: "Này Samiddhi, chúng lấy gì làm lõi cây?", Hiền giả đáp: "Chúng lấy giải thoát làm lõi cây, thưa Tôn giả".

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3590

Khi được hỏi: "Này Samiddhi, chúng thể nhập vào gì?", Hiền giả đáp: "Chúng thể nhập vào bất tử, thưa Tôn giả".

Lành thay, lành thay, này Samiddhi! Lành thay, này Samiddhi! Hiền giả đã trả lời các câu hỏi. Nhưng Hiền giả chớ có kiêu mạn về vấn đề này.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3591

459 Danh sắc - Do duyên thức an trú nên có sự hạ sanh Danh Sắc - Kinh Tư Tâm Sở – Tương II, 119

Tư Tâm Sở 1 – Tương II, 119 – Cetanà

1)... Trú ở Sàvatthi.

2)... Này các Tỷ-kheo, cái chúng ta tư niệm, tư
lường, có thầm ý, cái ấy trở thành sở duyên cho thức
an trú. Khi nào sở duyên có mặt thời thức có an
trú. Do thức ấy an trú, tăng trưởng, nên trong tương
lai, tái hữu sanh khởi. Do sanh khởi tái hữu có mặt
trong tương lai, nên già chết, sầu, bi, khổ, ưu, não
sanh khởi. Như vậy là sự tập khởi của toàn bộ khổ
uẩn này.

3) Này các Tỷ-kheo, nếu không có tư niệm, không có tư lường nhưng nếu có thầm ý, (canuseti), cái ấy trở thành sở duyên cho thức an trú. Khi nào sở duyên có mặt thời thức có an trú. Do thức ấy an trú, tăng trưởng, nên trong tương lai, tái hữu sanh khởi. Do sanh khởi tái hữu có mặt trong tương lai, nên già chết, sầu, bi, khổ, ưu, não sanh khởi. Như vậy là sự tập khởi của toàn bộ khổ uẩn này.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3592

4) Này các Tỷ-kheo, nếu chúng ta không có tư niệm,
không có tư lường, không có thầm ý, thời không có
sở duyên cho thức an trú. Khi nào sở duyên không
có mặt thời thức không an trú. Do thức ấy không
an trú và không tăng trưởng, nên trong tương lai tái
hữu không sanh khởi. Do sanh khởi tái hữu không
có mặt trong tương lai, nên sanh, già chết, sầu, bi,
ưu, não được đoạn diệt. Như vậy là sự đoạn diệt của
toàn bộ khổ uẩn này.

Tư Tâm Sở 2 – 120tu2

1)... Trú ở Sàvatthi.

2) Này các Tỷ-kheo, cái gì chúng ta tư niệm, chúng
ta tư lường, chúng ta có thầm ý, cái ấy trở thành (sở
duyên) cho thức an trú. Do sở duyên có mặt nên
thức có an trú. Do thức ấy an trú và tăng trưởng nên
có sự hạ sanh danh sắc.

3) Do duyên danh sắc nên có sáu xứ. Do duyên sáu xứ nên có xúc. Do duyên xúc nên có thọ... ái... thủ... hữu... sanh, già chết, sầu, bi, khổ, ưu, não sanh khởi. Như vậy là sự tập khởi của toàn bộ khổ uẩn này.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       3593

4) Này các Tỷ-kheo, nếu chúng ta không tư niệm,
không tư lường nhưng có thầm ý, thời cái ấy trở
thành sở duyên cho thức an trú. Do sở duyên có mặt
nên thức có an trú. Do thức ấy an trú và tăng trưởng
nên có sự hạ sanh danh sắc.

5) Do duyên danh sắc nên có sáu xứ... như vậy là sự tập khởi của toàn bộ khổ uẩn này.

6) Này các Tỷ-kheo, nếu chúng ta không tư niệm,
không tư lường, không có thầm ý, thời không có sở
duyên cho thức an trú. Do sở duyên không có mặt
nên thức không an trú. Do thức ấy không an trú và
không tăng trưởng nên danh sắc không hạ sanh. Do
danh sắc diệt nên sáu xứ diệt... như vậy là sự đoạn
diệt của toàn bộ khổ uẩn này.

Tư Tâm Sở 3 – 122tu2

1)... Trú ở Sàvatthi.

2)... Này các Tỷ-kheo, cái gì chúng ta tư niệm, cái gì
chúng ta tư lường, cái gì chúng ta có thầm ý, cái ấy
trở thành sở duyên cho thức an trú. Do sở duyên
có mặt nên thức an trú.

3)

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3594

- Do thức ấy an trú và tăng trưởng nên có thiên
về, hướng về (hệ trước: nati).
- Do có thiên về, hướng về nên có sự đi đến tái
sanh.
- Do có sự đi đến tái sanh nên có từ bỏ và sanh
khởi.
- Do có từ bỏ và sanh khởi nên trong tương lai
sanh, già chết, sầu, bi, khổ, ưu, não, sanh
khởi.

Như vậy là sự tập khởi của toàn bộ khổ uẩn này.

4) Này các Tỷ-kheo, nếu không có tư niệm, không
có tư lường, nhưng chỉ có thầm ý, thời cái ấy là sở
duyên cho thức an trú. Do sự có mặt của sở duyên
nên thức an trú.

5) Do thức ấy an trú và tăng trưởng nên có thiên về, hướng về. Do có thiên về, hướng về nên có sự đi đến tái sanh. Do có sự đi đến tái sanh nên có từ bỏ và sanh khởi. Do có từ bỏ và sanh khởi, nên trong tương lai sanh, già chết, sầu, bi, khổ, ưu, não sanh khởi. Như vậy là sự tập khởi của toàn bộ khổ uẩn này.

6) Này các Tỷ-kheo, nếu không có tư niệm, không
có tư lường, không có thầm ý, thời không có sở
duyên cho thức an trú. Do sở duyên không có mặt
nên thức không có an trú.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3595

7)

- Do thức ấy không an trú, không tăng trưởng
nên không có thiên về, hướng về.
- Do không có thiên về, hướng về nên không có
đi đến tái sanh.
- Do không có sự đi đến tái sanh nên không có
từ bỏ và sanh khởi.
- Do không có từ bỏ và sanh khởi nên trong
tương lai sanh, già chết, sầu, bi, khổ, ưu, não
đoạn diệt.

Như vậy là sự đoạn diệt của toàn bộ khổ uẩn này.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3596

460 Danh sắc - Do nhập thai nên có danh sắc - Kinh SỞ Y XỨ – Tăng I, 310

SỞ Y XỨ – Tăng I, 310

 Này các Tỷ-kheo, có ba y xứ này của ngoại đạo,
dầu có bị các bậc Hiền giả cật vấn, nạn vấn lý do,
thảo luận, vẫn kiên trì trong quan điểm truyền
thống về vô vi (không hành động).
Thế nào là ba?
- Này các Tỷ-kheo, có một số Sa-môn, Bà-la-môn
thuyết như sau, chấp kiến như sau: "Phàm có cảm
giác gì, con người này lãnh thọ lạc, khổ hay không
khổ, không lạc, tất cả đều do nhân nghiệp quá
khứ".
- Này các Tỷ-kheo, có một số Sa-môn, Bà-la-môn,
thuyết pháp như sau, chấp kiến như sau: "Phàm
có cảm giác gì, con người này lãnh thọ lạc, khổ
hay không khổ, không lạc, tất cả đều do nhân một
tạo hóa tạo ra".
- Này các Tỷ-kheo, có một số Sa-môn, Bà-la-môn,
thuyết pháp như sau, chấp kiến như sau: "Phàm
có cảm giác gì, con người này lãnh thọ lạc, khổ
hay không khổ, không lạc, tất cả đều do không
nhân, không duyên".

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3597

 Ở đây, này các Tỷ-kheo, đối với các vị Sa-môn,
Bà-la-môn, thuyết như sau, chấp kiến như sau:
“Phàm có cảm giác gì, con người này lãnh thọ
lạc, khổ hay không khổ, không lạc, tất cả đều do
nhân nghiệp quá khứ". Đối với các vị ấy, Ta đến
và nói: "Chư Tôn giả, có thật chăng, Chư Tôn giả
có thuyết như sau, chấp kiến như sau: "Phàm có
cảm giác gì, con người này lãnh thọ lạc, khổ hay
không khổ, không lạc, tất cả đều do nhân nghiệp
quá khứ? "”.
Được Ta hỏi Như vậy, họ trả lời: "Thưa phải, có như
vậy".
Ta nói với họ như sau: "Như vậy, thời theo các Tôn
giả, do nhân nghiệp quá khứ, sẽ trở thành người sát
sanh; do nhân nghiệp quá khứ, sẽ trở thành người
lấy của không cho; do nhân nghiệp quá khứ, sẽ trở
thành người không Phạm hạnh; do nhân nghiệp quá
khứ, sẽ trở thành người nói láo; do nhân nghiệp quá
khứ, sẽ trở thành người nói hai lưỡi; do nhân nghiệp
quá khứ, sẽ trở thành người ác khẩu; do nhân nghiệp
quá khứ, sẽ trở thành người nói lời phù phiếm; do
nhân nghiệp quá khứ, sẽ trở thành người tham lam;
do nhân nghiệp quá khứ, sẽ trở thành người tâm sân;
do nhân nghiệp quá khứ, sẽ trở thành người theo tà
kiến".

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3598

Nhưng này các Tỷ-kheo, với những ai trở lại dựa vào
nghiệp quá khứ là lý do kiên thực, với những người
ấy sẽ không có ước muốn, không có tinh tấn, không
có "Đây là việc phải làm", hay "Đây là việc không
nên làm". Như vậy, sự cần thiết cần phải làm hay
không cần phải làm không được tìm thấy là chân
thực, là đáng tin cậy, thời danh từ Sa-môn không thể
áp dụng đúng pháp cho các Ông được, vì các Ông
sống thất niệm và với các căn không hộ trì.
Như vậy, này các Tỷ-kheo, đây là sự chỉ trích đúng
pháp thứ nhất của Ta đối với các vị Sa-môn, Bà-la-
môn có thuyết như vậy, có chấp kiến như vậy.
 Ở đây, này các Tỷ-kheo, đối với các vị Sa-môn,
Bà-la-môn, thuyết như sau, chấp kiến như sau:
"Phàm có cảm giác gì, con người này lãnh thọ lạc,
khổ hay không khổ, không lạc, tất cả đều do nhân
một tạo hóa tạo ra". Ta đến họ và nói: "Chư Tôn
giả, có thật chăng, Chư Tôn giả có thuyết như sau,
có chấp kiến như sau: “Phàm có cảm giác gì, con
người này lãnh thọ lạc, khổ hay không khổ, không
lạc, tất cả đều do nhân một tạo hóa tạo ra? ” ".
Được Ta hỏi vậy, họ trả lời: "Thưa phải, có như vậy".
Ta nói với họ như sau: "Như vậy, thời theo các Tôn
giả, do nhân một vị tạo hóa tạo ra, sẽ trở thành người
sát sanh … Do nhân một vị tạo hóa tạo ra, sẽ trở
thành người theo tà kiến".

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3599

Nhưng này các Tỷ-kheo, với những ai trở lại dựa vào
vị tạo hóa tạo ra là lý do kiên thực, với những người
ấy sẽ không có ước muốn, không có tinh tấn, không
có "Đây là việc phải làm", hay "Đây là việc không
nên làm". Như vậy, sự cần thiết cần phải làm hay
không cần phải làm, không được tìm thấy là chân
thực, là đáng tin cậy, thời danh từ Sa-môn không thể
áp dụng đúng pháp cho các Ông được, vì các Ông
sống thất niệm và với các căn không hộ trì.
Như vậy, này các Tỷ-kheo, đây là sự chỉ trích đúng
pháp thứ hai của Ta đối với các vị Sa-môn, Bà-la-
môn có thuyết như vậy, có chấp kiến như vậy.
 Ở đây, này các Tỷ-kheo, đối với các vị Sa-môn,
Bà-la-môn, thuyết như sau, chấp kiến như sau:
"Phàm có cảm giác gì, con người này lãnh thọ lạc,
khổ hay không khổ, không lạc, tất cả đều do không
nhân không duyên". Ta đến họ và nói: "Chư Tôn
giả, có thật chăng, Chư Tôn giả có thuyết như sau,
có chấp kiến như sau: “ Phàm có cảm giác gì, con
người này lãnh thọ lạc, khổ hay không khổ, không
lạc, tất cả đều do không nhân, không duyên? ” ".
Được Ta hỏi như vậy, họ trả lời: "Thưa phải, có như
vậy".
Ta nói với họ như sau: "Như vậy, thời theo các Tôn
giả, do không nhân không duyên, sẽ trở thành người

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3600

sát sanh … Do không nhân không duyên, sẽ trở thành
người theo tà kiến".
Nhưng này các Tỷ-kheo, với những ai trở lại dựa vào
không nhân, không duyên là lý do kiên thực, với
những người ấy, sẽ không có ước muốn, không có
tinh tấn, không có "Đây là việc phải làm", hay "Đây
là việc không phải làm". Như vậy, sự cần thiết cần
phải làm hay không cần phải làm, không được tìm
thấy là chân thực, là đáng tin cậy, thời danh từ Sa-
môn không thể áp dụng đúng pháp cho các Ông
được, vì các Ông sống thất niệm và với các căn
không hộ trì.
Như vậy, này các Tỷ-kheo, đây là sự chỉ trích đúng
pháp thứ ba của Ta đối với các vị Sa-môn, Bà-la-
môn có thuyết như vậy, có chấp kiến như vậy.
Này các Tỷ-kheo, đây là ba y xứ của ngoại đạo, dù
có được các bậc Tôn giả cật vấn, nạn vấn lý do thảo
luận, vẫn kiên trì trong quan điểm truyền thống về
vô vi (không hành động).
Và này các Tỷ-kheo, đây là pháp Ta thuyết giảng,
không bị chỉ trích, không bị uế nhiễm, không có
tội lỗi, không bị các Sa-môn, các Bà-la-môn có trí
quở trách.
Và này các Tỷ-kheo, thế nào là pháp Ta thuyết giảng,
không bị chỉ trích, không bị uế nhiễm, không có tội

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3601

lỗi, không bị các Sa-môn, các Bà-la-môn có trí quở
trách?
- Sáu giới này, là pháp Ta thuyết giảng, không
bị... quở trách.
- Sáu xúc xứ này, là pháp Ta thuyết giảng,
không bị... quở trách.
- Mười tám ý cận hành này, là pháp Ta thuyết
giảng, không bị quở trách
- Bốn Thánh đế này, là pháp Ta thuyết giảng,
không bị... quở trách.
Sáu giới này, này các Tỷ-kheo, là pháp Ta thuyết
giảng… có trí quở trách, được nói đến như vậy. Do
duyên gì được nói đến?
- Này các Tỷ-kheo, có sáu giới này: địa giới,
thủy giới, phong giới, hỏa giới, không giới,
thức giới.
- Sáu giới này, này các Tỷ-kheo, là pháp được
Ta thuyết giảng, không bị chỉ trích, không bị uế
nhiễm, không có tội lỗi, không bị các Sa-môn,
các Bà-la-môn có trí quở trách. Điều đã được
nói đến, chính do duyên này đã được nói đến.
Có sáu xúc xứ này, này các Tỷ-kheo, là pháp ta
thuyết giảng … không bị các Sa-môn, các Bà-la-môn
có trí quở trách. Điều đã được nói đến, chính do
duyên nào đã được nói đến?

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3602

- Này các Tỷ-kheo, có sáu xúc xứ này: nhãn xúc
xứ, nhĩ xúc xứ, tỷ xúc xứ, thiệt xúc xứ, thân xúc
xứ, ý xúc xứ.
- Có sáu xúc xứ này, này các Tỷ-kheo, được Ta
thuyết giảng..... không bị các Sa-môn, các Bà-
la-môn có trí quở trách. Điều đã được nói đến,
chính do duyên này đã được nói đến.
Có mười tám ý cận hành này, này các Tỷ-kheo, là
pháp được Ta thuyết giảng......không bị các Sa-môn,
các Bà-la-môn có trí quở trách. Điều đã được nói
đến, chính do duyên nào đã được nói đến?
- Khi con mắt thấy sắc, tư tưởng hướng về và
đến gần sắc, làm y xứ cho hỷ, hướng về và đến
gần sắc, làm y xứ cho ưu, hướng về và đến gần
sắc, làm y xứ cho xả.
- Khi tai nghe tiếng, tư tưởng hướng về và đến
gần tiếng, làm y xứ cho hỷ, hướng về và đến
gần tiếng, làm y xứ cho ưu, hướng về và đến
gần tiếng, làm y xứ cho xả. Khi mũi ngửi
hương … khi lưỡi nếm vị … khi thân cảm xúc
… khi ý nhận thức pháp, tư tưởng hướng về và
đến gần pháp, làm y xứ cho hỷ, hướng về và
đến gần pháp, làm y xứ cho ưu, hướng về và
đến gần pháp, làm y xứ cho xả.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3603

- Có mười tám ý cận hành này, này các Tỷ-kheo,
được Ta thuyết giảng … không bị các Sa-môn,
các Bà-la-môn có trí quở trách. Điều đã được
nói đến, chính do duyên này đã được nói đến.
Bốn Thánh đế này, này các Tỷ-kheo, được Ta thuyết
giảng … không bị các Sa-môn, các Bà-la-môn có trí
quở trách. Điều đã được nói đến, chính do duyên nào
đã được nói đến?
 Do chấp thủ Sáu giới, nên có Nhập thai.
 Do có nhập thai, nên có Danh sắc.
 Do duyên danh sắc, nên có Sáu xứ.
 Do duyên sáu xứ, nên có xúc.
 Do duyên xúc, nên có thọ.
 Với người có cảm thọ, này các Tỷ-kheo, Ta nêu
rõ: "Đây là Khổ", Ta nêu rõ: "Đây là Khổ tập",
Ta nêu rõ: "Đây là Khổ diệt", Ta nêu rõ: "Đây
là con Đường đưa đến Khổ diệt".
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Khổ Thánh đế?
 Sanh là khổ, già là khổ, bệnh là khổ, chết là
khổ, sầu, bi, khổ, ưu não là khổ. Điều mong cầu
không được là khổ. Tóm lại, năm thủ uẩn là
khổ. Này các Tỷ-kheo, đây là Khổ Thánh đế.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Thánh đế về Khổ
tập?

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3604

- Vô minh duyên hành, hành duyên thức, thức
duyên sắc, danh sắc duyên sáu xứ, sáu xứ
duyên xúc, xúc duyên thọ, thọ duyên ái, ái
duyên thủ, thủ duyên hữu, hữu duyên sanh,
sanh duyên già, chết, sầu, bi, khổ, ưu não. Như
vầy là sự tập khởi của toàn bộ khổ uẩn này. Này
các Tỷ-kheo, đây gọi là Thánh đế về Khổ tập.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Thánh đế về Khổ
diệt?
- Do vô minh diệt không có tàn dư, nên các hành
diệt.
- Do hành diệt, nên thức diệt. Do thức diệt nên
danh sắc diệt. Do danh sắc diệt nên sáu xứ diệt.
Do sáu xứ diệt nên xúc diệt. Do xúc diệt nên
thọ diệt. Do thọ diệt nên ái diệt. Do ái diệt nên
thủ diệt. Do thủ diệt nên hữu diệt. Do hữu diệt
nên sanh diệt. Do sanh diệt nên già, chết, sầu,
bi, khổ, ưu não đều diệt. Như vầy là sự đoạn
diệt toàn bộ của khổ uẩn này. Này các Tỷ-kheo,
đây gọi là Thánh đế về Khổ diệt.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Thánh đế về con
Đường đưa đến Khổ diệt?
- Đây là Thánh đạo Tám ngành, tức là chánh tri
kiến, chánh tư duy, chánh ngữ, chánh nghiệp,
chánh mạng, chánh tinh tấn, chánh niệm, chánh

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3605

định. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là Thánh đế về
con Đường đưa đến Khổ diệt.
Bốn Thánh đế này, này các Tỷ-kheo, do Ta thuyết
giảng, không bị chỉ trích, không có uế nhiễm, không
có tội lỗi, không bị các Sa-môn, các Bà-la-môn có trí
quở trách. Điều đã được nói đến, chính do duyên này
được nói đến.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3606

461 Danh sắc - Kinh Danh Sắc – Tương II, 163

Danh Sắc – Tương II, 163

1) Trú ở Sàvatthi.

2)... Này các Tỷ-kheo, ai sống thấy vị ngọt trong các
pháp kiết sử, danh sắc được sanh khởi. Do duyên
danh sắc, sáu xứ sanh khởi...(như trên)... Như vậy là
toàn bộ khổ uẩn này tập khởi.

3) Này các Tỷ-kheo, ví như một cây lớn, các rễ của
cây ấy đâm thẳng xuống dưới và đâm ngang ra, tất
cả rễ ấy đem lên nhựa sống. Như vậy, này các Tỷ-
kheo, cây lớn ấy được nuôi dưỡng như vậy, được tiếp
tế như vậy, có thể được đứng vững trong một thời
gian dài.

4) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, ai sống thấy vị ngọt trong các pháp kiết sử, danh sắc được sanh khởi...(như trên)...

5) Này các Tỷ-kheo, ai sống thấy sự tai hại trong
các pháp kiết sử, danh sắc không có sanh khởi. Do
danh sắc diệt nên sáu xứ diệt...(như trên)... Như vậy
là toàn bộ khổ uẩn này đoạn diệt.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3607

6) Này các Tỷ-kheo, ví như một cây lớn, có một người đến, cầm cái cuốc và cái giỏ...(như trên)... Trong tương lai không thể sống lại được.

7) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, ai sống thấy sự tai hại trong các pháp kiết sử, danh sắc không có sanh khởi. Do danh sắc diệt nên sáu xứ diệt... (như trên)... Như vậy là toàn bộ khổ uẩn này đoạn diệt.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3608

462 Danh sắc - Kinh Lòng Tin – Tương I, 60

Lòng Tin – Tương I, 60

1) Một thời, Thế Tôn trú ở Sàvatthi (Xá-vệ), Jetavana (Thắng Lâm) tại vườn ông Anàthapindika (Cấp Cô Độc).

2) Rồi rất nhiều quần tiên SatullapaKàyikà, khi đêm
đã gần tàn, với dung sắc thù thắng chói sáng toàn
vùng Jetavana, đi đến Thế Tôn, sau khi đến, đảnh lễ
Thế Tôn rồi đứng một bên.

3) Đứng một bên, một vị Thiên nói lên bài kệ này trước mặt Thế Tôn:

Tín là người thứ hai,
Là bạn của loài Người,
Nếu không trú bất tín,
Được danh dự, xưng tán,
Sau khi bỏ thân này,
Được sanh lên Thiên giới.

Hãy từ bỏ phẫn nộ, Hãy nhiếp phục kiêu mạn, Hãy vượt qua tất cả

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3609

Mọi kiết sử trói buộc.

Chớ có quá chấp trước,
Đối với danh sắc ấy.
Tham không thể đến được,
Với ai không có gì.

Kẻ ngu không trí tuệ,
Mới đam mê, phóng dật,
Kẻ trí không phóng dật,
Như giữ tài vật quý.

Chớ đam mê, phóng dật,
Chớ đắm say ái dục,
Thiền tư, không phóng dật,
Đạt được tối thắng lạc.

MƯỜI HAI DUYÊN                   3610

463 Danh sắc - Nguyên nhân khởi lên các tư duy tầm - Kinh TÔN GIẢ SAMIDDHI – Tăng IV, 113

TÔN GIẢ SAMIDDHI – Tăng IV,113

1. Rồi Tôn giả Samiddhi đi đến Tôn giả Sàriputta,
sau khi đến, chào đón hỏi thăm Tôn giả Sàriputta,
sau khi nói lên những lời chào đón hỏi thăm thân
hữu, liền ngồi xuống một bên.

Rồi Tôn giả Sàriputta nói với Tôn giả Samiddhi đang ngồi xuống một bên:

- Do sở duyên gì, này Samiddhi, một người khởi lên các tư duy tầm?

- Do danh sắc làm sở duyên, thưa Tôn giả.

- Nhưng này Samiddhi, cái gì khiến chúng đi đến sai khác?

- Các giới, thưa Tôn giả.

- Nhưng này Samiddhi, chúng lấy gì làm tập khởi?

- Lấy xúc làm tập khởi, thưa Tôn giả.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   3611

- Này Samiddhi, chúng qui tụ ở đâu?

- Chúng qui tụ ở các cảm thọ, thưa Tôn giả.

- Nhưng này Samiddhi, chúng lấy gì làm thượng thủ?

- Chúng lấy định làm thượng thủ, thưa Tôn giả.

- Nhưng này Samiddhi, chúng lấy gì làm tăng thượng?

- Chúng lấy niệm làm tăng thượng, thưa Tôn giả.

- Này Samiddhi, chúng lấy cái gì làm tối thượng?

- Chúng lấy tuệ làm tối thượng, thưa Tôn giả.

- Này Samiddhi, chúng lấy gì làm lõi cây?

- Chúng lấy giải thoát làm lõi cây, thưa Tôn giả.

- Này Samiddhi, chúng thể nhập vào gì?

- Chúng thể nhập vào bất tử, thưa Tôn giả.

2. - Khi được hỏi: "Này Samiddhi, do sở duyên gì một người khởi lên các tư duy tầm?", Hiền giả đáp: "Do danh sắc làm sở duyên, thưa Tôn giả".

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3612

Này Samiddhi, khi được hỏi: "Cái gì khiến chúng đi đến sai khác?", Hiền giả đáp:" Trong các giới, thưa Tôn giả".

Khi được hỏi: "Này Samiddhi, chúng lấy gì làm tập khởi?", Hiền giả đáp: "Lấy xúc làm tập khởi, thưa Tôn giả".

Khi được hỏi: "Này Samiddhi, chỗ qui tụ của chúng là gì?", Hiền giả đáp: "Chỗ qui tụ của chúng là thọ, thưa Tôn giả".

Khi được hỏi: "Này Samiddhi, chúng lấy gì làm thượng thủ?", Hiền giả đáp: "Chúng lấy định làm thượng thủ, thưa Tôn giả".

Khi được hỏi: "Này Samiddhi, chúng lấy gì làm tăng thượng?", Hiền giả đáp: "Chúng lấy niệm tăng thượng, thưa Tôn giả".

Khi được hỏi: "Này Samiddhi, chúng lấy gì làm tối thượng?" Hiền giả đáp: "Chúng lấy tuệ làm tối thượng, thưa Tôn giả".

Khi được hỏi: "Này Samiddhi, chúng lấy gì làm lõi cây?", Hiền giả đáp: "Chúng lấy giải thoát làm lõi cây, thưa Tôn giả".

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3613

Khi được hỏi: "Này Samiddhi, chúng thể nhập vào gì?", Hiền giả đáp: "Chúng thể nhập vào bất tử, thưa Tôn giả".

Lành thay, lành thay, này Samiddhi! Lành thay, này Samiddhi! Hiền giả đã trả lời các câu hỏi. Nhưng Hiền giả chớ có kiêu mạn về vấn đề này.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3614

464 Danh sắc - Nếu những hình, những sắc… - Kinh ĐẠI DUYÊN – 15 Trường I, 511

KINH ĐẠI DUYÊN (MAHA NIDANA SUTTA) – Bài kinh số 15 – Trường I, 511

1. Như vậy tôi nghe. Một thời, Thế Tôn trụ tại bộ lạc
Kuru (Câu-lâu), ở ấp Kuru tên là Kammassadhamma
(Kiếm-ma-sắt-đàm). Tôn giả Ananda (A Nan) đến
tại chỗ Thế Tôn ở, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn và
ngồi xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên,
Tôn giả Ananda bạch Thế Tôn:

- Hy hữu thay, bạch Thế Tôn! Kỳ diệu thay, bạch Thế
Tôn! Bạch Thế Tôn, giáo pháp Duyên khởi này thâm
thúy, thật sự thâm thúy, và giáo pháp này đối với con
hết sức minh bạch rõ ràng.

- Này Ananda, chớ có nói vậy! Này Ananda chớ có
nói vậy! Này Ananda, giáo pháp Duyên khởi này
thâm thúy, thật sự thâm thúy. Này Ananda, chính vì
không giác ngộ, không thâm hiểu giáo pháp này
mà chúng sanh hiện tại bị rối loạn như một ổ kén,

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3615

rối ren như một ống chỉ, giống như cỏ munja và lau sậy babaja (ba-ba-la), không thể nào ra khỏi khổ xứ, ác thú, đọa xứ, sanh tử.

2. Này Ananda, nếu có ai hỏi: "Già và chết do duyên
nào không?" Hãy đáp: "Có". Nếu có hỏi: "Già và
chết do duyên gì?" Hãy đáp: "Già và chết do duyên
sanh".

- Này Ananda, nếu có ai hỏi: "Sanh có duyên nào
không?" Hãy đáp: "Có". Nếu có hỏi: "Sanh do
duyên gì?" Hãy đáp: "Sanh do duyên hữu".
- Này Ananda, nếu có ai hỏi: "Hữu có do duyên
nào không? Hãy đáp: "Có". Nếu có hỏi: "Hữu
do duyên gì?" Hãy đáp: "Hữu do duyên thủ".
- Này Ananda, nếu có ai hỏi. "Thủ có do duyên
nào không?" Hãy đáp: "Có". Nếu có hỏi: "Thủ
do duyên gì?" Hãy đáp: "Thủ do duyên ái".
- Này Ananda, nếu có ai hỏi: "Sanh có duyên nào
không?" Hãy đáp: "Có". Nếu có hỏi: "Sanh do
duyên gì?" Hãy đáp: "Sanh do duyên hữu".
- Này Ananda, nếu có ai hỏi: "Hữu có do duyên
nào không? Hãy đáp: "Có". Nếu có hỏi: "Hữu
do duyên gì?" Hãy đáp: "Hữu do duyên thủ".

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3616

(2 đoạn này dư)????
- Này Ananda, nếu có ai hỏi: "Ái có duyên nào
không?" Hãy đáp: "Có". Nếu có hỏi: "Ái do
duyên gì?" Hãy đáp: "Ái do duyên thọ".
- Này Ananda, nếu có ai hỏi: "Thọ có do duyên
nào không?" Hãy đáp: "Có". Nếu có hỏi: "Thọ
do duyên gì?" Hãy đáp: "Thọ do duyên xúc".
- Này Ananda, nếu có ai hỏi: "Xúc có do duyên
nào không?" Hãy đáp: "Có". Nếu có hỏi: "Xúc
do duyên gì?" Hãy đáp: "Xúc do duyên danh
sắc"????. (Xúc do duyên Sáu nhập)
- (Thiếu Sáu nhập do duyên Danh sắc)????
- Này Ananda, nếu có ai hỏi: "Danh sắc có duyên
nào không?" Hãy đáp: "Có". Nếu có hỏi: "Danh
sắc do duyên gì? Hãy đáp: "Danh sắc do
duyên thức".
- Này Ananda, nếu có ai hỏi: "Thức có do duyên
nào không?" Hãy đáp: "Có". Nếu có hỏi: "Thức
do duyên gì?" Hãy đáp: "Thức do duyên danh
sắc".
3. Này Ananda, như vậy do duyên danh sắc, thức
sanh; do duyên thức, danh sắc sanh; do duyên danh

MƯỜI HAI DUYÊN                                 3617

sắc, xúc sanh,(??? do duyên danh sắc, lục nhập sanh; do duyên lục nhập, xúc sanh); do duyên xúc, thọ sanh; do duyên thọ; ái sanh; do duyên ái, thủ sanh; do duyên thủ, hữu sanh; do duyên hữu, sanh sanh; do duyên sanh, lão tử sanh, do duyên lão tử, sầu, bi, khổ, ưu não sanh. Như vậy là toàn bộ khổ uẩn tập khởi.

4. Trước đã nói: "Do duyên sanh; lão tử sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên sanh; lão tử sanh?"

 Này Ananda, nếu sanh không có bất cứ loại
nào, bất cứ chỗ nào, như chư Thiên hay Thiên
giới, Càn-thát-bà hay Càn-thát-bà-giới, Dạ-xoa
hay Dạ Xoa giới. Quỷ thần hay Quỷ thần giới,
loài Người hay Nhân giới, loại bốn chân hay tứ
túc giới, loài chim hay điểu giới, loài trùng xà
hay trùng xà giới. Này Ananda, nếu không có
sanh cho tất cả, do sanh diệt, thời lão tử có thể
hiện hữu không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của lão tử, tức là sanh.

5. Trước đã nói: "Do duyên hữu, sanh sanh ra". Này

MƯỜI HAI DUYÊN                                       3618

Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên hữu, sanh sanh ra?"

 Này Ananda, nếu hữu không có bất cứ loại
nào, giới nào, bất cứ chỗ nào xứ nào, như dục
hữu, sắc hữu hay vô sắc hữu. Nếu không có hữu
cho tất cả, do hữu diệt, thời sanh có thể hiện
hữu không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của sanh, tức là hữu.

6. Trước đã nói: "Do duyên thủ, hữu sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu hỏi: "Do duyên thủ, hữu sanh?"

 Này Ananda, nếu thủ không có bất cứ loại
nào, bất cứ chỗ nào, như dục thủ, kiến thủ, giới
cấm thủ hay ngã chấp thủ. Nếu không có thủ
cho tất cả, do thủ diệt, thời hữu có thể hiện hữu
không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên,

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3619

như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của hữu, tức là thủ.

7. Trước đã nói: "Do duyên ái, thủ sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên ái, thủ sanh".

 Này Ananda, nếu ái không có bất cứ loại nào,
bất cứ chỗ nào, như sắc ái, thanh ái, hương ái,
vị ái, xúc ái hay pháp ái. Nếu không có ái cho
tất cả, do ái diệt thời thủ có thể hiện hữu
không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của thủ, tức là ái.

8. Trước đã nói: "Do duyên thọ, ái sanh".

 Này Ananda, nếu thọ không có bất cứ loại nào,
bất cứ chỗ nào, như nhãn xúc sở sanh thọ, nhĩ
xúc sở sanh thọ, tỷ xúc sở sanh thọ, thiệt xúc
sở sanh thọ, tỷ xúc sở sanh thọ, ý xúc sở sanh
thọ. Nếu không có thọ cho tất cả, nếu thọ diệt
thời ái có thể hiện hữu không?

MƯỜI HAI DUYÊN                                   3620

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của ái, tức là thọ.

9. Này Ananda, như vậy do duyên thọ, ái sanh;

- Do duyên ái, tìm cầu sanh;
- Do duyên tìm cầu, lợi sanh;
- Do duyên lợi, quyết định (sở dụng của lợi)
sanh;
- Do duyên quyết định, tham dục sanh;
- Do duyên tham dục, đam trước sanh;
- Do duyên đam trước, chấp thủ sanh;
- Do duyên chấp thủ, hà tiện sanh;
- Do duyên hà tiện, thủ hộ sanh;
- Do duyên thủ hộ, phát sanh một số ác, bất thiện
pháp như chấp trượng, chấp kiếm, tranh đấu,
tranh luận, đấu khẩu, khẩu chiến, ác khẩu, vọng
ngữ.

10. Trước đã nói: "Do duyên thủ hộ, phát sanh một số ác, bất thiện pháp, như chấp trượng, chấp kiếm,

MƯỜI HAI DUYÊN                                   3621

tranh đấu, tranh luận, đấu khẩu, khẩu chiến, ác khẩu, vọng ngữ". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên thủ hộ, phát sanh một số ác, bất thiện pháp, như chấp trượng, chấp kiếm, tranh đấu, tranh luận, đấu khẩu, khẩu chiến, ác khẩu, vọng ngữ"?

 Này Ananda, nếu thủ hộ không có bất cứ loại
nào, bất cứ chỗ nào, nếu không có thủ hộ cho
tất cả, nếu thủ hộ diệt, thời một số ác, bất thiện
pháp như chấp trượng, chấp kiếm, tranh đấu,
tranh luận, đấu khẩu, khẩu chiến, ác khẩu,
vọng ngữ có thể hiện hữu được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên,
như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của một
số ác, bất thiện pháp như chấp trượng, chấp kiếm,
tranh đấu, tranh luận, đấu khẩu, khẩu chiến, ác khẩu,
vọng ngữ, tức là thủ hộ.

11. Trước đã nói: "Do duyên hà tiện, thủ hộ sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên hà tiện thủ hộ sanh"?

 Này Ananda, nếu hà tiện không có bất cứ loại nào, bất cứ chỗ nào, nếu không có hà tiện, cho tất cả, nếu hà tiện diệt thời thủ hộ có thể hiện

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3622

hữu không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của thủ hộ, tức là hà tiện.

12. Trước đã nói: "Do duyên chấp thủ, hà tiện sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên chấp thủ, hà tiện sanh"?

 Này Ananda, nếu chấp thủ không có bất cứ
loại nào, bất cứ chỗ nào, nếu không chấp thủ
cho tất cả, nếu chấp thủ diệt thời hà tiện có thể
hiện hữu được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của hà tiện, tức là chấp thủ.

13. Trước đã nói: "Do duyên đam trước, chấp thủ sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên đam trước, chấp thủ sanh "?

 Này Ananda, nếu đam trước không có bất cứ

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3623

loại nào, bất cứ chỗ nào, nếu không có đam trước cho tất cả, nếu đam trước diệt thời chấp thủ có thể hiện hữu được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của chấp thủ, tức là đam mê.

14. Trước đã nói: "Do duyên tham dục, đam trước sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên tham dục, đam trước sanh "?

 Này Ananda, nếu tham dục không có bất cứ
loại nào, bất cứ chỗ nào, nếu không có tham
dục cho tất cả, nếu tham dục diệt, thời đam
trước có thể hiện hữu được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của đam trước, tức là tham dục.

15. Trước đã nói: "Do duyên quyết định, tham dục sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên quyết định tham dục sanh"?

MƯỜI HAI DUYÊN                                   3624

 Này Ananda, nếu quyết định không có bất cứ
loại nào, bất cứ chỗ nào, nếu không có quyết
định cho tất cả, nếu quyết định diệt, thời tham
dục có thể hiện hữu được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của tham dục tức là quyết định.

16. Trước đã nói: "Do duyên lợi, quyết định sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên lợi quyết định sanh"?

 Này Ananda, nếu lợi không có bất cứ loại
nào, bất cứ chỗ nào, nếu lợi không có cho tất
cả, nếu lợi diệt thời quyết định có thể hiện hữu
được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của quyết định, tức là lợi.

17. Trước đã nói: "Do duyên tìm cầu, lợi sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3625

tìm cầu, lợi sanh"?

 Này Ananda, nếu tìm cầu không có bất cứ loại
nào, bất cứ chỗ nào, nếu tìm cầu không có
cho tất cả, nếu tìm cầu diệt, thời lợi có thể hiện
hữu được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của lợi, tức là tầm cầu.

18. Trước đã nói: "Do duyên ái, tìm cầu sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên ái, tầm cầu sanh"?

 Này Ananda, nếu không có bất cứ loại nào,
bất cứ chỗ nào, nếu ái không có cho tất cả,
nếu ái diệt thời, tầm cầu có thể hiện hữu được
không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của tầm cầu, tức là ái.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3626

Này Ananda, như vậy hai phương diện (của ái) tuy hai nhưng hòa hợp thành một, nhờ thọ (làm duyên sanh).

19. Trước đã nói: "Do duyên xúc, thọ sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên xúc, thọ sanh"?

 Này Ananda, nếu xúc không có bất cứ loại
nào, bất cứ chỗ nào, như nhãn xúc, nhĩ xúc,
tỷ xúc, thiệt xúc, thân xúc, ý xúc, nếu xúc
không có cho tất cả, nếu xúc diệt, thời thọ có
thể hiện hữu không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của thọ, tức là xúc.

20. Trước đã nói: "Do duyên danh sắc, xúc sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên danh sắc, xúc sanh"?

 Này Ananda, nếu những hình, những sắc,
những tướng, những mạo, nhờ đó mà danh
thân và sắc thân thi thiết; nếu những hình,
những sắc, những tướng, những mạo ấy không

MƯỜI HAI DUYÊN                                   3627

có, thời danh mục xúc trong sắc thân có thể hiện hữu được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, những hình, những sắc, những tướng,
những mạo ấy nhờ đó mà sắc thân được thi thiết, nếu
những hình, những sắc, những tướng, những mạo ấy
không có, thời hữu đối xúc trong danh thân có thể
hiện hữu được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, những hình, những sắc, những tướng,
những mạo nhờ đó mà danh thân và sắc thân được
thi thiết, nếu những hình, những sắc, những tướng,
những mạo ấy không có, thời danh mục xúc hay hữu
đối xúc có thể hiện hữu được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, những hình, những sắc, những tướng,
những mạo nhờ đó mà danh sắc được thi thiết, nếu
những hình, những sắc, những tướng, những mạo ấy
không có thì xúc có thể hiện hữu được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

MƯỜI HAI DUYÊN                                   3628

Do vậy, này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của xúc, tức là danh sắc.

21. Trước đã nói: "Do duyên thức, danh sắc sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên thức, danh sắc sanh"?

 Này Ananda, nếu thức không đi vào trong bụng của người mẹ, thời danh sắc có thể hình thành trong bụng bà mẹ không?

- Bạch Thế Tôn, không!

 Này Ananda, nếu thức đi vào trong bụng bà mẹ rồi bị tiêu diệt, thời danh sắc có thể hình thành trạng thái này, trạng thái khác không?

- Bạch Thế Tôn, không!

 Này Ananda, nếu thức bị đoạn trừ trong
đứa con nít, hoặc là đồng nam hay đồng nữ,
thời danh sắc có thể lớn hơn, trưởng thành
và thành mãn được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Do vậy, này Ananda, như vậy là nhơn, như

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3629

vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của danh sắc, tức là thức.

22. Trước đã nói: "Do duyên danh sắc, thức sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên sanh sắc thức sanh "?

 Này Ananda, nếu thức không an trú được
trong danh sắc, thời trong tương lai, có thể
hiện hữu sự hình thành của sanh, lão, tử,
khổ tập không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Do vậy, này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của thức, tức là danh sắc.

- Này Ananda, trong giới hạn con người
được sanh, con người được già, con người
được chết, con người được diệt, hay con
người được tái sanh, trong giới hạn ấy là
danh mục đạo, trong giới hạn ấy là ngôn ngữ
đạo, trong giới hạn ấy là thi thiết đạo, trong
giới hạn ấy là tuệ giới, trong giới hạn ấy là
lưu chuyển luân hồi hiện hữu trạng thái này
trạng thái khác nghĩa là danh sắc và thức.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   3630

23. Này Ananda, có bao nhiêu lời tuyên bố về ngã?

- Này Ananda, hoặc ngã được tuyên bố là có sắc
và hạn lượng trong câu: "Ngã của tôi có sắc và
hạn lượng".
- Này Ananda, hoặc ngã được tuyên bố là có sắc
và vô lượng trong câu: "Ngã của tôi có sắc và
vô lượng".
- Này Ananda, hoặc ngã được tuyên bố là không
có sắc và có hạn lượng trong câu: "Ngã của tôi
không có sắc và có hạn lượng".
- Này Ananda, hoặc ngã được tuyên bố là không
có sắc và vô lượng trong câu: "Ngã của tôi
không có sắc và vô lượng".
24. Này Ananda, có người tuyên bố ngã có sắc và có
hạn lượng trong hiện tại, người này tuyên bố hoặc
ngã có sắc và có hạn lượng trong tương lai. Hoặc như
thế này: "Ngã của tôi không phải như vậy, tôi sẽ uốn
nắn cho như vậy". Này Ananda, sự việc là như vậy
thời lời tuyên bố về tà kiến ngã có sắc và có hạn
lượng như vậy là quá đủ rồi.

Này Ananda, có người tuyên bố ngã có sắc và vô lượng người này tuyên bố hoặc ngã có sắc và vô

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3631

lượng trong hiện tại, hoặc ngã có sắc và vô lượng
trong tương lai. Hoặc như thế này: "Ngã của tôi
không phải như vậy, tôi sẽ uốn nắn cho như vậy".
Này Ananda, sự việc là như vậy thời lời tuyên bố về
tà kiến ngã có sắc và vô lượng như vậy là quá đủ
rồi.

Này Ananda, có người tuyên bố ngã không có sắc và
có hạn lượng, người này tuyên bố hoặc ngã không có
sắc và có hạn lượng trong hiện tại hoặc ngã không có
sắc và có hạn lượng trong tương lai... hoặc ngã không
có sắc và vô lượng trong tương lai. Hoặc như thế này:
"Ngã của tôi không phải như vậy, tôi sẽ uốn nắn cho
như vậy". Này Ananda, sự việc là như vậy thời lời
tuyên bố về tà kiến ngã có sắc và vô lượng như vậy
là quá đủ rồi. Này Ananda, như vậy, là có bấy nhiêu
lời tuyên bố về ngã.

25. Này Ananda, có bao nhiêu lời không tuyên bố về ngã?

- Này Ananda, hoặc ngã không được tuyên bố là
có sắc và có hạn lượng trong câu: "Ngã của tôi
có sắc và có hạn lượng".
- Này Ananda, hoặc ngã không được tuyên bố là
có sắc và vô lượng trong câu: "Ngã của tôi có
sắc và vô lượng".

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3632

- Này Ananda, hoặc ngã không được tuyên bố là
không có sắc và có hạn lượng trong câu: "Ngã
của tôi không có sắc và có hạn lượng".
- Này Ananda, hoặc ngã không được tuyên bố là
không có sắc và vô lượng trong câu: "Ngã của
tôi không có sắc và vô lượng".

26. Này Ananda, có người không tuyên bố ngã có sắc và có hạn lượng, người này không tuyên bố, hoặc ngã có sắc và có hạn lượng trong hiện tại, hoặc ngã có sắc và có hạn lượng trong tương lai. Hoặc không như thế này: "Ngã của tôi không phải như vậy, tôi sẽ uốn nắn cho như vậy". Này Ananda, sự việc là như vậy thời lời không tuyên bố về tà kiến ngã có sắc và có hạn lượng như vậy là quá đủ rồi.

Này Ananda, có người không tuyên bố ngã có sắc và
vô lượng, người này không tuyên bố hoặc ngã có sắc
và vô lượng trong hiện tại, hoặc ngã có sắc và vô
lượng trong tương lai. Hoặc không như thế này. "Ngã
của tôi không phải như vậy, tôi sẽ uốn nắn cho như
vậy". Này Ananda, sự việc là như vậy thời lời không
tuyên bố về tà kiến ngã có sắc và vô lượng như vậy
là quá đủ rồi.

Này Ananda, có người không tuyên bố ngã không có sắc và có hạn lượng, người này tuyên bố, hoặc ngã

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3633

không có sắc và có hạn lượng trong hiện tại, hoặc
ngã không có sắc và có hạn lượng trong tương lai.
Hoặc không như thế này: "Ngã của tôi không phải
như vậy, tôi sẽ uốn nắn cho như vậy". Này Ananda,
sự việc là như vậy thời lời không tuyên bố về tà kiến
ngã không có sắc và có hạn lượng như vậy là quá đủ
rồi.

Này Ananda, có người không tuyên bố ngã không có
sắc và vô lượng, người này không tuyên bố ngã
không có sắc và vô lượng trong hiện tại, hoặc ngã
không có sắc và vô lượng trong tương lai. Hoặc
không như thế này: "Ngã của tôi không phải như vậy,
tôi sẽ uốn nắn cho như vậy". Này Ananda, sự việc là
như vậy thời lời không tuyên bố về tà kiến ngã có sắc
và vô lượng như vậy là quá đủ rồi.

Này Ananda, như vậy là có bấy nhiêu lời không tuyên bố về ngã.

27. Này Ananda, dưới bao nhiêu hình thức, ngã được quan niệm?

- Này Ananda, ngã được quan niệm như thọ
trong câu: "Ngã của tôi là thọ". Hay trái lại:
"Ngã của tôi không phải là thọ, ngã của tôi
không có cảm thọ".

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3634

- Này Ananda, hoặc ngã được quan niệm như
trong câu: "Ngã của tôi không phải là thọ, cũng
không phải là không có cảm thọ; ngã của tôi
có cảm thọ, ngã của tôi có khả năng cảm thọ".
Như vậy, này Ananda, ngã được quan niệm.

28. Này Ananda, ai nói: "ngã của tôi là thọ". Người ấy cần được trả lời: "Này Hiền giả, có ba loại cảm thọ, lạc thọ, khổ thọ, bất khổ bất lạc thọ. Trong ba loại thọ này, loại nào ông xem là ngã?"

- Này Ananda, khi cảm giác một lạc thọ, chúng
ta không cảm giác một khổ thọ, không cảm
giác một bất khổ bất lạc thọ, khi ấy chỉ cảm
giác một lạc thọ thôi.
- Này Ananda, khi cảm giác một khổ thọ, chúng
ta không cảm giác một lạc thọ, không cảm giác
một bất khổ bất lạc thọ, khi ấy chỉ cảm giác một
khổ thọ thôi.
- Này Ananda, khi cảm giác một bất khổ bất lạc
thọ, chúng ta không cảm giác một lạc thọ,
không cảm giác một khổ thọ, khi ấy chỉ cảm
giác một bất khổ bất lạc thọ thôi.
29. Lại nữa, này Ananda, lạc thọ là vô thường, hữu
vi, là pháp duyên khởi, là pháp biến hoại, là pháp

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3635

đoạn diệt, là pháp ly dục, là pháp diệt tận.

- Này Ananda, khổ thọ là vô thường, hữu vi, là
pháp duyên khởi, là pháp đoạn hoại, là pháp
đoạn diệt, là pháp ly dục, là pháp diệt tận.
- Này Ananda, bất khổ bất lạc thọ là vô thường,
hữu vi, là pháp duyên khởi, là pháp đoạn hoại,
là pháp đoạn diệt, là pháp ly dục, là pháp diệt
tận.
 Khi cảm giác một lạc thọ mà nói rằng: "Đó là
ngã của tôi", thời khi lạc thọ ấy diệt mất người
ấy cũng nghĩ rằng: "Ngã của tôi cũng diệt".
 Khi cảm giác một khổ thọ mà nói rằng: "Đó là
ngã của tôi", thời khi khổ thọ ấy diệt mất người
ấy cũng nghĩ rằng: "Ngã của tôi cũng diệt".
 Khi cảm giác một bất khổ bất lạc thọ mà nói
rằng: "Đó là ngã của tôi", thời khi bất khổ bất
lạc thọ ấy diệt mất, người ấy cũng nghĩ rằng:
"Ngã của tôi cũng diệt".
Vậy những ai nói rằng: "Ngã của tôi là thọ", người
ấy sẽ xem ngã của mình như một cái gì trong hiện
tại, cái gì ấy là vô thường, lạc khổ xen lẫn, là pháp
sanh diệt. Do vậy, này Ananda, không thể chấp
nhận quan niệm "Ngã của tôi là thọ".

30. Này Ananda, ai nói như sau: "Ngã của tôi

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3636

không phải là thọ, ngã của tôi không có cảm thọ".
Người ấy cần được trả lời: "Này Hiền giả, chỗ nào
không có một cảm thọ gì cả, chỗ ấy có thể xem là
"Tôi có" được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Do vậy, này Ananda, không thể chấp nhận quan niệm "Ngã của tôi không phải là thọ, ngã của tôi không có cảm thọ".

31. Này Ananda, ai nói như sau: "Ngã của tôi
không phải là thọ, ngã của tôi không phải không
có cảm thọ, ngã của tôi có cảm thọ, ngã của tôi có
khả năng cảm thọ". Người ấy cần được trả lời:
"Này Hiền giả nếu tất cả mọi loại cảm thọ đều đoạn
diệt hoàn toàn, khi không còn một loại cảm thọ nào
cả, khi thọ đã tận diệt, thời ở tại chỗ ấy, có thể nói:
"Tôi là như vậy" chăng?"

- Bạch Thế Tôn, không!

- Do vậy, này Ananda, không thể chấp nhận quan
niệm "Ngã của tôi không phải là thọ, ngã của tôi
không phải không có cảm thọ; ngã của tôi có cảm
thọ, ngã của tôi có khả năng cảm thọ".

32. Này Ananda, khi có một vị Tỷ-kheo không

MƯỜI HAI DUYÊN                                       3637

quan niệm ngã là thọ, không quan niệm ngã không
phải thọ, không quan niệm: "Ngã của tôi là thọ, ngã
của tôi có khả năng cảm thọ", khi ấy vị này sẽ không
chấp trước một điều gì ở trên đời, vì không chấp
trước nên không sợ hãi; vì không sợ hãi nên hoàn
toàn tự mình tịch diệt. Vị ấy biết sanh đã tận, phạm
hạnh đã thành, những việc cần làm đã làm, sau đời
này không còn đời nào khác nữa.

Này Ananda, với vị Tỷ-kheo có tâm giải thoát như vậy, nếu có ai nói vị Tỷ-kheo ấy có tà kiến như sau: "Như Lai có tồn tại sau khi chết" thời thật hoàn toàn phi lý. Hoặc có tà kiến như sau: "Như Lai không có tồn tại sau khi chết", thời thật hoàn toàn phi lý. Hoặc có tà kiến như sau: "Như Lai có tồn tại và không có tồn tại sau khi chết", thời thật hoàn toàn phi lý. Hoặc có tà kiến như sau: "Như Lai không có tồn tại và không không có tồn tại sau khi chết", thời thật hoàn toàn phi lý. Tại sao vậy? Này Ananda, ví dầu có bao nhiêu danh mục, bao nhiêu danh mục đạo, dầu có bao nhiêu ngôn ngữ, bao nhiêu ngôn ngữ đạo, dầu có bao nhiêu thi thiết, bao nhiêu thi thiết đạo, dầu có bao nhiêu trí tuệ, bao nhiêu trí tuệ giới, dầu có bao nhiêu luân chuyển, bao nhiêu vận hành, với thắng trí hiểu biết tất cả, vị Tỷ-kheo được giải thoát. Với vị Tỷ-kheo thắng trí giải thoát như vậy mà nói rằng vị Tỷ-kheo ấy không biết, không thấy, thời thật là

MƯỜI HAI DUYÊN                                       3638

một sự phi lý.

33. Này Ananda, có bảy trú xứ của thức và hai xứ. Thế nào là bảy?

- Này Ananda, có những loại hữu tình, thân dị loại
và tưởng dị loại, như loài Người, một số chư
Thiên và một số trong địa ngục. Đó là trú xứ thứ
nhất của thức.
- Này Ananda, có những loại hữu tình, thân dị loại
nhưng tưởng nhất loại, như các vị Phạm Chúng
thiên được sanh vào cõi ấy, nhờ sơ Thiền. Đó là
trú xứ thứ hai của thức.
- Này Ananda, có những loại hữu tình, thân nhất
loại nhưng tưởng dị loại, như các vị Quang Âm
thiên (Abhassarà). Đó là trú xứ thứ ba của thức.
- Này Ananda, có những loại hữu tình, thân nhất
loại và tưởng cũng nhất loại, như các vị Biến
Tịnh thiên (Subhakinna). Đó là trú xứ thứ tư của
thức.
- Này Ananda, có những loại hữu tình, vượt ra khỏi
tất cả sắc tưởng, đoạn trừ tất cả hữu đối tưởng,
không suy tư đến mọi dị loại tưởng, chỉ có tưởng
"Hư không là vô biên", được sanh vào cõi Hư

MƯỜI HAI DUYÊN                                  3639

Không vô biên xứ. Đó là trú xứ thứ năm của thức.
- Này Ananda, có những loại hữu tình hoàn toàn
vượt ra khỏi Không vô biên xứ, chỉ có tưởng
"Thức là vô biên", được sanh vào cõi Thức vô
biên xứ. Đó là trú xứ thứ sáu của thức.
- Này Ananda, có những loại hữu tình, hoàn toàn
vượt ra khỏi Thức vô biên xứ, chỉ có tưởng "Vô
sở hữu", được sanh vào cõi Vô sở hữu xứ. Đó là
trú xứ thứ bảy của thức.
- Hai xứ là Vô tưởng hữu tình xứ và Phi tưởng
phi phi tưởng xứ.
34. Này Ananda, trong thức trú xứ thứ nhất có thân
dị loại và tưởng dị loại này, như loài Người, một số
chư Thiên và một số hữu tình trong địa ngục. Này
Ananda nếu có ai hiểu được trú xứ này, hiểu được sự
tập khởi, hiểu được sự đoạn diệt, hiểu được vị ngọt,
hiểu được sự nguy hiểm và hiểu được sự xuất ly của
trú xứ này, một vị như vậy có thể còn hoan hỷ ưa
thích trú xứ này không?

- Bạch Thế Tôn, không!

... (như trước)...

- Này Ananda, trong thức trú xứ thứ bảy, hoàn toàn

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3640

vượt ra khỏi Thức vô biên xứ, chỉ có tưởng "Vô sở
hữu", được sanh vào cõi Vô sở hữu xứ. Này Ananda
nếu có ai hiểu được trú xứ này, hiểu được sự tập
khởi, hiểu được sự đoạn diệt, hiểu được sự tập khởi,
hiểu được sự đoạn diệt, hiểu được vị ngọt, hiểu được
sự nguy hiểm và hiểu được sự xuất ly của trú xứ này,
một vị như vậy có thể còn hoan hỷ ưa thích trú xứ
này không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, với Vô tưởng hữu tình xứ này, này
Ananda, nếu có ai hiểu được trú xứ này, hiểu được
sự tập khởi, hiểu được sự đoạn diệt, hiểu được vị
ngọt, hiểu được sự nguy hiểm và hiểu được sự xuất
ly của trú xứ này, một vị như vậy có thể còn hoan
hỷ ưa thích trú xứ này không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, với Phi tưởng phi phi tưởng xứ này,
này Ananda, nếu có ai hiểu được trú xứ này, hiểu
được sự tập khởi, hiểu được sự đoạn diệt, hiểu được
vị ngọt, hiểu được sự nguy hiểm và hiểu được sự xuất
ly của trú xứ này, một vị như vậy có thể còn hoan
hỷ ưa thích trú xứ này không?

- Bạch Thế Tôn, không!

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3641

- Này Ananda, bởi bảy thức trú xứ và hai xứ này,
nếu có vị Tỷ-kheo đã như chơn hiểu được tập khởi,
đoạn trừ, vị ngọt, sự nguy hiểm, xuất ly của chúng,
nhờ không còn chấp thủ, vị này được giải thoát. Này
Ananda, vị Tỷ-kheo như vậy được gọi là Tuệ giải
thoát.

35. Này Ananda, có tám giải thoát. Thế nào là tám?

33.   Tự mình có sắc, thấy các sắc pháp. Đó là giải
thoát thứ nhất.
34.   Không biết tự mình có sắc, thấy các sắc ngoài
tự thân. Đó là giải thoát thứ hai.
35.   Tâm mạnh hướng đến thanh tịnh. Đó là giải
thoát thứ ba.
36.   Hoàn toàn vượt khỏi mọi sắc tưởng, đoạn diệt
mọi hữu đối tưởng, không suy tư đến mọi
tưởng dị biệt, với tư tưởng: "Hư không là vô
biên", chứng và an trú Hư không vô biên xứ.
Đó là giải thoát thứ tư.
37.   Hoàn toàn vượt khỏi Hư không vô biên xứ, với
tư tưởng: "Thức là vô biên", chứng và an trú
Thức vô biên xứ. Đó là giải thoát thứ năm.
38.   Hoàn toàn vượt khỏi Thức vô biên xứ, với tư

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3642

tưởng: "Vô sở hữu" chứng và an trú Vô sở hữu
xứ. Đó là giải thoát thứ sáu.
39.   Hoàn toàn vượt khỏi Vô sở hữu xứ, chứng và
an trú Phi tưởng phi phi tưởng xứ. Đó là giải
thoát thứ bảy.
40.   Vượt khỏi hoàn toàn Phi tưởng phi phi tưởng
xứ, chứng và an trú Diệt thọ tưởng định. Đó là
giải thoát thứ tám. Này Ananda, như vậy là tám
giải thoát.
36. Này Ananda, khi một vị Tỷ-kheo thuận thứ thể
nhập tám giải thoát này, có thể nhập và có thể xuất
khỏi bất cứ giải thoát nào khi nào mình muốn, chỗ
nào mình muốn và dài bao lâu mình muốn - và với
các lậu hoặc được đoạn trừ, vị Tỷ-kheo chứng và
an trú trong tám giải thoát và tuệ giải thoát, không
còn lậu hoặc ngay trong thời hiện tại, tự mình thấu
đạt và chứng ngộ. Này Ananda, không còn có một
Câu giải thoát nào khác cao hơn và thù thắng hơn
Câu giải thoát này.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Tôn giả Ananda hoan hỷ tín thọ lời dạy của Thế Tôn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3643

MƯỜI HAI DUYÊN   3644

465 Danh sắc - Thức duyên Danh sắc - Chỗ nào có Thức, chỗ ấy có Danh sắc sanh - Kinh Có Tham – Tương II, 180

Có Tham – Tương II, 180

1)...Trú ở Sàvatthi.

2) Này các Tỷ-kheo, có bốn loại đồ ăn đưa đến sự tồn tại hay sự chấp thủ tái sanh của các loài hữu tình hay các loài chúng sanh.

3) Thế nào là bốn?

- Đoàn thực thô hoặc tế,
- Xúc thực là thứ hai,
- Tư niệm là thứ ba,
- Thức là thứ tư.

Này các Tỷ-kheo, bốn loại đồ ăn này đưa đến sự tồn tại hay sự chấp thủ tái sanh cho các loài hữu tình hay các loài chúng sanh.

4) Này các Tỷ-kheo,

- Nếu đối với đoàn thực, có tham, có hỷ, có ái, thời có thức được an trú, tăng trưởng.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3645

- Chỗ nào thức được an trú, tăng trưởng, chỗ ấy
có danh sắc sanh.
- Chỗ nào có danh sắc sanh, chỗ ấy có các hành
tăng trưởng.
- Chỗ nào có các hành tăng trưởng, chỗ ấy hữu
được tái sanh trong tương lai.
- Chỗ nào hữu được tái sanh trong tương lai,
chỗ ấy có sanh, già chết trong tương lai.
- Chỗ nào có sanh, già chết trong tương lai, Ta
nói chỗ ấy có sầu, có khổ, có não.

5) Này các Tỷ-kheo, nếu đối với xúc thực... (như trên)...

6) Này các Tỷ-kheo, nếu đối với tư niệm thực...

7) Này các Tỷ-kheo,

- Nếu đối với thức thực, có tham, có hỷ, có ái,
thời có thức được an trú, tăng trưởng.
- Chỗ nào có thức được an trú, tăng trưởng, chỗ
ấy có danh sắc sanh.
- Chỗ nào có danh sắc sanh, chỗ ấy có các hành
tăng trưởng.
- Chỗ nào có các hành tăng trưởng, chỗ ấy hữu
được tái sanh trong tương lai.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3646

- Chỗ nào hữu được tái sanh trong tương lai,
chỗ ấy có sanh, già chết trong tương lai.
- Chỗ nào có sanh, già chết trong tương lai, Ta
nói chỗ ấy có sầu, có khổ, có não.

8) Ví như, này các Tỷ-kheo, một người thợ nhuộm
hay một người thợ vẽ. Nếu có thuốc nhuộm hay sơn
màu nghệ, màu xanh, hay màu đỏ, có một tấm bảng
khéo đánh bóng, một bức tường hay tấm vải, có thể
phác họa hình người đàn bà hay người đàn ông có
đầy đủ chân tay.

9) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, nếu đối với đoàn thực, có tham, có hỷ, có ái, thời có thức an trú, tăng trưởng. Chỗ nào có thức an trú, tăng trưởng chỗ ấy có danh sắc sanh. Chỗ nào có danh sắc sanh, chỗ ấy có các hành tăng trưởng. Chỗ nào có các hành tăng trưởng, chỗ ấy có hữu tái sanh trong tương lai. Chỗ nào có hữu tái sanh trong tương lai, chỗ ấy có sanh, già chết trong tương lai. Chỗ nào có sanh, già chết trong tương lai, Ta nói chỗ ấy có sầu, có khổ, có não.

10) Này các Tỷ-kheo, nếu đối với xúc thực...

11) Này các Tỷ-kheo, nếu đối với niệm thực...

12) Này các Tỷ-kheo, nếu đối với thức thực, có tham, có hỷ, có ái, thời có thức an trú, tăng trưởng. Chỗ nào

MƯỜI HAI DUYÊN                                       3647

có thức an trú, tăng trưởng, chỗ ấy có danh sắc sanh. Chỗ nào có danh sắc sanh, chỗ ấy có các hành tăng trưởng. Chỗ nào có các hành tăng trưởng, chỗ ấy có hữu tái sanh trong tương lai. Chỗ nào có hữu tái sanh trong tương lai, chỗ ấy có sanh, già, chết trong tương lai. Chỗ nào có sanh, già chết trong tương lai, Ta nói chỗ ấy có sầu, có khổ, có não.

13) Này các Tỷ-kheo,

- Nếu đối với đoàn thực không có tham, không
có hỷ, không có ái, thời không có thức an trú,
tăng trưởng.
- Chỗ nào không có thức an trú, tăng trưởng, chỗ
ấy không có danh sắc sanh.
- Chỗ nào không có danh sắc sanh, chỗ ấy không
có các hành tăng trưởng.
- Chỗ nào không có các hành tăng trưởng, chỗ
ấy không có hữu tái sanh trong tương lai.
- Chỗ nào không có hữu tái sanh trong tương lai,
chỗ ấy không có sanh, già, chết trong tương lai.
- Chỗ nào không có sanh, già, chết trong tương
lai, Ta nói rằng chỗ ấy không có sầu, không có
khổ, không có não.

14) Này các Tỷ-kheo, nếu đối với xúc thực...

15) Này các Tỷ-kheo, nếu đối với tư niệm thực ...

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3648

16) Này các Tỷ-kheo, nếu đối với thức thực, không có tham, không có hỷ, không có ái, thời không có thức an trú, tăng trưởng. Chỗ nào không có thức an trú, tăng trưởng, chỗ ấy không có danh sắc sanh. Chỗ nào không có danh sắc sanh, chỗ ấy không có các hành tăng trưởng. Chỗ nào không có các hành tăng trưởng, chỗ ấy không có hữu tái sanh trong tương lai. Chỗ nào không có hữu tái sanh trong tương lai, chỗ ấy không có sanh, già chết trong tương lai. Chỗ nào không có sanh, già chết trong tương lai, Ta nói rằng chỗ ấy không có sầu, không có khổ, không có não.

17) Ví như, này các Tỷ-kheo, một ngôi nhà có mái
hay một dãy hành lang có mái, có cửa sổ phía Bắc,
phía Nam, hay phía Đông. Khi mặt trời mọc lên, ánh
sáng ngang qua cửa sổ chiếu vào, thời chiếu vào chỗ
nào?

- Bạch Thế Tôn, chiếu vào tường phía Tây.

18) - Này các Tỷ-kheo, nếu không có tường phía Tây, thời chiếu vào chỗ nào?

- Bạch Thế Tôn, chiếu trên đất.

19) - Này các Tỷ-kheo, nếu không có đất, thời chiếu vào chỗ nào?

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3649

- Bạch Thế Tôn, chiếu trên nước.

20) - Này các Tỷ-kheo, nếu không có nước, thời chiếu vào chỗ nào?

- Bạch Thế Tôn, không có chiếu ở đâu cả.

21) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, nếu đối với đoàn thực không có tham, không có hỷ, không có ái. ..

22) Này các Tỷ-kheo, nếu đối với xúc thực...

23) Này các Tỷ-kheo, nếu đối với tư niệm thực...

24) Này các Tỷ-kheo,

- Nếu đối với thức thực, không có tham,
không có hỷ, không có ái, thời không có thức
an trú.
- Chỗ nào không có thức an trú, chỗ ấy không có
danh sắc sanh.
- Chỗ nào không có danh sắc sanh, chỗ ấy không
có các hành tăng trưởng.
- Chỗ nào không có các hành tăng trưởng, chỗ
ấy không có hữu tái sanh trong tương lai.
- Chỗ nào không có hữu tái sanh trong tương lai,
chỗ ấy không có sanh, già chết trong tương lai.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3650

- Chỗ nào không có sanh, già chết trong tương lai, Ta nói rằng chỗ ấy không có sầu, không có khổ, không có não.

MƯỜI HAI DUYÊN                               3651

466 Danh sắc - Thức duyên Danh sắc, Danh sắc duyên Thức - Kinh Bó Lau – Tương II, 200

Bó Lau – Tương II, 200

1) Một thời, Tôn giả Sàriputta và Tôn giả Mahàkotthita trú ở Bàrànasi (Ba-la-nại), tại Isipatana (chư Tiên đọa xứ) ở Migàdàya (rừng nai).

2) Rồi Tôn giả Mahàkotthita, vào buổi chiều từ chỗ Thiền tịnh độc cư đứng dậy, đi đến Tôn giả Sàriputta; sau khi đến, nói lên với Tôn giả Sàriputta những lời chào đón hỏi thăm; sau khi nói lên những lời chào đón hỏi thăm thân hữu, bèn ngồi xuống một bên.

3) Ngồi xuống một bên, Tôn giả Mahàkotthita nói với Tôn giả Sàriputta:

- Này Hiền giả Sàriputta, già chết do tự mình tạo ra,
già chết do người khác tạo ra, già chết do tự mình và
do người khác tạo ra, hay già chết không do tự mình
tạo ra, không do người khác tạo ra, do tự nhiên
sanh?

4) - Này Hiền giả Kotthita, già chết không do tự mình tạo ra, già chết không do người khác tạo ra, già chết

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3652

không do tự mình tạo ra và người khác tạo ra, già
chết cũng không phải không do tự mình tạo ra, không
do người khác tạo ra, không do tự nhiên sanh. Già
chết do duyên sanh.

5) Này Hiền giả Sàriputta, có phải sanh do tự mình
làm ra, sanh do người khác làm ra, sanh do tự mình
làm ra và do người khác làm ra, hay sanh không do
tự mình làm ra, không do người khác làm ra, do tự
nhiên sanh?

6) Này Hiền giả Kotthita, sanh không do tự mình làm
ra, sanh không do người khác làm ra, sanh không do
tự mình làm ra và người khác làm ra, sanh cũng
không phải không do tự mình làm ra, không do người
khác làm ra, không do tự nhiên sanh. Sanh do duyên
hữu.

7-18) Này Hiền giả Sàriputta, hữu có phải do tự
mình làm ra... thủ có phải do tự mình làm ra... ái có
phải do tự mình làm ra... thọ có phải do tự mình làm
ra... xúc có phải do tự mình làm ra... sáu xứ có phải
do tự mình làm ra...

19). .. Danh sắc có phải do tự mình làm ra, danh sắc có phải do người khác làm ra, danh sắc có phải do tự mình làm ra và do người khác làm ra, hay danh

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3653

sắc có phải không do tự mình làm ra, không do người khác làm ra, do tự nhiên sanh?

20) Này Hiền giả Kotthita, danh sắc không phải do
tự mình làm ra, danh sắc không phải do người khác
làm ra, danh sắc không phải do tự mình làm ra và do
người khác làm ra, hay danh sắc cũng không phải
không do tự mình làm ra, không do người khác làm
ra, không do tự nhiên sanh. Danh sắc do duyên
Thức.

21) Này Hiền giả Sàriputta, có phải thức do tự mình
làm ra, thức do người khác làm ra, thức do tự mình
làm ra và do người khác làm ra, hay có phải thức
không do tự mình làm ra, không do người khác làm
ra, do tự nhiên sanh?

22) Này Hiền giả Kotthita, thức không do tự mình
làm ra, thức không do người khác làm ra, thức không
do tự mình làm ra và không do người khác làm ra,
hay thức cũng không phải không do tự mình làm ra,
không do người khác làm ra, không do tự nhiên sanh.
Thức do duyên Danh sắc.

23) Nay chúng tôi hiểu lời nói của Hiền giả Sàriputta như sau: "Này Hiền giả Kotthita, danh sắc không do tự mình làm ra, danh sắc không do người khác làm ra, danh sắc không do tự mình làm ra và không do

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3654

người khác làm ra, danh sắc cũng không phải không do tự mình làm ra, không do người khác làm ra, không do tự nhiên sanh. Danh sắc do duyên thức".

24) Và nay chúng tôi hiểu lời nói của Hiền giả
Sàriputta như sau: "Này Hiền giả Kotthita, thức
không do tự mình làm ra, không do người khác làm
ra, không do tự mình làm ra và người khác làm ra,
cũng không phải không do tự mình làm ra, không do
người khác làm ra, không do tự nhiên sanh. Thức do
duyên danh sắc".

25) Này Hiền giả Sàriputta, cần phải hiểu như thế nào ý nghĩa lời nói này?

- Vậy này Hiền giả, tôi sẽ nêu một ví dụ. Nhờ có ví dụ, người có trí hiểu được ý nghĩa lời nói.

26) Ví như hai bó lau dựa vào nhau mà đứng. Cũng
vậy, này Hiền giả, do duyên danh sắc, thức sanh
khởi. Do duyên thức, danh sắc sanh khởi. Do duyên
danh sắc, sáu xứ sanh khởi. Do duyên sáu xứ, xúc
sanh khởi... (như trên)... Như vậy là toàn bộ khổ uẩn
này tập khởi.

Này Hiền giả, nếu một bó lau được kéo qua (một bên), bó lau kia liền rơi xuống. Nếu bó lau kia được kéo qua (một bên), bó lau này được rơi xuống.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3655

Cũng vậy, này Hiền giả, do danh sắc diệt nên thức
diệt. Do thức diệt nên danh sắc diệt. Do danh sắc
diệt nên sáu xứ diệt. Do sáu xứ diệt nên xúc diệt...
(như trên)... như vậy là toàn bộ khổ uẩn này đoạn
diệt.

27) -Thật vi diệu thay, Hiền giả Sàriputta! Thật hy hữu thay, Hiền giả Sàriputta! Lời nói khéo nói này của Hiền giả Sàriputta và lời nói với ba mươi sáu sự này của Hiền giả Sàriputta, chúng tôi xin tùy hỷ.

28) Này Hiền giả, nếu một Tỷ-kheo thuyết pháp để nhàm chán, ly tham, đoạn diệt già chết, thời đủ để được gọi là vị Tỷ-kheo thuyết pháp.

Này Hiền giả, nếu một Tỷ-kheo thực hành để nhàm chán, ly tham, đoạn diệt, già chết, thời đủ để được gọi là pháp tùy pháp hành.

Này Hiền giả, nếu một Tỷ-kheo do nhàm chán, ly
tham, đoạn diệt, vô minh được giải thoát, không có
chấp thủ, thời đủ để được gọi vị Tỷ-kheo đã đạt được
hiện tại Niết-bàn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3656

467 Danh sắc - Thức này xoay trở lại, không vượt khỏi Danh sắc - Kinh ĐẠI BỔN – 14 Trường I, 431

KINH ĐẠI BỔN
(MAHA PADANA SUTTA)
– Bài kinh số 14 – Trường I, 431
I

1. Như vậy tôi nghe. Một thời, Thế Tôn ở tại nước
Sãvatthi (Xá-vệ) rừng Jeta (Kỳ-đà), vườn ông
Anãthapindika (Cấp Cô Độc), trong am thất cây
Kareri (Hoa Lâm). Lúc bấy giờ, số đông các Tỷ-kheo
đi khất thực về, sau khi dùng bữa xong, cùng ngồi và
tụ họp lại Hoa Lâm viên đường, pháp thoại thuộc về
tiền thân được khởi lên: "Đây là tiền thân, đây là tiền
thân".

2. Thế Tôn, với thiên nhĩ thanh tịnh vượt quá loài người nghe được câu chuyện này giữa các Tỷ-kheo. Rồi Thế Tôn, từ chỗ ngồi đứng dậy, đi đến Hoa Lâm viên đường. Khi đến xong, Ngài ngồi trên ghế đã soạn sẵn. Sau khi ngồi, Thế Tôn hỏi các Tỷ-kheo:

- Này các Tỷ-kheo, câu chuyện gì, các người đang ngồi bàn? Câu chuyện gì đã bị gián đoạn giữa các

MƯỜI HAI DUYÊN                                       3657

người?

Khi được nói vậy, những Tỷ-kheo ấy bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, chúng con đi khất thực về, sau khi
dùng bữa xong, cùng ngồi và tụ họp tại Hoa Lâm
viên đường, pháp thoại về tiền thân được khởi lên:
"Đây là tiền thân, đây là tiền thân". Bạch Thế Tôn,
đó là câu chuyện đang được bàn đến giữa chúng con
thời Thế Tôn đến.

3. - Này các Tỷ-kheo, các người có muốn nghe pháp thoại thuộc về tiền thân không?

- Bạch Thế Tôn, thật là đúng thời; bạch Thiện Thệ,
thật là đúng thời để Thế Tôn giảng pháp thoại thuộc
về tiền thân. Sau khi nghe Thế Tôn, các Tỷ-kheo sẽ
thọ trì.

- Vậy này các Tỷ-kheo, các người hãy nghe và khéo tác ý, Ta sẽ giảng.

- Dạ vâng, bạch Thế Tôn.

Các Tỷ-kheo này đáp lời Thế Tôn. Thế Tôn giảng như sau:

4. - Này các Tỷ-kheo, chín mươi mốt kiếp về trước,

MƯỜI HAI DUYÊN                                   3658

Thế Tôn Vipassĩ (Tỳ-bà-thi), bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác ra đời.

- Này các Tỷ-kheo, ba mươi mốt kiếp về trước,
Thế Tôn Sikhĩ (Thi-khí) bậc A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác ra đời.
- Này các Tỷ-kheo, cũng trong ba mươi mốt
kiếp ấy, Thế Tôn Vessabhũ (Tỳ-xá-bà) bậc A-
la-hán, Chánh Đẳng Giác ra đời.
- Này các Tỷ-kheo cũng trong hiền kiếp ấy,
Thế Tôn Kakusandha (Câu-lâu-tôn) bậc A-la-
hán, Chánh Đẳng Giác ra đời.
- Này các Tỷ-kheo, cũng trong hiền kiếp ấy,
Thế Tôn Konãgamana (Câu-na-hàm) bậc A-la-
hán, Chánh Đẳng Giác ra đời.
- Này các Tỷ-kheo, cũng trong hiền kiếp ấy,
Thế Tôn Kassapa (Ca-diếp) bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác ra đời.
- Này các Tỷ-kheo, cũng trong hiền kiếp ấy,
nay Ta, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác ra đời.

5. Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Vipassĩ, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác sanh thuộc chủng tánh Sát-đế-lỵ, sanh trong giai cấp Sát-đế-lỵ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                  3659

- Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Sikhĩ, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác, thuộc chủng tánh Sát-đế-lỵ,
sanh trong giai cấp Sát-đế-lỵ.
- Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Vessabhũ, bậc A-
la-hán, Chánh Đẳng Giác, thuộc chủng tánh
Sát-đế-lỵ, sanh trong giai cấp Sát-đế-lỵ.
- Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Kakusandha, bậc
A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, thuộc chủng tánh
Bà-la-môn, sanh trong giai cấp Bà-la-môn .
- Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Konãgamana, bậc
A-la-hán, Chánh Đẳng Giác thuộc chủng tánh
Bà-la-môn, sanh trong giai cấp Bà-la-môn.
- Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-
hán, Chánh Đẳng Giác thuộc chủng tánh Bà-la-
môn, sanh trong giai cấp Bà-la-môn .
- Này các Tỷ-kheo, nay Ta là bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác thuộc chủng tánh Sát-đế-lỵ,
sanh trong giai cấp Sát-đế-lỵ.

6. Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Vipassĩ, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác thuộc danh tánh Kondanna (Câu- ly-nhã).

- Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Sikhĩ, bậc A-la-hán,

MƯỜI HAI DUYÊN                                  3660

Chánh Đẳng Giác thuộc danh tánh Kondanna.
- Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Vessabhũ, bậc A-
la-hán, Chánh Đẳng Giác thuộc danh tánh
Kondanna.
- Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Kakusandha, bậc
A-la-hán, Chánh Đẳng Giác thuộc danh tánh
Kassapa.
- Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Konàgamara, bậc
A-la-hán, Chánh Đẳng Giác thuộc danh tánh
Kassapa.
- Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-
hán, Chánh Đẳng Giác thuộc danh tánh
Kassapa.
- Này các Tỷ-kheo, nay Ta là bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác, thuộc danh tánh Gotama
(Cù-đàm).

7. Này các Tỷ-kheo, trong thời Thế Tôn Vipassĩ bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, tuổi thọ loài người là tám vạn năm.

- Này các Tỷ-kheo, trong thời Thế Tôn Sikhĩ, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, tuổi thọ loài người là bảy vạn năm.

MƯỜI HAI DUYÊN                                  3661

- Này các Tỷ-kheo, trong thời Thế Tôn
Vessabhũ, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác,
tuổi thọ loài người là sáu vạn năm.
- Này các Tỷ-kheo, trong thời Thế Tôn
Kakusandha, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác,
tuổi thọ loài người là bốn vạn năm.
- Này các Tỷ-kheo, trong thời Thế Tôn
Konãgamana, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác,
tuổi thọ loài người là ba vạn năm.
- Này các Tỷ-kheo, trong thời Thế Tôn Kassapa,
bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, tuổi thọ của
loài người là hai vạn năm.
- Này các Tỷ-kheo, nay tuổi thọ của Ta không
bao nhiêu, ít oi, tuổi thọ loài người khoảng một
trăm năm hay hơn một chút.

8. Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Vipassĩ, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, giác ngộ dưới gốc cây pãtali (bà- bà-la).

- Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Sikhĩ, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác, giác ngộ dưới gốc cây
pundarika (phân-đà-ly).
- Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Vessabhù, bậc A-

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3662

la-hán, Chánh Đẳng Giác, giác ngộ dưới gốc
cây sirĩsa (thi-lợi-sa).
- Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Konãkgamana, bậc
A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, giác ngộ dưới gốc
cây udumbara (ô-tam-bà-la).
- Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-
hán, Chánh Đẳng Giác, giác ngộ dưới gốc cây
nigrodha (ni-câu-luật-đà).
- Này các Tỷ-kheo, nay Ta là bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác giác ngộ dưới gốc cây
assattha (bát-đa-la).

9. Này các Tỷ-kheo, hai vị hiền sĩ, đệ nhứt đệ tử của Thế Tôn Vipassĩ, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, tên là Khanda (Kiển-trà) và Tissa (Đề-xá).

- Này các Tỷ-kheo, hai vị hiền sĩ, đệ nhứt đệ tử
của Thế Tôn Sikhĩ, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng
Giác, tên là Abhibhũ (A-tỳ-phù) và Sambhava
(Tam-bà-bà).
- Này các Tỷ-kheo, hai vị hiền sĩ, đệ nhất đệ tử
của Thế Tôn Vessabhũ, bậc A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác, tên là Sona (Phù-du) và Uttara
(Uất-đa-la).

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3663

- Này các Tỷ-kheo, hai vị hiền sĩ, đệ nhất đệ tử
của Thế Tôn Kakusandha, bậc A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác tên là Vidhũra (Tỳ-lâu) và Sanjĩva
(Tát-ni).
- Này các Tỷ-kheo, hai vị hiền sĩ, đệ nhất đệ tử
của Thế Tôn Konãgamana, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác tên là Bhiyyosa (Thư-bàn-
na) và Uttara (Uất-đa-la).
- Này các Tỷ-kheo, hai vị hiền sĩ, đệ nhất đệ tử
của Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác tên là Tissa (Đề-xá) và Bhãradvãja
(Bà-la-bà).
- Này các Tỷ-kheo, hai vị hiền sĩ, đệ nhất đệ tử
của Ta là Sãriputta (Xá-lợi-phất) và
Moggallãna (Mục-kiền-liên).

10. Này các Tỷ-kheo, trong thời Thế Tôn Vipassĩ,
bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác có ba Tăng hội: một
Tăng hội sáu mươi tám triệu Tỷ-kheo, một Tăng hội
mười vạn Tỷ-kheo, một Tăng hội tám vạn Tỷ-kheo.
Này các Tỷ-kheo, trong thời Thế Tôn Vipassĩ bậc A-
la-hán, Chánh Đẳng Giác có ba Tăng hội như vậy,
tất cả đều là bậc Lậu tận.

- Này các Tỷ-kheo, trong thời Thế Tôn Sikhĩ,

MƯỜI HAI DUYÊN                                  3664

bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác có ba Tăng
hội: một Tăng hội mười vạn Tỷ-kheo, một
Tăng hội tám vạn Tỷ-kheo, một Tăng hội bảy
vạn Tỷ-kheo. Này các Tỷ-kheo, trong thời Thế
Tôn Sikhĩ, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác có
ba Tăng hội như vậy, tất cả đều là bậc Lậu tận.
- Này các Tỷ-kheo, trong thời Thế Tôn
Vessabhũ, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác có
ba Tăng hội: một Tăng hội tám vạn Tỷ-kheo,
một Tăng hội bảy vạn Tỷ-kheo, một Tăng hội
sáu vạn Tỷ-kheo. Này các Tỷ-kheo, trong thời
Thế Tôn Vessabhũ, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng
Giác có ba Tăng hội như vậy, tất cả đều là bậc
Lậu tận.
- Này các Tỷ-kheo, trong thời Thế Tôn
Kakusandha, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác
có một Tăng hội bốn vạn Tỷ-kheo. Này các Tỷ-
kheo, trong thời Thế Tôn Kakusandha, bậc A-
la-hán, Chánh Đẳng Giác có một Tăng hội như
vậy, tất cả đều là bậc Lậu tận.
- Này các Tỷ-kheo, trong thời Thế Tôn
Konãgamana, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác
có một Tăng hội ba vạn Tỷ-kheo. Này các Tỷ-
kheo, trong thời Thế Tôn Konãgamana, bậc A-
la-hán, Chánh Đẳng Giác có một Tăng hội như

MƯỜI HAI DUYÊN                                   3665

vậy, tất cả đều là bậc Lậu tận.
- Này các Tỷ-kheo, trong thời Thế Tôn Kassapa,
bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác có một Tăng
hội hai vạn Tỷ-kheo. Này các Tỷ-kheo, trong
thời Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác có một Tăng hội như vậy, tất cả đều
là bậc A-la-hán .
- Này các Tỷ kheo, nay trong thời của Ta có một
Tăng hội một ngàn hai trăm năm mươi Tỷ-
kheo, tất cả đều là bậc Lậu tận.

11. Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Vipassĩ, bậc A-la- hán, Chánh Đẳng Giác, có vị thị giả Tỷ-kheo tên là Asoka (A-dục), vị này là vị thị giả đệ nhất.

- Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Sikhĩ bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác có vị thị giả Tỷ-kheo tên là
Khemankara (Nhẫn Hành), vị này là vị thị giả
đệ nhất.

- Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Vessabhũ, bậc A-
la-hán, Chánh Đẳng Giác có vị thị giả Tỷ-kheo
tên là Upasannaka (Tịch Diệt) vị này là vị thị
giả đệ nhất.

- Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Kakusandha, bậc

MƯỜI HAI DUYÊN                                  3666

A-la-hán, Chánh Đẳng Giác có vị thị giả Tỷ- kheo tên là Buddhija (Thiện Giác), vị này là thị giả đệ nhất.

- Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Konãgamana, bậc
A-la-hán, Chánh Đẳng Giác có vị thị giả Tỷ-
kheo tên là Sotthija (An Hòa), vị này là vị thị
giả đệ nhất.

- Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Kassapa bậc A-la-
hán, Chánh Đẳng Giác có vị thị giả Tỷ-kheo
tên là Sabbamitta (Thiện Hữu), vị này là vị thị
giả đệ nhất.

- Này các Tỷ-kheo, nay Ta có vị thị giả Tỷ-kheo tên là Ànanda (A-nan), vị này là vị thị giả đệ nhất.

12. Này các Tỷ-kheo, phụ vương của Thế Tôn
Vipassĩ bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác tên là
Bandhumã (Bàn-đầu); mẫu hậu tên là Bandhumati
(Bàn-đầu-bà-đề). Kinh thành của vua Bandhumã tên
là Bandhumatĩ.

- Này các Tỷ-kheo, phụ vương Thế Tôn Sikhĩ, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác tên là Aruna (Minh Tướng); mẫu hậu tên là Pabhãvatĩ

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3667

(Quang Huy); kinh thành của vua Aruna tên là
Pabhãvatĩ.
- Này các Tỷ-kheo, phụ vương Thế Tôn
Vessabhũ, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác tên
là Suppatĩta (Thiện Đăng), mẫu hậu tên là
Yasavati (Xứng Giới); Kinh thành của vua
Suppatita tên là Anopama (Vô Dụ).
- Này các Tỷ-kheo, phụ thân Bà-la-môn của Thế
Tôn Kakusandha, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng
Giác, tên là Aggidatta (Tự Đắc); mẫu thân Bà-
la-môn tên là Visãkhã (Thiện Chi). Này các
Tỷ-kheo, lúc bấy giờ vua trị vì tên là Khema
(An Hòa); kinh thành vua Khema tên là
Khemavatĩ (An Hòa).
- Này các Tỷ-kheo, phụ thân Bà-la-môn của Thế
Tôn Konãgamana, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng
Giác tên là Yannadatta (Đạt Đức) mẫu thân Bà-
la-môn tên là Uttarã (Thiện Thắng; Này các
Tỷ-kheo, lúc bấy giờ, vua trị vì tên là Sobha
(Thanh Tịnh); kinh thành của vua Sobha tên là
Sobhavatĩ (Thanh Tịnh).
- Này các Tỷ-kheo, phụ thân Bà-la-môn của Thế
Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác
tên là Brahmadatta (Phạm Thi) mẫu thân Bà-

MƯỜI HAI DUYÊN                                3668

la-môn tên là Dhanavatĩ (Tài Chủ). Này các
Tỷ-kheo, lúc bấy giờ vua trị vì tên là Kikĩ (Hấp
Tỳ); kinh thành vua Kikĩ là Baranasĩ (Ba-la-
nại).
- Này các Tỷ-kheo, nay phụ vương của Ta tên là
Suddhodana (Tịnh Phạn); mẫu hậu của Ta tên
là Mãyã (Ma-da); kinh thành tên là
Kapilavatthu (Ca-tỳ-la-vệ).
Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Giảng xong Thiện
Thệ từ chỗ ngồi đứng dậy, đi vào tịnh xá.

13. Thế Tôn đi ra chẳng bao lâu cuộc đàm thoại sau đây khởi lên giữa những Tỷ-kheo ấy:

- Này các Hiền giả, thật hy hữu thay! Này các liền giả, thật kỳ diệu thay, đại thần lực, đại oai lực của Như Lai! Như Lai nhớ được chư Phật quá khứ, những vị này đã nhập Niết bàn, đã đoạn các chướng ngại, đã đoạn các chướng đạo, đã chấm dứt sự luân hồi, đã thoát ly mọi đau khổ. Như Lai cũng nhớ đến chủng tánh của những vị này, cũng nhớ đến danh tánh, cũng nhớ đến tộc tánh, cũng nhớ đến tuổi thọ, cũng nhớ đến hai vị đệ tử, cũng nhớ đến các Tăng hội như sau: "Các bậc Thế Tôn ấy, sanh tánh là như vậy, danh tánh là như vậy, tộc tánh là như vậy, giới hạnh là như vậy, pháp hạnh là như vậy, tuệ hạnh là

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3669

như vậy, trí hạnh là như vậy, giải thoát là như vậy".

Này các Hiền giả, quý vị nghĩ như thế nào? Có phải Như Lai khéo chứng đạt pháp giới như vậy, và nhờ chứng đạt pháp giới này, Như Lai nhớ chư Phật quá khứ, những vị này đã nhập Niết Bàn, đã đoạn các chướng ngại, đã đoạn các chướng đạo, đã chấm dứt sự luân hồi, đã thoát ly mọi đau khổ. Như Lai cũng nhớ đến chủng tánh các vị này, cũng nhớ đến danh tánh cũng nhớ đến tộc tánh, cũng nhớ đến tuổi thọ, cũng nhớ đến hai vị đệ tử, cũng nhớ đến các Tăng hội như sau: "Các bậc Thế Tôn ấy, sanh tánh là như vậy, danh tánh là như vậy, tộc tánh là như vậy, giới hạnh là như vậy, pháp hạnh là như vậy, tuệ hạnh là như vậy, trí hạnh là như vậy, giải thoát là như vậy? Hay là chư Thiên mách bảo Như Lai và nhờ sự mách bảo này, Như Lai nhớ được các đức Phật quá khứ, các vị này đã nhập Niết bàn đã đoạn các chướng ngại, đã đoạn các chướng đạo, đã chấm dứt sự luân hồi, đã thoát ly mọi đau khổ. Như Lai cũng nhớ đến chủng tánh các vị này, cũng nhớ đến danh tánh, cũng nhớ đến tộc tánh, cũng nhớ đến tuổi thọ, cũng nhớ đến hai vị đệ tử, cũng nhớ đến các Tăng hội như sau: "Các bậc Thế Tôn ấy, sanh tánh là như vậy, danh tánh là như vậy, tộc tánh là như vậy, giới hạnh là như vậy, pháp hạnh là như vậy, tuệ hạnh là như vậy, trí hạnh là như vậy, giải thoát như thế này?"

MƯỜI HAI DUYÊN                                       3670

Như vậy là cuộc đàm thoại đang khởi lên giữa những Tỷ-kheo ấy.

14. Bấy giờ Thế Tôn, vào buổi chiều tối, sau khi xuất
định, liền đến Hoa Lâm viên đường, ngồi trên chỗ đã
soạn sẵn. Sau khi ngồi xong, Thế Tôn nói với các Tỷ-
kheo:

- Này các Tỷ-kheo, nay các Ngươi ngồi luận bàn vấn đề gì? Đề tài gì đã được luận bàn giữa các Ngươi?

Khi được hỏi vậy, các Tỷ-kheo ấy bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, Thế Tôn đi ra chẳng bao lâu, cuộc đàm thoại sau đây đã khởi lên giữa chúng con: "Này các Hiền giả, thật hy hữu thay! Này các hiền giả thật kỳ diệu thay đại thần lực, đại oai lực của Như Lai! Như Lai nhớ được chư Phật quá khứ, những vị này đã nhập Niết Bàn, đã đoạn các chướng ngại, đã đoạn các chướng đạo, đã chấm dứt sự luân hồi, đã thoát ly mọi đau khổ. Như Lai cũng nhớ đến chủng tánh của những vị này, cũng nhớ đến danh tánh, cũng nhớ đến tộc tánh, cũng nhớ đến tuổi thọ, cũng nhớ đến hai vị đệ tử, cũng nhớ đến các Tăng hội như sau: "Các bậc Thế Tôn ấy, sanh tánh là như vậy, danh tánh là như vậy, tộc tánh là như vậy, giới hạnh là như vậy, pháp hạnh là như vậy, tuệ hạnh là như vậy, trí hạnh là như vậy, giải thoát là như vậy". Này các Hiền giả, quý vị

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3671

nghĩ như thế nào? Có phải Như Lai khéo chứng đạt pháp giới như vậy, và nhờ chứng đạt pháp giới này, Như Lai nhớ chư Phật quá khứ, những vị này đã nhập Niết bàn, đã đoạn các chướng ngại, đã đoạn các chướng đạo, đã chấm dứt sự luân hồi, đã thoát ly mọi đau khổ. Như Lai cũng nhớ đến chủng tánh các vị này, cũng nhớ đến danh tánh, cũng nhớ đến tộc tánh, cũng nhớ đến tuổi thọ, cũng nhớ đến hai vị đệ tử, cũng nhớ đến các Tăng hội như sau: "Các bậc Thế Tôn ấy, sanh tánh là như vậy, danh tánh là như vậy, tộc tánh là như vậy, giới hạnh là như vậy, pháp hạnh là như vậy, tuệ hạnh là như vậy, trí hạnh là như vậy, giải thoát là như vậy?" Hay là chư Thiên mách bảo Như Lai và nhờ sự mách bảo này, Như Lai nhớ được các đức Phật quá khứ, các vị này đã nhập Niết bàn đã đoạn các chướng ngại, đã đoạn các chướng đạo, đã chấm dứt sự luân hồi, đã thoát ly mọi đau khổ. Như Lai cũng nhớ đến chủng tánh các vị này, cũng nhớ đến danh tánh, cũng nhớ đến tộc tánh, cũng nhớ đến tuổi thọ, cũng nhớ đến hai vị đệ tử, cũng nhớ đến các Tăng hội như sau: "Các bậc Thế Tôn ấy, sanh tánh là như vậy, danh tánh là như vậy, tộc tánh là như vậy, giới hạnh là như vậy, pháp hạnh là như vậy, tuệ hạnh là như vậy, trí hạnh là như vậy, giải thoát như thế này?" Bạch Thế Tôn, như vậy là vấn đề bàn luận giữa chúng con, khi Thế Tôn đến.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3672

15. - Này các Tỷ-kheo, như vậy là pháp giới ấy được khéo chứng đạt bởi Như Lai, và nhờ chứng đạt pháp giới này, Như Lai nhớ được chư Phật quá khứ, những vị này đã nhập Niết Bàn, đã đoạn các chướng ngại, đã đoạn các chướng đạo, đã chấm dứt sự luân hồi, đã thoát ly mọi đau khổ. Như Lai cũng nhớ đến chủng tánh của những vị này, cũng nhớ đến danh tánh, cũng nhớ đến tộc tánh, cũng nhớ đến tuổi thọ, cũng nhớ đến hai vị đệ tử, cũng nhớ đến các Tăng hội như sau: "Các bậc Thế Tôn ấy, sanh tánh là như vậy, danh tánh là như vậy, tộc tánh là như vậy, giới hạnh là như vậy, pháp hạnh là như vậy, tuệ hạnh là như vậy, trí hạnh là như vậy, giải thoát là như vậy".

Này các Hiền giả, quý vị nghĩ như thế nào? Có phải Như Lai khéo chứng đạt pháp giới như vậy, và nhờ chứng đạt pháp giới này, Như Lai nhớ chư Phật quá khứ, những vị này đã nhập Niết bàn, đã đoạn các chướng ngại, đã đoạn các chướng đạo, đã chấm dứt sự luân hồi, đã thoát ly mọi đau khổ. Như Lai cũng nhớ đến chủng tánh các vị này, cũng nhớ đến danh tánh, cũng nhớ đến tộc tánh, cũng nhớ đến tuổi thọ, cũng nhớ đến hai vị đệ tử, cũng nhớ đến Tăng hội như sau: "Các bậc Thế Tôn ấy, sanh tánh là như vậy, danh tánh là như vậy, tộc tánh là như vậy, giới hạnh là như vậy, pháp hạnh là như vậy, tuệ hạnh là như vậy, trí hạnh là như vậy, giải thoát là như vậy".

MƯỜI HAI DUYÊN                                        3673

Này các Tỷ-kheo, vậy hãy nghe và suy nghiệm kỹ, Ta sẽ giảng.

- Thưa vâng, Bạch Thế Tôn.

Các Tỷ-kheo ấy vâng lời Thế Tôn, Thế Tôn giảng như sau:

16. - Này các Tỷ-kheo, cách đây chín mươi mốt
kiếp về trước, Thế Tôn Vipassĩ bậc A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác ra đời. Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn
Vipassĩ, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác thuộc
chủng tánh Sát-đế-ly, sanh trong giai cấp Sát-đế-ly.
Này các Tỷ kheo, Thế Tôn Vipassĩ, bậc A la hán,
Chánh Đẳng Giác thuộc danh tánh Kondanna. Này
các Tỷ-kheo, Thế Tôn Vipassĩ, bậc A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác, tuổi thọ đến tám vạn năm. Này các Tỷ-
kheo, Thế Tôn Vipassĩ, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng
Giác, giác ngộ dưới gốc cây Patali (Ba-ba-la). Này
các Tỷ-kheo, hai vị hiền sĩ, đệ nhất đệ tử của Thế
Tôn Vipassĩ, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác tên là
Khanda (Kiển-trà) và Tissa (Đề-xá). Này các Tỷ-
kheo, trong thời Thế Tôn Vipassĩ, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác có ba Tăng hội: một Tăng hội sáu
mươi tám vạn Tỷ-kheo, một Tăng hội mười vạn Tỷ-
kheo, một Tăng hội tám vạn Tỷ-kheo. Này các Tỷ-
kheo, Thế Tôn Vipassĩ, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3674

Giác có vị thị giả Tỷ-kheo tên là Asoka (A-dục), vị
này là vị thị giả đệ nhất. Này các Tỷ-kheo, Phụ
Vương Thế Tôn Tỳ-bà-thi, bậc A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác tên là Bandhumã (Bàn-đầu), mẫu hậu tên
là Bandhumatĩ (Bàn-đầu-bà-đề), kinh thành của
Bandhumã tên là Bandhumatĩ.

17. Này các Tỷ-kheo, pháp nhĩ là như vậy, Bồ-tát
Vipassĩ, sau khi từ giã cảnh giới Đâu-suất thiên,
chánh niệm tĩnh giác nhập vào mẫu thai. Này các Tỷ-
kheo, pháp nhĩ là như vậy.

Khi Bồ-tát Vipassĩ từ giã cảnh giới Đâu-suất thiên, chánh niệm tĩnh giác nhập vào mẫu thai, khi ấy một hào quang vô lượng, thần diệu, thắng xa oai lực của chư Thiên hiện ra cùng khắp thế giới, gồm có các thế giới ở trên chư Thiên, thế giới của các Ma vương và Phạm thiên và thế giới ở dưới gồm các vị Sa-môn, Bà-la-môn, các vị hoàng tử và dân chúng. (1). Cho đến các cảnh giới ở giữa các thế giới, không có nền tảng, tối tăm, u ám, những cảnh giới mà mặt trăng mặt trời với đại thần lực, đại oai đức như vậy cũng không thể chiếu thấu, trong những cảnh giới ấy một hào quang vô lượng, thắng xa oai lực của chư Thiên hiện ra. Và các chúng sanh sống tại những chỗ ấy, nhờ hào quang ấy mới thấy nhau và nói: "Cũng có những chúng sanh khác sống ở đây". Và mười ngàn

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3675

thế giới chuyển động, rung động, chuyển động
mạnh. Và hào quang vô lượng, thần diệu ấy, thắng
xa oai lực của chư Thiên hiện ra ở thế giới. Pháp nhĩ
là như vậy.

(1) Sadevamanussaya. Có chỗ dịch: chư Thiên và loài người.

Này các Tỷ-kheo, pháp nhĩ là như vậy. Khi vị Bồ -
tát nhập mẫu thai, bốn vị Thiên tử đứng canh gác
bốn phương trời và nói: "Không cho một ai, người
hay không phải loài người, được hãm hại vị Bồ-tát.
Pháp nhĩ là như vậy".

18. Này các Tỷ-kheo, pháp nhĩ là như vậy. Khi vị
Bồ-tát nhập mẫu thai, mẹ vị Bồ-tát giữ giới một cách
hồn nhiên, không sát sanh, không trộm cắp, không tà
dâm, không nói láo, không uống các thứ rượu men,
rượu nấu. Pháp nhĩ là như vậy.

19. Này các Tỷ-kheo, pháp nhĩ là như vậy. Khi vị Bồ-tát nhập mẫu thai, mẹ vị Bồ-tát không khởi dục tâm đối với một nam nhân nào, và không vi phạm tiết hạnh với bất kỳ người đàn ông nào dầu người này có tâm ái nhiễm đối với bà. Pháp nhĩ là gì vậy.

20. Này các Tỷ-kheo, pháp nhĩ là như vậy. Khi vị Bồ-tát nhập mẫu thai, mẹ vị Bồ-tát có được năm món

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3676

dục lạc đầy đủ, tận hưởng, trọn hưởng năm món dục lạc ấy. Pháp nhĩ là như vậy.

21. Này các Tỷ-kheo, pháp nhĩ là như vậy. Khi vị
Bồ-tát nhập mẫu thai, mẹ vị Bồ-tát không bị một bệnh
tật gì. Bà sống với tâm hoan hỷ, với thân khoan
khoái. Bà thấy trong bào thai của mình vị Bồ-tát đầy
đủ mọi bộ phận và chân tay.

Này các Tỷ-kheo, ví như viên ngọc lưu ly, thanh tịnh, thuần nhất, có tám cạnh, khéo cắt, khéo giũa, trong sáng, không tỳ vết, hoàn hảo trong mọi phương diện. Rồi một sợi dây được xâu qua viên ngọc ấy, dây màu xanh, màu vàng, màu đỏ, màu trắng hay màu vàng lợt. Nếu có người có mắt để viên ngọc trên bàn tay của mình, người ấy sẽ thấy rõ ràng: "Đây là viên ngọc lưu ly, thanh tịnh thuần nhất, có tám cạnh, khéo cắt khéo giũa, trong sáng, không tỳ vết, hoàn hảo trong mọi phương diện. Đây là sợi dây xâu qua, sợi dây màu xanh, màu vàng, màu đỏ, màu trắng hay màu vàng lạt". Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, khi vị Bồ-tát nhập mẫu thai, mẹ vị Bồ-tát không một bệnh tật gì. Bà sống với tâm hoan hỷ, với thân khoan khoái. Bà thấy trong bào thai của mình vị Bồ-tát đầy đủ mọi bộ phận và chân tay. Pháp nhĩ là như vậy.

22. Này các Tỷ-kheo, pháp nhĩ là như vậy. Sau khi

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3677

sanh vị Bồ-tát bảy ngày, mẹ vị Bồ-tát mệnh chung và sanh lên cảnh trời Đâu suất. Pháp nhĩ là như vậy.

23. Này các Tỷ-kheo, pháp nhĩ là như vậy. Trong khi
các người đàn bà khác mang bầu thai trong bụng chín
tháng hay mười tháng rồi mới sanh, mẹ vị Bồ-tát
sanh vị Bồ-tát không phải như vậy. Mẹ vị Bồ-tát
mang vị Bồ-tát trong bụng mười tháng trời mới
sanh. Pháp nhĩ là như vậy.

24. Này các Tỷ-kheo, pháp nhĩ là như vậy. Trong khi
các người đàn bà khác, hoặc ngồi, hoặc nằm mà sanh
con, mẹ vị Bồ-tát sanh vị Bồ-tát không phải như vậy.
Mẹ vị Bồ-tát đứng mà sanh vị Bồ-tát. Pháp nhĩ là
như vậy.

25. Này các Tỷ-kheo, pháp nhĩ là như vậy. Khi vị Bồ-tát từ bụng mẹ sanh ra, chư Thiên đỡ lấy Ngài trước, sau mới đến loài người. Pháp nhĩ là như vậy.

26. Này các Tỷ-kheo, pháp nhĩ là như vậy. Khi vị
Bồ-tát từ bụng mẹ sanh ra, vị Bồ-tát không đụng
đến đất. Có bốn Thiên tử đỡ lấy Ngài, đặt Ngài trước
bà mẹ và thưa: "Hoàng hậu hãy hoan hỷ. Hoàng
hậu sanh một bậc vĩ nhân". Pháp nhĩ là như vậy.

27. Này các Tỷ-kheo, pháp nhĩ là như vậy. Khi vị Bồ-tát từ bụng mẹ sanh ra, Ngài sanh ra thanh tịnh,

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3678

không bị nhiễm ô bởi nước nhớt nào, không bị nhiễm ô bởi loại mủ nào, không bị nhiễm ô bởi loại máu nào, không bị nhiễm ô bởi bất cứ vật bất tịnh nào, thanh thịnh, trong sạch. Pháp nhĩ là như vậy.

Này các Tỷ-kheo, như viên ngọc ma-ni bảo châu đặt trên một tấm vải Ba-la-nại. Hòn ngọc không làm nhiễm ô tấm vải Ba-la-nại, tấm vải Ba-la-nại cũng không làm nhiễm ô hòn ngọc. Vì sao vậy? Vì cả hai đều thanh tịnh. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo. Khi vị Bồ-tát từ bụng mẹ sanh ra, Ngài sanh ra thanh tịnh, không bị nhiễm ô bởi nước nhớt nào, không bị nhiễm ô bởi loại mủ nào, không bị nhiễm ô bởi loại máu nào, không bị nhiễm ô bởi bất cứ sự vật bất tịnh nào, thanh tịnh, trong sạch. Pháp nhĩ là như vậy.

28. Này các Tỷ-kheo, pháp nhĩ là như vậy. Khi vị
Bồ-tát từ bụng mẹ sanh ra, hai dòng nước từ hư
không hiện ra, một dòng lạnh, một dòng nóng. Hai
dòng nước ấy tắm rửa sạch sẽ cho vị Bồ-tát và cho
bà mẹ. Pháp nhĩ là như vậy.

29. Này các Tỷ-kheo, pháp nhĩ là như vậy. Vị Bồ-tát
khi sanh ra, Ngài đứng vững, thăng bằng trên hai
chân, mặt hướng phía Bắc, bước đi bảy bước, một
lọng trắng được che trên. Ngài nhìn khắp cả mọi
phương, lớn tiếng như con ngưu vương, thốt ra

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3679

lời như sau: "Ta là bậc tối thượng ở trên đời! Ta là bậc tối tôn ở trên đời. Ta là bậc cao nhất ở trên đời. Nay là đời sống cuối cùng, không còn phải tái sanh ở đời này nữa". Pháp nhĩ là như vậy.

30. Này các Tỷ-kheo, pháp nhĩ là như vậy. Khi vị Bồ-tát từ bụng mẹ sanh ra, khi ấy một hào quang vô lượng thần diệu, thắng xa oai lực của chư Thiên hiện ra cùng khắp thế giới, gồm có các thế giới trên chư Thiên, thế giới của các Ma vương và Phạm thiên, và thế giới ở dưới gồm các vị Sa-môn, Bà-la-môn, các vị hoàng tử và dân chúng. Cho đến các cảnh giới ở giữa các thế giới, không có nền tảng, tối tăm, u ám, những cảnh giới mà mặt trăng, mặt trời với đại thần lực, đại oai đức như vậy cũng không thể chiếu thấu, trong những cảnh giới ấy, một hào quang vô lượng, thắng xa oai lực của chư Thiên hiện ra. Và các chúng sanh sống tại những chỗ ấy, nhờ hào quang ấy mới thấy nhau mà nói: "Cũng có những chúng sanh khác sống ở đây". Và mười ngàn thế giới chuyển động, rung động, chuyển động mạnh. Và hào quang vô lượng thần diệu ấy thắng xa oai lực của chư Thiên hiện ra ở thế giới. Pháp nhĩ là như vậy.

31. Này các Tỷ-kheo, khi hoàng tử Vipassĩ sinh ra, vua Bandhumã được báo tin: "Đại vương đã được sinh một hoàng tử". Này các Tỷ-kheo, khi thấy

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3680

hoàng tử xong, vua Bandhumã liền cho mời các vị
Bà-la-môn đoán tướng và nói: "Này các Hiền giả,
hãy xem tướng cho Hoàng tử". Này các Tỷ-kheo, khi
xem tướng Hoàng tử Vipassĩ xong, các vị Bà-la-môn
đoán tướng tâu với vua Bandhumã: "Đại vương hãy
hân hoan; Đại vương đã sinh một bậc vĩ nhân! May
mắn thay cho Đại vương, đại hạnh thay cho Đại
vương đã được một Hoàng tử như vậy sanh trong gia
đình. Tâu Đại vương, Hoàng tử này có đầy đủ ba
mươi hai tướng tốt của bậc Đại nhân. Ai có đủ ba
mươi hai tướng tốt này sẽ chọn hai con đường này
thôi, không có con đường nào khác. Nếu sống tại gia
đình, vị này sẽ trở thành vua Chuyển luân Thánh
vương, dùng chánh pháp trị nước, bình định bốn
phương, đem lại an toàn cho quốc độ, đầy đủ bảy
món báu. Bảy món báu trở thành vật sở hữu của vị
này, tức là xe báu, voi báu, ngựa báu, ngọc báu, nữ
báu, gia chủ báu và thứ bảy là tướng quân báu. Vị
này có đến hơn một ngàn thái tử, những bậc anh
hùng, lực sĩ, chinh phục quân thù. Vị này chinh phục
cõi đất này cho đến hải biên và trị nước với chánh
pháp, không dùng trượng, không dùng đao. Nếu vị
này từ bỏ gia đình, xuất gia sống không gia đình, vị
này sẽ thành bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, vén
lui màn vô minh che đời".

32. "Đại vương, ba mươi hai tướng tốt của bậc Đại

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3681

nhân là gì mà Hoàng tử nếu đầy đủ những tướng tốt này sẽ chọn đi hai con đường, không có con đường nào khác. Nếu sống tại gia đình, vị này sẽ trở thành vua Chuyển luân Thánh vương dùng chánh pháp trị nước, bình định bốn phương, đem lại an toàn cho quốc lộ, đầy đủ bảy món báu. Bảy món báu trở thành vật sở hữu của vị này, tức là xe báu, voi báu, ngựa báu, ngọc báu, nữ báu, cư sĩ báu và thứ bảy là tướng quân báu. Vị này có đến hơn một ngàn thái tử, những bậc anh hùng, lực sĩ, chinh phục quân thù. Vị này chinh phục cõi đất này cho đến hải biên và trị nước với chánh pháp, không dùng trượng, không dùng đao. Nếu vị này từ bỏ gia đình, xuất gia sống không gia đình, vị này sẽ thành bậc A-la-hán. Chánh Đẳng Giác, vén lui màn vô minh che đời?

97.   "Đại vương, Hoàng tử này có lòng bàn chân
bằng phẳng, tướng này được xem là tướng tốt
của bậc Đại nhân.
98.   "Đại vương, dưới hai bàn chân của Hoàng tử
này, có hiện ra hình bánh xe, với ngàn tăm xe,
với trục xe, vành xe, với các bộ phận hoàn toàn
đầy đủ, tướng này được xem là tướng của bậc
Đại nhân.
99.   "Đại vương, Hoàng tử này có gót chân thon
dài... (như trước)

MƯỜI HAI DUYÊN                                       3682

100.   "Đại vương, Hoàng tử này có ngón tay, ngón
chân dài...
101.   "Đại vương, Hoàng tử này có tay chân mềm
mại...
102.   "Đại vương, Hoàng tử này có tay chân có màn
da lưới...
103.   "Đại vương, Hoàng tử này có mắt cá tròn như
con sò...
104.   "Đại vương, Hoàng tử này có ống chân như con
dê rừng...
105.   "Đại vương, Hoàng tử này đứng thẳng, không
co lưng xuống, có thể rờ từ đầu gối với hai bàn
tay...
106.   "Đại vương, Hoàng tử này có tướng mã âm
tàng...
107.   "Đại vương, Hoàng tử này có màu da như
đồng, màu sắc như vàng...
108.   "Đại vương, Hoàng tử này có da trơn mướt
khiến bụi không thể bám dính vào...
109.   "Đại vương, Hoàng tử này có lông da mọc từ
lông một, mỗi lỗ chân lông có một lông...

MƯỜI HAI DUYÊN                                       3683

110.   "Đại vương, Hoàng tử này có lông mọc xoáy
tròn thẳng lên, mỗi sợi lông đều vậy, màu xanh
đậm như thuốc bôi mắt, xoáy lên từng xoáy
tròn nhỏ, và xoáy về hướng mặt...
111.   "Đại vương, Hoàng tử này có thân hình cao
thẳng...
112.   "Đại vương, Hoàng tử này có bảy chỗ tròn
đầy...
113.   "Đại vương, Hoàng tử này có nửa thân trước
như con sư tử...
114.   "Đại vương, Hoàng tử này không có lõm
khuyết giữa hai vai...
115.   "Đại vương, Hoàng tử này có thân thể cân đối
như cây bàng (nigrodha: ni-câu-luật). Bề cao
của thân ngang bằng bề dài của hai tay sải rộng,
bề dài của hai tay sải rộng ngang bằng bề cao
của thân...
116.   "Đại vương, Hoàng tử này có bán thân trên
vuông tròn...
117.   "Đại vương, Hoàng tử này có vị giác hết sức
sắc bén...
118.   "Đại vương, Hoàng tử này có quai hàm như con

MƯỜI HAI DUYÊN                                        3684

sư tử. .
119.   "Đại vương, Hoàng tử này có bốn mươi răng...
120.   "Đại vương, Hoàng tử này có răng đều đặn...
121.   "Đại vương, Hoàng tử này có răng không
khuyết hở...
122.   "Đại vương, Hoàng tử này có răng cửa (thái xỉ)
trơn láng...
123.   "Đại vương, Hoàng tử này có tướng lưỡi rộng
dài...
124.   "Đại vương, Hoàng tử này có giọng nói tuyệt
diệu như tiếng chim ca-lăng-tần-già
(Karavika)...
125.   "Đại vương, Hoàng tử này có hai mắt màu xanh
đậm...
126.   "Đại vương, Hoàng tử này có lông mi con bò
cái...
127.   "Đại vương, Hoàng tử này giữa hai lông mày,
có sợi lông trắng mọc lên, mịn màng như bông
nhẹ.
128.   "Đại vương, Hoàng tử này có nhục kế trên đầu,

MƯỜI HAI DUYÊN                                        3685

tướng này được xem là tướng tốt của bậc Đại
nhân...
33. "Đại vương, Hoàng tử có đầy đủ ba mươi hai
tướng tốt của bậc Đại nhân, với ba mươi hai tướng
tốt này, Hoàng tử sẽ chọn đi hai con đường, không
có con đường nào khác. Nếu sống tại gia đình, Hoàng
tử sẽ trở thành vua Chuyển luân Thánh vương, đem
lại an toàn cho quốc độ, đầy đủ bảy món báu. Bảy
món báu trở thành sở hữu của Ngài, tức là xe báu,
voi báu, ngựa báu, ngọc báu, nữ báu, cư sĩ báu, và
thứ bảy là tướng quân báu. Vị này có đến hơn một
ngàn thái tử, những bậc anh hùng, lực sĩ, chinh phục
quân thù. Vị này chinh phục quả đất này cho đến hải
biên và trị nước với chánh pháp, không dùng trượng,
không dùng đao. Nếu Hoàng tử từ bỏ gia đình, xuất
gia sống không gia đình, Hoàng tử sẽ thành bậc A-
la-hán, Chánh Đẳng Giác, vén lui màn vô minh che
đời".

Này các Tỷ-kheo, Vua Bandhumã ra lệnh cúng dường các vị Bà-la-môn đoán tướng ấy, các áo vải mới và làm thỏa mãn mọi sự đòi hỏi ước muốn.

34. Này các Tỷ-kheo, rồi vua Bandhumã cho nuôi những người vú cho hoàng tử Vipassĩ. Người cho bú, người tắm, người lo bồng ẳm, người mang trên nách. Này các Tỷ-kheo, một lọng trắng ngày đêm được che

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3686

trên hoàng tử Vipassĩ, và lệnh được truyền ra:
"Không được để lạnh hay nóng, cỏ, bụi, hay sương
làm phiền hoàng tử". Hoàng tử Vipassĩ được mọi
người âu yếm. Này các Tỷ-kheo, cũng như hoa sen
xanh, hoa sen hồng, hay hoa sen trắng được mọi
người yêu thích. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, hoàng
tử Vipassĩ được mọi người âu yếm, gần như được ẳm
từ nách này qua nách người khác.

35. Này các Tỷ-kheo, khi hoàng tử Vipassĩ được sinh
ra, hoàng tử phát âm rất là tuyệt diệu, âm vận điều
hòa, dịu ngọt và hấp dẫn. Này các Tỷ-kheo, giống
như con chim ca-lăng-tân-già sinh trong núi Hy-mã-
lạp sơn, giọng chim rất là tuyệt diệu, âm vận điều
hòa, dịu ngọt và hấp dẫn. Cũng vậy này các Tỷ-kheo,
Hoàng Tử Vipassĩ phát âm rất là tuyệt diệu, âm vận
điều hòa, dịu ngọt và hấp dẫn.

36. Này các Tỷ-kheo, khi hoàng tử Vipassĩ sanh ra, Thiên nhãn hiện ra với Ngài, do nghiệp báo sanh, và nhờ Thiên nhãn ấy, Ngài có thể nhìn khắp chung quanh đến một do tuần, ban ngày cũng như ban đêm.

37. Này các Tỷ-kheo, khi hoàng tử Vipassĩ sanh ra, Ngài nhìn thẳng sự vật với cặp mắt không nhấp nháy, như hàng chư Thiên ở Tam thập tam thiên. Vì hoàng tử Vipassĩ nhìn không nhấp nháy, nên này các Tỷ-

MƯỜI HAI DUYÊN                                   3687

kheo, hoàng tử Vipassĩ được gọi tên là "Vipassì
Vipassì", "Vị đã nhìn thấy". Này các Tỷ-kheo, khi
vua Bandhumã ngồi xử kiện, vua cho đặt hoàng tử
Vipassì ngồi bên nách mình để xử kiện. Này các Tỷ-
kheo, hoàng tử Vipassì ngồi bên nách vua cha như
vậy và chú tâm quan sát phương thức xử kiện đến
nỗi tự mình cũng có thể phán đoán xử kiện. Này các
Tỷ-kheo, do hoàng tử Vipassì "có thể quan sát và xử
kiện đúng luật pháp" và danh từ "Vipassì Vipassì"
càng được dùng để đặt tên cho Ngài.

38. Này các Tỷ-kheo, rồi vua Bandhumã cho xây
dựng ba tòa lâu đài cho hoàng tử Vipassì, một cho
mùa mưa, một cho mùa đông, một cho mùa lạnh, và
năm món dục lạc đều được chuẩn bị đầy đủ. Này các
Tỷ-kheo, hoàng tử Vipassì sống bốn tháng mưa trong
lâu đài dành cho mùa mưa, được hầu hạ mua vui với
các nữ nhạc sĩ, và không một lần nào, Ngài bước
xuống khỏi lầu.

II

1. - Này các Tỷ-kheo, hoàng tử Vipassì, sau thời gian nhiều năm, nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm, cho gọi người đánh xe: "Này khanh, hãy cho thắng các cỗ xe thù thắng, chúng ta sẽ đi đến vườn ngự uyển để xem phong cảnh" - "Thưa vâng, Hoàng Tử". Này các Tỷ-

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3688

kheo, người đánh xe vâng lời hoàng tử Vipassì, cho thắng các cỗ xe thù thắng rồi bạch hoàng tử Vipassì: "Tâu Hoàng tử, các cỗ xe thù thắng đã thắng xong. Hãy làm những gì Hoàng tử xem là hợp thời".

Này các Tỷ-kheo, lúc bấy giờ hoàng tử Vipassì leo lên cỗ xe thù thắng và cùng với các cỗ xe thù thắng khác, tiến đến vườn ngự uyển.

2. Này các Tỷ-kheo, hoàng tử Vipassì trên đường đi
đến vườn ngự uyển, thấy một người già nua, lưng
còm như nóc nhà, chống gậy, vừa đi vừa run rẩy,
khổ não, không còn đâu là tuổi trẻ. Thấy vậy hoàng
tử hỏi người đánh xe:

- "Này khanh, người đó là ai vậy? Sao thân người đó không giống các người khác?"

- "Tâu Hoàng tử, người đó là một người được gọi là già vậy".

- "Này khanh, sao người ấy được gọi là một người già?"

- "Tâu Hoàng tử, người ấy gọi là già vì nay người ấy sống không bao lâu nữa".

- "Này khanh, vậy rồi Ta có bị già không, một

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3689

người chưa qua tuổi già?"

- "Tâu Hoàng tử, Hoàng tử và cả con nữa, chúng ta tất cả sẽ bị già nua, dầu chúng ta chưa qua tuổi già!"

- "Này khanh, thôi nay thăm vườn ngự uyển như vậy là vừa rồi. Hãy cho đánh xe trở về cung".

- "Thưa vâng, Hoàng tử".

Này các Tỷ-kheo, người đánh xe vâng theo lời hoàng
tử, cho đánh xe trở về cung. Này các Tỷ-kheo, hoàng
tử Vipassì về trong cung, đau khổ, sầu muộn và
suy nghĩ. "Sỉ nhục thay, cái gọi là sanh. Và ai sanh
ra cũng phải già yếu như vậy!".

3. Này các Tỷ-kheo, khi ấy vua Bandhumà cho gọi
người đánh xe và hỏi: "Này khanh, Hoàng tử có vui
vẻ không, tại vườn ngự uyển? "Này khanh, Hoàng tử
có hoan hỷ không, tại vườn ngự uyển?".

- "Tâu Đại vương, Hoàng tử không có vui vẻ tại vườn ngự uyển. Tâu Đại vương, Hoàng tử không có hoan hỷ, tại vườn ngự uyển"

- "Này khanh, khi đến vườn ngự uyển, Hoàng tử đã thấy gì?"

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3690

- "Tâu đại vương, Hoàng tử trong khi đi đến vườn ngự uyển, thấy một người già nua, lưng còm như nóc nhà, chống gậy vừa đi vừa run rẩy, khổ não không còn đâu là tuổi trẻ. Thấy vậy, Hoàng tử hỏi con: "Này khanh, người đó là ai vậy? Sao tóc người đó không giống các người khác? Sao thân người đó không giống các người khác?" - "Tâu Hoàng tử, người ấy được gọi là vậy" - "Này khanh, sao người ấy được gọi là người già? - "Tâu Hoàng tử, người ấy gọi là già, vì nay người ấy sống không bao lâu nữa". - "Này khanh, vậy rồi Ta có phải bị già không, một người chưa qua tuổi già?" - "Tâu Hoàng tử, Hoàng tử và cả con nữa, chúng ta tất cả sẽ bị già nua, dầu chúng ta chưa qua tuổi già" - "Này khanh, thôi nay thăm vườn ngự uyển như vậy vừa rồi. Hãy cho đánh xe trở về cung". - "Thưa vâng, Hoàng Tử!". Tâu Đại vương, con vâng lời Hoàng tử Vipassì, cho đánh xe trở về cung. Tâu Đại vương, Hoàng tử trở về cung, đau khổ, sầu muộn và suy nghĩ. "Sỉ nhục thay, cái gọi là sanh. Và ai sanh ra cũng phải già yếu như vậy".

4. Này các Tỷ-kheo, khi ấy vua Bandhumà suy nghĩ:
"Không thể để cho hoàng tử Vipassì từ chối không
trị vì. Không thể để cho Hoàng tử Vipassì xuất gia.
Không thể để cho lời của các vị Bà-la-môn đoán
tướng trở thành sự thật".

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3691

Này các Tỷ-kheo, rồi vua Bandhumà lại sắp đặt cho
hoàng tử Vipassì đầy đủ năm món dục lạc nhiều hơn
nữa, để hoàng tử Vipassì có thể trị vì, để hoàng tử
Vipassì khỏi phải xuất gia, để cho lời các vị Bà-la-
môn đoán tướng không trúng sự thật. Và, này các Tỷ-
kheo, hoàng tử Vipassì sống tận hưởng đầy đủ sung
túc năm món dục lạc.

5. Này các Tỷ-kheo hoàng tử Vipassì, sau thời gian nhiều năm, nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm cho gọi người đánh xe... (như trước).

6. Này các Tỷ-kheo, hoàng tử Vipassì, khi đang đi đến vườn ngự uyển, thấy một người bệnh hoạn, khổ não, nguy kịch, bò lết trong tiểu tiện, đại tiện của mình, cần có người khác nâng đỡ, cần có người khác dìu dắt. Thấy vậy, hoàng tử hỏi người đánh xe:

- "Này khanh, người này đã làm gì, mà mắt của
nó không giống mắt của những người khác,
giọng nói của nó không giống giọng nói của
những người khác?"

- "Tâu Hoàng tử, đó là một người được gọi là một người bệnh vậy".

- "Này khanh, sao người ấy được gọi là một

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3692

người bệnh?"

- "Tâu Hoàng tử, người ấy được gọi là một người bệnh vì người ấy chưa thoát khỏi căn bệnh của mình"

- "Này khanh, vậy rồi ta có bị bệnh không, một người chưa bị bệnh?"

- "Tâu Hoàng tử, Hoàng tử và cả con nữa, tất cả chúng ta sẽ bị bệnh tật, dầu chúng ta chưa bị bệnh tật".

- "Này khanh, thôi nay thăm vườn ngự uyển như vậy vừa rồi. Hãy cho đánh xe trở về cung".

- "Thưa vâng, Hoàng tử".

Này các Tỷ-kheo, người đánh xe vâng theo lời hoàng
tử cho đánh xe trở về cung. Này các Tỷ-kheo, hoàng
tử Vipassì về trong cung, đau khổ, sầu muộn và suy
nghĩ: "Sỉ nhục thay, cái gọi là sanh! Và ai sanh ra,
cũng phải già, cũng phải bệnh!"

7. Này các Tỷ-kheo, khi ấy vua Bandhumà cho gọi người đánh xe và hỏi: "Này khanh, Hoàng tử có vui vẻ không tại vườn ngự uyển? Hoàng tử có hoan hỷ không tại vườn ngự uyển?" - "Tâu Đại vương, Hoàng

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3693

tử không có vui vẻ tại vườn ngự uyển. Tâu Đại vương, Hoàng tử không có hoan hỷ tại vườn ngự uyển" - "Này khanh, khi đi đến vườn ngự uyển, Hoàng tử đã thấy gì?" - "Tâu Đại vương, Hoàng tử trong khi đến vườn ngự uyển thấy một người bệnh hoạn, khổ não, nguy kịch, bò lết trong tiểu tiện, đại tiện của mình, cần có người khác nâng đỡ, cần có người khác dìu dắt. Thấy vậy, Hoàng tử hỏi con: "Này khanh, người đó đã làm gì mà mắt của nó không giống mắt của người khác, giọng nói của nó không giống giọng nói của những người khác?" - "Tâu Hoàng tử, đó là một người được gọi là môt người bệnh vậy". - "Này khanh, sao người ấy được gọi là một người bệnh?" - "Tâu Hoàng tử, người ấy được gọi là người bệnh, vì người ấy chưa khỏi căn bệnh của mình!" - "Này khanh, vậy rồi ta có bị bệnh không, một người chưa bị bệnh?" - "Tâu Hoàng tử, Hoàng tử và cả con nữa, tất cả chúng ta sẽ bị bệnh tật, dầu chúng ta chưa bị bệnh tật". - "Này khanh, thôi nay thăm vườn ngự uyển như vậy vừa rồi! Hãy cho đánh xe trở về cung". - "Thưa vâng, Hoàng tử". Con vâng theo lời Hoàng tử cho đánh xe trở về cung. Tâu Đại vương, Hoàng tử về trong cung, đau khổ, sầu muộn và suy nghĩ: "Sỉ nhục thay, cái gọi là sanh! Và ai sanh ra, cũng phải già, cũng phải bệnh!".

- Này các Tỷ-kheo, khi ấy vua Bandhumà suy nghĩ:

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3694

"Không thể để cho Hoàng tử Vipassì từ chối không trị vì! Không thể để cho Hoàng tử Vipassì xuất gia! Không thể để cho lời của các vị Bà-la-môn đoán tướng trở thành sự thật". Này các Tỷ-kheo, rồi vua Bandhuma, lại sắp đặt cho hoàng tử Vipassì đầy đủ năm món dục lạc nhiều hơn nữa, để hoàng tử Vipassì có thể trị vì, để hoàng tử Vipassì không thể xuất gia, để cho lời các vị Bà-la-môn đoán tướng không trúng sự thật. Và này các Tỷ-kheo, hoàng tử Vipassì sống tận hưởng, đầy đủ, sung túc năm món dục lạc.

9. Này các Tỷ-kheo, hoàng tử Vipassì, sau thời gian
nhiều năm, nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm, cho gọi
người đánh xe: "Này khanh, hãy cho thắng các cỗ xe
thù thắng, chúng ta sẽ đi đến vườn ngự uyển để xem
phong cảnh". - "Thưa vâng, Hoàng tử".

Này các Tỷ-kheo, người đánh xe vâng lời hoàng tử
Vipassì, cho thắng các cỗ xe thù thắng rồi bạch
hoàng tử Vipassì: "Tâu hoàng tử, các cỗ xe thù thắng
đã thắng xong. Hãy làm những gì Hoàng tử xem là
hợp thời".

Này các Tỷ-kheo, lúc bấy giờ hoàng tử Vipassì leo lên cỗ xe thù thắng và cùng với các cỗ xe thù thắng khác, tiến đến vườn ngự uyển.

10. - Này các Tỷ-kheo, hoàng tử Vipassì trên đường

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3695

đi đến vườn ngự uyển, thấy một số đông người, mặc sắc phục khác nhau, và đang dựng một dàn hỏa táng. Thấy vậy, hoàng tử hỏi người đánh xe:

- "Này khanh, vì sao đám đông người ấy mặc sắc
phục khác nhau và đang dựng một dàn hỏa
táng?"
- "Tâu Hoàng tử, vì có một người vừa mới mệnh
chung"
- "Này khanh, vậy ngươi hãy đánh xe đến gần
người vừa mới mệnh chung!"
- "Thưa vâng, tâu Hoàng tử."
Này các Tỷ-kheo, người đánh xe vâng theo lời hoàng
tử, cho đánh xe đến người vừa mới mệnh chung. Này
các Tỷ-kheo, khi thấy thây người chết, hoàng tử
Vipassì hỏi:

- "Này khanh, sao người ấy được gọi là người đã
chết?"
- "Tâu Hoàng tử, người ấy được gọi là người đã
chết vì nay bà mẹ, ông cha, các người bà con
ruột thịt khác không thấy người ấy nữa; và
người ấy cũng không thấy bà mẹ, ông cha hay
những người bà con ruột thịt khác!"

MƯỜI HAI DUYÊN                                  3696

- "Này khanh, vậy Ta chưa chết, rồi có bị chết
không? Phụ vương, Mẫu hậu hay những người
bà con ruột thịt khác sẽ không thấy Ta chăng,
và Ta sẽ không thấy Phụ vương, Mẫu hậu hay
những bà con ruột thịt chăng?"
- "Tâu Hoàng tử, Hoàng tử và cả con nữa, chúng
ta tuy nay chưa chết nhưng rồi sẽ cũng bị chết.
Phụ vương, Mẫu hậu hay các người bà con ruột
thịt khác sẽ không thấy Hoàng Tử, và Hoàng tử
sẽ không thấy Phụ vương, Mẫu hậu hay các
người bà con ruột thịt khác".
- "Này khanh, thôi nay thăm vườn ngự uyển như
vậy vừa rồi. Hãy cho đánh xe trở về cung".
- "Thưa vâng, Hoàng tử".
Này các Tỷ-kheo, người đánh xe vâng lời hoàng tử,
cho đánh xe trở về cung. Này các Tỷ-kheo, hoàng tử
Vipassì về trong cung, đau khổ, sầu muộn và suy
nghĩ: "Sỉ nhục thay cái gọi là sanh! Và ai sanh ra
cũng phải già, cũng phải bệnh, cũng phải chết như
vậy!".

11. Này các Tỷ-kheo, khi ấy vua Bandhumà cho gọi người đánh xe và hỏi: "Này khanh, Hoàng tử có vui vẻ không, tại vườn ngự uyển? Hoàng tử có hoan hỷ

MƯỜI HAI DUYÊN                                   3697

không, tại vườn ngự uyển?"- "Tâu Đại vương, Hoàng tử không có vui vẻ tại vườn ngự uyển. Hoàng tử không có hoan hỷ tại vườn ngự uyển". - "Này khanh đi đến vườn ngự uyển, Hoàng tử đã thấy gì?" - "Tâu Đại vương, Hoàng tử trong khi đang đi đến vườn ngự uyển, thấy một số đông người, mặc sắc phục khác nhau và đang dựng một dàn hỏa táng. Thấy vậy Hoàng tử hỏi con: "Này khanh, vì sao đám đông người ấy, mặc sắc phục khác nhau và đang dựng một dàn hỏa táng?" - "Tâu Hoàng tử, vì có một người mới mệnh chung". - "Này khanh, vậy ngươi hãy đánh xe lại gần người vừa mới mệnh chung". - "Thưa vâng, tâu Hoàng tử". Con vâng theo lời Hoàng tử, cho đánh xe đến gần người vừa mới mệnh chung. Khi thấy thây chết, Hoàng tử hỏi con: "Này khanh, sao người ấy được gọi là người đã chết?" - "Tâu Hoàng tử, người ấy được gọi là người đã chết, vì nay bà mẹ, ông cha hay những bà con ruột thịt khác không thấy người ấy nữa! Và người ấy cũng không thấy bà mẹ, ông cha hay những người bà con ruột thịt khác". - "Này khanh, vậy Ta chưa chết rồi có bị chết không? Phụ vương, Mẫu hậu hay những người bà con ruột thịt khác sẽ không thấy Ta chăng? Và Ta sẽ không thấy Phụ vương, Mẫu hậu hay những người bà con ruột thịt khác chăng?" - "Tâu Hoàng tử, Hoàng tử và cả con nữa, chúng ta tuy nay chưa chết nhưng rồi cũng sẽ bị chết. Phụ vương, Mẫu hậu hay những

MƯỜI HAI DUYÊN                                   3698

người bà con ruột thịt khác sẽ không thấy hoàng tử,
và hoàng tử sẽ không thấy Phụ vương, Mẫu hậu hay
các người bà con ruột thịt khác" - "Này khanh, thôi
nay thăm vườn ngự uyển như vậy vừa rồi. Hãy cho
đánh xe trở về cung". - "Thưa vâng, Hoàng tử". Con
vâng theo lời hoàng tử Vipassì cho đánh xe trở về
cung. Hoàng tử về trong cung đau khổ, sầu muộn và
suy nghĩ: "Sỉ nhục thay cái gọi là sanh! Và ai sanh ra
cũng phải già, cũng phải bệnh, cũng phải chết như
vậy!".

12. Nay các Tỷ-kheo, khi ấy vua Bandhumà suy
nghĩ: "Không thể để cho hoàng tử Vipassì từ chối
không trị vì! Không thể để cho hoàng tử Vipassì xuất
gia. Không thể để cho lời các vị Bà-la-môn đoán
tướng trở thành sự thật".

- Này các Tỷ-kheo, rồi vua Bandhumà lại sắp đặt cho
hoàng tử Vipassì đầy đủ năm món dục lạc nhiều hơn
nữa, để hoàng tử Vipassì có thể trị vì, để hoàng tử
Vipassì không thể xuất gia, để cho lời các vị Bà-la-
môn đoán tướng không đúng sự thật. Và này các Tỷ-
kheo, Hoàng tử Vipassì sống tận hưởng, đầy đủ, sung
túc năm món dục lạc.

13. Này các Tỷ-kheo, hoàng tử Vipassì, sau thời gian nhiều năm, nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm cho gọi

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3699

người đánh xe: "Này khanh, hãy cho thắng các cỗ xe thù thắng, chúng ta sẽ đi đến vườn ngự uyển để xem phong cảnh". - "Thưa vâng, Hoàng tử".

Này các Tỷ-kheo, người đánh xe vâng lời hoàng tử
Vipassì, cho thắng các cỗ xe thù thắng rồi bạch
hoàng tử Vipassì: "Tâu Hoàng tử, các cỗ xe thù thắng
đã thắng xong. Hãy làm những gì Hoàng tử xem là
hợp thời".

Này các Tỷ-kheo, lúc bấy giờ hoàng tử Vipassì leo lên cỗ xe thù thắng và cùng với các cỗ xe thù thắng khác, tiến đến vườn ngự uyển.

14. Này các Tỷ-kheo, hoàng tử Vipassì trên đường đi đến ngự uyển thấy một vị xuất gia, đầu trọc, đắp áo cà sa. Thấy vậy, hoàng tử hỏi người đánh xe:

- "Này khanh, người này đã làm gì, mà đầu
người ấy lại khác đầu của những người khác,
và áo của người ấy cũng khác áo của những
người khác?"
- "Tâu Hoàng tử, người ấy được gọi là người
xuất gia!"
- "Này khanh, sao người ấy được gọi là người
xuất gia?"

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3700

- "Tâu Hoàng tử, xuất gia nghĩa là khéo tu phạm
hạnh, khéo tu tịnh hạnh, khéo hành thiện
nghiệp, khéo hành công đức nghiệp, khéo giữ
không hại chúng sanh, khéo có lòng từ đối với
chúng sanh!"
- "Này khanh, hãy đánh xe đến gần vị xuất gia".
- "Thưa vâng, Hoàng tử".
Này các Tỷ-kheo, người đánh xe vâng theo lời hoàng
tử Vipassì, đánh xe đến gần người xuất gia. Này các
Tỷ-kheo, rồi hoàng tử Vipassì hỏi vị xuất gia:

- "Thưa Hiền giả, Ngài đã làm gì, mà đầu của
Ngài không giống những người khác, và áo của
Ngài không giống các người khác?"
- "Thưa Hoàng tử, tôi là một người xuất gia!"
- "Thưa Hiền giả, thế nào gọi là người xuất gia?"
- "Thưa Hoàng tử, tôi là người được gọi là xuất
gia, vì tôi khéo tu phạm hạnh, khéo tu tịnh
hạnh, khéo hành thiện nghiệp, khéo hành công
đức nghiệp, khéo giữ không hại chúng sanh,
khéo có lòng từ đối với chúng sanh".
- "Thưa Hiền giả, lành thay hạnh xuất gia của

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3701

Ngài, lành thay khéo tu phạm hạnh, khéo tu
tịnh hạnh, khéo hành thiện nghiệp, khéo hành
công đức nghiệp, khéo giữ không hại chúng
sanh, khéo có lòng từ đối với chúng sanh".
15. Này các Tỷ-kheo, rồi hoàng tử Vipassì bảo người
đánh xe:

- "Này khanh, hãy lấy xe này và cho đánh xe về
cung. Còn Ta ở nơi đây, sẽ cạo bỏ râu tóc, đắp
áo cà sa, xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không
gia đình".

- "Thưa vâng, Hoàng tử".

Người đánh xe vâng lời hoàng tử Vipassì lấy xe và
đánh xe về cung. Còn hoàng tử Vipassì, chính tại chỗ
ấy, cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà sa, xuất gia từ bỏ gia
đình, sống không gia đình.

16. Này các Tỷ-kheo, lúc bấy giờ, tại kinh đô Bandhumatì có một đại chúng tám vạn bốn ngàn người nghe tin: "Hoàng tử Vipassì đã cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà sa, xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình". Khi nghe tin, các vị ấy suy nghĩ: "Pháp luật như vậy không phải tầm thường, xuất gia như vậy không phải tầm thường, vì hoàng tử Vipassì trong pháp luật ấy đã cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà sa, xuất

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3702

gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình". Nay hoàng
tử Vipassì đã cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà sa, xuất gia từ
bỏ gia đình, sống không gia đình tại sao chúng ta lại
không?"

Này các Tỷ-kheo, rồi đại chúng tám vạn bốn ngàn
người ấy cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà sa, xuất gia, từ bỏ
gia đình, sống không gia đình, dưới sự lãnh đạo của
Bồ-tát Vipassì. Rồi Bồ-tát Vipassì cùng với đồ
chúng, du hành, đi ngang qua những làng, thị xã và
đô thị.

17. Này các Tỷ-kheo, trong khi yên lặng tịnh cư, Bồ-
tát Vipassì suy nghĩ: "Sao Ta lại sống bị bao vây bởi
đồ chúng này. Tốt hơn là Ta sống một mình, lánh xa
đồ chúng này!"

Này các Tỷ-kheo, sau một thời gian Bồ-tát Vipassì sống một mình, lánh xa đồ chúng, tám vạn bốn ngàn vị xuất gia này đi một ngả, Bồ-tát Vipassì đi một ngả.

18. Này các Tỷ-kheo, trong khi yên lặng tịnh cư tại chỗ thanh vắng, Bồ-tát Vipassì suy nghĩ: "Thế giới này thật rơi vào cảnh khổ não, phải sanh rồi già, rồi chết, rồi từ bỏ thế giới này để tái sanh thế giới khác. Không một ai biết một con đường giải thoát khỏi sự đau khổ này, thoát khỏi già và chết".

MƯỜI HAI DUYÊN                                       3703

Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì suy nghĩ:
"Cái gì có mặt, già chết mới có mặt? Do duyên gì,
già chết sanh?". Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát
Vipassì, sau khi như lý tư duy, nhờ trí tuệ phát
sanh minh kiến sau đây: "Do sanh có mặt, nên già,
chết có mặt. Do duyên sanh, nên già chết sanh".

- Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì suy nghĩ:
"Cái gì có mặt, sanh mới có mặt? Do duyên gì,
sanh phát khởi?" Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát
Vipassì, sau khi như lý tư duy, nhờ trí tuệ,
phát sanh minh kiến sau đây: "Do hữu có
mặt nên sanh mới có mặt. Do duyên hữu, nên
sanh phát khởi".
- Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì suy nghĩ:
"Cái gì có mặt, hữu mới có mặt? Do duyên gì,
hữu phát sanh?" Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát
Vipassì, sau khi như lý tư duy, nhờ trí tuệ phát
sanh minh kiến sau đây: "Do thủ có mặt nên
hữu mới có mặt. Do duyên thủ, hữu phát sanh".
- Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì suy nghĩ:
"Cái gì có mặt, thủ mới có mặt? Do duyên gì,
thủ phát sanh?". Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát
Vipassì, sau khi như lý tư duy, nhờ trí tuệ phát
sanh minh kiến sau đây: "Do ái có mặt, thủ mới
phát sanh".

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3704

- Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì suy nghĩ:
"Cái gì có mặt, ái mới có mặt. Do duyên gì, ái
phát sanh?" Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát
Vipassì, sau khi như lý tư duy, nhờ trí tuệ phát
sanh minh kiến sau đây: "Do thọ có mặt, ái mới
có mặt. Do duyên thọ, ái phát sanh".
- Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì suy nghĩ:
"Cái gì có mặt, thọ mới có mặt. Do duyên gì,
thọ mới phát sanh?" Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-
tát Vipassì, sau khi như lý tư duy, nhờ trí tuệ
phát sanh minh kiến sau đây: "Do xúc có mặt,
thọ mới có mặt. Do duyên xúc, thọ mới phát
sanh".
- Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì suy nghĩ:
"Cái gì có mặt, xúc mới có mặt. Do duyên gì
xúc mới phát sanh?" Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-
tát Vipassì, sau khi như lý tư duy, nhờ trí tuệ
phát sanh minh kiến sau đây: "Do lục nhập có
mặt, xúc mới có mặt. Do duyên lục nhập, xúc
mới phát sanh ".
- Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì suy nghĩ:
"Cái gì có mặt, lục nhập mới có mặt. Do duyên
gì, lục nhập mới phát sanh?" Này các Tỷ-kheo,
rồi Bồ-tát Vipassì, sau khi như lý tư duy, nhờ
trí tuệ pháp sanh minh kiến sau đây: "Do danh

MƯỜI HAI DUYÊN                                   3705

sắc có mặt, lục nhập mới có mặt. Do duyên
danh sắc, lục nhập mới phát sanh".
- Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì suy nghĩ:
"Cái gì có mặt, danh sắc mới có mặt? Do duyên
gì, danh sắc mới phát sanh?" Này các Tỷ-kheo,
rồi Bồ-tát Vipassì, sau khi như lý tư duy, nhờ
trí tuệ pháp sanh minh kiến sau đây: "Do thức
có mặt, danh sắc có mới có mặt. Do duyên
thức, danh sắc mới phát sanh".
- Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì suy nghĩ:
"Cái gì có mặt, thức mới có mặt. Do duyên gì,
thức mới phát sanh?" Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-
tát Vipassì, sau khi như lý tư duy, nhờ trí tuệ
phát sanh minh kiến sau đây: "Do danh sắc có
mặt, thức mới có mặt. Do duyên danh sắc, thức
mới phát sanh".
19. Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì suy nghĩ như
sau: "Thức này xoay trở lui lại, từ nơi danh sắc,
không vượt khỏi danh sắc. Chỉ như thế này, con
người được sanh ra hay trở thành già, hay bị chết,
hay từ biệt cõi này, hay sanh lại ở cõi khác, nghĩa
là do duyên danh sắc, thức sanh; do duyên thức,
danh sắc sanh; do duyên danh sắc, lục nhập sanh;
do duyên lục nhập, xúc sanh; do duyên xúc, thọ
sanh; do duyên thọ, ái sanh; do duyên ái, thủ

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3706

sanh; do duyên thủ, hữu sanh; do duyên hữu,
sanh sanh; do duyên sanh, lão, tử, sầu bi, khổ ưu
não sanh. Như vậy là sự tập khởi của toàn bộ khổ
uẩn này".

 "Tập khởi, tập khởi". Này các Tỷ-kheo, từ nơi Bồ-
tát Vipassì, khởi sanh pháp nhãn từ trước chưa
từng được nghe, trí sanh, tuệ sanh, minh sanh, ánh
sáng sanh.

20. Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì suy nghĩ: "Do cái gì không có mặt, già chết không có mặt? Cái gì diệt, già chết diệt?" Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ- tát Vipassì, sau khi như lý tư duy, nhờ trí tuệ phát sanh minh kiến sau đây: "Do sanh không có mặt, già chết không có mặt, do sanh diệt, già chết diệt".

Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì suy nghĩ: "Do
cái gì không có mặt, sanh không có mặt? Cái gì diệt,
sanh diệt?" Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì, sau
khi như lý tư duy, nhờ trí tuệ phát sanh minh kiến
sau đây: "Do hữu không có mặt, sanh không có mặt,
do hữu diệt, sanh diệt".

Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì suy nghĩ: "Do cái gì không có mặt, hữu không có mặt? Cái gì diệt, hữu diệt?". Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì, sau khi như lý tư duy, nhờ trí tuệ phát sanh minh kiến

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3707

sau đây: "Do thủ không có mặt, hữu không có mặt, do thủ diệt, hữu diệt".

Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì suy nghĩ: "Do
cái gì không có mặt, thủ không có mặt? Cái gì diệt,
thủ diệt?" Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì, sau
khi như lý tư duy, nhờ trí tuệ phát sanh minh kiến
sau đây: "Do ái không có mặt, thủ không có mặt, do
ái diệt, thủ diệt".

Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì suy nghĩ: "Do
cái gì không có mặt, ái không có mặt? Cái gì diệt, ái
diệt?" Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì, sau khi
như lý tư duy, nhờ trí tuệ phát sanh minh kiến sau
đây: "Do thọ không có mặt, ái không có mặt, do thọ
diệt, ái diệt".

Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì suy nghĩ: "Do
cái gì không có mặt, thọ không có mặt? Cái gì diệt,
thọ diệt?" Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì, sau
khi như lý tư duy, nhờ trí tuệ phát sanh minh kiến
sau đây: "Do xúc không có mặt, thọ không có mặt,
do xúc diệt, thọ diệt".

Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì suy nghĩ: "Do cái gì không có mặt xúc không có mặt? Cái gì diệt, xúc diệt?" Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì, sau khi như lý tư duy, nhờ trí tuệ phát sanh minh kiến

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3708

sau đây: "Do lục nhập không có mặt, xúc không có mặt, do lục nhập diệt, xúc diệt".

Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì suy nghĩ: "Do cái gì có mặt, lục nhập không có mặt? Cái gì diệt, lục nhập diệt". Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì, sau khi như lý tư duy, nhờ trí tuệ phát sanh minh kiến sau đây: "Do danh sắc không có mặt, lục nhập không có mặt, do danh sắc diệt, lục nhập diệt".

Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì suy nghĩ: "Do cái gì không có mặt, danh sắc không có mặt? Cái gì diệt danh sắc diệt?" Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì, sau khi như lý tư duy, nhờ trí tuệ pháp sanh minh kiến sau đây: "Do thức không có mặt, danh sắc không có mặt, do thức diệt, danh sắc diệt".

Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì suy nghĩ: "Cái
gì không có mặt, thức không có mặt? Do cái gì diệt,
thức diệt?" Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì, sau
khi như lý tư duy, nhờ trí tuệ pháp sanh minh kiến
sau đây: "Do danh sắc không có mặt, thức không có
mặt, do danh sắc diệt, thức diệt".

21. Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì suy nghĩ: "Ôi, Ta đã chứng được con đường đưa đến Bồ- đề, nhờ pháp tu quán. Nghĩa là, do danh sắc diệt, thức diệt; do thức diệt, danh sắc diệt; do danh sắc

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3709

diệt, lục nhập diệt; do lục nhập diệt, xúc diệt; do xúc diệt, thọ diệt, do thọ diệt, ái diệt; do ái diệt, thủ diệt; do thủ diệt, hữu diệt; do hữu diệt, sanh diệt; do sanh diệt, già, chết, ưu, bi, khổ, sầu, não diệt. Như vậy, toàn bộ khổ uẩn diệt".

 "Diệt, diệt". Này các Tỷ-kheo, từ nơi Bồ-tát
Vipassì, khởi sanh pháp nhãn từ trước chưa từng
được nghe, trí sanh, tuệ sanh, minh sanh, ánh sáng
sanh.

22. Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì, sau một thời gian sống quán sự sanh diệt trong năm uẩn: "Đây là sắc, đây là sắc tập khởi, đây là sắc diệt. Đây là thọ, đây là thọ tập khởi, đây là thọ diệt. Đây là tưởng, đây là tưởng tập khởi, đây là tưởng diệt. Đây là hành, đây là hành tập khởi, đây là hành diệt! Đây là thức, đây là thức tập khởi, đây là thức diệt".

Và đối với Ngài, sau khi sống quán pháp sanh diệt trong năm thủ uẩn, chẳng bao lâu các lậu hoặc được tiêu trừ và Ngài được giải thoát.

III.

1. Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác liền suy nghĩ: "Nay Ta hãy thuyết pháp".

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3710

Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác suy nghĩ: "Pháp này do Ta chứng được, thật là sâu kín, khó thấy, khó chứng, tịch tịnh, cao thượng, siêu lý luận, vi diệu, chỉ người trí mới hiểu thấu. Còn quần chúng này thì ưu ái dục, khoái ái dục, ham thích ái dục. Đối với quần chúng ưa ái dục, khoái ái dục, ham thích ái dục, thật khó mà thấy được định lý ida-paccayata paticca samuppàda: Y tánh duyên khởi pháp; thật khó mà thấy được định lý tất cả hành là tịch tịnh, tất cả sanh y được trừ bỏ, ái được đoạn tận, ly dục, ái diệt, Niết-bàn. Nếu nay Ta thuyết pháp mà các người khác không hiểu Ta, thời như vậy thật khổ não cho Ta!"

2. Này các Tỷ-kheo, với Thế Tôn Vipassì, bậc A-la- hán, Chánh Đẳng Giác, những bài kệ bất khả tư nghì, từ trước chưa từng được nghe, được khởi lên:

Sao nay Ta lại nói lên chánh pháp mà Ta đã
chứng ngộ rất khó khăn.
Pháp này khó mà chứng ngộ với những ai bị
tham sân chi phối.
Những ai bị ái nhiễm và vô minh bao phủ rất
khó thấy pháp này.
Một pháp đi ngược dòng, vi diệu, thâm sâu,
khó thấy, vi tế.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       3711

Này các Tỷ-kheo, với những lời như vậy, suy tư trên vấn đề, tâm của Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, hướng về vô vi, thụ động, không muốn thuyết pháp. Khi bấy giờ, một trong các vị Đại Phạm thiên, khi biết được tư tưởng của Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, nhờ tư tưởng của mình, liền suy nghĩ: "Than ôi, thế giới sẽ bị tiêu diệt, thế giới sẽ bị hoại vong, nếu tâm của Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, hướng về vô vi, thụ động, không muốn thuyết pháp!"

3. Này các Tỷ-kheo, vị Đại Phạm thiên ấy, như một nhà lực sĩ duỗi thẳng cánh tay đã co lại, hay co lại cánh tay duỗi thẳng, cũng vậy vị ấy biến mất từ thế giới Phạm thiên và hiện ra trước mặt Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác. Này các Tỷ-kheo, rồi vị Đại Phạm thiên đắp thượng y trên một bên vai, quỳ đầu gối bên phải trên mặt đất, chắp tay hướng về Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác và bạch rằng: "Bạch Thế Tôn, hãy thuyết pháp! Bạch Thiện Thệ, hãy thuyết pháp! Có những chúng sanh ít bị bụi trần che phủ sẽ bị nguy hại nếu không được nghe chánh pháp. (Nếu được nghe), những vị này có thể thâm hiểu chánh pháp".

4. Này các Tỷ-kheo, được nghe nói vậy, Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác nói với vị

MƯỜI HAI DUYÊN                                       3712

Đại Phạm thiên: "Này Phạm thiên, Ta đã suy nghĩ
như sau: "Pháp này do Ta chứng được, thật là sâu
kín, khó thấy, khó chứng, tịch tịnh, cao thượng, siêu
lý luận, vi diệu, chỉ có người trí mới hiểu thấu. Còn
quần chúng này thì ưa ái dục, khoái ái dục, ham thích
ái dục. Đối với quần chúng ưa ái dục, khoái ái dục,
ham thích ái dục, thật khó mà thấy được định lý y
tánh duyên khởi pháp; thật khó mà thấy được định lý
tất cả hành là tịch tịnh, tất cả sanh y được trừ bỏ, ái
được đoạn tận, ly dục, ái diệt, Niết-bàn. Nếu nay Ta
thuyết pháp mà các người khác không hiểu Ta, thời
như vậy thật mệt mỏi cho Ta, thời như vậy thật khổ
não cho Ta". Này Phạm thiên, khi ấy những bài kệ
bất khả tư nghì, từ trước chưa từng nghe khởi lên nơi
Ta:

Sao nay Ta lại nói lên chánh pháp mà Ta đã
chứng ngộ rất khó khăn?
Pháp này khó mà chứng ngộ với những ai bị
tham sân chi phối.
Những ai bị ái nhiễm và vô minh bao phủ rất
khó mà thấy được pháp này.
Một pháp đi ngược dòng, vi diệu, thâm sâu, khó
thấy, vi tế.
Này Phạm thiên, với những lời như vậy, suy
tư trên vấn đề, tâm của Ta hướng về vô vi thụ động,

MƯỜI HAI DUYÊN                                       3713

không muốn thuyết pháp.

5. Này các Tỷ-kheo, lần thứ hai vị Đại Phạm thiên ấy... (như trên)...

6. Này các Tỷ-kheo, lần thứ ba, vị Đại Phạm thiên ấy
bạch Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng
Giác: "Bạch Thế Tôn, hãy thuyết pháp! Bạch Thiện
Thệ, hãy thuyết pháp! Có những chúng sanh ít bị bụi
trần che phủ sẽ bị nguy hại nếu không được nghe
chánh pháp, những vị này có thể thâm hiểu chánh
pháp!"

Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-
hán, Chánh Đẳng Giác biết được lời khuyên thỉnh
của vị Phạm Thiên, vì lòng từ bi đối với chúng sanh,
nhìn đời với Phật nhãn. Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn
Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác nhìn đời
với Phật nhãn, thấy có hạng chúng sanh nhiễm ít bụi
đời, nhiễm nhiều bụi đời, có hạng lợi căn độn căn, có
hạng tánh thuận tánh nghịch, có hạng dễ dạy khó
dạy, và một số ít thấy sự nguy hiểm phải tái sanh thế
giới khác và sự nguy hiểm của những hành động lỗi
lầm.

Như trong hồ sen xanh, sen hồng hay sen trắng, có một số hoa sen xanh, sen hồng hay sen trắng sanh ra dưới nước, lớn lên dưới nước, không

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3714

vượt lên khỏi mặt nước, được nuôi dưỡng dưới
nước; có một số hoa sen xanh, sen hồng hay sen
trắng sanh ra dưới nước lớn lên dưới nước, sống
vươn lên tới mặt nước, có một số hoa sen xanh, sen
hồng hay sen trắng sanh ra dưới nước lớn lên dưới
nước vươn lên khỏi mặt nước, không bị nước làm
đẫm ướt. Cũng vậy này các Tỷ-kheo, Thế Tôn
Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, nhìn quanh
thế giới với Phật nhãn. Ngài thấy có hạng chúng sanh
nhiễm ít bụi đời, nhiễm nhiều bụi đời, có hạng lợi
căn độn căn, có hạng tánh thuận tánh nghịch, có hạng
dễ dạy khó dạy, một số ít thấy sự nguy hiểm phải tái
sanh thế giới khác và sự nguy hiểm của những hành
động lỗi lầm.

7. Rồi vị Đại Phạm thiên, với tâm mình biết được tâm tư của Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, liền nói với Ngài, bài kệ sau đây:

Như con người đứng trên đỉnh núi nhìn quanh
dân chúng phía dưới.
Cũng vậy Ngài Sumedha lên lầu chánh pháp,
bậc biến nhãn, thoát ly sầu muộn.
Nhìn xuống quần chúng, âu lo sầu muộn bị
sanh già áp bức.
Hãy đứng lên, bậc anh hùng, bậc chiến thắng

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3715

ở chiến trường!
Vị trưởng đoàn lữ khách, đấng thoát ly mọi nợ
nần!
Thế Tôn hãy đi khắp thế giới hoằng dương
chánh pháp.
Có người nhờ được nghe, sẽ thâm hiểu diệu
nghĩa!
Này các Tỷ-kheo, rồi Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác trả lời vị Đại Phạm thiên với bài
kệ sau đây:

Cửa bất diệt đã được mở rộng,
Hỡi những ai được nghe, hãy từ bỏ tà kiến của
mình.
Vì nghĩ đến mệt mỏi hoài công, này Phạm
Thiên.
Ta không muốn giảng Chánh pháp vi diệu cho
loài người!

Này các Tỷ-kheo, rồi vị Đại Phạm thiên với ý nghĩ:
"Ta đã là người mở đường cho Thế Tôn Vipassì, bậc
A-la-hán, Chánh Đẳng Giác thuyết pháp", rồi đảnh
lễ Thế Tôn, thân bên hữu hướng về Ngài và biến mất
tại chỗ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   3716

8. Này các Tỷ-kheo, rồi Thế Tôn Vipassì, bậc A-la- hán, Chánh Đẳng Giác suy nghĩ: "Ta thuyết pháp cho ai trước tiên? Ai sẽ mau hiểu chánh pháp này?"

Này các Tỷ-kheo, rồi Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác suy nghĩ: "Nay vương tử Khanda
(Kiển-trà) và con vương sư Tissa (Đề-xá) trú ở kinh
đô Bandhumatì (Bàn-đầu-bà-đề) là bậc tri thức đa
văn, sáng suốt, đã từ lâu sống ít nhiễm ô bởi bụi đời.
Nay ta hãy thuyết pháp cho vương tử Khanda và con
vương sư Tissa trước tiên, hai vị này sẽ sớm thâm
hiểu chánh pháp này".

Rồi Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng
Giác như một nhà lực sĩ duỗi thẳng cánh tay đã co
lại, hay co lại cánh tay duỗi thẳng, biến mất từ cây
Bồ đề, hiện ra tại vườn Lộc Uyển Khenma, kinh đô
Bhadhumatì.

9. Này các Tỷ-kheo, rồi Thế Tôn Vipassì, bậc A-la- hán, Chánh Đẳng Giác gọi người giữ vườn:

- "Này bạn, hãy vào kinh đô Bandhumatì, nhắn
với vương tử Khanda và con vương sư Tissa
rằng Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác đã đến kinh đô Bandhumatì, hiện
trú ở Lộc Uyển Khema và muốn gặp hai vị!"

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3717

- "Thưa vâng, bạch Thế Tôn".

Này các Tỷ-kheo, người giữ vườn vâng theo lời dạy
của Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng
Giác, vào kinh đô Bandhumatì và thưa với vương tử
Khanda và con vương sư Tissa: "Thưa quý vị, Thế
Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác đã đến
kinh đô Bandhumatì và hiện ở Lộc Uyển Khema.
Ngài muốn gặp quý vị!"

10. Này các Tỷ-kheo, Vương tử Khanda và con
vương sư Tissa cho thắng những cỗ xe thù thắng, tự
mình leo lên một cỗ xe thù thắng rồi cùng với các cỗ
xe thù thắng khác, cho xe ra khỏi kinh thành
Bandhumati, đi đến Lộc Uyển Khema, đi xe cho đến
chỗ còn đi xe được, rồi xuống xe đi bộ đến trước Thế
Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác. Khi
đến nơi, hai vị này đảnh lễ Ngài và ngồi xuống một
bên.

11. Rồi Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác thuận thứ thuyết pháp, thuyết về bố thí, thuyết về trì giới, thuyết về các cõi trời, trình bày sự nguy hiểm, sự hạ liệt, sự nhiễm ô của dục vọng, và sự lợi ích của xuất ly. Khi Thế Tôn biết được tâm trí của hai vị này đã thuần thục, nhu thuận, thoát ly triền cái, cao thượng và an tịnh, Ngài bèn thuyết pháp thoại

MƯỜI HAI DUYÊN                                        3718

mà được chư Phật đề cao, tức là Khổ, Tập, Diệt, Đạo.
Cũng như tấm vải thuần tịnh không có tỳ vết, rất dễ
thấm màu nhuộm, cũng vậy, vương tử Khanda và
con vương sư Tissa, chính tại chỗ ngồi này chứng
được Pháp nhãn xa trần ly cấu: "Phàm pháp gì đã
sanh rồi cũng phải diệt".

12. Hai vị này đã thấy pháp, chứng pháp, ngộ pháp,
thể nhập vào pháp, nghi ngờ tiêu trừ, do dự, diệt tận,
chứng được tự tín, không y cứ người khác đối với
đạo pháp của đức Bổn Sư, liền bạch Thế Tôn
Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác:

"Thật di diệu thay, bạch Thế Tôn! Thật vi
diệu thay, bạch Thế Tôn! Như người dựng đứng lại
những gì bị quăng xuống, phơi bày ra những gì bị
che kín, chỉ đường cho người bị lạc hướng, đem đèn
sáng vào trong bóng tối để những ai có mắt có thể
thấy sắc. Cũng vậy chánh pháp đã được Thế Tôn
dùng nhiều phương tiện trình bày giải thích. Bạch
Thế Tôn, nay chúng con quy y Thế Tôn và quy y
Pháp. Bạch Thế Tôn, mong Thế Tôn cho chúng con
được xuất gia với Thế Tôn, mong Thế Tôn cho chúng
con được thọ đại giới".

13. Này các Tỷ-kheo, vương tử Khanda và con vương sư Tissa được xuất gia với Thế Tôn Vipassì,

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3719

bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, được thọ đại giới.
Rồi Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng
Giác giảng dạy hai vị này, khuyến khích làm cho
phấn khởi, làm cho hoan hỷ với pháp thoại, nêu rõ
sự nguy hiểm, sự hạ liệt, sự nhiễm ô của các pháp
hữu vi và sự lợi ích của Niết-bàn. Và hai vị nay nhờ
Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác
giảng dạy, khuyến khích, làm cho phấn khởi, làm cho
hoan hỷ với pháp thoại, không bao lâu tâm trí
không còn chấp thủ, được giải thoát khỏi các lậu
hoặc.

14. Này các Tỷ-kheo, trong khi kinh thành
Bandhumatì có đại chúng khoảng tám vạn bốn ngàn
vị được nghe: "Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác đã đến kinh thành Bandhumatì và
ở tại Lộc Uyển Khema. Vương tử Khanda và con
vương sư Tissa đã cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà-sa, xuất
gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình với Thế Tôn,
Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác".

Khi nghe vậy, các vị này tự nghĩ: "Chắc chắn, pháp luật này không thể tầm thường, sự xuất gia này không thể tầm thường, vì vương tử Khanda và con vương sư Tissa đã cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà-sa, xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Vương tử Khanda và con vương sư Tissa đã cạo bỏ râu tóc,

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3720

đắp áo cà-sa, xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình với Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác. Tại sao chúng ta lại không làm vậy?".

Này các Tỷ-kheo, rồi đại chúng ấy gồm khoảng tám
vạn bốn ngàn vị đi ra khỏi kinh thành Bandhumatì
đến Lộc Uyển Khema, chỗ Thế Tôn Vipassì, bậc A-
la-hán, Chánh Đẳng Giác ở, Khi đến nơi, các vị này
đảnh lễ Ngài và ngồi xuống một bên.

15. Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác thuận thứ thuyết pháp, thuyết về bố thí, thuyết về trì giới, thuyết về các cõi trời, trình bày sự nguy hiểm, sự hạ liệt, sự nhiễm ô của dục vọng và sự lợi ích của xuất ly. Khi Thế Tôn biết được tâm trí của các vị này đã thuần thục, nhu thuận, thoát ly triền cái, cao thượng và an tịnh, Ngài bèn thuyết pháp thoại mà chư Phật đã đề cao, tức là Khổ, Tập, Diệt, Đạo. Cũng như tấm vải thuần tịnh, không có tỳ vết rất dễ thấm màu nhuộm, cũng vậy tám vạn bốn ngàn vị này, chính tại chỗ ngồi này, chứng được pháp nhãn xa trần ly cấu: "Phàm pháp gì đã sanh rồi cũng phải diệt".

16. Những vị này đã thấy pháp, chứng pháp, ngộ pháp, thể nhập vào pháp, nghi ngờ tiêu trừ, do dự diệt tận, chứng được tự tín, không y cứ người khác đối với đạo pháp của đức Bổn Sư, liền bạch Thế Tôn

MƯỜI HAI DUYÊN                                        3721

Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác: "Thật vi
diệu thay, bạch Thế Tôn! Thật vi diệu thay, bạch Thế
Tôn, Như người dựng đứng lại, những gì bị quăng
xuống, phơi bày ra những gì bị che kín, chỉ đường
cho người bị lạc hướng, đem đèn sáng vào trong
bóng tối để những ai có mắt có thể thấy sắc. Cũng
vậy, chánh pháp đã được Thế Tôn dùng nhiều
phương tiện trình bày, giải thích. Bạch Thế Tôn, nay
chúng con quy y Thế Tôn và quy y Pháp. Bạch Thế
Tôn, mong Thế Tôn cho chúng con được xuất gia với
Thế Tôn, mong Thế Tôn cho chúng con được thọ đại
giới!".

17. Này các Tỷ-kheo, tám vạn bốn ngàn vị này được
xuất gia với Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác, được thọ đại giới. Rồi Thế Tôn Vipassì,
bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác giảng dạy những vị
này, khuyến khích, làm cho phấn khởi, làm cho hoan
hỷ với pháp thoại, nêu rõ sự nguy hiểm, sự hạ liệt, sự
nhiễm ô của các pháp hữu vi và sự lợi ích của Niết
Bàn. Và những vị này, nhờ Thế Tôn Vipassì bậc A-
la-hán, Chánh Đẳng Giác giảng dạy, khuyến khích,
làm cho phấn khởi, làm cho hoan kỷ với pháp thoại,
không bao lâu tâm trí không còn chấp chủ, được giải
thoát khỏi các lậu hoặc.

18. Này các Tỷ-kheo, nay tám vạn bốn ngàn các vị

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3722

xuất gia từ trước, được nghe: "Thế Tôn Vipassì, bậc
A-la-hán, Chánh Đẳng Giác đã đến kinh thành
Bandhumatì, ở tại Lộc Uyển Khema và thuyết pháp".
Này các Tỷ-kheo, tám vạn bốn ngàn vị xuất gia này,
đi đến Lộc Uyển Khema, chỗ Thế Tôn Vipassì, bậc
A-la-hán, Chánh Đẳng Giác ở. Khi đến nơi, các vị
này đảnh lễ Ngài và ngồi xuống một bên.

19. Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng
Giác thuận thứ thuyết pháp, thuyết về bố thí, thuyết
về trì giới, thuyết về các cõi trời, trình bày sự nguy
hiểm, sự hạ liệt, sự nhiễm ô của dục vọng và sự lợi
ích của xuất ly. Khi Thế Tôn biết được tâm trí của
các vị này đã thuần thục, nhu thuận, thoát ly triền cái,
cao thượng và an tịnh, Ngài bèn thuyết pháp thoại
mà chư Phật đã đề cao, tức là Khổ, Tập, Diệt, Đạo.
Cũng như tấm vải thuần tịnh, không có tỳ vết, rất dễ
thấm màu nhuộm, cũng vậy tám vạn bốn ngàn vị xuất
gia này, chính tại chỗ ngồi này, chứng được pháp
nhãn xa trần ly cấu: "Phàm pháp gì đã sanh ra rồi
cũng phải diệt".

20. Những vị này đã thấy pháp, chứng pháp, ngộ pháp, thể nhập vào pháp, nghi ngờ tiêu trừ, do dự diệt tận, chứng được tự tín, không y cứ người khác đối với đạo pháp của đức Bổn Sư, liền bạch Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác: "Thật vi

MƯỜI HAI DUYÊN                                        3723

diệu thay, bạch Thế Tôn! Thật vi diệu thay, Bạch Thế
Tôn! Như người dựng đứng lại những gì bị quăng
xuống, phơi bày ra những gì bị che kín, chỉ đường
cho người bị lạc hướng, đem đèn sáng vào trong
bóng tối để những ai có mắt có thể thấy sắc. Cũng
vậy chánh pháp đã được Thế Tôn dùng nhiều phương
tiện trình bày giải thích. Bạch Thế Tôn, nay chúng
con quy y Thế Tôn, quy y Pháp và quy y Tăng. Bạch
Thế Tôn, mong Thế Tôn cho chúng con được xuất
gia với Thế Tôn, mong Thế Tôn cho chúng con được
thọ đại giới!".

21. Này các Tỷ-kheo, tám vạn bốn ngàn vị xuất gia
với Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng
Giác được thọ đại giới. Rồi Thế Tôn Vipassì, bậc A-
la-hán, Chánh Đẳng Giác giảng dạy những vị này,
khuyến khích, làm cho phấn khởi, làm cho hoan hỷ
với pháp thoại, nêu rõ sự nguy hiểm, sự hạ liệt, sự
nhiễm ô của các pháp hữu vi và sự lợi ích của Niết
Bàn. Và những vị này nhờ Thế Tôn Vipassì, bậc A-
la-hán, Chánh Đẳng Giác giảng dạy, khuyến khích,
làm cho phấn khởi, làm cho hoan hỷ với pháp thoại,
không bao lâu tâm trí không còn chấp chủ, được giải
thoát khỏi các lậu hoặc.

22. Này các Tỷ-kheo, lúc bấy giờ đại chúng Tỷ-kheo khoảng sáu trăm tám mươi vạn vị trú tại kinh đô

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3724

Bandhumatì. Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, trong khi yên lặng tịnh cư đã suy nghĩ như sau: "Nay đại chúng Tỷ-kheo khoảng sáu trăm tám mươi vạn vị trú tại kinh thành Bandhumatì. Sao Ta lại không khuyến dạy các vị Tỷ- kheo ấy: "Này các Tỷ-kheo, hãy đi cùng khắp, vì hạnh phúc cho đại chúng, vì an lạc cho đại chúng, vì lòng thương tưởng cho đời, vì hạnh phúc, vì lợi ích, vì an lạc cho loài Người, loài Trời. Chớ có đi hai người cùng một chỗ. Này các Tỷ-kheo, hãy thuyết giảng chánh pháp, sơ thiện, trung thiện, hậu thiện, nghĩa văn đầy đủ, văn cú vẹn toàn. Hãy nêu rõ đời sống phạm hạnh hoàn toàn thanh tịnh. Có những chúng sanh ít nhiễm bụi đời, nếu không được nghe chánh pháp sẽ bị nguy hại. (Nếu được nghe), sẽ thâm hiểu chánh pháp. Cứ sáu năm, hãy đến tại kinh đô Bandhumati để tụng đọc giới bổn".

23. Này các Tỷ-kheo, một vị Đại Phạm thiên khác, với tâm tư của mình biết được tâm tư của Thế Tôn Vipassi, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác. Như một vị lực sĩ duỗi cánh tay co lại hay co lại cánh tay đã duỗi ra, vị này biến mất ở cõi Phạm thiên và hiện ra trước mặt Thế Tôn Vipassi, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác. Này các Tỷ kheo, lúc bấy giờ vị Đại Phạm thiên, đắp thượng y trên một bên vai, chắp tay hướng đến Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3725

Đẳng Giác và bạch Ngài:

- "Như vậy là phải, bạch Thế Tôn! Như vậy
là phải, bạch Thiện Thệ! Bạch Thế Tôn, Thế Tôn hãy
khuyến dạy đại chúng Tỷ-kheo khoảng sáu trăm tám
mươi vạn vị ở kinh đô Bandhumati: "Này các Tỷ-
kheo hãy đi cùng khắp, vì hạnh phúc cho đại chúng,
vì an lạc cho đại chúng, vì lòng thương tưởng cho
đời, vì hạnh phúc, vì lợi ích, vì an lạc cho loài Người,
loài Trời. Chớ có đi hai người cùng một chỗ. Này các
Tỷ-kheo, hãy thuyết giảng chánh pháp, sơ thiện,
trung thiện, hậu thiện, nghĩa văn đầy đủ, văn cú vẹn
toàn. Hãy nêu rõ phạm hạnh hoàn toàn thanh tịnh.
Có những chúng sanh ít nhiễm bụi đời, nếu không
được nghe chánh pháp sẽ bị nguy hại. (Nếu được
nghe), sẽ thâm hiểu chánh pháp". Bạch Thế Tôn,
chúng con sẽ làm như các vị Tỷ-kheo. Sau sáu năm,
các vị này đến kinh đô Bandhumati để tụng đọc giới
bổn".

Này các Tỷ-kheo, Đại Phạm thiên thuyết như vậy.
Sau khi nói xong, vị này đảnh lễ Thế Tôn Vipassi,
bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, lưng bên hữu
hướng về Ngài và biến mất tại chỗ.

24. Này các Tỷ-kheo, rồi Thế Tôn Vipassi, bậc A-la- hán, Chánh Đẳng Giác, vào buổi chiều xuất định

MƯỜI HAI DUYÊN                                        3726

đứng dậy và nói với các vị Tỷ-kheo:

- Này các Tỷ-kheo, trong khi Ta yên lặng tịnh cư tại chỗ thanh vắng, ý nghĩ sau đây khởi lên: "Nay đại chúng Tỷ-kheo khoảng sáu trăm tám mươi vạn vị trú tại kinh thành Bandhamatì. Sao Ta lại không khuyến dạy các Tỷ-kheo ấy: "Này các Tỷ-kheo, hãy đi cùng khắp vì hạnh phúc cho đại chúng, vì an lạc cho đại chúng, vì lòng thương tưởng cho đời, vì hạnh phúc, vì lợi ích, vì an lạc cho loài Người, loài Trời. Chớ có đi hai người cùng một chỗ. Này các Tỷ-kheo, hãy thuyết giảng chánh pháp, sơ thiện, trung thiện, hậu thiện, nghĩa lý đầy đủ, văn cú vẹn toàn. Hãy nêu rõ đời sống phạm hạnh hoàn toàn thanh tịnh. Có những chúng sanh ít nhiễm bụi đời, nếu không được nghe chánh pháp sẽ bị nguy hại. (Nếu được nghe), sẽ thâm hiểu chánh pháp. Cứ sau sáu năm, hãy đến tại kinh đô Bandhumati để tụng đọc giới bổn".

25. Này các Tỷ-kheo, một Đại Phạm thiên khác với tâm tư của mình, biết được tâm tư của Ta. Như một vị lực sĩ duỗi cánh tay đã co lại hay co lại cánh tay đã duỗi ra, vị này biến mất ở cõi Phạm thiên và hiện ra trước mắt Ta. Này các Tỷ-kheo, vị Đại Phạm thiên, đắp thượng y trên một bên vai, chấp tay hướng đến Ta và bạch với ta: "Như vậy là phải, Bạch Thế Tôn! Như vậy là phải. Bạch Thiện Thệ! Bạch Thế

MƯỜI HAI DUYÊN                                       3727

Tôn! Thế Tôn hãy khuyến dạy đại chúng Tỷ-kheo
khoảng sáu trăm tám mươi vạn vị ở kinh đô
Bandhumatì: "Này các Tỷ-kheo, hãy đi cùng khắp,
vì hạnh phúc cho đại chúng, vì an lạc cho đại chúng,
vì lòng thương tưởng cho đời, vì hạnh phúc, vì lợi
ích, vì an lạc cho loài Người, loài Trời. Chớ có đi hai
người cùng một chỗ. Này các Tỷ-kheo, hãy thuyết
giảng chánh pháp, sơ thiện, trung thiện, hậu thiện,
nghĩa lý đầy đủ, văn cú vẹn toàn. Hãy nêu rõ phạm
hạnh hoàn toàn thanh tịnh. Có những chúng sanh ít
nhiễm bụi đời, nếu không được nghe chánh pháp, sẽ
bị nguy hại. (Nếu được nghe), sẽ thâm hiểu chánh
pháp. Bạch Thế Tôn, chúng con sẽ làm như các Tỷ-
kheo. Sau sáu năm các vị này sẽ đến kinh đô
Bandhumatì để tụng đọc giới bổn". Này các Tỷ-
kheo, vị Đại Phạm thiên thuyết như vậy. Sau khi nói
xong, vị này đảnh lễ Ta, lưng bên hữu hướng về Ta
và biến mất tại chỗ.

26. Này các Tỷ-kheo, Ta khuyến dạy các ngươi: "Này các Tỷ-kheo, hãy đi cùng khắp, vì hạnh phúc cho đại chúng, vì an lạc cho đại chúng, vì lòng thương tưởng cho đời, vì hạnh phúc, vì lợi ích, vì an lạc cho loài Người, loài Trời. Chớ có đi hai người cùng một chỗ. Này các Tỷ-kheo, hãy thuyết giảng chánh pháp, sơ thiện, trung thiện, hậu thiện, nghĩa lý đầy đủ, văn cú vẹn toàn. Hãy nêu rõ đời sống phạm

MƯỜI HAI DUYÊN                                       3728

hạnh hoàn toàn thanh tịnh. Có những chúng sanh ít
nhiễm bụi đời, nếu không được nghe giảng chánh
pháp sẽ bị nguy hại. (Nếu được nghe), sẽ thâm hiểu
chánh pháp. Cứ sau sáu năm, hãy đến tại kinh đô
Bandhumatì để tụng đọc giới bổn".

Này các Tỷ-kheo, những Tỷ-kheo ấy, một phần lớn trong ngày ấy đã lên đường đi khắp quốc độ.

27. Này các Tỷ-kheo, lúc bấy giờ tại Jambudĩpa
(Diêm phù đề) có tám vạn bốn ngàn túc xá. Khi một
năm vừa mãn, chư Thiên tuyên bố: "Này Hiền giả,
một năm vừa mãn, nay còn lại năm năm. Sau năm
năm, hãy đến tại kinh đô Bandhamatì để tụng đọc
giới bổn!"

Hai năm đã mãn, chư Thiên tuyên bố: "Này Hiền giả,
hai năm vừa mãn, nay còn lại bốn năm. Sau bốn năm,
hãy đến tại kinh đô Bandhumatì để tụng đọc giới
bổn!".

Ba năm đã mãn, chư Thiên tuyên bố: "Này Hiền giả, ba năm đã mãn, nay còn lại ba năm. Sau ba năm, hãy đến tại kinh đô Bandhumatì để tụng đọc giới bổn!".

Bốn năm đã mãn, chư Thiên tuyên bố: "Này Hiền giả, bốn năm đã mãn, nay còn hai năm. Sau hai năm, hãy đến kinh đô Bandhumatì để tụng đọc giới bổn!".

MƯỜI HAI DUYÊN                                  3729

Năm năm đã mãn, chư Thiên tuyên bố: "Này Hiền
giả, năm năm đã mãn, nay còn lại một năm. Sau một
năm, hãy đến tại đô Bandhumati để tụng đọc giới
bổn!"

Sáu năm đã mãn, chư Thiên tuyên bố: "Này Hiền giả, sáu năm đã mãn. Nay đã đến ngày đi đến kinh đô Bandhumati để tụng đọc giới bổn".

Này các Tỷ-kheo, các Tỷ-kheo ấy, một số vị với thần
lực của mình, một số với thần lực của chư Thiên
trong ngày ấy đã đi đến kinh đô Bandhumatì để tụng
đọc giới bổn.

28. Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Vipassì, bậc A-la- hán, Chánh Đẳng Giác, giữa chúng Tỷ-kheo, tụng đọc giới bổn này:

"Chư Phật dạy Niết-bàn là đệ nhất.
"Nhẫn nhục, khổ hạnh, kham nhẫn, là đệ
nhất.
"Người xuất gia hại người xuất gia khác.
"Hại người khác như vậy không xứng gọi là
Sa-môn.
"Mọi điều ác không làm, hướng tâm các
thiện nghiệp.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   3730

"Giữ tâm trí thanh tịnh, chính lời chư Phật
dạy.
"Không chỉ trích, không đánh đập, giữ mình
trong giới bổn.
"Ăn uống có tiết độ, ngủ nghỉ riêng một
mình.
"Hướng tâm đến cao khiết, chính lời chư
Phật dạy".

29. Này các Tỷ-kheo, một thời ta ở tại Ukkhattha
(Úc-Già La), trong rừng Subhaga, dưới gốc cây ta-la
vương. Này các Tỷ-kheo, trong khi Ta an lặng tịnh
cư, tư tưởng sau đây khởi lên: "Có một trú xứ, một
loại chúng sanh rất dễ đến mà Ta từ trước không đến
ở trong một thời gian khá lâu! Đó là chư Thiên
Suddhàvàsa (Tịnh Cư thiên). Vậy nay Ta hãy đến
chư Thiên ở Tịnh Cư thiên!".

Này các Tỷ-kheo, như một lực sĩ duỗi cánh tay đã co
lại, hay co lại cánh tay đã duỗi ra, Ta biến mất ở
Ukkattha, trong rừng Subhaga, dưới gốc cây Ta-La
vương và hiện ra trước chư Thiên ở Tịnh Cư thiên.
Trong đại chúng chư Thiên ấy một số vài ngàn chư
Thiên đến chỗ Ta ở, đảnh lễ Ta và đứng một bên, chư
Thiên ấy đã nói với Ta như sau:

MƯỜI HAI DUYÊN                                   3731

- "Này Hiền giả, nay đã được chín mươi mốt
kiếp, từ khi Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác ra đời. Này Hiền giả, Thế
Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác
sanh, thuộc chủng tánh Sát Đế Ly. Này Hiền
giả, Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác thuộc danh tánh Kondanna (Câu-
Ly-Nhã). Này Hiền giả, trong thời Thế Tôn
Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, giác
ngộ dưới gốc cây Pàtali (Ba-ba-la). Này Hiền
giả, hai vị hiền sĩ, đệ nhất đệ tử của Thế Tôn
Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác tên là
Khanda (Kiển-trà) và Tissa (Đề-xá). Này Hiền
giả, trong thời Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác có ba Tăng hội, một Tăng
hội sáu trăm tám mươi vạn Tỷ-kheo, một Tăng
hội mười vạn Tỷ-kheo, một Tăng hội tám vạn
Tỷ-kheo. Này Hiền giả, Thế Tôn Vipassì, bậc
A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, có vị thị giả Tỷ-
kheo tên Asoka (A-dục), vị này là vị thị giả đệ
nhất. Này Hiền giả, phụ vương Thế Tôn
Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, tên
là Bandhuma, mẫu hậu tên là Bandhumatì
(Bàn-đầu-bà-đề). Kinh thành của vua
Bandhuma tên là Bandhumatì. Này Hiền giả,
Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng
Giác xuất thế tục như thế này, xuất gia như thế

MƯỜI HAI DUYÊN                                   3732

này, tinh tấn như thế này, giác ngộ như thế này,
chuyển pháp luân như thế này. Này Hiền giả,
chúng con là những người đã tu phạm hạnh
với Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác đã diệt trừ dục vọng và đã sanh ra
tại chỗ này".

30. Này các Tỷ-kheo, lại trong đại chúng chư Thiên ấy, một số vài ngàn chư Thiên...

... một số vài trăm chư Thiên đến chỗ Ta ở, đảnh lễ Ta và đứng một bên. Này các Tỷ-kheo, sau khi đứng một bên, chư Thiên ấy đã nói với Ta:

- "Này Hiền giả, trong hiền kiếp này, Thế Tôn,
bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác nay ra đời.
Này Hiền giả, Thế Tôn, thuộc chủng tánh Sát-
đế -lỵ, thuộc gia tộc Sát-đế-lỵ. Này Hiền giả,
Thế Tôn thuộc danh tánh Gotama (Cù-đàm).
Này Hiền giả, Thế Tôn tuổi thọ không bao
nhiêu, ít oi, tuổi thọ loài người khoảng một
trăm năm hay hơn một chút. Này Hiền giả, Thế
Tôn giác ngộ dưới gốc cây assattha (bát-đa- la).
Này Hiền giả, Thế Tôn có hai vị hiền sĩ, đệ nhất
đệ tử tên là Sàriputta và Moggallàna (Xá-lợi-
phất và Mục kiền-liên). Này Hiền giả, Thế Tôn
có một Tăng hội một ngàn hai trăm năm mươi

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3733

vị. Này Hiền giả, Tăng hội này của Thế Tôn
gồm toàn những vị đã diệt trừ lậu hoặc. Này
Hiền giả, Thế Tôn có vị thị giả Tỷ-kheo tên là
Ànanda (A-nan), vị này là thị giả đệ nhất. Này
Hiền giả, phụ vương của Thế Tôn tên là
Suddhodana (Tịnh Phạn), Hoàng hậu là Màyà
(Ma-gia) kinh đô là Kapilavatthu (Ca-tỳ-la-vệ).
Này Hiền giả, Thế Tôn xuất thế tục như thế
này, xuất gia như thế này, tinh tấn như thế này,
giác ngộ như thế này, chuyển pháp luân như
thế này. Này Hiền giả, chúng tôi là những
người đã tu phạm hạnh với Thế Tôn, đã diệt
trừ dục vọng và đã sanh ra tại chỗ này".

31. Này các Tỷ-kheo, rồi Ta cùng với chư Thiên
Avihà (Vô Nhiệt thiên) đến chư Thiên Atappà (Vô
Phiền thiên). Này các Tỷ-kheo, rồi cùng với chư
Thiên Avihà và chư Thiên Atappà đến chư Thiên
Sudassà (Thiện Kiến thiên). Này các Tỷ-kheo, rồi Ta
cùng với chư Thiên Avihà, chư Thiên Atappà và chư
Thiên Sudassa đến chư Thiên Sudassi (Thiện Hiện
thiên).

Này các Tỷ-kheo, rồi Ta cùng với chư Thiên Avihà,
chư Thiên Atappà, chư Thiên Sudassà và chư Thiên
Sudassì đến chư Thiên Akanitthà (Sắc Cứu Kính
thiên). Này các Tỷ-kheo, lại trong Đại chúng chư

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3734

Thiên ấy, một số vài ngàn chư Thiên đến chỗ Ta ở,
đảnh lễ Ta và đứng một bên. Này các Tỷ-kheo, sau
khi đứng một bên, chư Thiên ấy đã nói với Ta như
sau: "Này Hiền giả, nay đã được chín mươi mốt kiếp,
từ khi Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng
Giác ra đời... (như số 29)".

32. Này các Tỷ-kheo, lại trong đại chúng chư Thiên
ấy, một số vài ngàn chư Thiên (như trước) một số vài
trăm chư Thiên đến chỗ Ta ở, đảnh lễ Ta và đứng
một bên. Này các Tỷ-kheo, sau khi đứng một bên,
chư Thiên ấy đã nói với Ta như sau: "Này Hiền giả,
trong Hiền kiếp này đức Thế Tôn, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác nay ra đời... (như số 30)".

33. Này các Tỷ-kheo, như vậy Như Lai khéo chứng
đạt pháp giới này, Như Lai nhớ chư Phật quá
khứ, những vị này đã nhập Niết-bàn, đã đoạn các
chướng đạo, đã chấm dứt sự luân hồi, đã thoát ly mọi
đau khổ. Như Lai cũng nhớ đến chủng tánh các vị
này cũng nhớ đến danh tánh, cũng nhớ đến tộc tánh,
cũng nhớ đến tuổi thọ, cũng nhớ đến hai vị đệ tử,
cũng nhớ đến các Tăng hội như sau: "Các bậc Thế
Tôn này, sanh tánh là như vậy, danh tánh là như vậy,
tộc tánh là như vậy, giới hạnh là như vậy, pháp hạnh
là như vậy, tuệ hạnh là như vậy, trí hạnh là như vậy,
giải thoát là như vậy".

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3735

Thế Tôn thuyết pháp như vậy. Các vị Tỷ-kheo ấy hoan hỷ tín thọ lời dạy của Thế Tôn.

MƯỜI HAI DUYÊN                              3736

468 Sáu nhập - Do biết như thế nào mà Vô minh được đoạn tận, Minh được..- Kinh Vô Minh – Tương IV, 57

Vô Minh – Tương IV, 57

1) Rồi một Tỷ-kheo đi đến Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên.

3) Ngồi xuống một bên, Tỷ-kheo ấy bạch Thế Tôn:

-- Do biết như thế nào, bạch Thế Tôn, do thấy như thế nào, vô minh được đoạn tận, minh được sanh khởi?

4) -- Này Tỷ-kheo, do biết, do thấy mắt là vô thường,
vô minh được đoạn tận, minh được sanh khởi. Do
biết, do thấy các sắc là vô thường, vô minh được
đoạn tận, minh được sanh khởi... nhãn thức... nhãn
xúc... Do duyên nhãn xúc khởi lên cảm thọ gì, lạc,
khổ hay bất khổ bất lạc; do biết, do thấy cảm thọ ấy
là vô thường, vô minh được đoạn tận, minh được
sanh khởi.

5-8) Tai... Mũi... Lưỡi... Thân...

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3737

9) Do biết, do thấy ý là vô thường, vô minh được
đoạn tận, minh được sanh khởi... Các pháp... Ý
thức... Ý xúc... Do duyên ý xúc khởi lên cảm thọ gì,
lạc, khổ, hay bất khổ bất lạc; do biết, do thấy cảm thọ
ấy là vô thường, vô minh được đoạn tận, minh được
sanh khởi.

10) Do biết như vậy, này các Tỷ-kheo, do thấy như vậy, vô minh được đoạn tận, minh được sanh khởi.

Vô Minh 1 – 89tu4

1) ...

2) Rồi một Tỷ-kheo đi đến Thế Tôn...

3) Ngồi xuống một bên, Tỷ-kheo ấy bạch Thế Tôn:

-- Có một pháp gì, bạch Thế Tôn, nếu Tỷ-kheo đoạn tận pháp ấy, thời vô minh được đoạn tận và minh sanh khởi?

-- Có một pháp, này Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo đoạn tận pháp ấy, vô minh được đoạn tận, minh sanh khởi.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       3738

4) -- Một pháp ấy là gì, bạch Thế Tôn, nếu Tỷ-kheo đoạn tận pháp ấy, vô minh được đoạn tận và minh sanh khởi?

-- Vô minh, này Tỷ-kheo, là một pháp, nếu Tỷ-kheo đoạn tận pháp ấy, vô minh được đoạn tận, minh sanh khởi.

5) -- Tỷ-kheo biết như thế nào, bạch Thế Tôn, thấy như thế nào, vô minh được đoạn tận, minh được sanh khởi?

6) -- Này Tỷ-kheo, Tỷ-kheo biết mắt, thấy mắt là vô thường nên vô minh đoạn tận, minh sanh khởi.

... tai... mũi...

7-11) ... lưỡi... thân... ý...

12) Này Tỷ-kheo, do Tỷ-kheo biết như vậy, thấy như vậy nên vô minh được đoạn tận, minh được sanh khởi.

Vô Minh 2 – Tương IV, 90

1-5) (Như kinh trước)

MƯỜI HAI DUYÊN                                   3739

6) -- Ở đây, này Tỷ-kheo, một Tỷ-kheo có nghe:
"Các pháp không nên thiên chấp". Này Tỷ-kheo,
nếu Tỷ-kheo ấy nghe như sau: "Tất cả các pháp
không nên thiên chấp", vị ấy thắng tri tất cả các pháp.
Do liễu tri tất cả pháp nên thấy tất cả tướng có thể
thay đổi. Vị ấy thấy con mắt có thể thay đổi... các
sắc... nhãn thức... nhãn xúc... Do duyên ý xúc khởi
lên cảm thọ gì, lạc, khổ hay bất khổ bất lạc; vị ấy
thấy cảm thọ ấy có thể thay đổi.

7) Này Tỷ-kheo, do Tỷ-kheo biết vậy, thấy vậy nên vô minh được đoạn tận, minh được sanh khởi.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       3740

469 Sáu nhập - Do biết như thế nào mà các kiết sử, lậu hoặc, tùy miên được đoạn tận - Kinh Kiết Sử 1 – Tương IV, 58

Kiết Sử 1 – Tương IV, 58

1) ...

3)-- Do biết như thế nào, bạch Thế Tôn, do thấy như thế nào, các kiết sử được đoạn tận?

4-9) -- Này các Tỷ-kheo, do biết, do thấy mắt là vô
thường, các kiết sử được đoạn tận... Các sắc... Nhãn
thức... Nhãn xúc... Do duyên ý xúc khởi lên cảm thọ
gì; do biết, do thấy cảm thọ ấy là vô thường, các kiết
sử được đoạn tận.

Tai... Mũi... Lưỡi... Thân...

Do biết, do thấy ý là vô thường... Các pháp... Ý
thức... Ý xúc... Do duyên ý xúc khởi lên cảm thọ gì,
lạc, khổ, hay bất khổ bất lạc; do biết, do thấy cảm thọ
ấy là vô thường...

10) Do biết như vậy, này các Tỷ-kheo, do thấy như vậy, các kiết sử được đoạn tận.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       3741

Kiết Sử 2 – Tương IV, 59

1-2) ...

3) -- Do biết như thế nào, bạch Thế Tôn, do thấy như thế nào, các kiết sử được nhổ sạch?

4-6) -- Này các Tỷ-kheo, do biết, do thấy mắt là vô ngã, các kiết sử được nhổ sạch... Các sắc... Nhãn thức... Nhãn xúc... Do duyên ý xúc khởi lên cảm thọ gì, lạc, khổ hay bất khổ bất lạc, do biết do thấy cảm thọ ấy là vô ngã, các kiết sử được nhổ sạch...

Tai... Mũi... Lưỡi... Thân...

Do biết, do thấy ý là vô ngã... Các pháp... Ý thức...
Ý xúc... Do duyên ý xúc khởi lên cảm thọ gì, lạc,
khổ, hay bất khổ bất lạc; do biết, do thấy cảm thọ ấy
là vô ngã...

10) Do biết như vậy, này các Tỷ-kheo, do thấy như vậy, các kiết sử được nhổ sạch.

Các Lậu Hoặc (1-2) – Tương IV, 59

(Như hai kinh trên, chỉ thế vào các lậu hoặc).

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3742

Các Tùy Miên (1-2) – Tương IV, 59

(Như hai kinh trên, chỉ thế vào các tùy miên).

MƯỜI HAI DUYÊN                                   3743

470 Sáu nhập - Do biết như thế nào, Tà kiến, thân kiến, ngã kiến được đoạn trừ - Kinh Tà Kiến – Tương IV, 242

Tà Kiến – Tương IV, 242

1) ...

2) Rồi một Tỷ-kheo đi đến Thế Tôn...

3) Ngồi xuống một bên, Tỷ-kheo ấy bạch Thế Tôn:

-- Bạch Thế Tôn, do biết như thế nào, thấy như thế nào, tà kiến được đoạn trừ?

4-9) -- Tỷ-kheo do biết và thấy mắt là vô thường nên
tà kiến được đoạn trừ. Do biết và thấy nhãn thức là
vô thường nên tà kiến được đoạn trừ. Phàm duyên
nhãn xúc khởi lên cảm thọ gì, lạc, khổ, hay bất khổ
bất lạc; do biết và thấy cảm thọ ấy là vô thường nên
tà kiến được đoạn trừ.

tai... mũi... lưỡi... thân...

... Do biết và thấy ý là vô thường nên tà kiến được đoạn trừ. Do biết và thấy ý thức là vô thường nên tà kiến được đoạn trừ. Phàm duyên ý xúc khởi lên cảm

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3744

thọ gì, lạc, khổ, hay bất khổ bất lạc; do biết và thấy cảm thọ ấy là vô thường nên tà kiến được đoạn trừ.

10) Này các Tỷ-kheo, do biết như vậy, do thấy như vậy nên tà kiến được đoạn trừ.

Thân Kiến – 242tu4

(Như kinh trên, chỉ thế thân kiến cho tà kiến...).

Ngã Kiến – 243tu4

(Như kinh trên, chỉ thế vào ngã kiến).

MƯỜI HAI DUYÊN                                       3745

471 Sáu nhập - Do chấp thủ 6 xứ nên có Thắng hơn là tôi - Kinh Thắng – Tương IV, 154

Thắng – Tương IV, 154

1) ...

2) -- Này các Tỷ-kheo, do có cái gì, do chấp thủ cái gì, do thiên chấp cái gì nên có: "Thắng hơn là tôi", "Ngang bằng là tôi" hay "Thấp kém là tôi"?

3) -- Bạch Thế Tôn, đối với chúng con, các pháp lấy Thế Tôn làm căn bản...

4-9) -- Này các Tỷ-kheo, do có mắt, do chấp thủ mắt, do thiên chấp mắt nên có: "Thắng hơn là tôi", "Ngang bằng là tôi" hay "Thấp kém là tôi"

Do có tai... Do có mũi... Do có lưỡi... Do có thân...

... Do có ý, do chấp thủ ý, do thiên chấp ý nên có: "Thắng hơn là tôi", "Ngang bằng là tôi" hay "Thấp kém là tôi".

10) Các Ông nghĩ thế nào, này các Tỷ-kheo, mắt là thường hay vô thường?

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3746

-- Là vô thường, bạch Thế Tôn.

-- Cái vì vô thường là khổ hay lạc?

-- Là khổ, bạch Thế Tôn.

-- Cái gì vô thường, khổ, chịu sự biến hoại, nếu
không chấp thủ cái ấy, thời (có thể) có ý nghĩ:
"Thắng hơn là tôi", "Ngang bằng là tôi", hay "Thấp
kém là tôi" không?

-- Thưa không, bạch Thế Tôn.

11) -- Tai là thường hay vô thường...

12) Mũi là thường hay vô thường...

13) Lưỡi là thường hay vô thường...

14) Thân là thường hay vô thường...

15) Ý là thường hay vô thường?

-- Là vô thường, bạch Thế Tôn.

-- Cái gì vô thường là khổ hay lạc?

-- Là khổ, bạch Thế Tôn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                  3747

-- Cái gì vô thường, khổ, chịu sự biến hoại, nếu
không chấp thủ cái ấy, thời (có thể) có ý nghĩ:
"Thắng hơn là tôi", "Ngang bằng là tôi" hay "Thấp
kém là tôi" không?

-- Thưa không, bạch Thế Tôn.

16) -- Thấy vậy, này các Tỷ-kheo, bậc Đa văn Thánh đệ tử nhàm chán đối với mắt... nhàm chán đối với ý. Do nhàm chán nên vị ấy ly tham. Do ly tham nên vị ấy được giải thoát. Trong sự giải thoát, trí khởi lên biết rằng: "Ta đã được giải thoát". Vị ấy biết rõ: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành, những việc nên làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa".

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3748

472 Sáu nhập - Do chấp thủ 6 xứ nên nội lạc nội khổ khởi lên - Kinh Chấp Thủ – Tương IV, 150

Chấp Thủ – Tương IV, 150

1) ...

2) -- Này các Tỷ-kheo, do có mặt cái gì, do chấp thủ cái gì khởi lên nội lạc, nội khổ?

3) -- Bạch Thế Tôn, đối với chúng con, các pháp lấy Thế Tôn làm căn bản...

4) -- Này các Tỷ-kheo, do mắt có mặt, do chấp thủ mắt nên khởi lên nội lạc, nội khổ.

... tai... mũi... lưỡi... thân... Do ý có mặt, do chấp thủ ý nên khởi lên nội lạc, nội khổ.

5) Các Ông nghĩ thế nào, này các Tỷ-kheo, mắt là thường hay vô thường?

-- Là vô thường, bạch Thế Tôn.

-- Cái gì vô thường là khổ hay lạc?

-- Là khổ, bạch Thế Tôn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                          3749

-- Cái gì vô thường, khổ, chịu sự biến hoại, nếu không chấp thủ cái ấy thời có thể khởi lên nội khổ, nội lạc không?

-- Thưa không, bạch Thế Tôn.

6) -- Thấy vậy, này các Tỷ-kheo, bậc Đa văn Thánh đệ tử nhàm chán đối với mắt... nhàm chán đối với ý. Do nhàm chán nên vị ấy ly tham. Do ly tham nên vị ấy được giải thoát. Trong sự giải thoát, trí khởi lên biết rằng: "Ta đã được giải thoát". Vị ấy biết rõ: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành, những việc nên làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa".

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3750

473 Sáu nhập - Do cái gì hiện hữu mà các bậc Alahán trình bày lạc và khổ - Kinh Verahaccàni – Tương IV, 206

Verahaccàni – Tương IV, 206

1) Một thời Tôn giả Udàyi trú ở Kàmandàya, tại vườn xoài của Bà-la-môn Todeyya.

2) Rồi một đệ tử thanh niên của nữ Bà-la-môn, thuộc
dòng họ Verahaccàni, đi đến Tôn giả Udàyi; sau khi
đến, nói với Tôn giả Udàyi những lời chào đón hỏi
thăm, sau khi nói lên những lời chào đón hỏi thăm
thân hữu liền ngồi xuống một bên.

3) Rồi Tôn giả Udàyi với bài pháp thoại, trình bày, khích lệ, làm cho phấn khởi, làm cho hoan hỷ thanh niên Bà-la-môn ấy đang ngồi xuống một bên.

4) Rồi thanh niên ấy, sau khi được Tôn giả Udàyi với
bài pháp thoại, trình bày, khích lệ, làm cho phấn
khởi, làm cho hoan hỷ, liền đi đến nữ Bà-la-môn
thuộc dòng họ Verahaccàni; sau khi đến, nói với nữ
Bà-la-môn thuộc dòng họ Verahaccàni:

-- Mong nữ Tôn giả biết cho, Sa-môn Udàyi thuyết pháp, sơ thiện, trung thiện, hậu thiện, với nghĩa, với

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3751

văn, và trình bày Phạm hạnh hoàn toàn viên mãn thanh tịnh.

5) -- Vậy này Thanh niên, hãy nhân danh ta, mời Sa- môn Udàyi ngày mai đến dùng cơm.

-- Thưa vâng, Tôn giả.

Thanh niên Bà-la-môn ấy vâng đáp nữ Bà-la-môn thuộc dòng họ Verahaccàni, đi đến Tôn giả Udàyi; sau khi đến thưa với Tôn giả Udàyi:

-- Tôn giả Udàyi, hãy nhận đạo sư phí của chúng tôi là buổi cơm ngày mai từ nữ Bà-la-môn thuộc dòng họ Verahaccàni.

Tôn giả Udàyi im lặng nhận lời.

6) Rồi Tôn giả Udàyi, sau khi đêm ấy đã mãn, vào
buổi sáng, đắp y, cầm y bát, đi đến nhà của nữ Bà-
la-môn thuộc dòng họ Verahaccàni; sau khi đi đến,
liền ngồi trên chỗ đã soạn sẵn.

7) Rồi nữ Bà-la-môn thuộc dòng họ Verahaccàni tự tay dâng cúng, hầu hạ Tôn giả Udàyi với các món ăn thượng vị, loại cứng và loại mềm.

8) Rồi nữ Bà-la-môn thuộc dòng họ Verahaccàni sau khi thấy Tôn giả Udàyi đã dùng cơm xong, tay đã rút

MƯỜI HAI DUYÊN                                   3752

lui khỏi bát, liền mang dép, ngồi trên chỗ ngồi cao, trùm đầu, và thưa với Tôn giả Udàyi:

-- Này Sa-môn, hãy thuyết pháp.

-- Này Chị, thời gian ấy sẽ đến.

Nói xong, Tôn giả Udàyi từ chỗ ngồi đứng dậy và ra đi.

9) Lần thứ hai, thanh niên Bà-la-môn ấy đi đến Tôn giả Udàyi; sau khi đến, nói lên với Tôn giả Udàyi những lời chào đón hỏi thăm, sau khi nói lên những lời chào đón hỏi thăm thân hữu rồi ngồi xuống một bên. Rồi Tôn giả Udàyi với lời pháp thoại trình bày, khích lệ, làm cho phấn khởi, làm cho hoan hỷ thanh niên Bà-la-môn đang ngồi xuống một bên.

10) Lần thứ hai, thanh niên Bà-la-môn ấy sau khi
được Tôn giả Udàyi với pháp thoại, trình bày, khích
lệ, làm cho phấn khởi, làm cho hoan hỷ, từ chỗ ngồi
đứng dậy, đi đến nữ Bà-la-môn thuộc dòng họ
Verahaccàni; sau khi đến nói với nữ Bà-la-môn
thuộc dòng họ Verahaccàni:

-- Nữ Tôn giả hãy biết, Sa-môn Udàyi thuyết pháp sơ thiện, trung thiện, hậu thiện, với nghĩa, với văn và

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3753

trình bày Phạm hạnh hoàn toàn viên mãn, thanh tịnh.

11) -- Như vậy, này Thanh niên Bà-la-môn, Ông nói
lời tán thán Sa-môn Udàyi. Nhưng Sa-môn Udàyi
khi được nói: "Này Sa-môn, hãy thuyết pháp", sau
khi trả lời: "Này Chị, thời ấy sẽ đến", từ chỗ ngồi
đứng dậy, và đi về tịnh xá.

12) -- Thưa nữ Tôn giả, vì rằng nữ Tôn giả đã đi dép,
ngồi trên chỗ cao, trùm đầu và nói: "Này Sa-môn,
hãy thuyết pháp", các bậc Tôn giả ấy cung kính
pháp, tôn trọng pháp.

13) -- Vậy, này Thanh niên Bà-la-môn, hãy nhân danh ta, ngày mai mời Sa-môn Udàyi đến dùng cơm.

-- Thưa vâng, nữ Tôn giả.

Thanh niên Bà-la-môn ấy vâng đáp nữ Bà-la-môn thuộc dòng họ Verahaccàni, đi đến Tôn giả Udàyi; sau khi đến, nói với Tôn giả Udàyi:

-- Tôn giả Udàyi, hãy chấp nhận đạo sư phí của chúng tôi là buổi cơm ngày mai từ nữ Bà-la-môn thuộc dòng họ Verahaccàni.

Tôn giả Udàyi im lặng nhận lời.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3754

14) Rồi Tôn giả Udàyi, sau khi đêm ấy đã mãn, vào
buổi sáng, đắp y, cầm y bát, đi đến nhà của nữ Bà-
la-môn thuộc dòng họ Verahaccàni; sau khi đến,
ngồi trên chỗ đã soạn sẵn.

15) Rồi nữ Bà-la-môn thuộc dòng họ Verahaccàni, tự tay dâng cúng, hầu hạ Tôn giả Udàyi với các món ăn thượng vị, loại cứng và loại mềm.

16) Rồi nữ Bà-la-môn thuộc dòng họ Verahaccàni,
sau khi thấy Tôn giả ăn xong, tay đã rút lui khỏi bát,
liền cởi dép, ngồi trên chỗ ngồi thấp, cởi khăn trùm
đầu, rồi thưa Tôn giả Udàyi:

-- Thưa Tôn giả, do cái gì hiện hữu, các bậc A-la- hán trình bày về lạc khổ? Do cái gì không hiện hữu, các bậc A-la-hán không trình bày lạc khổ?

17) -- Này Chị, do mắt hiện hữu, các bậc A-la-hán trình bày lạc khổ. Do mắt không hiện hữu, các bậc A-la-hán không trình bày lạc khổ...

... Do ý hiện hữu, các bậc A-la-hán trình bày lạc khổ. Do ý không hiện hữu, các bậc A-la-hán không trình bày lạc khổ.

18) Khi được nói vậy, nữ Bà-la-môn thuộc dòng họ Verahaccàni thưa với Tôn giả Udàyi:

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3755

-- Thật vi diệu thay, thưa Tôn giả! Thật vi diệu thay, thưa Tôn giả! Thưa Tôn giả, như người dựng đứng lại những gì bị quăng ngã xuống, phơi bày ra những gì bị che kín, đem đèn sáng vào trong bóng tối để những ai có mắt có thể thấy sắc. Cũng vậy, Chánh pháp đã được Tôn giả Udàyi dùng nhiều phương tiện trình bày, giải thích. Và nay, thưa Tôn giả Udàyi, con xin quy y Thế Tôn, quy y Pháp, quy y chúng Tỷ-kheo Tăng. Tôn giả Udàyi nhận con làm đệ tử cư sĩ, từ nay cho đến mạng chung, con xin trọn đời quy ngưỡng.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3756

474 Sáu nhập - Do danh sắc nên thức sanh, do thức nên danh sắc sanh - Kinh Bó Lau – Tương II, 200

Bó Lau – Tương II, 200

1) Một thời, Tôn giả Sàriputta và Tôn giả Mahàkotthita trú ở Bàrànasi (Ba-la-nại), tại Isipatana (chư Tiên đọa xứ) ở Migàdàya (rừng nai).

2) Rồi Tôn giả Mahàkotthita, vào buổi chiều từ chỗ Thiền tịnh độc cư đứng dậy, đi đến Tôn giả Sàriputta; sau khi đến, nói lên với Tôn giả Sàriputta những lời chào đón hỏi thăm; sau khi nói lên những lời chào đón hỏi thăm thân hữu, bèn ngồi xuống một bên.

3) Ngồi xuống một bên, Tôn giả Mahàkotthita nói với Tôn giả Sàriputta:

- Này Hiền giả Sàriputta, già chết do tự mình tạo ra,
già chết do người khác tạo ra, già chết do tự mình và
do người khác tạo ra, hay già chết không do tự mình
tạo ra, không do người khác tạo ra, do tự nhiên
sanh?

4) - Này Hiền giả Kotthita, già chết không do tự mình tạo ra, già chết không do người khác tạo ra, già chết

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3757

không do tự mình tạo ra và người khác tạo ra, già
chết cũng không phải không do tự mình tạo ra, không
do người khác tạo ra, không do tự nhiên sanh. Già
chết do duyên sanh.

5) Này Hiền giả Sàriputta, có phải sanh do tự mình
làm ra, sanh do người khác làm ra, sanh do tự mình
làm ra và do người khác làm ra, hay sanh không do
tự mình làm ra, không do người khác làm ra, do tự
nhiên sanh?

6) Này Hiền giả Kotthita, sanh không do tự mình làm
ra, sanh không do người khác làm ra, sanh không do
tự mình làm ra và người khác làm ra, sanh cũng
không phải không do tự mình làm ra, không do người
khác làm ra, không do tự nhiên sanh. Sanh do duyên
hữu.

7-18) Này Hiền giả Sàriputta, hữu có phải do tự
mình làm ra... thủ có phải do tự mình làm ra... ái có
phải do tự mình làm ra... thọ có phải do tự mình làm
ra... xúc có phải do tự mình làm ra... sáu xứ có phải
do tự mình làm ra...

19). .. Danh sắc có phải do tự mình làm ra, danh sắc có phải do người khác làm ra, danh sắc có phải do tự mình làm ra và do người khác làm ra, hay danh

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3758

sắc có phải không do tự mình làm ra, không do người khác làm ra, do tự nhiên sanh?

20) Này Hiền giả Kotthita, danh sắc không phải do
tự mình làm ra, danh sắc không phải do người khác
làm ra, danh sắc không phải do tự mình làm ra và do
người khác làm ra, hay danh sắc cũng không phải
không do tự mình làm ra, không do người khác làm
ra, không do tự nhiên sanh. Danh sắc do duyên
Thức.

21) Này Hiền giả Sàriputta, có phải thức do tự mình
làm ra, thức do người khác làm ra, thức do tự mình
làm ra và do người khác làm ra, hay có phải thức
không do tự mình làm ra, không do người khác làm
ra, do tự nhiên sanh?

22) Này Hiền giả Kotthita, thức không do tự mình
làm ra, thức không do người khác làm ra, thức không
do tự mình làm ra và không do người khác làm ra,
hay thức cũng không phải không do tự mình làm ra,
không do người khác làm ra, không do tự nhiên sanh.
Thức do duyên Danh sắc.

23) Nay chúng tôi hiểu lời nói của Hiền giả Sàriputta như sau: "Này Hiền giả Kotthita, danh sắc không do tự mình làm ra, danh sắc không do người khác làm ra, danh sắc không do tự mình làm ra và không do

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3759

người khác làm ra, danh sắc cũng không phải không do tự mình làm ra, không do người khác làm ra, không do tự nhiên sanh. Danh sắc do duyên thức".

24) Và nay chúng tôi hiểu lời nói của Hiền giả
Sàriputta như sau: "Này Hiền giả Kotthita, thức
không do tự mình làm ra, không do người khác làm
ra, không do tự mình làm ra và người khác làm ra,
cũng không phải không do tự mình làm ra, không do
người khác làm ra, không do tự nhiên sanh. Thức do
duyên danh sắc".

25) Này Hiền giả Sàriputta, cần phải hiểu như thế nào ý nghĩa lời nói này?

- Vậy này Hiền giả, tôi sẽ nêu một ví dụ. Nhờ có ví dụ, người có trí hiểu được ý nghĩa lời nói.

26) Ví như hai bó lau dựa vào nhau mà đứng.

Cũng vậy, này Hiền giả, do duyên danh sắc, thức
sanh khởi. Do duyên thức, danh sắc sanh khởi. Do
duyên danh sắc, sáu xứ sanh khởi. Do duyên sáu xứ,
xúc sanh khởi... (như trên)... Như vậy là toàn bộ khổ
uẩn này tập khởi.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3760

Này Hiền giả, nếu một bó lau được kéo qua (một bên), bó lau kia liền rơi xuống. Nếu bó lau kia được kéo qua (một bên), bó lau này được rơi xuống.

Cũng vậy, này Hiền giả, do danh sắc diệt nên thức diệt. Do thức diệt nên danh sắc diệt. Do danh sắc diệt nên sáu xứ diệt. Do sáu xứ diệt nên xúc diệt... (như trên)... như vậy là toàn bộ khổ uẩn này đoạn diệt.

27) -Thật vi diệu thay, Hiền giả Sàriputta! Thật hy hữu thay, Hiền giả Sàriputta! Lời nói khéo nói này của Hiền giả Sàriputta và lời nói với ba mươi sáu sự này của Hiền giả Sàriputta, chúng tôi xin tùy hỷ.

28) Này Hiền giả, nếu một Tỷ-kheo thuyết pháp để nhàm chán, ly tham, đoạn diệt già chết, thời đủ để được gọi là vị Tỷ-kheo thuyết pháp.

Này Hiền giả, nếu một Tỷ-kheo thực hành để nhàm chán, ly tham, đoạn diệt, già chết, thời đủ để được gọi là pháp tùy pháp hành.

Này Hiền giả, nếu một Tỷ-kheo do nhàm chán, ly
tham, đoạn diệt, vô minh được giải thoát, không có
chấp thủ, thời đủ để được gọi vị Tỷ-kheo đã đạt được
hiện tại Niết-bàn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3761

MƯỜI HAI DUYÊN   3762

475 Sáu nhập - Do không như thật quán tri 6 xứ nên vô minh, vô trí... - Kinh CÁC ÁCH – Tăng I, 567

CÁC ÁCH – Tăng I, 567

1.- Này các Tỷ-kheo, có bốn ách này. Thế nào là bốn?

 Dục ách,
 Hữu ách,
 Kiến ách,
 Vô minh ách.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là dục ách?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người không
như thật quán tri sự tập khởi, sự chấm dứt, vị ngọt,
sự nguy hại, sự xuất ly các dục.
- Do như không thật quán tri sự tập khởi, sự chấm
dứt, vị ngọt, sự nguy hại, sự xuất ly các dục, nên
dục tham, dục hỷ, dục luyến, dục đam mê, dục
khát, dục não, dục chấp thủ, dục ái trong các dục
chiếm đóng và tồn tại. Này các Tỷ-kheo, đây gọi
là dục ách.

Và thế nào là hữu ách?

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3763

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người không
như thật quán tri sự tập khởi, sự chấm dứt, vị ngọt,
sự nguy hại, sự xuất ly các hữu.
- Do như không thật quán tri sự tập khởi, sự chấm
dứt, vị ngọt, sự nguy hại, sự xuất ly các hữu, nên
hữu tham, hữu hỷ, hữu luyến, hữu đam mê, hữu
khát, hữu não, hữu chấp thủ, hữu ái trong các hữu
chiếm đóng và tồn tại. Này các Tỷ-kheo, đây gọi
là hữu ách.

Và thế nào là kiến ách?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người không
như thật quán tri sự tập khởi, sự chấm dứt, vị ngọt,
sự nguy hại, sự xuất ly của các kiến.
- Do như không thật quán tri sự tập khởi, sự chấm
dứt, vị ngọt, sự nguy hại, sự xuất ly các kiến, nên
kiến tham, kiến hỷ, kiến luyến, kiến đam mê, kiến
khát, kiến não, kiến chấp thủ, kiến ái trong các
kiến xâm chiếm và tồn tại. Này các Tỷ-kheo, đây
gọi là kiến ách.

Và thế nào là vô minh ách?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người không như thật quán tri sự tập khởi, sự chấm dứt, vị ngọt, sự nguy hại, sự xuất ly của sáu xúc xứ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3764

- Do không như thật quán tri sự tập khởi … sự xuất
ly của sáu xúc xứ, nên vô minh, vô trí trong sáu
xúc xứ xâm chiếm và tồn tại. Này các Tỷ-kheo,
đây gọi là vô minh ách.

Đây là dục ách, hữu ách, kiến ách và vô minh ách.

Bị trói buộc bởi các ác bất thiện pháp, các phiền não,
các pháp bị tái sanh, phiền nhiễu, các quả khổ dị thục
trong tương lai, bởi sanh già, chết, do vậy được gọi
là không an ổn khỏi các ách. Này các Tỷ-kheo, có
bốn ách này.

2. Này các Tỷ-kheo, có bốn ly ách này. Thế nào là bốn?

 Ly dục ách,
 Ly hữu ách,
 Ly kiến ách,
 Ly vô minh ách.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là ly dục ách?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người như thật
quán tri sự tập khởi, sự chấm dứt, vị ngọt, sự nguy
hại, sự xuất ly các dục.
- Do như thật quán tri sự tập khởi, sự chấm dứt, vị
ngọt, sự nguy hại, sự xuất ly các dục, nên dục

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3765

tham, dục hỷ, dục luyến, dục đam mê, dục khát,
dục não, dục chấp thủ, dục ái trong các dục không
xâm chiếm và tồn tại. Này các Tỷ-kheo, đây gọi
là ly dục ách.

Và thế nào là ly hữu ách?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người như thật
quán tri sự tập khởi, sự chấm dứt, vị ngọt, sự nguy
hại, sự xuất ly các hữu.
- Do như thật quán tri sự tập khởi, sự chấm dứt, vị
ngọt, sự nguy hại, sự xuất ly các hữu, nên hữu
tham, hữu hỷ, hữu luyến, hữu đam mê, hữu khát,
hữu não, hữu chấp thủ, hữu ái trong các hữu
không xâm chiếm và tồn tại. Này các Tỷ-kheo,
đây gọi là ly hữu ách.

Và thế nào là ly kiến ách?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người như thật
quán tri sự tập khởi, sự chấm dứt, vị ngọt, sự nguy
hại, sự xuất ly của các kiến.
- Do như thật quán tri sự tập khởi, sự chấm dứt, vị
ngọt, sự nguy hại, sự xuất ly các kiến, nên kiến
tham, kiến hỷ, kiến luyến, kiến đam mê, kiến
khát, kiến não, kiến chấp thủ, kiến ái trong các
kiến không xâm chiếm và tồn tại. Này các Tỷ-
kheo, đây gọi là ly kiến ách.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3766

Và thế nào là ly vô minh ách?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người như thật
quán tri sự tập khởi, sự chấm dứt, vị ngọt, sự nguy
hại, sự xuất ly của sáu xúc xứ.
- Do như thật quán tri sự tập khởi … sự xuất ly của
sáu xúc xứ, nên vô minh, vô trí trong sáu xúc
xứ không xâm chiếm và tồn tại. Này các Tỷ-
kheo, đây gọi là ly vô minh ách.

Đây là ly dục ách, ly hữu ách, ly kiến ách và ly vô minh ách.

Không bị trói buộc bởi các ác bất thiện pháp, các
phiền não, các pháp bị tái sanh, phiền nhiễu, các quả
khổ dị thục trong tương lai, bởi sanh già, chết, do vậy
được gọi là an ổn khỏi các ách. Này các Tỷ-kheo, có
bốn ly ách này.

- Bị trói buộc cả hai
Dục ách và hữu ách
Bị trói buộc kiến ách
Với vô minh thượng phủ
Chúng sanh bị luân chuyển
Đi đến sanh và chết.
- Những ai liễu tri dục
Và toàn bộ hữu ách
Nhổ vất bỏ kiến ách

MƯỜI HAI DUYÊN                                       3767

Và từ bỏ vô minh Ly hệ tất cả ách Họ vượt khỏi các ách

MƯỜI HAI DUYÊN             3768

476 Sáu nhập - Do ngoại giới sai biệt nên Tưởng, Tư, Xúc, Thọ sai biệt sanh khởi - Kinh Giới – Tương II, 251

Giới – Tương II, 251

1) Trú ở Sàvatthi.

2) Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng cho các Ông về giới sai biệt. Hãy nghe và suy nghiệm kỹ, Ta sẽ giảng...

3) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là giới sai biệt?

Sắc giới, thanh giới, hương giới, vị giới, xúc giới, pháp giới.

4) Này các Tỷ-kheo, đây gọi là giới sai biệt.

Tưởng – Tương II, 251

1) Ở Sàvatthi.

2) Này các Tỷ-kheo,

- Do duyên giới sai biệt, tưởng sai biệt sanh khởi.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3769

- Do duyên tưởng sai biệt, tư duy sai biệt sanh
khởi.
- Do duyên tư duy sai biệt, dục sai biệt sanh
khởi.
- Do duyên dục sai biệt, nhiệt tình sai biệt sanh
khởi.
- Do duyên nhiệt tình sai biệt, tầm cầu sai biệt
sanh khởi.

3) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là giới sai biệt?

Sắc giới, thanh giới, hương giới, vị giới, xúc giới, pháp giới. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là giới sai biệt.

4) Và như thế nào, này các Tỷ-kheo, do duyên giới sai biệt, tưởng sai biệt sanh khởi; do duyên tưởng sai biệt, tư duy sai biệt sanh khởi; do duyên tư duy sai biệt, dục sai biệt sanh khởi; do duyên dục sai biệt, nhiệt tình sai biệt sanh khởi; do duyên nhiệt tình sai biệt, tầm cầu sai biệt sanh khởi?

5-9) Này các Tỷ-kheo, do duyên sắc giới, sắc tưởng
sanh khởi. Do duyên sắc tưởng, sắc tư duy sanh khởi.
Do duyên sắc tư duy, sắc dục sanh khởi. Do duyên
sắc dục, sắc nhiệt tình sanh khởi. Do duyên sắc nhiệt
tình, sắc tầm cầu sanh khởi...

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3770

10) Này các Tỷ-kheo, do duyên pháp giới, pháp tưởng sanh khởi. Do duyên pháp tưởng, pháp tư duy sanh khởi. Do duyên pháp tư duy, pháp dục sanh khởi. Do duyên pháp dục, pháp nhiệt tình sanh khởi. Do duyên pháp nhiệt tình, pháp tầm cầu sanh khởi.

11) Như vậy, này các Tỷ-kheo, do duyên giới sai biệt, tưởng sai biệt sanh khởi. Do duyên tưởng sai biệt, tư duy sai biệt sanh khởi. Do duyên tư duy sai biệt, dục sai biệt sanh khởi. Do duyên dục sai biệt, nhiệt tình sai biệt sanh khởi. Do duyên nhiệt tình sai biệt, tầm cầu sai biệt sanh khởi.

Và Không Phải Như Vậy – Tương II, 253

1) Trú ở Sàvatthi.

2) Này các Tỷ-kheo,

- Do duyên giới sai biệt, tưởng sai biệt sanh khởi.
- Do duyên tưởng sai biệt, tư duy sai biệt sanh
khởi.
- Do duyên tư duy sai biệt, dục sai biệt sanh
khởi.
- Do duyên dục sai biệt, nhiệt tình sai biệt sanh
khởi.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3771

- Do duyên nhiệt tình sai biệt, tầm cầu sai biệt sanh khởi.

3) Không phải do duyên tầm cầu sai biệt, nhiệt tình
sai biệt sanh khởi. Không phải do duyên nhiệt tình
sai biệt, dục sai biệt sanh khởi. Không phải do duyên
dục sai biệt, tư duy sai biệt sanh khởi. Không phải do
duyên tư duy sai biệt, tưởng sai biệt sanh khởi.
Không phải do duyên tưởng sai biệt, giới sai biệt
sanh khởi.

4-9) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là giới sai biệt?

Sắc giới, thanh giới, hương giới, vị giới, xúc giới, pháp giới. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là giới sai biệt.

10) Và này các Tỷ-kheo, như thế nào do duyên giới sai biệt, tưởng sai biệt sanh khởi? Do duyên tưởng sai biệt... tầm cầu sai biệt sanh khởi? Không phải do duyên tầm cầu sai biệt, nhiệt tình sai biệt sanh khởi. Không phải do duyên nhiệt tình sai biệt, dục sai biệt sanh khởi. Không phải do duyên dục sai biệt, tư duy sai biệt sanh khởi. Không phải do duyên tư duy sai biệt, tưởng sai biệt sanh khởi. Không phải do duyên tưởng sai biệt, giới sai biệt sanh khởi.

11) Này các Tỷ-kheo, do duyên sắc giới, sắc tưởng sanh khởi. Do duyên sắc tưởng, sắc tư duy sanh

MƯỜI HAI DUYÊN                                       3772

khởi. Do duyên sắc tư duy, sắc dục sanh khởi. Do duyên sắc dục, sắc nhiệt tình sanh khởi. Do duyên sắc nhiệt tình, sắc tầm cầu sanh khởi.

Không phải do duyên sắc tầm cầu, sắc nhiệt tình
sanh khởi. Không phải do duyên sắc nhiệt tình, sắc
dục sanh khởi. Không phải do duyên sắc dục, sắc tư
duy sanh khởi. Không phải do duyên sắc tư duy, sắc
tưởng sanh khởi. Không phải do duyên sắc tưởng,
sắc giới sanh khởi.

12) Do duyên thanh giới...

13) Do duyên hương giới...

14) Do duyên vị giới...

15) Do duyên xúc giới...

16) Do duyên pháp giới, pháp tưởng sanh khởi. Do
duyên pháp tưởng, pháp tư duy sanh khởi. Do duyên
pháp tư duy, pháp dục sanh khởi. Do duyên pháp
dục, pháp nhiệt tình sanh khởi. Do duyên pháp nhiệt
tình, pháp tầm cầu sanh khởi. Không phải do
duyên pháp tầm cầu, pháp nhiệt tình sanh khởi.
Không phải do duyên pháp nhiệt tình, pháp dục sanh
khởi. Không phải do duyên pháp dục, pháp tư duy
sanh khởi. Không phải do duyên pháp tư duy, pháp

MƯỜI HAI DUYÊN                                   3773

tưởng sanh khởi. Không phải do duyên pháp tưởng, pháp giới sanh khởi.

17) Như vậy, này các Tỷ-kheo, do duyên giới sai biệt, tưởng sai biệt sanh khởi... Do duyên nhiệt tình sai biệt, tầm cầu sai biệt sanh khởi. Không phải do duyên tầm cầu sai biệt, nhiệt tình sai biệt sanh khởi. Không phải do duyên nhiệt tình sai biệt, dục sai biệt sanh khởi. Không phải do duyên dục sai biệt, tư duy sai biệt sanh khởi. Không phải do duyên tư duy sai biệt, tưởng sai biệt sanh khởi. Không phải do duyên tưởng sai biệt, giới sai biệt sanh khởi.

Xúc – Tương II, 255

1) Trú ở Sàvatthi.

2) Này các Tỷ-kheo,

- Do duyên giới sai biệt, tưởng sai biệt sanh
khởi.
- Do duyên tưởng sai biệt, tư duy sai biệt sanh
khởi.
- Do duyên tư duy sai biệt, xúc sai biệt sanh
khởi.
- Do duyên xúc sai biệt, thọ sai biệt sanh khởi.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3774

- Do duyên thọ sai biệt, dục sai biệt sanh khởi.
- Do duyên dục sai biệt, nhiệt tình sai biệt sanh
khởi.
- Do duyên nhiệt tình sai biệt, tầm cầu sai biệt
sanh khởi.
- Do duyên tầm cầu sai biệt, sở đắc sai biệt sanh
khởi.

3) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là giới sai biệt?

Sắc giới, thanh giới, hương giới, vị giới, xúc giới, pháp giới. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là giới sai biệt.

4) Như thế nào, này các Tỷ-kheo, do duyên giới sai biệt, tưởng sai biệt sanh khởi? Do duyên tưởng sai biệt... sở đắc sai biệt sanh khởi?

5) Này các Tỷ-kheo,

- Do duyên sắc giới, sắc tưởng sanh khởi.
- Do duyên sắc tưởng, sắc tư duy sanh khởi.
- Do duyên sắc tư duy, sắc xúc sanh khởi.
- Do duyên sắc xúc, thọ do sắc xúc sanh sanh
khởi.
- Do duyên thọ do sắc xúc sanh, sắc dục sanh
khởi.
- Do duyên sắc dục, sắc nhiệt tình sanh khởi.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3775

- Do duyên sắc nhiệt tình, sắc tầm cầu sanh khởi. - Do duyên sắc tầm cầu, sắc sở đắc sanh khởi.

6) Do duyên thanh giới...

7) Do duyên hương giới...

8) Do duyên vị giới...

9) Do duyên xúc giới...

10)

-   Do duyên pháp giới, pháp tưởng sanh khởi.
-   Do duyên pháp tưởng, pháp tư duy sanh khởi.
-   Do duyên pháp tư duy, pháp xúc sanh khởi.
-   Do duyên pháp xúc, thọ do pháp xúc sanh sanh
khởi.
-   Do duyên thọ do pháp xúc sanh, pháp dục sanh
khởi.
-   Do duyên pháp dục, pháp nhiệt tình sanh khởi.
-   Do duyên pháp nhiệt tình, pháp tầm cầu sanh
khởi.
-   Do duyên pháp tầm cầu, pháp sở đắc sanh khởi.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   3776

11) Như vậy, này các Tỷ-kheo, do duyên giới sai biệt, tưởng sai biệt sanh khởi... Do duyên tầm cầu sai biệt, sở đắc sai biệt sanh khởi.

Xúc – Tương II, 257

1) Trú ở Sàvatthi.

2) Này các Tỷ-kheo,

- Do duyên giới sai biệt, tưởng sai biệt sanh
khởi.
- Do duyên tưởng sai biệt, tư duy sai biệt sanh
khởi
- Do duyên tư duy sai biệt, xúc sai biệt sanh
khởi.
- Do duyên xúc sai biệt, thọ sai biệt sanh khởi.
- Do duyên thọ sai biệt, dục sai biệt sanh khởi.
- Do duyên dục sai biệt, nhiệt tình sai biệt sanh
khởi.
- Do duyên nhiệt tình sai biệt, tầm cầu sai biệt
sanh khởi.
- Do duyên tầm cầu sai biệt, sở đắc sai biệt sanh
khởi.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3777

- Không phải do duyên sở đắc sai biệt, tầm cầu
sai biệt sanh khởi.
- Không phải do duyên tầm cầu sai biệt, nhiệt
tình sai biệt sanh khởi.
- Không phải do duyên nhiệt tính sai biệt, dục sai
biệt sanh khởi.
- Không phải do duyên dục sai biệt, thọ sai biệt
sanh khởi.
- Không phải do duyên thọ sai biệt, xúc sai biệt
sanh khởi.
- Không phải do duyên xúc sai biệt, tư duy sai
biệt sanh khởi.
- Không phải do duyên tư duy sai biệt, tưởng sai
biệt sanh khởi.
- Không phải do duyên tưởng sai biệt, giới sai
biệt sanh khởi.

3) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là giới sai biệt?

Sắc giới, thanh giới, hương giới, vị giới, xúc giới, pháp giới. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là giới sai biệt.

4) Và như thế nào, này các Tỷ-kheo, do duyên giới sai biệt, tưởng sai biệt sanh khởi, do duyên tưởng sai biệt, tư duy sai biệt sanh khởi... xúc... thọ... dục... nhiệt tình... tầm cầu... sở đắc... Không phải do duyên sở đắc sai biệt, tầm cầu sai biệt sanh khởi. Không

MƯỜI HAI DUYÊN                                       3778

phải do duyên tầm cầu sai biệt, nhiệt tình sai biệt sanh khởi... dục... thọ... xúc... Không phải do duyên tư duy sai biệt, tưởng sai biệt sanh khởi. Không phải do duyên tưởng sai biệt, giới sai biệt sanh khởi?

5) Này các Tỷ-kheo,

-   Do duyên sắc giới, sắc tưởng sanh khởi.
-   Do duyên sắc tưởng, sắc tư duy sanh khởi.
-   Do duyên sắc tư duy, sắc xúc sanh khởi.
-   Do duyên sắc xúc, thọ do sắc xúc sanh sanh
khởi.
-   Do duyên thọ do sắc xúc sanh, sắc dục sanh
khởi.
-   Do duyên sắc dục, sắc nhiệt tình sanh khởi.
-   Do duyên sắc nhiệt tình, sắc tầm cầu sanh khởi.
-   Do duyên sắc tầm cầu, sắc sở đắc sanh khởi.

6) Do duyên thanh giới...

7) Do duyên hương giới...

8) Do duyên vị giới...

9) Do duyên xúc giới...

10) Do duyên pháp giới, pháp tưởng sanh khởi. Do duyên pháp tưởng... pháp tầm cầu sanh khởi. Do

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3779

duyên pháp tầm cầu, pháp sở đắc sanh khởi. Không phải do duyên pháp sở đắc, pháp tầm cầu sanh khởi.

-   Do duyên pháp giới, pháp tưởng sanh khởi.
-   Do duyên pháp tưởng, pháp tư duy sanh khởi.
-   Do duyên pháp tư duy, pháp xúc sanh khởi.
-   Do duyên pháp xúc, thọ do pháp xúc sanh sanh
khởi.
-   Do duyên thọ do pháp xúc sanh, pháp dục sanh
khởi.
-   Do duyên pháp dục, pháp nhiệt tình sanh khởi.
-   Do duyên pháp nhiệt tình, pháp tầm cầu sanh
khởi.
-   Do duyên pháp tầm cầu, pháp sở đắc sanh khởi.
-   Không phải do duyên pháp sở đắc, pháp tầm
cầu sanh khởi.
-   Không phải do duyên pháp tầm cầu, pháp nhiệt
tình sanh khởi.
-   Không phải do duyên pháp nhiệt tình, pháp dục
sanh khởi.
-   Không phải do duyên pháp dục, thọ do pháp
xúc sanh sanh khởi.
-   Không phải do duyên thọ do pháp xúc sanh,
pháp xúc sanh khởi.
-   Không phải do duyên pháp xúc, pháp tư duy
sanh khởi.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   3780

- Không phải do duyên pháp tư duy, pháp tưởng
sanh khởi.
- Không phải do duyên pháp tưởng, pháp giới
sanh khởi.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, do duyên giới sai biệt, tưởng sai biệt sanh khởi. Do duyên tưởng sai biệt... tư duy... xúc... thọ... dục... nhiệt tình... tầm cầu... sở đắc... Không phải do duyên sở đắc sai biệt, tầm cầu sai biệt sanh khởi. Không phải do duyên tầm cầu sai biệt, nhiệt tình sai biệt sanh khởi. Không phải do duyên nhiệt tình sai biệt, dục sai biệt sanh khởi. Không phải do dục sai biệt, thọ sai biệt sanh khởi. Không phải do duyên thọ sai biệt, xúc sai biệt sanh khởi. Không phải do duyên xúc sai biệt, tư duy sai biệt sanh khởi. Không phải do duyên tư duy sai biệt, tưởng sai biệt sanh khởi. Không phải do duyên tưởng sai biệt, giới sai biệt sanh khởi.

MƯỜI HAI DUYÊN                                          3781

477 Sáu nhập - Do ngoại giới sai biệt nên
Tưởng, Tư, Xúc, Thọ sai biệt sanh
khởi, không... - Kinh Giới – Tương II,
245

Giới – Tương II, 251

1) Trú ở Sàvatthi.

2) Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng cho các Ông về giới sai biệt. Hãy nghe và suy nghiệm kỹ, Ta sẽ giảng...

3) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là giới sai biệt?

Sắc giới, thanh giới, hương giới, vị giới, xúc giới, pháp giới.

4) Này các Tỷ-kheo, đây gọi là giới sai biệt.

Tưởng – Tương II, 251

1) Ở Sàvatthi.

2) Này các Tỷ-kheo,

- Do duyên giới sai biệt, tưởng sai biệt sanh khởi.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3782

- Do duyên tưởng sai biệt, tư duy sai biệt sanh
khởi.
- Do duyên tư duy sai biệt, dục sai biệt sanh
khởi.
- Do duyên dục sai biệt, nhiệt tình sai biệt sanh
khởi.
- Do duyên nhiệt tình sai biệt, tầm cầu sai biệt
sanh khởi.

3) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là giới sai biệt?

Sắc giới, thanh giới, hương giới, vị giới, xúc giới, pháp giới. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là giới sai biệt.

4) Và như thế nào, này các Tỷ-kheo, do duyên giới sai biệt, tưởng sai biệt sanh khởi; do duyên tưởng sai biệt, tư duy sai biệt sanh khởi; do duyên tư duy sai biệt, dục sai biệt sanh khởi; do duyên dục sai biệt, nhiệt tình sai biệt sanh khởi; do duyên nhiệt tình sai biệt, tầm cầu sai biệt sanh khởi?

5-9) Này các Tỷ-kheo, do duyên sắc giới, sắc tưởng
sanh khởi. Do duyên sắc tưởng, sắc tư duy sanh khởi.
Do duyên sắc tư duy, sắc dục sanh khởi. Do duyên
sắc dục, sắc nhiệt tình sanh khởi. Do duyên sắc nhiệt
tình, sắc tầm cầu sanh khởi...

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3783

10) Này các Tỷ-kheo, do duyên pháp giới, pháp tưởng sanh khởi. Do duyên pháp tưởng, pháp tư duy sanh khởi. Do duyên pháp tư duy, pháp dục sanh khởi. Do duyên pháp dục, pháp nhiệt tình sanh khởi. Do duyên pháp nhiệt tình, pháp tầm cầu sanh khởi.

11) Như vậy, này các Tỷ-kheo, do duyên giới sai biệt, tưởng sai biệt sanh khởi. Do duyên tưởng sai biệt, tư duy sai biệt sanh khởi. Do duyên tư duy sai biệt, dục sai biệt sanh khởi. Do duyên dục sai biệt, nhiệt tình sai biệt sanh khởi. Do duyên nhiệt tình sai biệt, tầm cầu sai biệt sanh khởi.

Và Không Phải Như Vậy – Tương II, 253

1) Trú ở Sàvatthi.

2) Này các Tỷ-kheo,

- Do duyên giới sai biệt, tưởng sai biệt sanh khởi.
- Do duyên tưởng sai biệt, tư duy sai biệt sanh
khởi.
- Do duyên tư duy sai biệt, dục sai biệt sanh
khởi.
- Do duyên dục sai biệt, nhiệt tình sai biệt sanh
khởi.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3784

- Do duyên nhiệt tình sai biệt, tầm cầu sai biệt sanh khởi.

3) Không phải do duyên tầm cầu sai biệt, nhiệt tình
sai biệt sanh khởi. Không phải do duyên nhiệt tình
sai biệt, dục sai biệt sanh khởi. Không phải do duyên
dục sai biệt, tư duy sai biệt sanh khởi. Không phải do
duyên tư duy sai biệt, tưởng sai biệt sanh khởi.
Không phải do duyên tưởng sai biệt, giới sai biệt
sanh khởi.

4-9) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là giới sai biệt?

Sắc giới, thanh giới, hương giới, vị giới, xúc giới, pháp giới. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là giới sai biệt.

10) Và này các Tỷ-kheo, như thế nào do duyên giới sai biệt, tưởng sai biệt sanh khởi? Do duyên tưởng sai biệt... tầm cầu sai biệt sanh khởi? Không phải do duyên tầm cầu sai biệt, nhiệt tình sai biệt sanh khởi. Không phải do duyên nhiệt tình sai biệt, dục sai biệt sanh khởi. Không phải do duyên dục sai biệt, tư duy sai biệt sanh khởi. Không phải do duyên tư duy sai biệt, tưởng sai biệt sanh khởi. Không phải do duyên tưởng sai biệt, giới sai biệt sanh khởi.

11) Này các Tỷ-kheo, do duyên sắc giới, sắc tưởng sanh khởi. Do duyên sắc tưởng, sắc tư duy sanh

MƯỜI HAI DUYÊN                                       3785

khởi. Do duyên sắc tư duy, sắc dục sanh khởi. Do duyên sắc dục, sắc nhiệt tình sanh khởi. Do duyên sắc nhiệt tình, sắc tầm cầu sanh khởi.

Không phải do duyên sắc tầm cầu, sắc nhiệt tình
sanh khởi. Không phải do duyên sắc nhiệt tình, sắc
dục sanh khởi. Không phải do duyên sắc dục, sắc tư
duy sanh khởi. Không phải do duyên sắc tư duy, sắc
tưởng sanh khởi. Không phải do duyên sắc tưởng,
sắc giới sanh khởi.

12) Do duyên thanh giới...

13) Do duyên hương giới...

14) Do duyên vị giới...

15) Do duyên xúc giới...

16) Do duyên pháp giới, pháp tưởng sanh khởi. Do
duyên pháp tưởng, pháp tư duy sanh khởi. Do duyên
pháp tư duy, pháp dục sanh khởi. Do duyên pháp
dục, pháp nhiệt tình sanh khởi. Do duyên pháp nhiệt
tình, pháp tầm cầu sanh khởi. Không phải do
duyên pháp tầm cầu, pháp nhiệt tình sanh khởi.
Không phải do duyên pháp nhiệt tình, pháp dục sanh
khởi. Không phải do duyên pháp dục, pháp tư duy
sanh khởi. Không phải do duyên pháp tư duy, pháp

MƯỜI HAI DUYÊN                                   3786

tưởng sanh khởi. Không phải do duyên pháp tưởng, pháp giới sanh khởi.

17) Như vậy, này các Tỷ-kheo, do duyên giới sai biệt, tưởng sai biệt sanh khởi... Do duyên nhiệt tình sai biệt, tầm cầu sai biệt sanh khởi. Không phải do duyên tầm cầu sai biệt, nhiệt tình sai biệt sanh khởi. Không phải do duyên nhiệt tình sai biệt, dục sai biệt sanh khởi. Không phải do duyên dục sai biệt, tư duy sai biệt sanh khởi. Không phải do duyên tư duy sai biệt, tưởng sai biệt sanh khởi. Không phải do duyên tưởng sai biệt, giới sai biệt sanh khởi.

Xúc – Tương II, 255

1) Trú ở Sàvatthi.

2) Này các Tỷ-kheo,

- Do duyên giới sai biệt, tưởng sai biệt sanh
khởi.
- Do duyên tưởng sai biệt, tư duy sai biệt sanh
khởi.
- Do duyên tư duy sai biệt, xúc sai biệt sanh
khởi.
- Do duyên xúc sai biệt, thọ sai biệt sanh khởi.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3787

- Do duyên thọ sai biệt, dục sai biệt sanh khởi.
- Do duyên dục sai biệt, nhiệt tình sai biệt sanh
khởi.
- Do duyên nhiệt tình sai biệt, tầm cầu sai biệt
sanh khởi.
- Do duyên tầm cầu sai biệt, sở đắc sai biệt sanh
khởi.

3) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là giới sai biệt?

Sắc giới, thanh giới, hương giới, vị giới, xúc giới, pháp giới. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là giới sai biệt.

4) Như thế nào, này các Tỷ-kheo, do duyên giới sai biệt, tưởng sai biệt sanh khởi? Do duyên tưởng sai biệt... sở đắc sai biệt sanh khởi?

5) Này các Tỷ-kheo,

- Do duyên sắc giới, sắc tưởng sanh khởi.
- Do duyên sắc tưởng, sắc tư duy sanh khởi.
- Do duyên sắc tư duy, sắc xúc sanh khởi.
- Do duyên sắc xúc, thọ do sắc xúc sanh sanh
khởi.
- Do duyên thọ do sắc xúc sanh, sắc dục sanh
khởi.
- Do duyên sắc dục, sắc nhiệt tình sanh khởi.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3788

- Do duyên sắc nhiệt tình, sắc tầm cầu sanh khởi. - Do duyên sắc tầm cầu, sắc sở đắc sanh khởi.

6) Do duyên thanh giới...

7) Do duyên hương giới...

8) Do duyên vị giới...

9) Do duyên xúc giới...

10)

-   Do duyên pháp giới, pháp tưởng sanh khởi.
-   Do duyên pháp tưởng, pháp tư duy sanh khởi.
-   Do duyên pháp tư duy, pháp xúc sanh khởi.
-   Do duyên pháp xúc, thọ do pháp xúc sanh sanh
khởi.
-   Do duyên thọ do pháp xúc sanh, pháp dục sanh
khởi.
-   Do duyên pháp dục, pháp nhiệt tình sanh khởi.
-   Do duyên pháp nhiệt tình, pháp tầm cầu sanh
khởi.
-   Do duyên pháp tầm cầu, pháp sở đắc sanh khởi.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   3789

11) Như vậy, này các Tỷ-kheo, do duyên giới sai biệt, tưởng sai biệt sanh khởi... Do duyên tầm cầu sai biệt, sở đắc sai biệt sanh khởi.

Xúc – Tương II, 257

1) Trú ở Sàvatthi.

2) Này các Tỷ-kheo,

- Do duyên giới sai biệt, tưởng sai biệt sanh
khởi.
- Do duyên tưởng sai biệt, tư duy sai biệt sanh
khởi
- Do duyên tư duy sai biệt, xúc sai biệt sanh
khởi.
- Do duyên xúc sai biệt, thọ sai biệt sanh khởi.
- Do duyên thọ sai biệt, dục sai biệt sanh khởi.
- Do duyên dục sai biệt, nhiệt tình sai biệt sanh
khởi.
- Do duyên nhiệt tình sai biệt, tầm cầu sai biệt
sanh khởi.
- Do duyên tầm cầu sai biệt, sở đắc sai biệt sanh
khởi.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3790

- Không phải do duyên sở đắc sai biệt, tầm cầu
sai biệt sanh khởi.
- Không phải do duyên tầm cầu sai biệt, nhiệt
tình sai biệt sanh khởi.
- Không phải do duyên nhiệt tính sai biệt, dục sai
biệt sanh khởi.
- Không phải do duyên dục sai biệt, thọ sai biệt
sanh khởi.
- Không phải do duyên thọ sai biệt, xúc sai biệt
sanh khởi.
- Không phải do duyên xúc sai biệt, tư duy sai
biệt sanh khởi.
- Không phải do duyên tư duy sai biệt, tưởng sai
biệt sanh khởi.
- Không phải do duyên tưởng sai biệt, giới sai
biệt sanh khởi.

3) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là giới sai biệt?

Sắc giới, thanh giới, hương giới, vị giới, xúc giới, pháp giới. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là giới sai biệt.

4) Và như thế nào, này các Tỷ-kheo, do duyên giới sai biệt, tưởng sai biệt sanh khởi, do duyên tưởng sai biệt, tư duy sai biệt sanh khởi... xúc... thọ... dục... nhiệt tình... tầm cầu... sở đắc... Không phải do duyên sở đắc sai biệt, tầm cầu sai biệt sanh khởi. Không

MƯỜI HAI DUYÊN                                       3791

phải do duyên tầm cầu sai biệt, nhiệt tình sai biệt sanh khởi... dục... thọ... xúc... Không phải do duyên tư duy sai biệt, tưởng sai biệt sanh khởi. Không phải do duyên tưởng sai biệt, giới sai biệt sanh khởi?

5) Này các Tỷ-kheo,

-   Do duyên sắc giới, sắc tưởng sanh khởi.
-   Do duyên sắc tưởng, sắc tư duy sanh khởi.
-   Do duyên sắc tư duy, sắc xúc sanh khởi.
-   Do duyên sắc xúc, thọ do sắc xúc sanh sanh
khởi.
-   Do duyên thọ do sắc xúc sanh, sắc dục sanh
khởi.
-   Do duyên sắc dục, sắc nhiệt tình sanh khởi.
-   Do duyên sắc nhiệt tình, sắc tầm cầu sanh khởi.
-   Do duyên sắc tầm cầu, sắc sở đắc sanh khởi.

6) Do duyên thanh giới...

7) Do duyên hương giới...

8) Do duyên vị giới...

9) Do duyên xúc giới...

10) Do duyên pháp giới, pháp tưởng sanh khởi. Do duyên pháp tưởng... pháp tầm cầu sanh khởi. Do

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3792

duyên pháp tầm cầu, pháp sở đắc sanh khởi. Không phải do duyên pháp sở đắc, pháp tầm cầu sanh khởi.

-   Do duyên pháp giới, pháp tưởng sanh khởi.
-   Do duyên pháp tưởng, pháp tư duy sanh khởi.
-   Do duyên pháp tư duy, pháp xúc sanh khởi.
-   Do duyên pháp xúc, thọ do pháp xúc sanh sanh
khởi.
-   Do duyên thọ do pháp xúc sanh, pháp dục sanh
khởi.
-   Do duyên pháp dục, pháp nhiệt tình sanh khởi.
-   Do duyên pháp nhiệt tình, pháp tầm cầu sanh
khởi.
-   Do duyên pháp tầm cầu, pháp sở đắc sanh khởi.
-   Không phải do duyên pháp sở đắc, pháp tầm
cầu sanh khởi.
-   Không phải do duyên pháp tầm cầu, pháp nhiệt
tình sanh khởi.
-   Không phải do duyên pháp nhiệt tình, pháp dục
sanh khởi.
-   Không phải do duyên pháp dục, thọ do pháp
xúc sanh sanh khởi.
-   Không phải do duyên thọ do pháp xúc sanh,
pháp xúc sanh khởi.
-   Không phải do duyên pháp xúc, pháp tư duy
sanh khởi.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   3793

- Không phải do duyên pháp tư duy, pháp tưởng
sanh khởi.
- Không phải do duyên pháp tưởng, pháp giới
sanh khởi.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, do duyên giới sai biệt, tưởng sai biệt sanh khởi. Do duyên tưởng sai biệt... tư duy... xúc... thọ... dục... nhiệt tình... tầm cầu... sở đắc... Không phải do duyên sở đắc sai biệt, tầm cầu sai biệt sanh khởi. Không phải do duyên tầm cầu sai biệt, nhiệt tình sai biệt sanh khởi. Không phải do duyên nhiệt tình sai biệt, dục sai biệt sanh khởi. Không phải do dục sai biệt, thọ sai biệt sanh khởi. Không phải do duyên thọ sai biệt, xúc sai biệt sanh khởi. Không phải do duyên xúc sai biệt, tư duy sai biệt sanh khởi. Không phải do duyên tư duy sai biệt, tưởng sai biệt sanh khởi. Không phải do duyên tưởng sai biệt, giới sai biệt sanh khởi.

MƯỜI HAI DUYÊN                                          3794

478 Sáu nhập - Do nội giới sai biệt nên Xúc, Thọ sai biệt sanh khởi, không phải... - Kinh Giới – Tương II, 245

Giới – Tương II, 251

1) Trú ở Sàvatthi.

2) Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng cho các Ông về giới sai biệt. Hãy nghe và suy nghiệm kỹ, Ta sẽ giảng...

3) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là giới sai biệt?

Sắc giới, thanh giới, hương giới, vị giới, xúc giới, pháp giới.

4) Này các Tỷ-kheo, đây gọi là giới sai biệt.

Tưởng – Tương II, 251

1) Ở Sàvatthi.

2) Này các Tỷ-kheo,

- Do duyên giới sai biệt, tưởng sai biệt sanh khởi.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3795

- Do duyên tưởng sai biệt, tư duy sai biệt sanh
khởi.
- Do duyên tư duy sai biệt, dục sai biệt sanh
khởi.
- Do duyên dục sai biệt, nhiệt tình sai biệt sanh
khởi.
- Do duyên nhiệt tình sai biệt, tầm cầu sai biệt
sanh khởi.

3) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là giới sai biệt?

Sắc giới, thanh giới, hương giới, vị giới, xúc giới, pháp giới. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là giới sai biệt.

4) Và như thế nào, này các Tỷ-kheo, do duyên giới sai biệt, tưởng sai biệt sanh khởi; do duyên tưởng sai biệt, tư duy sai biệt sanh khởi; do duyên tư duy sai biệt, dục sai biệt sanh khởi; do duyên dục sai biệt, nhiệt tình sai biệt sanh khởi; do duyên nhiệt tình sai biệt, tầm cầu sai biệt sanh khởi?

5-9) Này các Tỷ-kheo, do duyên sắc giới, sắc tưởng
sanh khởi. Do duyên sắc tưởng, sắc tư duy sanh khởi.
Do duyên sắc tư duy, sắc dục sanh khởi. Do duyên
sắc dục, sắc nhiệt tình sanh khởi. Do duyên sắc nhiệt
tình, sắc tầm cầu sanh khởi...

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3796

10) Này các Tỷ-kheo, do duyên pháp giới, pháp tưởng sanh khởi. Do duyên pháp tưởng, pháp tư duy sanh khởi. Do duyên pháp tư duy, pháp dục sanh khởi. Do duyên pháp dục, pháp nhiệt tình sanh khởi. Do duyên pháp nhiệt tình, pháp tầm cầu sanh khởi.

11) Như vậy, này các Tỷ-kheo, do duyên giới sai biệt, tưởng sai biệt sanh khởi. Do duyên tưởng sai biệt, tư duy sai biệt sanh khởi. Do duyên tư duy sai biệt, dục sai biệt sanh khởi. Do duyên dục sai biệt, nhiệt tình sai biệt sanh khởi. Do duyên nhiệt tình sai biệt, tầm cầu sai biệt sanh khởi.

Và Không Phải Như Vậy – Tương II, 253

1) Trú ở Sàvatthi.

2) Này các Tỷ-kheo,

- Do duyên giới sai biệt, tưởng sai biệt sanh khởi.
- Do duyên tưởng sai biệt, tư duy sai biệt sanh
khởi.
- Do duyên tư duy sai biệt, dục sai biệt sanh
khởi.
- Do duyên dục sai biệt, nhiệt tình sai biệt sanh
khởi.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3797

- Do duyên nhiệt tình sai biệt, tầm cầu sai biệt sanh khởi.

3) Không phải do duyên tầm cầu sai biệt, nhiệt tình
sai biệt sanh khởi. Không phải do duyên nhiệt tình
sai biệt, dục sai biệt sanh khởi. Không phải do duyên
dục sai biệt, tư duy sai biệt sanh khởi. Không phải do
duyên tư duy sai biệt, tưởng sai biệt sanh khởi.
Không phải do duyên tưởng sai biệt, giới sai biệt
sanh khởi.

4-9) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là giới sai biệt?

Sắc giới, thanh giới, hương giới, vị giới, xúc giới, pháp giới. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là giới sai biệt.

10) Và này các Tỷ-kheo, như thế nào do duyên giới sai biệt, tưởng sai biệt sanh khởi? Do duyên tưởng sai biệt... tầm cầu sai biệt sanh khởi? Không phải do duyên tầm cầu sai biệt, nhiệt tình sai biệt sanh khởi. Không phải do duyên nhiệt tình sai biệt, dục sai biệt sanh khởi. Không phải do duyên dục sai biệt, tư duy sai biệt sanh khởi. Không phải do duyên tư duy sai biệt, tưởng sai biệt sanh khởi. Không phải do duyên tưởng sai biệt, giới sai biệt sanh khởi.

11) Này các Tỷ-kheo, do duyên sắc giới, sắc tưởng sanh khởi. Do duyên sắc tưởng, sắc tư duy sanh

MƯỜI HAI DUYÊN                                       3798

khởi. Do duyên sắc tư duy, sắc dục sanh khởi. Do duyên sắc dục, sắc nhiệt tình sanh khởi. Do duyên sắc nhiệt tình, sắc tầm cầu sanh khởi.

Không phải do duyên sắc tầm cầu, sắc nhiệt tình
sanh khởi. Không phải do duyên sắc nhiệt tình, sắc
dục sanh khởi. Không phải do duyên sắc dục, sắc tư
duy sanh khởi. Không phải do duyên sắc tư duy, sắc
tưởng sanh khởi. Không phải do duyên sắc tưởng,
sắc giới sanh khởi.

12) Do duyên thanh giới...

13) Do duyên hương giới...

14) Do duyên vị giới...

15) Do duyên xúc giới...

16) Do duyên pháp giới, pháp tưởng sanh khởi. Do
duyên pháp tưởng, pháp tư duy sanh khởi. Do duyên
pháp tư duy, pháp dục sanh khởi. Do duyên pháp
dục, pháp nhiệt tình sanh khởi. Do duyên pháp nhiệt
tình, pháp tầm cầu sanh khởi. Không phải do
duyên pháp tầm cầu, pháp nhiệt tình sanh khởi.
Không phải do duyên pháp nhiệt tình, pháp dục sanh
khởi. Không phải do duyên pháp dục, pháp tư duy
sanh khởi. Không phải do duyên pháp tư duy, pháp

MƯỜI HAI DUYÊN                                   3799

tưởng sanh khởi. Không phải do duyên pháp tưởng, pháp giới sanh khởi.

17) Như vậy, này các Tỷ-kheo, do duyên giới sai biệt, tưởng sai biệt sanh khởi... Do duyên nhiệt tình sai biệt, tầm cầu sai biệt sanh khởi. Không phải do duyên tầm cầu sai biệt, nhiệt tình sai biệt sanh khởi. Không phải do duyên nhiệt tình sai biệt, dục sai biệt sanh khởi. Không phải do duyên dục sai biệt, tư duy sai biệt sanh khởi. Không phải do duyên tư duy sai biệt, tưởng sai biệt sanh khởi. Không phải do duyên tưởng sai biệt, giới sai biệt sanh khởi.

Xúc – Tương II, 255

1) Trú ở Sàvatthi.

2) Này các Tỷ-kheo,

- Do duyên giới sai biệt, tưởng sai biệt sanh
khởi.
- Do duyên tưởng sai biệt, tư duy sai biệt sanh
khởi.
- Do duyên tư duy sai biệt, xúc sai biệt sanh
khởi.
- Do duyên xúc sai biệt, thọ sai biệt sanh khởi.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3800

- Do duyên thọ sai biệt, dục sai biệt sanh khởi.
- Do duyên dục sai biệt, nhiệt tình sai biệt sanh
khởi.
- Do duyên nhiệt tình sai biệt, tầm cầu sai biệt
sanh khởi.
- Do duyên tầm cầu sai biệt, sở đắc sai biệt sanh
khởi.

3) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là giới sai biệt?

Sắc giới, thanh giới, hương giới, vị giới, xúc giới, pháp giới. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là giới sai biệt.

4) Như thế nào, này các Tỷ-kheo, do duyên giới sai biệt, tưởng sai biệt sanh khởi? Do duyên tưởng sai biệt... sở đắc sai biệt sanh khởi?

5) Này các Tỷ-kheo,

- Do duyên sắc giới, sắc tưởng sanh khởi.
- Do duyên sắc tưởng, sắc tư duy sanh khởi.
- Do duyên sắc tư duy, sắc xúc sanh khởi.
- Do duyên sắc xúc, thọ do sắc xúc sanh sanh
khởi.
- Do duyên thọ do sắc xúc sanh, sắc dục sanh
khởi.
- Do duyên sắc dục, sắc nhiệt tình sanh khởi.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3801

- Do duyên sắc nhiệt tình, sắc tầm cầu sanh khởi. - Do duyên sắc tầm cầu, sắc sở đắc sanh khởi.

6) Do duyên thanh giới...

7) Do duyên hương giới...

8) Do duyên vị giới...

9) Do duyên xúc giới...

10)

-   Do duyên pháp giới, pháp tưởng sanh khởi.
-   Do duyên pháp tưởng, pháp tư duy sanh khởi.
-   Do duyên pháp tư duy, pháp xúc sanh khởi.
-   Do duyên pháp xúc, thọ do pháp xúc sanh sanh
khởi.
-   Do duyên thọ do pháp xúc sanh, pháp dục sanh
khởi.
-   Do duyên pháp dục, pháp nhiệt tình sanh khởi.
-   Do duyên pháp nhiệt tình, pháp tầm cầu sanh
khởi.
-   Do duyên pháp tầm cầu, pháp sở đắc sanh khởi.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   3802

11) Như vậy, này các Tỷ-kheo, do duyên giới sai biệt, tưởng sai biệt sanh khởi... Do duyên tầm cầu sai biệt, sở đắc sai biệt sanh khởi.

Xúc – Tương II, 257

1) Trú ở Sàvatthi.

2) Này các Tỷ-kheo,

- Do duyên giới sai biệt, tưởng sai biệt sanh
khởi.
- Do duyên tưởng sai biệt, tư duy sai biệt sanh
khởi
- Do duyên tư duy sai biệt, xúc sai biệt sanh
khởi.
- Do duyên xúc sai biệt, thọ sai biệt sanh khởi.
- Do duyên thọ sai biệt, dục sai biệt sanh khởi.
- Do duyên dục sai biệt, nhiệt tình sai biệt sanh
khởi.
- Do duyên nhiệt tình sai biệt, tầm cầu sai biệt
sanh khởi.
- Do duyên tầm cầu sai biệt, sở đắc sai biệt sanh
khởi.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3803

- Không phải do duyên sở đắc sai biệt, tầm cầu
sai biệt sanh khởi.
- Không phải do duyên tầm cầu sai biệt, nhiệt
tình sai biệt sanh khởi.
- Không phải do duyên nhiệt tính sai biệt, dục sai
biệt sanh khởi.
- Không phải do duyên dục sai biệt, thọ sai biệt
sanh khởi.
- Không phải do duyên thọ sai biệt, xúc sai biệt
sanh khởi.
- Không phải do duyên xúc sai biệt, tư duy sai
biệt sanh khởi.
- Không phải do duyên tư duy sai biệt, tưởng sai
biệt sanh khởi.
- Không phải do duyên tưởng sai biệt, giới sai
biệt sanh khởi.

3) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là giới sai biệt?

Sắc giới, thanh giới, hương giới, vị giới, xúc giới, pháp giới. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là giới sai biệt.

4) Và như thế nào, này các Tỷ-kheo, do duyên giới sai biệt, tưởng sai biệt sanh khởi, do duyên tưởng sai biệt, tư duy sai biệt sanh khởi... xúc... thọ... dục... nhiệt tình... tầm cầu... sở đắc... Không phải do duyên sở đắc sai biệt, tầm cầu sai biệt sanh khởi. Không

MƯỜI HAI DUYÊN                                       3804

phải do duyên tầm cầu sai biệt, nhiệt tình sai biệt sanh khởi... dục... thọ... xúc... Không phải do duyên tư duy sai biệt, tưởng sai biệt sanh khởi. Không phải do duyên tưởng sai biệt, giới sai biệt sanh khởi?

5) Này các Tỷ-kheo,

-   Do duyên sắc giới, sắc tưởng sanh khởi.
-   Do duyên sắc tưởng, sắc tư duy sanh khởi.
-   Do duyên sắc tư duy, sắc xúc sanh khởi.
-   Do duyên sắc xúc, thọ do sắc xúc sanh sanh
khởi.
-   Do duyên thọ do sắc xúc sanh, sắc dục sanh
khởi.
-   Do duyên sắc dục, sắc nhiệt tình sanh khởi.
-   Do duyên sắc nhiệt tình, sắc tầm cầu sanh khởi.
-   Do duyên sắc tầm cầu, sắc sở đắc sanh khởi.

6) Do duyên thanh giới...

7) Do duyên hương giới...

8) Do duyên vị giới...

9) Do duyên xúc giới...

10) Do duyên pháp giới, pháp tưởng sanh khởi. Do duyên pháp tưởng... pháp tầm cầu sanh khởi. Do

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3805

duyên pháp tầm cầu, pháp sở đắc sanh khởi. Không phải do duyên pháp sở đắc, pháp tầm cầu sanh khởi.

-   Do duyên pháp giới, pháp tưởng sanh khởi.
-   Do duyên pháp tưởng, pháp tư duy sanh khởi.
-   Do duyên pháp tư duy, pháp xúc sanh khởi.
-   Do duyên pháp xúc, thọ do pháp xúc sanh sanh
khởi.
-   Do duyên thọ do pháp xúc sanh, pháp dục sanh
khởi.
-   Do duyên pháp dục, pháp nhiệt tình sanh khởi.
-   Do duyên pháp nhiệt tình, pháp tầm cầu sanh
khởi.
-   Do duyên pháp tầm cầu, pháp sở đắc sanh khởi.
-   Không phải do duyên pháp sở đắc, pháp tầm
cầu sanh khởi.
-   Không phải do duyên pháp tầm cầu, pháp nhiệt
tình sanh khởi.
-   Không phải do duyên pháp nhiệt tình, pháp dục
sanh khởi.
-   Không phải do duyên pháp dục, thọ do pháp
xúc sanh sanh khởi.
-   Không phải do duyên thọ do pháp xúc sanh,
pháp xúc sanh khởi.
-   Không phải do duyên pháp xúc, pháp tư duy
sanh khởi.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   3806

- Không phải do duyên pháp tư duy, pháp tưởng
sanh khởi.
- Không phải do duyên pháp tưởng, pháp giới
sanh khởi.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, do duyên giới sai biệt, tưởng sai biệt sanh khởi. Do duyên tưởng sai biệt... tư duy... xúc... thọ... dục... nhiệt tình... tầm cầu... sở đắc... Không phải do duyên sở đắc sai biệt, tầm cầu sai biệt sanh khởi. Không phải do duyên tầm cầu sai biệt, nhiệt tình sai biệt sanh khởi. Không phải do duyên nhiệt tình sai biệt, dục sai biệt sanh khởi. Không phải do dục sai biệt, thọ sai biệt sanh khởi. Không phải do duyên thọ sai biệt, xúc sai biệt sanh khởi. Không phải do duyên xúc sai biệt, tư duy sai biệt sanh khởi. Không phải do duyên tư duy sai biệt, tưởng sai biệt sanh khởi. Không phải do duyên tưởng sai biệt, giới sai biệt sanh khởi.

MƯỜI HAI DUYÊN                                          3807

479 Sáu nhập - Do sai biệt về giới nên khởi lên sai biệt về xúc - Kinh Haliddhaka – Tương IV, 196

Haliddhaka – Tương IV, 196

1) Một thời Tôn giả Mahà Kaccàna trú giữa dân chúng Avanti, tại Kuraraghara, trong một hang núi.

2) Rồi gia chủ Hàliddikàni đi đến Tôn giả Mahà Kaccàna...

3) Ngồi xuống một bên, gia chủ Hàliddikàni thưa với Tôn giả Mahà Kaccàna:

-- Thưa Tôn giả, Thế Tôn nói như sau: "Do duyên sai
biệt về giới khởi lên sai biệt về xúc. Do duyên sai
biệt về xúc khởi lên sai biệt về thọ". Như thế nào,
thưa Tôn giả, do duyên sai biệt về giới khởi lên sai
biệt về xúc; do duyên sai biệt về xúc khởi lên sai biệt
về thọ?

4) -- Ở đây, này Gia chủ, Tỷ-kheo khi mắt thấy sắc
khả ý, nghĩ rằng: "Đây là vậy, đây là vậy", được biết
rõ nhãn thức có lạc xúc. Do duyên lạc xúc khởi lên
lạc thọ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       3808

Khi mắt thấy sắc bất khả ý, nghĩ rằng: "Đây là vậy, đây là vậy", được biết rõ nhãn thức có khổ xúc. Do duyên khổ xúc khởi lên khổ thọ.

Khi mắt thấy sắc trú xả, nghĩ rằng: "Đây là vậy, đây
là vậy", được biết rõ nhãn thức có bất khổ bất lạc
xúc. Do duyên bất khổ bất lạc xúc khởi lên bất khổ
bất lạc thọ.

5-9) Lại nữa, này Gia chủ, khi tai nghe tiếng... khi mũi ngửi hương... khi lưỡi nếm vị... khi thân cảm xúc...

Khi ý biết pháp khả ý, nghĩ rằng: "Đây là vậy, đây là vậy", được biết rõ ý thức có lạc xúc. Do duyên lạc xúc khởi lên lạc thọ.

Khi ý biết pháp bất khả ý, nghĩ rằng: "Đây là vậy, đây là vậy", được biết rõ ý thức có khổ xúc. Do duyên khổ xúc khởi lên khổ thọ.

Khi ý biết pháp trú xả, nghĩ rằng: "Đây là vậy, đây
là vậy", được biết rõ ý thức có bất khổ bất lạc xúc.
Do duyên bất khổ bất lạc xúc khởi lên bất khổ bất lạc
thọ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3809

10) Như vậy, này Gia chủ, do duyên sai biệt về giới khởi lên sai biệt về xúc. Do duyên sai biệt về xúc khởi lên sai biệt về thọ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   3810

480 Sáu nhập - Hý luận vấn đề khg phải hý luận - Kinh KOTTHITA – Tăng II, 123

KOTTHITA – Tăng II, 123

1. Rồi Tôn giả Mahàkotthita đi đến Tôn giả Sàriputta, sau khi đến, nói lên với Tôn giả Sàriputta những lời chào đón thăm hỏi … ngồi xuống một bên, Tôn giả Mahàkotthita thưa với Tôn giả Sàriputta:

- Thưa Hiền giả, sau sự đoạn diệt, ly tham sáu xúc xứ không có dư tàn, còn có một cái gì khác nữa?

- Chớ có nói vậy, thưa Hiền giả.

- Thưa Hiền giả, sau sự đoạn diệt, ly tham sáu xúc xứ không có dư tàn, không còn có một cái gì khác nữa?

- Chớ có nói vậy, thưa Hiền giả.

- Thưa Hiền giả, sau sự đoạn diệt, ly tham sáu xúc xứ không có dư tàn, còn có và không còn có một cái gì khác nữa?

- Chớ có nói vậy, thưa Hiền giả.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3811

- Thưa Hiền giả, sau sự đoạn diệt, ly tham sáu xúc xứ không có dư tàn, không còn có và không không còn có một cái gì khác nữa?

- Chớ có nói vậy, thưa Hiền giả.

2.- Thưa Hiền giả, khi được hỏi: "Thưa Hiền giả, sau sự đoạn diệt, ly tham sáu xúc xứ không có dư tàn, còn có một cái gì khác nữa", Hiền giả nói: "Chớ có nói vậy, thưa Hiền giả". Khi được hỏi: "Thưa Hiền giả, sau sự đoạn diệt, ly tham sáu xúc xứ không có dư tàn, không còn có một cái gì khác nữa", Hiền giả nói: "Chớ có nói vậy, thưa Hiền giả". Khi được hỏi: "Thưa Hiền giả, sau sự đoạn diệt, ly tham sáu xúc xứ không có dư tàn, có và không có một cái gì khác nữa", Hiền giả nói: "Chớ có nói vậy, thưa Hiền giả". Sau khi được hỏi: "Thưa Hiền giả, sau sự đoạn diệt, ly tham sáu xúc xứ không có dư tàn, không có và không không có một cái gì khác nữa", Hiền giả nói: "Chớ có nói vậy, thưa Hiền giả". Thưa Hiền giả, như thế nào cần phải hiểu ý nghĩa lời nói này?

3.-

- "Thưa Hiền giả, Thưa Hiền giả, sau sự đoạn
diệt, ly tham sáu xúc xứ không có dư tàn, còn
có một cái gì khác nữa!", nói vậy là khiến trở
thành hý luận một vấn đề không phải hý luận.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3812

- "Thưa Hiền giả, sau sự đoạn diệt, … không có
dư tàn, không có cái gì khác nữa!", nói vậy là
khiến trở thành hý luận một vấn đề không phải
hý luận.
- "Thưa Hiền giả, sau sự đoạn diệt, … không có
dư tàn, còn cái gì và không còn cái gì khác
nữa!", nói vậy là khiến trở thành hý luận một
vấn đề không phải hý luận.
- "Thưa Hiền giả, sau sự đoạn diệt, … không có
dư tàn, không còn cái gì và không không còn
cái gì!", nói vậy là khiến trở thành hý luận một
vấn đề không phải hý luận.

 Thưa Hiền giả, cho đến khi nào có sự đi đến
sáu xúc xứ, cho đến khi ấy có sự đi đến hý
luận. Cho đến khi nào có sự đi đến hý luận,
cho đến khi ấy có sự đi đến sáu xúc xứ.
 Thưa Hiền giả, do sự đoạn diệt, ly tham sáu
xúc xứ không có dư tàn, hý luận được đoạn
diệt, hý luận được chỉ tịnh.

4. Rồi Tôn giả Ànanda đi đến Tôn giả Mahàkotthita,
sau khi đến, nói với Tôn giả Mahàkotthita những lời
chào đón hỏi thăm, sau khi nói lên những lời chào
đón hỏi thăm thân hữu, liền ngồi xuống một bên.
Ngồi xuống một bên, Tôn giả Ànanda nói với Tôn
giả Mahàkotthita:

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3813

- Thưa Hiền giả, do sự đoạn diệt ly tham sáu xúc xứ không có dư tàn, có phải còn có vật gì khác?

- Chớ có nói vậy, thưa Hiền giả.

.. (giống như đoạn trước, khi Sàriputta trả lời cho Mahàkotthita) … cho đến hý luận được chỉ tịnh ".

MƯỜI HAI DUYÊN                                   3814

481 Xúc - Định nghĩa - Kinh Thế Giới – Tương II, 134

Thế Giới – Tương II, 134

1). .. Trú ở Sàvatthi.

2)... Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng về sự tập khởi và sự đoạn diệt của thế giới. Hãy nghe...

I

3) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là thế giới tập khởi?

4) Do duyên con mắt và các sắc, nhãn thức khởi lên. Do ba cái tụ họp, nên có xúc. Do duyên xúc nên có thọ. Do duyên thọ nên có ái. Do duyên ái nên có thủ. Do duyên thủ nên có hữu. Do duyên hữu nên có sanh. Do duyên sanh, nên có già chết, sầu, bi, khổ, ưu, não sanh khởi. Đây là thế giới tập khởi.

5) Do duyên lỗ tai và các tiếng...

6) Do duyên lỗ mũi và các hương...

7) Do duyên lưỡi và các vị...

8) Do duyên thân và các xúc...

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3815

9) Do duyên ý với các pháp, ý thức khởi lên. Do ba
cái tụ họp nên có xúc. Do duyên xúc nên có thọ... Do
duyên sanh nên già chết, sầu, bi, khổ, ưu, não, sanh
khởi. Này các Tỷ-kheo, đây là sự tập khởi của thế
giới.

10) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là thế giới đoạn diệt?

11) Do duyên con mắt và các sắc, nhãn thức khởi lên.
Do ba cái tụ họp nên có xúc. Do duyên xúc nên có
thọ. Do duyên thọ nên có ái. Do sự ly tham, đoạn
diệt ái ấy một cách hoàn toàn nên thủ diệt. Do thủ
diệt nên hữu diệt... Đây là sự đoạn diệt toàn bộ khổ
uẩn này. Đây là thế giới đoạn diệt.

12) Do duyên lỗ tai và các tiếng...

13) Do duyên lỗ mũi và các hương...

14) Do duyên lưỡi và các vị...

15) Do duyên thân và các xúc...

16) Do duyên ý và các pháp, ý thức sanh khởi. Do ba cái tụ họp nên có xúc. Do duyên xúc nên có thọ. Do duyên thọ nên có ái. Do sự ly tham, đoạn diệt ái ấy một cách hoàn toàn nên thủ diệt. Do thủ diệt nên hữu diệt... Đây là sự đoạn diệt của toàn bộ khổ uẩn này.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3816

17) Này các Tỷ-kheo, đây là thế giới đoạn diệt.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3817

482 Xúc - 5 căn - Xúc duyên Lạc, khổ, hỷ, ưu, xả - Kinh Cây Quay Ra Lửa – Tương V, 331

Cây Quay Ra Lửa – Tương V, 331 (Arani)

1) ...

2) -- Này các Tỷ-kheo, có năm căn này. Thế nào là năm? Lạc căn, khổ căn, hỷ căn, ưu căn, xả căn.

3) Này các Tỷ-kheo, do duyên xúc được cảm thọ là lạc, khởi lên lạc căn. Khi cảm thọ là lạc, người ấy rõ biết: "Tôi cảm giác lạc thọ". Do đoạn diệt xúc được người ấy cảm thọ là lạc ấy, lạc căn được khởi lên do duyên với xúc thích ứng (tajjam) được cảm thọ là lạc, người ấy rõ biết lạc căn ấy diệt, được tịnh chỉ.

4) Này các Tỷ-kheo, do duyên xúc được cảm thọ là khổ, khởi lên khổ căn. Khi cảm thọ là khổ, người ấy rõ biết: "Tôi cảm giác khổ thọ". Do đoạn diệt xúc được người ấy cảm thọ là khổ ấy, khổ căn được khởi lên do duyên với xúc thích ứng được cảm thọ là khổ, người ấy rõ biết khổ căn ấy diệt, được tịnh chỉ.

5) Này các Tỷ-kheo, do duyên xúc được cảm thọ là hỷ, khởi lên hỷ căn. Khi cảm thọ là hỷ, người ấy rõ

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3818

biết: "Tôi cảm giác hỷ". Do đoạn diệt xúc được
người ấy cảm thọ là hỷ ấy, hỷ căn được khởi lên do
duyên với xúc thích ứng được cảm thọ là hỷ, người
ấy rõ biết hỷ căn ấy diệt, được tịnh chỉ.

6) Này các Tỷ-kheo, do duyên xúc được cảm thọ là ưu, khởi lên ưu căn. Khi cảm thọ là ưu, người ấy rõ biết: "Tôi cảm giác ưu thọ". Do đoạn diệt xúc được người ấy cảm thọ là ưu ấy, ưu căn được khởi lên do duyên với xúc thích ứng được cảm thọ là ưu, người ấy rõ biết ưu căn ấy diệt, được tịnh chỉ.

7) Này các Tỷ-kheo, do duyên xúc được cảm thọ là xả, khởi lên xả căn. Khi cảm thọ là xả, người ấy rõ biết: "Tôi cảm giác xả thọ". Do đoạn diệt xúc được người ấy cảm thọ là xả ấy, xả căn được khởi lên do duyên với xúc thích ứng được cảm thọ là xả, người ấy rõ biết xả căn ấy diệt, được tịnh chỉ.

8) Ví như, này các Tỷ-kheo, sự xúc chạm và sự cọ
xát hai thanh củi, sức nóng sanh khởi, lửa được hiện
hữu. Khi hai thanh củi ấy được tách rời, được ly
khai, sức nóng thích ứng ấy được đoạn diệt, được
tịnh chỉ.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, do duyên xúc được cảm thọ là lạc, khởi lên lạc căn. Khi cảm thọ là lạc, người ấy rõ biết: "Tôi cảm giác lạc thọ". Do đoạn diệt xúc

MƯỜI HAI DUYÊN                                       3819

được người ấy cảm thọ là lạc ấy, lạc căn được khởi lên do duyên với xúc thích ứng được cảm thọ là lạc, người ấy rõ biết lạc căn ấy diệt, được tịnh chỉ.

Do duyên xúc được cảm thọ là khổ, khởi lên khổ căn...

Do duyên xúc được cảm thọ là hỷ, khởi lên hỷ căn...

Do duyên xúc được cảm thọ là ưu, khởi lên ưu căn...

Do duyên xúc được cảm thọ là xả, khởi lên xả căn.
Khi cảm thọ là xả, người ấy rõ biết: "Tôi cảm giác
xả thọ". Do đoạn diệt xúc được người ấy cảm thọ là
xả ấy, xả căn được khởi lên do duyên với xúc thích
ứng được cảm thọ là xả, người ấy rõ biết xả căn ấy
diệt, được tịnh chỉ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   3820

483 Xúc - 6 xúc xứ - Kinh SỞ Y XỨ – Tăng I, 310

SỞ Y XỨ – Tăng I, 310

 Này các Tỷ-kheo, có ba y xứ này của ngoại đạo,
dầu có bị các bậc Hiền giả cật vấn, nạn vấn lý do,
thảo luận, vẫn kiên trì trong quan điểm truyền
thống về vô vi (không hành động).
Thế nào là ba?
- Này các Tỷ-kheo, có một số Sa-môn, Bà-la-môn
thuyết như sau, chấp kiến như sau: "Phàm có cảm
giác gì, con người này lãnh thọ lạc, khổ hay không
khổ, không lạc, tất cả đều do nhân nghiệp quá
khứ".
- Này các Tỷ-kheo, có một số Sa-môn, Bà-la-môn,
thuyết pháp như sau, chấp kiến như sau: "Phàm
có cảm giác gì, con người này lãnh thọ lạc, khổ
hay không khổ, không lạc, tất cả đều do nhân một
tạo hóa tạo ra".
- Này các Tỷ-kheo, có một số Sa-môn, Bà-la-môn,
thuyết pháp như sau, chấp kiến như sau: "Phàm
có cảm giác gì, con người này lãnh thọ lạc, khổ
hay không khổ, không lạc, tất cả đều do không
nhân, không duyên".

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3821

 Ở đây, này các Tỷ-kheo, đối với các vị Sa-môn,
Bà-la-môn, thuyết như sau, chấp kiến như sau:
“Phàm có cảm giác gì, con người này lãnh thọ
lạc, khổ hay không khổ, không lạc, tất cả đều do
nhân nghiệp quá khứ". Đối với các vị ấy, Ta đến
và nói: "Chư Tôn giả, có thật chăng, Chư Tôn giả
có thuyết như sau, chấp kiến như sau: "Phàm có
cảm giác gì, con người này lãnh thọ lạc, khổ hay
không khổ, không lạc, tất cả đều do nhân nghiệp
quá khứ? "”.
Được Ta hỏi Như vậy, họ trả lời: "Thưa phải, có như
vậy".
Ta nói với họ như sau: "Như vậy, thời theo các Tôn
giả, do nhân nghiệp quá khứ, sẽ trở thành người sát
sanh; do nhân nghiệp quá khứ, sẽ trở thành người
lấy của không cho; do nhân nghiệp quá khứ, sẽ trở
thành người không Phạm hạnh; do nhân nghiệp quá
khứ, sẽ trở thành người nói láo; do nhân nghiệp quá
khứ, sẽ trở thành người nói hai lưỡi; do nhân nghiệp
quá khứ, sẽ trở thành người ác khẩu; do nhân nghiệp
quá khứ, sẽ trở thành người nói lời phù phiếm; do
nhân nghiệp quá khứ, sẽ trở thành người tham lam;
do nhân nghiệp quá khứ, sẽ trở thành người tâm sân;
do nhân nghiệp quá khứ, sẽ trở thành người theo tà
kiến".

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3822

Nhưng này các Tỷ-kheo, với những ai trở lại dựa vào
nghiệp quá khứ là lý do kiên thực, với những người
ấy sẽ không có ước muốn, không có tinh tấn, không
có "Đây là việc phải làm", hay "Đây là việc không
nên làm". Như vậy, sự cần thiết cần phải làm hay
không cần phải làm không được tìm thấy là chân
thực, là đáng tin cậy, thời danh từ Sa-môn không thể
áp dụng đúng pháp cho các Ông được, vì các Ông
sống thất niệm và với các căn không hộ trì.
Như vậy, này các Tỷ-kheo, đây là sự chỉ trích đúng
pháp thứ nhất của Ta đối với các vị Sa-môn, Bà-la-
môn có thuyết như vậy, có chấp kiến như vậy.
 Ở đây, này các Tỷ-kheo, đối với các vị Sa-môn,
Bà-la-môn, thuyết như sau, chấp kiến như sau:
"Phàm có cảm giác gì, con người này lãnh thọ lạc,
khổ hay không khổ, không lạc, tất cả đều do nhân
một tạo hóa tạo ra". Ta đến họ và nói: "Chư Tôn
giả, có thật chăng, Chư Tôn giả có thuyết như sau,
có chấp kiến như sau: “Phàm có cảm giác gì, con
người này lãnh thọ lạc, khổ hay không khổ, không
lạc, tất cả đều do nhân một tạo hóa tạo ra? ” ".
Được Ta hỏi vậy, họ trả lời: "Thưa phải, có như vậy".
Ta nói với họ như sau: "Như vậy, thời theo các Tôn
giả, do nhân một vị tạo hóa tạo ra, sẽ trở thành
người sát sanh … Do nhân một vị tạo hóa tạo ra, sẽ
trở thành người theo tà kiến".

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3823

Nhưng này các Tỷ-kheo, với những ai trở lại dựa vào
vị tạo hóa tạo ra là lý do kiên thực, với những người
ấy sẽ không có ước muốn, không có tinh tấn, không
có "Đây là việc phải làm", hay "Đây là việc không
nên làm". Như vậy, sự cần thiết cần phải làm hay
không cần phải làm, không được tìm thấy là chân
thực, là đáng tin cậy, thời danh từ Sa-môn không thể
áp dụng đúng pháp cho các Ông được, vì các Ông
sống thất niệm và với các căn không hộ trì.
Như vậy, này các Tỷ-kheo, đây là sự chỉ trích đúng
pháp thứ hai của Ta đối với các vị Sa-môn, Bà-la-
môn có thuyết như vậy, có chấp kiến như vậy.
 Ở đây, này các Tỷ-kheo, đối với các vị Sa-môn,
Bà-la-môn, thuyết như sau, chấp kiến như sau:
"Phàm có cảm giác gì, con người này lãnh thọ lạc,
khổ hay không khổ, không lạc, tất cả đều do không
nhân không duyên". Ta đến họ và nói: "Chư Tôn
giả, có thật chăng, Chư Tôn giả có thuyết như sau,
có chấp kiến như sau: “ Phàm có cảm giác gì, con
người này lãnh thọ lạc, khổ hay không khổ, không
lạc, tất cả đều do không nhân, không duyên? ” ".
Được Ta hỏi như vậy, họ trả lời: "Thưa phải, có như
vậy".
Ta nói với họ như sau: "Như vậy, thời theo các Tôn
giả, do không nhân không duyên, sẽ trở thành

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3824

người sát sanh … Do không nhân không duyên, sẽ
trở thành người theo tà kiến".
Nhưng này các Tỷ-kheo, với những ai trở lại dựa vào
không nhân, không duyên là lý do kiên thực, với
những người ấy, sẽ không có ước muốn, không có
tinh tấn, không có "Đây là việc phải làm", hay "Đây
là việc không phải làm". Như vậy, sự cần thiết cần
phải làm hay không cần phải làm, không được tìm
thấy là chân thực, là đáng tin cậy, thời danh từ Sa-
môn không thể áp dụng đúng pháp cho các Ông
được, vì các Ông sống thất niệm và với các căn
không hộ trì.
Như vậy, này các Tỷ-kheo, đây là sự chỉ trích đúng
pháp thứ ba của Ta đối với các vị Sa-môn, Bà-la-
môn có thuyết như vậy, có chấp kiến như vậy.
Này các Tỷ-kheo, đây là ba y xứ của ngoại đạo, dù
có được các bậc Tôn giả cật vấn, nạn vấn lý do thảo
luận, vẫn kiên trì trong quan điểm truyền thống về
vô vi (không hành động).
 Và này các Tỷ-kheo, đây là pháp Ta thuyết
giảng, không bị chỉ trích, không bị uế nhiễm,
không có tội lỗi, không bị các Sa-môn, các Bà-
la-môn có trí quở trách. Và này các Tỷ-kheo, thế
nào là pháp Ta thuyết giảng, không bị chỉ trích,
không bị uế nhiễm, không có tội lỗi, không bị các
Sa-môn, các Bà-la-môn có trí quở trách?

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3825

- Sáu giới này, là pháp Ta thuyết giảng, không
bị... quở trách.
- Sáu xúc xứ này, là pháp Ta thuyết giảng,
không bị... quở trách.
- Mười tám ý cận hành này, là pháp Ta thuyết
giảng, không bị quở trách
- Bốn Thánh đế này, là pháp Ta thuyết giảng,
không bị... quở trách.
 Sáu giới này, này các Tỷ-kheo, là pháp Ta thuyết
giảng… có trí quở trách, được nói đến như vậy.
Do duyên gì được nói đến?
- Này các Tỷ-kheo, có sáu giới này: địa giới,
thủy giới, phong giới, hỏa giới, không giới,
thức giới.
- Sáu giới này, này các Tỷ-kheo, là pháp được
Ta thuyết giảng, không bị chỉ trích, không bị uế
nhiễm, không có tội lỗi, không bị các Sa-môn,
các Bà-la-môn có trí quở trách. Điều đã được
nói đến, chính do duyên này đã được nói đến.
 Có sáu xúc xứ này, này các Tỷ-kheo, là pháp ta
thuyết giảng … không bị các Sa-môn, các Bà-la-
môn có trí quở trách. Điều đã được nói đến, chính
do duyên nào đã được nói đến?

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3826

- Này các Tỷ-kheo, có sáu xúc xứ này: nhãn xúc
xứ, nhĩ xúc xứ, tỷ xúc xứ, thiệt xúc xứ, thân xúc
xứ, ý xúc xứ.
- Có sáu xúc xứ này, này các Tỷ-kheo, được Ta
thuyết giảng..... không bị các Sa-môn, các Bà-
la-môn có trí quở trách. Điều đã được nói đến,
chính do duyên này đã được nói đến.
 Có mười tám ý cận hành này, này các Tỷ-kheo,
là pháp được Ta thuyết giảng......không bị các Sa-
môn, các Bà-la-môn có trí quở trách. Điều đã
được nói đến, chính do duyên nào đã được nói
đến?
- Khi con mắt thấy sắc, tư tưởng hướng về và
đến gần sắc, làm y xứ cho hỷ, hướng về và đến
gần sắc, làm y xứ cho ưu, hướng về và đến gần
sắc, làm y xứ cho xả.
- Khi tai nghe tiếng, tư tưởng hướng về và đến
gần tiếng, làm y xứ cho hỷ, hướng về và đến
gần tiếng, làm y xứ cho ưu, hướng về và đến
gần tiếng, làm y xứ cho xả. Khi mũi ngửi
hương … khi lưỡi nếm vị … khi thân cảm xúc
… khi ý nhận thức pháp, tư tưởng hướng về và
đến gần pháp, làm y xứ cho hỷ, hướng về và
đến gần pháp, làm y xứ cho ưu, hướng về và
đến gần pháp, làm y xứ cho xả.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3827

- Có mười tám ý cận hành này, này các Tỷ-kheo,
được Ta thuyết giảng … không bị các Sa-môn,
các Bà-la-môn có trí quở trách. Điều đã được
nói đến, chính do duyên này đã được nói đến.
 Bốn Thánh đế này, này các Tỷ-kheo, được Ta
thuyết giảng … không bị các Sa-môn, các Bà-la-
môn có trí quở trách. Điều đã được nói đến, chính
do duyên nào đã được nói đến?
 Do chấp thủ Sáu giới, nên có Nhập thai.
 Do có nhập thai, nên có Danh sắc.
 Do duyên danh sắc, nên có Sáu xứ.
 Do duyên sáu xứ, nên có xúc.
 Do duyên xúc, nên có thọ.
 Với người có cảm thọ, này các Tỷ-kheo, Ta nêu
rõ: "Đây là Khổ", Ta nêu rõ: "Đây là Khổ tập",
Ta nêu rõ: "Đây là Khổ diệt", Ta nêu rõ: "Đây
là con Đường đưa đến Khổ diệt".
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Khổ Thánh đế?
- Sanh là khổ, già là khổ, bệnh là khổ, chết là
khổ, sầu, bi, khổ, ưu não là khổ. Điều mong cầu
không được là khổ. Tóm lại, năm thủ uẩn là
khổ. Này các Tỷ-kheo, đây là Khổ Thánh đế.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Thánh đế về Khổ
tập?

MƯỜI HAI DUYÊN                                   3828

- Vô minh duyên hành, hành duyên thức, thức
duyên sắc, danh sắc duyên sáu xứ, sáu xứ
duyên xúc, xúc duyên thọ, thọ duyên ái, ái
duyên thủ, thủ duyên hữu, hữu duyên sanh,
sanh duyên già, chết, sầu, bi, khổ, ưu não. Như
vầy là sự tập khởi của toàn bộ khổ uẩn này. Này
các Tỷ-kheo, đây gọi là Thánh đế về Khổ tập.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Thánh đế về Khổ
diệt?
- Do vô minh diệt không có tàn dư, nên các hành
diệt.
- Do hành diệt, nên thức diệt. Do thức diệt nên
danh sắc diệt. Do danh sắc diệt nên sáu xứ diệt.
Do sáu xứ diệt nên xúc diệt. Do xúc diệt nên
thọ diệt. Do thọ diệt nên ái diệt. Do ái diệt nên
thủ diệt. Do thủ diệt nên hữu diệt. Do hữu diệt
nên sanh diệt. Do sanh diệt nên già, chết, sầu,
bi, khổ, ưu não đều diệt. Như vầy là sự đoạn
diệt toàn bộ của khổ uẩn này. Này các Tỷ-kheo,
đây gọi là Thánh đế về Khổ diệt.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Thánh đế về con
Đường đưa đến Khổ diệt?
- Đây là Thánh đạo Tám ngành, tức là chánh tri
kiến, chánh tư duy, chánh ngữ, chánh nghiệp,
chánh mạng, chánh tinh tấn, chánh niệm, chánh

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3829

định. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là Thánh đế về
con Đường đưa đến Khổ diệt.
Bốn Thánh đế này, này các Tỷ-kheo, do Ta thuyết
giảng, không bị chỉ trích, không có uế nhiễm, không
có tội lỗi, không bị các Sa-môn, các Bà-la-môn có trí
quở trách. Điều đã được nói đến, chính do duyên này
được nói đến.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3830

484 Xúc - 62 kiến thủ - Kinh PHẠM VÕNG – 1 Trường I, 11

KINH PHẠM VÕNG – Bài kinh số 1 – Trường I, 11

1. Như vầy tôi nghe. Một thời, Thế Tôn đang đi trên
con đường giữa Ràjagaha (Vương Xá) và Nalandà
cùng với đại chúng Tỷ-kheo khoảng năm trăm vị.
Lúc bấy giờ có Suppiya du sĩ ngoại đạo cũng đi trên
con đường giữa Ràjagaha và Nalandà cùng với đệ tử,
thanh niên Brahmadatta. Suppiya, du sĩ ngoại đạo
dùng vô số phương tiện hủy báng Phật, hủy báng
Pháp, hủy báng Tăng, còn đệ tử của du sĩ ngoại đạo
Suppiya, thanh niên Brahmadatta, lại dùng vô số
phương tiện tán thán Phật, tán thán Pháp, tán thán
Tăng. Như vậy cả hai thầy trò nói những lời hoàn
toàn tương phản nhau trong khi đi sau lưng đức Phật
và chúng Tỷ-kheo.

2. Rồi Thế Tôn đến nghỉ một đêm tại Ambalatthikà, nhà nghỉ mát của vua, cùng với chúng Tỷ-kheo. Suppiya, du sĩ ngoại đạo cũng đến nghỉ một đêm tại Ambalatthikà, nhà nghỉ mát của vua, cùng với đệ tử, thanh niên Brahmadatta. Tại đây, du sĩ ngoại đạo

MƯỜI HAI DUYÊN                                   3831

Suppiya cũng dùng vô số phương tiện hủy báng Phật,
hủy báng Pháp, hủy báng Tăng, còn người đệ tử của
du sĩ ngoại đạo Suppiya, thanh niên Brahmadatta, lại
dùng vô số phương tiện tán thán Phật, tán thán Pháp,
tán thán Tăng. Như vậy cả hai thầy trò nói những lời
tương phản nhau trong khi đi sau lưng Thế Tôn và
chúng Tỷ-kheo.

3. Và khi đêm vừa mới tàn, một số lớn chư Tăng, sau khi thức dậy, đã ngồi họp tại một gian nhà hình tròn và câu chuyện sau đây được bàn đến giữa chư Tăng:

- Này các Hiền giả, thật kỳ diệu thay! Này các Hiền
giả, thật hy hữu thay! Thế Tôn, đấng Toàn Tri, Toàn
Kiến, đấng A-la-hán, bậc Chánh Đẳng Giác, đã thấu
hiểu sự xu hướng sai khác của chúng sanh. Suppiya,
kẻ du sĩ ngoại đạo này dùng vô số phương tiện hủy
báng Phật, hủy báng Pháp, hủy báng Tăng. Còn đệ
tử du sĩ ngoại đạo Suppiya, thanh niên Brahmadatta
lại dùng vô số phương tiện, tán thán Phật, tán thán
Pháp, tán thán Tăng. Như vậy cả hai thầy trò đã nói
những lời hoàn toàn tương phản trong khi đi sau lưng
Thế Tôn và chúng Tỷ-kheo.

4. Lúc bấy giờ Thế Tôn được biết câu chuyện đang bàn giữa chư Tăng, liền đến tại gian nhà hình tròn và ngồi xuống trên chỗ đã soạn sẵn. Sau khi ngồi xuống,

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3832

Thế Tôn nói với các vị Tỷ-Kheo:

- Này các Tỷ-kheo, câu chuyện gì được bàn đến trong khi các ngươi ngồi họp tại chỗ này? Vấn đề gì đã được bỏ dở chưa nói xong?

Nghe nói như vậy, các Tỷ-kheo bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn! Tại đây, khi đêm vừa mới tàn,
chúng con sau khi dậy, ngồi họp tại nơi gian nhà hình
tròn và giữa chúng con, câu chuyện sau đây được bàn
đến: "Này các Hiền giả, thật kỳ diệu thay! ... (xem số
3). . Thế Tôn và chúng Tỷ-kheo". Bạch Thế Tôn, đó
là câu chuyện đang bàn đến nửa chừng của chúng
con khi Thế Tôn đến!

5. - Này các Tỷ-kheo, nếu có người hủy báng Ta, hủy
báng Pháp hay hủy báng Tăng, các người chớ có vì
vậy sanh lòng công phẫn, tức tối, tâm sanh phiền
muộn. Này các Tỷ-kheo, nếu có người hủy báng Ta,
hủy báng Pháp hay hủy báng Tăng, và nếu các ngươi
sanh lòng công phẫn, tức tối, tâm sanh phiền muộn,
thời như vậy sẽ có hại cho các ngươi. Nếu có người
hủy báng Ta, hủy báng Pháp hay hủy báng Tăng, và
nếu các ngươi công phẫn và phiền muộn, thời các
ngươi có thể biết được lời nói của những kẻ ấy là
đúng hay sai lạc chăng?

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3833

- Bạch Thế Tôn, không thể được!

- Này các Tỷ-kheo, khi có người hủy báng Ta, hủy
báng Pháp hay hủy báng Tăng, các ngươi phải nói rõ
những điểm không đúng sự thật là không đúng sự
thật: - "Như thế này, điểm này không đúng sự thật;
như thế này, điểm này không chính xác; việc này
không có giữa chúng tôi; việc này không xảy ra giữa
chúng tôi".

6. Này các Tỷ-kheo, nếu có người tán thán Ta, tán
thán Pháp, hay tán thán Tăng, thời các ngươi không
nên hoan hỷ, vui mừng, tâm không nên thích thú.
Này các Tỷ-kheo, nếu có người tán thán ta, tán thán
Pháp hay tán thán Tăng, mà nếu các người hoan hỷ,
vui mừng và thích thú thời sẽ có hại cho các ngươi.
Này các Tỷ-kheo, nếu có người tán thán Ta, tán thán
Pháp hay tán thán Tăng, thời các người hãy công
nhận những gì đúng sự thật là đúng sự thật: "Như thế
này, điểm này đúng sự thật, như thế này, điểm này
chính xác, việc này có giữa chúng tôi, việc này đã
xảy ra giữa chúng tôi".

7. Này các Tỷ-kheo, thật chỉ thuộc các vấn đề không quan trọng, nhỏ nhặt, chỉ thuộc giới luật mà kẻ phàm phu tán thán Như Lai.

 Này các Tỷ-kheo, thế nào là những vấn đề

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3834

không quan trọng, nhỏ nhặt, chỉ thuộc giới luật mà kẻ phàm phu tán thán Như Lai?

8. Sa-môn Gotama từ bỏ sát sanh, tránh xa sát sanh,
bỏ trượng, bỏ kiếm, biết tàm quý, có lòng từ, sống
thương xót đến hạnh phúc của tất cả chúng sanh và
loài hữu tình. - Này các Tỷ-kheo, đó là lời tán thán
Như Lai của kẻ phàm phu.

 Sa-môn Gotama từ bỏ lấy của không cho, tránh xa
sự lấy của không cho, chỉ lấy những vật đã cho,
chỉ mong những vật đã cho, sự sống thanh tịnh
không có trộm cướp. - Này các Tỷ-kheo, đó là
những lời tán thán Như Lai của kẻ phàm phu.

 Sa-môn Gotama từ bỏ tà hạnh, tịnh tu phạm hạnh,
sống giải thoát, từ bỏ dâm dục hèn hạ. Này các
Tỷ-kheo, đó là những lời tán thán Như Lai của kẻ
phàm phu.

9. Sa-môn Gotama từ bỏ nói láo, tránh xa nói láo, nói
những lời chân thật, y chỉ nơi sự thật, chắc chắn,
đáng tin cậy, không lừa gạt, không phản lại lời hứa
đối với đời. Này các Tỷ-kheo, đó là những lời tán
thán Như Lai của kẻ phàm phu.

 Sa-môn Gotama từ bỏ nói hai lưỡi, tránh xa nói

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3835

hai lưỡi; nghe điều gì ở chỗ này, không đi nói đến
chỗ kia để sanh chia rẽ ở những người này; nghe
điều gì ở chỗ kia, không đi nói với những người
này để sanh chia rẽ ở những người kia. Như vậy
Sa-môn Gotama sống hòa hợp những kẻ ly gián,
tăng trưởng những kẻ đã hòa hợp, hoan hỷ trong
hòa hợp, nói những lời đưa đến hòa hợp. Này các
Tỷ-kheo, đó là những lời tán thán Như Lai của kẻ
phàm phu.

 Này các Tỷ-kheo, Sa-môn Gotama từ bỏ lời nói
độc ác, tránh xa lời nói độc ác, những lời nói
không lỗi lầm, đẹp tai, dễ thương, thông cảm đến
tâm, tao nhã, đẹp lòng nhiều người, vui lòng nhiều
người, Sa-môn Gotama nói những lời như vậy.
Này các Tỷ-kheo, đó là những lời tán thán Như
Lai của kẻ phàm phu.

 Này các Tỷ-kheo, Sa-môn Gotama từ bỏ lời nói ỷ
ngữ, tránh xa lời nói ỷ ngữ, nói đúng thời, nói
những lời chân thật, nói những lời có ý nghĩa, nói
những lời về Chánh pháp, nói những lời về Luật,
nói những lời đáng được gìn giữ, những lời hợp
thời, thuận lý, có mạch lạc hệ thống, có ích lợi. -
Này các Tỷ-kheo, đó là những lời tán thán Như
Lai của kẻ phàm phu.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3836

10. Sa-môn Gotama không làm hại đến các hạt giống và các loại cây cỏ;

 Sa-môn Gotama dùng mỗi ngày một bữa, không
ăn ban đêm, từ bỏ không ăn ban đêm, từ bỏ không
ăn phi thời.
 Sa-môn Gotama từ bỏ không đi xem múa, hát,
nhạc, diễn kịch.
 Sa-môn Gotama từ bỏ không trang sức bằng vòng
hoa, hương liệu, dầu thoa và các thời trang.
 Sa-môn Gotama từ bỏ không dùng giường cao và
giường lớn.
 Sa-môn Gotama từ bỏ không nhận vàng và bạc.
 Sa-môn Gotama từ bỏ không nhận các hạt giống.
 Sa-môn Gotama từ bỏ không nhận thịt sống.
 Sa-môn Gotama từ bỏ không nhận đàn bà, con gái.
 Sa-môn Gotama từ bỏ không nhận nô tỳ gái và
trai.
 Sa-môn Gotama từ bỏ không nhận cừu và dê.
 Sa-môn Gotama từ bỏ không nhận gia cầm và heo.
 Sa-môn Gotama từ bỏ không nhận voi, bò, ngựa
và ngựa cái.

MƯỜI HAI DUYÊN                                  3837

 Sa-môn Gotama từ bỏ không nhận ruộng nương
đất đai.
 Sa-môn Gotama từ bỏ không phái người môi giới
hoặc tự mình làm môi giới.
 Sa-môn Gotama từ bỏ không buôn bán.
 Sa-môn Gotama từ bỏ các sự gian lận bằng cân,
tiền bạc và đo lường.
 Sa-môn Gotama từ bỏ các tà hạnh, như hối lộ, gian
trá, lừa đảo.
 Sa-môn Gotama từ bỏ không làm thương tổn, sát
hại, câu thúc, bức đoạt, trộm cắp, cướp phá.
 - Này các Tỷ-kheo, đó là những lời tán thán Như
Lai của kẻ phàm phu.

Xong Tiểu giới.

-------------------------------------------------------

11. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn dầu đã dùng các món ăn do tín thí cúng dường, vẫn còn sống làm hại các hạt giống và cây cối. Như các hạt giống từ rễ sanh, hạt giống từ ngành cây sanh, hạt giống từ đất sanh, hạt giống từ chiết cây sanh và thứ năm là hạt giống từ hạt giống sanh. Còn Sa-môn Gotama thì không làm hại hột giống hay cây cối nào. - Này các

MƯỜI HAI DUYÊN                                               3838

Tỷ-kheo, như vầy người phàm phu tán thán Như Lai.

12. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn, dầu đã dùng các món ăn do tín thí cúng dường, vẫn còn sống cất chứa và thọ hưởng các đồ vật. Như cất chứa các món ăn, cất chứa các đồ uống, cất chứa vải, cất chứa xe cộ, cất chứa các đồ nằm, cất chứa các hương liệu, cất chứa các mỹ vị. Còn Sa-môn Gotama thì từ bỏ không cất chứa các vật trên. - Này các Tỷ-kheo, như vậy người phàm phu tán thán Như Lai.

13. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn, dầu đã
dùng các món ăn do tín thí cúng dường, vẫn còn
sống theo các du hí không chân chánh như múa,
hát, nhạc, kịch, ngâm vịnh, nhịp tay, tụng chú,
đánh trống, diễn các tuồng thần tiên, mãi võ, đấu
voi, đấu ngựa, đấu trâu, đấu bò đực, đấu dê, đấu cừu,
đấu gà, đấu chim cun cút, đấu gậy, đấu quyền, đấu
vật, đánh giặc giả, dàn trận, thao dượt, diễn binh.
Còn Sa-môn Gotama thì từ bỏ các loại du hí không
chân chánh như trên. - Này các Tỷ-kheo, như vậy
người phàm phu tán thán Như Lai.

14. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn dầu đã dùng các món ăn do tín thí cúng dường, vẫn còn sống đánh bài và theo các trò giải trí như cờ tám hình vuông, cờ mười hình vuông, cờ trên không, trò chơi

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3839

trên đất, chỉ bước vào những ô có quyền bước, trò
chơi quăng thẻ rồi chụp nhưng không cho sụp đống
thẻ, chơi súc sắc, chơi khăng, lấy tay làm viết, chơi
banh, chơi thổi kèn bằng lá, chơi xe con, chơi cung
nhỏ, chơi đoán chữ viết thiếu trên không hay trên
lưng, chơi đoán tư tưởng, chơi bắt chước bộ điệu.
Còn Sa-môn Gotama thì từ bỏ đánh bài và các loại
giải trí như trên. - Này các Tỷ-kheo, như vậy người
phàm phu tán thán Như Lai.

15. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn, dầu đã dùng các món ăn do tín thí cúng dường, cũng vẫn sống dùng các giường cao và giường lớn như ghế bành, ghế dài, nệm trải giường bằng len, vải trải giường nhiều tấm nhiều màu, chăn len trắng, chăn len thêu bông, nệm bông, nệm thêu hình các con thú, mền bằng lông thú cả hai phía, mền bằng lông thú một phía, mền có đính ngọc, mền bằng lụa, tấm thảm lớn có thể chứa mười sáu người múa, nệm voi, nệm ngựa, nệm xe, nệm bằng da sơn dương khâu lại với nhau, nệm bằng da con sơn dương gọi là kadali, tấm khảm với lầu che phía trên, ghế dài có đầu gối chân màu đỏ. Còn Sa-môn Gotama thì từ bỏ không dùng các giường cao và giường lớn như trên. - Này các Tỷ-kheo, như vậy người phàm phu tán thán Như Lai.

16. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn dầu đã

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3840

dùng các món ăn do tín thí cúng dường, cũng vẫn
sống dùng các đồ trang sức và mỹ phẩm. Như thoa
dầu, đấm bóp, tắm, đập tay chân cho mềm dẻo,
gương, kem đánh mặt, vòng hoa và phấn son, phấn
mặt, sáp mặt, vòng tay, tóc giả trên đầu, gậy cầm tay,
ống thuốc, gươm, lọng, dép thêu, khăn đầu, ngọc,
phất trần, vải trắng có viền tua dài. Còn Sa-môn
Gotama thì từ bỏ không dùng các loại trang sức và
mỹ phẩm như trên. Này các Tỷ-kheo, như vậy người
phàm phu tán thán Như Lai.

17. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn, dầu đã dùng các món ăn do tín thí cúng dường, vẫn còn sống nói những câu chuyện vô ích, tầm thường như câu chuyện về vua chúa, câu chuyện về ăn trộm, câu chuyện về đại thần, câu chuyện về binh lính, các câu chuyện hãi hùng, câu chuyện về chiến tranh, câu chuyện về đồ ăn, câu chuyện về đồ uống, câu chuyện về vải mặc, câu chuyện về giường nằm, câu chuyện về vòng hoa, câu chuyện về hương liệu, câu chuyện về bà con, câu chuyện về xe cộ, câu chuyện về làng xóm, câu chuyện về thị tứ, câu chuyện về thành phố, câu chuyện về quốc độ, câu chuyện về đàn bà, câu chuyện về đàn ông, câu chuyện về vị anh hùng, câu chuyện bên lề đường, câu chuyện tại chỗ lấy nước, câu chuyện về người đã chết, các câu chuyện tạp thoại, câu chuyện về hiện trạng của thế giới, hiện

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3841

trạng của đại dương, câu chuyện về sự hiện hữu và
sự không hiện hữu. Còn Sa-môn Gotama từ bỏ không
nói những câu chuyện vô ích, tầm thường kể trên. -
Này các Tỷ-kheo, như vậy người phàm phu tán thán
Như Lai.

18. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn dầu đã
dùng các món ăn do tín thí cúng dường, vẫn còn sống
bàn luận tranh chấp, như nói: "Người không biết
pháp và luật này, tôi biết pháp và luật này. Sao người
có thể biết pháp và luật này? Người đã phạm vào tà
kiến, tôi mới thật đúng chánh kiến; lời nói của tôi
mới tương ưng, lời nói của ngươi không tương ưng;
lời nói của ngươi không tương ưng, những điều đáng
nói trước ngươi lại nói sau, những điều đáng nói sau
ngươi lại nói trước, chủ kiến của người đã bị bài bác;
câu nói của ngươi đã bị thách đấu; ngươi đã bị thuyết
bại. Hãy đến mà giải vây lời nói ấy; nếu có thể được,
gắng thoát ra khỏi lối bí". Còn Sa-môn Gotama thì
từ bỏ những cuộc biện luận tranh chấp đã kể trên. -
Này các Tỷ-kheo, như vậy người phàm phu tán thán
Như Lai.

19. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn dầu đã dùng các món ăn do tín thí cúng dường, vẫn còn sống cho đưa các tin tức, hoặc tự đứng làm môi giới, như cho các vua, cho các đại thần của vua, cho các vị Sát-

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3842

đế-lỵ, cho các vị Bà-la-môn, cho các gia chủ, cho các
thanh niên và nói rằng: "Hãy đi đến chỗ ấy, hãy đi
lại chỗ kia; mang cái này lại, đem cái này đến chỗ
kia". Còn Sa-môn Gotama thì từ bỏ không cho đưa
các tin tức và tự đứng làm môi giới. Như vậy kẻ
phàm phu tán thán Như Lai.

20. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn, dầu đã
dùng các món ăn do tín thí cúng dường, vẫn còn sống
lừa đảo, nói lời siểm nịnh, gợi ý, dèm pha, lấy lợi cầu
lợi. Còn Sa-môn Gotama thì từ bỏ không lừa đảo và
siểm nịnh như trên. Này các Tỷ-kheo, như vậy kẻ
phàm phu tán thán Như Lai.

Xong Trung giới.

------------------------------------------------------

21. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn, dầu đã dùng các món ăn do tín thí cúng dường, vẫn còn tự nuôi sống bằng những tà hạnh như xem tướng tay chân, chiêm tướng, triệu tướng, mộng tướng, thân tướng, dấu chuột cắn, tế lửa, tế muỗng, dùng miệng phun hột cải v. v... vào lửa, tế vỏ lúa, tế tấm, tế gạo, tế thục tô, tế dầu, tế máu, khoa xem chi tiết, khoa xem địa lý, khoa xem mộng, khoa cầu thần ban phước, khoa cầu ma quỷ, khoa dùng bùa chú khi ở trong nhà bằng đất, khoa rắn, khoa thuốc độc, khoa

MƯỜI HAI DUYÊN                                              3843

bồ cạp, khoa chim, khoa chim quạ, khoa đoán số
mạng, khoa ngừa tên bắn, khoa biết tiếng nói của
chim. Còn Sa-môn Gotama thì tránh xa những tà
hạnh kể trên. - Này các Tỷ-kheo, như vậy kẻ phàm
phu tán thán Như Lai.

22. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn, dầu đã
dùng các món ăn do tín thí cúng dường, vẫn còn nuôi
sống mình bằng những tà mạng như xem tướng các
hòn ngọc, tướng que gậy, tướng áo quần, tướng
gươm kiếm, tướng mũi tên, tướng cây cung, tướng
võ khí, tướng đàn bà, tướng đàn ông, tướng thiếu
niên, tướng thiếu nữ, tướng đầy tớ nam, tường đầy tớ
nữ, tướng voi, tướng ngựa, tướng trâu, tướng bò đực,
tướng bò cái, tướng dê, tướng cừu, tướng gia cầm,
tướng chim cun cút, tướng con cắc kè, tướng vật tai
dài, tướng ma, tướng thú vật. Còn Sa-môn Gotama
thì từ bỏ những tà mạng kể trên. - Này các Tỷ-kheo,
như vậy kẻ phàm phu tán thán Như Lai.

23. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn, dầu đã dùng các món ăn do tín thí cúng dường, vẫn còn tự nuôi sống bằng những tà mạng như đoán trước: Vua sẽ tiến quân, vua sẽ lui quân; vua bản xứ sẽ tấn công, vua ngoại bang sẽ triệt thối; vua ngoại bang sẽ tấn công, vua bản xứ sẽ triệt thối; vua bản xứ sẽ thắng trận, vua ngoại bang sẽ bại trận; vua ngoại bang sẽ

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3844

thắng trận, vua bản xứ sẽ bại trận. Như vậy sẽ có sự
thắng trận cho phe bên này, sẽ có sự thất bại cho phe
bên kia. Còn Sa-môn Gotama thì từ bỏ những tà
mạng kể trên. - Này các Tỷ-kheo, như vậy kẻ phàm
phu tán thán Như Lai.

24. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn, dầu đã dùng các món ăn do tín thí cúng dường, vẫn còn tự nuôi sống bằng những tà mạng như đoán trước sẽ có nguyệt thực, sẽ có nhựt thực, sẽ có tinh thực; mặt trăng, mặt trời sẽ đi đúng chánh đạo, mặt trăng, mặt trời sẽ đi ngoài chánh đạo, các tinh tú sẽ đi đúng chánh đạo, các tinh tú sẽ đi ngoài chánh đạo, sẽ có sao băng, sẽ có lửa cháy các phương hướng, sẽ có động đất, sẽ có sấm trời, mặt trăng, mặt trời, các sao sẽ mọc, sẽ lặn, sẽ mờ, sẽ sáng, nguyệt thực sẽ có kết quả như thế này, nhựt thực sẽ có kết quả như thế này, tinh thực sẽ có kết quả như thế này, mặt trăng mặt trời đi đúng chánh đạo sẽ có kết quả như thế này, mặt trăng mặt trời đi ngoài chánh đạo sẽ có kết quả như thế này, các tinh tú đi đúng chánh đạo sẽ có kết quả như thế này, sao băng sẽ có kết quả như thế này, lửa cháy các phương hướng sẽ có kết quả như thế này, động đất sẽ có những kết quả như thế này, sấm trời sẽ có kết quả như thế này, mặt trăng, mặt trời, các sao mọc, lặn, mờ, sáng, sẽ có kết quả như thế này. Còn Sa-môn Gotama thì tránh xa, không tự nuôi

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3845

sống bằng những tà mạng kể trên. - Này các Tỷ- kheo, như vậy kẻ phàm phu tán thán Như Lai.

25. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn, dầu đã dùng các món ăn do tín thí cúng dường, vẫn còn tự nuôi sống bằng những tà mạng như đoán trước sẽ có nhiều mưa, sẽ có đại hạn, sẽ được mùa, sẽ mất mùa, sẽ được an ổn, sẽ có hiểm họa, sẽ có bịnh, sẽ không có bịnh, hay làm các nghề như đếm trên ngón tay, kế toán, cộng số lớn, làm thư, làm theo thế tình. Còn Sa- môn Gotama tránh xa các tà hạnh kể trên. - Này các Tỷ-kheo, như vậy kẻ phàm phu tán thán Như Lai.

26. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn, dầu đã dùng các món ăn tín thí cúng dường, vẫn còn tự nuôi sống bằng những tà mạng. Như sắp đặt ngày lành để rước dâu hay rể, lựa ngày giờ tốt để hòa giải, lựa ngày giờ tốt để chia rẽ, lựa ngày giờ tốt để đòi nợ, lựa ngày giờ tốt để mượn hay tiêu tiền, dùng bùa chú để giúp người được may mắn, dùng bùa chú để khiến người bị rủi ro, dùng bùa chú để phá thai, dùng bùa chú làm cóng lưỡi, dùng bùa chú khiến quai hàm không cử động, dùng bùa chú khiến cho người phải bỏ tay xuống, dùng bùa chú khiến cho tai bị điếc, hỏi gương soi, hỏi phù đồng, thiếu nữ, hỏi thiên thần để biết họa phước, thờ mặt trời, thờ đại địa, phun ra lửa, cầu Siri thần tài. Còn Sa-môn Gotama tránh xa các

MƯỜI HAI DUYÊN                                       3846

tà mạng kể trên. - Này các Tỷ-kheo, như vậy kẻ phàm phu tán thán Như Lai.

27. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn, dầu đã dùng các món ăn do tín thí cúng dường, vẫn còn tự nuôi sống bằng những tà mạng như dùng các ảo thuật để được yên ổn, để khỏi làm các điều đã hứa, để được che chở khi ở trong nhà đất, để dương được thịnh, để làm người liệt dương, để tìm đất tốt làm nhà, để cầu phước cho nhà mới, lễ rửa miệng, lễ hy sinh, làm cho mửa, làm cho xổ, bài tiết các nhơ bẩn về phía trên, bài tiết các nhơ bẩn về phía dưới, tẩy tịnh trong đầu, thoa dầu trong tai, nhỏ thuốc mắt, cho thuốc qua lỗ mũi, xức thuốc mắt, thoa dầu cho mắt, chữa bịnh đau mắt, làm thầy thuốc mổ xẻ, chữa bịnh cho con nít, cho uống thuốc làm bằng các loại rễ cây, ngăn ngừa công hiệu của thuốc. Còn Sa-môn Gotama tránh xa các tà mạng kể trên. - Này các Tỷ-kheo, như vậy kẻ phàm phu tán thán Như Lai.

Này các Tỷ-kheo, đấy là những vấn đề không quan trọng, nhỏ nhặt, chỉ thuộc giới luật mà kẻ phàm phu dùng để tán thán Như Lai.

Xong Đại giới.

-----------------------------------------------

MƯỜI HAI DUYÊN                                          3847

28. Này các Tỷ-kheo, lại có những pháp khác, sâu
kín, khó thấu, khó chứng, tịch tịnh, mỹ diệu, vượt
ngoài tầm của luận lý suông, tế nhị chỉ những
người trí mới nhận hiểu. Những pháp ấy Như Lai
đã tự chứng tri, giác ngộ và truyền thuyết. Và
chính những pháp ấy những ai như thật chân
chánh tán thán Như Lai mới nói đến.

 Này các Tỷ-kheo, thế nào là những pháp sâu
kín, khó thấy, khó chứng, tịch tịnh, mỹ diệu,
không thể nhận hiểu bởi luận lý suông, tế nhị,
chỉ những người trí mới có thể nhận hiểu.
Những pháp ấy Như Lai đã tự chứng tri, giác
ngộ và truyền thuyết, và chính những pháp ấy
những ai như thật chân chánh tán thán Như Lai
mới nói đến?

29. Này các Tỷ-kheo có những Sa-môn, Bà-la-môn, luận bàn về quá khứ tối sơ, chấp kiến về QUÁ KHỨ TỐI SƠ, y cứ về quá khứ tối sơ, đề xướng nhiều sở kiến sai khác, với mười tám luận chấp. Và y chỉ theo gì, căn cứ theo gì, những Sa-môn, Bà-la-môn ấy luận bàn về phía quá khứ tối sơ, chấp kiến về quá khứ tối sơ, y cứ về quá khứ tối sơ, đề xướng ra nhiều sở kiến sai khác với mười tám luận chấp?

30. Này các Tỷ-kheo, có một số Sa-môn, Bà-la-môn,

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3848

chủ trương Thường trú luận, chấp rằng: "Bản ngã
về thế giới là thường còn" với bốn luận chấp. Và
những Sa-môn, Bà-la-môn này, y chỉ gì, căn cứ gì,
chủ trương Thường trú luận, và chấp bản ngã và thế
giới là thường còn với bốn luận chấp?

31. Này các Tỷ-kheo, ở đời này có Sa-môn hay Bà- la-môn, nhờ nhiệt tâm, nhờ tinh tấn, nhờ cần mẫn, nhờ không phóng dật, nhờ chánh ức niệm, nên tâm nhập định; khi tâm nhập định, vị ấy nhớ được nhiều đời sống quá khứ, như một đời, hai đời, ba đời, bốn đời, năm đời, mười đời, trăm đời, ngàn đời, trăm ngàn đời, vô số trăm đời, vô số ngàn đời, vô số trăm ngàn đời, nhớ rằng: "Khi được sanh tại chỗ ấy, tôi đã sống với tên như thế này, giòng họ như thế này, giai cấp như thế này, ăn uống như thế này, lạc thọ khổ thọ như thế này, tuổi thọ như thế này. Từ chỗ ấy chết đi, tôi lại được sanh đến chỗ kia. Tại chỗ kia, tôi đã sống tên như thế này, giòng họ như thế này, giai cấp như thế này, ăn uống như thế này, lạc thọ, khổ thọ như thế này, tuổi thọ như thế này. Từ chỗ kia chết đi tôi được sanh tại chỗ này". Như vậy người ấy nhớ nhiều đời quá khứ, với những đặc điểm và những chi tiết. Người ấy nói rằng: "Bản ngã và thế giới là thường trú, bất sanh, vững chắc như đảnh núi, như trụ đá; còn những loại hữu tình kia thời lưu chuyển luân hồi, chết đi sanh lại, tuy vậy chúng vẫn thường

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3849

trú. Tại sao vậy? Vì rằng tôi do nhờ nhiệt tâm, nhờ
tinh tấn, nhờ cần mẫn, nhờ không phóng dật, nhờ
chánh ức niệm... còn những loại hữu tình kia thì lưu
chuyển luân hồi, chết đi sanh lại, tuy vậy chúng vẫn
thường trú".

Này các Tỷ-kheo đó là lập trường thứ nhất, y chỉ theo
đó, căn cứ theo đó, một số những vị Sa-môn, Bà-la-
môn, chủ trương Thường trú luận, và chấp rằng bản
ngã và thế giới là thường còn.

32. Trường hợp thứ hai, có những Sa-môn, Bà-la-
môn y chỉ gì, căn cứ gì, chủ trương Thường trú
luận, và chấp rằng bản ngã và thế giới là thường
còn?

Này các Tỷ-kheo, ở đời này có Sa-môn hay Bà-la- môn, nhờ nhất tâm, nhờ tinh tấn, nhờ cần mẫn, nhờ không phóng dật, nhờ chánh ức niệm, nên tâm nhập định, khi tâm nhập định, vị ấy nhớ được nhiều đời sống quá khứ, như một thành kiếp hoại kiếp, hai thành kiếp hoại kiếp, ba thành kiếp hoại kiếp, mười thành kiếp hoại kiếp nhớ rằng: "Khi được sanh tại chỗ ấy, tôi đã sống với tên như thế này, giòng họ như thế này, giai cấp như thế này, ăn uống như thế này, lạc thọ khổ thọ như thế này... còn những loại hữu tình kia lưu chuyển luân hồi, chết đi sanh lại, tuy vậy

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3850

chúng vẫn thường trú".

Này các Tỷ-kheo, đó là lập trường thứ hai, y chỉ theo
đó, căn cứ theo đó, một số những Sa-môn, Bà-la-
môn, chủ trương Thường trú luận và chấp rằng, bản
ngã và thế giới thường còn.

33. Trường hợp thứ ba, những Sa-môn hay Bà-la-
môn, y chỉ gì, căn cứ gì, chủ trương Thường trú
luận, và cho rằng bản ngã và thế giới là thường
còn?

Này các Tỷ-kheo, ở đời này có Sa-môn hay Bà-la- môn, nhờ nhất tâm, nhờ tinh tấn, nhờ cần mẫn, nhờ không phóng dật, nhờ chánh ức niệm, nên tâm nhập định. Khi tâm nhập định, vị ấy nhớ được nhiều đời sống quá khứ, như mười thành kiếp hoại kiếp, hai mươi thành kiếp hoại kiếp, ba mươi thành kiếp hoại kiếp, bốn mươi thành kiếp hoại kiếp, năm mươi thành kiếp hoại kiếp; nhớ rằng: "Khi được sanh tại chỗ ấy, tôi đã sống với tên như thế này, giòng họ như thế này, giai cấp như thế này, lạc thọ khổ thọ như thế này, tuổi thọ như thế này. Từ chỗ ấy, chết đi, tôi lại được sanh đến chỗ kia. Từ chỗ ấy, chết đi, tôi lại được sanh đến chỗ kia. Tại chỗ kia, tôi đã sống với tên như thế này, giòng họ như thế này, giai cấp như thế này, ăn uống như thế này, lạc thọ khổ thọ như thế

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3851

này, tuổi thọ như thế này. Từ chỗ kia chết đi, tôi được sanh tại chỗ này". Như vậy người ấy nhớ nhiều đời quá khứ với những đặc điểm và những chi tiết. Người ấy nói: "Bản ngã và thế giới là thường trú, bất sanh, vững chắc như đảnh núi, như trụ đá; còn những loại hữu tình kia thì lưu chuyển luân hồi, chết đi sanh lại, tuy vậy, chúng vẫn thường trú. Tại sao vậy? Vì rằng tôi nhờ nhiệt tâm... nên tâm nhập định như vậy. Khi tâm nhập định như vậy, tôi nhớ được nhiều đời sống quá khứ, như mười thành kiếp, hoại kiếp... bốn mươi thành kiếp hoại kiếp". Nhớ rằng: "Khi được sanh tại chỗ ấy, tôi sống với tên như thế này... tôi được sanh tại chỗ này". Như vậy người ấy nhớ nhiều đời quá khứ với những đặc điểm và những chi tiết. Người ấy nói: "Bản ngã và thế giới là thường trú, bất sanh, vững chắc như đảnh núi, trụ đá... còn những loại hữu tình kia thì lưu chuyển, luân hồi, chết đi sanh lại, tuy vậy chúng vẫn thường trú".

Này các Tỷ-kheo, đó là lập trường thứ ba, y chỉ theo
đó, căn cứ theo đó, một số Sa-môn, Bà-la-môn, chủ
trương Thường trú luận, chấp bản ngã và thế giới
thường còn.

34. Trường hợp thứ tư, những Sa-môn, Bà-la-môn y chỉ gì, căn cứ gì, chủ trương Thường trú luận, và chấp bản ngã và thế giới thường còn?

MƯỜI HAI DUYÊN                                        3852

Này các Tỷ-kheo, ở đời có Sa-môn hay Bà-la-môn, là nhà suy luận, là nhà thẩm sát. Do sự chia chẻ của suy luận, và sự tùy thuận theo thẩm sát, vị này tuyên bố như thế này: "Bản ngã và thế giới là thường trú, bất sanh, vững chắc như đảnh núi, như trụ đá, còn những loại hữu tình kia thời lưu chuyển luân hồi, chết đi sanh lại, tuy vậy chúng vẫn thường còn".

Này các Tỷ-kheo, đó là lập trường thứ tư, y chỉ theo
đó, căn cứ theo đó, một số Sa-môn, Bà-la-môn, chủ
trương Thường trú luận, chấp bản ngã và thế giới là
thường còn.

35. Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn, Bà-la-môn
này, chủ trương Thường trú luận, chấp bản ngã và
thế giới là thường còn, với bốn luận chấp. Nếu có
những vị Sa-môn, Bà-la-môn nào chủ trương
Thường trú luận, chấp rằng: "Bản ngã và thế giới là
thường còn", chúng sẽ chấp cả bốn luận chấp trên,
hay một trong những luận chấp trên, ngoài ra không
có luận chấp nào khác nữa.

36. Này các Tỷ-kheo, Như Lai tuệ tri như thế này: "Những sở kiến ấy, chấp trước như vậy, chấp thủ như vậy, sẽ đưa đến những cõi thú như vậy, sẽ tác thành những định mạng như vậy". Như Lai biết như vậy, Ngài lại biết hơn thế nữa, và Ngài không chấp sở tri

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3853

ấy. Nhờ không chấp trước sở tri ấy, nội tâm chứng
được tịch tịnh. Ngài như thật biết sự tập khởi, sự
diệt trừ của các thọ, vị ngọt, những nguy hiểm và
sự xuất ly của chúng. Nhờ biết vậy, này các Tỷ-
kheo, Như Lai được giải thoát hoàn toàn, không
có chấp thủ.

37. Những pháp ấy, này các Tỷ-kheo, là những pháp
sâu kín, khó thấy, khó chứng, tịch tịnh, mỹ diệu, vượt
ngoài tầm của luận lý suông, tế nhị, chỉ những người
có trí mới có thể phân biệt. Những pháp ấy, Như Lai
đã thắng tri, giác ngộ và truyền thuyết; và chính
những pháp ấy, những ai như thật chân chánh tán
thán Như Lai mới nói đến.

---------------------------------------------------

TỤNG PHẨM THỨ NHẤT

1. Này các Tỷ-kheo, lại có những Sa-môn, Bà-la-
môn, chủ trương một phần Thường trú luận, một
phần Vô thường luận, chấp bản ngã và thế giới là
thường còn đối với một hạng hữu tình và vô
thường đối với một hạng hữu tình khác, với bốn
luận chấp. Và những Sa-môn, Bà-la-môn ấy, y chỉ
gì, căn cứ gì chủ trương một phần Thường trú luận,
một phần Vô thường luận, chấp bản ngã và thế giới
là thường còn đối với một hạng hữu tình và vô

MƯỜI HAI DUYÊN                                             3854

thường đối với một hạng hữu tình khác, với bốn luận chấp?

2. Này các Tỷ-kheo, có một thời đến một giai đoạn
nào đó, sau một thời hạn rất lâu, thế giới này chuyển
hoại. Trong khi thế giới chuyển hoại, các loại hữu
tình phần lớn sanh qua cõi Àbhassara (Quang Âm
thiên). Ở tại đấy, những loại chúng sanh này do ý
sanh, nuôi sống bằng hỷ, tự chiếu hào quang, phi
hành trên hư không, sống trong sự quang vinh, và
sống như vậy một thời gian khá dài.

3. Này các Tỷ-kheo, có một thời đến một giai đoạn
nào đó, sau một thời hạn rất lâu, thế giới này chuyển
thành. Trong khi thế giới này chuyển thành, Phạm
cung được hiện ra, nhưng trống không. Lúc bấy giờ,
một hữu tình, hoặc thọ mạng đã tận, hay phước báo
đã tận, mạng chung từ Quang Âm thiên, sanh qua
Phạm cung trống rỗng ấy. Vị ấy ở tại đấy, do ý sanh,
nuôi sống bằng hỷ, tự chiếu hào quang, phi hành trên
hư không, sống trong sự quang vinh, và sống như
vậy trong một thời gian khá dài.

4. Vị này, tại chỗ ấy, sau khi sống lâu một mình như vậy, khởi ý chán nản, không hoan hỷ và có kỳ vọng: "Mong sao có các loài hữu tình khác, cũng đến tại chỗ này!" Lúc bấy giờ, các loài hữu tình khác, hoặc

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3855

thọ mạng đã tận, hay phước báo đã tận, bị mệnh
chung và từ thân Quang Âm thiên, sanh qua Phạm
cung để làm bạn với vị hữu tình kia. Những loại hữu
tình ở đấy cũng do ý sanh, nuôi sống bằng hỷ, tự
chiếu hào quang, phi hành trên hư không, sống trong
sự quang vinh, và sống như vậy, trong một thời gian
khá dài.

5. Lúc bấy giờ, này các Tỷ-kheo, vị hữu tình đầu tiên sanh qua nghĩ rằng: "Ta là Phạm thiên, Đại Phạm thiên, Toàn năng, Tối thắng, Biến nhãn, Thượng tôn, Thượng đế, Sáng tạo chủ, Hóa sanh chủ, Đại tôn, Chúa tể mọi định mạng, đấng Tự tại, Tổ phụ các chúng sanh đã và sẽ sanh. Những loài hữu tình ấy do chính ta sanh ra. Tại sao vậy? Vì chính do ta khởi niệm: Mong sao các loài hữu tình khác cũng đến tại chỗ này - Chính do sở nguyện của ta mà những loài hữu tình ấy đến tại chỗ này". Các loài hữu tình đến sau cũng nghĩ như thế này: "Vị ấy là Phạm thiên, Đại Phạm thiên, đấng Toàn năng, Tối thắng, Biến nhãn, Thượng tôn, Thượng đế, Sáng tạo chủ, Hóa sanh chủ, Đại tôn, Chúa tể mọi định mạng, đấng Tự tại, Tổ phụ các chúng sanh đã và sẽ sanh. Chúng ta do vị Phạm thiên này hóa sanh. Vì sao vậy? Vì ta đã thấy vị này sanh trước ở đây rồi. Còn chúng ta thì sanh sau".

6. Này các Tỷ-kheo, vị hữu tình sanh ra đầu tiên ấy

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3856

sống được lâu hơn, sắc tướng tốt đẹp hơn và được nhiều uy quyền hơn. Còn các loài hữu tình sanh sau thì sống ngắn hơn, sắc tướng ít tốt đẹp hơn và được ít quyền hơn. Này các Tỷ-kheo, sự tình này xảy ra. Một trong các loài hữu tình ấy, sau khi từ bỏ thân kia lại thác sanh đến cõi này. Khi đến cõi này, vị ấy xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Sau khi xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình, vị ấy, nhờ nhiệt tâm, nhờ tinh tấn, nhờ cần mẫn, nhờ không phóng dật, nhờ chánh ức niệm, nên tâm nhập định. Khi tâm nhập định, vị ấy nhớ tới đời sống quá khứ ấy, chớ không nhớ xa hơn đời sống ấy. Vị ấy nói rằng: "Vị kia là Phạm thiên, Đại Phạm thiên, đấng Toàn năng, Tối thắng, Biến nhãn, Thượng tôn, Thượng đế, Sáng tạo chủ, Hóa sanh chủ, Đại tôn, Chúa tể mọi định mạng, đấng Tự Tại, Tổ phụ các chúng sanh đã và sẽ sanh. Chúng ta do vị Phạm thiên ấy hóa sanh. Vị ấy là thường hằng, kiên cố, thường trú, không bị chuyển biến, thường trú như vậy mãi mãi. Còn chúng ta do vị Phạm thiên ấy hóa sanh đến tại chỗ này. Chúng ta là vô thường, không kiên cố, yểu thọ và chịu sự biến dịch".

Này các Tỷ-kheo, đó là trường hợp thứ nhất, y chỉ theo đó, căn cứ theo đó, một số Sa-môn, Bà-la-môn, chủ trương một phần Thường trú luận, một phần Vô thường luận, chấp bản ngã và thế giới là thường còn

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3857

đối với một hạng hữu tình và vô thường đối với một hạng hữu tình khác.

7. Trường hợp thứ hai, lại có những Sa-môn, Bà-
la-môn, y chỉ gì, căn cứ gì, chủ trương một phần
Thường trú luận, một phần Vô thường luận, chấp
bản ngã và thế giới là thường còn đối với một hạng
hữu tình và vô thường đối với một hạng hữu tình
khác?

Này các Tỷ-kheo, có những hạng chư Thiên gọi là
Khiddàpadosikà (bị nhiễm hoặc bởi dục lạc). Những
vị này sống lâu ngày, mê say trong hý tiếu dục lạc.
Vì sống lâu ngày, mê say trong hý tiếu dục lạc, nên
bị thất niệm. Do thất niệm, các chư Thiên ấy thác
sanh, từ bỏ thân thể của chúng.

8. Này các Tỷ-kheo, sự tình này xảy ra. Một trong các loài hữu tình kia khi thác sanh từ bỏ thân thể ấy, lại sanh đến chỗ này. Khi đến tại chỗ này, vị ấy xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Sau khi xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, vị ấy nhờ nhất tâm, nhờ tinh tấn, nhờ cần mẫn, nhờ không phóng dật, nhờ chánh ức niệm, nên tâm nhập định. Khi tâm nhập định, vị ấy nhớ đến đời sống quá khứ ấy, chớ không nhớ xa hơn đời sống ấy.

9. Vị ấy nói rằng: "Những chư Thiên không bị nhiễm

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3858

hoặc bởi dục lạc, chúng sống lâu ngày không mê say trong hý tiếu dục lạc. Vì sống lâu ngày không mê say trong hý tiếu dục lạc, nên không bị thất niệm. Nhờ không thất niệm, nên những chư Thiên ấy không thác sanh từ bỏ thân thể của chúng, sống thường hằng, kiên cố, thường trú, không bị chuyển biến, thường trú như vậy mãi mãi. Còn chúng ta đã bị nhiễm hoặc bởi dục lạc, sống lâu ngày mê say trong hý tiếu dục lạc. Vì chúng ta sống lâu ngày mê say trong hý tiếu dục lạc, nên bị thất niệm. Do thất niệm, chúng ta từ bỏ thân thể này, sống vô thường, không kiên cố, yểu thọ, chịu sự biến dịch và thác sanh đến tại chỗ này".

Này các Tỷ-kheo, đó là trường hợp thứ hai, y chỉ theo
đó, căn cứ theo đó, một số Sa-môn, Bà-la-môn, chủ
trương một phần Thường trú luận, một phần Vô
thường luận, chấp bản ngã và thế giới là thường còn
đối với một hạng hữu tình, và vô thường đối với một
hạng hữu tình khác.

10. Trường hợp thứ ba, lại có những Sa-môn, Bà-
la-môn, y chỉ gì, căn cứ gì, chủ trương một phần
Thường trú luận, một phần Vô thường luận, chấp
bản ngã và thế giới là thường còn với một hạng
hữu tình, và vô thường đối với một hạng hữu tình
khác?

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3859

Này các Tỷ-kheo, có những hạng chư Thiên gọi là
Manopadosikà (bị nhiễm hoặc bởi tâm trí). Chúng
sống lâu ngày nung nấu bởi sự đố kỵ lẫn nhau. Vì
sống lâu ngày nung nấu bởi sự đố kỵ lẫn nhau, tâm
trí của chúng oán ghét lẫn nhau. Vì tâm trí oán ghét
lẫn nhau, nên thân chúng mệt mỏi, tâm chúng mệt
mỏi. Các hạng chư Thiên ấy thác sanh từ bỏ thân thể
này của chúng.

11. Này các Tỷ-kheo, sự tình này xảy ra. Một trong các vị hữu tình kia, khi thác sanh từ bỏ thân thể ấy, lại sanh đến cõi này. Khi đến tại chỗ này, vị ấy xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Sau khi xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình, vị ấy nhờ nhất tâm, nhờ tinh tấn, nhờ cần mẫn, nhờ không phóng dật, nhờ chánh ức niệm, nên tâm nhập định. Khi tâm nhập định, vị ấy nhớ đến đời sống quá khứ ấy, nhưng không nhớ xa hơn đời sống ấy.

12. Vị ấy nói rằng: "Những vị chư Thiên không bị
nhiễm hoặc bởi tâm trí, chúng sống lâu ngày không
nung nấu bởi sự đố kỵ lẫn nhau. Vì sống lâu ngày
không nung nấu bởi sự đố kỵ lẫn nhau, tâm trí của
chúng không oán ghét nhau. Vì tâm trí chúng không
oán ghét nhau, nên thân chúng không mệt mỏi, tâm
chúng không mệt mỏi. Những hàng chư Thiên ấy
không thác sanh từ bỏ thân thể của chúng, sống

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3860

thường hằng kiên cố, thường trú, không bị chuyển biến, thường trú như vậy mãi mãi". Còn chúng ta bị nhiễm hoặc bởi tâm trí, sống lâu ngày nung nấu bởi sự đố kỵ lẫn nhau, nên tâm trí chúng ta oán ghét lẫn nhau. Vì tâm trí chúng ta oán ghét lẫn nhau, nên thân mệt mỏi và tâm mệt mỏi. Chúng ta thác sanh, từ bỏ thân này, sống vô thường không kiên cố, yểu thọ, chịu sự biến dịch và thác sanh đến tại chỗ này".

Này các Tỷ-kheo, đó là trường hợp thứ ba, y chỉ theo
đó, căn cứ theo đó, một số Sa-môn, Bà-la-môn chủ
trương một phần Thường trú luận, một phần Vô
thường luận, chấp bản ngã và thế giới là thường còn
đối với một hạng hữu tình và vô thường đối với một
hạng hữu tình khác.

13. Trường hợp thứ tư, lại có những Sa-môn, Bà-
la-môn, y chỉ gì, căn cứ gì chủ trương một phần
Thường trú luận, một phần Vô thường luận, chấp
bản ngã và thế giới là thường còn đối với một hạng
hữu tình và vô thường đối với một hạng hữu tình
khác.

Này các Tỷ-kheo, có Sa-môn, hay Bà-la-môn là nhà suy luận, là nhà thẩm sát. Do sự chia chẻ biện bác của suy luận và sự tùy thuộc theo thẩm sát, vị này tuyên bố như thế này: "Cái gọi là mắt, là tai, là mũi,

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3861

là lưỡi, là thân, cái bản ngã ấy vô thường, không kiên
cố, không thường trú, bị chuyển biến. Cái gọi là tâm,
là ý, là thức, cái bản ngã ấy là thường còn, bất biến,
thường trú, không bị chuyển biến, thường hằng như
vậy mãi mãi".

Này các Tỷ-kheo, đó là trường hợp thứ tư, y chỉ theo
đó, căn cứ theo đó, một số Sa-môn, Bà-la-môn, chủ
trương một phần Thường trú luận, một phần Vô
thường luận, chấp bản ngã và thế giới là thường còn
đối với một hạng hữu tình, và vô thường đối với một
hạng hữu tình khác.

14. Này các Tỷ-kheo, những vị Sa-môn, Bà-la-môn
này chủ trương một phần Thường trú luận, một
phần Vô thường luận, chấp bản ngã và thế giới là
thường còn với bốn luận chấp. Nếu có những Sa-
môn hay Bà-la-môn chủ trương Thường trú luận,
chấp bản ngã và thế giới là thường còn, chúng sẽ
chấp cả bốn luận chấp trên, hay một trong những
luận chấp trên, ngoài ra không có luận chấp nào khác
nữa.

15. Này các Tỷ-kheo, Như Lai biết rằng: "Những sở kiến ấy, chấp trước như vậy, chấp thủ như vậy, sẽ đưa đến những cõi thú như vậy, sẽ tác thành những định mạng như vậy". Như Lai tuệ tri như vậy, Ngài

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3862

lại tuệ tri hơn thế nữa, và Ngài không chấp sở tri ấy. Nhờ không chấp sở tri ấy, nội tâm được tịch tịnh. Ngài như thật biết sự tập khởi, sự diệt trừ của các thọ, vị ngọt, những nguy hiểm và sự xuất ly của chúng. Nhờ biết vậy, này các Tỷ-kheo, Như Lai được giải thoát hoàn toàn, không có chấp thủ.

Những pháp ấy, này các Tỷ-kheo, là những pháp sâu kín khó thấy, khó chứng, tịch tịnh, mỹ diệu, vượt ngoài tầm của luận lý suông, tế nhị, chỉ những người có trí mới có thể nhận biết. Những pháp ấy, những ai như thật chân chánh tán thán Như Lai mới nói đến.

-----------------------------------

16. Này các Tỷ-kheo, có những Sa-môn, Bà-la-môn
chủ trương Hữu biên Vô biên, chấp thế giới là Hữu
biên Vô biên với bốn luận chấp. Và những Sa-môn,
Bà-la-môn này, y chỉ gì, căn cứ gì, chủ trương Hữu
biên Vô biên luận, chấp thế giới là hữu biên vô biên
với bốn luận chấp?

17. Này các Tỷ-kheo, ở đây có Sa-môn hay Bà-la- môn, nhờ nhiệt tâm, nhờ tinh tấn, nhờ cần mẫn, nhờ không phóng dật, nhờ chánh ức niệm, nên tâm nhập định. Khi tâm nhập định, vị ấy sống ở trong đời với tư tưởng thế giới là hữu biên. Vị ấy nói rằng: "Thế giới này là hữu biên, có một đường vòng chung

MƯỜI HAI DUYÊN                                        3863

quanh. Vì sao vậy? Vì tôi, nhờ nhất tâm, nhờ tinh
tấn, nhờ cần mẫn, nhờ không phóng dật, nhờ chánh
ức niệm, nên tâm nhập định. Khi tâm nhập định, tôi
sống với tư tưởng thế giới là hữu biên. Do đó tôi biết
rằng thế giới này là hữu biên, có một đường vòng
chung quanh".

Này các Tỷ-kheo, đó là trường hợp thứ nhất, y chỉ
theo đó, căn cứ theo đó, một số Sa-môn, Bà-la-môn
chủ trương Hữu biên Vô biên luận, chấp thế giới là
hữu biên và vô biên.

18. Trường hợp thứ hai, có những Sa-môn, Bà-la- môn, y chỉ gì, căn cứ gì, chủ trương Hữu biên Vô biên luận, chấp thế giới là hữu biên và vô biên?

Này các Tỷ-kheo, ở đây có Sa-môn, Bà-la-môn, nhờ nhất tâm, nhờ tinh tấn, nhờ cần mẫn, nhờ không phóng dật, nhờ chánh ức niệm, nên tâm nhập định. Khi tâm nhập định, vị ấy sống ở trong đời với tư tưởng thế giới là vô biên. Vị ấy nói: "Thế giới này là vô biên, không có giới hạn". Những vị Sa-môn, Bà- la-môn nào đã nói: "Thế giới này là hữu biên, có một đường vòng xung quanh", những vị ấy nói không đúng sự thật. Thế giới này là vô biên, không có giới hạn. Tại sao vậy? Vì tôi nhờ nhất tâm, nhờ tinh tấn, nhờ cần mẫn, nhờ không phóng dật, nhờ chánh ức

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3864

niệm, nên tâm nhập định. Khi tâm nhập định, tôi sống với tư tưởng thế giới là vô biên. Do đó tôi biết: "Thế giới này là vô biên, không có giới hạn".

Này các Tỷ-kheo, đó là trường hợp thứ hai, y chỉ như
vậy, căn cứ như vậy, có một số Sa-môn, Bà-la-môn
chủ trương Hữu biên Vô biên luận, chấp thế giới là
hữu biên vô biên.

19. Trường hợp thứ ba, lại có những Sa-môn, Bà- la-môn, y chỉ gì, căn cứ gì, chủ trương Hữu biên Vô biên luận, chấp thế giới là hữu biên vô biên?

Này các Tỷ-kheo, ở đây có Sa-môn hay Bà-la-môn, nhờ nhất tâm, nhờ tinh tấn, nhờ cần mẫn, nhờ không phóng dật, nhờ chánh ức niệm, nên tâm nhập định. Khi tâm nhập định, vị ấy sống ở trong đời với tư tưởng thế giới là hữu biên về phía trên, phía dưới và thế giới là Vô biên về phía bề ngang. Vị ấy nói: "Thế giới này là hữu biên và vô biên". Những Sa-môn, Bà- la-môn nào đã nói: "Thế giới này là hữu biên, có một đường vòng xung quanh, thì những vị ấy nói không đúng sự thật". Những Sa-môn, Bà-la-môn nào đã nói: "Thế giới này là vô biên không có giới hạn thì những vị ấy nói không đúng sự thật. Thế giới này vừa là hữu biên, vừa là vô biên. Tại sao vậy? Vì rằng, tôi nhờ nhất tâm, nhờ tinh tấn, nhờ cần mẫn, nhờ

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3865

không phóng dật, nhờ chánh ức niệm, nên tâm nhập định. Khi tâm nhập định, tôi sống ở trong đời với tư tưởng, thế giới là hữu biên về phía trên, phía dưới, và thế giới là vô biên về phía bề ngang. Do vậy tôi biết: "Thế giới này vừa là hữu biên vừa là vô biên".

Này các Tỷ-kheo, đó là trường hợp thứ ba, y chỉ như
vậy, căn cứ như vậy, một số Sa-môn, Bà-la-môn chủ
trương Hữu biên Vô biên luận, chấp thế giới là hữu
biên vô biên.

20. Trường hợp thứ tư, lại có những Sa-môn, Bà- la-môn, y chỉ gì, căn cứ gì, chủ trương Hữu biên Vô biên luận, chấp thế giới là hữu biên vô biên?

Này các Tỷ-kheo, ở đây có Sa-môn hay Bà-la-môn là nhà suy luận, là nhà thẩm sát. Do sự chia chẻ biện bác của suy luận và sự tùy thuận theo thẩm sát, vị này tuyên bố như sau: "Thế giới này không phải là hữu biên, cũng không phải là vô biên. Những Sa- môn, Bà-la-môn nào đã nói: "Thế giới này là hữu biên có giới hạn xung quanh", những vị ấy nói không đúng sự thật. Lại những Sa-môn, Bà-la-môn nào đã nói: "Thế giới này là vô biên không có giới hạn" những vị ấy cũng nói không đúng sự thật. Lại những vị Sa-môn, Bà-la-môn nào đã nói: "Thế giới này vừa là hữu biên vừa là vô biên", những vị ấy cũng nói

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3866

không đúng sự thật. Thế giới này cũng không phải là hữu biên, cũng không phải là vô biên.

21. Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn, Bà-la-môn này
chủ trương Hữu biên Vô biên luận với bốn luận
chấp. Nếu có những Sa-môn hay Bà-la-môn nào chủ
trương Hữu biên Vô biên luận, chấp thế giới là hữu
biên vô biên, chúng sẽ chấp cả bốn luận chấp trên,
hay một trong những luận chấp trên, ngoài ra không
có luận chấp nào khác nữa.

22. Này các Tỷ-kheo, Như Lai tuệ tri như thế này: "Những sở kiến ấy, chấp trước như vậy, chấp thủ như vậy, sẽ đưa đến những cõi thú như vậy, sẽ tác thành những định mạng như vậy". Như Lai tuệ tri như vậy. Ngài lại tuệ tri hơn thế nữa, và Ngài không chấp sở tri ấy. Nhờ không chấp trước sở tri ấy, nội tâm được tịch tịnh. Ngài như thật tuệ tri sự tập khởi, sự diệt trừ của các thọ, vị ngọt, những nguy hiểm và sự xuất ly của chúng. Nhờ tuệ tri vậy, này các Tỷ-kheo, Như Lai được giải thoát hoàn toàn, không có chấp thủ.

Những pháp ấy, này các Tỷ-kheo, là những pháp sâu kín, khó thấy, khó chứng, tịch tịnh, mỹ diệu, vượt ngoài tầm của luận lý suông, tế nhị, chỉ những người trí mới có thể nhận biết. Những pháp ấy Như Lai tự chứng tri, giác ngộ và truyền thuyết; và chính những

MƯỜI HAI DUYÊN                                         3867

pháp ấy những ai như thật chân chánh tán thán Như Lai mới nói đến.

------------------------------------------------------------

23. Này các Tỷ-kheo, có một số Sa-môn, Bà-la-môn
chủ trương Ngụy biện luận. Khi bị hỏi vấn đề này
hay vấn đề khác dùng những lời ngụy biện trườn
uốn như con lươn với bốn luận chấp. Và những Sa-
môn, Bà-la-môn ấy, y chỉ gì, căn cứ gì, chủ trương
ngụy biện luận, khi bị hỏi vấn đề này hay vấn đề khác
dùng những lời ngụy biện trườn uốn như con lươn
với bốn luận chấp?

24. Này các Tỷ-kheo, ở đây có Sa-môn hay Bà-la- môn không như thật biết "Đây là thiện" không như thật biết "Đây là bất thiện". Vị ấy nghĩ: Tôi không như thật biết: "Đây là thiện", không như thật biết: "Đây là bất thiện" và nếu tôi trả lời: "Đây là thiện" hoặc tôi trả lời: "Đây là bất thiện", thời dục, tham, sân hoặc hận, khởi lên nơi tôi . Nếu dục, tham, sân hoặc hận, khởi lên nơi tôi, như vậy tôi có thể bị sai lầm. Nếu tôi sai lầm thì tôi bị phiền muộn. Nếu tôi bị phiền muộn sẽ thành một chướng ngại cho tôi - Như vậy, vì sợ sai lầm, vì chán ghét sai lầm, nên vị ấy không trả lời: "Đây là thiện", cũng không trả lời: "Đây là bất thiện". Khi hỏi đến vấn đề này hay vấn

MƯỜI HAI DUYÊN                                              3868

đề khác, vị ấy dùng lời ngụy biện trườn uốn như con
lươn: "Tôi không nói là như vậy. Tôi không nói là
như kia. Tôi không nói là khác như thế. Tôi không
nói là không phải như thế. Tôi không nói là không
không phải như thế".

Này các Tỷ-kheo, đó là trường hợp thứ nhất, y chỉ
như vậy, căn cứ như vậy, một số Sa-môn, Bà-la-môn
chủ trương Ngụy biện luận, khi bị hỏi vấn đề này hay
vấn đề khác dùng những lời ngụy biện trườn uốn như
con lươn.

25. Trường hợp thứ hai, lại có những Sa-môn, Bà-
la-môn, y chỉ gì, căn cứ gì chủ trương Ngụy biện
luận, khi bị hỏi vấn đề này hay vấn đề khác dùng
những lời ngụy biện trườn uốn như con lươn? (1)

Này các Tỷ-kheo, ở đây có Sa-môn hay Bà-la-môn, không như thật biết "Đây là thiện", không như thật biết "Đây là bất thiện". Vị ấy nghĩ: Tôi không như thật biết: "Đây là thiện", không như thật biết: "Đây là bất thiện". Vì tôi không như thật biết: "Đây là thiện", không như thật biết "Đây là bất thiện". Và nếu tôi trả lời: "Đây là thiện" hoặc tôi trả lời: "Đây là bất thiện", thời dục, tham, sân hoặc hận, khởi lên nơi tôi. Nếu dục, tham, sân hoặc hận khởi lên nơi tôi, như vậy tôi có thể chấp thủ. Nếu tôi chấp thủ, thì tôi bị

MƯỜI HAI DUYÊN                                         3869

phiền muộn. Nếu tôi bị phiền muộn, thời thành một chướng ngại cho tôi.

- Như vậy, vì sợ chấp thủ, vì chán ghét chấp thủ, nên vị ấy không trả lời: "Đây là thiện", cũng không trả lời: "Đây là bất thiện". Khi bị hỏi đến vấn đề này hay vấn đề khác, vị ấy dùng lời ngụy biện trườn uốn như con lươn: "Tôi không nói là như vậy. Tôi không nói là như kia. Tôi không nói là khác như thế. Tôi không nói là không phải như thế. Tôi không nói là không không phải như thế". Này các Tỷ-kheo, đó là trường hợp thứ hai, y chỉ như vậy, căn cứ như vậy, một số Sa-môn, Bà-la-môn chủ trương Ngụy biện luận, khi bị hỏi đến vấn đề này hay vấn đề khác, dùng những lời ngụy biện trườn uốn như con lươn.

(1) Hỏi một đường đáp một ngã (trườn uốn như con lươn ).

26. Trường hợp thứ ba, lại có những Sa-môn, Bà-
la-môn, y chỉ gì, căn cứ gì chủ trương ngụy biện
luận, khi bị hỏi vấn đề này hay vấn đề khác dùng
những lời ngụy biện trườn uốn như con lươn?

- Này các Tỷ-kheo, ở đây có Sa-môn hay Bà-la-môn không như thật biết "Đây là thiện", không như thật biết "Đây là bất thiện". Vị ấy nghĩ: Tôi không như

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3870

thật biết: "Đây là thiện", không như thật biết: "Đây là bất thiện". Vì tôi không như thật biết "Đây là thiện", không như thật biết "Đây là bất thiện" và nếu tôi trả lời: "Đây là thiện" hoặc trả lời: "Đây là bất thiện", có những Sa-môn, Bà-la-môn, bác học, tế nhị, nghị luận biện tài, biện bác như chia chẻ sợi tóc, những vị này đi chỗ này chỗ kia, như muốn đả phá các tà kiến với trí tuệ của chúng, chúng có thể đọ tài, chất vấn và cật nạn tôi. Nếu chúng đọ tài, chất vấn, cật nạn tôi, tôi có thể không giải đáp được cho chúng. Nếu tôi không giải đáp được cho chúng, thì tôi bị phiền muộn. Nếu tôi bị phiền muộn thời thành một chướng ngại cho tôi - Như vậy, vì sợ bị thử thách, vì chán ghét thử thách, nên vị ấy không trả lời: "Đây là thiện", cũng không trả lời. "Đây là bất thiện". Khi bị hỏi đến vấn đề này hay vấn đề khác, vị ấy dùng lời ngụy biện trườn uốn như con lươn: "Tôi không nói là như vậy. Tôi không nói là như kia. Tôi không nói là khác như thế. Tôi không nói là không phải như thế. Tôi không nói là không không phải như thế". - Này các Tỷ-kheo, đó là trường hợp thứ ba, y chỉ như vậy, căn cứ như vậy, một số Sa-môn, chủ trương ngụy biện luận, khi bị hỏi vấn đề này hay vấn đề khác dùng những lời ngụy biện trườn uốn như con lươn.

27. Trường hợp thứ tư, lại có những Sa-môn, Bà- la-môn, y chỉ gì, căn cứ gì chủ trương ngụy biện

MƯỜI HAI DUYÊN                                       3871

luận, khi bị hỏi vấn đề này hay vấn đề khác dùng những lời ngụy biện trườn uốn như con lươn?

- Này các Tỷ-kheo, ở đây có Sa-môn, Bà-la-môn đần độn ngu si. Vị này, vì đần độn ngu si, khi bị hỏi vấn đề nay hay vấn đề khác, liền dùng những lời ngụy biện trườn uốn như con lươn: "Anh hỏi tôi có một thế giới khác hay không?" Nếu tôi nghĩ "Có một thế giới khác", tôi có thể trả lời với anh: "Có một thế giới khác". Nhưng tôi không nói là như vậy. Tôi không nói là như kia. Tôi không nói là khác như thế. Tôi không nói là không phải như thế. Tôi không nói là không không phải như thế. Nếu anh hỏi tôi: "Không có một thế giới khác phải không?" Nếu tôi nghĩ: "Không có một thế giới khác", tôi có thể trả lời với anh: "Không có một thế giới khác". Nhưng tôi không nói là như vậy. Tôi không nói là như kia. Tôi không nói là khác như thế. Tôi không nói là không phải như thế. Tôi không nói là không không phải như thế. Nếu anh hỏi tôi "Không có một thế giới khác phải không?" (... như trên... ) "Cũng có và cũng không có một thế giới khác?", "Cũng không có và cũng không không có một thế giới khác?", "Có loại hữu tình hóa sanh?", "Không có loại hữu tình hóa sanh?" , "Cũng có và cũng không có loại hữu tình hóa sanh?", "Cũng không có và cũng không không có loại hữu tình hóa sanh?", "Có kết quả dị thục của các nghiệp thiện và

MƯỜI HAI DUYÊN                                        3872

ác?", "Không có kết quả dị thục của những nghiệp
thiện và ác?", "Cũng có và cũng không có kết quả dị
thục của những nghiệp thiện và ác?", "Cũng không
có và cũng không không có kết quả dị thục của
những nghiệp thiện và ác?", "Như Lai có tồn tại sau
khi chết?", "Như Lai không có tồn tại sau khi chết?",
"Như Lai có và không có tồn tại sau khi chết?", "Như
Lai không có và cũng không không có tồn tại sau khi
chết?". Anh hỏi tôi như vậy. Nếu tôi nghĩ: "Như Lai
không có và cũng không không có tồn tại sau khi
chết". Tôi có thể trả lời: "Như Lai không có và cũng
không không có tồn tại sau khi chết". Nhưng tôi
không nói là như vậy. Tôi không nói là như kia. Tôi
không nói là khác như thế. Tôi không nói là không
phải như thế. Tôi không nói là không không phải như
thế.

-Này các Tỷ-kheo, đó là trường hợp thứ tư, y chỉ như
vậy, căn cứ như vậy, một số Sa-môn, Bà-la-môn chủ
trương ngụy biện luận, khi bị hỏi vấn đề này hay vấn
đề khác dùng những lời ngụy biện trườn uốn như con
lươn.

28. Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn, Bà-la-môn chủ trương ngụy biện luận. Khi bị hỏi vấn đề này hay vấn đề khác, dùng những lời ngụy biện trườn uốn như con lươn với bốn luận chấp. Nếu có những Sa-môn

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3873

hay Bà-la-môn nào chủ trương ngụy biện luận, khi bị hỏi vấn đề này hay vấn đề khác dùng những lời ngụy biện trườn uốn như con lươn, chúng sẽ chấp cả bốn luận chấp trên hay một trong những luận chấp trên, ngoài ra không có luận chấp nào khác nữa.

29. Này các Tỷ-kheo, Như Lai tuệ tri như thế này: "Những sở kiến ấy, chấp trước như vậy, chấp thủ như vậy, sẽ đưa đến cõi thú như vậy, sẽ tác thành những định mạng như vậy". Như Lai tuệ tri như vậy. Ngài lại tuệ tri hơn thế nữa. Và Ngài không chấp sở tri ấy. Nhờ không chấp trước sở tri ấy, nội tâm được tịch tịnh. Ngài như thật tuệ tri sự tập khởi, sự diệt trừ của các thọ, vị ngọt, những nguy hiểm và sự xuất ly của chúng. Nhờ tuệ tri vậy, này các Tỷ-kheo, Như Lai được giải thoát hoàn toàn, không có chấp thủ.

Những pháp ấy, này các Tỷ-kheo, là những pháp sâu
kín, khó thấy, khó chứng, tịch tịnh, mỹ diệu, vượt
ngoài tầm của luận lý suông, tế nhị, chỉ những người
có trí mới có thể phân biệt. Những pháp ấy Như Lai
đã tự chứng tri, giác ngộ và truyền thuyết. Và chính
những pháp ấy những ai như thật chân chánh tán thán
Như Lai mới nói đến.

----------------------------------------------------------

30. Này các Tỷ-kheo, có một số Sa-môn, Bà-la-môn

MƯỜI HAI DUYÊN                                                 3874

chủ trương Vô nhân luận, chấp bản ngã và thế
giới do vô nhân sanh với hai luận chấp. Và những
Sa-môn, Bà-la-môn ấy, y chỉ gì, căn cứ gì, chủ
trương Vô nhân luận, chấp bản ngã và thế giới do vô
nhân sanh?

31. Này các Tỷ-kheo, có những chư Thiên gọi là Vô tưởng hữu tình. Khi một tưởng niệm khởi lên, thời chư Thiên ấy thác sanh, từ bỏ thân chư Thiên của mình. Này các Tỷ-kheo, sự tình này xẩy ra. Một trong loài hữu tình ấy, khi thác sanh từ bỏ thân chư Thiên ấy của mình, lại sanh đến cõi này. Khi đến tại chỗ này, vị ấy xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Sau khi xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, vị ấy nhờ nhiệt tâm, nhờ tinh tấn, nhờ cần mẫn, nhờ không phóng dật, nhờ chánh ức niệm, nên tâm nhập định. Vị ấy nhớ đến khi tưởng niệm phát sanh, chớ không nhớ xa hơn nữa. Vị ấy nói: "Bản ngã và thế giới do vô nhân sanh. Tại sao vậy? Vì rằng tôi trước kia không có, nay tôi có. Từ nơi trạng thái không có, tôi trở thành loài hữu tình".

Này các Tỷ-kheo, đó là trường hợp thứ nhất, y chỉ
như vậy, căn cứ như vậy, một số Sa-môn, Bà-la-môn
chủ trương Vô nhân luận, chấp bản ngã và thế giới
do vô nhân sanh.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3875

32. Trường hợp thứ hai, những Sa-môn, Bà-la- môn, y chỉ gì, căn cứ gì, chủ trương Vô nhân luận, chấp bản ngã và thế giới do vô nhân sanh?

Này các Tỷ-kheo, ở đây có Sa-môn hay Bà-la-môn là nhà biện luận, là nhà thẩm sát. Do sự chia chẻ biện bác của suy luận và sự tùy thuận theo thẩm sát, vị ấy tuyên bố: "Bản ngã và thế giới vô nhân sanh".

Này các Tỷ-kheo, đó là trường hợp thứ hai, y chỉ như
vậy, căn cứ như vậy, một số Sa-môn, Bà-la-môn chủ
trương Vô nhân luận, chấp bản ngã và thế giới do vô
nhân sanh.

33. Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn, Bà-la-môn
chủ trương Vô nhân luận, chấp bản ngã và thế giới
do vô nhân sanh với hai luận chấp. Nếu có những
Sa-môn hay Bà-la-môn nào chủ trương Vô nhân
luận, chấp bản ngã và thế giới do vô nhân sanh,
chúng sẽ chấp cả hai luận chấp trên hay một trong
những luận chấp trên, ngoài ra không có luận chấp
nào khác nữa.

34. Này các Tỷ-kheo, Như Lai tuệ tri như thế này: "Những sở kiến ấy, chấp trước như vậy, chấp thủ như vậy, sẽ đưa đến cõi thú như vậy, sẽ tác thành những định mạng như vậy". Như Lai tuệ tri như vậy, Ngài lại tuệ tri hơn thế nữa, và Ngài không chấp sở tri ấy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3876

Nhờ không chấp trước sở tri ấy, nội tâm được tịch tịnh. Ngài như thật tuệ tri sự tập khởi, sự diệt trừ của các thọ, vị ngọt, những nguy hiểm và sự xuất ly của chúng. Nhờ tuệ tri như vậy, này các Tỷ-kheo, Như Lai được giải thoát hoàn toàn, không có chấp thủ. Những pháp ấy, này các Tỷ-kheo, là những pháp sâu kín, khó thấy, khó chứng, tịch tịnh, mỹ diệu, vượt ngoài tầm của luận lý suông, tế nhị, chỉ những người có trí mới có thể phân biệt. Những pháp ấy Như Lai đã tự chứng tri, giác ngộ và truyền thuyết. Và chính những pháp ấy những ai như thật chân chánh tán thán Như Lai mới nói đến.

35. Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn, Bà-la-môn
luận bàn về quá khứ tối sơ, chấp kiến về quá khứ
tối sơ, y cứ về quá khứ tối sơ, đề xướng nhiều ý kiến
sai khác với mười tám luận chấp trên. Này các Tỷ-
kheo, nếu có những Sa-môn hoặc Bà-la-môn luận
bàn về quá khứ tối sơ, chấp kiến về quá khứ tối sơ, y
cứ về quá khứ tối sơ, đề xướng nhiều ý kiến sai khác,
chúng sẽ chấp cả mười tám luận chấp trên hay một
trong những luận chấp trên, ngoài ra không có luận
chấp nào khác nữa.

36. Này các Tỷ-kheo, Như Lai tuệ tri như thế này: "Những sở kiến ấy, chấp trước như vậy, chấp thủ như vậy, sẽ đưa đến cõi thú như vậy, sẽ tác thành những

MƯỜI HAI DUYÊN                                        3877

định mạng như vậy". Như Lai tuệ tri như vậy. Ngài lại tuệ tri hơn thế nữa. Và Ngài không chấp sở tri ấy. Nhờ không chấp trước sở tri ấy, nội tâm được tịch tịnh. Ngài như thật tuệ tri sự tập khởi, sự diệt trừ của các thọ, vị ngọt, những nguy hiểm và sự xuất ly của chúng. Nhờ tuệ tri vậy, này các Tỷ-kheo, Như Lai được giải thoát hoàn toàn, không có chấp thủ.

Những pháp ấy, này các Tỷ-kheo, là những pháp sâu
kín, khó thấy, khó chứng, tịch tịnh, mỹ diệu, vượt
ngoài tầm của luận lý suông, tế nhị, chỉ những người
có trí mới có thể phân biệt. Những pháp ấy Như Lai
đã tự chứng tri, giác ngộ và truyền thuyết. Và chính
những pháp ấy, những ai như thật chân chánh
tán thán Như Lai mới nói đến.

------------------------------------------------------

--------------------------------------------------------

37. Này các Tỷ-kheo, có một số Sa-môn, Bà-la-môn
LUẬN BÀN VỀ TƯƠNG LAI, chấp kiến về tương
lai, y cứ về tương lai, đề xướng nhiều ý kiến sai khác
với bốn mươi bốn luận chấp. Và những vị Sa-môn,
Bà-la-môn này, y chỉ gì, căn cứ gì, luận bàn về tương
lai, chấp kiến về tương lai, y cứ về tương lai đề
xướng nhiều ý kiến sai khác với bốn mươi bốn luận
chấp?

MƯỜI HAI DUYÊN                                                3878

38. Này các Tỷ-kheo, có những Sa-môn, Bà-la-môn
chủ trương hữu tưởng sau khi chết, chấp bản ngã
có tưởng sau khi chết với mười sáu luận chấp. Và
những Sa-môn, Bà-la-môn này, y chỉ gì, căn cứ gì,
chủ trương Hữu tưởng luận sau khi chết, với mười
sáu luận chấp?

- Những vị này chủ trương: "Bản ngã có sắc,
không có bệnh, sau khi chết có tưởng".
- Chúng chủ trương: "Bản ngã có sắc và cũng
không có sắc ...",
- "Bản ngã cũng không có sắc và cũng không
không có sắc ...",
- "Bản ngã là hữu biên...",
- "Bản ngã là vô biên ...",
- "Bản ngã là hữu biên và vô biên",
- "Bản ngã cũng không hữu biên và cũng không
vô biên ...",
- "Bản ngã là nhất tưởng ...",
- "Bản ngã là dị tưởng ...".
- "Bản ngã là thiểu tưởng ...",
- "Bản ngã là vô lượng tưởng ...",
- "Bản ngã là thuần lạc ...",

MƯỜI HAI DUYÊN                                 3879

- "Bản ngã là thuần khổ ...",
- "Bản ngã là khổ lạc".
- Chúng chủ trương: "Bản ngã là không khổ
không lạc, không có bệnh, sau khi chết có
tưởng".

39. Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn, Bà-la-môn này
chủ trương hữu tưởng sau khi chết, chấp bản ngã có
tưởng sau khi chết với mười sáu luận chấp. Này các
Tỷ-kheo, những Sa-môn hay Bà-la-môn này chủ
trương Hữu tưởng luận sau khi chết, chúng sẽ chấp
cả mười sáu luận chấp trên, hay một trong những
luận chấp trên, ngoài ra không có luận chấp nào khác
nữa.

40. Này các Tỷ-kheo, Như Lai tuệ tri như thế này: "Những sở kiến ấy, chấp trước như vậy, sẽ đưa đến cõi thú như vậy, sẽ tác thành những định mạng như vậy". Như Lai tuệ tri như vậy, Ngài lại tuệ tri hơn thế nữa, và Ngài không chấp sở tri ấy. Nhờ không chấp trước sở tri ấy, nội tâm được tịch tịnh. Ngài như thật tuệ tri sự tập khởi, sự diệt trừ của các thọ, vị ngọt, những nguy hiểm và sự xuất ly của chúng. Nhờ tuệ tri vậy, này các Tỷ-kheo, Như Lai được giải thoát hoàn toàn, không có chấp thủ.

 Những pháp ấy, này các Tỷ-kheo, là những pháp

MƯỜI HAI DUYÊN                                       3880

sâu kín, khó thấy, khó chứng, tịch tịnh, mỹ diệu,
vượt ngoài tầm của luận lý suông, tế nhị, chỉ
những người có trí mới có thể phân biệt. Những
pháp ấy Như Lai đã tự chứng tri, giác ngộ và
truyền thuyết. Và chính những pháp ấy, những ai
như thật chân chánh tán thán Như Lai mới nói
đến.

--------------------------------------------------

TỤNG PHẨM THỨ HAI

1. Này các Tỷ-kheo, có một số Sa-môn, Bà-la-môn,
chủ trương Vô tưởng luận sau khi chết, chấp bản
ngã không có tưởng sau khi chết với tám luận
chấp. Và những Sa-môn, Bà-la-môn này, y chỉ gì,
căn cứ gì, chủ trương Vô tưởng luận sau khi chết,
chấp bản ngã không có tưởng sau khi chết với tám
luận chấp?

2. Những vị này chủ trương:

- "Bản ngã có sắc, không có bệnh, sau khi chết
không có tưởng",
- "Bản ngã không có sắc ...",
- "Bản ngã có sắc và cũng không có sắc ...",

MƯỜI HAI DUYÊN                                            3881

- "Bản ngã không có sắc và cũng không không
có sắc ...",
- "Là hữu biên ...", "Là vô biên ...",
- "Là hữu biên và vô biên ...".
- Các vị này chấp bản ngã là phi hữu biên và phi
vô biên, không có bệnh, sau khi chết không có
tưởng.

3. Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn, Bà-la-môn này
chủ trương Vô tưởng luận sau khi chết, chấp bản
ngã không có tưởng sau khi chết với tám luận chấp.
- Này các Tỷ-kheo, nếu có những Sa-môn hay Bà-la-
môn nào chủ trương Vô tưởng luận sau khi chết,
chấp bản ngã không có tưởng sau khi chết, chúng sẽ
chấp cả tám luận chấp trên, hay một trong những
luận chấp trên, ngoài ra không có luận chấp nào
khác nữa.

4. Này các Tỷ-kheo. Như Lai tuệ tri như thế này: "Những sở kiến ấy, chấp trước như vậy, chấp thủ như vậy, sẽ đưa đến những cõi thú như vậy, sẽ tác thành những định mạng như vậy". Như Lai tuệ tri như vậy. Ngài lại tuệ tri hơn thế nữa, và Ngài không chấp sở tri ấy. Nhờ không chấp trước sở tri ấy, nội tâm được tịch tịnh. Ngài như thật tuệ tri sự tập khởi, sự diệt trừ của các thọ, vị ngọt, những nguy hiểm và sự xuất ly

MƯỜI HAI DUYÊN                                         3882

của chúng. Nhờ tuệ tri vậy, này các Tỷ-kheo, Như Lai được giải thoát hoàn toàn, không có chấp thủ.

 Những pháp ấy, này các Tỷ-kheo, là những pháp
sâu kín, khó thấy, khó chứng, tịch tịnh, mỹ diệu,
vượt ngoài tầm của luận lý suông, tế nhị, chỉ
những người có trí mới có thể nhận biết. Những
pháp ấy Như Lai tự chứng tri, giác ngộ và truyền
thuyết; và chính những pháp ấy nhưng ai như thật
chân chánh tán thán Như Lai mới nói đến.

--------------------------------------------

5. Này các Tỷ-kheo, có một số Sa-môn, Bà-la-môn
chủ trương Phi Hữu tưởng Phi Vô tưởng luận sau
khi chết, chấp bản ngã phi hữu tưởng phi vô
tưởng với tám luận chấp. Và những Sa-môn, Bà-la-
môn này, y chỉ gì, căn cứ gì, chủ trương Phi Hữu
tưởng Phi Vô tưởng luận sau khi chết, chấp bản ngã
phi hữu tưởng phi vô tưởng với tám luận chấp?

6. Những vị này chấp:

- "Bản ngã có sắc, không có bệnh, sau khi chết
phi hữu tưởng phi vô tưởng... ",
- "Bản ngã là vô sắc... ",
- "Bản ngã có sắc và cũng không có sắc... ",

MƯỜI HAI DUYÊN                                        3883

- "Bản ngã là phi hữu sắc và cũng phi vô sắc... ",
- "Bản ngã là hữu biên... ",
- "Bản ngã là vô biên... ",
- "Bản ngã là hữu biên và vô biên... ".

7. Những vị này chấp rằng: Bản ngã là phi hữu biên và cũng phi vô biên, không có bệnh, sau khi chết phi hữu tưởng phi vô tưởng, với tám luận chấp. Này các Tỷ-kheo, nếu có Sa-môn hay Bà-la-môn nào, chủ trương phi hữu tưởng phi vô tưởng, chúng sẽ chấp cả tám luận chấp trên, hay một trong những luận chấp trên, ngoài ra không có luận chấp nào khác nữa.

8. Này các Tỷ-kheo, Như Lai tuệ tri như thế này: "Những sở kiến ấy, chấp trước như vậy, sẽ đưa đến những cõi thú như vậy, sẽ tác thành những định mạng như vậy". Như Lai tuệ tri như vậy. Ngài tuệ tri hơn thế nữa, và Ngài không chấp sở tri ấy. Nhờ không chấp trước sở tri ấy, nội tâm được tịch tịnh. Ngài như thật tuệ tri sự tập khởi, sự diệt trừ của các thọ, vị ngọt, những nguy hiểm và sự xuất ly của chúng. Nhờ tuệ tri vậy, này các Tỷ-kheo, Như Lai được giải thoát hoàn toàn, không có chấp thủ.

 Những pháp ấy, này các Tỷ-kheo, là những pháp sâu kín, khó thấy, khó chứng, tịch tịnh, mỹ diệu,

MƯỜI HAI DUYÊN                                        3884

vượt ngoài tầm của luận lý suông, tế nhị, chỉ
những người có trí mới có thể nhận biết. Những
pháp ấy Như Lai tự chứng tri, giác ngộ và truyền
thuyết; và chính những pháp ấy những ai như thật
chân chánh tán thán Như Lai mới nói đến.

-------------------------------------------------------------- -

9. Này các Tỷ-kheo, có một số Sa-môn, Bà-la-môn,
chủ trương Đoạn diệt luận, chấp trước sự đoạn
diệt, sự tiêu thất, sự hủy hoại của loài hữu tình với
bảy luận chấp. Và những Sa-môn, Bà-la-môn này, y
chỉ gì, căn cứ gì, chấp trước sự đoạn diệt, sự tiêu
thất, sự hủy hoại của loài hữu tình với bảy luận
chấp?

10. Này các Tỷ-kheo, có Sa-môn hoặc Bà-la-môn chủ trương lý thuyết và ý kiến: "Vì bản ngã này có sắc, do bốn đại hợp thành, do cha mẹ sanh ra, khi thân hoại bị hủy nát tiêu diệt, sau khi chết không còn nữa, nên bản ngã này như thế hoàn toàn đoạn diệt". Như vậy một số người chủ trương sự đoạn diệt, sự tiêu thất và sự hủy hoại của loài hữu tình.

11. Một vị khác lại nói: "Này ông, thật có bản ngã như ông nói. Tôi không nói bản ngã ấy không có, nhưng bản ngã ấy như thế không bị hoàn toàn đoạn

MƯỜI HAI DUYÊN                                              3885

diệt. Lại còn một bản ngã khác có thiên tánh, có sắc,
thuộc dục giới, ăn các đồ ăn đoàn thực. Bản ngã ấy
ông không biết, ông không thấy. Bản ngã ấy tôi biết,
tôi thấy. Bản ngã ấy khi thân hoại, bị hủy nát tiêu
diệt, sau khi chết không còn nữa, nên bản ngã ấy như
thế hoàn toàn đoạn diệt". Như vậy có một số người
chủ trương sự đoạn diệt, tiêu thất và hủy hoại của
loài hữu tình.

12. Một vị khác lại nói: "Này ông, thật có bản ngã ấy
như ông nói. Tôi không nói bản ngã ấy không có.
Nhưng bản ngã ấy như thế không bị hoàn toàn đoạn
diệt. Lại còn một bản ngã khác có thiên tánh, có sắc,
do ý tạo thành, mọi chi tiết tay chân lớn nhỏ đều đầy
đủ, không khuyết một căn nào. Bản ngã ấy ông
không biết, ông không thấy. Bản ngã ấy tôi biết, tôi
thấy. Bản ngã ấy khi thân hoại bị hủy nát, tiêu diệt,
sau khi chết không còn nữa, nên bản ngã ấy như thế
hoàn toàn đoạn diệt". Như vậy có một số người chủ
trương sự đoạn diệt, tiêu thất và hủy hoại của loài
hữu tình.

13. Một vị khác lại nói: "Này ông, thật có bản ngã ấy như ông nói. Tôi không nói bản ngã ấy không có. Nhưng bản ngã ấy như thế không bị hoàn toàn đoạn diệt. Lại còn một bản ngã khác vượt ngoài tất cả sắc tưởng, diệt trừ các tưởng chống đối, không ức niệm

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3886

các dị tưởng, nhận hiểu hư không là vô biên. - Đạt đến không vô biên xứ. Bản ngã ấy ông không biết, ông không thấy. Bản ngã ấy tôi biết, tôi thấy. Bản ngã ấy khi thân hoại, bị hủy nát tiêu diệt, sau khi chết không còn nữa, nên bản ngã ấy như thế hoàn toàn đoạn diệt". Như vậy có một số người chủ trương sự đoạn diệt, tiêu thất và hủy hoại của loài hữu tình.

14. Một vị khác lại nói: "Này ông, thật có bản ngã ấy như ông nói. Tôi không nói bản ngã ấy không có. Nhưng bản ngã ấy như thế không bị hoàn toàn đoạn diệt. Lại còn một bản ngã khác vượt ngoài tất cả không vô biên xứ, nhận hiểu: Thức là vô biên. - Đạt đến Thức vô biên xứ. Bản ngã ấy ông không biết, ông không thấy. Bản ngã ấy tôi biết, tôi thấy. Bản ngã ấy khi thân hoại, bị hủy nát, tiêu diệt, sau khi chết không còn nữa, nên bản ngã ấy như thế hoàn toàn đoạn diệt". Như vậy có một số người chủ trương sự đoạn diệt, tiêu thất và hủy hoại của loài hữu tình.

15. Một vị khác lại nói: "Này ông, thật có bản ngã ấy như ông nói. Tôi không nói bản ngã ấy không có. Nhưng bản ngã ấy như thế không bị hoàn toàn đoạn diệt. Lại còn một bản ngã khác vượt ngoài tất cả Thức vô biên xứ, nhận hiểu: không có sở hữu. - Đạt đến Vô sở hữu xứ. Bản ngã ấy ông không biết, ông không thấy. Bản ngã ấy tôi biết, tôi thấy. Bản ngã ấy

MƯỜI HAI DUYÊN                                        3887

khi thân hoại bị hủy nát, tiêu diệt, sau khi chết không còn nữa, nên bản ngã ấy như thế hoàn toàn đoạn diệt". Như vậy có một số người chủ trương sự đoạn diệt, tiêu thất và hủy hoại của loài hữu tình.

16. Một vị khác lại nói: "Này ông, thật có bản ngã ấy
như ông nói. Tôi không nói bản ngã ấy không có.
Nhưng bản ngã ấy như thế không bị hoàn toàn đoạn
diệt. Lại còn một bản ngã khác vượt ngoài tất cả Vô
sở hữu xứ, nhận hiểu: Đây là tịch tịnh, đây là mỹ
diệu. - Đạt đến Phi tưởng Phi phi tưởng xứ. Bản ngã
ấy ông không biết, ông không thấy. Bản ngã ấy tôi
biết, tôi thấy. Bản ngã ấy khi thân hoại, bị hủy nát
tiêu diệt, sau khi chết không còn nữa, nên bản ngã ấy
như thế hoàn toàn đoạn diệt". Như vậy có một số
người chủ trương sự đoạn diệt, tiêu thất và hủy hoại
của loài hữu tình.

17. Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn, Bà-la-môn ấy,
chủ trương Đoạn diệt luận, chấp trước sự đoạn diệt,
tiêu thất, hủy hoại của loài hữu tình với bảy luận
chấp. Này các Tỷ-kheo, nếu có những vị Sa-môn hay
Bà-la-môn nào chủ trương Đoạn diệt luận, chấp
trước sự đoạn diệt, tiêu thất, hủy hoại của loài hữu
tình, chúng chấp cả bảy luận chấp trên, hay một trong
những luận chấp trên, ngoài ra không có luận chấp
nào khác nữa.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       3888

18. Này các Tỷ-kheo. Như Lai tuệ tri như thế này: "Những sở kiến ấy, chấp trước như vậy, sẽ đưa đến những cõi thú như vậy, sẽ tác thành những định mạng như vậy". Như Lai tuệ tri như vậy, Ngài tuệ tri hơn thế nữa, và Ngài không chấp sở tri ấy. Nhờ không chấp trước sở tri ấy, nội tâm được tịch tịnh. Ngài như thật tuệ tri sự tập khởi, sự diệt trừ của các thọ, vị ngọt, những nguy hiểm và sự xuất ly của chúng. Nhờ tuệ tri như vậy, này các Tỷ-kheo, Như Lai được giải thoát hoàn toàn, không có chấp thủ.

 Những pháp ấy, này các Tỷ-kheo, là những pháp
sâu kín, khó thấy, khó chứng, tịch tịnh, mỹ diệu,
vượt ngoài tầm của luận lý suông, tế nhị, chỉ
những người có trí mới có thể nhận biết. Những
pháp ấy Như Lai tự chứng tri, giác ngộ và truyền
thuyết: và chính những pháp ấy những ai như thật
chân chánh tán thán Như Lai mới nói đến.

--------------------------------------------------------

-------------------------------------------------------------- ------

19. Này các Tỷ-kheo, có một số Sa-môn, Bà-la-môn
chủ trương HIỆN TẠI NIẾT BÀN LUẬN, chấp
trước sự tối thượng hiện tại Niết Bàn của loài hữu
tình với năm luận chấp. Và những Sa-môn, Bà-la-

MƯỜI HAI DUYÊN                                               3889

môn này, y chỉ gì, căn cứ gì, chủ trương Hiện tại Niết bàn luận, chấp sự tối thượng hiện tại Niết Bàn của loài hữu tình với năm luận chấp?

20. Này các Tỷ-kheo, có Sa-môn hay Bà-la-môn chủ
trương và quan niệm: "Khi nào bản ngã này tận
hưởng, sung mãn năm món dục lạc, như thế bản ngã
ấy đạt đến tối thượng Niết Bàn của loài hữu tình".

21. Một vị khác lại nói: "Này ông, thật có bản ngã ấy như ông nói. Tôi không nói bản ngã ấy không có. Nhưng bản ngã ấy như thế, không phải hoàn toàn đạt đến tối thượng Niết Bàn. Vì cớ sao? Vì rằng tính của dục lạc và vô thường, khổ, biến dịch. Vì tánh của chúng là biến dịch, chuyển hóa, nên ưu, bi, khổ, muộn, não phát sanh. Khi nào bản ngã ấy ly các dục lạc, ly các ác pháp, đạt đến và an trú vào đệ nhất thiền; thiền định này có tầm, có tứ, có hỷ và có lạc, do ly dục sanh. Như thế, bản ngã ấy đạt đến tối thượng hiện tại Niết Bàn". Như vậy có người chủ trương tối thượng hiện tại Niết Bàn của loài hữu tình.

22. Một vị khác lại nói: "Này ông, thật có bản ngã ấy như ông nói. Tôi không nói bản ngã ấy không có. Nhưng bản ngã ấy như thế, không phải hoàn toàn đạt đến tối thượng hiện tại Niết Bàn. Vì cớ sao? Vì ở đây thiền định ấy có tầm, có tứ nên gọi là thô tháo. Khi

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3890

nào bản ngã ấy có tầm và tứ, đạt đến và an trú đệ nhị
thiền. Thiền định này nội tâm yên tỉnh, trí chuyên
nhất cảnh, không tầm, không tứ, hỷ lạc do định sanh.
Như thế, bản ngã ấy đạt đến tối thượng hiện tại Niết
Bàn". Như vậy có người chủ trương tối thượng hiện
tại Niết Bàn của loài hữu tình.

23. Một vị khác lại nói: "Này ông, thật có bản ngã ấy như ông nói. Tôi không nói bản ngã ấy không có. Nhưng bản ngã ấy như thế, không phải hoàn toàn đạt đến tối thượng hiện tại Niết Bàn. Vì cớ sao? Vì ở đây tâm trí có hỷ và bị kích động nên gọi là thô tháo. Khi nào bản ngã ấy không tham hỷ, trú xã, chánh niệm, chánh trí, thân hưởng lạc mà các bậc thánh gọi là Hỷ niệm lạc trú - đạt đến và an trú đệ tam thiền". Như thế, bản ngã ấy đạt đến tối thượng hiện tại Niết Bàn. Như vậy, có người chủ trương tối thượng hiện tại Niết Bàn. Như vậy, có người chủ trương tối thượng hiện tại Niết-bàn của loài hữu tình.

24. Một vị khác lại nói: "Này ông, thật có bản ngã ấy như ông nói. Tôi không nói bản ngã ấy không có. Nhưng bản ngã ấy như thế, không phải hoàn toàn đạt đến tối thượng hiện tại Niết bàn. Vì cớ sao? Vì ở đây tâm thọ lạc nên gọi là thô tháo. Khi nào bản ngã ấy xả lạc và xả khổ, diệt trừ hỷ và ưu về trước, đạt đến và an trú vào đệ tứ thiền. Thiền này không khổ,

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3891

không lạc, xả niệm thanh tịnh. Như thế, bản ngã ấy
đạt đến tối thượng hiện tại Niết Bàn". Như vậy có
người chủ trương tối thượng hiện tại Niết Bàn của
loài hữu tình.

25. Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn, Bà-la-môn ấy
chủ trương Hiện tại Niết-bàn luận, chấp trước sự
tối thượng hiện tại Niết Bàn của loài hữu tình với
năm luận chấp. Này các Tỷ-kheo, nếu có những Sa-
môn, Bà-la-môn nào chủ trương Hiện tại Niết-bàn
luận, chấp sự tối thượng hiện tại Niết Bàn của loài
hữu tình, những vị này sẽ chấp cả năm luận chấp
trên, hay một trong năm luận chấp trên, ngoài ra
không còn một luận chấp nào khác nữa.

26. Này các Tỷ-kheo, Như Lai tuệ tri như thế này: "Những sở kiến ấy, chấp trước như vậy sẽ đưa đến những cõi thú như vậy, sẽ tác thành những định mạng như vậy". Như Lai tuệ tri như vậy. Ngài tuệ tri hơn thế nữa, và Ngài không chấp sở tri ấy. Nhờ không chấp trước sở tri ấy, nội tâm được tịch tịnh. Ngài như thật tuệ tri sự tập khởi, sự diệt trừ của các thọ, vị ngọt, những nguy hiểm và sự xuất ly của chúng. Nhờ tuệ tri như vậy, này các Tỷ-kheo, Như Lai được giải thoát hoàn toàn không có chấp thủ.

 Những pháp ấy, này các Tỷ-kheo, là những pháp

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3892

sâu kín, khó thấy, khó chứng, tịch tịnh, mỹ diệu,
vượt ngoài tầm của luận lý suông, tế nhị, chỉ
những người có trí mới có thể nhận biết. Những
pháp ấy Như Lai tự chứng tri, giác ngộ và truyền
thuyết; và chính những pháp ấy những ai như thật
chân chánh tán thán Như Lai mới nói đến.

------------------------------------------------------------

27. Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn, Bà-la-môn ấy luận bàn về tương lai, chấp kiến về tương lai, y cứ về tương lai, sẽ đề xướng nhiều sở kiến sai khác với bốn mươi bốn luận chấp. Này các Tỷ-kheo, những Sa- môn hay Bà-la-môn nào, luận bàn về tương lai, chấp kiến về tương lai, y cứ về tương lai, đề xướng nhiều sở kiến sai khác. Chúng sẽ chấp bốn mươi bốn luận chấp trên, hay một trong những luận chấp trên, ngoài ra không có luận chấp nào khác nữa.

28. Này các Tỷ-kheo, Như Lai tuệ tri như thế này: "Những sở kiến ấy, chấp trước như vậy, sẽ đưa đến những cõi thú như vậy, sẽ tác thành những định mạng như vậy". Như Lai tuệ tri như vậy. Ngài tuệ tri hơn thế nữa, và Ngài không chấp sở tri ấy. Nhờ không chấp trước sở tri ấy, nội tâm được tịch tịnh. Ngài như thật tuệ tri sư tập khởi, sự diệt trừ của các thọ, vị ngọt, những nguy hiểm và sự xuất ly của

MƯỜI HAI DUYÊN                                              3893

chúng. Nhờ tuệ tri như vậy, này các Tỷ-kheo, Như Lai được giải thoát hoàn toàn, không có chấp thủ.

29. Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn, Bà-la-môn ấy luận bàn về quá khứ tối sơ và luận bàn về tương lai, luận bàn về quá khứ tối sơ và tương lai, chấp kiến về quá khứ tối sơ và tương lai, y cứ về quá khứ tối sơ và tương lai, đề xướng nhiều sở kiến sai khác với sáu mươi hai luận chấp. Này các Tỷ-kheo, những Sa- môn hay Bà-la-môn nào, luận bàn về quá khứ tối sơ, luận bàn về tương lai, luận bàn về quá khứ tối sơ và tương lai, chấp kiến về quá khứ tối sơ và tương lai, y cứ về quá khứ tối sơ và tương lai, đề xướng nhiều sở kiến sai khác. Những vị ấy sẽ chấp sáu mươi hai luận chấp trên, hay một trong những luận chấp trên, ngoài ra không có luận chấp nào khác nữa.

30. Này các Tỷ-kheo, Như Lai tuệ tri như thế này: "Những sở kiến ấy, chấp trước như vậy, sẽ đưa đến những cõi thú như vậy, sẽ tác thành những định mệnh như vậy". Như Lai tuệ tri như vậy. Ngài tuệ tri hơn thế nữa, và Ngài không chấp sở tri ấy. Nhờ không chấp trước sở tri ấy, nội tâm được tịch tịnh. Ngài như thật tuệ tri sự tập khởi sự diệt trừ của các thọ, vị ngọt, những nguy hiểm và sự xuất ly của chúng. Nhờ tuệ tri như vậy, này các Tỷ-kheo, Như Lai được giải thoát hoàn toàn, không có chấp thủ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3894

31. Những pháp ấy, này các Tỷ-kheo, là những pháp
sâu kín, khó thấy, khó chứng, tịch tịnh, mỹ diệu, vượt
ngoài tầm của luận lý suông, tế nhị, chỉ những người
có trí mới có thể nhận biết. Những pháp ấy Như Lai
tự chứng tri, giác ngộ và truyền thuyết, và chính
những pháp ấy những ai như thật chân chánh tán thán
Như Lai mới nói đến.

-------------------------------------------------

32. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn chủ trương Thường trú luận, chấp bản ngã và
thế giới là thường trú với bốn luận chấp. Chủ trương
ấy là kinh nghiệm cá nhân, là sự không biết,
không thấy, sự cảm thọ của những Sa-môn, Bà-
la-môn, là sự kích thích, dao động, xuyên tạc của
những vị bị tham ái chi phối.

33. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn chủ trương một phần Thường trú luận, một
phần Vô thường luận, chấp bản ngã và thế giới là
thường còn đối với một hạng hữu tình và vô thường
đối với một hạng hữu tình khác với bốn luận chấp.
Chủ trương ấy là kinh nghiệm cá nhân, là sự
không biết, không thấy, sự cảm thọ của những Sa-
môn, Bà-la-môn, là sự kích thích, dao động, xuyên
tạc của những vị bị tham ái chi phối.

MƯỜI HAI DUYÊN                                           3895

34. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn chủ trương Hữu biên Vô biên luận, chấp thế
giới là hữu biên vô biên với bốn luận chấp. Chủ
trương ấy là kinh nghiệm cá nhân, là sự không biết,
không thấy, sự cảm thọ của những Sa-môn, Bà-la-
môn, là sự kích thích dao động, xuyên tạc của những
vị bị tham ái chi phối.

35. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn chủ trương Ngụy biện luận. Khi bị hỏi vấn đề
này hay vấn đề khác dùng những lời ngụy biện trườn
uốn như con lươn với bốn luận chấp. Chủ trương ấy
là kinh nghiệm cá nhân, là sự không biết, không thấy,
sự cảm thọ của những Sa-môn, Bà-la-môn, là sự kích
thích, dao động, xuyên tạc của những vị bị tham ái
chi phối.

36. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn, chủ trương Vô nhân luận, chấp bản ngã và
thế giới do vô nhân sanh với hai luận chấp. Chủ
trương ấy là kinh nghiệm cá nhân, là sự không biết
không thấy, sự cảm thọ của những Sa-môn, Bà-la-
môn, là sự kích thích, dao động, xuyên tạc của những
vị bị tham ái chi phối.

37. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà- la-môn, luận bàn về quá khứ tối sơ, chấp kiến về quá

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3896

khứ tối sơ, y cứ về quá khứ tối sơ, đề xướng nhiều ý
kiến sai khác với mười tám luận chấp. Chủ trương ấy
là kinh nghiệm cá nhân, là sự không biết, không thấy,
sự cảm thọ của những Sa-môn, Bà-la-môn, là sự kích
thích, dao động, xuyên tạc của những vị bị tham ái
chi phối.

38. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn chủ trương Hữu tưởng luận sau khi chết, chấp
bản ngã có tưởng sau khi chết với mười sáu luận
chấp. Chủ trương ấy là kinh nghiệm cá nhân, là sự
không biết, không thấy, sự cảm thọ của những Sa-
môn, Bà-la-môn, là sự kích thích, dao động xuyên
tạc của những vị bị tham ái chi phối.

39. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn chủ trương Vô tưởng luận sau khi chết, chấp
bản ngã không có tưởng sau khi chết với tám luận
chấp. Chủ trương ấy là kinh nghiệm cá nhân, là sự
không biết, không thấy, sự cảm thọ của những Sa-
môn, Bà-la-môn, là sự kích thích, dao động, xuyên
tạc của những vị bị tham ái chi phối.

40. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà- la-môn chủ trương Phi Hữu tưởng Phi Vô tưởng sau khi chết, chấp bản ngã phi hữu tưởng phi vô tưởng sau khi chết với tám luận chấp. Chủ trương ấy là kinh

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3897

nghiệm cá nhân, là sự không biết, không thấy, sự
cảm thọ của những Sa-môn, Bà-la-môn, là sự kích
thích, dao động, xuyên tạc của những vị bị tham ái
chi phối.

41. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà- la-môn chủ trương Đoạn diệt luận, chấp trước sự đoạn diệt, tiêu mất, hủy hoại của loài hữu tình với bảy luận chấp. Chủ trương ấy là kinh nghiệm cá nhân, là sự không biết, không thấy, sự cảm thọ của những Sa-môn, Bà-la-môn, là sự kích thích, dao động, xuyên tạc của những vị bị tham ái chi phối.

42. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn chủ trương Hiện tại Niết Bàn luận, chấp trước
sự hiện tại Niết Bàn của loài hữu tình với năm luận
chấp. Chủ trương ấy là kinh nghiệm cá nhân, là sự
không biết, không thấy, sự cảm thọ của những Sa-
môn, Bà-la-môn, là sự kích thích, dao động, xuyên
tạc của những vị bị tham ái chi phối.

43. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà- la-môn, luận bàn về tương lai, chấp kiến về tương lai, y cứ về tương lai, đề xướng nhiều sở kiến sai khác với bốn mươi bốn luận chấp. Chủ trương ấy là kinh nghiệm cá nhân, là sự không biết, không thấy, sự cảm thọ của những Sa-môn, Bà-la-môn, là sự kích

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3898

thích, dao động, xuyên tạc của những vị bị tham ái chi phối.

44. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn, luận bàn về quá khứ tối sơ, luận bàn về
tương lai, luận bàn về quá khứ tối sơ và tương lai,
chấp kiến về quá khứ tối sơ và tương lai, y cứ về quá
khứ tối sơ và tương lai, đề xướng nhiều sở kiến sai
khác với sáu mươi hai luận chấp. Chủ trương ấy là
kinh nghiệm cá nhân, là sự không biết, không thấy,
sự cảm thọ của những Sa-môn, Bà-la-môn, là sự kích
thích, dao động, xuyên tạc của những vị bị tham ái
chi phối.

---------------------------------------------------

45. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà- la-môn, chủ trương Thường trú luận, chấp bản ngã và thế giới là thường trú với bốn luận chấp. Chủ trương ấy phát khởi do sự xúc chạm (của các căn).

46. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn chủ trương một phần Thường trú luận, một
phần Vô thường luận, chấp bản ngã và thế giới là
thường còn đối với một hạng hữu tình và vô thường
đối với một hạng hữu tình khác với bốn luận chấp.
Chủ trương ấy phát khởi do sự xúc chạm (của các
căn).

MƯỜI HAI DUYÊN                                            3899

47. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà- la-môn chủ trương Hữu biên Vô biên luận, chấp thế giới là hữu biên vô biên với bốn luận chấp. Chủ trương ấy phát khởi do sự xúc chạm (của các căn).

48. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn chủ trương Ngụy biện luận. Khi bị hỏi vấn đề
này hay vấn đề khác dùng những lời ngụy biện trườn
uốn như con lươn với bốn luận chấp. Chủ trương ấy
phát khởi là do sự xúc chạm (của các căn).

49. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn, chủ trương Vô nhân luận, chấp bản ngã và
thế giới do vô nhân sanh với hai luận chấp. Chủ
trương ấy phát khởi do sự xúc chạm (của các căn).

50. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà- la-môn, luận bàn về quá khứ tối sơ, chấp kiến về quá khứ tối sơ, y chỉ về quá khứ tối sơ, đề xướng nhiều ý kiến sai khác với mười tám luận chấp. Chủ trương ấy phát khởi do sự xúc chạm (của các căn).

51. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn chủ trương Hữu tưởng luận sau khi chết, chấp
bản ngã có tưởng sau khi chết với mười sáu luận
chấp. Chủ trương ấy phát khởi do sự xúc chạm (của
các căn).

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3900

52. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn chủ trương Vô tưởng luận sau khi chết, chấp
bản ngã không có tưởng sau khi chết với tám luận
chấp. Chủ trương ấy phát khởi do sự xúc chạm (của
các căn).

53. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn chủ trương Phi Hữu tưởng Phi Vô tưởng luận
sau khi chết, chấp bản ngã phi hữu tưởng phi vô
tưởng sau khi chết với tám luận chấp. Chủ trương ấy
phát khởi do sự xúc chạm (của các căn).

54. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn chủ trương Đoạn biệt luận, chấp trước sự
đoạn diệt, tiêu mất, hủy hoại của loài hữu tình với
bảy luận chấp. Chủ trương ấy phát khởi do sự xúc
chạm (của các căn).

55. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn chủ trương Hiện tại Niết bàn luận, chấp trước
sự hiện tại Niết Bàn của loài hữu tình với năm luận
chấp. Chủ trương ấy phát khởi do sự xúc chạm (của
các căn).

56. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà- la-môn, luận bàn về tương lai, chấp kiến về tương lai, y cứ về tương lai, đề xướng nhiều sở kiến sai khác với bốn mươi bốn luận chấp. Chủ trương ấy phát

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3901

khởi do sự xúc chạm (của các căn).

57. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn, luận bàn về quá khứ tối sơ, luận bàn về
tương lai, luận bàn về quá khứ tối sơ và tương lai,
chấp kiến về quá khứ tối sơ và tương lai, y cứ về quá
khứ tối sơ và tương lai, đề xướng nhiều sở kiến sai
khác với sáu mươi hai luận chấp. Chủ trương ấy phát
khởi do sự xúc chạm (của các căn).

--------------------------------------------------

58. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn, chủ trương Thường trú luận, chấp bản ngã
và thế giới là thường còn với bốn luận chấp. Những
vị này không có thể cảm thọ những chủ trương
trên, nếu không có cảm xúc.

59. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn chủ trương một phần Thường trú luận, một
phần Vô thường luận, chấp bản ngã và thế giới, là
thường còn đối với một hạng hữu tình và vô thường
đối với một hạng hữu tình khác với bốn luận chấp.
Những vị này không có thể cảm thọ những chủ
trương trên, nếu không có cảm xúc.

60. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà- la-môn chủ trương Hữu biên Vô biên luận, chấp thế

MƯỜI HAI DUYÊN                                            3902

giới là hữu biên vô biên với bốn luận chấp. Những vị này không có thể cảm thọ những chủ trương trên, nếu không có cảm xúc.

61. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn chủ trương Ngụy biện luận. Khi bị hỏi vấn đề
này hay vấn đề khác dùng những lời ngụy biện trườn
uốn như con lươn với bốn luận chấp. Những vị này
không có thể cảm thọ những chủ trương trên, nếu
không có cảm xúc.

62. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn, chủ trương Vô nhân luận, chấp bản ngã và
thế giới do vô nhân sanh với hai luận chấp. Các vị
này không có thể cảm thọ những chủ trương trên, nếu
không có cảm xúc.

63. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn, luận bàn về quá khứ tối sơ, chấp kiến về quá
khứ tối sơ, y chỉ về quá khứ tối sơ, đề xướng nhiều ý
kiến sai khác với mười tám luận chấp. Những vị này
không có thể cảm thọ những chủ trương trên, nếu
không có cảm xúc.

64. Này các Tỷ-kheo , ở đây có những Sa-môn, Bà- la-môn chủ trương Hữu tưởng luận sau khi chết, chấp bản ngã có tưởng sau khi chết với mười sáu luận chấp. Các vị này không có thể cảm thọ những chủ

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3903

trương trên, nếu không có cảm xúc.

65. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn chủ trương Vô tưởng luận sau khi chết, chấp
bản ngã không có tưởng sau khi chết với tám luận
chấp. Các vị này không có thể cảm thọ những chủ
trương trên, nếu không có cảm xúc.

66. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn chủ trương Phi Hữu tưởng Phi Vô tưởng sau
khi chết, chấp bản ngã phi hữu tưởng phi vô tưởng
sau khi chết với tám luận chấp. Các vị này không có
thể cảm thọ những chủ trương trên, nếu không có
cảm xúc.

67. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn chủ trương Đoạn diệt luận, chấp trước sự
đoạn diệt, tiêu mất, hủy hoại của loài hữu tình với
bảy luận chấp. Các vị này không có thể cảm thọ
những chủ trương, trên, nếu không có cảm xúc.

68. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn chủ trương Hiện tại Niết Bàn luận, chấp trước
sự hiện tại Niết Bàn của loài hữu tình với năm luận
chấp. Các vị này không có thể cảm thọ những chủ
trương trên, nếu không có cảm xúc.

69. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3904

la-môn, luận bàn về tương lai, chấp kiến về tương lai,
y cứ về tương lai, đề xướng nhiều sở kiến sai khác
với bốn mươi bốn luận chấp. Các vị này không có
thể cảm thọ những chủ trương trên, nếu không có
cảm xúc.

70. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn, luận bàn về quá khứ tối sơ, luận bàn về
tương lai, luận bàn về quá khứ tối sơ và tương lai,
chấp kiến về quá khứ tối sơ và tương lai, y cứ về quá
khứ tối sơ và tương lai, đề xướng nhiều sở kiến sai
khác với sáu mươi hai luận chấp. Những vị này
không có thể cảm thọ những chủ trương trên, nếu
không có cảm xúc.

-----------------------------------------------

71. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn, chủ trương Thường trú luận, chấp bản ngã
và thế giới là thường còn với bốn luận chấp; những
Sa-môn, Bà-la-môn chủ trương một phần Thường trú
luận, một phần Vô thường luận; những Sa-môn, Bà-
la-môn, chủ trương Ngụy biện luận; những Sa-môn,
Bà-la-môn, chủ trương Vô nhân luận; những Sa-
môn, Bà-la-môn, luân bàn về quá khứ tối sơ, những
Sa-môn, Bà-la-môn chủ trương Hữu tưởng luận sau
khi chết, những Sa-môn, Bà-la-môn chủ trương Vô

MƯỜI HAI DUYÊN                                          3905

tưởng luận sau khi chết; những Sa-môn, Bà-la-môn
chủ trương Phi Hữu tưởng Phi Vô tưởng sau khi chết;
những Sa-môn, Bà-la-môn chủ trương Đoạn diệt
luận; những Sa-môn, Bà-la-môn chủ trương hiện tại
Niết Bàn luận; những Sa-môn, Bà-la-môn luận bàn
về quá khứ tối sơ; những Sa-môn, Bà-la-môn luận
bàn về tương lai, chấp kiến về quá khứ tối sơ và
tương lai, y cứ vào quá khứ tối sơ và tương lai, đề
xướng nhiều sở kiến sai khác với sáu mươi hai luận
chấp. Tất cả những vị này có những cảm thọ
(những chủ trương trên) do sự xúc chạm qua sáu
xúc xứ.

Do duyên với những cảm thọ mà tham ái phát khởi;
do duyên tham ái, thủ phát khởi; do duyên thủ, hữu
phát khởi; do duyên hữu, sanh phát khởi, do duyên
sanh, già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não phát khởi. Này
các Tỷ-kheo, khi Tỷ-kheo như thật biết sự tập khởi,
sự diệt trừ, vị ngọt, sự nguy hiểm và sự xuất ly của
sáu chỗ xuất xứ, vị ấy sẽ có một sự hiểu biết vượt ra
ngoài những điều trên.

72. Này các Tỷ-kheo, có những Sa-môn, Bà-la-môn nào luận bàn về quá khứ tối sơ, hay luận bàn về tương lai, hay luận bàn về quá khứ tối sơ và tương lai, chấp kiến về quá khứ tối sơ và tương lai, y cứ vào quá khứ tối sơ và tương lai, đề xướng nhiều sở kiến

MƯỜI HAI DUYÊN                                       3906

sai khác tất cả những vị này đều bị bao trùm bởi
lưới của sáu mươi hai luận chấp này, dầu chúng
nhảy vọt lên, chúng vẫn bị hạn cuộc bao phủ ở nơi
đây.

Này các Tỷ-kheo, cũng ví như người đánh cá lành
nghề hay người học đánh cá vung lưới trên mặt hồ
nước nhỏ có mắt sít sao. Người ấy nghĩ: "Những con
cá lớn ở trong hồ nước nhỏ này, tất cả chúng đều bị
bao phủ trong tấm lưới này, dầu chúng có nhảy vọt
lên, chúng vẫn bị hạn cuộc bao phủ ở nơi đây". Cũng
như vậy này các Tỷ-kheo, những Sa-môn, Bà-la-môn
nào, luận bàn về quá khứ tối sơ, hay luận bàn về
tương lai, hay luận bàn về quá khứ tối sơ và tương
lai, chấp kiến về quá khứ tối sơ và tương lai, đề
xướng nhiều sở kiến sai khác, tất cả những vị này
đều bị bao phủ trong lưới của sáu mươi hai luận chấp
này; dầu có nhảy vọt lên, những vị này vẫn bị hạn
cuộc bao phủ ở nơi đây.

73. Này các Tỷ-kheo, thân của Như Lai còn tồn tài,
những cái khiến đưa đến đời sống khác đã bị chấm
dứt. Khi thân của vị này còn tồn tại thời chư Thiên
và loài Người còn có thể thấy thân ấy. Khi thân hoại
mạng chung, thời chư Thiên và loài Người không thể
thấy được.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3907

Này các Tỷ-kheo, như nhánh có một chùm xoài bị chặt đứt, tất cả trái xoài dính với nhánh ấy đều bị chung một số phận với nhánh kia. Cũng như vậy này các Tỷ-kheo, thân của Như Lai còn tồn tại, nhưng cái khiến đưa đến một đời sống khác đã bị chặt đứt. Khi thân của vị này còn tồn tại thời chư Thiên và loài Người có thể thấy thân ấy. Khi thân hoại mạng chung thời chư Thiên và loài Người không thể thấy được.

74. Khi nghe nói vậy, đại đức Ananda bạch đức Thế Tôn:

- Kỳ diệu thay, bạch Thế Tôn! Hy hữu thay, bạch Thế Tôn! Pháp môn này gọi là gì, bạch Thế Tôn?

- Này Ananda, pháp môn này gọi là "Lợi Võng", hãy
như vậy mà phụng trì; gọi là "Pháp Võng", hãy như
vậy mà phụng trì; gọi là "Phạm Võng", hãy như vậy
mà phụng trì; gọi là "Kiếm Võng", hãy như vậy mà
phụng trị; gọi là "Vô thượng Chiến thắng", hãy như
vậy mà phụng trì.

Thế Tôn thuyết như vậy. Các Tỷ-kheo ấy hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy. Trong khi kinh này được truyền thuyết, một ngàn thế giới đều rung động.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3908

MƯỜI HAI DUYÊN   3909

485 Xúc - Ai cảm xúc - Kinh Moliya Phagguna – Tương II, 30

Moliya Phagguna – Tương II, 30

1)...Trú Tại Sàvatthi.

2) Này các Tỷ-kheo, có bốn loại đồ ăn này khiến cho
các loại sanh vật hay các loại chúng sanh được tồn
tại hay khiến cho các loại sắp sanh thành được thọ
sanh.

Thế nào là bốn?

- Một là đoàn thực hoặc thô hoặc tế,
- Hai là xúc thực,
- Ba là tư niệm thực,
- Bốn là thức thực.

Này các Tỷ-kheo, bốn loại đồ ăn này khiến cho các
loại sanh vật hay khiến cho các loại chúng sanh được
tồn tại hay khiến cho các loại sắp sanh thành được
thọ sanh.

3) Khi được nói vậy, Tôn giả Moliya-Phagguna bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, ai ăn thức thực?

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3910

Thế Tôn đáp:

- Câu hỏi ấy không thích hợp. Ta không nói: "Có ai ăn". Nếu Ta nói: "Có kẻ ăn", thời câu hỏi: "Có ai ăn" là câu hỏi thích hợp. Nhưng Ta không nói như vậy. Và vì Ta không nói như vậy, nếu có ai hỏi Ta: "Bạch Thế Tôn, thức thực là cho ai?", thời câu hỏi ấy thích hợp. Ở đây, câu trả lời thích hợp là như sau: "Thức thực là duyên cho sự sanh thành, cho sự tái sanh trong tương lai. Khi cái ấy hiện hữu, có mặt thời sáu xứ có mặt. Do duyên sáu xứ, xúc có mặt".

4) Bạch Thế Tôn, ai cảm xúc?

Thế Tôn đáp:

- Câu hỏi ấy không thích hợp. Ta không nói: "Có kẻ
cảm xúc". Nếu Ta nói: "Có kẻ cảm xúc", thời câu
hỏi: "Ai cảm xúc" là câu hỏi thích hợp. Nhưng Ta
không nói như vậy. Và vì Ta không nói như vậy, nếu
có ai hỏi Ta: "Bạch Thế Tôn, do duyên gì, xúc sanh
khởi?", thời câu hỏi ấy thích hợp. Ở đây câu trả lời
thích hợp là như sau: "Do duyên sáu xứ, xúc sanh
khởi. Do duyên xúc, thọ sanh khởi".

5) Bạch Thế Tôn, ai cảm thọ?

Thế Tôn đáp:

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3911

- Câu hỏi ấy không thích hợp. Ta không nói: "Có người cảm thọ". Nếu ta có nói: "Có người cảm thọ", thời câu hỏi: "Ai cảm thọ?" là câu hỏi thích hợp. Nhưng Ta không nói như vậy. Và vì Ta không nói như vậy, nếu có ai hỏi Ta: "Bạch Thế Tôn, do duyên gì, thọ sanh khởi?", thời câu hỏi ấy thích hợp. Ở đây câu trả lời thích hợp là như sau: "Do duyên xúc, thọ sanh khởi. Do duyên thọ, ái sanh khởi ".

6) Bạch Thế Tôn, ai khát ái?

Thế Tôn đáp:

- Câu hỏi ấy không thích hợp. Ta không nói: "Có kẻ
khát ái". Nếu Ta nói: "Có kẻ khát ái", thời câu hỏi:
"Ai khát ái" là câu hỏi thích hợp. Nhưng Ta không
nói như vậy. Và vì Ta không nói như vậy, nếu có ai
hỏi Ta: "Bạch Thế Tôn, do duyên gì, ái sanh khởi",
thời câu hỏi ấy thích hợp. Ở đây, câu trả lời thích hợp
là như sau: "Do duyên thọ, ái sanh khởi. Do duyên
ái, thủ sanh khởi".

7) Bạch Thế Tôn, ai chấp thủ?

Thế Tôn đáp:

- Câu hỏi ấy không thích hợp. Ta không nói: "Có kẻ chấp thủ". Nếu Ta nói: "Có kẻ chấp thủ", thời câu

MƯỜI HAI DUYÊN                                       3912

hỏi: "Ai chấp thủ" là câu hỏi thích hợp. Nhưng Ta
không nói như vậy. Và vì Ta không nói như vậy, nếu
có ai hỏi Ta: "Bạch Thế Tôn, do duyên gì, thủ sanh
khởi", thời câu hỏi ấy thích hợp. Ở đây, câu trả lời
thích hợp là như sau: "Do duyên ái, thủ sanh khởi.
Do duyên thủ, hữu sanh khởi". Như vậy là toàn bộ
khổ uẩn này tập khởi.

8) Nhưng này Phagguna, do ly tham, đoạn diệt một cách hoàn toàn sáu xúc xứ nên xúc diệt. Do xúc diệt, nên thọ diệt. Do thọ diệt nên ái diệt. Do ái diệt nên thủ diệt. Do thủ diệt nên hữu diệt. Do hữu diệt nên sanh diệt. Do sanh diệt nên già chết, sầu, bi, khổ, ưu, não diệt. Như vậy là toàn bộ khổ uẩn này đoạn diệt.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       3913

486 Xúc - Các xúc khả ái… khg có nắm giữ tâm - ĐẠI Kinh GIÁO GIỚI LAHẦULA – 62 Trung II, 183

ĐẠI KINH GIÁO GIỚI LAHẦULA (Maha Rahulovada suttam) – Bài kinh số 62 – Trung II, 183

Như vầy tôi nghe.

Một thời, Thế Tôn ở Savatthi, Jetavana, tại tịnh
xá Ànathapindika. Rồi Thế Tôn vào buổi sáng đắp y,
cầm y bát, đi vào Savatthi để khất thực. Tôn giả
Rahula vào buổi sáng cũng đắp y, cầm y bát, đi sau
lưng Thế Tôn. Rồi Thế Tôn, sau khi đưa mắt ngó
xung quanh, bảo Tôn giả Rahula:

– Này Rahula, bất cứ sắc pháp nào, quá khứ, vị
lai, hiện tại, nội hay ngoại, thô hay tế, liệt hay thắng,
xa hay gần, tất cả sắc pháp phải được quán sát như
thật với chánh trí tuệ: Cái này không phải của ta,
cái này không phải là ta, cái này không phải tự ngã
của ta.

– Bạch Thế Tôn, có phải chỉ sắc mà thôi. Bạch

MƯỜI HAI DUYÊN                                         3914

Thiện Thệ, có phải chỉ sắc mà thôi?

– Cả sắc, này Rahula; cả thọ, này Rahula; cả tưởng, này Rahula, cả hành, này Rahula; và cả thức, này Rahula.

Rồi Tôn giả Rahula tự nghĩ: "Ai có thể hôm nay được Thế Tôn trực tiếp giảng dạy với bài giáo giới, còn có thể đi vào làng để khất thực? Rồi Tôn giả từ chỗ ấy đi trở lui về, ngồi xuống một gốc cây, kiết già, lưng thẳng, an trú niệm trước mặt. Tôn giả Sariputta thấy Tôn giả Rahula đang ngồi dưới một gốc cây, kiết-già, lưng thẳng, an trú niệm trước mặt. Sau khi thấy vậy, Ngài nói với Tôn giả Rahula:

– Này Rahula, hãy tu tập sự tu tập nhập tức
xuất tức niệm (niệm hơi thở vô, hơi thở ra). Này
Rahula, tu tập niệm hơi thở vô hơi thở ra, làm cho
sung mãn, được quả lớn, được lợi ích lớn.

Rồi Tôn giả Rahula, vào buổi chiều, sau khi từ
Thiền tịnh đứng dậy, đi đến chỗ Thế Tôn ở, sau khi
đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Sau
khi ngồi xuống một bên, Tôn giả Rahula bạch Thế
Tôn:

 Bạch Thế Tôn, niệm hơi thở vô hơi thở ra được tu tập như thế nào? Làm cho sung mãn, (pháp môn

MƯỜI HAI DUYÊN                                       3915

này) như thế nào là để được quả lớn, được lợi ích lớn?

– Này Rahula, thế nào là địa giới? Có nội địa giới, có ngoại địa giới. Và này Rahula, thế nào là nội địa giới? Cái gì thuộc nội nhân, thuộc cá nhân, kiên cứng, thô phù, bị chấp thủ, như tóc, lông, móng, răng, da, thịt, gân, xương, tủy, thận, tim, gan, hoành cách mô, lá lách, phổi, ruột, màng ruột, bao tử, phân và bất cứ vật gì khác, thuộc nội thân, thuộc cá nhân, kiên cứng, thô phù, bị chấp thủ; như vậy, này Rahula, được gọi là nội địa giới. Những gì thuộc nội địa giới và những gì thuộc ngoại địa giới đều thuộc về địa giới. Địa giới ấy phải được quán sát như thật với chánh trí tuệ như sau: "Cái này không phải là của ta, cái này không phải là ta, cái này không phải tự là ngã của ta". Sau khi như thật quán sát địa giới với chánh trí tuệ như vậy, vị ấy sanh yểm ly đối với địa giới, tâm từ bỏ địa giới.

Và này Rahula, thế nào là thủy giới? Có nội thủy giới, có ngoại thủy giới. Và này Rahula, thế nào là nội thủy giới? Cái gì thuộc nội thân, thuộc cá nhân, thuộc nước, thuộc chất lỏng, bị chấp thủ, như mật, đàm, niêm dịch, mủ, máu, mồ hôi, mỡ, nước mắt, mỡ da, nước miếng, nước mủ, nước ở khớp xương, nước tiểu, và bất cứ vật gì khác, thuộc nội thân, thuộc cá

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3916

nhân, thuộc nước, thuộc chất lỏng, bị chấp thủ, như vậy, này Rahula, được gọi là nội thủy giới. Những gì thuộc nội thủy giới và những gì thuộc ngoại thủy giới đều thuộc về thủy giới. Thủy giới ấy phải được quán sát như thật với chánh trí tuệ như sau: "Cái này không phải của ta, cái này không phải là ta, cái này không phải tự ngã của ta". Sau khi như thật quán sát thủy giới với chánh trí tuệ như vậy, vị ấy sanh yểm ly đối với thủy giới, tâm từ bỏ thủy giới.

Và này Rahula, thế nào là hỏa giới? Có nội hỏa giới, có ngoại hỏa giới. Và này Rahula, thế nào là nội hỏa giới? Cái gì thuộc về nội thân, thuộc về cá nhân, thuộc lửa, thuộc chất nóng, bị chấp thủ; như cái gì khiến cho hâm nóng, khiến cho hủy hoại, khiến cho thiêu cháy, cái gì khiến cho những vật được ăn, uống, nhai, nếm, có thể khéo tiêu hóa, hay tất cả những vật gì khác, thuộc nội thân, thuộc cá nhân, thuộc lửa, thuộc chất nóng, bị chấp thủ; này Rahula, như vậy được gọi là nội hỏa giới. Những gì thuộc nội hỏa giới, và những gì thuộc ngoại hỏa giới đều thuộc về hỏa giới. Hỏa giới ấy phải được quán sát như thật với chánh trí tuệ như sau: "Cái này không phải của ta, cái này không phải là ta, cái này không phải tự ngã của ta". Sau khi như thật quán sát hỏa giới với chánh trí tuệ như vậy, vị ấy sanh yểm ly đối với hỏa giới, tâm từ bỏ hỏa giới.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3917

Và này Rahula, thế nào là phong giới? Có nội phong giới, có ngoại phong giới. Và này Rahula, thế nào là nội phong giới? Cái gì thuộc về nội thân, thuộc cá nhân, thuộc gió, thuộc tánh động, bị chấp thủ, như gió thổi lên, gió thổi xuống, gió trong ruột, gió trong bụng dưới, gió thổi ngang các đốt, các khớp, hơi thở vô, hơi thở ra, và bất cứ vật gì khác thuộc nội thân, thuộc cá nhân, thuộc gió, thuộc tánh động, bị chấp thủ; này Rahula, như vậy được gọi là nội phong giới. Những gì thuộc nội phong giới và những gì thuộc ngoại phong giới đều thuộc về phong giới. Phong giới ấy phải được quán sát như thật với chánh trí tuệ như sau: "Cái này không phải của ta, cái này không phải là ta, cái này không phải tự ngã của ta". Sau khi như thật quán sát phong giới với chánh trí tuệ như vậy, vị ấy sanh yểm ly đối với phong giới, tâm từ bỏ phong giới.

Và này Rahula, thế nào là hư không giới? Có
nội hư không giới, có ngoại hư không giới. Và này
Rahula, thế nào là nội hư không giới? Cái gì thuộc
về nội thân, thuộc cá nhân, thuộc hư không, thuộc hư
không tánh, bị chấp thủ, như lỗ tai, lỗ mũi, cửa
miệng, do cái gì người ta nuốt, những gì được nhai,
được uống, được ăn và được nếm, và tại chỗ mà
những gì được nhai, được uống, được ăn và được
uống được giữ lại, và ngang qua chỗ mà những gì

MƯỜI HAI DUYÊN                                       3918

được nhai, được uống, được ăn và được tống xuất
xuống phần dưới để ra ngoài, và bất cứ vật gì khác
thuộc nội thân, thuộc cá nhân, thuộc hư không, thuộc
hư không tánh, bị chấp thủ; này Rahula, như vậy
được gọi là nội hư không giới. Những gì thuộc nội
hư không giới và những gì thuộc ngoại hư không giới
đều thuộc về hư không giới. Hư không giới ấy phải
được quán sát như thật với chánh trí tuệ như sau:
"Cái này không phải của ta, cái này không phải là ta,
cái này không phải tự ngã của ta," Sau khi như thật
quán sát hư không giới với chánh trí tuệ như vậy, vị
ấy sanh yểm ly đối với hư không giới, tâm từ bỏ hư
không giới.

Này Rahula, hãy tu tập sự tu tập như đất. Này Rahula, do tu tập sự tu tập như đất, các xúc khả ái, không khả ái được khởi lên, không có nắm giữ tâm, không có tồn tại. Này Rahula, ví như trên đất người ta quăng đồ tịnh, quăng đồ không tịnh, quăng phân uế, quăng nước tiểu, nhổ nước miếng, quăng mủ và quăng máu; tuy vậy đất không lo âu, không dao động, hay không nhàm chán. Cũng vậy, này Rahula, hãy tu tập như đất. Này Rahula, do tu tập sự tu tập như đất, các xúc khả ái, không khả ái được khởi lên, không có nắm giữ tâm, không có tồn tại.

Này Rahula, hãy tu tập sự tu tập như nước.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3919

Này Rahula, do tu tập sự tu tập như nước, các xúc
khả ái, không khả ái được khởi lên, không có nắm
giữ tâm, không có tồn tại. Này Rahula, ví như trong
nước người ta rửa đồ tịnh, rửa đồ không tịnh, rửa
sạch phân uế, rửa sạch nước tiểu,, rửa sạch nước
miếng, rửa sạch mủ, rửa sạch máu; tuy vậy nước
không lo âu, không dao động, không nhàm chán.
Cũng vậy, này Rahula, hãy tu tập sự tụ tập như
nước... (như trên)... không có tồn tại.

Này Rahula, hãy tu tập sự tu tập như lửa. Này
Rahula, do tu tập sự tu tập như lửa, các xúc khả ái,
không khả ái được khởi lên, không có nắm giữ tâm,
không có tồn tại. Này Rahula, ví như lửa đốt các đồ
tịnh, đốt các đồ không tịnh, đốt phân uế, đốt nước
tiểu, đốt nước miếng, đốt mủ, đốt máu; tuy vậy lửa
không lo âu, không dao động, không nhàm chán.
Cũng vậy, này Rahula, hãy tu tập sự tu tập như lửa...
(như trên)... không có tồn tại.

Này Rahula, hãy tu tập sự tu tập như gió. Này Rahula, do tu tập sự tu tập như gió, các xúc khả ái, không khả ái được khởi lên, không có nắm giữ tâm, không có tồn tại. Này Rahula, ví như gió thổi các đồ tịnh, thổi các đồ không tịnh, thổi phân uế, thổi nước tiểu, thổi nước miếng, thổi mủ, thổi máu, tuy vậy gió không lo âu, không dao động, không nhàm chán.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3920

Cũng vậy, này Rahula, hãy tu tập sự tu tập như gió... (như trên).... không có tồn tại.

Này Rahula, hãy tu tập sự tu tập như hư
không. Này Rahula, do tu tập sự tu tập như hư
không, các xúc khả ái, không khả ái được khởi
lên, không có nắm giữ tâm, không có tồn tại. Này
Rahula, ví như hư không không bị trú tại một chỗ
nào. Cũng vậy, này Rahula, hãy tu tập sự tu tập như
hư không. Này Rahula, do tu tập sự tu tập như hư
không, các xúc khả ái không khả ái được khởi lên,
không có nắm giữ tâm, không có tồn tại.

 Này Rahula, hãy tu tập sự tu tập về lòng từ.
Này Rahula, do tu tập sự tu tập về lòng từ, cái
gì thuộc sân tâm sẽ được trừ diệt .
 Này Rahula, hãy tu tập sự tu tập về lòng bi.
Này Rahula, do tu tập sự tu tập về lòng bi, cái
gì thuộc hại tâm sẽ được trừ diệt.
 Này Rahula, hãy tu tập sự tu tập về hỷ. Này
Rahula, do tu tập sự tu tập về hỷ, cái gì thuộc
bất lạc sẽ được trừ diệt.
 Này Rahula, hãy tu tập sự tu tập về xả. Này
Rahula, do tu tập sự tu tập về xả, cái gì thuộc
hận tâm sẽ được trừ diệt.
 Này Rahula, hãy tu tập sự tu tập về bất tịnh.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3921

Này Rahula, do tu tập sự tu tập về bất tịnh, cái
gì thuộc tham ái được trừ diệt.
 Này Rahula, hãy tu tập sự tu tập về vô
thường. Này Rahula, do tu tập sự tu tập về vô
thường, cái gì thuộc ngã mạn được trừ diệt.
 Này Rahula, hãy tu tập sự tu tập về niệm hơi
thở vô hơi thở ra. Này Rahula, do tu tập niệm
hơi thở vô hơi thở ra, làm cho sung mãn, nên
được quả lớn, được lợi ích lớn.

 Và này Rahula, thế nào là tu tập niệm hơi thở vô hơi thở ra, làm cho sung mãn nên được quả lớn, được lợi ích lớn?

Ở đây, này Rahula, vị Tỷ-kheo đi đến khu rừng, đi đến gốc cây, hay đi đến ngôi nhà trống, và ngồi kiết già, lưng thẳng và an trú chánh niệm trước mặt.

 Tỉnh giác, vị ấy thở vô; tỉnh giác, vị ấy thở ra. 1.   Hay thở vô dài, vị ấy biết: "Tôi thở vô dài"; hay thở ra dài, vị ấy biết "Tôi thở ra dài"; 2.   Hay thở vô ngắn, vị ấy biết: "Tôi thở vô ngắn"; hay thở ra ngắn, vị ấy biết: "Tôi thở ra ngắn". 3.   "Cảm giác toàn thân, tôi sẽ thở vô," vị ấy tập. "Cảm giác toàn thân, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       3922

4.    "An tịnh thân hành, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập.
"An tịnh thân hành, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập.
5.    "Cảm giác hỷ thọ, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập.
"Cảm giác hỷ thọ, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập.
6.    "Cảm giác lạc thọ, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập.
"Cảm giác lạc thọ, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập.
7.    "Cảm giác tâm hành (Cittasankhara), tôi sẽ
thở vô", vị ấy tập. "Cảm giác tâm hành, tôi sẽ
thở ra", vị ấy tập.
8.    "An tịnh tâm hành, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập.
"An tịnh tâm hành, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập.
9.    "Cảm giác về tâm, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập.
"Cảm giác về tâm, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập.
10.   "Với tâm hân hoan, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập.
"Với tâm hân hoan, tôi sẽ thở ra, vị ấy tập.
11.   "Với tâm định tĩnh, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập.
"Với tâm định tĩnh, tôi sẽ thở ra, vị ấy tập.
12.   "Với tâm giải thoát, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập.
"Với tâm giải thoát, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập.
13.   "Quán vô thường, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập.
"Quán vô thường, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập.
14.   "Quán ly tham, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập. "Quán
ly tham, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       3923

15.   "Quán đoạn diệt, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập.
"Quán đoạn diệt, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập
16.   "Quán từ bỏ, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập. "Quán
từ bỏ, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập.
Tu tập niệm hơi thở vô hơi thở ra như vậy, này
Rahula, làm cho sung mãn như vậy, có quả lớn, có
lợi ích lớn.

Này Rahula, tu tập niệm hơi thở vô hơi thở ra
như vậy, làm cho sung mãn như vậy, thời khi những
hơi thở vô, hơi thở ra tối hậu chấm dứt, chứng
được giác tri, không phải không được giác tri.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Tôn giả Rahula hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3924

487 Xúc - Các ông có nắm giữ nội xúc không - Kinh Xúc Chạm Biết Rõ – Tương II, 191

Xúc Chạm – Biết Rõ – Tương II, 191

1) Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú ở giữa dân chúng Kuru, tại thị trấn dân chúng Kuru tên là Kammàsadhamma.

2) Ở đây, Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo: "Này các Tỷ- kheo".

- Bạch Thế Tôn. Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn.

3) Thế Tôn nói như sau:

- Này các Tỷ-kheo, các Ông có nắm giữ với nội xúc hay không?

4) Được nói vậy, một Tỷ-kheo bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, con có nắm giữ, với nội xúc.

5) Này các Tỷ-kheo, nhưng Ông nắm giữ nội xúc như thế nào?

MƯỜI HAI DUYÊN                                   3925

6) Tỷ-kheo ấy trả lời. Với câu trả lời, Tỷ-kheo ấy không làm tâm Thế Tôn thỏa mãn.

7) Khi được nói vậy, Tôn giả Ananda bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, nay đã đến thời. Bạch Thiện Thệ, nay đã đến thời Thế Tôn nói về nội xúc. Sau khi nghe, các Tỷ-kheo sẽ thọ trì.

8) - Vậy này Ananda, hãy nghe và khéo suy nghiệm, Ta sẽ nói.

- Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn.

9) Thế Tôn nói như sau:

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo trong khi nắm giữ nội xúc, nắm giữ nội xúc như sau: "Sự đau khổ đa loại, đa dạng này khởi lên ở đời với già chết; sự đau khổ này lấy cái gì làm nhân, hay lấy cái gì làm tập khởi, lấy cái gì làm tác sanh, lấy cái gì làm hiện hữu? Cái gì có mặt, già chết hiện hữu? Cái gì không có mặt, già chết không hiện hữu?".

Vị ấy nắm giữ nội xúc, biết như sau: "Sự đau khổ đa loại, đa dạng này khởi lên ở đời với già chết. Sự đau khổ này lấy sanh y làm nhân, lấy sanh y làm tập khởi,

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3926

lấy sanh y làm tác sanh, lấy sanh y làm hiện hữu. Do
sanh y có mặt, già chết hiện hữu. Do sanh y không
có mặt, già chết không hiện hữu". Vị ấy biết già chết.
Vị ấy biết già chết tập khởi. Vị ấy biết già chết đoạn
diệt. Vị ấy biết con đường thích ứng đưa đến già chết
đoạn diệt. Và nhờ thực hành như vậy, vị ấy trở thành
một vị tùy pháp hành.

Này các Tỷ-kheo, đây gọi là Tỷ-kheo đã thực hành để diệt tận khổ đau, để đoạn diệt già chết một cách hoàn toàn.

10) Vị ấy lại nắm giữ thêm nội xúc và nắm giữ như sau: "Sanh y này lấy gì làm nhân, lấy gì làm tập khởi, lấy gì làm tác sanh, lấy gì làm hiện hữu? Cái gì có mặt, sanh y hiện hữu? Cái gì không có mặt, sanh y không hiện hữu?". Vị ấy nắm giữ nội xúc, biết được như sau: "Sanh y lấy ái làm nhân, lấy ái làm tập khởi, lấy ái làm tác sanh, lấy ái làm hiện hữu. Do ái có mặt, sanh y hiện hữu. Do ái không có mặt, sanh y không hiện hữu". Vị ấy biết sanh y, biết sanh y tập khởi, biết sanh y đoạn diệt, và biết con đường thích ứng đưa đến sanh y đoạn diệt. Do thực hành như vậy, vị ấy được gọi là tùy pháp hành.

Này các Tỷ-kheo, đây gọi là Tỷ-kheo đã chơn chánh thực hành để tận diệt đau khổ và đoạn diệt sanh y một cách hoàn toàn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       3927

11) Vị ấy lại nắm giữ thêm nội xúc và nắm giữ như
sau: "Nhưng ái này, khởi lên tại chỗ nào được khởi
lên, an trú tại chỗ nào được an trú?". Vị ấy nắm
giữ nội xúc, biết được như sau: "Tất cả những gì ở
đời khả ái, hấp dẫn, khởi lên; tại chỗ ấy, ái được
sanh khởi; tại chỗ ấy, ái được an trú. Và cái gì ở đời
khả ái, hấp dẫn? Con mắt ở đời là khả ái, hấp dẫn
khởi lên; tại chỗ ấy, ái được sanh khởi; tại chỗ ấy ái
được an trú".

12)... Lỗ tai ở đời là khả ái, hấp dẫn...

13)... Lỗ mũi ở đời là khả ái, hấp dẫn...

14)... Lưỡi ở đời là khả ái, hấp dẫn...

15)... Thân ở đời là khả ái, hấp dẫn...

16)... Ý ở đời là khả ái, hấp dẫn khởi lên; tại chỗ ấy, ái được sanh khởi; tại chỗ ấy, ái được an trú.

17) Này các Tỷ-kheo, những ai trong quá khứ, là Sa-
môn hay Bà-la-môn, thấy những gì ở đời khả ái, hấp
dẫn là thường còn, thấy là lạc, thấy là vô bệnh, thấy
là an ổn, thấy là tự ngã, những người ấy làm ái
tăng trưởng.

18)

MƯỜI HAI DUYÊN                                       3928

- Những ai làm ái tăng trưởng, những người ấy làm
sanh y tăng trưởng.
- Những ai làm sanh y tăng trưởng, những người ấy
làm đau khổ tăng trưởng.
- Những ai làm đau khổ tăng trưởng, những người
ấy không thể giải thoát sanh, già, chết, sầu, bi,
khổ, ưu, não.

Ta nói rằng họ không thể giải thoát khỏi đau khổ.

19) Này các Tỷ-kheo, những ai trong tương lai là Sa-
môn hay Bà-la-môn thấy những gì ở đời khả ái, hấp
dẫn là thường còn, thấy là lạc, thấy là tự ngã, thấy là
vô bệnh, thấy là an ổn, những người ấy sẽ làm ái tăng
trưởng.

20) Những ai làm ái tăng trưởng, những người ấy sẽ
làm sanh y tăng trưởng. Những ai làm sanh y tăng
trưởng, những người ấy sẽ làm đau khổ tăng trưởng.
Những ai làm đau khổ tăng trưởng, những người ấy
không thể giải thoát khỏi sanh, già, chết, sầu, bi, khổ,
ưu, não. Ta nói họ không có thể giải thoát khỏi đau
khổ.

21) Này các Tỷ-kheo, những ai trong hiện tại là Sa- môn hay Bà-la-môn thấy những gì ở đời khả ái, hấp dẫn là thường còn, thấy là lạc, thấy là tự ngã, thấy là

MƯỜI HAI DUYÊN                                        3929

vô bệnh, thấy là an ổn, những người ấy làm ái tăng trưởng.

22) Những ai làm ái tăng trưởng, những người ấy làm sanh y tăng trưởng. Những ai làm sanh y tăng trưởng, những người ấy làm đau khổ tăng trưởng. Những ai làm đau khổ tăng trưởng, những người ấy không thể giải thoát khỏi sanh, già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não. Ta nói rằng họ không thể giải thoát khỏi đau khổ.

23) Này các Tỷ-kheo, ví như một bình bằng đồng,
đựng nước uống có sắc, có hương, có vị và nước
uống ấy có pha thuốc độc. Rồi một người đi đến, bị
nóng bức bách, bị nóng áp đảo, mệt mỏi, run rẩy,
khát nước và có những người nói với người ấy như
sau: "Này Bạn, bình đồng đựng nước uống này, có
sắc, có hương, có vị, và bình nước uống ấy có pha
thuốc độc. Nếu Bạn muốn, hãy uống. Trong khi
uống, Bạn sẽ được thích thú về sắc, về hương, về vị.
Sau khi uống, do nhân duyên ấy, Bạn có thể đi đến
chết, hay đau khổ gần như chết". Người kia có thể
uống bình nước bằng đồng ấy một cách hấp tấp
không suy nghĩ, không từ bỏ. Người kia do nhân
duyên ấy, có thể đi đến chết hay đau khổ gần như
chết.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       3930

24) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, những ai trong quá khứ, là Sa-môn hay Bà-la-môn, phàm vật gì khả ái hấp dẫn ở đời...

25)... Những ai trong tương lai...

26) Này các Tỷ-kheo, những ai trong hiện tại là Sa-
môn hay Bà-la-môn, thấy những gì ở đời khả ái, hấp
dẫn là thường còn, thấy là lạc, thấy là tự ngã, thấy là
vô bệnh, thấy là an ổn, những người ấy làm ái tăng
trưởng.

27) Những ai làm ái tăng trưởng, những người ấy làm sanh y tăng trưởng. Những ai làm sanh y tăng trưởng, những người ấy làm đau khổ tăng trưởng. Những ai làm đau khổ tăng trưởng, những người ấy không thể giải thoát khỏi sanh, già chết, sầu, bi, khổ, ưu, não. Ta nói họ không thể giải thoát khỏi đau khổ.

28) Và này các Tỷ-kheo, những ai trong quá khứ là
Sa-môn hay Bà-la-môn thấy những gì khả ái, hấp
dẫn ở đời là vô thường, thấy là khổ, thấy là vô ngã,
thấy là bệnh, thấy là đáng sợ hãi, những người ấy
từ bỏ ái.

- Những ai từ bỏ ái, những người ấy từ bỏ sanh y.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       3931

- Những ai từ bỏ sanh y, những người ấy từ bỏ
đau khổ.
- Những ai từ bỏ đau khổ, những người ấy đã
được giải thoát khỏi sanh, già, chết, sầu, bi,
khổ, ưu, não.

Ta nói rằng họ đã giải thoát khỏi đau khổ.

29) Và này các Tỷ-kheo, những ai trong tương lai là
Sa-môn hay Bà-la-môn, thấy những gì khả ái, hấp
dẫn ở đời là vô thường, thấy là khổ, thấy là vô ngã,
thấy là bệnh, thấy là đáng sợ hãi, những người ấy sẽ
từ bỏ ái.

30) Những ai từ bỏ ái, những người ấy từ bỏ sanh y... Ta nói họ có thể giải thoát khỏi đau khổ.

31) Còn những ai, này các Tỷ-kheo, trong hiện tại là Sa-môn hay Bà-la-môn, thấy những gì khả ái, hấp dẫn ở đời là vô thường, thấy là khổ, thấy là vô ngã, thấy là bệnh, thấy là đáng sợ hãi, họ từ bỏ ái.

32) Những ai từ bỏ ái, những người ấy từ bỏ sanh y.
Những ai từ bỏ sanh y, những người ấy từ bỏ đau
khổ. Những ai từ bỏ đau khổ, những người ấy sẽ giải
thoát khỏi sanh, già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não. Ta
nói họ sẽ giải thoát khỏi đau khổ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3932

33) Ví như, này các Tỷ-kheo, một bình nước bằng
đồng có sắc, có hương, có vị, nhưng bị pha thuốc
độc. Rồi có người đi đến, bị nóng bức bách, bị nóng
áp đảo, mệt mỏi, run rẩy, khát nước. Có những người
nói với người ấy: "Này Bạn, bình nước bằng đồng
này có sắc, có hương, có vị, nhưng bình nước uống
ấy bị pha thuốc độc. Nếu Bạn muốn, hãy uống. Trong
khi uống, Bạn sẽ thích thú về sắc, về hương, về vị.
Sau khi uống, do nhân duyên ấy Bạn có thể đi đến
chết, hay đau khổ gần như chết".

34) Và này các Tỷ-kheo, người ấy có thể suy nghĩ
như sau: Ở đây, ta có thể nhiếp phục khát nước này
với uống rượu, hay nhiếp phục với ăn sữa đông (sanh
tô), hay nhiếp phục với ngậm muối, hay nhiếp phục
với cháo chua. Nhưng ta không có thể uống thứ này,
nó khiến ta phải bất hạnh, đau khổ lâu dài". Người
ấy sau khi suy nghĩ, không uống và từ bỏ thứ nước
uống ấy. Do nhân duyên này, người ấy không đi đến
chết, hay sự đau khổ gần như chết.

35) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, những ai trong thời
quá khứ là Sa-môn hay Bà-la-môn, thấy những gì
khả ái hấp dẫn ở đời là vô thường, thấy là đau khổ,
thấy là vô ngã, thấy là bệnh, thấy là đáng sợ hãi, họ
đoạn trừ ái.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3933

36) Những ai đoạn trừ ái, những người ấy đoạn trừ sanh y. Những ai đoạn trừ sanh y, những người ấy đoạn trừ đau khổ. Những ai đoạn trừ đau khổ, những người ấy được giải thoát khỏi sanh, già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não. Ta nói họ được giải thoát khỏi đau khổ.

37-38) Này các Tỷ-kheo, những ai trong tương lai...

39) Những ai trong thời hiện tại là Sa-môn hay Bà-
la-môn, thấy những gì khả ái, hấp dẫn ở đời là vô
thường, thấy là khổ, thấy là vô ngã, thấy là bệnh, thấy
là đáng sợ hãi, họ từ bỏ ái.

40) Những ai từ bỏ ái, những người ấy từ bỏ sanh y. Những ai từ bỏ sanh y, những người ấy từ bỏ đau khổ. Những ai từ bỏ đau khổ, những người ấy được giải thoát khỏi sanh, già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não. Ta nói rằng họ được giải thoát khỏi đau khổ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       3934

488 Xúc - Cảm xúc bởi thọ sanh ra do xúc chạm với vô minh - Kinh Quán Kiến – Tương III, 90

Quán Kiến – Tương III, 90

1-2) Nhân duyên ở Sàvatthi...

3) Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn hay Bà-la-môn nào quán tự ngã dưới nhiều hình thức sai khác, quán cả năm thủ uẩn hay quán một trong năm thủ uẩn.

4) Thế nào là năm?

Này các Tỷ-kheo, ở đây kẻ vô văn phàm phu không được thấy rõ các bậc Thánh, không thuần thục pháp các bậc Thánh, không tu tập pháp các bậc Thánh, không được thấy rõ các bậc Chân nhân, không thuần thục pháp các bậc Chân nhân, không tu tập pháp các bậc Chân nhân, quán sắc như là tự ngã, hay tự ngã như là có sắc, hay sắc ở trong tự ngã, hay tự ngã ở trong sắc, quán thọ... quán tưởng... quán các hành... quán thức như là tự ngã, hay tự ngã như là có thức, hay thức ở trong tự ngã, hay tự ngã ở trong thức. Nếu quán như vậy, thời đi đến chấp kiến: "Tôi là".

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3935

5) Này các Tỷ-kheo, khi đi đến chấp kiến: "Tôi là", thời năm căn nhập vào avakkanti (hiện hữu), tức là nhãn căn, nhĩ căn, tỷ căn, thiệt căn, thân căn.

6) Này các Tỷ-kheo, có ý, có các pháp, có vô minh
giới. Cảm xúc bởi cảm thọ, (cảm thọ này) sanh do
xúc chạm với vô minh; kẻ vô văn phàm phu đi đến
chấp kiến: "Tôi là", đi đến chấp kiến: "Cái này là
tôi", đi đến chấp kiến: "Tôi sẽ là", đi đến chấp kiến:
"Tôi sẽ không là" đi đến chấp kiến: "Tôi sẽ hiện hữu
với sắc", đi đến chấp kiến: "Tôi sẽ hiện hữu với vô
sắc", đi đến chấp kiến: "Tôi sẽ hiện hữu với tưởng",
đi đến chấp kiến: "Tôi sẽ hiện hữu với không tưởng",
đi đến chấp kiến: "Tôi sẽ hiện hữu với phi tưởng phi
phi tưởng".

7) Như vậy, này các Tỷ-kheo, do năm căn an trú ở
đây, nhưng đối với vị Đa văn Thánh đệ tử, vô minh
được đoạn trừ và minh khởi lên. Do vô minh được
viễn ly, do minh sanh khởi, không đi đến chấp kiến:
"Tôi là", không đi đến chấp kiến: "Cái này là tôi",
không đi đến chấp kiến: "Tôi sẽ hiện hữu"... "Tôi sẽ
không hiện hữu"... "Tôi sẽ hiện hữu với sắc"... "Tôi
sẽ hiện hữu với vô sắc"... "Tôi sẽ hiện hữu với
tưởng"... "Tôi sẽ hiện hữu với vô tưởng", không đi
đến chấp kiến: "Tôi sẽ hiện hữu với phi tưởng phi
phi tưởng".

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3936

MƯỜI HAI DUYÊN   3937

489 Xúc - Do duyên bộ hai này có xúc, có sáu xứ - Kinh Bậc Hiền So Sánh Với Kẻ Ngu – Tương II, 49

Bậc Hiền So Sánh Với Kẻ Ngu – Tương II, 49

1). .. Trú Tại Sàvatthi.

2) Đối với kẻ ngu, này các Tỷ-kheo, bị vô minh che
đậy, bị tham ái hệ phược, thân này được khởi lên
như sau: Chỉ có thân này và danh sắc ở ngoài. Như
vậy là bộ hai này. Duyên bộ hai này có xúc, có sáu
xứ. Do cảm xúc bởi chúng, hoặc một trong hai, người
ngu cảm thọ lạc khổ.

3) Đối với bậc Hiền, này các Tỷ-kheo, bị vô minh
che đậy, bị tham ái hệ phược, thân này được khởi lên
như sau: Chỉ có thân này và danh sắc ở ngoài. Như
vậy là bộ hai này. Duyên bộ hai này có xúc, có sáu
xứ. Do cảm xúc bởi chúng, hoặc một trong hai, người
Hiền cảm thọ lạc khổ.

4) Ở đây, này các Tỷ-kheo, có gì phân biệt, có gì sai khác, có gì dị biệt giữa bậc Hiền và kẻ ngu?

5) - Bạch Thế Tôn, đối với chúng con, các pháp lấy Thế Tôn làm căn bản, lấy Thế Tôn làm lãnh đạo, lấy

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3938

Thế Tôn làm chỗ y chỉ. Bạch Thế Tôn, lành thay, nếu Thế Tôn nói lên cho chúng con ý nghĩa lời nói này. Sau khi nghe Thế Tôn giảng, các Tỷ-kheo sẽ thọ trì.

6) Vậy này các Tỷ-kheo, hãy nghe và khéo suy nghiệm, Ta sẽ nói.

- Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Các vị Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn.

7) Thế Tôn nói như sau:

- Này các Tỷ-kheo, bị vô minh che đậy và bị tham ái hệ phược, thân này của người ngu được sanh khởi.

Vô minh ấy, người ngu không đoạn tận. Tham ái ấy,
người ngu không tận trừ. Vì sao? Này các Tỷ-kheo,
người ngu sống Phạm hạnh không phải vì chơn
chánh đoạn trừ khổ đau. Do vậy người ngu, khi
thân hoại mạng chung, đi đến một thân khác. Do đi
đến một thân khác, người ấy không giải thoát khỏi
sanh, già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não. Ta nói rằng:
"Người ấy không thoát khỏi đau khổ".

8) Và này các Tỷ-kheo, bị vô minh che đậy, bị tham ái hệ phược, thân người Hiền trí được sanh khởi.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3939

Vô minh ấy, người Hiền trí đoạn tận. Tham ái ấy,
người Hiền trí tận trừ. Vì sao? Này các Tỷ-kheo,
người Hiền trí sống Phạm hạnh, vì chơn chánh
đoạn trừ khổ đau. Do vậy, người Hiền trí, khi thân
hoại mạng chung, không đi đến một thân khác. Do
không đi đến một thân khác, vị ấy giải thoát khỏi
sanh, già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não. Ta nói rằng:
"Vị ấy thoát khỏi đau khổ ".

9) Này các Tỷ-kheo, đây là sự phân biệt, đây là sự sai khác, đây là sự dị biệt giữa bậc Hiền trí và người ngu.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3940

490 Xúc - Do duyên nội giới sai biệt nên xúc, thọ sai biệt sanh khởi, không phải...- Kinh Giới – Tương II, 245

Giới – Tương II, 245

1) Trú ở Sàvatthi.

2) Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng cho các Ông giới sai biệt. Hãy nghe và khéo suy nghiệm, Ta sẽ giảng.

- Thưa vâng, bạch Thế Tôn. Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn.

3) Thế Tôn nói như sau: Và này các Tỷ-kheo, thế nào là giới sai biệt?

4)

- Nhãn giới, sắc giới, nhãn thức giới;
- Nhĩ giới, thanh giới, nhĩ thức giới;
- Tỷ giới, hương giới, tỷ thức giới;
- Thiệt giới, vị giới, thiệt thức giới;
- Thân giới, xúc giới, thân thức giới;
- Ý giới, pháp giới, ý thức giới.

Này các Tỷ-kheo, đây gọi là giới sai biệt.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   3941

Xúc – Tương II, 246

1) Trú ở Sàvatthi.

2) Này các Tỷ-kheo, do duyên giới sai biệt, xúc sai biệt sanh khởi.

3) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là giới sai biệt?

4) Nhãn giới, nhĩ giới, tỷ giới, thiệt giới, thân giới, ý giới; này các Tỷ-kheo, đây gọi là giới sai biệt.

5) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là do duyên giới sai biệt, xúc sai biệt sanh khởi?

6) Này các Tỷ-kheo, do duyên nhãn giới, nhãn xúc sanh khởi.

Do duyên nhĩ giới... do duyên tỷ giới... do duyên thiệt giới... do duyên thân giới... do duyên ý giới, ý xúc sanh khởi.

7) Như vậy, này các Tỷ-kheo, do duyên giới sai biệt, xúc sai biệt sanh khởi.

Và Không Phải Như Vậy – Tương II, 247

MƯỜI HAI DUYÊN                                         3942

1) Trú ở Sàvatthi.

2) Này các Tỷ-kheo, do duyên giới sai biệt, xúc sai biệt sanh khởi; không phải do duyên xúc sai biệt, giới sai biệt sanh khởi.

3) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là giới sai biệt?

4) Nhãn giới, nhĩ giới, tỷ giới, thiệt giới, thân giới, ý giới; này các Tỷ-kheo, đây gọi là giới sai biệt.

5) Và này các Tỷ-kheo, như thế nào do duyên giới sai biệt, xúc sai biệt sanh khởi; không phải do duyên xúc sai biệt, giới sai biệt sanh khởi?

6) Này các Tỷ-kheo, do duyên nhãn giới, nhãn xúc
sanh khởi; không phải do duyên nhãn xúc, nhãn giới
sanh khởi... Do duyên ý giới, ý xúc sanh khởi; không
phải do duyên ý xúc, ý giới sanh khởi.

7) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, do duyên giới sai biệt, xúc sai biệt sanh khởi; không phải do duyên xúc sai biệt, giới sai biệt sanh khởi.

Thọ – Tương II, 248

1) Trú ở Sàvatthi.

MƯỜI HAI DUYÊN                                         3943

2) Này các Tỷ-kheo, do duyên giới sai biệt, xúc sai biệt sanh khởi. Do duyên xúc sai biệt, thọ sai biệt sanh khởi.

3) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là giới sai biệt?

4) Nhãn giới, nhĩ giới, tỷ giới, thiệt giới, thân giới, ý giới, này các Tỷ-kheo, đây gọi là giới sai biệt.

5) Và như thế nào, này các Tỷ-kheo, do duyên giới sai biệt, xúc sai biệt sanh khởi. Do duyên xúc sai biệt, thọ sai biệt sanh khởi?

6) Này các Tỷ-kheo, do duyên nhãn giới, nhãn xúc
sanh khởi. Do duyên nhãn xúc, thọ do nhãn xúc sanh
sanh khởi...Do duyên ý giới, ý xúc sanh khởi. Do
duyên ý xúc, thọ do ý xúc sanh sanh khởi.

7) Như vậy, này các Tỷ-kheo, do duyên giới sai biệt, xúc sai biệt sanh khởi. Do duyên xúc sai biệt, thọ sai biệt sanh khởi.

Thọ – Tương II, 249

1) Trú ở Sàvatthi.

MƯỜI HAI DUYÊN                                         3944

2) Này các Tỷ-kheo, do duyên giới sai biệt, xúc sai
biệt sanh khởi. Do duyên xúc sai biệt, thọ sai biệt
sanh khởi. Không phải do duyên thọ sai biệt, xúc sai
biệt sanh khởi. Không phải do duyên xúc sai biệt,
giới sai biệt sanh khởi.

3) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là giới sai biệt?

Nhãn giới, nhĩ giới, tỷ giới, thiệt giới, thân giới, ý giới, này các Tỷ-kheo, đây gọi là giới sai biệt.

4) Và như thế nào, này các Tỷ-kheo, do duyên giới sai biệt, xúc sai biệt sanh khởi. Do duyên xúc sai biệt, thọ sai biệt sanh khởi. Không phải do duyên thọ sai biệt, xúc sai biệt sanh khởi. Không phải do duyên xúc sai biệt, giới sai biệt sanh khởi.

5-9) Này các Tỷ-kheo, do duyên nhãn giới, nhãn xúc
sanh khởi. Do duyên nhãn xúc, thọ do nhãn xúc sanh
sanh khởi. Không phải do duyên thọ do nhãn xúc
sanh, nhãn xúc sanh khởi. Không phải do duyên nhãn
xúc, nhãn giới sanh khởi... (như trên)...

10) Do duyên ý giới, ý xúc sanh khởi. Do duyên ý
xúc, thọ do ý xúc sanh sanh khởi. Không phải do
duyên thọ do ý xúc sanh, ý xúc sanh khởi. Không
phải do duyên ý xúc, ý giới sanh khởi.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3945

11) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, do duyên giới sai
biệt, xúc sai biệt sanh khởi. Do duyên xúc sai biệt,
thọ sai biệt sanh khởi. Không phải do duyên thọ sai
biệt, xúc sai biệt sanh khởi. Không phải do duyên
xúc sai biệt, giới sai biệt sanh khởi.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3946

491 Xúc - Do duyên sai biệt về giới nên khởi lên sai biệt về xúc - Kinh Haliddhaka – Tương IV, 196

Haliddhaka – Tương IV, 196

1) Một thời Tôn giả Mahà Kaccàna trú giữa dân chúng Avanti, tại Kuraraghara, trong một hang núi.

2) Rồi gia chủ Hàliddikàni đi đến Tôn giả Mahà Kaccàna...

3) Ngồi xuống một bên, gia chủ Hàliddikàni thưa với Tôn giả Mahà Kaccàna:

-- Thưa Tôn giả, Thế Tôn nói như sau: "Do duyên sai
biệt về giới khởi lên sai biệt về xúc. Do duyên sai
biệt về xúc khởi lên sai biệt về thọ". Như thế nào,
thưa Tôn giả, do duyên sai biệt về giới khởi lên sai
biệt về xúc; do duyên sai biệt về xúc khởi lên sai biệt
về thọ?

4) -- Ở đây, này Gia chủ, Tỷ-kheo khi mắt thấy sắc
khả ý, nghĩ rằng: "Đây là vậy, đây là vậy", được biết
rõ nhãn thức có lạc xúc. Do duyên lạc xúc khởi lên
lạc thọ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       3947

Khi mắt thấy sắc bất khả ý, nghĩ rằng: "Đây là vậy, đây là vậy", được biết rõ nhãn thức có khổ xúc. Do duyên khổ xúc khởi lên khổ thọ.

Khi mắt thấy sắc trú xả, nghĩ rằng: "Đây là vậy, đây
là vậy", được biết rõ nhãn thức có bất khổ bất lạc
xúc. Do duyên bất khổ bất lạc xúc khởi lên bất khổ
bất lạc thọ.

5-9) Lại nữa, này Gia chủ, khi tai nghe tiếng... khi mũi ngửi hương... khi lưỡi nếm vị... khi thân cảm xúc...

Khi ý biết pháp khả ý, nghĩ rằng: "Đây là vậy, đây là vậy", được biết rõ ý thức có lạc xúc. Do duyên lạc xúc khởi lên lạc thọ.

Khi ý biết pháp bất khả ý, nghĩ rằng: "Đây là vậy, đây là vậy", được biết rõ ý thức có khổ xúc. Do duyên khổ xúc khởi lên khổ thọ.

Khi ý biết pháp trú xả, nghĩ rằng: "Đây là vậy, đây
là vậy", được biết rõ ý thức có bất khổ bất lạc xúc.
Do duyên bất khổ bất lạc xúc khởi lên bất khổ bất lạc
thọ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3948

10) Như vậy, này Gia chủ, do duyên sai biệt về giới khởi lên sai biệt về xúc. Do duyên sai biệt về xúc khởi lên sai biệt về thọ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   3949

492 Xúc - Do không như thật quán tri sự... 6 xúc xứ, nên vô minh, vô trí... - Kinh CÁC ÁCH – Tăng I, 567

CÁC ÁCH – Tăng I, 567

1.- Này các Tỷ-kheo, có bốn ách này. Thế nào là bốn?

 Dục ách,
 Hữu ách,
 Kiến ách,
 Vô minh ách.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là dục ách?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người không
như thật quán tri sự tập khởi, sự chấm dứt, vị ngọt,
sự nguy hại, sự xuất ly các dục.
- Do như không thật quán tri sự tập khởi, sự chấm
dứt, vị ngọt, sự nguy hại, sự xuất ly các dục, nên
dục tham, dục hỷ, dục luyến, dục đam mê, dục
khát, dục não, dục chấp thủ, dục ái trong các dục
chiếm đóng và tồn tại. Này các Tỷ-kheo, đây gọi
là dục ách.

Và thế nào là hữu ách?

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3950

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người không
như thật quán tri sự tập khởi, sự chấm dứt, vị ngọt,
sự nguy hại, sự xuất ly các hữu.
- Do như không thật quán tri sự tập khởi, sự chấm
dứt, vị ngọt, sự nguy hại, sự xuất ly các hữu, nên
hữu tham, hữu hỷ, hữu luyến, hữu đam mê, hữu
khát, hữu não, hữu chấp thủ, hữu ái trong các hữu
chiếm đóng và tồn tại. Này các Tỷ-kheo, đây gọi
là hữu ách.

Và thế nào là kiến ách?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người không
như thật quán tri sự tập khởi, sự chấm dứt, vị ngọt,
sự nguy hại, sự xuất ly của các kiến.
- Do như không thật quán tri sự tập khởi, sự chấm
dứt, vị ngọt, sự nguy hại, sự xuất ly các kiến, nên
kiến tham, kiến hỷ, kiến luyến, kiến đam mê, kiến
khát, kiến não, kiến chấp thủ, kiến ái trong các
kiến xâm chiếm và tồn tại. Này các Tỷ-kheo, đây
gọi là kiến ách.

Và thế nào là vô minh ách?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người không như thật quán tri sự tập khởi, sự chấm dứt, vị ngọt, sự nguy hại, sự xuất ly của sáu xúc xứ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3951

- Do như không thật quán tri sự tập khởi … sự xuất
ly của sáu xúc xứ, nên vô minh, vô trí trong sáu
xúc xứ xâm chiếm và tồn tại. Này các Tỷ-kheo,
đây gọi là vô minh ách.

Đây là dục ách, hữu ách, kiến ách và vô minh ách.

Bị trói buộc bởi các ác bất thiện pháp, các phiền não,
các pháp bị tái sanh, phiền nhiễu, các quả khổ dị thục
trong tương lai, bởi sanh già, chết, do vậy được gọi
là không an ổn khỏi các ách. Này các Tỷ-kheo, có
bốn ách này.

2. Này các Tỷ-kheo, có bốn ly ách này. Thế nào là bốn?

 Ly dục ách,
 Ly hữu ách,
 Ly kiến ách,
 Ly vô minh ách.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là ly dục ách?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người như thật
quán tri sự tập khởi, sự chấm dứt, vị ngọt, sự nguy
hại, sự xuất ly các dục.
- Do như thật quán tri sự tập khởi, sự chấm dứt, vị
ngọt, sự nguy hại, sự xuất ly các dục, nên dục

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3952

tham, dục hỷ, dục luyến, dục đam mê, dục khát,
dục não, dục chấp thủ, dục ái trong các dục không
xâm chiếm và tồn tại. Này các Tỷ-kheo, đây gọi
là ly dục ách.

Và thế nào là ly hữu ách?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người như thật
quán tri sự tập khởi, sự chấm dứt, vị ngọt, sự nguy
hại, sự xuất ly các hữu.
- Do như thật quán tri sự tập khởi, sự chấm dứt, vị
ngọt, sự nguy hại, sự xuất ly các hữu, nên hữu
tham, hữu hỷ, hữu luyến, hữu đam mê, hữu khát,
hữu não, hữu chấp thủ, hữu ái trong các hữu
không xâm chiếm và tồn tại. Này các Tỷ-kheo,
đây gọi là ly hữu ách.

Và thế nào là ly kiến ách?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người như thật
quán tri sự tập khởi, sự chấm dứt, vị ngọt, sự nguy
hại, sự xuất ly của các kiến.
- Do như thật quán tri sự tập khởi, sự chấm dứt, vị
ngọt, sự nguy hại, sự xuất ly các kiến, nên kiến
tham, kiến hỷ, kiến luyến, kiến đam mê, kiến
khát, kiến não, kiến chấp thủ, kiến ái trong các
kiến không xâm chiếm và tồn tại. Này các Tỷ-
kheo, đây gọi là ly kiến ách.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3953

Và thế nào là ly vô minh ách?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người như thật
quán tri sự tập khởi, sự chấm dứt, vị ngọt, sự nguy
hại, sự xuất ly của sáu xúc xứ.
- Do như thật quán tri sự tập khởi … sự xuất ly của
sáu xúc xứ, nên vô minh, vô trí trong sáu xúc
xứ không xâm chiếm và tồn tại. Này các Tỷ-
kheo, đây gọi là ly vô minh ách.

Đây là ly dục ách, ly hữu ách, ly kiến ách và ly vô minh ách.

Không bị trói buộc bởi các ác bất thiện pháp, các
phiền não, các pháp bị tái sanh, phiền nhiễu, các quả
khổ dị thục trong tương lai, bởi sanh già, chết, do vậy
được gọi là an ổn khỏi các ách. Này các Tỷ-kheo, có
bốn ly ách này.

- Bị trói buộc cả hai
Dục ách và hữu ách
Bị trói buộc kiến ách
Với vô minh thượng phủ
Chúng sanh bị luân chuyển
Đi đến sanh và chết.
- Những ai liễu tri dục
Và toàn bộ hữu ách
Nhổ vất bỏ kiến ách

MƯỜI HAI DUYÊN                                       3954

Và từ bỏ vô minh Ly hệ tất cả ách Họ vượt khỏi các ách

MƯỜI HAI DUYÊN             3955

493 Xúc - Do xúc được cảm giác là lạc nên lạc thọ sanh - Kinh Hạng Người Ít Nghe 2 – Tương II, 172

Hạng Người Ít Nghe 2 – Tương II, 172

1)... Trú ở Sàvatthi.

2) Này các Tỷ-kheo, kẻ vô văn phàm phu có thể nhàm chán, có thể viễn ly, có thể giải thoát đối với cái thân do bốn đại tạo thành này.

3) Vì sao? Này các Tỷ-kheo, vì họ thấy thân do bốn
đại tạo thành này được tăng, được giảm, được thủ,
được xả. Do vậy, ở đây, kể vô văn phàm phu có thể
nhàm chán, viễn ly, giải thoát.

4) Và này các Tỷ-kheo, cái gọi là tâm, là ý, là thức,
ở đây, kẻ vô văn phàm phu không đủ để có thể
nhàm chán, không đủ để có thể viễn ly, không đủ
để có thể giải thoát.

5) Vì sao? Đã lâu ngày, này các Tỷ-kheo, kẻ vô văn phàm phu đắm trước, xem là của tôi, chấp thủ: "Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi". Do vậy, ở đây, này các Tỷ-kheo, kẻ vô văn phàm

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3956

phu không đủ để có thể nhàm chán, không đủ để có thể viễn ly, không đủ để có thể giải thoát.

6) Này các Tỷ-kheo, thật tốt hơn cho kẻ vô văn phàm phu đi đến với thân do bốn đại tạo thành này, xem như là tự ngã, hơn là đối với tâm.

7) Vì sao? Này các Tỷ-kheo, thân do bốn đại tạo
thành này được thấy đứng vững một năm, đứng vững
hai năm, đứng vững ba năm, đứng vững bốn năm,
đứng vững năm năm, đứng vững mười năm, đứng
vững hai mươi năm, đứng vững ba mươi năm, đứng
vững bốn mươi năm, đứng vững năm mươi năm,
đứng vững một trăm năm, đứng vững nhiều hơn nữa.
Còn cái gọi là tâm này, là ý này, là thức này, này
các Tỷ-kheo, cả đêm và ngày, khởi lên là khác, diệt
đi là khác.

8) Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Đa văn Thánh đệ tử
khéo chơn chánh tư duy lý duyên khởi: " Do cái
này có mặt, cái kia có mặt. Do cái này sanh cái kia
sanh. Do cái này không có mặt, cái kia không có mặt.
Do cái này diệt, cái kia diệt ".

9) Này các Tỷ-kheo, do duyên xúc đưa đến cảm giác lạc thọ, nên lạc thọ sanh khởi. Do duyên xúc đưa đến cảm giác lạc thọ ấy diệt, nên lạc thọ được khởi lên

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3957

do duyên xúc đưa đến cảm giác lạc thọ ấy diệt, lạc thọ ấy được chấm dứt.

10) Này các Tỷ-kheo do duyên xúc đưa đến cảm giác
khổ thọ, nên khổ thọ sanh khởi. Do duyên xúc đưa
đến cảm giác khổ thọ ấy diệt, nên khổ thọ được khởi
lên do duyên xúc đưa đến khổ thọ ấy diệt, khổ thọ ấy
chấm dứt.

11) Này các Tỷ-kheo, do duyên xúc đưa đến cảm
giác bất khổ bất lạc thọ, nên bất khổ bất lạc thọ sanh
khởi. Do xúc đưa đến cảm giác bất khổ bất lạc thọ
ấy diệt, nên bất khổ bất lạc thọ được khởi lên do
duyên xúc đưa đến cảm giác bất khổ bất lạc ấy diệt,
bất khổ bất lạc thọ ấy chấm dứt.

12) Ví như, này các Tỷ-kheo, do hai khúc cây cọ
xát hòa hợp nên sức nóng được sanh, lửa được
khởi lên. Do hai khúc cây ấy xa lìa tách biệt, nên
sức nóng ấy đoạn diệt, sức nóng ấy chấm dứt.

13) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, do duyên xúc đưa
đến cảm giác lạc thọ nên lạc thọ sanh khởi. Do xúc
đưa đến cảm giác lạc thọ ấy diệt, nên lạc thọ được
khởi lên do duyên xúc đưa đến cảm giác lạc thọ ấy
diệt, lạc thọ ấy chấm dứt.

14) Do duyên xúc đưa đến cảm giác khổ thọ...

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3958

15) Do duyên xúc đưa đến cảm giác bất khổ bất lạc
thọ, nên bất khổ bất lạc thọ sanh khởi. Do duyên xúc
đưa đến cảm giác bất khổ bất lạc thọ ấy diệt, nên bất
khổ bất lạc thọ ấy được khởi lên do duyên xúc đưa
đến cảm giác bất khổ bất lạc thọ ấy diệt, bất khổ bất
lạc thọ ấy chấm dứt.

16) Thấy vậy, này các Tỷ-kheo, vị Đa văn Thánh đệ tử nhàm chán đối với xúc, nhàm chán đối với thọ, nhàm chán đối với tưởng, nhàm chán đối với hành, nhàm chán đối với thức. Do nhàm chán nên viễn ly; do viễn ly nên giải thoát. Trong sự giải thoát trí khởi lên, biết rằng: "Ta đã giải thoát", vị ấy biết rõ: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành, những gì nên làm đã làm, không còn trở lại trạng thái này nữa".

MƯỜI HAI DUYÊN                                        3959

494 Xúc - Do xúc được cảm thọ là lạc, nên Lạc thọ sanh - Kinh Căn Bản Của Xúc – Tương IV, 347

Căn Bản Của Xúc – Tương IV, 347

1-2) ...

3) -- Này các Tỷ-kheo, có ba thọ này do xúc sanh, lấy xúc làm căn bản, lấy xúc làm nhân duyên, lấy xúc làm trợ duyên.

4) Thế nào là ba? Lạc thọ, khổ thọ, bất khổ bất lạc thọ.

5) Do xúc được cảm thọ là lạc, này các Tỷ-kheo, lạc
thọ sanh. Do sự đoạn diệt của xúc ấy được cảm thọ
là lạc, lạc thọ ấy khởi lên do duyên xúc tương ứng
được cảm thọ là lạc, lạc thọ ấy đoạn diệt, được tịnh
chỉ.

6) Do xúc được cảm thọ là khổ, này các Tỷ-kheo,
khổ thọ sanh. Do sự đoạn diệt của xúc ấy được cảm
thọ là khổ, khổ thọ ấy khởi lên do duyên xúc tương
ứng được cảm thọ là khổ, khổ thọ ấy đoạn diệt, được
tịnh chỉ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3960

7) Do xúc được cảm thọ là bất khổ bất lạc, này các
Tỷ-kheo, bất khổ bất lạc thọ sanh. Do sự đoạn diệt
của xúc ấy được cảm thọ là bất khổ bất lạc, bất khổ
bất lạc ấy khởi lên do duyên xúc tương ứng được cảm
thọ là bất khổ bất lạc, bất khổ bất lạc thọ ấy đoạn
diệt, được tịnh chỉ.

8) Ví như, này các Tỷ-kheo, hai khúc gỗ cọ xát
nhau, đem đến gần nhau, nên sức nóng sanh ra, lửa
được hiện hữu. Khi hai khúc gỗ ấy bị phân ly tuyệt
duyên, thời sức nóng khởi lên do duyên ấy được
đoạn diệt, được tịnh chỉ.

9) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, ba thọ này do xúc
sanh, lấy xúc làm căn bản, lấy xúc làm nhân duyên,
lấy xúc làm trợ duyên, do duyên xúc tương ứng, các
thọ tương ứng, tương ứng, khởi lên. Do sự đoạn diệt
của xúc tương ứng, tương ứng các thọ tương ứng,
tương ứng được đoạn diệt.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   3961

495 Xúc - Không xúc, vô tướng xúc, vô nguyện xúc - Kinh Kàmabhù 2 – Tương IV, 458

Kàmabhù 2 – Tương IV, 458

1) Một thời Tôn giả Kàmabhù trú tại Macchikàsanda, tại rừng Ambàtaka.

2) Rồi gia chủ Citta đi đến Tôn giả Kàmabhà; sau khi đến, đảnh lễ Tôn giả Kàmabhù, rồi ngồi xuống một bên.

3) Ngồi một bên, gia chủ Citta thưa Tôn giả Kàmabhù:

-- Bạch Thượng tọa, có bao nhiêu hành tất cả?

-- Này Gia chủ có ba hành: thân hành, khẩu hành và ý hành.

-- Lành thay, bạch Thượng tọa.

Gia chủ Citta hoan hỷ, tín thọ lời Tôn giả Kàmabhù nói, rồi hỏi thêm Tôn giả Kàmabhù một câu nữa:

-- Bạch Thượng tọa, thế nào là thân hành? Thế nào là khẩu hành? Thế nào là ý hành?

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3962

-- Hơi thở vô, hơi thở ra, này Gia chủ, là thân hành. Tầm và tứ là khẩu hành. Tưởng và thọ là ý hành.

-- Lành thay, bạch Thượng tọa.

Gia chủ Citta hoan hỷ, tín thọ lời Tôn giả Kàmabhù nói, rồi hỏi thêm Tôn giả Kàmabhù một câu nữa:

5) -- Vì sao, bạch Thượng tọa, thở vô thở ra là thân hành? Vì sao tầm và tứ là khẩu hành? Vì sao tưởng và thọ là ý hành?

- Thở vô thở ra, này Giả chủ, thuộc về thân. Các
pháp này liên hệ đến thân; do vậy, thở vô thở ra
là thân hành.
- Trước phải tầm cầu, tư sát, này Gia chủ, sau mới
phát lời nói; do vậy, tầm và tứ là khẩu hành.
- Tưởng và thọ thuộc về ý. Những pháp này liên hệ
đến tâm; do vậy, tưởng và thọ là ý hành.

-- Lành thay, bạch Thượng tọa.

Gia chủ Citta hoan hỷ, tín thọ lời Tôn giả Kàmabhù nói, rồi hỏi thêm Tôn giả Kàmabhù một câu nữa:

6) -- Như thế nào, bạch Thượng tọa, là chứng Diệt thọ tưởng định?

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3963

-- Này Gia chủ, Tỷ-kheo chứng đạt Diệt thọ tưởng
định không có nghĩ rằng: "Tôi sẽ chứng đạt Diệt thọ
tưởng định", hay: "Tôi đang chứng đạt Diệt thọ
tưởng định", hay: "Tôi đã chứng đạt Diệt thọ tưởng
định". Do tâm vị ấy trước đã được tu tập như vậy,
nên đưa đến thành tựu như thật như vậy.

-- Lành thay...

Gia chủ Citta hoan hỷ, tín thọ lời Tôn giả Kàmabhù nói, rồi hỏi thêm Tôn giả Kàmabhù một câu nữa:

7) -- Tỷ-kheo chứng đạt Diệt thọ tưởng định, bạch Thượng tọa, những pháp nào được đoạn diệt trước, thân hành, hay khẩu hành, hay ý hành?

-- Tỷ-kheo chứng đạt Diệt thọ tưởng định, này Gia chủ, khẩu hành được diệt trước, thứ đến thân hành, rồi đến ý hành.

-- Lành thay...

Gia chủ Citta hoan hỷ, tín thọ lời Tôn giả Kàmabhù nói, rồi hỏi thêm Tôn giả Kàmabhù một câu nữa:

8) -- Bạch Thượng tọa, người đã chết, đã mệnh chung, và Tỷ-kheo chứng đạt Diệt thọ tưởng định, giữa những người này có những sai khác gì?

MƯỜI HAI DUYÊN                                   3964

-- Đối với người đã chết, đã mệnh chung, này Gia chủ, thân hành người ấy được đoạn diệt, được khinh an; khẩu hành được đoạn diệt, được khinh an; ý hành được đoạn diệt, được khinh an, thọ mạng được đoạn tận, sức nóng được tịnh chỉ, các căn bị hủy hoại.

Còn Tỷ-kheo đã chứng đạt Diệt thọ tưởng định, này Gia chủ, thân hành được đoạn diệt, khinh an; khẩu hành được đoạn diệt, khinh an; ý hành được đoạn diệt, khinh an; thọ mạng không bị đoạn tận, sức nóng không bị tịnh chỉ, các căn được trong sáng.

Này Gia chủ, người đã chết, đã mệnh chung và Tỷ- kheo chứng đạt Diệt thọ tưởng định, giữa những người này có những sai khác như vậy.

-- Lành thay...

Gia chủ Citta hoan hỷ, tín thọ lời Tôn giả Kàmabhù nói, rồi hỏi thêm Tôn giả Kàmabhù một câu nữa:

9) -- Như thế nào, bạch Thượng tọa, là ra khỏi Diệt thọ tưởng định?

-- Này Gia chủ, Tỷ-kheo ra khỏi Diệt thọ tưởng định không có suy nghĩ: "Tôi sẽ ra khỏi Diệt thọ tưởng định", hay: "Tôi đang ra khỏi Diệt thọ tưởng định", hay: "Tôi đã ra khỏi Diệt thọ tưởng định". Do tâm vị

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3965

ấy trước đã được tu tập như vậy, nên đưa đến thành tựu như thật như vậy.

-- Lành thay, bạch Thượng tọa...

Gia chủ Citta hoan hỷ, tín thọ... và hỏi thêm câu hỏi nữa:

10) -- Tỷ-kheo ra khỏi Diệt thọ tưởng định, bạch Thượng tọa, pháp nào khởi lên trước, thân hành, khẩu hành, hay ý hành?

-- Tỷ-kheo ra khỏi Diệt thọ tưởng định, này Gia chủ, ý hành khởi lên trước, rồi đến thân hành, rồi đến khẩu hành.

-- Lành thay, bạch Thượng tọa...

Gia chủ Citta hoan hỷ, tín thọ... và hỏi thêm câu hỏi nữa:

11) -- Tỷ-kheo ra khỏi Diệt thọ tưởng định, bạch Thượng tọa, cảm giác được bao nhiêu xúc?

-- Tỷ-kheo ra khỏi Diệt thọ tưởng định cảm thọ được ba xúc: không xúc, vô tướng xúc, vô nguyện xúc.

-- Lành thay, bạch Thượng tọa.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3966

Gia chủ Citta hoan hỷ, tín thọ... và hỏi thêm câu hỏi nữa:

12) -- Tỷ-kheo ra khỏi Diệt thọ tưởng định, bạch Thượng tọa, tâm thiên về đâu, hướng về đâu, nghiêng về đâu?

-- Tỷ-kheo ra khỏi Diệt thọ tưởng định, này Gia chủ, tâm vị ấy thiên về viễn ly, hướng về viễn ly, nghiêng về viễn ly.

-- Lành thay, bạch Thượng tọa.

Gia chủ Citta hoan hỷ, tín thọ lời Tôn giả Kàmabhù nói rồi hỏi thêm câu hỏi nữa:

13) -- Bạch Thượng tọa, có bao nhiêu pháp giúp đỡ nhiều cho sự chứng đắc Diệt thọ tưởng định?

-- Thật sự, này Gia chủ, điều Gia chủ cần phải hỏi
trước, Gia chủ lại hỏi sau. Tuy vậy, ta sẽ trả lời cho
Gia chủ. Này Gia chủ, có hai pháp giúp đỡ rất nhiều
cho Diệt thọ tưởng định được chứng đắc. Đó là Chỉ
và Quán.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3967

496 Xúc - Không xúc, vô tướng xúc, vô nguyện xúc - TIỂU Kinh PHƯƠNG QUẢNG – 44 Trung I, 655

TIỂU KINH PHƯƠNG QUẢNG (Culavedalla suttam) – Bài kinh số 44 – Trung I, 655

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Rajagaha (Vương Xá), tai
Veluvana (Trúc Lâm), chỗ Kalandaka Nivapa. Rồi
nam cư sĩ Visakha đến chỗ Tỷ-kheo-ni
Dhammadinna ở, sau khi đến, đảnh lễ Tỷ-kheo-ni
Dhammadinna rồi ngồi xuống một bên. Sau khi ngồi
xuống một bên, nam cư sĩ Visakha thưa với Tỷ-kheo
ni Dhammadinna:

– Thưa Ni sư, tự thân, tự thân, (Sakkaya), được gọi là như vậy. Thưa Ni sư, Thế Tôn gọi tự thân là như thế nào?

– Hiền giả Visakha, Thế Tôn gọi năm thủ uẩn là tự thân, tức là sắc thủ uẩn, thọ thủ uẩn, tưởng thủ uẩn, hành thủ uẩn và thức thủ uẩn. Hiền giả Visakha,

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3968

năm thủ uẩn này, Thế Tôn gọi là tự thân.

– Lành thay, thưa Ni sư.

Nam cư sĩ Visakha hoan hỷ, tín thọ lời Tỷ-kheo- ni Dhammadinna nói, rồi hỏi Tỷ-kheo-ni Dhammadinna thêm một câu hỏi nữa:

– Tự thân tập khởi, tự thân tập khởi, thưa Ni sư, được gọi là như vậy. Thưa Ni sư, Thế Tôn gọi tự thân tập khởi (Sakkayasamudaya) là như thế nào?

– Hiền giả Visakha, khát ái này đưa đến tái sanh,
câu hữu với hỷ và tham, tìm cầu hỷ lạc chỗ này chỗ
kia, tức là dục ái, hữu ái và phi hữu ái. Hiền giả
Visakha, khát ái này, Thế Tôn gọi là tự thân tập
khởi.

– Tự thân diệt, tự thân diệt, thưa Ni sư, được gọi là như vậy. Thế Tôn gọi tự thân diệt là như thế nào?

– Hiền giả Visakha, sự đoạn diệt, không tham đắm, không có dư tàn của khát ái ấy, sự xả ly, sự vất bỏ, sự giải thoát, sự vô chấp. Hiền giả Visakha, sự đoạn diệt khát ái này, Thế Tôn gọi là tự thân diệt.

– Thưa Ni sư, tự thân diệt đạo, tự thân diệt đạo,

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3969

được gọi là như vậy. Thưa Ni sư, Thế Tôn gọi tự thân diệt đạo là như thế nào?

– Hiền giả Visakha, Con đường Thánh tám
ngành này, Thế Tôn gọi là tự thân diệt đạo, tức là
chánh tri kiến, chánh tư duy, chánh ngữ, chánh
nghiệp, chánh mạng, chánh tinh tấn, chánh niệm,
chánh định.

– Thưa Ni sư, thủ này tức là năm thủ uẩn kia hay thủ này khác với năm thủ uẩn?

– Không phải, Hiền giả Visakha. Thủ này tức là
năm thủ uẩn kia, thủ này không khác với năm thủ
uẩn kia, Hiền giả Visakha, phàm có dục tham đối với
năm thủ uẩn, tức là (chấp) thủ đối với chúng ở đây
vậy.

– Thưa Ni sư, thế nào là thân kiến?

– Ở đây, Hiền giả Visakha, kẻ vô văn phàm phu không đến yết kiến các bậc Thánh, không thuần thục pháp các bậc Thánh, không tu tập pháp các bậc Thánh, không đến yết kiến các bậc Chân nhân, không thuần thục pháp các bậc Chân nhân, không tu tập pháp các bậc Chân nhân, xem sắc là tự ngã hay xem tự ngã là có sắc, hay xem sắc là trong tự ngã hay xem tự ngã là trong sắc; xem thọ là tự ngã, hay xem tự

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3970

ngã là có thọ, hay xem thọ là trong tự ngã, hay xem
tự ngã là trong thọ; xem tưởng là tự ngã, hay xem tự
ngã là có tưởng, hay xem tưởng là trong tự ngã, hay
xem tự ngã là trong tưởng; xem hành là tự ngã, xem
tự ngã là có hành, hay xem hành là trong tự ngã, hay
xem tự ngã là trong hành; xem thức là tự ngã, hay
xem tự ngã là có thức, hay xem thức là trong tự ngã,
hay xem tự ngã là trong thức. Như vậy, Hiền giả
Visakha, là thân kiến.

– Thưa Ni sư, thế nào là không phải thân kiến?

Ở đây, Hiền giả Visakha, vị Đa văn Thánh đệ tử đến yết kiến các bậc Thánh, thuần thục pháp các bậc Thánh, tu tập pháp các bậc Thánh, đến yết kiến các bậc Chân nhân, thuần thục pháp các bậc Chân nhân, tu tập pháp các bậc Chân nhân, không xem sắc là tự ngã, không xem tự ngã là có sắc, không xem sắc là trong tự ngã, không xem tự ngã là trong sắc; không xem thọ là tự ngã, không xem tự ngã là có thọ, không xem thọ là trong tự ngã, không xem tự ngã là trong thọ; không xem tưởng là tự ngã, không xem tự ngã là có tưởng, không xem tưởng là trong tự ngã, không xem tự ngã là trong tưởng; không xem các hành là tự ngã, không xem tự ngã là có các hành, không xem các hành là trong tự ngã, không xem tự ngã là trong các hành; không xem thức là tự ngã, không xem tự

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3971

ngã là có thức, không xem thức là trong tự ngã, không xem tự ngã là trong thức. Như vậy, Hiền giả Visakha, là không có thân kiến.

– Thưa Ni sư, thế nào là Thánh đạo Tám ngành?

– Hiền giả Visakha, đây là Thánh đạo Tám
ngành, tức là chánh tri kiến, chánh tư duy, chánh
ngữ, chánh nghiệp, chánh mạng, chánh tinh tấn,
chánh niệm, chánh định.

– Thưa Ni sư, Thánh đạo Tám ngành này là hữu vi hay vô vi?

– Hiền giả Visakha, Thánh đạo Tám ngành này là hữu vi.

– Thưa Ni sư, ba uẩn được Thánh đạo Tám ngành thâu nhiếp hay Thánh đạo Tám ngành được ba uẩn thâu nhiếp?

– Hiền giả Visakha, ba uẩn không bị Thánh đạo
Tám ngành thâu nhiếp. Hiền giả Visakha, Thánh
đạo Tám ngành bị ba uẩn thâu nhiếp. Hiền giả
Visakha:

 Chánh ngữ, chánh nghiệp và chánh mạng, những pháp này được thâu nhiếp trong giới

MƯỜI HAI DUYÊN                                 3972

uẩn.
 Chánh tinh tấn, chánh niệm và chánh định,
những pháp này được thâu nhiếp trong định
uẩn.
 Chánh tri kiến và chánh tư duy, những pháp
này được thâu nhiếp trong tuệ uẩn
 Thưa Ni sư thế nào là định, thế nào là định
tướng, thế nào là định tư cụ, thế nào là định tu
tập?

Hiền giả Visakha:

- Nhất tâm là định,
- Bốn Niệm Xứ là định tướng,
- Bốn Tinh cần là định tư cụ,
- Sự luyện tập, sự tu tập, sự tái tu tập của những
pháp ấy là định tu tập ở đây vậy.
 Thưa Ni sư, có bao nhiêu hành?

- Hiền giả, có ba loại hành này: thân hành, khẩu hành, và tâm hành.

 Thưa Ni sư, thế nào là thân hành, thế nào là khẩu hành, thế nào là tâm hành?

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3973

- Thở vô, thở ra là thân hành,
- Tầm tứ là khẩu hành,
- Tưởng và thọ là tâm hành.
 Thưa Ni sư, vì sao thở vô thở ra là thân hành, vì
sao tầm tứ là khẩu hành, vì sao tưởng và thọ là
tâm hành?

- Thở vô, thở ra, thuộc về thân, những pháp này
lệ thuộc với thân, nên thở vô thở ra thuộc về
thân hành.
- Trước phải tầm và tứ rồi sau mới phát lời nói,
nên tầm tứ thuộc về khẩu hành.
- Tưởng và thọ và tâm sở, các pháp này lệ thuộc
với tâm, nên tưởng và thọ thuộc về tâm hành.
 Thưa Ni sư, như thế nào là chứng nhập Diệt thọ
tưởng định?

- Hiền giả Visakha, Tỷ-kheo chứng nhập Diệt
thọ tưởng định, vị ấy không nghĩ rằng: "Tôi sẽ
chứng nhập Diệt thọ tưởng định", hay "Tôi
đang chứng nhập Diệt thọ tưởng định" hay "Tôi
đã chứng nhập Diệt thọ tưởng định". Vì rằng,
tâm của vị này trước đã được tu tập như vậy
nên đưa đến trạng thái như vậy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   3974

 Thưa Ni sư, Tỷ-kheo chứng nhập Diệt thọ tưởng định, những pháp gì diệt trước, thân hành, hay khẩu hành, hay tâm hành?

– Hiền giả Visakha, vị Tỷ-kheo chứng nhập Diệt thọ tưởng định, khẩu hành diệt trước, rồi đến thân hành, rồi đến tâm hành.

 Thưa Ni sư, làm thế nào xuất khởi Diệt thọ tưởng định?

– Hiền giả Visakha, vị Tỷ-kheo xuất khởi Diệt
thọ tưởng định, không có nghĩ rằng: "Tôi sẽ xuất
khởi Diệt thọ tưởng định", hay "Tôi đang xuất khởi
Diệt thọ tưởng định", hay: "Tôi đã xuất khởi Diệt thọ
tưởng định". Vì rằng tâm của vị này trước đã tu tập
như vậy nên đưa đến trạng thái như vậy.

 Thưa Ni sư, Tỷ-kheo xuất khởi Diệt thọ tưởng định, những pháp nào khởi lên trước, thân hành, hay khẩu hành hay tâm hành?

– Hiền giả Visakha, Tỷ-kheo xuất khởi Diệt thọ tưởng định, tâm hành khởi lên trước nhất, rồi đến thân hành, rồi đến khẩu hành.

 Thưa Ni sư, khi Tỷ-kheo xuất khởi Diệt thọ tưởng định, vị ấy cảm giác những xúc nào?

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3975

– Hiền giả Visakha, khi Tỷ-kheo xuất khởi Diệt thọ tưởng định, vị ấy cảm giác ba loại xúc: không xúc, vô tướng xúc, vô nguyện xúc.

 Thưa Ni sư, khi Tỷ-kheo xuất khởi Diệt thọ tưởng định, tâm của vị ấy thiên về gì, hướng về gì, khuynh hướng về gì?

– Hiền giả Visakha, khi Tỷ-kheo xuất khởi Diệt thọ tưởng định, tâm của vị ấy thiên về độc cư, hướng về độc cư, khuynh hướng về độc cư.

 Thưa Ni sư, có bao nhiêu thọ?

– Hiền giả Visakha, có ba thọ này, lạc thọ, khổ thọ, bất khổ bất lạc thọ.

 Thưa Ni sư, thế nào là lạc thọ, thế nào là khổ thọ, thế nào là bất khổ bất lạc thọ?

- Hiền giả Visakha, cái gì được cảm thọ bởi thân
hay tâm, một cách khoái lạc, khoái cảm, như
vậy là lạc thọ.
- Hiền giả Visakha, cái gì được cảm thọ bởi thân
hay tâm, một cách đau khổ, không khoái cảm,
như vậy là khổ thọ.
- Hiền giả Visakha, cái gì được cảm thọ bởi thân

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3976

hay tâm không khoái cảm, không khoái cảm
như vậy là bất khổ bất lạc thọ.
 Thưa Ni sư, đối với lạc thọ, cái gì lạc, cái gì khổ?
Đối với khổ thọ, cái gì khổ, cái gì lạc? Đối với bất
khổ bất lạc thọ, cái gì lạc, cái gì khổ?

- Đối với lạc thọ, cái gì trú là lạc, cái gì biến hoại
là khổ.
- Đối với khổ thọ, cái gì trú là khổ, cái gì biến
hoại là lạc.
- Đối với bất khổ bất lạc thọ, có trí là lạc, vô trí
là khổ.
 Thưa Ni sư, trong lạc thọ, có tùy miên gì tồn tại;
trong khổ thọ, có tùy miên gì tồn tại; trong bất khổ
bất lạc thọ, có tùy miên gì tồn tại?

- Trong lạc thọ, có tham tùy miên tồn tại;
- Trong khổ thọ, có sân tùy miên tồn tại;
- Trong bất khổ bất lạc thọ, có vô minh tùy miên
tồn tại.
 Thưa Ni sư, có phải trong tất cả lạc thọ, tham tùy
miên tồn tại; trong tất cả khổ thọ, sân tùy miên
tồn tại; trong tất cả bất khổ bất lạc thọ, vô minh
tùy miên tồn tại?

MƯỜI HAI DUYÊN                                        3977

– Hiền giả Visakha, không phải trong tất cả lạc thọ, tham tùy miên tồn tại; không phải trong tất cả khổ thọ, sân tùy miên tồn tại; không phải trong tất cả bất khổ bất lạc thọ, vô minh tùy miên tồn tại.

– Thưa Ni sư, trong lạc thọ, cái gì phải từ bỏ. Trong khổ thọ, cái gì phải từ bỏ. Trong bất khổ bất lạc thọ, cái gì phải từ bỏ?

– Hiền giả Visakha, trong lạc thọ, tham tùy miên
phải từ bỏ. Trong khổ thọ, sân tùy miên phải từ bỏ.
Trong bất khổ bất lạc thọ, vô minh tùy miên phải từ
bỏ.

– Thưa Ni sư, có phải trong tất cả lạc thọ, tham
tùy miên phải từ bỏ. Trong tất cả khổ thọ, sân tùy
miên phải từ bỏ. Trong tất cả bất khổ bất lạc thọ, vô
minh tùy miên phải từ bỏ?

– Hiền giả Visakha, không phải trong tất cả lạc
thọ, tham tùy miên phải từ bỏ; trong tất cả khổ thọ,
sân tùy miên phải từ bỏ; trong tất cả bất khổ bất lạc
thọ, vô minh tùy miên phải từ bỏ.

Ở đây, Hiền giả Visakha, vị Tỷ-kheo ly dục, ly bất thiện pháp, chứng và an trú Thiền thứ nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, có tầm và tứ. Do vậy tham đã được từ bỏ, không còn tham tùy miên tồn tại

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3978

ở đây.

Ở đây, Hiền giả Visakha, vị Tỷ-kheo suy tư như
sau: "Chắc chắn ta sẽ chứng và an trú trong trú xứ
mà nay các vị Thánh đang an trú". Vì muốn phát
nguyện hướng đến các cảnh giải thoát vô thượng, do
ước nguyện ấy, khởi lên ưu tư. Do vậy, sân được từ
bỏ, không còn sân tùy miên tồn tại ở đây.

Ở đây, Hiền giả Visakha, vị Tỷ-kheo xả lạc và
xả khổ, diệt hỷ ưu đã cảm thọ trước, chứng và trú
Thiền thứ tư, không khổ, không lạc, xả niệm thanh
tịnh. Do vậy vô minh đã được từ bỏ, không còn vô
minh tùy miên tồn tại ở đây.

– Thưa Ni sư, lạc thọ lấy gì làm tương đương?

– Hiền giả Visakha, lạc thọ lấy khổ thọ làm tương đương.

– Thưa Ni sư, khổ thọ lấy gì làm tương đương?

– Hiền giả Visakha, khổ thọ lấy lạc thọ làm tương đương.

– Thưa Ni sư, bất khổ bất lạc thọ lấy gì làm tương đương?

MƯỜI HAI DUYÊN                                   3979

– Hiền giả Visakha, bất khổ bất lạc thọ lấy vô minh làm tương đương.

– Thưa Ni sư, vô minh lấy gì làm tương đương?

– Hiền giả Visakha, vô minh lấy minh làm tương đương.

– Thưa Ni sư, minh lấy gì làm tương đương?

– Hiền giả Visakha, minh lấy giải thoát làm tương đương.

– Thưa Ni sư, giải thoát lấy gì làm tương đương?

– Hiền giả Visakha, giải thoát lấy Niết-bàn làm tương đương.

– Thưa Ni sư, Niết-bàn lấy gì làm tương đương?

– Hiền giả Visakha, câu hỏi đi quá xa, vượt ra
ngoài giới hạn câu trả lời. Hiền giả Visakha, phạm
hạnh là để thể nhập vào Niết-bàn, để vượt qua đến
Niết-bàn, để đạt cứu cánh Niết-bàn. Hiền giả
Visakha, nếu Hiền giả muốn, hãy đến chỗ Thế Tôn
ở, và hỏi ý nghĩa này. Và Thế Tôn trả lời cho Hiền
giả như thế nào, hãy như vậy thọ trì.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   3980

Rồi nam cư sĩ Visakha hoan hỷ, tín thọ lời Tỷ-
kheo-ni Dhammadinna giảng, từ chỗ ngồi đứng dậy,
đảnh lễ Tỷ-kheo ni Dhammadinna, thân bên phải
hướng về phía Tỷ-kheo-ni rồi từ biệt, đi đến chỗ Thế
Tôn ở. Sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống
một bên. Ngồi một bên, nam cư sĩ Visakha thuật lại
cho Thế Tôn tất cả câu chuyện đàm đạo với Tỷ-kheo-
ni Dhammadinna. Khi nghe nói vậy, Thế Tôn nói với
nam cư sĩ Visakha:

– Này Visakha, Tỷ-kheo-ni Dhammadinna là
bậc Hiền trí! Này Visakha, Tỷ-kheo-ni
Dhammadinna là bậc Đại tuệ. Này Visakha, nếu Ông
hỏi Ta ý nghĩa ấy, Ta cũng trả lời như Tỷ-kheo-ni
Dhammadinna đã trả lời. Ông đối với nghĩa này, hãy
như vậy thọ trì.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Nam cư sĩ Visakha hoan hỷ, tín thọ lời Thế Tôn dạy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3981

497 Xúc - Khổ do duyên Xúc - Kinh Ngoại Đạo – Tương II, 62

Ngoại Đạo – Tương II, 62

1)... Trú ở Ràjagaha (Vương Xá), tại Veluvana (Trúc Lâm).

2) Tôn giả Sàriputta vào buổi sáng đắp y, cầm y bát, đi vào Vương Xá để khất thực.

3) Rồi Tôn giả Sàriputta suy nghĩ: "Thật là quá sớm để vào Vương Xá khất thực. Ta hãy đi đến vườn của các du sĩ ngoại đạo".

4) Rồi Tôn giả Sàriputta đi đến vườn của các du sĩ
ngoại đạo; sau khi đến, nói lên với những du sĩ ngoại
đạo ấy những lời chào đón hỏi thăm. Sau khi nói lên
những lời chào đón hỏi thăm thân hữu, Tôn giả liền
ngồi xuống một bên.

Các du sĩ ngoại đạo ấy nói với Tôn giả Sàriputta đang ngồi xuống một bên:

5) -Này Hiền giả Sàriputta, có một số Sa-môn, Bà- la-môn chủ trương về nghiệp, tuyên bố khổ do tự mình làm.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3982

Này Hiền giả Sàriputta, có một số Sa-môn, Bà-la- môn chủ trương về nghiệp, tuyên bố khổ do người khác làm.

Này Hiền giả Sàriputta, có một số Sa-môn, Bà-la- môn chủ trương về nghiệp, tuyên bố khổ do tự mình làm và do người khác làm.

Này Hiền giả Sàriputta, có một số Sa-môn, Bà-la-
môn chủ trương về nghiệp, tuyên bố khổ không do
tự mình làm, không do người khác làm, khổ do tự
nhiên sanh.

6) Ở đây, này Hiền giả Sàriputta, Sa-môn Gotama thuyết như thế nào, tuyên bố như thế nào? Và chúng tôi trả lời như thế nào để đáp đúng lời Sa-môn Gotama tuyên bố; chúng tôi không xuyên tạc Sa-môn Gotama không đúng sự thực. Pháp chúng tôi trả lời là thuận pháp; và không một vị đồng pháp nào có muốn cật vấn cũng không tìm được lý do để chỉ trích.

7) Chư Hiền giả, Thế Tôn đã nói khổ do duyên mà
sanh. Do duyên gì? Do duyên xúc. Nói như vậy là
đáp đúng lời Thế Tôn tuyên bố, không xuyên tạc Thế
Tôn không đúng sự thật, pháp được trả lời là thuận
pháp, và không một vị đồng pháp nào có muốn cật
vấn cũng không tìm được lý do để chỉ trích.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3983

8) Ở đây, này chư Hiền, những Sa-môn, Bà-la-môn nào chủ trương về nghiệp, tuyên bố khổ do tự mình làm; khổ ấy chính do duyên xúc.

Những Sa-môn, Bà-la-môn nào chủ trương về nghiệp, tuyên bố khổ do người khác làm; khổ ấy chính do duyên xúc.

Những Sa-môn, Bà-la-môn nào chủ trương về nghiệp, tuyên bố khổ do tự mình làm và do người khác làm; khổ ấy chính do duyên xúc...

Những Sa-môn, Bà-la-môn nào chủ trương về
nghiệp, tuyên bố khổ không do tự mình làm, không
do người khác làm, khổ do tự nhiên sanh; khổ ấy
chính do duyên xúc.

9) Ở đây, này chư Hiền, những Sa-môn, Bà-la-môn
nào chủ trương về nghiệp, tuyên bố khổ do tự mình
làm. Họ chắc chắn có thể tự cảm thọ không cần đến
xúc; sự kiện như vậy không xảy ra.

Những Sa-môn, Bà-la-môn nào chủ trương về
nghiệp, tuyên bố khổ do người khác làm. Họ chắc
chắn có thể tự cảm thọ không cần đến xúc; sự kiện
như vậy không xảy ra.

MƯỜI HAI DUYÊN                                 3984

Và những Sa-môn, Bà-la-môn nào chủ trương về
nghiệp, tuyên bố khổ do tự mình làm và do người
khác làm. Họ chắc chắn có thể tự cảm thọ không cần
đến xúc; sự kiện như vậy không xảy ra.

Và những Sa-môn, Bà-la-môn nào chủ trương về
nghiệp, tuyên bố khổ không do tự mình làm và không
do người khác làm, khổ do tự nhiên sanh. Họ chắc
chắn có thể tự cảm thọ không cần đến xúc; sự kiện
như vậy không xảy ra.

10) Tôn giả Ananda nghe câu chuyện giữa Tôn giả Sàriputta với các du sĩ ngoại đạo ấy.

11) Rồi Tôn giả Ananda, đi khất thực ở Vương Xá
xong, sau buổi ăn, trên con đường khất thực trở về,
đi đến Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi
ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, Tôn giả
Ananda đem tất cả câu chuyện xảy ra giữa Tôn giả
Sàriputta và các du sĩ ngoại đạo trình bày lên Thế
Tôn.

12) -Lành thay, lành thay, này Ananda! Sàriputta trả
lời như vậy là trả lời một cách chơn chánh. Này
Ananda, Ta nói rằng khổ do duyên mà sanh. Do
duyên gì? Do duyên xúc. Nói như vậy là đáp đúng
lời Ta tuyên bố, không xuyên tạc Ta không đúng sự

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3985

thật, và không một vị đồng pháp nào có muốn cật nạn, cũng không tìm được lý do để chỉ trích.

13) Ở đây, này Ananda, những Sa-môn, Bà-la-môn
nào chủ trương về nghiệp, tuyên bố khổ do tự mình
làm, khổ ấy chính do duyên xúc. Những Sa-môn, Bà-
la-môn nào... (như trên)... Những Sa-môn, Bà-la-
môn nào chủ trương về nghiệp, tuyên bố khổ không
do tự mình làm, và không do người khác làm, khổ do
tự nhiên sanh; khổ ấy chính do duyên xúc.

14) Ở đây, nàyAnanda, những Sa-môn, Bà-la-môn
chủ trương về nghiệp, tuyên bố khổ do tự mình làm,
họ chắc chắn có thể tự cảm thọ không cần đến xúc,
sự kiện như vậy không xảy ra. Những Sa-môn, Bà-
la-môn nào... (như trên)... Những Sa-môn, Bà-la-
môn nào chủ trương về nghiệp, tuyên bố khổ không
do tự mình làm, không do người khác làm, khổ do tự
nhiên sanh, họ chắc chắn có thể tự cảm thọ không
cần đến xúc; sự kiện như vậy không xảy ra.

15) Này Ananda, một thời Ta trú ở Vương Xá, tại Trúc Lâm, chỗ nuôi dưỡng các con sóc.

16) Rồi này Ananda, vào buổi sáng Ta đắp y, cầm y bát đi vào Vương Xá để khất thực.

MƯỜI HAI DUYÊN                                  3986

17) Rồi này Ananda, Ta suy nghĩ như sau: "Thật là quá sớm đi vào Vương Xá để khất thực. Vậy Ta hãy đi đến khu vườn các du sĩ ngoại đạo".

18) Rồi này Ananda, Ta đi đến khu vườn các du sĩ
ngoại đạo; sau khi đến Ta nói lên với những du sĩ
ngoại đạo ấy những lời chào đón hỏi thăm. Sau khi
nói lên những lời chào đón hỏi thăm thân hữu, Ta
ngồi xuống một bên.

Các du sĩ ngoại đạo ấy nói với Ta đang ngồi một bên:

19) "- Này Hiền giả Gotama, có một số Sa-môn, Bà-
la-môn chủ trương về nghiệp, tuyên bố khổ do tự
mình làm. Này Hiền giả Gotama, lại có một số Sa-
môn, Bà-la-môn chủ trương về nghiệp, tuyên bố khổ
do người khác làm. Này Hiền giả Gotama, lại có một
số Sa-môn, Bà-la-môn chủ trương về nghiệp, tuyên
bố khổ do tự mình làm và do người khác làm. Nay
Hiền giả Gotama, lại có một số Sa-môn, Bà-la-môn
chủ trương về nghiệp, tuyên bố khổ không do tự
mình làm và không do người khác làm, khổ do tự
nhiên sanh.

20) Ở đây, Tôn giả Gotama thuyết như thế nào? Chúng tôi trả lời như thế nào để đáp đúng lời Tôn giả Gotama tuyên bố; chúng tôi không xuyên tạc Tôn giả Gotama không đúng sự thật; pháp chúng tôi trả lời là

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3987

thuận pháp và không một vị đồng pháp nào muốn cật vấn cũng không tìm được lý do để chỉ trích?

21) Khi được nói vậy, này Ananda, Ta nói với các du sĩ ngoại đạo ấy:

"- Này chư Hiền, Ta đã nói khổ do duyên mà sanh.
Do duyên gì? Do duyên xúc. Nói như vậy là đáp
đúng lời Ta tuyên bố, không xuyên tạc Ta không
đúng sự thật; pháp được trả lời là thuận pháp; và
không một vị đồng pháp nào có muốn cật vấn cũng
không tìm được lý do để chỉ trích ".

22) Ở đây, chư Hiền giả, có những Sa-môn, Bà-la-
môn nào chủ trương về nghiệp, tuyên bố khổ do tự
mình làm; khổ ấy chính do duyên xúc. Có những Sa-
môn, Bà-la-môn nào... (như trên)... Có những Sa-
môn, Bà-la-môn nào chủ trương về nghiệp, tuyên bố
khổ không do tự mình làm và không do người khác
làm, khổ do tự nhiên sanh; khổ ấy chính do duyên
xúc.

23) Ở đây, chư Hiền giả, những Sa-môn, Bà-la-môn nào chủ trương về nghiệp tuyên bố khổ do tự mình làm; họ chắc chắn có thể tự cảm thọ không cần đến xúc, sự kiện như vậy không xảy ra. Những Sa-môn, Bà-la-môn... (như trên)... Những Sa-môn, Bà-la-môn nào chủ trương về nghiệp tuyên bố khổ không do tự

MƯỜI HAI DUYÊN                                   3988

mình làm, không do người khác làm ra, khổ do tự nhiên sanh. Họ chắc chắn có thể tự cảm thọ không cần đến xúc; sự kiện như vậy không xảy ra.

24) -Thật vi diệu thay, bạch Thế Tôn! Thật hy hữu
thay, bạch Thế Tôn! Làm sao tất cả nghĩa được nói
chỉ trong một câu. Bạch Thế Tôn, nếu nghĩa này
được nói rộng ra, nghĩa này sẽ sâu thẳm và có vẻ
được xem là sâu thẳm.

25) -Vậy này Ananda, Ông hãy trình bày nghĩa ấy ở đây.

26) -Bạch Thế Tôn, nếu họ hỏi con: "Này Hiền giả Ananda, già, chết lấy gì làm nhân, lấy gì tập khởi, lấy gì tác sanh, lấy gì làm hiện hữu?" Được hỏi vậy, Bạch Thế Tôn, con sẽ trả lời như sau: "Già, chết, thưa các Tôn giả, lấy sanh làm nhân, lấy sanh tập khởi, lấy sanh tác sanh, lấy sanh làm hiện hữu". Được hỏi vậy, Bạch Thế Tôn, con trả lời như vậy.

27) Bạch Thế Tôn, nếu họ hỏi con: "Này Hiền giả
Ananda, sanh lấy gì làm nhân, lấy gì tập khởi, lấy gì
tác sanh, lấy gì làm hiện hữu?". Được hỏi vậy, Bạch
Thế Tôn, con sẽ trả lời: " Sanh, thưa các Tôn giả, lấy
hữu làm nhân, lấy hữu tập khởi, lấy hữu tác sanh, lấy
hữu làm hiện hữu". Được hỏi vậy, Bạch Thế Tôn,
con trả lời như vậy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3989

28) Bạch Thế Tôn, nếu họ hỏi con: "Này Hiền giả
Ananda, hữu lấy gì làm nhân, lấy gì tập khởi, lấy gì
tác sanh, lấy gì làm hiện hữu?". Được hỏi vậy, Bạch
Thế Tôn, con sẽ trả lời như sau: "Hữu, thưa các Tôn
giả, lấy thủ làm nhân, lấy thủ tập khởi, lấy thủ tác
sanh, lấy thủ làm hiện hữu". Được hỏi vậy, Bạch Thế
Tôn, con trả lời như vậy.

29-31) Bạch Thế Tôn, nếu họ hỏi con: "Này Hiền giả Ananda, thủ lấy gì làm nhân... ái lấy gì làm nhân... thọ lấy gì làm nhân... (như trên)..". Bạch Thế Tôn, nếu họ hỏi con: "Này Hiền giả Ananda, xúc lấy gì làm nhân, lấy gì làm tập khởi, lấy gì tác sanh, lấy gì làm hiện hữu?". Được hỏi vậy, bạch Thế Tôn, con sẽ trả lời như sau: "Xúc, thưa các Hiền giả, lấy sáu xứ làm nhân, lấy sáu xứ tập khởi, lấy sáu xứ tác sanh, lấy sáu xứ làm hiện hữu. Thưa các Hiền giả, do sự ly tham, đoạn diệt hoàn toàn các xúc xứ, xúc được đoạn diệt. Do xúc diệt, thọ diệt; do thọ diệt, ái diệt; do ái diệt, thủ diệt; do thủ diệt, hữu diệt; do hữu diệt, sanh diệt; do sanh diệt, già chết, sầu, bi, khổ, ưu, não diệt. Như vậy là sự đoạn diệt của toàn bộ khổ uẩn này". Được hỏi vậy, Bạch Thế Tôn, con trả lời như vậy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                         3990

498 Xúc - Kinh CHẤT CHỨA – Tăng I, 217

CHẤT CHỨA – Tăng I, 217

 Có ba hạng người này, này các Tỷ-kheo, có mặt,
xuất hiện ở đời. Thế nào là ba?
Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người:
- Chất chứa các thân hành có não hại, chất chứa
các khẩu hành có não hại, chất chứa các ý hành
có não hại.
- Sau khi chất chứa thân hành có não hại, chất
chứa khẩu hành có não hại, chất chứa ý hành
có não hại, người ấy sanh trong thế giới có não
hại.
- Vì phải sanh trong thế giới có não hại, người
ấy cảm giác các cảm xúc có não hại.
- Người ấy, vì cảm giác các cảm xúc có não hại,
nên cảm giác các cảm thọ có não hại, nhất
hướng đau khổ, như các chúng sanh ở trong địa
ngục.
Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người:
- Chất chứa thân hành không có não hại … chất
chứa ý hành không có não hại.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   3991

- Sau khi chất chứa thân hành không có não hại
… chất chứa ý hành không có não hại, người
ấy được sanh trong thế giới không có não hại.
- Vì được sanh trong thế giới không có não hại,
người ấy cảm giác các cảm xúc không có não
hại.
- Do cảm giác các cảm xúc không có não hại,
người ấy cảm giác các cảm thọ không có não
hại, nhất hướng lạc, như chư Thiên ở Biến
Tịnh Thiên.
Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người:
- Chất chứa thân hành có não hại và không có
não hại … chất chứa ý hành có não hại và
không có não hại.
- Sau khi chất chứa thân hành có não hại và
không có não hại …, sau khi chất chứa ý hành
có não hại và không có não hại, người ấy được
sanh vào thế giới có não hại và không có não
hại.
- Vì được sanh vào thế giới có não hại và không
có não hại, người ấy cảm giác các cảm xúc có
não hại và không có não hại.
- Do cảm giác các cảm xúc có não hại và không
có não hại, người ấy cảm giác các cảm thọ có
não hại và không có não hại, xen lẫn lạc và khổ,

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3992

ví như loài Người, một loại chư Thiên và một
loại sanh trong đọa xứ.
Ba hạng người này, này các Tỷ-kheo, có mặt, xuất
hiện ở đời.

MƯỜI HAI DUYÊN                                  3993

499 Xúc - Kinh CON ĐƯỜNG ĐI ĐẾN BỜ BÊN KIA – Tăng III, 193

CON ĐƯỜNG ĐI ĐẾN BỜ BÊN KIA –Tăng III, 193

1. Như vầy tôi nghe:
Một thời Thế Tôn trú ở Bàrànasi, tại Isipatana, vườn
Lộc Uyển. Lúc bấy giờ, nhiều Tỷ-kheo trưởng lão,
sau bữa ăn, trên con đường đi khất thực trở về, ngồi
tụ họp tại ngôi nhà hình tròn, và câu chuyện sau đây
được khởi lên:
- Này chư Hiền, Thế Tôn đã nói như sau trong "Con
đường đến bờ bên kia" trong câu hỏi của Metteyya:
Ai biết hai cực đoan,
Giữa bậc Trí không nhiễm,
Ta gọi bậc Đại nhân,
Đây, vượt người dệt vải.
- Thưa Hiền giả, thế nào là một cực đoan? Thế nào
là cực đoan thứ hai" Thế nào là chặng giữa? Thế nào
là người dệt vải?
2. Được nói vậy, một Tỷ-kheo thưa với các Tỷ-kheo
trưởng lão:

MƯỜI HAI DUYÊN                                    3994

- Thưa chư Hiền, Xúc là một cực đoan. Xúc tập khởi
là cực đoan thứ hai. Xúc diệt là chặng giữa. Ái là
người thợ dệt; vì rằng ái dệt, nên khiến cho vị ấy phải
sanh ở hữu này. Cho đến như vậy, thưa chư Hiền,
Tỷ-kheo thắng tri được điều có thể thắng tri, liễu tri
được điều có thể liễu tri. Do thắng tri được điều có
thể thắng tri, do liễu tri được điều có thể liễu tri,
ngay trong hiện tại, vị ấy có thể chấm dứt khổ đau.
3. Được nói vậy, một Tỷ-kheo khác thưa với các Tỷ-
kheo trưởng lão:
- Quá khứ, thưa chư Hiền, là một cực đoan. Tương
lai là cực đoan thứ hai. Hiện tại là chặng giữa. Ái là
người dệt vải. Do ái dệt, nên khiến cho vị ấy phải
sanh ở hữu này. Cho đến như vậy, thưa chư Hiền,
Tỷ-kheo thắng tri được điều có thể thắng tri... vị ấy
có thể chấm dứt khổ đau.
4. Được nói vậy, một Tỷ-kheo khác thưa với các Tỷ-
kheo trưởng lão:
- Lạc, thưa chư Hiền, là một cực đoan. Khổ là cực
đoan thứ hai. Không khổ không lạc là chặng giữa.
Ái là người dệt vải. Do ái dệt, nên khiến cho vị ấy
phải sanh ở hữu này... có thể chấm dứt khổ đau.
5. Được nói vậy, một Tỷ-kheo khác thưa với các Tỷ-
kheo trưởng lão:

MƯỜI HAI DUYÊN                                       3995

- Danh, thưa chư Hiền, là một cực đoan. Sắc là cực
đoan thứ hai. Thức là chặng giữa. Ái là người dệt
vải. Do ái dệt... có thể chấm dứt khổ đau.
6. Được nói vậy, một Tỷ-kheo khác thưa với các Tỷ-
kheo trưởng lão:
- Sáu nội xứ, thưa chư Hiền, là một cực đoan. Sáu
ngoại xứ là cực đoan thứ hai. Thức là chặng giữa. Ái
là người dệt vải. Do ái dệt... có thể chấm dứt khổ
đau.
7. Được nói vậy, một Tỷ-kheo khác thưa với các Tỷ-
kheo trưởng lão:
- Thân, thưa chư Hiền, là một cực đoan. Thân tập
khởi là cực đoan thứ hai. Thân kiến diệt là chặng
giữa. Ái là người dệt vải. Do ái dệt... có thể chấm dứt
khổ đau.
8. Được nói vậy, một Tỷ-kheo khác thưa với các Tỷ-
kheo trưởng lão:
- Thưa chư Hiền, tất cả chúng tôi đã trả lời tùy theo
sự hiểu biết của chúng tôi. Thưa chư Hiền, chúng ta
sẽ đi đến Thế Tôn, sau khi đến, chúng ta sẽ hỏi Thế
Tôn về ý nghĩa này. Thế Tôn trả lời cho chúng ta như
thế nào, chúng ta sẽ thọ trì như vậy.
- Thưa vâng, thưa Hiền giả.
Các Tỷ-kheo trưởng lão vâng đáp Tỷ-kheo ấy. Rồi
các trưởng lão đi đến Thế Tôn, sau khi đi đến, đảnh

MƯỜI HAI DUYÊN                                       3996

lễ Thế Tôn, rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một
bên, các Tỷ -kheo trưởng lão thuật lại với Thế Tôn
tất cả câu chuyện đã xảy ra và thưa:
- Bạch Thế Tôn, ai là người đã khéo nói?
- Này các Tỷ-kheo, Tất cả các Thầy đều khéo nói theo
phương pháp của mình. Nhưng, đây là vấn đề Ta nói
về con đường đi đến bờ bên kia trong các câu hỏi
của Metteyya.
Ai biết hai cực đoan,
Giữa bậc Trí không nhiễm,
Ta gọi bậc Đại nhân,
Đây, vượt người dệt vải.
Hãy nghe và suy nghiệm kỹ, Ta sẽ nói:
- Thưa vâng, bạch Thế Tôn.
Các vị Tỷ-kheo trưởng lão vâng đáp Thế Tôn. Thế
Tôn nói như sau:
- Xúc là một cực đoan.
- Xúc tập khởi là cực đoan thứ hai.
- Xúc diệt là chặng giữa.
- Ái là người dệt vải; vì rằng ái dệt nên khiến cho
vị ấy phải sanh ở hữu này.
Cho đến như vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo thắng tri
được điều có thể thắng tri, liễu tri được điều có thể
liễu tri. Do thắng tri được điều có thể thắng tri, liễu

MƯỜI HAI DUYÊN                                       3997

tri được điều có thể liễu tri, ngay trong hiện tại, vị ấy có thể chấm dứt khổ đau.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      3998

500 Xúc - Pháp đưa đến liễu tri tất cả chấp thủ - Kinh Liễu Tri – Tương IV, 59

Liễu Tri – Tương IV, 59 (Parijnnà)

1) ...

2) -- Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ thuyết cho các Ông về pháp đưa đến liễu tri tất cả chấp thủ. Hãy lắng nghe.

3) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là pháp đưa đến liễu tri tất cả chấp thủ?

4) Do duyên mắt và các sắc khởi lên nhãn thức. Do ba pháp này hợp lại có xúc. Do duyên xúc có thọ. Thấy vậy, này các Tỷ-kheo, bậc Đa văn Thánh đệ tử nhàm chán đối với mắt, nhàm chán đối với các sắc, nhàm chán đối với nhãn thức, nhàm chán đối với nhãn xúc, nhàm chán đối với thọ. Do nhàm chán, vị ấy ly tham. Do ly tham, vị ấy được giải thoát. Nhờ giải thoát, vị ấy biết rõ: "Ta đã liễu tri chấp thủ".

5-8) Do duyên tai và các tiếng khởi lên nhĩ thức... Do duyên mũi và các hương... Do duyên lưỡi và các vị... Do duyên thân và các xúc...

MƯỜI HAI DUYÊN                                     3999

9) Do duyên ý và các pháp khởi lên ý thức. Do ba
pháp này hợp lại có xúc. Do duyên xúc có thọ. Thấy
vậy, này các Tỷ-kheo, bậc Đa văn Thánh đệ tử nhàm
chán đối với ý, nhàm chán đối với các pháp, nhàm
chán đối với ý thức, nhàm chán đối với ý xúc, nhàm
chán đối với thọ. Do nhàm chán, vị ấy ly tham. Do
ly tham, vị ấy được giải thoát. Nhờ giải thoát, vị ấy
biết rõ: "Ta đã liễu tri chấp thủ".

10) Như vậy, này các Tỷ-kheo, là pháp đưa đến liễu tri tất cả chấp thủ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4000

501 Xúc - Ta tuyên bố rằng cần phải cố
gắng không phóng dật đV 6 xúc xứ -
Kinh SátNa Ở Devadaha – Tương IV,
213

Sát Na Ở Devadaha – Tương IV, 213

1) Một thời Thế Tôn ở giữa dân chúng Sakka, tại một thị trấn của dân chúng Sakka, tên là Devadaha.

2) Ở đấy, Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo:

-- Này các Tỷ-kheo, Ta không tuyên bố rằng đối với
tất cả Tỷ-kheo cần phải cố gắng không phóng dật đối
với sáu xúc xứ. Nhưng này các Tỷ-kheo, Ta cũng
không tuyên bố rằng đối với tất cả Tỷ-kheo không
cần phải cố gắng không phóng dật đối với sáu xúc
xứ.

3) Này các Tỷ-kheo, những Tỷ-kheo nào là bậc A- la-hán, đã đoạn tận các lậu hoặc, đã thành tựu Phạm hạnh, đã làm những việc phải làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã đạt được mục đích, đã đoạn trừ hữu kiết sử, đã được giải thoát nhờ chánh trí; thời này các Tỷ- kheo, đối với những Tỷ-kheo ấy, Ta tuyên bố rằng

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4001

không cần phải cố gắng không phóng dật đối với sáu xúc xứ. Vì sao?

4) Vì các vị ấy đã hành trì không phóng dật, đến nỗi họ không thể trở thành phóng dật.

5) Này các Tỷ-kheo, còn những Tỷ-kheo nào còn là
hữu học, sở nguyện chưa thành đạt, đang sống cần
cầu vô thượng an ổn khỏi các khổ ách; thời này các
Tỷ-kheo, đối với các Tỷ-kheo ấy, Ta tuyên bố rằng
họ cần phải cố gắng không phóng dật đối với sáu
xúc xứ. Vì sao?

6) Này các Tỷ-kheo, có những sắc do mắt nhận thức
khả ái và không khả ái. Dầu chúng xúc chạm tâm
nhiều lần, chúng không chi phối được tâm và tồn tại.
Do tâm không bị chi phối, tinh cần, tinh tấn khởi lên,
không có biếng nhác; niệm được an trú, không có
thất thoát; thân được khinh an, không có cuồng
nhiệt; tâm được định tĩnh, nhứt tâm. Này các Tỷ-
kheo, thấy được quả không phóng dật này, đối với
những Tỷ-kheo ấy, Ta tuyên bố rằng, cần phải cố
gắng không phóng dật đối với sáu xúc xứ.

7-10) Này các Tỷ-kheo, có những tiếng do tai nhận
thức... có những hương do mũi nhận thức... có
những vị do lưỡi nhận thức... có những xúc do thân
nhận thức...

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4002

11) Này các Tỷ-kheo, có những pháp do ý nhận thức
khả ái và không khả ái. Dầu chúng xúc chạm tâm
nhiều lần, chúng không chi phối được tâm và tồn tại.
Do tâm không bị chi phối, tinh cần, tinh tấn khởi lên,
không có biếng nhác; niệm được an trú, không có
thất thoát; thân được khinh an, không cuồng nhiệt;
tâm được định tĩnh, nhứt tâm. Này các Tỷ-kheo, thấy
được quả không phóng dật này, đối với những Tỷ-
kheo ấy, Ta tuyên bố rằng, cần phải cố gắng không
phóng dật đối với sáu xúc xứ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4003

502 Xúc - Tất cả pháp lấy Xúc làm tập khởi - Kinh LẤY CĂN BẢN NƠI THẾ TÔN – Tăng IV, 381

LẤY CĂN BẢN NƠI THẾ TÔN – Tăng IV, 381

1. - Này các Tỷ-kheo, nếu các du sĩ ngoại đạo có thể hỏi như sau: "Này chư Hiền, tất cả pháp lấy gì làm căn bản? Tất cả pháp lấy gì làm sanh khởi? Tất cả pháp lấy gì làm tập khởi? Tất cả pháp lấy gì làm chỗ quy tụ? Tất cả pháp lấy gì làm thượng thủ? Tất cả pháp lấy gì làm tăng thượng? Tất cả pháp lấy gì làm tối thượng? Tất cả pháp lấy gì làm lõi cây? Tất cả pháp lấy gì làm chỗ thể nhập? Tất cả pháp lấy gì làm cứu cánh? " Được hỏi vậy, này các Tỷ-kheo, các Thầy trả lời các du sĩ ngoại đạo ấy như thế nào?

- Bạch Thế Tôn, đối với chúng con, pháp lấy Thế Tôn làm căn bổn, lấy Thế Tôn làm lãnh đạo, lấy Thế Tôn làm nương tựa... Thật lành thay, bạch Thế Tôn, nếu nghĩa của lời nói này được Thế Tôn nói lên! Sau khi nghe Thế Tôn nói, các Tỷ-kheo sẽ thọ trì.

- Vậy này các Tỷ-kheo, hãy nghe và khéo tác ý, Ta sẽ nói.

- Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4004

Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

2. - Này các Tỷ-kheo, nếu các du sĩ ngoại đạo hỏi
như sau: "Này chư Hiền, tất cả pháp lấy gì làm căn
bản? Tất cả pháp lấy gì làm sanh khởi? Tất cả pháp
lấy gì làm tập khởi? Tất cả pháp lấy gì làm chỗ quy
tụ? Tất cả pháp lấy gì làm thượng thủ? Tất cả pháp
lấy gì làm tăng thượng? Tất cả pháp lấy gì làm tối
thượng? Tất cả pháp lấy gì làm lõi cây? Tất cả pháp
lấy gì làm chỗ thể nhập? Tất cả pháp lấy gì làm cứu
cánh? " Được hỏi vậy, này các Tỷ-kheo, các Thầy có
thể trả lời như sau:

1.  "Tất cả pháp lấy dục làm căn bản.
2. Tất cả pháp lấy tác ý làm sanh khởi.
3. Tất cả pháp lấy xúc làm tập khởi.
4. Tất cả pháp lấy thọ làm chỗ quy tụ.
5. Tất cả pháp lấy định làm thượng thủ.
6. Tất cả pháp lấy niệm làm tăng thượng.
7. Tất cả pháp lấy tuệ làm tối thượng.
8. Tất cả pháp lấy giải thoát làm lõi cây.
9. Tất cả pháp lấy bất tử làm chỗ thể nhập.
10. Tất cả pháp lấy Niết-bàn làm cứu cánh."

Này các Tỷ-kheo, được hỏi vậy, các Thầy có thể trả lời các du sĩ ngoại đạo ấy như vậy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   4005

MƯỜI HAI DUYÊN   4006

503 Xúc - Xúc chạm với Vô minh - Kinh Pàrileyya – Tương III, 174

Pàrileyya – Tương III, 174

1) Một thời Thế Tôn ở Kosambi, tại vườn Ghosita.

2) Rồi Thế Tôn, vào buổi sáng đắp y, cầm y bát, đi
vào Kosambi để khất thực. Khất thực xong, sau buổi
ăn, trên con đường khất thực trở về, Ngài dọn dẹp
chỗ nằm của mình, cầm y bát, không gọi thị giả,
không tin cho chúng Tăng biết, một mình, không có
người đi theo, ra đi du hành.

3) Rồi một Tỷ-kheo, khi Thế Tôn đi chưa bao lâu, liền đi đến Tôn giả Ànanda; sau khi đến, nói với Tôn giả Ananda:

- Này Hiền giả Ananda, Thế Tôn tự sắp xếp sàng tọa
của mình, cầm y bát, không gọi thị giả, không tin cho
chúng Tăng biết, một mình, không có người đi theo,
ra đi du hành.

4) - Này Hiền giả, trong khi Thế Tôn tự sắp xếp sàng tọa của mình, cầm y bát, không gọi thị giả, không tin cho chúng Tăng biết, một mình, không có người đi theo, ra đi du hành; trong khi ấy, Thế Tôn ưa sống

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4007

một mình; trong khi ấy, Thế Tôn không muốn ai đi theo Ngài.

5) Rồi Thế Tôn tuần tự du hành, đi đến Pàlileyyaka. Tại đây, Thế Tôn trú ở Pàlileyyaka, dưới gốc cây bhaddasàla.

6) Rồi nhiều Tỷ-kheo đi đến Tôn giả Ananda; sau khi
đến, nói lên với Tôn giả Ananda những lời chào đón
hỏi thăm; sau khi nói lên những lời chào đón hỏi
thăm thân hữu liền ngồi xuống một bên.

7) Ngồi xuống một bên, các Tỷ-kheo ấy nói với Tôn giả Ananda:

- Đã lâu lắm, này Hiền giả Ananda, chúng tôi chưa
được tận mặt nghe Thế Tôn thuyết pháp. Chúng tôi
muốn, này Hiền giả Ananda, được tận mặt nghe Thế
Tôn thuyết pháp.

8) Rồi Tôn giả Ananda cùng với các Tỷ-kheo ấy đi
đến Pàlileyyaka, gốc cây bhaddasàla, chỗ Thế Tôn
ở; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một
bên.

9) Rồi Thế Tôn thuyết pháp cho các Tỷ-kheo ấy, giảng giải, khích lệ, làm cho phấn khởi, làm cho hoan hỷ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4008

10) Lúc bấy giờ, một Tỷ-kheo sanh khởi suy nghĩ như sau: "Biết như thế nào, thấy như thế nào, các lậu hoặc được đoạn tận lập tức?"

11) Thế Tôn với tâm của mình biết được suy nghĩ của Tỷ-kheo ấy, liền nói với các Tỷ-kheo:

- Này các Tỷ-kheo, pháp đã được giải thích, thuyết
giảng. Bốn niệm xứ đã được giải thích, thuyết giảng.
Bốn chánh cần đã được giải thích, thuyết giảng.
Bốn như ý túc đã được giải thích, thuyết giảng. Năm
căn đã được giải thích, thuyết giảng. Năm lực đã
được giải thích, thuyết giảng. Bảy bồ-đề phần đã
được giải thích, thuyết giảng. Thánh đạo Tám
ngành đã được giải thích, thuyết giảng. Như vậy,
này các Tỷ-kheo, pháp được Ta giải thích, thuyết
giảng.

12) Dầu cho, này các Tỷ-kheo, các pháp được Ta giải thích, thuyết giảng như vậy, nhưng ở đây có Tỷ-kheo khởi lên suy nghĩ sau đây: "Biết như thế nào, thấy như thế nào, các lậu hoặc được đoạn tận lập tức?"

13-16) Này các Tỷ-kheo, biết như thế nào, thấy như thế nào, các lậu hoặc được đoạn tận lập tức?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, kẻ vô văn phàm phu không thấy rõ các bậc Thánh, không thuần thục pháp các

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4009

bậc Thánh, không tu tập pháp các bậc Thánh, không
thấy rõ các bậc Chân nhân, không thuần thục pháp
các bậc Chân nhân, không tu tập pháp các bậc Chân
nhân, quán sắc như là tự ngã, sự quán như vầy là
hành.

Hành ấy lấy gì làm nhân, lấy gì làm tập khởi, lấy gì sanh, lấy gì làm hiện hữu?

Đối với kẻ vô văn phàm phu, này các Tỷ-kheo, cảm
xúc bởi thọ sanh ra do xúc chạm với vô minh, khát
ái sanh. Từ khát ái ấy, hành ấy sanh. Như vậy, này
các Tỷ-kheo, hành ấy là vô thường, hữu vi, do duyên
sanh. Khát ái ấy là vô thường, hữu vi, do duyên
sanh. Thọ ấy... xúc ấy là vô thường, hữu vi, do duyên
sanh. Vô minh ấy là vô thường, hữu vi, do duyên
sanh. Do biết vậy, do thấy vậy, các lậu hoặc được
đoạn tận lập tức.

17) Vị ấy có thể không quán sắc như là tự ngã, nhưng có thể quán tự ngã như là có sắc. Sự quán ấy, này các Tỷ-kheo, là hành. Hành ấy lấy gì làm nhân, lấy gì làm tập khởi, lấy gì sanh, lấy gì làm hiện hữu? Đối với kẻ vô văn phàm phu, này các Tỷ-kheo, cảm xúc bởi thọ sanh ra do xúc chạm với vô minh, khát ái sanh. Do khát ái ấy, hành ấy sanh. Như vậy, này các Tỷ-kheo, hành ấy là vô thường, hữu vi, do duyên sanh. Khát ái ấy... thọ ấy... xúc ấy... vô minh ấy là vô

MƯỜI HAI DUYÊN                                        4010

thường, hữu vi, do duyên sanh. Do biết vậy, thấy vậy, này các Tỷ-kheo, các lậu hoặc được đoạn tận lập tức.

18) Vị ấy có thể không quán sắc như là tự ngã, không quán tự ngã như là có sắc, nhưng có thể quán sắc ở trong tự ngã. Quán ấy, này các Tỷ-kheo, là hành. Hành ấy lấy gì làm nhân, lấy gì làm tập khởi, lấy gì sanh, lấy gì làm hiện hữu? Đối với kẻ vô văn phàm phu, này các Tỷ-kheo, cảm xúc bởi thọ sanh ra do xúc chạm với vô minh, khát ái sanh. Do khát ái ấy, hành ấy sanh. Như vậy, này các Tỷ-kheo, hành ấy là vô thường, hữu vi, do duyên sanh. Khát ái ấy... thọ ấy... xúc ấy... vô minh ấy là vô thường, hữu vi, do duyên sanh. Do biết vậy, thấy vậy, này các Tỷ-kheo, các lậu hoặc được đoạn tận lập tức.

19) Vị ấy có thể không quán sắc như là tự ngã, có thể không quán tự ngã như là có sắc, có thể không quán sắc ở trong tự ngã, nhưng có thể quán tự ngã ở trong sắc. Sự quán ấy, này các Tỷ-kheo, là hành. Hành ấy lấy gì làm nhân, lấy gì làm tập khởi, lấy gì sanh, lấy gì làm hiện hữu? Đối với kẻ vô văn phàm phu, do cảm xúc bởi thọ sanh ra do xúc chạm với vô minh, khát ái sanh. Do khát ái ấy, hành ấy sanh. Như vậy, này các Tỷ-kheo, hành ấy là vô thường, hữu vi, do duyên sanh. Khát ái ấy... thọ ấy... xúc ấy... vô minh ấy là vô thường, hữu vi, do duyên sanh. Do biết vậy,

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4011

thấy vậy, này các Tỷ-kheo, các lậu hoặc được đoạn tận lập tức.

20-21) Vị ấy có thể không quán sắc như là tự ngã, có thể không quán tự ngã như là có sắc, có thể không quán sắc ở trong tự ngã, có thể không quán tự ngã ở trong sắc. Nhưng có thể quán thọ như là tự ngã, và có thể quán tự ngã như là có thọ, có thể quán thọ ở trong tự ngã, và có thể quán tự ngã ở trong thọ.

22-23). .. có thể quán tưởng... có thể quán các hành...

24). .. có thể quán thức như là tự ngã, có thể quán tự ngã như là có thức; có thể quán thức ở trong tự ngã; và có thể quán tự ngã ở trong thức. Sự quán ấy, này các Tỷ-kheo, là hành. Hành ấy lấy gì làm nhân, lấy gì làm tập khởi, lấy gì sanh, lấy gì làm hiện hữu? Đối với kẻ vô văn phàm phu, do cảm xúc bởi thọ sanh ra do xúc chạm với vô minh, khát ái sanh. Do khát ái ấy, hành ấy sanh. Như vậy, này các Tỷ-kheo, hành ấy là vô thường, hữu vi, do duyên sanh. Khát ái ấy... thọ ấy... xúc ấy... vô minh ấy là vô thường, hữu vi, do duyên sanh. Do biết vậy, thấy vậy, này các Tỷ- kheo, các lậu hoặc được đoạn tận lập tức.

25) Vị ấy có thể không quán sắc như là tự ngã; có thể không quán thọ như là tự ngã; có thể không quán

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4012

tưởng... không quán các hành... không quán thức như là tự ngã. Nhưng có thể có (tà) kiến như sau: "Đây là tự ngã, đây là thế giới; sau khi chết, tôi sẽ trở thành thường còn, thường hằng, thường trú, không chịu sự biến hoại". Nhưng thường kiến ấy, này các Tỷ-kheo, là hành. Hành ấy lấy gì làm nhân, lấy gì làm tập khởi... Do biết như vậy, thấy như vậy, này các Tỷ-kheo, các lậu hoặc được đoạn tận lập tức.

26) Vị ấy có thể không quán sắc như là tự ngã; không
quán thọ... không quán tưởng... không quán các
hành... không quán thức là tự ngã; có thể không có
( tà) kiến như sau: "Đây là tự ngã, đây là thế giới;
sau khi chết, tôi sẽ trở thành thường còn, thường
hằng, thường trú, không chịu sự biến hoại ". Nhưng
vị ấy có thể có (tà) kiến như sau: "Nếu trước ta không
có, thời nay không có của ta. Nếu ta sẽ không có, thời
sẽ không có của ta".

27) Đoạn kiến ấy, này các Tỷ-kheo, là hành. Nhưng hành ấy, lấy gì làm nhân, lấy gì làm tập khởi, lấy gì sanh khởi, lấy gì làm hiện hữu? Đối với kẻ vô văn phàm phu, này các Tỷ-kheo, do cảm xúc bởi thọ sanh ra do xúc chạm với vô minh, khát ái sanh. Do khát ái ấy, hành ấy sanh. Như vậy, này các Tỷ-kheo, hành ấy là vô thường, hữu vi, do duyên sanh. Khát ái ấy... thọ ấy... vô minh ấy là vô thường, hữu vi, do duyên

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4013

sanh. Do biết vậy, thấy vậy, này các Tỷ-kheo, các lậu hoặc được đoạn tận lập tức.

28) Vị ấy có thể không quán sắc như là tự ngã...
không quán thọ... không quán tưởng... không quán
các hành... không quán thức như là tự ngã... không
quán tự ngã ở trong thức; không có (tà) kiến như sau:
"Đây là tự ngã, đây là thế giới; sau khi chết tôi sẽ
thường còn, thường hằng, thường trú, không chịu sự
biến hoại"; có thể không có (tà) kiến như sau: "Nếu
trước ta không có, thời nay không có của ta. Nếu ta
sẽ không có, thời sẽ không có của ta". Nhưng vị ấy
có thể nghi hoặc, do dự, không đạt được cứu cánh
trong Chánh pháp này.

29) Nhưng này các Tỷ-kheo, sự nghi hoặc, do dự,
không đạt được cứu cánh trong Chánh pháp này là
hành. Hành ấy lấy gì làm nhân, lấy gì làm tập khởi,
lấy gì sanh, lấy gì làm hiện hữu? Đối với kẻ vô văn
phàm phu, này các Tỷ-kheo, do cảm xúc bởi thọ sanh
ra do xúc chạm với vô minh, khát ái sanh. Do khát ái
ấy, hành ấy sanh. Như vậy, này các Tỷ-kheo, hành
ấy là vô thường, hữu vi, do duyên sanh. Khát ái ấy
là vô thường, hữu vi, do duyên sanh. Thọ ấy là vô
thường, hữu vi, do duyên sanh. Xúc ấy là vô thường,
hữu vi, do duyên sanh. Vô minh ấy là vô thường,
hữu vi, do duyên sanh.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4014

30) Này các Tỷ-kheo, do biết như vậy, thấy như vậy, các lậu hoặc được đoạn tận lập tức.

MƯỜI HAI DUYÊN                              4015

504 Xúc - Xúc chạm với các dục là khổ đau - Kinh MAGANDIYA – 75 Trung II, 353

KINH MAGANDIYA (Magandiya suttam) – Bài kinh số 75 – Trung II, 353

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú giữa dân chúng Kuru, tại
thị trấn của dân chúng Kuru tên là
Kammasadhamma, trên thảm cỏ trong nhà lửa của
một Bà-la-môn thuộc dòng họ Bharadvaja. Rồi Thế
Tôn vào buổi sáng đắp y, cầm y bát, vào
Kammasadhamma để khất thực. Đi khất thực ở
Kammasadhamma xong, sau bữa ăn, trên đường khi
khất thực về, Thế Tôn đi đến một khu rừng để nghỉ
trưa. Sau khi đi sâu vào khu rừng ấy, Thế Tôn đến
ngồi dưới một gốc cây để nghỉ trưa.

Rồi du sĩ Magandiya, trong khi đi bộ ngao du
cùng khắp, đến tại ngôi nhà lửa của Bà-la-môn thuộc
họ Bharadvaja. Du sĩ Magandiya thấy thảm cỏ đã
soạn sẵn trong nhà lửa của vị Bà-la-môn thuộc dòng

MƯỜI HAI DUYÊN                                   4016

họ Bharadvaja, khi thấy vậy liền nói với Bà-la-môn thuộc dòng họ Bharadvaja:

– Tấm thảm cỏ này trong nhà lửa của Tôn giả Bharadvaja đã được sửa soạn cho ai, hình như là chỗ nằm ngủ của một Sa-môn?

– Thưa Tôn giả Magandiya, có Sa-môn Gotama
là Thích tử, xuất gia từ dòng họ Sakya (Thích-ca).
Tiếng đồn tốt đẹp sau đây được truyền đi về Tôn giả
Gotama: "Đây là Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian
Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên
Nhân Sư, Phật, Thế Tôn". Chỗ nằm này được sửa
soạn cho Tôn giả Gotama ấy.

– Thật sự, này Tôn giả Bharadvaja, chúng tôi
thấy một sự bất hạnh khi chúng tôi thấy chỗ ngủ của
Tôn giả Gotama, một vị phá hoại sự sống
(bhunahuno).

– Này Magandiya, hãy thận trọng lời Ông nói.
Này Magandiya, hãy thận trọng lời Ông nói. Nhiều
vương tộc trí giả, nhiều Bà-la-môn trí giả, nhiều Cư
sĩ trí giả, nhiều Sa-môn trí giả có lòng tin nơi Tôn giả
Gotama ấy, và đã tu tập theo Thánh đạo, theo Pháp
và theo (chí) Thiện.

MƯỜI HAI DUYÊN                                        4017

– Này Tôn giả Bharadvaja, nếu chúng tôi thấy
mặt Tôn giả Gotama, chúng tôi sẽ nói như sau trước
mặt vị ấy: "Sa-môn Gotama là người phá hoại sự
sống". Vì sao vậy? Thánh điển của chúng tôi đã
truyền lại như vậy.

– Nếu Tôn giả Magandiya hoan hỷ, tôi sẽ tin lại sự tình này cho Sa-môn Gotama biết.

– Tôn giả Bharadvaja hãy yên lòng, và hãy nói lên những điều gì đã được nói.

Thế Tôn với thiên nhĩ thanh tịnh siêu nhân nghe
được câu chuyện giữa Bà-la-môn thuộc dòng họ
Bharadvaja và du sĩ Magandiya. Và Thế Tôn vào
buổi chiều, từ Thiền tịnh độc cư đứng dậy, đi đến nhà
lửa của Bà-la-môn thuộc dòng họ Bharadvaja, sau
khi đến liền ngồi trên thảm cỏ đã soạn sẵn. Rồi Bà-
la-môn thuộc dòng họ Bharadvaja đi đến chỗ Thế
Tôn, sau khi đến, nói lên những lời chào đón hỏi
thăm với Thế Tôn, sau khi nói lên những lời chào
đón hỏi thăm thân hữu liền ngồi xuống một bên. Rồi
Thế Tôn nói với Bà-la-môn thuộc dòng họ
Bharadvaja đang ngồi một bên:

– Này Bharadvaja, có phải có cuộc nói chuyện giữa du sĩ Magandiya với Ông về vấn đề thảm cỏ này?

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4018

Khi nghe nói vậy, Bà-la-môn Bharadvaja hoảng hốt, lông tóc dựng ngược, bạch Thế Tôn:

– Chính là điều chúng con muốn thưa với Tôn giả Gotama và Tôn giả Gotama đã đoán trước chúng con.

Nhưng cuộc nói chuyện này giữa Thế Tôn và
Bà-la-môn thuộc dòng họ Bharadvaja nói chưa xong,
du sĩ Magandiya, khi đi bộ ngao du cùng khắp, đến
tại ngôi nhà lửa của Bà-la-môn thuộc dòng họ
Bharadvaja, đến tại chỗ Thế Tôn, sau khi đến, nói lên
những lời chào đón hỏi thăm với Thế Tôn, và sau khi
nói lên những lời chào đón hỏi thăm thân hữu liền
ngồi xuống một bên. Rồi Thế Tôn nói với du sĩ
Magandiya đang ngồi một bên:

– Này Magandiya, con mắt ưa thích sắc, ái lạc
sắc, hoan hỷ sắc, và Như Lai nhiếp phục, thủ hộ, hộ
trì con mắt và thuyết pháp để phòng hộ con mắt. Này
Magandiya, có phải vì vậy mà Ông nói: "Sa-môn
Gotama là người phá hoại sự sống?"

– Chính vì vậy, Tôn giả Gotama, mà tôi nói: "Sa-môn Gotama phá hoại sự sống". Vì sao vậy? Thánh điển của chúng tôi đã truyền lại như vậy.

– Này Magandiya, tai ưa thích tiếng... Này

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4019

Magandiya, mũi ưa thích hương... Này Magandiya,
lưỡi ưa thích vị... Này Magandiya, thân ưa thích
xúc... Này Magandiya, ý ưa thích pháp, ái lạc pháp,
hoan hỷ pháp và Như Lai nhiếp phục, thủ hộ, hộ trì
ý và thuyết pháp để phòng hộ ý. Này Magandiya, có
phải vì vậy mà ông nói: "Sa-môn Gotama là người
phá hoại sự sống?

– Chính vì vậy, Tôn giả Gotama, mà tôi nói: "Sa-môn Gotama là người phá hoại sự sống". Vì sao vậy? Thánh điển của chúng tôi đã truyền lại như vậy.

– Ông nghĩ thế nào, này Magandiya? Ở đây, có
người trước kia đam mê các sắc pháp do mắt nhận
thức, các sắc pháp này là khả ái, khả hỷ, khả lạc, khả
ý, liên hệ đến dục, hấp dẫn. Người ấy sau một thời
gian, sau khi như chơn biết được sự tập khởi, sự đoạn
diệt, vị ngọt, sự nguy hiểm và sự xuất ly của các sắc
pháp, sau khi đoạn tận sắc ái, sau khi trừ diệt nhiệt
não đối với sắc pháp, người này trú với khát ái được
đoạn trừ, với nội tâm an tịnh. Này Magandiya, Ông
có nói gì về người này?

– Không có gì, Tôn giả Gotama.

– Ông nghĩ thế nào? Này Magandiya, ở đây, có người trước kia đam mê các tiếng do tai nhận thức... các hương do mũi nhận thức... các vị do lưỡi nhận

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4020

thức... các xúc do thân nhận thức, các xúc này là khả ái, khả hỷ, khả lạc, khả ý, liên hệ đến dục, hấp dẫn. Người ấy sau một thời gian, sau khi như chơn biết được sự tập khởi, sự đoạn diệt, vị ngọt, sự nguy hiểm và sự xuất ly của các xúc, sau khi đoạn tận xúc ái, sau khi trừ diệt nhiệt não đối với các xúc, người này trú với khát ái được đoạn trừ, với nội tâm an tịnh. Này Magandiya, Ông có nói gì về người này?

– Không có gì, Tôn giả Gotama.

– Này Magandiya, Ta thuở trước, khi còn là tại gia, Ta sống hưởng thụ một cách đầy đủ, một cách sung mãn, năm dục trưởng dưỡng, các sắc pháp do mắt nhận thức, các sắc pháp này là khả ái, khả hỷ, khả lạc, khả ý, liên hệ đến dục, hấp dẫn. Các tiếng do tai nhận thức... các hương do mũi nhận thức... các vị do lưỡi nhận thức... các xúc do thân nhận thức, các xúc này là khả ái, khả hỷ, khả lạc, liên hệ đến dục, hấp dẫn. Này Magandiya, Ta có ba tòa lâu đài, một cho mùa mưa, một cho mùa đông, một cho mùa hạ. Này Magandiya, trong bốn tháng mùa mưa, Ta sống hưởng thụ trong lâu đài mùa mưa, được những nữ nhạc công giúp vui và không bước xuống khỏi lâu đài ấy. Rồi Ta sau một thời gian, sau khi như chơn biết được sự tập khởi, sự đoạn diệt, vị ngọt, sự nguy hiểm và sự xuất ly của các dục vọng, sau khi

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4021

đoạn tận dục ái, sau khi trừ diệt nhiệt não của các
dục, Ta trú với khát ái được đoạn trừ, với nội tâm
an tịnh. Rồi Ta thấy các chúng sanh khác, chưa xả
ly tham ái đối với các dục, đang bị các dục ái nhai
nghiến, đang bị dục nhiệt não thiêu đốt, đang chạy
theo các dục. Ta không ước vọng được như họ, ở
đây, Ta không ham thích. Vì sao vậy? Vì rằng, này
Magandiya, có hỷ lạc này, ly dục, ly bất thiện pháp,
sau khi chứng đạt Thiên lạc, được an trú, hoan hỷ
trong hỷ lạc ấy. Ta không ao ước cái gì thấp kém, ở
đây, Ta không ham thích.

Ví như, này Magandiya, một gia chủ hay con một người gia chủ, giàu sang, tài vật nhiều, sở hữu nhiều, sống thọ hưởng một cách đầy đủ, một cách sung mãn, năm dục trưởng dưỡng, các sắc pháp do mắt nhận thức, khả ái, khả hỷ, khả lạc, khả ý, liên hệ đến dục, hấp dẫn, các tiếng do tai nhận thức... các hương do mũi nhận thức... các vị do lưỡi nhận thức... các xúc do thân nhận thức, khả ái, khả hỷ, khả lạc, khả ý, liên hệ đến dục, hấp dẫn. Vị ấy, sau khi làm thiện thân hành, sau khi làm thiện khẩu hành, sau khi làm thiện ý hành, khi thân hoại mạng chung, được sanh lên thiện thú, Thiên giới, đời này, cọng trú với chư Thiên ở cõi trời Ba mươi ba. Vị ấy ở đây, trong rừng Nandana, được chúng Thiên nữ vây quanh, thọ hưởng năm thiên dục trưởng dưỡng một

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4022

cách đầy đủ, một cách sung mãn. Vị ấy thấy người
gia chủ hay con người gia chủ đang thọ hưởng năm
dục trưởng dưỡng một cách đầy đủ, một cách sung
mãn. Này Magandiya, Ông nghĩ thế nào? Thiên tử
ấy, được chúng Thiên nữ vây quanh, thọ hưởng năm
thiên dục trưởng dưỡng một cách đầy đủ, một cách
sung mãn, vị ấy có ước vọng được như người gia chủ
ấy, hay con người gia chủ ấy; hay năm dục trưởng
dưỡng thuộc loài Người, hay trở lui về với các dục
thuộc loài Người?

– Không có vậy, thưa Tôn giả Gotama! Vì sao vậy? Vì thiên dục, thưa Tôn giả Gotama, là kỳ diệu hơn, là vi diệu hơn nhân dục.

– Cũng vậy, này Magandiya, Ta thuở trước, khi còn là tại gia. Ta hưởng thụ một cách đầy đủ, một cách sung mãn các dục trưởng dưỡng các sắc pháp do mắt nhận thức, các sắc pháp này là khả ái, khả hỷ, khả lạc, khả ý, liên hệ đến dục, hấp dẫn, các tiếng do tai nhận thức... các hương do mũi nhận thức... các vị do lưỡi nhận thức... các xúc do thân nhận thức, các xúc này là khả ái, khả hỷ, khả lạc, khả ý, liên hệ đến dục, hấp dẫn. Rồi Ta sau một thời gian, sau khi chơn biết được sự tập khởi, sự diệt trừ, vị ngọt, sự nguy hiểm và sự xuất ly của các dục, sau khi đoạn tận dục ái, sau khi trừ diệt nhiệt não của các dục, Ta trú với

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4023

khát ái được đoạn trừ, với nội tâm an tịnh. Rồi Ta thấy các chúng sanh khác chưa xả ly tham ái đối với các dục, đang bị các dục ái nhai nghiến, đang bị dục nhiệt não thiêu đốt, đang chạy theo các dục. Ta không ước vọng được như họ, ở đây, Ta không ham thích. Vì sao vậy? Vì rằng, này Magandiya, có hỷ lạc này, ly dục, ly bất thiện pháp, sau khi chứng đạt thiên lạc được an trú, hoan hỷ trong hỷ lạc ấy. Ta không ao ước cái gì thấp kém; ở đây, Ta không ham thích.

Ví như, này Magandiya, một người bị bệnh cùi; với thân (đầy) những lở lói, với thân hư thối, nứt chảy, bị các loại trùng đục khoét, đang cào rách miệng các vết thương với móng tay, hơ đốt thân mình trên hố than hừng. Các bạn bè thân hữu, bà con huyết thống của người ấy mời một y sĩ khoa mổ xẻ. Vị y sĩ khoa mổ xẻ này cho người ấy thuốc. Người ấy dùng thuốc, được khỏi bệnh cùi, không bệnh, an lạc, tự do, tự tại, có thể đi chỗ nào người ấy muốn. Người ấy thấy một người bị bệnh cùi khác, với thân (đầy) những lở lói, với thân hư thối, nứt chảy, bị cái loài trùng đục khoét, đang cào rách miệng các vết thương với móng tay, hơ đốt thân mình trên hố than hừng. Này Magandiya, Ông nghĩ thế nào? Người ấy có ước vọng được như người cùi kia, hố than hừng, hay sự thọ dụng dược liệu không?

MƯỜI HAI DUYÊN                                       4024

– Không, thưa Tôn giả Gotama. Vì sao vậy? Thưa Tôn giả Gotama, khi có bệnh thời cần thuốc trị bệnh, khi không bệnh, thời không cần thuốc trị bệnh.

– Cũng vậy, này Magandiya, Ta thuở trước, khi còn là tại gia, Ta hưởng thụ một cách đầy đủ, một cách sung mãn, các dục trưởng dưỡng, các sắc pháp do mắt nhận thức, các sắc pháp này là khả ái, khả hỷ, khả lạc, khả ý, liên hệ đến dục, hấp dẫn, các tiếng do tai nhận thức... các hương do mũi nhận thức... các vị do lưỡi nhận thức... các xúc đo thân nhận thức, các xúc ấy là khả ái, khả hỷ, khả lạc, khả ý, liên hệ đến dục, hấp dẫn. Rồi Ta sau một thời gian, sau khi như chơn biết được sự tập khởi, sự diệt trừ, vị ngọt, sự nguy hiểm và sự xuất ly của các dục, sau khi đoạn tận dục ái, sau khi trừ diệt nhiệt não của các dục, Ta trú với khát ái được đoạn trừ, với nội tâm an tịnh. Rồi Ta thấy các chúng sanh khác chưa xả ly tham ái đối với các dục, đang bị các dục ái nhai nghiến, đang bị dục nhiệt não thiêu đốt, đang chạy theo các dục. Ta không ước vọng được như họ; ở đây, Ta không ham thích. Vì sao vậy? Vì rằng, này Magandiya, có hỷ lạc này, ly dục, ly bất thiện pháp, sau khi chứng đạt thiên lạc, được an trú, hoan hỷ trong hỷ lạc ấy. Ta không ao ước cái gì thấp kém; ở đây Ta không ham thích.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4025

Ví như, này Magandiya, một người bị bệnh cùi,
với thân (đầy) những lở lói, với thân hư thối, nứt
chảy, bị các loại trùng đục khoét, đang cào rách
miệng các vết thương với móng tay, hơ đốt thân mình
trên hố than hừng. Các bạn bè thân hữu, bà con
huyết thống của người ấy mời một y sĩ khoa mổ xẻ.
Vị y sĩ khoa mổ xẻ này cho người ấy thuốc. Người ấy
dùng thuốc được khỏi bệnh cùi, không bệnh, an lạc,
tự do, tự tại, có thể đi chỗ nào người ấy muốn. Rồi
có hai lực sĩ, nắm chặt (hai) cánh tay người ấy và lôi
kéo người ấy đến hố than hừng. Này Magandiya,
Ông nghĩ thế nào? Người ấy có co rút thân, vật qua
vật lại phía này phía kia không?

– Thưa Tôn giả Gotama, có. Vì sao vậy? Vì sự xúc phạm với lửa, là đau khổ, thưa Tôn giả Gotama, rất là nồng cháy, rất là nhiệt não.

– Này Magandiya, Ông nghĩ thế nào? Có phải
chỉ hiện tại sự xúc chạm với lửa ấy là đau khổ, rất là
nồng cháy, rất là nhiệt não, hay là trước đây, sự xúc
chạm với lửa ấy đã là đau khổ, rất là nồng cháy, rất
là nhiệt não?

– Thưa Tôn giả Gotama, hiện tại sự xúc chạm với lửa ấy là đau khổ, rất là nồng cháy, rất là nhiệt não, và xưa kia, sự xúc chạm với lửa ấy đã là đau

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4026

khổ, rất là nồng cháy và rất là nhiệt não. Tuy vậy,
thưa Tôn giả Gotama, kẻ bị bệnh cùi này, với thân
(đầy) những lở lói, với thân hư thối nứt chảy, bị các
loài trùng đục khoét, đang cào rách miệng các vết
thương với móng tay, với các căn bị hư hoại do sự
xúc chạm đau khổ với ngọn lửa, lại có phản tưởng là
được lạc thọ.

– Cũng vậy, này Magandiya, sự xúc chạm với các dục trong thời quá khứ cũng là đau khổ, rất là nồng cháy, rất là nhiệt não, và sự xúc chạm với các dục trong thời vị lai cũng là đau khổ, rất là nồng cháy, rất là nhiệt não, và sự xúc chạm với các dục trong thời hiện lại cũng là đau khổ, rất là nồng cháy, rất là nhiệt não. Và này Magandiya, những chúng sanh này chưa đoạn trừ tham ái đối với các dục, đang bị các dục ái nhai nghiến, đang bị dục nhiệt não thiêu đốt, với các căn bị hư hoại, do sự xúc chạm đau khổ với các dục, lại có phản tưởng là được lạc thọ.

Ví như, này Magandiya, một người bị bệnh cùi thân (đầy) lở lói, thân bị hư thối nứt chảy, bị các loài trùng đục khoét, đang cào rách miệng các vết thương với móng tay, hơ đốt thân mình trên hố than hừng. Này Magandiya, người bị bệnh cùi với thân (đầy) lở lói, thân bị hư thối nứt chảy, bị các loài trùng đục khoét, càng cào rách miệng các vết thương với các

MƯỜI HAI DUYÊN                                        4027

móng tay, càng hơ đốt thân mình trên hố than
hừng chừng nào thời miệng các vết thương ấy lại
càng thêm bất tịnh, càng thêm hôi thối và càng
thêm thối nát, và người ấy chỉ có cảm giác dễ chịu,
thỏa thích do nhân duyên gãi ngứa miệng các vết
thương.

Cũng vậy, này Magandiya, các chúng sanh
chưa đoạn trừ tham ái đối với các dục, đang bị các
dục ái nhai nghiến, đang bị dục nhiệt não thiêu đốt,
chạy theo các dục. Này Magandiya, các chúng sanh,
chưa đoạn trừ tham ái đối với các dục, đang bị các
dục ái nhai nghiến, đang bị dục nhiệt não thiêu đốt,
càng chạy theo dục chừng nào, thời dục ái các
chúng sanh ấy càng tăng trưởng, càng bị dục nhiệt
não thiêu đốt, và họ chỉ có cảm giác dễ chịu, thỏa
thích do duyên năm dục trưởng dưỡng.

Này Magandiya, Ông nghĩ thế nào? Ông có thấy hay nghe một vị vua hay vị đại thần của vua hưởng thụ một cách đầy đủ, một cách sung mãn năm dục trưởng dưỡng, dục ái chưa được đoạn tận, dục nhiệt não chưa được trừ diệt, đã trú, đang trú hay sẽ trú với khát ái được đoạn trừ, với nội tâm an tịnh không?

– Thưa không, Tôn giả Gotama.

– Lành thay, này Magandiya! Này Magandiya,

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4028

Ta cũng không thấy, cũng không nghe một vị vua
hay vị đại thần của vua hưởng thụ một cách đầy đủ,
một cách sung mãn năm dục trưởng dưỡng, dục ái
chưa được đoạn tận, dục nhiệt não chưa được trừ
diệt, đã trú, đang trú hay sẽ trú với khát ái được đoạn
trừ, với nội tâm an tịnh.

 Nhưng này Magandiya, những vị Sa-môn hay Bà-
la-môn nào đã sống, đang sống hay sẽ sống với
khát ái được đoạn trừ, với nội tâm an tịnh, tất
cả những vị này, sau khi như chơn biết sự tập
khởi, sự đoạn diệt, vị ngọt, sự nguy hiểm và sự
xuất ly của các dục ấy, với dục ái được đoạn tận,
với dục nhiệt não được trừ diệt, đã trú, đang trú
hay sẽ trú với khát ái được đoạn trừ, với nội tâm
được an tịnh.

Rồi Thế Tôn, thời ấy nói lên cảm hứng ngữ như sau:

Không bệnh, lợi tối thắng,
Niết-bàn, lạc tối thắng,
Bát chánh là độc đạo,
An ổn và bất tử.
Khi được nghe vậy, du sĩ Magandiya bạch Thế
Tôn:

MƯỜI HAI DUYÊN                                       4029

– Thật hy hữu thay, Tôn giả Gotama! Thật vi diệu thay, Tôn giả Gotama! Lời này được Tôn giả Gotama khéo nói:

Không bệnh, lợi tối thắng,
Niết-bàn, lạc tối thắng,
Con cũng vậy, thưa Tôn giả Gotama, con cũng
đã được nghe lời này, do các vị Tôn sư, đại Tôn sư
các du sĩ đã nói:

Không bệnh, lợi tối thắng,
Niết-bàn, lạc tối thắng,
Như vậy, thưa Tôn giả Gotama, lời nói này lời
nói kia phù hợp nhau.

– Nhưng này Magandiya, điều mà Ông đã được nghe do các vị Tôn sư, đại Tôn sư các du sĩ đã nói:

Không bệnh, lợi tối thắng, Niết-bàn, lạc tối thắng, Thế nào là không bệnh? Thế nào là Niết-bàn?

Khi được nói vậy, du sĩ Magandiya, tự lấy tay xoa bóp chân tay của mình và nói:

– Thế nào là không bệnh, thưa Tôn giả Gotama?

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4030

Thế nào là Niết-bàn, thưa Tôn giả Gotama? Tôi nay không bệnh, an lạc, không có bệnh tật gì ở tôi.

– Này Magandiya, ví như người sanh ra đã mù, không thấy sắc đen hay sắc trắng, không thấy sắc xanh, không thấy sắc vàng, không thấy sắc đỏ, không thấy sắc đỏ tía, không thấy cái gì thăng bằng, không thăng bằng, không thấy các vì sao, không thấy mặt trăng, mặt trời. Người ấy nghe một người có mắt nói như sau: "Thật tốt đẹp thay tấm vải trắng, xinh đẹp, không cấu uế, thanh tịnh". Và người ấy tìm tấm vải trắng. Rồi có một người khác đánh lừa người ấy với một tấm y thô, dính dầu và đất và nói: "Này bạn, đây là tấm vải trắng, xinh đẹp, không cấu uế, thanh tịnh cho bạn". Người ấy lấy tấm y ấy, sau khi lấy, đắp trên mình. Sau khi đắp trên mình, người ấy hoan hỷ thốt lên lời nói tự mãn: "Thật tốt đẹp thay tấm vải trắng xinh đẹp, không cấu uế, thanh tịnh".

Này Magandiya, Ông nghĩ thế nào? Kẻ sanh ra
đã mù kia, do biết, do thấy, lấy tấm y thô, dính dầu
và đất ấy để rồi sau khi lấy người ấy đắp trên mình,
sau khi đắp trên mình; người ấy hoan hỷ thốt lên lời
nói tự mãn: "Thật tốt đẹp thay, tấm vải trắng xinh
đẹp, không cấu uế, thanh tịnh, hay là do lòng tin
người có mắt?

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4031

– Thưa Tôn giả Gotama, do không biết, không
thấy, kẻ sanh ra đã mù kia lấy tấm y thô, dính dầu và
đất ấy để rồi sau khi lấy, người ấy đắp trên mình, sau
khi đắp trên mình, người ấy hoan hỷ thốt lên lời nói
tự mãn: "Thật tốt đẹp thay tấm vải trắng, xinh đẹp,
không cấu uế, thanh tịnh" là do lòng tin người có
mắt.

– Cũng vậy, này Magandiya, các du sĩ mù lòa, không có mắt, không biết không bệnh, không thấy Niết-bàn nhưng nói lên câu kệ này:

Không bệnh, lợi tối thắng, Niết-bàn, lạc tối thắng.

 Này Magandiya, câu kệ này trong thời quá khứ đã được các bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác nói lên:

Không bệnh, lợi tối thắng,
Niết-bàn, lạc tối thắng.
Bát chánh là độc đạo,
An ổn và bất tử.
Và câu kệ ấy này được dần dần lan tràn đến dân
chúng phàm phu.

Nhưng này Magandiya, thân này trở thành bệnh

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4032

khổ, trở thành cục bướu, trở thành mũi tên, trở thành
bất hạnh, trở thành bệnh chướng và với thân trở
thành bệnh khổ, trở thành cục bướu, trở thành mũi
tên, trở thành bất hạnh, trở thành bệnh chướng này,
Ông nói: "Thưa Tôn giả Gotama, cái này là không
bệnh ấy, cái này là Niết-bàn ấy". Như vậy, này
Magandiya, Ông không có Thánh nhãn ấy, với
Thánh nhãn ấy Ông có thể biết không bệnh, có thể
thấy Niết-bàn.

– Con có lòng tin Tôn giả Gotama như sau: "Tôn giả Gotama có thể thuyết pháp cho ta để ta có thể biết không bệnh, có thể thấy Niết-bàn".

– Này Magandiya, ví như người sanh ra đã mù, không thấy sắc đen hay sắc trắng, không thấy sắc xanh, không thấy sắc vàng, không thấy sắc đỏ, không thấy sắc đỏ tía, không thấy cái gì thăng bằng, không thăng bằng, không thấy các vì sao, không thấy mặt trăng, mặt trời. Các bạn bè thân hữu, bà con huyết thống của người ấy mời một y sĩ khoa mổ xẻ. Vị y sĩ khoa mổ xẻ này cho người ấy thuốc. Người ấy sau khi dùng thuốc, mắt không khởi lên, mắt không được sáng tỏ. Này Magandiya, Ông nghĩ thế nào? Có phải vị thầy thuốc ấy cảm thấy mệt mỏi, phiền não không?

– Thưa vâng, Tôn giả Gotama.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4033

Cũng vậy, này Magandiya, nếu Ta thuyết pháp
cho Ông: "Đây là không bệnh ấy, đây là Niết-bàn
ấy", và Ông không biết không bệnh, không biết Niết-
bàn thời như vậy làm Ta mệt mỏi, làm Ta phiền não.

– Con có lòng tin Tôn giả Gotama như sau: "Tôn giả Gotama có thể thuyết pháp cho ta để ta có thể biết không bệnh, có thể thấy Niết-bàn".

– Này Magandiya, ví như người sanh ra đã mù, không thấy sắc đen hay sắc trắng, không thấy sắc xanh, không thấy sắc vàng, không thấy sắc đỏ, không thấy sắc đỏ tía, không thấy cái gì thăng bằng, không thăng bằng, không thấy các vì sao, không thấy mặt trăng, mặt trời. Người ấy nghe một người có mắt nói như sau: "Thật tốt đẹp thay tấm vải trắng, xinh đẹp, không cấu uế, thanh tịnh", và người ấy đi tìm tấm vải trắng. Rồi có một người khác đánh lừa người ấy với một tấm y thô, dính dầu và đất và nói: "Này bạn, đây là tấm vải trắng, xinh đẹp, không cấu uế, thanh tịnh cho bạn". Người ấy lấy tấm y ấy. Sau khi lấy, người ấy đắp trên mình, sau khi đắp trên mình người ấy, các bạn bè thân hữu, bà con huyết thống của người ấy mời một y sĩ khoa mổ xẻ. Vị y sĩ khoa mổ xẻ này cho người ấy thuốc bài tiết các nhơ bẩn về phía trên, bài tiết các nhơ bẩn về phía dưới, xức thuốc mắt, thoa dầu cho mắt, cho thuốc qua lỗ mũi. Người ấy

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4034

sau khi dùng thuốc, mắt được khởi lên, mắt được
sáng tỏ. Với mắt được khởi lên, người ấy đoạn trừ
tham dục đối với tấm y thô, dính dầu và dính đất kia,
và người ấy có thể xem người kia là không phải bạn,
có thể xem người kia là thù địch và nghĩ đến sát hại
sinh mạng (của người kia): "Thật sự trong một thời
gian dài, Ta bị người này lường gạt, lừa dối, phỉnh
gạt với tấm y thô, dính dầu và đất: "Này bạn, đây là
tấm vải trắng, xinh đẹp, không cấu uế, thanh tịnh cho
bạn".

Cũng vậy, này Magandiya, nếu Ta thuyết pháp
cho Ông: "Đây là không bệnh ấy, đây là Niết-bàn
ấy", Ông có thể biết không bệnh, Ông có thể thấy
Niết-bàn. Và với mắt được khởi lên cho Ông, lòng
tham dục đối với năm thủ uẩn được đoạn trừ; và
Ông có thể nghĩ như sau: "Thật sự trong một thời
gian dài, ta bị tâm này lường gạt, lừa dối, phỉnh gạt,
chấp thủ sắc, ta đã chấp thủ, chấp thủ thọ, ta đã chấp
thủ, chấp thủ tưởng, ta đã chấp thủ, chấp thủ các
hành, ta đã chấp thủ, chấp thủ thức, ta đã chấp thủ.
Do duyên chấp thủ ấy nơi ta, nên có hữu; do duyên
hữu, có sanh; do duyên sanh, có già chết, sầu, bi, khổ,
ưu, não khởi lên. Như vậy là sự tập khởi của toàn bộ
Khổ uẩn".

– Con có lòng tin Tôn giả Gotama như sau: "Tôn

MƯỜI HAI DUYÊN                                       4035

giả Gotama có thể thuyết pháp cho ta khiến ta có thể từ chỗ ngồi này đứng dậy, không còn mù nữa".

– Vậy này Magandiya, hãy thân cận các vị chân
nhân. Này Magandiya, do Ông thân cận các vị chân
nhân, thời này Magandiya, Ông sẽ được nghe diệu
pháp. Này Magandiya, do ông được nghe diệu pháp,
thời này Magandiya, Ông sẽ sống đúng với Chánh
pháp và tùy pháp. Này Magandiya, do Ông sống
đúng với Chánh pháp và tùy pháp, thời này
Magandiya, Ông sẽ tự mình biết, tự mình thấy: "Đây
là những bệnh chướng, những cục bướu, những mũi
tên. Ở đây, những bệnh chướng, những cục bướu,
những mũi tên được trừ diệt, không có dư tàn. Do
chấp thủ được diệt ở ta, nên hữu diệt; do hữu diệt,
sanh diệt; do sanh diệt, già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não
được diệt trừ. Như vậy là sự đoạn diệt của toàn bộ
khổ uẩn này".

Khi được nghe nói vậy, du sĩ Magandiya bạch Thế Tôn:

– Thật vi diệu thay, Tôn giả Gotama! Thật vi
diệu thay, Tôn giả Gotama! Thưa Tôn giả Gotama,
như người dựng đứng lại những gì bị quăng ngã
xuống, phơi bày ra những gì bị che kín, chỉ đường
cho kẻ lạc hướng, đem đèn sáng vào trong bóng tối

MƯỜI HAI DUYÊN                                         4036

để những ai có mắt có thể thấy sắc; cũng vậy, Chánh
pháp đã được các Tôn giả Gotama dùng nhiều
phương tiện trình bày giải thích. Nay con xin quy y
Tôn giả Gotama, quy y Pháp và quy y Tỷ-kheo Tăng.
Con xin xuất gia với Tôn giả Gotama, con xin thọ đại
giới.

– Này Magandiya, ai trước kia là ngoại đạo nay muốn xuất gia, muốn thọ đại giới trong pháp và luật này phải sống bốn tháng biệt trú. Sau khi sống bốn tháng biệt trú, các Tỷ-kheo nếu đồng ý sẽ cho xuất gia, cho thọ đại giới để thành vị Tỷ-kheo. Nhưng Ta nhận thấy các tánh con người sai biệt nhau.

– Thưa Tôn giả Gotama, nếu những người xưa kia là ngoại đạo, nay muốn xuất gia, muốn thọ đại giới trong pháp và luật này, phải sống bốn tháng biệt trú, sau khi sống bốn tháng biệt trú, các Tỷ-kheo nếu đồng ý sẽ cho xuất gia, cho thọ đại giới; thời con sẽ xin sống biệt trú bốn năm, sau khi sống biệt trú bốn năm, nếu các Tỷ-kheo đồng ý, hãy cho con xuất gia, hãy cho con thọ đại giới để thành Tỷ-kheo.

Và du sĩ Magandiya được xuất gia với Thế Tôn, được thọ đại giới. Thọ đại giới không bao lâu, Tôn giả Magandiya ở một mình an tịnh, không phóng dật, sống nhiệt tâm, cần mẫn. Và không bao lâu, vị này

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4037

chứng được mục đích tối cao mà con cháu các lương
gia đã xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình
hướng đến. Đó là mục đích của vô thượng Phạm
hạnh, ngay trong hiện tại, với thượng trí tự mình
chứng ngộ, chứng đạt và an trú: "Sanh đã tận, Phạm
hạnh đã thành, những gì nên làm đã làm, sau đời này
sẽ không có đời sống khác nữa". Tôn giả Magandiya
hiểu biết như vậy.

Và Tôn giả Magandiya trở thành một vị A-la- hán nữa.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4038

505 Xúc - Xúc duyên Thọ, Xúc diệt thì Thọ diệt - Kinh Hạng Người Ít Nghe 1 – Tương II, 169

Hạng Người Ít Nghe 1 – Tương II, 169

1) Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú ở Sàvatthi, Jetavana, tại vườn ông Anàthapindika.

2) Này các Tỷ-kheo, kẻ vô văn phàm phu có thể nhàm chán, viễn ly, giải thoát thân do bốn đại tạo thành này.

3) Vì cớ sao? Này các Tỷ-kheo, vì họ thấy được cái thân do bốn đại tạo thành này được tăng, được giảm, được thủ, được xả.

Do vậy, ở đây kẻ vô văn phàm phu có thể nhàm chán, viễn ly, giải thoát.

4) Và này các Tỷ-kheo, cái gọi là tâm, là ý, là thức,
ở đây, kẻ vô văn phàm phu không đủ để có thể
nhàm chán, không đủ để có thể viễn ly, không đủ
để có thể giải thoát.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4039

5) Vì sao? Đã lâu ngày, này các Tỷ-kheo, kẻ vô văn
phàm phu đắm trước, xem là của tôi, chấp thủ: "Cái
này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của
tôi".

Do vậy, ở đây, kẻ vô văn phàm phu không đủ để có thể nhàm chán, không đủ để có thể viễn ly, không đủ để có thể giải thoát.

6) Này các Tỷ-kheo, thật tốt hơn cho kẻ vô văn phàm phu đi đến với thân do bốn đại tạo thành này xem như là tự ngã, hơn là đối với tâm.

7) Vì sao? Này các Tỷ-kheo, thân do bốn đại tạo
thành này được thấy đứng vững một năm, đứng vững
hai năm, đứng vững ba năm, đứng vững bốn năm,
đứng vững năm năm, đứng vững mười năm, đứng
vững hai mươi năm, đứng vững ba mươi năm, đứng
vững bốn mươi năm, đứng vững năm mươi năm,
đứng vững một trăm năm, đứng vững nhiều hơn nữa.
Còn cái gọi là tâm này, là ý này, là thức này, này
các Tỷ-kheo, cả đêm và ngày, khởi lên là khác,
diệt đi là khác.

8) Này các Tỷ-kheo, ví như một con khỉ trong khi đi lại trong rừng núi, nắm lấy một nhành cây, bỏ nhành cây ấy xuống, nó nắm giữ một nhành khác.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4040

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, cái gọi là tâm, là ý, là thức này cả đêm và ngày, khởi lên là khác, diệt đi là khác.

9) Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Đa văn Thánh đệ tử khéo chơn chánh tư duy định lý duyên khởi: "Do cái này có mặt, cái kia có mặt. Do cái này sanh, cái kia sanh. Do cái này không có mặt, cái kia không có mặt. Do cái này diệt, cái kia diệt". Ví như do duyên vô minh, các hành sanh khởi. Do duyên hành, thức sanh khởi... Như vậy là toàn bộ khổ uẩn này tập khởi.

10) Do đoạn diệt, ly tham vô minh một cách hoàn toàn nên hành diệt. Do hành diệt nên thức diệt... (như trên)... Như vậy là toàn bộ khổ uẩn này đoạn diệt.

11) Thấy vậy, này các Tỷ-kheo, vị Đa văn Thánh đệ tử, nhàm chán đối với sắc, nhàm chán đối với thọ, nhàm chán đối với tưởng, nhàm chán đối với các hành, nhàm chán đối với thức. Do nhàm chán nên viễn ly; do viễn ly nên giải thoát. Trong sự giải thoát, trí khởi lên biết được: "Ta giải thoát", vị ấy biết rõ: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành, những gì nên làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa".

Hạng Người Ít Nghe 2 – Tương II, 172

MƯỜI HAI DUYÊN                                        4041

1)... Trú ở Sàvatthi.

2) Này các Tỷ-kheo, kẻ vô văn phàm phu có thể nhàm chán, có thể viễn ly, có thể giải thoát đối với cái thân do bốn đại tạo thành này.

3) Vì sao? Này các Tỷ-kheo, vì họ thấy thân do bốn
đại tạo thành này được tăng, được giảm, được thủ,
được xả. Do vậy, ở đây, kể vô văn phàm phu có thể
nhàm chán, viễn ly, giải thoát.

4) Và này các Tỷ-kheo, cái gọi là tâm, là ý, là thức,
ở đây, kẻ vô văn phàm phu không đủ để có thể
nhàm chán, không đủ để có thể viễn ly, không đủ
để có thể giải thoát.

5) Vì sao? Đã lâu ngày, này các Tỷ-kheo, kẻ vô văn phàm phu đắm trước, xem là của tôi, chấp thủ: "Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi". Do vậy, ở đây, này các Tỷ-kheo, kẻ vô văn phàm phu không đủ để có thể nhàm chán, không đủ để có thể viễn ly, không đủ để có thể giải thoát.

6) Này các Tỷ-kheo, thật tốt hơn cho kẻ vô văn phàm phu đi đến với thân do bốn đại tạo thành này, xem như là tự ngã, hơn là đối với tâm.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4042

7) Vì sao? Này các Tỷ-kheo, thân do bốn đại tạo
thành này được thấy đứng vững một năm, đứng vững
hai năm, đứng vững ba năm, đứng vững bốn năm,
đứng vững năm năm, đứng vững mười năm, đứng
vững hai mươi năm, đứng vững ba mươi năm, đứng
vững bốn mươi năm, đứng vững năm mươi năm,
đứng vững một trăm năm, đứng vững nhiều hơn nữa.
Còn cái gọi là tâm này, là ý này, là thức này, này
các Tỷ-kheo, cả đêm và ngày, khởi lên là khác, diệt
đi là khác.

8) Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Đa văn Thánh đệ tử
khéo chơn chánh tư duy lý duyên khởi: " Do cái
này có mặt, cái kia có mặt. Do cái này sanh cái kia
sanh. Do cái này không có mặt, cái kia không có mặt.
Do cái này diệt, cái kia diệt ".

9) Này các Tỷ-kheo, do duyên xúc đưa đến cảm giác
lạc thọ, nên lạc thọ sanh khởi. Do duyên xúc đưa đến
cảm giác lạc thọ ấy diệt, nên lạc thọ được khởi lên
do duyên xúc đưa đến cảm giác lạc thọ ấy diệt, lạc
thọ ấy được chấm dứt.

10) Này các Tỷ-kheo do duyên xúc đưa đến cảm giác
khổ thọ, nên khổ thọ sanh khởi. Do duyên xúc đưa
đến cảm giác khổ thọ ấy diệt, nên khổ thọ được khởi
lên do duyên xúc đưa đến khổ thọ ấy diệt, khổ thọ ấy
chấm dứt.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4043

11) Này các Tỷ-kheo, do duyên xúc đưa đến cảm
giác bất khổ bất lạc thọ, nên bất khổ bất lạc thọ sanh
khởi. Do xúc đưa đến cảm giác bất khổ bất lạc thọ
ấy diệt, nên bất khổ bất lạc thọ được khởi lên do
duyên xúc đưa đến cảm giác bất khổ bất lạc ấy diệt,
bất khổ bất lạc thọ ấy chấm dứt.

12) Ví như, này các Tỷ-kheo, do hai khúc cây cọ
xát hòa hợp nên sức nóng được sanh, lửa được
khởi lên. Do hai khúc cây ấy xa lìa tách biệt, nên
sức nóng ấy đoạn diệt, sức nóng ấy chấm dứt.

13) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, do duyên xúc đưa
đến cảm giác lạc thọ nên lạc thọ sanh khởi. Do xúc
đưa đến cảm giác lạc thọ ấy diệt, nên lạc thọ được
khởi lên do duyên xúc đưa đến cảm giác lạc thọ ấy
diệt, lạc thọ ấy chấm dứt.

14) Do duyên xúc đưa đến cảm giác khổ thọ...

15) Do duyên xúc đưa đến cảm giác bất khổ bất lạc
thọ, nên bất khổ bất lạc thọ sanh khởi. Do duyên xúc
đưa đến cảm giác bất khổ bất lạc thọ ấy diệt, nên bất
khổ bất lạc thọ ấy được khởi lên do duyên xúc đưa
đến cảm giác bất khổ bất lạc thọ ấy diệt, bất khổ bất
lạc thọ ấy chấm dứt.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4044

16) Thấy vậy, này các Tỷ-kheo, vị Đa văn Thánh đệ tử nhàm chán đối với xúc, nhàm chán đối với thọ, nhàm chán đối với tưởng, nhàm chán đối với hành, nhàm chán đối với thức. Do nhàm chán nên viễn ly; do viễn ly nên giải thoát. Trong sự giải thoát trí khởi lên, biết rằng: "Ta đã giải thoát", vị ấy biết rõ: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành, những gì nên làm đã làm, không còn trở lại trạng thái này nữa".

MƯỜI HAI DUYÊN                                        4045

506 Xúc - Xúc thực - Cần phải quán như thế nào - Kinh Thịt Đứa Con – Tương II, 175

Thịt Đứa Con – Tương II, 175

1)...Ở Sàvatthi.

2)...Này các Tỷ-kheo, có bốn loại đồ ăn này đưa đến sự tồn tại, hay sự chấp thủ tái sanh cho các loài hữu tình hay chúng sanh.

3) Thế nào là bốn?

- Đoàn thực hoặc thô, hoặc tế;
- Thứ hai là xúc;
- Thứ ba là tư niệm;
- Thứ tư là thức.

Này các Tỷ-kheo, bốn loại đồ ăn này đưa đến sự tồn tại, hay sự chấp thủ tái sanh cho các loài hữu tình hay các loài chúng sanh.

4) Và này các Tỷ-kheo, đoàn thực cần phải nhận xét như thế nào?

MƯỜI HAI DUYÊN                                       4046

5) Ví như, này các Tỷ-kheo, hai vợ chồng đem theo một ít lương thực đi qua một quảng đường hoang dã, với một đứa con khả ái, thương mến.

6) Rồi này các Tỷ-kheo, trong khi hai vợ chồng ấy
đang đi trên con đường hoang vu, số lương thực ít ỏi
ấy đi đến hao mòn, khánh tận. Và một vùng hoang
vu còn lại chưa được họ vượt qua.

7) Rồi này các Tỷ-kheo, hai vợ chồng người ấy suy nghĩ: "Đồ lương thực ít ỏi của chúng ta đã bị hao mòn, khánh tận; còn lại vùng hoang vu này chưa được vượt qua; vậy chúng ta hãy giết đứa con một, khả ái, dễ thương này, làm thành thịt khô và thịt ướp, ăn thịt đứa con và vượt qua vùng hoang vu còn lại này, chớ để tất cả ba chúng đều bị chết hại ".

8) Rồi hai vợ chồng ấy giết đứa con một, khả ái, dễ
thương ấy, làm thịt khô và thịt ướp, ăn thịt người con
và vượt qua vùng hoang vu còn lại ấy. Họ vừa ăn thịt
con, vừa đập ngực ( than khóc): "Đứa con một ở đâu?
Đứa con một ở đâu?"

9) Này các Tỷ-kheo, các Ông nghĩ thế nào? Họ ăn
món ăn có phải để vui chơi? Hay họ ăn món ăn để
tham đắm? Hay họ ăn món ăn để trang sức? Hay
họ ăn món ăn để béo tốt?

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4047

- Thưa không phải vậy, bạch Thế Tôn.

10) - Có phải họ ăn các món ăn chỉ với mục đích vượt qua vùng hoang vu?

- Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

11) - Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Ta nói Đoàn thực cần phải nhận xét như vậy.

 Này các Tỷ-kheo, khi đoàn thực được hiểu biết,
thời lòng tham đối với năm dục trưởng dưỡng
được hiểu biết.
 Khi lòng tham đối với năm dục trưởng dưỡng
được hiểu biết, thời không còn kiết sử, do kiết
sử này, một vị Thánh đệ tử bị trói buộc để phải
sanh lại đời này.

12) Và này các Tỷ-kheo, xúc thực cần phải nhận xét như thế nào?

13) Này các Tỷ-kheo, ví như một con bò cái bị lở da, nếu nó đứng dựa vào tường, thời các sanh vật sống ở tường cắn nó. Nếu nó đứng dựa vào cây, thời các sanh vật sống ở cây cắn nó. Nếu nó đứng ở trong nước, thời các sanh vật sống ở trong nước cắn nó. Nếu nó đứng giữa hư không, thời các sanh vật giữa hư không cắn nó. Này các Tỷ-kheo, con bò cái ấy

MƯỜI HAI DUYÊN                                   4048

đứng dựa vào chỗ nào, thời các sanh vật trong các chỗ ấy cắn nó.

Như vậy, này các Tỷ-kheo, Ta nói Xúc thực cần phải được nhận xét.

14) Này các Tỷ-kheo, khi xúc thực được hiểu biết,
thời ba cảm thọ được hiểu biết. Khi ba cảm thọ được
hiểu biết, thời Ta nói rằng vị Thánh đệ tử không có
gì cần phải làm thêm nữa.

15) Và này các Tỷ-kheo, tư niệm thực cần phải nhận xét như thế nào?

16) Này các Tỷ-kheo, ví như một hố than hừng, sâu
hơn một thân người, chứa đầy than cháy đỏ rực, hừng
cháy không có khói. Rồi một người đi đến, muốn
sống, không muốn chết, muốn lạc, chán ghét khổ.
Rồi hai người lực sĩ đi đến, nắm chặt hai cánh tay
người ấy, kéo người ấy đến hố than hừng ấy. Này các
Tỷ-kheo, người ấy quyết chí muốn lánh xa, tinh cần
muốn lánh xa, phát nguyện muốn lánh xa (hố than
hừng ấy).

17) Vì sao? Này các Tỷ-kheo, người ấy chỉ nghĩ như sau: "Nếu ta rơi vào hố than hừng này, do nhân duyên ấy, ta đi đến chết, hay đi đến khổ gần như chết".

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4049

Như vậy, này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng Tư niệm thực cần phải nhận xét.

18) Này các Tỷ-kheo, khi tư niệm thực được hiểu
biết, thời ba ái được hiểu biết. Khi ba ái được hiểu
biết, Ta nói rằng vị Thánh đệ tử không có gì cần phải
làm thêm nữa.

19) Và này các Tỷ-kheo, thức thực cần phải nhận xét như thế nào?

20) Ví như, này các Tỷ-kheo, người ta bắt một
người ăn trộm, một người phạm tội, dẫn đến vua và
thưa: "Thưa Đại vương, người này là người ăn trộm,
một người phạm tội. Hãy trừng phạt người ấy nếu
như Ngài muốn". Vị vua nói như sau về người ấy:
"Các Ông hãy đi và đánh người này với một trăm hèo
vào buổi sáng". Và họ đánh người ấy với một trăm
hèo vào buổi sáng.

21) Rồi vị vua vào buổi trưa nói: "Này các Ông,
người ấy như thế nào?" -"Thưa Đại vương, người ấy
vẫn còn sống". Rồi vua nói về người ấy: "Này các
Ông, các Ông hãy đi và đánh người này một trăm
hèo vào buổi trưa". Và họ đánh người ấy một trăm
hèo vào buổi trưa.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4050

22) Rồi vị vua vào buổi chiều nói: "Này các Ông,
người ấy như thế nào?"-"Thưa Đại vương, người ấy
vẫn còn sống". Rồi vua nói về người ấy: "Này các
Ông, các Ông hãy đi và đánh người này một trăm
hèo vào buổi chiều".

23) Này các Tỷ-kheo, các Ông nghĩ thế nào? Người ấy trong ngày bị đánh đến ba trăm hèo, do nhân duyên ấy có cảm thọ khổ ưu không?

- Bạch Thế Tôn, chỉ bị đánh một hèo, do nhân duyên ấy có cảm thọ khổ ưu, còn nói gì bị đánh đến ba trăm hèo!

24) Như vậy, này các Tỷ-kheo, Ta nói Thức thực cần phải nhận xét.

25) Này các Tỷ-kheo, khi thức thực được hiểu rõ,
thời danh sắc được hiểu rõ. Khi danh sắc được hiểu
rõ, thời Ta nói rằng vị Thánh đệ tử không làm gì
thêm nữa.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4051

507 Thọ - Định nghĩa - 7 xứ và 3 cách - Kinh Bảy Xứ – Tương III, 116

Bảy Xứ – Tương III, 116 (Sattatthàna)

1-2) Nhân duyên ở Sàvatthi...

3) Vị Tỷ-kheo thiện xảo trong bảy xứ,
này các Tỷ-kheo, quán sát theo ba cách,
được gọi là một vị toàn vẹn trong Pháp và
Luật này, đã thành tựu viên mãn, một bậc
tối thượng nhân.

4) Này các Tỷ-kheo, thế nào là vị Tỷ- kheo thiện xảo trong bảy xứ?

5) Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo
biết rõ (pajànati) sắc, biết rõ sắc tập khởi,
biết rõ sắc đoạn diệt, biết rõ con đường
đưa đến sắc đoạn diệt, biết rõ vị ngọt của
sắc, biết rõ sự nguy hiểm của sắc, biết rõ
sự xuất ly của sắc.

6-8). .. biết rõ thọ... biết rõ tưởng... biết rõ các hành...

9). .. biết rõ thức, biết rõ thức tập khởi, biết rõ thức đoạn diệt, biết rõ con đường

MƯỜI HAI DUYÊN                                          4052

đưa đến thức đoạn diệt, biết rõ vị ngọt của thức, biết rõ sự nguy hiểm của thức, biết rõ sự xuất ly của thức.

10) Này các Tỷ-kheo, thế nào là sắc?

 Bốn đại chủng và sắc do bốn đại
chủng tạo thành. Này các Tỷ-
kheo, đây gọi là sắc.
 Do các món ăn tập khởi nên sắc tập
khởi.
 Do các món ăn đoạn diệt nên sắc
đoạn diệt.
 Đây là con đường Thánh đạo Tám
ngành đưa đến sắc đoạn diệt, tức là
chánh tri kiến... chánh định...

11) Duyên sắc khởi lên lạc hỷ gì, đây là
vị ngọt của sắc. Sự vô thường, khổ, chịu
sự biến hoại của sắc, đây là sự nguy hại
của sắc. Sự nhiếp phục dục tham đối với
sắc, sự đoạn tận dục tham đối với sắc, đây
là xuất ly của sắc.

12) Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn hay
Bà-la-môn nào thắng tri sắc là như vậy,
thắng tri sắc tập khởi là như vậy, thắng tri
sắc đoạn diệt là như vậy, thắng tri con

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4053

đường đưa đến sắc đoạn diệt là như vậy,
thắng tri vị ngọt của sắc là như vậy, thắng
tri sự nguy hiểm của sắc là như vậy, thắng
tri sự xuất ly của sắc là như vậy; họ
hướng về thực hiện yếm ly, ly tham, đoạn
diệt đối với sắc. Những thực hiện ấy, họ
khéo thực hiện. Những ai khéo thực hiện,
những vị ấy có chân đứng trong Pháp
và Luật này.

13) Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn hay
Bà-la-môn nào thắng tri sắc là như vậy,
thắng tri sắc tập khởi là như vậy, thắng tri
sắc đoạn diệt là như vậy, thắng tri vị ngọt
của sắc là như vậy, thắng tri sự nguy hiểm
của sắc là như vậy, thắng tri sự xuất ly
của sắc là như vậy; do yếm ly, ly tham,
đoạn diệt sắc, họ được giải thoát, không
có chấp thủ. Họ được khéo giải thoát.
Những ai được khéo giải thoát, họ được
vẹn toàn. Những ai vẹn toàn, thời không
thể nêu rõ sự luân chuyển của họ.

14) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là thọ?

 Này các Tỷ-kheo, có sáu thọ thân này: Thọ do nhãn xúc sanh... thọ do

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4054

ý xúc sanh. Này các Tỷ-kheo, đây
gọi là thọ.
 Do xúc tập khởi nên thọ tập khởi.
 Do xúc đoạn diệt nên thọ đoạn diệt.
 Đây là con đường Thánh đạo Tám
ngành đưa đến thọ đoạn diệt, tức là
chánh tri kiến... chánh định.

15) Do duyên thọ khởi lên lạc hỷ gì, đây
gọi là vị ngọt của thọ. Cảm thọ vô
thường, khổ, vô ngã, đây gọi là nguy
hiểm của thọ. Sự nhiếp phục dục tham, sự
đoạn tận dục tham đối với thọ, đây gọi là
xuất ly của thọ.

16) Này các Tỷ-kheo, các vị Sa-môn hay
Bà-la-môn nào thắng tri thọ là như vậy,
thắng tri thọ tập khởi là như vậy, thắng tri
thọ đoạn diệt là như vậy, thắng tri con
đường đưa đến thọ đoạn diệt là như vậy,
thắng tri vị ngọt của thọ là như vậy, thắng
tri sự nguy hiểm của thọ là như vậy, thắng
tri sự xuất ly của thọ là như vậy; họ
hướng về thực hiện yếm ly, ly tham, đoạn
diệt đối với thọ. Những thực hiện ấy, họ
khéo thực hiện. Những ai khéo thực

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4055

hiện, những vị ấy có chân đứng trong Pháp và Luật này.

17) Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn hay
Bà-la-môn nào thắng tri thọ là như vậy...
thời không thể nêu rõ sự luân chuyển
của họ.

18-20) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là tưởng?

 Này các Tỷ-kheo, có sáu tưởng thân
này: Sắc tưởng, thanh tưởng, hương
tưởng, vị tưởng, xúc tưởng, pháp
tưởng. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là
tưởng.
 Do xúc tập khởi nên tưởng tập khởi.
 Do xúc đoạn diệt nên tưởng đoạn
diệt.
 Đây là con đường Thánh đạo Tám
ngành đưa đến tưởng đoạn diệt...
thời không thể nêu rõ sự luân
chuyển của họ.

21) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các hành?

MƯỜI HAI DUYÊN                                  4056

 Này các Tỷ-kheo, có sáu tư thân:
Sắc tư... pháp tư. Này các Tỷ-kheo,
đây được gọi là các hành.
 Do xúc tập khởi nên các hành tập
khởi.
 Do xúc đoạn diệt nên các hành đoạn
diệt.
 Đây là con đường Thánh đạo tám
ngành, tức là chánh tri kiến... chánh
định.

22) Do duyên hành khởi lên lạc hỷ gì, đây
là vị ngọt của hành. Các hành vô thường,
khổ, vô ngã, đây là nguy hiểm của hành.
Sự nhiếp phục dục tham, sự đoạn tận dục
tham đối với các hành, đây là xuất ly của
các hành.

23-24) Này các Tỷ-kheo, những vị Sa-
môn hay Bà-la-môn nào thắng tri các
hành là như vậy, thắng tri các hành tập
khởi là như vậy, thắng tri các hành đoạn
diệt là như vậy, thắng tri con đường đưa
đến các hành đoạn diệt là như vậy; họ
hướng về thực hiện yếm ly, ly tham, đoạn
diệt đối với các hành. Những thực hiện
ấy, họ khéo thực hiện. Những ai khéo

MƯỜI HAI DUYÊN                                  4057

thực hiện, những vị ấy có chân đứng
trong Pháp và Luật này... Những ai được
vẹn toàn, thời không thể nêu rõ sự luân
chuyển của họ.

25) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là thức?

 Này các Tỷ-kheo, có sáu thức thân
này: Nhãn thức, nhĩ thức, tỷ thức,
thiệt thức, thân thức, ý thức. Này
các Tỷ-kheo, đây gọi là thức.
 Do danh sắc tập khởi nên thức tập
khởi.
 Do danh sắc đoạn diệt nên thức
đoạn diệt.
 Đây là con đường Thánh đạo Tám
ngành đưa đến thức đoạn diệt đối
với thức, tức là chánh tri kiến...
chánh định.

26) Do duyên thức khởi lên lạc hỷ gì, đây
là vị ngọt của thức. Thức vô thường, khổ,
vô ngã, đây là nguy hiểm của thức. Sự
nhiếp phục dục tham, sự đoạn tận dục
tham đối với thức, đây là xuất ly của thức.

27) Này các Tỷ-kheo, các vị Sa-môn hay Bà-la-môn nào thắng tri thức là như vậy,

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4058

thắng tri thức tập khởi là như vậy, thắng
tri thức đoạn diệt là như vậy, thắng tri con
đường đưa đến thức đoạn diệt là như vậy,
thắng tri vị ngọt của thức là như vậy,
thắng tri sự nguy hiểm của thức là như
vậy, thắng tri sự xuất ly của thức là như
vậy; họ hướng về thực hiện yếm ly, ly
tham, đoạn diệt đối với thức. Những thực
hiện ấy, họ khéo thực hiện. Những ai
khéo thực hiện, những vị ấy có chân
đứng trong Pháp và Luật này.

28) Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn hay
Bà-la-môn nào thắng tri thức là như vậy,
thắng tri thức tập khởi là như vậy, thắng
tri thức đoạn diệt là như vậy, thắng tri con
đường đưa đến thức đoạn diệt là như vậy,
thắng tri vị ngọt của thức là như vậy,
thắng tri sự nguy hiểm của thức là như
vậy, thắng tri sự xuất ly của thức là như
vậy; do yếm ly, ly tham, đoạn diệt thức,
họ giải thoát, không chấp thủ. Họ được
khéo giải thoát. Những ai được khéo giải
thoát, họ được vẹn toàn. Những ai được
vẹn toàn, thời không thể nêu rõ sự luân
chuyển của họ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4059

29) Này các Tỷ-kheo, như vậy là vị Tỷ- kheo thiện xảo trong bảy xứ.

30) Và này các Tỷ-kheo, như thế nào là vị Tỷ-kheo quán sát theo ba cách?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo quán
sát theo giới, quán sát theo xứ, quán sát
theo duyên khởi. Như vậy, này các Tỷ-
kheo, vị Tỷ-kheo quán sát theo ba cách.

31) Này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo thiện xảo trong bảy
xứ, quán sát theo ba cách, được gọi là một vị toàn
vẹn trong Pháp và Luật này, đã thành tựu viên
mãn, một vị tối thượng nhân.

Thuộc Sở Hữu – 354tu4

1) ...

2) Rồi Tôn giả Ananda đi đến Thế Tôn; sau khi đến...

3) Ngồi xuống một bên, Tôn giả Ananda bạch Thế Tôn:

-- Bạch Thế Tôn, thế nào là các thọ? Thế nào là thọ tập khởi? Thế nào là thọ đoạn diệt? Thế nào là con

MƯỜI HAI DUYÊN                                       4060

đường đưa đến thọ đoạn diệt? Thế nào là vị ngọt của thọ? Thế nào là sự nguy hiểm của thọ? Thế nào là sự xuất ly của thọ?

4) -- Có ba thọ này, này Ananda, lạc thọ, khổ thọ, bất khổ bất lạc thọ. Này Ananda, đây gọi là các thọ. Do xúc tập khởi nên thọ tập khởi. Do xúc đoạn diệt nên thọ đoạn diệt. Con đường Thánh đạo Tám ngành là con đường đưa đến thọ đoạn diệt, tức là chánh tri kiến... chánh định. Do duyên thọ khởi lên lạc hỷ nào, đấy là vị ngọt của thọ. Sự vô thường, khổ, biến hoại của thọ là sự nguy hiểm của thọ. Sự nhiếp phục dục và tham (chandaràga) đối với thọ, sự đoạn tận dục và tham là sự xuất ly của thọ.

5) Này Ananda, Ta tuyên bố rằng đoạn diệt
(nirodho) các hành là tuần tự. Khi chứng Thiền thứ
nhất, lời nói được đoạn diệt. Khi chứng Thiền thứ
hai, tầm tứ được đoạn diệt... Khi chứng Diệt thọ
tưởng định, tưởng và thọ được đoạn diệt. Đối với Tỷ-
kheo đã đoạn tận các lậu hoặc, tham được đoạn diệt,
sân được đoạn diệt, si được đoạn diệt.

6) Này Ananda, Ta tuyên bố rằng tịnh chỉ (vùpasamo) các hành là tuần tự. Khi chứng Thiền thứ nhất, lời nói được tịnh chỉ. Khi chứng Thiền thứ hai, tầm tứ được tịnh chỉ... Khi chứng Diệt thọ tưởng định, tưởng và thọ được tịnh chỉ. Đối với Tỷ-kheo đã

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4061

đoạn tận các lậu hoặc, tham được tịnh chỉ, sân được tịnh chỉ, si được tịnh chỉ.

7) Này Ananda, Ta tuyên bố rằng khinh an
(passadhi) các hành là tuần tự. Khi chứng Thiền
thứ nhất, lời nói được khinh an. Khi chứng Thiền thứ
hai, tầm tứ được khinh an... Khi chứng Diệt thọ
tưởng định, tưởng và thọ được khinh an. Đối với Tỷ-
kheo đã đoạn tận các lậu hoặc, tham được khinh an,
sân được khinh an, si được khinh an.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4062

508 Thọ - Định nghĩa - Kinh MỘT PHÁP MÔN QUYẾT TRẠCH – Tăng III, 209

MỘT PHÁP MÔN QUYẾT TRẠCH – Tăng III, 209

1. - Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ thuyết cho các Thầy
pháp môn thể nhập, pháp môn pháp. Hãy nghe
và tác ý, Ta sẽ giảng.
- Thưa vâng, bạch Thế Tôn.
Các vị Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói
như sau:
2. -Và này các Tỷ-kheo, thế nào là pháp môn thể
nhập (quyết trạch), pháp môn pháp?
- Này các Tỷ-kheo, cần phải biết các dục, cần phải
biết duyên khởi các dục, cần phải biết các dục sai
biệt, cần phải biết các dục dị thục, cần phải biết
các dục đoạn diệt, cần phải biết con đường đưa
đến các dục đoạn diệt.
- Này các Tỷ-kheo, cần phải biết cảm thọ, cần phải
biết các cảm thọ duyên khởi, cần phải biết các cảm
thọ sai biệt, cần phải biết các cảm thọ dị thục, cần
phải biết cấc cảm thọ đoạn diệt, cần phải biết con
đường đưa đến các cảm thọ đoạn diệt.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4063

- Này các Tỷ-kheo, cần phải biết các tưởng, cần
phải biết các tưởng duyên khởi, cần phải biết các
tưởng sai biệt, cần phải biết các tưởng dị thục, cần
phải biết các tưởng đoạn diệt, cần phải biết con
đường đưa đến các tưởng đoạn diệt.
- Này các Tỷ-kheo, cần phải biết các lậu hoặc, cần
phải biết các lậu hoặc duyên khởi, cần phải biết
các lậu hoặc sai biệt, cần phải biết các lậu hoặc dị
thục, cần phải biết các lậu hoặc đoạn diệt, cần phải
biết con đường đưa đến các lậu hoặc đoạn diệt.
- Này các Tỷ-kheo, cần phải biết nghiệp, cần phải
biết duyên khởi các nghiệp, cần phải biết các
nghiệp sai biệt, cần phải biết các nghiệp dị thục,
cần phải biết các nghiệp đoạn diệt, cần phải biết
con đường đưa đến nghiệp đoạn diệt.
- Này các Tỷ-kheo, cần phải biết khổ, cần phải biết
khổ duyên khởi, cần phải biết khổ sai biệt, cần
phải biết khổ dị thục, cần phải biết khổ đoạn diệt,
cần phải biết con đường đưa đến khổ đoạn diệt.
3. Này các Tỷ-kheo, cần phải biết các dục, cần phải
biết các dục duyên khởi, cần phải biết các dục sai
biệt, cần phải biết các dục dị thục, cần phải biết các
dục đoạn diệt, cần phải biết con đường đưa đến các
dục đoạn diệt, đã được nói như vậy. Và do duyên gì
được nói như vậy?
Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các dục?

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4064

- Này các Tỷ-kheo, có năm dục trưởng dưỡng này:
Các sắc do mắt nhận thức, khả lạc, khả hỷ, khả ý,
khả ái, liên hệ đến dục, hấp dẫn. Các tiếng do nhận
thức... các hương do nhận thức... các vị do nhận
thức... các xúc do thân nhận thức... khả lạc, khả
hỷ, khả ý, khả ái, liên hệ đến dục, hấp dẫn. Này
các Tỷ-kheo, dầu chúng không phải dục, chúng
được gọi là dục trưởng dưỡng trong giới luật của
bậc Thánh.
- Các tư duy tham ái,
Là dục của con người,
Các hoa mỹ ở đời,
Chúng không phải là dục,
- Các tư duy tham ái
Là dục của con người,
Các hoa mỹ an trú
Như vậy ở trên đời,
Ở đây những bậc Trí,
Nhiếp phục được lòng dục.
4. Này các Tỷ-kheo, thế nào là các dục duyên khởi?
- Xúc, này các Tỷ-kheo, là các dục duyên khởi.
Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các dục sai biệt?
- Này các Tỷ-kheo, dục trên các sắc là khác, dục
trên các tiếng là khác, dục trên các hương là khác,
dục trên các vị là khác, dục trên các xúc là khác.
Này các Tỷ-kheo, đây là các dục sai biệt.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4065

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các dục dị thục?
- Này các Tỷ-kheo, khi muốn một cái gì, sanh khởi
một tự ngã khởi lên từ vật ấy, từ vật ấy, để dự phần
phước đức, hay để dự phần không phước đức. Này
các Tỷ-kheo, đây gọi là các dục dị thục.
Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các dục đoạn diệt?
- Này các Tỷ-kheo, Xúc đoạn diệt là dục đoạn diệt.
Đây là con đường Thánh đạo tám ngành đưa đến
các dục đoạn diệt. Tức là chánh tri kiến, chánh tư
duy, chánh ngữ, chánh nghiệp, chánh mạng,
chánh tinh tấn, chánh niệm, chánh định.
Khi nào, này các Tỷ-kheo, vị Thánh đệ tử rõ biết các
dục như vậy, rõ biết các dục sanh khởi như vậy, rõ
biết các dục sai biệt như vậy, rõ biết các dục dị thục
như vậy, rõ biết các dục đoạn diệt như vậy, rõ biết
con đường đưa đến các dục đoạn diệt như vậy, khi
ấy, vị ấy được rõ biết Phạm hạnh thế nhập này như
là các dục đoạn diệt.
Này các Tỷ-kheo, cần phải biết các dục... cần phải
biết con đường đưa đến dục đoạn diệt, đã được nói
như vậy. Chính do duyên này, đã được nói như vậy.
-----------------------
5. Này các Tỷ-kheo, cần phải biết các cảm thọ, cần
phải biết các cảm thọ duyên khởi, cần phải biết các
cảm thọ sai biệt, cần phải biết các cảm thọ dị thục,

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4066

cần phải biết cấc cảm thọ đoạn diệt, cần phải biết con
đường đưa đến các cảm thọ đoạn diệt, đã được nói
như vậy. Do duyên gì đã được nói như vậy?
Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các cảm thọ?
- Này các Tỷ-kheo, có ba cảm thọ này: lạc thọ, khổ
thọ, phi khổ phi lạc thọ.
6. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các cảm thọ sanh
khởi?
- Này các Tỷ-kheo, Xúc là các cảm thọ sanh khởi.
Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các cảm thọ sai biệt?
- Này các Tỷ-kheo, có các lạc thọ liên hệ đến vật
chất, có các lạc thọ không liên hệ đến vật chất; có
các khổ thọ liên hệ đến vật chất, có các khổ thọ
không liên hệ đến vật chất; có các cảm thọ không
khổ không lạc liên hệ đến vật chất, có các cảm thọ
không khổ không lạc không liên hệ đến vật chất.
Này các Tỷ-kheo, đây gọi là các cảm thọ sai biệt.
Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các cảm thọ dị thục?
- Này các Tỷ-kheo, khi nào cảm thọ cái gì, sanh
khởi một tự ngã khởi lên từ vật ấy, từ vật ấy, để
dự phần phước đức, hay để dự phần không phước
đức. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là các cảm thọ dị
thục.
Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các cảm thọ đoạn
diệt?

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4067

- Này các Tỷ-kheo, Xúc đoạn diệt, là các cảm thọ
đoạn diệt. Đây là con đường Thánh đạo tám ngành
đưa đến các cảm thọ đoạn diệt. Tức là chánh tri
kiến... chánh định.
Và khi nào, này các Tỷ kheo, vị Thánh đệ tử rõ biết
các cảm thọ như vậy, rõ biết các cảm thọ sanh khởi
như vậy, rõ biết các cảm thọ sai biệt như vậy, rõ biết
các cảm thọ dị thục như vậy, rõ biết các cảm thọ
đoạn diệt như vậy, khi ấy, vị ấy được rõ biết Phạm
hạnh thể nhập này như là các cảm thọ đoạn diệt.
Này các Tỷ-kheo, cần phải biết các cảm thọ... cần
phải biết con đường đưa đến các cảm thọ đoạn diệt,
đã được nói như vậy. Chính do duyên này, đã được
nói như vậy.
------------------------
7. Này các Tỷ-kheo, cần phải biết các tưởng... cần
phải biết con đường đưa đến các tưởng đoạn diệt, đã
được nói như vậy. Do duyên gì đã được nói như vậy?
Này các Tỷ-kheo, thế nào là các tưởng?
Này các Tỷ-kheo, có sáu tưởng này: Sắc tưởng,
thanh tưởng, hương tưởng, vị tưởng, xúc tưởng, pháp
tưởng.
8. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là tưởng sanh khởi?
- Này các Tỷ-kheo, Xúc là các tưởng sanh khởi.
Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các tưởng sai biệt?

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4068

- Này các Tỷ-kheo, các tưởng trong các sắc là khác,
các tưởng trong các tiếng là khác, các tưởng trong
các hương là khác, các tưởng trong các vị là khác,
các tưởng trong các xúc là khác, các tưởng trong
các pháp là khác. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là các
tưởng sai biệt.
Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các tưởng dị thục?
- Này các Tỷ-kheo, Ta tuyên bố rằng các Tưởng
là kết quả của thói quen, khi nào người ta biết
sự vật như thế nào, như thế nào, người ta nói sự
vật ấy như sau, như sau: "Như vậy tôi tưởng". Này
các Tỷ-kheo, đây gọi là các tưởng dị thục.
Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các tưởng đoạn diệt?
- Xúc đoạn diệt, này các Tỷ-kheo, là tưởng đoạn
diệt. Đây là Thánh đạo tám ngành đưa đến các
tưởng đoạn diệt. Tức là chánh tri kiến... chánh
định.
Khi nào này các Tỷ-kheo, vị Thánh đệ tử rõ biết các
tưởng như vậy, rõ biết các tưởng sanh khởi như vậy,
rõ biết các tưởng sai biệt như vậy, rõ biết các tưởng
dị thục như vậy, rõ biết các tưởng đoạn diệt như vậy,
rõ biết con đường đưa đến các tưởng đoạn diệt như
vậy, khi ấy, vị ấy được rõ biết Phạm hạnh thể nhập
này như là các tưởng đoạn diệt.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4069

Này các Tỷ-kheo, cần phải biết các tưởng... cần phải
biết con đường đưa đến các tưởng đoạn diệt, đã được
nói như vậy. Chính do duyên này đã được nói như
vậy.
------------------------
9. Này các Tỷ-kheo, cần phải biết các lậu hoặc...
cần phải biết con đường đưa đến các lậu hoặc đoạn
diệt, đã được nói như vậy. Chính do duyên nào đã
được nói như vậy?
Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các lậu hoặc?
- Này các Tỷ-kheo, có ba lậu hoặc này: dục lậu, hữu
lậu, vô minh lậu.
10. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các lậu hoặc sanh
khởi?
- Này các Tỷ-kheo, Vô minh là các lậu hoặc sanh
khởi.
Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các lậu hoặc sai biệt?
- Này các Tỷ-kheo, có các lậu hoặc đưa đến địa
ngục, có các lậu hoặc đưa đến bàng sanh, có các
lậu hoặc đưa đến ngạ quỷ, có các lậu hoặc đưa đến
thế giới loài người, có các lậu hoặc đưa đến thế
giới chư Thiên. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là các
lậu hoặc sai biệt.
Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các lậu hoặc dị thục?

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4070

- Này các Tỷ-kheo, khi nào vì vô minh cái gì sanh
khởi, một tự ngã khởi lên từ vật ấy, từ vật ấy, để
dự phần phước đức, hay để dự phần không phước
đức. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là các lậu hoặc dị
thục.
Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các lậu hoặc đoạn
diệt?
- Này các Tỷ-kheo, Vô minh đoạn diệt là các lậu
đoạn diệt.
- Đây là con đường Thánh đạo tám ngành đưa đến
các lậu hoặc đoạn diệt. Tức là chánh tri kiến...
chánh định.
Khi nào, này các Tỷ-kheo, vị Thánh đệ tử rõ biết các
lậu hoặc là như vậy, rõ biết các lậu hoặc sanh khởi
như vậy, rõ biết các lậu hoặc sai biệt như vậy, rõ biết
các lậu hoặc dị thục như vậy, rõ biết các lậu hoặc
đoạn diệt như vậy, rõ biết con đường đưa đến các lậu
hoặc đoạn diệt như vậy, khi ấy, vị ấy được rõ biết
Phạm hạnh thể nhập này như là các lậu hoặc đoạn
diệt.
Này các Tỷ-kheo, cần phải biết các lậu hoặc....cần
phải biết con đường đưa đến các lậu hoặc đoạn diệt,
đã được nói như vậy. Chính do duyên này đã được
nói như vậy.
--------------------------

MƯỜI HAI DUYÊN                                       4071

11. Này các Tỷ-kheo, cần phải biết các nghiệp...
cần phải biết con đường đưa đến các nghiệp đoạn
diệt được nói như vậy. Do duyên gì được nói như
vậy?
Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các nghiệp?
- Này các Tỷ-kheo, Ta tuyên bố rằng suy tư là
nghiệp; sau khi suy tư, tạo nghiệp về thân, về
lời, về ý.
12. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các nghiệp sanh
khởi?
- Này các Tỷ-kheo, Xúc là các nghiệp sanh khởi.
Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các nghiệp sai biệt?
Này các Tỷ-kheo,
- Có nghiệp đưa đến cảm thọ ở địa ngục,
- Có nghiệp đưa đến cảm thọ loài bàng sanh,
- Có nghiệp đưa đến cảm thọ cõi ngạ quỷ,
- Có nghiệp đưa đến cảm thọ thế giới loài Người,
- Có nghiệp đưa đến cảm thọ thế giới chư Thiên.
Này các Tỷ-kheo, đây gọi là các nghiệp sai biệt.
Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các nghiệp dị thục?
- Này các Tỷ-kheo, Ta tuyên bố rằng có ba loại
nghiệp dị thục: Ở ngay đời hiện tại, hay ở đời sau,

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4072

hay ở một đời sau nữa. Này các Tỷ-kheo, đây là
các nghiệp dị thục.
Và này các Tỷ-kheo, thế nào là nghiệp đoạn diệt?
- Này các Tỷ-kheo, Xúc đoạn diệt là nghiệp đoạn
diệt.
- Đây là Thánh đạo tám ngành, con đường đưa đến
các nghiệp đoạn diệt. Đó là chánh tri kiến... chánh
định.
Khi nào, này các Tỷ-kheo, vị Thánh đệ tử rõ biết các
nghiệp như vậy, rõ biết các nghiệp sanh khởi như
vậy, rõ biết các nghiệp sai biệt như vậy, rõ biết các
nghiệp dị thục như vậy, rõ biết các nghiệp đoạn diệt
như vậy, rõ biết con đường đưa đến các nghiệp đoạn
diệt như vậy, khi ấy, vị ấy rõ biết Phạm hạnh thể
nhập này như là các nghiệp đoạn diệt.
Này các Tỷ-kheo, cần phải biết các nghiệp... cần phải
rõ biết con đường đưa đến các nghiệp đoạn diệt, đã
được nói như vậy. Chính do duyên này đã được nói
như vậy.
------------------------
13. Này các Tỷ-kheo, cần phải biết Khổ, cần phải
biết khổ sanh khởi, cần phải biết khổ sai biệt, cần
phải biết khổ dị thục, cần phải biết khổ đoạn diệt, cần
phải biết con đường đưa đến khổ đoạn diệt, đã được

MƯỜI HAI DUYÊN                                       4073

nói như vậy. Chính do duyên gì đã được nói như
vậy?
Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Khổ?
- Sanh là khổ, già là khổ, bệnh là khổ, chết là khổ,
sầu bi khổ não là khổ, cầu không được là khổ, tóm
lại năm thủ uẩn là khổ.
14. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là khổ sanh khởi?
- Ái, này các Tỷ-kheo, là khổ sanh khởi.
Và này các Tỷ-kheo, thế nào là khổ sai biệt?
- Này các Tỷ-kheo có khổ lớn, có khổ nhỏ, có khổ
chậm biến, có khổ mau biến. Này các Tỷ-kheo,
đây là khổ sai biệt.
Và này các Tỷ-kheo, thế nào là khổ dị thục?
- Này các Tỷ-kheo, ở đây có hạng người bị khổ
chinh phục, tâm bị trói buộc, ưu sầu, bi thảm, than
van, đập ngực, khóc lóc, đi đến bất tỉnh. Do bị khổ
chinh phục, tâm bị trói buộc, nên đi tìm phía bên
ngoài xem có ai biết được một câu, hai câu thần
chú đề đoạn diệt khổ này.
- Này các Tỷ-kheo, Ta tuyên bố rằng khổ đem lại
kết quả mê loạn, đem lại kết quả tìm kiếm. Này
các Tỷ-kheo, đây gọi là khổ dị thục.
Và này các Tỷ-kheo, thế nào là khổ đoạn diệt?

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4074

- Ái đoạn diệt, này các Tỷ-kheo, là khổ đoạn diệt.
Đây là Thánh đạo tám ngành đưa đến khổ đoạn
diệt. Đó là chánh kiến... chánh định.
Này các Tỷ-kheo, khi nào Thánh đệ tử rõ biết khổ
như vậy, rõ biết khổ sanh khởi như vậy, rõ biết khổ
sai biệt như vậy, rõ biết khổ dị thục như vậy, rõ biết
khổ đoạn diệt như vậy, rõ biết con đường đưa đến
khổ đoạn diệt như vậy, khi ấy, vị ấy được rõ biết
Phạm hạnh thể nhập này như là khổ đoạn diệt.
Này các Tỷ-kheo, cần phải biết khổ, cần phải biết
khổ sanh khởi, cần phải biết khổ sai biệt, cần phải
biết khổ dị thục, cần phải biết khổ đoạn diệt, cần phải
biết con đường đưa đến khổ đoạn diệt, đã được nói
như vậy. Chính do duyên này, đã được nói như vậy.
Này các Tỷ-kheo, đây là thể nhập pháp môn, pháp
pháp môn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       4075

509 Thọ - Định nghĩa - Kinh Thủ Chuyển – Tương III, 11

Thủ Chuyển – Tương III, 11

1-2) Nhân duyên ở Sàvatthi...

3) Này các Tỷ-kheo, có năm thủ uẩn này. Thế nào là năm? Sắc thủ uẩn, thọ thủ uẩn, tưởng thủ uẩn, hành thủ uẩn, thức thủ uẩn.

4) Này các Tỷ-kheo, khi nào Ta chưa như thật thắng
tri năm thủ uẩn này theo bốn chuyển, thì cho đến
khi ấy, này các Tỷ-kheo, đối với thế giới chư Thiên,
Ma, Phạm thiên, cùng với quần chúng Sa-môn, Bà-
la-môn, chư Thiên và loài Người, Ta không xác
chứng rằng Ta đã chứng được vô thượng Chánh
Đẳng Chánh Giác.

5) Nhưng này các Tỷ-kheo, khi nào Ta đã như thật
thắng tri năm thủ uẩn này theo bốn chuyển, cho
đến khi ấy, này các Tỷ-kheo, đối với thế giới chư
Thiên, Ma, Phạm thiên, cùng với quần chúng Sa-
môn, Bà-la-môn, chư Thiên và loài Người, Ta xác
chứng rằng Ta đã chứng được vô thượng Chánh
Đẳng Chánh Giác.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4076

6) Và thế nào là bốn chuyển?

- Ta đã thắng tri sắc,
- Ta đã thắng tri sắc tập khởi,
- Ta đã thắng tri sắc đoạn diệt,
- Ta đã thắng tri con đường đưa đến sắc đoạn
diệt.

Ta đã thắng tri thọ... tưởng... hành...

- Ta đã thắng tri thức,
- Ta đã thắng tri thức tập khởi,
- Ta đã thắng tri thức đoạn diệt,
- Ta đã thắng tri con đường đưa đến thức đoạn
diệt.

7) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là sắc?

- Bốn đại chủng và sắc do bốn đại chủng tạo thành.
Này các Tỷ-kheo, đấy được gọi là sắc.
- Do các thức ăn tập khởi nên sắc tập khởi.
- Do các thức ăn đoạn diệt nên sắc đoạn diệt.
- Và con đường đưa đến sắc đoạn diệt là con đường
Thánh đạo Tám ngành, tức là chánh tri kiến,
chánh tư duy, chánh ngữ, chánh nghiệp, chánh
mạng, chánh tinh tấn, chánh niệm, chánh định.

MƯỜI HAI DUYÊN                                  4077

8) Này các Tỷ-kheo, các vị Sa-môn hay Bà-la-môn
nào do thắng tri sắc như vậy; do thắng tri sắc tập
khởi như vậy, do thắng tri sắc đoạn diệt như vậy, do
thắng tri con đường đưa đến sắc đoạn diệt như vậy,
họ hướng về thực hiện yếm ly, ly tham, đoạn diệt sắc.
Những thực hiện ấy, họ khéo thực hiện. Những ai
khéo thực hiện, những vị ấy có chân đứng trong
Pháp và Luật này.

9) Và này các Tỷ-kheo, những vị Sa-môn hay Bà-la-
môn nào thắng tri sắc là như vậy, thắng tri sắc tập
khởi là như vậy, thắng tri sắc đoạn diệt là như vậy,
thắng tri con đường đưa đến sắc đoạn diệt là như
vậy; do yếm ly, ly tham, đoạn diệt sắc, họ được giải
thoát, không có chấp thủ. Họ được khéo giải thoát.
Những ai được khéo giải thoát, họ được vẹn toàn.
Những ai được vẹn toàn, thời không thể nêu rõ sự
luân chuyển của họ.

10) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là thọ?

- Này các Tỷ-kheo, có sáu thọ thân này: thọ do nhãn
xúc sanh, thọ do nhĩ xúc sanh, thọ do tỷ xúc sanh,
thọ do thiệt xúc sanh, thọ do thân xúc sanh, thọ do
ý xúc sanh. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là thọ.
- Do xúc tập khởi nên thọ tập khởi.
- Do xúc đoạn diệt nên thọ đoạn diệt.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4078

- Đây là con đường Thánh đạo Tám ngành đưa đến thọ đoạn diệt, tức là chánh tri kiến, chánh tư duy... chánh định.

11) Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn hay Bà-la-môn
nào thắng tri thọ là như vậy, thắng tri thọ tập khởi là
như vậy, thắng tri thọ đoạn diệt là như vậy, thắng tri
con đường đưa đến thọ đoạn diệt là như vậy, họ
hướng về thực hiện yếm ly, ly tham, đoạn diệt thọ.
Những thực hiện ấy, họ khéo thực hiện. Những ai
khéo thực hiện, những vị ấy có chân đứng trong Pháp
và Luật này.

12) Và này các Tỷ-kheo, những vị Sa-môn hay Bà-
la-môn nào thắng tri thọ là như vậy... thắng tri con
đường đưa đến thọ đoạn diệt là như vậy... thời không
thể nêu rõ sự luân chuyển của họ!

13-15) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là tưởng?

- Này các Tỷ-kheo, có sáu tưởng thân này: sắc
tưởng, thanh tưởng, hương tưởng, vị tưởng, xúc
tưởng, pháp tưởng. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là
tưởng.
- Do xúc tập khởi nên tưởng tập khởi.
- Do xúc đoạn diệt nên tưởng đoạn diệt.
- Đây là con đường Thánh đạo tám ngành đưa đến
tưởng đoạn diệt, tức là chánh tri kiến, chánh tư

MƯỜI HAI DUYÊN                                       4079

duy... chánh định... thời không thể nêu rõ sự luân chuyển của họ.

16) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hành?

- Có sáu tư thân này: sắc tư, thanh tư, hương tư, vị
tư, xúc tư, pháp tư. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là
hành.
- Do xúc tập khởi nên các hành tập khởi.
- Do xúc đoạn diệt nên các hành đoạn diệt.
- Đây là con đường Thánh đạo Tám ngành đưa đến
đoạn diệt, tức là chánh tri kiến... chánh định.

17) Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn hay Bà-la-môn nào thắng tri các hành là như vậy, thắng tri các hành tập khởi là như vậy, thắng tri các hành đoạn diệt là như vậy, thắng tri con đường đưa đến các hành đoạn diệt là như vậy, họ hướng về thực hiện yếm ly, ly tham, đoạn diệt các hành. Những thực hiện ấy, họ khéo thực hiện. Những ai khéo thực hiện, những vị ấy có chân đứng trong Pháp và Luật này.

18) Và này các Tỷ-kheo, những vị Sa-môn hay Bà- la-môn nào thắng tri các hành là như vậy, thắng tri các hành tập khởi là như vậy, thắng tri các hành đoạn diệt là như vậy, thắng tri con đường đưa đến các hành đoạn diệt là như vậy; do yếm ly, ly tham, đoạn diệt các hành, họ giải thoát, không có chấp thủ. Họ được

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4080

khéo giải thoát. Những ai được khéo giải thoát, họ được vẹn toàn. Những ai được vẹn toàn, thời không thể nêu rõ sự luân chuyển của họ.

19) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là thức?

- Có sáu thức thân này, này các Tỷ -kheo, (tức là)
nhãn thức, nhĩ thức, tỷ thức, thiệt thức, thân thức,
ý thức. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là thức.
- Do danh sắc tập khởi nên thức tập khởi.
- Do danh sắc đoạn diệt nên thức đoạn diệt.
- Đây là con đường Thánh đạo tám ngành đưa đến
thức đoạn diệt, tức là chánh tri kiến, chánh tư
duy... chánh định.

20) Này các Tỷ-kheo, những vị Sa-môn hay Bà-la-
môn nào thắng tri thức là như vậy, thắng tri thức
tập khởi là như vậy, thắng tri thức đoạn diệt là như
vậy, thắng tri con đường đưa đến thức đoạn diệt là
như vậy, họ hướng về thực hiện yếm ly, ly tham,
đoạn diệt thức. Những thực hiện ấy, họ khéo thực
hiện. Những ai khéo thực hiện, những vị ấy có
chân đứng trong Pháp và Luật này.

21) Và này các Tỷ-kheo, những vị Sa-môn hay Bà- la-môn nào thắng tri thức là như vậy, thắng tri thức tập khởi là như vậy, thắng tri thức đoạn diệt là như vậy, thắng tri con đường đưa đến thức đoạn diệt là

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4081

như vậy; do yếm ly, ly tham, đoạn diệt thức, họ được
giải thoát, không có chấp thủ. Họ được khéo giải
thoát. Những ai khéo giải thoát, họ được vẹn toàn.
Những ai được vẹn toàn, thời không thể nêu rõ sự
luân chuyển của họ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4082

510 Thọ - Định nghĩa - Kinh Đáng Được Ăn – Tương III, 161

Đáng Được Ăn – Tương III, 161

1-2) Nhân duyên ở Sàvatthi...

3) Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn hay Bà-la-môn
nào có nhớ đến các đời sống ở các kiếp trước, tất cả
họ đều nhớ đến năm thủ uẩn hay nhớ đến một
trong những uẩn này.

4) Thế nào là năm?

- Này các Tỷ-kheo, có người nhớ rằng: "Trong quá
khứ, thân ta như thế này". Nhớ như vậy, vị ấy nhớ
đến sắc.
- Hay có người nhớ rằng: "Trong quá khứ, ta có
cảm thọ như thế này". Nhớ như vậy, vị ấy nhớ đến
thọ.
- Hay có người nhớ rằng: "Trong quá khứ ta có
tưởng... có các hành... có thức như thế này". Nhớ
như vậy, vị ấy nhớ đến thức.

5) Này các Tỷ-kheo, thế nào gọi là sắc?

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4083

Bị thay đổi, này các Tỷ-kheo, nên gọi là sắc. Bị thay đổi bởi cái gì? Bị thay đổi bởi lạnh, bị thay đổi bởi nóng, bị thay đổi bởi đói, bị thay đổi bởi khát, bị thay đổi bởi sự xúc chạm của ruồi, muỗi, gió, sức nóng và rắn. Bị thay đổi, này các Tỷ-kheo, nên gọi là sắc.

6) Này các Tỷ-kheo, thế nào gọi là thọ?

Được cảm thọ, này các Tỷ-kheo, nên gọi là thọ. Cảm
thọ gì? Cảm thọ lạc, cảm thọ khổ, cảm thọ phi khổ
phi lạc. Được cảm thọ, này các Tỷ-kheo, nên gọi là
thọ.

7) Này các Tỷ-kheo, thế nào gọi là tưởng?

Nhận rõ, này các Tỷ-kheo, nên gọi là tưởng. Nhận
rõ gì? Nhận rõ màu xanh, nhận rõ màu vàng, nhận rõ
màu đỏ, nhận rõ màu trắng. Nhận rõ, này các Tỷ-
kheo, nên gọi là tưởng.

8) Này các Tỷ-kheo, thế nào gọi là hành?

Làm cho hiện hành (pháp) hữu vi nên gọi là hành. Làm cho hiện hành (pháp) hữu vi gì? Làm cho hiện hành sắc với sắc tánh, làm cho hiện hành thọ với thọ tánh, làm cho hiện hành tưởng với tưởng tánh, làm cho hiện hành các hành với hành tánh, làm cho hiện

MƯỜI HAI DUYÊN                                        4084

hành thức với thức tánh. Làm cho hiện hành (pháp) hữu vi, này các Tỷ-kheo, nên gọi là các hành.

9) Và này các Tỷ-kheo, thế nào gọi là thức?

Rõ biết, này các Tỷ-kheo, nên gọi là thức. Rõ biết
gì? Rõ biết chua, rõ biết đắng, rõ biết cay, rõ biết
ngọt, rõ biết chất kiềm... rõ biết không phải chất
kiềm, rõ biết mặn, rõ biết không mặn. Rõ biết, này
các Tỷ-kheo, nên gọi là thức.

10) Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Đa văn Thánh đệ tử suy nghĩ như sau: "Nay ta bị sắc chinh phục. Trong thời quá khứ, ta cũng bị sắc chinh phục, như ta bị sắc hiện tại chinh phục. Nếu ta hoan hỷ đối với sắc vị lai, thời trong vị lai, ta sẽ bị sắc chinh phục, như nay ta bị sắc hiện tại chinh phục". Do suy nghĩ như vậy, vị ấy không có luyến tiếc đối với sắc quá khứ, không có hoan hỷ đối với sắc vị lai, và thực hành sự yếm ly, ly tham, đoạn diệt đối với sắc hiện tại.

12) "Ta nay bị thọ chinh phục. Trong thời quá khứ, ta cũng bị thọ chinh phục như vậy, như nay ta bị thọ hiện tại chinh phục. Nếu ta hoan hỷ đối với thọ vị lai, thời trong thời vị lai, ta sẽ bị thọ chinh phục, như nay ta bị thọ hiện tại chinh phục". Do suy nghĩ như vậy, vị ấy không luyến tiếc đối với thọ quá khứ, không có

MƯỜI HAI DUYÊN                                        4085

hoan hỷ đối với thọ vị lai, và thực hành sự yếm ly, ly tham, đoạn diệt đối với thọ hiện tại.

13) "Ta nay bị tưởng chinh phục..".

14) "Ta nay bị các hành chinh phục..".

15) "Ta nay bị thức chinh phục. Trong thời quá khứ,
ta cũng bị thức chinh phục như vậy, như nay ta bị
thức hiện tại chinh phục. Nếu ta hoan hỷ đối với thức
vị lai, thời trong thời vị lai, ta sẽ bị thức chinh phục,
như nay ta bị thức hiện tại chinh phục". Do suy nghĩ
như vậy, vị ấy không có luyến tiếc đối với thức quá
khứ, không có hoan hỷ đối với thức tương lai, và thực
hành sự yếm ly, ly tham, đoạn diệt đối với thức hiện
tại.

16) Này các Tỷ-kheo, các Ông nghĩ thế nào, sắc là thường hay vô thường?

- Là vô thường, bạch Thế Tôn.

- Cái gì vô thường là khổ hay lạc?

- Là khổ, bạch Thế Tôn.

- Cái gì vô thường, khổ, chịu sự biến hoại, có hợp lý chăng khi quán cái ấy là: "Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi"?

MƯỜI HAI DUYÊN                                         4086

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

17-19) Thọ... Tưởng... Các hành...

20) Thức là thường hay vô thường?

- Vô thường, bạch Thế Tôn.

- Cái gì vô thường là khổ hay lạc?

- Là khổ, bạch Thế Tôn.

- Cái gì vô thường, khổ, chịu sự biến hoại, có hợp lý chăng khi quán cái ấy là: " Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi "?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

21) Do vậy, này các Tỷ-kheo, đối với sắc quá khứ,
vị lai, hiện tại, thuộc nội hay ngoại, thô hay tế, liệt
hay thắng... xa hay gần; tất cả sắc cần phải như thật
quán với chánh trí tuệ là: "Cái này không phải của
tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự
ngã của tôi ".

22) Đối với thọ...

23) Đối với tưởng...

24) Đối với các hành..

MƯỜI HAI DUYÊN                                       4087

25) Đối với thức quá khứ, vị lai, hiện tại, thuộc nội hay ngoại, thô hay tế, liệt hay thắng, xa hay gần; tất cả thức đều phải như thật quán với chánh trí tuệ là: "Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi".

26) Này các Tỷ-kheo, đây gọi là vị Thánh đệ tử giảm thiểu, không tăng trưởng, từ bỏ, không chấp thủ, xa lánh, không thân cận, phân tán, không huân tập.

27) Giảm thiểu, không tăng trưởng cái gì? Giảm
thiểu, không tăng trưởng sắc..., giảm thiểu, không
tăng trưởng thọ...tưởng...các hành...giảm thiểu,
không tăng trưởng thức.

28) Từ bỏ, không chấp thủ cái gì? Từ bỏ, không chấp thủ sắc...thọ... tưởng... các hành... từ bỏ, không chấp thủ thức.

29) Xa lánh, không thân cận cái gì? Xa lánh, không thân cận sắc... thọ... tưởng... các hành... xa lánh, không thân cận thức.

30) Phân tán, không huân tập cái gì? Phân tán, không huân tập sắc... thọ... tưởng... các hành... phân tán, không huân tập thức.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       4088

31) Thấy vậy, bậc Thánh đệ tử nhàm chán đối với
sắc... đối với thọ... đối với tưởng... đối với các hành...
nhàm chán đối với thức. Do nhàm chán, vị ấy ly
tham. Do ly tham, vị ấy giải thoát. Trong sự giải
thoát, trí khởi lên: "Ta đã được giải thoát". Vị ấy biết
rõ: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành, những việc
nên làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này
nữa".

32) Này các Tỷ-kheo, đây gọi là vị Tỷ-kheo không tăng trưởng, không giảm thiểu. Sau khi giảm thiểu, vị ấy trú, không từ bỏ, không chấp thủ. Sau khi từ bỏ, vị ấy trú, không xa lánh, không thân cận. Sau khi xa lánh, vị ấy trú, không phân tán, không huân tập.

33) Sau khi phân tán, vị ấy trú, không tăng trưởng,
không giảm thiểu cái gì? Sau khi giảm thiểu, vị ấy
trú, không tăng trưởng, không giảm thiểu sắc. Sau
khi giảm thiểu, vị ấy trú, không tăng trưởng, không
giảm thiểu thọ... tưởng... các hành... không tăng
trưởng, không giảm thiểu thức.

34) Sau khi giảm thiểu, vị ấy trú, không từ bỏ, không chấp thủ cái gì? Sau khi từ bỏ, vị ấy trú, không từ bỏ, không chấp thủ sắc; sau khi từ bỏ, vị ấy trú, không từ bỏ, không chấp thủ thọ... tưởng... các hành... không từ bỏ, không chấp thủ thức.

MƯỜI HAI DUYÊN                                          4089

35) Sau khi từ bỏ, vị ấy trú, không xa lánh, không thân cận cái gì? Sau khi xa lánh, vị ấy trú, không xa lánh, không thân cận sắc; sau khi xa lánh, vị ấy trú, không xa lánh, không thân cận thọ... tưởng... các hành... không phân tán, không huân tập thức.

36) Sau khi xa lánh, vị ấy trú, không phân tán,
không huân tập cái gì? Sau khi phân tán, vị ấy trú,
không phân tán, không huân tập sắc; sau khi phân
tán, vị ấy trú, không phân tán, không huân tập
thọ...tưởng...các hành...không phân tán, không huân
tập thức.

37) Sau khi phân tán, vị ấy trú, với tâm giải thoát như
vậy. Này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo ấy được chư
Thiên với Thiên chủ, Phạm thiên chúng với Phạm
thiên đảnh lễ, dầu cho ở xa:

38) Ôi, ta đảnh lễ Ông,
Bậc người như lương mã!
Ôi, ta đảnh lễ Ông,
Là bậc tối thắng nhân!
Ta không có chấp trước,
Đối tượng Ông Thiền tư!

MƯỜI HAI DUYÊN                                       4090

511 Thọ - Định nghĩa - Lạc khổ hỷ ưu xả - Kinh Phân Tích 1 – Tương V, 328

Phân Tích 1 – Tương V, 328

1) ...

2) -- Này các Tỷ-kheo, có năm căn này. Thế nào là năm? Lạc căn, khổ căn, hỷ căn, ưu căn, xả căn.

3) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là lạc căn?

Này các Tỷ-kheo, cái gì lạc thuộc về thân, cái gì
thích thú thuộc về thân, cái gì lạc do thân xúc sanh,
cái gì thích thú được cảm thọ; này các Tỷ-kheo, đây
được gọi là lạc căn.

4) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là khổ căn?

Này các Tỷ-kheo, cái gì khổ thuộc về thân, cái gì
không thích thú thuộc về thân, cái gì khổ do thân xúc
sanh, cái gì không thích thú được cảm thọ; này các
Tỷ-kheo, đây được gọi là khổ căn.

5) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hỷ căn (somanassa)?

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4091

Này các Tỷ-kheo, cái gì lạc thuộc về tâm, cái gì thích
thú thuộc về tâm, cái gì lạc do ý xúc sanh, cái gì thích
thú được cảm thọ; này các Tỷ-kheo, đây được gọi là
hỷ căn.

6) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là ưu căn?

Này các Tỷ-kheo, cái gì khổ thuộc về tâm, cái gì
không thích thú thuộc về tâm, cái gì khổ do ý xúc
sanh, cái gì không thích thú được cảm thọ; này các
Tỷ-kheo, đây được gọi là ưu căn.

7) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là xả căn?

Này các Tỷ-kheo, cái gì không thích thú và không không thích thú thuộc về thân hay thuộc về tâm được cảm thọ; này các Tỷ-kheo, đây được gọi là xả căn.

8) Các pháp này, này các Tỷ-kheo, là năm căn.

Phân Tích 2 – Tương V, 330

1) ...

2) -- Này các Tỷ-kheo, có năm căn này. Thế nào là năm? Lạc căn, khổ căn, hỷ căn, ưu căn, xả căn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                        4092

3) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là lạc căn?... (Như số 3, kinh trước).

4-7). .. (Như số 4 đến 7 của kinh trước) ...

8) Ở đây, này các Tỷ-kheo,

- Cái gì thuộc lạc căn và cái gì thuộc hỷ căn, cần
phải xem là lạc thọ.
- Cái gì thuộc về khổ căn, và cái gì thuộc ưu
căn, cần phải xem là khổ thọ.
- Cái gì thuộc xả căn, cần phải xem là bất khổ
bất lạc thọ.

9) Những pháp này, này các Tỷ-kheo, là năm căn.

Phân Tích 3 – Tương V, 330

1) ...

2) -- Này các Tỷ-kheo, có năm căn này. Thế nào là năm? Lạc căn, khổ căn, hỷ căn, ưu căn, xả căn.

3) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là lạc căn?

Này các Tỷ-kheo, cái gì lạc thuộc về thân, cái gì thích thú thuộc về thân, cái gì lạc do thân xúc sanh,

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4093

cái gì thích thú được cảm thọ; này các Tỷ-kheo, đây được gọi là lạc căn.

4) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là khổ căn?

Này các Tỷ-kheo, cái gì khổ thuộc về thân, cái gì
không thích thú thuộc về thân, cái gì khổ do thân xúc
sanh, cái gì không thích thú được cảm thọ; này các
Tỷ-kheo, đây được gọi là khổ căn.

5) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hỷ căn (somanassa)?

Này các Tỷ-kheo, cái gì lạc thuộc về tâm, cái gì thích
thú thuộc về tâm, cái gì lạc do ý xúc sanh, cái gì thích
thú được cảm thọ; này các Tỷ-kheo, đây được gọi là
hỷ căn.

6) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là ưu căn?

Này các Tỷ-kheo, cái gì khổ thuộc về tâm, cái gì
không thích thú thuộc về tâm, cái gì khổ do ý xúc
sanh, cái gì không thích thú được cảm thọ; này các
Tỷ-kheo, đây được gọi là ưu căn.

7) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là xả căn?

MƯỜI HAI DUYÊN                                        4094

Này các Tỷ-kheo, cái gì không thích thú và không không thích thú thuộc về thân hay thuộc về tâm được cảm thọ; này các Tỷ-kheo, đây được gọi là xả căn.

8) Ở đây, này các Tỷ-kheo,

- Cái gì thuộc lạc căn và cái gì thuộc hỷ căn, cần
phải xem là lạc thọ.
- Cái gì thuộc về khổ căn, và cái gì thuộc ưu
căn, cần phải xem là khổ thọ.
- Cái gì thuộc xả căn, cần phải xem là bất khổ
bất lạc thọ.

9) Như vậy, này các Tỷ-kheo, các căn này, trước năm sau trở thành ba, trước ba sau trở thành năm, tùy theo pháp môn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4095

512 Thọ - 1 loại nên thân cận, 1 nên tránh xa - Kinh ĐẾ THÍCH SỞ VẤN – 21 Trường II, 147

KINH ĐẾ THÍCH SỞ VẤN
(SAKKA PANHA SUTTANTA)
– Bài kinh số 21 – Trường II, 147
I

1. Như vầy tôi nghe.

Một thời, Thế Tôn trú tại Magadha (Ma Kiệt Đà)
phía Đông thành Vương Xá, tại làng Bà La Môn tên
Ambasanda, (Am Bà La) trên ngọn núi Vediya (Tỳ
Đà Sơn) phía Bắc ngôi làng, trong hang Indasàla
(Nhơn Đà Sa La). Lúc bấy giờ, Thiên chủ Sakka (Đế
Thích) náo nức muốn chiêm ngưỡng Thế Tôn.

Rồi Thiên chủ Sakka suy nghĩ: "Nay Thế Tôn ở tại
chỗ nào, vị A La Hán, Chánh Đẳng Giác?" Thiên
chủ Sakka thấy Thế Tôn trú tại Magadha, phía Đông
thành Vương Xá tại làng Bà La Môn tên Ambasanda,
trên ngọn núi Vediya, phía Bắc ngôi làng trong hang
Indasala. Thấy vậy, Thiên chủ Sakka nói với chư
Thiên ở Tam thập tam thiên:

MƯỜI HAI DUYÊN                                   4096

- Này Quý vị, Thế Tôn trú ngụ tại Magadha, phía
Đông thành Vương Xá, tại làng Bà La Môn tên
Ambasanda, trên ngọn núi Veidya, phía Bắc ngôi
làng, trong hang núi Indasala. Này quí vị, chúng ta
hãy đến chiêm ngưỡng Thế Tôn, bậc A La Hán,
Chánh Đẳng Giác.

- Xin vâng, mong an lành đến cho Ngài.

Chư Thiên ở Tam thập tam thiên trả lời Thiên chủ Sakka.

2. Rồi Thiên chủ Sakka, nói với Pancasikha, (Ngũ Kế) con của Càn Thát Bà:

- Này Khanh Pancasikha, Thế Tôn nay trú tại
Magadha, phía Đông thành Vương Xá, tại làng Bà
La Môn tên Ambasanda, trên ngọn núi Vediya phía
Bắc ngôi làng, trong hang núi Indasàla. Này Khanh
Pancasikha, chúng ta hãy đến chiêm ngưỡng Thế
Tôn, bậc A La Hán, Chánh Đẳng Giác.

- Xin vâng, mong an lành đến cho Ngài.

Pancasikha, con của Càn Thát Bà, vâng lời Thiên chủ Sakka, cầm cây đàn cầm bằng gỗ vàng Beluva và đi theo Thiên chủ Sakka.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   4097

Rồi Thiên chủ Sakka, với chư Thiên ở Tam thập tam thiên tháp tùng xung quanh, với Pancasikha, con của Càn Thát Bà đi trước, như người lực sĩ duỗi cánh tay co lại, hay co lại cánh tay duỗi ra, biến mất ở cõi Tam thập tam thiên, hiện ra ở Magadha, phía Đông thành Vương Xá, tại làng Bà La Môn Ambasandà và đứng trên núi Vediya, phía Bắc ngôi làng.

3. Lúc bấy giờ núi Vediya chói hào quang rực rỡ,
ngôi làng Bà La Môn Ambasandà cũng vậy, đều nhờ
thần lực chư Thiên. Và dân chúng ở những làng xung
quanh nói rằng:

- Núi Vediya hôm nay thật sự bị cháy, núi Veidya
hôm nay thật sự có lửa đỏ rực, núi Vediya lại chói
hào quang rực rỡ, làng Bà La Môn Ambasandà cũng
vậy.

Và dân chúng lo âu, lông tóc dựng ngược.

4. Rồi Thiên chủ Sakka nói với Pancasikha, con Càn Thát Bà:

- Này Khanh Pancasikha, chư Như Lai thật khó lại gần đối với người như ta. Các Ngài nhập Thiền, hoan hỷ trong Thiền, và với mục đích ấy, an lặng tịnh cư. Vậy Khanh Pancasikha trước tiên làm cho Thế Tôn hoan hỷ, sau sự hoan hỷ do Khanh tác động, chúng

MƯỜI HAI DUYÊN                                       4098

ta mới đến yết kiến Thế Tôn, bậc A La Hán, Chánh Đẳng Giác.

- Xin vâng, mong an lành đến với Ngài.

Pancasikha, con của Càn Thát Bà vâng lời Thiên chủ
Sakka, cầm cây đàn cầm bằng gỗ vàng Beluva và đến
tại hang núi Indasala. Khi đến xong, Pancasikha
đứng lại một bên và suy nghĩ: "Ta đứng đây, không
quá xa Thế Tôn, cũng không quá gần. Và tiếng sẽ
được Ngài nghe".

Đứng một bên, Pancasikha, con của Càn Thát Bà gảy
cây đàn cầm bằng gỗ vàng Beluva và nói lên bài kệ,
liên hệ đến Phật, đến Pháp, đến A La Hán và đến ái
dục:

5. Ôi Suriya Vaccasa!
Ta đảnh lễ Timbaru,
Bậc phụ thân của nàng,
Đã sanh nàng thiện nữ,
Nguồn hạnh phúc của ta,
Như gió cho kẻ mệt.
Như nước cho kẻ khát,
Nàng là tình của ta.

Như pháp với Ứng Cúng, Như thuốc cho kẻ bệnh,

MƯỜI HAI DUYÊN                                  4099

Như đồ ăn kẻ đói, Thiên nữ với nước mắt. Hãy dập tắt lửa tình!

Như voi bị nắng thiêu,
Tẩm mình hồ nước mát,
Có cánh sen, nhụy sen.
Cũng vậy, ta muốn chìm,
Chìm sâu vào ngực nàng.
Như voi bị xiềng xích,
Hất móc câu, gậy nhọn,
Ta điên vì ngực nàng,
Hành động ta rối loạn.
Tâm ta bị nàng trói,
Di chuyển thật vô phương,
Rút lui cũng bất lực,
Như cá đã mắc câu.
Hiền nữ hãy ôm ta,
Trong cánh tay của nàng!
Hãy ôm ta, nhìn ta,
Trong ánh mắt dịu hiền.
Hãy ghì chặt lấy ta,
Thiện nữ! Ta van nàng!
Ôi Hiền nữ suối tóc,
Ái dục ta có bao!
Nhưng nay đã tăng bội,
Như đồ chúng La Hán!

MƯỜI HAI DUYÊN                          4100

Mọi công đức ta làm,
Dâng lên bậc La Hán,
Ôi Kiều nữ toàn thiện,
Nàng là quả cho ta.
Công đức khác của ta,
Đã làm trên đời này!
Ôi Kiều nữ toàn thiện,
Nàng là quả của ta!

Vị Thích tử thiền tu,
Nhứt tâm và giác tỉnh,
Tìm cầu đạo Bất tử,
Cũng vậy ta cầu nàng!

Như người tu sung sướng,
Chứng Bồ Đề tối thượng.
Kiều nữ, ta sung sướng,
Được nhập một với nàng.

Nếu Thiên chủ Sakka,
Cho ta một ước nguyện,
Ta ước nguyện được nàng,
Vì ta quá yêu nàng!

Như ta-la sanh quả, Tuệ Nữ, phụ thân nàng!

MƯỜI HAI DUYÊN                         4101

Ta sẽ đảnh lễ ngài, Vì sanh nàng vẹn toàn.

6. Khi được nghe vậy, Thế Tôn nói với Pancasikha, con của Càn Thát Bà:

- Này Pancasikha, huyền âm của Ngươi khéo hòa
điệu với giọng ca của Ngươi, và giọng ca của Ngươi
khéo hòa điệu với huyền âm của Ngươi. Này
Pancasikha, do vậy huyền âm của Ngươi không thêm
mầu sắc cho giọng ca, hay giọng ca của Ngươi không
thêm màu sắc cho huyền âm của Ngươi. Này
Pancasikha, Ngươi học tại chỗ nào những bài kệ liên
hệ đến Phật, Pháp, đến A La Hán, đến ái dục như
vậy?

- Bạch Thế Tôn, một thời Thế Tôn an trú ở Uruvelà, bên bờ sông Neranjara (Ni Liên Thiền), dưới gốc cây Ajapàla - nigrodha, khi mới thành Chánh Đẳng Giác. Lúc bấy giờ, con yêu con gái của Timbaru, vua Càn Thát Bà, tên là Bhaddà với biệt hiệu Suriya Vaccasà.

Nhưng bạch Thế Tôn, thiếu nữ lại yêu một người khác, tên là Sikhaddhi, con của Màtali người đánh xe. Bạch Thế Tôn, con không có phương tiện nào khác để chiếm được thiếu nữ. Con cầm đàn cầm bằng gỗ vàng Beluva, đến tại trú xá của Timbaru, vua Càn

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4102

Thát Bà. Khi đến xong, con gảy đàn cầm bằng gỗ vàng Beluva và nói lên bài kệ này, liên hệ đến Phật, đến Pháp, đến A La Hán và đến ái dục:

7. Ôi Suriya Vaccasà,
Ta đảnh lễ Timbaru
Bậc phụ thân của nàng
Đã sanh nàng Thiên nữ
Nguồn hạnh phúc của ta.
...
Như ta la sanh quả,
Tuệ nữ, phụ thân nàng!
Ta sẽ đảnh lễ ngài,
Vì sanh nàng vẹn toàn.

Bạch Thế Tôn, sau khi nghe nói vậy, Bhaddà Suriya
Vaccasà nói với con như sau: "Này Hiền giả, tôi
chưa được thấy Thế Tôn tận mặt. Nhưng tôi có nghe
đến Thế Tôn, khi tôi đến múa tại Thiện Pháp đường
của chư Thiên ở Tam thập tam thiên. Vì Hiền giả đã
tán dương Thế Tôn như vậy, vậy hôm nay chúng ta
sẽ gặp nhau ".

Bạch Thế Tôn, rồi con được gặp nàng, không phải hôm ấy, nhưng về sau.

8. Rồi Thiên chủ Sakka suy nghĩ như sau:

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4103

"Pancasikha, con của Càn Thát Bà hoan hỷ đàm luận với Thế Tôn. Và Thế Tôn đối với Pancasikha cũng vậy ".

Rồi Thiên chủ Sakka nói với Pancasikha, con của Càn Thát Bà:

- Này Khanh Pancasikha, hãy thay mặt ta, đảnh lễ
Thế Tôn và nói: " Bạch Thế Tôn, Thiên chủa Sakka
cùng với đình thần và thuộc hạ đầu diện tiếp tục đảnh
lễ Thế Tôn ".

- Xin vâng, mong an lành đến cho Ngài.

Pancasikha, con của Càn Thát Bà vâng theo lời dặn của Thiên chủ Sakka, đảnh lễ Thế Tôn và nói:

- Bạch Thế Tôn, Thiên chủ Sakka cùng với đình thần và thuộc hạ, đầu diện tiếp túc đảnh lễ Thế Tôn.

- Này Pancasikha, mong hạnh phúc đến với Thiên chủ Sakka, với các đình thần và các thuộc hạ! Chư Thiên, loài Người, Asurà, Nàgà, Gandhabba, đều ao ước hạnh phúc. Các loại chúng sanh khác cũng vậy.

Như vậy, các Như Lai chào đón thượng chúng. Được chào đón như vậy, Thiên chủ Sakka bước vào hang Indasàla của Thế Tôn, đảnh lễ Ngài và đứng một bên.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4104

Chư Thiên ở Tam thập tam thiên cũng bước vào hang
Indasàla, đảnh lễ Thế Tôn và đứng một bên.
Pancasikha, con của Càn Thát Bà cũng bước vào
hang Indasàla, đảnh lễ Thế Tôn và đứng một bên.

Lúc bấy giờ, trong hang Indasàla, những con đường
gồ ghề được làm bằng phẳng, những khoảng chật hẹp
được làm cho rộng rãi, trong hang tối tăm có hào
quang chiếu sáng, đó là nhờ thần lực của chư Thiên.
Rồi Thế Tôn nói với Thiên chủ Sakka:

- Thật là hy hữu, Đại đức Kosiya! Thật là kỳ diệu,
Đại đức Kosiya, tuy có nhiều trách nhiệm phải gánh
vác, có nhiều công tác phải làm, mà vẫn đến đây
được!

- Bạch Thế Tôn, đã từ lâu con muốn đến để yết kiến
Thế Tôn, nhưng bị ngăn trở bởi các công việc này,
công việc khác phải làm cho chư Thiên ở Tam thập
tam thiên, và do vậy không thể đến yết kiến Thế Tôn
được.

Bạch Thế Tôn, một thời, Thế Tôn trú ở Sàvatthi (Xá Vệ), tại cốc Salala. Bạch Thế Tôn, rồi con đến Sàvatthi để yết kiến Thế Tôn.

10. Lúc bấy giờ, Thế Tôn đang ngồi nhập định và Bhunjàti, vợ của Vessavana đang đứng hầu Thế Tôn,

MƯỜI HAI DUYÊN                                   4105

đảnh lễ chắp tay. Bạch Thế Tôn, rồi con nói với Bhunjàti:

"- Này Hiền tỷ, hãy thay mặt ta đảnh lễ Thế Tôn và thưa: "Bạch Thế Tôn, Thiên chủ Sakka với đình thần và thuộc hạ đầu diện tiếp tục đảnh lễ Thế Tôn".

Được nghe nói vậy, Bhunjàti nói với con:

"- Thiện hữu, nay không phải thời để yết kiến Thế Tôn. Thế Tôn đang an lặng tịnh cư.

"- Này Hiền tỷ, khi nào xuất định, hãy thay mặt ta
đảnh lễ Thế Tôn và thưa: "Bạch Thế Tôn, Thiên chủ
Sakka cùng đình thần và thuộc hạ đầu diện tiếp tục
đảnh lễ Thế Tôn".

Bạch Thế Tôn, không hiểu Bhunjãti có thay mặt con đảnh lễ Thế Tôn không? Thế Tôn có nhớ lời bà ấy nói không?

- Này Thiên chủ, bà ấy có đảnh lễ Ta. Ta có nhớ lời bà ấy nói. Chính tiếng bánh xe của Ngài đã khiến Ta xuất định.

11. Bạch Thế Tôn, có chư Thiên được sanh lên Tam thập tam thiên trước chúng con, chính chúng con tận mắt được nghe chư Thiên ấy nói như sau: "Khi Như

MƯỜI HAI DUYÊN                                   4106

Lai, bậc A La Hán, Chánh Đẳng Giác xuất hiện ở
đời, Thiên giới được hưng thịnh và Asurà giới bị suy
vong". Bạch Thế Tôn, chính con có thể thấy và xác
chứng rằng khi nào Như Lai, bậc A La Hán, Chánh
Đẳng Giác xuất hiện ở đời, thì Thiên giới được hưng
thịnh và Asurà giới bị suy vong.

Bạch Thế Tôn ở đây, tại Kapilavatthu, có Thích nữ tên là Gopika, có lòng tin Phật, tin Pháp, tin Tăng, và gìn giữ đầy đủ giới luật. Thích nữ này, loại bỏ tâm niệm đàn bà, tu tập tâm niệm đàn ông, khi thân hoại mạng chung được sanh lên Thiên giới, thiện thú, nhập chúng với chư Thiên ở Tam thập tam thiên, sanh ra làm con của chúng con. Và ở đấy, nàng được gọi là Thiên tử Gopakà, Thiên tử Gopakà.

Bạch Thế Tôn, lại có ba Tỷ Kheo khác sống phạm
hạnh với Thế Tôn và sanh vào Càn Thát Bà giới hạ
đẳng. Họ sống được bao vây thọ hưởng năm món dục
tăng thịnh và thường hay đến hầu hạ săn sóc chúng
con. Chúng con được họ đến hầu hạ và săn sóc chúng
con như vậy, Thiên tử Gopakà mới trách la họ như
sau: "Chư Thiện hữu, tai các Người ở đâu mà
không nghe Pháp của Thế Tôn. Chính ta xưa là
đàn bà, tin Phật, tin Pháp, tin Tăng, gìn giữ giới
luật, loại bỏ tâm niệm đàn bà, tu tập tâm niệm đàn
ông, sau khi thân hoại mạng chung, được sanh lên

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4107

thiện thú, Thiên giới, nhập chúng với chư Thiên ở
Tam thập tam thiên, làm con cho Thiên chủ Sakka
và được gọi là Thiên tử Gopakà. Chư Thiện hữu,
các Người tu hành phạm hạnh với Thế Tôn, được
sanh vào Càn Thát Bà giới hạ đẳng. Thật là điều
không mấy tốt đẹp, khi chúng con thấy những vị
đồng môn lại phải sanh vào hạ đẳng Càn Thát Bà
giới.

Bạch Thế Tôn, trong chư Thiên bị Thiên tử Gopakà
trách mắng như vậy, hai vị Thiên, ngay trong hiện
tại, chứng được chánh niệm và sanh làm phụ tá cho
Phạm thiên. Còn một vị Thiên sống thọ hưởng dục
lạc.

12. Ta đệ tử pháp nhãn,
Tên gọi Gopakà,
Ta tin Phật, Pháp, Tăng.
Tâm niệm rất hoan hỷ.
Nhờ Thiện pháp chư Phật,
Sanh con Thần Sakka,
Hào quang, sanh Thiên giới,
Được tên Gopakà.

Ta thấy vốn Tỷ Kheo, Hạ sanh Càn Thát Bà! Đệ tử Gotama,

MƯỜI HAI DUYÊN                                 4108

Trước sanh làm con Người,
Ta cúng dường ẩm thực,
Hầu hạ trú xứ ta.
Mắt Hiền giả ở đâu?
Không nắm giữ Pháp, Phật,
Chánh pháp tự giác hiểu,
Bậc Pháp nhãn khéo giảng.

Ta chỉ hầu Quý vị,
Được nghe Pháp bậc Thánh.
Ta là con Sakka,
Có thần lực hào quang,
Được sanh lên Thiên giới.

Các người hầu Thế Tôn,
Sống phạm hạnh tối thượng,
Nay phải sanh hạ thân,
Mất thượng sanh hạ phẩm.

Ta nhìn thật khó chịu,
Thấy đồng môn hạ sanh
Với thân Càn Thát Bà,
Phải hầu hạ chư Thiên.

Từ địa vị cư sĩ, Ta thấy rõ khác biệt. Trước bà, nay đàn ông.

MƯỜI HAI DUYÊN                           4109

Ta sanh Thiên, hưởng dục.

Bị Gopakà trách mắng,
Ưu phiền đồng phát nguyện,
Phải thăng tiến nỗ lực,
Không nô lệ cho ai!
Hai trong ba vị này,
Bắt đầu hành tinh tấn,
Nhờ Gotama dạy,
Chúng tẩy sạch tâm uế,
Thấy nguy hiểm dục vọng.
Như voi bỏ dây cương,
Các vị vượt Tam thiên,
Vứt bỏ dục kiết sử,
Quỷ triền phược khó vượt,
Cùng Sakka, Pajàpati.
Hội chúng Thiện Pháp đường
Vượt quá vị đang ngồi,
Anh hùng ly dục cấu.
Thấy chúng khỏi lo ngại,
Vasava giữa Thiên chúng,
Xem chúng sinh hạ phẩm,
Nay vượt qua Tam thiên.
Suy tư lời ưu phiền,
Gopaka với Vàssava:
Đế Thích ở nhân giới,
Đức Phật gọi Thích Ca

MƯỜI HAI DUYÊN                           4110

Đã chinh phục dục vọng.
Chúng là con của Ngài,
Thất niệm khi mệnh chung,
Nhờ Ta lấy chánh niệm.
Một trong ba vị ấy,
Mang thân Càn Thát Bà.
Hai vị hướng Chánh giác,
Bỏ Thiên giới, nhập thiền.

Đừng đệ tử nào nghi,
Vị ở đây chứng pháp.
Chúng ta đảnh lễ Phật.
Vị vượt khỏi bộc lưu,
Đã diệt trừ nghi ngờ,
Bậc chiến thắng muôn loài.
Chính ở đây, chứng pháp,
Tấn bước đạt thù thắng,
Hai vị đạt thắng vị,
Hơn phụ tá Phạm thiên,

Ôi Thiện hữu chúng tôi.
Đến đây để chứng pháp.
Nếu Thế Tôn cho phép,
Chúng con hỏi Thế Tôn.

13. Rồi Thế Tôn suy nghĩ: "Đã lâu, Sakka này sống đời trong sạch. Câu hỏi gì Sakka hỏi Ta, đều hỏi có

MƯỜI HAI DUYÊN                                   4111

lợi ích, không phải không lợi ích. Câu hỏi gì hỏi Ta, Ta sẽ trả lời; và Sakka sẽ hiểu một cách mau chóng".

Rồi Thế Tôn nói bài kệ sau đây với Thiên chủ Sakka:

Vàsava hãy hỏi Ta,
Những gì tâm Ngươi muốn!
Mỗi câu hỏi của Ngươi,
Ta làm Ngươi thỏa mãn.

II

1. Sau khi được phép, Thiên chủ Sakka hỏi Thế Tôn câu hỏi đầu tiên:

- Bạch Thế Tôn, do kiết sử gì, các loài Thiên, Nhân,
Asurà, Nàgà, Càn Thát Bà, và tất cả những loài
khác, dân chúng ao ước: "Không hận thù, không đả
thương, không thù nghịch, không ác ý, chúng ta sống
với nhau không hận thù". Thế mà với hận thù, với đả
thương, với thù nghịch, với ác ý, họ sống với nhau
trong hận thù? Đó là hình thức câu hỏi thứ nhất,
Thiên chủ Sakka hỏi Thế Tôn. Và Thế Tôn trả lời
câu hỏi ấy như sau:

- Do tật đố và xan tham, các loài Thiên, Nhân

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4112

Asurà, Nàgà, Càn Thát Bà và tất cả những loài khác,
dân chúng ao ước: "Không hận thù, không đả
thương, không thù nghịch, không ác ý, chúng ta sống
với nhau không hận thù". Thế mà với hận thù, với đả
thương, với thù nghịch, với ác ý, họ sống với nhau
trong hận thù.

Đó là hình thức Thế Tôn trả lời cho câu hỏi Thiên chủ Sakka. Sung sướng, Thiên chủ Sakka hoan hỷ tín thọ lời dạy Thế Tôn và nói:

- Như vậy là phải, bạch Thế Tôn! Như vậy là phải, bạch Thiện Thệ! Khi nghe Thế Tôn trả lời câu hỏi, nghi ngờ con diệt tận, do dự con tiêu tan.

2. Thiên chủ Sakka, sau khi hoan hỷ, tín thọ câu trả lời Thế Tôn, liền hỏi câu hỏi tiếp:

- Bạch Thế Tôn, tật đố, xan tham, do nhân duyên
gì, do tập khởi gì, cái gì khiến chúng sanh khởi, cái
gì khiến chúng hiện hữu, cái gì có mặt thì tật đố, xan
tham có mặt? Cái gì không có mặt, thì tật đố xan
tham không có mặt?

- Này Thiên chủ, tật đố và xan tham do ưa ghét làm nhân duyên, do ưa ghét làm tập khởi, ưa ghét khiến chúng sanh khởi, ưa ghét khiến chúng hiện hữu, ưa ghét có mặt thì tật đố, xan tham có mặt; ưa ghét

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4113

không có mặt thì tật đố, xan tham không có mặt.

- Bạch Thế Tôn, ưa ghét do nhân duyên gì, do tập khởi gì? Cái gì khiến chúng sanh khởi, cái gì khiến chúng hiện hữu, cái gì có mặt thì ưa ghét có mặt? Cái gì không có mặt thì ưa ghét không có mặt?

- Này Thiên chủ, ưa ghét do dục làm nhân duyên, do dục làm tập khởi, dục khiến chúng sanh khởi, dục khiến chúng hiện hữu. Dục có mặt thì ưa ghét có mặt; dục không có mặt thì ưa ghét không có mặt.

- Bạch Thế Tôn, nhưng dục do nhân duyên gì, do
tập khởi gì? Cái gì khiến dục sanh khởi, cái gì khiến
dục hiện hữu? Cái gì có mặt thì dục có mặt? Cái gì
không có mặt thì dục không có mặt?

- Này Thiên chủ, dục do tầm làm nhân duyên, do tầm
làm tập khởi; tầm khiến dục sanh khởi, tầm khiến
dục hiện hữu. Tầm có mặt thì dục có mặt; tầm không
có mặt thì dục không có mặt.

- Bạch Thế Tôn, tầm lấy gì làm nhân duyên, lấy gì
làm tập khởi? Cái gì khiến tầm sanh khởi, cái gì
khiến tầm hiện hữu? Cái gì có mặt thì tầm có mặt?
Cái gì không có mặt thì tầm không có mặt?

- Này Thiên chủ, tầm lấy các loại vọng tưởng làm

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4114

nhân duyên, lấy các loại vọng tưởng hý luận làm tập
khởi. Các loại vọng tưởng hý luận khiến tầm sanh
khởi, các loại vọng tưởng hý luận khiến tầm hiện
hữu. Do các loại vọng tưởng hý luận có mặt thì tầm
có mặt. Do các loại vọng tưởng hý luận không có mặt
thì tầm không có mặt ".

3. Bạch Thế Tôn, vị Tỷ Kheo phải chứng đạt như thế nào? Phải thành tựu con đường nào thích hợp và hướng dẫn diệt trừ các loại vọng tưởng hý luận?

- Này Thiên chủ, Ta nói hỷ có hai loại, một loại phải thân cận, một loại phải tránh xa.

- Này Thiên chủ, Ta nói ưu cũng có hai loại, một loại phải thân cận, một loại phải tránh xa.

- Này Thiên chủ, Ta nói xả cũng có hai loại, một loại phải thân cận, một loại phải tránh xa.

 Này Thiên chủ, Ta nói hỷ có hai loại, một loại
phải thân cận, một loại phải tránh xa. Lời tuyên
bố là như vậy. Do nhân duyên gì tuyên bố như
vậy?

- Ở đây, loại hỷ nào có thể biết được: "Khi tôi thân cận với hỷ này, bất thiện pháp tăng trưởng, thiện pháp suy giảm", thời hỷ ấy cần

MƯỜI HAI DUYÊN                                   4115

phải tránh xa.

- Ở đây loại hỷ nào có thể biết được: "Khi tôi
thân cận với hỷ này, bất thiện pháp suy giảm,
thiện pháp tăng trưởng", thời hỷ ấy nên thân
cận.

- Ở đây, có hỷ câu hữu với tầm, câu hữu với tứ;
có hỷ không câu hữu với tầm, không câu hữu
với tứ. Các loại hỷ không câu hữu với tầm,
không câu hữu với tứ thì thù thắng hơn.

Này Thiên chủ, Ta nói hỷ có hai loại, một loại nên thân cận, một loại nên tránh xa. Sở dĩ có lời tuyên bố như vậy là do nhân duyên như vậy.

 Này Thiên chủ, Ta nói ưu cũng có hai loại, một
loại nên thân cận, một loại nên tránh xa. Lời
tuyên bố là như vậy. Do nhân duyên gì, tuyên bố
như vậy?

- Ở đây, loại ưu nào có thể biết được: "Khi tôi
thân cận với ưu này, bất thiện pháp tăng
trưởng, thiện pháp suy giảm", thời ưu ấy cần
phải tránh xa.

- Ở đây, loại ưu nào có thể biết được: "Khi tôi thân cận với ưu này, bất thiện pháp suy giảm,

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4116

thiện pháp tăng trưởng", thời ưu ấy nên thân cận.

- Ở đây, có ưu câu hữu với tầm, câu hữu với tứ,
có ưu không câu hữu với tầm, không câu hữu
với tứ. Các loại ưu không câu hữu với tầm,
không câu hữu với tứ thì thù thắng hơn.

Này Thiên chủ, Ta nói ưu là hai loại, một loại nên thân cận, một loại nên tránh xa. Sở dĩ có lời tuyên bố như vậy, là do nhân duyên như vậy.

 Này Thiên chủ, Ta nói xả cũng có hai loại, một
loại nên thân cận, một loại nên tránh xa. Lời
tuyên bố là như vậy. Do nhân duyên gì, tuyên bố
như vậy?

- Ở đây, loại xả nào có thể biết được: "Khi tôi
thân cận với xả này, bất thiện pháp tăng
trưởng, thiện pháp suy giảm", thời xả ấy cần
phải tránh xa.

- Ở đây, loại xả nào có thể biết được: "Khi tôi
thân cận với xả này, bất thiện pháp suy giảm,
thiện pháp tăng trưởng", thời xả ấy nên thân
cận.

- Ở đây, có xả câu hữu với tầm, câu hữu với tứ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4117

Có xả không câu hữu với tầm, không câu hữu với tứ. Các loại xả không câu hữu với tầm, không câu hữu với tứ thì thù thắng hơn.

Này Thiên chủ, Ta nói rằng xả có hai loại, một loại nên thân cận, một loại nên tránh xa. Sở dĩ có lời tuyên bố như vậy là do nhân duyên như vậy.

Này Thiên chủ, vị Tỷ Kheo phải chứng đạt như vậy, phải thành tựu con đường như vậy, mới thích hợp và hướng dẫn đến sự diệt trừ các vọng tưởng hý luận.

Đó là hình thức câu trả lời Thế Tôn cho câu hỏi Thiên chủ Sakka. Sung sướng, Thiên chủ Sakka hoan hỷ, tín thọ lời dạy Thế Tôn và nói:

- Như vậy là phải, bạch Thế Tôn! Như vậy là phải,
bạch Thiện Thệ! Khi nghe Thế Tôn trả lời câu hỏi,
nghi ngờ của con được diệt tận, do dự của con được
tiêu tan.

4. Thiên chủ Sakka, sau khi hoan hỷ tín thọ câu trả lời của Thế Tôn liền hỏi câu hỏi tiếp:

 Bạch Thế Tôn, vị Tỷ Kheo phải thành tựu như thế nào, phải thành tựu biệt giải thoát luật nghi như thế nào?

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4118

- Này Thiên chủ, Ta nói rằng thân hành có hai loại, một loại nên thân cận, một loại nên tránh xa.

- Này Thiên chủ, Ta nói rằng khẩu hành có hai loại, một loại nên thân cận, một loại nên tránh xa.

- Này Thiên chủ, Ta nói rằng tầm có hai loại, một loại nên thân cận, một loại nên tránh xa.

 Này Thiên chủ, Ta nói rằng thân hành có hai
loại, một loại nên thân cận, một loại nên tránh
xa. Lời tuyên bố là như vậy. Do nhân duyên gì
tuyên bố như vậy?

- Ở đây, loại thân hành nào có thể biết được:
"Khi tôi thân cận với thân hành này, bất thiện
pháp tăng trưởng, thiện pháp suy giảm", thì
thân hành ấy cần phải tránh xa.

- Ở đây, loại thân hành nào có thể biết được:
"Khi tôi thân cận với thân hành này, bất thiện
pháp suy giảm, thiện pháp tăng trưởng", thì
thân hành ấy cần phải thân cận.

Này Thiên chủ, Ta nói rằng thân hành có hai loại,

MƯỜI HAI DUYÊN                                   4119

một loại cần thân cận, một loại cần tránh xa. Sở dĩ có lời tuyên bố như vậy là do nhân duyên như vậy.

 Này Thiên chủ, Ta nói rằng khẩu hành có hai
loại, một loại nên thân cận, một loại nên tránh
xa. Lời tuyên bố là như vậy. Do nhân duyên gì
tuyên bố như vậy?

- Ở đây, loại khẩu hành nào có thể biết được:
"Khi tôi thân cận với khẩu hành này, bất thiện
pháp tăng trưởng, thiện pháp suy vong", thì
khẩu hành ấy phải tránh xa.

- Ở đây, loại khẩu hành nào có thể biết được:
"Khi tôi thân cận với khẩu hành này, bất thiện
pháp suy vong, thiện pháp tăng trưởng", thì
khẩu hành ấy cần phải thân cận.

Này Thiên chủ, Ta nói rằng khẩu hành có hai loại, một loại nên thân cận, một loại nên tránh xa. Sở dĩ có lời tuyên bố như vậy, là do nhân duyên như vậy.

 Này Thiên chủ, Ta nói rằng tầm cầu cũng có hai
loại, một loại nên thân cận, một loại nên tránh xa.
Lời tuyên bố là như vậy. Do nhân duyên gì tuyên
bố như vậy?

- Ở đây loại tầm cầu nào có thể biết được: "Khi

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4120

tôi thân cận với tầm cầu này, bất thiện pháp tăng trưởng, thiện pháp suy vong", thì loại tầm cầu ấy cần phải tránh xa.

- Ở đây, loại tầm cầu nào có thể biết được: "Khi
tôi thân cận loại tầm cầu này, bất thiện pháp
suy vong, thiện pháp tăng trưởng", thì loại tầm
cầu ấy nên thân cận.

Này Thiên chủ, Ta nói rằng tầm cầu có hai loại, một loại nên thân cận, một loại nên tránh xa. Sở dĩ có lời tuyên bố như vậy là do nhân duyên như vậy.

Này Thiên chủ, vị Tỷ Kheo phải thành tựu như vậy, phải thành tựu biệt giải thoát luật nghi như vậy!

Đó là hình thức Thế Tôn trả lời câu hỏi Thiên chủ Sakka. Sung sướng, Thiên chủ Sakka hoan hỷ, tín thọ lời dạy Thế Tôn và nói:

- Như vậy là phải, bạch Thế Tôn! Như vậy là phải,
bạch Thiện Thệ! Sau khi nghe Thế Tôn trả lời câu
hỏi, nghi ngờ con được diệt tận, do dự con được tiêu
tan.

5. Thiên chủ Sakka, sau khi hoan hỷ tín thọ lời dạy Thế Tôn liền hỏi câu hỏi tiếp:

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4121

 Bạch Thế Tôn, vị Tỷ Kheo phải thành tựu như thế nào, phải thành tựu hộ trì các căn như thế nào?

- Này Thiên chủ, sắc do mắt phân biệt. Ta nói rằng có hai loại, một loại nên thân cận, một loại nên tránh xa.

- Này Thiên chủ, tiếng do tai phân biệt... hương do mũi phân biệt... vị do lưỡi phân biệt... xúc do thân phân biệt...

- Này Thiên chủ, pháp do ý phân biệt, Ta nói rằng có hai loại, một loại nên thân cận, một loại nên tránh xa.

Được nghe như vậy, Thiên chủ Sakka bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, vấn đề Thế Tôn nói một cách tóm tắt được con hiểu một cách rộng rãi.

- Bạch Thế Tôn, loại sắc do mắt phân biệt, khi
con thân cận mà bất thiện pháp tăng trưởng,
thiện pháp suy giảm, thời loại sắc do mắt phân
biệt ấy nên tránh xa.

- Bạch Thế Tôn, loại sắc nào do mắt phân biệt, khi con thân cận, bất thiện pháp suy giảm, thiện

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4122

pháp tăng trưởng, thời loại sắc do mắt phân biệt ấy nên thân cận.

- Bạch Thế Tôn, loại tiếng nào do tai phân biệt...
loại hương nào do mũi phân biệt... loại vị nào
do lưỡi phân biệt... loại xúc nào do thân phân
biệt... loại pháp nào do ý phân biệt, khi con thân
cận, bất thiện pháp tăng trưởng, thiện pháp suy
giảm, thời loại pháp ấy nên tránh xa.

- Bạch Thế Tôn, loại pháp nào do ý phân biệt,
khi con thân cận thời bất thiện pháp suy giảm,
thiện pháp tăng trưởng, thời loại pháp ấy nên
thân cận.

Bạch Thế Tôn, vấn đề Thế Tôn nói một cách tóm tắt,
được con hiểu một cách rộng rãi. Sau khi nghe Thế
Tôn trả lời câu hỏi, nghi ngờ con tiêu tan, do dự con
diệt tận.

6. Như vậy sau khi hoan hỷ tín thọ lời dạy Thế Tôn, Thiên chủ Sakka lại hỏi câu hỏi tiếp:

 Bạch Thế Tôn, có phải tất cả vị Sa Môn, Bà La Môn đều đồng một tư tưởng, đồng một giới hạnh, đồng một mong cầu, đồng một chí hướng?

- Này Thiên chủ, tất cả Sa Môn, Bà La Môn không

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4123

đồng một tư tưởng, không đồng một giới hạnh, không đồng một mong cầu, không đồng một chí hướng!

- Bạch Thế Tôn, vì sao cả Sa Môn, Bà La Môn không đồng một giới hạnh, không đồng một mong cầu, không đồng một chí hướng?

- Này Thiên chủ, thế giới này gồm có nhiều loại giới,
nhiều giới sai biệt. Trong thế giới gồm có nhiều loại
giới và nhiều giới sai biệt này, các loại hữu tình tự
nhiên thiên chấp một loại giới nào, và khi đã thiên
chấp, trở thành Kiên trì, cố thủ, với định kiến: "Đây
là sự thật, ngoài ra toàn là si mê". Do vậy, tất cả Sa
Môn, Bà La Môn không đồng một tư tưởng, không
đồng một giới hạnh, không đồng một cứu cánh,
không đồng một mong cầu, không đồng một chí
hướng.

 Bạch Thế Tôn, có phải tất cả vị Sa Môn, Bà La Môn đều đồng một cứu cánh, đồng một an ổn, đồng một phạm hạnh, đồng một mục đích?

- Này Thiên chủ, tất cả vị Sa Môn, Bà La Môn không đồng một cứu cánh, không đồng một an ổn, không đồng một phạm hạnh, không đồng một mục đích.

Bạch Thế Tôn, vì sao tất cả Sa môn, Bà la môn,

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4124

không đồng một cứu cánh, không đồng một an ổn, không đồng một phạm hạnh, không đồng một mục đích?

- Này Thiên chủ, chỉ những vị Sa môn Bà la môn nào
đã giải thoát tham ái, những vị ấy mới đồng một cứu
cánh, đồng một an ổn, đồng một phạm hạnh, đồng
một mục đích. Do vậy, tất cả vị Sa môn, Bà la môn
không đồng một cứu cánh, không đồng một an ổn,
không đồng một phạm hạnh, không đồng một mục
đích.

Đó là hình thức câu trả lời Thế Tôn cho câu hỏi Thiên chủ Sakka. Sung sướng, Thiên chu Sakka hoan hỷ, tín thọ lời dạy Thế Tôn và nói:

- Như vậy là phải, bạch Thế Tôn! Như vậy là phải,
bạch Thiện Thệ! Sau khi nghe Thế Tôn trả lời câu
hỏi, nghi ngờ con được diệt tận, do dự con được tiêu
tan.

7. Thiên chủ Sakka, sau khi hoan hỷ, tín thọ lời dạy Thế Tôn liền hỏi câu tiếp:

- Bạch Thế Tôn, tham ái là bệnh tật, tham ái là mục nhọt, tham ái là mũi tên, tham ái dắt dẫn con người tái sanh đời này, đời khác, khiến con người khi cao, khi thấp. Bạch Thế Tôn, trong khi các Sa môn, Bà la

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4125

môn khác ngoài giáo phái của Ngài không cho con
dịp để hỏi những câu hỏi, thời Thế Tôn lại trả lời
những câu hỏi ấy cho con, giảng giải rất lâu cho con,
khiến mũi tên nghi ngờ, do dự của con được Thế Tôn
rút nhổ đi.

- Này Thiên chủ, Ngươi có biết những câu hỏi ấy cũng được Ngươi hỏi các vị Sa môn, Bà la môn khác không?

- Bạch Thế Tôn, con được biết những câu hỏi ấy cũng được con hỏi các vị Sa môn, Bà la môn khác.

- Này Thiên chủ, những vị ấy trả lời với Ngươi như thế nào, nếu không gì trở ngại hãy nói cho biết.

- Bạch Thế Tôn, không gì trở ngại cho con, khi Thế Tôn ngồi nghe hay những vị như Thế Tôn.

- Này Thiên chủ, vậy Ngươi hãy nói đi.

- Bạch Thế Tôn, những vị Sa môn, Bà la môn mà con nghĩ là những vị sống trong rừng an tịnh, xa vắng, con đi đến những vị ấy và hỏi những câu hỏi ấy. Các vị này không trả lời cho con, không trả lời lại hỏi ngược con: "Tôn giả tên gì?" Được hỏi vậy con trả lời: "Chư Hiền giả, tên là Thiên chủ Sakka." Rồi những vị ấy lại hỏi thêm con câu nữa: "Do công việc

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4126

gì Tôn giả Thiên chủ lại đến chỗ này?" Con liền
giảng cho những vị ấy Chánh pháp như con đã được
nghe và đã được học. Chỉ được từng ấy, các vị hoan
hỷ và nói: "Chúng tôi đã được thấy Thiên chủ Sakka.
Những điều gì chúng tôi hỏi, vị ấy đều trả lời cho
chúng tôi." Không những vậy, các vị này trở thành
đệ tử của con, chớ không phải con là đệ tử của các vị
ấy. Bạch Thế Tôn, nhưng con là đệ tử của Thế
Tôn, đã chứng Dự lưu, không còn bị rơi vào đọa
xứ, chắc chắn sẽ được giác ngộ.

- Này Thiên chủ, Ngươi có biết trước kia Ngươi không bao giờ có sự thoải mái như vậy, có được sự hỷ lạc như vậy?

- Bạch Thế Tôn, trước kia con không bao giờ có sự thoải mái như vậy, có được an lạc như vậy.

- Này Thiên chủ, như thế nào, Ngươi biết được trước kia không bao giờ có sự thoải mái như vậy, có được sự hỷ lạc như vậy?

- Bạch Thế Tôn, thuở xưa, một trận chiến tranh xẩy ra giữa chư Thiên và các vị Asurà. Bạch Thế Tôn, trong trận chiến tranh này, chư Thiên thắng trận, các loài Asurà bại trận. Bạch Thế Tôn sau khi thắng trận, con là người thắng trận, con suy nghĩ: "Nay cam lồ của chư Thiên và cam lồ của Asurà, cả hai loại cam

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4127

lồ, chư Thiên sẽ được nếm." Bạch Thế Tôn, thoải mái ấy, hỷ lạc ấy do gậy trượng đem lại, do đao kiếm đem lại, không đưa đến yểm ly, ly dục, tịch diệt, an tịnh, thắng trí, giác ngộ và Niết bàn. Bạch Thế Tôn, thoải mái này, hỷ lạc này nhờ nghe Chánh pháp Thế Tôn đem lại, không do gậy trượng, không do đao kiếm, sẽ đưa đến hoàn toàn yếm ly, ly dục, tịch diệt, an tịnh, thắng trí, giác ngộ và Niết bàn.

8. - Này Thiên chủ, khi Ngươi cảm thọ sự thoải mái và hỷ lạc như vậy, Ngươi cảm thấy những lợi ích gì?

- Bạch Thế Tôn, khi con cảm thọ thoải mái và hỷ lạc như vậy, con cảm thấy có sáu lợi ích như sau:

Nay con đứng tại đây,
Với thân một vị Thiên.
Con thấy được tái sanh,
Bạch Ngài, hãy biết vậy.

Bạch Thế Tôn đó là điều lợi thứ nhất con cảm thấy, khi con cảm thọ thoải mái hỷ lạc như vậy.

Sau khi chết con bỏ,
Thân chư Thiên, phi nhân,
Không muội lược, con đi,
Đến bào thai con thích.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4128

Bạch Thế Tôn, đó là điều lợi ích thứ hai, con cảm thấy, khi con cảm thọ thoải mái và hỷ lạc như vậy.

Câu hỏi được đáp rõ,
Hoan hỷ trong Chánh giáo.
Con sống với Chánh trí,
Giác tỉnh và Chánh niệm.

Bạch Thế Tôn, đó là điều lợi thứ ba, con cảm thấy, khi con cảm thọ thoải mái và hỷ lạc như vậy.

Con sống với Chánh trí,
Sẽ được quả Bồ đề,
Sống làm vị Chánh giác,
Đời này đời cuối cùng.

Bạch Thế Tôn, đó là điều lợi ích thứ tư, con cảm thấy, khi con cảm thọ thoải mái và hỷ lạc như vậy.

Chết từ thân con Người,
Con từ bỏ thân Người,
Con sẽ thành chư Thiên,
Trong Thiên giới vô thượng.

Bạch Thế Tôn, đó là điều lợi ích thứ năm, con cảm thấy, khi con cảm thọ thoải mái, và hỷ lạc như vậy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   4129

Thù thắng hơn chư Thiên,
Akanittha danh xưng,
Sống đời sống cuối cùng,
Như vậy nơi an trú.

Bạch Thế Tôn, đó là điều lợi ích thứ sáu, con cảm thấy, khi con cảm thọ thoải mái và hỷ lạc như vậy.

9. Tâm tư không thỏa mãn,
Nghi ngờ và do dự,
Con sống cầu Như Lai,
Thời gian khá lâu dài!

Con nghĩ các Sa môn,
Sống một mình cô độc,
Là bậc Chánh Đẳng Giác,
Nghĩ vậy con tìm gặp.
Làm thế nào thành công?
Làm thế nào thất bại?
Được hỏi câu hỏi vậy?
Không thể chỉ đường hướng.

Biết con là Sakka,
Bậc Thiên chủ, đã đến!
Họ liền gạn hỏi con,
Đến đây có việc gì?
Con liền giảng Chánh pháp,

MƯỜI HAI DUYÊN                                  4130

Con được nghe cho họ. Hoan hỷ, họ bèn nói: "Vàsava làm họ thấy!".

Khi con được thấy Phật,
Nghi ngờ đều tiêu tan.
Nay con sống vô úy,
Hầu hạ bậc Chánh Giác.
Mũi tên độc tham ái,
Đấng Chánh Giác nhổ lên,
Con đảnh lễ Đại Hùng,
Bậc thân tộc mặt trời.
Tôn giả như Phạm thiên,
Nay con đảnh lễ Ngài,
Nay con kính lễ Ngài!
Ngài là bậc Chánh Giác,
Bậc Đạo Sư vô thượng,
Trong đời kể chư Thiên,
Không ai so sánh Ngài!

10. Rồi Thiên chủ Sakka nói với Pancasikha, con của Càn thát bà:

- Này Khanh Pancasikha, Ngươi đã giúp ta nhiều việc. Trước nhờ Ngươi làm Thế Tôn bằng lòng, sau khi Ngươi làm cho bằng lòng, ta mới đến yết kiến Thế Tôn, bậc A la hán, Chánh Đẳng Giác. Ta sẽ đóng

MƯỜI HAI DUYÊN                                   4131

vai trò thân phụ cho Ngươi, Ngươi sẽ là Vua loài Càn thát bà. Ta sẽ cho Ngươi Bhaddà Suriya Vaccasà, người mà Ngươi ao ước.

Rồi Thiên chủ Sakka, lấy tay sờ đất, đọc lên ba lần bài kệ cảm hứng như sau:

Đảnh lễ đấng Thế Tôn,
Bậc La hán, Chánh Giác!
Đảnh lễ đấng Thế Tôn,
Bậc La hán, Chánh Giác!
Đảnh lễ đấng Thế Tôn,
Bậc La hán, Chánh Giác!

Khi lời tuyên thuyết này được tụng đọc, pháp nhãn
thanh tịnh vô cấu, khởi lên cho Thiên chủ Sakka:
"Phàm pháp gì tập sanh, pháp ấy sẽ bị hoại diệt."
Ngoài ra, tám vạn chư Thiên cũng chứng quả tương
tợ. Đó là những câu hỏi, Thiên chủ Sakka được mời
hỏi và được Thế Tôn trả lời. Do vậy, cuộc đối thoại
này cũng được gọi là Những Câu Hỏi Của Sakka.
(Đế thích sở vấn).

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4132

513 Thọ - 108 thọ - Kinh Một Trăm Lẻ Tám – Tương IV, 372

Một Trăm Lẻ Tám – Tương IV, 372

1) ...

2) -- Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng cho các Ông pháp môn về pháp theo 108 pháp môn. Hãy lắng nghe.

3) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là pháp môn về pháp theo 108 pháp môn?

- Có hai thọ, theo pháp môn thuyết giảng của Ta.
- Có ba thọ, theo pháp môn thuyết giảng của Ta.
- Có năm thọ, theo pháp môn thuyết giảng của Ta.
- Có sáu thọ, theo pháp môn thuyết giảng của Ta.
- Có 18 thọ, theo pháp môn thuyết giảng của Ta.
- Có 36 thọ, theo pháp môn thuyết giảng của Ta.
- Có 108 thọ, theo pháp môn thuyết giảng của Ta.

4) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hai thọ?

- Thọ về thân và - Thọ về tâm.

Này các Tỷ-kheo, đây gọi là hai thọ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   4133

5) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là ba thọ?

- Lạc thọ, - Khổ thọ, - Bất khổ bất lạc thọ.

Này các Tỷ-kheo, đây gọi là ba thọ.

6) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là năm thọ?

- Lạc căn, Khổ căn, - Hỷ căn, Ưu căn, - Xả căn.

Này các Tỷ-kheo, đây gọi là năm thọ.

7) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là sáu thọ?

- Thọ do nhãn xúc sanh,
- Thọ do nhĩ xúc sanh,
- Thọ do tỷ xúc sanh,
- Thọ do thiệt xúc sanh,
- Thọ do thân xúc sanh,
- Thọ do ý xúc sanh.

Này các Tỷ-kheo, đây gọi là sáu thọ.

8) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là 18 thọ?

MƯỜI HAI DUYÊN                               4134

- Có sáu tư duy thân cận (upavicàrà) với hỷ; - Có sáu tư duy thân cận với ưu; - Có sáu tư duy thân cận với xả.

Này các Tỷ-kheo, đây là 18 thọ.

9) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là 36 thọ?

- Sáu hỷ liên hệ đến gia đình, sáu hỷ liên hệ đến
ly dục;
- Sáu ưu liên hệ đến gia đình, sáu ưu liên hệ đến
ly dục;
- Sáu xả liên hệ đến gia đình, sáu xả liên hệ đến
ly dục.

Này các Tỷ-kheo, đây gọi là 36 thọ.

10) Thế nào là 108 thọ?

- 36 thọ về quá khứ, - 36 thọ về tương lai, - 36 thọ về hiện tại.

Này các Tỷ-kheo, đây gọi là 108 thọ.

Này các Tỷ-kheo, đây gọi là pháp môn về pháp theo 108 pháp môn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   4135

MƯỜI HAI DUYÊN   4136

514 Thọ - 108 thọ tuỳ theo pháp môn - Kinh NHIỀU CẢM THỌ – 59 Trung II, 137

KINH NHIỀU CẢM THỌ (Bahuvedaniya suttam) – Bài kinh số 59 – Trung II, 137

Như vầy tôi nghe.

Một thời, Thế Tôn ở tại Savatthi (Xá vệ),
Jetavana (Rừng Kỳ đà), tinh xá ông Anathapindika
(Cấp Cô Độc). Rồi người thợ mộc Pancakanga (Ngũ
Phần) đến Tôn giả Udayi (Ưu đà di), sau khi đến,
đảnh lễ Ngài rồi ngồi xuống một bên. Sau khi ngồi
xuống một bên, người thợ mộc Pancakanga thưa Tôn
giả Udayi:

– Thưa Tôn giả Udayi, Thế Tôn thuyết có bao nhiêu thọ?

– Này Gia chủ, Thế Tôn thuyết có ba thọ: lạc thọ, khổ thọ, bất khổ bất lạc thọ. Này Gia chủ, ba thọ này được Thế Tôn nói đến.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4137

– Thưa Tôn giả Udayi, Thế Tôn không thuyết
ba thọ. Thế Tôn chỉ thuyết hai thọ: lạc thọ, khổ thọ.
Thưa Tôn giả, bất khổ bất lạc thọ này, Thế Tôn
thuyết là tối thắng lạc đối với vị đã chứng được tịch
tịnh.

Lần thứ hai, Tôn giả Udayi nói với người thợ mộc Pancakanga:

– Này Gia chủ, Thế Tôn không thuyết hai thọ.
Thế Tôn thuyết ba thọ: lạc thọ, khổ thọ, bất khổ bất
lạc thọ. Này Gia chủ, ba thọ này được Thế Tôn nói
đến.

Lần thứ hai người thợ mộc Pancakanga thưa Tôn giả Udayi.

– Thưa Tôn giả Udayi, Thế Tôn không thuyết
ba thọ, Thế Tôn chỉ thuyết hai thọ: lạc thọ, khổ thọ.
Thưa Tôn giả, bất khổ bất lạc thọ này, Thế Tôn
thuyết là tối thắng lạc đối với vị đã chứng được tịch
tịnh.

Lần thứ ba, Tôn giả Udayi nói với người thợ mộc Pancakanga:

– Này Gia chủ, Thế Tôn không thuyết hai thọ. Thế Tôn thuyết ba thọ: lạc thọ, khổ thọ, bất khổ bất

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4138

lạc thọ. Này Gia chủ, ba thọ này được Thế Tôn nói đến.

Lần thứ ba, người thợ mộc Pancakanga thưa Tôn giả Udayi:

– Thưa Tôn giả Udayi, Thế Tôn không thuyết ba tho. Thế Tôn chỉ thuyết hai thọ: lạc thọ, khổ thọ. Thưa Tôn giả, bất khổ bất lạc thọ này, Thế Tôn thuyết là tối thắng lạc đối vị đã chứng được tịch tịnh.

Như vậy, Tôn giả Udayi không thể thuyết phục được thợ mộc Pancakanga. Và thợ mộc Pancakanga cũng không thể thuyết phục được Tôn giả Udayi.

Tôn giả Ananda nghe được cuộc đàm thoại này
giữa Tôn giả Udayi với thợ mộc Panacakanga. Rồi
Tôn giả Ananda đi đến Thế Tôn, sau khi đến đảnh lễ
Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên, sau khi ngồi xuống
một bên, Tôn giả Ananda thuật lại Thế Tôn rõ toàn
diện cuộc đàm thoại giữa Tôn giả Udayi và thợ mộc
Pancakanga. Khi nghe nói vậy, Thế Tôn nói với Tôn
giả Ananda:

– Này Ananda, dầu cho pháp môn của Udayi là
đúng, nhưng thợ mộc Pancakanga không chấp nhận.
Dầu cho pháp môn của người thợ mộc Pancakanga
là đúng, nhưng Udayi không chấp nhận.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       4139

 Này Ananda,
 Hai thọ được Ta nói đến tùy theo một pháp
môn;
 Ba thọ được Ta nói đến tùy theo một pháp môn;
 Năm thọ được Ta nói đến tùy theo một pháp
môn;
 Sáu thọ được Ta nói đến tùy theo một pháp
môn;
 Mười tám thọ được Ta nói đến tùy theo một
pháp môn;
 Ba mươi sáu thọ được Ta nói đến tùy theo một
pháp môn;
 Một trăm lẻ tám thọ được Ta nói đến tùy theo
một pháp môn.
 Như vậy, này Ananda, pháp được Ta thuyết
giảng tùy theo pháp môn. Này Ananda, vì pháp
được Ta thuyết giảng tùy theo pháp môn như vậy,
nên đối với những ai không chấp nhận, không tán
đồng, không tùy hỷ những điều được khéo nói,
khéo thuyết, khéo trình bày cùng nhau, thời sự
kiện này sẽ xẩy ra: họ sẽ sống đấu tranh, khẩu
tranh, luận tranh, đả thương nhau với những binh
khí miệng lưỡi.

MƯỜI HAI DUYÊN                                  4140

 Như vậy, này Ananda, pháp được Ta thuyết giảng
tùy theo pháp môn. Này Ananda, vì pháp được Ta
thuyết giảng tùy theo pháp môn như vậy, nên đối
với những ai chấp nhận, tán đồng, tùy hỷ những
điều được khéo nói, khéo thuyết, khéo trình bày
cùng nhau, thời sự kiện này sẽ xẩy ra: họ sẽ sống
hòa hợp, tán đồng, tùy hỷ với nhau, như nước với
sữa, và nhìn nhau với cặp mắt tương ái.

 Này Ananda, có năm dục trưởng dưỡng này.

Thế nào là năm?
 Các sắc pháp do nhãn căn nhận thức, khả ái,
khả lạc, khả ý, khả hỷ, tương ứng với dục, hấp
dẫn,
 Các tiếng do tai nhận thức...
 Các hương do mũi nhận thức...
 Các vị do lưỡi nhận thức...
 Các xúc do thân cảm xúc, khả ái, khả lạc, khả
ý, khả hỷ, tương ứng với dục, hấp dẫn. Này
Ananda, như vậy là năm dục trưởng dưỡng.
 Này Ananda, duyên năm dục tưởng dưỡng này
khởi lên lạc và hỷ, như vậy gọi là dục lạc.

Này Ananda, ai nói như sau: "Lạc và hỷ này là

MƯỜI HAI DUYÊN                                   4141

tối thượng mà các chúng sanh có thể cảm thọ", Ta
không thể chấp nhận như vậy. Vì sao vậy? Vì có một
lạc khác với lạc kia, vi diệu hơn và thù thắng hơn. Và
này Ananda, lạc ấy khác với lạc kia vi diệu hơn và
thù thắng hơn là gì? Ở đây, này Ananda, vị Tỷ-kheo
ly dục, ly bất thiện pháp, chứng và trú Thiền thứ
nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, có tầm,
có tứ. Này Ananda, lạc này khác với lạc kia, vi diệu
hơn và thù thắng hơn.

Này Ananda, ai nói như sau: "Lạc và hỷ này là tối thượng mà chúng sanh có thể cảm thọ", Ta không thể chấp nhận như vậy. Vì sao vậy? Vì có một lạc thọ khác với lạc kia, vi diệu hơn và thù thắng hơn. Và này Ananda, lạc ấy khác với lạc kia, vi diệu hơn và thù thắng hơn là gì? Ở đây, này Ananda, vị Tỳ- kheo diệt tầm và tứ, chứng và trú Thiền thứ hai, một trạng thái hỷ lạc do định sanh, không tầm, không tứ, nội tỉnh nhất tâm. Này Ananda, lạc này khác với lạc kia, vi diệu hơn và thù thắng hơn.

Này Ananda, ai nói như sau: "Lạc và hỷ này là tối thượng..".,... vi diệu hơn và thù thắng hơn. Ở đây, này Ananda, vị Tỷ-kheo ly hỷ trú xả, chánh niệm tỉnh giác, thân cảm sự lạc thọ mà các bậc Thánh gọi là xả niệm lạc trú, chứng và an trú Thiền thứ ba. Này Ananda, lạc này khác với lạc kia, vi diệu hơn và thù

MƯỜI HAI DUYÊN                                       4142

thắng hơn.

Này Ananda, ai nói như sau: "Lạc và hỷ này là
tối thượng..".,... vi diệu hơn và thù thắng hơn là gì?
Ở đây, này Ananda, vị Tỷ-kheo, xả lạc, xả khổ, diệt
hỷ ưu đã cảm thọ từ trước, chứng và trú Thiền thứ
tư không khổ không lạc, xả niệm thanh tịnh. Này
Ananda, lạc này khác với lạc kia, vi diệu hơn và thù
thắng hơn.

Này Ananda, ai nói như sau: "Lạc và hỷ này là tối thượng..".,... vi diệu hơn và thù thắng hơn là gì? Ở đây, này Ananda, vị Tỷ-kheo vượt qua toàn diện sắc tưởng, diệt trừ hữu đối tưởng, không tư niệm sai biệt tưởng, nghĩ rằng: "Hư không là vô biên", chứng và trú Hư không vô biên xứ. Này Ananda, lạc này khác với lạc kia, vi diệu hơn và thù thắng hơn.

Này Ananda, ai nói như sau: "Lạc và hỷ này là tối thượng..".,... vi diệu hơn và thù thắng hơn là gì? Ở đây, này Ananda, vị Tỷ-kheo vượt qua toàn diện Hư không vô biên xứ, nghĩ rằng: "Thức là vô biên," chứng và trú Thức vô biên xứ. Này Ananda, lạc này khác với lạc kia, vi diệu hơn và thù thắng hơn.

Này Ananda, ai nói như sau: "Lạc và hỷ này là tối thượng..".,... vi diệu hơn và thù thắng hơn là gì? Ở đây, này Ananda, vị Tỷ-kheo vượt qua toàn diện

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4143

Thức vô biên xứ, nghĩ rằng không có vật gì, chứng và trú Vô sở hữu xứ. Này Ananda, lạc này khác với lạc kia, vi diệu hơn và thù thắng hơn.

Này Ananda, ai nói như sau: "Lạc và hỷ này là
tối thượng..".,... vi diệu hơn và thù thắng hơn là gì?
Ở đây, này Ananda, vị Tỷ-kheo vượt qua toàn diện
Vô sở hữu xứ, chứng và trú Phi tưởng phi phi tưởng
xứ. Này Ananda, lạc này khác với lạc kia, vi diệu
hơn và thù thắng hơn.

Này Ananda, ai nói như sau: "Lạc và hỷ này là
tối thượng mà chúng sanh có thể cảm thọ", Ta không
thể chấp nhận như vậy. Vì sao vậy? Vì có một lạc
thọ khác với lạc thọ kia, vi diệu hơn và thù thắng
hơn. Và này Ananda, lạc ấy khác với lạc kia, vi diệu
hơn và thù thắng hơn là gì? Ở đây, này Ananda, vị
Tỷ-kheo vượt qua toàn diện Phi tưởng phi phi tưởng
xứ, chứng và trú Diệt thọ tưởng định. Này Ananda,
lạc này khác với lạc kia, vi diệu hơn và thù thắng
hơn.

Sự kiện này xảy ra, này Ananda, những du sĩ
ngoại đạo có thể nói như sau: "Sa-môn Gotama nói
đến Diệt thọ tưởng định, và chủ trương định ấy
thuộc về lạc thọ. Như vậy là gì, như vậy là thế nào?"

Này Ananda, được nói vậy, các du sĩ ngoại đạo

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4144

cần phải được trả lời như sau: "Này chư Hiền, Thế
Tôn không chủ trương rằng chỉ có những gì tùy thuộc
lạc thọ là thuộc về lạc; vì rằng, chư Hiền, Thế Tôn
chủ trương rằng chỗ nào, chỗ nào có được lạc thọ,
như vậy chỗ ấy, chỗ ấy thuộc về lạc".

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Tôn giả Ananda hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   4145

515 Thọ - 2 mũi tên - Kinh Với Mũi Tên – Tương IV, 336

Với Mũi Tên – Tương IV, 336

1-2) ...

3) -- Này các Tỷ-kheo, kẻ vô văn phàm phu, cảm thọ cảm giác lạc thọ, cảm thọ cảm giác khổ thọ, cảm thọ cảm giác bất khổ bất lạc thọ.

4) Này các Tỷ-kheo, bậc Đa văn Thánh đệ tử cũng cảm thọ cảm giác lạc thọ, cảm thọ cảm giác khổ thọ, cảm thọ cảm giác bất khổ bất lạc thọ.

5) Ở đây, này các Tỷ-kheo, thế nào là đặc thù, thế nào là thù thắng, thế nào là sai biệt giữa bậc Đa văn Thánh đệ tử và kẻ vô văn phàm phu?

6) -- Bạch Thế Tôn, các pháp lấy Thế Tôn làm căn bản...

7) -- Này các Tỷ-kheo, kẻ vô văn phàm phu khi cảm
xúc khổ thọ, sầu muộn, than vãn, khóc lóc, đấm
ngực, đi đến bất tỉnh. Vị ấy cảm giác hai cảm thọ,
cảm thọ về thân và cảm thọ về tâm.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4146

8) Ví như, này các Tỷ-kheo, có người bị người ta bắn
với mũi tên, rồi họ bắn người ấy với mũi tên thứ hai.
Như vậy, này các Tỷ-kheo, người ấy cảm giác cảm
thọ cả hai mũi tên.

- Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, kẻ vô văn phàm phu
khi cảm xúc khổ thọ; thời sầu muộn, than vãn,
khóc lóc, đấm ngực, đi đến bất tỉnh. Người ấy cảm
giác hai cảm thọ, cảm thọ về thân và cảm thọ về
tâm.
- Cảm xúc bởi khổ thọ ấy, người ấy cảm thấy sân
hận (patigha). Do cảm thấy sân hận đối với khổ
thọ ấy, sân tùy miên đối với khổ thọ được tồn chỉ
tùy miên (anuseti).
- Cảm xúc bởi khổ thọ, người ấy hoan hỷ dục lạc.
Vì sao? Vì rằng, này các Tỷ-kheo, kẻ vô văn phàm
phu không tìm thấy một sự xuất ly khổ thọ nào
khác, ngoài dục lạc.
- Do hoan hỷ dục lạc ấy, tham tùy miên đối với lạc
thọ tồn tại. Người ấy không như thật rõ biết sự tập
khởi, sự đoạn diệt, vị ngọt, sự nguy hiểm và sự
xuất ly của các cảm thọ ấy.
- Do người ấy không như thật rõ biết sự tập khởi,
sự đoạn diệt, vị ngọt, sự nguy hiểm và sự xuất ly
của các cảm thọ ấy, nên vô minh tùy miên đối với
bất khổ bất lạc thọ tồn tại. Nếu người ấy cảm thọ
cảm giác lạc thọ, người ấy cảm thọ cảm giác như

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4147

người bị trói buộc (sannutto). Nếu người ấy cảm
thọ cảm giác khổ thọ, người ấy cảm thọ cảm giác
như người bị trói buộc. Nếu người ấy cảm thọ cảm
giác bất khổ bất lạc thọ, người ấy cảm thọ cảm
giác như người bị trói buộc. Này các Tỷ-kheo, đây
gọi là kẻ vô văn phàm phu bị trói buộc bởi sanh,
già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não. Ta nói rằng người
ấy bị trói buộc bởi đau khổ.

9) Và này các Tỷ-kheo, bậc Đa văn Thánh đệ tử
khi cảm xúc khổ thọ thời không có sầu muộn, không
có than vãn, không có khóc lóc, không có đấm ngực,
không có đi đến bất tỉnh. Vị ấy chỉ cảm thọ cảm giác
một cảm thọ, tức là cảm thọ về thân, không phải
cảm thọ về tâm.

10) Ví như, này các Tỷ-kheo, có người bị người ta
bắn một mũi tên. Họ không bắn tiếp người ấy với mũi
tên thứ hai. Như vậy, này các Tỷ-kheo, người ấy cảm
giác cảm thọ của một mũi tên.

- Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, bậc Đa văn Thánh
đệ tử khi cảm xúc khổ thọ; vị ấy không sầu muộn,
không than vãn, không khóc lóc, không đấm ngực,
không đi đến bất tỉnh. Vị ấy cảm giác chỉ một cảm
thọ, cảm thọ về thân, không phải cảm thọ về tâm.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4148

- Vị ấy không cảm thấy sân hận đối với khổ thọ ấy.
Do không cảm thấy sân hận đối với khổ thọ ấy,
sân tùy miên đối với khổ thọ không có tồn tại.
- Cảm xúc bởi khổ thọ, vị ấy không hoan hỷ dục lạc.
Vì sao? Vì bậc Đa văn Thánh đệ tử có tuệ tri một
sự xuất ly khác đối với khổ thọ, ngoài dục lạc.
- Vì vị ấy không hoan hỷ dục lạc, tham tùy miên đối
với dục lạc không có tồn tại. Vị ấy như thật tuệ tri
sự tập khởi, sự đoạn diệt, vị ngọt, sự nguy hiểm và
sự xuất ly của những cảm thọ ấy.
- Vì rằng, vị ấy như thật tuệ tri sự tập khởi, sự đoạn
diệt, vị ngọt, sự nguy hiểm và sự xuất ly của các
cảm thọ ấy, đối với bất khổ bất lạc thọ, vô minh
tùy miên không có tồn tại. Nếu vị ấy cảm thọ lạc
thọ, vị ấy cảm thọ lạc thọ như người không bị
trói buộc. Nếu vị ấy cảm thọ cảm giác khổ thọ, vị
ấy cảm thọ cảm giác như người không bị trói
buộc. Nếu vị ấy cảm thọ cảm giác bất khổ bất lạc
thọ, vị ấy cảm thọ cảm giác như người không bị
trói buộc. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là Tỷ-kheo
không bị trói buộc bởi sanh, già, chết, sầu, bi,
khổ, ưu, ão. Ta nói rằng vị ấy không bị trói buộc
bởi đau khổ.

11) Này các Tỷ-kheo, đây là sự đặc thù, đây là thù thắng, đây là sự sai biệt giữa bậc Đa văn Thánh đệ tử và kẻ vô văn phàm phu.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4149

1)     Bậc        Trí      tuệ    Đa    văn,
Lạc       khổ        không       chi   phối,
Giữa        kẻ        trí,     phàm     phu,
Thiện sai biệt rất lớn.

2)   Bậc       Đa    văn,      Tầm     pháp,
Thấy       đời      này,        đời     sau,
Ái     pháp       không        phá      tâm,
Không ái, không sân hận.

3)   Tùy      thuận     hay   đối   nghịch,
Tiêu     tán,       diệt,    không     còn,
Vị     ấy         biết      con     đường,
Đường      không       cấu,   không    sầu,
Chánh       trí,     đoạn       tái   sanh,
Đến được bờ giác ngộ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                4150

516 Thọ - 3 trường hợp cần phải nhiệt tình làm mạnh - Kinh NHIỆT TÌNH TINH TẤN – Tăng I, 273

NHIỆT TÌNH TINH TẤN – Tăng I, 273

 Có ba trường hợp, này các Tỷ-kheo, nhiệt tình cần
phải làm mạnh. Thế nào là ba?
- Các ác bất thiện pháp chưa sanh, cần nhiệt tình
làm mạnh đừng cho sanh.
- Các Thiện pháp chưa sanh, cần nhiệt tình làm
mạnh để cho sanh.
- Để chịu đựng các thân thọ khổ đã sanh, nhói
đau, da diết đau, gay gắt đau, không thích thú,
không thích ý, đoạt mạng sống, cần nhiệt tình
làm mạnh.
Có ba trường hợp, này các Tỷ-kheo, nhiệt tình cần
phải làm mạnh.
Khi nào Tỷ-kheo, này các Tỷ-kheo, đối với các pháp
ác, bất thiện chưa sanh, cần nhiệt tình làm mạnh
đừng để cho sanh, đối với các pháp thiện chưa sanh,
cần nhiệt tình làm mạnh để cho sanh khởi. Để chịu
đựng các thân thọ khổ đã sanh, nhói đau, da diết đau,
gay gắt đau, không thích thú, không thích ý, đoạt

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4151

mạng sống, nhiệt tình làm mạnh. Tỷ-kheo ấy, được gọi là vị có nhiệt tình, thận trọng, chánh niệm để chơn chánh đoạn tận khổ đau.

MƯỜI HAI DUYÊN                                  4152

517 Thọ - 3 vị đạo sư - Kinh BHARANDU – Tăng I, 503

BHARANDU – Tăng I, 503

1. Một thời, Thế Tôn đang du hành giữa dân chúng
Kosala và đi đến Kapilavatthu. Họ Thích Mahànàma
nghe tin Thế Tôn đã đến Kapilavatthu. Rồi họ Thích
Mahànàma đi đến Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế
Tôn rồi đứng một bên. Thế Tôn nói với họ Thích
Mahànàma đang đứng một bên:
- Hãy đi, này Mahànàma và tìm xem ở Kapilavatthu
có chỗ nào, tại chỗ ấy, hôm nay chúng ta sẽ trú lại
một đêm.
- Thưa vâng, bạch Thế Tôn.
Họ Thích Mahànàma vâng đáp Thế Tôn, đi vào
Kapilavatthu, đi khắp toàn vùng Kapilavatthu và
không thấy một chỗ nào, Thế Tôn có thể trú một
đêm. Rồi họ Thích Mahànàma đi đến Thế Tôn, sau
khi đến bạch Thế Tôn:
2. - Bạch Thế Tôn, ở Kapilavatthu không có một chỗ
nào tại đây, hôm nay Thế Tôn có thể trú một đêm.
Nhưng có Bharandu, người Kàlàmà này, trước tu
Phạm hạnh với Thế Tôn. Hôm nay, Thế Tôn hãy ở
một đêm tại am thất của vị ấy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   4153

- Này Mahànàma, hãy đi và trải một tấm thảm cho
Ta ở đó.
- Thua vâng, bạch Thế Tôn.
Họ Thích Mahànàma vâng đáp Thế Tôn, đi đến am
thất của Bharandu người Kàlàmà, sau khi đến, trải
tấm thảm, đặt nước để rửa chân, rồi đi đến Thế Tôn,
sau khi đến, bạch Thế Tôn:
- Bạch Thế Tôn, tấm thảm đã trải, nước để rửa chân
đã sẵn sàng, bạch Thế Tôn, nay Thế Tôn hãy làm gì
Ngài nghĩ là phải thời!
3. Rồi Thế Tôn đi đến am thất của Bharandu người
Kàlàmà, sau khi đến, ngồi xuống chỗ đã soạn sẵn.
Sau khi ngồi, Thế Tôn rửa chân.
Rồi họ Thích Mahànàma nghĩ như sau: "Nay không
phải thời để hầu hạ Thế Tôn. Thế Tôn đang mệt mỏi.
Ngày mai ta sẽ đến hầu hạ Thế Tôn". Nghĩ vậy xong
bèn đảnh lễ Thế Tôn, thân phía hữu hướng về Ngài
rồi ra đi.
Họ Thích Mahànàma, sau khi đêm ấy đã mãn, đi đến
Thế Tôn, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi
xuống một bên. Thế Tôn nói với họ Thích
Mahànàma đang ngồi một bên:
4. - Này Mahànàma, có ba vị Đạo Sư có mặt, xuất
hiện ở đời. Thế nào là ba?

MƯỜI HAI DUYÊN                                   4154

- Ở đây, này Mahànàma, có vị Đạo Sư trình bày
sự biến tri của các dục vọng, nhưng không
trình bày sự biến tri của các sắc, không trình
bày sự biến tri của các cảm thọ.
- Ở đây, này Mahànàma, có vị Đạo Sư trình bày
sự biến tri của các dục vọng, trình bày sự biến
tri của các sắc, nhưng không trình bày sự biến
tri của các cảm thọ.
- Nhưng ở đây, này Mahànàma, có vị Đạo Sư
trình bày sự biến tri của các dục vọng, trình
bày sự biến tri của các sắc, trình bày sự biến
tri của các cảm thọ.
Này Mahànàma, có ba vị Đạo Sư này có mặt, xuất
hiện ở đời. Trong ba vị này, này Mahànàma, kết luận
là một hay là sai khác?
5. Khi được nói như vậy, Bharandu, người Kàlàmà,
nói với họ Thích Mahànàma:
- Này Mahànàma, hãy nói là một.
Khi nghe nói vậy, Thế Tôn nói với họ Thích
Mahànàma:
- Này Mahànàma, hãy nói là khác.
Lần thứ hai, Brahandu, người Kàlàmà nói với họ
Thích Mahànàma:
- Này Mahànàma, hãy nói là một.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4155

Lần thứ hai, Thế Tôn nói với họ Thích Mahànàma:
- Này Mahànàma, hãy nói là khác.
Lần thứ ba Brahandu, người Kàlàmà nói với họ
Thích Mahànàma:
- Này Mahànàma, hãy nói là một.
Lần thứ ba, Thế Tôn nói với họ Thích Mahànàma:
- Này Mahànàma, hãy nói là khác.
6. Rồi Bharandu, người Kàlàmà suy nghĩ như sau:
"Trước mặt họ Thích Mahànàma có thế lực lớn này,
ta bị Sa-môn Gotama nói trái ngược cho đến lần thứ
ba. Vậy ta hãy rời khỏi Kapilavatthu".
Rồi Bharandu người Kàlàmà đi ra khỏi Kapilavatthu,
một sự ra đi khỏi Kapilavatthu, không bao giờ có trở
lại nữa.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4156

518 Thọ - 4 hơi thở về niệm Thọ - Kinh NHẬP TỨC XUẤT TỨC NIỆM – 118 Trung III, 249

KINH NHẬP TỨC XUẤT TỨC NIỆM (Anapanasati suttam) – Bài kinh số 118 – Trung III, 249

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Savatthi, tại Đông Viên
(Pubbarama),      giảng     đường     Lộc      Mẫu
(Migaramatupasade), cùng với rất nhiều Thượng tọa
có thời danh, có danh xưng.... như Tôn giả Sariputta
(Xá-lợi-phất), Tôn giả Mahamoggallana (Đại Mục-
kiền-liên), Tôn giả Mahakaccayana (Đại Ca-chiên-
diên), Tôn giả Mahakotthita (Đại Câu-hy-la), Tôn
giả Mahakappina (Đại Kiếp-tân-na), Tôn giả
Mahacunda (Đại Thuần-đà), Tôn giả Anuruddha (A-
na-luật), Tôn giả Revata (Ly-bà-đa) và Tôn giả
Ananda (A-nan), cùng với nhiều bậc Thượng tọa đệ
tử khác có thời danh, có danh xưng.

Lúc bấy giờ, các Thượng tọa Tỷ-kheo khuyến giáo, giảng dạy các tân Tỷ-kheo. Một số Thượng tọa

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4157

Tỷ-kheo khuyến giáo, giảng dạy mười tân Tỷ-kheo.
Một số Thượng Tọa Tỷ-kheo khuyến giáo, giảng dạy
hai mươi tân Tỷ-kheo. Một số Thượng tọa Tỷ-kheo
khuyến giáo, giảng dạy ba mươi tân Tỷ-kheo. Một
số Thượng Tọa Tỷ-kheo khuyến giáo, giảng dạy bốn
mươi tân Tỷ-kheo. Và các tân Tỷ-kheo được các
Thượng tọa Tỷ-kheo khuyến giáo, giảng dạy ý thức
rõ ràng những quả vị cao diệu, tiệm thứ, thù thắng đã
chứng đạt. Lúc bấy giờ Thế Tôn, vào ngày Bố-tát,
ngày rằm, vào đêm trăng tròn sau ngày Tự tứ, đang
ngồi giữa trời với chúng Tỷ-kheo đoanh vây.

Thế Tôn nhìn quanh chúng Tỷ-kheo đang yên lặng, hết sức yên lặng, rồi bảo các Tỷ-kheo:

– Ta được thỏa mãn, này các Tỷ-kheo, với đạo
lộ này. Tâm ta được thỏa mãn, này các Tỷ-kheo, với
đạo lộ này. Do vậy, này các Tỷ-kheo, hãy tinh tấn
hơn nữa, để chứng đạt những gì chưa chứng đạt, để
chứng đắc những gì chưa chứng đắc, để chứng ngộ
những gì chưa chứng ngộ. Ta sẽ ở đây, tại Savatthi
cho đến tháng tư, lễ Komudi.

Những Tỷ-kheo địa phương được nghe: "Thế
Tôn sẽ ở đây, tại Savatthi, cho đến tháng tư, lễ
Komudi". Các Tỷ-kheo địa phương tụ họp tại
Savatthi để yết kiến Thế Tôn. Và các Thượng tọa Tỷ-

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4158

kheo lại càng khuyến giáo, giảng dạy các tân Tỷ-
kheo nhiều hơn nữa. Một số Thượng tọa Tỷ-kheo
khuyến giáo, giảng dạy mười tân Tỷ-kheo. Một số
Thượng tọa Tỷ-kheo khuyến giáo, giảng dạy hai
mươi tân Tỷ-kheo, Một số Thượng tọa Tỷ-kheo
khuyến giáo, giảng dạy ba mươi tân Tỷ-kheo. Một
số Thượng tọa Tỷ-kheo khuyến giáo, giảng dạy bốn
mươi tân Tỷ-kheo. Và những tân Tỷ-kheo được các
Thượng tọa Tỷ-kheo khuyến giáo, giảng dạy ý thức
rõ ràng những quả vị cao diệu, tiệm thứ, thù thắng đã
chứng đạt. Lúc bấy giờ Thế Tôn vào ngày Bố-tát,
ngày rằm, vào đêm trăng tròn, ngày lễ Komudi vào
tháng tư, Thế Tôn đang ngồi ngoài trời, chung quanh
có chúng Tỷ-kheo đoanh vây.

Rồi Thế Tôn sau khi nhìn xung quanh chúng Tỷ- kheo đang yên lặng, hết sức yên lặng liền bảo các Tỷ-kheo:

– Hội chúng này, này các Tỷ-kheo, không có
lời thừa thải. Hội chúng này, này các Tỷ-kheo,
không có lời dư thừa, đã được an trú trong lõi cây
thanh tịnh.

 Chúng Tỷ-kheo như thế này, này các Tỷ- kheo, hội chúng như thế này, này các Tỷ- kheo là một hội chúng đáng được cung kính,

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4159

đáng được tôn trọng, đáng được cúng dường,
đáng được chấp tay, là phước điền vô thượng
ở đời.
 Chúng Tỷ-kheo như thế này, này các Tỷ-
kheo, hội chúng như thế này, này các Tỷ-
kheo, là một hội chúng bố thí ít, được (phước
báo) nhiều, bố thí nhiều, càng được (phước
báo) nhiều; hơn nữa.
 Chúng Tỷ-kheo như thế này, này các Tỷ-
kheo, hội chúng như thế này, này các Tỷ-
kheo, là một hội chúng khó thấy ở đời.
 Chúng Tỷ-kheo như thế này, này các Tỷ-
kheo, hội chúng như thế này, này các Tỷ-
kheo, là một hội chúng xứng đáng đi nhiều
do tuần (yojana) với một bao lương thực trên
vai để đến yết kiến.
Chúng Tỷ-kheo này là như vậy, này các Tỷ-
kheo; hội chúng này là như vậy, này các Tỷ-kheo.

 Này các Tỷ-kheo, trong chúng Tỷ-kheo này,
có những Tỷ-kheo là những A-la-hán, các
lậu hoặc đã đoạn trừ, Phạm hạnh đã thành,
các việc nên làm đã làm, gánh nặng đã đặt
xuống, mục đích đã thành đạt, hữu kiết sử đã
được đoạn tận, được giải thoát nhờ chánh trí.
Này các Tỷ-kheo, có những bậc Tỷ-kheo như

MƯỜI HAI DUYÊN                                   4160

vậy trong chúng Tỷ-kheo này.
 Này các Tỷ-kheo, trong chúng Tỷ-kheo này,
có những Tỷ-kheo đã đoạn trừ năm hạ
phần kiết sử, được hóa sanh, từ ở đấy được
nhập Niết-bàn, không còn phải trở lại đời này
nữa. Các bậc Tỷ-kheo như vậy, này các Tỷ-
kheo, có mặt trong chúng Tỷ-kheo này.
 Này các Tỷ-kheo, trong chúng Tỷ-kheo này,
này có những Tỷ-kheo đã đoạn trừ ba kiết sử,
đã làm cho muội lược tham, sân, si, là bậc
Nhất lai, sau khi sanh vào đời này một lần
nữa, sẽ đoạn tận khổ đau. Các bậc Tỷ-kheo
như vậy, này các Tỷ-kheo, có mặt trong
chúng Tỷ-kheo này.
 Này các Tỷ-kheo, trong chúng Tỷ-kheo, có
những Tỷ-kheo đã đoạn trừ ba kiết sử, là bậc
Dự lưu, không còn đọa vào ác đạo, chắc chắn
sẽ được giác ngộ. Các bậc Tỷ-kheo như vậy,
này các Tỷ-kheo, có mặt trong chúng Tỷ-
kheo này.
 Này các Tỷ-kheo, trong chúng Tỷ-kheo này,
có những Tỷ-kheo là những vị sống chuyên
tâm, chú tâm, tu tập bốn niệm xứ. Các bậc
Tỷ-kheo như vậy, này các Tỷ-kheo, có mặt
trong chúng Tỷ-kheo này.

MƯỜI HAI DUYÊN                                  4161

 Này các Tỷ-kheo, trong chúng Tỷ-kheo này,
có những Tỷ-kheo là những vị sống chuyên
tâm, chú tâm, tu tập bốn chánh cần. Các bậc
Tỷ-kheo như vậy, này các Tỷ-kheo, có mặt
trong hội chúng này.
 Này các Tỷ-kheo, trong chúng Tỷ-kheo này,
có những Tỷ-kheo, sống chuyên tâm, chú tâm
tu tập bốn như ý túc. Các bậc Tỷ-kheo như
vậy, này các Tỷ-kheo, có mặt trong chúng
Tỷ-kheo này.
 Này các Tỷ-kheo, trong chúng Tỷ-kheo này,
có những Tỷ-kheo, sống chuyên tâm, chú tâm
tu tập năm căn. Các bậc Tỷ-kheo như vậy,
này các Tỷ-kheo, có mặt trong chúng Tỷ-
kheo này.
 Này các Tỷ-kheo, trong chúng Tỷ-kheo này,
có những Tỷ-kheo, sống chuyên tâm, chú tâm
tu tập năm lực. Các bậc Tỷ-kheo như vậy,
này các Tỷ-kheo, có mặt trong chúng Tỷ-
kheo này.
 Này các Tỷ-kheo, trong chúng Tỷ-kheo này,
có những Tỷ-kheo, sống chuyên tâm, chú tâm
tu tập bảy giác chi. Các bậc Tỷ-kheo như
vậy, này các Tỷ-kheo, có mặt trong chúng
Tỷ-kheo này.

MƯỜI HAI DUYÊN                                4162

 Này các Tỷ-kheo, trong chúng Tỷ-kheo này
có những Tỷ-kheo sống chuyên tâm, chú tâm
tu tập Thánh đạo tám ngành. Các bậc Tỷ-
kheo như vậy, này các Tỷ-kheo, có mặt trong
chúng Tỷ-kheo này.
 Này các Tỷ-kheo, trong chúng Tỷ-kheo này,
có những Tỷ-kheo, sống chuyên tâm, chú tâm
tu tập từ (tâm). Các bậc Tỷ-kheo như vậy,
này các Tỷ-kheo, có mặt trong chúng Tỷ-
kheo này.
 Này các Tỷ-kheo, trong chúng Tỷ-kheo này,
có những Tỷ-kheo, sống chuyên tâm, chú tâm
tu tập bi (tâm). Các bậc Tỷ-kheo như vậy,
này các Tỷ-kheo, có mặt trong chúng Tỷ-
kheo này.
 Này các Tỷ-kheo, trong chúng Tỷ-kheo này,
có những Tỷ-kheo, sống chuyên tâm, chú tâm
tu tập hỷ (tâm). Các bậc Tỷ-kheo như vậy,
này các Tỷ-kheo, có mặt trong chúng Tỷ-
kheo này.
 Này các Tỷ-kheo, trong chúng Tỷ-kheo này,
có những Tỷ-kheo, sống chuyên tâm, chú tâm
tu tập xả (tâm). Các bậc Tỷ-kheo như vậy,
này các Tỷ-kheo, có mặt trong chúng Tỷ-
kheo này.

MƯỜI HAI DUYÊN                                4163

 Này các Tỷ-kheo, trong chúng Tỷ-kheo này,
có những Tỷ-kheo, sống chuyên tâm, chú tâm
tu tập bất tịnh. Các bậc Tỷ-kheo như vậy,
này các Tỷ-kheo, có mặt trong chúng Tỷ-
kheo này.
 Này các Tỷ-kheo, trong chúng Tỷ-kheo này
có những Tỷ-kheo sống chuyên tâm, chú tâm
tu tập vô thường tưởng. Các bậc Tỷ-kheo
như vậy, này các Tỷ-kheo, có mặt trong
chúng Tỷ-kheo này.
 Này các Tỷ-kheo, trong chúng Tỷ-kheo này,
có những Tỷ-kheo sống chuyên tâm, chú tâm
tu tập nhập tức xuất tức niệm.
Nhập tức xuất tức niệm, này các Tỷ-kheo, được
tu tập, được làm cho sung mãn, đưa đến quả lớn,
công đức lớn.

 Nhập tức xuất tức niệm, được tu tập, làm
cho sung mãn, khiến cho Bốn niệm xứ được
viên mãn.
 Bốn niệm xứ được tu tập, làm cho sung
mãn, khiến cho Bảy giác chi được viên
mãn.
 Bảy giác chi được tu tập, làm cho sung mãn,
khiến cho Minh Giải thoát (vijjavimutti)

MƯỜI HAI DUYÊN                                  4164

được viên mãn.

 Và này các Tỷ-kheo, như thế nào tu tập Nhập tức xuất tức niệm? Như thế nào làm cho sung mãn? Như thế nào là quả lớn, công đức lớn?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đi đến khu rừng, đi đến gốc cây, hay đi đến ngôi nhà trống, và ngồi kiết-già, lưng thẳng và trú niệm trước mặt.

 Chánh niệm, vị ấy thở vô. Chánh niệm, vị ấy
thở ra.
1. Thở vô dài, vị ấy biết: "Tôi thở vô dài". Hay
thở ra dài, vị ấy biết: "Tôi thở ra dài".
2. Hay thở vô ngắn, vị ấy biết: "Tôi thở vô ngắn".
Hay thở ra ngắn, vị ấy biết: "Tôi thở ra ngắn".
3. "Cảm giác cả toàn thân, tôi sẽ thở vô", vị ấy
tập. "Cảm giác cả toàn thân, tôi sẽ thở ra", vị
ấy tập.
4. "An tịnh thân hành, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập.
"An tịnh thân hành, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập.
5. "Cảm giác hỷ thọ, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập.
"Cảm giác hỷ thọ, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập.
6. "Cảm giác lạc thọ, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập.
"Cảm giác lạc thọ, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4165

7. "Cảm giác tâm hành, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập.
"Cảm giác tâm hành, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập.
8. "An tịnh tâm hành, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập.
"An tịnh tâm hành, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập.
9. "Cảm giác về tâm, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập.
"Cảm giác về tâm, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập.
10. "Với tâm hân hoan, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập.
"Với tâm hân hoan, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập.
11. "Với tâm định tĩnh, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập.
"Với tâm định tĩnh, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập.
12. "Với tâm giải thoát, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập.
"Với tâm giải thoát, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập.
13. "Quán vô thường, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập.
"Quán vô thường, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập.
14. "Quán ly tham, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập
"Quán ly tham, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập.
15. "Quán đoạn diệt, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập.
"Quán đoạn diệt, tôi sẽ thở ra, vị ấy tập.
16. "Quán từ bỏ, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập. "Quán
từ bỏ, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập.
Nhập tức xuất tức niệm, này các Tỷ-kheo, tu tập
như vậy, làm cho sung mãn như vậy, được quả lớn,
được công đức lớn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4166

 Này các Tỷ-kheo, như thế nào là Nhập tức xuất tức niệm được tu tập, như thế nào, làm cho sung mãn, khiến Bốn niệm xứ được viên mãn?

 Khi nào, này các Tỷ-kheo,

 Tỷ-kheo thở vô dài, vị ấy biết: "Tôi thở vô dài".
Hay khi thở ra dài, vị ấy biết "Tôi thở ra dài".
 Hay thở vô ngắn, vị ấy biết: "Tôi thở vô ngắn".
Hay khi thở ra ngắn, vị ấy biết: "Tôi thở ra
ngắn".
 "Cảm giác cả toàn thân, tôi sẽ thở vô", vị ấy
tập. "Cảm giác cả toàn thân, tôi sẽ thở ra", vị
ấy tập.
 "An tịnh thân hành, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập.
"An tịnh thân hành, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập.
 Trong khi tùy quán thân trên thân, này các
Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo trú, nhiệt tâm, tỉnh giác,
chánh niệm để chế ngự tham ưu ở đời. Này các
Tỷ-kheo, đối với các thân, Ta nói đây là một,
tức là thở vô thở ra. Do vậy, này các Tỷ-kheo,
trong khi tùy quán thân trên thân, vị Tỷ-kheo
trú, nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm để chế ngự
tham ưu ở đời.

 Khi nào, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo nghĩ:

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4167

 "Cảm giác hỷ thọ, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập.
"Cảm giác hỷ thọ, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập.
 "Cảm giác lạc thọ, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập.
"Cảm giác lạc thọ, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập.
 "Cảm giác tâm hành, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập.
"Cảm giác tâm hành, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập.
 "An tịnh tâm hành tôi sẽ thở vô", vị ấy tập. "An
tịnh tâm hành tôi sẽ thở ra", vị ấy tập.
 Trong khi tùy quán thọ trên các thọ, này các
Tỷ-kheo, Tỷ-kheo trú, nhiệt tâm, tỉnh giác,
chánh niệm, để chế ngự tham ưu ở đời. Này các
Tỷ-kheo, đối với các cảm thọ, Ta nói đây là
một, tức là thở vô thở ra. Do vậy này các Tỷ-
kheo, trong khi tùy quán thọ trên các cảm thọ,
Tỷ-kheo trú, nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm
để chế ngự tham ưu ở đời.

 Khi nào, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo nghĩ:

 "Cảm giác tâm, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập.
"Cảm giác tâm, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập.
 "Với tâm hân hoan, tôi sẽ thở vô", vị ấy tu
tập. "Với tâm hân hoan, tôi sẽ thở ra", vị ấy
tập.
 "Với tâm Thiền định, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4168

"Với tâm Thiền định, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập.
 "Với tâm giải thoát, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập.
"Với tâm giải thoát, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập.
 Trong khi tùy quán tâm trên tâm, này các
Tỷ-kheo, Tỷ-kheo trú, nhiệt tâm, tỉnh giác,
chánh niệm, để chế ngự tham ưu ở đời. Này
các Tỷ-kheo, sự tu tập nhập tức xuất tức
niệm không thể đến với kẻ thất niệm,
không có tỉnh giác. Do vậy, này các Tỷ-
kheo, trong khi tùy quán tâm trên tâm, Tỷ-
kheo trú, nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm để
chế ngự tham ưu ở đời.
 Khi nào này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo nghĩ:

 "Quán vô thường, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập.
"Quán vô thường, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập.
 "Quán ly tham....
 "Quán đoạn diệt...
 "Quán từ bỏ, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập. "Quán
từ bỏ, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập.
 Trong khi tùy quán trên các pháp, này các
Tỷ-kheo, Tỷ-kheo an trú, nhiệt tâm, tỉnh giác,
chánh niệm để chế ngự tham ưu ở đời. Vị ấy,
do đoạn trừ tham ưu, sau khi thấy với trí

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4169

tuệ, khéo nhìn (sự vật) với niệm xả ly. Do
vậy, này các Tỷ-kheo, trong khi tùy quán
pháp trên các pháp, Tỷ-kheo trú, nhiệt tâm,
tỉnh giác, chánh niệm để chế ngự tham ưu ở
đời.
Nhập tức xuất tức niệm, này các Tỷ-kheo, được
tu tập như vậy được làm cho sung mãn như vậy,
khiến cho bốn niệm xứ được viên mãn.

 Và này các Tỷ-kheo, Bốn niệm xứ tu tập như thế nào, làm cho sung mãn như thế nào, khiến cho Bảy giác chi được viên mãn?

 Này các Tỷ-kheo, trong khi tùy quán thân
trên thân, Tỷ-kheo trú, nhiệt tâm, tỉnh giác,
chánh niệm để chế ngự tham ưu ở đời, trong
khi ấy, niệm không hôn mê của vị ấy được
an trú. Này các Tỷ-kheo, trong khi niệm không
hôn mê của vị ấy cũng được an trú, => trong
khi ấy niệm giác chi được bắt đầu khởi lên với
Tỷ-kheo, trong khi ấy, Tỷ-kheo tu tập niệm giác
chi. Trong khi ấy niệm giác chi được Tỷ-kheo
tu tập đi đến viên mãn.
 Này các Tỷ-kheo, trong khi trú với chánh niệm
như vậy, Tỷ-kheo với trí tuệ suy tư, tư duy,
thẩm sát pháp ấy. Này các Tỷ-kheo, trong khi

MƯỜI HAI DUYÊN                                   4170

trú với chánh niệm như vậy, Tỷ-kheo với trí tuệ
suy tư, tư duy, thẩm sát pháp ấy, => trong khi
ấy trạch pháp giác chi được bắt đầu khởi lên
với Tỷ-kheo. Trong khi ấy, Tỷ-kheo tu tập trạch
pháp giác chi. Trong khi ấy trạch pháp giác chi
được Tỷ-kheo tu tập đi đến viên mãn.
 Này các Tỷ-kheo, trong khi Tỷ-kheo với trí tuệ
suy tư, tư duy, thẩm sát pháp ấy, sự tinh tấn
không thụ động bắt đầu khởi lên với vị Tỷ-
kheo. Này các Tỷ-kheo, trong khi Tỷ-kheo với
trí tuệ suy tư, tư duy, thẩm sát pháp ấy, =>
trong khi ấy sự tinh tấn không thụ động bắt đầu
khởi lên với Tỷ-kheo ấy. Trong khi ấy tinh tấn
giác chi được bắt đầu khởi lên nơi Tỷ-kheo.
Trong khi ấy Tỷ-kheo tu tập tinh tấn giác chi.
Trong khi ấy, tinh tấn giác chi được Tỷ-kheo tu
tập đi đến viên mãn.
 Hỷ không liên hệ đến vật chất được khởi lên
nơi vị tinh tấn tinh cần. Này các Tỷ-kheo,
trong khi hỷ không liên hệ đến vật chất khởi lên
nơi Tỷ-kheo tinh tấn tinh cần, => trong khi ấy
hỷ giác chi bắt đầu khởi lên nơi Tỷ-kheo.
Trong khi ấy hỷ giác chi được vị Tỷ-kheo tu
tập. Trong khi ấy hỷ giác chi được Tỷ-kheo tu
tập đi đến viên mãn.
 Thân của vị ấy được tâm hoan hỷ trở thành

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4171

khinh an, tâm cũng được khinh an. Này các
Tỷ-kheo, trong khi Tỷ-kheo với ý hoan hỷ được
thân khinh an, được tâm cũng khinh an, =>
trong khi ấy, khinh an giác chi bắt đầu khởi lên
nơi Tỷ-kheo. Trong khi ấy, khinh an giác chi
được Tỷ-kheo tu tập. Trong khi ấy, khinh an
giác chi được Tỷ-kheo làm cho đi đến sung
mãn.
 Một vị có thân khinh an, an lạc, tâm vị ấy
được định tĩnh. Này các Tỷ-kheo, trong khi
Tỷ-kheo có thân khinh an, an lạc, tâm vị ấy
được định tĩnh, => trong khi ấy định giác chi
bắt đầu khởi lên nơi Tỷ-kheo. => Trong khi ấy
định giác chi được Tỷ-kheo tu tập. => Trong
khi ấy định giác chi được Tỷ-kheo làm cho đi
đến sung mãn.
 Vị ấy với tâm định tĩnh như vậy, khéo nhìn
(sự vật) với ý niệm xả ly. Này các Tỷ-kheo,
trong khi Tỷ-kheo với tâm định tĩnh như vậy,
khéo nhìn (sự vật) với ý niệm xả ly => trong
khi ấy xả giác chi bắt đầu khởi lên nơi Tỷ-
kheo . Trong khi ấy xả giác chi được Tỷ-kheo
tu tập. Trong khi ấy xả giác chi được Tỷ-kheo
làm cho đến sung mãn.

Này các Tỷ-kheo, trong khi sống tuỳ quán thọ

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4172

trên các cảm thọ... (như trên)...

Này các Tỷ-kheo, trong khi sống tuỳ quán tâm trên tâm... (như trên)...

 Này các Tỷ-kheo, trong khi sống tuỳ quán
pháp trên các pháp, Tỷ-kheo an trú, nhiệt
tâm, tỉnh giác, chánh niệm với mục đích điều
phục tham ưu ở đời, trong khi ấy niệm của vị
ấy được an trú, không có hôn mê. Này các
Tỷ-kheo, trong khi niệm của Tỷ-kheo được
an trú, không có hôn mê, niệm giác chi
trong khi ấy được bắt đầu khởi lên nơi Tỷ-
kheo. Niệm giác chi trong khi ấy được Tỷ-
kheo tu tập. Niệm giác chi trong khi ấy, được
Tỷ-kheo làm cho đi đến sung mãn. Vị ấy an
trú với chánh niệm như vậy, suy tư, tư duy,
thẩm sát pháp ấy với trí tuệ.

 Này các Tỷ-kheo, trong khi an trú với chánh
niệm như vậy, vị ấy suy tư, tư duy, thẩm sát
pháp ấy với trí tuệ. Trạch pháp giác chi
trong khi ấy được bắt đầu khởi lên nơi Tỷ-
kheo. Trạch pháp giác chi trong khi ấy được
Tỷ-kheo tu tập. Trạch pháp giác chi trong khi
ấy đi đến sung mãn, tinh tấn không thụ động
bắt đầu khởi lên nơi vị ấy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   4173

 Này các Tỷ-kheo, trong khi Tỷ-kheo suy tư,
tư duy, thẩm sát pháp ấy với trí tuệ, và tinh
tấn không thụ động bắt đầu khởi lên nơi vị
ấy, tinh tấn giác chi trong khi ấy bắt đầu khởi
lên nơi vị Tỷ-kheo. Tinh tấn giác chi được
Tỷ-kheo tu tập. Tinh tấn giác chi được Tỷ-
kheo làm cho đi đến sung mãn.

 Đối với vị ấy tinh cần tinh tấn, hỷ không liên
hệ đến vật chất khởi lên. Này các Tỷ-kheo,
trong khi Tỷ-kheo tinh cần tinh tấn và hỷ
không liên hệ đến vật chất khởi lên, hỷ giác
chi trong khi ấy bắt đầu được khởi lên nơi
Tỷ-kheo. Hỷ giác chi trong khi ấy được Tỷ-
kheo tu tập. Hỷ giác chi trong khi ấy được
Tỷ-kheo làm cho đi đến sung mãn.

 Thân của vị ấy được tâm hoan hỷ trở thành
khinh an, tâm cũng được khinh an. Này các
Tỷ-kheo, trong khi Tỷ-kheo với ý hoan hỷ
được thân khinh an, được tâm cũng khinh an,
trong khi ấy khinh an giác chi bắt đầu khởi
lên nơi Tỷ-kheo. Trong khi ấy khinh an giác
chi được Tỷ-kheo tu tập. Trong khi ấy khinh
an giác chi được Tỷ-kheo làm cho đi đến
sung mãn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4174

 Một vị có tâm khinh an, an lạc, tâm vị ấy
được định tĩnh. Này các Tỷ-kheo, trong khi
vị ấy có thân khinh an, an lạc, tâm vị ấy được
định tĩnh, trong khi ấy định giác chi bắt đầu
khởi lên nơi Tỷ-kheo. Trong khi ấy định giác
chi được Tỷ-kheo tu tập. Trong khi ấy định
giác chi được Tỷ-kheo làm cho đi đến sung
mãn.

 Vị ấy với tâm định tĩnh như vậy khéo nhìn
(sự vật) với ý niệm xả ly. Này các Tỷ-kheo,
trong khi Tỷ-kheo với tâm định tĩnh như vậy,
khéo nhìn (sự vật) với ý niệm xả ly, trong khi
ấy xả giác chi bắt đầu khởi lên nơi Tỷ-kheo.
Trong khi ấy xả giác chi được Tỷ-kheo tu tập.
Trong khi ấy xả giác chi được Tỷ-kheo làm
cho đi đến sung mãn.

Này các Tỷ-kheo, bốn niệm xứ được tu tập như vậy, được làm cho sung mãn như vậy khiến cho bảy giác chi được sung mãn.

 Và này các Tỷ-kheo, Bảy Giác Chi tu tập như thế nào, làm cho sung mãn như thế nào, khiến cho Minh Giải thoát được viên mãn?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập niệm

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4175

giác chi, liên hệ đến viễn ly, liên hệ đến ly tham, liên hệ đến diệt, hướng đến xả ly; tu tập trạch pháp giác chi... (như trên)... tu tập tinh tấn giác chi... (như trên)... tu tập hỷ giác chi... (như trên)... tu tập khinh an giác chi... (như trên)... tu tập định giác chi... (như trên)... tu tập xả giác chi, liên hệ đến viễn ly, liên hệ đến ly tham, liên hệ đến diệt, hướng đến xả ly.

Này các Tỷ-kheo, bảy giác chi được tu tập như vậy, được làm cho sung mãn như vậy, khiến cho Minh và Giải thoát được viên mãn.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Các Tỷ-kheo ấy hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                          4176

519 Thọ - 4 pháp thọ - Kinh PHÚNG TỤNG – 33 Trường II, 567

KINH PHÚNG TỤNG – Bài kinh số 33 – Trường II, 567 (Trích đoạn)

57.   Bốn pháp thọ:

- Này các Hiền giả, có pháp thọ, hiện tại khổ và tương lai quả báo khổ.

- Này các Hiền giả, có pháp thọ, hiện tại khổ và tương lai quả báo lạc.

- Này các Hiền giả, có pháp thọ, hiện tại lạc và tương lai quả báo khổ.

- Này các Hiền giả có pháp thọ, hiện tại lạc và tương lai quả báo lạc.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4177

520 Thọ - 4 đạo hành - Kinh VỚI CHI TIẾT – Tăng II, 99

VỚI CHI TIẾT – Tăng II, 99

1. - Này các Tỷ-kheo, có bốn đạo hành này. Thế nào là bốn?

-   Đạo hành khổ, thắng trí chậm;
-   Đạo hành khổ, thắng trí nhanh;
-   Đạo hành lạc, thắng trí chậm;
-   Đạo hành lạc, thắng trí nhanh.

Này các Tỷ-kheo, thế nào là đạo hành khổ, thắng trí chậm?

- Ở đây, có người bản tánh tham dục rất cường
thịnh, luôn luôn cảm thọ khổ ưu do tham dục sanh;
bản tánh sân rất cường thịnh, luôn luôn cảm thọ
khổ ưu do sân hận sanh; bản tánh si rất cường
thịnh, luôn luôn cảm thọ khổ ưu do si sanh.
- Với người ấy, năm căn này hiện ra rất mềm yếu,
tức là tín căn, tấn căn, niệm căn, định căn, tuệ căn.
Do năm căn này mềm yếu, người ấy đạt được Vô
gián định một cách chậm chạp để đoạn diệt các
lậu hoặc. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là đạo hành
khổ, thắng trí chậm.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       4178

3. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là đạo hành khổ, thắng trí nhanh?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người bản tánh tham
dục rất cường thịnh … luôn luôn cảm thọ khổ ưu
do si sanh.
- Với người ấy, năm căn này hiện ra hết sức dồi dào,
tức là tín căn, tấn căn, niệm căn, định căn, tuệ căn.
Do năm căn này hết sức dồi dào, người ấy đạt
được Vô gián định một cách mau chóng để đoạn
diệt các lậu hoặc. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là đạo
hành khổ, thắng trí nhanh.

4. Này các Tỷ-kheo, thế nào là đạo hành lạc, thắng trí chậm?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người bản tánh tham
dục không có cường thịnh, thường không có cảm
thọ khổ ưu do tham dục sanh; bản tánh sân không
có cường thịnh, thường không có cảm thọ khổ ưu
do sân sanh; bản tánh si không có cường thịnh,
thường không có cảm thọ khổ ưu do si sanh.
- Với người ấy, năm căn này hiện ra rất mềm yếu,
tức là tín căn, tấn căn, niệm căn, định căn, tuệ căn.
Do năm căn này mềm yếu, người ấy đạt được Vô
gián định một cách chậm chạp để đoạn diệt các

MƯỜI HAI DUYÊN                                       4179

lậu hoặc. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là đạo hành lạc, thắng trí chậm.

5. Này các Tỷ-kheo, thế nào là đạo hành lạc, thắng trí nhanh?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người bản tánh
tham dục không có cường thịnh, thường không có
cảm thọ khổ ưu do tham dục sanh; bản tánh sân
không có cường thịnh, thường không có cảm thọ
khổ ưu do sân sanh; bản tánh si không có cường
thịnh, thường không có cảm thọ khổ ưu do si sanh.
- Với người ấy, năm căn này hiện ra rất dồi dào, tức
là tín căn, tấn căn, niệm căn, định căn, tuệ căn. Do
năm căn này dồi dào, người ấy đạt được Vô gián
định một cách nhanh chóng để đoạn diệt các lậu
hoặc. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là đạo hành lạc,
thắng trí nhanh. Này các Tỷ-kheo, có bốn đạo
hành này.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4180

521 Thọ - 6 hỷ liên hệ đến xuất ly - Kinh PHÂN BIỆT SÁU XỨ – 137 Trung III, 499

KINH PHÂN BIỆT SÁU XỨ (Salayatanavibhanga suttam) – Bài kinh số 137 – Trung III, 499

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Savatthi (Xá-vệ), Jetavana (Kỳ-đà Lâm), tại tinh xá ông Anathapindika (Cấp Cô Độc). Ở đấy Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo:

– "Này các Tỷ-kheo"

– "Bạch Thế Tôn" . Các vị Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn, Thế Tôn nói như sau:

– Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng cho các Ông phân biệt sáu xứ. Hãy lắng nghe và suy nghiệm kỹ, Ta sẽ nói.

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Các vị Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn

MƯỜI HAI DUYÊN                                  4181

nói như sau:

– Có sáu nội xứ cần phải biết. Có sáu ngoại xứ
cần phải biết. Có sáu thức thân cần phải biết. Có
sáu xúc thân cần phải biết. Có mười tám ý hành
cần phải biết. Có ba mươi sáu loại hữu tình cần
phải biết. Tại đây, do y cứ cái này, đoạn tận cái này.
Có ba niệm xứ mà một bậc Thánh phải thực hành,
và có thực hành (niệm xứ) ấy, bậc Thánh mới xứng
là bậc Đạo sư diễn giảng đồ chúng. Trong các bậc
Huấn luyện sư, vị ấy được gọi là bậc Vô thượng
Điều ngự sư, điều phục các hạng người đáng được
điều phục. Đây là tổng thuyết về phân biệt sáu xứ.

 Khi được nói đến "Sáu nội xứ cần phải biết", do
duyên gì, được nói đến như vậy? Nhãn xứ, nhĩ xứ,
tỷ xứ, thiệt xứ, thân xứ, ý xứ. Khi được nói đến:
"Sáu nội xứ cần phải biết", chính do duyên này,
được nói đến như vậy.

 Khi được nói đến "Sáu ngoại xứ cần phải biết",
do duyên gì, được nói đến như vậy? Sắc xứ, thanh
xứ, hương xứ, vị xứ, xúc xứ, pháp xứ. Khi được
nói đến: "Sáu ngoại xứ cần phải biết", chính do
duyên này, được nói đến như vậy.

 Khi được nói đến "Sáu thức thân cần phải biết", do duyên gì, được nói đến như vậy? Nhãn thức,

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4182

nhĩ thức, tỷ thức, thiệt thức, thân thức, ý thức. Khi được nói đến: "Sáu thức thân cần phải biết", chính do duyên này, được nói đến như vậy.

 Khi được nói đến "Sáu xúc thân cần phải biết",
do duyên gì được nói đến như vậy? Nhãn xúc, nhĩ
xúc, tỷ xúc, thiệt xúc, thân xúc, ý xúc. Khi được
nói đến: "Sáu xúc thân cần phải biết", chính do
duyên này, được nói đến như vậy.

 Khi được nói đến "Mười tám ý hành cần phải biết", do duyên gì được nói đến như vậy?

 Sau khi mắt thấy sắc, (ý) chạy theo sắc trú xứ
của hỷ, chạy theo sắc trú xứ của ưu, chạy theo
sắc trú xứ của xả;
 Sau khi tai nghe tiếng.. (như trên)...;
 sau khi mũi ngửi hương... (như trên)...
 Sau khi lưỡi nếm vị... (như trên)....
 Sau khi thân cảm xúc.. (như trên)...
 Sau khi ý nhận thức pháp, ý chạy theo pháp
khởi lên hỷ, chạy theo pháp khởi lên ưu, chạy
theo pháp khởi lên xả.
 Như vậy, có sáu hỷ hành, có sáu ưu hành, có
sáu xả hành. Khi được nói đến "Mười tám ý

MƯỜI HAI DUYÊN                                       4183

hành cần phải biết", chính do duyên này, được nói đến như vậy.

 Khi được nói đến "Ba mươi sáu loại hữu tình cần phải biết", do duyên gì, được nói đến như vậy?

 Sáu hỷ liên hệ tại gia,
 Sáu hỷ liên hệ xuất ly,
 Sáu ưu liên hệ tại gia,
 Sáu ưu liên hệ xuất ly,
 Sáu xả liên hệ tại gia,
 Sáu xả liên hệ xuất ly.

Ở đây, thế nào là sáu hỷ liên hệ tại gia? Có hỷ khởi lên, hoặc do nhận được hay thấy sự nhận được các sắc do con mắt nhận thức, khả ái, khả hỷ, khả lạc, khả ý, liên hệ đến thế vật; hoặc do nhớ được những gì đã nhận được về trước, đã qua, đã diệt, đã biến hoại. Loại hỷ như vậy được gọi là hỷ liên hệ tại gia. Có hỷ khởi lên, hoặc do nhận được hay thấy sự nhận được các tiếng do tai nhận thức.. (như trên)... các hương do mũi nhận thức … (như trên) … các vị do lưỡi nhận thức.. (như trên)... các xúc do thân nhận thức.. (như trên)... các pháp do ý nhận thức, khả ái, khả hỷ, khả lạc, khả ý liên hệ đến thế vật; hoặc do

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4184

nhớ được những gì đã nhận được về trước, đã qua, đã diệt, đã biến hoại. Loại hỷ như vậy được gọi là hỷ liên hệ đến tại gia. Sáu hỷ này liên hệ đến tại gia.

Ở đây, thế nào là sáu hỷ liên hệ đến xuất ly? Sau khi biết các sắc pháp là vô thường, biến hoại, ly tham, biến diệt và nghĩ rằng: "Các sắc pháp xưa kia và các sắc pháp hiện tại, tất cả sắc pháp là vô thường, khổ, biến hoại". Sau khi như thật thấy như vậy với chánh trí tuệ, có hỷ khởi lên. Loại hỷ như vậy được gọi là hỷ liên hệ đến xuất ly. Sau khi biết được các tiếng... (như trên)...; các hương... (như trên)... các vị.. (như trên)... các xúc... (như trên)... các pháp là vô thường, biến hoại, ly dục, biến diệt và nghĩ rằng: "Các pháp xưa kia và các pháp hiện tại, tất cả các pháp là vô thường, khổ, biến hoại". Sau khi như thật thấy như vậy với chánh trí tuệ, có hỷ khởi lên. Loại hỷ như vậy được gọi là hỷ liên hệ đến xuất ly. Sáu hỷ này liên hệ đến xuất ly.

Ở đây, thế nào là sáu ưu liên hệ tại gia? Có ưu khởi lên; hoặc do không nhận được hay thấy sự không nhận được các sắc do mắt nhận thức, khả ái, khả hỷ, khả lạc, khả ý, liên hệ đến thế vật; hoặc do nhớ được những gì không nhận được về trước, đã qua, đã diệt, đã biến hoại. Loại ưu như vậy được gọi là ưu liên hệ tại gia. Có ưu khởi lên, hoặc do không

MƯỜI HAI DUYÊN                                          4185

nhận được hay thấy sự không nhận được các tiếng do tai nhận thức.. (như trên)... các hương do mũi nhận thức.. (như trên)... các vị do lưỡi nhận thức.. (như trên)... các xúc do thân nhận thức ... (như trên) ... các pháp do ý nhận thức, khả ái, khả hỷ, khả lạc, khả ý, liên hệ đến thế vật; hoặc do nhớ được những gì không nhận được về trước, đã qua, đã diệt, đã biến hoại. Loại ưu như vậy được gọi là ưu liên hệ đến tại gia. Sáu ưu này liên hệ đến tại gia.

Ở đây, thế nào là sáu ưu liên hệ đến xuất ly? Sau khi biết được các sắc pháp là vô thường, biến hoại, ly tham, biến diệt và nghĩ rằng: "Các sắc pháp xưa kia và các sắc pháp hiện tại, tất cả sắc pháp là vô thường, khổ, biến hoại". Sau khi như thật thấy như vậy với chánh trí tuệ, vị ấy khởi lên ước muốn đối với vô thượng giải thoát, nghĩ rằng: "Khi nào ta có thể chứng đạt và an trú trong xứ (ayatana) mà các bậc Thánh đang chứng đạt và an trú?" Như vậy, do ước muốn đối với các vô thượng giải thoát, ưu khởi lên do duyên ước muốn. Loại ưu như vậy được gọi là ưu liên hệ xuất ly. Sau khi biết được các tiếng.... (như trên)... các hương.. (như trên)... các vị... (như trên)... các xúc... (như trên)... các pháp là vô thường, biến hoại, ly dục, biến diệt và nghĩ rằng: "Các pháp xưa kia và các pháp hiện tại, tất cả các pháp là vô thường, khổ, biến hoại". Sau khi sự thật thấy như vậy

MƯỜI HAI DUYÊN                                         4186

với chánh trí tuệ, vị ấy khởi lên ước muốn đối với các vô thượng giải thoát, nghĩ rằng: "Khi nào ta có thể chứng đạt và an trú trong xứ (ayatana) mà các bậc Thánh đang chứng đạt và an trú?" Như vậy, do ước muốn đối với các vô thượng giải thoát, ưu khởi lên do duyên ước muốn. Loại ưu như vậy được gọi là ưu liên hệ xuất ly. Sáu ưu này liên hệ xuất ly.

Ở đây, thế nào là sáu xả liên hệ tại gia? Khi
một người ngu si, ám độn, phàm phu thấy sắc với
con mắt, xả khởi lên của một vô văn phàm phu,
không chinh phục được (phiền não), không chinh
phục được quả dị thục, không thấy sự nguy hiểm.
Loại xả như vậy không vượt khỏi sắc pháp. Do vậy,
đây được gọi là xả liên hệ tại gia. Khi một người ngu
si, ám độn, phàm phu nghe tiếng với tai... (như
trên)...; ngửi hương với mũi.. (như trên)...; nếm vị
với lưỡi.. (như trên)...; cảm xúc với thân... (như
trên)...; nhận thức pháp với ý, xả khởi lên của một vô
văn phàm phu, không chinh phục được (phiền não),
không chinh phục được quả dị thục, không thấy sự
nguy hiểm. Loại xả như vậy không vượt khỏi các
pháp. Do vậy, đây được gọi là xả liên hệ tại gia. Sáu
xả này liên hệ tại gia.

Ở đây, thế nào là sáu xả liên hệ xuất ly? Sau khi biết sắc pháp là vô thường, biến hoại, ly tham,

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4187

biến diệt, nghĩ rằng: "Các sắc pháp xưa kia và sắc pháp hiện tại, tất cả sắc pháp là vô thường, khổ, biến hoại". Sau khi như thật thấy như vậy với chánh trí tuệ, xả khởi lên. Loại xả như vậy được gọi là xả liên hệ xuất ly. Sau khi biết được các tiếng.. (như trên)...; các hương... (như trên).. các vị... (như trên).. các xúc.. (như trên)... các pháp là vô thường, biến hoại, ly dục, biến diệt, nghĩ rằng: "Các pháp xưa kia và các pháp hiện tại, tất cả các pháp là vô thường, khổ, biến, hoại". Sau khi như thật thấy như vậy với chánh trí tuệ, xả khởi lên. Loại xả như vậy được gọi là xả liên hệ xuất ly. Sáu xả này liên hệ xuất ly.

Khi được nói đến "Ba mươi sáu loại hữu tình cần phải biết", chính do duyên này, được nói đến như vậy.

 Khi được nói đến "Ở đây, do y cứ cái này, đoạn tận cái này", do duyên gì, được nói đến như vậy?

 Tại đây, này các Tỷ-kheo, do y cứ do duyên sáu
hỷ liên hệ xuất ly, đoạn tận, vượt qua sáu hỷ
liên hệ tại gia. Như vậy là sự đoạn tận chúng;
như vậy là sự vượt qua chúng.
 Tại đây, này các Tỷ-kheo, do y cứ, do duyên
sáu ưu liên hệ xuất ly; đoạn tận, vượt qua sáu
ưu liên hệ tại gia. Như vậy là sự đoạn tận

MƯỜI HAI DUYÊN                                          4188

chúng; như vậy là sự vượt qua chúng.
 Tại đây, này các Tỷ-kheo, do y cứ, do duyên
sáu xả liên hệ xuất ly, đoạn tận, vượt qua sáu
xả liên hệ tại gia. Như vậy là sự đoạn tận chúng,
là sự vượt qua chúng.
 Tại đây, này các Tỷ-kheo, do y cứ, do duyên
sáu hỷ liên hệ xuất ly, đoạn tận, vượt qua sáu
ưu liên hệ xuất ly. Như vậy là sự đoạn tận
chúng, là sự vượt qua chúng.
 Tại đây, này các Tỷ-kheo, do y cứ, do duyên xả
liên hệ xuất ly, đoạn tận, vượt qua sáu hỷ liên
hệ xuất ly. Như vậy là sự đoạn tận chúng, là sự
vượt qua chúng.

Này các Tỷ-kheo, có xả đa diện, y cứ đa diện; có xả nhứt diện, y cứ nhứt diện.

Này các Tỷ-kheo, thế nào là xả đa diện, y cứ đa diện? Này các Tỷ-kheo, có xả đối với các sắc pháp, có xả đối với các tiếng, có xả đối với các hương, có xả đối với các vị có xả đối với các xúc. Như vậy, này các Tỷ-kheo là xả đa diện, y cứ đa diện.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là xả nhứt diện, y cứ nhứt diện? Có xả y cứ Hư không vô biên xứ, có xả y cứ Thức vô biên xứ, có xả y cứ Vô sở hữu xứ,

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4189

có xả y cứ Phi tưởng phi phi tưởng xứ. Như vậy, này các Tỷ-kheo là xả nhứt diện, y cứ nhứt diện.

Ở đây, này các Tỷ-kheo, do y cứ, do duyên xả
nhứt diện, xả y cứ nhứt diện, đoạn tận vượt qua xả
đa diện, xả y cứ đa diện. Như vậy là sự đoạn tận (xả)
này, như vậy là sự vượt qua (xả) này.

Này các Tỷ-kheo, do y cứ không tham dục, do
duyên không tham dục, đoạn tận, vượt qua xả nhứt
diện, xả y cứ nhứt diện ấy. Như vậy là sự đoạn tận
(xả) này, như vậy là sự vượt qua (xả) này. Khi được
nói đến "Tại đây do y cứ cái này, đoạn tận cái này",
chính do duyên này, được nói đến như vậy.

 Khi được nói đến: "Có ba niệm xứ mà một bậc
Thánh phải thực hành, và có thực hành (niệm xứ)
ấy, bậc Thánh mới xứng là bậc Đạo sư diễn giảng
đồ chúng", do duyên gì, được nói đến như vậy?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, bậc Đạo sư thuyết pháp cho các đệ tử, vì lòng từ mẫn, vì lo cho hạnh phúc của họ, vì thương tưởng họ, nói rằng: "Đây là hạnh phúc cho các Ông, đây là an lạc cho các Ông". Một số đệ tử của bậc Đạo sư ấy không có khéo nghe, không có lóng tai, không có an trú tâm vào chánh trí, và hành động ngược lại lời dạy của bậc Đạo sư. Tại đây, này các Tỷ-kheo, Như Lai không có hoan hỷ,

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4190

không có cảm giác hoan hỷ, nhưng sống không có
dao động, chánh niệm, tỉnh giác. Này các Tỷ-kheo,
đây là niệm xứ thứ nhất, một bậc Thánh phải thực
hành, và có thực hành niệm xứ ấy, bậc Thánh mới
xứng là bậc Đạo sư diễn giảng đồ chúng.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, bậc Đạo sư thuyết pháp cho các đệ tử, vì lòng từ mẫn, vì lo cho hạnh phúc của họ, vì thương tưởng họ, nói rằng: "Đây là hạnh phúc cho các Ông, đây là an lạc cho các Ông". Một số đệ tử bậc Đạo sư ấy không có khéo nghe, không có lóng tai, không có an trú tâm vào chánh trí, và hành động ngược lại lời dạy của bậc Đạo sư. Có một số đệ tử khéo nghe, lóng tai, an trú tâm vào chánh trí, và không hành động ngược lại lời dạy của bậc Đạo sư. Tại đây, này các Tỷ-kheo, Như Lai không có hoan hỷ, không có cảm giác hoan hỷ, không có không hoan hỷ, không có cảm giác không hoan hỷ; sau khi đoạn bỏ cả hai, hoan hỷ và không hoan hỷ, Như Lai trú xả, chánh niệm, tỉnh giác. Này các Tỷ-kheo, đây là niệm xứ hai, một bậc Thánh phải thực hành... (như trên).. diễn giảng đồ chúng.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, có bậc Đạo Sư thuyết pháp cho các đệ tử ... (như trên) ... "... đây là an lạc cho các Ông". Đệ tử của bậc Đạo Sư ấy khéo nghe, lóng tai, an trú tâm vào chánh trí và không đi ngược

MƯỜI HAI DUYÊN                                        4191

lời dạy của bậc Đạo Sư. Tại đây, này các Tỷ-kheo, Như lai hoan hỷ, và cảm giác hoan hỷ, sống không dao động, chánh niệm, tỉnh giác. Này các Tỷ-kheo, đây là niệm xứ thứ ba, một bậc Thánh phải thực hành ... (như trên) ... diễn giảng cho đồ chúng.

Khi được nói đến "Có ba niệm xứ, một bậc
Thánh phải thực hành, và có (thực hành) niệm xứ ấy,
bậc Thánh mới xứng đáng là bậc Đạo sư diễn giảng
cho đồ chúng", chính do duyên này, được nói đến
như vậy.

 Khi được nói đến "Trong các vị Huấn luyện sư, vị
ấy được gọi là vị Vô thượng Điều ngự sư, điều
phục hạng người đáng được điều phục", do duyên
gì được nói đến như vậy?

Này các Tỷ-kheo, một con voi được điều phục
do một vị điều ngự tượng sư dắt dẫn chỉ chạy về một
phương... phương Đông, phương Tây, phương Bắc
hay phương Nam. Này các Tỷ-kheo, một con ngựa
được điều phục do một vị điều ngự mã sư dắt dẫn chỉ
chạy về một phương... hay phương Nam. Này các
Tỷ-kheo, một con bò được điều phục do một vị điều
ngự sư dắt dẫn chỉ chạy về một phương ... hay
phương Nam.

Này các Tỷ-kheo, một người được điều phục do

MƯỜI HAI DUYÊN                                   4192

Như Lai, bậc A-La-Hán, Chánh Đẳng Giác dắt dẫn, được chạy cùng khắp cả tám phương:

 Có sắc, thấy các sắc pháp; đó là phương thứ
nhất.
 Không có tưởng nội sắc, thấy các ngoại sắc;
đó là phương thứ hai.
 Nghĩ đến thanh tịnh, chú tâm trên ấy; đó là
phương thứ ba.
 Vượt qua một cách hoàn toàn các sắc tưởng,
diệt trừ đối ngại tưởng, không tác ý sai biệt
tưởng; và nghĩ rằng "Hư không là vô biên",
chứng đạt và an trú Không vô biên xứ; đó là
phương thứ tư.
 Vượt qua một cách hoàn toàn Không vô biên
xứ, nghĩ rằng: "Thức là vô biên", chứng đạt
và an trú Thức vô biên xứ; đó là phương thứ
năm.

 Vượt qua một cách hoàn toàn Thức vô biên xứ, nghĩ rằng: "Không có gì cả", chứng đạt và an trú Vô sở hữu xứ; đó là phương thứ sáu.

 Vượt qua một cách hoàn toàn Không vô sở hữu xứ; chứng đạt và an trú Phi tưởng phi phi tưởng xứ; đó là phương thứ bảy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   4193

 Vượt qua một cách hoàn toàn Phi tưởng phi phi tưởng xứ, chứng đạt và an trú Diệt thọ tưởng (định); đó là phương thứ tám.

Này các Tỷ-kheo, một người đáng được điều
phục do Như Lai, bậc A-La-Hán, Chánh Đẳng Giác
dắt dẫn, được chạy cùng khắp tám phương này. Khi
được nói đến "Trong các vị Huấn luyện sư, vị ấy
được gọi là Vô thượng Điều ngự sư, điều phục hạng
người đáng điều phục", chính do duyên này, được
nói đến như vậy.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Các vị Tỷ-kheo ấy hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                 4194

522 Thọ - 62 tà kiến sanh khởi từ đâu - Kinh PHẠM VÕNG – 1 Trường I, 11

KINH PHẠM VÕNG – Bài kinh số 1 – Trường I, 11

1. Như vầy tôi nghe. Một thời, Thế Tôn đang đi trên
con đường giữa Ràjagaha (Vương Xá) và Nalandà
cùng với đại chúng Tỷ-kheo khoảng năm trăm vị.
Lúc bấy giờ có Suppiya du sĩ ngoại đạo cũng đi trên
con đường giữa Ràjagaha và Nalandà cùng với đệ tử,
thanh niên Brahmadatta. Suppiya, du sĩ ngoại đạo
dùng vô số phương tiện hủy báng Phật, hủy báng
Pháp, hủy báng Tăng, còn đệ tử của du sĩ ngoại đạo
Suppiya, thanh niên Brahmadatta, lại dùng vô số
phương tiện tán thán Phật, tán thán Pháp, tán thán
Tăng. Như vậy cả hai thầy trò nói những lời hoàn
toàn tương phản nhau trong khi đi sau lưng đức Phật
và chúng Tỷ-kheo.

2. Rồi Thế Tôn đến nghỉ một đêm tại Ambalatthikà, nhà nghỉ mát của vua, cùng với chúng Tỷ-kheo. Suppiya, du sĩ ngoại đạo cũng đến nghỉ một đêm tại Ambalatthikà, nhà nghỉ mát của vua, cùng với đệ tử, thanh niên Brahmadatta. Tại đây, du sĩ ngoại đạo

MƯỜI HAI DUYÊN                                   4195

Suppiya cũng dùng vô số phương tiện hủy báng Phật,
hủy báng Pháp, hủy báng Tăng, còn người đệ tử của
du sĩ ngoại đạo Suppiya, thanh niên Brahmadatta, lại
dùng vô số phương tiện tán thán Phật, tán thán Pháp,
tán thán Tăng. Như vậy cả hai thầy trò nói những lời
tương phản nhau trong khi đi sau lưng Thế Tôn và
chúng Tỷ-kheo.

3. Và khi đêm vừa mới tàn, một số lớn chư Tăng, sau khi thức dậy, đã ngồi họp tại một gian nhà hình tròn và câu chuyện sau đây được bàn đến giữa chư Tăng:

- Này các Hiền giả, thật kỳ diệu thay! Này các Hiền
giả, thật hy hữu thay! Thế Tôn, đấng Toàn Tri, Toàn
Kiến, đấng A-la-hán, bậc Chánh Đẳng Giác, đã thấu
hiểu sự xu hướng sai khác của chúng sanh. Suppiya,
kẻ du sĩ ngoại đạo này dùng vô số phương tiện hủy
báng Phật, hủy báng Pháp, hủy báng Tăng. Còn đệ
tử du sĩ ngoại đạo Suppiya, thanh niên Brahmadatta
lại dùng vô số phương tiện, tán thán Phật, tán thán
Pháp, tán thán Tăng. Như vậy cả hai thầy trò đã nói
những lời hoàn toàn tương phản trong khi đi sau lưng
Thế Tôn và chúng Tỷ-kheo.

4. Lúc bấy giờ Thế Tôn được biết câu chuyện đang bàn giữa chư Tăng, liền đến tại gian nhà hình tròn và ngồi xuống trên chỗ đã soạn sẵn. Sau khi ngồi xuống,

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4196

Thế Tôn nói với các vị Tỷ-Kheo:

- Này các Tỷ-kheo, câu chuyện gì được bàn đến trong khi các ngươi ngồi họp tại chỗ này? Vấn đề gì đã được bỏ dở chưa nói xong?

Nghe nói như vậy, các Tỷ-kheo bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn! Tại đây, khi đêm vừa mới tàn,
chúng con sau khi dậy, ngồi họp tại nơi gian nhà hình
tròn và giữa chúng con, câu chuyện sau đây được bàn
đến: "Này các Hiền giả, thật kỳ diệu thay! ... (xem số
3). . Thế Tôn và chúng Tỷ-kheo". Bạch Thế Tôn, đó
là câu chuyện đang bàn đến nửa chừng của chúng
con khi Thế Tôn đến!

5. - Này các Tỷ-kheo, nếu có người hủy báng Ta, hủy
báng Pháp hay hủy báng Tăng, các người chớ có vì
vậy sanh lòng công phẫn, tức tối, tâm sanh phiền
muộn. Này các Tỷ-kheo, nếu có người hủy báng Ta,
hủy báng Pháp hay hủy báng Tăng, và nếu các ngươi
sanh lòng công phẫn, tức tối, tâm sanh phiền muộn,
thời như vậy sẽ có hại cho các ngươi. Nếu có người
hủy báng Ta, hủy báng Pháp hay hủy báng Tăng, và
nếu các ngươi công phẫn và phiền muộn, thời các
ngươi có thể biết được lời nói của những kẻ ấy là
đúng hay sai lạc chăng?

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4197

- Bạch Thế Tôn, không thể được!

- Này các Tỷ-kheo, khi có người hủy báng Ta, hủy
báng Pháp hay hủy báng Tăng, các ngươi phải nói rõ
những điểm không đúng sự thật là không đúng sự
thật: - "Như thế này, điểm này không đúng sự thật;
như thế này, điểm này không chính xác; việc này
không có giữa chúng tôi; việc này không xảy ra giữa
chúng tôi".

6. Này các Tỷ-kheo, nếu có người tán thán Ta, tán
thán Pháp, hay tán thán Tăng, thời các ngươi không
nên hoan hỷ, vui mừng, tâm không nên thích thú.
Này các Tỷ-kheo, nếu có người tán thán ta, tán thán
Pháp hay tán thán Tăng, mà nếu các người hoan hỷ,
vui mừng và thích thú thời sẽ có hại cho các ngươi.
Này các Tỷ-kheo, nếu có người tán thán Ta, tán thán
Pháp hay tán thán Tăng, thời các người hãy công
nhận những gì đúng sự thật là đúng sự thật: "Như thế
này, điểm này đúng sự thật, như thế này, điểm này
chính xác, việc này có giữa chúng tôi, việc này đã
xảy ra giữa chúng tôi".

7. Này các Tỷ-kheo, thật chỉ thuộc các vấn đề không quan trọng, nhỏ nhặt, chỉ thuộc giới luật mà kẻ phàm phu tán thán Như Lai.

 Này các Tỷ-kheo, thế nào là những vấn đề

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4198

không quan trọng, nhỏ nhặt, chỉ thuộc giới luật mà kẻ phàm phu tán thán Như Lai?

8. Sa-môn Gotama từ bỏ sát sanh, tránh xa sát sanh,
bỏ trượng, bỏ kiếm, biết tàm quý, có lòng từ, sống
thương xót đến hạnh phúc của tất cả chúng sanh và
loài hữu tình. - Này các Tỷ-kheo, đó là lời tán thán
Như Lai của kẻ phàm phu.

 Sa-môn Gotama từ bỏ lấy của không cho, tránh xa
sự lấy của không cho, chỉ lấy những vật đã cho,
chỉ mong những vật đã cho, sự sống thanh tịnh
không có trộm cướp. - Này các Tỷ-kheo, đó là
những lời tán thán Như Lai của kẻ phàm phu.

 Sa-môn Gotama từ bỏ tà hạnh, tịnh tu phạm hạnh,
sống giải thoát, từ bỏ dâm dục hèn hạ. Này các
Tỷ-kheo, đó là những lời tán thán Như Lai của kẻ
phàm phu.

9. Sa-môn Gotama từ bỏ nói láo, tránh xa nói láo, nói
những lời chân thật, y chỉ nơi sự thật, chắc chắn,
đáng tin cậy, không lừa gạt, không phản lại lời hứa
đối với đời. Này các Tỷ-kheo, đó là những lời tán
thán Như Lai của kẻ phàm phu.

 Sa-môn Gotama từ bỏ nói hai lưỡi, tránh xa nói

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4199

hai lưỡi; nghe điều gì ở chỗ này, không đi nói đến
chỗ kia để sanh chia rẽ ở những người này; nghe
điều gì ở chỗ kia, không đi nói với những người
này để sanh chia rẽ ở những người kia. Như vậy
Sa-môn Gotama sống hòa hợp những kẻ ly gián,
tăng trưởng những kẻ đã hòa hợp, hoan hỷ trong
hòa hợp, nói những lời đưa đến hòa hợp. Này các
Tỷ-kheo, đó là những lời tán thán Như Lai của kẻ
phàm phu.

 Này các Tỷ-kheo, Sa-môn Gotama từ bỏ lời nói
độc ác, tránh xa lời nói độc ác, những lời nói
không lỗi lầm, đẹp tai, dễ thương, thông cảm đến
tâm, tao nhã, đẹp lòng nhiều người, vui lòng nhiều
người, Sa-môn Gotama nói những lời như vậy.
Này các Tỷ-kheo, đó là những lời tán thán Như
Lai của kẻ phàm phu.

 Này các Tỷ-kheo, Sa-môn Gotama từ bỏ lời nói ỷ
ngữ, tránh xa lời nói ỷ ngữ, nói đúng thời, nói
những lời chân thật, nói những lời có ý nghĩa, nói
những lời về Chánh pháp, nói những lời về Luật,
nói những lời đáng được gìn giữ, những lời hợp
thời, thuận lý, có mạch lạc hệ thống, có ích lợi. -
Này các Tỷ-kheo, đó là những lời tán thán Như
Lai của kẻ phàm phu.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4200

10. Sa-môn Gotama không làm hại đến các hạt giống và các loại cây cỏ;

 Sa-môn Gotama dùng mỗi ngày một bữa, không
ăn ban đêm, từ bỏ không ăn ban đêm, từ bỏ không
ăn phi thời.
 Sa-môn Gotama từ bỏ không đi xem múa, hát,
nhạc, diễn kịch.
 Sa-môn Gotama từ bỏ không trang sức bằng vòng
hoa, hương liệu, dầu thoa và các thời trang.
 Sa-môn Gotama từ bỏ không dùng giường cao và
giường lớn.
 Sa-môn Gotama từ bỏ không nhận vàng và bạc.
 Sa-môn Gotama từ bỏ không nhận các hạt giống.
 Sa-môn Gotama từ bỏ không nhận thịt sống.
 Sa-môn Gotama từ bỏ không nhận đàn bà, con gái.
 Sa-môn Gotama từ bỏ không nhận nô tỳ gái và
trai.
 Sa-môn Gotama từ bỏ không nhận cừu và dê.
 Sa-môn Gotama từ bỏ không nhận gia cầm và heo.
 Sa-môn Gotama từ bỏ không nhận voi, bò, ngựa
và ngựa cái.

MƯỜI HAI DUYÊN                                  4201

 Sa-môn Gotama từ bỏ không nhận ruộng nương
đất đai.
 Sa-môn Gotama từ bỏ không phái người môi giới
hoặc tự mình làm môi giới.
 Sa-môn Gotama từ bỏ không buôn bán.
 Sa-môn Gotama từ bỏ các sự gian lận bằng cân,
tiền bạc và đo lường.
 Sa-môn Gotama từ bỏ các tà hạnh, như hối lộ, gian
trá, lừa đảo.
 Sa-môn Gotama từ bỏ không làm thương tổn, sát
hại, câu thúc, bức đoạt, trộm cắp, cướp phá.
 - Này các Tỷ-kheo, đó là những lời tán thán Như
Lai của kẻ phàm phu.

Xong Tiểu giới.

-------------------------------------------------------

11. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn dầu đã dùng các món ăn do tín thí cúng dường, vẫn còn sống làm hại các hạt giống và cây cối. Như các hạt giống từ rễ sanh, hạt giống từ ngành cây sanh, hạt giống từ đất sanh, hạt giống từ chiết cây sanh và thứ năm là hạt giống từ hạt giống sanh. Còn Sa-môn Gotama thì không làm hại hột giống hay cây cối nào. - Này các

MƯỜI HAI DUYÊN                                               4202

Tỷ-kheo, như vầy người phàm phu tán thán Như Lai.

12. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn, dầu đã dùng các món ăn do tín thí cúng dường, vẫn còn sống cất chứa và thọ hưởng các đồ vật. Như cất chứa các món ăn, cất chứa các đồ uống, cất chứa vải, cất chứa xe cộ, cất chứa các đồ nằm, cất chứa các hương liệu, cất chứa các mỹ vị. Còn Sa-môn Gotama thì từ bỏ không cất chứa các vật trên. - Này các Tỷ-kheo, như vậy người phàm phu tán thán Như Lai.

13. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn, dầu đã
dùng các món ăn do tín thí cúng dường, vẫn còn
sống theo các du hí không chân chánh như múa,
hát, nhạc, kịch, ngâm vịnh, nhịp tay, tụng chú,
đánh trống, diễn các tuồng thần tiên, mãi võ, đấu
voi, đấu ngựa, đấu trâu, đấu bò đực, đấu dê, đấu cừu,
đấu gà, đấu chim cun cút, đấu gậy, đấu quyền, đấu
vật, đánh giặc giả, dàn trận, thao dượt, diễn binh.
Còn Sa-môn Gotama thì từ bỏ các loại du hí không
chân chánh như trên. - Này các Tỷ-kheo, như vậy
người phàm phu tán thán Như Lai.

14. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn dầu đã dùng các món ăn do tín thí cúng dường, vẫn còn sống đánh bài và theo các trò giải trí như cờ tám hình vuông, cờ mười hình vuông, cờ trên không, trò chơi

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4203

trên đất, chỉ bước vào những ô có quyền bước, trò
chơi quăng thẻ rồi chụp nhưng không cho sụp đống
thẻ, chơi súc sắc, chơi khăng, lấy tay làm viết, chơi
banh, chơi thổi kèn bằng lá, chơi xe con, chơi cung
nhỏ, chơi đoán chữ viết thiếu trên không hay trên
lưng, chơi đoán tư tưởng, chơi bắt chước bộ điệu.
Còn Sa-môn Gotama thì từ bỏ đánh bài và các loại
giải trí như trên. - Này các Tỷ-kheo, như vậy người
phàm phu tán thán Như Lai.

15. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn, dầu đã dùng các món ăn do tín thí cúng dường, cũng vẫn sống dùng các giường cao và giường lớn như ghế bành, ghế dài, nệm trải giường bằng len, vải trải giường nhiều tấm nhiều màu, chăn len trắng, chăn len thêu bông, nệm bông, nệm thêu hình các con thú, mền bằng lông thú cả hai phía, mền bằng lông thú một phía, mền có đính ngọc, mền bằng lụa, tấm thảm lớn có thể chứa mười sáu người múa, nệm voi, nệm ngựa, nệm xe, nệm bằng da sơn dương khâu lại với nhau, nệm bằng da con sơn dương gọi là kadali, tấm khảm với lầu che phía trên, ghế dài có đầu gối chân màu đỏ. Còn Sa-môn Gotama thì từ bỏ không dùng các giường cao và giường lớn như trên. - Này các Tỷ-kheo, như vậy người phàm phu tán thán Như Lai.

16. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn dầu đã

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4204

dùng các món ăn do tín thí cúng dường, cũng vẫn
sống dùng các đồ trang sức và mỹ phẩm. Như thoa
dầu, đấm bóp, tắm, đập tay chân cho mềm dẻo,
gương, kem đánh mặt, vòng hoa và phấn son, phấn
mặt, sáp mặt, vòng tay, tóc giả trên đầu, gậy cầm tay,
ống thuốc, gươm, lọng, dép thêu, khăn đầu, ngọc,
phất trần, vải trắng có viền tua dài. Còn Sa-môn
Gotama thì từ bỏ không dùng các loại trang sức và
mỹ phẩm như trên. Này các Tỷ-kheo, như vậy người
phàm phu tán thán Như Lai.

17. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn, dầu đã dùng các món ăn do tín thí cúng dường, vẫn còn sống nói những câu chuyện vô ích, tầm thường như câu chuyện về vua chúa, câu chuyện về ăn trộm, câu chuyện về đại thần, câu chuyện về binh lính, các câu chuyện hãi hùng, câu chuyện về chiến tranh, câu chuyện về đồ ăn, câu chuyện về đồ uống, câu chuyện về vải mặc, câu chuyện về giường nằm, câu chuyện về vòng hoa, câu chuyện về hương liệu, câu chuyện về bà con, câu chuyện về xe cộ, câu chuyện về làng xóm, câu chuyện về thị tứ, câu chuyện về thành phố, câu chuyện về quốc độ, câu chuyện về đàn bà, câu chuyện về đàn ông, câu chuyện về vị anh hùng, câu chuyện bên lề đường, câu chuyện tại chỗ lấy nước, câu chuyện về người đã chết, các câu chuyện tạp thoại, câu chuyện về hiện trạng của thế giới, hiện

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4205

trạng của đại dương, câu chuyện về sự hiện hữu và
sự không hiện hữu. Còn Sa-môn Gotama từ bỏ không
nói những câu chuyện vô ích, tầm thường kể trên. -
Này các Tỷ-kheo, như vậy người phàm phu tán thán
Như Lai.

18. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn dầu đã
dùng các món ăn do tín thí cúng dường, vẫn còn sống
bàn luận tranh chấp, như nói: "Người không biết
pháp và luật này, tôi biết pháp và luật này. Sao người
có thể biết pháp và luật này? Người đã phạm vào tà
kiến, tôi mới thật đúng chánh kiến; lời nói của tôi
mới tương ưng, lời nói của ngươi không tương ưng;
lời nói của ngươi không tương ưng, những điều đáng
nói trước ngươi lại nói sau, những điều đáng nói sau
ngươi lại nói trước, chủ kiến của người đã bị bài bác;
câu nói của ngươi đã bị thách đấu; ngươi đã bị thuyết
bại. Hãy đến mà giải vây lời nói ấy; nếu có thể được,
gắng thoát ra khỏi lối bí". Còn Sa-môn Gotama thì
từ bỏ những cuộc biện luận tranh chấp đã kể trên. -
Này các Tỷ-kheo, như vậy người phàm phu tán thán
Như Lai.

19. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn dầu đã dùng các món ăn do tín thí cúng dường, vẫn còn sống cho đưa các tin tức, hoặc tự đứng làm môi giới, như cho các vua, cho các đại thần của vua, cho các vị Sát-

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4206

đế-lỵ, cho các vị Bà-la-môn, cho các gia chủ, cho các
thanh niên và nói rằng: "Hãy đi đến chỗ ấy, hãy đi
lại chỗ kia; mang cái này lại, đem cái này đến chỗ
kia". Còn Sa-môn Gotama thì từ bỏ không cho đưa
các tin tức và tự đứng làm môi giới. Như vậy kẻ
phàm phu tán thán Như Lai.

20. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn, dầu đã
dùng các món ăn do tín thí cúng dường, vẫn còn sống
lừa đảo, nói lời siểm nịnh, gợi ý, dèm pha, lấy lợi cầu
lợi. Còn Sa-môn Gotama thì từ bỏ không lừa đảo và
siểm nịnh như trên. Này các Tỷ-kheo, như vậy kẻ
phàm phu tán thán Như Lai.

Xong Trung giới.

------------------------------------------------------

21. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn, dầu đã dùng các món ăn do tín thí cúng dường, vẫn còn tự nuôi sống bằng những tà hạnh như xem tướng tay chân, chiêm tướng, triệu tướng, mộng tướng, thân tướng, dấu chuột cắn, tế lửa, tế muỗng, dùng miệng phun hột cải v. v... vào lửa, tế vỏ lúa, tế tấm, tế gạo, tế thục tô, tế dầu, tế máu, khoa xem chi tiết, khoa xem địa lý, khoa xem mộng, khoa cầu thần ban phước, khoa cầu ma quỷ, khoa dùng bùa chú khi ở trong nhà bằng đất, khoa rắn, khoa thuốc độc, khoa

MƯỜI HAI DUYÊN                                              4207

bồ cạp, khoa chim, khoa chim quạ, khoa đoán số
mạng, khoa ngừa tên bắn, khoa biết tiếng nói của
chim. Còn Sa-môn Gotama thì tránh xa những tà
hạnh kể trên. - Này các Tỷ-kheo, như vậy kẻ phàm
phu tán thán Như Lai.

22. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn, dầu đã
dùng các món ăn do tín thí cúng dường, vẫn còn nuôi
sống mình bằng những tà mạng như xem tướng các
hòn ngọc, tướng que gậy, tướng áo quần, tướng
gươm kiếm, tướng mũi tên, tướng cây cung, tướng
võ khí, tướng đàn bà, tướng đàn ông, tướng thiếu
niên, tướng thiếu nữ, tướng đầy tớ nam, tường đầy tớ
nữ, tướng voi, tướng ngựa, tướng trâu, tướng bò đực,
tướng bò cái, tướng dê, tướng cừu, tướng gia cầm,
tướng chim cun cút, tướng con cắc kè, tướng vật tai
dài, tướng ma, tướng thú vật. Còn Sa-môn Gotama
thì từ bỏ những tà mạng kể trên. - Này các Tỷ-kheo,
như vậy kẻ phàm phu tán thán Như Lai.

23. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn, dầu đã dùng các món ăn do tín thí cúng dường, vẫn còn tự nuôi sống bằng những tà mạng như đoán trước: Vua sẽ tiến quân, vua sẽ lui quân; vua bản xứ sẽ tấn công, vua ngoại bang sẽ triệt thối; vua ngoại bang sẽ tấn công, vua bản xứ sẽ triệt thối; vua bản xứ sẽ thắng trận, vua ngoại bang sẽ bại trận; vua ngoại bang sẽ

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4208

thắng trận, vua bản xứ sẽ bại trận. Như vậy sẽ có sự
thắng trận cho phe bên này, sẽ có sự thất bại cho phe
bên kia. Còn Sa-môn Gotama thì từ bỏ những tà
mạng kể trên. - Này các Tỷ-kheo, như vậy kẻ phàm
phu tán thán Như Lai.

24. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn, dầu đã dùng các món ăn do tín thí cúng dường, vẫn còn tự nuôi sống bằng những tà mạng như đoán trước sẽ có nguyệt thực, sẽ có nhựt thực, sẽ có tinh thực; mặt trăng, mặt trời sẽ đi đúng chánh đạo, mặt trăng, mặt trời sẽ đi ngoài chánh đạo, các tinh tú sẽ đi đúng chánh đạo, các tinh tú sẽ đi ngoài chánh đạo, sẽ có sao băng, sẽ có lửa cháy các phương hướng, sẽ có động đất, sẽ có sấm trời, mặt trăng, mặt trời, các sao sẽ mọc, sẽ lặn, sẽ mờ, sẽ sáng, nguyệt thực sẽ có kết quả như thế này, nhựt thực sẽ có kết quả như thế này, tinh thực sẽ có kết quả như thế này, mặt trăng mặt trời đi đúng chánh đạo sẽ có kết quả như thế này, mặt trăng mặt trời đi ngoài chánh đạo sẽ có kết quả như thế này, các tinh tú đi đúng chánh đạo sẽ có kết quả như thế này, sao băng sẽ có kết quả như thế này, lửa cháy các phương hướng sẽ có kết quả như thế này, động đất sẽ có những kết quả như thế này, sấm trời sẽ có kết quả như thế này, mặt trăng, mặt trời, các sao mọc, lặn, mờ, sáng, sẽ có kết quả như thế này. Còn Sa-môn Gotama thì tránh xa, không tự nuôi

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4209

sống bằng những tà mạng kể trên. - Này các Tỷ- kheo, như vậy kẻ phàm phu tán thán Như Lai.

25. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn, dầu đã dùng các món ăn do tín thí cúng dường, vẫn còn tự nuôi sống bằng những tà mạng như đoán trước sẽ có nhiều mưa, sẽ có đại hạn, sẽ được mùa, sẽ mất mùa, sẽ được an ổn, sẽ có hiểm họa, sẽ có bịnh, sẽ không có bịnh, hay làm các nghề như đếm trên ngón tay, kế toán, cộng số lớn, làm thư, làm theo thế tình. Còn Sa- môn Gotama tránh xa các tà hạnh kể trên. - Này các Tỷ-kheo, như vậy kẻ phàm phu tán thán Như Lai.

26. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn, dầu đã dùng các món ăn tín thí cúng dường, vẫn còn tự nuôi sống bằng những tà mạng. Như sắp đặt ngày lành để rước dâu hay rể, lựa ngày giờ tốt để hòa giải, lựa ngày giờ tốt để chia rẽ, lựa ngày giờ tốt để đòi nợ, lựa ngày giờ tốt để mượn hay tiêu tiền, dùng bùa chú để giúp người được may mắn, dùng bùa chú để khiến người bị rủi ro, dùng bùa chú để phá thai, dùng bùa chú làm cóng lưỡi, dùng bùa chú khiến quai hàm không cử động, dùng bùa chú khiến cho người phải bỏ tay xuống, dùng bùa chú khiến cho tai bị điếc, hỏi gương soi, hỏi phù đồng, thiếu nữ, hỏi thiên thần để biết họa phước, thờ mặt trời, thờ đại địa, phun ra lửa, cầu Siri thần tài. Còn Sa-môn Gotama tránh xa các

MƯỜI HAI DUYÊN                                       4210

tà mạng kể trên. - Này các Tỷ-kheo, như vậy kẻ phàm phu tán thán Như Lai.

27. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn, dầu đã dùng các món ăn do tín thí cúng dường, vẫn còn tự nuôi sống bằng những tà mạng như dùng các ảo thuật để được yên ổn, để khỏi làm các điều đã hứa, để được che chở khi ở trong nhà đất, để dương được thịnh, để làm người liệt dương, để tìm đất tốt làm nhà, để cầu phước cho nhà mới, lễ rửa miệng, lễ hy sinh, làm cho mửa, làm cho xổ, bài tiết các nhơ bẩn về phía trên, bài tiết các nhơ bẩn về phía dưới, tẩy tịnh trong đầu, thoa dầu trong tai, nhỏ thuốc mắt, cho thuốc qua lỗ mũi, xức thuốc mắt, thoa dầu cho mắt, chữa bịnh đau mắt, làm thầy thuốc mổ xẻ, chữa bịnh cho con nít, cho uống thuốc làm bằng các loại rễ cây, ngăn ngừa công hiệu của thuốc. Còn Sa-môn Gotama tránh xa các tà mạng kể trên. - Này các Tỷ-kheo, như vậy kẻ phàm phu tán thán Như Lai.

Này các Tỷ-kheo, đấy là những vấn đề không quan trọng, nhỏ nhặt, chỉ thuộc giới luật mà kẻ phàm phu dùng để tán thán Như Lai.

Xong Đại giới.

-----------------------------------------------

MƯỜI HAI DUYÊN                                          4211

28. Này các Tỷ-kheo, lại có những pháp khác, sâu
kín, khó thấu, khó chứng, tịch tịnh, mỹ diệu, vượt
ngoài tầm của luận lý suông, tế nhị chỉ những
người trí mới nhận hiểu. Những pháp ấy Như Lai
đã tự chứng tri, giác ngộ và truyền thuyết. Và
chính những pháp ấy những ai như thật chân
chánh tán thán Như Lai mới nói đến.

 Này các Tỷ-kheo, thế nào là những pháp sâu
kín, khó thấy, khó chứng, tịch tịnh, mỹ diệu,
không thể nhận hiểu bởi luận lý suông, tế nhị,
chỉ những người trí mới có thể nhận hiểu.
Những pháp ấy Như Lai đã tự chứng tri, giác
ngộ và truyền thuyết, và chính những pháp ấy
những ai như thật chân chánh tán thán Như Lai
mới nói đến?

29. Này các Tỷ-kheo có những Sa-môn, Bà-la-môn, luận bàn về quá khứ tối sơ, chấp kiến về QUÁ KHỨ TỐI SƠ, y cứ về quá khứ tối sơ, đề xướng nhiều sở kiến sai khác, với mười tám luận chấp. Và y chỉ theo gì, căn cứ theo gì, những Sa-môn, Bà-la-môn ấy luận bàn về phía quá khứ tối sơ, chấp kiến về quá khứ tối sơ, y cứ về quá khứ tối sơ, đề xướng ra nhiều sở kiến sai khác với mười tám luận chấp?

30. Này các Tỷ-kheo, có một số Sa-môn, Bà-la-môn,

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4212

chủ trương Thường trú luận, chấp rằng: "Bản ngã
về thế giới là thường còn" với bốn luận chấp. Và
những Sa-môn, Bà-la-môn này, y chỉ gì, căn cứ gì,
chủ trương Thường trú luận, và chấp bản ngã và thế
giới là thường còn với bốn luận chấp?

31. Này các Tỷ-kheo, ở đời này có Sa-môn hay Bà- la-môn, nhờ nhiệt tâm, nhờ tinh tấn, nhờ cần mẫn, nhờ không phóng dật, nhờ chánh ức niệm, nên tâm nhập định; khi tâm nhập định, vị ấy nhớ được nhiều đời sống quá khứ, như một đời, hai đời, ba đời, bốn đời, năm đời, mười đời, trăm đời, ngàn đời, trăm ngàn đời, vô số trăm đời, vô số ngàn đời, vô số trăm ngàn đời, nhớ rằng: "Khi được sanh tại chỗ ấy, tôi đã sống với tên như thế này, giòng họ như thế này, giai cấp như thế này, ăn uống như thế này, lạc thọ khổ thọ như thế này, tuổi thọ như thế này. Từ chỗ ấy chết đi, tôi lại được sanh đến chỗ kia. Tại chỗ kia, tôi đã sống tên như thế này, giòng họ như thế này, giai cấp như thế này, ăn uống như thế này, lạc thọ, khổ thọ như thế này, tuổi thọ như thế này. Từ chỗ kia chết đi tôi được sanh tại chỗ này". Như vậy người ấy nhớ nhiều đời quá khứ, với những đặc điểm và những chi tiết. Người ấy nói rằng: "Bản ngã và thế giới là thường trú, bất sanh, vững chắc như đảnh núi, như trụ đá; còn những loại hữu tình kia thời lưu chuyển luân hồi, chết đi sanh lại, tuy vậy chúng vẫn thường

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4213

trú. Tại sao vậy? Vì rằng tôi do nhờ nhiệt tâm, nhờ
tinh tấn, nhờ cần mẫn, nhờ không phóng dật, nhờ
chánh ức niệm... còn những loại hữu tình kia thì lưu
chuyển luân hồi, chết đi sanh lại, tuy vậy chúng vẫn
thường trú".

Này các Tỷ-kheo đó là lập trường thứ nhất, y chỉ theo
đó, căn cứ theo đó, một số những vị Sa-môn, Bà-la-
môn, chủ trương Thường trú luận, và chấp rằng bản
ngã và thế giới là thường còn.

32. Trường hợp thứ hai, có những Sa-môn, Bà-la-
môn y chỉ gì, căn cứ gì, chủ trương Thường trú
luận, và chấp rằng bản ngã và thế giới là thường
còn?

Này các Tỷ-kheo, ở đời này có Sa-môn hay Bà-la- môn, nhờ nhất tâm, nhờ tinh tấn, nhờ cần mẫn, nhờ không phóng dật, nhờ chánh ức niệm, nên tâm nhập định, khi tâm nhập định, vị ấy nhớ được nhiều đời sống quá khứ, như một thành kiếp hoại kiếp, hai thành kiếp hoại kiếp, ba thành kiếp hoại kiếp, mười thành kiếp hoại kiếp nhớ rằng: "Khi được sanh tại chỗ ấy, tôi đã sống với tên như thế này, giòng họ như thế này, giai cấp như thế này, ăn uống như thế này, lạc thọ khổ thọ như thế này... còn những loại hữu tình kia lưu chuyển luân hồi, chết đi sanh lại, tuy vậy

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4214

chúng vẫn thường trú".

Này các Tỷ-kheo, đó là lập trường thứ hai, y chỉ theo
đó, căn cứ theo đó, một số những Sa-môn, Bà-la-
môn, chủ trương Thường trú luận và chấp rằng, bản
ngã và thế giới thường còn.

33. Trường hợp thứ ba, những Sa-môn hay Bà-la-
môn, y chỉ gì, căn cứ gì, chủ trương Thường trú
luận, và cho rằng bản ngã và thế giới là thường
còn?

Này các Tỷ-kheo, ở đời này có Sa-môn hay Bà-la- môn, nhờ nhất tâm, nhờ tinh tấn, nhờ cần mẫn, nhờ không phóng dật, nhờ chánh ức niệm, nên tâm nhập định. Khi tâm nhập định, vị ấy nhớ được nhiều đời sống quá khứ, như mười thành kiếp hoại kiếp, hai mươi thành kiếp hoại kiếp, ba mươi thành kiếp hoại kiếp, bốn mươi thành kiếp hoại kiếp, năm mươi thành kiếp hoại kiếp; nhớ rằng: "Khi được sanh tại chỗ ấy, tôi đã sống với tên như thế này, giòng họ như thế này, giai cấp như thế này, lạc thọ khổ thọ như thế này, tuổi thọ như thế này. Từ chỗ ấy, chết đi, tôi lại được sanh đến chỗ kia. Từ chỗ ấy, chết đi, tôi lại được sanh đến chỗ kia. Tại chỗ kia, tôi đã sống với tên như thế này, giòng họ như thế này, giai cấp như thế này, ăn uống như thế này, lạc thọ khổ thọ như thế

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4215

này, tuổi thọ như thế này. Từ chỗ kia chết đi, tôi được sanh tại chỗ này". Như vậy người ấy nhớ nhiều đời quá khứ với những đặc điểm và những chi tiết. Người ấy nói: "Bản ngã và thế giới là thường trú, bất sanh, vững chắc như đảnh núi, như trụ đá; còn những loại hữu tình kia thì lưu chuyển luân hồi, chết đi sanh lại, tuy vậy, chúng vẫn thường trú. Tại sao vậy? Vì rằng tôi nhờ nhiệt tâm... nên tâm nhập định như vậy. Khi tâm nhập định như vậy, tôi nhớ được nhiều đời sống quá khứ, như mười thành kiếp, hoại kiếp... bốn mươi thành kiếp hoại kiếp". Nhớ rằng: "Khi được sanh tại chỗ ấy, tôi sống với tên như thế này... tôi được sanh tại chỗ này". Như vậy người ấy nhớ nhiều đời quá khứ với những đặc điểm và những chi tiết. Người ấy nói: "Bản ngã và thế giới là thường trú, bất sanh, vững chắc như đảnh núi, trụ đá... còn những loại hữu tình kia thì lưu chuyển, luân hồi, chết đi sanh lại, tuy vậy chúng vẫn thường trú".

Này các Tỷ-kheo, đó là lập trường thứ ba, y chỉ theo
đó, căn cứ theo đó, một số Sa-môn, Bà-la-môn, chủ
trương Thường trú luận, chấp bản ngã và thế giới
thường còn.

34. Trường hợp thứ tư, những Sa-môn, Bà-la-môn y chỉ gì, căn cứ gì, chủ trương Thường trú luận, và chấp bản ngã và thế giới thường còn?

MƯỜI HAI DUYÊN                                        4216

Này các Tỷ-kheo, ở đời có Sa-môn hay Bà-la-môn, là nhà suy luận, là nhà thẩm sát. Do sự chia chẻ của suy luận, và sự tùy thuận theo thẩm sát, vị này tuyên bố như thế này: "Bản ngã và thế giới là thường trú, bất sanh, vững chắc như đảnh núi, như trụ đá, còn những loại hữu tình kia thời lưu chuyển luân hồi, chết đi sanh lại, tuy vậy chúng vẫn thường còn".

Này các Tỷ-kheo, đó là lập trường thứ tư, y chỉ theo
đó, căn cứ theo đó, một số Sa-môn, Bà-la-môn, chủ
trương Thường trú luận, chấp bản ngã và thế giới là
thường còn.

35. Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn, Bà-la-môn
này, chủ trương Thường trú luận, chấp bản ngã và
thế giới là thường còn, với bốn luận chấp. Nếu có
những vị Sa-môn, Bà-la-môn nào chủ trương
Thường trú luận, chấp rằng: "Bản ngã và thế giới là
thường còn", chúng sẽ chấp cả bốn luận chấp trên,
hay một trong những luận chấp trên, ngoài ra không
có luận chấp nào khác nữa.

36. Này các Tỷ-kheo, Như Lai tuệ tri như thế này: "Những sở kiến ấy, chấp trước như vậy, chấp thủ như vậy, sẽ đưa đến những cõi thú như vậy, sẽ tác thành những định mạng như vậy". Như Lai biết như vậy, Ngài lại biết hơn thế nữa, và Ngài không chấp sở tri

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4217

ấy. Nhờ không chấp trước sở tri ấy, nội tâm chứng
được tịch tịnh. Ngài như thật biết sự tập khởi, sự
diệt trừ của các thọ, vị ngọt, những nguy hiểm và
sự xuất ly của chúng. Nhờ biết vậy, này các Tỷ-
kheo, Như Lai được giải thoát hoàn toàn, không
có chấp thủ.

37. Những pháp ấy, này các Tỷ-kheo, là những pháp
sâu kín, khó thấy, khó chứng, tịch tịnh, mỹ diệu, vượt
ngoài tầm của luận lý suông, tế nhị, chỉ những người
có trí mới có thể phân biệt. Những pháp ấy, Như Lai
đã thắng tri, giác ngộ và truyền thuyết; và chính
những pháp ấy, những ai như thật chân chánh tán
thán Như Lai mới nói đến.

---------------------------------------------------

TỤNG PHẨM THỨ NHẤT

1. Này các Tỷ-kheo, lại có những Sa-môn, Bà-la-
môn, chủ trương một phần Thường trú luận, một
phần Vô thường luận, chấp bản ngã và thế giới là
thường còn đối với một hạng hữu tình và vô
thường đối với một hạng hữu tình khác, với bốn
luận chấp. Và những Sa-môn, Bà-la-môn ấy, y chỉ
gì, căn cứ gì chủ trương một phần Thường trú luận,
một phần Vô thường luận, chấp bản ngã và thế giới
là thường còn đối với một hạng hữu tình và vô

MƯỜI HAI DUYÊN                                             4218

thường đối với một hạng hữu tình khác, với bốn luận chấp?

2. Này các Tỷ-kheo, có một thời đến một giai đoạn
nào đó, sau một thời hạn rất lâu, thế giới này chuyển
hoại. Trong khi thế giới chuyển hoại, các loại hữu
tình phần lớn sanh qua cõi Àbhassara (Quang Âm
thiên). Ở tại đấy, những loại chúng sanh này do ý
sanh, nuôi sống bằng hỷ, tự chiếu hào quang, phi
hành trên hư không, sống trong sự quang vinh, và
sống như vậy một thời gian khá dài.

3. Này các Tỷ-kheo, có một thời đến một giai đoạn
nào đó, sau một thời hạn rất lâu, thế giới này chuyển
thành. Trong khi thế giới này chuyển thành, Phạm
cung được hiện ra, nhưng trống không. Lúc bấy giờ,
một hữu tình, hoặc thọ mạng đã tận, hay phước báo
đã tận, mạng chung từ Quang Âm thiên, sanh qua
Phạm cung trống rỗng ấy. Vị ấy ở tại đấy, do ý sanh,
nuôi sống bằng hỷ, tự chiếu hào quang, phi hành trên
hư không, sống trong sự quang vinh, và sống như
vậy trong một thời gian khá dài.

4. Vị này, tại chỗ ấy, sau khi sống lâu một mình như vậy, khởi ý chán nản, không hoan hỷ và có kỳ vọng: "Mong sao có các loài hữu tình khác, cũng đến tại chỗ này!" Lúc bấy giờ, các loài hữu tình khác, hoặc

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4219

thọ mạng đã tận, hay phước báo đã tận, bị mệnh
chung và từ thân Quang Âm thiên, sanh qua Phạm
cung để làm bạn với vị hữu tình kia. Những loại hữu
tình ở đấy cũng do ý sanh, nuôi sống bằng hỷ, tự
chiếu hào quang, phi hành trên hư không, sống trong
sự quang vinh, và sống như vậy, trong một thời gian
khá dài.

5. Lúc bấy giờ, này các Tỷ-kheo, vị hữu tình đầu tiên sanh qua nghĩ rằng: "Ta là Phạm thiên, Đại Phạm thiên, Toàn năng, Tối thắng, Biến nhãn, Thượng tôn, Thượng đế, Sáng tạo chủ, Hóa sanh chủ, Đại tôn, Chúa tể mọi định mạng, đấng Tự tại, Tổ phụ các chúng sanh đã và sẽ sanh. Những loài hữu tình ấy do chính ta sanh ra. Tại sao vậy? Vì chính do ta khởi niệm: Mong sao các loài hữu tình khác cũng đến tại chỗ này - Chính do sở nguyện của ta mà những loài hữu tình ấy đến tại chỗ này". Các loài hữu tình đến sau cũng nghĩ như thế này: "Vị ấy là Phạm thiên, Đại Phạm thiên, đấng Toàn năng, Tối thắng, Biến nhãn, Thượng tôn, Thượng đế, Sáng tạo chủ, Hóa sanh chủ, Đại tôn, Chúa tể mọi định mạng, đấng Tự tại, Tổ phụ các chúng sanh đã và sẽ sanh. Chúng ta do vị Phạm thiên này hóa sanh. Vì sao vậy? Vì ta đã thấy vị này sanh trước ở đây rồi. Còn chúng ta thì sanh sau".

6. Này các Tỷ-kheo, vị hữu tình sanh ra đầu tiên ấy

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4220

sống được lâu hơn, sắc tướng tốt đẹp hơn và được nhiều uy quyền hơn. Còn các loài hữu tình sanh sau thì sống ngắn hơn, sắc tướng ít tốt đẹp hơn và được ít quyền hơn. Này các Tỷ-kheo, sự tình này xảy ra. Một trong các loài hữu tình ấy, sau khi từ bỏ thân kia lại thác sanh đến cõi này. Khi đến cõi này, vị ấy xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Sau khi xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình, vị ấy, nhờ nhiệt tâm, nhờ tinh tấn, nhờ cần mẫn, nhờ không phóng dật, nhờ chánh ức niệm, nên tâm nhập định. Khi tâm nhập định, vị ấy nhớ tới đời sống quá khứ ấy, chớ không nhớ xa hơn đời sống ấy. Vị ấy nói rằng: "Vị kia là Phạm thiên, Đại Phạm thiên, đấng Toàn năng, Tối thắng, Biến nhãn, Thượng tôn, Thượng đế, Sáng tạo chủ, Hóa sanh chủ, Đại tôn, Chúa tể mọi định mạng, đấng Tự Tại, Tổ phụ các chúng sanh đã và sẽ sanh. Chúng ta do vị Phạm thiên ấy hóa sanh. Vị ấy là thường hằng, kiên cố, thường trú, không bị chuyển biến, thường trú như vậy mãi mãi. Còn chúng ta do vị Phạm thiên ấy hóa sanh đến tại chỗ này. Chúng ta là vô thường, không kiên cố, yểu thọ và chịu sự biến dịch".

Này các Tỷ-kheo, đó là trường hợp thứ nhất, y chỉ theo đó, căn cứ theo đó, một số Sa-môn, Bà-la-môn, chủ trương một phần Thường trú luận, một phần Vô thường luận, chấp bản ngã và thế giới là thường còn

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4221

đối với một hạng hữu tình và vô thường đối với một hạng hữu tình khác.

7. Trường hợp thứ hai, lại có những Sa-môn, Bà-
la-môn, y chỉ gì, căn cứ gì, chủ trương một phần
Thường trú luận, một phần Vô thường luận, chấp
bản ngã và thế giới là thường còn đối với một hạng
hữu tình và vô thường đối với một hạng hữu tình
khác?

Này các Tỷ-kheo, có những hạng chư Thiên gọi là
Khiddàpadosikà (bị nhiễm hoặc bởi dục lạc). Những
vị này sống lâu ngày, mê say trong hý tiếu dục lạc.
Vì sống lâu ngày, mê say trong hý tiếu dục lạc, nên
bị thất niệm. Do thất niệm, các chư Thiên ấy thác
sanh, từ bỏ thân thể của chúng.

8. Này các Tỷ-kheo, sự tình này xảy ra. Một trong các loài hữu tình kia khi thác sanh từ bỏ thân thể ấy, lại sanh đến chỗ này. Khi đến tại chỗ này, vị ấy xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Sau khi xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, vị ấy nhờ nhất tâm, nhờ tinh tấn, nhờ cần mẫn, nhờ không phóng dật, nhờ chánh ức niệm, nên tâm nhập định. Khi tâm nhập định, vị ấy nhớ đến đời sống quá khứ ấy, chớ không nhớ xa hơn đời sống ấy.

9. Vị ấy nói rằng: "Những chư Thiên không bị nhiễm

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4222

hoặc bởi dục lạc, chúng sống lâu ngày không mê say trong hý tiếu dục lạc. Vì sống lâu ngày không mê say trong hý tiếu dục lạc, nên không bị thất niệm. Nhờ không thất niệm, nên những chư Thiên ấy không thác sanh từ bỏ thân thể của chúng, sống thường hằng, kiên cố, thường trú, không bị chuyển biến, thường trú như vậy mãi mãi. Còn chúng ta đã bị nhiễm hoặc bởi dục lạc, sống lâu ngày mê say trong hý tiếu dục lạc. Vì chúng ta sống lâu ngày mê say trong hý tiếu dục lạc, nên bị thất niệm. Do thất niệm, chúng ta từ bỏ thân thể này, sống vô thường, không kiên cố, yểu thọ, chịu sự biến dịch và thác sanh đến tại chỗ này".

Này các Tỷ-kheo, đó là trường hợp thứ hai, y chỉ theo
đó, căn cứ theo đó, một số Sa-môn, Bà-la-môn, chủ
trương một phần Thường trú luận, một phần Vô
thường luận, chấp bản ngã và thế giới là thường còn
đối với một hạng hữu tình, và vô thường đối với một
hạng hữu tình khác.

10. Trường hợp thứ ba, lại có những Sa-môn, Bà-
la-môn, y chỉ gì, căn cứ gì, chủ trương một phần
Thường trú luận, một phần Vô thường luận, chấp
bản ngã và thế giới là thường còn với một hạng
hữu tình, và vô thường đối với một hạng hữu tình
khác?

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4223

Này các Tỷ-kheo, có những hạng chư Thiên gọi là
Manopadosikà (bị nhiễm hoặc bởi tâm trí). Chúng
sống lâu ngày nung nấu bởi sự đố kỵ lẫn nhau. Vì
sống lâu ngày nung nấu bởi sự đố kỵ lẫn nhau, tâm
trí của chúng oán ghét lẫn nhau. Vì tâm trí oán ghét
lẫn nhau, nên thân chúng mệt mỏi, tâm chúng mệt
mỏi. Các hạng chư Thiên ấy thác sanh từ bỏ thân thể
này của chúng.

11. Này các Tỷ-kheo, sự tình này xảy ra. Một trong các vị hữu tình kia, khi thác sanh từ bỏ thân thể ấy, lại sanh đến cõi này. Khi đến tại chỗ này, vị ấy xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Sau khi xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình, vị ấy nhờ nhất tâm, nhờ tinh tấn, nhờ cần mẫn, nhờ không phóng dật, nhờ chánh ức niệm, nên tâm nhập định. Khi tâm nhập định, vị ấy nhớ đến đời sống quá khứ ấy, nhưng không nhớ xa hơn đời sống ấy.

12. Vị ấy nói rằng: "Những vị chư Thiên không bị
nhiễm hoặc bởi tâm trí, chúng sống lâu ngày không
nung nấu bởi sự đố kỵ lẫn nhau. Vì sống lâu ngày
không nung nấu bởi sự đố kỵ lẫn nhau, tâm trí của
chúng không oán ghét nhau. Vì tâm trí chúng không
oán ghét nhau, nên thân chúng không mệt mỏi, tâm
chúng không mệt mỏi. Những hàng chư Thiên ấy
không thác sanh từ bỏ thân thể của chúng, sống

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4224

thường hằng kiên cố, thường trú, không bị chuyển biến, thường trú như vậy mãi mãi". Còn chúng ta bị nhiễm hoặc bởi tâm trí, sống lâu ngày nung nấu bởi sự đố kỵ lẫn nhau, nên tâm trí chúng ta oán ghét lẫn nhau. Vì tâm trí chúng ta oán ghét lẫn nhau, nên thân mệt mỏi và tâm mệt mỏi. Chúng ta thác sanh, từ bỏ thân này, sống vô thường không kiên cố, yểu thọ, chịu sự biến dịch và thác sanh đến tại chỗ này".

Này các Tỷ-kheo, đó là trường hợp thứ ba, y chỉ theo
đó, căn cứ theo đó, một số Sa-môn, Bà-la-môn chủ
trương một phần Thường trú luận, một phần Vô
thường luận, chấp bản ngã và thế giới là thường còn
đối với một hạng hữu tình và vô thường đối với một
hạng hữu tình khác.

13. Trường hợp thứ tư, lại có những Sa-môn, Bà-
la-môn, y chỉ gì, căn cứ gì chủ trương một phần
Thường trú luận, một phần Vô thường luận, chấp
bản ngã và thế giới là thường còn đối với một hạng
hữu tình và vô thường đối với một hạng hữu tình
khác.

Này các Tỷ-kheo, có Sa-môn, hay Bà-la-môn là nhà suy luận, là nhà thẩm sát. Do sự chia chẻ biện bác của suy luận và sự tùy thuộc theo thẩm sát, vị này tuyên bố như thế này: "Cái gọi là mắt, là tai, là mũi,

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4225

là lưỡi, là thân, cái bản ngã ấy vô thường, không kiên
cố, không thường trú, bị chuyển biến. Cái gọi là tâm,
là ý, là thức, cái bản ngã ấy là thường còn, bất biến,
thường trú, không bị chuyển biến, thường hằng như
vậy mãi mãi".

Này các Tỷ-kheo, đó là trường hợp thứ tư, y chỉ theo
đó, căn cứ theo đó, một số Sa-môn, Bà-la-môn, chủ
trương một phần Thường trú luận, một phần Vô
thường luận, chấp bản ngã và thế giới là thường còn
đối với một hạng hữu tình, và vô thường đối với một
hạng hữu tình khác.

14. Này các Tỷ-kheo, những vị Sa-môn, Bà-la-môn
này chủ trương một phần Thường trú luận, một
phần Vô thường luận, chấp bản ngã và thế giới là
thường còn với bốn luận chấp. Nếu có những Sa-
môn hay Bà-la-môn chủ trương Thường trú luận,
chấp bản ngã và thế giới là thường còn, chúng sẽ
chấp cả bốn luận chấp trên, hay một trong những
luận chấp trên, ngoài ra không có luận chấp nào khác
nữa.

15. Này các Tỷ-kheo, Như Lai biết rằng: "Những sở kiến ấy, chấp trước như vậy, chấp thủ như vậy, sẽ đưa đến những cõi thú như vậy, sẽ tác thành những định mạng như vậy". Như Lai tuệ tri như vậy, Ngài

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4226

lại tuệ tri hơn thế nữa, và Ngài không chấp sở tri ấy. Nhờ không chấp sở tri ấy, nội tâm được tịch tịnh. Ngài như thật biết sự tập khởi, sự diệt trừ của các thọ, vị ngọt, những nguy hiểm và sự xuất ly của chúng. Nhờ biết vậy, này các Tỷ-kheo, Như Lai được giải thoát hoàn toàn, không có chấp thủ.

Những pháp ấy, này các Tỷ-kheo, là những pháp sâu kín khó thấy, khó chứng, tịch tịnh, mỹ diệu, vượt ngoài tầm của luận lý suông, tế nhị, chỉ những người có trí mới có thể nhận biết. Những pháp ấy, những ai như thật chân chánh tán thán Như Lai mới nói đến.

-----------------------------------

16. Này các Tỷ-kheo, có những Sa-môn, Bà-la-môn
chủ trương Hữu biên Vô biên, chấp thế giới là Hữu
biên Vô biên với bốn luận chấp. Và những Sa-môn,
Bà-la-môn này, y chỉ gì, căn cứ gì, chủ trương Hữu
biên Vô biên luận, chấp thế giới là hữu biên vô biên
với bốn luận chấp?

17. Này các Tỷ-kheo, ở đây có Sa-môn hay Bà-la- môn, nhờ nhiệt tâm, nhờ tinh tấn, nhờ cần mẫn, nhờ không phóng dật, nhờ chánh ức niệm, nên tâm nhập định. Khi tâm nhập định, vị ấy sống ở trong đời với tư tưởng thế giới là hữu biên. Vị ấy nói rằng: "Thế giới này là hữu biên, có một đường vòng chung

MƯỜI HAI DUYÊN                                        4227

quanh. Vì sao vậy? Vì tôi, nhờ nhất tâm, nhờ tinh
tấn, nhờ cần mẫn, nhờ không phóng dật, nhờ chánh
ức niệm, nên tâm nhập định. Khi tâm nhập định, tôi
sống với tư tưởng thế giới là hữu biên. Do đó tôi biết
rằng thế giới này là hữu biên, có một đường vòng
chung quanh".

Này các Tỷ-kheo, đó là trường hợp thứ nhất, y chỉ
theo đó, căn cứ theo đó, một số Sa-môn, Bà-la-môn
chủ trương Hữu biên Vô biên luận, chấp thế giới là
hữu biên và vô biên.

18. Trường hợp thứ hai, có những Sa-môn, Bà-la- môn, y chỉ gì, căn cứ gì, chủ trương Hữu biên Vô biên luận, chấp thế giới là hữu biên và vô biên?

Này các Tỷ-kheo, ở đây có Sa-môn, Bà-la-môn, nhờ nhất tâm, nhờ tinh tấn, nhờ cần mẫn, nhờ không phóng dật, nhờ chánh ức niệm, nên tâm nhập định. Khi tâm nhập định, vị ấy sống ở trong đời với tư tưởng thế giới là vô biên. Vị ấy nói: "Thế giới này là vô biên, không có giới hạn". Những vị Sa-môn, Bà- la-môn nào đã nói: "Thế giới này là hữu biên, có một đường vòng xung quanh", những vị ấy nói không đúng sự thật. Thế giới này là vô biên, không có giới hạn. Tại sao vậy? Vì tôi nhờ nhất tâm, nhờ tinh tấn, nhờ cần mẫn, nhờ không phóng dật, nhờ chánh ức

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4228

niệm, nên tâm nhập định. Khi tâm nhập định, tôi sống với tư tưởng thế giới là vô biên. Do đó tôi biết: "Thế giới này là vô biên, không có giới hạn".

Này các Tỷ-kheo, đó là trường hợp thứ hai, y chỉ như
vậy, căn cứ như vậy, có một số Sa-môn, Bà-la-môn
chủ trương Hữu biên Vô biên luận, chấp thế giới là
hữu biên vô biên.

19. Trường hợp thứ ba, lại có những Sa-môn, Bà- la-môn, y chỉ gì, căn cứ gì, chủ trương Hữu biên Vô biên luận, chấp thế giới là hữu biên vô biên?

Này các Tỷ-kheo, ở đây có Sa-môn hay Bà-la-môn, nhờ nhất tâm, nhờ tinh tấn, nhờ cần mẫn, nhờ không phóng dật, nhờ chánh ức niệm, nên tâm nhập định. Khi tâm nhập định, vị ấy sống ở trong đời với tư tưởng thế giới là hữu biên về phía trên, phía dưới và thế giới là Vô biên về phía bề ngang. Vị ấy nói: "Thế giới này là hữu biên và vô biên". Những Sa-môn, Bà- la-môn nào đã nói: "Thế giới này là hữu biên, có một đường vòng xung quanh, thì những vị ấy nói không đúng sự thật". Những Sa-môn, Bà-la-môn nào đã nói: "Thế giới này là vô biên không có giới hạn thì những vị ấy nói không đúng sự thật. Thế giới này vừa là hữu biên, vừa là vô biên. Tại sao vậy? Vì rằng, tôi nhờ nhất tâm, nhờ tinh tấn, nhờ cần mẫn, nhờ

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4229

không phóng dật, nhờ chánh ức niệm, nên tâm nhập định. Khi tâm nhập định, tôi sống ở trong đời với tư tưởng, thế giới là hữu biên về phía trên, phía dưới, và thế giới là vô biên về phía bề ngang. Do vậy tôi biết: "Thế giới này vừa là hữu biên vừa là vô biên".

Này các Tỷ-kheo, đó là trường hợp thứ ba, y chỉ như
vậy, căn cứ như vậy, một số Sa-môn, Bà-la-môn chủ
trương Hữu biên Vô biên luận, chấp thế giới là hữu
biên vô biên.

20. Trường hợp thứ tư, lại có những Sa-môn, Bà- la-môn, y chỉ gì, căn cứ gì, chủ trương Hữu biên Vô biên luận, chấp thế giới là hữu biên vô biên?

Này các Tỷ-kheo, ở đây có Sa-môn hay Bà-la-môn là nhà suy luận, là nhà thẩm sát. Do sự chia chẻ biện bác của suy luận và sự tùy thuận theo thẩm sát, vị này tuyên bố như sau: "Thế giới này không phải là hữu biên, cũng không phải là vô biên. Những Sa- môn, Bà-la-môn nào đã nói: "Thế giới này là hữu biên có giới hạn xung quanh", những vị ấy nói không đúng sự thật. Lại những Sa-môn, Bà-la-môn nào đã nói: "Thế giới này là vô biên không có giới hạn" những vị ấy cũng nói không đúng sự thật. Lại những vị Sa-môn, Bà-la-môn nào đã nói: "Thế giới này vừa là hữu biên vừa là vô biên", những vị ấy cũng nói

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4230

không đúng sự thật. Thế giới này cũng không phải là hữu biên, cũng không phải là vô biên.

21. Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn, Bà-la-môn này
chủ trương Hữu biên Vô biên luận với bốn luận
chấp. Nếu có những Sa-môn hay Bà-la-môn nào chủ
trương Hữu biên Vô biên luận, chấp thế giới là hữu
biên vô biên, chúng sẽ chấp cả bốn luận chấp trên,
hay một trong những luận chấp trên, ngoài ra không
có luận chấp nào khác nữa.

22. Này các Tỷ-kheo, Như Lai tuệ tri như thế này: "Những sở kiến ấy, chấp trước như vậy, chấp thủ như vậy, sẽ đưa đến những cõi thú như vậy, sẽ tác thành những định mạng như vậy". Như Lai tuệ tri như vậy. Ngài lại tuệ tri hơn thế nữa, và Ngài không chấp sở tri ấy. Nhờ không chấp trước sở tri ấy, nội tâm được tịch tịnh. Ngài như thật tuệ tri sự tập khởi, sự diệt trừ của các thọ, vị ngọt, những nguy hiểm và sự xuất ly của chúng. Nhờ tuệ tri vậy, này các Tỷ-kheo, Như Lai được giải thoát hoàn toàn, không có chấp thủ.

Những pháp ấy, này các Tỷ-kheo, là những pháp sâu kín, khó thấy, khó chứng, tịch tịnh, mỹ diệu, vượt ngoài tầm của luận lý suông, tế nhị, chỉ những người trí mới có thể nhận biết. Những pháp ấy Như Lai tự chứng tri, giác ngộ và truyền thuyết; và chính những

MƯỜI HAI DUYÊN                                         4231

pháp ấy những ai như thật chân chánh tán thán Như Lai mới nói đến.

------------------------------------------------------------

23. Này các Tỷ-kheo, có một số Sa-môn, Bà-la-môn
chủ trương Ngụy biện luận. Khi bị hỏi vấn đề này
hay vấn đề khác dùng những lời ngụy biện trườn
uốn như con lươn với bốn luận chấp. Và những Sa-
môn, Bà-la-môn ấy, y chỉ gì, căn cứ gì, chủ trương
ngụy biện luận, khi bị hỏi vấn đề này hay vấn đề khác
dùng những lời ngụy biện trườn uốn như con lươn
với bốn luận chấp?

24. Này các Tỷ-kheo, ở đây có Sa-môn hay Bà-la- môn không như thật biết "Đây là thiện" không như thật biết "Đây là bất thiện". Vị ấy nghĩ: Tôi không như thật biết: "Đây là thiện", không như thật biết: "Đây là bất thiện" và nếu tôi trả lời: "Đây là thiện" hoặc tôi trả lời: "Đây là bất thiện", thời dục, tham, sân hoặc hận, khởi lên nơi tôi . Nếu dục, tham, sân hoặc hận, khởi lên nơi tôi, như vậy tôi có thể bị sai lầm. Nếu tôi sai lầm thì tôi bị phiền muộn. Nếu tôi bị phiền muộn sẽ thành một chướng ngại cho tôi - Như vậy, vì sợ sai lầm, vì chán ghét sai lầm, nên vị ấy không trả lời: "Đây là thiện", cũng không trả lời: "Đây là bất thiện". Khi hỏi đến vấn đề này hay vấn

MƯỜI HAI DUYÊN                                              4232

đề khác, vị ấy dùng lời ngụy biện trườn uốn như con
lươn: "Tôi không nói là như vậy. Tôi không nói là
như kia. Tôi không nói là khác như thế. Tôi không
nói là không phải như thế. Tôi không nói là không
không phải như thế".

Này các Tỷ-kheo, đó là trường hợp thứ nhất, y chỉ
như vậy, căn cứ như vậy, một số Sa-môn, Bà-la-môn
chủ trương Ngụy biện luận, khi bị hỏi vấn đề này hay
vấn đề khác dùng những lời ngụy biện trườn uốn như
con lươn.

25. Trường hợp thứ hai, lại có những Sa-môn, Bà-
la-môn, y chỉ gì, căn cứ gì chủ trương Ngụy biện
luận, khi bị hỏi vấn đề này hay vấn đề khác dùng
những lời ngụy biện trườn uốn như con lươn? (1)

Này các Tỷ-kheo, ở đây có Sa-môn hay Bà-la-môn, không như thật biết "Đây là thiện", không như thật biết "Đây là bất thiện". Vị ấy nghĩ: Tôi không như thật biết: "Đây là thiện", không như thật biết: "Đây là bất thiện". Vì tôi không như thật biết: "Đây là thiện", không như thật biết "Đây là bất thiện". Và nếu tôi trả lời: "Đây là thiện" hoặc tôi trả lời: "Đây là bất thiện", thời dục, tham, sân hoặc hận, khởi lên nơi tôi. Nếu dục, tham, sân hoặc hận khởi lên nơi tôi, như vậy tôi có thể chấp thủ. Nếu tôi chấp thủ, thì tôi bị

MƯỜI HAI DUYÊN                                         4233

phiền muộn. Nếu tôi bị phiền muộn, thời thành một chướng ngại cho tôi.

- Như vậy, vì sợ chấp thủ, vì chán ghét chấp thủ, nên vị ấy không trả lời: "Đây là thiện", cũng không trả lời: "Đây là bất thiện". Khi bị hỏi đến vấn đề này hay vấn đề khác, vị ấy dùng lời ngụy biện trườn uốn như con lươn: "Tôi không nói là như vậy. Tôi không nói là như kia. Tôi không nói là khác như thế. Tôi không nói là không phải như thế. Tôi không nói là không không phải như thế". Này các Tỷ-kheo, đó là trường hợp thứ hai, y chỉ như vậy, căn cứ như vậy, một số Sa-môn, Bà-la-môn chủ trương Ngụy biện luận, khi bị hỏi đến vấn đề này hay vấn đề khác, dùng những lời ngụy biện trườn uốn như con lươn.

(1) Hỏi một đường đáp một ngã (trườn uốn như con lươn ).

26. Trường hợp thứ ba, lại có những Sa-môn, Bà-
la-môn, y chỉ gì, căn cứ gì chủ trương ngụy biện
luận, khi bị hỏi vấn đề này hay vấn đề khác dùng
những lời ngụy biện trườn uốn như con lươn?

- Này các Tỷ-kheo, ở đây có Sa-môn hay Bà-la-môn không như thật biết "Đây là thiện", không như thật biết "Đây là bất thiện". Vị ấy nghĩ: Tôi không như

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4234

thật biết: "Đây là thiện", không như thật biết: "Đây là bất thiện". Vì tôi không như thật biết "Đây là thiện", không như thật biết "Đây là bất thiện" và nếu tôi trả lời: "Đây là thiện" hoặc trả lời: "Đây là bất thiện", có những Sa-môn, Bà-la-môn, bác học, tế nhị, nghị luận biện tài, biện bác như chia chẻ sợi tóc, những vị này đi chỗ này chỗ kia, như muốn đả phá các tà kiến với trí tuệ của chúng, chúng có thể đọ tài, chất vấn và cật nạn tôi. Nếu chúng đọ tài, chất vấn, cật nạn tôi, tôi có thể không giải đáp được cho chúng. Nếu tôi không giải đáp được cho chúng, thì tôi bị phiền muộn. Nếu tôi bị phiền muộn thời thành một chướng ngại cho tôi - Như vậy, vì sợ bị thử thách, vì chán ghét thử thách, nên vị ấy không trả lời: "Đây là thiện", cũng không trả lời. "Đây là bất thiện". Khi bị hỏi đến vấn đề này hay vấn đề khác, vị ấy dùng lời ngụy biện trườn uốn như con lươn: "Tôi không nói là như vậy. Tôi không nói là như kia. Tôi không nói là khác như thế. Tôi không nói là không phải như thế. Tôi không nói là không không phải như thế". - Này các Tỷ-kheo, đó là trường hợp thứ ba, y chỉ như vậy, căn cứ như vậy, một số Sa-môn, chủ trương ngụy biện luận, khi bị hỏi vấn đề này hay vấn đề khác dùng những lời ngụy biện trườn uốn như con lươn.

27. Trường hợp thứ tư, lại có những Sa-môn, Bà- la-môn, y chỉ gì, căn cứ gì chủ trương ngụy biện

MƯỜI HAI DUYÊN                                       4235

luận, khi bị hỏi vấn đề này hay vấn đề khác dùng những lời ngụy biện trườn uốn như con lươn?

- Này các Tỷ-kheo, ở đây có Sa-môn, Bà-la-môn đần độn ngu si. Vị này, vì đần độn ngu si, khi bị hỏi vấn đề nay hay vấn đề khác, liền dùng những lời ngụy biện trườn uốn như con lươn: "Anh hỏi tôi có một thế giới khác hay không?" Nếu tôi nghĩ "Có một thế giới khác", tôi có thể trả lời với anh: "Có một thế giới khác". Nhưng tôi không nói là như vậy. Tôi không nói là như kia. Tôi không nói là khác như thế. Tôi không nói là không phải như thế. Tôi không nói là không không phải như thế. Nếu anh hỏi tôi: "Không có một thế giới khác phải không?" Nếu tôi nghĩ: "Không có một thế giới khác", tôi có thể trả lời với anh: "Không có một thế giới khác". Nhưng tôi không nói là như vậy. Tôi không nói là như kia. Tôi không nói là khác như thế. Tôi không nói là không phải như thế. Tôi không nói là không không phải như thế. Nếu anh hỏi tôi "Không có một thế giới khác phải không?" (... như trên... ) "Cũng có và cũng không có một thế giới khác?", "Cũng không có và cũng không không có một thế giới khác?", "Có loại hữu tình hóa sanh?", "Không có loại hữu tình hóa sanh?" , "Cũng có và cũng không có loại hữu tình hóa sanh?", "Cũng không có và cũng không không có loại hữu tình hóa sanh?", "Có kết quả dị thục của các nghiệp thiện và

MƯỜI HAI DUYÊN                                        4236

ác?", "Không có kết quả dị thục của những nghiệp
thiện và ác?", "Cũng có và cũng không có kết quả dị
thục của những nghiệp thiện và ác?", "Cũng không
có và cũng không không có kết quả dị thục của
những nghiệp thiện và ác?", "Như Lai có tồn tại sau
khi chết?", "Như Lai không có tồn tại sau khi chết?",
"Như Lai có và không có tồn tại sau khi chết?", "Như
Lai không có và cũng không không có tồn tại sau khi
chết?". Anh hỏi tôi như vậy. Nếu tôi nghĩ: "Như Lai
không có và cũng không không có tồn tại sau khi
chết". Tôi có thể trả lời: "Như Lai không có và cũng
không không có tồn tại sau khi chết". Nhưng tôi
không nói là như vậy. Tôi không nói là như kia. Tôi
không nói là khác như thế. Tôi không nói là không
phải như thế. Tôi không nói là không không phải như
thế.

-Này các Tỷ-kheo, đó là trường hợp thứ tư, y chỉ như
vậy, căn cứ như vậy, một số Sa-môn, Bà-la-môn chủ
trương ngụy biện luận, khi bị hỏi vấn đề này hay vấn
đề khác dùng những lời ngụy biện trườn uốn như con
lươn.

28. Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn, Bà-la-môn chủ trương ngụy biện luận. Khi bị hỏi vấn đề này hay vấn đề khác, dùng những lời ngụy biện trườn uốn như con lươn với bốn luận chấp. Nếu có những Sa-môn

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4237

hay Bà-la-môn nào chủ trương ngụy biện luận, khi bị hỏi vấn đề này hay vấn đề khác dùng những lời ngụy biện trườn uốn như con lươn, chúng sẽ chấp cả bốn luận chấp trên hay một trong những luận chấp trên, ngoài ra không có luận chấp nào khác nữa.

29. Này các Tỷ-kheo, Như Lai tuệ tri như thế này: "Những sở kiến ấy, chấp trước như vậy, chấp thủ như vậy, sẽ đưa đến cõi thú như vậy, sẽ tác thành những định mạng như vậy". Như Lai tuệ tri như vậy. Ngài lại tuệ tri hơn thế nữa. Và Ngài không chấp sở tri ấy. Nhờ không chấp trước sở tri ấy, nội tâm được tịch tịnh. Ngài như thật tuệ tri sự tập khởi, sự diệt trừ của các thọ, vị ngọt, những nguy hiểm và sự xuất ly của chúng. Nhờ tuệ tri vậy, này các Tỷ-kheo, Như Lai được giải thoát hoàn toàn, không có chấp thủ.

Những pháp ấy, này các Tỷ-kheo, là những pháp sâu
kín, khó thấy, khó chứng, tịch tịnh, mỹ diệu, vượt
ngoài tầm của luận lý suông, tế nhị, chỉ những người
có trí mới có thể phân biệt. Những pháp ấy Như Lai
đã tự chứng tri, giác ngộ và truyền thuyết. Và chính
những pháp ấy những ai như thật chân chánh tán thán
Như Lai mới nói đến.

----------------------------------------------------------

30. Này các Tỷ-kheo, có một số Sa-môn, Bà-la-môn

MƯỜI HAI DUYÊN                                                 4238

chủ trương Vô nhân luận, chấp bản ngã và thế
giới do vô nhân sanh với hai luận chấp. Và những
Sa-môn, Bà-la-môn ấy, y chỉ gì, căn cứ gì, chủ
trương Vô nhân luận, chấp bản ngã và thế giới do vô
nhân sanh?

31. Này các Tỷ-kheo, có những chư Thiên gọi là Vô tưởng hữu tình. Khi một tưởng niệm khởi lên, thời chư Thiên ấy thác sanh, từ bỏ thân chư Thiên của mình. Này các Tỷ-kheo, sự tình này xẩy ra. Một trong loài hữu tình ấy, khi thác sanh từ bỏ thân chư Thiên ấy của mình, lại sanh đến cõi này. Khi đến tại chỗ này, vị ấy xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Sau khi xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, vị ấy nhờ nhiệt tâm, nhờ tinh tấn, nhờ cần mẫn, nhờ không phóng dật, nhờ chánh ức niệm, nên tâm nhập định. Vị ấy nhớ đến khi tưởng niệm phát sanh, chớ không nhớ xa hơn nữa. Vị ấy nói: "Bản ngã và thế giới do vô nhân sanh. Tại sao vậy? Vì rằng tôi trước kia không có, nay tôi có. Từ nơi trạng thái không có, tôi trở thành loài hữu tình".

Này các Tỷ-kheo, đó là trường hợp thứ nhất, y chỉ
như vậy, căn cứ như vậy, một số Sa-môn, Bà-la-môn
chủ trương Vô nhân luận, chấp bản ngã và thế giới
do vô nhân sanh.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4239

32. Trường hợp thứ hai, những Sa-môn, Bà-la- môn, y chỉ gì, căn cứ gì, chủ trương Vô nhân luận, chấp bản ngã và thế giới do vô nhân sanh?

Này các Tỷ-kheo, ở đây có Sa-môn hay Bà-la-môn là nhà biện luận, là nhà thẩm sát. Do sự chia chẻ biện bác của suy luận và sự tùy thuận theo thẩm sát, vị ấy tuyên bố: "Bản ngã và thế giới vô nhân sanh".

Này các Tỷ-kheo, đó là trường hợp thứ hai, y chỉ như
vậy, căn cứ như vậy, một số Sa-môn, Bà-la-môn chủ
trương Vô nhân luận, chấp bản ngã và thế giới do vô
nhân sanh.

33. Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn, Bà-la-môn
chủ trương Vô nhân luận, chấp bản ngã và thế giới
do vô nhân sanh với hai luận chấp. Nếu có những
Sa-môn hay Bà-la-môn nào chủ trương Vô nhân
luận, chấp bản ngã và thế giới do vô nhân sanh,
chúng sẽ chấp cả hai luận chấp trên hay một trong
những luận chấp trên, ngoài ra không có luận chấp
nào khác nữa.

34. Này các Tỷ-kheo, Như Lai tuệ tri như thế này: "Những sở kiến ấy, chấp trước như vậy, chấp thủ như vậy, sẽ đưa đến cõi thú như vậy, sẽ tác thành những định mạng như vậy". Như Lai tuệ tri như vậy, Ngài lại tuệ tri hơn thế nữa, và Ngài không chấp sở tri ấy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4240

Nhờ không chấp trước sở tri ấy, nội tâm được tịch tịnh. Ngài như thật tuệ tri sự tập khởi, sự diệt trừ của các thọ, vị ngọt, những nguy hiểm và sự xuất ly của chúng. Nhờ tuệ tri như vậy, này các Tỷ-kheo, Như Lai được giải thoát hoàn toàn, không có chấp thủ. Những pháp ấy, này các Tỷ-kheo, là những pháp sâu kín, khó thấy, khó chứng, tịch tịnh, mỹ diệu, vượt ngoài tầm của luận lý suông, tế nhị, chỉ những người có trí mới có thể phân biệt. Những pháp ấy Như Lai đã tự chứng tri, giác ngộ và truyền thuyết. Và chính những pháp ấy những ai như thật chân chánh tán thán Như Lai mới nói đến.

35. Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn, Bà-la-môn
luận bàn về quá khứ tối sơ, chấp kiến về quá khứ
tối sơ, y cứ về quá khứ tối sơ, đề xướng nhiều ý kiến
sai khác với mười tám luận chấp trên. Này các Tỷ-
kheo, nếu có những Sa-môn hoặc Bà-la-môn luận
bàn về quá khứ tối sơ, chấp kiến về quá khứ tối sơ, y
cứ về quá khứ tối sơ, đề xướng nhiều ý kiến sai khác,
chúng sẽ chấp cả mười tám luận chấp trên hay một
trong những luận chấp trên, ngoài ra không có luận
chấp nào khác nữa.

36. Này các Tỷ-kheo, Như Lai tuệ tri như thế này: "Những sở kiến ấy, chấp trước như vậy, chấp thủ như vậy, sẽ đưa đến cõi thú như vậy, sẽ tác thành những

MƯỜI HAI DUYÊN                                        4241

định mạng như vậy". Như Lai tuệ tri như vậy. Ngài lại tuệ tri hơn thế nữa. Và Ngài không chấp sở tri ấy. Nhờ không chấp trước sở tri ấy, nội tâm được tịch tịnh. Ngài như thật tuệ tri sự tập khởi, sự diệt trừ của các thọ, vị ngọt, những nguy hiểm và sự xuất ly của chúng. Nhờ tuệ tri vậy, này các Tỷ-kheo, Như Lai được giải thoát hoàn toàn, không có chấp thủ.

Những pháp ấy, này các Tỷ-kheo, là những pháp sâu
kín, khó thấy, khó chứng, tịch tịnh, mỹ diệu, vượt
ngoài tầm của luận lý suông, tế nhị, chỉ những người
có trí mới có thể phân biệt. Những pháp ấy Như Lai
đã tự chứng tri, giác ngộ và truyền thuyết. Và chính
những pháp ấy, những ai như thật chân chánh
tán thán Như Lai mới nói đến.

------------------------------------------------------

--------------------------------------------------------

37. Này các Tỷ-kheo, có một số Sa-môn, Bà-la-môn
LUẬN BÀN VỀ TƯƠNG LAI, chấp kiến về tương
lai, y cứ về tương lai, đề xướng nhiều ý kiến sai khác
với bốn mươi bốn luận chấp. Và những vị Sa-môn,
Bà-la-môn này, y chỉ gì, căn cứ gì, luận bàn về tương
lai, chấp kiến về tương lai, y cứ về tương lai đề
xướng nhiều ý kiến sai khác với bốn mươi bốn luận
chấp?

MƯỜI HAI DUYÊN                                                4242

38. Này các Tỷ-kheo, có những Sa-môn, Bà-la-môn
chủ trương hữu tưởng sau khi chết, chấp bản ngã
có tưởng sau khi chết với mười sáu luận chấp. Và
những Sa-môn, Bà-la-môn này, y chỉ gì, căn cứ gì,
chủ trương Hữu tưởng luận sau khi chết, với mười
sáu luận chấp?

- Những vị này chủ trương: "Bản ngã có sắc,
không có bệnh, sau khi chết có tưởng".
- Chúng chủ trương: "Bản ngã có sắc và cũng
không có sắc ...",
- "Bản ngã cũng không có sắc và cũng không
không có sắc ...",
- "Bản ngã là hữu biên...",
- "Bản ngã là vô biên ...",
- "Bản ngã là hữu biên và vô biên",
- "Bản ngã cũng không hữu biên và cũng không
vô biên ...",
- "Bản ngã là nhất tưởng ...",
- "Bản ngã là dị tưởng ...".
- "Bản ngã là thiểu tưởng ...",
- "Bản ngã là vô lượng tưởng ...",
- "Bản ngã là thuần lạc ...",

MƯỜI HAI DUYÊN                                 4243

- "Bản ngã là thuần khổ ...",
- "Bản ngã là khổ lạc".
- Chúng chủ trương: "Bản ngã là không khổ
không lạc, không có bệnh, sau khi chết có
tưởng".

39. Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn, Bà-la-môn này
chủ trương hữu tưởng sau khi chết, chấp bản ngã có
tưởng sau khi chết với mười sáu luận chấp. Này các
Tỷ-kheo, những Sa-môn hay Bà-la-môn này chủ
trương Hữu tưởng luận sau khi chết, chúng sẽ chấp
cả mười sáu luận chấp trên, hay một trong những
luận chấp trên, ngoài ra không có luận chấp nào khác
nữa.

40. Này các Tỷ-kheo, Như Lai tuệ tri như thế này: "Những sở kiến ấy, chấp trước như vậy, sẽ đưa đến cõi thú như vậy, sẽ tác thành những định mạng như vậy". Như Lai tuệ tri như vậy, Ngài lại tuệ tri hơn thế nữa, và Ngài không chấp sở tri ấy. Nhờ không chấp trước sở tri ấy, nội tâm được tịch tịnh. Ngài như thật tuệ tri sự tập khởi, sự diệt trừ của các thọ, vị ngọt, những nguy hiểm và sự xuất ly của chúng. Nhờ tuệ tri vậy, này các Tỷ-kheo, Như Lai được giải thoát hoàn toàn, không có chấp thủ.

 Những pháp ấy, này các Tỷ-kheo, là những pháp

MƯỜI HAI DUYÊN                                       4244

sâu kín, khó thấy, khó chứng, tịch tịnh, mỹ diệu,
vượt ngoài tầm của luận lý suông, tế nhị, chỉ
những người có trí mới có thể phân biệt. Những
pháp ấy Như Lai đã tự chứng tri, giác ngộ và
truyền thuyết. Và chính những pháp ấy, những ai
như thật chân chánh tán thán Như Lai mới nói
đến.

--------------------------------------------------

TỤNG PHẨM THỨ HAI

1. Này các Tỷ-kheo, có một số Sa-môn, Bà-la-môn,
chủ trương Vô tưởng luận sau khi chết, chấp bản
ngã không có tưởng sau khi chết với tám luận
chấp. Và những Sa-môn, Bà-la-môn này, y chỉ gì,
căn cứ gì, chủ trương Vô tưởng luận sau khi chết,
chấp bản ngã không có tưởng sau khi chết với tám
luận chấp?

2. Những vị này chủ trương:

- "Bản ngã có sắc, không có bệnh, sau khi chết
không có tưởng",
- "Bản ngã không có sắc ...",
- "Bản ngã có sắc và cũng không có sắc ...",

MƯỜI HAI DUYÊN                                            4245

- "Bản ngã không có sắc và cũng không không
có sắc ...",
- "Là hữu biên ...", "Là vô biên ...",
- "Là hữu biên và vô biên ...".
- Các vị này chấp bản ngã là phi hữu biên và phi
vô biên, không có bệnh, sau khi chết không có
tưởng.

3. Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn, Bà-la-môn này
chủ trương Vô tưởng luận sau khi chết, chấp bản
ngã không có tưởng sau khi chết với tám luận chấp.
- Này các Tỷ-kheo, nếu có những Sa-môn hay Bà-la-
môn nào chủ trương Vô tưởng luận sau khi chết,
chấp bản ngã không có tưởng sau khi chết, chúng sẽ
chấp cả tám luận chấp trên, hay một trong những
luận chấp trên, ngoài ra không có luận chấp nào
khác nữa.

4. Này các Tỷ-kheo. Như Lai tuệ tri như thế này: "Những sở kiến ấy, chấp trước như vậy, chấp thủ như vậy, sẽ đưa đến những cõi thú như vậy, sẽ tác thành những định mạng như vậy". Như Lai tuệ tri như vậy. Ngài lại tuệ tri hơn thế nữa, và Ngài không chấp sở tri ấy. Nhờ không chấp trước sở tri ấy, nội tâm được tịch tịnh. Ngài như thật tuệ tri sự tập khởi, sự diệt trừ của các thọ, vị ngọt, những nguy hiểm và sự xuất ly

MƯỜI HAI DUYÊN                                         4246

của chúng. Nhờ tuệ tri vậy, này các Tỷ-kheo, Như Lai được giải thoát hoàn toàn, không có chấp thủ.

 Những pháp ấy, này các Tỷ-kheo, là những pháp
sâu kín, khó thấy, khó chứng, tịch tịnh, mỹ diệu,
vượt ngoài tầm của luận lý suông, tế nhị, chỉ
những người có trí mới có thể nhận biết. Những
pháp ấy Như Lai tự chứng tri, giác ngộ và truyền
thuyết; và chính những pháp ấy nhưng ai như thật
chân chánh tán thán Như Lai mới nói đến.

--------------------------------------------

5. Này các Tỷ-kheo, có một số Sa-môn, Bà-la-môn
chủ trương Phi Hữu tưởng Phi Vô tưởng luận sau
khi chết, chấp bản ngã phi hữu tưởng phi vô
tưởng với tám luận chấp. Và những Sa-môn, Bà-la-
môn này, y chỉ gì, căn cứ gì, chủ trương Phi Hữu
tưởng Phi Vô tưởng luận sau khi chết, chấp bản ngã
phi hữu tưởng phi vô tưởng với tám luận chấp?

6. Những vị này chấp:

- "Bản ngã có sắc, không có bệnh, sau khi chết
phi hữu tưởng phi vô tưởng... ",
- "Bản ngã là vô sắc... ",
- "Bản ngã có sắc và cũng không có sắc... ",

MƯỜI HAI DUYÊN                                        4247

- "Bản ngã là phi hữu sắc và cũng phi vô sắc... ",
- "Bản ngã là hữu biên... ",
- "Bản ngã là vô biên... ",
- "Bản ngã là hữu biên và vô biên... ".

7. Những vị này chấp rằng: Bản ngã là phi hữu biên và cũng phi vô biên, không có bệnh, sau khi chết phi hữu tưởng phi vô tưởng, với tám luận chấp. Này các Tỷ-kheo, nếu có Sa-môn hay Bà-la-môn nào, chủ trương phi hữu tưởng phi vô tưởng, chúng sẽ chấp cả tám luận chấp trên, hay một trong những luận chấp trên, ngoài ra không có luận chấp nào khác nữa.

8. Này các Tỷ-kheo, Như Lai tuệ tri như thế này: "Những sở kiến ấy, chấp trước như vậy, sẽ đưa đến những cõi thú như vậy, sẽ tác thành những định mạng như vậy". Như Lai tuệ tri như vậy. Ngài tuệ tri hơn thế nữa, và Ngài không chấp sở tri ấy. Nhờ không chấp trước sở tri ấy, nội tâm được tịch tịnh. Ngài như thật tuệ tri sự tập khởi, sự diệt trừ của các thọ, vị ngọt, những nguy hiểm và sự xuất ly của chúng. Nhờ tuệ tri vậy, này các Tỷ-kheo, Như Lai được giải thoát hoàn toàn, không có chấp thủ.

 Những pháp ấy, này các Tỷ-kheo, là những pháp sâu kín, khó thấy, khó chứng, tịch tịnh, mỹ diệu,

MƯỜI HAI DUYÊN                                        4248

vượt ngoài tầm của luận lý suông, tế nhị, chỉ
những người có trí mới có thể nhận biết. Những
pháp ấy Như Lai tự chứng tri, giác ngộ và truyền
thuyết; và chính những pháp ấy những ai như thật
chân chánh tán thán Như Lai mới nói đến.

-------------------------------------------------------------- -

9. Này các Tỷ-kheo, có một số Sa-môn, Bà-la-môn,
chủ trương Đoạn diệt luận, chấp trước sự đoạn
diệt, sự tiêu thất, sự hủy hoại của loài hữu tình với
bảy luận chấp. Và những Sa-môn, Bà-la-môn này, y
chỉ gì, căn cứ gì, chấp trước sự đoạn diệt, sự tiêu
thất, sự hủy hoại của loài hữu tình với bảy luận
chấp?

10. Này các Tỷ-kheo, có Sa-môn hoặc Bà-la-môn chủ trương lý thuyết và ý kiến: "Vì bản ngã này có sắc, do bốn đại hợp thành, do cha mẹ sanh ra, khi thân hoại bị hủy nát tiêu diệt, sau khi chết không còn nữa, nên bản ngã này như thế hoàn toàn đoạn diệt". Như vậy một số người chủ trương sự đoạn diệt, sự tiêu thất và sự hủy hoại của loài hữu tình.

11. Một vị khác lại nói: "Này ông, thật có bản ngã như ông nói. Tôi không nói bản ngã ấy không có, nhưng bản ngã ấy như thế không bị hoàn toàn đoạn

MƯỜI HAI DUYÊN                                              4249

diệt. Lại còn một bản ngã khác có thiên tánh, có sắc,
thuộc dục giới, ăn các đồ ăn đoàn thực. Bản ngã ấy
ông không biết, ông không thấy. Bản ngã ấy tôi biết,
tôi thấy. Bản ngã ấy khi thân hoại, bị hủy nát tiêu
diệt, sau khi chết không còn nữa, nên bản ngã ấy như
thế hoàn toàn đoạn diệt". Như vậy có một số người
chủ trương sự đoạn diệt, tiêu thất và hủy hoại của
loài hữu tình.

12. Một vị khác lại nói: "Này ông, thật có bản ngã ấy
như ông nói. Tôi không nói bản ngã ấy không có.
Nhưng bản ngã ấy như thế không bị hoàn toàn đoạn
diệt. Lại còn một bản ngã khác có thiên tánh, có sắc,
do ý tạo thành, mọi chi tiết tay chân lớn nhỏ đều đầy
đủ, không khuyết một căn nào. Bản ngã ấy ông
không biết, ông không thấy. Bản ngã ấy tôi biết, tôi
thấy. Bản ngã ấy khi thân hoại bị hủy nát, tiêu diệt,
sau khi chết không còn nữa, nên bản ngã ấy như thế
hoàn toàn đoạn diệt". Như vậy có một số người chủ
trương sự đoạn diệt, tiêu thất và hủy hoại của loài
hữu tình.

13. Một vị khác lại nói: "Này ông, thật có bản ngã ấy như ông nói. Tôi không nói bản ngã ấy không có. Nhưng bản ngã ấy như thế không bị hoàn toàn đoạn diệt. Lại còn một bản ngã khác vượt ngoài tất cả sắc tưởng, diệt trừ các tưởng chống đối, không ức niệm

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4250

các dị tưởng, nhận hiểu hư không là vô biên. - Đạt đến không vô biên xứ. Bản ngã ấy ông không biết, ông không thấy. Bản ngã ấy tôi biết, tôi thấy. Bản ngã ấy khi thân hoại, bị hủy nát tiêu diệt, sau khi chết không còn nữa, nên bản ngã ấy như thế hoàn toàn đoạn diệt". Như vậy có một số người chủ trương sự đoạn diệt, tiêu thất và hủy hoại của loài hữu tình.

14. Một vị khác lại nói: "Này ông, thật có bản ngã ấy như ông nói. Tôi không nói bản ngã ấy không có. Nhưng bản ngã ấy như thế không bị hoàn toàn đoạn diệt. Lại còn một bản ngã khác vượt ngoài tất cả không vô biên xứ, nhận hiểu: Thức là vô biên. - Đạt đến Thức vô biên xứ. Bản ngã ấy ông không biết, ông không thấy. Bản ngã ấy tôi biết, tôi thấy. Bản ngã ấy khi thân hoại, bị hủy nát, tiêu diệt, sau khi chết không còn nữa, nên bản ngã ấy như thế hoàn toàn đoạn diệt". Như vậy có một số người chủ trương sự đoạn diệt, tiêu thất và hủy hoại của loài hữu tình.

15. Một vị khác lại nói: "Này ông, thật có bản ngã ấy như ông nói. Tôi không nói bản ngã ấy không có. Nhưng bản ngã ấy như thế không bị hoàn toàn đoạn diệt. Lại còn một bản ngã khác vượt ngoài tất cả Thức vô biên xứ, nhận hiểu: không có sở hữu. - Đạt đến Vô sở hữu xứ. Bản ngã ấy ông không biết, ông không thấy. Bản ngã ấy tôi biết, tôi thấy. Bản ngã ấy

MƯỜI HAI DUYÊN                                        4251

khi thân hoại bị hủy nát, tiêu diệt, sau khi chết không còn nữa, nên bản ngã ấy như thế hoàn toàn đoạn diệt". Như vậy có một số người chủ trương sự đoạn diệt, tiêu thất và hủy hoại của loài hữu tình.

16. Một vị khác lại nói: "Này ông, thật có bản ngã ấy
như ông nói. Tôi không nói bản ngã ấy không có.
Nhưng bản ngã ấy như thế không bị hoàn toàn đoạn
diệt. Lại còn một bản ngã khác vượt ngoài tất cả Vô
sở hữu xứ, nhận hiểu: Đây là tịch tịnh, đây là mỹ
diệu. - Đạt đến Phi tưởng Phi phi tưởng xứ. Bản ngã
ấy ông không biết, ông không thấy. Bản ngã ấy tôi
biết, tôi thấy. Bản ngã ấy khi thân hoại, bị hủy nát
tiêu diệt, sau khi chết không còn nữa, nên bản ngã ấy
như thế hoàn toàn đoạn diệt". Như vậy có một số
người chủ trương sự đoạn diệt, tiêu thất và hủy hoại
của loài hữu tình.

17. Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn, Bà-la-môn ấy,
chủ trương Đoạn diệt luận, chấp trước sự đoạn diệt,
tiêu thất, hủy hoại của loài hữu tình với bảy luận
chấp. Này các Tỷ-kheo, nếu có những vị Sa-môn hay
Bà-la-môn nào chủ trương Đoạn diệt luận, chấp
trước sự đoạn diệt, tiêu thất, hủy hoại của loài hữu
tình, chúng chấp cả bảy luận chấp trên, hay một trong
những luận chấp trên, ngoài ra không có luận chấp
nào khác nữa.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       4252

18. Này các Tỷ-kheo. Như Lai tuệ tri như thế này: "Những sở kiến ấy, chấp trước như vậy, sẽ đưa đến những cõi thú như vậy, sẽ tác thành những định mạng như vậy". Như Lai tuệ tri như vậy, Ngài tuệ tri hơn thế nữa, và Ngài không chấp sở tri ấy. Nhờ không chấp trước sở tri ấy, nội tâm được tịch tịnh. Ngài như thật tuệ tri sự tập khởi, sự diệt trừ của các thọ, vị ngọt, những nguy hiểm và sự xuất ly của chúng. Nhờ tuệ tri như vậy, này các Tỷ-kheo, Như Lai được giải thoát hoàn toàn, không có chấp thủ.

 Những pháp ấy, này các Tỷ-kheo, là những pháp
sâu kín, khó thấy, khó chứng, tịch tịnh, mỹ diệu,
vượt ngoài tầm của luận lý suông, tế nhị, chỉ
những người có trí mới có thể nhận biết. Những
pháp ấy Như Lai tự chứng tri, giác ngộ và truyền
thuyết: và chính những pháp ấy những ai như thật
chân chánh tán thán Như Lai mới nói đến.

--------------------------------------------------------

-------------------------------------------------------------- ------

19. Này các Tỷ-kheo, có một số Sa-môn, Bà-la-môn
chủ trương HIỆN TẠI NIẾT BÀN LUẬN, chấp
trước sự tối thượng hiện tại Niết Bàn của loài hữu
tình với năm luận chấp. Và những Sa-môn, Bà-la-

MƯỜI HAI DUYÊN                                                4253

môn này, y chỉ gì, căn cứ gì, chủ trương Hiện tại Niết bàn luận, chấp sự tối thượng hiện tại Niết Bàn của loài hữu tình với năm luận chấp?

20. Này các Tỷ-kheo, có Sa-môn hay Bà-la-môn chủ
trương và quan niệm: "Khi nào bản ngã này tận
hưởng, sung mãn năm món dục lạc, như thế bản ngã
ấy đạt đến tối thượng Niết Bàn của loài hữu tình".

21. Một vị khác lại nói: "Này ông, thật có bản ngã ấy như ông nói. Tôi không nói bản ngã ấy không có. Nhưng bản ngã ấy như thế, không phải hoàn toàn đạt đến tối thượng Niết Bàn. Vì cớ sao? Vì rằng tính của dục lạc và vô thường, khổ, biến dịch. Vì tánh của chúng là biến dịch, chuyển hóa, nên ưu, bi, khổ, muộn, não phát sanh. Khi nào bản ngã ấy ly các dục lạc, ly các ác pháp, đạt đến và an trú vào đệ nhất thiền; thiền định này có tầm, có tứ, có hỷ và có lạc, do ly dục sanh. Như thế, bản ngã ấy đạt đến tối thượng hiện tại Niết Bàn". Như vậy có người chủ trương tối thượng hiện tại Niết Bàn của loài hữu tình.

22. Một vị khác lại nói: "Này ông, thật có bản ngã ấy như ông nói. Tôi không nói bản ngã ấy không có. Nhưng bản ngã ấy như thế, không phải hoàn toàn đạt đến tối thượng hiện tại Niết Bàn. Vì cớ sao? Vì ở đây thiền định ấy có tầm, có tứ nên gọi là thô tháo. Khi

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4254

nào bản ngã ấy có tầm và tứ, đạt đến và an trú đệ nhị
thiền. Thiền định này nội tâm yên tỉnh, trí chuyên
nhất cảnh, không tầm, không tứ, hỷ lạc do định sanh.
Như thế, bản ngã ấy đạt đến tối thượng hiện tại Niết
Bàn". Như vậy có người chủ trương tối thượng hiện
tại Niết Bàn của loài hữu tình.

23. Một vị khác lại nói: "Này ông, thật có bản ngã ấy như ông nói. Tôi không nói bản ngã ấy không có. Nhưng bản ngã ấy như thế, không phải hoàn toàn đạt đến tối thượng hiện tại Niết Bàn. Vì cớ sao? Vì ở đây tâm trí có hỷ và bị kích động nên gọi là thô tháo. Khi nào bản ngã ấy không tham hỷ, trú xã, chánh niệm, chánh trí, thân hưởng lạc mà các bậc thánh gọi là Hỷ niệm lạc trú - đạt đến và an trú đệ tam thiền". Như thế, bản ngã ấy đạt đến tối thượng hiện tại Niết Bàn. Như vậy, có người chủ trương tối thượng hiện tại Niết Bàn. Như vậy, có người chủ trương tối thượng hiện tại Niết-bàn của loài hữu tình.

24. Một vị khác lại nói: "Này ông, thật có bản ngã ấy như ông nói. Tôi không nói bản ngã ấy không có. Nhưng bản ngã ấy như thế, không phải hoàn toàn đạt đến tối thượng hiện tại Niết bàn. Vì cớ sao? Vì ở đây tâm thọ lạc nên gọi là thô tháo. Khi nào bản ngã ấy xả lạc và xả khổ, diệt trừ hỷ và ưu về trước, đạt đến và an trú vào đệ tứ thiền. Thiền này không khổ,

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4255

không lạc, xả niệm thanh tịnh. Như thế, bản ngã ấy
đạt đến tối thượng hiện tại Niết Bàn". Như vậy có
người chủ trương tối thượng hiện tại Niết Bàn của
loài hữu tình.

25. Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn, Bà-la-môn ấy
chủ trương Hiện tại Niết-bàn luận, chấp trước sự
tối thượng hiện tại Niết Bàn của loài hữu tình với
năm luận chấp. Này các Tỷ-kheo, nếu có những Sa-
môn, Bà-la-môn nào chủ trương Hiện tại Niết-bàn
luận, chấp sự tối thượng hiện tại Niết Bàn của loài
hữu tình, những vị này sẽ chấp cả năm luận chấp
trên, hay một trong năm luận chấp trên, ngoài ra
không còn một luận chấp nào khác nữa.

26. Này các Tỷ-kheo, Như Lai tuệ tri như thế này: "Những sở kiến ấy, chấp trước như vậy sẽ đưa đến những cõi thú như vậy, sẽ tác thành những định mạng như vậy". Như Lai tuệ tri như vậy. Ngài tuệ tri hơn thế nữa, và Ngài không chấp sở tri ấy. Nhờ không chấp trước sở tri ấy, nội tâm được tịch tịnh. Ngài như thật tuệ tri sự tập khởi, sự diệt trừ của các thọ, vị ngọt, những nguy hiểm và sự xuất ly của chúng. Nhờ tuệ tri như vậy, này các Tỷ-kheo, Như Lai được giải thoát hoàn toàn không có chấp thủ.

 Những pháp ấy, này các Tỷ-kheo, là những pháp

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4256

sâu kín, khó thấy, khó chứng, tịch tịnh, mỹ diệu,
vượt ngoài tầm của luận lý suông, tế nhị, chỉ
những người có trí mới có thể nhận biết. Những
pháp ấy Như Lai tự chứng tri, giác ngộ và truyền
thuyết; và chính những pháp ấy những ai như thật
chân chánh tán thán Như Lai mới nói đến.

------------------------------------------------------------

27. Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn, Bà-la-môn ấy luận bàn về tương lai, chấp kiến về tương lai, y cứ về tương lai, sẽ đề xướng nhiều sở kiến sai khác với bốn mươi bốn luận chấp. Này các Tỷ-kheo, những Sa- môn hay Bà-la-môn nào, luận bàn về tương lai, chấp kiến về tương lai, y cứ về tương lai, đề xướng nhiều sở kiến sai khác. Chúng sẽ chấp bốn mươi bốn luận chấp trên, hay một trong những luận chấp trên, ngoài ra không có luận chấp nào khác nữa.

28. Này các Tỷ-kheo, Như Lai tuệ tri như thế này: "Những sở kiến ấy, chấp trước như vậy, sẽ đưa đến những cõi thú như vậy, sẽ tác thành những định mạng như vậy". Như Lai tuệ tri như vậy. Ngài tuệ tri hơn thế nữa, và Ngài không chấp sở tri ấy. Nhờ không chấp trước sở tri ấy, nội tâm được tịch tịnh. Ngài như thật tuệ tri sư tập khởi, sự diệt trừ của các thọ, vị ngọt, những nguy hiểm và sự xuất ly của

MƯỜI HAI DUYÊN                                              4257

chúng. Nhờ tuệ tri như vậy, này các Tỷ-kheo, Như Lai được giải thoát hoàn toàn, không có chấp thủ.

29. Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn, Bà-la-môn ấy luận bàn về quá khứ tối sơ và luận bàn về tương lai, luận bàn về quá khứ tối sơ và tương lai, chấp kiến về quá khứ tối sơ và tương lai, y cứ về quá khứ tối sơ và tương lai, đề xướng nhiều sở kiến sai khác với sáu mươi hai luận chấp. Này các Tỷ-kheo, những Sa- môn hay Bà-la-môn nào, luận bàn về quá khứ tối sơ, luận bàn về tương lai, luận bàn về quá khứ tối sơ và tương lai, chấp kiến về quá khứ tối sơ và tương lai, y cứ về quá khứ tối sơ và tương lai, đề xướng nhiều sở kiến sai khác. Những vị ấy sẽ chấp sáu mươi hai luận chấp trên, hay một trong những luận chấp trên, ngoài ra không có luận chấp nào khác nữa.

30. Này các Tỷ-kheo, Như Lai tuệ tri như thế này: "Những sở kiến ấy, chấp trước như vậy, sẽ đưa đến những cõi thú như vậy, sẽ tác thành những định mệnh như vậy". Như Lai tuệ tri như vậy. Ngài tuệ tri hơn thế nữa, và Ngài không chấp sở tri ấy. Nhờ không chấp trước sở tri ấy, nội tâm được tịch tịnh. Ngài như thật tuệ tri sự tập khởi sự diệt trừ của các thọ, vị ngọt, những nguy hiểm và sự xuất ly của chúng. Nhờ tuệ tri như vậy, này các Tỷ-kheo, Như Lai được giải thoát hoàn toàn, không có chấp thủ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4258

31. Những pháp ấy, này các Tỷ-kheo, là những pháp
sâu kín, khó thấy, khó chứng, tịch tịnh, mỹ diệu, vượt
ngoài tầm của luận lý suông, tế nhị, chỉ những người
có trí mới có thể nhận biết. Những pháp ấy Như Lai
tự chứng tri, giác ngộ và truyền thuyết, và chính
những pháp ấy những ai như thật chân chánh tán thán
Như Lai mới nói đến.

-------------------------------------------------

32. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn chủ trương Thường trú luận, chấp bản ngã và
thế giới là thường trú với bốn luận chấp. Chủ trương
ấy là kinh nghiệm cá nhân, là sự không biết,
không thấy, sự cảm thọ của những Sa-môn, Bà-
la-môn, là sự kích thích, dao động, xuyên tạc của
những vị bị tham ái chi phối.

33. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn chủ trương một phần Thường trú luận, một
phần Vô thường luận, chấp bản ngã và thế giới là
thường còn đối với một hạng hữu tình và vô thường
đối với một hạng hữu tình khác với bốn luận chấp.
Chủ trương ấy là kinh nghiệm cá nhân, là sự
không biết, không thấy, sự cảm thọ của những Sa-
môn, Bà-la-môn, là sự kích thích, dao động, xuyên
tạc của những vị bị tham ái chi phối.

MƯỜI HAI DUYÊN                                           4259

34. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn chủ trương Hữu biên Vô biên luận, chấp thế
giới là hữu biên vô biên với bốn luận chấp. Chủ
trương ấy là kinh nghiệm cá nhân, là sự không biết,
không thấy, sự cảm thọ của những Sa-môn, Bà-la-
môn, là sự kích thích dao động, xuyên tạc của những
vị bị tham ái chi phối.

35. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn chủ trương Ngụy biện luận. Khi bị hỏi vấn đề
này hay vấn đề khác dùng những lời ngụy biện trườn
uốn như con lươn với bốn luận chấp. Chủ trương ấy
là kinh nghiệm cá nhân, là sự không biết, không thấy,
sự cảm thọ của những Sa-môn, Bà-la-môn, là sự kích
thích, dao động, xuyên tạc của những vị bị tham ái
chi phối.

36. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn, chủ trương Vô nhân luận, chấp bản ngã và
thế giới do vô nhân sanh với hai luận chấp. Chủ
trương ấy là kinh nghiệm cá nhân, là sự không biết
không thấy, sự cảm thọ của những Sa-môn, Bà-la-
môn, là sự kích thích, dao động, xuyên tạc của những
vị bị tham ái chi phối.

37. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà- la-môn, luận bàn về quá khứ tối sơ, chấp kiến về quá

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4260

khứ tối sơ, y cứ về quá khứ tối sơ, đề xướng nhiều ý
kiến sai khác với mười tám luận chấp. Chủ trương ấy
là kinh nghiệm cá nhân, là sự không biết, không thấy,
sự cảm thọ của những Sa-môn, Bà-la-môn, là sự kích
thích, dao động, xuyên tạc của những vị bị tham ái
chi phối.

38. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn chủ trương Hữu tưởng luận sau khi chết, chấp
bản ngã có tưởng sau khi chết với mười sáu luận
chấp. Chủ trương ấy là kinh nghiệm cá nhân, là sự
không biết, không thấy, sự cảm thọ của những Sa-
môn, Bà-la-môn, là sự kích thích, dao động xuyên
tạc của những vị bị tham ái chi phối.

39. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn chủ trương Vô tưởng luận sau khi chết, chấp
bản ngã không có tưởng sau khi chết với tám luận
chấp. Chủ trương ấy là kinh nghiệm cá nhân, là sự
không biết, không thấy, sự cảm thọ của những Sa-
môn, Bà-la-môn, là sự kích thích, dao động, xuyên
tạc của những vị bị tham ái chi phối.

40. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà- la-môn chủ trương Phi Hữu tưởng Phi Vô tưởng sau khi chết, chấp bản ngã phi hữu tưởng phi vô tưởng sau khi chết với tám luận chấp. Chủ trương ấy là kinh

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4261

nghiệm cá nhân, là sự không biết, không thấy, sự
cảm thọ của những Sa-môn, Bà-la-môn, là sự kích
thích, dao động, xuyên tạc của những vị bị tham ái
chi phối.

41. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà- la-môn chủ trương Đoạn diệt luận, chấp trước sự đoạn diệt, tiêu mất, hủy hoại của loài hữu tình với bảy luận chấp. Chủ trương ấy là kinh nghiệm cá nhân, là sự không biết, không thấy, sự cảm thọ của những Sa-môn, Bà-la-môn, là sự kích thích, dao động, xuyên tạc của những vị bị tham ái chi phối.

42. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn chủ trương Hiện tại Niết Bàn luận, chấp trước
sự hiện tại Niết Bàn của loài hữu tình với năm luận
chấp. Chủ trương ấy là kinh nghiệm cá nhân, là sự
không biết, không thấy, sự cảm thọ của những Sa-
môn, Bà-la-môn, là sự kích thích, dao động, xuyên
tạc của những vị bị tham ái chi phối.

43. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà- la-môn, luận bàn về tương lai, chấp kiến về tương lai, y cứ về tương lai, đề xướng nhiều sở kiến sai khác với bốn mươi bốn luận chấp. Chủ trương ấy là kinh nghiệm cá nhân, là sự không biết, không thấy, sự cảm thọ của những Sa-môn, Bà-la-môn, là sự kích

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4262

thích, dao động, xuyên tạc của những vị bị tham ái chi phối.

44. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn, luận bàn về quá khứ tối sơ, luận bàn về
tương lai, luận bàn về quá khứ tối sơ và tương lai,
chấp kiến về quá khứ tối sơ và tương lai, y cứ về quá
khứ tối sơ và tương lai, đề xướng nhiều sở kiến sai
khác với sáu mươi hai luận chấp. Chủ trương ấy là
kinh nghiệm cá nhân, là sự không biết, không thấy,
sự cảm thọ của những Sa-môn, Bà-la-môn, là sự kích
thích, dao động, xuyên tạc của những vị bị tham ái
chi phối.

---------------------------------------------------

45. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà- la-môn, chủ trương Thường trú luận, chấp bản ngã và thế giới là thường trú với bốn luận chấp. Chủ trương ấy phát khởi do sự xúc chạm (của các căn).

46. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn chủ trương một phần Thường trú luận, một
phần Vô thường luận, chấp bản ngã và thế giới là
thường còn đối với một hạng hữu tình và vô thường
đối với một hạng hữu tình khác với bốn luận chấp.
Chủ trương ấy phát khởi do sự xúc chạm (của các
căn).

MƯỜI HAI DUYÊN                                            4263

47. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà- la-môn chủ trương Hữu biên Vô biên luận, chấp thế giới là hữu biên vô biên với bốn luận chấp. Chủ trương ấy phát khởi do sự xúc chạm (của các căn).

48. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn chủ trương Ngụy biện luận. Khi bị hỏi vấn đề
này hay vấn đề khác dùng những lời ngụy biện trườn
uốn như con lươn với bốn luận chấp. Chủ trương ấy
phát khởi là do sự xúc chạm (của các căn).

49. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn, chủ trương Vô nhân luận, chấp bản ngã và
thế giới do vô nhân sanh với hai luận chấp. Chủ
trương ấy phát khởi do sự xúc chạm (của các căn).

50. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà- la-môn, luận bàn về quá khứ tối sơ, chấp kiến về quá khứ tối sơ, y chỉ về quá khứ tối sơ, đề xướng nhiều ý kiến sai khác với mười tám luận chấp. Chủ trương ấy phát khởi do sự xúc chạm (của các căn).

51. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn chủ trương Hữu tưởng luận sau khi chết, chấp
bản ngã có tưởng sau khi chết với mười sáu luận
chấp. Chủ trương ấy phát khởi do sự xúc chạm (của
các căn).

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4264

52. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn chủ trương Vô tưởng luận sau khi chết, chấp
bản ngã không có tưởng sau khi chết với tám luận
chấp. Chủ trương ấy phát khởi do sự xúc chạm (của
các căn).

53. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn chủ trương Phi Hữu tưởng Phi Vô tưởng luận
sau khi chết, chấp bản ngã phi hữu tưởng phi vô
tưởng sau khi chết với tám luận chấp. Chủ trương ấy
phát khởi do sự xúc chạm (của các căn).

54. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn chủ trương Đoạn biệt luận, chấp trước sự
đoạn diệt, tiêu mất, hủy hoại của loài hữu tình với
bảy luận chấp. Chủ trương ấy phát khởi do sự xúc
chạm (của các căn).

55. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn chủ trương Hiện tại Niết bàn luận, chấp trước
sự hiện tại Niết Bàn của loài hữu tình với năm luận
chấp. Chủ trương ấy phát khởi do sự xúc chạm (của
các căn).

56. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà- la-môn, luận bàn về tương lai, chấp kiến về tương lai, y cứ về tương lai, đề xướng nhiều sở kiến sai khác với bốn mươi bốn luận chấp. Chủ trương ấy phát

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4265

khởi do sự xúc chạm (của các căn).

57. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn, luận bàn về quá khứ tối sơ, luận bàn về
tương lai, luận bàn về quá khứ tối sơ và tương lai,
chấp kiến về quá khứ tối sơ và tương lai, y cứ về quá
khứ tối sơ và tương lai, đề xướng nhiều sở kiến sai
khác với sáu mươi hai luận chấp. Chủ trương ấy phát
khởi do sự xúc chạm (của các căn).

--------------------------------------------------

58. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn, chủ trương Thường trú luận, chấp bản ngã
và thế giới là thường còn với bốn luận chấp. Những
vị này không có thể cảm thọ những chủ trương
trên, nếu không có cảm xúc.

59. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn chủ trương một phần Thường trú luận, một
phần Vô thường luận, chấp bản ngã và thế giới, là
thường còn đối với một hạng hữu tình và vô thường
đối với một hạng hữu tình khác với bốn luận chấp.
Những vị này không có thể cảm thọ những chủ
trương trên, nếu không có cảm xúc.

60. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà- la-môn chủ trương Hữu biên Vô biên luận, chấp thế

MƯỜI HAI DUYÊN                                            4266

giới là hữu biên vô biên với bốn luận chấp. Những vị này không có thể cảm thọ những chủ trương trên, nếu không có cảm xúc.

61. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn chủ trương Ngụy biện luận. Khi bị hỏi vấn đề
này hay vấn đề khác dùng những lời ngụy biện trườn
uốn như con lươn với bốn luận chấp. Những vị này
không có thể cảm thọ những chủ trương trên, nếu
không có cảm xúc.

62. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn, chủ trương Vô nhân luận, chấp bản ngã và
thế giới do vô nhân sanh với hai luận chấp. Các vị
này không có thể cảm thọ những chủ trương trên, nếu
không có cảm xúc.

63. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn, luận bàn về quá khứ tối sơ, chấp kiến về quá
khứ tối sơ, y chỉ về quá khứ tối sơ, đề xướng nhiều ý
kiến sai khác với mười tám luận chấp. Những vị này
không có thể cảm thọ những chủ trương trên, nếu
không có cảm xúc.

64. Này các Tỷ-kheo , ở đây có những Sa-môn, Bà- la-môn chủ trương Hữu tưởng luận sau khi chết, chấp bản ngã có tưởng sau khi chết với mười sáu luận chấp. Các vị này không có thể cảm thọ những chủ

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4267

trương trên, nếu không có cảm xúc.

65. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn chủ trương Vô tưởng luận sau khi chết, chấp
bản ngã không có tưởng sau khi chết với tám luận
chấp. Các vị này không có thể cảm thọ những chủ
trương trên, nếu không có cảm xúc.

66. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn chủ trương Phi Hữu tưởng Phi Vô tưởng sau
khi chết, chấp bản ngã phi hữu tưởng phi vô tưởng
sau khi chết với tám luận chấp. Các vị này không có
thể cảm thọ những chủ trương trên, nếu không có
cảm xúc.

67. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn chủ trương Đoạn diệt luận, chấp trước sự
đoạn diệt, tiêu mất, hủy hoại của loài hữu tình với
bảy luận chấp. Các vị này không có thể cảm thọ
những chủ trương, trên, nếu không có cảm xúc.

68. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn chủ trương Hiện tại Niết Bàn luận, chấp trước
sự hiện tại Niết Bàn của loài hữu tình với năm luận
chấp. Các vị này không có thể cảm thọ những chủ
trương trên, nếu không có cảm xúc.

69. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4268

la-môn, luận bàn về tương lai, chấp kiến về tương lai,
y cứ về tương lai, đề xướng nhiều sở kiến sai khác
với bốn mươi bốn luận chấp. Các vị này không có
thể cảm thọ những chủ trương trên, nếu không có
cảm xúc.

70. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn, luận bàn về quá khứ tối sơ, luận bàn về
tương lai, luận bàn về quá khứ tối sơ và tương lai,
chấp kiến về quá khứ tối sơ và tương lai, y cứ về quá
khứ tối sơ và tương lai, đề xướng nhiều sở kiến sai
khác với sáu mươi hai luận chấp. Những vị này
không có thể cảm thọ những chủ trương trên, nếu
không có cảm xúc.

-----------------------------------------------

71. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn, chủ trương Thường trú luận, chấp bản ngã
và thế giới là thường còn với bốn luận chấp; những
Sa-môn, Bà-la-môn chủ trương một phần Thường trú
luận, một phần Vô thường luận; những Sa-môn, Bà-
la-môn, chủ trương Ngụy biện luận; những Sa-môn,
Bà-la-môn, chủ trương Vô nhân luận; những Sa-
môn, Bà-la-môn, luân bàn về quá khứ tối sơ, những
Sa-môn, Bà-la-môn chủ trương Hữu tưởng luận sau
khi chết, những Sa-môn, Bà-la-môn chủ trương Vô

MƯỜI HAI DUYÊN                                          4269

tưởng luận sau khi chết; những Sa-môn, Bà-la-môn
chủ trương Phi Hữu tưởng Phi Vô tưởng sau khi chết;
những Sa-môn, Bà-la-môn chủ trương Đoạn diệt
luận; những Sa-môn, Bà-la-môn chủ trương hiện tại
Niết Bàn luận; những Sa-môn, Bà-la-môn luận bàn
về quá khứ tối sơ; những Sa-môn, Bà-la-môn luận
bàn về tương lai, chấp kiến về quá khứ tối sơ và
tương lai, y cứ vào quá khứ tối sơ và tương lai, đề
xướng nhiều sở kiến sai khác với sáu mươi hai luận
chấp. Tất cả những vị này có những cảm thọ
(những chủ trương trên) do sự xúc chạm qua sáu
xúc xứ.

Do duyên với những cảm thọ mà tham ái phát khởi;
do duyên tham ái, thủ phát khởi; do duyên thủ, hữu
phát khởi; do duyên hữu, sanh phát khởi, do duyên
sanh, già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não phát khởi. Này
các Tỷ-kheo, khi Tỷ-kheo như thật biết sự tập khởi,
sự diệt trừ, vị ngọt, sự nguy hiểm và sự xuất ly của
sáu chỗ xuất xứ, vị ấy sẽ có một sự hiểu biết vượt ra
ngoài những điều trên.

72. Này các Tỷ-kheo, có những Sa-môn, Bà-la-môn nào luận bàn về quá khứ tối sơ, hay luận bàn về tương lai, hay luận bàn về quá khứ tối sơ và tương lai, chấp kiến về quá khứ tối sơ và tương lai, y cứ vào quá khứ tối sơ và tương lai, đề xướng nhiều sở kiến

MƯỜI HAI DUYÊN                                       4270

sai khác tất cả những vị này đều bị bao trùm bởi
lưới của sáu mươi hai luận chấp này, dầu chúng
nhảy vọt lên, chúng vẫn bị hạn cuộc bao phủ ở nơi
đây.

Này các Tỷ-kheo, cũng ví như người đánh cá lành
nghề hay người học đánh cá vung lưới trên mặt hồ
nước nhỏ có mắt sít sao. Người ấy nghĩ: "Những con
cá lớn ở trong hồ nước nhỏ này, tất cả chúng đều bị
bao phủ trong tấm lưới này, dầu chúng có nhảy vọt
lên, chúng vẫn bị hạn cuộc bao phủ ở nơi đây". Cũng
như vậy này các Tỷ-kheo, những Sa-môn, Bà-la-môn
nào, luận bàn về quá khứ tối sơ, hay luận bàn về
tương lai, hay luận bàn về quá khứ tối sơ và tương
lai, chấp kiến về quá khứ tối sơ và tương lai, đề
xướng nhiều sở kiến sai khác, tất cả những vị này
đều bị bao phủ trong lưới của sáu mươi hai luận chấp
này; dầu có nhảy vọt lên, những vị này vẫn bị hạn
cuộc bao phủ ở nơi đây.

73. Này các Tỷ-kheo, thân của Như Lai còn tồn tài,
những cái khiến đưa đến đời sống khác đã bị chấm
dứt. Khi thân của vị này còn tồn tại thời chư Thiên
và loài Người còn có thể thấy thân ấy. Khi thân hoại
mạng chung, thời chư Thiên và loài Người không thể
thấy được.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4271

Này các Tỷ-kheo, như nhánh có một chùm xoài bị chặt đứt, tất cả trái xoài dính với nhánh ấy đều bị chung một số phận với nhánh kia. Cũng như vậy này các Tỷ-kheo, thân của Như Lai còn tồn tại, nhưng cái khiến đưa đến một đời sống khác đã bị chặt đứt. Khi thân của vị này còn tồn tại thời chư Thiên và loài Người có thể thấy thân ấy. Khi thân hoại mạng chung thời chư Thiên và loài Người không thể thấy được.

74. Khi nghe nói vậy, đại đức Ananda bạch đức Thế Tôn:

- Kỳ diệu thay, bạch Thế Tôn! Hy hữu thay, bạch Thế Tôn! Pháp môn này gọi là gì, bạch Thế Tôn?

- Này Ananda, pháp môn này gọi là "Lợi Võng", hãy
như vậy mà phụng trì; gọi là "Pháp Võng", hãy như
vậy mà phụng trì; gọi là "Phạm Võng", hãy như vậy
mà phụng trì; gọi là "Kiếm Võng", hãy như vậy mà
phụng trị; gọi là "Vô thượng Chiến thắng", hãy như
vậy mà phụng trì.

Thế Tôn thuyết như vậy. Các Tỷ-kheo ấy hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy. Trong khi kinh này được truyền thuyết, một ngàn thế giới đều rung động.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4272

MƯỜI HAI DUYÊN   4273

523 Thọ - 8 nguyên nhân sanh khởi cảm thọ - Kinh Sìvaka – Tương IV, 369

Sìvaka – Tương IV, 369

1) Một thời Thế Tôn trú ở Ràjagaha (Vương Xá) tại Trúc Lâm, chỗ nuôi dưỡng các con sóc.

2) Rồi du sĩ Moliya Sìvaka đi đến Thế Tôn; sau khi
đến, nói lên với Thế Tôn những lời chào đón hỏi
thăm, sau khi nói lên những lời chào đón hỏi thăm
thân hữu liền ngồi xuống một bên.

3) Ngồi một bên, du sĩ Moliya Sìvaka thưa với Thế Tôn:

-- Thưa Tôn giả Gotama, có một số Sa-môn, Bà-la- môn thuyết như sau, thấy như sau: "Con người cảm thọ cảm giác gì, lạc thọ, khổ thọ, hay bất khổ bất lạc thọ; tất cả thọ ấy đều do nhân đã làm trong quá khứ". Ở đây, Tôn giả Gotama nói như thế nào?

4) -- Này Sìvaka, ở đây, một số cảm thọ khởi lên, phát sanh từ mật (semhà). Này Sìvaka, hoặc là Ông phải tự mình (sàma) biết rằng: "Ở đây, một số cảm thọ khởi lên, phát sanh từ mật". Hay là, này Sìvaka, thế giới chấp nhận là đúng sự thật rằng: "Ở đây, một

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4274

số cảm thọ khởi lên phát sanh từ mật". Ở đây, này Sìvaka, những vị Sa-môn, Bà-la-môn nào thuyết như sau, thấy như sau: "Con người cảm thọ cảm giác gì, lạc thọ, khổ thọ, bất khổ bất lạc thọ; tất cả thọ đều do nhân đã làm trong quá khứ"; nếu do họ tự mình biết, họ thật sự đi quá xa; nếu được thế giới chấp nhận là đúng sự thật, họ cũng đi quá xa. Do vậy, Ta tuyên bố rằng các Sa-môn, Bà-la-môn ấy thuộc về tà.

5) Này Sìvaka, ở đây, một số cảm thọ khởi lên, phát sanh từ đàm (niêm dịch)...

6) Này Sìvaka, ở đây, một số cảm thọ khởi lên, phát sanh từ gió...

7) Này Sìvaka, ở đây, một số cảm thọ khởi lên, phát sanh từ sự gặp gỡ các nước trong thân thể (sannipitikàni).

8) Này Sìvaka, ở đây, một số cảm thọ khởi lên, phát sanh từ sự gặp gỡ các thời tiết...

9) Này Sìvaka, ở đây, một số cảm thọ khởi lên, phát sanh từ sự gặp gỡ các nghịch vận...

10) Này Sìvaka, ở đây, một số cảm thọ khởi lên, phát sanh từ các công kích thình lình từ bên ngoài vào...

MƯỜI HAI DUYÊN                                        4275

11) Do quả dị thục của nghiệp, này Sìvaka, ở đây, một số cảm thọ được khởi lên. Này Sìvaka, hoặc là Ông phải tự mình biết rằng: "Ở đây, một số cảm thọ khởi lên vì kết quả dị thục của nghiệp". Hay là, này Sìvaka, thế giới chấp nhận là đúng sự thật rằng: "Ở đây, một số cảm thọ khởi lên vì kết quả dị thục của nghiệp". Ở đây, này Sìvaka, những vị Sa-môn, Bà- la-môn nào thuyết như sau, thấy như sau: "Con người cảm thọ cảm giác gì, lạc thọ, khổ thọ, bất khổ bất lạc thọ; tất cả thọ đều do nhân đã làm trong quá khứ"; nếu do họ tự mình biết, họ thật sự đi quá xa; nếu được thế giới chấp nhận là đúng sự thật, họ cũng đi quá xa. Do vậy, Ta tuyên bố rằng các Sa-môn, Bà-la-môn ấy thuộc về tà.

12) Khi được nói vậy, du sĩ Moliya Sìvaka bạch Thế Tôn:

-- Thật vi diệu thay, bạch Thế Tôn... từ nay cho đến mạng chung, con trọn đời quy ngưỡng!

Mật,       niêm       dịch          và      gió,
Sự    gặp      gỡ      các        loại    nước,
Sự       thay       đổi          thời       tiết,
Sự    gặp     gỡ     các        nghịch     vận,
Sự      công       kích         thình      lình,
Nghiệp quả là thứ tám.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4276

MƯỜI HAI DUYÊN   4277

524 Thọ - Ai cảm thọ - Kinh Moliya Phagguna – Tương II, 30

Moliya Phagguna – Tương II, 30

1)...Trú Tại Sàvatthi.

2) Này các Tỷ-kheo, có bốn loại đồ ăn này khiến cho
các loại sanh vật hay các loại chúng sanh được tồn
tại hay khiến cho các loại sắp sanh thành được thọ
sanh.

Thế nào là bốn?

- Một là đoàn thực hoặc thô hoặc tế,
- Hai là xúc thực,
- Ba là tư niệm thực,
- Bốn là thức thực.

Này các Tỷ-kheo, bốn loại đồ ăn này khiến cho các
loại sanh vật hay khiến cho các loại chúng sanh được
tồn tại hay khiến cho các loại sắp sanh thành được
thọ sanh.

3) Khi được nói vậy, Tôn giả Moliya-Phagguna bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, ai ăn thức thực?

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4278

Thế Tôn đáp:

- Câu hỏi ấy không thích hợp. Ta không nói: "Có ai ăn". Nếu Ta nói: "Có kẻ ăn", thời câu hỏi: "Có ai ăn" là câu hỏi thích hợp. Nhưng Ta không nói như vậy. Và vì Ta không nói như vậy, nếu có ai hỏi Ta: "Bạch Thế Tôn, thức thực là cho ai?", thời câu hỏi ấy thích hợp. Ở đây, câu trả lời thích hợp là như sau: "Thức thực là duyên cho sự sanh thành, cho sự tái sanh trong tương lai. Khi cái ấy hiện hữu, có mặt thời sáu xứ có mặt. Do duyên sáu xứ, xúc có mặt".

4) Bạch Thế Tôn, ai cảm xúc?

Thế Tôn đáp:

- Câu hỏi ấy không thích hợp. Ta không nói: "Có kẻ
cảm xúc". Nếu Ta nói: "Có kẻ cảm xúc", thời câu
hỏi: "Ai cảm xúc" là câu hỏi thích hợp. Nhưng Ta
không nói như vậy. Và vì Ta không nói như vậy, nếu
có ai hỏi Ta: "Bạch Thế Tôn, do duyên gì, xúc sanh
khởi?", thời câu hỏi ấy thích hợp. Ở đây câu trả lời
thích hợp là như sau: "Do duyên sáu xứ, xúc sanh
khởi. Do duyên xúc, thọ sanh khởi".

5) Bạch Thế Tôn, ai cảm thọ?

Thế Tôn đáp:

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4279

- Câu hỏi ấy không thích hợp. Ta không nói: "Có người cảm thọ". Nếu ta có nói: "Có người cảm thọ", thời câu hỏi: "Ai cảm thọ?" là câu hỏi thích hợp. Nhưng Ta không nói như vậy. Và vì Ta không nói như vậy, nếu có ai hỏi Ta: "Bạch Thế Tôn, do duyên gì, thọ sanh khởi?", thời câu hỏi ấy thích hợp. Ở đây câu trả lời thích hợp là như sau: "Do duyên xúc, thọ sanh khởi. Do duyên thọ, ái sanh khởi ".

6) Bạch Thế Tôn, ai khát ái?

Thế Tôn đáp:

- Câu hỏi ấy không thích hợp. Ta không nói: "Có kẻ
khát ái". Nếu Ta nói: "Có kẻ khát ái", thời câu hỏi:
"Ai khát ái" là câu hỏi thích hợp. Nhưng Ta không
nói như vậy. Và vì Ta không nói như vậy, nếu có ai
hỏi Ta: "Bạch Thế Tôn, do duyên gì, ái sanh khởi",
thời câu hỏi ấy thích hợp. Ở đây, câu trả lời thích hợp
là như sau: "Do duyên thọ, ái sanh khởi. Do duyên
ái, thủ sanh khởi".

7) Bạch Thế Tôn, ai chấp thủ?

Thế Tôn đáp:

- Câu hỏi ấy không thích hợp. Ta không nói: "Có kẻ chấp thủ". Nếu Ta nói: "Có kẻ chấp thủ", thời câu

MƯỜI HAI DUYÊN                                       4280

hỏi: "Ai chấp thủ" là câu hỏi thích hợp. Nhưng Ta
không nói như vậy. Và vì Ta không nói như vậy, nếu
có ai hỏi Ta: "Bạch Thế Tôn, do duyên gì, thủ sanh
khởi", thời câu hỏi ấy thích hợp. Ở đây, câu trả lời
thích hợp là như sau: "Do duyên ái, thủ sanh khởi.
Do duyên thủ, hữu sanh khởi". Như vậy là toàn bộ
khổ uẩn này tập khởi.

8) Nhưng này Phagguna, do ly tham, đoạn diệt một cách hoàn toàn sáu xúc xứ nên xúc diệt. Do xúc diệt, nên thọ diệt. Do thọ diệt nên ái diệt. Do ái diệt nên thủ diệt. Do thủ diệt nên hữu diệt. Do hữu diệt nên sanh diệt. Do sanh diệt nên già chết, sầu, bi, khổ, ưu, não diệt. Như vậy là toàn bộ khổ uẩn này đoạn diệt.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       4281

525 Thọ - Bậc Alahán đối với các cảm thọ ntn - Kinh GIỚI PHÂN BIỆT – 140 Trung III, 541

KINH GIỚI PHÂN BIỆT (Dhatuvibhanga suttam) – Bài kinh số 140 – Trung III, 541

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn du hành ở xứ Magadha (Ma-
kiệt-đà), đi đến Rajagaha (Vương xá), đến nhà thợ
gốm Bhaggava; sau khi đến nói với thợ gốm
Bhaggava:

– Này Bhaggava, nếu không gì phiền phức cho Ông, Ta muốn ở tại chỗ này một đêm.

– Bạch Thế Tôn không có gì phiền phức cho
con. Ở đây đã có một vị xuất gia đến ở từ trước rồi.
Nếu vị ấy thỏa thuận, bạch Thế Tôn, hãy ở lại tùy
theo sở thích.

Lúc bấy giờ, Thiện gia nam tử Pukkusati, do lòng tin, y cứ Thế Tôn đã xuất gia, từ bỏ gia đình,

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4282

sống không gia đình. Vị ấy đã đến ở trước tại trú xứ của thợ gốm. Rồi Thế Tôn đi đến Tôn giả Pukkusati; sau khi đến nói với Pukkusati:

– Này Tỷ-kheo, nếu không gì phiền phức cho Ông, Ta muốn ở lại trú xứ này một đêm.

– Rộng rãi, thưa Hiền giả, là trú xứ của thợ gốm. Tôn giả có thể ở, tùy theo sở thích.

Rồi Thế Tôn sau khi bước vào trú xứ của thợ
gốm, trải thảm cỏ vào một bên, ngồi kiết-già, lưng
thẳng và an trú niệm trước mặt. Và Thế Tôn trải qua
phần lớn đêm ấy, ngồi (như vậy). Tôn giả Pukkusati
trải qua phần lớn đêm ấy cũng ngồi (như vậy). Rồi
Thế Tôn suy nghĩ: "Cử chỉ Thiện gia nam tử này có
vẻ tín thành, Ta hãy hỏi vị ấy". Rồi Thế Tôn nói với
Tôn giả Pukkusati:

– Này Tỷ-kheo, Ông xuất gia, y cứ vào ai? Ai là Đạo sư của Ông? Ông chấp nhận pháp của ai?

– Thưa Hiền giả, có Sa môn Gotama là Thích
tử, xuất gia từ dòng họ Thích Ca. Tiếng đồn tốt đẹp
sau đây được truyền đi về Thế Tôn Gotama ấy: "Ngài
là bậc Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác,
Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Điều
Ngự Trượng Phu, Thiên Nhơn Sư, Phật, Thế Tôn".

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4283

Tôi đã xuất gia, y cứ bậc Thế Tôn ấy. Ngài là bậc Đạo sư của tôi. Và tôi chấp thuận pháp của bậc Thế Tôn ấy.

– Này Tỷ-kheo, nay Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác ấy ở đâu?

– Thưa Hiền giả, có một thành phố tên là
Savatthi giữa các quốc độ phía Bắc. Tại đấy, Thế
Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác hiện này đang
ở.

– Này Tỷ-kheo, trước đây Ông đã thấy bậc Thế Tôn ấy chưa? Và nếu thấy, Ông có nhận ra được không?

– Thưa Hiền giả, trước đây tôi chưa từng thấy bậc Thế Tôn ấy. Và nếu thấy, tôi không nhận ra được.

Rồi Thế Tôn suy nghĩ: "Thiện gia nam tử này
xuất gia y cứ nơi Ta. Vậy Ta hãy thuyết pháp cho
(Thiện gia nam tử) ấy". Rồi Thế Tôn nói với Tôn giả
Pukkusati:

– Hãy nghe và suy nghiệm kỹ, Ta sẽ giảng.

– Thưa Hiền giả vâng.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   4284

Tôn giả Pukkusati vâng đáp Thế Tôn.

Thế Tôn nói như sau:

– Này Tỷ-kheo, người này có sáu giới, sáu xúc xứ, mười tám ý hành, bốn thắng xứ, khi được an trú, vọng tưởng không có chuyển động. Khi vọng tưởng không chuyển động, vị ấy được gọi là một ẩn sĩ tịch tịnh. Chớ có buông lung trí tuệ, hãy độ trì chân đế, hãy tăng trưởng huệ thí (caga), hãy tu học tịch tịnh. Đây là tổng thuyết sáu giới phân biệt.

 Này Tỷ-kheo, khi được nói đến "Người này có
sáu giới", do duyên gì được nói đến như vậy? Địa
giới, (thủy giới), hỏa giới, phong giới, không giới,
thức giới. Này Tỷ-kheo, khi được nói đến "Người
này có sáu giới", chính do duyên này được nói đến
như vậy.

 Này các Tỷ-kheo, khi được nói đến "Người này
có sáu xúc xứ", do duyên gì được nói đến như
vậy? Nhãn xúc xứ, nhĩ xúc xứ, tỷ xúc xứ, thiệt xúc
xứ, thân xúc xứ, ý xúc xứ. Khi được nói đến
"Người này có sáu xúc xứ ", chính do duyên này
được nói đến như vậy.

 Này Tỷ-kheo, khi được nói đến "Người này có mười tám ý hành", do duyên gì được nói đến như

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4285

vậy? Khi con mắt thấy sắc, người ấy chạy theo
sắc, chỗ trú xứ của hỷ, chạy theo sắc chỗ trú xứ
của ưu, chạy theo sắc chỗ trú xứ của xả, khi tai
nghe tiếng... mũi ngửi hương.. lưỡi nếm vị... thân
cảm xúc, ... ý nhận thức pháp, người ấy chạy theo
pháp, chỗ trú xứ của hỷ, người ấy chạy theo pháp,
chỗ trú xứ của ưu, người ấy chạy theo pháp, chỗ
trú xứ của xả. Như vậy có sáu hỷ hành, sáu ưu
hành, sáu xả hành. Khi được nói đến "Người này
có mười tám ý hành" chính do duyên này được nói
đến như vậy.

 Này Tỷ-kheo, khi được nói đến "Người này có
bốn thắng xứ ", do duyên gì được nói đến như
vậy? Tuệ thắng xứ, đế thắng xứ, huệ thí thắng xứ,
tịch tịnh thắng xứ. Khi được nói đến "Người này
có bốn thắng xứ", chính do duyên này được nói
đến như vậy.

 Khi được nói đến "Chớ có buông lung trí tuệ,
hãy hộ trì chân đế, hãy tăng trưởng huệ thí, hãy
tu học tịch tịnh", do duyên gì được nói đến như
vậy?

 Thế nào là không buông lung trí tuệ? Có sáu giới này: địa giới, thủy giới, hỏa giới, phong giới, không giới, thức giới.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4286

 Này Tỷ-kheo, thế nào là địa giới? Có nội địa
giới và có ngoại địa giới. Và này Tỷ-kheo,
thế nào là nội địa giới? Cái gì thuộc nội
thân, thuộc cá nhân, kiên cứng, thô phù, bị
chấp thủ, như tóc, lông, móng, răng, da, thịt,
gân, xương, tủy, thận, tim, gan, hoành cách
mô, lá lách, phổi, ruột, màng ruột, bao tử,
phân và bất cứ vật gì khác, thuộc nội thân,
thuộc cá nhân, kiên cứng, thô phù, bị chấp
thủ. Như vậy, này Tỷ-kheo, được gọi là nội
địa giới. Những gì thuộc nội địa giới và
những gì thuộc ngoại địa giới đều thuộc về
địa giới. Địa giới ấy phải được quán sát
như thật với chánh trí tuệ như sau: "Cái
này không phải của tôi, cái này không phải
là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi".
Sau khi như thật quán sát địa giới với
chánh trí tuệ như vậy, vị ấy sanh yếm ly đối
với địa giới, tâm từ bỏ địa giới.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là thủy giới?
Có nội thủy giới, có ngoại thủy giới. Và này
Tỷ-kheo, thế nào là nội thủy giới? Cái gì
thuộc nội thân, thuộc cá nhân, thuộc nước,
thuộc chất lỏng, bị chấp thủ, như mật, đàm
(niêm dịch), mủ, máu, mồ hôi, mỡ, nước
mắt, mỡ da, nước miếng, nước mũi, nước ở

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4287

khớp xương, nước tiểu, và bất cứ vật gì
khác, thuộc nội thân, thuộc cá nhân, thuộc
nước, thuộc chất lòng, bị chấp thủ. Như vậy,
này Tỷ-kheo, được gọi là thủy giới. Những
gì thuộc nội thủy giới và những gì thuộc
ngoại thủy giới đều thuộc về thủy giới. Thủy
giới ấy phải được quán sát như thật với
chánh trí tuệ như sau: "Cái này không phải
của tôi, cái này không phải là tôi, cái này
không phải tự ngã của tôi". Sau khi như thật
quán sát thủy giới với chánh trí tuệ như vậy,
vị ấy sanh yếm ly đối với thủy giới, tâm từ
bỏ thủy giới.
 Và này Tỷ-kheo, thế nào là hỏa giới? Có nội
hỏa giới, có ngoại hỏa giới. Và này Tỷ-kheo,
thế nào là nội hỏa giới? Cái gì thuộc về nội
thân, thuộc về cá nhân, thuộc lửa, thuộc chất
nóng, bị chấp thủ. Như cái gì khiến cho hâm
nóng, khiến cho hủy hoại, khiến cho thiêu
cháy, cái gì khiến cho những vật được ăn,
uống, nhai, nếm, có thể khéo tiêu hóa, hay
tất cả những vật gì khác, thuộc nội thân,
thuộc cá nhân, thuộc lửa, thuộc chất nóng,
bị chấp thủ. Này Tỷ-kheo, như vậy được gọi
là nội hỏa giới. Những gì thuộc nội hỏa giới
và những gì thuộc ngoại hỏa giới đều thuộc

MƯỜI HAI DUYÊN                                   4288

về hỏa giới. Hỏa giới ấy phải được quán sát
như thật với chánh trí tuệ như sau: "Cái này
không phải của tôi, cái này không phải là tôi,
cái này không phải tự ngã của tôi". Sau khi
như thật quán sát hỏa giới với chánh trí tuệ
như vậy, vị ấy sanh yếm ly đối với hỏa giới,
tâm từ bỏ hỏa giới.
 Và này Tỷ-kheo, thế nào là phong giới? Có
nội phong giới, có ngoại phong giới. Và này
Tỷ-kheo, thế nào là nội phong giới? Cái gì
thuộc về nội thân, thuộc cá nhân, thuộc gió,
thuộc tánh động, bị chấp thủ, như gió thổi
lên, gió thổi xuống, gió trong ruột, gió trong
bụng dưới, gió thổi ngang các đốt, các khớp,
hơi thở vô, hơi thở ra, và bất cứ vật gì khác
thuộc nội thân, thuộc cá nhân, thuộc gió,
thuộc tánh động, bị chấp thủ. Này Tỷ-kheo,
như vậy được gọi là nội phong giới. Những
gì thuộc nội phong giới và những gì thuộc
ngoại phong giới đều thuộc về phong giới.
Phong giới ấy phải được quán sát như thật
với chánh trí tuệ như sau: "Cái này không
phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái
này không phải tự ngã của tôi". Sau khi như
thật quán sát phong giới với chánh trí tuệ
như vậy, vị ấy sanh yếm ly đối với phong

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4289

giới, tâm tư từ bỏ phong giới.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hư không
giới? Có nội hư không giới, có ngoại hư
không giới. Và này Tỷ-kheo, thế nào là nội
hư không giới? Cái gì thuộc về nội thân,
thuộc cá nhân, thuộc hư không, thuộc hư
không tánh, bị chấp thủ, như lỗ tai, lỗ mũi,
cửa miệng, do cái gì người ta nuốt, những gì
được nhai, được uống, được ăn, được nếm,
và tại chỗ mà những gì được nhai, được
uống, được ăn, được nếm, được giữ lại, và
ngang qua chỗ mà những gì được nhai, được
uống, được ăn, được nếm và được tống xuất
xuống phần dưới để ra ngoài, và bất cứ vật
gì khác thuộc nội thân, thuộc cá nhân, thuộc
hư không, thuộc hư không tánh, bị chấp thủ.
Này Tỷ-kheo, như vậy được gọi là nội hư
không giới. Những gì thuộc nội hư không
giới và ngoại hư không giới đều thuộc về hư
không giới. Hư không ấy phải được quán sát
như thật với chánh trí tuệ như sau: "Cái này
không phải của tôi, cái này không phải là tôi,
cái này không phải tự ngã của tôi". Sau khi
như thật quán sát hư không giới với chánh
trí tuệ như vậy, vị ấy sanh yếm ly đối với hư
không giới, tâm từ bỏ hư không giới.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4290

 Lại nữa, khi thức còn lại được trong sạch,
trong trắng, vị ấy biết được một số sự việc
nhờ thức ấy. Vị ấy thức tri được lạc, thức
tri được khổ, thức tri được bất khổ bất lạc.
o Này Tỷ-kheo, duyên lạc xúc, lạc thọ khởi
lên. Vị ấy khi đang cảm giác lạc thọ, tuệ tri
rằng: "Tôi cảm giác lạc thọ". Do lạc xúc
diệt đi, lạc thọ do lạc xúc được khởi lên
được cảm giác, vị ấy biết: "Lạc thọ ấy được
diệt đi, được chấm dứt".
o Này Tỷ-kheo, duyên khổ xúc, khổ thọ khởi
lên. Vị ấy khi đang cảm giác khổ thọ, tuệ tri
rằng: "Tôi cảm giác khổ thọ". Do khổ xúc
ấy diệt đi, khổ thọ do khổ xúc được khởi
lên, được cảm giác, vị ấy biết: "Khổ thọ ấy
được diệt đi, được chấm dứt".
o Này Tỷ-kheo, duyên bất khổ bất lạc xúc,
bất khổ bất lạc thọ khởi lên. Vị ấy khi đang
cảm giác bất khổ lạc thọ, tuệ tri rằng: "Tôi
cảm giác bất khổ bất lạc thọ". Do bất khổ
bất lạc thọ xúc ấy diệt đi, bất khổ bất lạc thọ
do bất khổ bất lạc xúc được khởi lên, được
cảm giác, vị ấy tuệ tri: "Bất khổ bất lạc thọ
ấy được diệt đi, được chấm dứt".
Này Tỷ-kheo, ví như do hai cây que xúc chạm cọ

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4291

xát, hơi nóng được sanh, ngọn lửa được hiện khởi.
Khi hai que ấy được rời nhau, được phân ly, sức
nóng được sanh khởi ấy, sức nóng ấy được diệt đi,
được chấm dứt.

Cũng vậy, này Tỷ-kheo, duyên lạc xúc, lạc thọ khởi lên. Vị ấy khi đang cảm giác lạc thọ tuệ tri rằng: "Tôi đang cảm giác lạc thọ". Do lạc xúc ấy diệt đi, lạc thọ do lạc xúc được khởi lên, được cảm giác vị ấy tuệ tri: "Lạc thọ ấy được diệt đi, được chấm dứt". Này Tỷ-kheo, duyên khổ xúc khổ thọ khởi lên. Vị ấy khi đang cảm giác khổ thọ tuệ tri rằng: "Tôi đang cảm giác khổ thọ". Do khổ xúc... "... được chấm dứt". Này Tỷ-kheo duyên bất khổ bất lạc xúc, bất khổ bất lạc thọ khởi lên... , "... bất khổ bất lạc thọ được diệt đi, được chấm dứt".

Lại nữa, xả còn lại được trong sạch, trong trắng, nhu nhuyến, dễ uốn nắn, chói sáng. Ví như, này Tỷ-kheo, một người thợ vàng thiện xảo hay người đệ tử sửa soạn lò đúc; sau khi sửa soạn lò đúc xong, người ấy đốt lửa miệng lò đúc; sau khi đốt lửa miệng lò đúc, người ấy dùng kềm kẹp lấy vàng và đặt vàng vào trong miệng lò; rồi thỉnh thoảng người ấy thổi trên ấy, thỉnh thoảng người ấy rưới nước trên ấy, thỉnh thoảng người ấy quán sát thật kỹ... vàng ấy đã trở thành sáng sủa, thanh tịnh, gột sạch, các uế

MƯỜI HAI DUYÊN                                        4292

tạp được đoạn trừ, các tỳ vết được trừ sạch, nhu
nhuyến, dễ uốn nắn và chói sáng... và nếu người ấy
muốn làm đồ trang sức nào, hoặc vòng nhẫn, hoặc
bông tai, hoặc vòng cổ, hoặc vòng hoa vàng, thời
vàng ấy có thể dùng vào mục đích ấy.

Cũng vậy, này Tỷ-kheo, lại nữa xả còn lại được trong sạch, trong trắng, nhu nhuyến, dễ uốn nắn, chói sáng. Người ấy tuệ tri như sau: "Nếu ta tập trung xả này thanh tịnh như vậy, trong trắng như vậy vào Hư không vô biên xứ, và tu tập tâm ta tùy theo pháp ấy, thời xả này y cứ vào đấy, chấp thủ tại đấy được an trú nơi ta trong một thời gian dài. Nếu ta tập trung xả này thanh tịnh như vậy, trong trắng như vậy vào Thức vô biên xứ và tu tập tâm của ta tùy theo pháp ấy, thời xả này y cứ vào đấy, chấp thủ tại đấy được an trú nơi ta trong một thời gian dài. Nếu ta tập trung xả này thanh tịnh như vậy, trong trắng như vậy vào Vô sở hữu xứ, và tu tập tâm ta tùy theo pháp ấy, thời xả này y cứ vào đấy, chấp thủ tại đấy, được an trú nơi ta trong một thời gian dài. Nếu ta tập trung xả này thanh tịnh như vậy, trong trắng như vậy vào Phi tưởng phi phi tưởng xứ, và tu tập tâm của ta tùy theo pháp ấy, thời xả này y cứ vào đấy, chấp thủ tại đấy, được an trú nơi ta trong một thời gian dài".

Người ấy tuệ tri như sau: "Nếu ta tập trung xả

MƯỜI HAI DUYÊN                                       4293

này thanh tịnh như vậy, trong trắng như vậy vào Hư
không vô biên xứ... Thức vô biên xứ... Vô sở hữu
xứ... Phi tưởng phi phi tưởng xứ, và tu tập tâm của ta
tùy theo pháp ấy, thời (xả) ấy trở thành pháp hữu vi".
Vị ấy không tác thành, không suy tưởng đến hữu
hay phi hữu. Do không tác thành, không suy tưởng
đến hữu hay phi hữu, vị ấy không chấp thủ một sự
vật gì ở đời; chấp thủ không quấy rối vị ấy; do chấp
thủ không quấy rối vị ấy, vị ấy tự chứng Niết-bàn,
và vị ấy tuệ tri: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành,
những điều nên làm đã làm, không còn trở lại trạng
thái như thế này nữa".

 Nếu vị ấy cảm giác lạc thọ, vị ấy tuệ tri: "Thọ
ấy là vô thường"; vị ấy tuệ tri: "Không nên
đắm trước"; vị ấy tuệ tri: "Không phải là đối
tượng để hoan hỷ".
 Nếu vị ấy cảm giác khổ thọ, vi ấy tuệ tri:
"Thọ ấy là vô thường"; vị ấy tuệ tri: "Không
nên đắm trước"; vị ấy tuệ tri: "Không phải là
đối tượng để hoan hỷ".
 Nếu vị ấy cảm giác bất khổ bất lạc thọ, vị ấy
tuệ tri: "Thọ ấy là vô thường"; vị ấy tuệ tri:
"Không nên đắm trước"; vị ấy tuệ tri: "Không
phải là đối tượng để hoan hỷ".
 Nếu cảm giác lạc thọ, không có hệ phược, vị

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4294

ấy cảm giác thọ ấy.
 Nếu vị ấy cảm giác khổ thọ, không có hệ
phược, vị ấy cảm giác thọ ấy.
 Nếu vị ấy cảm giác bất khổ bất lạc thọ, không
có hệ phược, vị ấy cảm giác thọ ấy.
 Khi vị ấy cảm giác một cảm thọ với thân là
tối hậu, vị ấy tuệ tri: "Ta cảm giác một cảm
thọ với thân là tối hậu". Khi vị ấy cảm giác
một cảm thọ với sinh mạng là tối hậu, vị ấy
tuệ tri: "Ta cảm giác một cảm thọ với sinh
mạng là tối hậu "; vị ấy tuệ tri: "Sau khi thân
hoại mạng chung, mọi cảm thọ hoan hỷ ở nơi
đây trở thành thanh lương".
Ví như, này Tỷ-kheo, như ngọn đèn dầu được
cháy đỏ nhờ dầu và tim. Khi dầu và tim diệt tận, và
không có vật liệu khác được đem đến, ngọn đèn dầu
ấy bị diệt tắt...

...Cũng vậy, này Tỷ-kheo, khi cảm giác một cảm thọ lấy thân làm tối hậu, vị ấy tuệ tri: "Tôi cảm giác một cảm thọ lấy thân làm tối hậu". Khi cảm giác một cảm thọ lấy sinh mạng làm tối hậu, vị ấy tuệ tri: "Tôi cảm giác một cảm thọ lấy sinh mạng làm tối hậu"; vị ấy tuệ tri: "Sau khi thân hoại mạng chung, mọi cảm thọ hoan hỷ ở nơi đây trở thành thanh lương". Do vậy, Tỷ-kheo thành tựu như vậy là thành tựu với tối

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4295

thắng TUỆ THẮNG XỨ này. Vì rằng, này Tỷ-kheo, như vậy là tối thắng Thánh tuệ, nghĩa là trí biết sự đoạn tận mọi đau khổ.

Sự giải thoát ấy của vị này, an trú vào CHÂN
ĐẾ, không bị dao động. Này Tỷ-kheo, cái gì có thể
đưa đến hư vọng, thời thuộc về hư vọng. Cái gì
không thể đưa đến hư vọng, thời thuộc về chân đế,
Niết-bàn. Do vậy, vị Tỷ-kheo thành tựu như vậy là
thành tựu với tối thắng ĐẾ thắng xứ này. Vì rằng,
này Tỷ-kheo, như vậy là tối thắng Thánh đế, tức là
Niết-bàn, không có thể đưa đến hư vọng.

Và những sanh y vô trí thức trước của nó đã
được đầy đủ, đã được thành tựu. Chúng được đoạn
tận, chặt tận gốc rễ, làm cho như thân cây tala, không
thể hiện hữu nữa trong tương lai, không có khả năng
sanh khởi nữa. Do vậy, một Tỷ-kheo thành tựu như
vậy là thành tựu với tối thắng HUỆ THÍ thắng xứ
này. Vì rằng này Tỷ-kheo, như vậy là tối thắng
Thánh huệ thí, tức là sự xả ly tất cả sanh y.

Và tham ái vô trí thức trước của nó, thuộc tham dục, tham nhiễm; pháp ấy được đoạn tận, chặt tận gốc rễ, làm cho như thân cây tala, không thể hiện hữu nữa trong tương lai, không có khả năng sanh khởi nữa. Và sự phẫn nộ vô trí thức trước của nó, thuộc

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4296

sân hận, thuộc tội quá; pháp ấy được đoạn tận, cắt
tận gốc rễ, làm cho như thân cây tala, không thể hiện
hữu nữa trong tương lai, không có khả năng sanh
khởi nữa. Và vô minh vô trí thức trước của nó, thuộc
si mê, thuộc tội quá; pháp ấy được đoạn tận cắt tận
gốc rễ, làm cho như thân cây tala, không thể hiện hữu
trong tương lai, không có khả năng sanh khởi nữa.
Do vậy, Tỷ-kheo thành tựu như vậy là thành tựu tối
thắng TỊCH TỊNH thắng xứ. Này Tỷ-kheo, như vậy
là tối thắng Thánh tịch tịnh, tức là sự tịch tịnh tham
sân si.

Khi được nói đến "Chớ có buông lung trí tuệ,
hãy hộ trì chân đế, hãy làm cho sung mãn huệ thí,
hãy tu học tịch tịnh", chính do duyên này được nói
đến như vậy.

 Khi được nói đến "Khi được an trú, vọng tưởng
không có chuyển động. Khi vọng tưởng không
chuyển động, vị ấy được gọi là một ẩn sĩ tịch
tịnh", do duyên gì được nói đến như vậy?

 Này Tỷ-kheo, "Tôi là", như vậy là vọng tưởng.
 "Tôi là cái này", như vậy là vọng tưởng.
 "Tôi sẽ là", như vậy là vọng tưởng.
 "Tôi sẽ không là", như vậy là vọng tưởng.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4297

 "Tôi sẽ có sắc", như vậy là vọng tưởng.
 "Tôi sẽ không có sắc" như vậy là vọng tưởng.
 "Tôi sẽ có tưởng", như vậy là vọng tưởng.
 "Tôi sẽ không có tưởng", như vậy là vọng
tưởng.
 "Tôi sẽ không có tưởng, không không có
tưởng", như vậy là vọng tưởng.
 Vọng tưởng, này Tỷ-kheo, là bệnh, vọng tưởng
là cục bướu, vọng tưởng là mũi tên. Này Tỷ-
kheo, khi vượt khỏi mọi vọng tưởng, vị ẩn sĩ
được gọi là tịch tịnh.
 Nhưng này Tỷ-kheo, vị ẩn sĩ tịch tịnh không
sanh, không già, không có dao động, không
có hy cầu. Vì không có cái gì do đó có thể sanh,
này Tỷ-kheo, không sanh làm sao già được?
Không già, làm sao chết được? Không chết làm
sao dao động được? Không dao động, làm sao
hy cầu?

Khi được nói đến "Khi được an trú, vọng tưởng
không có chuyển động; khi vọng tưởng không
chuyển động, vị ấy được gọi là một ẩn sĩ tịch tịnh"
do chính duyên này được nói đến như vậy.

Này Tỷ-kheo, hãy thọ trì sự phân biệt tóm tắt

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4298

của Ta về sáu giới.

Rồi Tôn giả Pukkusati nghĩ như sau: "Thật sự
bậc Đạo sư đã đến với ta! Thật sự bậc Thiện Thệ
đã đến với ta! Thật sự bậc Chánh Đẳng Giác đã
đến với ta!" Rồi Tôn giả từ chỗ ngồi đứng dậy, đắp
y vào một bên vai, cúi đầu đảnh lễ chân Thế Tôn, và
bạch Thế Tôn:

– Con đã rơi vào một lỗi lầm, bạch Thế Tôn, vì
rằng, ngu đần, si mê và không khéo léo như con, đã
nghĩ rằng con có thể xưng hô với Thế Tôn với danh
từ Hiền giả. Bạch Thế Tôn, mong Thế Tôn chấp nhận
cho con lỗi lầm ấy là một lỗi lầm để con có thể ngăn
ngừa trong tương lai.

– Này Tỷ-kheo, thật vậy, Ông đã rơi vào một lỗi lầm, vì rằng ngu đần, si mê và không khéo léo vì Ông đã nghĩ rằng Ông có thể xưng hô với Ta với danh từ Hiền giả. Nhưng này Tỷ-kheo, nếu Ông thấy một lỗi lầm là một lỗi lầm, và như pháp phát lộ, thời chúng ta chấp nhận (lỗi lầm) ấy cho Ông. Vì rằng này Tỷ- kheo, đây là sự tăng ích trong giới luật của bậc Thánh, khi nào một ai thấy lỗi lầm là một lỗi lầm, như pháp phát lộ, để ngăn ngừa trong tương lai.

– Bạch Thế Tôn, Thế Tôn hãy cho con được thọ cụ túc giới trước mặt Thế Tôn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4299

– Này Tỷ-kheo, Ông có đủ y bát không?

– Bạch Thế Tôn, con không có đủ y bát.

– Này Tỷ-kheo, các Như Lai không có trao cụ túc giới cho ai không đủ y bát.

Rồi Tôn giả Pukkusati sau khi hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tôn, thân phía hữu hướng về Ngài rồi ra đi tìm y bát. Trong khi Tôn giả Pukkusati đi tìm y bát, một con bò cuồng chạy, đoạt mất mạng sống (của Tôn giả).

Rồi một số đông Tỷ-kheo đi đến Thế Tôn, sau
khi đến đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên.
Ngồi xuống một bên, các vị Tỷ-kheo ấy bạch Thế
Tôn:

– Bạch Thế Tôn, Thiện gia nam tử Pukkusati
được Thế Tôn thuyết giảng một cách vắn tắt đã mệnh
chung. Sanh thú của vị ấy như thế nào, đời sống
tương lai như thế nào?

Này Tỷ-kheo, thật là bậc Hiền giả, Thiện gia
nam tử Pukkusati, đã chấp hành Chánh pháp và tùy
pháp. Và không có phiền nhiễu Ta với những kiện
tụng về Chánh pháp. Này các Tỷ-kheo, Thiện gia
nam tử Pukkusati, sau khi đoạn trừ năm hạ phần kiết

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4300

sử, được hóa sanh và từ chỗ ấy nhập Niết-bàn, không phải trở lui đời ấy nữa.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Các Tỷ-kheo ấy hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   4301

526 Thọ - Các thọ khởi lên được Thế Tôn biết đến - Kinh HY HỮU VỊ TẰNG HỮU PHÁP – 123 Trung III, 317

KINH HY HỮU VỊ TẰNG HỮU PHÁP (Acchariyabbhutadhamma suttam) – Bài kinh số 123 – Trung III, 317

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú ở Savatthi (Xá-vệ),
Jetavana (Kỳ-đà-lâm), tại tịnh xá ông Anathapindika
(Cấp Cô Độc). Rồi một số rất đông Tỷ-kheo, sau
buổi ăn, sau khi đi khất thực về, đang ngồi tụ họp
trong thị giả đường (upatthanasala), câu chuyện này
được khởi lên giữa chúng Tăng:

– "Thật hy hữu thay chư Hiền! Thật vị tằng hữu thay chư Hiền, là đại thần thông lực, đại uy lực của Như Lai! Vì Ngài biết được chư Phật quá khứ, đã nhập Niết-bàn, đã đoạn các hý luận, đã đoạn các chướng đạo, đã chấm dứt luân hồi, đã thoát ly mọi khổ: "Chư Thế Tôn ấy sanh tánh như vậy, danh tánh như vậy, tộc tánh như vậy... giới hạnh như vậy... pháp hạnh như vậy... tuệ hạnh như vậy.. trú hạnh như

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4302

vậy... chư Thế Tôn ấy giải thoát như vậy".

Khi được nghe nói như vậy, Tôn giả Ananda nói
với các Tỷ-kheo ấy: "Thật hy hữu thay chư Hiền,
Như Lai được đầy đủ các pháp hy hữu! Thật vị tằng
hữu thay chư Hiền, Như Lai được đầy đủ các pháp
vị tằng hữu!"

Và câu chuyện giữa các Tỷ-kheo ấy bị gián
đoạn. Rồi Thế Tôn vào buổi chiều, từ Thiền tịnh độc
cư đứng dậy, đi đến thị giả đường, sau khi đến, ngồi
trên chỗ đã soạn sẵn. Sau khi ngồi, Thế Tôn gọi các
Tỷ-kheo:

– Này các Tỷ-kheo, nay các Ông ngồi nói chuyện gì? Câu chuyện gì giữa các Ông bị gián đoạn?

– Ở đây, bạch Thế Tôn, chúng con sau buổi ăn, sau khi đi khất thực trở về, chúng con ngồi tụ họp tại thị giả đường, câu chuyện sau đây được khởi lên: "Hy hữu thay, chư Hiền... (như trên)... chư Thế Tôn ấy được giải thoát như vậy". Khi được nghe nói vậy, bạch Thế Tôn, Tôn giả Ananda nói với chúng con như sau: "Thật hy hữu thay... Như Lai được đầy đủ các pháp hy hữu! Thật vị tằng hữu thay... Như Lai được đầy đủ các pháp vị tằng hữu!" Câu chuyện này giữa chúng con, bạch Thế Tôn, bị gián đoạn. Rồi Thế

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4303

Tôn đến.

Thế Tôn bảo Tôn giả Ananda:

– Do vậy, này Ananda, hãy nói lên nhiều nữa, những đặc tánh hy hữu, vị tằng hữu của Như Lai.

1. Bạch Thế Tôn, con tận mặt nghe, con tận mặt
ghi nhớ từ Thế Tôn: "Chánh niệm tỉnh giác,
này Ananda, Bồ-tát sanh trong Thiên chúng
(Kaya) "Tusita". Vì rằng, bạch Thế Tôn,
chánh niệm tỉnh giác Bồ-tát sanh trong Thiên
chúng Tusita, con thọ trì sự việc này, bạch
Thế Tôn, là một hy hữu, một vị tằng hữu của
Thế Tôn.

2. Bạch Thế Tôn, con tận mặt nghe, con tận mặt
ghi nhớ từ Thế Tôn: "Chánh niệm tỉnh giác,
này Ananda, Bồ-tát an trú trong Thiên chúng
Tusita". Vì rằng, bạch Thế Tôn, chánh niệm
tỉnh giác, Bồ-tát an trú trong Thiên chúng
Tusita, con thọ trì sự việc này, bạch Thế Tôn,
là một hy hữu, một vị tằng hữu của Thế Tôn.

3. Bạch Thế Tôn, con tận mặt nghe, con tận mặt
ghi nhớ từ Thế Tôn: "Chánh niệm tỉnh giác,
này Ananda, Bồ-tát an trú tại Thiên chúng
Tusita cho đến trọn thọ mạng". Vì rằng, bạch

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4304

Thế Tôn, chánh niệm tỉnh giác, Bồ-tát an trú
tại Thiên chúng Tusita cho đến trọn thọ
mạng, con thọ trì sự việc này, bạch Thế Tôn,
là một hy hữu, một vị tằng hữu của Thế Tôn.

4. Bạch Thế Tôn, con tận mặt nghe, con tận mặt
ghi nhớ từ Thế Tôn: "Chánh niệm, tỉnh giác
này Ananda, Bồ-tát sau khi từ Thiên chúng
Tusita mạng chung, nhập vào mẫu thai". Vì
rằng, bạch Thế Tôn, chánh niệm tỉnh giác,
Bồ-tát sau khi từ Thiên chúng Tusita mạng
chung, nhập vào mẫu thai, con thọ trì sự việc
này, bạch Thế Tôn, là một hy hữu, một vị
tằng hữu của Thế Tôn.

5. Bạch Thế Tôn, con tận mặt nghe, con tận mặt
ghi nhớ từ Thế Tôn: "Khi Bồ-tát nhập vào
mẫu thai, này Ananda, khi ấy một hào quang
vô lượng, thần diệu, thắng xa oai lực của chư
Thiên hiện ra cùng khắp thế giới, gồm có các
thế giới ở trên chư Thiên, thế giới của các Ma
vương và Phạm thiên và thế giới ở dưới gồm
các vị Sa-môn, Bà-la-môn, chư Thiên và loài
Người. Cho đến các thế giới ở giữa các thế
giới, tối tăm, u ám không có nền tảng, những
cảnh giới mà mặt trăng mặt trời với đại thần
lực, với đại oai lực như vậy cũng không thể

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4305

chiếu thấu, trong những cảnh giới ấy, một
hào quang vô lượng, thắng xa oai lực của chư
Thiên hiện ra. Và các chúng sanh sống tại
những chỗ ấy nhờ hào quang ấy mới thấy
nhau và nói: "Cũng có những chúng sanh
khác sống ở đây". Và mười ngàn thế giới này
chuyển động, rung động, chuyển động mạnh.
Và hào quang vô lượng, thần diệu, thắng xa
oai lực của chư Thiên hiện ra ở thế giới". Vì
rằng, bạch Thế Tôn... con thọ trì sự việc này,
bạch Thế Tôn, là một hy hữu, một vị tằng hữu
của Thế Tôn".

6. Bạch Thế Tôn, con tận mặt nghe, con tận mặt
ghi nhớ từ Thế Tôn: "Khi Bồ-tát nhập mẫu
thai, này Ananda, bốn vị Thiên tử đến canh
gác bốn phương trời và nói: "Không cho
một ai, người hay không phải loài người được
phiền nhiễu Bồ-tát, hay mẹ vị Bồ-tát". Vì
rằng, bạch Thế Tôn... con thọ trì sự việc này,
bạch Thế Tôn, là một hy hữu, một vị tằng hữu
của Thế Tôn".

7. Bạch Thế Tôn, con tận mặt nghe, con tận mặt
ghi nhớ từ Thế Tôn: "Khi Bồ-tát nhập mẫu
thai, này Ananda, mẹ Bồ-tát giữ giới một
cách hồn nhiên, không sát sanh, không trộm

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4306

cắp, không tà dâm, không nói láo, không
uống các thứ rượu nấu, rượu lên chất men".
Vì rằng, bạch Thế Tôn... con thọ trì sự việc
này, bạch Thế Tôn, là một hy hữu. là một vị
tằng hữu của Thế Tôn.

8. Bạch Thế Tôn, con tận mặt nghe, con tận mặt
ghi nhớ từ Thế Tôn: "Khi Bồ-tát nhập mẫu
thai, này Ananda, mẹ Bồ-tát không khởi dục
tâm đối với một nam nhân nào, và mẹ Bồ-tát
không bị xâm phạm bởi bất kỳ người đàn ông
nào có nhiễm tâm". Vì rằng, bạch Thế Tôn...
con thọ trì sự việc này, bạch Thế Tôn, là một
hy hữu, một vị tằng hữu của Thế Tôn.

9. Bạch Thế Tôn, con tận mặt nghe, con tận mặt
ghi nhớ từ Thế Tôn: "Khi Bồ-tát nhập mẫu
thai, này Ananda, mẹ vị Bồ-tát tận hưởng
năm dục công đức đầy đủ, tận hưởng trọn
năm dục công đức". Vì rằng, bạch Thế Tôn...
con thọ trì sự việc này, bạch Thế Tôn, là một
hy hữu, một vị tằng hữu của Thế Tôn.

10.     Bạch Thế Tôn, con tận mặt nghe, con
tận mặt ghi nhớ từ Thế Tôn: "Khi Bồ-tát nhập
mẫu thai, này Ananda, mẹ vị Bồ-tát không bị
một bệnh tật gì. Bà sống với tâm hoan hỷ,

MƯỜI HAI DUYÊN                                   4307

với tâm khoan khoái. Bà thấy trong bào thai
của mình vị Bồ-tát đầy đủ mọi bộ phận và
chân tay. Này Ananda, ví như viên ngọc lưu
ly, thanh tịnh, thuần nhất, có tám cạnh, khéo
cắt, khéo dũa, trong sáng, không tỳ vết, hoàn
hảo trong mọi phương diện. Rồi một sợi dây
được xâu qua viên ngọc ấy, dây màu xanh,
màu vàng, màu đỏ, màu trắng hay màu vàng
lợt. Nếu có người có mắt để viên ngọc trên
bàn tay của mình, người ấy sẽ thấy rõ ràng:
"Đây là viên ngọc lưu ly, thanh tịnh, thuần
nhất, có tám cạnh, khéo cắt, khéo dũa, trong
sáng, không tỳ vết, hoàn hảo trong mọi
phương diện. Đây là sợi dây xâu qua, sợi dây
màu xanh, màu vàng, màu đỏ, màu trắng hay
màu vàng lợt". Cũng vậy, này Ananda, khi
Bồ-tát nhập mẫu thai, mẹ Bồ-tát không bị
một bệnh tật gì. Bà sống với tâm hoan hỷ, với
thân khoan khoái. Bà thấy trong bào thai của
mình vị Bồ-tát đầy đủ bộ phận và chân tay".
Vì rằng, bạch Thế Tôn... con thọ trì sự việc
này, bạch Thế Tôn, là một hy hữu, một vị
tằng hữu của Thế Tôn.

11.     Bạch Thế Tôn con tận mặt nghe, con tận mặt ghi nhớ từ Thế Tôn: "Sau khi sanh Bồ-tát bảy ngày, này Ananda, mẹ Bồ-tát

MƯỜI HAI DUYÊN                                  4308

mệnh chung và sanh lên cõi trời Đâu suất".
Vì rằng, bạch Thế Tôn... con thọ trì sự việc
này, bạch Thế Tôn, là một hy hữu, một vị
tằng hữu của Thế Tôn.

12.      Bạch Thế Tôn, con tận mặt nghe, con
tận mặt ghi nhớ từ Thế Tôn: "Trong khi các
người đàn bà khác, này Ananda, mang bào
thai trong bụng chín tháng hay mười tháng
rồi mới sanh, mẹ vị Bồ-tát sanh Bồ-tát không
phải như vậy. Mẹ vị Bồ-tát mang Bồ-tát trong
bụng mười tháng rồi mới sanh". Vì rằng,
bạch Thế Tôn.. con thọ trì sự việc này, bạch
Thế Tôn, là một hy hữu, một vị tằng hữu của
Thế Tôn.

13.      Bạch Thế Tôn, con tận mặt nghe, con
tận mặt ghi nhớ từ Thế Tôn: "Trong khi các
người đàn bà khác, này Ananda, hoặc ngồi
hoặc nằm mà sanh con, mẹ vị Bồ-tát sanh Bồ-
tát không phải như vậy. Mẹ vị Bồ-tát đứng
mà sanh Bồ-tát". Vì rằng bạch Thế Tôn...
con thọ trì sự việc này, bạch Thế Tôn, là một
hy hữu, một vị tằng hữu của Thế Tôn.

14.     Bạch Thế Tôn, con tận mặt nghe, con tận mặt ghi nhớ từ Thế Tôn: "Khi Bồ-tát từ

MƯỜI HAI DUYÊN                                  4309

bụng mẹ sanh ra, này Ananda, chư Thiên đỡ
lấy Ngài trước, sau mới đến loài người". Vì
rằng, bạch Thế Tôn ... con thọ trì sự việc này,
bạch Thế Tôn là một hy hữu, một vi tằng hữu
của Thế Tôn.

15.       Bạch Thế Tôn, con tận mặt nghe, con
tận mặt ghi nhớ từ Thế Tôn: "Khi Bồ-tát từ
bụng mẹ sanh ra, này Ananda, Bồ-tát không
đụng đến đất. Có bốn Thiên tử đỡ lấy Ngài,
đặt Ngài trước bà mẹ và thưa: "Hoàng
hậu hãy hoan hỷ! Hoàng Hậu sanh một
bậc vĩ nhân". Vì rằng, bạch Thế Tôn... con
thọ trì sự việc này, bạch Thế Tôn, là một hy
hữu, một vị tằng hữu của Thế Tôn.

16.       Bạch Thế Tôn, con tận mặt nghe, con
tận mặt ghi nhớ từ Thế Tôn: "Khi Bồ-tát từ
bụng mẹ sanh ra, này Ananda, Ngài sanh ra
thanh tịnh, không bị nhiễm ô bởi nước
nhớt nào, không bị nhiễm ô bởi loại mủ nào,
không bị nhiễm ô bởi loại máu nào, không bị
nhiễm ô bởi bất cứ vật bất tịnh nào, thanh
tịnh, trong sạch. Này Ananda, ví như một viên
ngọc ma-ni bảo châu đặt trên một tấm vải
Ba-la-nại. Viên ngọc không làm nhiễm ô tấm
vải Ba-la-nại, tấm vải Ba-la-nai cũng không

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4310

làm nhiễm ô hòn ngọc. Vì sao vậy? Vì cả hai
đều thanh tịnh. Cũng vậy, này Ananda, khi
Bồ-tát từ bụng mẹ sanh ra, Ngài sanh ra thanh
tịnh, không bị nhiễm ô bởi nước nhớt nào,
không bị nhiễm ô bởi loại mủ nào, không bị
nhiễm ô bởi loại máu nào, không bị nhiễm ô
bởi bất cứ sự vật bất tịnh nào, thanh tịnh,
trong sạch". Vì rằng, bạch Thế Tôn... con thọ
trì sự việc này, bạch Thế Tôn, là một hy hữu,
một vị tằng hữu của Thế Tôn.

17.     Bạch Thế Tôn, con tận mặt nghe, con
tận mặt ghi nhớ từ Thế Tôn: "Khi Bồ-tát từ
bụng mẹ sanh ra, này Ananda, hai dòng
nước từ hư không hiện ra, một dòng lạnh,
một dòng nóng. Hai dòng nước ấy tắm rửa
sạch sẽ cho Bồ-tát và cho bà mẹ". Vì rằng,
bạch Thế Tôn... con thọ trì sự việc này, bạch
Thế Tôn, là một hy hữu, một vị tằng hữu của
Thế Tôn.

18.     Bạch Thế Tôn, con tận mặt nghe, con
tận mặt ghi nhớ từ Thế Tôn: "Bồ-tát khi sanh
ra, này Ananda, Ngài đứng vững, thăng
bằng trên hai chân, mặt hướng phía Bắc,
bước đi bảy bước, một lọng trắng được che
lên. Ngài nhìn khắp cả mọi phương lên

MƯỜI HAI DUYÊN                                  4311

tiếng như con ngưu vương, thốt ra lời như
sau: "Ta là bậc tối thượng ở trên đời! Ta là
bậc tối tôn ở trên đời! Ta là bậc cao nhất ở
trên đời! Nay là đời sống cuối cùng, không
còn phải tái sanh ở đời này nữa". Vì rằng,
bạch Thế Tôn... con thọ trì sự việc này, bạch
Thế Tôn, là một hy hữu, một vị tằng hữu của
Thế Tôn.

19.      Bạch Thế Tôn, con tận mặt nghe, con
tận mặt ghi nhớ từ Thế Tôn: "Khi Bồ-tát từ
bụng mẹ sanh ra, này Ananda, khi ấy một
hào quang vô lượng thần diệu, thắng xa oai
lực của chư Thiên, hiện ra cùng khắp thế giới,
gồm có các thế giới trên chư Thiên, thế giới
của các Ma vương và Phạm thiên, và thế giới
ở dưới gồm các Sa-môn, Bà-la-môn, chư
Thiên và loài Người. Cho đến các cảnh giới
giữa các thế giới, tối tăm, u ám, không có nền
tảng, những cảnh giới mà mặt trăng mặt trời
với đại thần lực, đại oai lực như vậy cũng
không thể chiếu thấu, trong những cảnh giới
ấy một hào quang vô lượng, thắng xa oai lực
chư Thiên hiện ra. Và các chúng sanh sống
tại các chỗ ấy, nhờ hào quang ấy mới thấy
nhau mà nói: "Cũng có những chúng sanh
khác sống ở đây". Và mười ngàn thế giới này

MƯỜI HAI DUYÊN                                   4312

chuyển động, rung động, chuyển động mạnh.
Và hào quang vô lượng thần diệu, thắng xa
oai lực của chư Thiên hiện ra ở thế giới. Vì
rằng, bạch Thế Tôn... con thọ trì sự việc này,
bạch Thế Tôn là một hy hữu, một vị tằng hữu
của Thế Tôn.

– Do vậy, này Ananda, hãy thọ trì sự việc này là
một hy hữu, một vị tằng hữu của Như Lai. Ở đây,
này Ananda, các cảm thọ khởi lên nơi Thế Tôn được
biết đến; được biết đến, chúng an trú; được biết đến,
chúng đi đến biến hoại; các tưởng được biết đến; các
tầm khởi lên được biết đến; được biết đến, chúng an
trú; được biết đến, chúng đi đến biến hoại. Này
Ananda, hãy thọ trì việc này là một hy hữu, một
vị tằng hữu của Như Lai.

– Vì rằng, bạch Thế Tôn, các cảm thọ khởi lên nơi Thế Tôn được biết đến; được biết đến, chúng an trú; được biết đến, chúng đi đến biến hoại; các tưởng được biết đến; các tầm khởi lên được biết đến; được biết đến, chúng an trú; được biết đến, chúng đi đến biến hoại. Bạch Thế Tôn, con thọ trì sự việc này là một hy hữu, một vị tằng hữu của Như Lai.

Tôn giả Ananda, nói như vậy. Bậc Đạo Sư chấp nhận. Các Tỷ-kheo hoan hỷ tín thọ lời Tôn giả

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4313

Ananda nói.

MƯỜI HAI DUYÊN   4314

527 Thọ - Cái gì được cảm thọ, cái ấy nằm trong khổ đau - Kinh Sống Một Mình – Tương IV, 349

Sống Một Mình – Tương IV, 349

1) ...

2) Rồi một Tỷ-kheo đi đến Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn, rồi ngồi xuống một bên.

3) Ngồi xuống một bên, Tỷ-kheo ấy bạch Thế Tôn:

-- Ở đây, bạch Thế Tôn, khi con sống một mình,
Thiền tịnh, tâm tư như sau được khởi lên: "Thế Tôn
dạy có ba thọ: lạc thọ, khổ thọ, bất khổ bất lạc thọ".
Ba thọ này được Thế Tôn thuyết dạy. Nhưng Thế Tôn
lại nói: "Phàm cái gì được cảm thọ, cái ấy nằm trong
đau khổ". Do liên hệ đến cái gì, lời nói này được Thế
Tôn nói lên: "Phàm cái gì được cảm thọ, cái ấy nằm
trong đau khổ"?

4) -- Lành thay, lành thay, này Tỷ-kheo! Này Tỷ- kheo, Ta nói rằng có ba thọ này: lạc thọ, khổ thọ, bất khổ bất lạc thọ. Ba thọ này được Ta nói đến. Nhưng này Tỷ-kheo, Ta lại nói: "Phàm cái gì được cảm thọ, cái ấy nằm trong đau khổ". Chính vì liên hệ

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4315

đến tánh vô thường của các hành mà lời ấy được Ta nói lên: "Phàm cái gì được cảm thọ, cái ấy nằm trong đau khổ". Chính vì liên hệ đến tánh đoạn tận, tánh tiêu vong, tánh ly tham, tánh đoạn diệt, tánh biến hoại của các hành mà lời ấy được Ta nói lên: "Phàm cái gì được cảm thọ, cái ấy nằm trong đau khổ".

5) Nhưng này Tỷ-kheo, Ta tuyên bố rằng sự đoạn diệt các hành là tuần tự:

11. Khi chứng được Thiền thứ nhứt, lời nói được
đoạn diệt;
12. Khi chứng Thiền thứ hai, tầm tứ được đoạn
diệt;
13. Khi chứng Thiền thứ ba, hỷ được đoạn diệt;
14. Khi chứng Thiền thứ tư, hơi thở vô, hơi thở ra
được đoạn diệt;
15. Khi chứng Không vô biên xứ, sắc tưởng được
đoạn diệt;
16. Khi chứng Thức vô biên xứ, Không vô biên
xứ tưởng được đoạn diệt;
17. Khi chứng Vô sở hữu xứ, Thức vô biên xứ
tưởng được đoạn diệt;
18. Khi chứng Phi tưởng phi phi tưởng xứ, Vô sở
hữu xứ tưởng được đoạn diệt;
19. Khi chứng Diệt thọ tưởng định, tưởng và thọ
được đoạn diệt.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4316

20.   Đối với Tỷ-kheo đã đoạn tận các lậu hoặc, tham được đoạn diệt, sân được đoạn diệt, si được đoạn diệt.

6) Này các Tỷ-kheo, Ta tuyên bố rằng sự tịnh chỉ các hành là tuần tự;

- Khi chứng Thiền thứ nhứt, lời nói được tịnh chỉ;
- Khi chứng Thiền thứ hai, tầm tứ được tịnh chỉ...
- ... Khi chứng Diệt thọ tưởng định, tưởng và thọ
được tịnh chỉ.
- Đối với Tỷ-kheo đã đoạn tận các lậu hoặc, tham
được tịnh chỉ, sân được tịnh chỉ, si được tịnh chỉ.

7) Này các Tỷ-kheo, có mười khinh an này:

11. Khi chứng Thiền thứ nhứt, lời nói được khinh
an;
12. Khi chứng Thiền thứ hai, tầm tứ được khinh
an;
13. Khi chứng Thiền thứ ba, hỷ được khinh an;
14. Khi chứng Thiền thứ tư, hơi thở vô, hơi thở ra
được khinh an;
15. Khi chứng Không vô biên xứ, sắc tưởng được
khinh an;
16. Khi chứng Thức vô biên xứ, Không vô biên xứ
tưởng được đoạn diệt;

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4317

17. Khi chứng Vô sở hữu xứ, Thức vô biên xứ
tưởng được khinh an;
18. Khi chứng Phi tưởng phi phi tưởng xứ, Vô sở
hữu xứ tưởng được khinh an;
19. Khi chứng Diệt thọ tưởng định, tưởng và thọ
được khinh an.
20. Đối với Tỷ-kheo đã đoạn tận các lậu hoặc,
tham được khinh an, sân được khinh an, si
được khinh an.

MƯỜI HAI DUYÊN                                 4318

528 Thọ - Có phải người hành động là người cảm thọ - Kinh Một Vị – Tương II, 138

Một Vị – Tương II, 138

1)... Trú Tại Sàvatthi.

2) Rồi một vị Bà-la-môn đi đến Thế Tôn; sau khi
đến, nói lên với Thế Tôn những lời chào đón hỏi
thăm; sau khi nói lên những lời chào đón hỏi thăm
thân hữu bèn ngồi xuống một bên.

3) Ngồi xuống một bên, vị Bà-la-môn ấy bạch Thế Tôn:

- Thưa Tôn giả Gotama, có phải người hành động là người cảm thọ?

- Này Bà-la-môn, người hành động là người cảm thọ, ấy là một cực đoan.

4) Thưa Tôn giả Gotama, có phải người hành động khác, người cảm thọ khác?

- Người hành động khác, và người cảm thọ khác, ấy là cực đoan thứ hai.

MƯỜI HAI DUYÊN                                  4319

Này Bà-la-môn, từ bỏ hai cực đoan ấy, Thế Tôn thuyết pháp theo trung đạo.

5) Do duyên vô minh nên có hành. Do duyên hành nên có thức. Do duyên thức nên có danh sắc... Như vậy là sự tập khởi của toàn bộ khổ uẩn này.

Do sự ly tham, đoạn diệt vô minh một cách hoàn toàn nên hành diệt. Do hành diệt... Như vậy là sự đoạn diệt của toàn bộ khổ uẩn này.

6) Khi được nói vậy, vị Bà-la-môn ấy bạch Thế Tôn:

- Thật là vi diệu, thưa Tôn giả Gotama! Thật là vi
diệu, thưa Tôn giả Gotama!... Mong Tôn giả Gotama
nhận con làm đệ tử, từ nay cho đến mạng chung, con
xin trọn đời quy ngưỡng.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   4320

529 Thọ - Cảm giác của người sắp lâm chung - Kinh GIÁO GIỚI CẤP CÔ ĐỘC – 143 Trung III, 581

KINH GIÁO GIỚI CẤP CÔ ĐỘC (Anathapindikovada suttam) – Bài kinh số 143 – Trung III, 581

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú ở Savatthi (Xá-vệ),
Jetavana, (Kỳ-đà Lâm), tại tinh xá ông
Anathapindika (Cấp Cô Độc). Lúc bấy giờ, cư sĩ Cấp
Cô Độc bị bệnh, khổ đau, bị trọng bệnh. Rồi cư sĩ
Cấp Cô Độc gọi một người:

– Hãy đến đây, này Bạn. Hãy đi đến Thế Tôn; sau khi đến, nhân danh ta, cúi đầu đảnh lễ chân Thế Tôn và bạch như sau: "Bạch Thế Tôn, cư sĩ Cấp Cô Độc bị bệnh, khổ đau, bị trọng bệnh. Cấp Cô Độc xin cúi đầu đảnh lễ chân Thế Tôn". Rồi đi đến Tôn giả Sariputta (Xá-lợi-phất), sau khi đến, nhân danh ta cúi đầu đảnh lễ Tôn giả Sariputta và thưa như sau: "Thưa Tôn giả, cư sĩ Cấp Cô Độc bị bệnh, khổ đau, bị trọng bệnh. Cấp Cô Độc xin cúi đầu đảnh lễ Tôn giả

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4321

Sariputta và thưa như sau: "Thưa Tôn giả, lành thay, nếu Tôn giả Sariputta vì lòng từ mẫn, đi đến trú xứ của cư sĩ Cấp Cô Độc".

– Thưa vâng, Tôn giả.

Người ấy vâng đáp cư sĩ Cấp Cô Độc, đi đến
Thế Tôn, sau khi đến đảnh lễ chân Thế Tôn rồi ngồi
xuống một bên. Ngồi xuống một bên, người ấy bạch
Thế Tôn:

– Bạch Thế Tôn, cư sĩ Cấp Cô Độc bị bệnh, khổ đau, bị trọng bệnh. Xin cúi đầu đảnh lễ chân Thế Tôn.

Rồi người ấy đi đến Tôn giả Sariputta, sau khi
đến đảnh lễ Tôn giả Sariputta rồi ngồi xuống một
bên. Ngồi xuống một bên, người ấy thưa với Tôn giả
Sariputta:

– Thưa Tôn giả, cư sĩ Cấp Cô Độc bị bệnh, khổ
đau, bị trọng bệnh, xin cúi đầu đảnh lễ Tôn giả
Sariputta và thưa như sau: "Thưa Tôn giả, tốt lành
thay, nếu Tôn giả Sariputta vì lòng từ mẫn đi đến trú
xứ của cư sĩ Cấp Cô Độc".

Tôn giả Sariputta im lặng nhận lời. Rồi Tôn giả Sariputta đắp y, cầm y bát, cùng với Tôn giả Ananda

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4322

là thị giả, đi đến trú xứ của cư sĩ Cấp Cô Độc, sau khi đến liền ngồi lên chỗ đã soạn sẵn. Sau khi ngồi, Tôn giả Sariputta nói với cư sĩ Cấp Cô Độc.

– Này Cư sĩ, ta mong rằng Ông có thể kham
nhẫn; Ta mong rằng Ông có thể chịu đựng. Ta mong
rằng khổ thọ được giảm thiểu, không gia tăng, sự
giảm thiểu được rõ rệt, không có gia tăng.

– Thưa Tôn giả Sariputta, con không có thể
kham nhẫn, con không có thể chịu đựng. Sự khổ
thống của con gia tăng, không có giảm thiểu; sự gia
tăng rõ rệt, không có giảm thiểu. Thưa Tôn giả
Sariputta, ví như một người lực sĩ chém đầu (một
người khác) với một thanh kiếm sắc bén; cũng vậy,
thưa Tôn giả Sariputta, những ngọn gió kinh khủng
thổi lên đau nhói trong đầu con.

Thưa Tôn giả Sariputta, con không có thể kham
nhẫn, con không có thể chịu đựng. Những khổ thống
của con gia tăng, không có giảm thiểu; sự gia tăng rõ
rệt, không có giảm thiểu. Thưa Tôn giả Sariputta,
như một người lực sĩ lấy một dây nịt bằng da cứng
quấn tròn quanh đầu rồi xiết chặt; cũng vậy, thưa
Tôn giả Sariputta, con cảm thấy bị đau đầu một cách
kinh khủng.

Thưa Tôn giả Sariputta, con không có thể kham

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4323

nhẫn, con không có thể chịu đựng. Những khổ thống
của con gia tăng, không có giảm thiểu; sự gia tăng rõ
rệt, không có giảm thiểu. Thưa Tôn giả Sariputta,
như một người đồ tể thiện xảo hay đệ tử người đồ tể
cắt ngang bụng với một con dao cắt thịt bò sắc bén;
cũng vậy, thưa Tôn giả Sariputta, một ngọn gió kinh
khủng cắt ngang bụng của con.

Thưa Tôn giả Sariputta, con không có thể kham
nhẫn, con không có thể chịu đựng. Những khổ thống
của con gia tăng, không có giảm thiểu; sự gia tăng rõ
rệt, không có giảm thiểu. Thưa Tôn giả Sariputta, ví
như hai người lực sĩ, sau khi nắm cánh tay của một
người yếu hơn, nướng người ấy, đốt người ấy trên
một hố than hừng; cũng vậy, thưa Tôn giả Sariputta,
một sức nóng kinh khủng khởi lên trong thân con.
Thưa Tôn giả Sariputta, con không có thể kham
nhẫn, con không có thể chịu đựng. Những thống khổ
của con gia tăng, không có giảm thiểu; sự gia tăng rõ
rệt, không có giảm thiểu.

– Do vậy, này Cư sĩ hãy học tập như sau: "Tôi sẽ không chấp thủ con mắt, và tôi sẽ không có thức y cứ vào con mắt". Này Cư sĩ, hãy học tập như vậy. Do vậy, này Cư sĩ, hãy học tập như sau: "Tôi sẽ không chấp thủ tai, và tôi sẽ không có thức y cứ vào tai". Này Cư sĩ, hãy học tập như vậy. Do vậy... không

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4324

chấp thủ mũi... y cứ vào mũi... hãy học tập như vậy. Do vậy.. không chấp thủ lưỡi... y cứ vào lưỡi.... hãy học tập như vậy. Do vậy... không chấp thủ thân.. y cứ vào thân.. hãy học tập như vậy. Do vậy... không chấp thủ ý... y cứ vào ý.. hãy học tập như vậy.

Do vậy... không chấp thủ sắc... y cứ vào sắc.. hãy học tập như vậy. Do vậy... không chấp thủ tiếng.. y cứ vào tiếng... hãy học tập như vậy. Do vậy.. không chấp thủ hương... y cứ vào hương... hãy học tập như vậy. Do vậy.... không chấp thủ vị... y cứ vào vị... hãy học tập như vậy. Do vậy... không chấp thủ xúc... y cứ vào xúc... hãy học tập như vậy. Do vậy, này Cư sĩ, hãy học tập như sau: "Tôi sẽ không chấp thủ pháp, và tôi sẽ không có thức y cứ vào pháp". Này Cư sĩ, hãy học tập như vậy.

Do vậy, này Cư sĩ, hãy học tập như sau: "Tôi sẽ không chấp thủ nhãn thức, và tôi sẽ không có thức y cứ vào nhãn thức". Này Cư sĩ, hãy học tập như vậy. "Tôi sẽ không chấp thủ nhĩ thức... Tôi sẽ không chấp thủ tỷ thức... Tôi sẽ không chấp thủ thiệt thức... Tôi sẽ không chấp thủ thân thức... Tôi sẽ không chấp thủ ý thức, và tôi sẽ không có thức y cứ vào ý thức". Này Cư sĩ, hãy học tập như vậy.

Do vậy, này Cư sĩ, hãy học tập như sau: "Tôi sẽ

MƯỜI HAI DUYÊN                                       4325

không chấp thủ nhãn xúc, và tôi sẽ không có thức
y cứ vào nhãn xúc". Này Cư sĩ, hãy học tập như vậy.
"Tôi sẽ không chấp thủ nhĩ xúc... Tôi sẽ không chấp
thủ tỷ xúc... Tôi sẽ không chấp thủ thiệt xúc... Tôi sẽ
không chấp thủ thân xúc.. Tôi sẽ không chấp thủ ý
xúc, và tôi sẽ không có thức y cứ vào ý xúc". Này Cư
sĩ, hãy học tập như vậy.

Do vậy, này Cư sĩ, hãy học tập như sau: "Tôi sẽ
không chấp thủ thọ do nhãn xúc sanh khởi, và tôi
sẽ không có thức y cứ vào thọ do nhãn xúc sanh
khởi. Tôi sẽ không chấp thủ thọ do nhĩ xúc sanh
khởi... Tôi sẽ không chấp thủ thọ do tỷ xúc sanh
khởi... Tôi sẽ không chấp thủ thọ do thiệt xúc sanh
khởi... Tôi sẽ không chấp thủ thọ do thân xúc sanh
khởi... Tôi sẽ không chấp thủ thọ do ý xúc sanh khởi
và tôi sẽ không có thức y cứ vào thọ do ý xúc sanh
khởi". Này Cư sĩ, hãy học tập như vậy.

Do vậy, này Cư sĩ, hãy học tập như sau: "Tôi sẽ không chấp thủ địa giới, và tôi sẽ không có thức y cứ vào địa giới". Này Cư sĩ, hãy học tập như vậy. "Tôi sẽ không chấp thủ thủy giới.. Tôi sẽ không chấp thủ hỏa giới... Tôi sẽ không chấp thủ phong giới... Tôi sẽ không chấp thủ hư không giới... Tôi sẽ không chấp thủ thức giới và tôi sẽ không có thức y cứ vào thức giới". Này Cư sĩ, hãy học tập như vậy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       4326

Do vậy, này Cư sĩ... "Tôi sẽ không chấp thủ
sắc, và tôi sẽ không có thức y cứ vào sắc". Này Cư
sĩ, hãy học tập như vậy. "Tôi sẽ không chấp thủ thọ..
Tôi sẽ không chấp thủ tưởng... Tôi sẽ không chấp thủ
hành... Tôi sẽ không chấp thủ thức và tôi sẽ không
có thức y cứ vào thức giới". Này Cư sĩ, hãy học tập
như vậy.

Do vậy.... "Tôi sẽ không chấp thủ Hư không
vô biên xứ, và tôi sẽ không có thức y cứ vào Hư
không vô biên xứ". Này Cư sĩ, hãy học tập như vậy.
Do vậy... "Tôi sẽ không chấp thủ Thức vô biên xứ...
Tôi sẽ không chấp thủ Vô sở hữu xứ.. Tôi sẽ không
chấp thủ Phi tưởng phi phi tưởng xứ, và tôi sẽ không
có thức y cứ vào Phi tưởng phi phi tưởng xứ". Này
Cư sĩ, hãy học tập như vậy.

Do vậy, này Cư sĩ, hãy học tập như sau: "Tôi sẽ
không chấp thủ thế giới ở đây và tôi sẽ không có
thức y cứ vào thế giới ở đây". Này Cư sĩ, hãy học
tập như vậy. Do vậy... "Tôi sẽ không chấp thủ thế
giới khác, và tôi sẽ không có thức y cứ vào thế giới
khác". Này Cư sĩ, hãy học tập như vậy.

Do vậy, này Cư sĩ, hãy học tập như sau: "Tôi sẽ không chấp thủ những gì được thấy, được nghe, được cảm thọ, được nhận thức, được hy cầu, được

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4327

tư sát với ý, và tôi sẽ không có thức y cứ vào các pháp (nói trên)". Này Cư sĩ, hãy học tập như vậy.

Khi nghe nói vậy, cư sĩ Cấp Cô Độc khóc và chảy nước mắt. Rồi Tôn giả Ananda nói với cư sĩ Cấp Cô Độc:

– Này Cư sĩ, Ông đang gượng lên mà sống, hay chìm xuống (cõi chết)?

– Thưa Tôn giả Ananda, con không gượng lên
mà sống, con đang chìm xuống cõi chết. Dầu cho bậc
Đạo sư được con hầu hạ đã lâu và dầu các vị Tỷ-
kheo, tu tập ý lực con chưa từng được nghe một thời
thuyết pháp như vậy.

– Này Cư sĩ, thuyết pháp như vậy không nói cho các hàng cư sĩ mặc áo trắng. Này Cư sĩ, thuyết pháp như vậy nói cho các hàng xuất gia.

– Vậy thưa Tôn giả Sariputta, hãy thuyết pháp như vậy cho hàng cư sĩ mặc áo trắng. Thưa Tôn giả Sariputta, có những Thiện gia nam tử sanh ra với cấu uế không nhiều, nếu không được nghe pháp, sẽ bị đọa lạc; nhưng họ không thể biết được (Chánh) pháp.

Rồi Tôn giả Sariputta và Tôn giả Ananda sau khi giảng dạy cho cư sĩ Cấp Cô Độc với bài thuyết

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4328

giảng, từ chỗ ngồi đứng dậy và ra đi. Rồi cư sĩ Cấp Cô Độc, sau khi Tôn giả Sariputta và Tôn giả Ananda ra đi không bao lâu, sau khi thân hoại mạng chung liền sanh lên cõi Tusita (Đâu-suất thiên). Rồi Thiên tử Cấp Cô Độc, khi đêm đã gần mãn, sau khi chói sáng toàn cảnh Jetavana (Kỳ-đà-Lâm) với dung sắc thù thắng đi đến Thế Tôn, sau khi đến đảnh lễ Thế Tôn và đứng một bên. Đứng một bên, Thiên tử Cấp Cô Độc nói lên với Thế Tôn bài kệ sau đây:

Rừng Jetavana,
Tốt đẹp phước lành này,
Được chư Thiên, chúng Tăng,
Thường lui tới an trú,
Được Pháp Vương trú trì,
Ban hoan hỷ cho ta.
Nghiệp, minh và Chánh pháp,
Giới, tối thượng sanh mạng,
Chính nhờ các pháp trên,
Khiến chúng sanh thanh tịnh,
Không phải do giai cấp,
Không phải do tài sản.

Do vậy bậc Hiền giả,
Thấy rõ mục đích mình,
Suy tư pháp chân chánh,
Được thanh tịnh ở đây.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4329

Như Sariputta,
Về tuệ, giới, tịch tịnh,
Bất luận Tỷ-kheo nào,
Đã tới bờ bên kia,
Hãy đạt được tối thắng
Trong những pháp kể trên.
Thiên tử Cấp Cô Độc nói như vậy. Bậc Đạo sư
tán đồng. Rồi Thiên tử Cấp Cô Độc suy nghĩ: "Bậc
Đạo sư tán đồng ta, " sau khi đảnh lễ Thế Tôn, thân
phía hữu hướng về Ngài rồi biến mất tại chỗ.

Rồi Thế Tôn, khi đêm ấy đã mãn, gọi các Tỷ- kheo:

– Này các Tỷ-kheo, đêm nay, một vị Thiên tử,
khi đêm đã gần mãn, chiếu sáng toàn cảnh Jetavana
với dung sắc thù thắng đã đi đến Ta, sau khi đến đảnh
lễ Ta rồi đứng một bên. Đứng một bên, vị Thiên tử
ấy nói lên với Ta bài kệ sau đây:

Rừng Jetavana
Tốt đẹp phước lành này
.... (như trên)...
Hãy đạt được tối thắng
Trong những pháp kể trên.
Nói vậy xong, này các Tỷ-kheo, vị Thiên tử ấy
suy nghĩ: "Bậc Đạo sư tán đồng ta, " sau khi đảnh lễ

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4330

thân phía hữu hướng về Ta, rồi biến mất tại chỗ.

Khi được nghe nói vậy, Tôn giả Ananda bạch Thế Tôn:

– Bạch Thế Tôn, có phải vị ấy là Thiên tử Cấp Cô Độc chăng? Bạch Thế Tôn, cư sĩ Cấp Cô Độc có lòng tịnh tín bất động đối với Tôn giả Sariputta.

– Lành thay, lành thay, Ananda! Những gì có
thể thành đạt được bởi suy tư đã được đạt đến, này
Ananda. Chính Cấp Cô Độc là vị Thiên tử ấy, không
một ai khác.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Tôn giả Ananda hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4331

530 Thọ - Cảm thọ sanh khởi từ ước muốn, tầm, tưởng, tà đạo, chánh đạo - KinhTrú 1 – Tương V, 25

Trú 1 – Tương V, 25

1) Nhân duyên ở Sàvatthi.

2) -- Này các Tỷ-kheo, Ta muốn sống Thiền định trong nửa tháng, không có ai đến yết kiến Ta, trừ độc nhất người mang đồ ăn khất thực.

-- Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Như vậy, không một ai đến yết kiến Thế Tôn, trừ một người người mang đồ ăn khất thực lại.

3) Rồi Thế Tôn sau nửa tháng, từ chỗ Thiền tịnh đứng dậy và gọi các Tỷ-kheo:

-- Với sự an trú, Ta đã trú khi Ta mới chứng Chánh đẳng Chánh giác, nhưng Ta chỉ trú một phần thôi.

4) Như vậy, Ta rõ biết những gì được cảm thọ do duyên tà kiến, những gì được cảm thọ do duyên chánh kiến... những gì được cảm thọ do duyên tà

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4332

định, những gì được cảm thọ do duyên chánh định,
những gì được cảm thọ do duyên ước muốn
(chanda), những gì được cảm thọ do duyên tầm
(vitakka), những gì được cảm thọ do duyên tưởng
(sannà).

5)

 Khi ước muốn không tịnh chỉ, thời tầm không
tịnh chỉ, tưởng không tịnh chỉ; do duyên như
vậy, có được những cảm thọ.
 Và khi ước muốn được tịnh chỉ, nhưng tầm
chưa được tịnh chỉ, tưởng chưa được tịnh chỉ;
do duyên như vậy, có được những cảm thọ.
 Và khi ước muốn được tịnh chỉ, tầm được tịnh
chỉ, nhưng tưởng chưa được tịnh chỉ, do duyên
như vậy, có được những cảm thọ.
 Và khi ước muốn được tịnh chỉ, tầm được tịnh
chỉ, tưởng được tịnh chỉ, do duyên như vậy, có
được những cảm thọ.

6) Đối với người chưa chứng đạt, cần phải tinh tấn
để được chứng đạt. Trong trường hợp đã được
chứng đạt; do duyên như vậy, có được những cảm
thọ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4333

Trú 2 – Tương V, 26

1-2) Ở Sàvatthi...

-- Này các Tỷ-kheo, Ta muốn sống Thiền tịnh trong ba tháng...

3) Sau ba tháng, Thế Tôn từ Thiền tịnh đứng dậy, gọi các Tỷ-kheo:

-- Với sự an trú, Ta đã trú khi Ta mới chứng Chánh đẳng Chánh giác. Nhưng Ta chỉ trú một phần thôi.

4) Như vậy, Ta rõ biết (pajànàmi) những gì được
cảm thọ do duyên tà kiến, những gì được cảm thọ do
duyên tà kiến được tịnh chỉ, những gì được cảm thọ
do duyên chánh kiến, những gì được cảm thọ do
duyên chánh kiến được tịnh chỉ, những gì được cảm
thọ do duyên tà định, những gì được cảm thọ do
duyên tà định được tịnh chỉ, những gì được cảm thọ
do duyên chánh định, những gì được cảm thọ do
duyên chánh định được tịnh chỉ, những gì được cảm
thọ do duyên ước muốn (chanda), những gì được
cảm thọ do duyên ước muốn được tịnh chỉ, những gì
được cảm thọ do duyên tầm, những gì được cảm thọ
do duyên tầm được tịnh chỉ, những gì được cảm thọ
do duyên tưởng, những gì được cảm thọ do duyên
tưởng được tịnh chỉ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4334

5)

 Khi ước muốn không tịnh chỉ, tầm không tịnh
chỉ, tưởng không tịnh chỉ; do duyên như vậy,
có được những cảm thọ.
 Và khi ước muốn được tịnh chỉ, nhưng tầm
chưa được tịnh chỉ, tưởng chưa được tịnh chỉ;
do duyên như vậy, có được những cảm thọ.
 Và khi ước muốn được tịnh chỉ, tầm được tịnh
chỉ, nhưng tưởng chưa được tịnh chỉ; do duyên
như vậy, có được những cảm thọ.
 Và khi ước muốn được tịnh chỉ, tầm được tịnh
chỉ, tưởng được tịnh chỉ; do duyên như vậy, có
được những cảm thọ.

6) Đối với người chưa chứng đạt, cần phải tinh tấn để chứng đạt. Trong trường hợp đã được chứng đạt; do duyên như vậy, có được những cảm thọ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4335

531 Thọ - Cảm thọ tâm khổ, tâm ưu - Kinh VỊ BÀLÀMÔN – Tăng I, 280

VỊ BÀLAMÔN – Tăng I, 280
Rồi một Bà-la-môn đi đến Thế Tôn, sau khi đến, nói
lên với Thế Tôn những lời chào đón hỏi thăm …
Ngồi xuống một bên, Bà-la-môn ấy bạch Thế Tôn:
- Pháp là thiết thực hiện tại, thưa Tôn giả Gotama,
được nói đến như vậy. Cho đến như thế nào, thưa
Tôn giả Gotama, pháp là thiết thực hiện tại,
không có thời gian, đến để mà thấy, có khả năng
hướng thượng, được người trí tự mình giác hiểu?
 Bị tham ái làm say đắm, bị chinh phục, tâm
bị xâm chiếm, nên suy nghĩ điều hại mình, suy
nghĩ điều hại người, suy nghĩ điều hại cả hai,
cảm thọ tâm khổ, tâm ưu. Tham ái được đoạn
trừ, thời không nghĩ đến tự hại, không nghĩ đến
hại người, không nghĩ đến hại cả hai, không
cảm thọ tâm khổ, tâm ưu. Như vậy, này Bà-la-
môn, pháp là thiết thực hiện tại, không có thời
gian, đến để mà thấy, có khả năng hướng
thượng, được người trí tự mình giác hiểu.
 Bị sân làm uế nhiễm, bị chinh phục, tâm bị
xâm chiếm, nên suy nghĩ điều hại mình, … tâm
khổ, tâm ưu. Sân được đoạn trừ, thời không

MƯỜI HAI DUYÊN                                   4336

nghĩ đến tự hại, không nghĩ đến hại người,
không nghĩ đến hại cả hai, không cảm thọ tâm
khổ, tâm ưu. Như vậy, này Bà-la-môn, pháp là
thiết thực hiện tại, không có thời gian, đến để
mà thấy, có khả năng hướng thượng, được
người trí tự mình giác hiểu.
 Bị si làm cho mê mờ, bị chinh phục, tâm bị
xâm chiếm, nên suy nghĩ điều hại mình, … tâm
khổ, tâm ưu. Si được đoạn trừ, thời không nghĩ
đến tự hại, không nghĩ đến hại người, không
nghĩ đến hại cả hai, không cảm thọ tâm khổ,
tâm ưu. Như vậy, này Bà-la-môn, pháp là thiết
thực hiện tại, không có thời gian, đến để mà
thấy, có khả năng hướng thượng, được người
trí tự mình giác hiểu.
- Thật vi diệu thay, thưa Tôn giả Gotama! Xin Tôn
giả Gotama nhận con làm đệ tử cư sĩ, từ nay cho đến
mạng chung, con xin trọn đời quy ngưỡng.

BÀLAMÔN CƯ SĨ – 281tc1
Rồi một Bà-la-môn du sĩ đi đến; Thế Tôn, sau khi
đến, … Ngồi xuống một bên, Bà-la-môn du sĩ bạch
Thế Tôn:
 Pháp là thiết thực hiện tại, thưa Tôn giả Gotama,
được nói đến như vậy. Cho đến như thế nào, thưa
Tôn giả Gotama, pháp là thiết thực hiện tại,

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4337

không có thời gian, đến để mà thấy, có khả năng
hướng thượng, được người trí tự mình giác hiểu?
 Bị tham ái làm say đắm, bị chinh phục, tâm bị
xâm chiếm, nên suy nghĩ điều hại mình, suy
nghĩ điều hại người, suy nghĩ điều hại cả hai,
cảm thọ tâm khổ, tâm ưu. Tham ái được đoạn
trừ, thời không nghĩ đến tự hại, không nghĩ đến
hại người, không nghĩ đến hại cả hai, không
cảm thọ tâm khổ, tâm ưu.
 Bị tham ái làm say đắm, bị chinh phục, tâm bị
xâm chiếm, vị ấy làm ác hạnh về thân…ác
hạnh về lời nói, ác hạnh về ý. Tham ái được
đoạn trừ, vị ấy không làm ác hạnh về thân …
ác hạnh về lời nói…, ác hạnh về ý.
 Bị tham ái làm say đắm, bị chinh phục, tâm bị
xâm chiếm, vị ấy không như thật rõ biết lợi ích
của mình, không như thật rõ biết lợi ích của
người, không như thật rõ biết lợi ích của cả hai.
Tham ái được đoạn trừ, vị ấy như thật rõ biết
lợi ích của mình, như thật rõ biết lợi ích của
người, như thật rõ biết lợi ích của cả hai
Như vậy, này Bà-la-môn, pháp là thiết thực hiện tại,
không có thời gian, đến để mà thấy, có khả năng
hướng thượng, được người trí tự mình giác hiểu.
 Bị sân làm uế nhiễm, …

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4338

 Bị si làm mê mờ, bị chinh phục, tâm bị xâm
chiếm, nên suy nghĩ đến hại mình … nên suy
nghĩ đến hại cả hai, cảm thọ tâm khổ, tâm ưu.
Si được đoạn trừ, thời không nghĩ đến tự hại …
không cảm thọ tâm khổ, tâm ưu.
 Bị si làm cho mê mờ, bị chinh phục, tâm bị xâm
chiếm, nên làm ác hạnh về thân, ác hạnh về lời
nói, ác hạnh về ý. Si được đoạn trừ, thời không
làm ác hạnh về thân, ác hạnh về lời nói, ác
hạnh về ý.
 Bị si làm cho mê mờ, bị chinh phục, tâm bị xâm
chiếm, nên không như thật rõ biết lợi ích của
mình, không như thật rõ biết lợi ích của người,
không như thật rõ biết lợi ích của cả hai. Si
được đoạn trừ, thời như thật rõ biết lợi ích của
mình, như thật rõ biết lợi ích của người, như
thật rõ biết lợi ích của cả hai.
Như vậy, này Bà-la-môn, pháp là thiết thực hiện tại,
không có thời gian, đến để mà thấy, có khả năng
hướng thượng, được người trí tự mình giác hiểu.

NIẾT BÀN – 283tc1

Rồi Bà-la-môn Jànussoni đi đến Thế Tôn … Ngồi xuống một bên, Bà-la-môn Jànussoni bạch Thế Tôn:

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4339

- Thiết thực hiện tại là Niết bàn, thưa Tôn giả
Gotama, được nói đến như vậy. Cho đến như thế
nào, thưa Tôn giả Gotama, Niết bàn là thiết thực
hiện tại, không có thời gian, đến để mà thấy, có
khả năng hướng thượng, được người trí tự mình
giác hiểu?
 Bị tham ái làm say đắm, bị chinh phục, tâm bị
xâm chiếm, nên suy nghĩ điều hại mình, suy
nghĩ điều hại người, suy nghĩ điều hại cả hai,
cảm thọ tâm khổ, tâm ưu. Tham ái được đoạn
trừ, thời không nghĩ đến tự hại mình, không
nghĩ đến hại người, không nghĩ đến hại cả hai,
không cảm thọ tâm khổ, tâm ưu. Như vậy, này
Bà-la-môn, Niết bàn là thiết thực hiện tại,
không có thời gian, đến để mà thấy, có khả
năng hướng thượng, được người trí tự mình
giác hiểu.
 Bị sân làm uế nhiễm, …
 Bị si làm mê mờ, bị chinh phục, tâm bị xâm
chiếm, nên suy nghĩ đến hại mình … nên suy
nghĩ đến hại cả hai, cảm thọ tâm khổ, tâm ưu.
Si được đoạn trừ, thời không nghĩ đến tự hại …
không cảm thọ tâm khổ, tâm ưu.
Như vậy, này Bà-la-môn, Niết bàn là thiết thực hiện
tại, không có thời gian, đến để mà thấy, có khả năng
hướng thượng, được người trí tự mình giác hiểu.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4340

Khi vị ấy, cảm thọ tham ái được đoạn tận, không có
dư tàn, cảm thọ sân được đoạn tận, không có dư tàn,
cảm thọ si được đoạn tận, không có dư tàn. Như vậy,
này Bà-la-môn, Niết bàn là thiết thực hiện tại,
không có thời gian, … được người trí tự mình giác
hiểu.
- Thật vi diệu thay, thưa Tôn giả Gotama...... Mong
Tôn giả Gotama nhận con làm đệ tử cư sĩ, từ nay cho
đến mạng chung, con xin trọn đời quy ngưỡng.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   4341

532 Thọ - Cảm thọ về Thân và cảm thọ về Tâm - Kinh Với Mũi Tên – Tương IV, 336

Với Mũi Tên – Tương IV, 336

1-2) ...

3) -- Này các Tỷ-kheo, kẻ vô văn phàm phu, cảm thọ cảm giác lạc thọ, cảm thọ cảm giác khổ thọ, cảm thọ cảm giác bất khổ bất lạc thọ.

4) Này các Tỷ-kheo, bậc Đa văn Thánh đệ tử cũng cảm thọ cảm giác lạc thọ, cảm thọ cảm giác khổ thọ, cảm thọ cảm giác bất khổ bất lạc thọ.

5) Ở đây, này các Tỷ-kheo, thế nào là đặc thù, thế nào là thù thắng, thế nào là sai biệt giữa bậc Đa văn Thánh đệ tử và kẻ vô văn phàm phu?

6) -- Bạch Thế Tôn, các pháp lấy Thế Tôn làm căn bản...

7) -- Này các Tỷ-kheo, kẻ vô văn phàm phu khi cảm
xúc khổ thọ, sầu muộn, than vãn, khóc lóc, đấm
ngực, đi đến bất tỉnh. Vị ấy cảm giác hai cảm thọ,
cảm thọ về thân và cảm thọ về tâm.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4342

8) Ví như, này các Tỷ-kheo, có người bị người ta bắn
với mũi tên, rồi họ bắn người ấy với mũi tên thứ hai.
Như vậy, này các Tỷ-kheo, người ấy cảm giác cảm
thọ cả hai mũi tên.

- Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, kẻ vô văn phàm phu
khi cảm xúc khổ thọ; thời sầu muộn, than vãn,
khóc lóc, đấm ngực, đi đến bất tỉnh. Người ấy cảm
giác hai cảm thọ, cảm thọ về thân và cảm thọ về
tâm.
- Cảm xúc bởi khổ thọ ấy, người ấy cảm thấy sân
hận (patigha). Do cảm thấy sân hận đối với khổ
thọ ấy, sân tùy miên đối với khổ thọ được tồn chỉ
tùy miên (anuseti).
- Cảm xúc bởi khổ thọ, người ấy hoan hỷ dục lạc.
Vì sao? Vì rằng, này các Tỷ-kheo, kẻ vô văn phàm
phu không tìm thấy một sự xuất ly khổ thọ nào
khác, ngoài dục lạc.
- Do hoan hỷ dục lạc ấy, tham tùy miên đối với lạc
thọ tồn tại. Người ấy không như thật rõ biết sự tập
khởi, sự đoạn diệt, vị ngọt, sự nguy hiểm và sự
xuất ly của các cảm thọ ấy.
- Do người ấy không như thật rõ biết sự tập khởi,
sự đoạn diệt, vị ngọt, sự nguy hiểm và sự xuất ly
của các cảm thọ ấy, nên vô minh tùy miên đối với
bất khổ bất lạc thọ tồn tại. Nếu người ấy cảm thọ
cảm giác lạc thọ, người ấy cảm thọ cảm giác như

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4343

người bị trói buộc (sannutto). Nếu người ấy cảm
thọ cảm giác khổ thọ, người ấy cảm thọ cảm giác
như người bị trói buộc. Nếu người ấy cảm thọ cảm
giác bất khổ bất lạc thọ, người ấy cảm thọ cảm
giác như người bị trói buộc. Này các Tỷ-kheo, đây
gọi là kẻ vô văn phàm phu bị trói buộc bởi sanh,
già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não. Ta nói rằng người
ấy bị trói buộc bởi đau khổ.

9) Và này các Tỷ-kheo, bậc Đa văn Thánh đệ tử
khi cảm xúc khổ thọ thời không có sầu muộn, không
có than vãn, không có khóc lóc, không có đấm ngực,
không có đi đến bất tỉnh. Vị ấy chỉ cảm thọ cảm giác
một cảm thọ, tức là cảm thọ về thân, không phải
cảm thọ về tâm.

10) Ví như, này các Tỷ-kheo, có người bị người ta
bắn một mũi tên. Họ không bắn tiếp người ấy với mũi
tên thứ hai. Như vậy, này các Tỷ-kheo, người ấy cảm
giác cảm thọ của một mũi tên.

- Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, bậc Đa văn Thánh
đệ tử khi cảm xúc khổ thọ; vị ấy không sầu muộn,
không than vãn, không khóc lóc, không đấm ngực,
không đi đến bất tỉnh. Vị ấy cảm giác chỉ một cảm
thọ, cảm thọ về thân, không phải cảm thọ về tâm.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4344

- Vị ấy không cảm thấy sân hận đối với khổ thọ ấy.
Do không cảm thấy sân hận đối với khổ thọ ấy,
sân tùy miên đối với khổ thọ không có tồn tại.
- Cảm xúc bởi khổ thọ, vị ấy không hoan hỷ dục lạc.
Vì sao? Vì bậc Đa văn Thánh đệ tử có tuệ tri một
sự xuất ly khác đối với khổ thọ, ngoài dục lạc.
- Vì vị ấy không hoan hỷ dục lạc, tham tùy miên đối
với dục lạc không có tồn tại. Vị ấy như thật tuệ tri
sự tập khởi, sự đoạn diệt, vị ngọt, sự nguy hiểm và
sự xuất ly của những cảm thọ ấy.
- Vì rằng, vị ấy như thật tuệ tri sự tập khởi, sự đoạn
diệt, vị ngọt, sự nguy hiểm và sự xuất ly của các
cảm thọ ấy, đối với bất khổ bất lạc thọ, vô minh
tùy miên không có tồn tại. Nếu vị ấy cảm thọ lạc
thọ, vị ấy cảm thọ lạc thọ như người không bị
trói buộc. Nếu vị ấy cảm thọ cảm giác khổ thọ, vị
ấy cảm thọ cảm giác như người không bị trói
buộc. Nếu vị ấy cảm thọ cảm giác bất khổ bất lạc
thọ, vị ấy cảm thọ cảm giác như người không bị
trói buộc. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là Tỷ-kheo
không bị trói buộc bởi sanh, già, chết, sầu, bi,
khổ, ưu, ão. Ta nói rằng vị ấy không bị trói buộc
bởi đau khổ.

11) Này các Tỷ-kheo, đây là sự đặc thù, đây là thù thắng, đây là sự sai biệt giữa bậc Đa văn Thánh đệ tử và kẻ vô văn phàm phu.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4345

1)     Bậc        Trí      tuệ    Đa    văn,
Lạc       khổ        không       chi   phối,
Giữa        kẻ        trí,     phàm     phu,
Thiện sai biệt rất lớn.

2)   Bậc       Đa    văn,      Tầm     pháp,
Thấy       đời      này,        đời     sau,
Ái     pháp       không        phá      tâm,
Không ái, không sân hận.

3)   Tùy      thuận     hay   đối   nghịch,
Tiêu     tán,       diệt,    không     còn,
Vị     ấy         biết      con     đường,
Đường      không       cấu,   không    sầu,
Chánh       trí,     đoạn       tái   sanh,
Đến được bờ giác ngộ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                4346

533 Thọ - Cảm xúc bởi khổ thọ, người ấy cảm thấy sân hận... - Kinh Với Mũi Tên – Tương IV, 336

Với Mũi Tên – Tương IV, 336

1-2) ...

3) -- Này các Tỷ-kheo, kẻ vô văn phàm phu, cảm thọ cảm giác lạc thọ, cảm thọ cảm giác khổ thọ, cảm thọ cảm giác bất khổ bất lạc thọ.

4) Này các Tỷ-kheo, bậc Đa văn Thánh đệ tử cũng cảm thọ cảm giác lạc thọ, cảm thọ cảm giác khổ thọ, cảm thọ cảm giác bất khổ bất lạc thọ.

5) Ở đây, này các Tỷ-kheo, thế nào là đặc thù, thế nào là thù thắng, thế nào là sai biệt giữa bậc Đa văn Thánh đệ tử và kẻ vô văn phàm phu?

6) -- Bạch Thế Tôn, các pháp lấy Thế Tôn làm căn bản...

7) -- Này các Tỷ-kheo, kẻ vô văn phàm phu khi cảm
xúc khổ thọ, sầu muộn, than vãn, khóc lóc, đấm
ngực, đi đến bất tỉnh. Vị ấy cảm giác hai cảm thọ,
cảm thọ về thân và cảm thọ về tâm.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4347

8) Ví như, này các Tỷ-kheo, có người bị người ta bắn
với mũi tên, rồi họ bắn người ấy với mũi tên thứ hai.
Như vậy, này các Tỷ-kheo, người ấy cảm giác cảm
thọ cả hai mũi tên.

- Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, kẻ vô văn phàm phu
khi cảm xúc khổ thọ; thời sầu muộn, than vãn,
khóc lóc, đấm ngực, đi đến bất tỉnh. Người ấy cảm
giác hai cảm thọ, cảm thọ về thân và cảm thọ về
tâm.
- Cảm xúc bởi khổ thọ ấy, người ấy cảm thấy sân
hận (patigha). Do cảm thấy sân hận đối với khổ
thọ ấy, sân tùy miên đối với khổ thọ được tồn chỉ
tùy miên (anuseti).
- Cảm xúc bởi khổ thọ, người ấy hoan hỷ dục lạc.
Vì sao? Vì rằng, này các Tỷ-kheo, kẻ vô văn phàm
phu không tìm thấy một sự xuất ly khổ thọ nào
khác, ngoài dục lạc.
- Do hoan hỷ dục lạc ấy, tham tùy miên đối với lạc
thọ tồn tại. Người ấy không như thật rõ biết sự tập
khởi, sự đoạn diệt, vị ngọt, sự nguy hiểm và sự
xuất ly của các cảm thọ ấy.
- Do người ấy không như thật rõ biết sự tập khởi,
sự đoạn diệt, vị ngọt, sự nguy hiểm và sự xuất ly
của các cảm thọ ấy, nên vô minh tùy miên đối với
bất khổ bất lạc thọ tồn tại. Nếu người ấy cảm thọ
cảm giác lạc thọ, người ấy cảm thọ cảm giác như

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4348

người bị trói buộc (sannutto). Nếu người ấy cảm
thọ cảm giác khổ thọ, người ấy cảm thọ cảm giác
như người bị trói buộc. Nếu người ấy cảm thọ cảm
giác bất khổ bất lạc thọ, người ấy cảm thọ cảm
giác như người bị trói buộc. Này các Tỷ-kheo, đây
gọi là kẻ vô văn phàm phu bị trói buộc bởi sanh,
già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não. Ta nói rằng người
ấy bị trói buộc bởi đau khổ.

9) Và này các Tỷ-kheo, bậc Đa văn Thánh đệ tử
khi cảm xúc khổ thọ thời không có sầu muộn, không
có than vãn, không có khóc lóc, không có đấm ngực,
không có đi đến bất tỉnh. Vị ấy chỉ cảm thọ cảm giác
một cảm thọ, tức là cảm thọ về thân, không phải
cảm thọ về tâm.

10) Ví như, này các Tỷ-kheo, có người bị người ta
bắn một mũi tên. Họ không bắn tiếp người ấy với mũi
tên thứ hai. Như vậy, này các Tỷ-kheo, người ấy cảm
giác cảm thọ của một mũi tên.

- Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, bậc Đa văn Thánh
đệ tử khi cảm xúc khổ thọ; vị ấy không sầu muộn,
không than vãn, không khóc lóc, không đấm ngực,
không đi đến bất tỉnh. Vị ấy cảm giác chỉ một cảm
thọ, cảm thọ về thân, không phải cảm thọ về tâm.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4349

- Vị ấy không cảm thấy sân hận đối với khổ thọ ấy.
Do không cảm thấy sân hận đối với khổ thọ ấy,
sân tùy miên đối với khổ thọ không có tồn tại.
- Cảm xúc bởi khổ thọ, vị ấy không hoan hỷ dục lạc.
Vì sao? Vì bậc Đa văn Thánh đệ tử có tuệ tri một
sự xuất ly khác đối với khổ thọ, ngoài dục lạc.
- Vì vị ấy không hoan hỷ dục lạc, tham tùy miên đối
với dục lạc không có tồn tại. Vị ấy như thật tuệ tri
sự tập khởi, sự đoạn diệt, vị ngọt, sự nguy hiểm và
sự xuất ly của những cảm thọ ấy.
- Vì rằng, vị ấy như thật tuệ tri sự tập khởi, sự đoạn
diệt, vị ngọt, sự nguy hiểm và sự xuất ly của các
cảm thọ ấy, đối với bất khổ bất lạc thọ, vô minh
tùy miên không có tồn tại. Nếu vị ấy cảm thọ lạc
thọ, vị ấy cảm thọ lạc thọ như người không bị
trói buộc. Nếu vị ấy cảm thọ cảm giác khổ thọ, vị
ấy cảm thọ cảm giác như người không bị trói
buộc. Nếu vị ấy cảm thọ cảm giác bất khổ bất lạc
thọ, vị ấy cảm thọ cảm giác như người không bị
trói buộc. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là Tỷ-kheo
không bị trói buộc bởi sanh, già, chết, sầu, bi,
khổ, ưu, ão. Ta nói rằng vị ấy không bị trói buộc
bởi đau khổ.

11) Này các Tỷ-kheo, đây là sự đặc thù, đây là thù thắng, đây là sự sai biệt giữa bậc Đa văn Thánh đệ tử và kẻ vô văn phàm phu.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4350

1)     Bậc        Trí      tuệ    Đa    văn,
Lạc       khổ        không       chi   phối,
Giữa        kẻ        trí,     phàm     phu,
Thiện sai biệt rất lớn.

2)   Bậc       Đa    văn,      Tầm     pháp,
Thấy       đời      này,        đời     sau,
Ái     pháp       không        phá      tâm,
Không ái, không sân hận.

3)   Tùy      thuận     hay   đối   nghịch,
Tiêu     tán,       diệt,    không     còn,
Vị     ấy         biết      con     đường,
Đường      không       cấu,   không    sầu,
Chánh       trí,     đoạn       tái   sanh,
Đến được bờ giác ngộ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                4351

534 Thọ - Cảm xúc bởi thọ sanh ra do xúc chạm với vô minh nên khát ái sanh - Kinh Pàrileyya – Tương III, 174

Pàrileyya – Tương III, 174

1) Một thời Thế Tôn ở Kosambi, tại vườn Ghosita.

2) Rồi Thế Tôn, vào buổi sáng đắp y, cầm y bát, đi
vào Kosambi để khất thực. Khất thực xong, sau buổi
ăn, trên con đường khất thực trở về, Ngài dọn dẹp
chỗ nằm của mình, cầm y bát, không gọi thị giả,
không tin cho chúng Tăng biết, một mình, không có
người đi theo, ra đi du hành.

3) Rồi một Tỷ-kheo, khi Thế Tôn đi chưa bao lâu, liền đi đến Tôn giả Ànanda; sau khi đến, nói với Tôn giả Ananda:

- Này Hiền giả Ananda, Thế Tôn tự sắp xếp sàng tọa
của mình, cầm y bát, không gọi thị giả, không tin cho
chúng Tăng biết, một mình, không có người đi theo,
ra đi du hành.

4) - Này Hiền giả, trong khi Thế Tôn tự sắp xếp sàng tọa của mình, cầm y bát, không gọi thị giả, không tin cho chúng Tăng biết, một mình, không có người đi

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4352

theo, ra đi du hành; trong khi ấy, Thế Tôn ưa sống một mình; trong khi ấy, Thế Tôn không muốn ai đi theo Ngài.

5) Rồi Thế Tôn tuần tự du hành, đi đến Pàlileyyaka. Tại đây, Thế Tôn trú ở Pàlileyyaka, dưới gốc cây bhaddasàla.

6) Rồi nhiều Tỷ-kheo đi đến Tôn giả Ananda; sau khi
đến, nói lên với Tôn giả Ananda những lời chào đón
hỏi thăm; sau khi nói lên những lời chào đón hỏi
thăm thân hữu liền ngồi xuống một bên.

7) Ngồi xuống một bên, các Tỷ-kheo ấy nói với Tôn giả Ananda:

- Đã lâu lắm, này Hiền giả Ananda, chúng tôi chưa
được tận mặt nghe Thế Tôn thuyết pháp. Chúng tôi
muốn, này Hiền giả Ananda, được tận mặt nghe Thế
Tôn thuyết pháp.

8) Rồi Tôn giả Ananda cùng với các Tỷ-kheo ấy đi
đến Pàlileyyaka, gốc cây bhaddasàla, chỗ Thế Tôn
ở; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một
bên.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   4353

9) Rồi Thế Tôn thuyết pháp cho các Tỷ-kheo ấy, giảng giải, khích lệ, làm cho phấn khởi, làm cho hoan hỷ.

10) Lúc bấy giờ, một Tỷ-kheo sanh khởi suy nghĩ như sau: "Biết như thế nào, thấy như thế nào, các lậu hoặc được đoạn tận lập tức?"

11) Thế Tôn với tâm của mình biết được suy nghĩ của Tỷ-kheo ấy, liền nói với các Tỷ-kheo:

- Này các Tỷ-kheo, pháp đã được giải thích, thuyết
giảng. Bốn niệm xứ đã được giải thích, thuyết giảng.
Bốn chánh cần đã được giải thích, thuyết giảng.
Bốn như ý túc đã được giải thích, thuyết giảng. Năm
căn đã được giải thích, thuyết giảng. Năm lực đã
được giải thích, thuyết giảng. Bảy bồ-đề phần đã
được giải thích, thuyết giảng. Thánh đạo Tám
ngành đã được giải thích, thuyết giảng. Như vậy,
này các Tỷ-kheo, pháp được Ta giải thích, thuyết
giảng.

12) Dầu cho, này các Tỷ-kheo, các pháp được Ta giải thích, thuyết giảng như vậy, nhưng ở đây có Tỷ-kheo khởi lên suy nghĩ sau đây: "Biết như thế nào, thấy như thế nào, các lậu hoặc được đoạn tận lập tức?"

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4354

13-16) Này các Tỷ-kheo, biết như thế nào, thấy như thế nào, các lậu hoặc được đoạn tận lập tức?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, kẻ vô văn phàm phu không
thấy rõ các bậc Thánh, không thuần thục pháp các
bậc Thánh, không tu tập pháp các bậc Thánh, không
thấy rõ các bậc Chân nhân, không thuần thục pháp
các bậc Chân nhân, không tu tập pháp các bậc Chân
nhân, quán sắc như là tự ngã, sự quán như vầy là
hành.

Hành ấy lấy gì làm nhân, lấy gì làm tập khởi, lấy gì sanh, lấy gì làm hiện hữu?

Đối với kẻ vô văn phàm phu, này các Tỷ-kheo, cảm
xúc bởi thọ sanh ra do xúc chạm với vô minh, khát
ái sanh. Từ khát ái ấy, hành ấy sanh. Như vậy, này
các Tỷ-kheo, hành ấy là vô thường, hữu vi, do duyên
sanh. Khát ái ấy là vô thường, hữu vi, do duyên
sanh. Thọ ấy... xúc ấy là vô thường, hữu vi, do duyên
sanh. Vô minh ấy là vô thường, hữu vi, do duyên
sanh. Do biết vậy, do thấy vậy, các lậu hoặc được
đoạn tận lập tức.

17) Vị ấy có thể không quán sắc như là tự ngã, nhưng có thể quán tự ngã như là có sắc. Sự quán ấy, này các Tỷ-kheo, là hành. Hành ấy lấy gì làm nhân, lấy gì làm tập khởi, lấy gì sanh, lấy gì làm hiện hữu? Đối

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4355

với kẻ vô văn phàm phu, này các Tỷ-kheo, cảm xúc bởi thọ sanh ra do xúc chạm với vô minh, khát ái sanh. Do khát ái ấy, hành ấy sanh. Như vậy, này các Tỷ-kheo, hành ấy là vô thường, hữu vi, do duyên sanh. Khát ái ấy... thọ ấy... xúc ấy... vô minh ấy là vô thường, hữu vi, do duyên sanh. Do biết vậy, thấy vậy, này các Tỷ-kheo, các lậu hoặc được đoạn tận lập tức.

18) Vị ấy có thể không quán sắc như là tự ngã, không quán tự ngã như là có sắc, nhưng có thể quán sắc ở trong tự ngã. Quán ấy, này các Tỷ-kheo, là hành. Hành ấy lấy gì làm nhân, lấy gì làm tập khởi, lấy gì sanh, lấy gì làm hiện hữu? Đối với kẻ vô văn phàm phu, này các Tỷ-kheo, cảm xúc bởi thọ sanh ra do xúc chạm với vô minh, khát ái sanh. Do khát ái ấy, hành ấy sanh. Như vậy, này các Tỷ-kheo, hành ấy là vô thường, hữu vi, do duyên sanh. Khát ái ấy... thọ ấy... xúc ấy... vô minh ấy là vô thường, hữu vi, do duyên sanh. Do biết vậy, thấy vậy, này các Tỷ-kheo, các lậu hoặc được đoạn tận lập tức.

19) Vị ấy có thể không quán sắc như là tự ngã, có thể không quán tự ngã như là có sắc, có thể không quán sắc ở trong tự ngã, nhưng có thể quán tự ngã ở trong sắc. Sự quán ấy, này các Tỷ-kheo, là hành. Hành ấy lấy gì làm nhân, lấy gì làm tập khởi, lấy gì sanh, lấy gì làm hiện hữu? Đối với kẻ vô văn phàm phu, do

MƯỜI HAI DUYÊN                                        4356

cảm xúc bởi thọ sanh ra do xúc chạm với vô minh,
khát ái sanh. Do khát ái ấy, hành ấy sanh. Như vậy,
này các Tỷ-kheo, hành ấy là vô thường, hữu vi, do
duyên sanh. Khát ái ấy... thọ ấy... xúc ấy... vô minh
ấy là vô thường, hữu vi, do duyên sanh. Do biết vậy,
thấy vậy, này các Tỷ-kheo, các lậu hoặc được đoạn
tận lập tức.

20-21) Vị ấy có thể không quán sắc như là tự ngã, có thể không quán tự ngã như là có sắc, có thể không quán sắc ở trong tự ngã, có thể không quán tự ngã ở trong sắc. Nhưng có thể quán thọ như là tự ngã, và có thể quán tự ngã như là có thọ, có thể quán thọ ở trong tự ngã, và có thể quán tự ngã ở trong thọ.

22-23). .. có thể quán tưởng... có thể quán các hành...

24). .. có thể quán thức như là tự ngã, có thể quán tự ngã như là có thức; có thể quán thức ở trong tự ngã; và có thể quán tự ngã ở trong thức. Sự quán ấy, này các Tỷ-kheo, là hành. Hành ấy lấy gì làm nhân, lấy gì làm tập khởi, lấy gì sanh, lấy gì làm hiện hữu? Đối với kẻ vô văn phàm phu, do cảm xúc bởi thọ sanh ra do xúc chạm với vô minh, khát ái sanh. Do khát ái ấy, hành ấy sanh. Như vậy, này các Tỷ-kheo, hành ấy là vô thường, hữu vi, do duyên sanh. Khát ái ấy... thọ ấy... xúc ấy... vô minh ấy là vô thường, hữu vi,

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4357

do duyên sanh. Do biết vậy, thấy vậy, này các Tỷ- kheo, các lậu hoặc được đoạn tận lập tức.

25) Vị ấy có thể không quán sắc như là tự ngã; có thể không quán thọ như là tự ngã; có thể không quán tưởng... không quán các hành... không quán thức như là tự ngã. Nhưng có thể có (tà) kiến như sau: "Đây là tự ngã, đây là thế giới; sau khi chết, tôi sẽ trở thành thường còn, thường hằng, thường trú, không chịu sự biến hoại". Nhưng thường kiến ấy, này các Tỷ-kheo, là hành. Hành ấy lấy gì làm nhân, lấy gì làm tập khởi... Do biết như vậy, thấy như vậy, này các Tỷ-kheo, các lậu hoặc được đoạn tận lập tức.

26) Vị ấy có thể không quán sắc như là tự ngã; không
quán thọ... không quán tưởng... không quán các
hành... không quán thức là tự ngã; có thể không có
( tà) kiến như sau: "Đây là tự ngã, đây là thế giới;
sau khi chết, tôi sẽ trở thành thường còn, thường
hằng, thường trú, không chịu sự biến hoại ". Nhưng
vị ấy có thể có (tà) kiến như sau: "Nếu trước ta không
có, thời nay không có của ta. Nếu ta sẽ không có, thời
sẽ không có của ta".

27) Đoạn kiến ấy, này các Tỷ-kheo, là hành. Nhưng hành ấy, lấy gì làm nhân, lấy gì làm tập khởi, lấy gì sanh khởi, lấy gì làm hiện hữu? Đối với kẻ vô văn phàm phu, này các Tỷ-kheo, do cảm xúc bởi thọ sanh

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4358

ra do xúc chạm với vô minh, khát ái sanh. Do khát ái
ấy, hành ấy sanh. Như vậy, này các Tỷ-kheo, hành
ấy là vô thường, hữu vi, do duyên sanh. Khát ái ấy...
thọ ấy... vô minh ấy là vô thường, hữu vi, do duyên
sanh. Do biết vậy, thấy vậy, này các Tỷ-kheo, các lậu
hoặc được đoạn tận lập tức.

28) Vị ấy có thể không quán sắc như là tự ngã...
không quán thọ... không quán tưởng... không quán
các hành... không quán thức như là tự ngã... không
quán tự ngã ở trong thức; không có (tà) kiến như sau:
"Đây là tự ngã, đây là thế giới; sau khi chết tôi sẽ
thường còn, thường hằng, thường trú, không chịu sự
biến hoại"; có thể không có (tà) kiến như sau: "Nếu
trước ta không có, thời nay không có của ta. Nếu ta
sẽ không có, thời sẽ không có của ta". Nhưng vị ấy
có thể nghi hoặc, do dự, không đạt được cứu cánh
trong Chánh pháp này.

29) Nhưng này các Tỷ-kheo, sự nghi hoặc, do dự, không đạt được cứu cánh trong Chánh pháp này là hành. Hành ấy lấy gì làm nhân, lấy gì làm tập khởi, lấy gì sanh, lấy gì làm hiện hữu? Đối với kẻ vô văn phàm phu, này các Tỷ-kheo, do cảm xúc bởi thọ sanh ra do xúc chạm với vô minh, khát ái sanh. Do khát ái ấy, hành ấy sanh. Như vậy, này các Tỷ-kheo, hành ấy là vô thường, hữu vi, do duyên sanh. Khát ái ấy

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4359

là vô thường, hữu vi, do duyên sanh. Thọ ấy là vô
thường, hữu vi, do duyên sanh. Xúc ấy là vô thường,
hữu vi, do duyên sanh. Vô minh ấy là vô thường,
hữu vi, do duyên sanh.

30) Này các Tỷ-kheo, do biết như vậy, thấy như vậy, các lậu hoặc được đoạn tận lập tức.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   4360

535 Thọ - Cận tử nghiệp, Hành duyên sanh ra Thọ - Kinh ĐẠI NGHIỆP PHÂN BIỆT – 136 Trung III, 483

KINH ĐẠI NGHIỆP PHÂN BIỆT (Mahakammavibhanga suttam) – Bài kinh số 136 – Trung III, 483

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Rajagaha (Vương Xá),
Veluvana (Trúc Lâm), tại chỗ nuôi dưỡng sóc. Lúc
bấy giờ Tôn giả Samiddhi trú tại một cái cốc trong
rừng. Rồi du sĩ ngoại đạo Potaliputta tiêu dao tản bộ,
tuần tự du hành, đi đến Tôn giả Samiddhi; sau khi
đến, nói lên với Tôn giả Samiddhi những lời chào
đón hỏi thăm. Sau khi nói lên những lời chào đón hỏi
thăm thân hữu rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một
bên, du sĩ ngoại đạo Potaliputta thưa với Tôn giả
Samiddhi:

– Này Hiền giả Samiddhi, trước mặt Thế Tôn,
tôi tự thân nghe, tự thân ghi nhận như sau: "Hư vọng
là thân nghiệp, hư vọng là khẩu nghiệp, chỉ có ý
nghiệp là chân thật. Và có một Thiền chứng

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4361

(samapatti), do thành tựu Thiền chứng này, sẽ không có cảm giác gì".

– Này Hiền giả Potaliputta, chớ có nói vậy. Này
Hiền giả Potaliputta, chớ có nói vậy. Chớ có phỉ báng
Thế Tôn; phỉ báng Thế Tôn là không tốt. Thế Tôn
không có nói như vậy: "Hư vọng là thân nghiệp, hư
vọng là khẩu nghiệp, chỉ có ý nghiệp là chân thật".
Và Hiền giả, có một Thiền Chứng, do thành tựu thiền
chứng này, sẽ không có cảm giác gì.

– Ngài xuất gia đã bao lâu, thưa Hiền giả Samiddhi?

– Không lâu, thưa Hiền giả. Có ba năm.

– Nay ở đây chúng tôi còn hỏi các Tỷ-kheo
trưởng lão làm gì khi một tân Tỷ-kheo nghĩ rằng cần
phải bảo vệ vị Đạo sư như vậy. Thưa Hiền giả
Samiddhi, khi một người có dụng ý làm thân nghiệp,
khẩu nghiệp, ý nghiệp thời người ấy có cảm giác gì?

– Này Hiền giả Potaliputta, khi một người có dụng ý làm thân nghiệp, khẩu nghiệp, ý nghiệp thời người ấy cảm giác khổ đau.

Rồi du sĩ ngoại đạo Potaliputta, không tán thán cũng không phản đối lời nói của Tôn giả Samiddhi.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4362

Không tán thán, không phản đối, du sĩ ngoại đạo Potaliputta từ chỗ ngồi đứng dậy rồi ra đi.

Rồi Tôn giả Samiddhi, sau khi du sĩ ngoại đạo
Potaliputta ra đi không bao lâu, liền đi đến Tôn giả
Ananda; sau khi đến, nói lên với Tôn giả Ananda
những lời chào đón hỏi thăm; sau khi nói lên những
lời chào đón hỏi thăm thân hữu rồi ngồi xuống một
bên. Ngồi xuống một bên, Tôn giả Samiddhi kể lại
cho Tôn giả Ananda tất cả cuộc đàm thoại với du sĩ
ngoại đạo Potaliputta. Sau khi nghe nói vậy, Tôn giả
Ananda nói với Tôn giả Samiddhi:

– Này Hiền giả Samiddhi, đây là đề tài một câu
chuyện cần phải yết kiến Thế Tôn. Này Hiền giả
Samiddhi, chúng ta hãy đi đến Thế Tôn, sau khi đến
hãy trình bày lên Thế Tôn rõ ý nghĩa này. Thế Tôn
trả lời chúng ta như thế nào, chúng ta hãy như vậy
thọ trì.

– Thưa vâng, Hiền giả.

Tôn giả Samiddhi vâng đáp Tôn giả Ananda.
Rồi Tôn giả Ananda và Tôn giả Samiddhi đi đến Thế
Tôn; sau khi đến đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một
bên. Ngồi xuống một bên, Tôn giả Ananda, trình lên
Thế Tôn tất cả câu chuyện giữa Tôn giả Samiddhi
với du sĩ ngoại đạo Potaliputta.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4363

Khi nghe nói vậy, Thế Tôn nói với Tôn giả Ananda:

– Này Ananda, Ta chưa từng thấy du sĩ ngoại
đạo Potaliputta, thời câu chuyện này từ đây xảy ra?
Này Ananda, câu hỏi đáng lý phải trả lời phân tích
rõ ràng cho du sĩ ngoại đạo Potaliputta, lại được kẻ
ngu si Samiddhi này trả lời theo một chiều.

Khi nghe nói vậy, Tôn giả Udayi bạch Thế Tôn:

– Bạch Thế Tôn, nếu đây là ý nghĩa của Tôn giả Samiddhi nói lên, thời cảm giác gì người ấy cảm thọ là cảm giác khổ đau.

Rồi Thế Tôn nói với Tôn giả Ananda:

– Này Ananda, hãy xem con đường sai lạc của
kẻ ngu si Samiddhi này. Này Ananda, Ta biết rằng,
nếu nay kẻ ngu si Samiddhi này mở miệng ra (đề cập
vấn đề gì), ông ấy sẽ mở miệng đề cập một cách
không như lý (ayoniso). Này Ananda, thật sự chỗ
khởi thủy của du sĩ ngoại đạo Potaliputta hỏi là về ba
cảm thọ.

Này Ananda, nếu kẻ ngu si Samiddhi này được du sĩ ngoại đạo Potaliputta hỏi như vậy và trả lời như sau:

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4364

 "Này Hiền giả Potaliputta, nếu một ai có
dụng ý làm thân nghiệp, khẩu nghiệp, ý
nghiệp, có khả năng đưa đến lạc thọ, người
ấy sẽ cảm giác lạc thọ.

 « Này Hiền giả Potaliputta, nếu một ai có
dụng ý làm thân nghiệp, khẩu nghiệp, ý
nghiệp có khả năng đưa đến khổ thọ, người
ấy sẽ cảm giác khổ thọ.

 "Này Hiền giả Potaliputta, nếu một ai có
dụng ý làm thân nghiệp, khẩu nghiệp, ý
nghiệp có khả năng đưa đến bất khổ bất lạc
thọ, người ấy sẽ cảm giác bất khổ bất lạc thọ".

Nếu trả lời như vậy, này Ananda, kẻ ngu si Samiddhi đã trả lời một cách chơn chánh cho du sĩ ngoại đạo Potaliputta.

Và lại nữa, này Ananda, những kẻ du sĩ ngoại
đạo ngu si, kém học, họ sẽ hiểu được đại phân biệt
về nghiệp của Như Lai, này Ananda, nếu Ông nghe
Như Lai phân tích Đại phân biệt về nghiệp".

– Bạch Thế Tôn, nay đã đến thời; bạch Thiện Thệ nay đã đến thời, Thế Tôn hãy phân tích đại phân biệt về nghiệp! Sau khi nghe Thế Tôn, các Tỷ-kheo

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4365

sẽ thọ trì.

– Vậy này Ananda, hãy nghe và khéo tác ý, Ta sẽ nói:

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Tôn giả Ananda vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

– Này Ananda, có bốn loại người này có mặt ở đời. Thế nào là bốn?

13.      Ở đây, này Ananda, có người sát sanh,
lấy của không cho, sống tà hạnh trong các
dục, nói láo, nói hai lưỡi, nói lời ác khẩu, nói
lời phù phiếm, có tham dục, có sân tâm, có tà
kiến; sau khi thân hoại mạng chung, người ấy
sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục.
14.      Nhưng ở đây, này Ananda, có người
sát sanh... (như trên)... có tà kiến; sau khi thân
hoại mạng chung, người ấy sanh vào thiện
thú, Thiên giới, cõi đời này.
15.      Ở đây, này Ananda, có người từ bỏ sát
sanh, từ bỏ lấy của không cho, từ bỏ tà hạnh
trong các dục, từ bỏ nói láo, từ bỏ nói hai

MƯỜI HAI DUYÊN                                         4366

lưỡi, từ bỏ nói ác khẩu, từ bỏ nói lời phù
phiếm, từ bỏ tham dục, từ bỏ sân tâm, có
chánh kiến; sau khi thân hoại mạng chung,
người ấy được sanh vào thiện thú, Thiên giới,
cõi đời này.
16.      Nhưng ở đây, này Ananda, có người
từ bỏ sát sanh, ... (như trên)... có chánh kiến;
sau khi thân hoại mạng chung, người ấy sanh
vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục.

Ở đây, này Ananda, có vị Sa-môn hay Bà-la- môn nhờ nhiệt tâm, nhờ tinh tấn, nhờ cần mẫn, nhờ không phóng dật, nhờ chánh tác ý, nên tâm nhập định. Khi tâm nhập định, nhờ thiên nhãn thanh tịnh siêu nhân, vị ấy thấy có người ở đây sát sanh, lấy của không cho, sống tà hạnh trong các dục, nói láo, nói hai lưỡi, nói ác khẩu, nói lời phù phiếm, có tham dục, có sân tâm, có tà kiến; sau khi thân hoại mạng chung, người ấy sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Vị ấy nói như sau: "Thật sự có những ác nghiệp, có quả báo ác hạnh. Và ta đã thấy có người ở đây sát sanh, lấy của không cho... nói hai lưỡi... có tà kiến, sau khi thân hoại mạng chung, người ấy sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục". Vị ấy nói như sau: "Chắc chắn tất cả mọi người sát sanh, lấy của không cho ... (như trên) ... có tà kiến; sau khi thân hoại mạng chung, họ đều sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa

MƯỜI HAI DUYÊN                                         4367

ngục". Những ai biết như vậy, những vị ấy biết một
cách chơn chánh. Những ai biết khác như vậy, trí của
họ thuộc tà trí. Như vậy, điều vị ấy tự mình biết, tự
mình thấy, tự mình hiểu rõ, ở đây, vị ấy nắm giữ,
chấp trước và tuyên bố: "Chỉ như vậy mới chơn thực,
ngoài ra đều là hư vọng".

Ở đây, này Ananda, có Sa-môn hay Bà-la-môn, nhờ nhiệt tâm, nhờ tinh tấn, ... (như trên).. vị ấy thấy có người sát sanh, lấy của không cho... (như trên).. có tà kiến; sau khi thân hoại mạng chung, vị ấy được sanh vào thiện thú, Thiên giới, cõi đời này. Vị ấy nói như sau: "Thật sự không có những ác nghiệp, không có quả báo ác hạnh. Và ta đã thấy có người ở đây sát sanh, lấy của không cho... (như trên).... có tà kiến; sau khi thân hoại mạng chung, được sanh vào thiện thú, Thiên giới, cõi đời này". Vị ấy nói như sau: "Chắc chắn tất cả mọi người sát sanh, lấy của không cho.. (như trên)... có tà kiến; "sau khi thân hoại mạng chung, họ đều được sanh vào thiện thú, Thiên giới, cõi đời này". Những ai biết như vậy, những vị ấy biết một cách chơn chánh. Những ai biết khác như vậy, trí của họ thuộc tà kiến". Như vậy, điều vị ấy tự mình biết, tự mình thấy, tự mình hiểu rõ, ở đây vị ấy nắm giữ, chấp trước và tuyên bố: "Chỉ như vậy mới chân thực, ngoài ra đều là hư vọng".

MƯỜI HAI DUYÊN                                        4368

Ở đây, này Ananda, có Sa-môn hay Bà-la-môn, nhờ nhiệt tâm, nhờ tinh tấn, ... (như trên).. vị ấy thấy có người ở đây từ bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không cho... (như trên)... có chánh kiến; sau khi thân hoại mạng chung, người ấy sanh vào thiện thú, Thiên giới, cõi đời này. Vị ấy nói như sau: "Thật sự có những thiện nghiệp, có quả báo thiện hạnh. Và ta đã thấy có người ở đây từ bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không cho... có chánh kiến sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào thiện thú, Thiên giới, cõi đời này". Vị ấy nói như sau: "Chắc chắn tất cả mọi người từ bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không cho... (như trên)... có chánh kiến; sau khi thân hoại mạng chung, họ đều sanh vào thiện thú, Thiên giới, cõi đời này. Những ai biết như vậy, những vị ấy biết một cách chơn chánh. Những ai biết khác như vậy, trí của họ thuộc tà trí". Như vậy, điều này vị ấy tự mình biết, tự mình thấy, tự mình hiểu rõ, ở đây vị ấy nắm giữ, chấp trước và tuyên bố: "Chỉ như vậy mới chơn thực, ngoài ra đều là hư vọng".

Ở đây, này Ananda, có Sa-môn ... (như trên) ... vị ấy thấy có người từ bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không cho... (như trên)... có chánh kiến; sau khi thân hoại mạng chung, người ấy bị sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Vị ấy nói như sau: "Thật sự không có những thiện nghiệp, không có quả báo

MƯỜI HAI DUYÊN                                        4369

thiện hạnh. Và Ta đã thấy có người ở đây từ bỏ sát
sanh, từ bỏ lấy của không cho... (như trên).... có
chánh kiến; sau khi thân hoại mạng chung, người ấy
bị sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục". Vị ấy
nói như sau: "Chắc chắn tất cả mọi người từ bỏ sát
sanh, từ bỏ lấy của không cho... (như trên)... có
chánh kiến; sau khi thân hoại mạng chung, họ đều bị
sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Những ai
biết như vậy, những vị ấy biết một cách chân chánh.
Những ai biết khác như vậy, trí của họ thuộc tà kiến".
Như vậy, điều vị ấy tự mình biết, tự mình thấy, tự
mình hiểu rõ, ở đây vị ấy nắm giữ, chấp trước và
tuyên bố: "Chỉ như vậy mới chân thực, ngoài ra đều
là hư vọng".

 Ở đây, này Ananda, Sa-môn hay Bà-la-môn nào nói như sau:

 "Chắc chắn có ác nghiệp, có quả báo ác
nghiệp". Như vậy, Ta chấp nhận cho vị ấy.
 Vị ấy nói như sau: "Tôi đã thấy ở đây có
người sát sanh, lấy của không cho.. (như
trên)... có tà kiến, sau khi thân hoại mạng
chung, tôi thấy người ấy sanh vào cõi dữ, ác
thú, đọa xứ, địa ngục". Như vậy, Ta cũng
chấp nhận cho vị ấy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4370

 Còn nếu vị ấy nói như sau: "Chắc chắn tất cả
những ai sát sanh, lấy của không cho (như
trên)....; sau khi thân hoại mạng chung, họ
đều sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa
ngục", như vậy, Ta không chấp nhận cho vị
ấy.
 Và nếu vị ấy nói như sau: "Những ai biết như
vậy, những vị ấy biết một cách chân chánh.
Những ai biết khác như vậy, trí của họ thuộc
tà kiến"; như vậy, Ta không chấp nhận cho vị
ấy.
 Điều vị ấy tự mình biết, tự mình thấy, tự mình
hiểu rõ, ở đây vị ấy nắm giữ, chấp trước và
tuyên bố: "Chỉ như vậy mới chơn thực, ngoài
ra đều là hư vọng". Như vậy, Ta cũng không
chấp nhận cho vị ấy. Vì cớ sao? Khác như
vậy, này Ananda, là trí của Như Lai về Đại
phân biệt về nghiệp.

 Ở đây, này Ananda, Sa-môn hay Bà-la-môn nào nói như sau:

 "Chắc chắn không có ác nghiệp, không có quả báo ác hạnh". Như vậy, Ta không chấp nhận cho vị ấy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4371

 Và vị ấy nói như sau: "Tôi đã thấy ở đây có
người sát sanh, lấy của không cho... (như
trên)... có ta kiến; sau khi thân hoại mạng
chung, tôi thấy người ấy sanh vào thiện thú,
Thiên giới, cõi đời này". Như vậy, Ta chấp
nhận cho vị ấy.
 Còn nếu vị ấy nói như sau: "Chắc chắn tất cả
những ai sát sanh, lấy của không cho... (như
trên)... tất cả sau khi thân hoại mạng chung, họ
đều sanh vào thiện thú Thiên giới, cõi đời này";
như vậy, Ta không chấp nhận cho vị ấy.
 Và nếu vị ấy nói như sau: "Những ai biết như
vậy, những vị ấy biết một cách chơn chánh.
Những ai biết khác như vậy, trí của họ thuộc tà
kiến"; như vậy, Ta không chấp nhận cho vị ấy.
 Điều vị ấy tự mình biết, tự mình thấy, tự mình
hiểu rõ, ở đây, vị ấy nắm giữ, chấp trước và
tuyên bố: "Chỉ như vậy mới chơn thực, ngoài
ra đều là hư vọng". Như vậy Ta cũng không
chấp nhận cho vị ấy. Vì cớ sao? Khác như vậy,
này Ananda, là trí của Như Lai về Đại phân biệt
về nghiệp.

 Ở đây, này Ananda, Sa-môn hay Bà-la-môn nào nói như sau:

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4372

 "Chắc chắn có thiện nghiệp, có quả báo thiện
hạnh". Như vậy Ta chấp nhận cho vị ấy.
 Và vị ấy nói như sau: "Tôi đã thấy ở đây có
người từ bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không cho...
(như trên)... có chánh kiến; sau khi thân hoại
mạng chung, tôi thấy người ấy sanh vào thiện
thú, Thiên giới, cõi đời này". Như vậy, Ta cũng
chấp nhận cho vị ấy.
 Còn nếu vị ấy nói như sau: "Chắc chắn tất cả
những ai từ bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không
cho ... (như trên) ... tất cả sau khi thân hoại
mạng chung; họ đều sanh vào thiện thú, Thiên
giới, cõi đời này"; như vậy, Ta không chấp
nhận cho vị ấy.
 Và nếu vị ấy nói như sau: "Những ai biết như
vậy, những vị ấy biết một cách chân chánh.
Những ai biết khác như vậy, trí của họ thuộc tà
kiến", như vậy, Ta cũng không chấp nhận cho
vị ấy.
 Điều vị ấy tự mình biết, tự mình thấy, tự mình
hiểu rõ, ở đây, vị ấy nắm giữ, chấp trước và
tuyên bố: "Chỉ như vậy mới chơn thực, ngoài
ra đều là hư vọng". Như vậy, Ta cũng không
chấp nhận cho vị ấy. Vì cớ sao? Khác như vậy,

MƯỜI HAI DUYÊN                                   4373

này Ananda, là trí của Như Lai về Đại phân biệt về nghiệp.

 Ở đây, này Ananda, Sa-môn hay Bà-la-môn nào nói như sau:

 "Chắc chắn không có thiện nghiệp, không có
quả báo thiện hạnh ". Như vậy, Ta không chấp
nhận cho vị ấy.
 Và vị ấy nói như sau: "Tôi đã thấy ở đây có
người từ bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không cho...
(như trên)... có chánh kiến; sau khi thân hoại
mạng chung, tôi thấy người ấy sanh vào cõi dữ,
ác thú, đọa xứ, địa ngục". Như vậy, Ta chấp
nhận cho vị ấy.
 Còn nếu vị ấy nói như sau: "Chắc chắn những
ai từ bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không cho.. (như
trên)... có chánh kiến, tất cả sau khi thân hoại
mạng chung, họ đều sanh vào cõi dữ, ác thú,
đọa xứ, địa ngục"; như vậy, Ta cũng không
chấp nhận cho vị ấy.
 Và nếu vị ấy nói như sau: "Những ai biết như
vậy, những vị ấy biết một cách chân chánh.
Những ai biết khác như vậy, trí của họ thuộc tà
kiến"; như vậy, Ta cũng không chấp nhận cho

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4374

vị ấy.
 Điều vị ấy tự mình biết, tự mình thấy, tự mình
hiểu rõ, ở đây vị ấy nắm giữ, chấp trước và
tuyên bố: "Chỉ như vậy mới chơn thực, ngoài
ra đều là hư vọng". Như vậy, Ta cũng không
chấp nhận cho vị ấy. Vì cớ sao? Khác như vậy,
này Ananda, là trí của Như Lai về Đại phân
biệt về nghiệp.

1. Ở đây, này Ananda, người nào sát sanh, lấy
của không cho.. (như trên)... có tà kiến; sau khi thân
hoại mạng chung, người ấy bị sanh vào cõi dữ, ác
thú, đọa xứ, địa ngục.... Hoặc là một ác nghiệp đưa
đến cảm giác khổ thọ do người ấy làm lúc trước, hay
một ác nghiệp đưa đến cảm giác khổ thọ do người ấy
làm về sau, hay trong khi mệnh chung, một tà kiến
được người ấy chấp nhận và chấp chặt. Do vậy, sau
khi thân hoại mạng chung, người ấy sanh vào cõi dữ,
ác thú, đọa xứ, địa ngục. Và ai ở đây sát sanh, lấy của
không cho.. (như trên)... có tà kiến, người ấy phải
lãnh thọ quả báo được khởi lên ngay hiện tại hay
trong một đời khác.

2. Ở đây, này Ananda, người nào sát sanh, lấy của không cho.. (như trên)... có tà kiến; sau khi thân hoại mạng chung, người ấy bị sanh vào thiện thú, Thiên giới, cõi đời này... Hoặc là một thiện nghiệp

MƯỜI HAI DUYÊN                                       4375

đưa đến cảm giác lạc thọ do người ấy làm lúc trước, hay một thiện nghiệp đưa đến cảm giác lạc thọ do người ấy làm về sau, hay trong khi mệnh chung, một chánh kiến được người ấy chấp nhận và chấp chặt. Do vậy sau khi thân hoại mạng chung, người ấy sanh vào thiện thú, Thiên giới, cõi đời này. Và ai ở đây sát sanh, lấy của không cho.. (như trên)... có tà kiến, người ấy phải lãnh thọ quả báo được khởi lên ngay hiện tại hay trong một đời khác.

3. Ở đây, này Ananda, người nào từ bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không cho.. (như trên)... có chánh kiến; sau khi thân hoại mạng chung, người ấy sanh vào thiện thú, Thiên giới, cõi đời này... Hoặc là một thiện nghiệp đưa đến cảm giác lạc thọ do người ấy làm từ trước, hay một thiện nghiệp đưa đến cảm giác lạc thọ do người ấy làm về sau, hay trong khi mệnh chung, một chánh kiến được người ấy chấp nhận và chấp chặt. Do vậy, sau khi thân hoại mạng chung, người ấy sanh vào thiện thú, Thiên giới, cõi đời này. Và ai ở đây từ bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không cho... (như trên)... có chánh kiến, người ấy phải lãnh thọ quả báo được khởi lên ngay hiện tại, hay trong một đời khác.

4. Ở đây, này Ananda, người nào từ bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không cho.. (như trên)... có chánh kiến; sau khi thân hoại mạng chung, người ấy bị sanh vào

MƯỜI HAI DUYÊN                                       4376

cói dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục... Hoặc là một ác nghiệp đưa đến cảm giác khổ thọ do người ấy làm từ trước, hay một ác nghiệp đưa đến cảm giác khổ thọ do người ấy làm về sau, hay trong khi mệnh chung, một tà kiến được người ấy chấp nhận và chấp chặt. Do vậy, sau khi thân hoại mạng chung, người ấy sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Và ai ở đây từ bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không cho... (như trên)... có chánh kiến, người ấy phải lãnh thọ quả báo được khởi lên ngay hiện tại hay trong một đời khác.

Như vậy, này Ananda,

 Có nghiệp vô hữu tợ vô hữu,
 Có nghiệp vô hữu tợ hữu,
 Có nghiệp hữu tợ hữu,
 Có nghiệp hữu tợ vô hữu.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Tôn giả Ananda hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4377

536 Thọ - Do cái gì hiện hữu mà các bậc Alahán trình bày lạc và khổ - Kinh Verahaccàni – Tương IV, 206

Verahaccàni – Tương IV, 206

1) Một thời Tôn giả Udàyi trú ở Kàmandàya, tại vườn xoài của Bà-la-môn Todeyya.

2) Rồi một đệ tử thanh niên của nữ Bà-la-môn, thuộc
dòng họ Verahaccàni, đi đến Tôn giả Udàyi; sau khi
đến, nói với Tôn giả Udàyi những lời chào đón hỏi
thăm, sau khi nói lên những lời chào đón hỏi thăm
thân hữu liền ngồi xuống một bên.

3) Rồi Tôn giả Udàyi với bài pháp thoại, trình bày, khích lệ, làm cho phấn khởi, làm cho hoan hỷ thanh niên Bà-la-môn ấy đang ngồi xuống một bên.

4) Rồi thanh niên ấy, sau khi được Tôn giả Udàyi với
bài pháp thoại, trình bày, khích lệ, làm cho phấn
khởi, làm cho hoan hỷ, liền đi đến nữ Bà-la-môn
thuộc dòng họ Verahaccàni; sau khi đến, nói với nữ
Bà-la-môn thuộc dòng họ Verahaccàni:

-- Mong nữ Tôn giả biết cho, Sa-môn Udàyi thuyết pháp, sơ thiện, trung thiện, hậu thiện, với nghĩa, với

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4378

văn, và trình bày Phạm hạnh hoàn toàn viên mãn thanh tịnh.

5) -- Vậy này Thanh niên, hãy nhân danh ta, mời Sa- môn Udàyi ngày mai đến dùng cơm.

-- Thưa vâng, Tôn giả.

Thanh niên Bà-la-môn ấy vâng đáp nữ Bà-la-môn thuộc dòng họ Verahaccàni, đi đến Tôn giả Udàyi; sau khi đến thưa với Tôn giả Udàyi:

-- Tôn giả Udàyi, hãy nhận đạo sư phí của chúng tôi là buổi cơm ngày mai từ nữ Bà-la-môn thuộc dòng họ Verahaccàni.

Tôn giả Udàyi im lặng nhận lời.

6) Rồi Tôn giả Udàyi, sau khi đêm ấy đã mãn, vào
buổi sáng, đắp y, cầm y bát, đi đến nhà của nữ Bà-
la-môn thuộc dòng họ Verahaccàni; sau khi đi đến,
liền ngồi trên chỗ đã soạn sẵn.

7) Rồi nữ Bà-la-môn thuộc dòng họ Verahaccàni tự tay dâng cúng, hầu hạ Tôn giả Udàyi với các món ăn thượng vị, loại cứng và loại mềm.

8) Rồi nữ Bà-la-môn thuộc dòng họ Verahaccàni sau khi thấy Tôn giả Udàyi đã dùng cơm xong, tay đã rút

MƯỜI HAI DUYÊN                                   4379

lui khỏi bát, liền mang dép, ngồi trên chỗ ngồi cao, trùm đầu, và thưa với Tôn giả Udàyi:

-- Này Sa-môn, hãy thuyết pháp.

-- Này Chị, thời gian ấy sẽ đến.

Nói xong, Tôn giả Udàyi từ chỗ ngồi đứng dậy và ra đi.

9) Lần thứ hai, thanh niên Bà-la-môn ấy đi đến Tôn giả Udàyi; sau khi đến, nói lên với Tôn giả Udàyi những lời chào đón hỏi thăm, sau khi nói lên những lời chào đón hỏi thăm thân hữu rồi ngồi xuống một bên. Rồi Tôn giả Udàyi với lời pháp thoại trình bày, khích lệ, làm cho phấn khởi, làm cho hoan hỷ thanh niên Bà-la-môn đang ngồi xuống một bên.

10) Lần thứ hai, thanh niên Bà-la-môn ấy sau khi
được Tôn giả Udàyi với pháp thoại, trình bày, khích
lệ, làm cho phấn khởi, làm cho hoan hỷ, từ chỗ ngồi
đứng dậy, đi đến nữ Bà-la-môn thuộc dòng họ
Verahaccàni; sau khi đến nói với nữ Bà-la-môn
thuộc dòng họ Verahaccàni:

-- Nữ Tôn giả hãy biết, Sa-môn Udàyi thuyết pháp sơ thiện, trung thiện, hậu thiện, với nghĩa, với văn và

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4380

trình bày Phạm hạnh hoàn toàn viên mãn, thanh tịnh.

11) -- Như vậy, này Thanh niên Bà-la-môn, Ông nói
lời tán thán Sa-môn Udàyi. Nhưng Sa-môn Udàyi
khi được nói: "Này Sa-môn, hãy thuyết pháp", sau
khi trả lời: "Này Chị, thời ấy sẽ đến", từ chỗ ngồi
đứng dậy, và đi về tịnh xá.

12) -- Thưa nữ Tôn giả, vì rằng nữ Tôn giả đã đi dép,
ngồi trên chỗ cao, trùm đầu và nói: "Này Sa-môn,
hãy thuyết pháp", các bậc Tôn giả ấy cung kính
pháp, tôn trọng pháp.

13) -- Vậy, này Thanh niên Bà-la-môn, hãy nhân danh ta, ngày mai mời Sa-môn Udàyi đến dùng cơm.

-- Thưa vâng, nữ Tôn giả.

Thanh niên Bà-la-môn ấy vâng đáp nữ Bà-la-môn thuộc dòng họ Verahaccàni, đi đến Tôn giả Udàyi; sau khi đến, nói với Tôn giả Udàyi:

-- Tôn giả Udàyi, hãy chấp nhận đạo sư phí của chúng tôi là buổi cơm ngày mai từ nữ Bà-la-môn thuộc dòng họ Verahaccàni.

Tôn giả Udàyi im lặng nhận lời.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4381

14) Rồi Tôn giả Udàyi, sau khi đêm ấy đã mãn, vào
buổi sáng, đắp y, cầm y bát, đi đến nhà của nữ Bà-
la-môn thuộc dòng họ Verahaccàni; sau khi đến,
ngồi trên chỗ đã soạn sẵn.

15) Rồi nữ Bà-la-môn thuộc dòng họ Verahaccàni, tự tay dâng cúng, hầu hạ Tôn giả Udàyi với các món ăn thượng vị, loại cứng và loại mềm.

16) Rồi nữ Bà-la-môn thuộc dòng họ Verahaccàni,
sau khi thấy Tôn giả ăn xong, tay đã rút lui khỏi bát,
liền cởi dép, ngồi trên chỗ ngồi thấp, cởi khăn trùm
đầu, rồi thưa Tôn giả Udàyi:

-- Thưa Tôn giả, do cái gì hiện hữu, các bậc A-la- hán trình bày về lạc khổ? Do cái gì không hiện hữu, các bậc A-la-hán không trình bày lạc khổ?

17) -- Này Chị, do mắt hiện hữu, các bậc A-la-hán trình bày lạc khổ. Do mắt không hiện hữu, các bậc A-la-hán không trình bày lạc khổ...

... Do ý hiện hữu, các bậc A-la-hán trình bày lạc khổ. Do ý không hiện hữu, các bậc A-la-hán không trình bày lạc khổ.

18) Khi được nói vậy, nữ Bà-la-môn thuộc dòng họ Verahaccàni thưa với Tôn giả Udàyi:

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4382

-- Thật vi diệu thay, thưa Tôn giả! Thật vi diệu thay, thưa Tôn giả! Thưa Tôn giả, như người dựng đứng lại những gì bị quăng ngã xuống, phơi bày ra những gì bị che kín, đem đèn sáng vào trong bóng tối để những ai có mắt có thể thấy sắc. Cũng vậy, Chánh pháp đã được Tôn giả Udàyi dùng nhiều phương tiện trình bày, giải thích. Và nay, thưa Tôn giả Udàyi, con xin quy y Thế Tôn, quy y Pháp, quy y chúng Tỷ-kheo Tăng. Tôn giả Udàyi nhận con làm đệ tử cư sĩ, từ nay cho đến mạng chung, con xin trọn đời quy ngưỡng.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4383

537 Thọ - Do duyên gì bất thiện pháp sanh khởi - Kinh KITAGIRI – 70 Trung II, 291

KINH KITAGIRI (Kitagiri suttam) – Bài kinh số 70 – Trung II, 291

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn du hành ở Kasi cùng với đại chúng Tỷ-kheo. Ở đây, Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo:

– Này các Tỷ-kheo, Ta ăn, từ bỏ ăn ban đêm. Này các Tỷ-kheo, do ăn, từ bỏ ăn ban đêm Ta cảm thấy ít bệnh, ít não, khinh an, có sức lực và an trú.

- Này các Tỷ-kheo, hãy đến và ăn, từ bỏ ăn ban
đêm. Này các Tỷ-kheo, do ăn, từ bỏ ăn ban đêm, các
Ông sẽ cảm thấy ít bệnh, ít não, khinh an, có sức lực
và an trú.

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Rồi Thế Tôn

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4384

tiếp tục du hành ở Kasi và đến một thị trấn xứ Kasi
tên là Kitagiri. Rồi Thế Tôn ở tại Kitagiri, một thị
trấn xứ Kasi. Lúc bấy giờ Tỷ-kheo Assaji và
Punabbasuka đang ở Kitagiri. Rồi một số đông Tỷ-
kheo đi đến chỗ Tỷ-kheo Assaji và Tỷ-kheo
Punabbasuka, sau khi đến, nói với Tỷ-kheo Assaji và
Tỷ-kheo Punabbasuka như sau:

– Chư Hiền, Thế Tôn ăn, từ bỏ ăn ban đêm. Cả
chúng Tỷ-kheo cũng vậy. Do ăn, từ bỏ ăn ban đêm,
các vị ấy cảm thấy ít bệnh, ít não, khinh an, có sức
lực và an trú. Chư Hiền, hãy đến và ăn, từ bỏ ăn ban
đêm. Chư Hiền, do ăn, từ bỏ ăn ban đêm, chư Hiền
sẽ cảm thấy ít bệnh, ít não, khinh an, có sức lực và
an trú.

Được nói vậy, Tỷ-kheo Assaji và Tỷ-kheo Punabbasuka, nói với các Tỷ-kheo ấy:

– Chư Hiền, chúng tôi ăn chiều, ăn sáng, ăn ban ngày và ăn phi thời. Do chúng tôi ăn chiều, ăn sáng, ăn ban ngày và ăn phi thời, chúng tôi cảm thấy ít bệnh, ít não, khinh an, có sức lực và an trú. Sao chúng tôi lại bỏ hiện tại, chạy theo tương lai? Chúng tôi sẽ ăn chiều, ăn sáng, ăn ban ngày và ăn phi thời.

Vì các Tỷ-kheo ấy không thể làm cho Tỷ-kheo Assaji và Tỷ-kheo Punabbasuka chấp thuận, nên các

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4385

vị ấy đi đến chỗ Thế Tôn, sau khi đến đảnh lễ Thế Tôn, ngồi xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên, các Tỷ-kheo ấy bạch Thế Tôn:

– Ở đây, bạch Thế Tôn, chúng con đi đến chỗ
các Tỷ-kheo Assaji và Punabbasuka, sau khi đến
chúng con nói với Tỷ-kheo Assaji và Tỷ-kheo
Punabbasuka như sau: "Chư hiền, Thế Tôn ăn, từ bỏ
ăn ban đêm... (như trên)... có sức lực và an trú". Bạch
Thế Tôn, được nói vậy. Tỷ-kheo Assaji và Tỷ-kheo
Punabbasuka nói với chúng con như sau: "Chư Hiền,
chúng tôi ăn chiều, ăn sáng, ăn ban ngày và ăn phi
thời... (như trên)... chúng tôi sẽ ăn chiều, ăn sáng, ăn
ban ngày và ăn phi thời". Bạch Thế Tôn, vì chúng
con không thể làm cho Tỷ-kheo `Assaji và Tỷ-kheo
Punabbasuka chấp thuận, nên chúng con trình sự
việc này lên Thế Tôn.

Rồi Thế Tôn bảo một Tỷ-kheo:

– Này Tỷ-kheo, hãy đi và nhân danh Ta, bảo Tỷ- kheo Assaji và Tỷ-kheo Punabbasuka: "Bậc Đạo Sư cho gọi các Tôn giả".

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn, đến chỗ Tỷ-kheo Assaji và Tỷ-kheo Punabbasuka, sau khi đến, nói với

MƯỜI HAI DUYÊN                                        4386

Tỷ-kheo Assaji và Tỷ-kheo Punabbasuka:

– Bậc Đạo Sư cho gọi các Tôn giả.

– Thưa vâng, Hiền giả.

Tỷ-kheo Assaji và Tỷ-kheo Punabbasuka vâng
đáp Tỷ-kheo ấy, đi đến chỗ Thế Tôn, sau khi đến
đảnh lễ Thế Tôn và ngồi xuống một bên. Thế Tôn
nói với Tỷ-kheo Assaji và Tỷ-kheo Punabbasuka
đang ngồi một bên:

– Có thật chăng, này các Tỷ-kheo, một số đông Tỷ-kheo đến các Ông và nói như sau: "Chư Hiền, Thế Tôn ăn, từ bỏ ăn ban đêm, cả chúng Tỷ-kheo cũng vậy. Do ăn, từ bỏ ăn ban đêm, các vị ấy cảm thấy ít bệnh, ít não, khinh an, có sức lực và an trú. Chư Hiền, hãy đến và ăn, từ bỏ ăn ban đêm. Chư Hiền, do ăn, từ bỏ ăn ban đêm, chư Hiền sẽ cảm thấy ít bệnh, ít não, khinh an, có sức lực và an trú". Được nói vậy, này các Tỷ-kheo, các Ông nói với các Tỷ- kheo ấy như sau: "Chư Hiền, chúng tôi ăn chiều, ăn sáng, ăn ban ngày và ăn phi thời. Do ăn chiều, ăn sáng, ăn ban ngày và ăn phi thời, chúng tôi cảm thấy ít bệnh, ít não, khinh an, có sức lực và an trú. Sao chúng tôi lại bỏ hiện tại, chạy theo tương lai? Chúng tôi sẽ ăn chiều, ăn sáng, ăn ban ngày và ăn phi thời"?

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4387

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

– Này các Tỷ-kheo, các Ông có hiểu pháp Ta
dạy như sau: "Một cá nhân cảm thọ bất cứ cảm giác
nào, lạc, khổ, hay bất khổ bất lạc; đối với người ấy,
các pháp bất thiện được đoạn diệt, các thiện pháp
được tăng trưởng"?

– Thưa không, bạch Thế Tôn.

 Này các Tỷ-kheo, các Ông có hiểu pháp Ta dạy như sau:

 "Ở đây đối với một người, khi cảm thọ lạc
thọ như vậy, các bất thiện pháp được tăng
trưởng, các thiện pháp bị đoạn diệt.
 Ở đây đối với một người, khi cảm thọ lạc
thọ như vậy, các bất thiện pháp bị đoạn
diệt, các thiện pháp được tăng trưởng.
 Ở đây, đối với một người khi cảm thọ khổ
thọ như vậy, các bất thiện pháp được tăng
trưởng, các thiện pháp bị đoạn diệt.
 Ở đây, đối với một người, khi cảm thọ khổ
thọ như vậy, các bất thiện pháp bị đoạn
trừ, các thiện pháp được tăng trưởng.
 Ở đây, đối với một người, khi cảm thọ bất

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4388

khổ bất lạc thọ như vậy, các bất thiện pháp
được tăng trưởng, các thiện pháp bị đoạn
diệt.
 Ở đây, đối với một người, khi cảm thọ bất
khổ bất lạc thọ như vậy, các bất thiện pháp
bị đoạn diệt, các thiện pháp được tăng
trưởng"?
– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.
 Lành thay, này các Tỷ-kheo!

 Này các Tỷ-kheo, nếu sự việc này Ta không
biết, không thấy, không giác, không chứng,
không liễu giải với trí tuệ rằng: "Ở đây, đối
với một người, khi cảm thọ lạc thọ như vậy,
các bất thiện pháp được tăng trưởng, các
thiện pháp bị đoạn diệt", có thể chăng, này
các Tỷ-kheo, không biết như vậy, Ta lại nói:
"Hãy từ bỏ lạc thọ như vậy"? Và như vậy,
này các Tỷ-kheo, là xứng đáng đối với Ta
chăng?

– Thưa không, bạch Thế Tôn.

– Nhưng này các Tỷ-kheo, vì rằng sự việc này Ta biết, Ta thấy, Ta giác, Ta chứng, Ta liễu giải với trí tuệ rằng: "Ở đây, đối với một người, khi cảm thọ

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4389

lạc thọ như vậy, các bất thiện pháp được tăng trưởng, các thiện pháp bị đoạn diệt", do vậy Ta nói: "Hãy từ bỏ lạc thọ như vậy".

 Này các Tỷ-kheo, nếu sự việc này Ta không
biết, không thấy, không giác, không chứng,
không liễu giải với trí tuệ rằng: "Ở đây, đối
với một người, khi cảm thọ lạc thọ như vậy,
các bất thiện pháp bị đoạn diệt, các thiện
pháp được tăng trưởng", có thể chăng, này
các Tỷ-kheo, không biết như vậy, Ta lại nói:
"Hãy chứng và trú lạc thọ như vậy"? Và như
vậy, này các Tỷ-kheo, là xứng đáng đối với
Ta chăng?

– Thưa không, bạch Thế Tôn.

– Nhưng này các Tỷ-kheo, vì sự việc này Ta
biết, Ta thấy, Ta giác, Ta chứng, Ta liễu giải với trí
tuệ rằng: "Ở đây, đối với một người, khi cảm thọ lạc
thọ như vậy, các thiện pháp được tăng trưởng, các
bất thiện pháp bị đoạn diệt", do vậy Ta nói: "Hãy
chứng và trú lạc thọ như vậy".

 Này các Tỷ-kheo, nếu sự việc này Ta không
biết, không thấy, không giác, không chứng,
không liễu giải với trí tuệ rằng: "Ở đây, đối
với một người khi cảm giác khổ thọ...

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4390

... (như trên)...

 Này các Tỷ-kheo, nếu sự việc này Ta không
biết, không thấy, không giác, không chứng,
không liễu giải với trí tuệ rằng: "Ở đây, đối
với một người khi cảm giác bất khổ bất lạc
thọ như vậy, các bất thiện pháp được tăng
trưởng, các thiện pháp bị đoạn diệt", có thể
chăng, này các Tỷ-kheo, không biết như vậy,
Ta lại nói: "Hãy từ bỏ bất khổ bất lạc thọ
như vậy"? Và như vậy, này các Tỷ-kheo, là
xứng đáng đối với Ta chăng?

– Thưa không, bạch Thế Tôn.

– Nhưng này các Tỷ-kheo, vì rằng sự việc này Ta biết, Ta thấy, Ta giác, Ta chứng, Ta liễu giải với trí tuệ rằng: "Ở đây, đối với một người, khi cảm thọ bất khổ bất lạc thọ như vậy, các bất thiện pháp được tăng trưởng, các thiện pháp bị đoạn diệt", do vậy Ta nói: "Hãy từ bỏ bất khổ bất lạc thọ như vậy".

 Này các Tỷ-kheo, nếu sự việc này Ta không
biết, không thấy, không giác, không chứng,
không liễu giải với trí tuệ rằng: "Ở đây, đối
với một người, khi cảm thọ bất khổ bất lạc
thọ như vậy, các bất thiện pháp bị đoạn diệt,
các thiện pháp được tăng trưởng", có thể

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4391

chăng, này các Tỷ-kheo, không biết như vậy,
Ta lại nói: "Hãy chứng và trú bất khổ bất lạc
thọ như vậy"? Và như vậy, này các Tỷ-kheo
là xứng đáng đối với Ta chăng?

– Thưa không, bạch Thế Tôn.

– Nhưng này các Tỷ-kheo, vì rằng sự việc này
Ta biết, Ta thấy, Ta giác, Ta chứng, Ta liễu giải với
trí tuệ rằng: "Ở đây, đối với một người, khi cảm thọ
bất khổ bất lạc thọ như vậy, các thiện pháp được tăng
trưởng, các bất thiện pháp bị đoạn diệt", do vậy Ta
nói: "Hãy chứng và trú bất khổ bất lạc thọ như
vậy".

 Này các Tỷ-kheo, Ta không nói rằng đối với tất cả Tỷ-kheo, có sự việc cần phải làm, nhờ không phóng dật.

 Này các Tỷ-kheo, Ta không nói rằng đối với tất cả Tỷ-kheo không có sự việc cần phải làm, nhờ không phóng dật.

Này các Tỷ-kheo, đối với những Tỷ-kheo là bậc A-la-hán, các lậu hoặc đã đoạn tận, tu hành thành mãn, các việc nên làm đã làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã thành đạt được lý tưởng, đã tận trừ hữu kiết sử, chánh trí giải thoát; này các Tỷ-kheo, đối với

MƯỜI HAI DUYÊN                                       4392

những Tỷ-kheo như vậy, Ta nói rằng không có sự việc cần phải làm, nhờ không phóng dật. Vì sao vậy? Vì sự việc ấy đã được các vị này làm, nhờ không phóng dật. Các vị này không thể trở thành phóng dật.

Và này các Tỷ-kheo, đối với các Tỷ-kheo còn là các bậc hữu học, tâm chưa thành tựu, đang sống cần cầu sự vô thượng an ổn khỏi các triền ách; này các Tỷ-kheo, đối với những Tỷ-kheo như vậy, Ta nói rằng có sự việc cần phải làm, nhờ không phóng dật. Vì sao vậy? Dầu cho trong khi các bậc Tôn giả này thọ dụng các sàng tọa đúng pháp, thân cận các thiện hữu, chế ngự các căn, các vị ấy (cần phải) tự mình nhờ thượng trí chứng ngộ chứng đạt, và an trú ngay trong hiện tại mục đích vô thượng của Phạm hạnh, vì mục đích này, các Thiện gia nam tử chân chánh xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Do vậy, này các Tỷ-kheo, đối với những Tỷ-kheo này, vì thấy quả này của không phóng dật nên Ta nói có sự việc cần phải làm, nhờ không phóng dật.

 Này các Tỷ-kheo có bảy hạng người sống trong
đời này. Thế nào là bảy?
1. Bậc câu phần giải thoát,
2. Bậc tuệ giải thoát,
3. Bậc thân chứng,

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4393

4. Bậc kiến đáo,
5. Bậc tín giải thoát,
6. Bậc tùy pháp hành,
7. Bậc tùy tín hành.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là bậc Câu
Phần Giải Thoát?

– Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người, sau khi thân
đã chứng đắc các tịch tịnh giải thoát, vượt khỏi
các sắc pháp và vô sắc pháp, và sau khi đã thấy
với trí tuệ, các lậu hoặc của vị này được đoạn
trừ hoàn toàn. Vị này, này các Tỷ-kheo, được
gọi là hạng người câu phần giải thoát.

– Này các Tỷ-kheo, đối với Tỷ-kheo này, Ta nói
không có sự việc cần phải làm, nhờ không
phóng dật. Vì sao vậy? Vì sự việc ấy đã được
vị này làm, nhờ không phóng dật, vị ấy không
có thể trở thành phóng dật.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là bậc Tuệ Giải Thoát?

– Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người, sau khi thân không chứng đắc các tịch tịnh giải thoát, vượt khỏi các sắc pháp và vô sắc pháp, và sau khi đã

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4394

thấy với trí tuệ, các lậu hoặc của vị này được đoạn trừ hoàn toàn. Vị này như vậy được gọi là bậc tuệ giải thoát.

– Này các Tỷ-kheo, đối với Tỷ-kheo này, Ta nói
không có sự việc cần phải làm, nhờ không
phóng dật. Vì sao vậy? Vì sự việc ấy đã được
vị này làm, nhờ không phóng dật; vị ấy không
có thể trở thành phóng dật.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là bậc Thân Chứng?

– Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người sau khi thân
chứng đắc các tịch tịnh giải thoát, vượt khỏi các
sắc pháp và vô sắc pháp, và sau khi đã thấy với
trí tuệ, một số lậu hoặc của vị này được đoạn
trừ hoàn toàn. Vị này như vậy được gọi là bậc
thân chứng.

– Này các Tỷ-kheo, đối với Tỷ-kheo này, Ta nói
có sự việc cần phải làm, nhờ không phóng dật.
Vì sao vậy? Dầu cho trong khi Tôn giả này thọ
dụng các sàng tọa đúng pháp, thân cận các
thiện hữu, chế ngự các căn, vị này (cần phải) tự
mình với thượng trí, chứng ngộ, chứng đạt và
an trú ngay trong hiện tại mục đích vô thượng
của Phạm hạnh, vì mục đích này các Thiện gia

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4395

nam tử đã chơn chánh xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình.

 Do vậy, này các Tỷ-kheo, vì thấy quả này của
không phóng dật, nên đối với Tỷ-kheo này, Ta
nói có sự việc cần phải làm, nhờ không phóng
dật.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là bậc Kiến Đáo?

– Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người sau khi tự
thân không chứng đắc các tịch tịnh giải thoát,
vượt khỏi các sắc pháp và vô sắc pháp, và sau
khi đã thấy với trí tuệ, một số lậu hoặc của vị
này được đoạn trừ hoàn toàn; và các pháp do
Như Lai tuyên thuyết được vị này thấy một
cách hoàn toàn với trí tuệ và thực hành một
cách hoàn toàn. Này các Tỷ-kheo, vị này được
gọi là kiến đáo.

– Này các Tỷ-kheo, đối với Tỷ-kheo này, Ta nói
có sự việc cần phải làm, nhờ không phóng dật.
Vì sao vậy? Dầu cho trong khi Tôn giả này thọ
dụng các sàng tọa đúng pháp ... ... sống không
gia đình. Do vậy này các Tỷ-kheo, vì thấy quả
này của không phóng dật, nên đối với Tỷ-kheo
này, Ta nói có sự việc cần phải làm, nhờ không

MƯỜI HAI DUYÊN                                   4396

phóng dật.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hạng người Tín giải thoát?

– Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người, sau khi tự
thân chứng đắc các tịch tịnh giải thoát vượt
khỏi các sắc pháp và vô sắc pháp, và sau khi đã
thấy với trí tuệ, một số lậu hoặc của vị này được
đoạn trừ một cách hoàn toàn; và lòng tin của vị
này đối với Như Lai đã được xác định, phát
sanh từ căn để, an trú. Này các Tỷ kheo, vị này
được gọi là bậc tín giải thoát.

– Này các Tỷ-kheo, đối với Tỷ-kheo này, Ta nói
có sự việc cần phải làm, nhờ không phóng dật.
Vì sao vậy? Dầu cho trong khi Tôn giả này thọ
dụng các sàng tọa đúng pháp... ...sống không
gia đình. Do vậy, này các Tỷ-kheo, vì thấy quả
này của không phóng dật, nên đối với Tỷ-kheo
này, Ta nói có sự việc cần phải làm, nhờ không
phóng dật.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hạng người Tuỳ pháp hành?

– Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người sau khi tự thân không chứng đắc các tịch tịnh giải thoát,

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4397

vượt khỏi các sắc pháp và vô sắc pháp, và sau
khi đã thấy với trí tuệ, nhưng các lậu hoặc
không được đoạn trừ một cách hoàn toàn; và
các pháp do Như Lai tuyên thuyết (chỉ) được vị
này chấp nhận một cách vừa phải với trí tuệ,
dầu cho vị này có những pháp như là tín căn,
tấn căn, niệm căn, định căn, tuệ căn. Này các
Tỷ-kheo, vị này được gọi là người tùy pháp
hành.

– Này các Tỷ-kheo, đối với Tỷ-kheo này, Ta nói
có sự việc cần phải làm, nhờ không phóng dật.
Vì sao vậy? Dầu cho trong khi Tôn giả này thọ
dụng các sàng tọa đúng pháp... ... sống không
gia đình. Do vậy, này các Tỷ-kheo, vì thấy quả
này của không phóng dật, nên đối với Tỷ-kheo
này, Ta nói có sự việc cần phải làm, nhờ không
phóng dật.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là người Tuỳ tín hành?

– Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người sau khi tự
thân không chứng đắc có tịch tịnh giải thoát,
vượt khỏi các sắc pháp và vô sắc pháp, và sau
khi đã thấy với trí tuệ, nhưng các lậu hoặc
không được đoạn trừ. Nhưng nếu vị này có đủ

MƯỜI HAI DUYÊN                                  4398

lòng tin và lòng thương Như Lai, thời vị này sẽ
có những pháp như là tín căn, tấn căn, niệm
căn, định căn, tuệ căn. Này các Tỷ-kheo, vị này
được gọi là người tùy tín hành.

– Này các Tỷ-kheo, đối với Tỷ-kheo này, Ta nói
có sự việc cần phải làm, nhờ không phóng dật.
Vì sao vậy? Dầu cho trong khi Tôn giả này thọ
dụng các sàng tọa đúng pháp, thân cận các
thiện hữu, chế ngự các căn, nhưng vị này (cần
phải) tự mình với thượng trí, chứng ngộ, chứng
đạt và an trú ngay trong hiện tại mục đích vô
thượng của Phạm hạnh, vì mục đích này các
Thiện gia nam tử chơn chánh xuất gia, từ bỏ
gia đình, sống không gia đình. Do vậy, này các
Tỷ-kheo, vì thấy quả này của phóng dật, nên
đối với Tỷ-kheo này, Ta nói có sự việc cần phải
làm, nhờ không phóng dật.

 Này các Tỷ-kheo, Ta không nói rằng trí tuệ
được hoàn thành lập tức. Nhưng này các Tỷ-
kheo, trí tuệ được hoàn thành nhờ học từ từ,
hành từ từ, thực tập từ từ.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là trí tuệ được hoàn thành nhờ học từ từ, hành từ từ, thực tập từ từ?

MƯỜI HAI DUYÊN                                   4399

Ở đây, này các Tỷ-kheo:
 một vị có lòng tin đi đến gần;
 sau khi đến gần, vị ấy tỏ sự kính lễ;
 sau khi tỏ sự kính lễ, vị ấy lóng tai;
 sau khi lóng tai, vị ấy nghe pháp;
 sau khi nghe pháp, vị ấy thọ trì pháp,
 vị ấy suy tư ý nghĩa các pháp được thọ trì;
 sau khi suy tư => ý nghĩa các pháp được
chấp thuận;
 sau khi các pháp được chấp thuận => ước
muốn sanh khởi;
 sau khi ước muốn sanh khởi => vị ấy nỗ lực;
 sau khi nỗ lực => vị ấy cân nhắc;
 sau khi cân nhắc => vị ấy tinh cần.
 Do tinh cần, vị ấy tự thân chứng được sự thật
tối thượng, và với trí tuệ thể nhập sự thật ấy,
vị ấy thấy.

Nhưng này các Tỷ-kheo:
 Nếu không có lòng tin ấy, thời này các Tỷ-
kheo, không có sự đến gần ấy, thời này các
Tỷ-kheo, không có tỏ sự kính lễ ấy, thời này
các Tỷ-kheo, không có sự lóng tai ấy, thời

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4400

này các Tỷ-kheo, không có sự nghe pháp ấy,
thời này Tỷ-kheo, không có sự thọ trì pháp
ấy, thời này các Tỷ-kheo, không có sự suy tư
ý nghĩa ấy, thời này các Tỷ-kheo, không có
sự chấp thuận pháp ấy, thời này các Tỷ-kheo,
không có sự ước muốn ấy, thời này các Tỷ-
kheo, không có sự nỗ lực ấy, thời này các Tỷ-
kheo, không có sự cân nhắc ấy, thời này các
Tỷ-kheo không có sự tinh cần ấy.
 Này các Tỷ kheo, ở đây, các Ông đã đi vào
phi đạo. Này các Tỷ-kheo, ở đây, các Ông đã
đi vào tà đạo. Thật là quá xa, này các Tỷ-
kheo, các kẻ ngu này đã đi ra ngoài pháp luật
này.

 Này các Tỷ-kheo, có sự thuyết trình gồm có bốn
phần (Catuppadam = Bốn cú) chính nhờ thuyết
trình này người có trí, không bao lâu, nhờ tuệ biết
được ý nghĩa. Ta sẽ đọc sự thuyết trình ấy lên cho
các Ông, này các Tỷ-kheo, các Ông nhờ Ta mà sẽ
hiểu thuyết trình ấy.

– Bạch Thế Tôn, chúng con là ai có thể biết được pháp?

– Này các Tỷ-kheo, cho đến một bậc Đạo sư sống quá trọng vọng tài vật, là vị thừa tự tài vật, và

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4401

sống liên hệ với tài vật, thời sự mua may bán đắt này không xảy ra: "Chúng tôi sẽ làm việc này như vậy, và như vậy chúng tôi sẽ không làm việc này như vậy", huống nữa là Như Lai, này các Tỷ-kheo, là vị sống hoàn toàn không liên hệ với các tài vật.

 Này các Tỷ-kheo, đối với một đệ tử, có lòng tin
giáo pháp bậc Đạo sư và sống thể nhập giáo
pháp ấy, thời tùy pháp (anudhamma) được
khởi lên: "Bậc Đạo sư là Thế Tôn, đệ tử là tôi.
Thế Tôn biết, tôi không biết".
 Này các Tỷ-kheo, đến với một đệ tử, có lòng tin
giáo pháp bậc Đạo sư và sống thể nhập giáo
pháp ấy, thời giáo pháp bậc Đạo sư được hưng
thịnh được nhiều sinh lực.
 Này các Tỷ-kheo, đối với đệ tử có lòng tin giáo
pháp bậc Đạo Sư và sống thể nhập giáo pháp
ấy, thời tùy pháp này được khởi lên: "Dầu chỉ
còn da, gân và xương, dầu thịt và máu trên
thân bị khô héo, mong rằng sẽ có tinh tấn lực
để chứng đắc những gì chưa chứng đắc, nhờ
trượng phu nhẫn nại, nhờ trượng phu tinh
tấn, nhờ trượng phu cần dõng".
 Này các Tỷ-kheo, đối với một đệ tử có lòng tin
giáo pháp bậc Đạo sư và sống thể nhập giáo
pháp ấy, vị ấy sẽ chứng được một trong hai quả

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4402

như sau: Chánh trí ngay trong hiện tại, và nếu có dư y, chứng quả Bất hoàn.

Thế Tôn thuyết như vậy. Các Tỷ-kheo ấy hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   4403

538 Thọ - Do duyên thân cây mà bóng cây hiện ra - Kinh VAPPA – Tăng II, 196

VAPPA – Tăng II, 196

1. Một thời, Thế Tôn ở giữa dân chúng Sakka, tại
Kapilavatthu khu vườn Nigrodha. Rồi thích tử
Vappa, đệ tử của Nigantha đi đến Tôn giả
Mahàmoggalàna; sau khi đến, đảnh lễ Tôn giả
Mahàmoggalàna rồi ngồi xuống một bên, Tôn giả
Mahàmoggallàna nói với thích tử Vappa, đệ tử của
Nigantha đang ngồi một bên:

- Ở đây, này Vappa, có thể có người với thân chế
ngự, với lời chế ngự, với ý chế ngự, vô minh được
viễn ly, minh được sanh khởi. Ông có thấy người ấy,
do một nhân duyên nào, các lậu hoặc khiến họ cảm
thọ đau khổ có thể khởi lên cho người ấy trong
tương lai?

- Thưa Tôn giả, con có thể thấy trường hợp ấy. Ở đây
thưa Tôn giả, do ác nghiệp tạo ra về trước chưa đưa
đến quả dị thục, do một nhân duyên ấy, các lậu hoặc
khiến họ cảm thọ đau khổ có thể khởi lên cho người
ấy trong tương lai.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4404

Và câu chuyện này giữa Tôn giả Mahàmoggallàna và Thích tử Vappa, đệ tử của Niganthà bị bỏ dở.

2. Rồi Thế Tôn vào buổi chiều từ Thiền Tịnh đứng
dậy đi đến hội trường; sau khi đến, ngồi xuống trên
chỗ đã soạn sẵn. Ngồi xuống, Thế Tôn nói với Tôn
giả Mahàmoggallàna:

- Này Mahàmoggallàna, câu chuyện gì được nói đến, khi các Ông ngồi tụ họp ở đây? Và câu chuyện giữa các Ông chưa được nói xong?

- Ở đây, bạch Thế Tôn, con nói với Thích tử Vappa,
đệ tử của Nigantha: "Ở đây, này Vappa, có thể có
người với thân chế ngự, với lời chế ngự, với ý chế
ngự, vô minh được viễn ly, minh được sanh khởi.
Ông có thấy người ấy, do một nhân duyên nào, các
lậu hoặc khiến họ cảm thọ đau khổ có thể khởi lên
cho người ấy trong tương lai?" Bạch Thế Tôn, khi
người nói như vậy, Thích tử Vappa, đệ tử của
Nigantha nói với con như sau: "Thưa Tôn giả, con có
thể thấy trường hợp ấy. Ở đây thưa Tôn giả, do ác
nghiệp tạo ra về trước chưa đưa đến quả dị thục, do
một nhân duyên ấy, các lậu hoặc khiến họ cảm thọ
đau khổ có thể khởi lên cho người ấy trong tương
lai!". Bạch Thế Tôn, ở đây là câu chuyện giữa Thích
Tử Vappa, đệ tử của Nigantha và chúng con, câu
chuyện bị bỏ dở khi Thế Tôn đến!

MƯỜI HAI DUYÊN                                   4405

3. Rồi Thế Tôn nói với Thích tử Vappa, đệ tử của Nigantha:

- Này Vappa, nếu Ông có thể chấp nhận điều Ông có thể chấp nhận, và có thể bác bỏ điều đáng được bác bỏ, và trong trường hợp Ông không có thể biết được ý nghĩa lời nói của Ta, nếu Ông hỏi ta thêm về vấn đề ấy: "Bạch Thế Tôn, lời nói này, ý nghĩa là gì?", thời có thể có cuộc nói chuyện giữa chúng ta.

- Bạch Thế Tôn, con có thể chấp nhận điều con có
thể chấp nhận, và có thể bác bỏ điều đáng được bác
bỏ, và trong trường hợp con không có thể biết được
ý nghĩa lời nói của Thế Tôn, con sẽ hỏi Thế Tôn thêm
về vấn đề ấy: "Bạch Thế Tôn, lời nói này, ý nghĩa là
gì?", mong rằng ở đây có cuộc nói chuyện giữa
chúng ta.

4.- Ý Ông nghĩ thế nào, này Vappa? Nếu do nhân
duyên thân khởi động, các lậu hoặc tàn hại, nhiệt não
khởi lên; với người chế ngự được thân khởi động,
như vậy, các lậu hoặc tàn hại, nhiệt não ấy không có
nơi người ấy nữa. Người ấy không làm nghiệp mới,
còn hành động trước của người ấy, do cảm xúc
thường xuyên được chấm dứt; con đường đưa đến
sự héo mòn các phiền não là thiết thực hiện tại,
không có thời gian, đến để mà thấy, có khả năng
hướng thượng, được người trí tự mình giác hiểu.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4406

Này Vappa, Ông có thấy trường hợp ấy, do nhân duyên này, các lậu hoặc khiến cảm thọ khổ đau có thể khởi lên cho người ấy trong tương lai không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn!

5. - Ý Ông nghĩ thế nào, này Vappa? Nếu do nhân
duyên lời khởi động, các lậu hoặc tàn hại, nhiệt não
khởi lên; với người chế ngự được lời khởi động, như
vậy, các lậu hoặc tàn hại, nhiệt não ấy không có nơi
người ấy nữa. Người ấy không làm nghiệp mới, còn
hành động trước của người ấy, do cảm xúc thường
xuyên được chấm dứt; con đường đưa đến sự héo
mòn các phiền não là thiết thực hiện tại, không có
thời gian, đến để mà thấy, có khả năng hướng
thượng, được người trí tự mình giác hiểu.

Này Vappa, Ông có thấy trường hợp ấy, do nhân duyên này, các lậu hoặc khiến cảm thọ khổ đau có thể khởi lên cho người ấy trong tương lai không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

6.- Ý Ông nghĩ thế nào, này Vappa? Nếu do nhân duyên ý khởi động, các lậu hoặc tàn hại, nhiệt não khởi lên; với người chế ngự được ý khởi động, như vậy, các lậu hoặc tàn hại, nhiệt não ấy không có nơi người ấy nữa. Người ấy không làm nghiệp mới, còn

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4407

hành động trước của người ấy, do cảm xúc thường
xuyên được chấm dứt; con đường đưa đến sự héo
mòn các phiền não là thiết thực hiện tại, không có
thời gian, đến để mà thấy, có khả năng hướng
thượng, được người trí tự mình giác hiểu.

Này Vappa, Ông có thấy trường hợp ấy, do nhân duyên này, các lậu hoặc khiến cảm thọ khổ đau có thể khởi lên cho người ấy trong tương lai không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn!

7.- Ý Ông nghĩ thế nào, này Vappa? Đối với các lậu
hoặc tàn hại, nhiệt não ấy do duyên vô minh khởi lên,
vô minh được ly tham, minh được khởi lên, như vậy,
các lậu hoặc tàn hại, nhiệt não ấy không có với người
ấy nữa. Người ấy không làm nghiệp mới, còn hành
động trước của người ấy, do cảm xúc thường xuyên
được chấm dứt; con đường đưa đến sự héo mòn
các phiền não là thiết thực hiện tại, không có thời
gian, đến để mà thấy, có khả năng hướng thượng,
được người trí tự mình giác hiểu.

Này Vappa, Ông có thấy trường hợp ấy, do nhân duyên này, các lậu hoặc khiến cảm thọ khổ đau có thể khởi lên cho người ấy trong tương lai không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn!

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4408

8.- Như vậy, này Vappa, với vị Tỷ-kheo có tâm được chơn chánh giải thoát, sáu an trú thường hằng được chứng đắc. Vị ấy, khi mắt thấy sắc, không có ý đẹp, không có phật ý, trú xả, chánh niệm tỉnh giác. Khi tai nghe tiếng…, khi mũi ngửi hương… khi lưỡi nếm vị… khi thân cảm xúc … khi ý thức tri pháp, không có ý đẹp, không có phật ý, trú xả, chánh niệm tỉnh giác. Khi vị ấy cảm giác một cảm thọ tận cùng của thân, vị ấy quán tri: "Ta cảm giác một cảm thọ tận cùng của thân". Khi vị ấy cảm giác một cảm thọ tận cùng của sinh mạng, vị ấy quán tri: "Ta cảm giác một cảm thọ tận cùng của sinh mạng". Vị ấy quán tri: "Sau khi thân hoại mạng chung, ở đây tất cả các cảm thọ không còn có hỷ lạc, sẽ trở thành vắng lạnh".

9. Ví như, này Vappa, duyên một thân cây, bóng cây hiện ra. Rồi có người đến cầm các cuốc và cái giỏ, chặt thân cây ấy ở nơi rễ. Sau khi chặt ở nơi rễ, người ấy đào cái mương. Sau khi đào cái mương, người ấy nhổ lên các rễ lớn cho đến các rễ con và rễ phụ. Rồi người ấy chặt cây ấy thành từng khúc, người ấy bửa. Sau khi bửa, người ấy chẻ thành từng miếng nhỏ. Sau khi chẻ thành từng miếng nhỏ, người ấy phơi giữa gió và nắng, người ấy lấy lửa đốt. Sau khi lấy lửa đốt, người ấy vun thành đống tro. Sau khi người ấy vun thành đống tro, người ấy sàng tro giữa gió lớn, hay để tro ấy vào dòng nước mạnh cho nước

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4409

cuốn đi. Như vậy, này Vappa, do duyên thân cây nên
có bóng cây. Bóng cây ấy, rễ bị chấm dứt, làm thành
như thân cây tala, làm cho không thể tái sanh trong
tương lai, không thể sống lại được.

Cũng vậy, này Vappa, vị Tỷ-kheo có tâm được chơn chánh giải thoát, sáu an trú thường hằng được chứng đắc. Vị ấy, khi mắt thấy sắc, không có ý đẹp, không có phật ý, trú xả, chánh niệm tỉnh giác. Khi tai nghe tiếng…, khi mũi ngửi hương… khi lưỡi nếm vị… khi thân cảm xúc … khi ý thức tri pháp, không có ý đẹp, không có phật ý, trú xả, chánh niệm tỉnh giác. Khi vị ấy cảm giác một cảm thọ tận cùng của thân, vị ấy biết: "Ta cảm giác một cảm thọ tận cùng của thân". Khi vị ấy cảm giác một cảm thọ tận cùng của sinh mạng, vị ấy biết: "Ta cảm giác một cảm thọ tận cùng của sinh mạng". Vị ấy biết: "Sau khi thân hoại mạng chung, ở đây tất cả các cảm thọ không còn hỷ lạc, sẽ trở thành vắng lạnh".

10. Khi được nói như vậy, Thích tử Vappa, đệ tử của Nigantha bạch Thế Tôn:

- Ví như, bạch Thế Tôn, một người mong ước được tài sản, lo nuôi dưỡng tài sản của mình, nhưng không được tăng trưởng gì, trái lại chỉ được mệt nhọc và dự phần vào phiền muộn. Cũng vậy, bạch Thế Tôn, con cầu mong được lợi ích khi con hầu hạ kẻ ngu

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4410

Nigantha này. Con đã không được lợi ích gì, trái lại
con chỉ được mệt nhọc và dự phần vào phiền muộn.
Bắt đầu từ hôm này, bạch Thế Tôn, với lòng tin gì
con đã có với kẻ ngu Nigantha, con sẽ sàng lòng tin
ấy giữa gió lớn, hay để lòng tin ấy vào dòng nước
lạnh cho nước cuốn đi.

- Thật vi diệu thay, bạch Thế Tôn, mong Thế Tôn nhận con làm đệ tử cư sĩ, từ nay cho đến mạng chung, con trọn đời quy ngưỡng!

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4411

539 Thọ - Do duyên xúc được cảm giác là lạc, nên lạc thọ sanh - Kinh Căn Bản Của Xúc– Tương IV, 347

Căn Bản Của Xúc – Tương IV, 347

1-2) ...

3) -- Này các Tỷ-kheo, có ba thọ này do xúc sanh, lấy xúc làm căn bản, lấy xúc làm nhân duyên, lấy xúc làm trợ duyên.

4) Thế nào là ba? Lạc thọ, khổ thọ, bất khổ bất lạc thọ.

5) Do xúc được cảm thọ là lạc, này các Tỷ-kheo, lạc
thọ sanh. Do sự đoạn diệt của xúc ấy được cảm thọ
là lạc, lạc thọ ấy khởi lên do duyên xúc tương ứng
được cảm thọ là lạc, lạc thọ ấy đoạn diệt, được tịnh
chỉ.

6) Do xúc được cảm thọ là khổ, này các Tỷ-kheo,
khổ thọ sanh. Do sự đoạn diệt của xúc ấy được cảm
thọ là khổ, khổ thọ ấy khởi lên do duyên xúc tương
ứng được cảm thọ là khổ, khổ thọ ấy đoạn diệt, được
tịnh chỉ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4412

7) Do xúc được cảm thọ là bất khổ bất lạc, này các
Tỷ-kheo, bất khổ bất lạc thọ sanh. Do sự đoạn diệt
của xúc ấy được cảm thọ là bất khổ bất lạc, bất khổ
bất lạc ấy khởi lên do duyên xúc tương ứng được cảm
thọ là bất khổ bất lạc, bất khổ bất lạc thọ ấy đoạn
diệt, được tịnh chỉ.

8) Ví như, này các Tỷ-kheo, hai khúc gỗ cọ xát
nhau, đem đến gần nhau, nên sức nóng sanh ra, lửa
được hiện hữu. Khi hai khúc gỗ ấy bị phân ly tuyệt
duyên, thời sức nóng khởi lên do duyên ấy được
đoạn diệt, được tịnh chỉ.

9) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, ba thọ này do xúc
sanh, lấy xúc làm căn bản, lấy xúc làm nhân duyên,
lấy xúc làm trợ duyên, do duyên xúc tương ứng, các
thọ tương ứng, tương ứng, khởi lên. Do sự đoạn diệt
của xúc tương ứng, tương ứng các thọ tương ứng,
tương ứng được đoạn diệt.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   4413

540 Thọ - Do ngoại giới sai biệt nên Tưởng, Tư, Xúc, Thọ sai biệt sanh khởi - Kinh Giới – Tương II, 251

Giới – Tương II, 251

1) Trú ở Sàvatthi.

2) Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng cho các Ông về giới sai biệt. Hãy nghe và suy nghiệm kỹ, Ta sẽ giảng...

3) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là giới sai biệt?

Sắc giới, thanh giới, hương giới, vị giới, xúc giới, pháp giới.

4) Này các Tỷ-kheo, đây gọi là giới sai biệt.

Tưởng – Tương II, 251

1) Ở Sàvatthi.

2) Này các Tỷ-kheo,

- Do duyên giới sai biệt, tưởng sai biệt sanh khởi.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4414

- Do duyên tưởng sai biệt, tư duy sai biệt sanh
khởi.
- Do duyên tư duy sai biệt, dục sai biệt sanh
khởi.
- Do duyên dục sai biệt, nhiệt tình sai biệt sanh
khởi.
- Do duyên nhiệt tình sai biệt, tầm cầu sai biệt
sanh khởi.

3) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là giới sai biệt?

Sắc giới, thanh giới, hương giới, vị giới, xúc giới, pháp giới. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là giới sai biệt.

4) Và như thế nào, này các Tỷ-kheo, do duyên giới sai biệt, tưởng sai biệt sanh khởi; do duyên tưởng sai biệt, tư duy sai biệt sanh khởi; do duyên tư duy sai biệt, dục sai biệt sanh khởi; do duyên dục sai biệt, nhiệt tình sai biệt sanh khởi; do duyên nhiệt tình sai biệt, tầm cầu sai biệt sanh khởi?

5-9) Này các Tỷ-kheo, do duyên sắc giới, sắc tưởng
sanh khởi. Do duyên sắc tưởng, sắc tư duy sanh khởi.
Do duyên sắc tư duy, sắc dục sanh khởi. Do duyên
sắc dục, sắc nhiệt tình sanh khởi. Do duyên sắc nhiệt
tình, sắc tầm cầu sanh khởi...

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4415

10) Này các Tỷ-kheo, do duyên pháp giới, pháp tưởng sanh khởi. Do duyên pháp tưởng, pháp tư duy sanh khởi. Do duyên pháp tư duy, pháp dục sanh khởi. Do duyên pháp dục, pháp nhiệt tình sanh khởi. Do duyên pháp nhiệt tình, pháp tầm cầu sanh khởi.

11) Như vậy, này các Tỷ-kheo, do duyên giới sai biệt, tưởng sai biệt sanh khởi. Do duyên tưởng sai biệt, tư duy sai biệt sanh khởi. Do duyên tư duy sai biệt, dục sai biệt sanh khởi. Do duyên dục sai biệt, nhiệt tình sai biệt sanh khởi. Do duyên nhiệt tình sai biệt, tầm cầu sai biệt sanh khởi.

Và Không Phải Như Vậy – Tương II, 253

1) Trú ở Sàvatthi.

2) Này các Tỷ-kheo,

- Do duyên giới sai biệt, tưởng sai biệt sanh khởi.
- Do duyên tưởng sai biệt, tư duy sai biệt sanh
khởi.
- Do duyên tư duy sai biệt, dục sai biệt sanh
khởi.
- Do duyên dục sai biệt, nhiệt tình sai biệt sanh
khởi.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4416

- Do duyên nhiệt tình sai biệt, tầm cầu sai biệt sanh khởi.

3) Không phải do duyên tầm cầu sai biệt, nhiệt tình
sai biệt sanh khởi. Không phải do duyên nhiệt tình
sai biệt, dục sai biệt sanh khởi. Không phải do duyên
dục sai biệt, tư duy sai biệt sanh khởi. Không phải do
duyên tư duy sai biệt, tưởng sai biệt sanh khởi.
Không phải do duyên tưởng sai biệt, giới sai biệt
sanh khởi.

4-9) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là giới sai biệt?

Sắc giới, thanh giới, hương giới, vị giới, xúc giới, pháp giới. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là giới sai biệt.

10) Và này các Tỷ-kheo, như thế nào do duyên giới sai biệt, tưởng sai biệt sanh khởi? Do duyên tưởng sai biệt... tầm cầu sai biệt sanh khởi? Không phải do duyên tầm cầu sai biệt, nhiệt tình sai biệt sanh khởi. Không phải do duyên nhiệt tình sai biệt, dục sai biệt sanh khởi. Không phải do duyên dục sai biệt, tư duy sai biệt sanh khởi. Không phải do duyên tư duy sai biệt, tưởng sai biệt sanh khởi. Không phải do duyên tưởng sai biệt, giới sai biệt sanh khởi.

11) Này các Tỷ-kheo, do duyên sắc giới, sắc tưởng sanh khởi. Do duyên sắc tưởng, sắc tư duy sanh

MƯỜI HAI DUYÊN                                       4417

khởi. Do duyên sắc tư duy, sắc dục sanh khởi. Do duyên sắc dục, sắc nhiệt tình sanh khởi. Do duyên sắc nhiệt tình, sắc tầm cầu sanh khởi.

Không phải do duyên sắc tầm cầu, sắc nhiệt tình
sanh khởi. Không phải do duyên sắc nhiệt tình, sắc
dục sanh khởi. Không phải do duyên sắc dục, sắc tư
duy sanh khởi. Không phải do duyên sắc tư duy, sắc
tưởng sanh khởi. Không phải do duyên sắc tưởng,
sắc giới sanh khởi.

12) Do duyên thanh giới...

13) Do duyên hương giới...

14) Do duyên vị giới...

15) Do duyên xúc giới...

16) Do duyên pháp giới, pháp tưởng sanh khởi. Do
duyên pháp tưởng, pháp tư duy sanh khởi. Do duyên
pháp tư duy, pháp dục sanh khởi. Do duyên pháp
dục, pháp nhiệt tình sanh khởi. Do duyên pháp nhiệt
tình, pháp tầm cầu sanh khởi. Không phải do
duyên pháp tầm cầu, pháp nhiệt tình sanh khởi.
Không phải do duyên pháp nhiệt tình, pháp dục sanh
khởi. Không phải do duyên pháp dục, pháp tư duy
sanh khởi. Không phải do duyên pháp tư duy, pháp

MƯỜI HAI DUYÊN                                   4418

tưởng sanh khởi. Không phải do duyên pháp tưởng, pháp giới sanh khởi.

17) Như vậy, này các Tỷ-kheo, do duyên giới sai biệt, tưởng sai biệt sanh khởi... Do duyên nhiệt tình sai biệt, tầm cầu sai biệt sanh khởi. Không phải do duyên tầm cầu sai biệt, nhiệt tình sai biệt sanh khởi. Không phải do duyên nhiệt tình sai biệt, dục sai biệt sanh khởi. Không phải do duyên dục sai biệt, tư duy sai biệt sanh khởi. Không phải do duyên tư duy sai biệt, tưởng sai biệt sanh khởi. Không phải do duyên tưởng sai biệt, giới sai biệt sanh khởi.

Xúc – Tương II, 255

1) Trú ở Sàvatthi.

2) Này các Tỷ-kheo,

- Do duyên giới sai biệt, tưởng sai biệt sanh
khởi.
- Do duyên tưởng sai biệt, tư duy sai biệt sanh
khởi.
- Do duyên tư duy sai biệt, xúc sai biệt sanh
khởi.
- Do duyên xúc sai biệt, thọ sai biệt sanh khởi.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4419

- Do duyên thọ sai biệt, dục sai biệt sanh khởi.
- Do duyên dục sai biệt, nhiệt tình sai biệt sanh
khởi.
- Do duyên nhiệt tình sai biệt, tầm cầu sai biệt
sanh khởi.
- Do duyên tầm cầu sai biệt, sở đắc sai biệt sanh
khởi.

3) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là giới sai biệt?

Sắc giới, thanh giới, hương giới, vị giới, xúc giới, pháp giới. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là giới sai biệt.

4) Như thế nào, này các Tỷ-kheo, do duyên giới sai biệt, tưởng sai biệt sanh khởi? Do duyên tưởng sai biệt... sở đắc sai biệt sanh khởi?

5) Này các Tỷ-kheo,

- Do duyên sắc giới, sắc tưởng sanh khởi.
- Do duyên sắc tưởng, sắc tư duy sanh khởi.
- Do duyên sắc tư duy, sắc xúc sanh khởi.
- Do duyên sắc xúc, thọ do sắc xúc sanh sanh
khởi.
- Do duyên thọ do sắc xúc sanh, sắc dục sanh
khởi.
- Do duyên sắc dục, sắc nhiệt tình sanh khởi.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4420

- Do duyên sắc nhiệt tình, sắc tầm cầu sanh khởi. - Do duyên sắc tầm cầu, sắc sở đắc sanh khởi.

6) Do duyên thanh giới...

7) Do duyên hương giới...

8) Do duyên vị giới...

9) Do duyên xúc giới...

10)

-   Do duyên pháp giới, pháp tưởng sanh khởi.
-   Do duyên pháp tưởng, pháp tư duy sanh khởi.
-   Do duyên pháp tư duy, pháp xúc sanh khởi.
-   Do duyên pháp xúc, thọ do pháp xúc sanh sanh
khởi.
-   Do duyên thọ do pháp xúc sanh, pháp dục sanh
khởi.
-   Do duyên pháp dục, pháp nhiệt tình sanh khởi.
-   Do duyên pháp nhiệt tình, pháp tầm cầu sanh
khởi.
-   Do duyên pháp tầm cầu, pháp sở đắc sanh khởi.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   4421

11) Như vậy, này các Tỷ-kheo, do duyên giới sai biệt, tưởng sai biệt sanh khởi... Do duyên tầm cầu sai biệt, sở đắc sai biệt sanh khởi.

Xúc – Tương II, 257

1) Trú ở Sàvatthi.

2) Này các Tỷ-kheo,

- Do duyên giới sai biệt, tưởng sai biệt sanh
khởi.
- Do duyên tưởng sai biệt, tư duy sai biệt sanh
khởi
- Do duyên tư duy sai biệt, xúc sai biệt sanh
khởi.
- Do duyên xúc sai biệt, thọ sai biệt sanh khởi.
- Do duyên thọ sai biệt, dục sai biệt sanh khởi.
- Do duyên dục sai biệt, nhiệt tình sai biệt sanh
khởi.
- Do duyên nhiệt tình sai biệt, tầm cầu sai biệt
sanh khởi.
- Do duyên tầm cầu sai biệt, sở đắc sai biệt sanh
khởi.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4422

- Không phải do duyên sở đắc sai biệt, tầm cầu
sai biệt sanh khởi.
- Không phải do duyên tầm cầu sai biệt, nhiệt
tình sai biệt sanh khởi.
- Không phải do duyên nhiệt tính sai biệt, dục sai
biệt sanh khởi.
- Không phải do duyên dục sai biệt, thọ sai biệt
sanh khởi.
- Không phải do duyên thọ sai biệt, xúc sai biệt
sanh khởi.
- Không phải do duyên xúc sai biệt, tư duy sai
biệt sanh khởi.
- Không phải do duyên tư duy sai biệt, tưởng sai
biệt sanh khởi.
- Không phải do duyên tưởng sai biệt, giới sai
biệt sanh khởi.

3) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là giới sai biệt?

Sắc giới, thanh giới, hương giới, vị giới, xúc giới, pháp giới. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là giới sai biệt.

4) Và như thế nào, này các Tỷ-kheo, do duyên giới sai biệt, tưởng sai biệt sanh khởi, do duyên tưởng sai biệt, tư duy sai biệt sanh khởi... xúc... thọ... dục... nhiệt tình... tầm cầu... sở đắc... Không phải do duyên sở đắc sai biệt, tầm cầu sai biệt sanh khởi. Không

MƯỜI HAI DUYÊN                                       4423

phải do duyên tầm cầu sai biệt, nhiệt tình sai biệt sanh khởi... dục... thọ... xúc... Không phải do duyên tư duy sai biệt, tưởng sai biệt sanh khởi. Không phải do duyên tưởng sai biệt, giới sai biệt sanh khởi?

5) Này các Tỷ-kheo,

-   Do duyên sắc giới, sắc tưởng sanh khởi.
-   Do duyên sắc tưởng, sắc tư duy sanh khởi.
-   Do duyên sắc tư duy, sắc xúc sanh khởi.
-   Do duyên sắc xúc, thọ do sắc xúc sanh sanh
khởi.
-   Do duyên thọ do sắc xúc sanh, sắc dục sanh
khởi.
-   Do duyên sắc dục, sắc nhiệt tình sanh khởi.
-   Do duyên sắc nhiệt tình, sắc tầm cầu sanh khởi.
-   Do duyên sắc tầm cầu, sắc sở đắc sanh khởi.

6) Do duyên thanh giới...

7) Do duyên hương giới...

8) Do duyên vị giới...

9) Do duyên xúc giới...

10) Do duyên pháp giới, pháp tưởng sanh khởi. Do duyên pháp tưởng... pháp tầm cầu sanh khởi. Do

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4424

duyên pháp tầm cầu, pháp sở đắc sanh khởi. Không phải do duyên pháp sở đắc, pháp tầm cầu sanh khởi.

-   Do duyên pháp giới, pháp tưởng sanh khởi.
-   Do duyên pháp tưởng, pháp tư duy sanh khởi.
-   Do duyên pháp tư duy, pháp xúc sanh khởi.
-   Do duyên pháp xúc, thọ do pháp xúc sanh sanh
khởi.
-   Do duyên thọ do pháp xúc sanh, pháp dục sanh
khởi.
-   Do duyên pháp dục, pháp nhiệt tình sanh khởi.
-   Do duyên pháp nhiệt tình, pháp tầm cầu sanh
khởi.
-   Do duyên pháp tầm cầu, pháp sở đắc sanh khởi.
-   Không phải do duyên pháp sở đắc, pháp tầm
cầu sanh khởi.
-   Không phải do duyên pháp tầm cầu, pháp nhiệt
tình sanh khởi.
-   Không phải do duyên pháp nhiệt tình, pháp dục
sanh khởi.
-   Không phải do duyên pháp dục, thọ do pháp
xúc sanh sanh khởi.
-   Không phải do duyên thọ do pháp xúc sanh,
pháp xúc sanh khởi.
-   Không phải do duyên pháp xúc, pháp tư duy
sanh khởi.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   4425

- Không phải do duyên pháp tư duy, pháp tưởng
sanh khởi.
- Không phải do duyên pháp tưởng, pháp giới
sanh khởi.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, do duyên giới sai biệt, tưởng sai biệt sanh khởi. Do duyên tưởng sai biệt... tư duy... xúc... thọ... dục... nhiệt tình... tầm cầu... sở đắc... Không phải do duyên sở đắc sai biệt, tầm cầu sai biệt sanh khởi. Không phải do duyên tầm cầu sai biệt, nhiệt tình sai biệt sanh khởi. Không phải do duyên nhiệt tình sai biệt, dục sai biệt sanh khởi. Không phải do dục sai biệt, thọ sai biệt sanh khởi. Không phải do duyên thọ sai biệt, xúc sai biệt sanh khởi. Không phải do duyên xúc sai biệt, tư duy sai biệt sanh khởi. Không phải do duyên tư duy sai biệt, tưởng sai biệt sanh khởi. Không phải do duyên tưởng sai biệt, giới sai biệt sanh khởi.

MƯỜI HAI DUYÊN                                          4426

541 Thọ - Do nội giới sai biệt nên xúc, thọ sai biệt sanh khởi - Kinh Giới – Tương II, 245

Giới – Tương II, 245

1) Trú ở Sàvatthi.

2) Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng cho các Ông giới sai biệt. Hãy nghe và khéo suy nghiệm, Ta sẽ giảng.

- Thưa vâng, bạch Thế Tôn. Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn.

3) Thế Tôn nói như sau: Và này các Tỷ-kheo, thế nào là giới sai biệt?

4)

- Nhãn giới, sắc giới, nhãn thức giới;
- Nhĩ giới, thanh giới, nhĩ thức giới;
- Tỷ giới, hương giới, tỷ thức giới;
- Thiệt giới, vị giới, thiệt thức giới;
- Thân giới, xúc giới, thân thức giới;
- Ý giới, pháp giới, ý thức giới.

Này các Tỷ-kheo, đây gọi là giới sai biệt.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   4427

Xúc – Tương II, 246

1) Trú ở Sàvatthi.

2) Này các Tỷ-kheo, do duyên giới sai biệt, xúc sai biệt sanh khởi.

3) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là giới sai biệt?

4) Nhãn giới, nhĩ giới, tỷ giới, thiệt giới, thân giới, ý giới; này các Tỷ-kheo, đây gọi là giới sai biệt.

5) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là do duyên giới sai biệt, xúc sai biệt sanh khởi?

6) Này các Tỷ-kheo, do duyên nhãn giới, nhãn xúc sanh khởi.

Do duyên nhĩ giới... do duyên tỷ giới... do duyên thiệt giới... do duyên thân giới... do duyên ý giới, ý xúc sanh khởi.

7) Như vậy, này các Tỷ-kheo, do duyên giới sai biệt, xúc sai biệt sanh khởi.

Và Không Phải Như Vậy – Tương II, 247

MƯỜI HAI DUYÊN                                         4428

1) Trú ở Sàvatthi.

2) Này các Tỷ-kheo, do duyên giới sai biệt, xúc sai biệt sanh khởi; không phải do duyên xúc sai biệt, giới sai biệt sanh khởi.

3) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là giới sai biệt?

4) Nhãn giới, nhĩ giới, tỷ giới, thiệt giới, thân giới, ý giới; này các Tỷ-kheo, đây gọi là giới sai biệt.

5) Và này các Tỷ-kheo, như thế nào do duyên giới sai biệt, xúc sai biệt sanh khởi; không phải do duyên xúc sai biệt, giới sai biệt sanh khởi?

6) Này các Tỷ-kheo, do duyên nhãn giới, nhãn xúc
sanh khởi; không phải do duyên nhãn xúc, nhãn giới
sanh khởi... Do duyên ý giới, ý xúc sanh khởi; không
phải do duyên ý xúc, ý giới sanh khởi.

7) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, do duyên giới sai biệt, xúc sai biệt sanh khởi; không phải do duyên xúc sai biệt, giới sai biệt sanh khởi.

Thọ – Tương II, 248

1) Trú ở Sàvatthi.

MƯỜI HAI DUYÊN                                         4429

2) Này các Tỷ-kheo, do duyên giới sai biệt, xúc sai biệt sanh khởi. Do duyên xúc sai biệt, thọ sai biệt sanh khởi.

3) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là giới sai biệt?

4) Nhãn giới, nhĩ giới, tỷ giới, thiệt giới, thân giới, ý giới, này các Tỷ-kheo, đây gọi là giới sai biệt.

5) Và như thế nào, này các Tỷ-kheo, do duyên giới sai biệt, xúc sai biệt sanh khởi. Do duyên xúc sai biệt, thọ sai biệt sanh khởi?

6) Này các Tỷ-kheo, do duyên nhãn giới, nhãn xúc
sanh khởi. Do duyên nhãn xúc, thọ do nhãn xúc sanh
sanh khởi...Do duyên ý giới, ý xúc sanh khởi. Do
duyên ý xúc, thọ do ý xúc sanh sanh khởi.

7) Như vậy, này các Tỷ-kheo, do duyên giới sai biệt, xúc sai biệt sanh khởi. Do duyên xúc sai biệt, thọ sai biệt sanh khởi.

Thọ – Tương II, 249

1) Trú ở Sàvatthi.

MƯỜI HAI DUYÊN                                         4430

2) Này các Tỷ-kheo, do duyên giới sai biệt, xúc sai
biệt sanh khởi. Do duyên xúc sai biệt, thọ sai biệt
sanh khởi. Không phải do duyên thọ sai biệt, xúc sai
biệt sanh khởi. Không phải do duyên xúc sai biệt,
giới sai biệt sanh khởi.

3) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là giới sai biệt?

Nhãn giới, nhĩ giới, tỷ giới, thiệt giới, thân giới, ý giới, này các Tỷ-kheo, đây gọi là giới sai biệt.

4) Và như thế nào, này các Tỷ-kheo, do duyên giới sai biệt, xúc sai biệt sanh khởi. Do duyên xúc sai biệt, thọ sai biệt sanh khởi. Không phải do duyên thọ sai biệt, xúc sai biệt sanh khởi. Không phải do duyên xúc sai biệt, giới sai biệt sanh khởi.

5-9) Này các Tỷ-kheo, do duyên nhãn giới, nhãn xúc
sanh khởi. Do duyên nhãn xúc, thọ do nhãn xúc sanh
sanh khởi. Không phải do duyên thọ do nhãn xúc
sanh, nhãn xúc sanh khởi. Không phải do duyên nhãn
xúc, nhãn giới sanh khởi... (như trên)...

10) Do duyên ý giới, ý xúc sanh khởi. Do duyên ý
xúc, thọ do ý xúc sanh sanh khởi. Không phải do
duyên thọ do ý xúc sanh, ý xúc sanh khởi. Không
phải do duyên ý xúc, ý giới sanh khởi.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4431

11) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, do duyên giới sai
biệt, xúc sai biệt sanh khởi. Do duyên xúc sai biệt,
thọ sai biệt sanh khởi. Không phải do duyên thọ sai
biệt, xúc sai biệt sanh khởi. Không phải do duyên
xúc sai biệt, giới sai biệt sanh khởi.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4432

542 Thọ - Do sai biệt về xúc nên khởi lên sai biệt về Thọ - Kinh Haliddhaka – Tương IV, 196

Haliddhaka – Tương IV, 196

1) Một thời Tôn giả Mahà Kaccàna trú giữa dân chúng Avanti, tại Kuraraghara, trong một hang núi.

2) Rồi gia chủ Hàliddikàni đi đến Tôn giả Mahà Kaccàna...

3) Ngồi xuống một bên, gia chủ Hàliddikàni thưa với Tôn giả Mahà Kaccàna:

-- Thưa Tôn giả, Thế Tôn nói như sau: "Do duyên sai
biệt về giới khởi lên sai biệt về xúc. Do duyên sai
biệt về xúc khởi lên sai biệt về thọ". Như thế nào,
thưa Tôn giả, do duyên sai biệt về giới khởi lên sai
biệt về xúc; do duyên sai biệt về xúc khởi lên sai biệt
về thọ?

4) -- Ở đây, này Gia chủ, Tỷ-kheo khi mắt thấy sắc
khả ý, nghĩ rằng: "Đây là vậy, đây là vậy", được biết
rõ nhãn thức có lạc xúc. Do duyên lạc xúc khởi lên
lạc thọ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       4433

Khi mắt thấy sắc bất khả ý, nghĩ rằng: "Đây là vậy, đây là vậy", được biết rõ nhãn thức có khổ xúc. Do duyên khổ xúc khởi lên khổ thọ.

Khi mắt thấy sắc trú xả, nghĩ rằng: "Đây là vậy, đây
là vậy", được biết rõ nhãn thức có bất khổ bất lạc
xúc. Do duyên bất khổ bất lạc xúc khởi lên bất khổ
bất lạc thọ.

5-9) Lại nữa, này Gia chủ, khi tai nghe tiếng... khi mũi ngửi hương... khi lưỡi nếm vị... khi thân cảm xúc...

Khi ý biết pháp khả ý, nghĩ rằng: "Đây là vậy, đây là vậy", được biết rõ ý thức có lạc xúc. Do duyên lạc xúc khởi lên lạc thọ.

Khi ý biết pháp bất khả ý, nghĩ rằng: "Đây là vậy, đây là vậy", được biết rõ ý thức có khổ xúc. Do duyên khổ xúc khởi lên khổ thọ.

Khi ý biết pháp trú xả, nghĩ rằng: "Đây là vậy, đây
là vậy", được biết rõ ý thức có bất khổ bất lạc xúc.
Do duyên bất khổ bất lạc xúc khởi lên bất khổ bất lạc
thọ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4434

10) Như vậy, này Gia chủ, do duyên sai biệt về giới khởi lên sai biệt về xúc. Do duyên sai biệt về xúc khởi lên sai biệt về thọ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   4435

543 Thọ - Họ có thể tự cảm thọ, không cần đến xúc, sự kiện như vậy không xảy ra - Kinh Ngoại Đạo – Tương II, 62

Ngoại Đạo – Tương II, 62

1)... Trú ở Ràjagaha (Vương Xá), tại Veluvana (Trúc Lâm).

2) Tôn giả Sàriputta vào buổi sáng đắp y, cầm y bát, đi vào Vương Xá để khất thực.

3) Rồi Tôn giả Sàriputta suy nghĩ: "Thật là quá sớm để vào Vương Xá khất thực. Ta hãy đi đến vườn của các du sĩ ngoại đạo".

4) Rồi Tôn giả Sàriputta đi đến vườn của các du sĩ
ngoại đạo; sau khi đến, nói lên với những du sĩ ngoại
đạo ấy những lời chào đón hỏi thăm. Sau khi nói lên
những lời chào đón hỏi thăm thân hữu, Tôn giả liền
ngồi xuống một bên.

Các du sĩ ngoại đạo ấy nói với Tôn giả Sàriputta đang ngồi xuống một bên:

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4436

5) -Này Hiền giả Sàriputta, có một số Sa-môn, Bà- la-môn chủ trương về nghiệp, tuyên bố khổ do tự mình làm.

Này Hiền giả Sàriputta, có một số Sa-môn, Bà-la- môn chủ trương về nghiệp, tuyên bố khổ do người khác làm.

Này Hiền giả Sàriputta, có một số Sa-môn, Bà-la- môn chủ trương về nghiệp, tuyên bố khổ do tự mình làm và do người khác làm.

Này Hiền giả Sàriputta, có một số Sa-môn, Bà-la-
môn chủ trương về nghiệp, tuyên bố khổ không do
tự mình làm, không do người khác làm, khổ do tự
nhiên sanh.

6) Ở đây, này Hiền giả Sàriputta, Sa-môn Gotama thuyết như thế nào, tuyên bố như thế nào? Và chúng tôi trả lời như thế nào để đáp đúng lời Sa-môn Gotama tuyên bố; chúng tôi không xuyên tạc Sa-môn Gotama không đúng sự thực. Pháp chúng tôi trả lời là thuận pháp; và không một vị đồng pháp nào có muốn cật vấn cũng không tìm được lý do để chỉ trích.

7) Chư Hiền giả, Thế Tôn đã nói khổ do duyên mà sanh. Do duyên gì? Do duyên xúc. Nói như vậy là đáp đúng lời Thế Tôn tuyên bố, không xuyên tạc Thế

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4437

Tôn không đúng sự thật, pháp được trả lời là thuận pháp, và không một vị đồng pháp nào có muốn cật vấn cũng không tìm được lý do để chỉ trích.

8) Ở đây, này chư Hiền, những Sa-môn, Bà-la-môn nào chủ trương về nghiệp, tuyên bố khổ do tự mình làm; khổ ấy chính do duyên xúc.

Những Sa-môn, Bà-la-môn nào chủ trương về nghiệp, tuyên bố khổ do người khác làm; khổ ấy chính do duyên xúc.

Những Sa-môn, Bà-la-môn nào chủ trương về nghiệp, tuyên bố khổ do tự mình làm và do người khác làm; khổ ấy chính do duyên xúc...

Những Sa-môn, Bà-la-môn nào chủ trương về
nghiệp, tuyên bố khổ không do tự mình làm, không
do người khác làm, khổ do tự nhiên sanh; khổ ấy
chính do duyên xúc.

9) Ở đây, này chư Hiền, những Sa-môn, Bà-la-môn
nào chủ trương về nghiệp, tuyên bố khổ do tự mình
làm. Họ chắc chắn có thể tự cảm thọ không cần đến
xúc; sự kiện như vậy không xảy ra.

Những Sa-môn, Bà-la-môn nào chủ trương về nghiệp, tuyên bố khổ do người khác làm. Họ chắc

MƯỜI HAI DUYÊN                                  4438

chắn có thể tự cảm thọ không cần đến xúc; sự kiện như vậy không xảy ra.

Và những Sa-môn, Bà-la-môn nào chủ trương về
nghiệp, tuyên bố khổ do tự mình làm và do người
khác làm. Họ chắc chắn có thể tự cảm thọ không cần
đến xúc; sự kiện như vậy không xảy ra.

Và những Sa-môn, Bà-la-môn nào chủ trương về
nghiệp, tuyên bố khổ không do tự mình làm và không
do người khác làm, khổ do tự nhiên sanh. Họ chắc
chắn có thể tự cảm thọ không cần đến xúc; sự kiện
như vậy không xảy ra.

10) Tôn giả Ananda nghe câu chuyện giữa Tôn giả Sàriputta với các du sĩ ngoại đạo ấy.

11) Rồi Tôn giả Ananda, đi khất thực ở Vương Xá
xong, sau buổi ăn, trên con đường khất thực trở về,
đi đến Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi
ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, Tôn giả
Ananda đem tất cả câu chuyện xảy ra giữa Tôn giả
Sàriputta và các du sĩ ngoại đạo trình bày lên Thế
Tôn.

12) -Lành thay, lành thay, này Ananda! Sàriputta trả lời như vậy là trả lời một cách chơn chánh. Này Ananda, Ta nói rằng khổ do duyên mà sanh. Do

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4439

duyên gì? Do duyên xúc. Nói như vậy là đáp đúng
lời Ta tuyên bố, không xuyên tạc Ta không đúng sự
thật, và không một vị đồng pháp nào có muốn cật
nạn, cũng không tìm được lý do để chỉ trích.

13) Ở đây, này Ananda, những Sa-môn, Bà-la-môn
nào chủ trương về nghiệp, tuyên bố khổ do tự mình
làm, khổ ấy chính do duyên xúc. Những Sa-môn, Bà-
la-môn nào... (như trên)... Những Sa-môn, Bà-la-
môn nào chủ trương về nghiệp, tuyên bố khổ không
do tự mình làm, và không do người khác làm, khổ do
tự nhiên sanh; khổ ấy chính do duyên xúc.

14) Ở đây, nàyAnanda, những Sa-môn, Bà-la-môn
chủ trương về nghiệp, tuyên bố khổ do tự mình làm,
họ chắc chắn có thể tự cảm thọ không cần đến xúc,
sự kiện như vậy không xảy ra. Những Sa-môn, Bà-
la-môn nào... (như trên)... Những Sa-môn, Bà-la-
môn nào chủ trương về nghiệp, tuyên bố khổ không
do tự mình làm, không do người khác làm, khổ do tự
nhiên sanh, họ chắc chắn có thể tự cảm thọ không
cần đến xúc; sự kiện như vậy không xảy ra.

15) Này Ananda, một thời Ta trú ở Vương Xá, tại Trúc Lâm, chỗ nuôi dưỡng các con sóc.

16) Rồi này Ananda, vào buổi sáng Ta đắp y, cầm y bát đi vào Vương Xá để khất thực.

MƯỜI HAI DUYÊN                                  4440

17) Rồi này Ananda, Ta suy nghĩ như sau: "Thật là quá sớm đi vào Vương Xá để khất thực. Vậy Ta hãy đi đến khu vườn các du sĩ ngoại đạo".

18) Rồi này Ananda, Ta đi đến khu vườn các du sĩ
ngoại đạo; sau khi đến Ta nói lên với những du sĩ
ngoại đạo ấy những lời chào đón hỏi thăm. Sau khi
nói lên những lời chào đón hỏi thăm thân hữu, Ta
ngồi xuống một bên.

Các du sĩ ngoại đạo ấy nói với Ta đang ngồi một bên:

19) "- Này Hiền giả Gotama, có một số Sa-môn, Bà-
la-môn chủ trương về nghiệp, tuyên bố khổ do tự
mình làm. Này Hiền giả Gotama, lại có một số Sa-
môn, Bà-la-môn chủ trương về nghiệp, tuyên bố khổ
do người khác làm. Này Hiền giả Gotama, lại có một
số Sa-môn, Bà-la-môn chủ trương về nghiệp, tuyên
bố khổ do tự mình làm và do người khác làm. Nay
Hiền giả Gotama, lại có một số Sa-môn, Bà-la-môn
chủ trương về nghiệp, tuyên bố khổ không do tự
mình làm và không do người khác làm, khổ do tự
nhiên sanh.

20) Ở đây, Tôn giả Gotama thuyết như thế nào? Chúng tôi trả lời như thế nào để đáp đúng lời Tôn giả Gotama tuyên bố; chúng tôi không xuyên tạc Tôn giả Gotama không đúng sự thật; pháp chúng tôi trả lời là

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4441

thuận pháp và không một vị đồng pháp nào muốn cật vấn cũng không tìm được lý do để chỉ trích?

21) Khi được nói vậy, này Ananda, Ta nói với các du sĩ ngoại đạo ấy:

"- Này chư Hiền, Ta đã nói khổ do duyên mà sanh.
Do duyên gì? Do duyên xúc. Nói như vậy là đáp
đúng lời Ta tuyên bố, không xuyên tạc Ta không
đúng sự thật; pháp được trả lời là thuận pháp; và
không một vị đồng pháp nào có muốn cật vấn cũng
không tìm được lý do để chỉ trích ".

22) Ở đây, chư Hiền giả, có những Sa-môn, Bà-la-
môn nào chủ trương về nghiệp, tuyên bố khổ do tự
mình làm; khổ ấy chính do duyên xúc. Có những Sa-
môn, Bà-la-môn nào... (như trên)... Có những Sa-
môn, Bà-la-môn nào chủ trương về nghiệp, tuyên bố
khổ không do tự mình làm và không do người khác
làm, khổ do tự nhiên sanh; khổ ấy chính do duyên
xúc.

23) Ở đây, chư Hiền giả, những Sa-môn, Bà-la-môn nào chủ trương về nghiệp tuyên bố khổ do tự mình làm; họ chắc chắn có thể tự cảm thọ không cần đến xúc, sự kiện như vậy không xảy ra. Những Sa-môn, Bà-la-môn... (như trên)... Những Sa-môn, Bà-la-môn nào chủ trương về nghiệp tuyên bố khổ không do tự

MƯỜI HAI DUYÊN                                   4442

mình làm, không do người khác làm ra, khổ do tự nhiên sanh. Họ chắc chắn có thể tự cảm thọ không cần đến xúc; sự kiện như vậy không xảy ra.

24) -Thật vi diệu thay, bạch Thế Tôn! Thật hy hữu
thay, bạch Thế Tôn! Làm sao tất cả nghĩa được nói
chỉ trong một câu. Bạch Thế Tôn, nếu nghĩa này
được nói rộng ra, nghĩa này sẽ sâu thẳm và có vẻ
được xem là sâu thẳm.

25) -Vậy này Ananda, Ông hãy trình bày nghĩa ấy ở đây.

26) -Bạch Thế Tôn, nếu họ hỏi con: "Này Hiền giả Ananda, già, chết lấy gì làm nhân, lấy gì tập khởi, lấy gì tác sanh, lấy gì làm hiện hữu?" Được hỏi vậy, Bạch Thế Tôn, con sẽ trả lời như sau: "Già, chết, thưa các Tôn giả, lấy sanh làm nhân, lấy sanh tập khởi, lấy sanh tác sanh, lấy sanh làm hiện hữu". Được hỏi vậy, Bạch Thế Tôn, con trả lời như vậy.

27) Bạch Thế Tôn, nếu họ hỏi con: "Này Hiền giả
Ananda, sanh lấy gì làm nhân, lấy gì tập khởi, lấy gì
tác sanh, lấy gì làm hiện hữu?". Được hỏi vậy, Bạch
Thế Tôn, con sẽ trả lời: " Sanh, thưa các Tôn giả, lấy
hữu làm nhân, lấy hữu tập khởi, lấy hữu tác sanh, lấy
hữu làm hiện hữu". Được hỏi vậy, Bạch Thế Tôn,
con trả lời như vậy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4443

28) Bạch Thế Tôn, nếu họ hỏi con: "Này Hiền giả
Ananda, hữu lấy gì làm nhân, lấy gì tập khởi, lấy gì
tác sanh, lấy gì làm hiện hữu?". Được hỏi vậy, Bạch
Thế Tôn, con sẽ trả lời như sau: "Hữu, thưa các Tôn
giả, lấy thủ làm nhân, lấy thủ tập khởi, lấy thủ tác
sanh, lấy thủ làm hiện hữu". Được hỏi vậy, Bạch Thế
Tôn, con trả lời như vậy.

29-31) Bạch Thế Tôn, nếu họ hỏi con: "Này Hiền giả Ananda, thủ lấy gì làm nhân... ái lấy gì làm nhân... thọ lấy gì làm nhân... (như trên)..". Bạch Thế Tôn, nếu họ hỏi con: "Này Hiền giả Ananda, xúc lấy gì làm nhân, lấy gì làm tập khởi, lấy gì tác sanh, lấy gì làm hiện hữu?". Được hỏi vậy, bạch Thế Tôn, con sẽ trả lời như sau: "Xúc, thưa các Hiền giả, lấy sáu xứ làm nhân, lấy sáu xứ tập khởi, lấy sáu xứ tác sanh, lấy sáu xứ làm hiện hữu. Thưa các Hiền giả, do sự ly tham, đoạn diệt hoàn toàn các xúc xứ, xúc được đoạn diệt. Do xúc diệt, thọ diệt; do thọ diệt, ái diệt; do ái diệt, thủ diệt; do thủ diệt, hữu diệt; do hữu diệt, sanh diệt; do sanh diệt, già chết, sầu, bi, khổ, ưu, não diệt. Như vậy là sự đoạn diệt của toàn bộ khổ uẩn này". Được hỏi vậy, Bạch Thế Tôn, con trả lời như vậy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                         4444

544 Thọ - Họ cũng không thể đặt người khác vào một địa vị tương tự - ĐẠI Kinh KHỔ UẨN – 13 Trung I, 193

ĐẠI KINH KHỔ UẨN (Mahadukkhakkhandha sutta) – Bài kinh số 13 – Trung I, 193

Tôi nghe như vầy:

Một thời, Thế Tôn ở Savatthi, tại Jetavana (Kỳ- đà Lâm), trong vườn ông Anathapindika (Cấp Cô Độc). Lúc ấy nhiều Tỷ-kheo buổi sáng đắp y, cầm y bát, vào thành Savatthi khất thực. Rồi các Tỷ-kheo ấy suy nghĩ: "Nay còn quá sớm để đi khất thực ở Savatthi. Chúng ta hãy đi đến ngôi vườn các Du sĩ ngoại đạo". Các Tỷ-kheo ấy đi đến ngôi vườn các Du sĩ ngoại đạo, nói lên những lời chúc tụng hỏi thăm xã giao rồi ngồi xuống một bên. Các Du sĩ ngoại đạo ấy nói với các Tỷ-kheo đang ngồi xuống một bên.

– Chư Hiền, Sa-môn Gotama nêu rõ sự hiểu biết
hoàn toàn về các dục, chúng tôi cũng nêu rõ sự hiểu
biết hoàn toàn về các dục. Chư Hiền, Sa-môn
Gotama nêu rõ sự hiểu biết hoàn toàn về các sắc

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4445

pháp, chúng tôi cũng nêu rõ sự hiểu biết hoàn toàn
về các sắc pháp. Chư Hiền, Sa-môn Gotama nêu rõ
sự hiểu biết hoàn toàn về các cảm thọ, chúng tôi cũng
nêu rõ sự hiểu biết hoàn toàn về các cảm thọ. Chư
Hiền, ở đây có sự đặc thù nào, sự dị biệt nào, sự sai
khác nào giữa Sa-môn Gotama và chúng tôi về vấn
đề thuyết pháp hay vấn đề giáo huấn?

Các Tỷ-kheo ấy không hoan hỷ cũng không chỉ
trích những lời nói các Du sĩ ngoại đạo, không hoan
hỷ, không chỉ trích, các Tỷ-kheo từ chỗ ngồi đứng
dậy, từ biệt với ý nghĩ: "Chúng ta sẽ học ý nghĩa lời
nói này từ Thế Tôn".

Rồi các Tỷ-kheo ấy, sau khi khất thực ở
Savatthi, khi ăn xong và đi khất thực trở về, liền đến
chỗ Thế Tôn ở, đảnh lễ Ngài và ngồi xuống một bên.
Sau khi ngồi xuống một bên, các Tỷ-kheo ấy bạch
Thế Tôn:

– Bạch Thế Tôn, ở đây chúng con buổi sáng đắp y, cầm y bát vào thành Savatthi khất thực. Bạch Thế Tôn, rồi chúng con suy nghĩ: "Nay còn quá sớm để đi khất thực ở Savatthi. Chúng ta hãy nghĩ đến ngôi vườn các Du sĩ ngoại đạo". Bạch Thế Tôn, rồi chúng con đi đến ngôi vườn các Du sĩ ngoại đạo, sau khi đến xong, nói lên những lời chúc tụng hỏi thăm xã

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4446

giao rồi ngồi xuống một bên, Bạch Thế Tôn, các Du sĩ ngoại đạo ấy nói với chúng con đang ngồi một bên: "Chư Hiền, Sa-môn Gotama nêu rõ sự hiểu biết hoàn toàn về các dục, chúng tôi cũng nêu rõ sự hiểu biết hoàn toàn về các dục. Chư Hiền, Sa-môn Gotama nêu rõ sự hiểu biết hoàn toàn về các sắc pháp, chúng tôi cũng nêu rõ sự hiểu biết hoàn toàn về các sắc pháp. Chư Hiền, Sa-môn Gotama nêu rõ sự hiểu biết hoàn toàn về các cảm thọ, chúng tôi cũng nêu rõ sự hiểu biết hoàn toàn về các cảm thọ. Chư Hiền ở đây có sự đặc thù nào, sự dị biệt nào, sự sai khác nào giữa Sa-môn Gotama và chúng tôi về vấn đề thuyết pháp hay vấn đề giảng huấn?" Bạch Thế Tôn, chúng con không hoan hỷ, không chỉ trích những lời nói các Du sĩ ngoại đạo. Không hoan hỷ, không chỉ trích, chúng con từ chỗ ngồi đứng dậy, từ biệt với ý nghĩ: "Chúng ta sẽ học ý nghĩa lời nói này từ Thế Tôn".

– Này các Tỷ-kheo, các Du sĩ ngoại đạo nói như vậy cần được trả lời như sau: "Chư Hiền, thế nào là vị ngọt các dục? Thế nào là sự nguy hiểm, thế nào là sự xuất ly? Thế nào là vị ngọt các sắc pháp, thế nào là sự nguy hiểm, thế nào là sự xuất ly? Thế nào là vị ngọt các cảm thọ, thế nào là sự nguy hiểm, thế nào là sự xuất ly?" Này các Tỷ-kheo, khi được hỏi vậy, các Du sĩ ngoại đạo không thể trả lời được và sẽ bị mắc vào các khó khăn khác. Vì sao vậy? Này các Tỷ-

MƯỜI HAI DUYÊN                                       4447

kheo, vì vấn đề này không thuộc khả năng hiểu biết
của họ. Này các Tỷ-kheo, Ta không thấy một ai trong
thế giới này với chư Thiên, Mara, Phạm thiên, với
chúng Sa-môn, Bà-la-môn, với chư Thiên và loài
Người, mà câu trả lời các câu hỏi được chấp nhận,
trừ Như Lai, đệ tử Như Lai và những ai được nghe
hai vị này.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là vị ngọt các dục?

Này các Tỷ-kheo, có năm pháp tăng trưởng dục này: Các sắc pháp do nhãn căn nhận thức, khả ái, khả lạc, khả ý, khả hỷ, tương ứng với dục, hấp dẫn, các tiếng do nhĩ căn nhận thức... các hương do tỷ căn nhận thức... các vị do thiệt căn nhận thức... các xúc do thân căn nhận thức, khả ái, khả lạc, khả ý, khả hỷ, tương ứng với dục, hấp dẫn. Này các Tỷ-kheo, có năm pháp tăng trưởng dục như vậy. Này các Tỷ- kheo, y cứ vào năm pháp tăng trưởng dục này, có lạc hỷ khởi lên, như vậy là vị ngọt các dục.

Này các Tỷ-kheo, thế nào là sự nguy hiểm các dục?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, có thiện nam tử nuôi
sống với nghề nghiệp, như đếm ngón tay, như tính
toán, như ước toán, như làm ruộng, như buôn bán,
như chăn bò, như bắn cung, như làm công cho vua,

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4448

như làm một nghề nào khác. Người ấy phải chống đỡ lạnh, phải chống đỡ nóng, phải chịu đựng sự xúc chạm của ruồi, muỗi, gió, sức nóng, mặt trời, các loài bò sát, bị chết đói chết khát. Này các Tỷ-kheo, như vậy là sự nguy hiểm các dục, thiết thực hiện tại, thuộc khổ uẩn, lấy dục làm nhân, lấy dục làm duyên, là nguồn gốc của dục, là nguyên nhân của dục.

Này các Tỷ-kheo, nếu thiện nam tử ấy nỗ lực
như vậy, tinh cần như vậy, tinh tấn như vậy, nhưng
các tài sản ấy không được đến tay mình, vị ấy than
vãn, buồn phiền khóc than, đấm ngực, mê man bất
tỉnh: "Ôi! Sự nỗ lực của ta thật sự là vô ích, sự tinh
cần của ta thật sự không kết quả". Này các Tỷ-kheo,
như vậy, là sự nguy hiểm các dục... (như trên)... là
nguyên nhân của dục.

Này các Tỷ-kheo, nếu thiện nam tử ấy nỗ lực như vậy, tinh cần như vậy, tinh tấn như vậy, và các tài sản ấy được đến tay mình, vì phải hộ trì các tài sản ấy, vị ấy cảm thọ sự đau khổ, ưu tư: "Làm sao các vua chúa khỏi cướp đoạt chúng, làm sao trộm cướp khỏi cướp đoạt chúng, làm sao lửa khỏi đốt cháy, nước khỏi cuốn trôi, hay các kẻ thừa tự không xứng đáng khỏi cướp đoạt chúng?" Dầu vị ấy hộ trì như vậy, giữ gìn như vậy, vua chúa vẫn cướp đoạt các tài sản ấy, trộm cướp vẫn cướp đoạt, lửa vẫn đốt

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4449

cháy, nước vẫn cuốn trôi hay các kẻ thừa tự không
xứng đáng vẫn cướp đoạt chúng. Vị ấy than vãn,
buồn phiền, khóc than, đấm ngực, mê man bất tỉnh:
"Cái đã thuộc của ta, nay ta không có nữa". Này các
Tỷ-kheo, như vậy là sự nguy hiểm các dục... (như
trên)... là nguyên nhân của dục.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, do dục làm nhân, do dục làm duyên, do dục làm nguyên nhân, do chính dục làm nhân, vua tranh đoạt với vua, Sát-đế-lỵ tranh đoạt với Sát-đế-lỵ, Bà-la-môn tranh đoạt với Bà-la-môn, gia chủ tranh đoạt với gia chủ, mẹ tranh đoạt với con, con tranh đoạt với mẹ, cha tranh đoạt với con, con tranh đoạt với cha, anh em tranh đoạt với anh em, anh tranh đoạt với chị, chị tranh đoạt với anh, bạn bè tranh đoạt với bạn bè. Khi họ đã dấn mình vào tranh chấp, tranh luận, tranh đoạt; họ công phá nhau bằng tay; họ công phá nhau bằng đá; họ công phá nhau bằng gậy; họ công phá nhau bằng kiếm. Ở đây họ đi đến tử vong, đi đến sự đau khổ gần như tử vong. Này các Tỷ-kheo, như vậy là sự nguy hiểm các dục... (như trên)... là nguyên nhân của dục.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, do dục làm nhân... do
chính dục làm nhân, họ cầm mâu và thuẫn, họ đeo
cung và tên, họ dàn trận hai mặt, và tên được nhắm
bắn nhau, đao được quăng ném nhau, kiếm được

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4450

vung chém nhau. Họ bắn đâm nhau bằng tên, họ quăng đâm nhau bằng đao, họ chặt đầu nhau bằng kiếm. Ở đây họ đi đến tử vong, đi đến sự đau khổ gần như tử vong. Này các Tỷ-kheo, như vậy là sự nguy hiểm các dục... (như trên)... là nguyên nhân của dục.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, do dục làm nhân... do
chính dục làm nhân, họ cầm mâu và thuẩn, họ đeo
cung và tên, họ công phá thành quách mới trét vôi hồ
và tên được nhắm bắn nhau, đao được quăng ném
nhau, kiếm được vung chém nhau. Ở đây, họ bắn
đâm nhau bằng tên, họ quăng đâm nhau bằng đao, họ
đổ nước phân sôi, họ đè bẹp nhau bằng đá, họ chặt
đầu nhau bằng kiếm. Ở đây họ đi đến tử vong, đi đến
sự đau khổ gần như tử vong. Này các Tỷ-kheo, như
vậy là sự nguy hiểm các dục... (như trên)... là nguyên
nhân của dục.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, do dục làm nhân... do chính dục làm nhân, họ đột nhập nhà cửa, họ cướp giật đồ đạc, họ hành động như kẻ cướp, họ phục kích các đường lớn, họ đi đến vợ người. Các vua chúa khi bắt được một người như vậy liền áp dụng nhiều hình phạt sai khác. Họ đánh bằng roi, họ đánh bằng gậy, họ đánh bằng côn, họ chặt tay, họ chặt chân, họ chặt tay chân, họ xẻo tai, họ cắt mũi, họ xẻo tai cắt mũi, họ dùng hình phạt vạc dầu, họ dùng hình phạt bối đồi

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4451

hình (xẻo đỉnh đầu thành hình con sò), họ dùng hình phạt la hầu khẩu hình... Hỏa man hình (lấy lửa đốt thành vòng hoa)... chúc thủ hình (đốt tay)... khu hành hình (lấy rơm bện lại rồi siết chặt)... bì y hình (lấy vỏ cây làm áo)... linh dương hình (hình phạt con dê núi)... câu nhục hình (lấy câu móc vào thịt)... tiền hình (cắt thịt thành hình đồng tiền)... khối trấp hình... chuyển hình... cao đạp đài... họ tưới bằng dầu sôi, họ cho chó ăn, họ đóng cọc những người sống, họ lấy gươm chặt đầu. Ở đây họ đi đến tử vong, đi đến sự đau khổ gần như tử vong. Này các Tỷ-kheo, như vậy là sự nguy hiểm của dục... (như trên)... là nguyên nhân của dục.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, do dục làm nhân... do
chính dục làm nhân, họ sống làm các ác hạnh về thân,
làm các ác hạnh về lời nói, làm các ác hạnh về ý. Do
họ sống làm các ác hạnh về thân, làm các ác hạnh về
lời nói, làm các ác hạnh về ý, khi thân hoại mạng
chung, họ sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục.
Này các Tỷ-kheo, như vậy là sự nguy hiểm các dục,
đưa đến đau khổ tương lai, là khổ uẩn, do dục làm
nhân, do dục làm duyên, do dục làm nhân duyên, do
chính dục làm nhân.

Này các Tỷ-kheo, thế nào là sự xuất ly các dục?

MƯỜI HAI DUYÊN                                         4452

Này các Tỷ-kheo, đây là sự điều phục dục tham đối với các dục, sự đoạn trừ dục tham, như vậy là sự xuất ly các dục.

Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn, Bà-la-môn
nào không như thật tuệ tri vị ngọt các dục là vị ngọt
như vậy, sự nguy hiểm là sự nguy hiểm như vậy, sự
xuất ly là sự xuất ly như vậy, những vị này nhất định
sẽ không như thật tuệ tri các dục của họ, họ cũng
không có thể đặt người khác trong một địa vị tương
tự, nghĩa là như thật tuệ tri các dục, sự kiện như vậy
không thể xảy ra.

Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn, Bà-la-môn nào như thật tuệ tri vị ngọt các dục là vị ngọt như vậy, sự nguy hiểm là sự nguy hiểm như vậy, sự xuất ly là sự xuất ly như vậy, những vị này nhất định sẽ như thật tuệ tri các dục của họ, họ cũng có thể đặt người khác trong một địa vị tương tự, nghĩa là như thật tuệ tri các dục, sự kiện như vậy có xảy ra.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là vị ngọt các sắc pháp?

Này các Tỷ-kheo, như các thiếu nữ Sát-đế-lỵ,
thiếu nữ Bà-la-môn hay thiếu nữ Gia chủ, tuổi
khoảng độ mười lăm hay mười sáu tuổi, không quá
lớn, không quá thấp, không quá ốm, không quá mập,

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4453

không quá đen, không quá trắng. Này các Tỷ-kheo, có phải trong thời ấy, họ đạt đến mỹ diệu tối thượng, sắc đẹp tối thượng?

– Bạch Thế Tôn, phải.

– Này các Tỷ-kheo, y cứ sắc đẹp mỹ diệu ấy khởi lên lạc thọ và hỷ thọ, như vậy là vị ngọt các sắc pháp.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là sự nguy hiểm các sắc pháp?

Này các Tỷ-kheo, ở đây người ta có thể thấy bà chị ấy trong một thời khác, khoảng tám mươi tuổi, chín mươi tuổi hay một trăm tuổi, già yếu, cong như nóc nhà, lưng còm, phải dựa gậy để chống đỡ, vừa đi vừa run rẩy, đau ốm, tuổi trẻ đã tận, râu rụng, tóc bạc, hư rụng, sói đầu, da nhăn, tay chân bị khô đét tái xám. Này các Tỷ-kheo, các Người nghĩ thế nào? Có phải sự mỹ diệu về sắc đẹp xưa kia của người đó nay đã biến mất và sự nguy hiểm đã hiện ra?

– Bạch Thế Tôn, sự thật là vậy.

– Này các Tỷ-kheo, như vậy là sự nguy hiểm các sắc pháp. Lại nữa này các Tỷ-kheo, người ta có thể thấy bà chị ấy bị bệnh hoạn đau khổ, trầm bệnh,

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4454

nằm đắm mình trong phân tiểu của mình, phải có
người nâng dậy, phải có người đỡ nằm. Này các Tỷ-
kheo, các Người nghĩ thế nào? Có phải sự mỹ diệu
về sắc đẹp xưa kia của người đó nay đã biến mất và
sự nguy hiểm đã hiện ra?

– Bạch Thế Tôn, sự thật là vậy.

– Này các Tỷ-kheo, như vậy là sự nguy hiểm
các sắc pháp. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, người ta
thấy cô gái ấy, thi thể bị quăng vào nghĩa địa, một
ngày hay hai ngày hay ba ngày, thi thể ấy trương
phồng lên, xanh đen lại, nát thối ra. Này các Tỷ-
kheo, các Người nghĩ thế nào? Có phải sự mỹ diệu
sắc đẹp xưa kia của cô gái đã biến mất và sự nguy
hiểm đã hiện ra?

– Bạch Thế Tôn, sự thật là vậy.

– Này các Tỷ-kheo, như vậy là sự nguy hiểm
các sắc pháp. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, người ta
thấy cô gái ấy, thi thể bị quăng vào nghĩa địa, bị các
loài quạ ăn, hay bị các loài diều hâu ăn, hay bị các
chim kên ăn, hay bị các loài chó ăn, hay bị các loài
giả can ăn, hay bị các loài côn trùng ăn. Này các Tỷ-
kheo, các Người nghĩ thế nào? Có phải sự mỹ diệu
về sắc đẹp xưa kia của cô gái nay đã biến mất và sự
nguy hiểm đã hiện ra?

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4455

– Bạch Thế Tôn, sự thật là vậy.

– Này các Tỷ-kheo, như vậy là sự nguy hiểm các sắc pháp. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, người ta thấy cô gái ấy, thi thể bị quăng trong nghĩa địa, với các bộ xương còn liên kết với nhau, còn dính thịt và máu, còn được các đường gân cột lại... với các bộ xương còn liên kết với nhau, không còn dính thịt nhưng còn dính máu, còn được các đường gân cột bộ xương, không còn thịt, không có máu, còn được gân cột lại, chỉ còn có xương không dính lại với nhau, rải rác chỗ này chỗ kia, ở đây là xương tay, ở đây là xương chân, ở đây là xương ống, ở đây là xương bắp vế, ở đây là xương mông, ở đây là xương sống, ở đây là xương đầu. Này các Tỷ-kheo, các Người nghĩ thế nào? Có phải sự mỹ diệu về sắc đẹp xưa kia của cô gái nay đã biến mất, và sự nguy hiểm đã hiện ra?

– Bạch Thế Tôn, sự thật là vậy.

– Này các Tỷ-kheo, như vậy là sự nguy hiểm các sắc pháp. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, người ta thấy cô gái ấy, thi thể bị quăng vào nghĩa địa, chỉ có toàn xương trắng màu vỏ ốc... chỉ còn một đống xương lâu hơn một năm... chỉ còn các xương thối trở thành bột. Này các Tỷ-kheo, các Người nghĩ thế nào? Có phải sự mỹ diệu về sắc đẹp xưa kia của cô gái nay

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4456

đã biến mất, và sự nguy hiểm hiện ra?

– Bạch Thế Tôn, sự thật là vậy.

– Này các Tỷ-kheo, như vậy là sự nguy hiểm các sắc pháp.

Này các Tỷ-kheo và thế nào là sự xuất ly các sắc pháp?

Này các Tỷ-kheo, đây là sự điều phục dục tham đối với các sắc pháp, sự đoạn trừ dục tham, như vậy là sự xuất ly các sắc pháp.

Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn, Bà-la-môn
nào không như thật tuệ tri vị ngọt các sắc pháp là vị
ngọt như vậy, sự nguy hiểm là sự nguy hiểm như vậy,
sự xuất ly là sự xuất ly như vậy, những vị này nhất
định sẽ không như thật tuệ tri các sắc pháp của họ,
họ cũng không có thể đặt người khác trong một địa
vị tương tự, nghĩa là như thật tuệ tri các sắc pháp, sự
kiện như vậy không xảy ra.

Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn, Bà-la-môn nào như thật tuệ tri vị ngọt các sắc pháp là vị ngọt như vậy, sự nguy hiểm là sự nguy hiểm như vậy, sự xuất ly là sự xuất ly như vậy, những vị này nhất định như thật tuệ tri các sắc pháp của họ, họ cũng có thể

MƯỜI HAI DUYÊN                                       4457

đặt người khác trong một địa vị tương tự, nghĩa là như thật tuệ tri các sắc pháp, sự kiện như vậy có xảy ra.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là vị ngọt các cảm thọ?

Ở đây các Tỷ-kheo ly các dục, ly các bất thiện
pháp tự chứng và an trú vào Thiền thứ nhất, một
trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, có tầm có tứ. Này
các Tỷ-kheo, trong khi Tỷ-kheo ly dục, ly các bất
thiện pháp, chứng và an trú Thiền thứ nhất... có tầm
có tứ, trong khi ấy, nếu vị ấy không nghĩ đến tự hại,
không nghĩ đến hại người, không nghĩ đến hại cả hai,
trong khi ấy vị ấy cảm giác một cảm thọ vô hại.
Này các Tỷ-kheo, tối thượng vô hại ấy, Ta nói là vị
ngọt các cảm thọ.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo diệt tầm và tứ, chứng và trú vào Thiền thứ hai, một trạng thái hỷ lạc do định sanh, không tầm không tứ, nội tỉnh nhất tâm... Thiền thứ ba... chứng và trú vào Thiền thứ tư, không khổ, không lạc, xả niệm thanh tịnh. Này các Tỷ-kheo, trong khi Tỷ-kheo xả lạc xả khổ, diệt hỷ ưu đã cảm thọ trước, chứng và trú Thiền thứ tư, không khổ, không lạc, xả niệm thanh tịnh, trong khi ấy nếu vị ấy không nghĩ đến tự hại, không nghĩ

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4458

đến hại người, không nghĩ đến hại cả hai, trong khi
ấy vị ấy cảm giác một cảm thọ vô hại. Này các Tỷ-
kheo, tối thượng vô hại ấy, Ta nói là vị ngọt các cảm
thọ.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là sự nguy hiểm
các cảm thọ? Này các Tỷ-kheo, các cảm thọ là vô
thường, khổ, biến hoại, như vậy là sự nguy hiểm các
cảm thọ.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là sự xuất ly các
cảm thọ? Này các Tỷ-kheo, sự điều phục dục tham
đối với các cảm thọ, sự đoạn trừ dục tham, như vậy
gọi là sự xuất ly các cảm thọ.

Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn, Bà-la-môn
nào không như thật tuệ tri vị ngọt các cảm thọ là vị
ngọt như vậy, sự nguy hiểm là sự nguy hiểm như vậy,
sự xuất ly là sự xuất ly như vậy, những vị này nhất
định sẽ không như thật tuệ tri các cảm thọ của họ, họ
cũng không có thể đặt người khác trong một địa vị
tương tự, nghĩa là như thật tuệ tri các cảm thọ, sự
kiện như vậy không xảy ra.

Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn, Bà-la-môn nào như thật tuệ tri vị ngọt các cảm thọ là vị ngọt như vậy, sự nguy hiểm là sự nguy hiểm như vậy, sự xuất ly là sự xuất ly như vậy, những vị này nhất định như

MƯỜI HAI DUYÊN                                       4459

thật tuệ tri các cảm thọ của họ, họ có thể đặt các người khác trong một địa vị tương tự, nghĩa là như thật tuệ tri các cảm thọ, sự kiện như vậy có xảy ra.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Các Tỷ-kheo ấy hoan hỷ, tín thọ lời dạy Thế Tôn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4460

545 Thọ - Khi cảm giác lạc thọ, khi ấy khg có cảm giác khổ thọ - Kinh TRƯỜNG TRẢO – 74 Trung II, 345

KINH TRƯỜNG TRẢO (Dighanakha suttam) – Bài kinh số 74 – Trung II, 345

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở tại Rajagaha (Vương Xá),
trên núi Gijjhakuta (Linh Thứu), trong hang
Sukarakhata. Rồi du sĩ ngoại đạo Dighanakha
(Trường Trảo) đi đến chỗ Thế Tôn, sau khi đến, nói
lên những lời chào đón hỏi thăm với Thế Tôn, sau
khi nói lên những lời chào đón hỏi thăm thân hữu
liền đứng một bên. Đứng một bên, du sĩ ngoại đạo
Dighanakha nói với Thế Tôn:

– Tôn giả Gotama, tôi có lý thuyết như sau, tôi có tri kiến như sau: "Tất cả đều không làm cho tôi thích thú".

– Này Aggivessana, tri kiến: "Tất cả đều không làm cho tôi thích thú", tri kiến ấy không làm Ông

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4461

thích thú?

– Tôn giả Gotama, nếu tri kiến ấy làm tôi thích thú, thời đây cũng giống như vậy, thời đây cũng giống như vậy.

– Này Aggivessana, nếu số đông người ở trong
đời đã nói như sau: "Thời đây cũng giống như vậy,
thời đây cũng giống như vậy", thời họ không từ bỏ
tri kiến ấy, họ chấp thủ một tri kiến khác. Này
Aggivessana, nếu thiểu số người ở trong đời đã nói
như sau: "Thời đây cũng giống như vậy, thời đây
cũng giống như vậy", thời họ sẽ từ bỏ tri kiến ấy và
không chấp thủ một tri kiến khác.

Này Aggivessana, một số Sa-môn, Bà-la-môn có lý thuyết như sau, có tri kiến như sau: "Tất cả đều làm cho tôi thích thú". Này Aggivessana, một số Sa- môn, Bà-la-môn có lý thuyết như sau, có tri kiến như sau: "Tất cả đều làm cho tôi không thích thú". Này Aggivessana, một số Sa-môn, Bà-la-môn có lý thuyết như sau, có tri kiến như sau: "Một phần làm tôi thích thú, một phần làm tôi không thích thú".

Ở đây, này Aggivessana, một số Sa-môn, Bà-la- môn có lý thuyết như sau, có tri kiến như sau: "Tất cả đều làm cho tôi thích thú," tri kiến này của họ là gần với tham dục, gần với triền phược, gần với hoan

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4462

lạc, gần với đắm trước, gần với chấp thủ.

Ở đây, này Aggivessana, một số Sa-môn, Bà-la-
môn có lý thuyết như sau, có tri kiến như sau: "Tất
cả đều làm cho tôi không thích thú", tri kiến này của
họ là gần với không tham dục, gần với không phiền
trược, gần với không hoan lạc, gần với không chấp
thủ.

Khi được nói vậy, du sĩ ngoại đạo Dighanakha thưa với Thế Tôn:

– Tôn giả Gotama tán dương quan điểm của tôi, Tôn giả Gotama hết sức tán dương quan điểm của tôi.

– Ở đây, này Aggivessana, những Sa-môn, Bà-
la-môn nào có lý thuyết như sau, có tri kiến như sau:
"Một phần làm tôi thích thú, một phần làm tôi không
thích thú". Cái gì trong tri kiến này làm họ thích thú
là gần tham dục, gần phiền trược, gần hoan lạc, gần
đắm trước, gần chấp thủ. Cái gì trong tri kiến này
làm họ không thích thú là gần không tham dục, gần
không triền phược, gần không hoan lạc, gần không
đắm trước, gần không chấp thủ.

Ở đây, này Aggivessana, những Sa-môn, Ba la môn có lý thuyết như sau, có tri kiến như sau: "Tất

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4463

cả đều làm tôi thích thú". Ở đây, người có trí suy nghĩ như sau: "Nếu ta nói tri kiến này của ta: "Tất cả đều làm tôi thích thú", và nếu ta cố chấp, kiên chấp tri kiến này và nói: "Đây là sự thật, ngoài ra là hư vọng", như vậy là đối nghịch với hai hạng người: Sa- môn hay Bà-la-môn nào có lý thuyết như sau, có tri kiến như sau: "Tất cả đều làm cho tôi không thích thú", và Sa-môn hay Bà-la-môn nào có lý thuyết như sau, có tri kiến như sau: "Một phần làm tôi thích thú, một phần làm tôi không thích thú". Ta sẽ đối nghịch với hai hạng người này. => Khi nào có đối nghịch thời có tranh luận => khi nào có tranh luận thời có chống đối => khi nào có chống đối thời có bực mình" => Như vậy, vị này vì thấy sự đối nghịch, tranh luận, chống đối và bực mình nên từ bỏ tri kiến này, không chấp thủ tri kiến khác. Như vậy là sự đoạn trừ những tri kiến này, như vậy là sự hủy bỏ những tri kiến này.

Ở đây, này Aggivessana, nếu có những Sa-môn, Bà-la-môn nào có lý thuyết như sau, có tri kiến như sau: "Tất cả đều làm cho tôi không thích thú". Ở đây, người có trí suy nghĩ như sau: "Nếu ta nói tri kiến này của ta: "Tất cả đều làm tôi không thích thú", và nếu ta cố chấp, kiên chấp tri kiến này và nói: "Đây là sự thật, ngoài ra là hư vọng", thì như vậy, ta đối nghịch với hai hạng người: Sa-môn hay Bà-la-môn nào có lý thuyết như sau, có tri kiến như sau: "Tất cả

MƯỜI HAI DUYÊN                                       4464

đều làm cho tôi thích thú" và Sa-môn hay Bà-la-môn
nào có lý thuyết như sau, có tri kiến như sau: "Một
phần làm tôi thích thú, một phần làm tôi không thích
thú". Ta sẽ đối nghịch với hai hạng người này. Khi
nào có đối nghịch thời có tranh luận; khi nào có tranh
luận thời có chống đối; khi nào có chống đối thời có
bực mình". Như vậy, vị này vì thấy sự đối nghịch,
tranh luận, chống đối và bực mình, nên từ bỏ tri kiến
ấy, không chấp thủ tri kiến khác. Như vậy là sự đoạn
trừ những tri kiến này, như vậy là sự hủy bỏ những
tri kiến này.

Ở đây, này Aggivessana, nếu có những Sa-môn, Bà-la-môn nào có lý thuyết như sau, có tri kiến như sau: "Một phần làm tôi thích thú, một phần làm tôi không thích thú". Ở đây, người có trí suy nghĩ như sau: "Nếu ta nói tri kiến này của ta: "Một phần làm tôi thích thú, một phần làm tôi không thích thú", và nếu ta cố chấp, kiên chấp tri kiến này và nói: "Đây là sự thật ngoài ra là hư vọng", thì như vậy, ta đối nghịch với hai hạng người: Sa-môn hay Bà-la-môn nào có lý thuyết như sau, có tri kiến như sau: "Tất cả đều làm cho tôi thích thú" và Sa-môn hay Bà la-môn này có lý thuyết như sau, có tri kiến như sau: "Tất cả đều làm cho tôi không thích thú". Ta sẽ đối nghịch với hai hạng người này => Khi nào có đối nghịch thời có tranh luận => khi nào có tranh luận thời có

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4465

chống đối => khi nào có chống đối thời có bực mình"
=> Như vậy, vị này vì thấy sự đối nghịch, tranh luận,
chống đối và bực mình, nên từ bỏ tri kiến ấy, không
chấp thủ tri kiến khác. => Như vậy là sự đoạn trừ
những tri kiến này, như vậy là sự hủy bỏ những tri
kiến này.

 Nhưng này Aggivessana, thân này có sắc, do bốn
đại thành, do cha mẹ sanh, nhờ cơm cháo nuôi
dưỡng, vô thường, biến hoại, phân toái, đoạn
tuyệt, hoại diệt, cần phải được quán sát là vô
thường, khổ, như bệnh, như cục bướu, như mũi
tên, như điều bất hạnh, như bệnh chướng, như kẻ
địch, như phá hoại, là không, là vô ngã. Khi vị ấy
quán sát thân này là vô thường, khổ, như bệnh,
như cục bướu, như mũi tên, như điều bất hạnh,
như bệnh chướng, như kẻ địch, như phá hoại, là
không, là vô ngã => thời thân, thân dục, thân ái,
thân phục tòng được đoạn diệt.

 Này Aggivessana, có ba thọ này; lạc thọ, khổ thọ, bất khổ bất lạc thọ.

 Này Aggivessana, trong khi cảm giác lạc thọ,
chính khi ấy không cảm giác khổ thọ, không
cảm giác bất khổ bất lạc thọ chỉ cảm giác lạc
thọ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4466

 Này Aggivessana, trong khi cảm giác khổ thọ,
chính khi ấy không cảm giác lạc thọ, không
cảm giác bất khổ bất lạc thọ, chỉ cảm giác khổ
thọ.
 Này Aggivessana, trong khi cảm giác bất khổ
bất lạc thọ, chính khi ấy không cảm giác lạc
thọ, không cảm giác khổ thọ, chỉ cảm giác bất
khổ bất lạc thọ.
 Này Aggivessana, lạc thọ là vô thường, hữu vi,
do duyên sanh, bị đoạn diệt, bị hủy hoại, bị suy
tàn, bị tiêu diệt.
 Này Aggivessana, khổ thọ là vô thường, hữu
vi, do duyên sanh, bị đoạn diệt, bị hủy hại, bị
suy tàn, bị tiêu diệt.
 Này Aggivessana, bất khổ bất lạc thọ là vô
thường, hữu vi, do duyên sanh, bị đoạn diệt, bị
hủy hoại, bị suy tàn, bị tiêu diệt.
Thấy vậy, này Aggivessana, vị Đa văn Thánh đệ
tử yểm ly lạc thọ, yểm ly khổ thọ, yểm ly bất khổ bất
lạc thọ => Do yểm ly, vị ấy không có tham dục =>
Do không tham dục, vị ấy được giải thoát => Đối
với tự thân đã giải thoát như vậy, khởi lên sự hiểu
biết: "Ta đã giải thoát". Vị ấy biết: "Sanh đã diệt,
Phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm. Sau đời
hiện tại, không có đời sống nào khác nữa". Với tâm

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4467

giải thoát như vậy, này Aggivessana, Tỷ-kheo
không nói thuận theo một ai, không tranh luận với
một ai, chỉ nói theo từ ngữ đã được dùng ở đời,
không có chấp thủ (từ ngữ ấy).
Lúc bấy giờ Tôn giả Sariputta đứng sau lưng
Thế Tôn và đang quạt Thế Tôn. Rồi Tôn giả
Sariputta suy nghĩ như sau: "Thế Tôn đã thuyết cho
chúng ta sự đoạn trừ các pháp ấy nhờ thắng trí.
Thiện Thệ đã thuyết cho chúng ta sự từ bỏ các pháp
ấy nhờ thắng trí". Khi Tôn giả Sariputta suy nghĩ như
vậy, tâm (của Tôn giả) được giải thoát các lậu hoặc,
không còn chấp thủ.

Còn đối với du sĩ ngoại đạo Dighanakha, pháp
nhãn ly trần, vô cấu được khởi lên: "Phàm pháp gì
được khởi lên, tất cả pháp ấy được đoạn diệt". Rồi
du sĩ ngoại đạo Dighanakha thấy pháp, chứng pháp,
ngộ pháp, thể nhập vào pháp, nghi ngờ tiêu trừ, do
dự diệt tận, chứng được tự tín, không y cứ nơi người
khác đối với đạo pháp của đức Bổn sư, liền bạch Thế
Tôn:

– Thật vi diệu thay, Tôn giả Gotama! Thật vi
diệu thay, Tôn giả Gotama! Như người dựng đứng
lại những gì bị quăng ngã xuống, phơi bày ra những
gì bị che kín, chỉ đường cho kẻ bị lạc hướng, đem
đèn sáng vào trong bóng tối để những ai có mắt có

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4468

thể thấy sắc; cũng vậy, Chánh pháp đã được Tôn giả
Gotama dùng nhiều phương tiện trình bày giải thích.
Nay con xin quy y Tôn giả Gotama, quy y Pháp và
quy y chúng Tỷ-kheo. Mong Tôn giả Gotama nhận
con làm cư sĩ, từ nay trở đi cho đến mạng chung, con
trọn đời quy ngưỡng.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4469

546 Thọ - Khi cảm giác lạc thọ, khi ấy khg có cảm giác khổ thọ - Kinh ĐẠI DUYÊN – 15 Trường I, 511

KINH ĐẠI DUYÊN (MAHA NIDANA SUTTA) – Bài kinh số 15 – Trường I, 511

1. Như vậy tôi nghe. Một thời, Thế Tôn trụ tại bộ lạc
Kuru (Câu-lâu), ở ấp Kuru tên là Kammassadhamma
(Kiếm-ma-sắt-đàm). Tôn giả Ananda (A Nan) đến
tại chỗ Thế Tôn ở, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn và
ngồi xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên,
Tôn giả Ananda bạch Thế Tôn:

- Hy hữu thay, bạch Thế Tôn! Kỳ diệu thay, bạch Thế
Tôn! Bạch Thế Tôn, giáo pháp Duyên khởi này thâm
thúy, thật sự thâm thúy, và giáo pháp này đối với con
hết sức minh bạch rõ ràng.

- Này Ananda, chớ có nói vậy! Này Ananda chớ có
nói vậy! Này Ananda, giáo pháp Duyên khởi này
thâm thúy, thật sự thâm thúy. Này Ananda, chính vì
không giác ngộ, không thâm hiểu giáo pháp này
mà chúng sanh hiện tại bị rối loạn như một ổ kén,

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4470

rối ren như một ống chỉ, giống như cỏ munja và lau sậy babaja (ba-ba-la), không thể nào ra khỏi khổ xứ, ác thú, đọa xứ, sanh tử.

2. Này Ananda, nếu có ai hỏi: "Già và chết do duyên
nào không?" Hãy đáp: "Có". Nếu có hỏi: "Già và
chết do duyên gì?" Hãy đáp: "Già và chết do duyên
sanh".

- Này Ananda, nếu có ai hỏi: "Sanh có duyên nào
không?" Hãy đáp: "Có". Nếu có hỏi: "Sanh do
duyên gì?" Hãy đáp: "Sanh do duyên hữu".
- Này Ananda, nếu có ai hỏi: "Hữu có do duyên
nào không? Hãy đáp: "Có". Nếu có hỏi: "Hữu
do duyên gì?" Hãy đáp: "Hữu do duyên thủ".
- Này Ananda, nếu có ai hỏi. "Thủ có do duyên
nào không?" Hãy đáp: "Có". Nếu có hỏi: "Thủ
do duyên gì?" Hãy đáp: "Thủ do duyên ái".
- Này Ananda, nếu có ai hỏi: "Sanh có duyên nào
không?" Hãy đáp: "Có". Nếu có hỏi: "Sanh do
duyên gì?" Hãy đáp: "Sanh do duyên hữu".
- Này Ananda, nếu có ai hỏi: "Hữu có do duyên
nào không? Hãy đáp: "Có". Nếu có hỏi: "Hữu
do duyên gì?" Hãy đáp: "Hữu do duyên thủ".

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4471

(2 đoạn này dư)????
- Này Ananda, nếu có ai hỏi: "Ái có duyên nào
không?" Hãy đáp: "Có". Nếu có hỏi: "Ái do
duyên gì?" Hãy đáp: "Ái do duyên thọ".
- Này Ananda, nếu có ai hỏi: "Thọ có do duyên
nào không?" Hãy đáp: "Có". Nếu có hỏi: "Thọ
do duyên gì?" Hãy đáp: "Thọ do duyên xúc".
- Này Ananda, nếu có ai hỏi: "Xúc có do duyên
nào không?" Hãy đáp: "Có". Nếu có hỏi: "Xúc
do duyên gì?" Hãy đáp: "Xúc do duyên danh
sắc"????. (Xúc do duyên Sáu nhập)
- (Thiếu Sáu nhập do duyên Danh sắc)????
- Này Ananda, nếu có ai hỏi: "Danh sắc có duyên
nào không?" Hãy đáp: "Có". Nếu có hỏi: "Danh
sắc do duyên gì? Hãy đáp: "Danh sắc do
duyên thức".
- Này Ananda, nếu có ai hỏi: "Thức có do duyên
nào không?" Hãy đáp: "Có". Nếu có hỏi: "Thức
do duyên gì?" Hãy đáp: "Thức do duyên danh
sắc".
3. Này Ananda, như vậy do duyên danh sắc, thức
sanh; do duyên thức, danh sắc sanh; do duyên danh

MƯỜI HAI DUYÊN                                 4472

sắc, xúc sanh,(??? do duyên danh sắc, lục nhập sanh; do duyên lục nhập, xúc sanh); do duyên xúc, thọ sanh; do duyên thọ; ái sanh; do duyên ái, thủ sanh; do duyên thủ, hữu sanh; do duyên hữu, sanh sanh; do duyên sanh, lão tử sanh, do duyên lão tử, sầu, bi, khổ, ưu não sanh. Như vậy là toàn bộ khổ uẩn tập khởi.

4. Trước đã nói: "Do duyên sanh; lão tử sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên sanh; lão tử sanh?"

 Này Ananda, nếu sanh không có bất cứ loại
nào, bất cứ chỗ nào, như chư Thiên hay Thiên
giới, Càn-thát-bà hay Càn-thát-bà-giới, Dạ-xoa
hay Dạ Xoa giới. Quỷ thần hay Quỷ thần giới,
loài Người hay Nhân giới, loại bốn chân hay tứ
túc giới, loài chim hay điểu giới, loài trùng xà
hay trùng xà giới. Này Ananda, nếu không có
sanh cho tất cả, do sanh diệt, thời lão tử có thể
hiện hữu không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của lão tử, tức là sanh.

5. Trước đã nói: "Do duyên hữu, sanh sanh ra". Này

MƯỜI HAI DUYÊN                                       4473

Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên hữu, sanh sanh ra?"

 Này Ananda, nếu hữu không có bất cứ loại
nào, giới nào, bất cứ chỗ nào xứ nào, như dục
hữu, sắc hữu hay vô sắc hữu. Nếu không có hữu
cho tất cả, do hữu diệt, thời sanh có thể hiện
hữu không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của sanh, tức là hữu.

6. Trước đã nói: "Do duyên thủ, hữu sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu hỏi: "Do duyên thủ, hữu sanh?"

 Này Ananda, nếu thủ không có bất cứ loại
nào, bất cứ chỗ nào, như dục thủ, kiến thủ, giới
cấm thủ hay ngã chấp thủ. Nếu không có thủ
cho tất cả, do thủ diệt, thời hữu có thể hiện hữu
không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên,

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4474

như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của hữu, tức là thủ.

7. Trước đã nói: "Do duyên ái, thủ sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên ái, thủ sanh".

 Này Ananda, nếu ái không có bất cứ loại nào,
bất cứ chỗ nào, như sắc ái, thanh ái, hương ái,
vị ái, xúc ái hay pháp ái. Nếu không có ái cho
tất cả, do ái diệt thời thủ có thể hiện hữu
không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của thủ, tức là ái.

8. Trước đã nói: "Do duyên thọ, ái sanh".

 Này Ananda, nếu thọ không có bất cứ loại nào,
bất cứ chỗ nào, như nhãn xúc sở sanh thọ, nhĩ
xúc sở sanh thọ, tỷ xúc sở sanh thọ, thiệt xúc
sở sanh thọ, tỷ xúc sở sanh thọ, ý xúc sở sanh
thọ. Nếu không có thọ cho tất cả, nếu thọ diệt
thời ái có thể hiện hữu không?

MƯỜI HAI DUYÊN                                   4475

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của ái, tức là thọ.

9. Này Ananda, như vậy do duyên thọ, ái sanh;

- Do duyên ái, tìm cầu sanh;
- Do duyên tìm cầu, lợi sanh;
- Do duyên lợi, quyết định (sở dụng của lợi)
sanh;
- Do duyên quyết định, tham dục sanh;
- Do duyên tham dục, đam trước sanh;
- Do duyên đam trước, chấp thủ sanh;
- Do duyên chấp thủ, hà tiện sanh;
- Do duyên hà tiện, thủ hộ sanh;
- Do duyên thủ hộ, phát sanh một số ác, bất thiện
pháp như chấp trượng, chấp kiếm, tranh đấu,
tranh luận, đấu khẩu, khẩu chiến, ác khẩu, vọng
ngữ.

10. Trước đã nói: "Do duyên thủ hộ, phát sanh một số ác, bất thiện pháp, như chấp trượng, chấp kiếm,

MƯỜI HAI DUYÊN                                   4476

tranh đấu, tranh luận, đấu khẩu, khẩu chiến, ác khẩu, vọng ngữ". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên thủ hộ, phát sanh một số ác, bất thiện pháp, như chấp trượng, chấp kiếm, tranh đấu, tranh luận, đấu khẩu, khẩu chiến, ác khẩu, vọng ngữ"?

 Này Ananda, nếu thủ hộ không có bất cứ loại
nào, bất cứ chỗ nào, nếu không có thủ hộ cho
tất cả, nếu thủ hộ diệt, thời một số ác, bất thiện
pháp như chấp trượng, chấp kiếm, tranh đấu,
tranh luận, đấu khẩu, khẩu chiến, ác khẩu,
vọng ngữ có thể hiện hữu được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên,
như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của một
số ác, bất thiện pháp như chấp trượng, chấp kiếm,
tranh đấu, tranh luận, đấu khẩu, khẩu chiến, ác khẩu,
vọng ngữ, tức là thủ hộ.

11. Trước đã nói: "Do duyên hà tiện, thủ hộ sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên hà tiện thủ hộ sanh"?

 Này Ananda, nếu hà tiện không có bất cứ loại nào, bất cứ chỗ nào, nếu không có hà tiện, cho tất cả, nếu hà tiện diệt thời thủ hộ có thể hiện

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4477

hữu không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của thủ hộ, tức là hà tiện.

12. Trước đã nói: "Do duyên chấp thủ, hà tiện sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên chấp thủ, hà tiện sanh"?

 Này Ananda, nếu chấp thủ không có bất cứ
loại nào, bất cứ chỗ nào, nếu không chấp thủ
cho tất cả, nếu chấp thủ diệt thời hà tiện có thể
hiện hữu được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của hà tiện, tức là chấp thủ.

13. Trước đã nói: "Do duyên đam trước, chấp thủ sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên đam trước, chấp thủ sanh "?

 Này Ananda, nếu đam trước không có bất cứ

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4478

loại nào, bất cứ chỗ nào, nếu không có đam trước cho tất cả, nếu đam trước diệt thời chấp thủ có thể hiện hữu được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của chấp thủ, tức là đam mê.

14. Trước đã nói: "Do duyên tham dục, đam trước sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên tham dục, đam trước sanh "?

 Này Ananda, nếu tham dục không có bất cứ
loại nào, bất cứ chỗ nào, nếu không có tham
dục cho tất cả, nếu tham dục diệt, thời đam
trước có thể hiện hữu được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của đam trước, tức là tham dục.

15. Trước đã nói: "Do duyên quyết định, tham dục sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên quyết định tham dục sanh"?

MƯỜI HAI DUYÊN                                   4479

 Này Ananda, nếu quyết định không có bất cứ
loại nào, bất cứ chỗ nào, nếu không có quyết
định cho tất cả, nếu quyết định diệt, thời tham
dục có thể hiện hữu được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của tham dục tức là quyết định.

16. Trước đã nói: "Do duyên lợi, quyết định sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên lợi quyết định sanh"?

 Này Ananda, nếu lợi không có bất cứ loại
nào, bất cứ chỗ nào, nếu lợi không có cho tất
cả, nếu lợi diệt thời quyết định có thể hiện hữu
được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của quyết định, tức là lợi.

17. Trước đã nói: "Do duyên tìm cầu, lợi sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4480

tìm cầu, lợi sanh"?

 Này Ananda, nếu tìm cầu không có bất cứ loại
nào, bất cứ chỗ nào, nếu tìm cầu không có
cho tất cả, nếu tìm cầu diệt, thời lợi có thể hiện
hữu được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của lợi, tức là tầm cầu.

18. Trước đã nói: "Do duyên ái, tìm cầu sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên ái, tầm cầu sanh"?

 Này Ananda, nếu không có bất cứ loại nào,
bất cứ chỗ nào, nếu ái không có cho tất cả,
nếu ái diệt thời, tầm cầu có thể hiện hữu được
không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của tầm cầu, tức là ái.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4481

Này Ananda, như vậy hai phương diện (của ái) tuy hai nhưng hòa hợp thành một, nhờ thọ (làm duyên sanh).

19. Trước đã nói: "Do duyên xúc, thọ sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên xúc, thọ sanh"?

 Này Ananda, nếu xúc không có bất cứ loại
nào, bất cứ chỗ nào, như nhãn xúc, nhĩ xúc,
tỷ xúc, thiệt xúc, thân xúc, ý xúc, nếu xúc
không có cho tất cả, nếu xúc diệt, thời thọ có
thể hiện hữu không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của thọ, tức là xúc.

20. Trước đã nói: "Do duyên danh sắc, xúc sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên danh sắc, xúc sanh"?

 Này Ananda, nếu những hình, những sắc,
những tướng, những mạo, nhờ đó mà danh
thân và sắc thân thi thiết; nếu những hình,
những sắc, những tướng, những mạo ấy không

MƯỜI HAI DUYÊN                                   4482

có, thời danh mục xúc trong sắc thân có thể hiện hữu được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, những hình, những sắc, những tướng,
những mạo ấy nhờ đó mà sắc thân được thi thiết, nếu
những hình, những sắc, những tướng, những mạo ấy
không có, thời hữu đối xúc trong danh thân có thể
hiện hữu được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, những hình, những sắc, những tướng,
những mạo nhờ đó mà danh thân và sắc thân được
thi thiết, nếu những hình, những sắc, những tướng,
những mạo ấy không có, thời danh mục xúc hay hữu
đối xúc có thể hiện hữu được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, những hình, những sắc, những tướng,
những mạo nhờ đó mà danh sắc được thi thiết, nếu
những hình, những sắc, những tướng, những mạo ấy
không có thì xúc có thể hiện hữu được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

MƯỜI HAI DUYÊN                                   4483

Do vậy, này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của xúc, tức là danh sắc.

21. Trước đã nói: "Do duyên thức, danh sắc sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên thức, danh sắc sanh"?

 Này Ananda, nếu thức không đi vào trong bụng của người mẹ, thời danh sắc có thể hình thành trong bụng bà mẹ không?

- Bạch Thế Tôn, không!

 Này Ananda, nếu thức đi vào trong bụng bà mẹ rồi bị tiêu diệt, thời danh sắc có thể hình thành trạng thái này, trạng thái khác không?

- Bạch Thế Tôn, không!

 Này Ananda, nếu thức bị đoạn trừ trong
đứa con nít, hoặc là đồng nam hay đồng nữ,
thời danh sắc có thể lớn hơn, trưởng thành
và thành mãn được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Do vậy, này Ananda, như vậy là nhơn, như

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4484

vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của danh sắc, tức là thức.

22. Trước đã nói: "Do duyên danh sắc, thức sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên sanh sắc thức sanh "?

 Này Ananda, nếu thức không an trú được
trong danh sắc, thời trong tương lai, có thể
hiện hữu sự hình thành của sanh, lão, tử,
khổ tập không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Do vậy, này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của thức, tức là danh sắc.

- Này Ananda, trong giới hạn con người
được sanh, con người được già, con người
được chết, con người được diệt, hay con
người được tái sanh, trong giới hạn ấy là
danh mục đạo, trong giới hạn ấy là ngôn ngữ
đạo, trong giới hạn ấy là thi thiết đạo, trong
giới hạn ấy là tuệ giới, trong giới hạn ấy là
lưu chuyển luân hồi hiện hữu trạng thái này
trạng thái khác nghĩa là danh sắc và thức.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   4485

23. Này Ananda, có bao nhiêu lời tuyên bố về ngã?

- Này Ananda, hoặc ngã được tuyên bố là có sắc
và hạn lượng trong câu: "Ngã của tôi có sắc và
hạn lượng".
- Này Ananda, hoặc ngã được tuyên bố là có sắc
và vô lượng trong câu: "Ngã của tôi có sắc và
vô lượng".
- Này Ananda, hoặc ngã được tuyên bố là không
có sắc và có hạn lượng trong câu: "Ngã của tôi
không có sắc và có hạn lượng".
- Này Ananda, hoặc ngã được tuyên bố là không
có sắc và vô lượng trong câu: "Ngã của tôi
không có sắc và vô lượng".
24. Này Ananda, có người tuyên bố ngã có sắc và có
hạn lượng trong hiện tại, người này tuyên bố hoặc
ngã có sắc và có hạn lượng trong tương lai. Hoặc như
thế này: "Ngã của tôi không phải như vậy, tôi sẽ uốn
nắn cho như vậy". Này Ananda, sự việc là như vậy
thời lời tuyên bố về tà kiến ngã có sắc và có hạn
lượng như vậy là quá đủ rồi.

Này Ananda, có người tuyên bố ngã có sắc và vô lượng người này tuyên bố hoặc ngã có sắc và vô

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4486

lượng trong hiện tại, hoặc ngã có sắc và vô lượng
trong tương lai. Hoặc như thế này: "Ngã của tôi
không phải như vậy, tôi sẽ uốn nắn cho như vậy".
Này Ananda, sự việc là như vậy thời lời tuyên bố về
tà kiến ngã có sắc và vô lượng như vậy là quá đủ
rồi.

Này Ananda, có người tuyên bố ngã không có sắc và
có hạn lượng, người này tuyên bố hoặc ngã không có
sắc và có hạn lượng trong hiện tại hoặc ngã không có
sắc và có hạn lượng trong tương lai... hoặc ngã không
có sắc và vô lượng trong tương lai. Hoặc như thế này:
"Ngã của tôi không phải như vậy, tôi sẽ uốn nắn cho
như vậy". Này Ananda, sự việc là như vậy thời lời
tuyên bố về tà kiến ngã có sắc và vô lượng như vậy
là quá đủ rồi. Này Ananda, như vậy, là có bấy nhiêu
lời tuyên bố về ngã.

25. Này Ananda, có bao nhiêu lời không tuyên bố về ngã?

- Này Ananda, hoặc ngã không được tuyên bố là
có sắc và có hạn lượng trong câu: "Ngã của tôi
có sắc và có hạn lượng".
- Này Ananda, hoặc ngã không được tuyên bố là
có sắc và vô lượng trong câu: "Ngã của tôi có
sắc và vô lượng".

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4487

- Này Ananda, hoặc ngã không được tuyên bố là
không có sắc và có hạn lượng trong câu: "Ngã
của tôi không có sắc và có hạn lượng".
- Này Ananda, hoặc ngã không được tuyên bố là
không có sắc và vô lượng trong câu: "Ngã của
tôi không có sắc và vô lượng".

26. Này Ananda, có người không tuyên bố ngã có sắc và có hạn lượng, người này không tuyên bố, hoặc ngã có sắc và có hạn lượng trong hiện tại, hoặc ngã có sắc và có hạn lượng trong tương lai. Hoặc không như thế này: "Ngã của tôi không phải như vậy, tôi sẽ uốn nắn cho như vậy". Này Ananda, sự việc là như vậy thời lời không tuyên bố về tà kiến ngã có sắc và có hạn lượng như vậy là quá đủ rồi.

Này Ananda, có người không tuyên bố ngã có sắc và
vô lượng, người này không tuyên bố hoặc ngã có sắc
và vô lượng trong hiện tại, hoặc ngã có sắc và vô
lượng trong tương lai. Hoặc không như thế này. "Ngã
của tôi không phải như vậy, tôi sẽ uốn nắn cho như
vậy". Này Ananda, sự việc là như vậy thời lời không
tuyên bố về tà kiến ngã có sắc và vô lượng như vậy
là quá đủ rồi.

Này Ananda, có người không tuyên bố ngã không có sắc và có hạn lượng, người này tuyên bố, hoặc ngã

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4488

không có sắc và có hạn lượng trong hiện tại, hoặc
ngã không có sắc và có hạn lượng trong tương lai.
Hoặc không như thế này: "Ngã của tôi không phải
như vậy, tôi sẽ uốn nắn cho như vậy". Này Ananda,
sự việc là như vậy thời lời không tuyên bố về tà kiến
ngã không có sắc và có hạn lượng như vậy là quá đủ
rồi.

Này Ananda, có người không tuyên bố ngã không có
sắc và vô lượng, người này không tuyên bố ngã
không có sắc và vô lượng trong hiện tại, hoặc ngã
không có sắc và vô lượng trong tương lai. Hoặc
không như thế này: "Ngã của tôi không phải như vậy,
tôi sẽ uốn nắn cho như vậy". Này Ananda, sự việc là
như vậy thời lời không tuyên bố về tà kiến ngã có sắc
và vô lượng như vậy là quá đủ rồi.

Này Ananda, như vậy là có bấy nhiêu lời không tuyên bố về ngã.

27. Này Ananda, dưới bao nhiêu hình thức, ngã được quan niệm?

- Này Ananda, ngã được quan niệm như thọ
trong câu: "Ngã của tôi là thọ". Hay trái lại:
"Ngã của tôi không phải là thọ, ngã của tôi
không có cảm thọ".

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4489

- Này Ananda, hoặc ngã được quan niệm như
trong câu: "Ngã của tôi không phải là thọ, cũng
không phải là không có cảm thọ; ngã của tôi
có cảm thọ, ngã của tôi có khả năng cảm thọ".
Như vậy, này Ananda, ngã được quan niệm.

28. Này Ananda, ai nói: "ngã của tôi là thọ". Người ấy cần được trả lời: "Này Hiền giả, có ba loại cảm thọ, lạc thọ, khổ thọ, bất khổ bất lạc thọ. Trong ba loại thọ này, loại nào ông xem là ngã?"

- Này Ananda, khi cảm giác một lạc thọ, chúng
ta không cảm giác một khổ thọ, không cảm
giác một bất khổ bất lạc thọ, khi ấy chỉ cảm
giác một lạc thọ thôi.
- Này Ananda, khi cảm giác một khổ thọ, chúng
ta không cảm giác một lạc thọ, không cảm giác
một bất khổ bất lạc thọ, khi ấy chỉ cảm giác một
khổ thọ thôi.
- Này Ananda, khi cảm giác một bất khổ bất lạc
thọ, chúng ta không cảm giác một lạc thọ,
không cảm giác một khổ thọ, khi ấy chỉ cảm
giác một bất khổ bất lạc thọ thôi.
29. Lại nữa, này Ananda, lạc thọ là vô thường, hữu
vi, là pháp duyên khởi, là pháp biến hoại, là pháp

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4490

đoạn diệt, là pháp ly dục, là pháp diệt tận.

- Này Ananda, khổ thọ là vô thường, hữu vi, là
pháp duyên khởi, là pháp đoạn hoại, là pháp
đoạn diệt, là pháp ly dục, là pháp diệt tận.
- Này Ananda, bất khổ bất lạc thọ là vô thường,
hữu vi, là pháp duyên khởi, là pháp đoạn hoại,
là pháp đoạn diệt, là pháp ly dục, là pháp diệt
tận.
 Khi cảm giác một lạc thọ mà nói rằng: "Đó là
ngã của tôi", thời khi lạc thọ ấy diệt mất người
ấy cũng nghĩ rằng: "Ngã của tôi cũng diệt".
 Khi cảm giác một khổ thọ mà nói rằng: "Đó là
ngã của tôi", thời khi khổ thọ ấy diệt mất người
ấy cũng nghĩ rằng: "Ngã của tôi cũng diệt".
 Khi cảm giác một bất khổ bất lạc thọ mà nói
rằng: "Đó là ngã của tôi", thời khi bất khổ bất
lạc thọ ấy diệt mất, người ấy cũng nghĩ rằng:
"Ngã của tôi cũng diệt".
Vậy những ai nói rằng: "Ngã của tôi là thọ", người
ấy sẽ xem ngã của mình như một cái gì trong hiện
tại, cái gì ấy là vô thường, lạc khổ xen lẫn, là pháp
sanh diệt. Do vậy, này Ananda, không thể chấp
nhận quan niệm "Ngã của tôi là thọ".

30. Này Ananda, ai nói như sau: "Ngã của tôi

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4491

không phải là thọ, ngã của tôi không có cảm thọ".
Người ấy cần được trả lời: "Này Hiền giả, chỗ nào
không có một cảm thọ gì cả, chỗ ấy có thể xem là
"Tôi có" được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Do vậy, này Ananda, không thể chấp nhận quan niệm "Ngã của tôi không phải là thọ, ngã của tôi không có cảm thọ".

31. Này Ananda, ai nói như sau: "Ngã của tôi
không phải là thọ, ngã của tôi không phải không
có cảm thọ, ngã của tôi có cảm thọ, ngã của tôi có
khả năng cảm thọ". Người ấy cần được trả lời:
"Này Hiền giả nếu tất cả mọi loại cảm thọ đều đoạn
diệt hoàn toàn, khi không còn một loại cảm thọ nào
cả, khi thọ đã tận diệt, thời ở tại chỗ ấy, có thể nói:
"Tôi là như vậy" chăng?"

- Bạch Thế Tôn, không!

- Do vậy, này Ananda, không thể chấp nhận quan
niệm "Ngã của tôi không phải là thọ, ngã của tôi
không phải không có cảm thọ; ngã của tôi có cảm
thọ, ngã của tôi có khả năng cảm thọ".

32. Này Ananda, khi có một vị Tỷ-kheo không

MƯỜI HAI DUYÊN                                       4492

quan niệm ngã là thọ, không quan niệm ngã không
phải thọ, không quan niệm: "Ngã của tôi là thọ, ngã
của tôi có khả năng cảm thọ", khi ấy vị này sẽ không
chấp trước một điều gì ở trên đời, vì không chấp
trước nên không sợ hãi; vì không sợ hãi nên hoàn
toàn tự mình tịch diệt. Vị ấy biết sanh đã tận, phạm
hạnh đã thành, những việc cần làm đã làm, sau đời
này không còn đời nào khác nữa.

Này Ananda, với vị Tỷ-kheo có tâm giải thoát như vậy, nếu có ai nói vị Tỷ-kheo ấy có tà kiến như sau: "Như Lai có tồn tại sau khi chết" thời thật hoàn toàn phi lý. Hoặc có tà kiến như sau: "Như Lai không có tồn tại sau khi chết", thời thật hoàn toàn phi lý. Hoặc có tà kiến như sau: "Như Lai có tồn tại và không có tồn tại sau khi chết", thời thật hoàn toàn phi lý. Hoặc có tà kiến như sau: "Như Lai không có tồn tại và không không có tồn tại sau khi chết", thời thật hoàn toàn phi lý. Tại sao vậy? Này Ananda, ví dầu có bao nhiêu danh mục, bao nhiêu danh mục đạo, dầu có bao nhiêu ngôn ngữ, bao nhiêu ngôn ngữ đạo, dầu có bao nhiêu thi thiết, bao nhiêu thi thiết đạo, dầu có bao nhiêu trí tuệ, bao nhiêu trí tuệ giới, dầu có bao nhiêu luân chuyển, bao nhiêu vận hành, với thắng trí hiểu biết tất cả, vị Tỷ-kheo được giải thoát. Với vị Tỷ-kheo thắng trí giải thoát như vậy mà nói rằng vị Tỷ-kheo ấy không biết, không thấy, thời thật là

MƯỜI HAI DUYÊN                                       4493

một sự phi lý.

33. Này Ananda, có bảy trú xứ của thức và hai xứ. Thế nào là bảy?

- Này Ananda, có những loại hữu tình, thân dị loại
và tưởng dị loại, như loài Người, một số chư
Thiên và một số trong địa ngục. Đó là trú xứ thứ
nhất của thức.
- Này Ananda, có những loại hữu tình, thân dị loại
nhưng tưởng nhất loại, như các vị Phạm Chúng
thiên được sanh vào cõi ấy, nhờ sơ Thiền. Đó là
trú xứ thứ hai của thức.
- Này Ananda, có những loại hữu tình, thân nhất
loại nhưng tưởng dị loại, như các vị Quang Âm
thiên (Abhassarà). Đó là trú xứ thứ ba của thức.
- Này Ananda, có những loại hữu tình, thân nhất
loại và tưởng cũng nhất loại, như các vị Biến
Tịnh thiên (Subhakinna). Đó là trú xứ thứ tư của
thức.
- Này Ananda, có những loại hữu tình, vượt ra khỏi
tất cả sắc tưởng, đoạn trừ tất cả hữu đối tưởng,
không suy tư đến mọi dị loại tưởng, chỉ có tưởng
"Hư không là vô biên", được sanh vào cõi Hư

MƯỜI HAI DUYÊN                                  4494

Không vô biên xứ. Đó là trú xứ thứ năm của thức.
- Này Ananda, có những loại hữu tình hoàn toàn
vượt ra khỏi Không vô biên xứ, chỉ có tưởng
"Thức là vô biên", được sanh vào cõi Thức vô
biên xứ. Đó là trú xứ thứ sáu của thức.
- Này Ananda, có những loại hữu tình, hoàn toàn
vượt ra khỏi Thức vô biên xứ, chỉ có tưởng "Vô
sở hữu", được sanh vào cõi Vô sở hữu xứ. Đó là
trú xứ thứ bảy của thức.
- Hai xứ là Vô tưởng hữu tình xứ và Phi tưởng
phi phi tưởng xứ.
34. Này Ananda, trong thức trú xứ thứ nhất có thân
dị loại và tưởng dị loại này, như loài Người, một số
chư Thiên và một số hữu tình trong địa ngục. Này
Ananda nếu có ai hiểu được trú xứ này, hiểu được sự
tập khởi, hiểu được sự đoạn diệt, hiểu được vị ngọt,
hiểu được sự nguy hiểm và hiểu được sự xuất ly của
trú xứ này, một vị như vậy có thể còn hoan hỷ ưa
thích trú xứ này không?

- Bạch Thế Tôn, không!

... (như trước)...

- Này Ananda, trong thức trú xứ thứ bảy, hoàn toàn

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4495

vượt ra khỏi Thức vô biên xứ, chỉ có tưởng "Vô sở
hữu", được sanh vào cõi Vô sở hữu xứ. Này Ananda
nếu có ai hiểu được trú xứ này, hiểu được sự tập
khởi, hiểu được sự đoạn diệt, hiểu được sự tập khởi,
hiểu được sự đoạn diệt, hiểu được vị ngọt, hiểu được
sự nguy hiểm và hiểu được sự xuất ly của trú xứ này,
một vị như vậy có thể còn hoan hỷ ưa thích trú xứ
này không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, với Vô tưởng hữu tình xứ này, này
Ananda, nếu có ai hiểu được trú xứ này, hiểu được
sự tập khởi, hiểu được sự đoạn diệt, hiểu được vị
ngọt, hiểu được sự nguy hiểm và hiểu được sự xuất
ly của trú xứ này, một vị như vậy có thể còn hoan
hỷ ưa thích trú xứ này không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, với Phi tưởng phi phi tưởng xứ này,
này Ananda, nếu có ai hiểu được trú xứ này, hiểu
được sự tập khởi, hiểu được sự đoạn diệt, hiểu được
vị ngọt, hiểu được sự nguy hiểm và hiểu được sự xuất
ly của trú xứ này, một vị như vậy có thể còn hoan
hỷ ưa thích trú xứ này không?

- Bạch Thế Tôn, không!

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4496

- Này Ananda, bởi bảy thức trú xứ và hai xứ này,
nếu có vị Tỷ-kheo đã như chơn hiểu được tập khởi,
đoạn trừ, vị ngọt, sự nguy hiểm, xuất ly của chúng,
nhờ không còn chấp thủ, vị này được giải thoát. Này
Ananda, vị Tỷ-kheo như vậy được gọi là Tuệ giải
thoát.

35. Này Ananda, có tám giải thoát. Thế nào là tám?

41.   Tự mình có sắc, thấy các sắc pháp. Đó là giải
thoát thứ nhất.
42.   Không biết tự mình có sắc, thấy các sắc ngoài
tự thân. Đó là giải thoát thứ hai.
43.   Tâm mạnh hướng đến thanh tịnh. Đó là giải
thoát thứ ba.
44.   Hoàn toàn vượt khỏi mọi sắc tưởng, đoạn diệt
mọi hữu đối tưởng, không suy tư đến mọi
tưởng dị biệt, với tư tưởng: "Hư không là vô
biên", chứng và an trú Hư không vô biên xứ.
Đó là giải thoát thứ tư.
45.   Hoàn toàn vượt khỏi Hư không vô biên xứ, với
tư tưởng: "Thức là vô biên", chứng và an trú
Thức vô biên xứ. Đó là giải thoát thứ năm.
46.   Hoàn toàn vượt khỏi Thức vô biên xứ, với tư

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4497

tưởng: "Vô sở hữu" chứng và an trú Vô sở hữu
xứ. Đó là giải thoát thứ sáu.
47.   Hoàn toàn vượt khỏi Vô sở hữu xứ, chứng và
an trú Phi tưởng phi phi tưởng xứ. Đó là giải
thoát thứ bảy.
48.   Vượt khỏi hoàn toàn Phi tưởng phi phi tưởng
xứ, chứng và an trú Diệt thọ tưởng định. Đó là
giải thoát thứ tám. Này Ananda, như vậy là tám
giải thoát.
36. Này Ananda, khi một vị Tỷ-kheo thuận thứ thể
nhập tám giải thoát này, có thể nhập và có thể xuất
khỏi bất cứ giải thoát nào khi nào mình muốn, chỗ
nào mình muốn và dài bao lâu mình muốn - và với
các lậu hoặc được đoạn trừ, vị Tỷ-kheo chứng và
an trú trong tám giải thoát và tuệ giải thoát, không
còn lậu hoặc ngay trong thời hiện tại, tự mình thấu
đạt và chứng ngộ. Này Ananda, không còn có một
Câu giải thoát nào khác cao hơn và thù thắng hơn
Câu giải thoát này.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Tôn giả Ananda hoan hỷ tín thọ lời dạy của Thế Tôn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4498

MƯỜI HAI DUYÊN   4499

547 Thọ - Khát ái là con đường đưa đến thọ tập khởi - Kinh Vị Tỷ Kheo – Tương IV, 373

Vị Tỷ Kheo – Tương IV, 373

1) ...

2) Rồi một Tỷ-kheo đi đến Thế Tôn...

3) Ngồi một bên, Tỷ-kheo bạch Thế Tôn:

-- Bạch Thế Tôn, thế nào là thọ? Thế nào là thọ tập
khởi? Thế nào là con đường đưa đến thọ tập khởi?
Thế nào là thọ đoạn diệt? Thế nào là con đường đưa
đến thọ đoạn diệt? Thế nào là vị ngọt của thọ? Thế
nào là sự nguy hiểm của thọ? Thế nào là sự xuất ly
của thọ?

4) -- Này Tỷ-kheo,

- Có ba thọ này: lạc thọ, khổ thọ, bất khổ bất lạc
thọ. Này Tỷ-kheo, đây gọi là ba thọ.
- Do xúc tập khởi nên thọ tập khởi.
- Khát ái là con đường đưa đến thọ tập khởi.
- Do xúc đoạn diệt nên thọ đoạn diệt.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   4500

- Con đường Thánh đạo Tám ngành này là con
đường đưa đến thọ đoạn diệt, tức là chánh tri
kiến... chánh định.
- Do duyên thọ khởi lên lạc hỷ nào, đó là vị ngọt
của thọ.
- Tánh vô thường, khổ, chịu sự biến hoại của thọ là
sự nguy hiểm của thọ.
- Sự nhiếp phục dục và tham, sự đoạn tận dục và
tham là sự xuất ly của thọ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   4501

548 Thọ - Kinh CHẤT CHỨA – Tăng I, 217

CHẤT CHỨA – Tăng I, 217

1. Có ba hạng người này, này các Tỷ-kheo, có mặt,
xuất hiện ở đời. Thế nào là ba?
2. Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người:
- Chất chứa các thân hành có não hại, chất chứa
các khẩu hành có não hại, chất chứa các ý
hành có não hại.
- Sau khi chất chứa thân hành có não hại, chất
chứa khẩu hành có não hại, chất chứa ý hành
có não hại, người ấy sanh trong thế giới có não
hại.
- Vì phải sanh trong thế giới có não hại, người
ấy cảm giác các cảm xúc có não hại.
- Người ấy, vì cảm giác các cảm xúc có não hại,
nên cảm giác các cảm thọ có não hại, nhất
hướng đau khổ, như các chúng sanh ở trong
địa ngục.
3. Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người:

MƯỜI HAI DUYÊN                                   4502

- Chất chứa thân hành không có não hại, chất
chứa khẩu hành không có não hại, chất chứa ý
hành không có não hại.
- Sau khi chất chứa thân hành không có não hại,
chất chứa khẩu hành không có não hại, chất
chứa ý hành không có não hại, người ấy được
sanh trong thế giới không có não hại.
- Vì được sanh trong thế giới không có não hại,
người ấy cảm giác các cảm xúc không có não
hại.
- Do cảm giác các cảm xúc không có não hại,
người ấy cảm giác các cảm thọ không có não
hại, nhất hướng lạc, như chư Thiên ở Biến
Tịnh Thiên.
4. Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người:
- Chất chứa thân hành có não hại và không có
não hại, chất chứa khẩu hành có não hại và
không có não hại, chất chứa ý hành có não hại
và không có não hại.
- Sau khi chất chứa thân hành có não hại và
không có não hại, sau khi chất chứa khẩu hành
có não hại và không có não hại, sau khi chất
chứa ý hành có não hại và không có não hại,
người ấy được sanh vào thế giới có não hại và
không có não hại.

MƯỜI HAI DUYÊN                                 4503

- Vì được sanh vào thế giới có não hại và không
có não hại, người ấy cảm giác các cảm xúc có
não hại và không có não hại.
- Do cảm giác các cảm xúc có não hại và không
có não hại, người ấy cảm giác các cảm thọ có
não hại và không có não hại, xen lẫn lạc và
khổ, ví như loài Người, một loại chư Thiên và
một loại sanh trong đọa xứ.
Ba hạng người này, này các Tỷ-kheo, có mặt, xuất
hiện ở đời.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   4504

549 Thọ - Kinh NIỆM XỨ – 10 Trung I, 131

KINH NIỆM XỨ (Satipatthana sutta) – Bài kinh số 10 – Trung I, 131

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở xứ Kuru (Câu-lâu), Kammassadhamma (Kiềm-ma sắt đàm) là đô thị của xứ Kuru. Rồi Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo:

– Này các Tỷ-kheo.

Các Tỷ-kheo vâng đáp Thế Tôn:

– Bạch Thế Tôn.

Thế Tôn thuyết như sau:

– Này các Tỷ-kheo, đây là con đường độc nhất đưa
đến thanh tịnh cho chúng sanh, vượt khỏi sầu não,
diệt trừ khổ ưu, thành tựu chánh trí, chứng ngộ Niết-
bàn. Đó là Bốn Niệm Xứ. Thế nào là bốn?
Này các Tỷ-kheo, ở đây:

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4505

– Tỷ-kheo sống quán thân trên thân, nhiệt tâm,
tỉnh giác, chánh niệm để chế ngự tham ưu ở
đời;
– Sống quán thọ trên các thọ, nhiệt tâm, tỉnh giác,
chánh niệm để chế ngự tham ưu ở đời;
– Sống quán tâm trên tâm, nhiệt tâm, tỉnh giác,
chánh niệm để chế ngự tham ưu ở đời;
– Sống quán pháp trên các pháp, nhiệt tâm, tỉnh
giác, chánh niệm để chế ngự tham ưu ở đời.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo sống
quán thân trên thân?
Này các Tỷ-kheo, ở đây, Tỷ-kheo đi đến khu rừng,
đi đến gốc cây, hay đi đến ngôi nhà trống, và ngồi
kiết già, lưng thẳng và an trú chánh niệm trước mặt.
 Tỉnh giác, vị ấy thở vô; tỉnh giác, vị ấy thở ra.
 Thở vô dài, vị ấy tuệ tri: "Tôi thở vô dài"; hay
thở ra dài, vị ấy tuệ tri: "Tôi thở ra dài";
 Hay thở vô ngắn, vị ấy tuệ tri: "Tôi thở vô
ngắn"; hay thở ra ngắn, vị ấy tuệ tri: "Tôi thở
ra ngắn".
 "Cảm giác toàn thân, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập;
 "Cảm giác toàn thân, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập;
 "An tịnh toàn thân, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập;

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4506

 "An tịnh toàn thân, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập. Này các Tỷ-kheo, như người thợ quay hay học trò người thợ quay thiện xảo khi quay dài, tuệ tri: "Tôi quay dài" hay khi quay ngắn, tuệ tri: "Tôi quay ngắn". Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo thở vô dài, tuệ tri: "Tôi thở vô dài"; hay thở ra dài, tuệ tri: "Tôi thở ra dài"; hay thở vô ngắn, tuệ tri: "Tôi thở vô ngắn"; hay thở ra ngắn, tuệ tri: "Tôi thở ra ngắn". "Cảm giác toàn thân, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập; "Cảm giác toàn thân, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập; "An tịnh toàn thân, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập; "An tịnh toàn thân, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập ==> Như vậy, vị ấy sống quán thân trên nội thân hay sống quán thân trên ngoại thân; hay sống quán thân trên cả nội thân, ngoại thân; hay vị ấy sống quán tánh sanh khởi trên thân; hay sống quán tánh diệt tận trên thân; hay sống quán tánh sanh diệt trên thân. "Có thân đây", vị ấy an trú chánh niệm như vậy, với hy vọng hướng đến chánh trí, chánh niệm. Và vị ấy không nương tựa, không chấp trước vật gì trên đời. Này các Tỷ-kheo, như vậy là Tỷ-kheo sống quán thân trên thân.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đi, tuệ tri: "Tôi đi", hay đứng, tuệ tri: "Tôi đứng", hay ngồi, tuệ tri: "Tôi ngồi", hay nằm, tuệ tri: "Tôi nằm". Thân thể được sử dụng như thế nào, vị ấy tuệ tri thân

MƯỜI HAI DUYÊN                                        4507

như thế ấy. ==> Như vậy, vị ấy sống quán thân trên
nội thân; hay vị ấy sống quán thân trên ngoại thân;
hay vị ấy sống quán thân trên nội thân, ngoại thân;
hay vị ấy sống quán tánh sanh khởi trên thân; hay vị
ấy sống quán tánh diệt tận trên thân; hay vị ấy sống
quán tánh sanh diệt trên thân. "Có thân đây", vị ấy
an trú chánh niệm như vậy, với hy vọng hướng đến
chánh trí, chánh niệm. Và vị ấy sống không nương
tựa, không chấp trước một vật gì trên đời. Này các
Tỷ-kheo, như vậy là Tỷ-kheo sống quán thân trên
thân.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo, khi bước tới bước lui, biết rõ việc mình đang làm; khi ngó tới ngó lui, biết rõ việc mình đang làm; khi co tay, khi duỗi tay, biết rõ việc mình đang làm; khi mang áo Sanghati (Tăng già lê), mang bát, mang y, biết rõ việc mình đang làm; khi ăn, uống, nhai, nếm, biết rõ việc mình đang làm; khi đại tiện, tiểu tiện, biết rõ việc mình đang làm; khi đi, đứng, ngồi, ngủ, thức, nói, im lặng, biết rõ việc mình đang làm. ==> Như vậy, vị ấy sống quán thân trên nội thân; hay sống quán thân trên ngoại thân; hay sống quán thân trên cả nội thân, ngoại thân. Hay vị ấy sống quán tánh sanh khởi trên thân; hay sống quán tánh diệt tận trên thân; hay sống quán tánh sanh diệt trên thân. "Có thân đây", vị ấy an trú chánh niệm như vậy, với hy

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4508

vọng hướng đến chánh trí, chánh niệm. Và vị ấy sống
không nương tựa, không chấp trước một vật gì trên
đời. Này các Tỷ-kheo, như vậy là Tỷ-kheo sống quán
thân trên thân.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo quán sát thân này, dưới từ bàn chân trở lên, trên cho đến đảnh tóc, bao bọc bởi da và chứa đầy những vật bất tịnh sai biệt. Trong thân này: "đây là tóc, lông, móng, răng, da, thịt, gân, xương, thận, tủy, tim, gan, hoành cách mô, lá lách, phổi, ruột, màng ruột, bụng, phân, mật, đàm (niêm dịch), mủ, máu, mồ hôi, mỡ, nước mắt, mỡ da, nước miếng, nước mủ, nước ở khớp xương, nước tiểu". Này các Tỷ-kheo, cũng như một bao đồ, hai đầu trống đựng đầy các loại hột như gạo, lúa, đậu xanh, đậu lớn, mè, gạo đã xay rồi. Một người có mắt, đổ các hột ấy ra và quán sát: "Đây là hột gạo, đây là hột lúa, đây là đậu xanh, đây là đậu lớn, đây là mè, đây là hột lúa đã xay rồi". Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, một Tỷ-kheo quán sát thân này dưới từ bàn chân trở lên, trên cho đến đảnh tóc, bao bọc bởi da và chứa đầy những vật bất tịnh sai biệt. Trong thân này: "đây là tóc, lông, móng, răng, da, thịt, gân, xương, tủy, thận, tim, gan, hoành cách mô, lá lách, phổi, ruột, màng ruột, bụng, phân, mật, đàm, mủ, máu, mồ hôi, mỡ, nước mắt, mỡ da, nước miếng, nước mủ, nước ở khớp xương, nước tiểu". ==> Như

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4509

vậy, vị ấy sống quán thân trên nội thân; hay sống
quán thân trên ngoại thân, hay sống quán thân trên
nội thân, ngoại thân. Hay vị ấy sống quán tánh sanh
khởi trên thân; hay sống quán tánh diệt tận trên
thân; hay sống quán tánh sanh diệt trên thân. "Có
thân đây", vị ấy an trú chánh niệm như vậy, với hy
vọng hướng đến chánh trí, chánh niệm. Và vị ấy sống
không nương tựa, không chấp trước một vật gì trên
đời. Này các Tỷ-kheo, như vậy là Tỷ-kheo sống quán
thân trên thân.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo quán sát thân này về các vị trí các giới và sự sắp đặt các giới: "Trong thân này có địa đại, thủy đại, hỏa đại và phong đại". Này các Tỷ-kheo, như một người đồ tể thiện xảo, hay đệ tử của một người đổ tể giết một con bò, ngồi cắt chia từng thân phần tại ngã tư đường. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo quán sát thân này về vị trí các giới và về sự sắp đặt các giới: "Trong thân này có địa đại, thủy đại, hỏa đại và phong đại". ==> Như vậy, vị ấy sống quán thân trên nội thân; hay sống quán thân trên ngoại thân; hay sống quán thân trên nội thân, ngoại thân. Hay vị ấy sống quán tánh sanh khởi trên thân; hay sống quán tánh diệt tận trên thân; hay sống quán tánh sanh diệt trên thân. "Có thân đây", vị ấy an trú chánh niệm như vậy, với hy vọng hướng đến chánh trí, chánh niệm.

MƯỜI HAI DUYÊN                                        4510

Và vị ấy sống không nương tựa, không chấp trước một vật gì trên đời. Này các Tỷ-kheo, như vậy là Tỷ- kheo sống quán thân trên thân.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo như thấy
một thi thể bị quăng bỏ trong nghĩa địa một ngày,
hai ngày, ba ngày, thi thể ấy trương phồng lên, xanh
đen lại, nát thối ra. Tỷ-kheo quán thân ấy như sau:
"Thân này tánh chất là như vậy, bản tánh là như
vậy, không vượt khỏi tánh chất ấy". ==> Như vậy
vị ấy sống quán thân trên nội thân; hay sống quán
thân trên ngoại thân; hay sống quán thân trên nội
thân, ngoại thân. Hay vị ấy sống quán tánh sanh khởi
trên thân; hay sống quán tánh diệt tận trên thân; hay
sống quán tánh sanh diệt trên thân. "Có thân đây",
vị ấy an trú chánh niệm như vậy, với hy vọng hướng
đến chánh trí, chánh niệm. Và vị ấy sống không
nương tựa, không chấp trước một vật gì trên đời. Này
các Tỷ-kheo, như vậy là Tỷ-kheo sống quán thân trên
thân.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo như thấy một thi thể bị quăng bỏ trong nghĩa địa, bị các loài quạ ăn, hay bị các loài diều hâu ăn, hay bị các chim kên ăn, hay bị các loài chó ăn, hay bị các loài giả can ăn, hay bị các loài côn trùng ăn. Tỷ-kheo quán thân ấy như sau: "Thân này tánh chất là như vậy, bản chất

MƯỜI HAI DUYÊN                                       4511

là như vậy, không vượt khỏi tánh chất ấy". ==> Như
vậy vị ấy sống quán thân trên nội thân; hay sống
quán thân trên ngoại thân; hay sống quán thân trên
nội thân, ngoại thân. Hay vị ấy sống quán tánh sanh
khởi trên thân; hay sống quán tánh diệt tận trên
thân; hay sống quán tánh sanh diệt trên thân. "Có
thân đây", vị ấy an trú chánh niệm như vậy, với hy
vọng hướng đến chánh trí, chánh niệm. Và vị ấy sống
không nương tựa, không chấp trước một vật gì trên
đời. Này các Tỷ-kheo, như vậy là Tỷ-kheo sống quán
thân trên thân.

Này các Tỷ-kheo, lại nữa, Tỷ-kheo như thấy
một thi thể bị quăng bỏ trong nghĩa địa, với các bộ
xương còn liên kết với nhau, còn dính thịt và máu,
còn được các đường gân cột lại…

... với các bộ xương còn liên kết với nhau, không còn dính thịt nhưng còn dính máu, còn được các đường gân cột lại...

…với các bộ xương không còn dính thịt, dính máu, còn được các đường gân cột lại…

…chỉ còn có xương không dính lại với nhau, rải rác chỗ này chỗ kia. Ở đây là xương tay, ở đây là xương chân, ở đây là xương ống, ở đây là xương bắp vế, ở đây là xương mông, ở đây là xương sống, ở đây

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4512

là xương đầu. Tỷ-kheo quán thân ấy như sau:
"Thân này tánh chất là như vậy, bản tánh là như
vậy, không vượt khỏi tánh chất ấy". ==> Như vậy,
vị ấy sống quán thân trên nội thân; hay sống quán
thân trên ngoại thân; hay sống quán thân trên nội
thân, ngoại thân. Hay vị ấy sống quán tánh sanh khởi
trên thân; hay vị ấy sống quán tánh diệt tận trên
thân; hay vị ấy sống quán tánh sanh diệt trên thân.
"Có thân đây", vị ấy sống an trú chánh niệm như vậy,
với hy vọng hướng đến chánh trí, chánh niệm. Và vị
ấy sống không nương tựa, không chấp trước một vật
gì ở trên đời. Này các Tỷ-kheo, như vậy là Tỷ-kheo
sống quán thân trên thân.

Lại nữa này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo như thấy một thi thể bị quăng bỏ trong nghĩa địa, chỉ còn toàn xương trắng màu vỏ ốc...

…chỉ còn một đống xương lâu hơn ba năm...

…chỉ còn là xương thối trở thành bột. Tỷ-kheo quán thân ấy như sau: "Thân này tánh chất là như vậy, bản tánh là như vậy, không vượt khỏi tánh chất ấy". ==> Như vậy vị ấy sống quán thân trên nội thân; hay sống quán thân trên ngoại thân; hay sống quán thân trên nội thân, ngoại thân. Hay vị ấy sống quán tánh sanh khởi trên thân; hay sống quán tánh diệt

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4513

tận trên thân; hay sống quán tánh sanh diệt trên
thân. "Có thân đây", vị ấy sống an trú chánh niệm
như vậy, với hy vọng hướng đến chánh trí, chánh
niệm. Và vị ấy sống không nương tựa, không chấp
trước một vật gì trên đời. Này các Tỷ-kheo, như vậy
là Tỷ-kheo sống quán thân trên thân.

 Này các Tỷ-kheo, như thế nào là Tỷ-kheo
sống quán thọ trên các thọ?
Này các Tỷ-kheo, ở đây Tỷ-kheo:
 Khi cảm giác lạc thọ, tuệ tri: "Tôi cảm giác lạc
thọ";
 Khi cảm giác khổ thọ, tuệ tri: "Tôi cảm giác
khổ thọ";
 Khi cảm giác bất khổ bất lạc thọ, tuệ tri: "Tôi
cảm giác bất khổ bất lạc thọ".
 Hay khi cảm giác lạc thọ thuộc vật chất, tuệ
tri: "Tôi cảm giác lạc thọ thuộc vật chất";
 Hay khi cảm giác lạc thọ không thuộc vật
chất, tuệ tri: "Tôi cảm giác lạc thọ không thuộc
vật chất".
 Hay khi cảm giác khổ thọ thuộc vật chất, tuệ
tri: "Tôi cảm giác khổ thọ thuộc vật chất";
 Hay khi cảm giác khổ thọ không thuộc vật chất,
tuệ tri: "Tôi cảm giác khổ thọ không thuộc vật
chất".

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4514

 Hay khi cảm giác bất khổ bất lạc thọ thuộc vật
chất, tuệ tri: "Tôi cảm giác bất khổ bất lạc thọ
thuộc vật chất";
 Hay khi cảm giác bất khổ bất lạc thọ không
thuộc vật chất, tuệ tri: "Tôi cảm giác bất khổ
bất lạc thọ không thuộc vật chất".
==> Như vậy, vị ấy sống quán thọ trên các nội
thọ; hay sống quán thọ trên các ngoại thọ; hay sống
quán thọ trên các nội thọ, ngoại thọ. Hay vị ấy sống
quán tánh sanh khởi trên các thọ, hay sống quán tánh
diệt tận trên các thọ; hay sống quán tánh sanh diệt
trên các thọ. "Có thọ đây", vị ấy sống an trú chánh
niệm như vậy, với hy vọng hướng đến chánh trí,
chánh niệm. Và vị ấy sống không nương tựa,
không chấp trước một vật gì trên đời. Này các Tỷ-
kheo, như vậy Tỷ-kheo sống quán thọ trên các thọ.

 Này các Tỷ-kheo, như thế nào là Tỷ-kheo
sống quán tâm trên tâm?
Này các Tỷ-kheo, ở đây, Tỷ-kheo,
1. Với tâm có tham, tuệ tri: "Tâm có tham";
2. Hay với tâm không tham, tuệ tri: "Tâm không
tham".
3. Hay với tâm có sân, tuệ tri: "Tâm có sân"

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4515

4. Hay với tâm không sân, tuệ tri: "Tâm không
sân".
5. Hay với tâm có si, tuệ tri: "Tâm có si";
6. Hay với tâm không si, tuệ tri: "Tâm không si".
7. Hay với tâm thâu nhiếp, tuệ tri: "Tâm được
thâu nhiếp".
8. Hay với tâm tán loạn, tuệ tri: "Tâm bị tán loạn".
9. Hay với tâm quảng đại, tuệ tri: "Tâm được
quảng đại";
10. Hay với tâm không quảng đại, tuệ tri: "Tâm
không được quảng đại".
11. Hay với tâm hữu hạn, tuệ tri: "Tâm hữu hạn".
12. Hay với tâm vô thượng, tuệ tri: "Tâm vô
thượng".
13. Hay với tâm có định, tuệ tri: "Tâm có định";
14. Hay với tâm không định, tuệ tri: "Tâm không
định".
15. Hay với tâm giải thoát, tuệ tri: "Tâm có giải
thoát";
16. Hay với tâm không giải thoát, tuệ tri: "Tâm
không giải thoát".
==> Như vậy vị ấy sống quán tâm trên nội tâm;
hay sống quán tâm trên ngoại tâm; hay sống quán
tâm trên nội tâm, ngoại tâm. Hay sống quán tánh
sanh khởi trên tâm; hay sống quán tánh diệt tận trên
tâm; hay sống quán tánh sanh diệt trên tâm. "Có tâm

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4516

đây", vị ấy sống an trú chánh niệm như vậy, với hy
vọng hướng đến chánh trí, chánh niệm. Và vị ấy
sống không nương tựa, không chấp trước một vật
gì trên đời. Này các Tỷ-kheo, như vậy là Tỷ-kheo
sống quán tâm trên tâm.

 Này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo sống quán pháp trên các pháp?

 Này các Tỷ-kheo, ở đây, Tỷ-kheo sống quán
pháp trên các pháp đối với Năm triền cái.
Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo sống quán
pháp trên các pháp đối với năm triền cái?
Này các Tỷ-kheo, ở đây:
– Tỷ-kheo nội tâm có ái dục, tuệ tri: "Nội tâm tôi
có ái dục";
– Hay nội tâm không có ái dục, tuệ tri: "Nội tâm
tôi không có ái dục".
– Và với ái dục chưa sanh nay sanh khởi, vị ấy
tuệ tri như vậy;
– Và với ái dục đã sanh nay được đoạn diệt, vị ấy
tuệ tri như vậy;
– Và với ái dục đã được đoạn diệt, tương lai
không sanh khởi nữa, vị ấy tuệ tri như vậy.
 Hay nội tâm có sân hận, tuệ tri: "Nội tâm tôi có
sân hận";

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4517

 Hay nội tâm không có sân hận, tuệ tri: "Nội tâm
tôi không có sân hận".
 Và với sân hận chưa sanh nay sanh khởi, vị ấy
tuệ tri như vậy;
 Và với sân hận đã sanh, nay được đoạn diệt, vị
ấy tuệ tri như vậy;
 Và với sân hận đã được đoạn diệt, tương lai
không sanh khởi nữa, vị ấy tuệ tri như vậy.
– Hay nội tâm có hôn trầm thụy miên, tuệ tri:
"Nội tâm tôi có hôn trầm thụy miên";
– Hay nội tâm không có hôn trầm thụy miên, tuệ
tri: "Nội tâm tôi không có hôn trầm thụy miên".
– Và với hôn trầm thụy miên chưa sanh nay sanh
khởi, vị ấy tuệ tri như vậy;
– Và với hôn trầm thụy miên đã sanh nay được
đoạn diệt, vị ấy tuệ tri như vậy;
– Và với hôn trầm thụy miên đã được đoạn diệt,
tương lai không sanh khởi nữa, vị ấy tuệ tri như
vậy.
▪ Hay nội tâm có trạo hối, tuệ tri: "Nội tâm tôi có
trạo hối";
▪ Hay nội tâm không có trạo hối, tuệ tri: "Nội tâm
tôi không có trạo hối".
▪ Và với trạo hối chưa sanh nay sanh khởi, vị ấy
tuệ tri như vậy;
▪ Và với trạo hối đã sanh nay được đoạn diệt, vị
ấy tuệ tri như vậy;

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4518

▪ Và với trạo hối đã được đoạn diệt, tương lai
không sanh khởi nữa, vị ấy tuệ tri như vậy.
– Hay nội tâm có nghi, tuệ tri: "Nội tâm tôi có
nghi";
– Hay nội tâm không có nghi, tuệ tri: "Nội tâm
tôi không có nghi".
– Và với nghi chưa sanh nay sanh khởi, vị ấy tuệ
tri như vậy;
– Và với nghi đã sanh nay được đoạn diệt, vị ấy
tuệ tri như vậy;
– Và với nghi đã được đoạn diệt, tương lai không
sanh khởi nữa, vị ấy tuệ tri như vậy.
==> Như vậy vị ấy sống quán pháp trên các nội
pháp; hay sống quán pháp trên các ngoại pháp; hay
sống quán pháp trên các nội pháp, ngoại pháp. Hay
vị ấy sống quán tánh sanh khởi trên các pháp; hay
sống quán tánh diệt tận trên các pháp; hay sống
quán tánh sanh diệt trên các pháp. "Có những pháp
ở đây", vị ấy sống an trú chánh niệm như vậy, với hy
vọng hướng đến chánh trí, chánh niệm. Và vị ấy sống
không nương tựa, không chấp trước một vật gì trên
đời. Này các Tỷ-kheo, như vậy là Tỷ-kheo sống quán
pháp trên các pháp đối với năm triền cái.

 Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo sống quán pháp trên các pháp đối với năm thủ uẩn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4519

Này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo sống quán
pháp trên các pháp đối với năm thủ uẩn?
Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo suy tư:
– "Đây là sắc, đây là sắc tập, đây là sắc diệt.
– Đây là thọ, đây là thọ tập, đây là thọ diệt.
– Đây là tưởng, đây là tưởng tập; đây là tưởng
diệt.
– Đây là hành, đây là hành tập, đây là hành diệt.
– Đây là thức, đây là thức tập, đây là thức diệt".
==> Như vậy, vị ấy sống quán pháp trên các nội
pháp; hay sống quán pháp trên các ngoại pháp; hay
sống quán pháp trên các nội pháp, ngoại pháp. Hay
vị ấy sống quán tánh sanh khởi trên các pháp; hay
sống quán tánh diệt tận trên các pháp; hay sống
quán tánh sanh diệt trên các pháp. "Có những pháp
ở đây", vị ấy sống an trú chánh niệm như vậy, với hy
vọng hướng đến chánh trí, chánh niệm. Và vị ấy sống
không nương tựa, không chấp trước một vật gì trên
đời. Này các Tỷ-kheo, như vậy là Tỷ-kheo sống quán
pháp trên các pháp đối với năm thủ uẩn.

 Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo sống quán
pháp trên các pháp đối với sáu nội ngoại xứ.
Này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo sống quán
pháp trên các pháp đối với sáu nội ngoại xứ?
Này các Tỷ-kheo, ở đây:

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4520

 Tỷ-kheo tuệ tri con mắt và tuệ tri các sắc, do
duyên hai pháp này, kiết sử sanh khởi, vị ấy
tuệ tri như vậy;
– Và với kiết sử chưa sanh nay sanh khởi, vị ấy
tuệ tri như vậy;
– Và với kiết sử đã sanh nay được đoạn diệt, vị
ấy tuệ tri như vậy;
– Và với kiết sử đã được đoạn diệt, tương lai
không sanh khởi nữa, vị ấy tuệ tri như vậy
 ... tuệ tri tai và tuệ tri các tiếng...
 … tuệ tri mũi và tuệ tri các hương...
 …tuệ tri lưỡi... và tuệ tri các vị...
 …tuệ tri thân và tuệ tri các xúc…
 Tỷ-kheo tuệ tri ý và tuệ tri các pháp; do duyên
hai pháp này, kiết sử sanh khởi, vị ấy tuệ tri
như vậy;
– Và với kiết sử chưa sanh nay sanh khởi, vị ấy
tuệ tri như vậy;
– Và với kiết sử đã sanh nay được đoạn diệt, vị
ấy tuệ tri như vậy;
– Và với kiết sử đã được đoạn diệt, tương lai
không sanh khởi nữa, vị ấy tuệ tri như vậy.
==> Như vậy vị ấy sống quán pháp trên các nội
pháp; hay sống quán pháp trên các ngoại pháp; hay
sống quán pháp trên các nội pháp, ngoại pháp. Hay
vị ấy sống quán tánh sanh khởi trên các pháp; hay

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4521

sống quán tánh diệt tận trên các pháp; hay sống quán tánh sanh diệt trên các pháp. "Có những pháp ở đây", vị ấy sống an trú chánh niệm như vậy, với hy vọng hướng đến chánh trí, chánh niệm. Và vị ấy sống không nương tựa, không chấp trước một vật gì trên đời. Này các Tỷ-kheo, như vậy là Tỷ-kheo sống quán pháp trên các pháp đối với sáu nội ngoại xứ.

 Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo sống quán
pháp trên các pháp đối với Bảy Giác chi.
Này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo sống quán
pháp trên các pháp đối với Bảy Giác chi?
Này các Tỷ-kheo, ở đây:
– Tỷ-kheo nội tâm có niệm giác chi, tuệ tri: "Nội
tâm tôi có niệm giác chi";
– Hay nội tâm không có niệm giác chi, tuệ tri:
"Nội tâm tôi không có ý niệm giác chi".
– Và với niệm giác chi chưa sanh nay sanh khởi,
vị ấy tuệ tri như vậy,
– Và với niệm giác chi đã sanh, nay được tu tập
viên thành, vị ấy tuệ tri như vậy.
– Hay nội tâm có trạch pháp giác chi... (như
trên)...
▪ … hay nội tâm có tinh tấn giác chi... (như
trên)...
▪ … hay nội tâm có hỷ giác chi... (như trên)...

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4522

▪ … hay nội tâm có khinh an giác chi... (như
trên)...
▪ … hay nội tâm có định giác chi... (như trên)...
– Hay nội tâm có xả giác chi, tuệ tri: "Nội tâm tôi
có xả giác chi";
– Hay nội tâm không có xả giác chi, tuệ tri: "Nội
tâm tôi không có xả giác chi".
– Và với xả giác chi chưa sanh nay sanh khởi, vị
ấy tuệ tri như vậy,
– Và với xả giác chi đã sanh nay được tu tập viên
thành, vị ấy tuệ tri như vậy.
==> Như vậy vị ấy sống quán pháp trên các nội
pháp; hay sống quán pháp trên các ngoại pháp; hay
sống quán pháp trên các nội pháp, ngoại pháp. Hay
vị ấy sống quán tánh sanh khởi trên các pháp; hay
sống quán tánh diệt tận trên các pháp; hay sống
quán tánh sanh diệt trên các pháp. "Có những pháp
ở đây", vị ấy sống an trú chánh niệm như vậy, với hy
vọng hướng đến chánh trí, chánh niệm. Và vị ấy sống
không nương tựa, không chấp trước một vật gì trên
đời. Này các Tỷ-kheo, như vậy là Tỷ-kheo sống quán
pháp trên các pháp đối với Bảy Giác chi.

 Lại nữa, này các Tỷ-kheo, vị ấy sống quán pháp trên các pháp đối với Bốn Thánh đế.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4523

Này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo sống quán
pháp trên các pháp đối với Bốn Thánh đế?
Này các Tỷ-kheo, ở đây:
– Tỷ-kheo như thật tuệ tri: "Đây là Khổ";
– Như thật tuệ tri: "Đây là Khổ tập";
– Như thật tuệ tri: "Đây là Khổ diệt";
– Như thật tuệ tri: "Đây là Con đường đưa đến
Khổ diệt".
==> Như vậy, vị ấy sống quán pháp trên các nội
pháp; hay sống quán pháp trên các ngoại pháp; hay
sống quán pháp trên các nội pháp, ngoại pháp. Hay
vị ấy sống quán tánh sanh khởi trên các pháp; hay
sống quán tánh diệt tận trên các pháp; hay sống
quán tánh sanh diệt trên các pháp. "Có những pháp
ở đây", vị ấy sống an trú chánh niệm như vậy, với
hy vọng hướng đến chánh trí, chánh niệm. Và vị ấy
sống không nương tựa, không chấp trước một vật
gì trên đời. Này các Tỷ-kheo, như vậy là Tỷ-kheo
sống quán pháp trên các pháp đối với Bốn Thánh đế.

 Này các Tỷ-kheo, vị nào tu tập Bốn Niệm Xứ
này như vậy trong bảy năm, vị ấy có thể chứng
một trong hai quả sau đây: Một là chứng
Chánh trí ngay trong hiện tại, hay nếu còn
hữu dư y, thì chứng quả Bất hoàn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   4524

 Này các Tỷ-kheo, không cần gì đến bảy năm,
một vị nào tu tập Bốn Niệm Xứ này như vậy
trong sáu năm, trong năm năm, trong bốn năm,
trong ba năm, trong hai năm, trong một năm,
vị ấy có thể chứng một trong hai quả sau đây:
Một là chứng Chánh trí ngay trong hiện tại, hay
nếu còn hữu dư y, thì chứng quả Bất hoàn.
 Này các Tỷ-kheo, không cần gì đến một năm,
một vị nào tu tập Bốn Niệm Xứ này trong bảy
tháng, vị ấy có thể chứng một trong hai quả sau
đây: Một là chứng Chánh trí ngay trong hiện
tại, hay nếu còn hữu dư y, thì chứng quả Bất
hoàn.
 Này các Tỷ-kheo, không cần gì bảy tháng, một
vị nào tu tập Bốn Niệm Xứ này trong sáu
tháng, trong năm tháng, trong bốn tháng, trong
ba tháng, trong hai tháng, trong một tháng,
trong nửa tháng, vị ấy có thể chứng một trong
hai quả sau đây: Một là chứng Chánh trí ngay
trong hiện tại, hay nếu còn hữu dư y, thì chứng
quả Bất hoàn.
 Này các Tỷ-kheo, không cần gì nửa tháng, một
vị nào tu tập Bốn Niệm Xứ này trong bảy ngày,
vị ấy có thể chứng một trong hai quả sau đây:
Một là chứng Chánh trí ngay trong hiện tại, hai
là nếu còn hữu dư y, thì chứng quả Bất hoàn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                  4525

Này các Tỷ-kheo, đây là con đường độc nhất
đưa đến thanh tịnh cho chúng sanh, vượt khỏi sầu
não, diệt trừ khổ ưu, thành tựu Chánh trí, chứng
ngộ Niết-bàn. Đó là Bốn Niệm Xứ.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Các Tỷ-kheo ấy hoan hỷ, tín thọ lời dạy của Thế Tôn.

------------------------------------------

 Trích thêm trong kinh Đại Niệm Xứ - bài kinh số 22, Trường bộ Kinh quyển 2

Này các Tỷ kheo, và thế nào là Khổ diệt Thánh
đế?
 Sự diệt tận không còn luyến tiếc tham ái ấy, sự
xả ly, sự khí xả, sự giải thoát, sự vô nhiễm
(tham ái ấy).
Này các Tỷ kheo, sự tham ái này khi xả ly thì xả ly
ở đâu, khi diệt trừ thì diệt trừ ở đâu?
 Ở đời các sắc gì thân ái, các sắc gì khả ái, sự
tham ái này khi xả ly thì xả ly ở đấy, khi diệt
trừ thì diệt trừ ở đấy.
Ở đời sắc gì thân ái, sắc gì khả ái?

MƯỜI HAI DUYÊN                                        4526

 Ở đời con mắt là sắc thân ái, là sắc khả ái. Sự
tham ái này khi xả ly thì xả ly ở đấy, khi diệt
trừ thì diệt trừ ở đấy. Ở đời lỗ tai... ở đời mũi...
ở đời lưỡi... ở đời thân... ở đời ý là sắc thân ái,
là sắc khả ái. Sự tham ái này khi xả ly thì xả ly
ở đấy, khi diệt trừ thì diệt trừ ở đấy.
 Ở đời các sắc... ở đời các tiếng... ở đời các mùi
hương... ở đời các vị.. ở đời các xúc... ở đời các
pháp là sắc thân ái, là sắc khả ái. Sự tham ái
này khi xả ly thì xả ly ở đấy, khi diệt trừ thì diệt
trừ ở đấy.
 Ở đời nhãn thức... ở đời nhĩ thức... ở đời tỷ
thức... ở đời thiệt thức... ở đời ý thức là sắc thân
ái, là sắc khả ái. Sự tham ái khi xả ly thì xả ly
ở đấy, khi diệt trừ thì diệt trừ ở đấy.
 Ở đời nhãn xúc... ở đời nhĩ xúc... ở đời tỷ xúc...
ở đời thiệt xúc... ở đời thân xúc... ở đời ý xúc
là sắc thân ái, là sắc khả ái. Sự tham ái này khi
xả ly thì xả ly ở đấy, khi diệt trừ thì diệt trừ ở
đấy.
 Ở đời nhãn xúc sở sanh thọ... ở đời nhĩ xúc sở
sanh thọ... ở đời tỷ xúc sở sanh thọ... ở đời thiệt
xúc sở sanh thọ... ở đời thân xúc sở sanh thọ..
ở đời ý xúc sở sanh thọ là sắc thân ái, là sắc khả
ái. Sự tham ái này khi xả ly thì xả ly ở đấy, khi

MƯỜI HAI DUYÊN                                        4527

diệt trừ thì diệt trừ ở đấy.
 Ở đời sắc tưởng... ở đời thanh tưởng... ở đời
hương tưởng... ở đời vị tưởng... ở đời xúc
tưởng... ở đời pháp tưởng là sắc thân ái, là sắc
khả ái. Sự tham ái này khi xả ly thì xả ly ở đấy,
khi diệt trừ thì diệt trừ ở đấy.
 Ở đời sắc tư... ở đời thanh tư... ở đời hương
tư...ở đời vị tư …ở đời xúc tư… ở đời pháp tư
là sắc thân ái, là sắc khả ái. Sự tham ái này khi
xả ly thì xả ly ở đấy, khi diệt trừ thì diệt trừ ở
đấy.
 Ở đời sắc ái... ở đời thanh ái... ở đời hương ái...
ở đời vị ái... ở đời xúc ái... ở đời pháp ái là sắc
thân ái, là sắc khả ái. Sự tham ái này khi xả ly
thì xả ly ở đấy, khi diệt trừ thì diệt trừ ở đấy.
 Ở đời sắc tầm... ở đời thanh tầm... ở đời hương
tầm... ở đời vị tầm... ở đời xúc tầm... ở đời pháp
tàm là sắc thân ái, là sắc khả ái. Sự tham ái này
khi xả ly thì xả ly ở đấy, khi diệt trừ thì diệt trừ
ở đấy.
 Ở đời sắc tứ... ở đời thanh tứ... ở đời hương tứ...
ở đời vị tứ... ở đời xúc tứ... ở đời pháp tứ là sắc
thân ái, là sắc khả ái. Sự tham ái này khi xả ly
thì xả ly ở đấy, khi diệt trừ thì diệt trừ ở đấy.
Này các Tỷ kheo, như vậy gọi là Khổ diệt Thánh đế.

MƯỜI HAI DUYÊN                                        4528

21. Này các Tỷ kheo, thế nào là Khổ diệt đạo
Thánh đế?
 Đó là bát chi Thánh đạo, tức là Chánh tri kiến,
Chánh tư duy, Chánh ngữ, Chánh nghiệp,
Chánh mạng, Chánh tin tấn, Chánh niệm,
Chánh định.
Này các Tỷ kheo, thế nào là Chánh tri kiến?
 Này các Tỷ kheo, tri kiến về Khổ, tri kiến về
Khổ tập, tri kiến về Khổ diệt, tri kiến về Khổ
diệt đạo. Này các Tỷ kheo, như vậy gọi là
Chánh tri kiến.
Này các Tỷ kheo, thế nào là Chánh tư duy?
 Tư duy về ly dục, tư duy về vô sân, tư duy về
bất hại. Này các tỷ kheo, như vậy gọi là Chánh
tư duy.
Này các Tỷ kheo thế nào là Chánh ngữ?
 Tự chế không nói láo, tự chế không nói hai
lưỡi, tự chế không ác khẩu, không chế không
nói lời phù phiếm. Này các Tỷ kheo, như vậy
gọi là Chánh ngữ.
Này các Tỷ kheo, thế nào là Chánh nghiệp?
 Tự chế không sát sanh, tự chế không trộm
cướp, tự chế không tà dâm. Này các Tỷ kheo,
như vậy gọi là Chánh nghiệp.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   4529

Này các Tỷ kheo, thế nào là Chánh mạng?
 Này các Tỷ kheo, ở đây vị Thánh đệ tử từ bỏ tà
mạng, sinh sống bằng chánh mạng. Này các Tỷ
kheo, như vậy gọi là Chánh mạng.
Này các Tỷ kheo, và thế nào là Chánh tinh tấn?
 Này các Tỷ kheo, ở đây Tỷ kheo, đối với các
ác, bất thiện pháp chưa sanh, khởi lên ý muốn
không cho sanh khởi; vị này nổ lực, tinh tấn,
quyết tâm, trì chí.
 Đối cới các ác, bất thiện pháp đã sanh, khởi lên
ý muốn trừ diệt, vị này nổ lực, tinh tấn, quyết
tâm, trì chí.
 Đối với các thiện pháp chưa sanh, khởi lên ý
muốn khiến cho sanh khởi; vị này nỗ lực, tinh
tấn, quyết tâm, trì chí.
 Đối với các thiện pháp đã sanh, khởi lên ý
muốn khiến cho an trú, không cho băng hoại,
khiến cho tăng trưởng, phát triển, viên mãn. Vị
này nổ lực, tinh tấn, quyết tâm, trì chí. Này các
Tỷ kheo, như vậy gọi là Chánh tinh tấn.
Này các Tỷ kheo, thế nào là Chánh niệm?
 Này các Tỷ kheo, ở đây vị Tỷ kheo sống quán
thân trên thân, tinh tấn, tỉnh giác, chánh niệm,
để chế ngự tham ưu ở đời; trên các cảm thọ...

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4530

trên các tâm... quán pháp trên các pháp, tinh
cần tỉnh giác, chánh niệm, để chế ngự tham ưu
ở đời. Này các Tỷ kheo, như vậy gọi là Chánh
niệm.
Này các Tỷ kheo, thế nào là Chánh định?
 Này các Tỷ kheo, ở đây Tỷ kheo ly dục, ly ác
bất thiện pháp, chứng và trú Thiền thứ nhất,
một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, với tầm,
với tứ.
 Tỷ kheo ấy diệt tầm, diệt tứ, chứng và trú Thiền
thứ hai, một trạng thái hỷ lạc do định sanh,
không tầm, không tứ, nội tỉnh nhất tâm.
 Tỷ kheo ấy ly hỷ trú xả, chánh niệm tỉnh giác,
thân cảm sự lạc thọ mà các bậc Thánh gọi là xả
niệm lạc trú, chứng và trú Thiền thứ ba.
 Tỷ kheo ấy xả lạc, xả khổ, diệt hỷ ưu đã cảm
thọ trước, chứng và trú Thiền thứ tư, không
khổ, không lạc, xả niệm thanh tịnh. Này các Tỷ
kheo, như vậy gọi là Chánh định.
Này các Tỷ kheo, như vậy gọi là Khổ diệt đạo thánh
đế.

Như vậy vị ấy sống quán pháp trên các nội pháp; hay sống quán pháp trên các ngoại pháp; hay sống quán pháp trên các nội pháp, ngoại pháp. Hay sống quán

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4531

tánh sanh khởi trên các pháp; hay sống quán tánh diệt
tận trên các pháp; hay sống quán tánh sanh diệt trên
các pháp. "Có những pháp ở đây", vị ấy sống an trú
chánh niệm như vậy, với hy vọng hướng đến chánh
trí, chánh niệm. Và vị ấy sống không nương tựa,
không chấp trước một vật gì trên đời. Này các Tỷ
kheo, như vậy Tỷ kheo sống quán pháp trên các pháp
đối với Bốn Thánh đế.

22. Này các Tỷ kheo, vị nào tu tập Bốn Niệm xứ này như vậy trong bảy năm, vị ấy có thể chứng một trong hai quả sau đây: Một là chứng Chánh trí ngay trong hiện tại; hay nếu còn hữu dư y, chứng quả Bất hoàn. Này các Tỷ kheo, không cần gì đến bảy năm, một vị nào tu tập Bốn Niệm xứ này như vậy trong sáu năm... trong năm năm... trong bốn năm... trong ba năm... trong hai năm... trong một năm, vị ấy có thể chứng một trong hai quả sau đây: Một là chứng Chánh trí ngay trong hiện tại; hay nếu còn hữu dư y, chứng quả Bất hoàn. Này các Tỷ kheo, không cần gì đến một năm, một vị nào tu tập Bốn Niệm xứ này trong bảy tháng, vị ấy có thể chứng một trong hai quả sau đây: Một là chứng Chánh trí ngay trong hiện tại; hay nếu còn hữu dư y, chứng quả Bất hoàn.

Này các Tỷ kheo, đây là con đường độc nhất, đưa đến sự thanh tịnh cho chúng sanh, vượt khỏi sầu

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4532

bi, diệt trừ khổ ưu, thành tựu Chánh lý, chứng ngộ Niết Bàn. Đó là Bốn Niệm Xứ.

Thế Tôn thuyết pháp đã xong. Các Tỷ kheo ấy hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                4533

550 Thọ - Lạc - Các loại lạc thọ - Kinh PHẨM LẠC – Tăng I, 150

PHẨM LẠC – Tăng I, 150

1.- Có hai loại lạc này. Thế nào là hai? Lạc tại gia
và lạc xuất gia. Những pháp này, này các Tỷ-kheo,
là hai lạc.
 Tối thắng trong hai lạc này, này các Tỷ-kheo,
tức là lạc xuất gia.
2. Có hai loại lạc này. Thế nào là hai? Dục lạc và
viễn ly lạc. Những pháp này, này các Tỷ-kheo, là hai
lạc.
 Tối thắng trong hai lạc này, này các Tỷ-kheo,
tức là viễn ly lạc.
3. Có hai loại lạc này. Thế nào là hai? Lạc sanh y và
lạc không sanh y. Những pháp này, này các Tỷ-
kheo, là hai lạc.
 Tối thắng trong hai lạc này, này các Tỷ-kheo,
tức là lạc không sanh y.
4-12. … (như trên, chỉ có đổi lạc có lậu hoặc và lạc
không có lậu hoặc
… lạc thuộc tài vật và lạc không thuộc tài vật
… lạc bậc Thánh và lạc không phải bậc Thánh

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4534

… lạc thuộc thân và lạc thuộc tâm
… lạc có hỷ và lạc không hỷ
… lạc có hân hoan và lạc có xả
… lạc có định và lạc không có định
… lạc với sở duyên có hỷ và lạc với sở duyên không
có hỷ
… lạc với sở duyên có hân hoan và lạc với sở duyên
có xả …
13. Có hai loại lạc này. Thế nào là hai? Lạc với sở
duyên thuộc sắc và lạc với sở duyên thuộc vô sắc.
Những pháp này, này các Tỷ-kheo, là hai loại lạc.
 Tối thắng trong hai lạc này, này các Tỷ-kheo,
tức là lạc với sở duyên thuộc vô sắc.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   4535

551 Thọ - Lạc - Dục lạc và yểm ly lạc - Kinh VÍ DỤ CON CHIM CÁY – 66 Trung II, 235

KINH VÍ DỤ CON CHIM CÁY (Latukikopama suttam) – Bài kinh số 66 – Trung II, 235

Như vầy tôi nghe.

Một thời, Thế Tôn ở tại Anguttarapa (Ương-già
Bắc Phương Thủy). Apana là một thị tứ của
Anguttarapa. Rồi Thế Tôn buổi sáng đắp y, cầm y
bát đi vào Apana để khất thực. Khất thực ở Apana
xong, sau buổi ăn, trên con đường đi khất thực trở
về, Thế Tôn đi đến một khu rừng để trú ban ngày.
Thế Tôn đi sâu vào khu rừng này, ngồi dưới một gốc
cây để trú ban ngày. Tôn giả Udayi (Ưu-đa-di) buổi
sáng cũng đắp y, cầm y bát đi vào Apana để khất
thực. Khất thực ở Apana xong, sau buổi ăn, trên con
đường đi khất thực trở về, Tôn giả đi đến một khu
rừng để trú ban ngày. Tôn giả đi sâu vào khu rừng
này, và ngồi dưới một gốc cây để trú ban ngày.

Rồi Tôn giả Udayi, trong khi độc cư Thiền tịnh,

MƯỜI HAI DUYÊN                                   4536

sự suy tư sau đây đã khởi lên trong tâm trí Tôn giả:

 "Thế Tôn thật sự là vị đã đoạn trừ nhiều khổ
pháp cho chúng ta.
 Thế Tôn thật sự là vị đã mang lại nhiều lạc pháp
cho chúng ta.
 Thế Tôn thật sự là vị đã đoạn trừ nhiều bất thiện
pháp cho chúng ta.
 Thế Tôn thật sự là vị đã mang lại nhiều thiện
pháp cho chúng ta".
Rồi Tôn giả Udayi vào buổi chiều, từ Thiền tịnh
đứng dậy, đi đến chỗ Thế Tôn, đảnh lễ Ngài rồi ngồi
xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên, Tôn giả
Udayi bạch Thế Tôn:

– Ở đây, bạch Thế Tôn, trong khi con đang độc
cư Thiền tịnh, sự suy tư sau đây đã khởi lên trong
tâm trí con: "Như Lai thật sự là vị đã đoạn trừ nhiều
khổ pháp cho chúng ta... Như Lai thật sự là vị đã
mang lại nhiều thiện pháp cho chúng ta".

Bạch Thế Tôn, thuở trước chúng con thường ăn buổi chiều, buổi sáng, ban ngày và phi thời. Bạch Thế Tôn, thời ấy, Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo và bảo: "Này các Tỷ-kheo, hãy từ bỏ ăn ban ngày phi thời". Bạch Thế Tôn, do vậy con cảm thấy thất vọng, con

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4537

cảm thấy sầu muộn, nghĩ rằng: "Những món ăn
thượng vị loại cứng và loại mềm, các tín chủ cúng
dường cho chúng ta ban ngày và phi thời. Nay Thế
Tôn dạy chúng ta phải đoạn trừ, bậc Thiện Thệ dạy
chúng ta phải từ bỏ". Bạch Thế Tốn, giữa chúng con,
những ai nhìn Thế Tôn với lòng ái mộ, với lòng tôn
kính và với lòng tàm quý, liền từ bỏ ăn ban ngày phi
thời.

Rồi bạch Thế Tôn, chúng con thường ăn buổi
chiều và buổi sáng. Bạch Thế Tôn, thời ấy Thế Tôn
gọi các Tỷ-kheo và bảo: "Này các Tỷ-kheo, hãy từ
bỏ ăn ban đêm phi thời". Bạch Thế Tôn, do vậy con
cảm thấy thất vọng, con cảm thấy sầu muộn, nghĩ
rằng: "Buổi ăn này gọi là có thượng vị hơn trong hai
buổi ăn này của chúng ta. Thế Tôn dạy chúng ta phải
đoạn trừ, bậc Thiện Thệ dạy chúng ta phải từ bỏ".
Bạch Thế Tôn, thuở xưa có người được một món ăn
cúng ban ngày bèn nói: "Hãy để món ăn này một bên,
và ban đêm tất cả chúng ta cùng ăn với nhau". Bạch
Thế Tôn, phàm mọi sự nấu nướng, tất cả đều làm ban
đêm, rất ít làm ban ngày. Bạch Thế Tôn, giữa chúng
con, những ai nhìn Thế Tôn với lòng ái mộ, với lòng
tôn kính và với lòng tàm quý, liền từ bỏ ăn ban đêm
phi thời.

Thuở trước, bạch Thế Tôn, các vị Tỷ-kheo

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4538

thường đi khất thực trong đêm đen tối tăm, họ bước
lầm vào vũng nước nhớp, rơi vào vũng nước nhớp,
đi lầm vào hàng rào gai, đi lầm vào chỗ con bò cái
đang ngủ, gặp các loại đạo tặc đã hành sự hay chưa
hành sự, gặp các người đàn bà mời mọc một cách bất
chánh.

Thuở trước, bạch Thế Tôn, con đi khất thực
trong đêm đen tối tăm. Một người đàn bà đang rửa
chén bát, thấy con trong khi trời chớp nhoáng, liền
hoảng sợ và hét lớn: "Ôi kinh khủng thay cho tôi, có
con quỷ (chạy) theo tôi!" Bạch Thế Tôn, khi nghe
nói vậy, con nói với người đàn bà ấy: "Này chị,
không phải quỷ đâu. Đây là Tỷ-kheo đang đứng khất
thực". "Cha Tỷ-kheo hãy chết đi! Mẹ Tỷ-kheo hãy
chết đi! Này Tỷ-kheo, thật tốt hơn cho Ông nếu Ông
lấy con dao sắc bén của người đồ tể cắt bụng của
Ông, còn hơn là vì lỗ bụng đi khất thực trong ban
đêm tối tăm".

Bạch Thế Tôn, khi con nhớ như vậy, con suy
nghĩ như sau: "Thế Tôn thật sự là vị đã đoạn trừ
nhiều khổ pháp cho chúng ta. Thế Tôn thật sự là vị
đã mang lại nhiều lạc pháp cho chúng ta. Thế Tôn
thật sự là vị đã đoạn trừ nhiều bất thiện pháp cho
chúng ta. Thế Tôn thật sự là vị đã mang lại nhiều
thiện pháp cho chúng ta".

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4539

 Tuy vậy, này Udayi, ở đây có một số người ngu
si; khi Ta nói: "Hãy trừ bỏ việc này", liền nói như
sau: "Có sá gì sự việc tiểu tiết, nhỏ mọn này. Sa-
môn này đặt quá nặng về cấm đoán đoạn giảm".
Họ không chịu từ bỏ và gây lên bất mãn chống Ta
và chống những Tỷ-kheo muốn (thực hành) học
giới. Sự việc ấy, này Udayi, đối với họ, trở thành
một trói buộc mạnh mẽ, một trói buộc vững chắc,
một trói buộc kiên cường, một trói buộc không
mục nát, một khúc gỗ to lớn.

Ví như, này Udayi, có con chim cáy, mái nhỏ bị tấm lưới bằng dây leo trói chặt, ở đây con chim có thể bị hại, hay bị bắt nhốt, hay bị chết. Này Udayi, nếu có ai nói như sau: "Con chim cáy mái nhỏ ấy bị tấm lưới làm bằng dây leo trói chặt, ở đây, con chim có thể bị sát hại, hay bị bắt nhốt, hay bị chết. Tuy vậy đối với con chim kia, lưới ấy không có chắc mạnh, lưới ấy yếu ớt, lưới ấy bị mục nát, lưới ấy không có cứng chắc". Này Udayi, ai nói như vậy có phải nói một cách chơn chánh không?

– Bạch Thế Tôn, không. Bạch Thế Tôn, con chim cáy mái nhỏ ấy bị tấm lưới làm bằng dây leo trói chặt, ở đấy con chim có thể bị sát hại, hay bị bắt nhốt, hay bị chết. Đối với con chim kia, lưới ấy là mạnh mẽ, lưới ấy là vững chắc, lưới ấy là kiên

MƯỜI HAI DUYÊN                                        4540

cường, lưới ấy không mục nát, một khúc gỗ to lớn.

– Cũng vậy, này Udayi, ở đây, có một số người
ngu si, khi được Ta nói: "Hãy từ bỏ việc này", liền
nói như sau: "Có sá gì việc tiểu tiết, nhỏ mọn này!
Vị Sa-môn này đặt quá nặng về cấm đoán, đoạn
giảm", và họ không chịu từ bỏ và gây lên bất mãn
chống Ta và chống những Tỷ-kheo muốn (thực
hành) học giới. Sự việc này, này Udayi, đối với họ
trở thành một trói buộc mạnh mẽ, một trói buộc vững
chắc, một trói buộc kiên cường, một trói buộc không
mục nát, một khúc gỗ to lớn.

 Nhưng này Udayi, một số Thiện gia nam tử, khi
được Ta nói: "Hãy từ bỏ sự việc này", liền nói như
sau: "Có sá gì sự từ bỏ việc tiểu tiết, nhỏ mọn này
mà Thế Tôn dạy chúng con phải đoạn trừ, bậc
Thiện Thệ, dạy chúng con phải từ bỏ!". Họ từ bỏ
sự việc ấy, và không gây lên bất mãn chống Ta và
chống các Tỷ-kheo muốn (thực hành) học giới.
Sau khi từ bỏ việc ấy, họ sống ít lăng xăng, lắng
dịu, tùy thuộc những người khác (bố thí), sống với
một tâm như con thú rừng. Này Udayi, như vậy
đối với các vị kia, sự trói buộc ấy không có chắc
mạnh, sự trói buộc ấy yếu ớt, sự trói buộc ấy bị
mục nát, sự trói buộc ấy không có vững chắc.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4541

Ví như, này Udayi, một con voi của vua, có ngà
dài như cán cày, to lớn, thuộc loại giống tốt, lấy bãi
chiến trường làm nhà, nếu bị trói buộc bởi sự trói
buộc bằng da nịt vững chắc, chỉ cần chuyển thân một
cách dễ dàng, sau khi cắt đứt, bứt đứt những trói
buộc ấy, có thể muốn đi chỗ nào nó muốn. Này
Udayi, nếu có ai nói như sau: "Con voi của vua có
ngà dài như một cán cày ấy, to lớn, thuộc loại giống
tốt, lấy bãi chiến trường làm nhà, nếu bị trói buộc
bởi sự trói buộc bằng da nịt vững chắc, chỉ cần
chuyển thân một cách dễ dàng, sau khi cắt đứt, bứt
đứt những trói buộc ấy, có thể muốn đi chỗ nào nó
muốn. Tuy vậy đối với con voi kia, sự trói buộc ấy
vững chắc, sự trói buộc ấy kiên cường, sự trói buộc
ấy không mục nát, một khúc gỗ to lớn". Này Udayi,
ai nói như vậy có phải nói một cách chơn chánh
không?

– Bạch Thế Tôn, không. Bạch Thế Tôn, con voi của vua có ngà dài như một cán cày ấy, to lớn, thuộc loại giống tốt, lấy bãi chiến trường làm nhà, nếu bị trói buộc bởi sự trói buộc bằng da nịt vững chắc, chỉ cần chuyển thân một cách dễ dàng, sau khi cắt đứt, bứt đứt những trói buộc ấy, có thể muốn đi chỗ nào nó muốn. Đối với con voi kia, sự trói buộc ấy không có chắc mạnh, sự trói buộc ấy yếu ớt, sự trói buộc ấy bị mục nát, sự trói buộc ấy không có kiên cường.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4542

– Cũng vậy, này Udayi, ở đây có một số Thiện
gia nam tử khi được Ta nói: "Hãy từ bỏ sự việc này",
liền nói như sau: "Có sá chi việc tiểu tiết, nhỏ mọn
này mà Thế Tôn dạy chúng con phải đoạn trừ, bậc
Thiện Thệ dạy chúng con phải từ bỏ! " Họ từ bỏ việc
ấy, và không gây lên bất mãn chống Ta và chống các
Tỷ-kheo muốn (thực hành) học giới. Sau khi từ bỏ
việc ấy, họ sống ít lăng xăng, lắng dịu, tùy thuộc
những người khác (bố thí), sống với một tâm như con
thú rừng. Này Udayi, như vậy đối với các vị kia sự
trói buộc ấy không có chắc mạnh, sự trói buộc ấy yếu
ớt, sự trói buộc ấy bị mục nát, sự trói buộc ấy không
có vững chắc.

 Ví như, này Udayi, một người nghèo khổ, không
có vật sở hữu, khốn cùng, có một chòi ở hư nát,
mở toang cho quạ, không đẹp mắt chút nào, có
một giường nằm hư nát, không đẹp mắt chút nào,
các loại gạo lúa cất chứa trong một cái chum
không đẹp mắt chút nào, và một bà vợ không đẹp
mắt chút nào.

Người ấy thấy một Tỷ-kheo trong tịnh xá, tay chân lau rửa sạch sẽ, sau khi ăn buổi cơm ngon lành, đang ngồi trong bóng mát, hướng về tăng thượng tâm. Người ấy suy nghĩ: "An lạc thay, Sa-môn hạnh! Vô bệnh thay, Sa-môn hạnh! Vậy sau khi cạo bỏ râu

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4543

tóc, đắp áo cà-sa, ta hãy xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình".

Nhưng người ấy không có thể từ bỏ cái chòi ở hư nát, mở toang cho quạ, không đẹp mắt chút nào, không có thể từ bỏ cái giường nằm hư nát, không đẹp mắt chút nào, không có thể từ bỏ các loại gạo lúa cất chứa trong một cái chum không đẹp mắt chút nào, không có thể từ bỏ bà vợ không đẹp mắt chút nào, để có thể sau khi cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà-sa, xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình.

Này Udayi, nếu có ai nói như sau: "Người kia,
bị trói buộc bởi những trói buộc ấy không có thể từ
bỏ cái chòi ở hư nát... không có thể từ bỏ bà vợ không
đẹp mắt chút nào để có thể sau khi cạo bỏ râu tóc,
đắp áo cà-sa, xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia
đình. Đối với người kia, sự trói buộc ấy không có
chắc mạnh, sự trói buộc ấy yếu ớt, sự trói buộc ấy bị
mục nát, sự trói buộc ấy không có vững chắc", thời
này Udayi, ai nói như vậy có phải nói một cách chân
chánh không?

– Bạch Thế Tôn, không. Người kia bị trói buộc bởi những trói buộc ấy không thể từ bỏ chòi ở hư nát, mở toang cho quạ, không đẹp mắt chút nào, không thể từ bỏ giường nằm hư nát không đẹp mắt chút nào,

MƯỜI HAI DUYÊN                                        4544

không thể từ bỏ các loại gạo lúa cất chứa trong một cái chum không đẹp mắt chút nào, không thể từ bỏ bà vợ không đẹp mắt chút nào, để có thể, sau khi cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà-sa, xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Đối với người kia, sự trói buộc ấy vững chắc, sự trói buộc ấy kiên cường, sự trói buộc ấy không mục nát, một khúc gỗ to lớn.

– Cũng vậy, này Udayi, ở đây, có một số người
ngu si khi được Ta nói ra: "Hãy từ bỏ việc này", liền
nói như sau: "Có sá gì sự việc tiểu tiết, nhỏ mọn này.
Vị Sa-môn này đặt quá nặng về cấm đoán, đoạn
giảm! " Và họ không chịu từ bỏ và gây lên bất mãn
chống Ta và chống những Tỷ-kheo muốn (thực
hành) học giới. Sự việc này, này Udayi, đối với họ,
trở thành một trói buộc mạnh mẽ, một trói buộc vững
chắc, một trói buộc kiên cường, một trói buộc không
mục nát, một khúc gỗ to lớn.

 Ví như, này Udayi, một gia chủ hay con người gia
chủ, giàu có, tài sản lớn, tiền của lớn, vô số vàng
bạc chất đống, vô số gạo thóc chất đống, vô số
ruộng nương chất đống, vô số đất đai chất đống,
vô số thê thiếp chất đống, vô số đầy tớ nam chất
đống, vô số nữ tỳ chất đống.

Vị này thấy một Tỷ-kheo trong một tinh xá, tay

MƯỜI HAI DUYÊN                                       4545

chân lau rửa sạch sẽ, sau khi ăn bữa cơm ngon lành,
đang ngồi trong bóng mát, hướng về tăng thượng
tâm. Vị này suy nghĩ: "An lạc thay, Sa-môn hạnh!
Vô bệnh thay, Sa-môn hạnh! Vậy sau khi cạo bỏ râu
tóc, đắp áo cà-sa, ta hãy xuất gia, từ bỏ gia đình, sống
không gia đình".

Vị này có thể từ bỏ vô số vàng bạc chất đống,
có thể từ bỏ vô số gạo thóc chất đống, có thể từ bỏ
vô số ruộng nương chất đống, có thể từ bỏ vô số đất
đai chất đống, có thể từ bỏ vô số thê thiếp chất đống,
có thể từ bỏ vô số đầy tớ nam chất đống, có thể từ bỏ
vô số nữ tỳ chất đống.

Này Udayi, nếu có ai nói như sau: "Người gia
chủ hay con người gia chủ kia, bị trói buộc bởi những
trói buộc ấy, có thể từ bỏ vô số vàng bạc chất đống...
có thể từ bỏ vô số nữ tỳ chất đống để có thể sau khi
cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà-sa, xuất gia từ bỏ gia đình,
sống không gia đình. Đối với người kia, sự trói buộc
ấy vững chắc, sự trói buộc ấy kiên cường, sự trói
buộc ấy không mục nát, một khúc gỗ to lớn". Này
Udayi, ai nói như vậy, có phải nói một cách chơn
chánh không?

– Bạch Thế Tôn, không. Người kia bị trói buộc bởi những trói buộc ấy có thể từ bỏ vô số vàng bạc

MƯỜI HAI DUYÊN                                        4546

chất đống, có thể từ bỏ vô số gạo thóc chất đống, có
thể từ bỏ vô số ruộng nương chất đống, có thể từ bỏ
vô số đất đai chất đống, có thể từ bỏ vô số thê thiếp
chất đống, có thể từ bỏ vô số đầy tớ nam chất đống,
có thể từ bỏ vô số nữ tỳ chất đống, để có thể, sau khi
cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà-sa, xuất gia từ bỏ gia đình,
sống không gia đình. Đối với người kia, sự trói buộc
ấy không có chắc mạnh, sự trói buộc ấy yếu ớt, sự
trói buộc ấy bị mục nát, sự trói buộc ấy không có
vững chắc.

– Cũng vậy, này Udayi, ở đây, có một số Thiện
gia nam tử, khi được Ta nói: "Hãy từ bỏ việc này",
liền nói như sau: "Có sá chi sự việc tiểu tiết, nhỏ mọn
này mà Thế Tôn dạy chúng con phải đoạn trừ, bậc
Thiện Thệ dạy chúng con phải từ bỏ! " Họ từ bỏ sự
việc ấy, và không gây lên bất mãn chống Ta và chống
các Tỷ-kheo muốn (thực hành) học giới. Sau khi từ
bỏ sự việc ấy, họ sống ít lăng xăng, lắng dịu, tùy
thuộc những người khác (bố thí), sống với một
tâm như con thú rừng. Này Udayi, như vậy đối với
họ, sự trói buộc ấy không có chắc mạnh, sự trói buộc
ấy yếu ớt, sự trói buộc ấy bị mục nát, sự trói buộc ấy
không có vững chắc.

 Này Udayi, có bốn hạng người có mặt trên đời. Thế nào là bốn?

MƯỜI HAI DUYÊN                                       4547

 Ở đây, này Udayi, có người sống, hướng đến
sự đoạn trừ sanh y, sự từ bỏ sanh y. Nhưng
trong khi vị này sống hướng đến sự đoạn trừ
sanh y, sự từ bỏ sanh y, những tư niệm, tư duy
liên hệ đến sanh y hiện hành khởi lên. Vị này
chấp nhận chúng, không đoạn trừ chúng, không
từ bỏ chúng, không chấm dứt chúng, không
tiêu diệt chúng. Này Udayi, Ta nói: "Người này
bị trói buộc, không phải không bị trói buộc". Vì
sao vậy? Này Udayi, sự sai biệt về căn tánh
trong người này đã được Ta biết rõ.
 Nhưng ở đây, này Udayi, có người sống, hướng
đến sự đoạn trừ sanh y, sự từ bỏ sanh y. Nhưng
trong khi vị này sống hướng đến sự đoạn trừ
sanh y, sự từ bỏ sanh y, những tư niệm, tư duy
liên hệ đến sanh y hiện hành khởi lên. Nhưng
vị này không chấp nhận chúng, đoạn trừ chúng,
từ bỏ chúng, chấm dứt chúng, tiêu diệt chúng.
Này Udayi, Ta nói: "Người này bị trói buộc,
không phải không trói buộc". Vì sao vậy? Này
Udayi, sự sai biệt về căn tánh trong người này
đã được Ta biết rõ".
 Nhưng ở đây, này Udayi, có người sống, hướng
đến sự đoạn trừ sanh y, sự từ bỏ sanh y. Nhưng
trong khi vị này sống hướng đến sự đoạn trừ
sanh y, sự từ bỏ sanh y, các tư niệm điên đảo,

MƯỜI HAI DUYÊN                                   4548

các tư niệm, tư duy liên hệ đến sanh y, tùy lúc
tùy thời hiện hành khởi lên. Này Udayi, niệm
khởi lên chậm chạp và vị này đoạn trừ niệm ấy
một cách mau chóng, từ bỏ, chấm dứt, tiêu diệt
(niệm ấy). Này Udayi, ví như một người nhỏ
hai hay ba giọt nước vào một ấm nước đun sôi
cả ngày. Này Udayi giọt nước rơi một cách
chậm chạp nhưng bị tiêu diệt, tiêu mất một
cách mau chóng. Cũng vậy, này Udayi, có
người sống hướng đến sự đoạn trừ sanh y, sự
từ bỏ sanh y. Nhưng trong khi vị này sống
hướng đến sự đoạn trừ sanh y, sự từ bỏ sanh y,
các tư niệm điên đảo, các tư niệm, tư duy liên
hệ đến sanh y tùy lúc, tùy thời, hiện hành khởi
lên. Này Udayi, niệm khởi lên chậm chạp và vị
này đoạn trừ niệm ấy một cách mau chóng, từ
bỏ, chấm dứt, tiêu diệt (niệm ấy). Này Udayi,
Ta nói: "Người này cũng bị trói buộc, không
phải không bị trói buộc". Vì sao vậy? Này
Udayi, sự sai biệt về căn tánh trong người này
đã được Ta biết rõ.
 Nhưng ở đây, này Udayi, có người nghĩ rằng:
"Sanh y là nguồn gốc của đau khổ", sau khi biết
như vậy, vị ấy thành vô sanh y, giải thoát với
sự đoạn diệt sanh y. Này Udayi, Ta nói: "Người
này không bị trói buộc, không phải bị trói
buộc". Vì sao vậy? Này Udayi, sự sai biệt về

MƯỜI HAI DUYÊN                                   4549

căn tánh trong người này đã được Ta biết rõ.
 Này Udayi, có năm dục trưởng dưỡng này. Thế
nào là năm?
 Sắc do mắt nhận thức, khả ái, khả hỷ, khả lạc,
khả ý, kích thích lòng dục, hấp dẫn.
 Tiếng do tai nhận thức,...
 Hương do mũi nhận thức,...
 Vị do lưỡi nhận thức,...
 Xúc do thân cảm xúc, khả ái, khả hỷ, khả lạc,
khả ý, kích thích lòng dục, hấp dẫn.
Những pháp này, này Udayi, là năm dục trưởng
dưỡng.
Này Udayi, phàm có lạc gì, hỷ gì khởi lên, do
duyên năm dục trưởng dưỡng này, lạc hỷ ấy được
gọi là dục lạc, ô uế lạc, phàm phu lạc, phi Thánh lạc,
không nên thực hiện, không nên tu tập, không nên
làm cho sung mãn. Ta nói rằng lạc ấy đáng phải sợ
hãi.
Ở đây, này Udayi, Tỷ-kheo ly dục, ly bất thiện
pháp, chứng và trú Thiền thứ nhất, một trạng thái hỷ
lạc do ly dục sanh, có tầm, có tứ. Diệt tầm và tứ, vị
ấy chứng và trú Thiền thứ hai, một trạng thái hỷ lạc

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4550

do định sanh, không tầm, không tứ, nội tỉnh nhứt
tâm,... (như trên)... Thiền thứ ba... chứng và trú
Thiền thứ tư. Như vậy được gọi là yếm ly lạc, độc
trú lạc, tịch tịnh lạc, chánh giác lạc, cần phải thực
hiện, cần phải tu tập, cần làm cho sung mãn. Ta nói
rằng lạc ấy không đáng sợ hãi.
 Ở đây, này Udayi, Tỷ-kheo ly dục... (như
trên)... chứng và trú Thiền thứ nhất. Thiền
này, này Udayi, Ta nói rằng ở trong tình
trạng dao động. Và ở đây, cái gì dao động? Ở
đây, chính là tầm tứ chưa đoạn diệt, chính tầm
tứ này ở trong tình trạng dao động.
 Ở đây, này Udayi, Tỷ-kheo diệt tầm và tứ...
chứng và trú Thiền thứ hai. Các Thiền này, này
Udayi, Ta nói rằng ở trong tình trạng dao động.
Và ở đây, cái gì dao động? Ở đây chính là hỷ
lạc chưa được đoạn diệt, chính hỷ lạc này ở
trong tình trạng dao động.
 Ở đây, này Udayi, Tỷ-kheo ly hỷ... chứng và
trú Thiền thứ ba. Thiền này, này Udayi, Ta nói
ở trong tình trạng dao động? Và ở đây cái gì
dao động? Ở đây, chính là xả lạc chưa được
đoạn diệt, chính xả lạc này ở trong tình trạng
dao động.
 Ở đây, này Udayi, Tỷ-kheo xả lạc và xả khổ...

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4551

(như trên)... chứng và trú Thiền thứ tư. Thiền
này, này Udayi, Ta nói là không ở trong tình
trạng dao động.
 Ở đây, này Udayi, Tỷ-kheo ly dục, ly bất thiện
pháp, chứng và trú Thiền thứ nhất, một trạng thái
hỷ lạc do ly dục sanh, có tầm, có tứ.
 Thiền thứ nhất này, này Udayi, Ta nói: "Chưa
được hoàn toàn", Ta nói: "Hãy từ bỏ đi", Ta
nói: "Hãy vượt qua đi". Và này Udayi, vị ấy
cần vượt qua cái gì? Ở đây, này Udayi, Tỷ-
kheo diệt tầm và tứ... (như trên)... chứng và trú
Thiền thứ hai, đây là điều vị ấy cần vượt qua.
 Thiền thứ hai này, này Udayi, Ta nói: "Chưa
được hoàn toàn", Ta nói: "Hãy từ bỏ đi", Ta
nói: "Hãy vượt qua đi". Và này, Udayi, vị ấy
cần vượt qua cái gì? Ở đây, này Udayi, Tỷ-
kheo ly hỷ... (như trên)... chứng và trú Thiền
thứ ba, đây là điều vị ấy cần vượt qua.
 Thiền thứ ba này, này Udayi, Ta nói: "Chưa
được hoàn toàn, Ta nói: "Hãy từ bỏ đi", Ta nói:
"Hãy vượt qua đi". Và này Udayi, vị ấy cần
vượt qua cái gì? Ở đây, này Udayi, Tỷ-kheo xả
lạc... (như trên)... chứng và trú Thiền thứ tư.
Đây là điều vị ấy cần phải vượt qua.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4552

 Thiền thứ tư này, này Udayi, Ta nói: "Chưa
được hoàn toàn", Ta nói: "Hãy từ bỏ đi", Ta
nói: "Hãy vượt qua đi" Và này Udayi, vị ấy cần
phải vượt qua cái gì? Ở đây, này Udayi, Tỷ-
kheo vượt lên mọi sắc tưởng, diệt trừ mọi
chướng ngại tưởng, không tác ý đối với di
tưởng, Tỷ-kheo nghĩ rằng: "Hư không là vô
biên", chứng và trú Không vô biên xứ. Đây là
điều vị ấy cần phải vượt qua.
 Thiền Không vô biên xứ này, này Udayi, Ta
nói: "Chưa được hoàn toàn", Ta nói: "Hãy từ
bỏ đi", Ta nói: "Hãy vượt qua đi". Và này
Udayi, Tỷ-kheo vượt lên mọi Hư không vô
biên xứ, nghĩ rằng: "Thức là vô biên", chứng
và trú Thức vô biên xứ. Đây là điều vị ấy cần
phải vượt qua.
 Thiền Thức vô biên xứ này, này Udayi, Ta nói:
"Chưa được hoàn toàn", Ta nói: "Hãy từ bỏ đi",
Ta nói: "Hãy vượt qua đi". Và này Udayi, Tỷ-
kheo vượt lên mọi Thức vô biên xứ, nghĩ rằng:
"Không có vật gì", chứng và trú Vô sở hữu xứ.
Đây là điều vị ấy cần phải vượt qua.
 Thiền Vô sở hữu xứ này, này Udayi, Ta nói:
"Chưa được hoàn toàn", Ta nói: "Hãy từ bỏ đi",
Ta nói: "Hãy vượt qua đi". Và này Udayi, Tỷ-

MƯỜI HAI DUYÊN                                  4553

kheo vượt lên mọi Vô sở hữu xứ, chứng và trú
Phi tưởng phi phi tưởng xứ. Đây là điều vị ấy
cần phải vượt qua.
 Thiền Phi tưởng phi phi tưởng xứ này, này
Udayi, Ta nói: "Chưa được hoàn toàn", Ta nói:
"Hãy từ bỏ đi", Ta nói: "Hãy vượt qua đi".
Và này Udayi, Tỷ-kheo vượt lên mọi Phi tưởng
phi phi tưởng xứ, chứng và trú Diệt thọ tưởng.
Đây là điều vị ấy cần phải vượt qua.
 Chính vì (Diệt thọ tưởng định) này, này Udayi,
mà Ta nói sự đoạn diệt của Phi tưởng phi phi
tưởng xứ.
 Này Udayi, Ông có thấy chăng, có kiết sử gì, nhỏ
hay lớn mà Ta chưa nói đến sự đoạn diệt?
– Bạch Thế Tôn, không.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Tôn giả Udayi hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn giảng.

MƯỜI HAI DUYÊN                                  4554

552 Thọ - Lạc - Dục lạc, ô uế lạc và an tịnh lạc - Kinh VÔ TRÁNH PHÂN BIỆT – 139 Trung III, 527

KINH VÔ TRÁNH PHÂN BIỆT (Anaravibhanga suttam) – Bài kinh số 139 – Trung III, 527

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú ở Savatthi (Xá-vệ), Jetavana (Kỳ-đà Lâm), tại tịnh xá ông Anathapindika (Cấp Cô Độc). Tại đấy Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo:

– "Này các Tỷ-kheo".

– "Bạch Thế Tôn". Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

– Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng cho các Ông Vô tránh phân biệt. Hãy nghe và suy nghiệm kỹ, Ta sẽ giảng.

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói

MƯỜI HAI DUYÊN                                   4555

như sau:

 Chớ có hành trì dục lạc, hạ liệt, đê tiện, phàm
phu, không xứng bậc Thánh, không liên hệ
mục đích. Và cũng không nên hành trì tự kỷ
khổ hạnh, đau khổ, không xứng bậc Thánh,
không liên hệ mục đích.
 Từ bỏ hai cực đoan ấy, có con đường Trung
đạo đã được Như Lai giác ngộ, tác thành mắt,
tác thành trí, đưa đến an tịnh, thắng trí, giác
ngộ, Niết-bàn.
 Nên biết tán thán và nên biết chỉ trích. Sau
khi biết tán thán và sau khi biết chỉ trích,
không tán thán, không chỉ trích, chỉ nên
thuyết pháp.
 Nên biết phán xét về lạc. Sau khi biết phán
xét về lạc, nên chú tâm vào nội lạc.
 Không nên nói lên lời bí mật.
 Mặt đối mặt (với ai), không nên nói lời mất
lòng.
 Nên nói thật từ từ, không có vội vàng.
 Chớ có chấp trước địa phương ngữ, chớ có đi
quá xa ngôn ngữ thường dùng.
 Như vậy là tổng thuyết về vô tránh phân

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4556

biệt.

 Khi được nói đến "Chớ có hành trì dục lạc, hạ
liệt, đê tiện, phàm phu, không xứng bậc Thánh,
không liên hệ mục đích, và cũng không nên
hành trì tự kỷ khổ hạnh, đau khổ, không xứng
bậc Thánh, không liên hệ mục đích", do duyên
gì được nói đến như vậy?

 Phàm lạc gì liên hệ với dục nhưng đam mê loại
hỷ hạ liệt, đê tiện, phàm phu, không xứng bậc
Thánh, không liên hệ mục đích, pháp như vậy
là có đau khổ, có phiền lao, có ưu não, có nhiệt
não, thuộc tà đạo.
 Phàm lạc gì liên kết với dục, nhưng không đam
mê loại hỷ hạ liệt, đê tiện, phàm phu, không
xứng bậc Thánh, không liên hệ mục đích, pháp
như vậy không có đau khổ, không có phiền lao,
không có ưu não, không có nhiệt não, thuộc
chánh đạo.
 Phàm hành trì tự kỷ khổ hạnh nào, khổ đau,
không xứng bậc Thánh, không liên hệ mục
đích, pháp như vậy có đau khổ, có phiền lao,
có ưu não, có nhiệt não, thuộc tà đạo.
 Phàm không hành trì khổ hạnh nào, đau khổ
không xứng bậc Thánh, không liên hệ mục

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4557

đích, pháp như vậy không có đau khổ, không có phiền lao, không có ưu não, không có nhiệt não, thuộc chánh đạo".

Khi được nói đến "Chớ có hành trì dục lạc, hạ
liệt, đê tiện, không xứng bậc Thánh, không liên hệ
mục đích, và cũng không nên hành trì tự kỷ khổ
hạnh, đau khổ, không xứng bậc Thánh, không liên hệ
mục đích", chính do duyên này, được nói đến như
vậy.

 Khi được nói đến "Từ bỏ hai cực đoan ấy, có
con đường Trung đạo đã được Như Lai giác
ngộ, tác thành mắt, tác thành trí, đưa đến an
tịnh, thượng trí, giác ngộ, Niết-bàn", do duyên
gì được nói đến như vậy?

 Đây là con đường Thánh tám ngành, tức là
chánh tri kiến, chánh tư duy, chánh ngữ, chánh
nghiệp, chánh mạng, chánh tinh tấn, chánh
niệm, chánh định.
Khi được nói đến "Từ bỏ hai cực đoan ấy, có
con đường Trung đạo đã được Như Lai giác ngộ..
giác ngộ, Niết-bàn", chính do duyên này, được nói
đến như vậy.

 Khi được nói đến "Nên biết tán thán và nên biết

MƯỜI HAI DUYÊN                                   4558

chỉ trích; sau khi biết tán thán và sau khi biết chỉ
trích, không tán thán, không chỉ trích, chỉ nên
thuyết pháp", do duyên gì được nói đến như
vậy?

 Này các Tỷ-kheo, thế nào là tán thán, thế nào là chỉ trích, nhưng không thuyết pháp?

 Vị ấy chỉ trích một số người và nói như sau:
"Những ai tìm thấy lạc liên hệ với dục nhưng
đam mê loại hỷ hạ liệt, đê tiện, phàm phu,
không xứng bậc Thánh, không liên hệ mục
đích, tất cả những người ấy có đau khổ, có
phiền lao, có ưu não, có nhiệt não, thuộc tà
đạo".
 Vị ấy tán thán một số người và nói như sau:
"Những ai tìm thấy lạc liên hệ với dục,
nhưng không đam mê loại hỷ hạ liệt, đê tiện,
phàm phu, không xứng bậc Thánh, không
liên hệ mục đích, tất cả những vị ấy không
có đau khổ, không có phiền lao, không có
ưu não, không có nhiệt não, thuộc chánh
đạo".
 Ở đây, vị ấy chỉ trích một số người và nói
như sau: "Những ai đam mê hành trì tự kỷ
khổ hạnh, đau khổ, không xứng bậc Thánh,

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4559

không liên hệ mục đích, tất cả những vị ấy
đều có đau khổ, có phiền lao, có ưu não, có
nhiệt não, thuộc về tà đạo".
 Ở đây, vị ấy tán thán một số người và nói
như sau: "Những ai không đam mê hành trì
tự kỷ khổ hạnh; đau khổ, không xứng bậc
Thánh, không liên hệ mục đích, tất cả những
vị ấy đều không có đau khổ, không có phiền
lao, không có ưu não, không có nhiệt não,
thuộc chánh đạo".
 Ở đây, vị ấy chỉ trích một số người và nói
như sau: "Những ai chưa đoạn tận hữu kiết
sử, tất cả những vị ấy đều có đau khổ, có
phiền lao, có ưu não, có nhiệt não, thuộc tà
đạo".
 Ở đây, vị ấy tán thán một số người và nói
như sau: "Những ai đã đoạn tận hữu kiết sử,
tất cả những vị ấy không có đau khổ, không
có phiền lao, không có ưu não, không có
nhiệt não, thuộc chánh đạo".
 Như vậy, này các Tỷ-kheo là có tán thán và
có chỉ trích nhưng không thuyết pháp.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là không có tán thán và không có chỉ trích, nhưng có thuyết pháp?

MƯỜI HAI DUYÊN                                  4560

 Vị ấy không nói như sau: "Những ai tìm thấy
lạc liên hệ với dục, nhưng đam mê loại hỷ
hạ liệt, đê tiện, phàm phu, không xứng bậc
Thánh, không liên hệ mục đích, tất cả những
vị ấy có đau khổ, có phiền lao, có ưu não, có
nhiệt não, thuộc tà đạo". Vị ấy chỉ thuyết
pháp và nói như sau: "Sự đam mê là một
pháp có đau khổ, có phiền lao, có ưu não, có
nhiệt não, thuộc tà đạo".
 Vị ấy không nói: "Những ai tìm thấy lạc liên
hệ với dục, nhưng không đam mê loại hỷ hạ
liệt, đê tiện, phàm phu, không xứng bậc
Thánh, tất cả những vị ấy không có đau khổ,
không có phiền lao, không có ưu não, không
có nhiệt não, thuộc chánh đạo". Vị ấy chỉ
thuyết pháp và nói như sau: "Không đam mê
là một pháp không đau khổ, không có phiền
lao, không có ưu não, không có nhiệt não,
thuộc chánh đạo".
 Vị ấy không nói: "Những ai đam mê hành trì
tự kỷ khổ hạnh, đau khổ, không xứng bậc
Thánh, không liên hệ mục đích, tất cả những
vị ấy có đau khổ, có phiền lao, có ưu não, có
nhiệt não, thuộc tà đạo". Vị ấy chỉ thuyết
pháp và nói như sau: "Sự đam mê là một
pháp có đau khổ, có phiền lao, có ưu não, có

MƯỜI HAI DUYÊN                                   4561

nhiệt não, thuộc tà đạo."
 Vị ấy không nói: "Những ai không đam mê
hành trì tự kỷ khổ hạnh, đau khổ, không
xứng bậc Thánh, không liên hệ đến mục
đích, tất cả những vị ấy đều không có đau
khổ, không có phiền lao, không có ưu não,
không có nhiệt não, thuộc chánh đạo". Vị ấy
chỉ thuyết pháp và nói như sau: "Sự không
đam mê là không đau khổ, pháp này không
có phiền lao, không có ưu não, không có
nhiệt não, thuộc về chánh đạo".
 Vị ấy không nói: "Những ai chưa đoạn tận
hữu kiết sử, tất cả những vị ấy đều có đau
khổ, có phiền lao, có ưu não, có nhiệt não".
Vị ấy chỉ thuyết pháp và nói như sau: "Khi
hữu kiết sử chưa đoạn tận, hữu chưa đoạn
tận".
 Vị ấy không nói như sau: "Những ai đã đoạn
tận hữu kiết sử, tất cả những vị ấy không có
đau khổ, không có phiền lao, không có ưu
não, không có nhiệt não. "Vị ấy chỉ thuyết
pháp và nói như sau: "Và khi hữu kiết sử
được đoạn tận, hữu được đoạn tận". Như
vậy, này các Tỷ-kheo là không tán thán,
không chỉ trích, nhưng chỉ thuyết pháp.

MƯỜI HAI DUYÊN                                  4562

Khi được nói đến "Nên biết tán thán và nên biết chỉ trích; sau khi biết tán thán và sau khi biết chỉ trích, chớ có tán thán, chớ có chỉ trích, chỉ nên thuyết pháp", chính do duyên này được nói đến như vậy.

 Khi được nói đến "Nên biết phán xét về lạc; sau khi biết pháp xét về lạc, nên chú tâm vào nội lạc", do duyên gì được nói đến như vậy?

 Này các Tỷ-kheo, có năm dục trưởng dưỡng
này. Thế nào là năm? Các sắc pháp do mắt nhận
thức, khả ái, khả lạc, khả ý, khả hỷ, liên hệ đến
dục, hấp dẫn; các tiếng do tai nhận thức, ...; các
hương do mũi nhận thức, ....; các vị do lưỡi
nhận thức....; các xúc do thân cảm giác, khả ái,
khả lạc, khả ý, khả hỷ, liên hệ đến dục, hấp dẫn.
Này các Tỷ-kheo, như vậy là năm dục trưởng
dưỡng.
 Này các Tỷ-kheo, do duyên năm dục trưởng
dưỡng này khởi lên lạc và hỷ, như vậy gọi là
dục lạc, uế lạc, phàm phu lạc, phi Thánh lạc.
Ta nói loại lạc này không nên thực hành,
không nên tu tập, không nên làm cho sung mãn,
nên sợ hãi.
 Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ly dục, ly bất
thiện pháp chứng đạt và an trú Thiền thứ nhất,

MƯỜI HAI DUYÊN                                        4563

một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, có tầm, có
tứ. Đình chỉ tầm và tứ, chứng đạt và an trú
Thiền thứ hai, một trạng thái hỷ lạc do định
sanh, không tầm, không tứ, nội tĩnh nhứt tâm...
Thiền thứ ba... chứng đạt và an trú Thiền thứ
tư. Như vậy gọi là xuất ly lạc, viễn ly lạc, an
tịnh lạc, giác ngộ lạc. Ta nói loại lạc này nên
thực hành, nên tu tập, nên làm cho sung mãn,
không nên sợ hãi.
Khi được nói đến "Nên biết phán xét về lạc; sau
khi phán xét về lạc, hãy chú tâm vào nội lạc", do
chính duyên này được nói đến như vậy.

 Khi được nói đến "Không nên nói lên lời bí mật. Mặt đối mặt (với ai), không nên nói lời mất lòng", do duyên gì được nói đến như vậy?

 Tại đây, này các Tỷ-kheo, biết được một lời bí
mật là không thực, hư vọng, không liên hệ mục
đích, nếu có thể được, chớ nói lên lời bí mật ấy.
 Và nếu biết được một lời bí mật là thực, không
hư vọng, nhưng không liên hệ mục đích, hãy
tự tập đừng nói lời ấy.
 Và nếu biết được một lời bí mật là thực, không
hư vọng, có liên hệ mục đích; ở đây nên biết
thời nói lên lời bí mật ấy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4564

 Nếu biết một lời mất lòng, mặt đối mặt (với ai)
là không thực, hư vọng, không liên hệ mục
đích, nếu có thể được, mặt đối mặt; chớ có nói
lên lời nói mất lòng ấy.
 Nếu biết một lời mất lòng, mặt đối mặt (với ai)
là thực, không hư vọng, nhưng không liên hệ
mục đích, hãy tập chớ nói lên lời ấy.
 Và nếu biết một lời mất lòng, mặt đối mặt (với
ai) là thực, không hư vọng, có liên hệ mục đích;
ở đây nên biết thời nói lên lời mất lòng ấy.
Khi được nói đến "Không nên nói lên lời bí mật,
mặt đối mặt (với ai), không nên nói lên lời mất lòng",
do chính duyên này được nói đến như vậy.

 Khi được nói đến "Nên nói thật từ từ, chớ có vội vàng", do duyên gì được nói đến như vậy?

 Ở đây, này các Tỷ-kheo, nếu nói vội vàng, thời
thân mệt mõi, tâm bị tổn hại, tiếng bị tổn hại và
cổ họng bị đau.
 Lời nói một người vội vàng không được rõ ràng
và không được nhận hiểu.
 Tại đây, này các Tỷ-kheo, nói lời từ từ, thân
không mệt mỏi, tâm không tổn hại, tiếng không
tổn hại và cổ họng không bị đau.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4565

 Lời nói một người nói từ từ được rõ ràng và
được nhận hiểu.
Khi được nói đến "Nên nói thật từ từ, chớ có nói
vội vàng ", chính do duyên này được nói đến như
vậy.

 Khi được nói đến "Chớ có chấp trước địa phương ngữ, chớ có đi quá xa ngôn ngữ thường dùng", do duyên gì, được nói đến như vậy?

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là chấp trước địa
phương ngữ và đi quá xa ngôn ngữ thường
dùng? Ở đây, này các Tỷ-kheo, trong nhiều
quốc độ, người ta biết (những chữ) Pati...
Patta... Vittha.. Sarava.. Dharopa.. Pona...
Pisila. Như vậy, như họ biết trong các quốc độ
ấy những chữ là như vậy, như vậy, có người lại
làm như vậy, kiên trì chấp thủ, chấp trước và
nói: "Chỉ như vây là sự thật, ngoài ra là hư
vọng". Như vậy, này các Tỷ-kheo, là chấp
trước địa phương ngữ, là đi quá xa ngôn ngữ
thường dùng.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là không chấp
trước địa phương ngữ, không đi quá xa ngôn
ngữ thường dùng? Ở đây, này các Tỷ-kheo,
trong nhiều quốc độ, người ta biết những chữ

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4566

Pati.. Patta... Vittha.. Sarava... Dharopa...
Pona.. Pisila.. Như vậy, như họ biết trong các
quốc độ ấy, những chữ là như vậy, như vậy,
một người không chấp thủ mà giải thích: "Các
vị ấy y cứ như thế này, giải thích như vậy". Như
vậy, này các Tỷ-kheo là không chấp trước địa
phương ngữ, không đi quá xa ngôn ngữ thường
dùng.
Khi được nói đến "Chớ có chấp trước địa
phương ngữ, chớ có đi quá xa ngôn ngữ thường
dùng", do chính duyên này được nói đến như vậy.

 Ở đây, này các Tỷ-kheo, phàm lạc gì liên hệ
với dục nhưng có đam mê loại hỷ, hạ liệt, đê
tiện, phàm phu, không xứng bậc Thánh, không
liên hệ mục đích, pháp như vậy có đau khổ, có
phiền lao, có ưu não, có nhiệt não, thuộc tà đạo.
Do vậy, pháp này là pháp hữu tránh.

 Tại đây, này các Tỷ-kheo, phàm lạc gì, liên kết
với dục, nhưng không có đam mê loại hỷ, hạ
liệt, đê tiện, phàm phu, không xứng bậc Thánh,
không liên hệ mục đích, pháp như vậy không
có đau khổ, không có phiền lao, không có ưu
não, không có nhiệt não, thuộc chánh đạo. Do
vậy, pháp này là pháp vô tránh.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4567

 Tại đây, này các Tỷ-kheo, phàm hành trì tự kỷ
khổ hạnh, đau khổ, không xứng bậc Thánh,
không liên hệ mục đích, pháp như vậy có đau
khổ, có phiền lao, có ưu não, có nhiệt não,
thuộc tà đạo. Do vậy, pháp này là pháp hữu
tránh.

 Tại đây, này các Tỷ-kheo, phàm không có hành
trì tự kỷ khổ hạnh, không đau khổ, không xứng
bậc Thánh, không liên hệ mục đích, pháp như
vậy không có đau khổ, không có phiền lao,
không có ưu não, không có nhiệt não, thuộc
chánh đạo. Do vậy, pháp này là pháp vô tránh.

 Tại đây, này các Tỷ-kheo, đây là Trung đạo đã
được Thế Tôn giác ngộ, tác thành mắt, tác
thành trí, đưa đến an tịnh, thắng trí, giác ngộ,
Niết - bàn. Pháp này không có đau khổ, không
có phiền lao, không có ưu não, không có nhiệt
não, thuộc chánh đạo. Do vậy, pháp này là pháp
vô tránh.

 Tại đây, này các Tỷ-kheo, pháp tán thán và chỉ
trích nhưng không thuyết pháp này, pháp này
có đau khổ, có phiền lao, có ưu não, có phiền
não, thuộc tà đạo. Do vậy, pháp này là pháp
hữu tránh.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4568

 Tại đây, này các Tỷ-kheo, pháp không tán thán,
cũng không chỉ trích, chỉ có thuyết pháp, pháp
này không có đau khổ, không có phiền lao,
không có ưu não, không có nhiệt não, thuộc
chánh đạo. Do vậy, pháp này là pháp vô tránh.

 Tại đây, này các Tỷ-kheo, pháp dục lạc này là
uế lạc, phàm phu lạc, phi Thánh lạc, pháp này
là pháp có đau khổ, có phiền lao, có ưu não, có
nhiệt não. Do vậy, pháp này là pháp hữu tránh.

 Tại đây, này các Tỷ-kheo, pháp xuất ly lạc,
viễn ly lạc, an tịnh lạc, pháp này là pháp không
đau khổ, không phiền lao, không ưu não, không
nhiệt não, thuộc chánh đạo. Do vậy, pháp này
là pháp vô tránh.

 Tại đây, này các Tỷ-kheo, phàm lời nói bí mật
nào không thật, hư vọng, không liên hệ mục
đích, pháp này là pháp có đau khổ, có phiền
lao, có ưu não, có nhiệt não, thuộc tà đạo. Do
vậy, pháp này là pháp hữu tránh.

 Tại đây, này các Tỷ-kheo, phàm lời nói bí mật
nào là chân thật, không hư vọng, không liên hệ
mục đích, pháp này là pháp có đau khổ, có
phiền lao, có ưu não, có nhiệt não, thuộc tà đạo.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4569

Do vậy, pháp này là pháp hữu tránh.

 Tại đây, này các Tỷ-kheo, phàm lời nói bí mật
nào là chân thật, không hư vọng, có liên hệ mục
đích, pháp này là pháp không đau khổ, không
có phiền lao, không có ưu não, không có nhiệt
não, thuộc chánh đạo. Do vậy, pháp này là pháp
vô tránh.

 Tại đây, này các Tỷ-kheo, phàm lời nói mất
lòng nào, mặt đối mặt (với ai), không chân thật,
hư vọng, không liên hệ mục đích, pháp này là
pháp có đau khổ, có phiền lao, có ưu não, có
nhiệt não, thuộc tà đạo. Do vậy, pháp này là
pháp hữu tránh.

 Tại đây, này các Tỷ-kheo, phàm lời nói mất
lòng nào, mặt đối mặt (với ai) là chân thật,
không hư vọng, không liên hệ mục đích, pháp
này là pháp có đau khổ, có phiền lao, có ưu não,
có nhiệt não, thuộc tà đạo. Do vậy, pháp này là
pháp hữu tránh.

 Tại đây, này các Tỷ-kheo, phàm lời nói mất
lòng nào, mặt đối mặt (với ai) là chân thật,
không hư vọng, liên hệ mục đích, pháp này là
pháp không đau khổ.. thuộc chánh đạo. Do vậy,

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4570

pháp này là pháp vô tránh.

 Tại đây, này các Tỷ-kheo, phàm lời nói nào được nói lên một cách vội vàng, pháp này có đau khổ... tà đạo... pháp hữu tránh.

 Tại đây này các Tỷ-kheo, phàm lời nói nào được nói lên một cách từ từ, pháp này không có đau khổ.. chánh đạo.. pháp vô tránh.

 Tại đây, này các Tỷ-kheo, chấp trước địa
phương ngữ và đi quá xa ngôn ngữ thường
dùng, pháp này là pháp có đau khổ.. thuộc về
tà đạo... pháp hữu tránh.

 Tại đây, này các Tỷ-kheo, không chấp trước
địa phương ngữ và không đi quá xa ngôn ngữ
thường dùng, pháp này là pháp không có đau
khổ... thuộc về chánh đạo... pháp vô tránh.

Do vậy, này các Tỷ-kheo, các Ông phải tự tu
học như sau: "Chúng ta sẽ biết hữu tránh pháp và
chúng ta sẽ biết vô tránh pháp. Sau khi biết hữu
tránh pháp và sau khi biết vô tránh pháp, chúng ta
sẽ hành trì vô tránh đạo". Và này các Tỷ-kheo, Thiện
gia nam tử Subhuti (Tu-bồ-đề) đã hành trì vô tránh
pháp.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4571

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Các Tỷ-kheo ấy hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                4572

553 Thọ - Lạc - Lạc khổ khởi lên do duyên hành - Kinh VỚI TƯ TÂM SỞ – Tăng II, 116

VỚI TƯ TÂM SỞ – Tăng II, 116

 Này các Tỷ-kheo:

 Khi nào có hành động về thân, do nhân thân tư
tâm sở, khởi lên lạc khổ nội tâm.
 Khi nào có hành động về lời, do nhân tư tâm
sở về lời, khởi lên lạc khổ nội tâm.
 Khi nào có hành động về ý, do nhân tư tâm sở
về ý, khởi lên lạc khổ nội tâm.
 Hay là do vô minh …

2. Này các Tỷ-kheo,

 Hoặc do tự mình làm thân hành, do duyên này,
khởi lên lạc khổ nội tâm cho người ấy.
 Hoặc do người khác làm thân hành đối với
người ấy, do duyên này khởi lên lạc khổ nội
tâm cho người ấy.
 Hoặc tự mình tỉnh giác làm thân hành, do
duyên này khởi lên lạc khổ nội tâm cho người
ấy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                 4573

 Hoặc không có tỉnh giác làm thân hành, do duyên này khởi lên lạc khổ nội tâm cho người ấy.

3. Này các Tỷ-kheo,

 Hoặc do tự mình làm khẩu hành, do duyên này
khởi lên lạc khổ nội tâm cho người ấy.
 Hoặc do người khác làm khẩu hành đối với
người ấy, do duyên này khởi lên lạc khổ nội
tâm cho người ấy.
 Hoặc tự mình tỉnh giác làm khẩu hành, do
duyên này khởi lên lạc khổ nội tâm cho người
ấy.
 Hoặc không có tỉnh giác làm khẩu hành, do
duyên này khởi lên lạc khổ nội tâm cho người
ấy.

4. Này các Tỷ-kheo,

 Hoặc do tự mình làm ý hành, do duyên này
khởi lên lạc khổ nội tâm cho người ấy.
 Hoặc do người khác làm ý hành đối với người
ấy, do duyên này khởi lên lạc khổ nội tâm cho
người ấy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                 4574

 Hoặc tự mình tỉnh giác làm ý hành, do duyên
này khởi lên lạc khổ nội tâm cho người ấy.
 Hoặc không có tỉnh giác làm ý hành, do duyên
này khởi lên lạc khổ nội tâm cho người ấy.

5. Này các Tỷ-kheo, trong những pháp này, có vô minh tháp tùng.

 Do sự đoạn diệt, ly tham, không có dư tàn của
vô minh, thân hành ấy không có, do duyên này
khởi lên lạc khổ nội tâm cho người ấy; khẩu
hành ấy không có, do duyên này khởi lên lạc
khổ nội tâm cho người ấy; ý hành không có, do
duyên này khởi lên lạc khổ nội tâm cho người
ấy.
 Thửa ruộng không có, căn cứ không có, xứ
không có, duyên sự không có, do duyên này
khởi lên lạc khổ nội tâm cho người ấy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                 4575

554 Thọ - Lạc - Lạc nào cần tránh, lạc nào cần tu tập - Kinh VÍ DỤ CON CHIM CÁY – 66 Trung II, 235

KINH VÍ DỤ CON CHIM CÁY (Latukikopama suttam) – Bài kinh số 66 – Trung II, 235

Như vầy tôi nghe.

Một thời, Thế Tôn ở tại Anguttarapa (Ương-già
Bắc Phương Thủy). Apana là một thị tứ của
Anguttarapa. Rồi Thế Tôn buổi sáng đắp y, cầm y
bát đi vào Apana để khất thực. Khất thực ở Apana
xong, sau buổi ăn, trên con đường đi khất thực trở
về, Thế Tôn đi đến một khu rừng để trú ban ngày.
Thế Tôn đi sâu vào khu rừng này, ngồi dưới một gốc
cây để trú ban ngày. Tôn giả Udayi (Ưu-đa-di) buổi
sáng cũng đắp y, cầm y bát đi vào Apana để khất
thực. Khất thực ở Apana xong, sau buổi ăn, trên con
đường đi khất thực trở về, Tôn giả đi đến một khu
rừng để trú ban ngày. Tôn giả đi sâu vào khu rừng
này, và ngồi dưới một gốc cây để trú ban ngày.

Rồi Tôn giả Udayi, trong khi độc cư Thiền tịnh,

MƯỜI HAI DUYÊN                                   4576

sự suy tư sau đây đã khởi lên trong tâm trí Tôn giả:

 "Thế Tôn thật sự là vị đã đoạn trừ nhiều khổ
pháp cho chúng ta.
 Thế Tôn thật sự là vị đã mang lại nhiều lạc pháp
cho chúng ta.
 Thế Tôn thật sự là vị đã đoạn trừ nhiều bất thiện
pháp cho chúng ta.
 Thế Tôn thật sự là vị đã mang lại nhiều thiện
pháp cho chúng ta".
Rồi Tôn giả Udayi vào buổi chiều, từ Thiền tịnh
đứng dậy, đi đến chỗ Thế Tôn, đảnh lễ Ngài rồi ngồi
xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên, Tôn giả
Udayi bạch Thế Tôn:

– Ở đây, bạch Thế Tôn, trong khi con đang độc
cư Thiền tịnh, sự suy tư sau đây đã khởi lên trong
tâm trí con: "Như Lai thật sự là vị đã đoạn trừ nhiều
khổ pháp cho chúng ta... Như Lai thật sự là vị đã
mang lại nhiều thiện pháp cho chúng ta".

Bạch Thế Tôn, thuở trước chúng con thường ăn buổi chiều, buổi sáng, ban ngày và phi thời. Bạch Thế Tôn, thời ấy, Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo và bảo: "Này các Tỷ-kheo, hãy từ bỏ ăn ban ngày phi thời". Bạch Thế Tôn, do vậy con cảm thấy thất vọng, con

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4577

cảm thấy sầu muộn, nghĩ rằng: "Những món ăn
thượng vị loại cứng và loại mềm, các tín chủ cúng
dường cho chúng ta ban ngày và phi thời. Nay Thế
Tôn dạy chúng ta phải đoạn trừ, bậc Thiện Thệ dạy
chúng ta phải từ bỏ". Bạch Thế Tốn, giữa chúng con,
những ai nhìn Thế Tôn với lòng ái mộ, với lòng tôn
kính và với lòng tàm quý, liền từ bỏ ăn ban ngày phi
thời.

Rồi bạch Thế Tôn, chúng con thường ăn buổi
chiều và buổi sáng. Bạch Thế Tôn, thời ấy Thế Tôn
gọi các Tỷ-kheo và bảo: "Này các Tỷ-kheo, hãy từ
bỏ ăn ban đêm phi thời". Bạch Thế Tôn, do vậy con
cảm thấy thất vọng, con cảm thấy sầu muộn, nghĩ
rằng: "Buổi ăn này gọi là có thượng vị hơn trong hai
buổi ăn này của chúng ta. Thế Tôn dạy chúng ta phải
đoạn trừ, bậc Thiện Thệ dạy chúng ta phải từ bỏ".
Bạch Thế Tôn, thuở xưa có người được một món ăn
cúng ban ngày bèn nói: "Hãy để món ăn này một bên,
và ban đêm tất cả chúng ta cùng ăn với nhau". Bạch
Thế Tôn, phàm mọi sự nấu nướng, tất cả đều làm ban
đêm, rất ít làm ban ngày. Bạch Thế Tôn, giữa chúng
con, những ai nhìn Thế Tôn với lòng ái mộ, với lòng
tôn kính và với lòng tàm quý, liền từ bỏ ăn ban đêm
phi thời.

Thuở trước, bạch Thế Tôn, các vị Tỷ-kheo

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4578

thường đi khất thực trong đêm đen tối tăm, họ bước
lầm vào vũng nước nhớp, rơi vào vũng nước nhớp,
đi lầm vào hàng rào gai, đi lầm vào chỗ con bò cái
đang ngủ, gặp các loại đạo tặc đã hành sự hay chưa
hành sự, gặp các người đàn bà mời mọc một cách bất
chánh.

Thuở trước, bạch Thế Tôn, con đi khất thực
trong đêm đen tối tăm. Một người đàn bà đang rửa
chén bát, thấy con trong khi trời chớp nhoáng, liền
hoảng sợ và hét lớn: "Ôi kinh khủng thay cho tôi, có
con quỷ (chạy) theo tôi!" Bạch Thế Tôn, khi nghe
nói vậy, con nói với người đàn bà ấy: "Này chị,
không phải quỷ đâu. Đây là Tỷ-kheo đang đứng khất
thực". "Cha Tỷ-kheo hãy chết đi! Mẹ Tỷ-kheo hãy
chết đi! Này Tỷ-kheo, thật tốt hơn cho Ông nếu Ông
lấy con dao sắc bén của người đồ tể cắt bụng của
Ông, còn hơn là vì lỗ bụng đi khất thực trong ban
đêm tối tăm".

Bạch Thế Tôn, khi con nhớ như vậy, con suy
nghĩ như sau: "Thế Tôn thật sự là vị đã đoạn trừ
nhiều khổ pháp cho chúng ta. Thế Tôn thật sự là vị
đã mang lại nhiều lạc pháp cho chúng ta. Thế Tôn
thật sự là vị đã đoạn trừ nhiều bất thiện pháp cho
chúng ta. Thế Tôn thật sự là vị đã mang lại nhiều
thiện pháp cho chúng ta".

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4579

 Tuy vậy, này Udayi, ở đây có một số người ngu
si; khi Ta nói: "Hãy trừ bỏ việc này", liền nói như
sau: "Có sá gì sự việc tiểu tiết, nhỏ mọn này. Sa-
môn này đặt quá nặng về cấm đoán đoạn giảm".
Họ không chịu từ bỏ và gây lên bất mãn chống Ta
và chống những Tỷ-kheo muốn (thực hành) học
giới. Sự việc ấy, này Udayi, đối với họ, trở thành
một trói buộc mạnh mẽ, một trói buộc vững chắc,
một trói buộc kiên cường, một trói buộc không
mục nát, một khúc gỗ to lớn.

Ví như, này Udayi, có con chim cáy, mái nhỏ bị tấm lưới bằng dây leo trói chặt, ở đây con chim có thể bị hại, hay bị bắt nhốt, hay bị chết. Này Udayi, nếu có ai nói như sau: "Con chim cáy mái nhỏ ấy bị tấm lưới làm bằng dây leo trói chặt, ở đây, con chim có thể bị sát hại, hay bị bắt nhốt, hay bị chết. Tuy vậy đối với con chim kia, lưới ấy không có chắc mạnh, lưới ấy yếu ớt, lưới ấy bị mục nát, lưới ấy không có cứng chắc". Này Udayi, ai nói như vậy có phải nói một cách chơn chánh không?

– Bạch Thế Tôn, không. Bạch Thế Tôn, con chim cáy mái nhỏ ấy bị tấm lưới làm bằng dây leo trói chặt, ở đấy con chim có thể bị sát hại, hay bị bắt nhốt, hay bị chết. Đối với con chim kia, lưới ấy là mạnh mẽ, lưới ấy là vững chắc, lưới ấy là kiên

MƯỜI HAI DUYÊN                                        4580

cường, lưới ấy không mục nát, một khúc gỗ to lớn.

– Cũng vậy, này Udayi, ở đây, có một số người
ngu si, khi được Ta nói: "Hãy từ bỏ việc này", liền
nói như sau: "Có sá gì việc tiểu tiết, nhỏ mọn này!
Vị Sa-môn này đặt quá nặng về cấm đoán, đoạn
giảm", và họ không chịu từ bỏ và gây lên bất mãn
chống Ta và chống những Tỷ-kheo muốn (thực
hành) học giới. Sự việc này, này Udayi, đối với họ
trở thành một trói buộc mạnh mẽ, một trói buộc vững
chắc, một trói buộc kiên cường, một trói buộc không
mục nát, một khúc gỗ to lớn.

 Nhưng này Udayi, một số Thiện gia nam tử, khi
được Ta nói: "Hãy từ bỏ sự việc này", liền nói như
sau: "Có sá gì sự từ bỏ việc tiểu tiết, nhỏ mọn này
mà Thế Tôn dạy chúng con phải đoạn trừ, bậc
Thiện Thệ, dạy chúng con phải từ bỏ!". Họ từ bỏ
sự việc ấy, và không gây lên bất mãn chống Ta và
chống các Tỷ-kheo muốn (thực hành) học giới.
Sau khi từ bỏ việc ấy, họ sống ít lăng xăng, lắng
dịu, tùy thuộc những người khác (bố thí), sống với
một tâm như con thú rừng. Này Udayi, như vậy
đối với các vị kia, sự trói buộc ấy không có chắc
mạnh, sự trói buộc ấy yếu ớt, sự trói buộc ấy bị
mục nát, sự trói buộc ấy không có vững chắc.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4581

Ví như, này Udayi, một con voi của vua, có ngà
dài như cán cày, to lớn, thuộc loại giống tốt, lấy bãi
chiến trường làm nhà, nếu bị trói buộc bởi sự trói
buộc bằng da nịt vững chắc, chỉ cần chuyển thân một
cách dễ dàng, sau khi cắt đứt, bứt đứt những trói
buộc ấy, có thể muốn đi chỗ nào nó muốn. Này
Udayi, nếu có ai nói như sau: "Con voi của vua có
ngà dài như một cán cày ấy, to lớn, thuộc loại giống
tốt, lấy bãi chiến trường làm nhà, nếu bị trói buộc
bởi sự trói buộc bằng da nịt vững chắc, chỉ cần
chuyển thân một cách dễ dàng, sau khi cắt đứt, bứt
đứt những trói buộc ấy, có thể muốn đi chỗ nào nó
muốn. Tuy vậy đối với con voi kia, sự trói buộc ấy
vững chắc, sự trói buộc ấy kiên cường, sự trói buộc
ấy không mục nát, một khúc gỗ to lớn". Này Udayi,
ai nói như vậy có phải nói một cách chơn chánh
không?

– Bạch Thế Tôn, không. Bạch Thế Tôn, con voi của vua có ngà dài như một cán cày ấy, to lớn, thuộc loại giống tốt, lấy bãi chiến trường làm nhà, nếu bị trói buộc bởi sự trói buộc bằng da nịt vững chắc, chỉ cần chuyển thân một cách dễ dàng, sau khi cắt đứt, bứt đứt những trói buộc ấy, có thể muốn đi chỗ nào nó muốn. Đối với con voi kia, sự trói buộc ấy không có chắc mạnh, sự trói buộc ấy yếu ớt, sự trói buộc ấy bị mục nát, sự trói buộc ấy không có kiên cường.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4582

– Cũng vậy, này Udayi, ở đây có một số Thiện
gia nam tử khi được Ta nói: "Hãy từ bỏ sự việc này",
liền nói như sau: "Có sá chi việc tiểu tiết, nhỏ mọn
này mà Thế Tôn dạy chúng con phải đoạn trừ, bậc
Thiện Thệ dạy chúng con phải từ bỏ! " Họ từ bỏ việc
ấy, và không gây lên bất mãn chống Ta và chống các
Tỷ-kheo muốn (thực hành) học giới. Sau khi từ bỏ
việc ấy, họ sống ít lăng xăng, lắng dịu, tùy thuộc
những người khác (bố thí), sống với một tâm như con
thú rừng. Này Udayi, như vậy đối với các vị kia sự
trói buộc ấy không có chắc mạnh, sự trói buộc ấy yếu
ớt, sự trói buộc ấy bị mục nát, sự trói buộc ấy không
có vững chắc.

 Ví như, này Udayi, một người nghèo khổ, không
có vật sở hữu, khốn cùng, có một chòi ở hư nát,
mở toang cho quạ, không đẹp mắt chút nào, có
một giường nằm hư nát, không đẹp mắt chút nào,
các loại gạo lúa cất chứa trong một cái chum
không đẹp mắt chút nào, và một bà vợ không đẹp
mắt chút nào.

Người ấy thấy một Tỷ-kheo trong tịnh xá, tay chân lau rửa sạch sẽ, sau khi ăn buổi cơm ngon lành, đang ngồi trong bóng mát, hướng về tăng thượng tâm. Người ấy suy nghĩ: "An lạc thay, Sa-môn hạnh! Vô bệnh thay, Sa-môn hạnh! Vậy sau khi cạo bỏ râu

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4583

tóc, đắp áo cà-sa, ta hãy xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình".

Nhưng người ấy không có thể từ bỏ cái chòi ở hư nát, mở toang cho quạ, không đẹp mắt chút nào, không có thể từ bỏ cái giường nằm hư nát, không đẹp mắt chút nào, không có thể từ bỏ các loại gạo lúa cất chứa trong một cái chum không đẹp mắt chút nào, không có thể từ bỏ bà vợ không đẹp mắt chút nào, để có thể sau khi cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà-sa, xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình.

Này Udayi, nếu có ai nói như sau: "Người kia,
bị trói buộc bởi những trói buộc ấy không có thể từ
bỏ cái chòi ở hư nát... không có thể từ bỏ bà vợ không
đẹp mắt chút nào để có thể sau khi cạo bỏ râu tóc,
đắp áo cà-sa, xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia
đình. Đối với người kia, sự trói buộc ấy không có
chắc mạnh, sự trói buộc ấy yếu ớt, sự trói buộc ấy bị
mục nát, sự trói buộc ấy không có vững chắc", thời
này Udayi, ai nói như vậy có phải nói một cách chân
chánh không?

– Bạch Thế Tôn, không. Người kia bị trói buộc bởi những trói buộc ấy không thể từ bỏ chòi ở hư nát, mở toang cho quạ, không đẹp mắt chút nào, không thể từ bỏ giường nằm hư nát không đẹp mắt chút nào,

MƯỜI HAI DUYÊN                                        4584

không thể từ bỏ các loại gạo lúa cất chứa trong một cái chum không đẹp mắt chút nào, không thể từ bỏ bà vợ không đẹp mắt chút nào, để có thể, sau khi cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà-sa, xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Đối với người kia, sự trói buộc ấy vững chắc, sự trói buộc ấy kiên cường, sự trói buộc ấy không mục nát, một khúc gỗ to lớn.

– Cũng vậy, này Udayi, ở đây, có một số người
ngu si khi được Ta nói ra: "Hãy từ bỏ việc này", liền
nói như sau: "Có sá gì sự việc tiểu tiết, nhỏ mọn này.
Vị Sa-môn này đặt quá nặng về cấm đoán, đoạn
giảm! " Và họ không chịu từ bỏ và gây lên bất mãn
chống Ta và chống những Tỷ-kheo muốn (thực
hành) học giới. Sự việc này, này Udayi, đối với họ,
trở thành một trói buộc mạnh mẽ, một trói buộc vững
chắc, một trói buộc kiên cường, một trói buộc không
mục nát, một khúc gỗ to lớn.

 Ví như, này Udayi, một gia chủ hay con người gia
chủ, giàu có, tài sản lớn, tiền của lớn, vô số vàng
bạc chất đống, vô số gạo thóc chất đống, vô số
ruộng nương chất đống, vô số đất đai chất đống,
vô số thê thiếp chất đống, vô số đầy tớ nam chất
đống, vô số nữ tỳ chất đống.

Vị này thấy một Tỷ-kheo trong một tinh xá, tay

MƯỜI HAI DUYÊN                                       4585

chân lau rửa sạch sẽ, sau khi ăn bữa cơm ngon lành,
đang ngồi trong bóng mát, hướng về tăng thượng
tâm. Vị này suy nghĩ: "An lạc thay, Sa-môn hạnh!
Vô bệnh thay, Sa-môn hạnh! Vậy sau khi cạo bỏ râu
tóc, đắp áo cà-sa, ta hãy xuất gia, từ bỏ gia đình, sống
không gia đình".

Vị này có thể từ bỏ vô số vàng bạc chất đống,
có thể từ bỏ vô số gạo thóc chất đống, có thể từ bỏ
vô số ruộng nương chất đống, có thể từ bỏ vô số đất
đai chất đống, có thể từ bỏ vô số thê thiếp chất đống,
có thể từ bỏ vô số đầy tớ nam chất đống, có thể từ bỏ
vô số nữ tỳ chất đống.

Này Udayi, nếu có ai nói như sau: "Người gia
chủ hay con người gia chủ kia, bị trói buộc bởi những
trói buộc ấy, có thể từ bỏ vô số vàng bạc chất đống...
có thể từ bỏ vô số nữ tỳ chất đống để có thể sau khi
cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà-sa, xuất gia từ bỏ gia đình,
sống không gia đình. Đối với người kia, sự trói buộc
ấy vững chắc, sự trói buộc ấy kiên cường, sự trói
buộc ấy không mục nát, một khúc gỗ to lớn". Này
Udayi, ai nói như vậy, có phải nói một cách chơn
chánh không?

– Bạch Thế Tôn, không. Người kia bị trói buộc bởi những trói buộc ấy có thể từ bỏ vô số vàng bạc

MƯỜI HAI DUYÊN                                        4586

chất đống, có thể từ bỏ vô số gạo thóc chất đống, có
thể từ bỏ vô số ruộng nương chất đống, có thể từ bỏ
vô số đất đai chất đống, có thể từ bỏ vô số thê thiếp
chất đống, có thể từ bỏ vô số đầy tớ nam chất đống,
có thể từ bỏ vô số nữ tỳ chất đống, để có thể, sau khi
cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà-sa, xuất gia từ bỏ gia đình,
sống không gia đình. Đối với người kia, sự trói buộc
ấy không có chắc mạnh, sự trói buộc ấy yếu ớt, sự
trói buộc ấy bị mục nát, sự trói buộc ấy không có
vững chắc.

– Cũng vậy, này Udayi, ở đây, có một số Thiện
gia nam tử, khi được Ta nói: "Hãy từ bỏ việc này",
liền nói như sau: "Có sá chi sự việc tiểu tiết, nhỏ mọn
này mà Thế Tôn dạy chúng con phải đoạn trừ, bậc
Thiện Thệ dạy chúng con phải từ bỏ! " Họ từ bỏ sự
việc ấy, và không gây lên bất mãn chống Ta và chống
các Tỷ-kheo muốn (thực hành) học giới. Sau khi từ
bỏ sự việc ấy, họ sống ít lăng xăng, lắng dịu, tùy
thuộc những người khác (bố thí), sống với một
tâm như con thú rừng. Này Udayi, như vậy đối với
họ, sự trói buộc ấy không có chắc mạnh, sự trói buộc
ấy yếu ớt, sự trói buộc ấy bị mục nát, sự trói buộc ấy
không có vững chắc.

 Này Udayi, có bốn hạng người có mặt trên đời. Thế nào là bốn?

MƯỜI HAI DUYÊN                                       4587

 Ở đây, này Udayi, có người sống, hướng đến
sự đoạn trừ sanh y, sự từ bỏ sanh y. Nhưng
trong khi vị này sống hướng đến sự đoạn trừ
sanh y, sự từ bỏ sanh y, những tư niệm, tư duy
liên hệ đến sanh y hiện hành khởi lên. Vị này
chấp nhận chúng, không đoạn trừ chúng, không
từ bỏ chúng, không chấm dứt chúng, không
tiêu diệt chúng. Này Udayi, Ta nói: "Người này
bị trói buộc, không phải không bị trói buộc". Vì
sao vậy? Này Udayi, sự sai biệt về căn tánh
trong người này đã được Ta biết rõ.
 Nhưng ở đây, này Udayi, có người sống, hướng
đến sự đoạn trừ sanh y, sự từ bỏ sanh y. Nhưng
trong khi vị này sống hướng đến sự đoạn trừ
sanh y, sự từ bỏ sanh y, những tư niệm, tư duy
liên hệ đến sanh y hiện hành khởi lên. Nhưng
vị này không chấp nhận chúng, đoạn trừ chúng,
từ bỏ chúng, chấm dứt chúng, tiêu diệt chúng.
Này Udayi, Ta nói: "Người này bị trói buộc,
không phải không trói buộc". Vì sao vậy? Này
Udayi, sự sai biệt về căn tánh trong người này
đã được Ta biết rõ".
 Nhưng ở đây, này Udayi, có người sống, hướng
đến sự đoạn trừ sanh y, sự từ bỏ sanh y. Nhưng
trong khi vị này sống hướng đến sự đoạn trừ
sanh y, sự từ bỏ sanh y, các tư niệm điên đảo,

MƯỜI HAI DUYÊN                                   4588

các tư niệm, tư duy liên hệ đến sanh y, tùy lúc
tùy thời hiện hành khởi lên. Này Udayi, niệm
khởi lên chậm chạp và vị này đoạn trừ niệm ấy
một cách mau chóng, từ bỏ, chấm dứt, tiêu diệt
(niệm ấy). Này Udayi, ví như một người nhỏ
hai hay ba giọt nước vào một ấm nước đun sôi
cả ngày. Này Udayi giọt nước rơi một cách
chậm chạp nhưng bị tiêu diệt, tiêu mất một
cách mau chóng. Cũng vậy, này Udayi, có
người sống hướng đến sự đoạn trừ sanh y, sự
từ bỏ sanh y. Nhưng trong khi vị này sống
hướng đến sự đoạn trừ sanh y, sự từ bỏ sanh y,
các tư niệm điên đảo, các tư niệm, tư duy liên
hệ đến sanh y tùy lúc, tùy thời, hiện hành khởi
lên. Này Udayi, niệm khởi lên chậm chạp và vị
này đoạn trừ niệm ấy một cách mau chóng, từ
bỏ, chấm dứt, tiêu diệt (niệm ấy). Này Udayi,
Ta nói: "Người này cũng bị trói buộc, không
phải không bị trói buộc". Vì sao vậy? Này
Udayi, sự sai biệt về căn tánh trong người này
đã được Ta biết rõ.
 Nhưng ở đây, này Udayi, có người nghĩ rằng:
"Sanh y là nguồn gốc của đau khổ", sau khi biết
như vậy, vị ấy thành vô sanh y, giải thoát với
sự đoạn diệt sanh y. Này Udayi, Ta nói: "Người
này không bị trói buộc, không phải bị trói
buộc". Vì sao vậy? Này Udayi, sự sai biệt về

MƯỜI HAI DUYÊN                                   4589

căn tánh trong người này đã được Ta biết rõ.
 Này Udayi, có năm dục trưởng dưỡng này. Thế
nào là năm?
 Sắc do mắt nhận thức, khả ái, khả hỷ, khả lạc,
khả ý, kích thích lòng dục, hấp dẫn.
 Tiếng do tai nhận thức,...
 Hương do mũi nhận thức,...
 Vị do lưỡi nhận thức,...
 Xúc do thân cảm xúc, khả ái, khả hỷ, khả lạc,
khả ý, kích thích lòng dục, hấp dẫn.
Những pháp này, này Udayi, là năm dục trưởng
dưỡng.
Này Udayi, phàm có lạc gì, hỷ gì khởi lên, do
duyên năm dục trưởng dưỡng này, lạc hỷ ấy được
gọi là dục lạc, ô uế lạc, phàm phu lạc, phi Thánh lạc,
không nên thực hiện, không nên tu tập, không nên
làm cho sung mãn. Ta nói rằng lạc ấy đáng phải sợ
hãi.
Ở đây, này Udayi, Tỷ-kheo ly dục, ly bất thiện
pháp, chứng và trú Thiền thứ nhất, một trạng thái hỷ
lạc do ly dục sanh, có tầm, có tứ. Diệt tầm và tứ, vị
ấy chứng và trú Thiền thứ hai, một trạng thái hỷ lạc

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4590

do định sanh, không tầm, không tứ, nội tỉnh nhứt
tâm,... (như trên)... Thiền thứ ba... chứng và trú
Thiền thứ tư. Như vậy được gọi là yếm ly lạc, độc
trú lạc, tịch tịnh lạc, chánh giác lạc, cần phải thực
hiện, cần phải tu tập, cần làm cho sung mãn. Ta nói
rằng lạc ấy không đáng sợ hãi.
 Ở đây, này Udayi, Tỷ-kheo ly dục... (như
trên)... chứng và trú Thiền thứ nhất. Thiền
này, này Udayi, Ta nói rằng ở trong tình
trạng dao động. Và ở đây, cái gì dao động? Ở
đây, chính là tầm tứ chưa đoạn diệt, chính tầm
tứ này ở trong tình trạng dao động.
 Ở đây, này Udayi, Tỷ-kheo diệt tầm và tứ...
chứng và trú Thiền thứ hai. Các Thiền này, này
Udayi, Ta nói rằng ở trong tình trạng dao động.
Và ở đây, cái gì dao động? Ở đây chính là hỷ
lạc chưa được đoạn diệt, chính hỷ lạc này ở
trong tình trạng dao động.
 Ở đây, này Udayi, Tỷ-kheo ly hỷ... chứng và
trú Thiền thứ ba. Thiền này, này Udayi, Ta nói
ở trong tình trạng dao động? Và ở đây cái gì
dao động? Ở đây, chính là xả lạc chưa được
đoạn diệt, chính xả lạc này ở trong tình trạng
dao động.
 Ở đây, này Udayi, Tỷ-kheo xả lạc và xả khổ...

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4591

(như trên)... chứng và trú Thiền thứ tư. Thiền
này, này Udayi, Ta nói là không ở trong tình
trạng dao động.
 Ở đây, này Udayi, Tỷ-kheo ly dục, ly bất thiện
pháp, chứng và trú Thiền thứ nhất, một trạng thái
hỷ lạc do ly dục sanh, có tầm, có tứ.
 Thiền thứ nhất này, này Udayi, Ta nói: "Chưa
được hoàn toàn", Ta nói: "Hãy từ bỏ đi", Ta
nói: "Hãy vượt qua đi". Và này Udayi, vị ấy
cần vượt qua cái gì? Ở đây, này Udayi, Tỷ-
kheo diệt tầm và tứ... (như trên)... chứng và trú
Thiền thứ hai, đây là điều vị ấy cần vượt qua.
 Thiền thứ hai này, này Udayi, Ta nói: "Chưa
được hoàn toàn", Ta nói: "Hãy từ bỏ đi", Ta
nói: "Hãy vượt qua đi". Và này, Udayi, vị ấy
cần vượt qua cái gì? Ở đây, này Udayi, Tỷ-
kheo ly hỷ... (như trên)... chứng và trú Thiền
thứ ba, đây là điều vị ấy cần vượt qua.
 Thiền thứ ba này, này Udayi, Ta nói: "Chưa
được hoàn toàn, Ta nói: "Hãy từ bỏ đi", Ta nói:
"Hãy vượt qua đi". Và này Udayi, vị ấy cần
vượt qua cái gì? Ở đây, này Udayi, Tỷ-kheo xả
lạc... (như trên)... chứng và trú Thiền thứ tư.
Đây là điều vị ấy cần phải vượt qua.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4592

 Thiền thứ tư này, này Udayi, Ta nói: "Chưa
được hoàn toàn", Ta nói: "Hãy từ bỏ đi", Ta
nói: "Hãy vượt qua đi" Và này Udayi, vị ấy cần
phải vượt qua cái gì? Ở đây, này Udayi, Tỷ-
kheo vượt lên mọi sắc tưởng, diệt trừ mọi
chướng ngại tưởng, không tác ý đối với di
tưởng, Tỷ-kheo nghĩ rằng: "Hư không là vô
biên", chứng và trú Không vô biên xứ. Đây là
điều vị ấy cần phải vượt qua.
 Thiền Không vô biên xứ này, này Udayi, Ta
nói: "Chưa được hoàn toàn", Ta nói: "Hãy từ
bỏ đi", Ta nói: "Hãy vượt qua đi". Và này
Udayi, Tỷ-kheo vượt lên mọi Hư không vô
biên xứ, nghĩ rằng: "Thức là vô biên", chứng
và trú Thức vô biên xứ. Đây là điều vị ấy cần
phải vượt qua.
 Thiền Thức vô biên xứ này, này Udayi, Ta nói:
"Chưa được hoàn toàn", Ta nói: "Hãy từ bỏ đi",
Ta nói: "Hãy vượt qua đi". Và này Udayi, Tỷ-
kheo vượt lên mọi Thức vô biên xứ, nghĩ rằng:
"Không có vật gì", chứng và trú Vô sở hữu xứ.
Đây là điều vị ấy cần phải vượt qua.
 Thiền Vô sở hữu xứ này, này Udayi, Ta nói:
"Chưa được hoàn toàn", Ta nói: "Hãy từ bỏ đi",
Ta nói: "Hãy vượt qua đi". Và này Udayi, Tỷ-

MƯỜI HAI DUYÊN                                  4593

kheo vượt lên mọi Vô sở hữu xứ, chứng và trú
Phi tưởng phi phi tưởng xứ. Đây là điều vị ấy
cần phải vượt qua.
 Thiền Phi tưởng phi phi tưởng xứ này, này
Udayi, Ta nói: "Chưa được hoàn toàn", Ta nói:
"Hãy từ bỏ đi", Ta nói: "Hãy vượt qua đi".
Và này Udayi, Tỷ-kheo vượt lên mọi Phi tưởng
phi phi tưởng xứ, chứng và trú Diệt thọ tưởng.
Đây là điều vị ấy cần phải vượt qua.
 Chính vì (Diệt thọ tưởng định) này, này Udayi,
mà Ta nói sự đoạn diệt của Phi tưởng phi phi
tưởng xứ.
 Này Udayi, Ông có thấy chăng, có kiết sử gì, nhỏ
hay lớn mà Ta chưa nói đến sự đoạn diệt?
– Bạch Thế Tôn, không.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Tôn giả Udayi hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn giảng.

MƯỜI HAI DUYÊN                                  4594

555 Thọ - Lạc - Lạc nào nên từ bỏ, Lạc nào nên tu tập - Kinh KITAGIRI – 70 Trung II, 291

KINH KITAGIRI (Kitagiri suttam) – Bài kinh số 70 – Trung II, 291

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn du hành ở Kasi cùng với đại chúng Tỷ-kheo. Ở đây, Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo:

– Này các Tỷ-kheo, Ta ăn, từ bỏ ăn ban đêm. Này các Tỷ-kheo, do ăn, từ bỏ ăn ban đêm Ta cảm thấy ít bệnh, ít não, khinh an, có sức lực và an trú.

- Này các Tỷ-kheo, hãy đến và ăn, từ bỏ ăn ban
đêm. Này các Tỷ-kheo, do ăn, từ bỏ ăn ban đêm, các
Ông sẽ cảm thấy ít bệnh, ít não, khinh an, có sức lực
và an trú.

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Rồi Thế Tôn

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4595

tiếp tục du hành ở Kasi và đến một thị trấn xứ Kasi
tên là Kitagiri. Rồi Thế Tôn ở tại Kitagiri, một thị
trấn xứ Kasi. Lúc bấy giờ Tỷ-kheo Assaji và
Punabbasuka đang ở Kitagiri. Rồi một số đông Tỷ-
kheo đi đến chỗ Tỷ-kheo Assaji và Tỷ-kheo
Punabbasuka, sau khi đến, nói với Tỷ-kheo Assaji và
Tỷ-kheo Punabbasuka như sau:

– Chư Hiền, Thế Tôn ăn, từ bỏ ăn ban đêm. Cả
chúng Tỷ-kheo cũng vậy. Do ăn, từ bỏ ăn ban đêm,
các vị ấy cảm thấy ít bệnh, ít não, khinh an, có sức
lực và an trú. Chư Hiền, hãy đến và ăn, từ bỏ ăn ban
đêm. Chư Hiền, do ăn, từ bỏ ăn ban đêm, chư Hiền
sẽ cảm thấy ít bệnh, ít não, khinh an, có sức lực và
an trú.

Được nói vậy, Tỷ-kheo Assaji và Tỷ-kheo Punabbasuka, nói với các Tỷ-kheo ấy:

– Chư Hiền, chúng tôi ăn chiều, ăn sáng, ăn ban ngày và ăn phi thời. Do chúng tôi ăn chiều, ăn sáng, ăn ban ngày và ăn phi thời, chúng tôi cảm thấy ít bệnh, ít não, khinh an, có sức lực và an trú. Sao chúng tôi lại bỏ hiện tại, chạy theo tương lai? Chúng tôi sẽ ăn chiều, ăn sáng, ăn ban ngày và ăn phi thời.

Vì các Tỷ-kheo ấy không thể làm cho Tỷ-kheo Assaji và Tỷ-kheo Punabbasuka chấp thuận, nên các

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4596

vị ấy đi đến chỗ Thế Tôn, sau khi đến đảnh lễ Thế Tôn, ngồi xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên, các Tỷ-kheo ấy bạch Thế Tôn:

– Ở đây, bạch Thế Tôn, chúng con đi đến chỗ
các Tỷ-kheo Assaji và Punabbasuka, sau khi đến
chúng con nói với Tỷ-kheo Assaji và Tỷ-kheo
Punabbasuka như sau: "Chư hiền, Thế Tôn ăn, từ bỏ
ăn ban đêm... (như trên)... có sức lực và an trú". Bạch
Thế Tôn, được nói vậy. Tỷ-kheo Assaji và Tỷ-kheo
Punabbasuka nói với chúng con như sau: "Chư Hiền,
chúng tôi ăn chiều, ăn sáng, ăn ban ngày và ăn phi
thời... (như trên)... chúng tôi sẽ ăn chiều, ăn sáng, ăn
ban ngày và ăn phi thời". Bạch Thế Tôn, vì chúng
con không thể làm cho Tỷ-kheo `Assaji và Tỷ-kheo
Punabbasuka chấp thuận, nên chúng con trình sự
việc này lên Thế Tôn.

Rồi Thế Tôn bảo một Tỷ-kheo:

– Này Tỷ-kheo, hãy đi và nhân danh Ta, bảo Tỷ- kheo Assaji và Tỷ-kheo Punabbasuka: "Bậc Đạo Sư cho gọi các Tôn giả".

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn, đến chỗ Tỷ-kheo Assaji và Tỷ-kheo Punabbasuka, sau khi đến, nói với

MƯỜI HAI DUYÊN                                        4597

Tỷ-kheo Assaji và Tỷ-kheo Punabbasuka:

– Bậc Đạo Sư cho gọi các Tôn giả.

– Thưa vâng, Hiền giả.

Tỷ-kheo Assaji và Tỷ-kheo Punabbasuka vâng
đáp Tỷ-kheo ấy, đi đến chỗ Thế Tôn, sau khi đến
đảnh lễ Thế Tôn và ngồi xuống một bên. Thế Tôn
nói với Tỷ-kheo Assaji và Tỷ-kheo Punabbasuka
đang ngồi một bên:

– Có thật chăng, này các Tỷ-kheo, một số đông Tỷ-kheo đến các Ông và nói như sau: "Chư Hiền, Thế Tôn ăn, từ bỏ ăn ban đêm, cả chúng Tỷ-kheo cũng vậy. Do ăn, từ bỏ ăn ban đêm, các vị ấy cảm thấy ít bệnh, ít não, khinh an, có sức lực và an trú. Chư Hiền, hãy đến và ăn, từ bỏ ăn ban đêm. Chư Hiền, do ăn, từ bỏ ăn ban đêm, chư Hiền sẽ cảm thấy ít bệnh, ít não, khinh an, có sức lực và an trú". Được nói vậy, này các Tỷ-kheo, các Ông nói với các Tỷ- kheo ấy như sau: "Chư Hiền, chúng tôi ăn chiều, ăn sáng, ăn ban ngày và ăn phi thời. Do ăn chiều, ăn sáng, ăn ban ngày và ăn phi thời, chúng tôi cảm thấy ít bệnh, ít não, khinh an, có sức lực và an trú. Sao chúng tôi lại bỏ hiện tại, chạy theo tương lai? Chúng tôi sẽ ăn chiều, ăn sáng, ăn ban ngày và ăn phi thời"?

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4598

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

– Này các Tỷ-kheo, các Ông có hiểu pháp Ta
dạy như sau: "Một cá nhân cảm thọ bất cứ cảm giác
nào, lạc, khổ, hay bất khổ bất lạc; đối với người ấy,
các pháp bất thiện được đoạn diệt, các thiện pháp
được tăng trưởng"?

– Thưa không, bạch Thế Tôn.

 Này các Tỷ-kheo, các Ông có hiểu pháp Ta dạy như sau:

 "Ở đây đối với một người, khi cảm thọ lạc
thọ như vậy, các bất thiện pháp được tăng
trưởng, các thiện pháp bị đoạn diệt.
 Ở đây đối với một người, khi cảm thọ lạc
thọ như vậy, các bất thiện pháp bị đoạn
diệt, các thiện pháp được tăng trưởng.
 Ở đây, đối với một người khi cảm thọ khổ
thọ như vậy, các bất thiện pháp được tăng
trưởng, các thiện pháp bị đoạn diệt.
 Ở đây, đối với một người, khi cảm thọ khổ
thọ như vậy, các bất thiện pháp bị đoạn
trừ, các thiện pháp được tăng trưởng.
 Ở đây, đối với một người, khi cảm thọ bất

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4599

khổ bất lạc thọ như vậy, các bất thiện pháp
được tăng trưởng, các thiện pháp bị đoạn
diệt.
 Ở đây, đối với một người, khi cảm thọ bất
khổ bất lạc thọ như vậy, các bất thiện pháp
bị đoạn diệt, các thiện pháp được tăng
trưởng"?
– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.
 Lành thay, này các Tỷ-kheo!

 Này các Tỷ-kheo, nếu sự việc này Ta không
biết, không thấy, không giác, không chứng,
không liễu giải với trí tuệ rằng: "Ở đây, đối
với một người, khi cảm thọ lạc thọ như vậy,
các bất thiện pháp được tăng trưởng, các
thiện pháp bị đoạn diệt", có thể chăng, này
các Tỷ-kheo, không biết như vậy, Ta lại nói:
"Hãy từ bỏ lạc thọ như vậy"? Và như vậy,
này các Tỷ-kheo, là xứng đáng đối với Ta
chăng?

– Thưa không, bạch Thế Tôn.

– Nhưng này các Tỷ-kheo, vì rằng sự việc này Ta biết, Ta thấy, Ta giác, Ta chứng, Ta liễu giải với trí tuệ rằng: "Ở đây, đối với một người, khi cảm thọ

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4600

lạc thọ như vậy, các bất thiện pháp được tăng trưởng, các thiện pháp bị đoạn diệt", do vậy Ta nói: "Hãy từ bỏ lạc thọ như vậy".

 Này các Tỷ-kheo, nếu sự việc này Ta không
biết, không thấy, không giác, không chứng,
không liễu giải với trí tuệ rằng: "Ở đây, đối
với một người, khi cảm thọ lạc thọ như vậy,
các bất thiện pháp bị đoạn diệt, các thiện
pháp được tăng trưởng", có thể chăng, này
các Tỷ-kheo, không biết như vậy, Ta lại nói:
"Hãy chứng và trú lạc thọ như vậy"? Và như
vậy, này các Tỷ-kheo, là xứng đáng đối với
Ta chăng?

– Thưa không, bạch Thế Tôn.

– Nhưng này các Tỷ-kheo, vì sự việc này Ta
biết, Ta thấy, Ta giác, Ta chứng, Ta liễu giải với trí
tuệ rằng: "Ở đây, đối với một người, khi cảm thọ lạc
thọ như vậy, các thiện pháp được tăng trưởng, các
bất thiện pháp bị đoạn diệt", do vậy Ta nói: "Hãy
chứng và trú lạc thọ như vậy".

 Này các Tỷ-kheo, nếu sự việc này Ta không
biết, không thấy, không giác, không chứng,
không liễu giải với trí tuệ rằng: "Ở đây, đối
với một người khi cảm giác khổ thọ...

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4601

... (như trên)...

 Này các Tỷ-kheo, nếu sự việc này Ta không
biết, không thấy, không giác, không chứng,
không liễu giải với trí tuệ rằng: "Ở đây, đối
với một người khi cảm giác bất khổ bất lạc
thọ như vậy, các bất thiện pháp được tăng
trưởng, các thiện pháp bị đoạn diệt", có thể
chăng, này các Tỷ-kheo, không biết như vậy,
Ta lại nói: "Hãy từ bỏ bất khổ bất lạc thọ
như vậy"? Và như vậy, này các Tỷ-kheo, là
xứng đáng đối với Ta chăng?

– Thưa không, bạch Thế Tôn.

– Nhưng này các Tỷ-kheo, vì rằng sự việc này Ta biết, Ta thấy, Ta giác, Ta chứng, Ta liễu giải với trí tuệ rằng: "Ở đây, đối với một người, khi cảm thọ bất khổ bất lạc thọ như vậy, các bất thiện pháp được tăng trưởng, các thiện pháp bị đoạn diệt", do vậy Ta nói: "Hãy từ bỏ bất khổ bất lạc thọ như vậy".

 Này các Tỷ-kheo, nếu sự việc này Ta không
biết, không thấy, không giác, không chứng,
không liễu giải với trí tuệ rằng: "Ở đây, đối
với một người, khi cảm thọ bất khổ bất lạc
thọ như vậy, các bất thiện pháp bị đoạn diệt,
các thiện pháp được tăng trưởng", có thể

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4602

chăng, này các Tỷ-kheo, không biết như vậy,
Ta lại nói: "Hãy chứng và trú bất khổ bất lạc
thọ như vậy"? Và như vậy, này các Tỷ-kheo
là xứng đáng đối với Ta chăng?

– Thưa không, bạch Thế Tôn.

– Nhưng này các Tỷ-kheo, vì rằng sự việc này
Ta biết, Ta thấy, Ta giác, Ta chứng, Ta liễu giải với
trí tuệ rằng: "Ở đây, đối với một người, khi cảm thọ
bất khổ bất lạc thọ như vậy, các thiện pháp được tăng
trưởng, các bất thiện pháp bị đoạn diệt", do vậy Ta
nói: "Hãy chứng và trú bất khổ bất lạc thọ như
vậy".

 Này các Tỷ-kheo, Ta không nói rằng đối với tất cả Tỷ-kheo, có sự việc cần phải làm, nhờ không phóng dật.

 Này các Tỷ-kheo, Ta không nói rằng đối với tất cả Tỷ-kheo không có sự việc cần phải làm, nhờ không phóng dật.

Này các Tỷ-kheo, đối với những Tỷ-kheo là bậc A-la-hán, các lậu hoặc đã đoạn tận, tu hành thành mãn, các việc nên làm đã làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã thành đạt được lý tưởng, đã tận trừ hữu kiết sử, chánh trí giải thoát; này các Tỷ-kheo, đối với

MƯỜI HAI DUYÊN                                       4603

những Tỷ-kheo như vậy, Ta nói rằng không có sự việc cần phải làm, nhờ không phóng dật. Vì sao vậy? Vì sự việc ấy đã được các vị này làm, nhờ không phóng dật. Các vị này không thể trở thành phóng dật.

Và này các Tỷ-kheo, đối với các Tỷ-kheo còn là các bậc hữu học, tâm chưa thành tựu, đang sống cần cầu sự vô thượng an ổn khỏi các triền ách; này các Tỷ-kheo, đối với những Tỷ-kheo như vậy, Ta nói rằng có sự việc cần phải làm, nhờ không phóng dật. Vì sao vậy? Dầu cho trong khi các bậc Tôn giả này thọ dụng các sàng tọa đúng pháp, thân cận các thiện hữu, chế ngự các căn, các vị ấy (cần phải) tự mình nhờ thượng trí chứng ngộ chứng đạt, và an trú ngay trong hiện tại mục đích vô thượng của Phạm hạnh, vì mục đích này, các Thiện gia nam tử chân chánh xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Do vậy, này các Tỷ-kheo, đối với những Tỷ-kheo này, vì thấy quả này của không phóng dật nên Ta nói có sự việc cần phải làm, nhờ không phóng dật.

 Này các Tỷ-kheo có bảy hạng người sống trong
đời này. Thế nào là bảy?
8. Bậc câu phần giải thoát,
9. Bậc tuệ giải thoát,
10.    Bậc thân chứng,

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4604

11.    Bậc kiến đáo,
12.    Bậc tín giải thoát,
13.    Bậc tùy pháp hành,
14.    Bậc tùy tín hành.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là bậc Câu
Phần Giải Thoát?

– Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người, sau khi thân
đã chứng đắc các tịch tịnh giải thoát, vượt khỏi
các sắc pháp và vô sắc pháp, và sau khi đã thấy
với trí tuệ, các lậu hoặc của vị này được đoạn
trừ hoàn toàn. Vị này, này các Tỷ-kheo, được
gọi là hạng người câu phần giải thoát.

– Này các Tỷ-kheo, đối với Tỷ-kheo này, Ta nói
không có sự việc cần phải làm, nhờ không
phóng dật. Vì sao vậy? Vì sự việc ấy đã được
vị này làm, nhờ không phóng dật, vị ấy không
có thể trở thành phóng dật.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là bậc Tuệ Giải Thoát?

– Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người, sau khi thân không chứng đắc các tịch tịnh giải thoát, vượt khỏi các sắc pháp và vô sắc pháp, và sau khi đã

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4605

thấy với trí tuệ, các lậu hoặc của vị này được đoạn trừ hoàn toàn. Vị này như vậy được gọi là bậc tuệ giải thoát.

– Này các Tỷ-kheo, đối với Tỷ-kheo này, Ta nói
không có sự việc cần phải làm, nhờ không
phóng dật. Vì sao vậy? Vì sự việc ấy đã được
vị này làm, nhờ không phóng dật; vị ấy không
có thể trở thành phóng dật.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là bậc Thân Chứng?

– Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người sau khi thân
chứng đắc các tịch tịnh giải thoát, vượt khỏi các
sắc pháp và vô sắc pháp, và sau khi đã thấy với
trí tuệ, một số lậu hoặc của vị này được đoạn
trừ hoàn toàn. Vị này như vậy được gọi là bậc
thân chứng.

– Này các Tỷ-kheo, đối với Tỷ-kheo này, Ta nói
có sự việc cần phải làm, nhờ không phóng dật.
Vì sao vậy? Dầu cho trong khi Tôn giả này thọ
dụng các sàng tọa đúng pháp, thân cận các
thiện hữu, chế ngự các căn, vị này (cần phải) tự
mình với thượng trí, chứng ngộ, chứng đạt và
an trú ngay trong hiện tại mục đích vô thượng
của Phạm hạnh, vì mục đích này các Thiện gia

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4606

nam tử đã chơn chánh xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình.

 Do vậy, này các Tỷ-kheo, vì thấy quả này của
không phóng dật, nên đối với Tỷ-kheo này, Ta
nói có sự việc cần phải làm, nhờ không phóng
dật.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là bậc Kiến Đáo?

– Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người sau khi tự
thân không chứng đắc các tịch tịnh giải thoát,
vượt khỏi các sắc pháp và vô sắc pháp, và sau
khi đã thấy với trí tuệ, một số lậu hoặc của vị
này được đoạn trừ hoàn toàn; và các pháp do
Như Lai tuyên thuyết được vị này thấy một
cách hoàn toàn với trí tuệ và thực hành một
cách hoàn toàn. Này các Tỷ-kheo, vị này được
gọi là kiến đáo.

– Này các Tỷ-kheo, đối với Tỷ-kheo này, Ta nói
có sự việc cần phải làm, nhờ không phóng dật.
Vì sao vậy? Dầu cho trong khi Tôn giả này thọ
dụng các sàng tọa đúng pháp ... ... sống không
gia đình. Do vậy này các Tỷ-kheo, vì thấy quả
này của không phóng dật, nên đối với Tỷ-kheo
này, Ta nói có sự việc cần phải làm, nhờ không

MƯỜI HAI DUYÊN                                   4607

phóng dật.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hạng người Tín giải thoát?

– Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người, sau khi tự
thân chứng đắc các tịch tịnh giải thoát vượt
khỏi các sắc pháp và vô sắc pháp, và sau khi đã
thấy với trí tuệ, một số lậu hoặc của vị này được
đoạn trừ một cách hoàn toàn; và lòng tin của vị
này đối với Như Lai đã được xác định, phát
sanh từ căn để, an trú. Này các Tỷ kheo, vị này
được gọi là bậc tín giải thoát.

– Này các Tỷ-kheo, đối với Tỷ-kheo này, Ta nói
có sự việc cần phải làm, nhờ không phóng dật.
Vì sao vậy? Dầu cho trong khi Tôn giả này thọ
dụng các sàng tọa đúng pháp... ...sống không
gia đình. Do vậy, này các Tỷ-kheo, vì thấy quả
này của không phóng dật, nên đối với Tỷ-kheo
này, Ta nói có sự việc cần phải làm, nhờ không
phóng dật.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hạng người Tuỳ pháp hành?

– Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người sau khi tự thân không chứng đắc các tịch tịnh giải thoát,

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4608

vượt khỏi các sắc pháp và vô sắc pháp, và sau
khi đã thấy với trí tuệ, nhưng các lậu hoặc
không được đoạn trừ một cách hoàn toàn; và
các pháp do Như Lai tuyên thuyết (chỉ) được vị
này chấp nhận một cách vừa phải với trí tuệ,
dầu cho vị này có những pháp như là tín căn,
tấn căn, niệm căn, định căn, tuệ căn. Này các
Tỷ-kheo, vị này được gọi là người tùy pháp
hành.

– Này các Tỷ-kheo, đối với Tỷ-kheo này, Ta nói
có sự việc cần phải làm, nhờ không phóng dật.
Vì sao vậy? Dầu cho trong khi Tôn giả này thọ
dụng các sàng tọa đúng pháp... ... sống không
gia đình. Do vậy, này các Tỷ-kheo, vì thấy quả
này của không phóng dật, nên đối với Tỷ-kheo
này, Ta nói có sự việc cần phải làm, nhờ không
phóng dật.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là người Tuỳ tín hành?

– Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người sau khi tự
thân không chứng đắc có tịch tịnh giải thoát,
vượt khỏi các sắc pháp và vô sắc pháp, và sau
khi đã thấy với trí tuệ, nhưng các lậu hoặc
không được đoạn trừ. Nhưng nếu vị này có đủ

MƯỜI HAI DUYÊN                                  4609

lòng tin và lòng thương Như Lai, thời vị này sẽ
có những pháp như là tín căn, tấn căn, niệm
căn, định căn, tuệ căn. Này các Tỷ-kheo, vị này
được gọi là người tùy tín hành.

– Này các Tỷ-kheo, đối với Tỷ-kheo này, Ta nói
có sự việc cần phải làm, nhờ không phóng dật.
Vì sao vậy? Dầu cho trong khi Tôn giả này thọ
dụng các sàng tọa đúng pháp, thân cận các
thiện hữu, chế ngự các căn, nhưng vị này (cần
phải) tự mình với thượng trí, chứng ngộ, chứng
đạt và an trú ngay trong hiện tại mục đích vô
thượng của Phạm hạnh, vì mục đích này các
Thiện gia nam tử chơn chánh xuất gia, từ bỏ
gia đình, sống không gia đình. Do vậy, này các
Tỷ-kheo, vì thấy quả này của phóng dật, nên
đối với Tỷ-kheo này, Ta nói có sự việc cần phải
làm, nhờ không phóng dật.

 Này các Tỷ-kheo, Ta không nói rằng trí tuệ
được hoàn thành lập tức. Nhưng này các Tỷ-
kheo, trí tuệ được hoàn thành nhờ học từ từ,
hành từ từ, thực tập từ từ.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là trí tuệ được hoàn thành nhờ học từ từ, hành từ từ, thực tập từ từ?

MƯỜI HAI DUYÊN                                   4610

Ở đây, này các Tỷ-kheo:
 một vị có lòng tin đi đến gần;
 sau khi đến gần, vị ấy tỏ sự kính lễ;
 sau khi tỏ sự kính lễ, vị ấy lóng tai;
 sau khi lóng tai, vị ấy nghe pháp;
 sau khi nghe pháp, vị ấy thọ trì pháp,
 vị ấy suy tư ý nghĩa các pháp được thọ trì;
 sau khi suy tư => ý nghĩa các pháp được
chấp thuận;
 sau khi các pháp được chấp thuận => ước
muốn sanh khởi;
 sau khi ước muốn sanh khởi => vị ấy nỗ lực;
 sau khi nỗ lực => vị ấy cân nhắc;
 sau khi cân nhắc => vị ấy tinh cần.
 Do tinh cần, vị ấy tự thân chứng được sự thật
tối thượng, và với trí tuệ thể nhập sự thật ấy,
vị ấy thấy.

Nhưng này các Tỷ-kheo:
 Nếu không có lòng tin ấy, thời này các Tỷ-
kheo, không có sự đến gần ấy, thời này các
Tỷ-kheo, không có tỏ sự kính lễ ấy, thời này
các Tỷ-kheo, không có sự lóng tai ấy, thời

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4611

này các Tỷ-kheo, không có sự nghe pháp ấy,
thời này Tỷ-kheo, không có sự thọ trì pháp
ấy, thời này các Tỷ-kheo, không có sự suy tư
ý nghĩa ấy, thời này các Tỷ-kheo, không có
sự chấp thuận pháp ấy, thời này các Tỷ-kheo,
không có sự ước muốn ấy, thời này các Tỷ-
kheo, không có sự nỗ lực ấy, thời này các Tỷ-
kheo, không có sự cân nhắc ấy, thời này các
Tỷ-kheo không có sự tinh cần ấy.
 Này các Tỷ kheo, ở đây, các Ông đã đi vào
phi đạo. Này các Tỷ-kheo, ở đây, các Ông đã
đi vào tà đạo. Thật là quá xa, này các Tỷ-
kheo, các kẻ ngu này đã đi ra ngoài pháp luật
này.

 Này các Tỷ-kheo, có sự thuyết trình gồm có bốn
phần (Catuppadam = Bốn cú) chính nhờ thuyết
trình này người có trí, không bao lâu, nhờ tuệ biết
được ý nghĩa. Ta sẽ đọc sự thuyết trình ấy lên cho
các Ông, này các Tỷ-kheo, các Ông nhờ Ta mà sẽ
hiểu thuyết trình ấy.

– Bạch Thế Tôn, chúng con là ai có thể biết được pháp?

– Này các Tỷ-kheo, cho đến một bậc Đạo sư sống quá trọng vọng tài vật, là vị thừa tự tài vật, và

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4612

sống liên hệ với tài vật, thời sự mua may bán đắt này không xảy ra: "Chúng tôi sẽ làm việc này như vậy, và như vậy chúng tôi sẽ không làm việc này như vậy", huống nữa là Như Lai, này các Tỷ-kheo, là vị sống hoàn toàn không liên hệ với các tài vật.

 Này các Tỷ-kheo, đối với một đệ tử, có lòng tin
giáo pháp bậc Đạo sư và sống thể nhập giáo
pháp ấy, thời tùy pháp (anudhamma) được
khởi lên: "Bậc Đạo sư là Thế Tôn, đệ tử là tôi.
Thế Tôn biết, tôi không biết".
 Này các Tỷ-kheo, đến với một đệ tử, có lòng tin
giáo pháp bậc Đạo sư và sống thể nhập giáo
pháp ấy, thời giáo pháp bậc Đạo sư được hưng
thịnh được nhiều sinh lực.
 Này các Tỷ-kheo, đối với đệ tử có lòng tin giáo
pháp bậc Đạo Sư và sống thể nhập giáo pháp
ấy, thời tùy pháp này được khởi lên: "Dầu chỉ
còn da, gân và xương, dầu thịt và máu trên
thân bị khô héo, mong rằng sẽ có tinh tấn lực
để chứng đắc những gì chưa chứng đắc, nhờ
trượng phu nhẫn nại, nhờ trượng phu tinh
tấn, nhờ trượng phu cần dõng".
 Này các Tỷ-kheo, đối với một đệ tử có lòng tin
giáo pháp bậc Đạo sư và sống thể nhập giáo
pháp ấy, vị ấy sẽ chứng được một trong hai quả

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4613

như sau: Chánh trí ngay trong hiện tại, và nếu có dư y, chứng quả Bất hoàn.

Thế Tôn thuyết như vậy. Các Tỷ-kheo ấy hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   4614

556 Thọ - Lạc hỷ - Hỷ không liên hệ đến vật chất - Kinh SUBHA – 99 Trung II, 793

KINH SUBHA (Subha suttam) – Bài kinh số 99 – Trung II, 793

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú ở Savatthi, Jetavana, tại
tinh xá ông Anathapindika. Lúc bấy giờ, thanh niên
Bà-la-môn Subha Todeyyaputta trú ở Savatthi, tại
nhà một gia chủ vì một vài công vụ. Thanh niên Bà-
la-môn Subha Todeyyaputta trú tại nhà gia chủ, nói
với vị gia chủ ấy:

– Này Gia chủ, tôi nghe như sau: "Savatthi
không phải không có các bậc A-la-hán lui tới". Hôm
nay chúng ta nên đến chiêm ngưỡng vị Sa-môn hay
Bà-la-môn nào?

– Thưa Tôn giả, Thế Tôn hiện trú tại Savatthi, Jetavana, tịnh xá ông Anathapindika. Thưa Tôn giả, hãy đi đến chiêm ngưỡng Thế Tôn ấy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   4615

Rồi thanh niên Bà-la-môn Subha Todeyyaputta
vâng theo lời gia chủ ấy, đi đến Thế Tôn, sau khi đến
nói lên với Thế Tôn những lời chào đón hỏi thăm,
sau khi nói lên những lời chào đón hỏi thăm thân
hữu, rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên,
thanh niên Bà-la-môn Subha Todeyyaputta bạch Thế
Tôn:

– Thưa Tôn giả Gotama, các Bà-la-môn đã nói
như sau: "Người tại gia thành tựu chánh đạo thiện
pháp. Người xuất gia không thành tựu chánh đạo
thiện pháp". Ở đây, Tôn giả Gotama có nói gì?

– Này thanh niên Bà-la-môn, ở đây, Ta chủ trương phân tích; ở đây, Ta không chủ trương nói một chiều.

Này Thanh niên Bà-la-môn, Ta không tán thán
tà đạo của kẻ tại gia hay kẻ xuất gia. Này Thanh niên
Bà-la-môn, kẻ tại gia hay kẻ xuất gia hành tà đạo, do
nhân duyên hành tà đạo, không thành tựu được chánh
đạo thiện pháp.

Này Thanh niên Bà-la-môn, Ta tán thán chánh
đạo của kẻ tại gia hay kẻ xuất gia. Này Thanh niên
Bà-la-môn, kẻ tại gia hay kẻ xuất gia hành chánh
đạo, do nhân duyên hành chánh đạo, thành tựu được
chánh đạo thiện pháp.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4616

– Thưa Tôn giả Gotama, do dịch vụ nhiều, công
tác nhiều, tổ chức nhiều, lao lực nhiều, nên nghiệp
sự của kẻ tại gia có quả báo lớn. Do dịch vụ ít, công
tác ít, tổ chức ít, lao lực ít nên nghiệp sự của kẻ xuất
gia không có quả lớn. Ở đây, Tôn giả Gotama, có nói
gì?

– Này Thanh niên Bà-la-môn, ở đây, Ta chủ trương pháp phân tích; ở đây, Ta không chủ trương nói một chiều.

 Này Thanh niên Bà-la-môn, có nghiệp sự
(Kammatthanam) với dịch vụ lớn, công tác lớn, tổ
chức lớn, lao lực lớn, nếu làm hỏng, làm sai sẽ có
kết quả nhỏ.
 Này Thanh niên Bà-la-môn có nghiệp sự với dịch
vụ lớn, công tác lớn, tổ chức lớn, lao lực lớn, nếu
làm thành tựu, làm đúng, sẽ có kết quả lớn.
 Này Thanh niên Bà-la-môn, có nghiệp sự với dịch
vụ nhỏ, công tác nhỏ, tổ chức nhỏ, lao lực nhỏ,
nếu làm hỏng, làm sai sẽ có kết quả nhỏ.
 Này Thanh niên Bà-la-môn, có nghiệp sự với dịch
vụ nhỏ, công tác nhỏ, tổ chức nhỏ, lao lực nhỏ,
nếu làm thành tựu, làm đúng, sẽ có kết quả lớn.

Này Thanh niên Bà-la-môn, thế nào là nghiệp

MƯỜI HAI DUYÊN                                        4617

sự với dịch vụ lớn, công tác lớn, tổ chức lớn, lao lực lớn, nếu làm hỏng, làm sai sẽ có kết quả nhỏ? - Này Thanh niên Bà-la-môn, nghiệp sự nông nghiệp với dịch vụ lớn, công tác lớn, tổ chức lớn, lao lực lớn, nếu làm hỏng, làm sai sẽ có kết quả nhỏ.

Và này Thanh niên Bà-la-môn, thế nào là
nghiệp sự với dịch vụ lớn, công tác lớn, tổ chức lớn,
lao lực lớn, nếu làm thành tựu, làm đúng sẽ có kết
quả lớn? - Này Thanh niên Bà-la-môn, nghiệp sự
nông nghiệp với dịch vụ lớn, công tác lớn, tổ chức
lớn, lao lực lớn, nếu làm thành tựu, làm đúng sẽ có
kết quả lớn.

Này Thanh niên Bà-la-môn, thế nào là nghiệp
sự với dịch vụ nhỏ, công tác nhỏ, tổ chức nhỏ, lao
lực nhỏ, nếu làm hỏng, làm sai sẽ có kết quả nhỏ? -
Này Thanh niên Bà-la-môn, nghiệp sự buôn bán với
dịch vụ nhỏ, công tác nhỏ, tổ chức nhỏ, lao lực nhỏ,
nếu làm hỏng, làm sai sẽ có kết quả nhỏ.

Này Thanh niên Bà-la-môn, thế nào là nghiệp sự với dịch vụ nhỏ, công tác nhỏ, tổ chức nhỏ, lao lực nhỏ, nếu làm thành tựu, làm đúng sẽ có kết quả lớn? - Này Thanh niên Bà-la-môn, nghiệp sự buôn bán với dịch vụ nhỏ, công tác nhỏ, tổ chức nhỏ, lao lực nhỏ, nếu làm thành tựu, làm đúng sẽ có kết quả

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4618

lớn.

 Ví như, này Thanh niên Bà-la-môn, nghiệp sự
buôn bán với dịch vụ lớn, công tác lớn, tổ chức
lớn lao lực lớn, nếu làm hỏng, làm sai sẽ có kết
quả nhỏ. Cũng vậy, này Thanh niên Bà-la-môn,
nghiệp sự của một cư sĩ, dịch vụ lớn, công tác lớn,
tổ chức lớn, lao lực lớn, nếu làm hỏng, làm sai sẽ
có kết quả nhỏ.

 Ví như, này Thanh niên Bà-la-môn, nghiệp sự
nông nghiệp, dịch vụ lớn, công tác lớn, tổ chức
lớn, lao lực lớn, nếu làm thành tựu, làm đúng sẽ
có kết quả lớn. Cũng vậy, này Thanh niên Bà-la-
môn, nghiệp sự của một cư sĩ, dịch vụ lớn, công
tác lớn, tổ chức lớn, lao lực lớn, nếu làm thành
tựu, làm đúng sẽ có kết quả lớn.

 Ví như, này Thanh niên Bà-la-môn, nghiệp sự
buôn bán, dịch vụ nhỏ, công tác nhỏ, tổ chức nhỏ,
lao lực nhỏ, nếu làm hỏng, làm sai sẽ có kết quả
nhỏ. Cũng vậy, này Thanh niên Bà-la-môn,
nghiệp sự của người xuất gia, dịch vụ nhỏ, công
tác nhỏ, tổ chức nhỏ, lao lực nhỏ, nếu làm hỏng,
làm sai sẽ có kết quả nhỏ.

 Ví như, này Thanh niên Bà-la-môn, nghiệp sự buôn bán, dịch vụ nhỏ, công tác nhỏ, tổ chức nhỏ,

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4619

lao lực nhỏ, nếu làm thành tựu, làm đúng sẽ có kết
quả lớn. Cũng vậy, này Thanh niên Bà-la-môn,
nghiệp sự của người xuất gia, dịch vụ nhỏ, công
tác nhỏ, tổ chức nhỏ, lao lực nhỏ, nếu làm thành
tựu, làm đúng sẽ có kết quả lớn.

– Thưa Tôn giả Gotama, các Bà-la-môn chủ trương năm pháp tác phước, đắc thiện.

– Này Thanh niên Bà-la-môn, năm pháp được
các Bà-la-môn chủ trương tác phước, đắc thiện, nếu
Ông không thấy nặng nhọc, lành thay. Ông hãy nói
về năm pháp ấy trong hội chúng này.

– Thưa Tôn giả Gotama, không có nặng nhọc gì cho con, khi ở đây có vị như Tôn giả, đang ngồi hay các vị giống như Tôn giả.

– Vậy này Thanh niên Bà-la-môn, hãy nói đi.

– Chân thực, thưa Tôn giả Gotama, là pháp thứ
nhất, các Bà-la-môn chủ trương pháp này tác phước,
đắc thiện. Khổ hạnh, thưa Tôn giả Gotama, là pháp
thứ hai, các Bà-la-môn chủ trương pháp này tác
phước, đắc thiện. Phạm hạnh, thưa Tôn giả Gotama
là pháp thứ ba, các Bà-la-môn chủ trương pháp này
tác phước, đắc thiện. Tụng đọc, thưa Tôn giả
Gotama, là pháp thứ tư, các Bà-la-môn chủ trương

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4620

pháp này tác phước, đắc thiện. Thí xả, thưa Tôn giả
Gotama, là pháp thứ năm, các Bà-la-môn chủ trương
pháp này tác phước, đắc thiện. Thưa Tôn giả
Gotama, các vị Bà-la-môn chủ trương năm pháp này
tác phước, đắc thiện. Ở đây, Tôn giả Gotama có nói
gì?

– Thế nào, này Thanh niên Bà-la-môn? Có một
Bà-la-môn nào trong những Bà-la-môn đã nói như
sau: "Sau khi chứng tri với thượng trí, tôi tuyên
thuyết quả dị thục của năm pháp này?"

– Thưa không, Tôn giả Gotama.

– Thế nào, này Thanh niên Bà-la-môn? Có một
Đạo sư nào trong những Bà-la-môn, một Đại tôn sư,
cho đến bảy đời Tôn sư, Đại tôn sư, vị ấy đã nói:
"Sau khi tự mình chứng tri với thượng trí, tôi tuyên
thuyết quả dị thục của năm pháp này".?

– Thưa không, Tôn giả Gotama.

– Thế nào, này Thanh niên Bà-la-môn? Những vị tu sĩ thời cổ trong các Bà-la-môn, những vị sáng tác các thần chú, những vị trì tụng thần chú mà xưa kia những thần chú được hát lên, được trì tụng, được ngâm vịnh, và ngày nay những vị Ba La Môn cũng hát lên, trì tụng và giảng dạy như các vị Atthaka,

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4621

Vamaka, Vamadeva, Vessamita, Yamataggi,
Angirasa, Bharadvaja, Vesettha, Kassapa, Bhagu,
những vị ấy đã nói như sau: "Sau khi tự chứng tri với
thượng trí, chúng tôi tuyên thuyết kết quả dị thục của
năm pháp này".?

– Thưa không, Tôn giả Gotama.

– Như vậy, này Thanh niên Bà-la-môn, không
có một vị Bà-la-môn nào trong các vị Bà-la-môn đã
nói như sau: "Sau khi tự chứng tri với thượng trí, tôi
tuyên thuyết kết quả dị thục của năm pháp này".
Không có một Đạo sư nào trong các Bà-la-môn, một
Đại tôn sư, cho đến bảy đời Tôn sư, Đại tôn sư nào
nói như sau: "Sau khi tự chứng tri với thượng trí,
chúng tôi tuyên thuyết kết quả dị thục của năm pháp
này". Những vị tu sĩ thời cổ trong các vị Bà-la-môn,
những vị sáng tác các thần chú... không có một vị
nào đã nói như sau: "Sau khi tự chứng tri với thượng
trí, chúng tôi tuyên thuyết kết quả dị thục của năm
pháp này".

Ví như, này Thanh niên Bà-la-môn, một chuỗi
người mù ôm lưng nhau, người trước không thấy,
người giữa cũng không thấy, người cuối cùng cũng
không thấy. Cũng vậy, này Thanh niên Bà-la-môn,
chúng tôi nghĩ lời nói của những Bà-la-môn trở thành

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4622

giống như một chuỗi người mù, người đầu không thấy, người giữa không thấy, người cuối cùng cũng không thấy.

Khi nghe nói vậy, thanh niên Bà-la-môn Subha
Todeyyaputta phẫn nộ, không hoan hỷ vì bị Thế Tôn
dùng ví dụ một chuỗi người mù, liền mạ lỵ Thế Tôn,
hủy báng Thế Tôn và nói về Thế Tôn:

– Sa-môn Gotama sẽ bị quả ác độc (papika).

Rồi nói với Thế Tôn như sau:

– Tôn giả Gotama, Bà-la-môn Pokkharasati
thuộc dòng họ Upamanna trú ở rừng Subhaga đã nói:
"Cũng vậy, một số Sa-môn, Bà-la-môn tự cho đã
chứng được các pháp thượng nhân, tri kiến thù thắng
xứng đáng bậc Thánh này". Lời nói này của vị ấy
thật sự đáng chê cười, thật sự chỉ là lời nói suông,
thật sự chỉ là trống không, thật sự chỉ là trống rỗng.
Làm sao còn là người còn lại có thể biết được, hay
thấy được, hay chứng được các pháp thượng nhân,
tri kiến thù thắng, xứng đáng bậc Thánh? Sự kiện
như vậy không thể xảy ra.

– Thế nào, này Thanh niên Bà-la-môn? Bà-la- môn Pokkharasati thuộc dòng họ Upamanna, trú tại rừng Subhaga có thể biết tâm tư cả Sa-môn, Bà-la-

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4623

môn với tâm tư của mình?

– Thưa Tôn giả Gotama, Bà-la-môn
Pokkharasati thuộc dòng họ Upamanna, trú ở rừng
Subhaga, với tâm tư của mình không thể biết được
tâm tư của Punnika, người đầy tớ gái của mình, làm
sao lại có thể biết được tâm tư tất cả Sa-môn, Bà-la-
môn với tâm tư của mình?

– Ví như, này Thanh niên Bà-la-môn một người sanh ra đã mù không thể thấy các sắc màu đen, màu trắng, không thể thấy các sắc màu xanh, không thể thấy các sắc màu vàng, không thể thấy các sắc màu đỏ, không thể thấy các sắc màu đỏ tía, không thể thấy những gì bằng phẳng, không bằng phẳng, không thể thấy các vì sao, không thể thấy mặt trăng, mặt trời, người ấy nói như sau: "Không có các sắc màu đen, màu trắng, không có người thấy các sắc màu đen, màu trắng; không có các sắc màu xanh, không có người thấy các sắc màu xanh; không có các sắc màu vàng, không có người thấy các sắc màu vàng; không có các sắc màu đỏ, không có người thấy các sắc màu đỏ; không có các sắc màu đỏ tía, không có người thấy các sắc màu đỏ tía; không có những gì bằng phẳng, không bằng phẳng, không có người thấy cái gì bằng phẳng, không bằng phẳng; không có các vì sao, không có người thấy các vì sao; không có mặt

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4624

trăng, mặt trời, không có người thấy mặt trăng, mặt
trời. Tôi không biết như vậy; tôi không thấy như vậy,
do vậy nên không có". Này Thanh niên Bà-la-môn,
người ấy nói một cách chân chánh có nói như vậy
không?

– Thưa không vậy, Tôn giả Gotama. Có các sắc
màu đen trắng, có người thấy các sắc màu đen trắng;
có các sắc màu xanh, có người thấy các sắc màu
xanh;... (như trên)... có mặt trăng, mặt trời, có người
thấy mặt trăng, mặt trời".Tôi không biết như vậy; tôi
không thấy như vậy. Do vậy, không có". Thưa Tôn
giả Gotama, nếu người ấy nói một cách chân chánh
thì sẽ không nói như vậy.

– Cũng vậy, này Thanh niên Bà-la-môn, Bà-la-
môn Pokkharasati thuộc dòng họ Upamanna, trú ở
rừng Subhaga là người mù, không có mắt. Vị ấy có
thể biết được, hay thấy được, hay chứng được các
pháp thượng nhân, tri kiến thù thắng xứng đáng bậc
Thánh; sự kiện như vậy không xảy ra.

Này Thanh niên Bà-la-môn, Ông nghĩ thế nào?
Những vị Bà-la-môn giàu sang ở Kosala, như Bà-la-
môn Canki, Bà-la-môn Tarukkha, Bà-la-môn
Pokkharasati, Bà-la-môn Janussoni, và thân phụ của
Ông Todeyya, cái gì tốt hơn cho những vị ấy, lời nói

MƯỜI HAI DUYÊN                                       4625

của các vị ấy được thế tục chấp nhận (sammusa) hay không được thế tục chấp nhận?

– Được thế tục chấp nhận, thưa Tôn giả Gotama.

– Cái gì tốt hơn cho họ, lời họ nói lên cần phải được suy tư hay không suy tư?

– Cần phải được suy tư, thưa Tôn giả Gotama.

– Cái gì tốt hơn cho họ, lời họ nói lên cần phải được phân tích, cân nhắc hay không cần phải phân tích, cân nhắc?

– Cần phải phân tích, cân nhắc, thưa Tôn giả Gotama.

– Cái gì tốt hơn cho họ, lời họ nói lên cần phải liên hệ đến mục đích, hay không cần phải liên hệ đến mục đích?

– Cần phải liên hệ đến mục đích, thưa Tôn giả Gotama.

– Này Thanh niên Bà-la-môn, Ông nghĩ thế
nào? Nếu là như vậy thời lời nói của Bà-la-môn
Pokkharasati thuộc dòng họ Upamanna, trú tại rừng
Subhaga được thế tục chấp nhận hay không được thế

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4626

tục chấp nhận?

– Không được thế tục chấp nhận, thưa Tôn giả Gotama.

– Lời nói được nói lên là có suy tư, hay không suy tư?

– Không suy tư, thưa Tôn giả Gotama.

– Lời nói được nói lên có phân tích, cân nhắc, hay không phân tích cân nhắc?

– Không phân tích, cân nhắc, thưa Tôn giả Gotama.

– Lời nói được nói lên liên hệ đến mục đích, hay không liên hệ đến mục đích?

– Không liên hệ đến mục đích, thưa Tôn giả Gotama.

– Này Thanh niên Bà-la-môn, có năm triền cái
này. Thế nào là năm? Tham dục triền cái, sân triền
cái, hôn trầm thụy miên triền cái, trạo hối triền cái,
nghi triền cái. Này Thanh niên Bà-la-môn, như vậy
là năm triền cái.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4627

 Này Thanh niên Bà-la-môn, Bà-la-môn
Pokkharasati thuộc dòng họ Upamanna, trú ở
rừng Subhaga đã bị trùm che, ngăn chận, bao
phủ, và bao trùm bởi năm triền cái này. Vị ấy
biết được, thấy được, hay chứng tri được các
pháp Thượng nhân, tri kiến thù thắng xứng
đáng bậc Thánh; sự kiện như vậy không xảy
ra.

Này Thanh niên Bà-la-môn, có năm dục trưởng
dưỡng này. Thế nào là năm? Các sắc do mắt nhận
thức, sắc này khả ái, khả hỷ, khả lạc, khả ý, kích thích
lòng dục, hấp dẫn; tiếng do tai nhận thức... hương do
mũi nhận thức... vị do lưỡi nhận thức... xúc do thân
nhận thức khả ái, khả hỷ, khả lạc, khả ý, kích thích
lòng dục, hấp dẫn. Này Thanh niên Bà-la-môn, như
vậy là năm dục trưởng dưỡng.

 Này Thanh niên Bà-la-môn, Bà-la-môn
Pokkharasati thuộc dòng họ Upamanna, trú ở
rừng Subhaga bị trói buộc, bị đam mê, bị
tham trước bởi năm dục trưởng dưỡng này,
thụ hưởng chúng mà không thấy sự nguy
hiểm, không soi thấu sự thoát ly khỏi chúng.
Vị ấy thật sự biết được, hay thấy được, hay
chứng được các pháp thượng nhân, tri kiến
thù thắng xứng đáng bậc Thánh; sự kiện như

MƯỜI HAI DUYÊN                                        4628

vậy không xảy ra.

 Này Thanh niên Bà-la-môn, Ông nghĩ thế nào?
Trong những loại lửa này, loại lửa nào có ngọn,
có màu sắc hay có ánh sáng? Ngọn lửa được đốt
lên nhờ cỏ và củi khô, hay ngọn lửa được đốt lên,
không nhờ cỏ và củi khô?

– Thưa Tôn giả Gotama, nếu có sự kiện có thể đốt lửa mà không nhờ cỏ và củi khô, thì ngọn lửa ấy có ngọn, có sắc và có ánh sáng.

– Này Thanh niên Bà-la-môn, không có sự kiện, không có trường hợp có thể đốt lửa mà không nhờ cỏ và củi khô, trừ phi dùng thần thông.

 Này Thanh niên Bà-la-môn, Ta nói hỷ này, hỷ do năm dục trưởng dưỡng đem lại, hỷ này ví như ngọn lửa đốt lên nhờ cỏ và củi khô.

 Này Thanh niên Bà-la-môn, Ta nói hỷ này, hỷ
do ly dục, ly các bất thiện pháp đem lại, hỷ
này ví như ngọn lửa đốt lên, không nhờ cỏ và
củi khô.

Và này Thanh niên Bà-la-môn, thế nào là hỷ do ly dục, ly các bất thiện pháp đem lại?

MƯỜI HAI DUYÊN                                   4629

Ở đây, nay thanh niên Bà-la-môn, vị Tỷ-kheo ly
dục, ly bất thiện pháp, chứng và trú Thiền thứ nhất.
Hỷ này, này Thanh niên Bà-la-môn, là hỷ ly dục, ly
bất thiện pháp đem lại.

Lại nữa, này Thanh niên Bà-la-môn, vị Tỷ-kheo
diệt tầm và tứ,... chứng và trú Thiền thứ hai. Hỷ này,
này Thanh niên Bà-la-môn, là hỷ ly dục, ly bất thiện
pháp đem lại.

 Này thanh niên Bà-la-môn, các vị Bà-la-môn ấy
chủ trương năm pháp tác phước, đắc thiện. Ở đây,
các Bà-la-môn chủ trương pháp tác phước, đắc
thiện nào có kết quả lớn hơn?

– Thưa Tôn giả Gotama, những vị Bà-la-môn
chủ trương năm pháp tác phước, đắc thiện này. Ở
đây, các Bà-la-môn chủ trương pháp thí xả (caga) tác
phước, đắc thiện có quả báo lớn.

– Này Thanh niên Bà-la-môn, Ông nghĩ thế nào? Ở đây, một tế đàn lớn được một vị Bà-la-môn lập lên và có hai vị Bà-la-môn đi đến và nghĩ như sau: "Chúng ta sẽ thọ hưởng đại tế đàn của vị Bà-la- môn với danh tánh thế này". Ở đây, một vị Bà-la- môn suy nghĩ như sau: "Mong rằng trong phòng ăn, ta sẽ được chỗ ngồi tốt nhất, nước tốt nhất, món ăn khất thực tốt nhất; còn vị Bà-la-môn kia, trong phòng

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4630

ăn, không được chỗ ngồi tốt nhất, nước tốt nhất, món ăn khất thực tốt nhất". Này Thanh niên Bà-la-môn, sự kiện này xảy ra. Người Bà-la-môn ấy trong phòng ăn có thể được chỗ ngồi tốt nhất, nước tốt nhất, món ăn khất thực tốt nhất. Còn người Bà-la-môn kia, trong phòng ăn, không được chỗ ngồi tốt nhất, nước tốt nhất, món ăn khất thực tốt nhất. Vị Bà-la-môn kia nghĩ như sau: "Vị Bà-la-môn ấy, trong phòng ăn, được chỗ ngồi tốt nhất, nước tốt nhất, món ăn khất thực tốt nhất. Còn ta, trong phòng ăn không được chỗ ngồi tốt nhất, nước tốt nhất, đồ ăn khất thực tốt nhất". Vị ấy phẫn nộ, không hoan hỷ. Này Thanh niên Bà- la-môn, các Bà-la-môn chủ trương quả dị thục gì cho người Bà-la-môn này?

– Thưa Tôn giả Gotama, các Bà-la-môn không
bố thí với ý nghĩ: "Do bố thí này, người kia phẫn nộ,
không hoan hỷ. Các Bà-la-môn bố thí chỉ vì lòng ái
mẫn".

– Sự kiện là như vậy, này Thanh niên Bà-la- môn, thời đây có phải là tác phước sự thứ sáu, nghĩa là lòng ái mẫn?

– Sự kiện là như vậy, thưa Tôn giả Gotama, thời đây là tác phước sự thứ sáu, nghĩa là lòng ái mẫn.

 Này Thanh niên Bà-la-môn, các vị Bà-la-môn ấy

MƯỜI HAI DUYÊN                                        4631

chủ trương năm pháp tác phước, đắc thiện này. Ông thấy năm pháp này nhiều nhất ở đâu, ở những người tại gia, hay ở những người xuất gia?

– Thưa Tôn giả Gotama, những vị Bà-la-môn
chủ trương năm pháp tác phước, đắc thiện này, tôi
nhận thấy năm pháp này có nhiều ở những người
xuất gia, có ít ở những người tại gia.

Người tại gia, thưa Tôn giả Gotama, dịch vụ lớn,
công tác lớn, tổ chức lớn, lao lực lớn không có
thường hằng, liên tục, không nói lời chân thật. Người
xuất gia, thưa Tôn giả Gotama , dịch vụ nhỏ, công
tác nhỏ, tổ chức nhỏ, lao lực nhỏ, nhưng thường hằng
liên tục, nói lời chân thật.

Người tại gia, thưa Tôn giả Gotama, dịch vụ lớn,
công tác lớn, tổ chức lớn, lao lực lớn không có
thường hằng liên tục sống khổ hạnh, sống Phạm
hạnh, đọc tụng nhiều, thí xả nhiều. Người xuất gia,
thưa Tôn giả Gotama, dịch vụ nhỏ, công tác nhỏ, tổ
chức nhỏ, lao lực nhỏ, nhưng thường hằng liên tục
sống khổ hạnh, sống Phạm hạnh, đọc tụng nhiều, thí
xả nhiều.

Thưa Tôn giả Gotama, năm pháp tác phước, đắc thiện này được các vị Sa-môn, Bà-la-môn chủ trương, tôi nhận thấy năm pháp này có nhiều ở những

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4632

vị xuất gia, có ít ở những vị tại gia.

 Này Thanh niên Bà-la-môn, năm pháp tác phước,
đắc thiện này được các vị Bà-la-môn chủ trương,
Ta nói những pháp này là những tư cụ của tâm,
nghĩa là để tâm tu tập không hận, không sân.

Ở đây, này Thanh niên Bà-la-môn, vị Tỷ-kheo
nói lời chân thật, vị ấy nghĩ: "Ta nói lời chân thật",
chứng được nghĩa tín thọ (atthavedam), chứng được
pháp tín thọ, chứng được hân hoan liên hệ đến pháp.
Ta nói sự hân hoan liên hệ đến thiện này là tư cụ của
tâm, nghĩa là để tâm của vị ấy tu tập không hận,
không sân.

Ở đây, này Thanh niên Bà-la-môn vị Tỷ-kheo
sống khổ hạnh, sống Phạm hạnh, đọc tụng nhiều, thí
xả nhiều vị ấy nghĩ rằng: "Ta thí xả nhiều", chứng
được nghĩa tín thọ, chứng được pháp tín thọ, chứng
được hân hoan liên hệ đến pháp, Ta nói rằng sự hân
hoan liên hệ đến thiện này là tư cụ của tâm, nghĩa là
để tâm của vị ấy tu tập không hận, không sân. Này
Thanh niên Bà-la-môn những vị Bà-la-môn chủ
trương năm pháp tác phước, đắc thiện này, Ta nói
các pháp ấy là tư cụ của tâm, nghĩa là để tâm của vị
ấy tu tập không hận, không sân.

Khi nghe nói vậy, thanh niên Bà-la-môn Subha

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4633

Todeyyaputta thưa với Thế Tôn:

– Thưa Tôn giả Gotama, tôi nghe như sau: "Sa- môn Gotama biết con đường đưa đến cọng trú với Phạm thiên".

– Này Thanh niên Bà-la-môn, Ông nghĩ thế nào? Làng Nalakara có gần đây không? Có phải làng Nalakara không xa ở đây?

– Thưa vâng, Tôn giả, làng Nalakara ở gần đây. Làng Nalakara không xa ở đây.

– Này Thanh niên Bà-la-môn, Ông nghĩ thế
nào? Ở đây, có người sanh trưởng tại làng Nalakara,
chưa rời khỏi làng Nalakara, và có người tới hỏi
người ấy con đường đưa đến làng Nalakara. Này
Thanh niên Bà-la-môn, người sanh trưởng tại làng
Nalakara ấy phân vân hay ngập ngừng khi được hỏi
về con đường đến làng Nalakara?

– Thưa không, Tôn giả Gotama. Vì sao vậy?
Thưa Tôn giả Gotama, vì người ấy sanh trưởng tại
làng Nalakara. Người ấy biết rõ tất cả con đường đưa
đến làng Nalakara.

– Tuy vậy, này Thanh niên Bà-la-môn, rất có thể người sanh trưởng tại làng Nalakara này khi được

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4634

hỏi con đường đưa đến làng Nalakara còn có thể
phân vân hay ngập ngừng. Nhưng Như Lai thì không
vậy, khi được hỏi về Phạm thiên giới, hay về con
đường đưa đến Phạm thiên giới, Như Lai không phân
vân hay ngập ngừng. Và này Thanh niên Bà-la-môn,
Ta biết Phạm thiên giới và con đường đưa đến Phạm
thiên giới, và Ta cũng biết phải thành tựu như thế nào
để được sanh vào Phạm thiên giới.

– Thưa Tôn giả Gotama, con có nghe như sau:
"Sa-môn Gotama thuyết dạy con đường đưa đến
cọng trú với Phạm thiên". Tốt lành thay, nếu Tôn giả
Gotama thuyết giảng cho con, con đường đưa đến
cọng trú với Phạm thiên.

– Vậy này Thanh niên Bà-la-môn, hãy nghe và khéo tác ý Ta sẽ giảng.

– Thưa vâng, Tôn giả.

Thanh niên Bà-la-môn Subha Todeyyaputta vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn giảng như sau:

– Và này Thanh niên Bà-la-môn, thế nào là con đường đưa đến cọng trú với Phạm thiên?

Ở đây, này Thanh niên Bà-la-môn, Tỷ-kheo an trú biến mãn một phương với tâm câu hữu với từ,

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4635

cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư. Như vậy cùng khắp thế giới, trên, dưới, bề ngang, hết thảy phương xứ, cùng khắp vô biên giới, vị ấy an trú biến mãn với tâm câu hữu với từ, quảng đại vô biên, không hận, không sân. Này Thanh niên Bà-la-môn, khi từ tâm giải thoát được tu tập như vậy, thì hành động được làm có tánh cách hạn lượng như vậy, không có trú ở nơi đây, không có dừng lại ở nơi đây. Ví như, này Thanh niên Bà-la- môn, một người lực sĩ thổi tù và làm cho bốn phương nghe được, không gì khó khăn. Cũng vậy, này Thanh niên Bà-la-môn, khi từ tâm giải thoát được tu tập như vậy, thì hành động được làm có tánh cách hạn lượng, không có trú ở nơi đây, không có dừng lại ở nơi đây. Này Thanh niên Bà-la-môn, đây là con đường đưa đến cọng trú với Phạm thiên.

Lại nữa, này Thanh niên Bà-la-môn, vị Tỷ-kheo biến mãn một phương với tâm câu hữu với bi... (như trên)... với tâm câu hữu với hỷ... (như trên)... với tâm câu hữu với xã, cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư. Như vậy cùng khắp thế giới, trên, dưới, bề ngang, hết thảy phương xứ, cùng khắp vô biên giới, vị ấy an trú biến mãn với tâm câu hữu với xả, quảng đại, vô biên, không hận, không sân. Này Thanh niên Bà-la-môn, khi xả tâm giải thoát được tu tập như vậy, thì hành

MƯỜI HAI DUYÊN                                        4636

động được làm có tánh cách hạn lượng như vậy,
không có trú ở nơi đây, không có dừng lại ở nơi đây.
Ví như, này Thanh niên Bà-la-môn, một người lực sĩ
thổi tù và làm cho bốn phương nghe được, không gì
khó khăn; cũng vậy, này Thanh niên Bà-la-môn, khi
xả tâm giải thoát được tu tập như vậy, thì hành động
được làm có tánh cách hạn lượng như vậy, không có
trú ở nơi đây, không có dừng lại ở nơi đây. Này
Thanh niên Bà-la-môn, đây là con đường đưa đến
cọng trú với Phạm thiên.

Khi nghe nói vậy, thanh niên Bà-la-môn Subha Todeyyaputta bạch Thế Tôn:

– Thật vi diệu thay, Tôn giả Gotama! Thật vi
diệu thay, Tôn giả Gotama! Như người dựng đứng
lại những gì bị quăng ngã xuống, phơi bày ra những
gì bị che kín, chỉ đường cho người bị lạc hướng, đem
đèn sáng vào trong bóng tối để những ai có mắt có
thể thấy sắc; cũng vậy, Chánh pháp đã được Thế Tôn
dùng nhiều phương tiện trình bày, giải thích. Thưa
Tôn giả Gotama, nay con xin quy y Tôn giả Gotama,
quy y Pháp và quy y chúng Tỷ-kheo. Mong Tôn giả
Gotama nhận con làm cư sĩ, từ này cho đến mạng
chung, con trọn đời quy ngưỡng. Thưa Tôn giả
Gotama, nay chúng con xin đi, chúng con có nhiều
công việc phải làm.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4637

– Này Thanh niên Bà-la-môn, nay Ông hãy làm những gì Ông nghĩ là hợp thời.

Rồi thanh niên Bà-la-môn Subha Todeyyaputta
hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy, từ chỗ ngồi đứng
dậy, đảnh lễ Thế Tôn, thân bên hữu hướng về Ngài
rồi ra đi.

Lúc bấy giờ Bà-la-môn Janussoni, với cỗ xe do
toàn ngựa cái trắng kéo, đi ra khỏi Savatthi để nghỉ
trưa. Bà-la-môn Janussoni thấy thanh niên Bà-la-
môn Subha Todeyyaputta từ xa đi lại, sau khi thấy,
liền nói với thanh niên Bà-la-môn Subha
Todeyyaputta:

– Tôn giả Bharadvaja đi từ đâu lại, quá sớm như vậy?

– Thưa Tôn giả, tôi vừa từ Sa-môn Gotama lại.

– Này Tôn giả Bharadvaja, Tôn giả nghĩ thế nào? Tôn giả có nghĩ Sa-môn Gotama là bậc có trí, có trí tuệ sáng suốt (pannaveyyattiyam) không?

– Thưa Tôn giả, tôi là ai mà có thể biết được trí
tuệ sáng suốt của Sa-môn Gotama? Chỉ có vị nào như
Ngài mới có thể biết được trí tuệ sáng suốt của Sa-
môn Gotama.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4638

– Tôn giả Bharadvaja thật đã tán thán Sa-môn Gotama với sự tán thán tối thượng.

– Nhưng tôi là ai mà tôi lại tán thán Sa-môn
Gotama? Tán thán bởi những người được tán thán là
Sa-môn Gotama, là bậc tối thượng giữa các hàng
Thiên Nhân. Thưa Tôn giả, các vị Bà-la-môn chủ
trương năm pháp tác phước, đắc thiện này, Sa-môn
Gotama nói rằng năm pháp ấy là tư cụ cho tâm, nghĩa
là để tu tập, trở thành không hận, không sân.

Khi được nghe nói vậy, Bà-la-môn, Janussoni
bước xuống cỗ xe do toàn ngựa cái trắng kéo, đắp áo
vào một phía bên vai, chắp tay hướng đến Thế Tôn
và thốt ra lời cảm hứng như sau: "Lợi ích thay cho
vua Pasenadi nước Kosala! Tốt đẹp, lợi ích thay cho
vua Pasenadi nước Kosala được Như Lai bậc A-la-
hán, Chánh Đẳng Giác trú ở trong nước!

MƯỜI HAI DUYÊN                                   4639

557 Thọ - Lạc hỷ - Hỷ lạc của thiền 1 để làm gì - Kinh NALAKAPANA – 68 Trung II, 267

KINH NALAKAPANA (Nalakapana suttam) – Bài kinh số 68 – Trung II, 267

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú giữa dân chúng Kosala
(Câu-tát-la) tại Nalakapana, rừng cây Palasa. Lúc
bấy giờ nhiều Thiện gia nam tử có danh tiếng, vì lòng
tin Thế Tôn, đã xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không
gia đình, như Tôn giả Anuruddha (A-na-luật-đà),
Tôn giả Nandiya, Tôn giả Kimbila, Tôn giả Bhagu,
Tôn giả Kundadhana, Tôn giả Revata, Tôn giả
Ananda và một số Thiện gia nam tử danh tiếng khác.
Lúc bấy giờ, Thế Tôn ngồi ở giữa trời, có chúng Tỷ-
kheo vây quanh. Rồi Thế Tôn nhân vì các Thiện gia
nam tử ấy, bảo các Tỷ-kheo:

– Này các Tỷ-kheo, các Thiện gia nam tử ấy vì lòng tin Ta đã xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Này các Tỷ-kheo, các Tỷ-kheo ấy có hoan

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4640

hỷ trong Phạm hạnh không?

Khi được nói vậy, các Tỷ-kheo ấy giữ im lặng. Lần thứ hai... (như trên)... lần thứ ba, Thế Tôn, nhân vì các Thiện gia nam tử ấy, bảo các Tỷ-kheo:

– Này các Tỷ-kheo, các Thiện gia nam tử ấy vì
lòng tin Ta đã xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không
gia đình. Này các Tỷ-kheo, các Tỷ-kheo ấy có hoan
hỷ trong Phạm hạnh không?

Cho đến lần thứ ba, các Tỷ-kheo ấy giữ im lặng.

Rồi Thế Tôn suy nghĩ như sau: "Nay Ta hãy hỏi các Thiện gia nam tử ấy". Rồi Thế Tôn bảo Tôn giả Anuruddha:

– Này các Anuruddha, các Ông có hoan hỷ trong phạm hạnh không?

- Bạch Thế Tôn, thật sự chúng con hoan hỷ trong Phạm hạnh.

– Lành thay, lành thay, các Anuruddha. Này các
Anuruddha, thật xứng đáng cho các Ông, những
Thiện gia nam tử, vì lòng tin xuất gia, từ bỏ gia đình,
sống không gia đình, các Ông có hoan hỷ trong
Phạm hạnh.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       4641

Này các Anuruddha, trong khi các Ông với tuổi trẻ tốt đẹp, trong tuổi thanh xuân, với tóc đen nhánh, có thể hưởng thụ các dục lạc, thời các Ông, này các Anuruddha, với tuổi trẻ tốt đẹp, trong tuổi thanh xuân, với tóc đen nhánh, lại xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Này các Anuruddha, các Ông không vì mệnh lệnh của vua mà xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Các Ông không vì mệnh lệnh của kẻ ăn trộm mà xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Các Ông không vì nợ nần... không vì sợ hãi... Các Ông không vì mất nghề sinh sống mà xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Nhưng có phải với tư tưởng như sau: "Ta bị sanh, già, chết, sầu, bi, khổ, não áp bức, bị khổ áp bức, bị khổ chi phối. Tuy vậy, ta mong có thể thấy được sự chấm dứt toàn bộ khổ uẩn này" mà các Ông, này các Anuruddha, vì lòng tin, xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình?

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

– Và xuất gia như vậy, này các Anuruddha,
người Thiện gia nam tử cần phải làm gì? Này các
Anuruddha, ly dục, ly bất thiện pháp. Nếu không
chứng được hỷ lạc hay một trạng thái khác an tịnh
hơn, thời dục tham xâm chiếm tâm và an trú, sân xâm
chiếm tâm và an trú, hôn trầm, thụy miên... trạo cử,

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4642

hối quá... nghi hoặc... bất lạc... giải đãi xâm chiếm
tâm và an trú. Này các Anuruddha, ly dục, ly bất
thiện pháp, vị ấy chứng được hỷ lạc hay một trạng
thái khác an tịnh hơn.

Này các Anuruddha, ly dục, ly bất thiện pháp, vị ấy chứng được hỷ lạc hay một trạng thái khác an tịnh hơn, thời dục tham không xâm chiếm tâm và an trú, sân không xâm chiếm tâm và an trú, hôn trầm thụy miên... trạo cử hối quá... nghi hoặc... bất lạc... giải đãi không xâm chiếm tâm và an trú. Này các Anuruddha, ly dục, ly bất thiện pháp, vị ấy chứng được hỷ lạc hay một trạng thái khác an tịnh hơn.

 Này các Anuruddha, các Ông nghĩ về Ta như thế
nào: "Các lậu hoặc nào liên hệ đến phiền não sanh
khởi hậu hữu, đáng sợ hãi, đưa đến quả khổ di
thục, hướng đến sanh, già, chết trong tương lai,
các lậu hoặc ấy chưa được Như Lai đoạn trừ. Do
vậy Như Lai sau khi suy tư phân tích, thọ dụng
một pháp; sau khi suy tư phân tích, nhẫn thọ một
pháp; sau khi suy tư phân tích, từ bỏ một pháp,
sau khi suy tư phân tích, đoạn trừ một pháp"?

– Bạch Thế Tôn, chúng con không có nghĩ như vậy về Thế Tôn: "Các lậu hoặc nào liên hệ đến phiền não, sanh khởi hậu hữu, đáng sợ hãi, đưa đến quả

MƯỜI HAI DUYÊN                                       4643

khổ dị thục, hướng đến sanh, già, chết trong tương
lai, các lậu hoặc ấy chưa được Như Lai đoạn trừ. Do
vậy Như Lai sau khi suy tư phân tích, thọ dụng một
pháp; sau khi suy tư phân tích, nhẫn thọ một pháp;
sau khi suy tư phân tích từ bỏ một pháp; sau khi suy
tư phân tích, đoạn trừ một pháp".

Bạch Thế Tôn, chúng con nghĩ về Thế Tôn như
sau: "Các lậu hoặc nào liên hệ đến phiền não, sanh
khởi hậu hữu, đáng sợ hãi, đưa đến quả khổ dị thục,
hướng đến sanh, già, chết trong tương lai, các lậu
hoặc ấy đã được Như Lai đoạn trừ. Do vậy, Như Lai
sau khi suy tư phân tích, thọ dụng một pháp; sau khi
suy tư phân tích, nhẫn thọ một pháp, sau khi suy tư
phân tích, từ bỏ một pháp; sau khi suy tư phân tích,
đoạn trừ một pháp".

– Lành thay, lành thay, này các Anuruddha! Các lậu hoặc liên hệ đến phiền não, sanh khởi hậu hữu, đáng sợ hãi, đưa đến quả khổ dị thục, hướng đến sanh, già, chết trong tương lai đã được Như Lai đoạn trừ, cắt tận gốc rễ, làm cho như thân cây tala không thể sanh lại, không thể sanh khởi trong tương lai. Ví như, này các Anuruddha, cây tala đầu cây đã bị chặt đứt, không thể lớn lên nữa. Cũng vậy, này các Anuruddha, các lậu hoặc liên hệ đến phiền não... (như trên)... không thể sanh khởi trong tương lai. Do

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4644

vậy Như Lai sau khi suy tư phân tích, thọ dụng một
pháp; sau khi suy tư phân tích, nhẫn thọ một pháp;
sau khi suy tư phân tích, từ bỏ một pháp; sau khi suy
tư phân tích, đoạn trừ một pháp.

 Này các Anuruddha, các Ông nghĩ thế nào? Do
thấy mục đích đặc biệt nào, Như Lai giải thích
sự tái sanh của các đệ tử đã từ trần, đã mệnh
chung, nói rằng. "Vị này tái sanh ở chỗ này, vị này
tái sanh ở chỗ này"?

– Bạch Thế Tôn, đối với chúng con, các pháp
dựa Thế Tôn làm căn bản, hướng Thế Tôn làm lãnh
đạo, nương tựa Thế Tôn làm y cứ. Bạch Thế Tôn, tốt
lành thay nếu Thế Tôn thuyết giảng cho ý nghĩa này.

Sau khi được nghe Thế Tôn, các Tỷ-kheo sẽ thọ trì.

– Này các Anuruddha, Như Lai không vì mục đích lường gạt quần chúng, không vì mục đích nịnh hót quần chúng, không vì mục đích lợi lộc, trọng vọng, danh xưng, quyền lợi vật chất, không vì với ý nghĩ: Như vậy quần chúng sẽ biết Ta" mà Như Lai giải thích sự tái sanh các vị đệ tử đã từ trần đã mệnh chung, nói rằng: "Vị này tái sanh ở chỗ này, vị này tái sanh ở chỗ này". Và này các Anuruddha, có những Thiện gia nam tử có tin tưởng với tín thọ

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4645

cao thượng, với hoan hỷ cao thượng, sau khi được
nghe như vậy, sẽ chú tâm trên như thật (Tathata).
Như vậy, này các Anuruddha, là hạnh phúc, là an
lạc lâu đời cho các vị ấy.

 Đối với các Tỷ kheo:
 Ở đây, này các Anuruddha, Tỷ-kheo có nghe:
"Tỷ-kheo với tên như thế này đã mệnh chung. Thế
Tôn có tuyên bố về vị này: "Vị ấy an trú chánh
trí". Vị Tôn giả ấy đã được thấy hay đã được nghe:
"Tôn giả này có giới hạnh như vậy, Tôn giả này
có pháp như vậy, Tôn giả này có trí tuệ như vậy,
Tôn giả này có an trú như vậy, Tôn giả này có giải
thoát như vậy". Tỷ-kheo khi nhớ đến lòng tin, giới
hạnh, đa văn, bố thí và trí tuệ của vị kia, bèn chú
tâm trên như thật. Như vậy, này các Anuruddha,
Tỷ-kheo được sống lạc trú.
 Ở đây, này các Anuruddha, Tỷ-kheo có nghe:
"Tỷ-kheo với tên như thế này, đã mệnh chung.
Thế Tôn có tuyên bố về vị này: "Sau khi đoạn trừ
năm hạ phần kiết sử vị ấy được hóa sanh, nhập
Niết-bàn tại chỗ ấy, không còn phải trở lui ở đời
này nữa". Tôn giả ấy đã được thấy hay đã được
nghe: "Tôn giả này có giới hạnh như vậy, Tôn giả
này có pháp như vậy... (như trên)... có trí tuệ như
vậy,... có an trú như vậy, Tôn giả này có giải thoát

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4646

như vậy". Tỷ-kheo khi nhớ đến lòng tin... (như
trên)... và trí tuệ của vị kia bèn chú tâm trên như
thật. Như vậy, này các Anuruddha, Tỷ-kheo được
sống lạc trú.
 Ở đây, này các Anuruddha, Tỷ-kheo có nghe:
"Tỷ-kheo với tâm như thế này đã mệnh chung.
Thế Tôn có tuyên bố về vị này: "Sau khi diệt trừ
ba kiết sử, sau khi làm cho nhẹ bớt tham , sân, si,
vị ấy chứng Nhất Lai, chỉ phải trở lui đời này một
lần nữa rồi sẽ diệt tận khổ đau". Tôn giả ấy đã
được thấy hay đã được nghe: "Tôn giả này có giới
hạnh như vậy... Tôn giả này có giải thoát như
vậy". Tỷ-kheo khi nhớ đến lòng tin... (như trên)...
và trí tuệ của vị kia bèn chú tâm trên như thật. Như
vậy, này các Anuruddha, Tỷ-kheo được sống lạc
trú.
 Ở đây, này các Anurudha, Tỷ-kheo có nghe: "Tỷ-
kheo với tên như thế này đã mệnh chung. Thế Tôn
có tuyên bố về vị này: "Sau khi diệt trừ ba kiết sử,
chứng quả Dự lưu, không còn bị đọa lạc, chắc
chắn chứng được chánh giác". Tôn giả ấy đã được
thấy hay đã được nghe: "Tôn giả này có giới hạnh
như vậy... Tôn giả này có giải thoát như vậy". Tỷ-
kheo khi nhớ đến lòng tin... (như trên)... và trí tuệ
của vị kia, bèn chú tâm trên như thật. Như vậy,
này các Anuruddha, Tỷ-kheo được sống lạc trú.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       4647

 Đối với các Tỷ kheo ni:
 Ở đây, này các Anuruddha, Tỷ-kheo-ni có nghe:
"Tỷ-kheo-ni với tên như thế này đã mệnh chung.
Thế Tôn có tuyên bố về vị này: "Vị ấy an trú
chánh trí". Tôn ni ấy đã được thấy hay đã được
nghe: "Tôn ni này có giới hạnh như vậy, Tôn ni
này có pháp như vậy, Tôn ni này có an trú như
vậy, Tôn ni này có giải thoát như vậy. Tỷ-kheo-ni
khi nhớ đến lòng tin... (như trên)... khi nhớ đến trí
tuệ của vị kia, bèn chú tâm trên như thật. Như vậy,
này các Anuruddha, Tỷ-kheo-ni được sống lạc trú.
 Ở đây, này các Anuruddha, Tỷ-kheo-ni có nghe:
"Tỷ-kheo-ni với tên như thế này đã mệnh chung.
Thế Tôn có tuyên bố về vị này: "Sau khi đoạn trừ
năm hạ phần kiết sử, vị ấy được hóa sanh, nhập
Niết-bàn tại chỗ ấy, không còn phải trở lui ở đời
này nữa". Tôn ni ấy đã được thấy hay đã được
nghe: "Tôn ni này có giới hạnh như vậy... Tôn ni
này có giải thoát như vậy". Tỷ-kheo-ni nhớ đến
lòng tin... (như trên)... và trí tuệ của vị kia liền chú
tâm trên như thật. Như vậy, này các Anuruddha,
Tỷ-kheo-ni được sống lạc trú.
 Ở đây, này các Anuruddha, vị Tỷ-kheo-ni có
nghe: "Tỷ-kheo-ni với tên như thế này đã mệnh
chung. Thế Tôn có tuyên bố về vị này: "Sau khi
diệt trừ ba kiết sử, sau khi làm cho nhẹ bớt tham,

MƯỜI HAI DUYÊN                                          4648

sân, si, vị ấy chứng Nhứt lai, chỉ phải trở lui đời
này một lần nữa rồi sẽ diệt tận khổ đau". Tôn ni
ấy đã được thấy hay đã được nghe: "Tôn ni này có
giới hạnh như vậy... (như trên)... Tôn ni này có
giải thoát như vậy". Tỷ-kheo-ni khi nhớ đến lòng
tin... (như trên)... và trí tuệ của vị kia, bèn chú tâm
trên như thật. Như vậy, này các Anuruddha, Tỷ-
kheo-ni được sống lạc trú.
 Ở đây, này các Anuruddha, Tỷ-kheo-ni có nghe:
"Tỷ-kheo-ni với tên như thế này đã mệnh chung.
Thế Tôn có tuyên bố về vị này: "Sau khi diệt trừ
ba kiết sử, chứng quả Dự lưu, không còn bị đọa
lạc, chắc chắn chứng được chánh giác". Tôn ni ấy
đã được thấy hay đã được nghe: "Tôn ni này có
giới hạnh như vậy ... (như trên) ... Tôn ni này có
giải thoát như vậy". Tỷ-kheo-ni khi nhớ đến lòng
tin... (như trên)... và trí tuệ của vị kia, bèn chú tâm
trên như thật. Như vậy, này các Anuruddha, Tỷ-
kheo-ni được sống lạc trú.

 Đối với các nam cư sĩ:
 Ở đây, này các Anuruddha, nam cư sĩ có nghe:
"Nam cư sĩ với tên như thế này đã mệnh chung.
Thế Tôn có tuyên bố về vị này: "Sau khi đoạn
trừ năm hạ phần kiết sử, vị ấy được hóa sanh,
nhập Niết-bàn tại chỗ ấy, không còn phải trở

MƯỜI HAI DUYÊN                                          4649

lui đời này nữa". Tôn giả ấy đã được thấy hay
được nghe: "Tôn giả này có giới hạnh như
vậy... có pháp như vậy... có trí tuệ như vậy... có
an trú như vậy... Tôn giả này có giải thoát như
vậy". Nam cư sĩ khi nhớ đến lòng tin... (như
trên)... và trí tuệ của vị kia, liền chú tâm trên
như thật. Như vậy, này các Anuruddha nam cư
sĩ được sống lạc trú.
 Ở đây, này các Anuruddha, nam cư sĩ có nghe:
"Nam cư sĩ với tên như thế này đã mệnh chung.
Thế Tôn có tuyên bố về vị này: "Sau khi diệt
trừ ba kiết sử, sau khi làm cho nhẹ bớt tham,
sân, si, vị ấy chứng Nhất lai chỉ phải trở lui đời
này một lần nữa rồi sẽ diệt tận khổ đau". Tôn
giả ấy đã được thấy hay đã được nghe: "Tôn
giả này có giới hạnh như vậy... (như trên)...
Tôn giả này có giải thoát như vậy". Nam cư sĩ,
khi nhớ đến lòng tin... (như trên)... và trí tuệ
của vị kia, bèn chú tâm trên như thật. Như vậy,
này các Anuruddha, nam cư sĩ được sống lạc
trú.
 Ở đây, này các Anuruddha, nam cư sĩ có nghe:
"Nam cư sĩ với tên như thế này đã mệnh chung.
Thế Tôn có tuyên bố về vị này: "Sau khi diệt
trừ ba kiết sử, chứng quả Dự lưu không còn bị
đọa lạc, chắc chắn chứng được chánh giác".

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4650

Tôn giả ấy đã được thấy hay đã được nghe:
"Tôn giả này có giới hạnh như vậy... (như
trên)... có giải thoát như vậy. Tôn giả ấy khi
nhớ đến lòng tin... (như trên)... và trí tuệ của vị
kia, bèn chú tâm trên như thật. Như vậy, này
các Anuruddha, nam cư sĩ được sống lạc trú.

 Đối với các nữ cư sĩ:
 Ở đây, này các Anuruddha, nữ cư sĩ có nghe:
"Nữ cư sĩ với tên như thế này đã mệnh chung.
Thế Tôn có tuyên bố về vị này: "Sau khi đoạn
trừ năm hạ phần kiết sử, vị ấy được hóa sanh,
nhập Niết-bàn tại chỗ ấy, không còn phải trở
lui ở đời này nữa". Nữ nhân ấy đã được thấy
hay đã được nghe: "Nữ nhân này có giới hạnh
như vậy... có pháp như vậy... có trí tuệ như
vậy... có an trú như vậy... nữ nhân này có giải
thoát như vậy". Nữ cư sĩ, khi nhớ đến lòng tin...
(như trên)... và trí tuệ của vị kia, liền chú tâm
trên sự thật. Như vậy, này các Anuruddha, nữ
cư sĩ được sống lạc trú.
 Ở đây, này các Anurudha nữ cư sĩ có nghe: "Nữ
cư sĩ với tên như thế này đã mệnh chung. Thế
Tôn có tuyên bố về vị này: "Sau khi diệt trừ ba
kiết sử, sau khi làm cho nhẹ bớt tham, sân, si,
vị ấy chứng Nhất lai, chỉ phải trở lui đời này

MƯỜI HAI DUYÊN                                        4651

một lần nữa, rồi sẽ diệt tận khổ đau". Nữ nhân
ấy đã được thấy hay đã được nghe: "Nữ nhân
này có giới hạnh như vậy ... (như trên) ... nữ
nhân này có giải thoát như vậy". Nữ cư sĩ, khi
nhớ đến lòng tin... (như trên)... và trí tuệ của vị
kia, bèn chú tâm trên như thật. Như vậy, này
các Anuruddha, nữ cư sĩ được sống lạc trú.
 Ở đây, này các Anuruddha, nữ cư sĩ có nghe:
"Nữ cư sĩ với tên như thế này đã mệnh chung.
Thế Tôn có tuyên bố về vị này: "Sau khi diệt
trừ ba kiết sử, chứng quả Dự lưu không còn bị
đọa lạc, chắc chắn được chánh giác". Nữ nhân
ấy đã được thấy hay đã được nghe. "Nữ nhân
này có giới hạnh như vậy, nữ nhân này có pháp
như vậy, nữ nhân này có trí tuệ như vậy, nữ
nhân này có an trú như vậy, nữ nhân này có giải
thoát như vậy". Nữ nhân ấy khi nhớ đến lòng
tin, giới hạnh, sự đa văn, bố thí và trí tuệ của vị
kia, bèn chú tâm trên như thật. Như vậy, này
các Anuruddha, nữ cư sĩ được sống lạc trú.

 Như vậy, này các Anuruddha, Như Lại không vì
mục đích lường gạt quần chúng, không vì mục
đích nịnh hót quần chúng, không vì mục đích được
lợi lộc, trọng vọng, danh xưng, quyền lợi vật chất,
không vì với ý nghĩ: "Như vậy quần chúng sẽ biết
Ta", mà Như Lai giải thích sự tái sanh của các đệ

MƯỜI HAI DUYÊN                                        4652

tử đã từ trần, đã mệnh chung, nói rằng: "Vị này
tái sanh ở chỗ này, vị này tái sanh ở chỗ này". Và
này các Anuruddha, có những Thiện gia nam tử
có tin tưởng, với tín thọ cao thượng, với hoan hỷ
cao thượng, sau khi được nghe như vậy, sẽ chú
tâm trên như thật. Như vậy, này các Anuruddha,
là hạnh phúc, là an lạc lâu đời cho các vị ấy.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Tôn giả Anurudda hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4653

558 Thọ - Lạc hỷ - Hỷ ưu xã liên hệ đến xuất ly - Kinh PHÂN BIỆT SÁU XỨ – 137 Trung III, 499

KINH PHÂN BIỆT SÁU XỨ (Salayatanavibhanga suttam) – Bài kinh số 137 – Trung III, 499

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Savatthi (Xá-vệ), Jetavana (Kỳ-đà Lâm), tại tinh xá ông Anathapindika (Cấp Cô Độc). Ở đấy Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo:

– "Này các Tỷ-kheo"

– "Bạch Thế Tôn" . Các vị Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn, Thế Tôn nói như sau:

– Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng cho các Ông phân biệt sáu xứ. Hãy lắng nghe và suy nghiệm kỹ, Ta sẽ nói.

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Các vị Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn

MƯỜI HAI DUYÊN                                  4654

nói như sau:

– Có sáu nội xứ cần phải biết. Có sáu ngoại xứ
cần phải biết. Có sáu thức thân cần phải biết. Có
sáu xúc thân cần phải biết. Có mười tám ý hành
cần phải biết. Có ba mươi sáu loại hữu tình cần
phải biết. Tại đây, do y cứ cái này, đoạn tận cái này.
Có ba niệm xứ mà một bậc Thánh phải thực hành,
và có thực hành (niệm xứ) ấy, bậc Thánh mới xứng
là bậc Đạo sư diễn giảng đồ chúng. Trong các bậc
Huấn luyện sư, vị ấy được gọi là bậc Vô thượng
Điều ngự sư, điều phục các hạng người đáng được
điều phục. Đây là tổng thuyết về phân biệt sáu xứ.

 Khi được nói đến "Sáu nội xứ cần phải biết", do
duyên gì, được nói đến như vậy? Nhãn xứ, nhĩ xứ,
tỷ xứ, thiệt xứ, thân xứ, ý xứ. Khi được nói đến:
"Sáu nội xứ cần phải biết", chính do duyên này,
được nói đến như vậy.

 Khi được nói đến "Sáu ngoại xứ cần phải biết",
do duyên gì, được nói đến như vậy? Sắc xứ, thanh
xứ, hương xứ, vị xứ, xúc xứ, pháp xứ. Khi được
nói đến: "Sáu ngoại xứ cần phải biết", chính do
duyên này, được nói đến như vậy.

 Khi được nói đến "Sáu thức thân cần phải biết", do duyên gì, được nói đến như vậy? Nhãn thức,

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4655

nhĩ thức, tỷ thức, thiệt thức, thân thức, ý thức. Khi được nói đến: "Sáu thức thân cần phải biết", chính do duyên này, được nói đến như vậy.

 Khi được nói đến "Sáu xúc thân cần phải biết",
do duyên gì được nói đến như vậy? Nhãn xúc, nhĩ
xúc, tỷ xúc, thiệt xúc, thân xúc, ý xúc. Khi được
nói đến: "Sáu xúc thân cần phải biết", chính do
duyên này, được nói đến như vậy.

 Khi được nói đến "Mười tám ý hành cần phải biết", do duyên gì được nói đến như vậy?

 Sau khi mắt thấy sắc, (ý) chạy theo sắc trú xứ
của hỷ, chạy theo sắc trú xứ của ưu, chạy theo
sắc trú xứ của xả;
 Sau khi tai nghe tiếng.. (như trên)...;
 sau khi mũi ngửi hương... (như trên)...
 Sau khi lưỡi nếm vị... (như trên)....
 Sau khi thân cảm xúc.. (như trên)...
 Sau khi ý nhận thức pháp, ý chạy theo pháp
khởi lên hỷ, chạy theo pháp khởi lên ưu, chạy
theo pháp khởi lên xả.
 Như vậy, có sáu hỷ hành, có sáu ưu hành, có
sáu xả hành. Khi được nói đến "Mười tám ý

MƯỜI HAI DUYÊN                                       4656

hành cần phải biết", chính do duyên này, được nói đến như vậy.

 Khi được nói đến "Ba mươi sáu loại hữu tình cần phải biết", do duyên gì, được nói đến như vậy?

 Sáu hỷ liên hệ tại gia,
 Sáu hỷ liên hệ xuất ly,
 Sáu ưu liên hệ tại gia,
 Sáu ưu liên hệ xuất ly,
 Sáu xả liên hệ tại gia,
 Sáu xả liên hệ xuất ly.

Ở đây, thế nào là sáu hỷ liên hệ tại gia? Có hỷ khởi lên, hoặc do nhận được hay thấy sự nhận được các sắc do con mắt nhận thức, khả ái, khả hỷ, khả lạc, khả ý, liên hệ đến thế vật; hoặc do nhớ được những gì đã nhận được về trước, đã qua, đã diệt, đã biến hoại. Loại hỷ như vậy được gọi là hỷ liên hệ tại gia. Có hỷ khởi lên, hoặc do nhận được hay thấy sự nhận được các tiếng do tai nhận thức.. (như trên)... các hương do mũi nhận thức … (như trên) … các vị do lưỡi nhận thức.. (như trên)... các xúc do thân nhận thức.. (như trên)... các pháp do ý nhận thức, khả ái, khả hỷ, khả lạc, khả ý liên hệ đến thế vật; hoặc do

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4657

nhớ được những gì đã nhận được về trước, đã qua, đã diệt, đã biến hoại. Loại hỷ như vậy được gọi là hỷ liên hệ đến tại gia. Sáu hỷ này liên hệ đến tại gia.

Ở đây, thế nào là sáu hỷ liên hệ đến xuất ly? Sau khi biết các sắc pháp là vô thường, biến hoại, ly tham, biến diệt và nghĩ rằng: "Các sắc pháp xưa kia và các sắc pháp hiện tại, tất cả sắc pháp là vô thường, khổ, biến hoại". Sau khi như thật thấy như vậy với chánh trí tuệ, có hỷ khởi lên. Loại hỷ như vậy được gọi là hỷ liên hệ đến xuất ly. Sau khi biết được các tiếng... (như trên)...; các hương... (như trên)... các vị.. (như trên)... các xúc... (như trên)... các pháp là vô thường, biến hoại, ly dục, biến diệt và nghĩ rằng: "Các pháp xưa kia và các pháp hiện tại, tất cả các pháp là vô thường, khổ, biến hoại". Sau khi như thật thấy như vậy với chánh trí tuệ, có hỷ khởi lên. Loại hỷ như vậy được gọi là hỷ liên hệ đến xuất ly. Sáu hỷ này liên hệ đến xuất ly.

Ở đây, thế nào là sáu ưu liên hệ tại gia? Có ưu khởi lên; hoặc do không nhận được hay thấy sự không nhận được các sắc do mắt nhận thức, khả ái, khả hỷ, khả lạc, khả ý, liên hệ đến thế vật; hoặc do nhớ được những gì không nhận được về trước, đã qua, đã diệt, đã biến hoại. Loại ưu như vậy được gọi là ưu liên hệ tại gia. Có ưu khởi lên, hoặc do không

MƯỜI HAI DUYÊN                                          4658

nhận được hay thấy sự không nhận được các tiếng do tai nhận thức.. (như trên)... các hương do mũi nhận thức.. (như trên)... các vị do lưỡi nhận thức.. (như trên)... các xúc do thân nhận thức ... (như trên) ... các pháp do ý nhận thức, khả ái, khả hỷ, khả lạc, khả ý, liên hệ đến thế vật; hoặc do nhớ được những gì không nhận được về trước, đã qua, đã diệt, đã biến hoại. Loại ưu như vậy được gọi là ưu liên hệ đến tại gia. Sáu ưu này liên hệ đến tại gia.

Ở đây, thế nào là sáu ưu liên hệ đến xuất ly? Sau khi biết được các sắc pháp là vô thường, biến hoại, ly tham, biến diệt và nghĩ rằng: "Các sắc pháp xưa kia và các sắc pháp hiện tại, tất cả sắc pháp là vô thường, khổ, biến hoại". Sau khi như thật thấy như vậy với chánh trí tuệ, vị ấy khởi lên ước muốn đối với vô thượng giải thoát, nghĩ rằng: "Khi nào ta có thể chứng đạt và an trú trong xứ (ayatana) mà các bậc Thánh đang chứng đạt và an trú?" Như vậy, do ước muốn đối với các vô thượng giải thoát, ưu khởi lên do duyên ước muốn. Loại ưu như vậy được gọi là ưu liên hệ xuất ly. Sau khi biết được các tiếng.... (như trên)... các hương.. (như trên)... các vị... (như trên)... các xúc... (như trên)... các pháp là vô thường, biến hoại, ly dục, biến diệt và nghĩ rằng: "Các pháp xưa kia và các pháp hiện tại, tất cả các pháp là vô thường, khổ, biến hoại". Sau khi sự thật thấy như vậy

MƯỜI HAI DUYÊN                                         4659

với chánh trí tuệ, vị ấy khởi lên ước muốn đối với các vô thượng giải thoát, nghĩ rằng: "Khi nào ta có thể chứng đạt và an trú trong xứ (ayatana) mà các bậc Thánh đang chứng đạt và an trú?" Như vậy, do ước muốn đối với các vô thượng giải thoát, ưu khởi lên do duyên ước muốn. Loại ưu như vậy được gọi là ưu liên hệ xuất ly. Sáu ưu này liên hệ xuất ly.

Ở đây, thế nào là sáu xả liên hệ tại gia? Khi
một người ngu si, ám độn, phàm phu thấy sắc với
con mắt, xả khởi lên của một vô văn phàm phu,
không chinh phục được (phiền não), không chinh
phục được quả dị thục, không thấy sự nguy hiểm.
Loại xả như vậy không vượt khỏi sắc pháp. Do vậy,
đây được gọi là xả liên hệ tại gia. Khi một người ngu
si, ám độn, phàm phu nghe tiếng với tai... (như
trên)...; ngửi hương với mũi.. (như trên)...; nếm vị
với lưỡi.. (như trên)...; cảm xúc với thân... (như
trên)...; nhận thức pháp với ý, xả khởi lên của một vô
văn phàm phu, không chinh phục được (phiền não),
không chinh phục được quả dị thục, không thấy sự
nguy hiểm. Loại xả như vậy không vượt khỏi các
pháp. Do vậy, đây được gọi là xả liên hệ tại gia. Sáu
xả này liên hệ tại gia.

Ở đây, thế nào là sáu xả liên hệ xuất ly? Sau khi biết sắc pháp là vô thường, biến hoại, ly tham,

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4660

biến diệt, nghĩ rằng: "Các sắc pháp xưa kia và sắc pháp hiện tại, tất cả sắc pháp là vô thường, khổ, biến hoại". Sau khi như thật thấy như vậy với chánh trí tuệ, xả khởi lên. Loại xả như vậy được gọi là xả liên hệ xuất ly. Sau khi biết được các tiếng.. (như trên)...; các hương... (như trên).. các vị... (như trên).. các xúc.. (như trên)... các pháp là vô thường, biến hoại, ly dục, biến diệt, nghĩ rằng: "Các pháp xưa kia và các pháp hiện tại, tất cả các pháp là vô thường, khổ, biến, hoại". Sau khi như thật thấy như vậy với chánh trí tuệ, xả khởi lên. Loại xả như vậy được gọi là xả liên hệ xuất ly. Sáu xả này liên hệ xuất ly.

Khi được nói đến "Ba mươi sáu loại hữu tình cần phải biết", chính do duyên này, được nói đến như vậy.

 Khi được nói đến "Ở đây, do y cứ cái này, đoạn tận cái này", do duyên gì, được nói đến như vậy?

 Tại đây, này các Tỷ-kheo, do y cứ do duyên sáu
hỷ liên hệ xuất ly, đoạn tận, vượt qua sáu hỷ
liên hệ tại gia. Như vậy là sự đoạn tận chúng;
như vậy là sự vượt qua chúng.
 Tại đây, này các Tỷ-kheo, do y cứ, do duyên
sáu ưu liên hệ xuất ly; đoạn tận, vượt qua sáu
ưu liên hệ tại gia. Như vậy là sự đoạn tận

MƯỜI HAI DUYÊN                                          4661

chúng; như vậy là sự vượt qua chúng.
 Tại đây, này các Tỷ-kheo, do y cứ, do duyên
sáu xả liên hệ xuất ly, đoạn tận, vượt qua sáu
xả liên hệ tại gia. Như vậy là sự đoạn tận chúng,
là sự vượt qua chúng.
 Tại đây, này các Tỷ-kheo, do y cứ, do duyên
sáu hỷ liên hệ xuất ly, đoạn tận, vượt qua sáu
ưu liên hệ xuất ly. Như vậy là sự đoạn tận
chúng, là sự vượt qua chúng.
 Tại đây, này các Tỷ-kheo, do y cứ, do duyên xả
liên hệ xuất ly, đoạn tận, vượt qua sáu hỷ liên
hệ xuất ly. Như vậy là sự đoạn tận chúng, là sự
vượt qua chúng.

Này các Tỷ-kheo, có xả đa diện, y cứ đa diện; có xả nhứt diện, y cứ nhứt diện.

Này các Tỷ-kheo, thế nào là xả đa diện, y cứ đa diện? Này các Tỷ-kheo, có xả đối với các sắc pháp, có xả đối với các tiếng, có xả đối với các hương, có xả đối với các vị có xả đối với các xúc. Như vậy, này các Tỷ-kheo là xả đa diện, y cứ đa diện.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là xả nhứt diện, y cứ nhứt diện? Có xả y cứ Hư không vô biên xứ, có xả y cứ Thức vô biên xứ, có xả y cứ Vô sở hữu xứ,

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4662

có xả y cứ Phi tưởng phi phi tưởng xứ. Như vậy, này các Tỷ-kheo là xả nhứt diện, y cứ nhứt diện.

Ở đây, này các Tỷ-kheo, do y cứ, do duyên xả
nhứt diện, xả y cứ nhứt diện, đoạn tận vượt qua xả
đa diện, xả y cứ đa diện. Như vậy là sự đoạn tận (xả)
này, như vậy là sự vượt qua (xả) này.

Này các Tỷ-kheo, do y cứ không tham dục, do
duyên không tham dục, đoạn tận, vượt qua xả nhứt
diện, xả y cứ nhứt diện ấy. Như vậy là sự đoạn tận
(xả) này, như vậy là sự vượt qua (xả) này. Khi được
nói đến "Tại đây do y cứ cái này, đoạn tận cái này",
chính do duyên này, được nói đến như vậy.

 Khi được nói đến: "Có ba niệm xứ mà một bậc
Thánh phải thực hành, và có thực hành (niệm xứ)
ấy, bậc Thánh mới xứng là bậc Đạo sư diễn giảng
đồ chúng", do duyên gì, được nói đến như vậy?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, bậc Đạo sư thuyết pháp cho các đệ tử, vì lòng từ mẫn, vì lo cho hạnh phúc của họ, vì thương tưởng họ, nói rằng: "Đây là hạnh phúc cho các Ông, đây là an lạc cho các Ông". Một số đệ tử của bậc Đạo sư ấy không có khéo nghe, không có lóng tai, không có an trú tâm vào chánh trí, và hành động ngược lại lời dạy của bậc Đạo sư. Tại đây, này các Tỷ-kheo, Như Lai không có hoan hỷ,

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4663

không có cảm giác hoan hỷ, nhưng sống không có
dao động, chánh niệm, tỉnh giác. Này các Tỷ-kheo,
đây là niệm xứ thứ nhất, một bậc Thánh phải thực
hành, và có thực hành niệm xứ ấy, bậc Thánh mới
xứng là bậc Đạo sư diễn giảng đồ chúng.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, bậc Đạo sư thuyết pháp cho các đệ tử, vì lòng từ mẫn, vì lo cho hạnh phúc của họ, vì thương tưởng họ, nói rằng: "Đây là hạnh phúc cho các Ông, đây là an lạc cho các Ông". Một số đệ tử bậc Đạo sư ấy không có khéo nghe, không có lóng tai, không có an trú tâm vào chánh trí, và hành động ngược lại lời dạy của bậc Đạo sư. Có một số đệ tử khéo nghe, lóng tai, an trú tâm vào chánh trí, và không hành động ngược lại lời dạy của bậc Đạo sư. Tại đây, này các Tỷ-kheo, Như Lai không có hoan hỷ, không có cảm giác hoan hỷ, không có không hoan hỷ, không có cảm giác không hoan hỷ; sau khi đoạn bỏ cả hai, hoan hỷ và không hoan hỷ, Như Lai trú xả, chánh niệm, tỉnh giác. Này các Tỷ-kheo, đây là niệm xứ hai, một bậc Thánh phải thực hành... (như trên).. diễn giảng đồ chúng.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, có bậc Đạo Sư thuyết pháp cho các đệ tử ... (như trên) ... "... đây là an lạc cho các Ông". Đệ tử của bậc Đạo Sư ấy khéo nghe, lóng tai, an trú tâm vào chánh trí và không đi ngược

MƯỜI HAI DUYÊN                                        4664

lời dạy của bậc Đạo Sư. Tại đây, này các Tỷ-kheo, Như lai hoan hỷ, và cảm giác hoan hỷ, sống không dao động, chánh niệm, tỉnh giác. Này các Tỷ-kheo, đây là niệm xứ thứ ba, một bậc Thánh phải thực hành ... (như trên) ... diễn giảng cho đồ chúng.

Khi được nói đến "Có ba niệm xứ, một bậc
Thánh phải thực hành, và có (thực hành) niệm xứ ấy,
bậc Thánh mới xứng đáng là bậc Đạo sư diễn giảng
cho đồ chúng", chính do duyên này, được nói đến
như vậy.

 Khi được nói đến "Trong các vị Huấn luyện sư, vị
ấy được gọi là vị Vô thượng Điều ngự sư, điều
phục hạng người đáng được điều phục", do duyên
gì được nói đến như vậy?

Này các Tỷ-kheo, một con voi được điều phục
do một vị điều ngự tượng sư dắt dẫn chỉ chạy về một
phương... phương Đông, phương Tây, phương Bắc
hay phương Nam. Này các Tỷ-kheo, một con ngựa
được điều phục do một vị điều ngự mã sư dắt dẫn chỉ
chạy về một phương... hay phương Nam. Này các
Tỷ-kheo, một con bò được điều phục do một vị điều
ngự sư dắt dẫn chỉ chạy về một phương ... hay
phương Nam.

Này các Tỷ-kheo, một người được điều phục do

MƯỜI HAI DUYÊN                                   4665

Như Lai, bậc A-La-Hán, Chánh Đẳng Giác dắt dẫn, được chạy cùng khắp cả tám phương:

 Có sắc, thấy các sắc pháp; đó là phương thứ
nhất.
 Không có tưởng nội sắc, thấy các ngoại sắc;
đó là phương thứ hai.
 Nghĩ đến thanh tịnh, chú tâm trên ấy; đó là
phương thứ ba.
 Vượt qua một cách hoàn toàn các sắc tưởng,
diệt trừ đối ngại tưởng, không tác ý sai biệt
tưởng; và nghĩ rằng "Hư không là vô biên",
chứng đạt và an trú Không vô biên xứ; đó là
phương thứ tư.
 Vượt qua một cách hoàn toàn Không vô biên
xứ, nghĩ rằng: "Thức là vô biên", chứng đạt
và an trú Thức vô biên xứ; đó là phương thứ
năm.

 Vượt qua một cách hoàn toàn Thức vô biên xứ, nghĩ rằng: "Không có gì cả", chứng đạt và an trú Vô sở hữu xứ; đó là phương thứ sáu.

 Vượt qua một cách hoàn toàn Không vô sở hữu xứ; chứng đạt và an trú Phi tưởng phi phi tưởng xứ; đó là phương thứ bảy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   4666

 Vượt qua một cách hoàn toàn Phi tưởng phi phi tưởng xứ, chứng đạt và an trú Diệt thọ tưởng (định); đó là phương thứ tám.

Này các Tỷ-kheo, một người đáng được điều
phục do Như Lai, bậc A-La-Hán, Chánh Đẳng Giác
dắt dẫn, được chạy cùng khắp tám phương này. Khi
được nói đến "Trong các vị Huấn luyện sư, vị ấy
được gọi là Vô thượng Điều ngự sư, điều phục hạng
người đáng điều phục", chính do duyên này, được
nói đến như vậy.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Các vị Tỷ-kheo ấy hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                 4667

559 Thọ - Lạc hỷ - Hỷ ưu xả sanh ra từ đâu - Kinh GIỚI PHÂN BIỆT – 140 Trung III, 541

KINH GIỚI PHÂN BIỆT (Dhatuvibhanga suttam) – Bài kinh số 140 – Trung III, 541

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn du hành ở xứ Magadha (Ma-
kiệt-đà), đi đến Rajagaha (Vương xá), đến nhà thợ
gốm Bhaggava; sau khi đến nói với thợ gốm
Bhaggava:

– Này Bhaggava, nếu không gì phiền phức cho Ông, Ta muốn ở tại chỗ này một đêm.

– Bạch Thế Tôn không có gì phiền phức cho
con. Ở đây đã có một vị xuất gia đến ở từ trước rồi.
Nếu vị ấy thỏa thuận, bạch Thế Tôn, hãy ở lại tùy
theo sở thích.

Lúc bấy giờ, Thiện gia nam tử Pukkusati, do lòng tin, y cứ Thế Tôn đã xuất gia, từ bỏ gia đình,

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4668

sống không gia đình. Vị ấy đã đến ở trước tại trú xứ của thợ gốm. Rồi Thế Tôn đi đến Tôn giả Pukkusati; sau khi đến nói với Pukkusati:

– Này Tỷ-kheo, nếu không gì phiền phức cho Ông, Ta muốn ở lại trú xứ này một đêm.

– Rộng rãi, thưa Hiền giả, là trú xứ của thợ gốm. Tôn giả có thể ở, tùy theo sở thích.

Rồi Thế Tôn sau khi bước vào trú xứ của thợ
gốm, trải thảm cỏ vào một bên, ngồi kiết-già, lưng
thẳng và an trú niệm trước mặt. Và Thế Tôn trải qua
phần lớn đêm ấy, ngồi (như vậy). Tôn giả Pukkusati
trải qua phần lớn đêm ấy cũng ngồi (như vậy). Rồi
Thế Tôn suy nghĩ: "Cử chỉ Thiện gia nam tử này có
vẻ tín thành, Ta hãy hỏi vị ấy". Rồi Thế Tôn nói với
Tôn giả Pukkusati:

– Này Tỷ-kheo, Ông xuất gia, y cứ vào ai? Ai là Đạo sư của Ông? Ông chấp nhận pháp của ai?

– Thưa Hiền giả, có Sa môn Gotama là Thích
tử, xuất gia từ dòng họ Thích Ca. Tiếng đồn tốt đẹp
sau đây được truyền đi về Thế Tôn Gotama ấy: "Ngài
là bậc Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác,
Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Điều
Ngự Trượng Phu, Thiên Nhơn Sư, Phật, Thế Tôn".

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4669

Tôi đã xuất gia, y cứ bậc Thế Tôn ấy. Ngài là bậc Đạo sư của tôi. Và tôi chấp thuận pháp của bậc Thế Tôn ấy.

– Này Tỷ-kheo, nay Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác ấy ở đâu?

– Thưa Hiền giả, có một thành phố tên là
Savatthi giữa các quốc độ phía Bắc. Tại đấy, Thế
Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác hiện này đang
ở.

– Này Tỷ-kheo, trước đây Ông đã thấy bậc Thế Tôn ấy chưa? Và nếu thấy, Ông có nhận ra được không?

– Thưa Hiền giả, trước đây tôi chưa từng thấy bậc Thế Tôn ấy. Và nếu thấy, tôi không nhận ra được.

Rồi Thế Tôn suy nghĩ: "Thiện gia nam tử này
xuất gia y cứ nơi Ta. Vậy Ta hãy thuyết pháp cho
(Thiện gia nam tử) ấy". Rồi Thế Tôn nói với Tôn giả
Pukkusati:

– Hãy nghe và suy nghiệm kỹ, Ta sẽ giảng.

– Thưa Hiền giả vâng.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   4670

Tôn giả Pukkusati vâng đáp Thế Tôn.

Thế Tôn nói như sau:

– Này Tỷ-kheo, người này có sáu giới, sáu xúc xứ, mười tám ý hành, bốn thắng xứ, khi được an trú, vọng tưởng không có chuyển động. Khi vọng tưởng không chuyển động, vị ấy được gọi là một ẩn sĩ tịch tịnh. Chớ có buông lung trí tuệ, hãy độ trì chân đế, hãy tăng trưởng huệ thí (caga), hãy tu học tịch tịnh. Đây là tổng thuyết sáu giới phân biệt.

 Này Tỷ-kheo, khi được nói đến "Người này có
sáu giới", do duyên gì được nói đến như vậy? Địa
giới, (thủy giới), hỏa giới, phong giới, không giới,
thức giới. Này Tỷ-kheo, khi được nói đến "Người
này có sáu giới", chính do duyên này được nói đến
như vậy.

 Này các Tỷ-kheo, khi được nói đến "Người này
có sáu xúc xứ", do duyên gì được nói đến như
vậy? Nhãn xúc xứ, nhĩ xúc xứ, tỷ xúc xứ, thiệt xúc
xứ, thân xúc xứ, ý xúc xứ. Khi được nói đến
"Người này có sáu xúc xứ ", chính do duyên này
được nói đến như vậy.

 Này Tỷ-kheo, khi được nói đến "Người này có mười tám ý hành", do duyên gì được nói đến như

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4671

vậy? Khi con mắt thấy sắc, người ấy chạy theo
sắc, chỗ trú xứ của hỷ, chạy theo sắc chỗ trú xứ
của ưu, chạy theo sắc chỗ trú xứ của xả, khi tai
nghe tiếng... mũi ngửi hương.. lưỡi nếm vị... thân
cảm xúc, ... ý nhận thức pháp, người ấy chạy theo
pháp, chỗ trú xứ của hỷ, người ấy chạy theo pháp,
chỗ trú xứ của ưu, người ấy chạy theo pháp, chỗ
trú xứ của xả. Như vậy có sáu hỷ hành, sáu ưu
hành, sáu xả hành. Khi được nói đến "Người này
có mười tám ý hành" chính do duyên này được nói
đến như vậy.

 Này Tỷ-kheo, khi được nói đến "Người này có
bốn thắng xứ ", do duyên gì được nói đến như
vậy? Tuệ thắng xứ, đế thắng xứ, huệ thí thắng xứ,
tịch tịnh thắng xứ. Khi được nói đến "Người này
có bốn thắng xứ", chính do duyên này được nói
đến như vậy.

 Khi được nói đến "Chớ có buông lung trí tuệ,
hãy hộ trì chân đế, hãy tăng trưởng huệ thí, hãy
tu học tịch tịnh", do duyên gì được nói đến như
vậy?

 Thế nào là không buông lung trí tuệ? Có sáu giới này: địa giới, thủy giới, hỏa giới, phong giới, không giới, thức giới.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4672

 Này Tỷ-kheo, thế nào là địa giới? Có nội địa
giới và có ngoại địa giới. Và này Tỷ-kheo,
thế nào là nội địa giới? Cái gì thuộc nội
thân, thuộc cá nhân, kiên cứng, thô phù, bị
chấp thủ, như tóc, lông, móng, răng, da, thịt,
gân, xương, tủy, thận, tim, gan, hoành cách
mô, lá lách, phổi, ruột, màng ruột, bao tử,
phân và bất cứ vật gì khác, thuộc nội thân,
thuộc cá nhân, kiên cứng, thô phù, bị chấp
thủ. Như vậy, này Tỷ-kheo, được gọi là nội
địa giới. Những gì thuộc nội địa giới và
những gì thuộc ngoại địa giới đều thuộc về
địa giới. Địa giới ấy phải được quán sát
như thật với chánh trí tuệ như sau: "Cái
này không phải của tôi, cái này không phải
là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi".
Sau khi như thật quán sát địa giới với
chánh trí tuệ như vậy, vị ấy sanh yếm ly đối
với địa giới, tâm từ bỏ địa giới.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là thủy giới?
Có nội thủy giới, có ngoại thủy giới. Và này
Tỷ-kheo, thế nào là nội thủy giới? Cái gì
thuộc nội thân, thuộc cá nhân, thuộc nước,
thuộc chất lỏng, bị chấp thủ, như mật, đàm
(niêm dịch), mủ, máu, mồ hôi, mỡ, nước
mắt, mỡ da, nước miếng, nước mũi, nước ở

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4673

khớp xương, nước tiểu, và bất cứ vật gì
khác, thuộc nội thân, thuộc cá nhân, thuộc
nước, thuộc chất lòng, bị chấp thủ. Như vậy,
này Tỷ-kheo, được gọi là thủy giới. Những
gì thuộc nội thủy giới và những gì thuộc
ngoại thủy giới đều thuộc về thủy giới. Thủy
giới ấy phải được quán sát như thật với
chánh trí tuệ như sau: "Cái này không phải
của tôi, cái này không phải là tôi, cái này
không phải tự ngã của tôi". Sau khi như thật
quán sát thủy giới với chánh trí tuệ như vậy,
vị ấy sanh yếm ly đối với thủy giới, tâm từ
bỏ thủy giới.
 Và này Tỷ-kheo, thế nào là hỏa giới? Có nội
hỏa giới, có ngoại hỏa giới. Và này Tỷ-kheo,
thế nào là nội hỏa giới? Cái gì thuộc về nội
thân, thuộc về cá nhân, thuộc lửa, thuộc chất
nóng, bị chấp thủ. Như cái gì khiến cho hâm
nóng, khiến cho hủy hoại, khiến cho thiêu
cháy, cái gì khiến cho những vật được ăn,
uống, nhai, nếm, có thể khéo tiêu hóa, hay
tất cả những vật gì khác, thuộc nội thân,
thuộc cá nhân, thuộc lửa, thuộc chất nóng,
bị chấp thủ. Này Tỷ-kheo, như vậy được gọi
là nội hỏa giới. Những gì thuộc nội hỏa giới
và những gì thuộc ngoại hỏa giới đều thuộc

MƯỜI HAI DUYÊN                                   4674

về hỏa giới. Hỏa giới ấy phải được quán sát
như thật với chánh trí tuệ như sau: "Cái này
không phải của tôi, cái này không phải là tôi,
cái này không phải tự ngã của tôi". Sau khi
như thật quán sát hỏa giới với chánh trí tuệ
như vậy, vị ấy sanh yếm ly đối với hỏa giới,
tâm từ bỏ hỏa giới.
 Và này Tỷ-kheo, thế nào là phong giới? Có
nội phong giới, có ngoại phong giới. Và này
Tỷ-kheo, thế nào là nội phong giới? Cái gì
thuộc về nội thân, thuộc cá nhân, thuộc gió,
thuộc tánh động, bị chấp thủ, như gió thổi
lên, gió thổi xuống, gió trong ruột, gió trong
bụng dưới, gió thổi ngang các đốt, các khớp,
hơi thở vô, hơi thở ra, và bất cứ vật gì khác
thuộc nội thân, thuộc cá nhân, thuộc gió,
thuộc tánh động, bị chấp thủ. Này Tỷ-kheo,
như vậy được gọi là nội phong giới. Những
gì thuộc nội phong giới và những gì thuộc
ngoại phong giới đều thuộc về phong giới.
Phong giới ấy phải được quán sát như thật
với chánh trí tuệ như sau: "Cái này không
phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái
này không phải tự ngã của tôi". Sau khi như
thật quán sát phong giới với chánh trí tuệ
như vậy, vị ấy sanh yếm ly đối với phong

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4675

giới, tâm tư từ bỏ phong giới.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hư không
giới? Có nội hư không giới, có ngoại hư
không giới. Và này Tỷ-kheo, thế nào là nội
hư không giới? Cái gì thuộc về nội thân,
thuộc cá nhân, thuộc hư không, thuộc hư
không tánh, bị chấp thủ, như lỗ tai, lỗ mũi,
cửa miệng, do cái gì người ta nuốt, những gì
được nhai, được uống, được ăn, được nếm,
và tại chỗ mà những gì được nhai, được
uống, được ăn, được nếm, được giữ lại, và
ngang qua chỗ mà những gì được nhai, được
uống, được ăn, được nếm và được tống xuất
xuống phần dưới để ra ngoài, và bất cứ vật
gì khác thuộc nội thân, thuộc cá nhân, thuộc
hư không, thuộc hư không tánh, bị chấp thủ.
Này Tỷ-kheo, như vậy được gọi là nội hư
không giới. Những gì thuộc nội hư không
giới và ngoại hư không giới đều thuộc về hư
không giới. Hư không ấy phải được quán sát
như thật với chánh trí tuệ như sau: "Cái này
không phải của tôi, cái này không phải là tôi,
cái này không phải tự ngã của tôi". Sau khi
như thật quán sát hư không giới với chánh
trí tuệ như vậy, vị ấy sanh yếm ly đối với hư
không giới, tâm từ bỏ hư không giới.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4676

 Lại nữa, khi thức còn lại được trong sạch,
trong trắng, vị ấy biết được một số sự việc
nhờ thức ấy. Vị ấy thức tri được lạc, thức
tri được khổ, thức tri được bất khổ bất lạc.
o Này Tỷ-kheo, duyên lạc xúc, lạc thọ khởi
lên. Vị ấy khi đang cảm giác lạc thọ, tuệ tri
rằng: "Tôi cảm giác lạc thọ". Do lạc xúc
diệt đi, lạc thọ do lạc xúc được khởi lên
được cảm giác, vị ấy biết: "Lạc thọ ấy được
diệt đi, được chấm dứt".
o Này Tỷ-kheo, duyên khổ xúc, khổ thọ khởi
lên. Vị ấy khi đang cảm giác khổ thọ, tuệ tri
rằng: "Tôi cảm giác khổ thọ". Do khổ xúc
ấy diệt đi, khổ thọ do khổ xúc được khởi
lên, được cảm giác, vị ấy biết: "Khổ thọ ấy
được diệt đi, được chấm dứt".
o Này Tỷ-kheo, duyên bất khổ bất lạc xúc,
bất khổ bất lạc thọ khởi lên. Vị ấy khi đang
cảm giác bất khổ lạc thọ, tuệ tri rằng: "Tôi
cảm giác bất khổ bất lạc thọ". Do bất khổ
bất lạc thọ xúc ấy diệt đi, bất khổ bất lạc thọ
do bất khổ bất lạc xúc được khởi lên, được
cảm giác, vị ấy tuệ tri: "Bất khổ bất lạc thọ
ấy được diệt đi, được chấm dứt".
Này Tỷ-kheo, ví như do hai cây que xúc chạm cọ

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4677

xát, hơi nóng được sanh, ngọn lửa được hiện khởi.
Khi hai que ấy được rời nhau, được phân ly, sức
nóng được sanh khởi ấy, sức nóng ấy được diệt đi,
được chấm dứt.

Cũng vậy, này Tỷ-kheo, duyên lạc xúc, lạc thọ khởi lên. Vị ấy khi đang cảm giác lạc thọ tuệ tri rằng: "Tôi đang cảm giác lạc thọ". Do lạc xúc ấy diệt đi, lạc thọ do lạc xúc được khởi lên, được cảm giác vị ấy tuệ tri: "Lạc thọ ấy được diệt đi, được chấm dứt". Này Tỷ-kheo, duyên khổ xúc khổ thọ khởi lên. Vị ấy khi đang cảm giác khổ thọ tuệ tri rằng: "Tôi đang cảm giác khổ thọ". Do khổ xúc... "... được chấm dứt". Này Tỷ-kheo duyên bất khổ bất lạc xúc, bất khổ bất lạc thọ khởi lên... , "... bất khổ bất lạc thọ được diệt đi, được chấm dứt".

Lại nữa, xả còn lại được trong sạch, trong trắng, nhu nhuyến, dễ uốn nắn, chói sáng. Ví như, này Tỷ-kheo, một người thợ vàng thiện xảo hay người đệ tử sửa soạn lò đúc; sau khi sửa soạn lò đúc xong, người ấy đốt lửa miệng lò đúc; sau khi đốt lửa miệng lò đúc, người ấy dùng kềm kẹp lấy vàng và đặt vàng vào trong miệng lò; rồi thỉnh thoảng người ấy thổi trên ấy, thỉnh thoảng người ấy rưới nước trên ấy, thỉnh thoảng người ấy quán sát thật kỹ... vàng ấy đã trở thành sáng sủa, thanh tịnh, gột sạch, các uế

MƯỜI HAI DUYÊN                                        4678

tạp được đoạn trừ, các tỳ vết được trừ sạch, nhu
nhuyến, dễ uốn nắn và chói sáng... và nếu người ấy
muốn làm đồ trang sức nào, hoặc vòng nhẫn, hoặc
bông tai, hoặc vòng cổ, hoặc vòng hoa vàng, thời
vàng ấy có thể dùng vào mục đích ấy.

Cũng vậy, này Tỷ-kheo, lại nữa xả còn lại được trong sạch, trong trắng, nhu nhuyến, dễ uốn nắn, chói sáng. Người ấy tuệ tri như sau: "Nếu ta tập trung xả này thanh tịnh như vậy, trong trắng như vậy vào Hư không vô biên xứ, và tu tập tâm ta tùy theo pháp ấy, thời xả này y cứ vào đấy, chấp thủ tại đấy được an trú nơi ta trong một thời gian dài. Nếu ta tập trung xả này thanh tịnh như vậy, trong trắng như vậy vào Thức vô biên xứ và tu tập tâm của ta tùy theo pháp ấy, thời xả này y cứ vào đấy, chấp thủ tại đấy được an trú nơi ta trong một thời gian dài. Nếu ta tập trung xả này thanh tịnh như vậy, trong trắng như vậy vào Vô sở hữu xứ, và tu tập tâm ta tùy theo pháp ấy, thời xả này y cứ vào đấy, chấp thủ tại đấy, được an trú nơi ta trong một thời gian dài. Nếu ta tập trung xả này thanh tịnh như vậy, trong trắng như vậy vào Phi tưởng phi phi tưởng xứ, và tu tập tâm của ta tùy theo pháp ấy, thời xả này y cứ vào đấy, chấp thủ tại đấy, được an trú nơi ta trong một thời gian dài".

Người ấy tuệ tri như sau: "Nếu ta tập trung xả

MƯỜI HAI DUYÊN                                       4679

này thanh tịnh như vậy, trong trắng như vậy vào Hư
không vô biên xứ... Thức vô biên xứ... Vô sở hữu
xứ... Phi tưởng phi phi tưởng xứ, và tu tập tâm của ta
tùy theo pháp ấy, thời (xả) ấy trở thành pháp hữu vi".
Vị ấy không tác thành, không suy tưởng đến hữu
hay phi hữu. Do không tác thành, không suy tưởng
đến hữu hay phi hữu, vị ấy không chấp thủ một sự
vật gì ở đời; chấp thủ không quấy rối vị ấy; do chấp
thủ không quấy rối vị ấy, vị ấy tự chứng Niết-bàn,
và vị ấy tuệ tri: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành,
những điều nên làm đã làm, không còn trở lại trạng
thái như thế này nữa".

 Nếu vị ấy cảm giác lạc thọ, vị ấy tuệ tri: "Thọ
ấy là vô thường"; vị ấy tuệ tri: "Không nên
đắm trước"; vị ấy tuệ tri: "Không phải là đối
tượng để hoan hỷ".
 Nếu vị ấy cảm giác khổ thọ, vi ấy tuệ tri:
"Thọ ấy là vô thường"; vị ấy tuệ tri: "Không
nên đắm trước"; vị ấy tuệ tri: "Không phải là
đối tượng để hoan hỷ".
 Nếu vị ấy cảm giác bất khổ bất lạc thọ, vị ấy
tuệ tri: "Thọ ấy là vô thường"; vị ấy tuệ tri:
"Không nên đắm trước"; vị ấy tuệ tri: "Không
phải là đối tượng để hoan hỷ".
 Nếu cảm giác lạc thọ, không có hệ phược, vị

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4680

ấy cảm giác thọ ấy.
 Nếu vị ấy cảm giác khổ thọ, không có hệ
phược, vị ấy cảm giác thọ ấy.
 Nếu vị ấy cảm giác bất khổ bất lạc thọ, không
có hệ phược, vị ấy cảm giác thọ ấy.
 Khi vị ấy cảm giác một cảm thọ với thân là
tối hậu, vị ấy tuệ tri: "Ta cảm giác một cảm
thọ với thân là tối hậu". Khi vị ấy cảm giác
một cảm thọ với sinh mạng là tối hậu, vị ấy
tuệ tri: "Ta cảm giác một cảm thọ với sinh
mạng là tối hậu "; vị ấy tuệ tri: "Sau khi thân
hoại mạng chung, mọi cảm thọ hoan hỷ ở nơi
đây trở thành thanh lương".
Ví như, này Tỷ-kheo, như ngọn đèn dầu được
cháy đỏ nhờ dầu và tim. Khi dầu và tim diệt tận, và
không có vật liệu khác được đem đến, ngọn đèn dầu
ấy bị diệt tắt...

...Cũng vậy, này Tỷ-kheo, khi cảm giác một cảm thọ lấy thân làm tối hậu, vị ấy tuệ tri: "Tôi cảm giác một cảm thọ lấy thân làm tối hậu". Khi cảm giác một cảm thọ lấy sinh mạng làm tối hậu, vị ấy tuệ tri: "Tôi cảm giác một cảm thọ lấy sinh mạng làm tối hậu"; vị ấy tuệ tri: "Sau khi thân hoại mạng chung, mọi cảm thọ hoan hỷ ở nơi đây trở thành thanh lương". Do vậy, Tỷ-kheo thành tựu như vậy là thành tựu với tối

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4681

thắng TUỆ THẮNG XỨ này. Vì rằng, này Tỷ-kheo, như vậy là tối thắng Thánh tuệ, nghĩa là trí biết sự đoạn tận mọi đau khổ.

Sự giải thoát ấy của vị này, an trú vào CHÂN
ĐẾ, không bị dao động. Này Tỷ-kheo, cái gì có thể
đưa đến hư vọng, thời thuộc về hư vọng. Cái gì
không thể đưa đến hư vọng, thời thuộc về chân đế,
Niết-bàn. Do vậy, vị Tỷ-kheo thành tựu như vậy là
thành tựu với tối thắng ĐẾ thắng xứ này. Vì rằng,
này Tỷ-kheo, như vậy là tối thắng Thánh đế, tức là
Niết-bàn, không có thể đưa đến hư vọng.

Và những sanh y vô trí thức trước của nó đã
được đầy đủ, đã được thành tựu. Chúng được đoạn
tận, chặt tận gốc rễ, làm cho như thân cây tala, không
thể hiện hữu nữa trong tương lai, không có khả năng
sanh khởi nữa. Do vậy, một Tỷ-kheo thành tựu như
vậy là thành tựu với tối thắng HUỆ THÍ thắng xứ
này. Vì rằng này Tỷ-kheo, như vậy là tối thắng
Thánh huệ thí, tức là sự xả ly tất cả sanh y.

Và tham ái vô trí thức trước của nó, thuộc tham dục, tham nhiễm; pháp ấy được đoạn tận, chặt tận gốc rễ, làm cho như thân cây tala, không thể hiện hữu nữa trong tương lai, không có khả năng sanh khởi nữa. Và sự phẫn nộ vô trí thức trước của nó, thuộc

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4682

sân hận, thuộc tội quá; pháp ấy được đoạn tận, cắt
tận gốc rễ, làm cho như thân cây tala, không thể hiện
hữu nữa trong tương lai, không có khả năng sanh
khởi nữa. Và vô minh vô trí thức trước của nó, thuộc
si mê, thuộc tội quá; pháp ấy được đoạn tận cắt tận
gốc rễ, làm cho như thân cây tala, không thể hiện hữu
trong tương lai, không có khả năng sanh khởi nữa.
Do vậy, Tỷ-kheo thành tựu như vậy là thành tựu tối
thắng TỊCH TỊNH thắng xứ. Này Tỷ-kheo, như vậy
là tối thắng Thánh tịch tịnh, tức là sự tịch tịnh tham
sân si.

Khi được nói đến "Chớ có buông lung trí tuệ,
hãy hộ trì chân đế, hãy làm cho sung mãn huệ thí,
hãy tu học tịch tịnh", chính do duyên này được nói
đến như vậy.

 Khi được nói đến "Khi được an trú, vọng tưởng
không có chuyển động. Khi vọng tưởng không
chuyển động, vị ấy được gọi là một ẩn sĩ tịch
tịnh", do duyên gì được nói đến như vậy?

 Này Tỷ-kheo, "Tôi là", như vậy là vọng tưởng.
 "Tôi là cái này", như vậy là vọng tưởng.
 "Tôi sẽ là", như vậy là vọng tưởng.
 "Tôi sẽ không là", như vậy là vọng tưởng.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4683

 "Tôi sẽ có sắc", như vậy là vọng tưởng.
 "Tôi sẽ không có sắc" như vậy là vọng tưởng.
 "Tôi sẽ có tưởng", như vậy là vọng tưởng.
 "Tôi sẽ không có tưởng", như vậy là vọng
tưởng.
 "Tôi sẽ không có tưởng, không không có
tưởng", như vậy là vọng tưởng.
 Vọng tưởng, này Tỷ-kheo, là bệnh, vọng tưởng
là cục bướu, vọng tưởng là mũi tên. Này Tỷ-
kheo, khi vượt khỏi mọi vọng tưởng, vị ẩn sĩ
được gọi là tịch tịnh.
 Nhưng này Tỷ-kheo, vị ẩn sĩ tịch tịnh không
sanh, không già, không có dao động, không
có hy cầu. Vì không có cái gì do đó có thể sanh,
này Tỷ-kheo, không sanh làm sao già được?
Không già, làm sao chết được? Không chết làm
sao dao động được? Không dao động, làm sao
hy cầu?

Khi được nói đến "Khi được an trú, vọng tưởng
không có chuyển động; khi vọng tưởng không
chuyển động, vị ấy được gọi là một ẩn sĩ tịch tịnh"
do chính duyên này được nói đến như vậy.

Này Tỷ-kheo, hãy thọ trì sự phân biệt tóm tắt

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4684

của Ta về sáu giới.

Rồi Tôn giả Pukkusati nghĩ như sau: "Thật sự
bậc Đạo sư đã đến với ta! Thật sự bậc Thiện Thệ
đã đến với ta! Thật sự bậc Chánh Đẳng Giác đã
đến với ta!" Rồi Tôn giả từ chỗ ngồi đứng dậy, đắp
y vào một bên vai, cúi đầu đảnh lễ chân Thế Tôn, và
bạch Thế Tôn:

– Con đã rơi vào một lỗi lầm, bạch Thế Tôn, vì
rằng, ngu đần, si mê và không khéo léo như con, đã
nghĩ rằng con có thể xưng hô với Thế Tôn với danh
từ Hiền giả. Bạch Thế Tôn, mong Thế Tôn chấp nhận
cho con lỗi lầm ấy là một lỗi lầm để con có thể ngăn
ngừa trong tương lai.

– Này Tỷ-kheo, thật vậy, Ông đã rơi vào một lỗi lầm, vì rằng ngu đần, si mê và không khéo léo vì Ông đã nghĩ rằng Ông có thể xưng hô với Ta với danh từ Hiền giả. Nhưng này Tỷ-kheo, nếu Ông thấy một lỗi lầm là một lỗi lầm, và như pháp phát lộ, thời chúng ta chấp nhận (lỗi lầm) ấy cho Ông. Vì rằng này Tỷ- kheo, đây là sự tăng ích trong giới luật của bậc Thánh, khi nào một ai thấy lỗi lầm là một lỗi lầm, như pháp phát lộ, để ngăn ngừa trong tương lai.

– Bạch Thế Tôn, Thế Tôn hãy cho con được thọ cụ túc giới trước mặt Thế Tôn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4685

– Này Tỷ-kheo, Ông có đủ y bát không?

– Bạch Thế Tôn, con không có đủ y bát.

– Này Tỷ-kheo, các Như Lai không có trao cụ túc giới cho ai không đủ y bát.

Rồi Tôn giả Pukkusati sau khi hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tôn, thân phía hữu hướng về Ngài rồi ra đi tìm y bát. Trong khi Tôn giả Pukkusati đi tìm y bát, một con bò cuồng chạy, đoạt mất mạng sống (của Tôn giả).

Rồi một số đông Tỷ-kheo đi đến Thế Tôn, sau
khi đến đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên.
Ngồi xuống một bên, các vị Tỷ-kheo ấy bạch Thế
Tôn:

– Bạch Thế Tôn, Thiện gia nam tử Pukkusati
được Thế Tôn thuyết giảng một cách vắn tắt đã mệnh
chung. Sanh thú của vị ấy như thế nào, đời sống
tương lai như thế nào?

Này Tỷ-kheo, thật là bậc Hiền giả, Thiện gia
nam tử Pukkusati, đã chấp hành Chánh pháp và tùy
pháp. Và không có phiền nhiễu Ta với những kiện
tụng về Chánh pháp. Này các Tỷ-kheo, Thiện gia
nam tử Pukkusati, sau khi đoạn trừ năm hạ phần kiết

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4686

sử, được hóa sanh và từ chỗ ấy nhập Niết-bàn, không phải trở lui đời ấy nữa.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Các Tỷ-kheo ấy hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   4687

560 Thọ - Lạc hỷ - Lạc hỷ thấp kém và lạc hỷ ly tham - Kinh THANH TỊNH – 29 Trường II, 441

KINH THANH TỊNH – Bài kinh số 29 – Trường II, 441

Như vầy tôi nghe.

1. Một thời, Thế Tôn trú giữa giòng tộc Sakya (Thích ca) trong vườn xoài của một gia đình Thích ca tên là Vedhannà.

Lúc bấy giờ, Nigantha Nàthaputta vừa mới tạ thế ở Pàvà.

Sau khi vị này tạ thế, các vị Nigantha chia ra làm hai phái, chia rẽ nhau, tranh chấp nhau, tranh luận nhau và sống tàn hại nhau với binh khí bằng miệng - "Ngươi không biết pháp luật này, ta biết pháp luật này. Sao Ngươi có thể biết pháp luật này? Ngươi theo tà hạnh, ta theo chánh hạnh. Lời nói của ta tương ưng, lời nói Ngươi không tương ưng. Điều đáng nói trước, Ngươi nói sau; điều đáng nói sau, Ngươi nói trước. Điều Ngươi quan niệm trình bày, đã bị đảo

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4688

lộn. Quan điểm của Ngươi đã bị thách đố. Ngươi đã bị đánh bại. Hãy đi giải tỏa quan điểm của Ngươi! Hãy tự thoát khỏi bế tắc nếu Ngươi có thể làm được." Hình như các đệ tử của Nigantha Nàthaputta muốn tàn hại lẫn nhau. Chính các đệ tử cư sĩ mặc đồ trắng của Nigantha Nàthaputta cũng chán ngấy, cơ hiềm, và phản đối các vị Nigantha, vì pháp luật của họ đã được trình bày, tuyên bố một cách vụng về, không có hiệu năng hướng dẫn, không hướng đến an tịnh, không do vị Chánh Đẳng Giác tuyên thuyết, pháp y chỉ đã bị đổ vỡ, không có chỗ y chỉ.

2. Rồi Sa di Cunda, sau khi an cư mùa mưa ở Pàvà
đến thăm tôn giả Ananda ở Sàmàgama, sau khi đến,
đảnh lễ tôn giả Ananda và ngồi xuống một bên. Sau
khi ngồi xuống một bên. Sa di Cunda bạch tôn giả
Ananda:

- Bạch Tôn giả, Nigantha Nàthaputta đã từ trần ở
Pàvà sau khi vị này tạ thế, các Nigantha chia ra làm
hai phái... Pháp y chỉ đã bị đổ vỡ, không có chỗ y
chỉ.

Khi nghe nói vậy, tôn giả Ananda nói với Sa di Cunda:

- Này Hiền giả Cunda, đây là vấn đề đáng đưa ra để yết kiến Thế Tôn. Này Hiền giả Cunda, chúng ta hãy

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4689

đi yết kiến Thế Tôn; sau khi đến xong, chúng ta hãy trình bày vấn đề này để Thế Tôn biết.

- Bạch Tôn giả, vâng!

- Sa di Cunda vâng lời tôn giả Ananda.

3. Rồi tôn giả Ananda cùng với Sa di Cunda, đi đến
yết kiến Thế Tôn, sau khi đến, đảnh lễ Ngài và ngồi
xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên, tôn giả
Ananda bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, Sa di Cunda có nói: "Nigantha
Nàthaputta đã từ trần ở Pàvà. Sau khi vị này từ trần,
các vị Nigantha chia ra làm hai phái... Pháp y chỉ đã
bị đổ vỡ, không có chỗ y chỉ."

- Này Cunda, như vậy ở đây pháp luật đã được trình
bày tuyên bố một cách vụng về, không có hiệu năng
hướng dẫn, không hướng đến an tịnh, không do vị
Chánh Đẳng Giác tuyên thuyết.

4. Này Cunda, ở đây có vị đạo sư không phải là
Chánh Đẳng Giác, có pháp luật đã được trình bày
tuyên bố một cách vụng về, không có hiệu năng
hướng dẫn, không hướng đến an tịnh, không do vị
Chánh Đẳng Giác tuyên thuyết. Và người đệ tử trong
pháp này, không thành tựu và an trú trong pháp và

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4690

tùy pháp, không sống đúng chánh hạnh, không sống
đúng tùy pháp, sống vượt ra ngoài pháp. Người đệ tử
ấy cần được nói như sau: "Này Hiền giả, thật là lợi
ích cho Ngươi. Thật khéo chứng đắc cho Ngươi. Đạo
sư của Ngươi không phải là vị Chánh Đẳng Giác.
Pháp của Ngươi đã được trình bày, tuyên bố một
cách vụng về, không có hiệu năng hướng dẫn, không
hướng đến an tịnh, không do vị Chánh Đẳng Giác
tuyên bố. Và Ngươi trong pháp này, không thành tựu
và an trú trong pháp và tùy pháp, không sống đúng
chánh hạnh, không sống đúng tùy pháp, vượt ra
ngoài pháp.

 Này Cunda, như vậy ở đây, vị đạo sư đáng quở
trách, ở đây pháp đáng quở trách, nhưng ở đây đệ
tử đáng tán thán. Này Cunda, với vị đệ tử như vậy,
nên nói như sau:" Này Đại đức, dầu Đại đức thực
hành đúng như pháp vị đạo sư đã dạy và trình bày,
ai có suy tầm, ai có bị suy tầm, ai có suy tầm rồi
như thực thi hành, tất cả đều không có phước báo.
Vì sao vậy? Vì pháp luật đã được trình bày tuyên
bố một cách vụng về, không có hiệu năng hướng
dẫn, không hướng đến an tịnh, không do vị Chánh
Đẳng Giác tuyên thuyết."

5. Này Cunda, ở đây, vị đạo sư không là vị Chánh Đẳng Giác, và pháp được trình bày tuyên bố một

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4691

cách vụng về, không có hiệu năng hướng dẫn, không
hướng đến an tịnh, không do vị Chánh Đẳng Giác
tuyên thuyết, và vị đệ tử trong pháp này, sống thành
tựu pháp và tùy pháp, sống theo chánh hạnh, sống
đúng tùy pháp, sống luận theo pháp. Người này nên
được nói như sau: "Này Hiền giả, thật không lợi ích
cho Ngươi, thật không khéo chứng đắc cho Ngươi.
Vị đạo sư của Ngươi không là vị Chánh Đẳng Giác
và pháp được trình bày tuyên bố một cách vụng về,
không có hiệu năng hướng dẫn, không hướng đến an
tịnh, không do vị Chánh Đẳng Giác tuyên thuyết,
những người trong pháp này sống thành tựu pháp và
tùy pháp, sống theo chánh hạnh, sống đúng tùy pháp,
sống thuận theo pháp".

 Này Cunda, ở đây vị đạo sư đáng quở trách, ở đây
pháp đáng quở trách, ở đây vị đệ tử cũng đáng quở
trách. Này Cunda, với vị đệ tử như vậy, có ai, nên
nói như sau: "Thật vậy, Đại đức thành tựu theo
chánh hạnh, tinh tấn trong chánh hạnh, người
khen, người được khen, người được khen như vậy
lại càng tinh tấn hơn nữa, tất cả đều không được
phước đức." Vì sao vậy? Này Cunda, vì pháp
được trình bày tuyên bố một cách vụng về, không
có hiệu năng hướng dẫn, không hướng đến an
tịnh, không do vị Chánh Đẳng Giác tuyên thuyết.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4692

6. Này Cunda, ở đây vị đạo sư là vị Chánh Đẳng
Giác, pháp được khéo giảng và trình bảy, có hiệu
năng hướng dẫn, hướng đến an tịnh, do vị Chánh
Đẳng Giác tuyên thuyết. Vị đệ tử trong pháp này
sống không thành tựu pháp và tùy pháp, sống không
theo chánh hạnh, sống không đúng tùy pháp, sống
không thuận theo pháp. Vị đệ tử ấy cần phải được
nói: "Này Hiền giả, thật không lợi ích cho Ngươi,
thật không khéo chứng đắc cho Ngươi. Vị đạo sư của
Ngươi là vị Chánh Đẳng Giác, pháp được khéo tuyên
bố trình bày, có hiệu năng hướng dẫn, hướng đến an
tịnh, do vị Chánh Đẳng Giác tuyên thuyết. Nhưng
Ngươi trong pháp này sống không thành tựu pháp,
sống không theo chánh hạnh, sống không đúng tùy
pháp, sống không thuận theo pháp."

 Này Cunda, ở đây vị đạo sư đáng được tán thán,
ở đây pháp đáng được tán thán, ở đây vị đệ tử đáng
quở trách. Nếu có ai, hãy nói với vị đệ tử ấy như
sau: "Đại đức hãy thực hành đúng như pháp do vị
đạo sư của Đại đức trình bày và tuyên thuyết. Ai
có điều tra, ai có bị điều tra, ai có bị điều tra rồi
như thực thi hành, tất cả đều được phước báo". Vì
sao vậy? Này Cunda, pháp luật này khéo thuyết
khéo trình bày là như vậy, có hiệu năng hướng
dẫn, hướng đến an tịnh, do vị Chánh Đẳng Giác
tuyên thuyết.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       4693

7. Này Cunda ở đây vị đạo sư là Chánh Đẳng Giác,
và pháp được khéo tuyên thuyết, khéo trình bày, có
hiệu năng hướng dẫn, hướng đến an tịnh, do vị
Cháng Đẳng Giác tuyên thuyết, và vị đệ tử trong
pháp này sống thành tựu pháp và tùy pháp, sống
thành tựu chánh hạnh, sống đúng tùy pháp, sống
thuận theo pháp. Nếu có ai, hãy nói vị đệ tử ấy nói
như sau: "Này Hiền giả, thật là lợi ích cho Ngươi,
thật khéo chứng đắc cho Ngươi. Vị đạo sư của Ngươi
là vị A la hán Chánh Đẳng Giác, pháp được khéo
tuyên thuyết, được khéo trình bày, có hiệu năng
hướng dẫn, hướng đến an tịnh, do vị Chánh Đẳng
Giác tuyên thuyết. Và Ngươi trong pháp này sống
thành tựu pháp và tùy pháp, sống thành tựu chánh
hạnh, sống đúng tùy pháp, sống thuận theo pháp".

 Này Cunda, như vậy ở đây vị đạo sư đáng được
tán thán, ở đây pháp đáng được tán thán, ở đây vị
đệ tử cũng đáng được tán thán. Này Cunda, nếu
có ai, hãy nói vị đệ tử ấy như sau: "Thật vậy, Đại
đức thành tựu như pháp, tinh tấn như pháp, người
khen, người được khen, người được khen như vậy
lại càng tinh tấn thực hành, tất cả đều được nhiều
công đức". Vì sao vậy? Này Cunda, vì pháp luật
được khéo tuyên thuyết, khéo trình bày như vậy,
có hiệu năng hướng dẫn, hướng đến an tịnh, do vị
Chánh Đẳng Giác tuyên thuyết.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4694

8. Này Cunda, ở đây vị đạo sư xuất hiện ở đời, bậc
A la hán, Chánh Đẳng Giác, và pháp được khéo
tuyên thuyết, được khéo trình bày, có hiệu năng
hướng dẫn, hướng đến an tịnh, do vị Chánh Đẳng
Giác tuyên thuyết. Và các vị đệ tử chưa được tinh
thông diệu pháp, và phạm hạnh hoàn toàn viên mãn
chưa được tỏ lộ cho các vị này, chưa được trình bày
rõ ràng, với tất cả thứ bậc vị trí liên hệ, chưa được
trở thành diệu dụng, chưa được khéo trình bày cho
loài Người, và vị đạo sư viên tịch. Này Cunda, đối
với vị đạo sư như vậy, nếu viên tịch, các đệ tử sẽ ưu
tư rất nhiều. Vì sao vậy? Vì đạo sư của chúng ta xuất
hiện ở đời, và pháp được khéo tuyên thuyết, khéo
trình bày, có hiệu năng hướng dẫn, hướng đến an
tịnh, do vị Chánh Đẳng Giác tuyên thuyết. Nhưng
chúng ta chưa được tinh thông diệu pháp, và phạm
hạnh hoàn toàn viên mãn chưa được tỏ lộ cho chúng
ta với tất cả thứ bậc, vị trí liên hệ, chưa được trở
thành diệu dụng, chưa được khéo trình bày cho loài
Người, và vị đạo sư của chúng ta viên tịch. Này
Cunda, vị Đạo sư như vậy có viên tịch, các đệ tử có
sự ưu tư.

9. Này Cunda, ở đây vị đạo sư xuất hiện ở đời, bậc A la hán, Chánh Đẳng Giác, pháp được khéo tuyên bố và được khéo trình bày, có hiệu năng hướng dẫn, hướng đến an tịnh, do vị Chánh Đẳng Giác tuyên

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4695

thuyết. Và các vị đệ tử được tinh thông diệu pháp, và Phạm hạnh hoàn toàn viên mãn được tỏ lộ cho các vị ấy với tất cả thứ bậc vị trí liên hệ, được trở thành diệu dụng, được khéo trình bày cho loài Người, và vị đạo sư của những vị ấy viên tịch. Này Cunda, vị đạo sư như vậy có viên tịch, các đệ tử không có ưu tư. Vì cớ sao? Vị đạo sư của chúng ta xuất hiện ở đời là bậc A la hán, Chánh Đẳng Giác, pháp được khéo tuyên thuyết, được khéo trình bày, có hiệu năng hướng dẫn, hướng đến an tịnh, được vị Chánh Đẳng Giác tuyên thuyết. Còn chúng ta được tinh thông diệu pháp, và phạm hạnh hoàn toàn viên mãn được tỏ lộ cho chúng ta biết với tất cả thứ bậc vị trí liên hệ, được trở thành diệu dụng, được khéo trình bày cho loài Người, và vị Đạo sư của chúng ta viên tịch. Này Cunda, vị đạo sư như vậy có viên tịch, các đệ tử không có ưu tư.

10. Này Cunda, nếu Phạm hạnh được đầy đủ những
chi phần như vậy, nếu không có một vị đạo sư là một
vị Thượng tọa có nhiều kinh nghiệm, xuất gia lâu
ngày, đã đến tuổi trưởng thượng, đã đến tuổi trưởng
thành, một phạm hạnh như vậy được xem là không
viên mãn, trong trường hợp như vậy.

Này Cunda, nếu Phạm hạnh được đầy đủ những chi phần như vậy, và nếu có vị đạo sư là một vị Thượng tọa có nhiều kinh nghiệm, xuất gia lâu ngày, đã đến

MƯỜI HAI DUYÊN                                         4696

tuổi trưởng thượng, đã đến tuổi trưởng thành, một Phạm hạnh như vậy được xem là viên mãn, trong trường hợp như vậy.

11. Này Cunda, nếu Phạm hạnh được đầy đủ những
chi phần như vậy, và có vị đạo sư là vị Thượng tọa
có nhiều kinh nghiệm, xuất gia lâu ngày, đã đến tuổi
trưởng thượng, đã đến tuổi trưởng thành, nhưng
không có các vị Thượng tọa Tỷ kheo, những vị đệ tử
là những vị sáng suốt, tự điều phục, vô úy, đa văn,
đã đạt đến sự an ổn, có thể thuyết diệu pháp, với giáo
lý ngoại đạo được khởi lên có thể khéo nhiếp phục
với giáo pháp của mình, có thể thuyết diệu pháp bất
tư nghì; như vậy Phạm hạnh này không thể viên mãn
bởi chi tiết này.

12. Này Cunda, khi nào Phạm hạnh được đầy đủ về những phương diện này, vị đạo sư là vị Thượng tọa, có nhiều kinh nghiệm, xuất gia đã lâu ngày, đã đến tuổi trưởng thượng, đã đến tuổi trưởng thành, và những vị Thượng tọa Tỷ kheo, những vị đệ tử... nếu không có các vị Trung lạp Tỷ kheo, những vị đệ tử... có các vị Trung lạp Tỷ kheo, những vị đệ tử... nhưng nếu không có các vị Hạ lạp Tỷ kheo, những vị đệ tử... có các Hạ lạp Tỷ kheo, những vị đệ tử... nhưng nếu không có các vị Trưởng lão Tỷ kheo ni, các vị đệ tử... nhưng nếu không có các vị Trung lạp Tỷ kheo ni, các

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4697

vị đệ tử... nhưng nếu không có các vị Hạ lạp Tỷ kheo
ni, các vị đệ tử... có các vị Hạ lạp Tỷ kheo ni, các vị
đệ tử... nhưng nếu không có Nam cư sĩ đệ tử, những
vị tại gia, mặc áo trắng, sống theo Phạm hạnh... có
những Nam cư sĩ đệ tử, những vị tại gia, mặc áo
trắng, sống theo Phạm hạnh... nhưng nếu không có
những Nam cư sĩ đệ tử, những vị tại gia, mặc áo
trắng, chấp nhận dục lạc... có những Nam cư sĩ đệ tử,
những vị tại gia, mặc áo trắng, chấp nhận dục lạc...
nhưng nếu không có những Nữ cư sĩ đệ tử, những vị
tại gia, mặc áo trắng, sống theo Phạm hạnh... có
những Nư cư sĩ đệ tử, những vị tại giam mặc áo
trắng, sống theo Phạm hạnh... nhưng nếu không có
những Nữ cư sĩ đệ tử, những vị tại gia, mặc áo trắng
chấp nhận dục lạc... có những Nữ cư sĩ đệ tử, những
vị tại gia, mặc áo trắng chấp nhận dục lạc ...Phạm
hạnh như vậy nếu không được thành công, hưng
thịnh, phát triển và phổ thông một cách rộng rãi,
khéo tuyên bố giữa các người, nhưng không đạt được
danh xưng và lợi dưỡng một cách tối thắng, Phạm
hạnh như vậy không được viên mãn về phương diện
này.

13. Này Cunda, khi nào Phạm hạnh được đầy đủ với những phương diện này, vị đạo sư là Thượng tọa có nhiều kinh nghiệm, xuất gia đã lâu ngày, đã đến tuổi trưởng thượng, đã đến tuổi trưởng thành, và những

MƯỜI HAI DUYÊN                                       4698

vị Thượng tọa là những bậc Tỷ kheo, những vị đệ tử sáng suốt, tự điều phục... thuyết pháp diệu dụng, có Trung lạp Tỷ kheo đệ tử, có Hạ lạp Tỷ kheo đệ tử, có Trưởng lão Ni đệ tử, có Trung lạp Ni đệ tử, có Hạ lạp Ni đệ tử, có Nam cư sĩ đệ tử, những vị tại gia, mặc áo trắng, sống theo Phạm hạnh, có Nam cư sĩ đệ tử, những vị tại gia, mặc áo trắng, chấp nhận dục lạc, có Nữ cư sĩ đệ tử, những vị tại gia, mặc áo trắng, sống theo Phạm hạnh, có những vị Nữ cư sĩ đệ tử, những vị tại gia, mặc áo trắng, chấp nhận dục lạc; Phạm hạnh như vậy được thành công, hưng thịnh, phát triển, và phổ thông một cách rộng rãi, khéo tuyên bố giữa các người, đạt được danh xưng và lợi dưỡng một cách tối thắng, Phạm hạnh như vậy được viên mãn về phương diện này.

14. Này Cunda, nay Ta hiện tại là bậc Đạo sư xuất
hiện ở đời, là bậc A la hán, Chánh Đẳng Giác, và
pháp được khéo tuyên bố, khéo trình bày, có hiệu
năng hướng dẫn, hướng đến an tịnh, được vị
Chánh Đẳng Giác trình bày, và các vị đệ tử của
Ta tinh thông diệu pháp, và Phạm hạnh hoàn
toàn viên mãn được tỏ lộ với tất cả thứ bậc vị trí
liên hệ, được trở thành diệu dụng, được khéo
trình bày cho loài Người. Này Cunda, nay Ta là vị
Đạo sư Trưởng lão, có nhiều kinh nghiệm, xuất gia
đã lâu ngay, đã đến tuổi trưởng thượng, đã đến tuổi

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4699

trưởng thành.

15. Này Cunda, nay Ta có những vị Thượng tọa Tỷ kheo đệ tử sáng suốt, tự biết điều phục, vô úy, đa văn, đã đạt đến sự an ổn, có thể thuyết diệu pháp, đối với giáo lý ngoại đạo được khởi lên, có thể khéo chiết phục với giáo pháp của mình, có thể thuyết diệu pháp bất khả tư nghì. Này Cunda, Ta lại có những Trung lạp Tỷ kheo sáng suốt. Này Cunda, nay Ta có những vị Hạ lạp Tỷ kheo đệ tử. Này Cunda, nay Ta có những vị Trưởng lão Tỷ kheo ni đệ tử. Này Cunda, nay Ta có những vị Trung lạp Tỷ kheo ni đệ tử. Này Cunda, nay Ta có những vị Hạ lạp Tỷ kheo ni đệ tử. Này Cunda, nay Ta có những vị Nam cư sĩ, là những vị tại gia, mặc áo trắng, sống theo Phạm hạnh. Này Cunda, nay Ta có những vị Nam cư sĩ, là những vị tại gia mặc áo trắng, chấp nhận dục lạc. Này Cunda, nay Ta có những vị Nữ cư sĩ, là những vị tại gia, mặc áo trắng, sống theo Phạm hạnh. Này Cunda, nay Ta có những vị Nữ cư sĩ là những vị tại gia, mặc áo trắng chấp nhận dục lạc...

Này Cunda, nay Phạm hạnh của Ta được thành công, hưng thịnh, phát triển, và phổ thông một cách rộng rãi, khéo tuyên bố giữa mọi người.

16. Này Cunda, đối với tất cả những vị đạo sĩ nay

MƯỜI HAI DUYÊN                                       4700

xuất hiện ở đời; này Cunda, Ta không thấy một vị đạo sư nào khác có thể bằng Ta về phương diện lợi dưỡng và danh xưng tối thượng.

Này Cunda, đối với tất cả các đoàn thể, các hội chúng nay xuất hiện ở đời; này Cunda, Ta không thấy một đoàn thể nào khác có thể bằng đoàn thể Tỷ-kheo về phương diện lợi dưỡng và danh xưng tối thượng.

Nếu có ai, khi tả một Phạm hạnh, thành tựu hết thảy
tướng, không thiếu sót, không quá đáng, được khéo
tuyên bố một cách viên mãn, vị ấy nếu tuyên bố đúng
đắn sẽ tuyên bố như sau: "Thành tựu hết thảy tướng...
Phạm hạnh được khéo tuyên bố".

Này Cunda, Uddaka con của Ràma thường nói:
"Thấy mà không thấy". Thấy cái gì mà không thấy?
Với một con dao sắc bén, chỉ thấy lưỡi dao không
thấy khía cạnh sắc bén của dao. Này Cunda, đấy là
nghĩa của câu: "Thấy mà không thấy". Này Cunda,
ở đây Uddaka con của Ràma đề cập đến một vật đê
tiện, hạ liệt, thuộc về phàm phu, không xứng bậc
Thánh, không có lợi ích, nói về con dao.

 Này Cunda, nếu nói đúng đắn câu "Thấy mà không thấy", thời phải nói như sau: "Thấy mà không thấy". Vị ấy thấy cái gì mà không thấy?

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4701

 Một Phạm hạnh, thành tựu hết thảy tướng,
đầy đủ hết thảy tướng, không thiếu sót,
không quá đáng, được khéo tuyên bố một
cách viên mãn, được khéo trình bày. Chính
vị ấy thấy Phạm hạnh này.

 Nếu vị ấy trừ bớt một phương diện nào tại một chỗ nào, nghĩ rằng làm vậy sẽ được rõ ràng hơn, vị ấy sẽ không thấy gì.

 Nếu vị ấy thêm vào một phương diện nào tại chỗ nào, nghĩ rằng làm vậy sẽ được rõ ràng hơn, vị ấy sẽ không thấy gì.

 Nếu vị ấy thêm vào một phương diện nào tại chỗ nào, nghĩ rằng làm vậy được viên mãn hơn, vị ấy sẽ không thấy gì.

 Như vậy gọi là "Thấy mà không thấy".

 Này Cunda, nếu có ai khi tả một Phạm hạnh thành
tựu hết thảy tướng... Phạm hạnh được khéo tuyên
bố, vị ấy sẽ tuyên bố đúng đắn như sau: "Phạm
hạnh này thành tựu hết thảy tướng, cụ túc hết
thảy tướng, không thiếu thốn, không quá đáng,
được khéo tuyên bố một cách viên mãn, được
khéo trình bày".

MƯỜI HAI DUYÊN                                 4702

17. Do vậy, này Cunda, những pháp do Ta tự
chứng tri và tuyên bố cho các Ngươi, tất cả các
Ngươi hãy hội họp lại và tụng đọc lại, chớ có cãi
lộn nhau, nhưng hãy so sánh các nghĩa với nhau, các
câu với nhau để cho Phạm hạnh này được tồn tại lâu
dài, được an trú lâu dài, vì hạnh phúc cho muôn loài,
vì an lạc cho muôn loài, vì lòng thương tưởng cho
đời, vì lợi ích, vì an lạc cho chư Thiên và cho loài
Người.

Này Cunda, thế nào là những pháp do Ta tự chứng tri và tuyên bố cho các Ngươi, tất cả các Ngươi hãy hội họp lại và tụng đọc lại, chớ có cãi lộn nhau, nhưng hãy so sánh các nghĩa với nhau, các câu với nhau, để cho Phạm hạnh này được tồn tại lâu dài, được an trú lâu dài, vì hạnh phúc cho muôn loài, vì an lạc cho muôn loài, vì lòng thương tưởng cho đời, vì lợi ích, vì an lạc cho chư Thiên và cho loài Người?

 Những pháp ấy là Bốn Niệm xứ, Bốn Chánh
cần, Bốn Như ý túc, Năm Căn, Năm Lực,
Bảy Giác chi, Tám Thánh đạo. Này Cunda,
những pháp ấy do Ta tự chứng tri và tuyên bố
cho các Ngươi, tất cả Ngươi hãy hội họp lại và
tụng đọc lại, chớ có cãi lộn nhau, nhưng hãy so
sánh các nghĩa với nhau, các câu với nhau, để
cho Phạm hạnh này được tồn tại lâu dài, được

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4703

an trú lâu dài, vì hạnh phúc của muôn loài, vì
an lạc cho muôn loài, vì lòng thương tưởng cho
đời, vì lợi ích, vì an lạc cho chư Thiên và cho
loài Người.

18. Này Cunda, các Ngươi hãy hội họp với nhau trong tinh thần hòa đồng và tương kính, không có tranh luận nhau. Có vị đồng phạm hạnh nói pháp giữa Tăng chúng. Nếu các Ngươi nghĩ rằng "Vị Đại đức này nắm nghĩa sai lạc hay hành văn sai lạc", các Ngươi không nên tán thán, không nên bác bỏ. Không tán thán không bác bỏ, các Ngươi nên nói với vị ấy:

"Này Hiền giả, với nghĩa này, cách hành văn này hay
cách hành văn kia, cách nào thích hợp hơn? Giữa
những cách hành văn này, nghĩa này hay nghĩa kia,
nghĩa nào thích hợp hơn?" Nếu vị ấy trả lời: "Này
Hiền giả, với nghĩa này, cách hành văn này thích hợp
hơn cách hành văn kia. Giữa những cách hành văn
này, nghĩa này thích hợp hơn nghĩa kia", các Ngươi
không nên bác bỏ vị ấy, không nên phỉ báng vị ấy.
Không bác bỏ, không phỉ báng, các Ngươi phải giải
thích cho vị ấy một cách cẩn thận cả nghĩa lẫn hành
văn.

19. Lại nữa này Cunda, có vị đồng Phạm hạnh khác nói pháp giữa Tăng chúng. Nếu các Ngươi nghĩ rằng:

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4704

"Vị Đại đức ấy nắm nghĩa sai lạc nhưng hành văn
đúng đắn", các Ngươi không nên tán thán, không nên
bác bỏ. Không thán thán, không bác bỏ, các ngươi
nên nói với vị ấy: Này Hiền giả, giữa những cách
hành văn này, nghĩa này hay nghĩa kia, nghĩa nào
thích hợp hơn?" Nếu vị ấy trả lời: "Này Hiền giả,
giữa những cách hành văn này, nghĩa này thích hợp
hơn nghĩa kia", các Ngươi không nên bác bỏ, không
phỉ báng, các Ngươi phải giải thích một cách cẩn
thận ý nghĩa đúng đắn cho vị ấy.

20. Này Cunda, có vị đồng Phạm hạnh khác nói pháp giữa Tăng chúng. Nếu các Ngươi nghĩ rằng: "Vị Đại đức này nắm nghĩa đúng đắn, nhưng hành văn sai lạc", các Ngươi không nên tán thán, không nên bác bỏ. Không tán thán không bác bỏ, các Ngươi nên nói với vị ấy: "Này Hiền giả, giữa những cách hành văn này, nghĩa này hay nghĩa kia, nghĩa nào thích hợp hơn?" Nếu vị ấy trả lời: "Giữa những cách hành văn này, nghĩa này thích hợp hơn nghĩa kia", các Ngươi không nên bác bỏ vị ấy, không nên phỉ báng vị ấy. Không bác bỏ, không phỉ báng, các ngươi phải giải thích một cách cẩn thận cách hành văn cho vị ấy.

21. Này Cunda, có vị đồng Phạm hạnh khác nói pháp giữa Tăng chúng, nếu các Ngươi nghĩ rằng: "Vị Đại đức này nắm nghĩa đúng đắn và hành văn đúng đắn",

MƯỜI HAI DUYÊN                                  4705

các Ngươi nên tán đồng và tán thán vị ấy với câu:
"Thật là tốt đẹp", các Ngươi phải nói với vị ấy" "Thật
là tốt đẹp", các Ngươi phải nói với vị ấy: "Này Hiền
giả thật là lợi ích cho chúng tôi, này Hiền giả thật là
lợi ích cho chúng tôi; này Hiền giả, thật là may mắn
cho chúng tôi; này Hiền giả, thật là may mắn cho
chúng tôi, khi chúng tôi thấy một vị đồng Phạm hạnh
như Hiền giả, tinh thông nghĩ lý như vậy, tinh thông
hành văn như vậy".

22. Này Cunda, một pháp mới, Ta thuyết giảng để
ngăn chận các lậu hoặc ngay trong hiện tại. Này
Cunda, Ta không thuyết pháp, chỉ để diệt trừ các
lậu hoặc trong tương lai mà thôi. Này Cunda, Ta
thuyết pháp vừa để ngăn chận các lậu hoặc ngay
trong hiện tại mà cũng để diệt trừ các lậu hoặc
trong tương lai nữa.

 Do vậy, này Cunda, tấm y mà Ta cho phép các
Ngươi mặc, như vậy vừa đủ cho các Ngươi
ngăn chận lạnh, ngăn chận nóng, ngăn chận sự
xúc chạm của các loài ruồi muỗi, của gió, mặt
trời và các loài rắn, và các che dấu sự hổ thẹn.

 Các món ăn khất thực mà Ta cho phép các Ngươi dùng, như vậy vừa đủ để nuôi dưỡng thân thể, giúp thân thể sống còn, tránh khỏi

MƯỜI HAI DUYÊN                                       4706

nguy hại và giúp đời sống Phạm hạnh với hy
vọng: "Như vậy ta diệt trừ các cảm thọ củ và
không cho khởi lên các cảm thọ mới. Nhờ vậy
đời sống của ta mới khỏi bị lỗi lầm và ta sống
an lạc"

 Nhà cửa mà ta cho phép các ngươi an trú như
vậy vừa đủ cho các Ngươi ngăn chận lạnh,
ngăn chận nóng, ngăn chận sự xúc chạm của
ruồi muỗi, gió, mặt trời và các loài rắn, chỉ với
mục đích tránh thoát sự nguy hiểm của thời tiết,
và an hưởng đời sống tịnh cư.

 Các dược phẩm và thuốc trị bịnh mà Ta cho
phép các Ngươi dùng, như vậy vừa đủ để ngăn
chận các cảm thọ đau ốm khởi lên và để gìn giữ
sức khỏe.

23. Này Cunda, sự kiện này có thể xảy ra, các du sĩ ngoại đạo có thể nói: "Các Sa-môn Thích tử sống đam mê hỷ lạc".

 Này Cunda, nếu được nói như vậy, các du sĩ ngoại
đạo phải được trả lời như vậy: "Này Hiền giả, thế
nào là đam mê hỷ lạc? Đam mê hỷ lạc có nhiều
loại, có nhiều cách". Này Cunda, bốn loại đam mê
hỷ lạc này là thấp kém, hạ liệt, thuộc phàm phu,
không xứng Thánh hạnh, không có lợi ích, không

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4707

hướng đến yểm ly, vô tham, tịch diệt, an tịnh, thắng trí, giác ngộ và Niết-bàn.

Thế nào là bốn?

- Này Cunda, ở đây có người ngu si, sau khi sát
sanh, tự mình sung sướng hoan hỷ, đó là hỷ lạc
thứ nhất.
- Lại nữa, này Cunda, ở đây có người sau khi lấy
của không cho, tự mình sung sướng, hoan hỷ,
đó là hỷ lạc thứ hai.
- Lại nữa này Cunda, ở đây có người sau khi nói
láo, tự mình sung sướng hoan hỷ, đó la hỷ lạc
thứ ba.
- Lại nữa này Cunda, ở đây có người say đắm,
đam mê sống vây quanh với năm món dục lạc,
đó là hỷ lạc thứ tư.

Này Cunda, bốn loại hỷ lạc này là thấp kém, hạ liệt, thuộc phàm phu, không xứng Thánh hạnh, không có lợi ích, không hướng đến yểm ly, vô tham, tịch diệt, an tịnh, thắng trí, giác ngộ và Niết-bàn.

24. Này Cunda, sự kiện này có thể xảy ra, các ngoại đạo có thể hỏi: "Các Sa-môn Thích tử có phải sống đam mê bốn loại hỷ lạc này không?"

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4708

 Họ cần phải được trả lời: "Chớ có nói như vậy. Các ông nói như vậy là nói không đúng đắn. Nói như vậy là các ông xuyên tạc, không đúng sự thật, không thực có". Này Cunda, có bốn loại hỷ lạc nhất định đưa đến yểm ly, vô tham, tịch diệt, an tịnh, thắng trí, giác ngộ, Niết-bàn. Thế nào là bốn?

- Này Cunda, ở đây vị Tỷ-kheo, ly dục, ly ác
pháp, chứng và an trú Sơ thiền, một trạng thái
hỷ lạc do ly dục sanh, với tầm, với tứ. Đó là hỷ
lạc thứ nhất.
- Lại nữa này Cunda, vị Tỷ-kheo diệt tầm và tứ,
chứng và trú Thiền thứ hai, một trạng thái hỷ
lạc do định sanh, không tầm không tứ, nội tình
nhất tâm. Đó là hỷ lạc thứ hai.
- Lại nữa này Cunda, vị Tỷ-kheo ly hỷ... Đó là
hỷ lạc thứ ba.
- Lại nữa này Cunda, vị Tỷ-kheo xả lạc... Đó là
hỷ lạc thứ tư. Này Cunda, bốn loại hỷ lạc nhất
định đưa đến yểm ly, vô tham, tịch diệt, an tịnh,
thắng trí, giác ngộ, Niết-bàn.

Này Cunda, sự kiện này có thể xảy ra. Các du sĩ ngoại đạo có thể nói: "Các vị Sa-môn Thích tử đang sống đam mê bốn loại hỷ lạc này". Họ cần phải được trả lời: "Nói như vậy là phải; các ông nói như vậy là

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4709

nói đúng đắn. Nói như vậy là các ông không xuyên tạc, đúng sự thật, và thực có".

25. Này Cunda, sự kiện này có thể xảy ra. Các du sĩ
ngoại đạo có thể nói: "Này Hiền giả, những ai sống
đam mê theo bốn loại hỷ lạc ấy có thể mong đợi kết
quả gì, lợi ích gì?"

 Được nói vậy, phải trả lời cho các du sĩ ngoại đạo
như sau: "Này Hiền giả, những ai sống đam mê
bốn loại hỷ lạc ấy, có thể mong đợi bốn kết quả,
bốn sự lợi ích. Thế nào là bốn?

- Này Hiền giả, ở đây, vị Tỷ-kheo diệt trừ ba kiết
sử, được nhập vào dòng Thánh, không còn bị
đọa lạc, nhất định sẽ được giác ngộ. Đó là kết
quả thứ nhất.
- Lại nữa này Hiền giả, vị Tỷ-kheo diệt trừ ba
kiết sử, làm muội lược tham, sân, si, chứng bậc
Nhất lai, chỉ còn trở lại đời này một lần nữa
trước khi diệt tận khổ đau. Đó là kết quả thứ
hai, lợi ích thứ hai.
- Lại nữa, này Hiền giả, vị Tỷ-kheo diệt trừ năm
hạ phần kiết sử, được hóa sanh ở tại chỗ ấy mà
nhập Niết-bàn, không còn phải trở lại đời này
nữa. Như vậy là kết quả thứ ba, lợi ích thứ ba.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4710

- Lại nữa, này Hiền giả, vị Tỷ-kheo diệt trừ các
lậu hoặc, tự mình chứng tri, chứng ngộ và an
trú ngay trong hiện tại vô lậu Tâm giải thoát,
Tuệ giải thoát. Như vậy là kết quả thứ tư.

Này Hiền giả, vị nào sống đam mê bốn loại hỷ lạc này, có thể mong đợi bốn kết quả, bốn lợi ích như vậy".

26. Này Cunda, sự kiện này có thể xảy ra. Các du sĩ ngoại đạo có thể nói: "Các Sa-môn Thích tử sống không giữ vững lập trường".

Này Cunda, các vị du sĩ ngoại đạo nói vậy cần phải được trả lời như sau: "Này Hiền giả, Thế Tôn, vị đã biết, đã thấy, là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác đã thuyết, đã trình bày những pháp cho các đệ tử cho đến trọn đời. Này Hiền giả, giống như cột trụ bằng đá hay bằng sắt, chân cột được khéo chôn sâu vào đất, không lắc qua lại, không có rung động.

Này Hiền giả, vị Tỷ-kheo là bậc A-la-hán, đã diệt trừ
các lậu hoặc, phạm hạnh đã thành, các việc phải làm
đã làm, đã đặt gánh nặng xuống, mục tiêu đã đạt, hữu
kiết sử đã diệt trừ, chánh trí giải thoát, không thể làm
chín việc sau đây:

1. Này Hiền giả, vị Tỷ-kheo đã diệt trừ các lậu

MƯỜI HAI DUYÊN                                        4711

hoặc, không thể cố ý tước đoạt sanh mạng của
loài hữu tình;
2. Vị Tỷ-kheo đã diệt trừ các lậu hoặc không thể
lấy của không cho, tức là ăn trộm;
3. Vị Tỷ kheo đã diệt trừ các lậu hoặc không thể
hành dâm;
4. Vị Tỷ-kheo đã diệt trừ các lậu hoặc, không thể
biết mà nói láo;
5. Vị Tỷ-kheo đã diệt trừ các lậu hoặc không thể
cất chứa tiền của để hưởng thọ dục lạc, như khi
còn tại gia;
6. Vị Tỷ-kheo đã diệt tận các lậu hoặc không thể
đi con đường hành tham;
7. Vị Tỷ-kheo đã diệt tận các lậu hoặc không thể
di con đường hành sân;
8. Vị Tỷ-kheo đã diệt tận các lậu hoặc, không thể
đi con đường hành si;
9. Vị Tỷ-kheo đã diệt tận các lậu hoặc, không thể
đi con đường hành theo sợ hãi.

Này Hiền giả, một vị Tỷ-kheo, là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, đã diệt tận các lậu hoặc, (Phạm hạnh) đã thành, các việc phải làm đã làm, đã đặt gánh nặng xuống, mục tiêu đã đạt, hữu kiết sử đã diệt trừ, chánh trí giải thoát, không thể làm chín việc như

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4712

vậy".

27. Này Cunda, sự kiện này có thể xảy ra. Các du sĩ ngoại đạo có thể nói như sau: "Đối với quá khứ, Sa- môn Gotama có tri kiến siêu việt. Nhưng đối với tương lai, Sa-môn Gotama không có tri kiến siêu việt; như sự việc xảy ra như thế nào và vì sao lại xảy ra như vậy?" Như vậy, các vị du sĩ ngoại đạo này chủ trương rằng tri kiến về vấn đề này có thể được trình bày nêu rõ bởi tri kiến một vấn đề khác, như những kẻ ngu si không thông minh khác.

- Này Cunda, về vấn đề quá khứ, Như Lai có thức nhớ đến đời sống quá khứ. Ngài muốn như thế nào, Ngài có thể nhớ xa được như vậy.

- Về vấn đề vị lai, Như Lai có trí do tuệ sanh: "Đây là đời sống cuối cùng, nay không còn đời sống nào khác nữa".

28.

- Này Cunda, nếu những gì thuộc quá khứ là hư
vọng, không thật, không lợi ích, Như Lai không
trả lời.
- Này Cunda, nếu những gì thuộc quá khứ là
chơn chánh, như thật, nhưng không lợi ích,

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4713

Như Lai cũng không trả lời.
- Này Cunda, nếu những gì thuộc quá khứ là
chơn chánh, như thật, có lợi ích, Như Lai biết
thời trả lời câu hỏi ấy.
 Này Cunda, nếu những gì thuộc vị lai là hư
vọng, không thật, không lợi ích, Như Lai không
trả lời.
 Này Cunda, nếu những gì thuộc vị lai là chơn
chánh, như thật, nhưng không lợi ích, Như Lai
cũng không trả lời.
 Này Cunda, nếu những gì thuộc vị lai là chơn
chánh, như thật, có lợi ích, Như Lai biết thời
trả lời câu hỏi ấy một cách vắn tắt.
- Này Cunda, nếu những gì thuộc hiện tại là hư
vọng, không thật, không lợi ích, Như Lai không
trả lời.
- Này Cunda, nếu những gì thuộc hiện tại và
chơn chánh, như thật, nhưng không lợi ích,
Như Lai cũng không trả lời.
- Này Cunda, nếu những gì thuộc hiện tại là chơn
chánh, như thật, có lợi ích, Như Lai biết thời
trả lời câu hỏi ấy.

Như vậy, này Cunda, đối với các pháp quá khứ, vị lai, hiện tại, Như Lai là vị nói phải thời nói chơn

MƯỜI HAI DUYÊN                                   4714

chánh, nói như thật, nói có lợi ích, nói đúng Pháp, nói đúng Luật. Do vậy mới gọi là Như Lai.

29. Này Cunda, trong thế giới này với chư Thiên, Ma
vương, Phạm thiên, với chúng Sa-môn và Bà-la-
môn, với chư Thiên và loài Người, những gì được
thấy, được nghe, được cảm giác, được phân biệt,
được đạt đến, được tìm cầu, được suy đạt với ý,
tất cả đều được Như Lai biết rõ. Do vậy mới gọi là
Như Lai.

Này Cunda, trong thời gian giữa đêm Như Lai chứng
ngộ Vô thượng Chánh Đẳng Giác và đêm Như Lai
nhập Vô dư y Niết-bàn giới, trong thời gian ấy,
những gì Như Lai nói trong khi thuyết giảng, nói
chuyện hay trình bày, tất cả là như vậy, chớ
không gì khác. Do vậy mới gọi là Như Lai.

Này Cunda, Như Lai nói gì thời làm vậy, làm gì thời nói vậy. Nói gì thời làm vậy, làm gì thời nói vậy nên được gọi là Như Lai.

Đối với thế giới với chư Thiên, Ma vương, Phạm
thiên, với chúng Sa-môn và Bà-la-môn, với chư
Thiên và loài Người, Như Lai là bậc Toàn Thắng,
không ai có thể thắng nổi, bậc Toàn kiến, bậc Tự
Tại.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4715

30. Này Cunda, sự kiện này có thể xảy ra. Các du sĩ ngoại đạo có thể nói: "Thế nào Hiền giả, Như Lai có tồn tại sau khi chết không. Như vậy là đúng sự thực, ngoài ra là sai lầm?" Này Cunda, được nói vậy, Ngươi phải trả lời các du sĩ ngoại đạo như sau: "Như Lai không có nói: "Như Lai có tồn tại sau khi chết. Như vậy là đúng sự thật, ngoài ra là sai lầm!"

Này Cunda, sự kiện này có thể xảy ra. Các du sĩ
ngoại đạo có thể nói: "Thế nào Hiền giả, Như Lai
không có tồn tại sau khi chết, có phải không? Như
vậy là đúng sự thật, ngoài ra là sai lầm?" Này
Cunda, được nói vậy, Ngươi phải trả lời các du sĩ
ngoại đọa như sau: "Như Lai không có nói: "Như Lai
không có tồn tại sau khi chết. Như vậy là đúng sự
thực, ngoài ra là sai lầm!"

Này Cunda, sự kiện này có thể xảy ra. Các du sĩ ngoại đạo có thể nói: "Thế nào Hiền giả, Như Lai có tồn tại và không tồn tại sau khi chết... Như lai không tồn tại và không không tồn tại sau khi chết? Như vậy là đúng sự thực, ngoài ra là sai lầm?" Này Cunda được nói vậy, Ngươi phải trả lời các du sĩ ngoại đạo như sau: "Như Lai không có nói: "Như Lai không có tồn tại và không không tồn tại sau khi chết. Như vậy là đúng sự thực, ngoài ra là sai lầm!".

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4716

31. Này Cunda, sự kiện này có thể xảy ra. Các du sĩ
ngoại đạo có thể nói: "Này Hiền giả, vì sao Sa môn
Gotama lại không nói?" Này Cunda, được nói vậy,
Ngươi phải trả lời các du sĩ ngoại đạo như sau: "Này
Hiền giả, vì không liên hệ đến lợi ích, không liên hệ
đến Pháp, không liên hệ đến căn bản Phạm hạnh,
không hướng đến yểm ly, vô tham, đoạn diệt, an tịnh,
thắng trí, giác ngộ và Niết bàn. Do vậy Thế Tôn
không trả lời."

32. Này Cunda, sự kiện này có thể xảy ra. Các du sĩ
ngoại đạo có thể nói: "Này Hiền giả, Sa môn
Gotama nói điều gì?" Này Cunda, được nói vậy,
Ngươi phải trả lời các du sĩ ngoại đạo như sau: "Đây
là Khổ, này Hiền giả, đó là điều Thế Tôn nói. Đây
là Khổ tập, này Hiền giả, đó là điều Thế Tôn nói.
Đây là Khổ diệt, này Hiền giả, đó là điều Thế Tôn
nói. Đây là con đường đưa đến Khổ diệt, này Hiền
giả, đó là điều Thế Tôn nói."

33. Này Cunda, sự kiện này có thể xảy ra. Các du sĩ ngoại đạo có thể nói: "Này Hiền giả, vì sao Thế Tôn lại nói vậy?" Này Cunda, được nói như vậy, Ngươi phải trả lời cho các du sĩ ngoại đạo như sau: "Này Hiền giả, vì liên hệ đến lợi ích, liên hệ đến Pháp, liên hệ đến căn bản Phạm hạnh, vì nhất định hướng đến yểm ly, vô tham, đoạn diệt, an tịnh, thắng trí, giác

MƯỜI HAI DUYÊN                                        4717

ngộ và Niết bàn. Do vậy, Thế Tôn mới nói."

34. Này Cunda, mọi biện luận về các tà kiến liên hệ đến quá khứ tối sơ, những biện luận nào đáng nói cho các Ngươi, Ta đã nói cho các Ngươi. Còn những biện luận nào không đáng nói cho các Ngươi, sao Ta lại sẽ nói cho các Ngươi? Này Cunda, mọi biện luận về các tà kiến liên hệ đến tương lai, những biện luận nào đáng nói cho các Ngươi, Ta đã nói cho các Ngươi. Còn những biện nào không đáng nói cho các Ngươi, sao Ta lại sẽ nói cho các Ngươi?

Này Cunda, thế nào là những biện luận về tà kiến
liên hệ đến quá khứ tối sơ, những biện luận nào đáng
nói cho các Ngươi, Ta đã nói cho các Ngươi, và
những biện luận không đáng nói cho các Ngươi?

Này Cunda, có một số Sa-môn, Bà-la-môn có những
quan điểm như sau, có những tri kiến như sau: "Bản
ngã và thế giới là thường còn, như vậy là đúng sự
thực, ngoài ra là sai lầm". Có một số Sa-môn, Bà-la-
môn có những quan điểm như sau, có những tri kiến
như sau:

- "Bản ngã và thế giới là không thường còn... - "Bản ngã và thế giới là thường còn và không thường còn...

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4718

- "Bản ngã và thế giới là không thường còn và
không không thường còn...
- "Bản ngã và thế giới là do mình tự tạo ra...
- "Bản ngã và thế giới là do người khác tạo ra...
- "Bản ngã và thế giới là do mình tạo ra và do
người khác tạo ra...
- "Bản ngã và thế giới là không do mình tự tạo
ra và cũng không phải không do mình tự tạo
ra...
- "Bản ngã và thế giới là tự nhiên sanh, không do
mình tạ tạo ra, không do người khác tạo ra. Như
vậy là đúng sự thực, ngoài ra sai lầm.
- "Lạc, khổ là thường còn...
- "Lạc, khổ là vô thường...
- "Lạc, khổ là thường còn và vô thường...
- "Lạc, khổ là do tự mình tạo ra...
- "Lạc, khổ là do người khác tạo ra...
- "Lạc, khổ là do tự nhiên sanh, không do mình
tự tạo ra, không do người khác tạo ra. Như vậy
là đúng sự thực, ngoài ra đều là sai lầm".

35. Này Cunda, những vị Sa-môn, Bà-la-môn nào có quan điểm như sau, có tri kiến như sau: "Bản ngả và

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4719

thế giới là thường còn, như vậy là đúng sự thật, ngoài
ra đều là sai lầm". Ta đến những vị ấy và nói: "Này
Hiền giả có phải Hiền giả nói rằng: "Bản ngã và thế
giới là thường còn" không?" Nếu các vị ấy trả lời:
"Như vậy là đúng sự thật, ngoài ra đều là sai lầm",
thì Ta không chấp nhận như vậy. Tại sao vậy? Có
một số hữu tình có những tư tưởng sai khác. Ta cũng
không xem quan điểm ấy ngang bằng quan điểm của
Ta, chớ đừng nói cao hơn. Như vậy ở đây Ta cao hơn
về thượng trí.

36. Này Cunda, những Sa-môn, Bà-la-môn nào có quan điểm như sau, có tri kiến như sau: "Bản ngã và thế giới là thường còn...

"Bản ngã và thế giới là vô thường...

"Bản ngã và thế giới là thường còn và vô thường...

"Bản ngã và thế giới là không thường còn và không không thường còn...

"Bản ngã và thế giới là do mình tự tạo ra...

"Bản ngã và thế giới là do người khác tạo ra...

"Bản ngã và thế giới là do tự mình tạo ra và do người khác tạo ra..." "Bản ngã và thế giới là do tự mình tạo

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4720

ra và không do người khác tạo ra. "Bản ngã và thế giới do tự nhiên sanh, không do mình tự tạo, không do người khác tạo ra...

"Lạc, khổ là thường còn...

"Lạc, khổ là vô thường...

"Lạc, khổ là thường còn và vô thường...

"Lạc, khổ không thường còn và không vô thường...

"Lạc, khổ là tự mình tạo ra...

"Lạc, khổ là tự người khác tạo ra...

"Lạc, khổ là tự mình tạo ra và tự người khác tạo ra...

"Lạc, khổ là tự nhiên sanh, không tự mình tạo ra và không do người khác tạo ra. Như vậy là đúng sự thực, ngoài ra đều là sai lầm".

Ta đến những vị ấy và nói: Này Hiền giả, có phải Hiền giả nói rằng: "Lạc, khổ là tự nhiên sanh, không tự mình tạo ra và không do người khác tạo ra?" Nếu các vị ấy trả lời: "Như vậy là đúng sự thực, ngoài ra đều là sai lầm", thì Ta không chấp nhận như vậy. Tại sao vậy? Có một số hữu tình có những ý tưởng sai

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4721

khác. Này Cunda Ta cũng không xem quan điểm ấy ngang bằng quan điểm của Ta, chớ đừng nói cao hơn. Như vậy ở đây Ta cao hơn về thượng trí.

Này Cunda, những biện luận về các tà kiến liên hệ
đến quá khứ tối sơ này, biện luận nào đáng nói cho
các Ngươi, Ta đã nói cho các Ngươi. Còn những biện
luận nào không đáng nói cho các Ngươi, sao Ta lại
sẽ nói cho các Ngươi?

37. Này Cunda, thế nào là những biện luận về tà kiến
liên hệ đến tương lai, những biện luận nào đáng nói
cho các Ngươi, Ta đã nói cho các Ngươi; và những
biện luận không đáng nói cho các Ngươi?

- Này Cunda, có một số Sa-môn, Bà-la-môn có
những quan điểm như sau, có những tri kiến
như sau: "Bản ngã là có sắc, không bệnh, sau
khi chết. Như vậy là đúng sự thật, ngoài ra là
sai lầm".
- Lại nữa này Cunda, có một số Sa-môn, Bà-la-
môn có những quan điểm như sau, có những tri
kiến như sau:
- "Bản ngã là vô sắc...
- "Bản ngã là không phải sắc, không phải vô
sắc...

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4722

- "Bản ngã là có tưởng...
- "Bản ngã là vô tưởng...
- "Bản ngã là không có tưởng, không vô tưởng...
- "Bản ngã là đoạn diệt, biến hoại, sau khi chết
không có tồn tại, như vậy là đúng sự thật ngoài
ra là sai lầm".

38. Này Cunda, những vị Sa-môn, Bà-la-môn nào có quan điểm như sau, có tri kiến như sau: "Bản ngã là có sắc, không bệnh sau khi chết. Như vậy là đúng sự thật, ngoài ra là sai lầm", Ta đến những vị ấy và nói: "Này Hiền giả có phải Hiền giả có nói: "Bản ngã là có sắc, không có bệnh sau khi chết?" Nếu các vị ấy trả lời: "Như vậy là đúng sự thật, ngoài ra là sai lầm", thì Ta không chấp nhận như vậy. Tại sao vậy? Này Cunda, vì có mọt số hữu tình có những tư tưởng sai khác. Này Cunda, Ta cũng không xem quan điểm ấy ngang bằng quan điểm của Ta, chớ đừng nói cao hơn. Như vậy ở đây, Ta cao hơn về thượng trí.

39. Này Cunda, có những Sa-môn, Bà-la-môn có những quan điểm như sau, có những tri kiến như sau:

"Bản ngã là vô sắc...

"Bản ngã là có sắc và vô sắc...

MƯỜI HAI DUYÊN                                        4723

"Bản ngã là không có sắc và không không có sắc...

"Bản ngã là có tưởng...

"Bản ngã là không tưởng...

"Bản ngã là không có tưởng và không không có tưởng...

"Bản ngã là đoạn diệt, biến hoại, sau khi chết không có tồn tại. Như vậy là đúng sự thật, ngoài ra là sai lầm".

Ta đến những vị ấy và nói: "Này Hiền giả, có phải Hiền giả nói rằng: "Bản ngã là đoạn diệt biến hoại, sau khi chết không có tồn tại?" Này Cunda nếu những vị ấy nói: "Như vậy là đúng sự thật, ngoài ra là sai lầm", thì Ta không chấp nhận như vậy. Tại sao vậy? Vì có một số hữu tình có những tư tưởng sai khác. Này Cunda, Ta cũng không xem quan điểm ấy ngang bằng quan điểm của Ta chớ đừng nói cao hơn. Như vậy ở đây, Ta cao hơn về thượng trí.

Này Cunda, những biện luận về những tà kiến liên
hệ đến tương lai, những biện luận nào đáng nói cho
các Ngươi, Ta đã nói cho các Ngươi. Còn những biện
luận nào không đáng nói cho các Ngươi, sao Ta lại
sẽ nói cho các Ngươi?

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4724

40. Này Cunda, với mục đích đoạn trừ và vượt qua
những biện luận về các tà kiến liên hệ đến quá khứ
tối sơ này và các biện luận về các tà kiến liên hệ đến
tương lai này, mà bốn pháp Niệm xứ được ta
truyền thuyết, trình bày. Thế nào là bốn?

Này Cunda, ở đây vị Tỷ kheo sống quan thân trên
thân, tinh thần, tỉnh giác, chánh niệm, với mục đích
nhiếp phục tham, sân ở đời, sống quán thọ trên các
cảm thọ... trong các tâm... quán pháp trên các pháp,
tinh cần, tỉnh giác, chánh niệm, với mục đích nhiệp
phục tham, sân ở đời.

 Này Cunda, với mục đích đoạn trừ và vượt qua
các biện luận về các tà kiến liên hệ đến quá khứ
tối sơ này và các biện luận về các tà kiến liên hệ
đến tương lai này mà bốn Niệm xứ được Ta
truuyền thuyết trình bày.

41. Lúc bấy giờ, Tôn giả Upavàna đang đứng sau lưng hầu quạt Thế Tôn. Tôn giả Upavàna bạch Thế Tôn:

- Thật hy hữu thay, bạch Thế Tôn! Thật kỳ diệu thay,
bạch Thế Tôn! Bạch Thế Tôn, pháp thoại này thật là
thanh tịnh! Bạch Thế Tôn, pháp thoại này thật là
tuyệt đối thanh tịnh! Bạch Thế Tôn, pháp thoại này
tên là gì?

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4725

- Này Upavàna, pháp thoại này là Thanh tịnh (Pàsàdikà), hãy như vậy mà phụng trì.

Thế Tôn thuyết dạy như vậy. Tôn giả Upavàna hoan hỷ, tín thọ lời dạy của Thế Tôn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                4726

561 Thọ - Lạc hỷ - Lạc khổ có phải do tự mình làm ra - Kinh Timbaruka – Tương II, 45

Timbaruka – Tương II, 45

1) Trú ở Sàvatthi...

2) Rồi du sĩ Timbaruka đi đến Thế Tôn; sau khi đến, nói lên những lời chào đón hỏi thăm thân hữu, liền ngồi xuống một bên.

3) Ngồi xuống một bên, du sĩ Timbaruka bạch Thế Tôn:

- Thưa Tôn giả Gotama, có phải lạc khổ tự mình làm ra?

Thế Tôn đáp: - Không phải vậy, này Timbaruka.

4) Thưa Tôn giả Gotama, vậy có phải lạc khổ do người khác làm ra?

Thế Tôn đáp: - Không phải vậy, này Timbaruka.

5) Thưa Tôn giả Gotama, vậy có phải lạc khổ do tự mình làm ra và do người khác làm ra?

MƯỜI HAI DUYÊN                                   4727

Thế Tôn đáp: - Không phải vậy, này Timbaruka.

6) Thưa Tôn giả Gotama, lạc khổ không do tự mình làm ra, không do người khác làm ra; vậy có phải lạc khổ do tự nhiên sanh?

Thế Tôn đáp: - Không phải vậy, này Timbaruka.

7) - Thưa Tôn giả Gotama, vậy có phải không có lạc khổ?

8) - Này Timbaruka, không phải không có lạc khổ. Này Timbaruka, có lạc khổ.

- Nếu vậy, Tôn giả Gotama không biết, không thấy lạc khổ.

9) - Này Timbaruka, không phải Ta không biết, không thấy lạc khổ. Này Timbaruka, Ta biết lạc khổ. Này Timbaruka, Ta thấy lạc khổ.

10) - Được hỏi: "Thưa Tôn giả Gotama, có phải lạc
khổ do tự mình làm ra?", Ngài trả lời: "Không phải
vậy, này Timbaruka". Được hỏi: "Thưa Tôn giả
Gotama, có phải lạc khổ do người khác làm ra?",
Ngài trả lời: "Không phải vậy, này Timbaruka".
Được hỏi: "Thưa Tôn giả Gotama, có phải lạc khổ
do tự mình làm ra và do người khác làm ra?", Ngài
đáp: "Không phải vậy, này Timbaruka". Được hỏi:

MƯỜI HAI DUYÊN                                   4728

"Thưa Tôn giả Gotama, không phải do tự mình làm
ra, không do người khác làm ra, có phải lạc khổ do
tự nhiên sanh?", Ngài đáp: "Không phải vậy, này
Timbaruka". Được hỏi: "Thưa Tôn giả Gotama, có
phải lạc khổ không có?", Ngài đáp: "Này Timbaruka,
không phải không có lạc khổ, này Timbaruka, có lạc
khổ". Được hỏi: "Như vậy Tôn giả Gotama không
biết, không thấy lạc khổ?", Ngài đáp: "Này
Timbaruka, không phải Ta không biết, không thấy
lạc khổ. Này Timbaruka, Ta biết lạc khổ. Này
Timbaruka, Ta thấy lạc khổ". Vậy Tôn giả Gotama
hãy nói lên cho con về lạc khổ. Vậy Tôn giả Gotama
hãy thuyết cho con về lạc khổ.

11) Sự cảm thọ và người cảm thọ là cùng một người. Này Timbaruka, như Ông nói ban đầu: "Lạc khổ do tự mình làm ra", Ta nói không phải vậy.

12) Cảm thọ và người cảm thọ là khác nhau, này Timbaruka, như vậy đối với người bị cảm thọ, "lạc khổ do người khác làm ra", Ta nói không phải vậy.

13) Này Timbaruka, từ bỏ hai cực đoan ấy, Như Lai thuyết pháp theo con đường trung đạo.

Vô minh duyên hành, hành duyên thức, thức duyên danh sắc, danh sắc duyên sáu xứ, sáu xứ duyên xúc, xúc duyên thọ, thọ duyên ái, ái duyên thủ, thủ duyên

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4729

hữu, hữu duyên sanh, sanh duyên già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não được khởi lên. Như vậy là toàn bộ khổ uẩn này tập khởi.

Nhưng do sự ly tham, đoạn diệt vô minh một cách
hoàn toàn, nên hành diệt. Do hành diệt nên thức
diệt. Do thức diệt nên danh sắc diệt. Do danh sắc
diệt nên sáu xứ diệt. Do sáu xứ diệt nên xúc diệt. Do
xúc diệt nên thọ diệt. Do thọ diệt nên ái diệt. Do ái
diệt nên thủ diệt. Do thủ diệt nên hữu diệt. Do hữu
diệt nên sanh diệt. Do sanh diệt nên già chết, sầu,
bi, khổ, ưu, não đều diệt. Như vậy là toàn bộ khổ uẩn
này đoạn diệt.

14) Khi được nói vậy, du sĩ Timbaruka bạch Thế Tôn:

- Thật vi diệu thay, bạch Thế Tôn... (như trên)... Và
nay con xin quy y Thế Tôn, quy y Pháp, quy y chúng
Tỷ-kheo Tăng. Xin Tôn giả Gotama nhận con làm đệ
tử cư sĩ, từ nay cho đến mạng chung, con trọn đời
quy ngưỡng.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4730

562 Thọ - Lạc hỷ - Lạc khổ của kẻ phàm phu và bậc Thánh - Kinh Không Thâu Nhiếp 2 – Tương IV, 217

Không Thâu Nhiếp – Tương IV, 217

1) ...

2) Này các Tỷ-kheo, chư Thiên và Người đời thích
thú sắc, bị sắc kích thích. Khi sắc biến hoại, ly tham,
đoạn diệt, này các Tỷ-kheo, chư Thiên và Người đời
sống đau khổ.

... thích thú tiếng... thích thú hương... thích thú vị... thích thú xúc... Này các Tỷ-kheo, chư Thiên và Người đời thích thú pháp, bị pháp kích thích. Khi pháp biến hoại, ly tham, đoạn diệt, này các Tỷ-kheo, chư Thiên và Người đời sống đau khổ.

3) Này các Tỷ-kheo, Như Lai, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, sau khi như thật biết rõ sự tập khởi, sự đoạn diệt, vị ngọt, sự nguy hiểm và xuất ly của sắc, không có thích thú sắc, không có ưa thích sắc, không bị sắc kích thích. Khi sắc biến hoại, ly tham, đoạn diệt, này các Tỷ-kheo, Như Lai sống an lạc.

MƯỜI HAI DUYÊN                                         4731

... không thích thú tiếng... không thích thú hương... không thích thú vị... không thích thú xúc...

Sau khi như thật biết rõ sự tập khởi, sự đoạn diệt, vị
ngọt, sự nguy hiểm và sự xuất ly của pháp, Như Lai
không thích thú pháp, không ưa thích pháp, không bị
pháp kích thích. Khi pháp biến hoại, ly tham, đoạn
diệt, Như Lai sống an lạc.

4) Thế Tôn nói như vậy, Thiện Thệ nói vậy xong, bậc Đạo Sư lại nói thêm:

1) Sắc, thanh, hương, vị, xúc,
Và     toàn     thể      các    pháp,
Khả       lạc,    hỷ,       khả    ý,
Như vậy, chúng được gọi.

2) Chư Thiên và Người                 đời,
Xem      chúng      là     khả         lạc,
Chỗ     nào     chúng     đoạn        diệt,
Thiên, Nhân thấy đau khổ.

3) Bậc Thánh thấy an lạc,
Khi    thân     kiến    đoạn   diệt,
Bậc    Thánh     xem   trái  ngược,
Mọi quan điểm của đời.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4732

4)   Điều    người       gọi    là     lạc,
Bậc     Thánh        gọi     là        khổ.
Điều     người       gọi     là        khổ,
Thánh nhân biết là lạc.

5) Thấy pháp khó nhận biết,
Kẻ      vô      trí    mê loạn,
Tối     tăm      đối   vô minh,
Mù lòa đối không thấy.

6) Thiện nhân mắt rộng mở,
Thấy     rõ     ràng     ánh  sáng,
Sống     gần,     biết     rõ ràng,
Thuần thục trong pháp lớn.

7) Bị tham sân chinh                  phục,
Bị    dòng      hữu      cuốn          trôi,
Bị     Ác       ma       chi          phối,
Không giác ngộ pháp này.

8) Ngoài Thánh không có ai,
Giác    ngộ       con     đường     này,
Con       đường       đạt      Niết-bàn,
Chánh trí thoát lậu hoặc.

5) Này các Tỷ-kheo, chư Thiên và Người đời thích thú sắc, bị sắc kích thích. Khi sắc biến hoại, ly tham, đoạn diệt, này các Tỷ-kheo, chư Thiên và Người đời

MƯỜI HAI DUYÊN                                       4733

sống đau khổ... thích thú tiếng... thích thú hương... thích thú vị... thích thú xúc... Này các Tỷ-kheo, chư Thiên và Người đời thích thú pháp, bị pháp kích thích. Khi pháp biến hoại, ly tham, đoạn diệt, này các Tỷ-kheo, chư Thiên và Người đời sống đau khổ.

6) Này các Tỷ-kheo, Như Lai, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, sau khi như thật biết rõ sự tập khởi, sự đoạn diệt, vị ngọt, sự nguy hiểm và sự xuất ly của sắc, không thích thú sắc, không ưa thích sắc, không bị sắc kích thích. Khi sắc biến hoại, ly tham, đoạn diệt, này các Tỷ-kheo, Như Lai sống an lạc... không thích thú tiếng... không thích thú hương... không thích thú vị... không thích thú xúc... Sau khi như thật biết rõ sự tập khởi, sự đoạn diệt, vị ngọt, sự nguy hiểm và sự xuất ly của các pháp, Như Lai không thích thú pháp, không ưa thích pháp, không bị các pháp kích thích. Khi các pháp biến hoại, ly tham, đoạn diệt, này các Tỷ-kheo, Như Lai sống an lạc.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       4734

563 Thọ - Lạc hỷ - Lạc khổ sanh khởi do duyên gì - Kinh Ví Dụ Tay Và Chân 1 – Tương IV, 281

Ví Dụ Tay Và Chân 1 – Tương IV, 281

1) -- Nếu có các tay, này các Tỷ-kheo, thời có thấy lượm lên và đặt xuống. Nếu có chân, thời có thấy đi tới và đi lui. Nếu có tay chân, thời có thấy co lại và duỗi ra. Nếu có bụng, thời có thấy đói và khát.

2) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, nếu có mắt và do duyên nhãn xúc, thời khởi lên nội lạc, nội khổ.

... Nếu có ý, do duyên ý xúc thời khởi lên nội lạc, nội khổ.

3) Nếu không có các tay, này các Tỷ-kheo, thời không có thấy lượm lên và đặt xuống. Nếu không có chân, thời không có thấy đi tới và đi lui. Nếu không có tay chân, thời không có thấy co lại và duỗi ra. Nếu không có bụng, thời không có thấy đói và khát.

4) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, nếu không có mắt, không có duyên nhãn xúc, thời không khởi lên nội lạc, nội khổ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       4735

... Nếu không có lưỡi, không có duyên thiệt xúc, thời không khởi lên nội lạc, nội khổ.

... Nếu không có ý, không có duyên ý xúc, thời không khởi lên nội lạc, nội khổ.

Ví Dụ Tay Và Chân 2 – Tương IV, 282

1-4) -- Nếu có các tay, này các Tỷ-kheo, thời có lượm
lên và đặt xuống. Nếu có chân, thời có đi tới và đi
lui... Nếu không có ý và không có duyên ý xúc, thời
không khởi lên nội lạc và nội khổ...

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4736

564 Thọ - Lạc hỷ - Thỉnh thoảng an trú hỷ do viễn ly sanh - Kinh HOAN HỶ – Tăng II, 644

HOAN HỶ – Tăng II, 644

1. Rồi Gia chủ Anàthapindika với khoảng năm trăm
nam cư sĩ đi đến Thế Tôn, sau khi đến, đảnh lễ Thế
Tôn rồi ngồi xuống một bên. Thế Tôn nói với Gia
chủ Anàthapindika đang ngồi xuống một bên:

2. - Này Gia chủ, Ông đã cung cấp cho chúng Tỷ-
kheo các vật dụng cần thiết như y, đồ ăn khất thực,
sàng tọa, dược phẩm trị bệnh. Nhưng Ông chớ có
bằng lòng với ý nghĩ: "Chúng ta đã cung cấp cho
chúng Tỷ-kheo các vật dụng cần thiết như y, đồ ăn
khất thực, sàng tọa, dược phẩm trị bệnh".

Do vậy, này Gia chủ, Ông cần phải học tập như sau:

3. "Với phương tiện nào chúng ta thỉnh thoảng đạt được và an trú hỷ do viễn ly sanh" Như vậy, này Gia chủ, Ông cần phải học tập.

4. Được nghe nói như vậy, Tôn giả Sàriputta bạch Thế Tôn:

MƯỜI HAI DUYÊN                                   4737

- Thật vi diệu thay, bạch Thế Tôn! Thật hy hữu thay,
bạch Thế Tôn! Khéo nói thay là lời nói này của Thế
Tôn: "Này Gia chủ, Ông đã cung cấp cho chúng Tỷ-
kheo các vật dụng cần thiết như y, đồ ăn khất thực,
sàng tọa, dược phẩm trị bệnh. Nhưng Ông chớ có
bằng lòng với ý nghĩ: "Chúng ta đã cung cấp cho
chúng Tỷ-kheo các vật dụng cần thiết như y, đồ ăn
khất thực, sàng tọa, dược phẩm trị bệnh". Do vậy,
Ông cần phải học tập như sau: "Với phương tiện nào
chúng ta thỉnh thoảng đạt được và an trú hỷ do viễn
ly sanh!" Như vậy, này Gia chủ, Ông cần phải học
tập".

Bạch Thế Tôn, khi nào Thánh đệ tử đạt đến và an trú hỷ do viễn ly sanh, trong thời gian ấy, năm sự việc không xảy ra:

- Khổ và ưu liên hệ đến dục trong thời gian ấy
không khởi lên cho người ấy.
- Lạc và hỷ liên hệ đến dục trong thời gian ấy
không khởi lên cho người ấy.
- Khổ và ưu liên hệ đến bất thiện trong thời gian
ấy không khởi lên cho người ấy.
- Lạc và hỷ liên hệ đến bất thiện trong thời gian
ấy không khởi lên cho người ấy.
- Khổ và ưu liên hệ đến thiện, trong thời gian ấy
không khởi lên cho người ấy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4738

Bạch Thế Tôn, khi nào Thánh đệ tử đạt đến và an trú hỷ do viễn ly sanh, trong thời gian ấy, năm sự việc này không xảy ra.

- Lành thay, lành thay, này Sàriputta, trong khi
Thánh đệ tử đạt được và an trú hỷ do viễn ly sanh,
trong thời gian ấy, năm sự kiện không xảy ra cho
người ấy:

- Khổ và ưu liên hệ đến dục trong thời gian ấy
không khởi lên cho người ấy.
- Lạc và hỷ liên hệ đến dục trong thời gian ấy
không khởi lên cho người ấy.
- Khổ và ưu liên hệ đến bất thiện trong thời gian
ấy không khởi lên cho người ấy.
- Lạc và hỷ liên hệ đến bất thiện trong thời gian
ấy không khởi lên cho người ấy.
- Khổ và ưu liên hệ đến thiện, trong thời gian ấy
không khởi lên cho người ấy.

Này Sàriputta, trong khi vị Thánh đệ tử đạt đến và an trú hỷ do viễn ly sanh, trong thời gian ấy, năm sự kiện này không xảy ra cho người ấy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4739

565 Thọ - Lạc hỷ - Thọ không liên hệ và
Lhệ đến vchất - Kinh Thanh Tịnh
Không Liên Hệ Đến Vật Chất – Tương
IV, 378

Thanh Tịnh Không Liên Hệ Đến Vật Chất – Tương IV, 378

1) ...

2) -- Này các Tỷ-kheo, có ba thọ này. Thế nào là ba? Lạc thọ, khổ thọ, bất khổ bất lạc thọ. Này các Tỷ- kheo, đây là ba thọ.

3) Này các Tỷ-kheo:

- Có hỷ liên hệ đến vật chất, có hỷ không liên hệ
đến vật chất, có hỷ không liên hệ đến vật chất
còn hơn cả loại hỷ không liên hệ đến vật chất
kia;
- Có lạc liên hệ đến vật chất, có lạc không liên
hệ đến vật chất, có lạc không liên hệ đến vật
chất còn hơn cả loại lạc không liên hệ đến vật
chất kia;
- Có xả liên hệ đến vật chất, có xả không liên hệ
đến vật chất, có xả không liên hệ đến vật chất

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4740

còn hơn cả loại xả không liên hệ đến vật chất
kia;
- Có giải thoát liên hệ đến vật chất, có giải thoát
không liên hệ đến vật chất, có giải thoát không
liên hệ đến vật chất còn hơn cả loại giải thoát
không liên hệ đến vật chất kia.

4) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hỷ liên hệ đến vật chất?

Này các Tỷ-kheo, có năm dục công đức này. Thế nào là năm?

- Có các sắc do mắt nhận thức khả lạc, khả hỷ, khả
ý, khả ái, liên hệ đến dục, hấp dẫn.
- Có các tiếng... Có các hương... Có các vị... Có xúc
do thân nhận thức khả lạc, khả hỷ, khả ý, khả ái,
liên hệ đến dục, hấp dẫn.

Này các Tỷ-kheo, đây là năm dục công đức này. Này
các Tỷ-kheo, do duyên năm dục công đức này, hỷ
khởi lên. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là hỷ liên hệ đến
vật chất.

5) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hỷ không liên hệ đến vật chất?

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4741

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ly dục, ly bất
thiện pháp, chứng và trú Thiền thứ nhất, một
trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, có tầm, có tứ.
- Làm tịnh chỉ tầm và tứ, chứng đạt và trú Thiền
thứ hai, một trạng thái hỷ lạc do định sanh, không
tầm, không tứ, nội tĩnh, nhất tâm.

Này các Tỷ-kheo, đây gọi là hỷ không liên hệ đến vật chất.

6) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hỷ không liên hệ đến vật chất còn hơn cả loại hỷ không liên hệ đến vật chất kia?

Tỷ-kheo đã đoạn tận các lậu hoặc, khi quán sát tâm
giải thoát khỏi tham, khi quán sát tâm giải thoát khỏi
sân, khi quán sát tâm giải thoát khỏi si, hỷ được khởi
lên. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là hỷ không liên hệ
đến vật chất còn hơn cả loại hỷ không liên hệ đến vật
chất kia.

7) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là lạc liên hệ đến vật chất?

Này các Tỷ-kheo, có năm dục công đức. Thế nào là năm?

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4742

- Có các sắc do mắt nhận thức khả lạc, khả hỷ, khả
ý, khả ái, liên hệ đến dục, hấp dẫn.
- Có các tiếng... Có các hương... Có các vị... Có xúc
do thân nhận thức khả lạc, khả hỷ, khả ý, khả ái,
liên hệ đến dục, hấp dẫn.

Này các Tỷ-kheo, đây là năm dục công đức. Này các
Tỷ-kheo, do duyên năm dục công đức này, khởi lên
lạc gì, này các Tỷ-kheo, đây gọi là lạc liên hệ đến
vật chất.

8) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là lạc không liên hệ đến vật chất?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ly dục, ly bất
thiện pháp, chứng và trú Thiền thứ nhất, một
trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, có tầm, có tứ.
- Tịnh chỉ các tầm và tứ, vị ấy chứng và trú Thiền
thứ hai, một trạng thái hỷ lạc do định sanh, không
tầm, không tứ, nội tĩnh, nhứt tâm.
- Ly hỷ trú xả, chánh niệm tỉnh giác, thân cảm lạc
thọ mà các bậc Thánh gọi là xả niệm lạc trú, vị ấy
chứng đạt và trú Thiền thứ ba.

Này các Tỷ-kheo, đây gọi là lạc không liên hệ đến vật chất.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4743

9) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là lạc không liên hệ đến vật chất còn hơn cả loại lạc không liên hệ đến vật chất kia?

Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đã đoạn tận các lậu hoặc,
khi quán sát tâm giải thoát khỏi tham, quán sát tâm
giải thoát khỏi sân, quán sát tâm giải thoát khỏi si,
lạc và hỷ khởi lên. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là lạc
không liên hệ đến vật chất còn hơn cả loại lạc không
liên hệ đến vật chất kia.

10) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là xả liên hệ đến vật chất?

Này các Tỷ-kheo, có năm dục công đức này. Thế nào là năm? Có những sắc do mắt nhận thức khả lạc, khả hỷ, khả ý, khả ái, liên hệ đến dục, hấp dẫn... Có những xúc do thân nhận thức khả lạc, khả hỷ, khả ý, khả ái, liên hệ đến dục, hấp dẫn. Này các Tỷ-kheo, do duyên năm dục công đức này, xả khởi lên. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là xả liên hệ đến vật chất.

11) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là xả không liên hệ đến vật chất?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đoạn lạc, đoạn khổ, chấm dứt hỷ ưu đã cảm thọ từ trước, chứng đạt và an trú Thiền thứ tư, không khổ, không lạc, xả

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4744

niệm thanh tịnh. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là xả không liên hệ đến vật chất.

12) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là xả không liên hệ đến vật chất còn hơn cả loại xả không liên hệ đến vật chất kia?

Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đã đoạn tận các lậu hoặc,
khi quán sát tâm giải thoát khỏi tham, quán sát tâm
giải thoát khỏi sân, quán sát tâm giải thoát khỏi si,
xả khởi lên. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là xả không
liên hệ đến vật chất còn hơn cả loại xả không liên hệ
đến vật chất kia.

13-14) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là giải thoát liên hệ đến vật chất?

Sự giải thoát liên hệ đến sắc là liên hệ đến vật chất...

…Sự giải thoát liên hệ đến vô sắc là không liên hệ đến vật chất.

16) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là sự giải thoát không liên hệ đến vật chất còn hơn cả sự giải thoát không liên hệ đến vật chất kia?

Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đã đoạn tận các lậu hoặc, khi quán sát tâm giải thoát khỏi tham, quán sát tâm giải thoát khỏi sân, quán sát tâm giải thoát khỏi si,

MƯỜI HAI DUYÊN                                        4745

giải thoát khởi lên. Này các Tỷ-kheo, đây là sự giải thoát không liên hệ đến vật chất còn hơn cả sự giải thoát không liên hệ đến vật chất kia.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4746

566 Thọ - Lạc hỷ - Thọ không liên hệ đến vật chất - ĐẠI Kinh SÁU XỨ – 149 Trung III, 643

ĐẠI KINH SÁU XỨ (Mahasalayatanika suttam) – Bài kinh số 149 – Trung III, 643

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Savatthi (Xá-vệ), Jetavana (Kỳ-đà Lâm), tại tinh xá ông Anathapindika (Cấp Cô Độc). Tại đấy, Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo:

– "Này các Tỷ-kheo",

– "Thưa vâng, bạch Thế Tôn". Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

– Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng Đại Kinh Sáu Xứ. Hãy nghe và suy nghiệm kỹ, Ta sẽ giảng.

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn giảng như sau:

MƯỜI HAI DUYÊN                                  4747

Này các Tỷ-kheo, không biết, không thấy như chơn mắt, không biết không thấy như chơn các sắc, không biết không thấy như chơn nhãn thức, không biết không thấy như chơn nhãn xúc; do duyên nhãn xúc này khởi lên lạc thọ, khổ thọ hay bất khổ bất lạc thọ, không biết không thấy như chơn cảm thọ ấy, vị ấy ái trước đối với mắt, ái trước đối với các sắc, ái trước đối với nhãn thức, ái trước đối với nhãn xúc. Do duyên nhãn xúc này khởi lên lạc thọ, khổ thọ hay bất khổ bất lạc thọ, vị ấy ái trước đối với cảm thọ ấy. Khi vị ấy trú, quán sát vị ngọt, bị ái trước, hệ lụy và tham đắm, nên năm thủ uẩn đi đến tích trữ trong tương lai. Và ái của vị ấy đưa đến tái sanh, câu hữu với hỷ và tham, tìm sự hoan lạc chỗ này, chỗ kia; ái ấy được tăng trưởng; những thân ưu não tăng trưởng; những tâm ưu não tăng trưởng; những thân nhiệt não tăng trưởng; những tâm khổ não tăng trưởng. Vị ấy cảm thọ thân khổ và tâm khổ.

Này các Tỷ-kheo, không thấy và không biết
như chơn tai; này các Tỷ-kheo, không thấy và
không biết như chơn mũi; này các Tỷ-kheo, không
thấy và không biết như chơn lưỡi; này các Tỷ-kheo,
không thấy và không biết như chơn thân; này các Tỷ-
kheo, không thấy và không biết như chơn ý; này các
Tỷ-kheo, không thấy và không biết như chơn các
pháp; này các Tỷ-kheo, không thấy và không biết

MƯỜI HAI DUYÊN                                        4748

như chơn ý thức; này các Tỷ-kheo, không thấy và
không biết như chơn ý xúc. Do duyên ý xúc này khởi
lên lạc thọ, khổ thọ hay bất khổ bất lạc thọ; không
thấy và không biết như chơn cảm thọ ấy, vị ấy ái
trước đối với ý, ái trước đối với pháp, ái trước đối
với ý thức, ái trước đối với ý xúc. Do duyên ý xúc
này khởi lên lạc thọ, khổ thọ, hay bất khổ bất lạc
thọ, ... (như trên)... vị ấy cảm thọ thân khổ và tâm
khổ.

Này các Tỷ-kheo, thấy và biết như chơn mắt, thấy và biết như chơn các sắc, thấy và biết như chơn nhãn thức, thấy và biết như chơn nhãn xúc. Do duyên nhãn xúc này khởi lên lạc thọ, khổ thọ hay bất khổ bất lạc thọ, thấy và biết như chơn cảm thọ ấy; vị ấy không ái trước đối với con mắt, không ái trước đối với các sắc, không ái trước đối với nhãn thức, không ái trước đối với nhãn xúc. Do duyên nhãn xúc này khởi lên lạc thọ, khổ thọ, hay bất khổ bất lạc thọ; vị ấy không ái trước đối với cảm thọ ấy. Khi vị ấy trú, quán sát vị ngọt, không bị ái trước, hệ lụy và tham đắm, nên năm thủ uẩn đi đến tàn diệt trong tương lai. Và ái của vị ấy, đưa đến tái sanh, câu hữu với hỷ và tham, tìm sự hoan lạc chỗ này chỗ kia; ái ấy được đoạn tận; những thân ưu não của vị ấy được đoạn tận; những tâm ưu não được đoạn tận; những thân nhiệt não được đoạn tận; những tâm nhiệt não

MƯỜI HAI DUYÊN                                       4749

được đoạn tận; những thân khổ não được đoạn tận; những tâm khổ não được đoạn tận; vị ấy cảm thọ thân lạc và tâm lạc.

 Kiến gì như chơn của vị ấy, kiến ấy là chánh
kiến.
 Tư duy gì như chơn của vị ấy, tư duy ấy là
chánh tư duy.
 Tinh tấn gì như chơn của vị ấy, tinh tấn ấy là
chánh tinh tấn.
 Niệm gì như chơn của vị ấy, niệm ấy là chánh
niệm.
 Định gì như chơn của vị ấy, định ấy là chánh
định.
 Thân nghiệp, ngữ nghiệp, sinh mạng của vị ấy
được thanh tịnh tốt đẹp.
 Và Thánh đạo Tám ngành này đi đến tu tập
và phát triển sung mãn cho vị ấy.

 Do sự tu tập Thánh đạo Tám ngành này như vậy,
bốn niệm xứ đi đến tu tập và phát triển sung mãn;
bốn chánh tinh tấn cũng đi đến tu tập và phát
triển sung mãn; bốn như ý túc cũng đi đến tu tập
và phát triển sung mãn; năm căn cũng đi đến tu
tập và phát triển sung mãn; năm lực cũng đi đến

MƯỜI HAI DUYÊN                                   4750

tu tập và phát triển sung mãn; bảy giác chi cũng đi đến tu tập và phát triển sung mãn.

 Và nơi vị ấy, hai pháp này được chuyển vận song hành: chỉ và quán.

 Với thượng trí, vị ấy liễu tri những pháp cần phải
liễu tri với thượng trí. Với thượng trí, vị ấy đoạn
tận những pháp cần phải đoạn tận với thượng trí.
Với thượng trí vị ấy, tu tập những pháp cần phải
tu tập với thượng trí. Với thượng trí, vị ấy chứng
ngộ những pháp cần phải chứng ngộ với thượng
trí.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là những pháp cần
phải liễu tri với thượng trí? Cần phải trả lời là
năm thủ uẩn, tức là sắc thủ uẩn, thọ thủ uẩn,
tưởng thủ uẩn, hành thủ uẩn, thức thủ uẩn.
Những pháp này là những pháp cần phải liễu
tri với thượng trí.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các pháp cần
phải đoạn tận với thượng trí? Vô minh và hữu
ái, những pháp này cần phải đoạn tận với
thượng trí.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các pháp cần

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4751

phải tu tập với thượng trí? Chỉ và quán, những pháp này cần phải tu tập với thượng trí.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là những pháp cần
phải chứng ngộ với thượng trí? Minh và giải
thoát, những pháp này cầu phải chứng ngộ với
thượng trí.

Này các Tỷ-kheo, thấy và biết như chơn tai; này các Tỷ-kheo, thấy và biết như chơn mũi; này các Tỷ-kheo, thấy và biết như chơn lưỡi; này các Tỷ- kheo, thấy và biết như chơn thân; này các Tỷ-kheo, thấy và biết như chơn ý; này các Tỷ-kheo, thấy và biết như chơn các pháp; này các Tỷ-kheo, thấy và biết như chơn ý thức; này các Tỷ-kheo, thấy và biết như chơn ý xúc. Do duyên ý xúc này khởi lên lạc thọ, khổ thọ, bất khổ bất lạc thọ; thấy và biết như chơn cảm thọ ấy, nên vị ấy không ái trước đối với ý, không ái trước đối với các pháp, không ái trước đối với ý thức, không ái trước đối với ý xúc. Do duyên ý xúc này khởi lên lạc thọ, khổ thọ, hay bất khổ bất lạc thọ; vị ấy không ái trước đối với cảm thọ ấy... (như trên)... tâm khổ não được đoạn tận. Vị ấy cảm thọ thân lạc và tâm lạc. Kiến gì như chơn của vị ấy, kiến ấy là chánh kiến. Tư duy gì như chơn của vị ấy... (như trên)... hoạt mạng của vị ấy đi đến thanh tịnh tốt đẹp. Và Thánh đạo Tám ngành này đi đến tu

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4752

tập và phát triển sung mãn cho vị ấy. Do sự tu tập Thánh đạo Tám ngành này như vậy... (như trên)... Và này các Tỷ-kheo, thế nào là những pháp cần phải chứng ngộ với thượng trí? Minh và giải thoát, những pháp này cần phải chứng ngộ với thượng trí.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Các Tỷ-kheo ấy hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   4753

567 Thọ - Lạc khổ hỷ ưu xả - Do duyên xúc
được cảm thọ là lạc, khởi lên lạc căn -
Kinh Cây Quay Ra Lửa – Tương V,
331

Cây Quay Ra Lửa – Tương V, 331 (Arani)

1) ...

2) -- Này các Tỷ-kheo, có năm căn này. Thế nào là năm? Lạc căn, khổ căn, hỷ căn, ưu căn, xả căn.

3) Này các Tỷ-kheo, do duyên xúc được cảm thọ là lạc, khởi lên lạc căn. Khi cảm thọ là lạc, người ấy rõ biết: "Tôi cảm giác lạc thọ". Do đoạn diệt xúc được người ấy cảm thọ là lạc ấy, lạc căn được khởi lên do duyên với xúc thích ứng (tajjam) được cảm thọ là lạc, người ấy rõ biết lạc căn ấy diệt, được tịnh chỉ.

4) Này các Tỷ-kheo, do duyên xúc được cảm thọ là khổ, khởi lên khổ căn. Khi cảm thọ là khổ, người ấy rõ biết: "Tôi cảm giác khổ thọ". Do đoạn diệt xúc được người ấy cảm thọ là khổ ấy, khổ căn được khởi lên do duyên với xúc thích ứng được cảm thọ là khổ, người ấy rõ biết khổ căn ấy diệt, được tịnh chỉ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4754

5) Này các Tỷ-kheo, do duyên xúc được cảm thọ là
hỷ, khởi lên hỷ căn. Khi cảm thọ là hỷ, người ấy rõ
biết: "Tôi cảm giác hỷ". Do đoạn diệt xúc được
người ấy cảm thọ là hỷ ấy, hỷ căn được khởi lên do
duyên với xúc thích ứng được cảm thọ là hỷ, người
ấy rõ biết hỷ căn ấy diệt, được tịnh chỉ.

6) Này các Tỷ-kheo, do duyên xúc được cảm thọ là ưu, khởi lên ưu căn. Khi cảm thọ là ưu, người ấy rõ biết: "Tôi cảm giác ưu thọ". Do đoạn diệt xúc được người ấy cảm thọ là ưu ấy, ưu căn được khởi lên do duyên với xúc thích ứng được cảm thọ là ưu, người ấy rõ biết ưu căn ấy diệt, được tịnh chỉ.

7) Này các Tỷ-kheo, do duyên xúc được cảm thọ là xả, khởi lên xả căn. Khi cảm thọ là xả, người ấy rõ biết: "Tôi cảm giác xả thọ". Do đoạn diệt xúc được người ấy cảm thọ là xả ấy, xả căn được khởi lên do duyên với xúc thích ứng được cảm thọ là xả, người ấy rõ biết xả căn ấy diệt, được tịnh chỉ.

8) Ví như, này các Tỷ-kheo, sự xúc chạm và sự cọ
xát hai thanh củi, sức nóng sanh khởi, lửa được hiện
hữu. Khi hai thanh củi ấy được tách rời, được ly
khai, sức nóng thích ứng ấy được đoạn diệt, được
tịnh chỉ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4755

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, do duyên xúc được cảm thọ là lạc, khởi lên lạc căn. Khi cảm thọ là lạc, người ấy rõ biết: "Tôi cảm giác lạc thọ". Do đoạn diệt xúc được người ấy cảm thọ là lạc ấy, lạc căn được khởi lên do duyên với xúc thích ứng được cảm thọ là lạc, người ấy rõ biết lạc căn ấy diệt, được tịnh chỉ.

Do duyên xúc được cảm thọ là khổ, khởi lên khổ căn...

Do duyên xúc được cảm thọ là hỷ, khởi lên hỷ căn...

Do duyên xúc được cảm thọ là ưu, khởi lên ưu căn...

Do duyên xúc được cảm thọ là xả, khởi lên xả căn.
Khi cảm thọ là xả, người ấy rõ biết: "Tôi cảm giác
xả thọ". Do đoạn diệt xúc được người ấy cảm thọ là
xả ấy, xả căn được khởi lên do duyên với xúc thích
ứng được cảm thọ là xả, người ấy rõ biết xả căn ấy
diệt, được tịnh chỉ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       4756

568 Thọ - Lạc khổ hỷ ưu xả - Khi nào 5 căn được đoạn diệt không dư tàn - Kinh Sanh – Tương V, 333

Sanh – Tương V, 333

1) ...

2) -- Này các Tỷ-kheo, có năm căn này. Thế nào là năm? Lạc căn, khổ căn, hỷ căn, ưu căn, xả căn.

3) Ở đây, này các Tỷ-kheo, với Tỷ-kheo sống không
phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần, khởi lên khổ căn, vị
ấy rõ biết như vầy: "Khổ căn này khởi lên nơi ta". Và
khổ căn ấy có tướng, có nhân, có hành, có duyên. Và
khổ căn ấy không tướng, không nhân, không hành,
không duyên sẽ khởi lên; sự kiện như vậy không xảy
ra. Và vị ấy rõ biết khổ căn, rõ biết khổ căn tập khởi,
rõ biết khổ căn đoạn diệt. Từ chỗ nào, khổ căn khởi
lên được đoạn diệt không có dư tàn, vị ấy rõ biết khổ
căn ấy.

Và tại chỗ nào khổ căn khởi lên, được đoạn diệt không có dư tàn?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ly dục, ly pháp bất thiện, chứng đạt và an trú Thiền thứ nhất, một trạng

MƯỜI HAI DUYÊN                                       4757

thái hỷ lạc do ly dục sanh, có tầm, có tứ. Ở đây, khổ
căn khởi lên, được đoạn diệt không có dư tàn. Này
các Tỷ-kheo, đây gọi là Tỷ-kheo biết rõ sự đoạn diệt
của khổ căn, tập trung tâm (upasamhàsi) để đạt tới
điều kiện ấy.

4) Ở đây, này các Tỷ-kheo, với Tỷ-kheo sống không
phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần, khởi lên ưu căn, vị ấy
rõ biết như vầy: "Trong ta khởi lên ưu căn này". Và
ưu căn ấy có tướng, có nhân, có hành, có duyên. Và
ưu căn ấy có thể khởi lên, không tướng, không nhân,
không hành, không duyên; sự kiện như vậy không
xảy ra. Và vị ấy rõ biết ưu căn, rõ biết ưu căn tập
khởi, rõ biết ưu căn đoạn diệt. Từ chỗ nào, ưu căn
khởi lên, được đoạn diệt không có dư tàn, vị ấy rõ
biết ưu căn ấy.

Và tại chỗ nào ưu căn khởi lên, được đoạn diệt không có dư tàn?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo làm cho tịnh chỉ
tầm và tứ, chứng và trú Thiền thứ hai, một trạng thái
hỷ lạc do định sanh, không tầm, không tứ, nội tĩnh,
nhứt tâm. Và ở đây, ưu căn khởi lên, được đoạn diệt
không có dư tàn. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là Tỷ-
kheo biết rõ sự đoạn diệt của ưu căn, tập trung tâm
để đạt tới điều kiện ấy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4758

5) Ở đây, này các Tỷ-kheo, với Tỷ-kheo không
phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần, khởi lên lạc căn; vị ấy
rõ biết như vầy: "Lạc căn này khởi lên nơi ta". Lạc
căn ấy có tướng, có nhân, có hành, có duyên. Và lạc
căn ấy không tướng, không nhân, không hành, không
duyên có thể khởi lên; sự kiện như vậy không xảy ra.
Và vị ấy rõ biết lạc căn, rõ biết lạc căn tập khởi, rõ
biết lạc căn đoạn diệt. Từ chỗ nào, lạc căn khởi lên,
được đoạn diệt không có dư tàn, vị ấy rõ biết lạc căn
ấy.

Và tại chỗ nào lạc căn khởi lên, được đoạn diệt không có dư tàn?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ly hỷ, trú xả, chánh
niệm, tỉnh giác, thân cảm sự lạc thọ mà các bậc
Thánh gọi là xả niệm lạc trú, chứng đạt và an trú
Thiền thứ ba. Ở đây, lạc căn khởi lên, được đoạn
diệt không có dư tàn. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là
Tỷ-kheo biết rõ sự đoạn diệt của lạc căn, tập trung
tâm để đạt tới điều kiện ấy.

6) Ở đây, này các Tỷ-kheo, với Tỷ-kheo sống không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần, khởi lên hỷ căn; vị ấy rõ biết như sau: "Hỷ căn này khởi lên nơi ta". Và hỷ căn ấy có tướng, có nhân, có hành, có duyên. Và hỷ căn ấy không tướng, không nhân, không hành, không duyên có thể khởi lên; sự kiện như vậy không xảy ra.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       4759

Vị ấy rõ biết hỷ căn, rõ biết hỷ căn tập khởi, rõ biết hỷ căn đoạn diệt. Từ chỗ nào khởi lên, hỷ căn được đoạn diệt không có dư tàn, vị ấy rõ biết hỷ căn ấy.

Và tại chỗ nào hỷ căn khởi lên, được đoạn diệt không có dư tàn?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đoạn lạc, đoạn
khổ, chấm dứt hỷ ưu đã cảm thọ từ trước, chứng đạt
và an trú Thiền thứ tư, không khổ không lạc, xả
niệm thanh tịnh. Ở đây, hỷ căn khởi lên, được đoạn
diệt không có dư tàn. Này các Tỷ-kheo, đây được gọi
là Tỷ-kheo biết rõ sự đoạn diệt của hỷ căn, tập trung
tâm để đạt tới điều kiện ấy.

7) Ở đây, này các Tỷ-kheo, với Tỷ-kheo sống không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần, khởi lên xả căn, vị ấy rõ biết như sau: "Xả căn này khởi lên nơi ta". Và xả căn ấy có tướng, có nhân, có hành, có duyên. Và xả căn ấy không tướng, không nhân, không hành, không duyên có thể khởi lên; sự kiện như vậy không xảy ra. Vị ấy rõ biết xả căn, rõ biết xả căn tập khởi, rõ biết xả căn đoạn diệt. Từ chỗ nào khởi lên, xả căn được đoạn diệt không có dư tàn, vị ấy rõ biết xả căn ấy.

Và tại chỗ nào xả căn khởi lên, được đoạn diệt không có dư tàn?

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4760

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo vượt qua một cách hoàn toàn Phi tưởng phi phi tưởng xứ, chứng đạt và an trú Diệt thọ tưởng định. Ở đây, xả căn khởi lên, được đoạn diệt không có dư tàn. Này các Tỷ-kheo, đây được gọi là Tỷ-kheo biết rõ sự đoạn diệt của xả căn, tập trung tâm để đạt tới điều kiện ấy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   4761

569 Thọ - Lạc khổ hỷ ưu xả - Không được chấp nhận là Sa môn - Kinh SaMôn BàLaMôn – Tương V, 326

SaMôn BàLaMôn 1 – Tương V, 326

1) ...

2) -- Này các Tỷ-kheo, có năm căn này. Thế nào là năm? Lạc căn, khổ căn, hỷ căn, ưu căn, xả căn.

3) Vị Sa-môn hay Bà-la-môn nào, này các Tỷ-kheo,
không như thật rõ biết sự tập khởi, sự chấm dứt, vị
ngọt, sự nguy hiểm và sự xuất ly khỏi năm căn này;
những vị Sa-môn hay Bà-la-môn ấy, này các Tỷ-
kheo, không được chấp nhận là Sa-môn trong các
hàng Sa-môn, hay không được chấp nhận là Bà-la-
môn trong các hàng Bà-la-môn; và những bậc Tôn
giả ấy, ngay trong hiện tại, không tự mình chứng ngộ
với thắng trí, chứng đạt và an trú mục đích của Sa-
môn hạnh, hay mục đích của Bà-la-môn hạnh.

4) Những vị Sa-môn hay Bà-la-môn nào, này các Tỷ- kheo, như thật rõ biết sự tập khởi, sự chấm dứt, vị ngọt, sự nguy hiểm và sự xuất ly khỏi năm căn này; những vị Sa-môn hay Bà-la-môn ấy, này các Tỷ- kheo, được chấp nhận là Sa-môn trong các hàng Sa-

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4762

môn, hay được chấp nhận là Bà-la-môn trong các
hàng Bà-la-môn; và những bậc Tôn giả ấy, ngay
trong hiện tại, cũng tự mình chứng ngộ với thắng trí,
chứng đạt và an trú mục đích của Sa-môn hạnh, hay
mục đích của Bà-la-môn hạnh.

SaMôn BàLaMôn 2 – Tương V, 327

1) ...

2) -- Này các Tỷ-kheo, có năm căn này. Thế nào là năm? Lạc căn, khổ căn, hỷ căn, ưu căn, xả căn.

3) Những Sa-môn hay Bà-la-môn nào không rõ biết lạc căn, không rõ biết lạc căn tập khởi, không rõ biết lạc căn đoạn diệt, không rõ biết con đường đưa đến lạc căn đoạn diệt... không rõ biết xả căn, không rõ biết xả căn tập khởi, không rõ biết xả căn đoạn diệt, không rõ biết con đường đưa đến xả căn đoạn diệt; những vị Sa-môn hay Bà-la-môn ấy, này các Tỷ- kheo, không được chấp nhận là Sa-môn trong các hàng Sa-môn, hay không được chấp nhận là Bà-la- môn trong các hàng Bà-la-môn; và những bậc Tôn giả ấy, ngay trong hiện tại, không tự mình chứng ngộ với thắng trí, chứng đạt và an trú mục đích của Sa- môn hạnh hay mục đích của Bà-la-môn hạnh.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4763

4) Những Sa-môn hay Bà-la-môn nào, này các Tỷ-
kheo, rõ biết lạc căn, rõ biết lạc căn tập khởi, rõ biết
lạc căn đoạn diệt, rõ biết con đường đưa đến lạc căn
đoạn diệt... rõ biết xả căn, rõ biết xả căn tập khởi, rõ
biết xả căn đoạn diệt, rõ biết con đường đưa đến xả
căn đoạn diệt; những vị Sa-môn hay Bà-la-môn ấy
được chấp nhận là Sa-môn trong các hàng Sa-môn,
hay được chấp nhận là Bà-la-môn trong các hàng Bà-
la-môn; và những bậc Tôn giả ấy, ngay trong hiện
tại, tự mình chứng ngộ với thắng trí, chứng đạt và an
trú mục đích của Sa-môn hạnh hay mục đích của Bà-
la-môn hạnh.

MƯỜI HAI DUYÊN                                        4764

570 Thọ - Lạc khổ hỷ ưu xả - bậc Dự lưu và bậc Alahán - Kinh Dòng Nước – Tương V, 325

Dòng Nước – Tương V, 325

1) ...

2) -- Này các Tỷ-kheo, có năm căn này. Thế nào là năm? Lạc căn, khổ căn, hỷ căn, ưu căn, xả căn.

3) Khi nào vị Thánh đệ tử, này các Tỷ-kheo, như thật
rõ biết sự tập khởi, sự chấm dứt, vị ngọt, sự nguy
hiểm và sự xuất ly khỏi năm căn này; vị Thánh đệ tử
ấy, này các Tỷ-kheo, được gọi là bậc Dự lưu, không
còn bị thối đọa, quyết định đạt đến Chánh Đẳng
Giác.

ALaHán – Tương V, 325

1) ...

2) -- Này các Tỷ-kheo, có năm căn này. Thế nào là năm? Lạc căn, khổ căn, hỷ căn, ưu căn, xả căn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4765

3) Khi nào, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo sau khi như thật rõ biết sự tập khởi, sự chấm dứt, vị ngọt, sự nguy hiểm và sự xuất ly khỏi năm căn này, được giải thoát không có chấp thủ; khi ấy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy được gọi là bậc A-la-hán, các lậu hoặc đã được đoạn tận, Phạm hạnh đã thành, các việc nên làm đã làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã đạt được mục đích, hữu kiết sử đã được đoạn tận, chánh trí, giải thoát.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       4766

571 Thọ - Lạc khổ hỷ ưu xả - Định nghĩa - 5 sau trở thành 3... - Kinh Phân Tích 1 – Tương V, 328

Phân Tích 1 – Tương V, 328

1) ...

2) -- Này các Tỷ-kheo, có năm căn này. Thế nào là năm? Lạc căn, khổ căn, hỷ căn, ưu căn, xả căn.

3) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là lạc căn?

Này các Tỷ-kheo, cái gì lạc thuộc về thân, cái gì
thích thú thuộc về thân, cái gì lạc do thân xúc sanh,
cái gì thích thú được cảm thọ; này các Tỷ-kheo, đây
được gọi là lạc căn.

4) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là khổ căn?

Này các Tỷ-kheo, cái gì khổ thuộc về thân, cái gì
không thích thú thuộc về thân, cái gì khổ do thân xúc
sanh, cái gì không thích thú được cảm thọ; này các
Tỷ-kheo, đây được gọi là khổ căn.

5) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hỷ căn (somanassa)?

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4767

Này các Tỷ-kheo, cái gì lạc thuộc về tâm, cái gì thích
thú thuộc về tâm, cái gì lạc do ý xúc sanh, cái gì thích
thú được cảm thọ; này các Tỷ-kheo, đây được gọi là
hỷ căn.

6) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là ưu căn?

Này các Tỷ-kheo, cái gì khổ thuộc về tâm, cái gì
không thích thú thuộc về tâm, cái gì khổ do ý xúc
sanh, cái gì không thích thú được cảm thọ; này các
Tỷ-kheo, đây được gọi là ưu căn.

7) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là xả căn?

Này các Tỷ-kheo, cái gì không thích thú và không không thích thú thuộc về thân hay thuộc về tâm được cảm thọ; này các Tỷ-kheo, đây được gọi là xả căn.

8) Các pháp này, này các Tỷ-kheo, là năm căn.

Phân Tích 2 – Tương V, 330

1) ...

2) -- Này các Tỷ-kheo, có năm căn này. Thế nào là năm? Lạc căn, khổ căn, hỷ căn, ưu căn, xả căn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                        4768

3) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là lạc căn?... (Như số 3, kinh trước).

4-7). .. (Như số 4 đến 7 của kinh trước) ...

8) Ở đây, này các Tỷ-kheo,

- Cái gì thuộc lạc căn và cái gì thuộc hỷ căn, cần
phải xem là lạc thọ.
- Cái gì thuộc về khổ căn, và cái gì thuộc ưu
căn, cần phải xem là khổ thọ.
- Cái gì thuộc xả căn, cần phải xem là bất khổ
bất lạc thọ.

9) Những pháp này, này các Tỷ-kheo, là năm căn.

Phân Tích 3 – Tương V, 330

1) ...

2) -- Này các Tỷ-kheo, có năm căn này. Thế nào là năm? Lạc căn, khổ căn, hỷ căn, ưu căn, xả căn.

3) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là lạc căn?

Này các Tỷ-kheo, cái gì lạc thuộc về thân, cái gì thích thú thuộc về thân, cái gì lạc do thân xúc sanh,

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4769

cái gì thích thú được cảm thọ; này các Tỷ-kheo, đây được gọi là lạc căn.

4) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là khổ căn?

Này các Tỷ-kheo, cái gì khổ thuộc về thân, cái gì
không thích thú thuộc về thân, cái gì khổ do thân xúc
sanh, cái gì không thích thú được cảm thọ; này các
Tỷ-kheo, đây được gọi là khổ căn.

5) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hỷ căn (somanassa)?

Này các Tỷ-kheo, cái gì lạc thuộc về tâm, cái gì thích
thú thuộc về tâm, cái gì lạc do ý xúc sanh, cái gì thích
thú được cảm thọ; này các Tỷ-kheo, đây được gọi là
hỷ căn.

6) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là ưu căn?

Này các Tỷ-kheo, cái gì khổ thuộc về tâm, cái gì
không thích thú thuộc về tâm, cái gì khổ do ý xúc
sanh, cái gì không thích thú được cảm thọ; này các
Tỷ-kheo, đây được gọi là ưu căn.

7) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là xả căn?

MƯỜI HAI DUYÊN                                        4770

Này các Tỷ-kheo, cái gì không thích thú và không không thích thú thuộc về thân hay thuộc về tâm được cảm thọ; này các Tỷ-kheo, đây được gọi là xả căn.

8) Ở đây, này các Tỷ-kheo,

- Cái gì thuộc lạc căn và cái gì thuộc hỷ căn, cần
phải xem là lạc thọ.
- Cái gì thuộc về khổ căn, và cái gì thuộc ưu
căn, cần phải xem là khổ thọ.
- Cái gì thuộc xả căn, cần phải xem là bất khổ
bất lạc thọ.

9) Như vậy, này các Tỷ-kheo, các căn này, trước năm sau trở thành ba, trước ba sau trở thành năm, tùy theo pháp môn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4771

572 Thọ - Nghiệp đồng, nhưng Cảm thọ quả dị thục khác nhau - Kinh HẠT MUỐI – Tăng I, 451

HẠT MUỐI – Tăng I, 451

1. - Ai nói như sau, này các Tỷ-kheo: "Người này làm
nghiệp như thế nào, như thế nào, người ấy cảm thọ
như vậy, như vậy". Nếu sự kiện là vậy, này các Tỷ-
kheo, thời không có đời sống Phạm hạnh, không có
cơ hội để nêu rõ đau khổ, được chơn chánh đoạn
diệt.
Và này các Tỷ-kheo, ai nói như sau: "Người này làm
nghiệp được cảm thọ như thế nào, như thế nào,
người ấy cảm thọ quả dị thục như vậy, như vậy".
Nếu sự kiện là vậy, này các Tỷ-kheo, thời có đời sống
Phạm hạnh, có cơ hội để nêu rõ đau khổ, được chơn
chánh đoạn diệt.
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người làm nghiệp ác
nhỏ mọn, và nghiệp ác ấy đưa người ấy vào địa
ngục.
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người làm nghiệp ác
nhỏ mọn tương tợ, và nghiệp ác ấy đưa người ấy
đến cảm thọ ngay trong hiện tại, cho đến chút ít

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4772

cũng không thấy được (trong đời sau), nói gì là
nhiều.
2. Hạng người như thế nào, này các Tỷ-kheo, có làm
nghiệp ác nhỏ mọn, và nghiệp ác ấy đưa người ấy
vào địa ngục?
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người thân không tu
tập, giới không tu tập, tâm không tu tập, tuệ không
tu tập, hạn hẹp, tự ngã nhỏ nhen, sống chịu khổ ít
oi. Người như vậy, này các Tỷ-kheo, làm nghiệp
ác nhỏ mọn, và nghiệp ác ấy đưa người ấy vào địa
ngục.
Hạng người như thế nào, này các Tỷ-kheo, có làm
nghiệp ác nhỏ mọn tương tợ, và nghiệp ác ấy đưa
người ấy đến cảm thọ ngay trong hiện tại, cho đến
chút ít cũng không thấy được (trong đời sau), nói gì
là nhiều?
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người thân được tu
tập, giới được tu tập, tâm được tu tập, tuệ được
tu tập, không có hạn hẹp, tự ngã to lớn, sống đời
vô lượng. Người như vậy, này các Tỷ-kheo, có
làm nghiệp ác nhỏ mọn tương tợ, và nghiệp ác ấy
đưa người ấy đến cảm thọ ngay trong hiện tại, cho
đến chút ít cũng không thấy được (trong đời sau),
nói gì là nhiều.
3. Ví như, này các Tỷ-kheo, có người bỏ một nắm
muối vào trong một chén nước nhỏ. Các Thầy nghĩ

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4773

như thế nào, này các Tỷ-kheo, nước trong chén ấy có
vì nắm muối trở thành mặn và không uống được phải
không?
- Thưa đúng vậy, bạch Thế Tôn. Vì cớ sao? Nước
trong chén nhỏ này là ít, do nắm muối này, nước trở
thành mặn, không uống được.
- Ví như, này các Tỷ-kheo, có người bỏ một nắm
muối vào sông Hằng. Các Thầy nghĩ như thế nào,
này các Tỷ-kheo, sông Hằng ấy có vì nắm muối này
trở thành mặn và không uống được, phải không?
- Thưa không, bạch Thế Tôn. Vì cớ sao? Lớn là cả
khối nước sông Hằng. Khối nước ấy không vì nắm
muối này trở thành mặn và không uống được.
- Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, ở đây, có người làm
nghiệp ác nhỏ mọn, và nghiệp ác ấy đưa người ấy
vào địa ngục. Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người làm
nghiệp ác nhỏ mọn tương tợ, và nghiệp ác ấy đưa
người ấy đến cảm thọ ngay trong hiện tại, cho đến
chút ít cũng không thấy được (trong đời sau), nói gì
là nhiều.
4. Hạng người như thế nào, này các Tỷ-kheo, có làm
nghiệp ác nhỏ mọn, và nghiệp ác ấy đưa người ấy
vào địa ngục?
- Ở đây, này các Tỷ-kheo có người thân không tu
tập, giới không tu tập, tâm không tu tập, tuệ không

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4774

tu tập, hạn hẹp, tự ngã nhỏ nhen, sống chịu khổ ít
oi. Người như vậy, này các Tỷ-kheo, làm nghiệp
ác nhỏ mọn, và nghiệp ác ấy đưa người ấy vào địa
ngục.
Hạng người như thế nào, này các Tỷ-kheo, có làm
nghiệp ác nhỏ mọn tương tợ, và nghiệp ác ấy đưa
người ấy đến cảm thọ ngay trong hiện tại, cho đến
chút ít cũng không thấy được (trong đời sau), nói gì
là nhiều?
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người thân được tu
tập, giới được tu tập, tâm được tu tập, tuệ được tu
tập, không có hạn hẹp, tự ngã to lớn, sống đời vô
lượng. Người như vậy, này các Tỷ-kheo, có làm
nghiệp ác nhỏ mọn tương tợ, và nghiệp ác ấy đưa
người ấy đến cảm thọ ngay trong hiện tại, cho đến
chút ít cũng không thấy được, nói gì là nhiều.
5. Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người bị tù tội vì nửa
đồng tiền, bị tù tội vì một đồng tiền, bị tù tội vì một
trăm đồng tiền. Nhưng ở đây, này các Tỷ-kheo, có
người không bị tù tội vì nửa đồng tiền, không bị tù
tội vì một đồng tiền, không bị tù tội vì một trăm
đồng tiền.
Như thế nào, này các Tỷ-kheo, bị tù tội vì nửa đồng
tiền, bị tù tội vì một đồng tiền, bị tù tội vì một trăm
đồng tiền?

MƯỜI HAI DUYÊN                                       4775

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người nghèo khổ, ít
sở hữu, ít tài sản. Người như vậy, này các Tỷ-
kheo, bị tù tội vì nửa đồng tiền, bị tù tội vì một
đồng tiền, bị tù tội vì một trăm đồng tiền.
Như thế nào, này các Tỷ-kheo, không bị tù tội vì nửa
đồng tiền, không bị tù tội vì một đồng tiền, không bị
tù tội vì một trăm đồng tiền?
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người giàu có, có tiền
của lớn, có tài sản lớn. Người như vậy, này các
Tỷ-kheo, không bị tù tội vì nửa đồng tiền, không
bị tù tội vì một đồng tiền, không bị tù tội vì một
trăm đồng tiền.
Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, ở đây có người làm
nghiệp ác nhỏ mọn, và nghiệp ác ấy đưa người ấy
vào địa ngục. Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người làm
nghiệp ác nhỏ mọn tương tự, nghiệp ác ấy đưa người
ấy đến cảm thọ ngay trong hiện tại, cho đến chút ít
cũng không thấy được, còn nói gì là nhiều.
6. Hạng người như thế nào, này các Tỷ-kheo, có làm
nghiệp ác nhỏ mọn, và nghiệp ác ấy đưa người ấy
vào địa ngục?
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người thân không tu
tập, giới không tu tập, tâm không tu tập, tuệ không
tu tập, hạn hẹp, tự ngã nhỏ nhen, sống chịu khổ ít
oi. Người như vậy, này các Tỷ-kheo, làm nghiệp

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4776

ác nhỏ mọn và nghiệp ác ấy đưa người ấy vào địa
ngục.
Hạng người như thế nào, này các Tỷ-kheo, có người
làm nghiệp ác nhỏ mọn tương tự, nghiệp ác ấy đưa
người ấy đến cảm thọ ngay trong hiện tại, cho đến
chút ít cũng không thấy được, còn nói gì là nhiều?
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người thân được tu
tập, giới được tu tập, tâm được tu tập, tuệ được tu
tập, không có hạn hẹp, tự ngã to lớn, sống đời vô
lượng. Người như vậy, này các Tỷ-kheo, có làm
nghiệp ác nhỏ mọn tương tự, và nghiệp ác ấy đưa
người ấy đến cảm thọ ngay trong hiện tại, cho đến
chút ít cũng không thấy được, còn nói gì là nhiều.
7. Ví dụ một người đồ tể hay người giết dê, này các
Tỷ-kheo, đối với một số người đánh cắp dê, có thể
giết hay trói, hay tịch thu tài sản, hay làm như ý
muốn. Đối với một số người cũng đánh cắp dê,
không có thể giết, không có thể trói, không có thể
tịch thu tài sản, hay không có thể làm như ý muốn.
Như thế nào, này các Tỷ-kheo, người đồ tể hay người
giết dê, đối với một số người đánh cắp dê, có thể giết,
có thể trói, có thể tịch thu tài sản, hay có thể làm như
ý người ấy muốn?
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người nghèo khổ, ít
sở hữu, ít tài sản. Kẻ đồ tể hay người giết dê, đối
với kẻ đánh cắp dê như vậy có thể giết, hay trói,

MƯỜI HAI DUYÊN                                        4777

hay có thể tịch thu tài sản, hay có thể làm như ý
người ấy muốn.
Như thế nào, này các Tỷ-kheo, người đồ tể hay người
giết dê, đối với kẻ đánh cắp dê, không có thể giết,
không có thể trói, không có thể tịch thu tài sản, hay
không có thể làm như ý người ấy muốn?
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người giàu có, có sở
hữu lớn, có tài sản lớn, hay nhà vua, hay đại thần
của nhà vua. Người đồ tể hay người giết dê, đối
với kẻ đánh cắp dê như vậy không có thể giết,
không có thể trói, không có thể tịch thu tài sản,
hay không có thể làm như ý người ấy muốn.
Không có gì phải làm khác hơn là chắp tay và cầu
xin như sau: "Thưa ngài, hãy cho con lại con dê
hay giá tiền con dê".
Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, ở đây, đối với một số
người có làm nghiệp ác nhỏ mọn, và nghiệp ác ấy
đưa người ấy vào địa ngục. Nhưng ở đây, này các
Tỷ-kheo, đối với một số người, có làm nghiệp ác nhỏ
mọn tương tự, và nghiệp ác ấy đưa người ấy đến cảm
thọ ngay trong hiện tại, cho đến chút ít cũng không
thấy được, còn nói gì là nhiều.
8. Hạng người như thế nào, này các Tỷ-kheo, có làm
nghiệp ác nhỏ mọn, và nghiệp ác ấy đưa người ấy
vào địa ngục?

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4778

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người có người thân
không tu tập, giới không tu tập, tâm không tu tập,
tuệ không tu tập, hạn hẹp, tự ngã nhỏ nhen, sống
chịu khổ ít oi. Người như vậy, này các Tỷ-kheo,
làm nghiệp ác nhỏ mọn, và nghiệp ác ấy đưa
người ấy vào địa ngục.
Hạng người như thế nào, này các Tỷ-kheo, có người
làm nghiệp ác nhỏ mọn tương tự, và nghiệp ác ấy
đưa người ấy đến cảm thọ ngay trong hiện tại, cho
đến chút ít cũng không thấy được, còn nói gì là
nhiều?
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người thân được tu
tập, giới được tu tập, tâm được tu tập, tuệ được tu
tập, không có hạn hẹp, tự ngã to lớn, sống đời vô
lượng. Người như vậy, này các Tỷ-kheo, có làm
nghiệp ác nhỏ mọn tương tự, nghiệp ác ấy đưa
người ấy đến cảm thọ ngay trong hiện tại, cho đến
chút ít cũng không thấy được, còn nói gì là nhiều.
Ai nói như sau, này các Tỷ-kheo: "Người này làm
nghiệp ác như thế nào, như thế nào người ấy sẽ cảm
thọ (quả) như vậy, như vậy". Nếu sự kiện là vậy, này
các Tỷ-kheo, thời không có đời sống Phạm hạnh,
không có cơ hội để nêu rõ đau khổ được chơn chánh
đoạn diệt.
Và này các Tỷ-kheo, có ai nói như sau: "Người này
làm nghiệp được cảm thọ như thế nào, như thế nào,

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4779

người ấy sẽ cảm thọ quả dị thục như vậy, như vậy".
Nếu sự kiện là vậy, này các Tỷ-kheo, thời có đời sống
Phạm hạnh, có cơ hội để nêu rõ đau khổ được chơn
chánh đoạn diệt.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4780

573 Thọ - Ngã luận thủ về Thọ - Kinh ĐẠI DUYÊN – 15 Trường I, 511

KINH ĐẠI DUYÊN (MAHA NIDANA SUTTA) – Bài kinh số 15 – Trường I, 511

1. Như vậy tôi nghe. Một thời, Thế Tôn trụ tại bộ lạc
Kuru (Câu-lâu), ở ấp Kuru tên là Kammassadhamma
(Kiếm-ma-sắt-đàm). Tôn giả Ananda (A Nan) đến
tại chỗ Thế Tôn ở, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn và
ngồi xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên,
Tôn giả Ananda bạch Thế Tôn:

- Hy hữu thay, bạch Thế Tôn! Kỳ diệu thay, bạch Thế
Tôn! Bạch Thế Tôn, giáo pháp Duyên khởi này thâm
thúy, thật sự thâm thúy, và giáo pháp này đối với con
hết sức minh bạch rõ ràng.

- Này Ananda, chớ có nói vậy! Này Ananda chớ có
nói vậy! Này Ananda, giáo pháp Duyên khởi này
thâm thúy, thật sự thâm thúy. Này Ananda, chính vì
không giác ngộ, không thâm hiểu giáo pháp này
mà chúng sanh hiện tại bị rối loạn như một ổ kén,
rối ren như một ống chỉ, giống như cỏ munja và lau

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4781

sậy babaja (ba-ba-la), không thể nào ra khỏi khổ xứ, ác thú, đọa xứ, sanh tử.

2. Này Ananda, nếu có ai hỏi: "Già và chết do duyên
nào không?" Hãy đáp: "Có". Nếu có hỏi: "Già và
chết do duyên gì?" Hãy đáp: "Già và chết do duyên
sanh".

- Này Ananda, nếu có ai hỏi: "Sanh có duyên nào
không?" Hãy đáp: "Có". Nếu có hỏi: "Sanh do
duyên gì?" Hãy đáp: "Sanh do duyên hữu".
- Này Ananda, nếu có ai hỏi: "Hữu có do duyên
nào không? Hãy đáp: "Có". Nếu có hỏi: "Hữu
do duyên gì?" Hãy đáp: "Hữu do duyên thủ".
- Này Ananda, nếu có ai hỏi. "Thủ có do duyên
nào không?" Hãy đáp: "Có". Nếu có hỏi: "Thủ
do duyên gì?" Hãy đáp: "Thủ do duyên ái".
- Này Ananda, nếu có ai hỏi: "Sanh có duyên nào
không?" Hãy đáp: "Có". Nếu có hỏi: "Sanh do
duyên gì?" Hãy đáp: "Sanh do duyên hữu".
- Này Ananda, nếu có ai hỏi: "Hữu có do duyên
nào không? Hãy đáp: "Có". Nếu có hỏi: "Hữu
do duyên gì?" Hãy đáp: "Hữu do duyên thủ".
(2 đoạn này dư)????

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4782

- Này Ananda, nếu có ai hỏi: "Ái có duyên nào
không?" Hãy đáp: "Có". Nếu có hỏi: "Ái do
duyên gì?" Hãy đáp: "Ái do duyên thọ".
- Này Ananda, nếu có ai hỏi: "Thọ có do duyên
nào không?" Hãy đáp: "Có". Nếu có hỏi: "Thọ
do duyên gì?" Hãy đáp: "Thọ do duyên xúc".
- Này Ananda, nếu có ai hỏi: "Xúc có do duyên
nào không?" Hãy đáp: "Có". Nếu có hỏi: "Xúc
do duyên gì?" Hãy đáp: "Xúc do duyên danh
sắc"????. (Xúc do duyên Sáu nhập)
- (Thiếu Sáu nhập do duyên Danh sắc)????
- Này Ananda, nếu có ai hỏi: "Danh sắc có duyên
nào không?" Hãy đáp: "Có". Nếu có hỏi: "Danh
sắc do duyên gì? Hãy đáp: "Danh sắc do
duyên thức".
- Này Ananda, nếu có ai hỏi: "Thức có do duyên
nào không?" Hãy đáp: "Có". Nếu có hỏi: "Thức
do duyên gì?" Hãy đáp: "Thức do duyên danh
sắc".
3. Này Ananda, như vậy do duyên danh sắc, thức
sanh; do duyên thức, danh sắc sanh; do duyên danh
sắc, xúc sanh,(??? do duyên danh sắc, lục nhập sanh;
do duyên lục nhập, xúc sanh); do duyên xúc, thọ

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4783

sanh; do duyên thọ; ái sanh; do duyên ái, thủ sanh; do duyên thủ, hữu sanh; do duyên hữu, sanh sanh; do duyên sanh, lão tử sanh, do duyên lão tử, sầu, bi, khổ, ưu não sanh. Như vậy là toàn bộ khổ uẩn tập khởi.

4. Trước đã nói: "Do duyên sanh; lão tử sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên sanh; lão tử sanh?"

 Này Ananda, nếu sanh không có bất cứ loại
nào, bất cứ chỗ nào, như chư Thiên hay Thiên
giới, Càn-thát-bà hay Càn-thát-bà-giới, Dạ-xoa
hay Dạ Xoa giới. Quỷ thần hay Quỷ thần giới,
loài Người hay Nhân giới, loại bốn chân hay tứ
túc giới, loài chim hay điểu giới, loài trùng xà
hay trùng xà giới. Này Ananda, nếu không có
sanh cho tất cả, do sanh diệt, thời lão tử có thể
hiện hữu không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của lão tử, tức là sanh.

5. Trước đã nói: "Do duyên hữu, sanh sanh ra". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên hữu, sanh sanh ra?"

MƯỜI HAI DUYÊN                                       4784

 Này Ananda, nếu hữu không có bất cứ loại
nào, giới nào, bất cứ chỗ nào xứ nào, như dục
hữu, sắc hữu hay vô sắc hữu. Nếu không có hữu
cho tất cả, do hữu diệt, thời sanh có thể hiện
hữu không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của sanh, tức là hữu.

6. Trước đã nói: "Do duyên thủ, hữu sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu hỏi: "Do duyên thủ, hữu sanh?"

 Này Ananda, nếu thủ không có bất cứ loại
nào, bất cứ chỗ nào, như dục thủ, kiến thủ, giới
cấm thủ hay ngã chấp thủ. Nếu không có thủ
cho tất cả, do thủ diệt, thời hữu có thể hiện hữu
không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của hữu, tức là thủ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4785

7. Trước đã nói: "Do duyên ái, thủ sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên ái, thủ sanh".

 Này Ananda, nếu ái không có bất cứ loại nào,
bất cứ chỗ nào, như sắc ái, thanh ái, hương ái,
vị ái, xúc ái hay pháp ái. Nếu không có ái cho
tất cả, do ái diệt thời thủ có thể hiện hữu
không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của thủ, tức là ái.

8. Trước đã nói: "Do duyên thọ, ái sanh".

 Này Ananda, nếu thọ không có bất cứ loại nào,
bất cứ chỗ nào, như nhãn xúc sở sanh thọ, nhĩ
xúc sở sanh thọ, tỷ xúc sở sanh thọ, thiệt xúc
sở sanh thọ, tỷ xúc sở sanh thọ, ý xúc sở sanh
thọ. Nếu không có thọ cho tất cả, nếu thọ diệt
thời ái có thể hiện hữu không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là

MƯỜI HAI DUYÊN                                   4786

duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của ái, tức là thọ.

9. Này Ananda, như vậy do duyên thọ, ái sanh;

- Do duyên ái, tìm cầu sanh;
- Do duyên tìm cầu, lợi sanh;
- Do duyên lợi, quyết định (sở dụng của lợi)
sanh;
- Do duyên quyết định, tham dục sanh;
- Do duyên tham dục, đam trước sanh;
- Do duyên đam trước, chấp thủ sanh;
- Do duyên chấp thủ, hà tiện sanh;
- Do duyên hà tiện, thủ hộ sanh;
- Do duyên thủ hộ, phát sanh một số ác, bất thiện
pháp như chấp trượng, chấp kiếm, tranh đấu,
tranh luận, đấu khẩu, khẩu chiến, ác khẩu, vọng
ngữ.

10. Trước đã nói: "Do duyên thủ hộ, phát sanh một số ác, bất thiện pháp, như chấp trượng, chấp kiếm, tranh đấu, tranh luận, đấu khẩu, khẩu chiến, ác khẩu, vọng ngữ". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên thủ hộ, phát sanh một số ác, bất thiện

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4787

pháp, như chấp trượng, chấp kiếm, tranh đấu, tranh luận, đấu khẩu, khẩu chiến, ác khẩu, vọng ngữ"?

 Này Ananda, nếu thủ hộ không có bất cứ loại
nào, bất cứ chỗ nào, nếu không có thủ hộ cho
tất cả, nếu thủ hộ diệt, thời một số ác, bất thiện
pháp như chấp trượng, chấp kiếm, tranh đấu,
tranh luận, đấu khẩu, khẩu chiến, ác khẩu,
vọng ngữ có thể hiện hữu được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên,
như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của một
số ác, bất thiện pháp như chấp trượng, chấp kiếm,
tranh đấu, tranh luận, đấu khẩu, khẩu chiến, ác khẩu,
vọng ngữ, tức là thủ hộ.

11. Trước đã nói: "Do duyên hà tiện, thủ hộ sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên hà tiện thủ hộ sanh"?

 Này Ananda, nếu hà tiện không có bất cứ loại
nào, bất cứ chỗ nào, nếu không có hà tiện, cho
tất cả, nếu hà tiện diệt thời thủ hộ có thể hiện
hữu không?

- Bạch Thế Tôn, không!

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4788

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của thủ hộ, tức là hà tiện.

12. Trước đã nói: "Do duyên chấp thủ, hà tiện sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên chấp thủ, hà tiện sanh"?

 Này Ananda, nếu chấp thủ không có bất cứ
loại nào, bất cứ chỗ nào, nếu không chấp thủ
cho tất cả, nếu chấp thủ diệt thời hà tiện có thể
hiện hữu được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của hà tiện, tức là chấp thủ.

13. Trước đã nói: "Do duyên đam trước, chấp thủ sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên đam trước, chấp thủ sanh "?

 Này Ananda, nếu đam trước không có bất cứ
loại nào, bất cứ chỗ nào, nếu không có đam
trước cho tất cả, nếu đam trước diệt thời chấp
thủ có thể hiện hữu được không?

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4789

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của chấp thủ, tức là đam mê.

14. Trước đã nói: "Do duyên tham dục, đam trước sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên tham dục, đam trước sanh "?

 Này Ananda, nếu tham dục không có bất cứ
loại nào, bất cứ chỗ nào, nếu không có tham
dục cho tất cả, nếu tham dục diệt, thời đam
trước có thể hiện hữu được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của đam trước, tức là tham dục.

15. Trước đã nói: "Do duyên quyết định, tham dục sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên quyết định tham dục sanh"?

 Này Ananda, nếu quyết định không có bất cứ loại nào, bất cứ chỗ nào, nếu không có quyết định cho tất cả, nếu quyết định diệt, thời tham

MƯỜI HAI DUYÊN                                   4790

dục có thể hiện hữu được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của tham dục tức là quyết định.

16. Trước đã nói: "Do duyên lợi, quyết định sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên lợi quyết định sanh"?

 Này Ananda, nếu lợi không có bất cứ loại
nào, bất cứ chỗ nào, nếu lợi không có cho tất
cả, nếu lợi diệt thời quyết định có thể hiện hữu
được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của quyết định, tức là lợi.

17. Trước đã nói: "Do duyên tìm cầu, lợi sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên tìm cầu, lợi sanh"?

 Này Ananda, nếu tìm cầu không có bất cứ loại

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4791

nào, bất cứ chỗ nào, nếu tìm cầu không có cho tất cả, nếu tìm cầu diệt, thời lợi có thể hiện hữu được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của lợi, tức là tầm cầu.

18. Trước đã nói: "Do duyên ái, tìm cầu sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên ái, tầm cầu sanh"?

 Này Ananda, nếu không có bất cứ loại nào,
bất cứ chỗ nào, nếu ái không có cho tất cả,
nếu ái diệt thời, tầm cầu có thể hiện hữu được
không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của tầm cầu, tức là ái.

Này Ananda, như vậy hai phương diện (của ái) tuy hai nhưng hòa hợp thành một, nhờ thọ (làm duyên sanh).

MƯỜI HAI DUYÊN                                       4792

19. Trước đã nói: "Do duyên xúc, thọ sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên xúc, thọ sanh"?

 Này Ananda, nếu xúc không có bất cứ loại
nào, bất cứ chỗ nào, như nhãn xúc, nhĩ xúc,
tỷ xúc, thiệt xúc, thân xúc, ý xúc, nếu xúc
không có cho tất cả, nếu xúc diệt, thời thọ có
thể hiện hữu không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của thọ, tức là xúc.

20. Trước đã nói: "Do duyên danh sắc, xúc sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên danh sắc, xúc sanh"?

 Này Ananda, nếu những hình, những sắc,
những tướng, những mạo, nhờ đó mà danh
thân và sắc thân thi thiết; nếu những hình,
những sắc, những tướng, những mạo ấy không
có, thời danh mục xúc trong sắc thân có thể
hiện hữu được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

MƯỜI HAI DUYÊN                                   4793

- Này Ananda, những hình, những sắc, những tướng,
những mạo ấy nhờ đó mà sắc thân được thi thiết, nếu
những hình, những sắc, những tướng, những mạo ấy
không có, thời hữu đối xúc trong danh thân có thể
hiện hữu được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, những hình, những sắc, những tướng,
những mạo nhờ đó mà danh thân và sắc thân được
thi thiết, nếu những hình, những sắc, những tướng,
những mạo ấy không có, thời danh mục xúc hay hữu
đối xúc có thể hiện hữu được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, những hình, những sắc, những tướng,
những mạo nhờ đó mà danh sắc được thi thiết, nếu
những hình, những sắc, những tướng, những mạo ấy
không có thì xúc có thể hiện hữu được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

Do vậy, này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của xúc, tức là danh sắc.

21. Trước đã nói: "Do duyên thức, danh sắc sanh".

MƯỜI HAI DUYÊN                                   4794

Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên thức, danh sắc sanh"?

 Này Ananda, nếu thức không đi vào trong bụng của người mẹ, thời danh sắc có thể hình thành trong bụng bà mẹ không?

- Bạch Thế Tôn, không!

 Này Ananda, nếu thức đi vào trong bụng bà mẹ rồi bị tiêu diệt, thời danh sắc có thể hình thành trạng thái này, trạng thái khác không?

- Bạch Thế Tôn, không!

 Này Ananda, nếu thức bị đoạn trừ trong
đứa con nít, hoặc là đồng nam hay đồng nữ,
thời danh sắc có thể lớn hơn, trưởng thành
và thành mãn được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Do vậy, này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của danh sắc, tức là thức.

22. Trước đã nói: "Do duyên danh sắc, thức sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4795

duyên sanh sắc thức sanh "?

 Này Ananda, nếu thức không an trú được
trong danh sắc, thời trong tương lai, có thể
hiện hữu sự hình thành của sanh, lão, tử,
khổ tập không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Do vậy, này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của thức, tức là danh sắc.

- Này Ananda, trong giới hạn con người
được sanh, con người được già, con người
được chết, con người được diệt, hay con
người được tái sanh, trong giới hạn ấy là
danh mục đạo, trong giới hạn ấy là ngôn ngữ
đạo, trong giới hạn ấy là thi thiết đạo, trong
giới hạn ấy là tuệ giới, trong giới hạn ấy là
lưu chuyển luân hồi hiện hữu trạng thái này
trạng thái khác nghĩa là danh sắc và thức.

23. Này Ananda, có bao nhiêu lời tuyên bố về ngã?

- Này Ananda, hoặc ngã được tuyên bố là có sắc và hạn lượng trong câu: "Ngã của tôi có sắc và hạn lượng".

MƯỜI HAI DUYÊN                                   4796

- Này Ananda, hoặc ngã được tuyên bố là có sắc
và vô lượng trong câu: "Ngã của tôi có sắc và
vô lượng".
- Này Ananda, hoặc ngã được tuyên bố là không
có sắc và có hạn lượng trong câu: "Ngã của tôi
không có sắc và có hạn lượng".
- Này Ananda, hoặc ngã được tuyên bố là không
có sắc và vô lượng trong câu: "Ngã của tôi
không có sắc và vô lượng".
24. Này Ananda, có người tuyên bố ngã có sắc và có
hạn lượng trong hiện tại, người này tuyên bố hoặc
ngã có sắc và có hạn lượng trong tương lai. Hoặc như
thế này: "Ngã của tôi không phải như vậy, tôi sẽ uốn
nắn cho như vậy". Này Ananda, sự việc là như vậy
thời lời tuyên bố về tà kiến ngã có sắc và có hạn
lượng như vậy là quá đủ rồi.

Này Ananda, có người tuyên bố ngã có sắc và vô
lượng người này tuyên bố hoặc ngã có sắc và vô
lượng trong hiện tại, hoặc ngã có sắc và vô lượng
trong tương lai. Hoặc như thế này: "Ngã của tôi
không phải như vậy, tôi sẽ uốn nắn cho như vậy".
Này Ananda, sự việc là như vậy thời lời tuyên bố về
tà kiến ngã có sắc và vô lượng như vậy là quá đủ
rồi.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4797

Này Ananda, có người tuyên bố ngã không có sắc và
có hạn lượng, người này tuyên bố hoặc ngã không có
sắc và có hạn lượng trong hiện tại hoặc ngã không có
sắc và có hạn lượng trong tương lai... hoặc ngã không
có sắc và vô lượng trong tương lai. Hoặc như thế này:
"Ngã của tôi không phải như vậy, tôi sẽ uốn nắn cho
như vậy". Này Ananda, sự việc là như vậy thời lời
tuyên bố về tà kiến ngã có sắc và vô lượng như vậy
là quá đủ rồi. Này Ananda, như vậy, là có bấy nhiêu
lời tuyên bố về ngã.

25. Này Ananda, có bao nhiêu lời không tuyên bố về ngã?

- Này Ananda, hoặc ngã không được tuyên bố là
có sắc và có hạn lượng trong câu: "Ngã của tôi
có sắc và có hạn lượng".
- Này Ananda, hoặc ngã không được tuyên bố là
có sắc và vô lượng trong câu: "Ngã của tôi có
sắc và vô lượng".
- Này Ananda, hoặc ngã không được tuyên bố là
không có sắc và có hạn lượng trong câu: "Ngã
của tôi không có sắc và có hạn lượng".
- Này Ananda, hoặc ngã không được tuyên bố là
không có sắc và vô lượng trong câu: "Ngã của

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4798

tôi không có sắc và vô lượng".

26. Này Ananda, có người không tuyên bố ngã có sắc và có hạn lượng, người này không tuyên bố, hoặc ngã có sắc và có hạn lượng trong hiện tại, hoặc ngã có sắc và có hạn lượng trong tương lai. Hoặc không như thế này: "Ngã của tôi không phải như vậy, tôi sẽ uốn nắn cho như vậy". Này Ananda, sự việc là như vậy thời lời không tuyên bố về tà kiến ngã có sắc và có hạn lượng như vậy là quá đủ rồi.

Này Ananda, có người không tuyên bố ngã có sắc và
vô lượng, người này không tuyên bố hoặc ngã có sắc
và vô lượng trong hiện tại, hoặc ngã có sắc và vô
lượng trong tương lai. Hoặc không như thế này. "Ngã
của tôi không phải như vậy, tôi sẽ uốn nắn cho như
vậy". Này Ananda, sự việc là như vậy thời lời không
tuyên bố về tà kiến ngã có sắc và vô lượng như vậy
là quá đủ rồi.

Này Ananda, có người không tuyên bố ngã không có sắc và có hạn lượng, người này tuyên bố, hoặc ngã không có sắc và có hạn lượng trong hiện tại, hoặc ngã không có sắc và có hạn lượng trong tương lai. Hoặc không như thế này: "Ngã của tôi không phải như vậy, tôi sẽ uốn nắn cho như vậy". Này Ananda, sự việc là như vậy thời lời không tuyên bố về tà kiến

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4799

ngã không có sắc và có hạn lượng như vậy là quá đủ rồi.

Này Ananda, có người không tuyên bố ngã không có
sắc và vô lượng, người này không tuyên bố ngã
không có sắc và vô lượng trong hiện tại, hoặc ngã
không có sắc và vô lượng trong tương lai. Hoặc
không như thế này: "Ngã của tôi không phải như vậy,
tôi sẽ uốn nắn cho như vậy". Này Ananda, sự việc là
như vậy thời lời không tuyên bố về tà kiến ngã có sắc
và vô lượng như vậy là quá đủ rồi.

Này Ananda, như vậy là có bấy nhiêu lời không tuyên bố về ngã.

27. Này Ananda, dưới bao nhiêu hình thức, ngã được quan niệm?

- Này Ananda, ngã được quan niệm như thọ
trong câu: "Ngã của tôi là thọ". Hay trái lại:
"Ngã của tôi không phải là thọ, ngã của tôi
không có cảm thọ".

- Này Ananda, hoặc ngã được quan niệm như
trong câu: "Ngã của tôi không phải là thọ, cũng
không phải là không có cảm thọ; ngã của tôi
có cảm thọ, ngã của tôi có khả năng cảm thọ".
Như vậy, này Ananda, ngã được quan niệm.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4800

28. Này Ananda, ai nói: "ngã của tôi là thọ". Người ấy cần được trả lời: "Này Hiền giả, có ba loại cảm thọ, lạc thọ, khổ thọ, bất khổ bất lạc thọ. Trong ba loại thọ này, loại nào ông xem là ngã?"

- Này Ananda, khi cảm giác một lạc thọ, chúng
ta không cảm giác một khổ thọ, không cảm
giác một bất khổ bất lạc thọ, khi ấy chỉ cảm
giác một lạc thọ thôi.
- Này Ananda, khi cảm giác một khổ thọ, chúng
ta không cảm giác một lạc thọ, không cảm giác
một bất khổ bất lạc thọ, khi ấy chỉ cảm giác một
khổ thọ thôi.
- Này Ananda, khi cảm giác một bất khổ bất lạc
thọ, chúng ta không cảm giác một lạc thọ,
không cảm giác một khổ thọ, khi ấy chỉ cảm
giác một bất khổ bất lạc thọ thôi.
29. Lại nữa, này Ananda, lạc thọ là vô thường, hữu
vi, là pháp duyên khởi, là pháp biến hoại, là pháp
đoạn diệt, là pháp ly dục, là pháp diệt tận.

- Này Ananda, khổ thọ là vô thường, hữu vi, là
pháp duyên khởi, là pháp đoạn hoại, là pháp
đoạn diệt, là pháp ly dục, là pháp diệt tận.
- Này Ananda, bất khổ bất lạc thọ là vô thường,

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4801

hữu vi, là pháp duyên khởi, là pháp đoạn hoại,
là pháp đoạn diệt, là pháp ly dục, là pháp diệt
tận.
 Khi cảm giác một lạc thọ mà nói rằng: "Đó là
ngã của tôi", thời khi lạc thọ ấy diệt mất người
ấy cũng nghĩ rằng: "Ngã của tôi cũng diệt".
 Khi cảm giác một khổ thọ mà nói rằng: "Đó là
ngã của tôi", thời khi khổ thọ ấy diệt mất người
ấy cũng nghĩ rằng: "Ngã của tôi cũng diệt".
 Khi cảm giác một bất khổ bất lạc thọ mà nói
rằng: "Đó là ngã của tôi", thời khi bất khổ bất
lạc thọ ấy diệt mất, người ấy cũng nghĩ rằng:
"Ngã của tôi cũng diệt".
Vậy những ai nói rằng: "Ngã của tôi là thọ", người
ấy sẽ xem ngã của mình như một cái gì trong hiện
tại, cái gì ấy là vô thường, lạc khổ xen lẫn, là pháp
sanh diệt. Do vậy, này Ananda, không thể chấp
nhận quan niệm "Ngã của tôi là thọ".

30. Này Ananda, ai nói như sau: "Ngã của tôi
không phải là thọ, ngã của tôi không có cảm thọ".
Người ấy cần được trả lời: "Này Hiền giả, chỗ nào
không có một cảm thọ gì cả, chỗ ấy có thể xem là
"Tôi có" được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4802

- Do vậy, này Ananda, không thể chấp nhận quan niệm "Ngã của tôi không phải là thọ, ngã của tôi không có cảm thọ".

31. Này Ananda, ai nói như sau: "Ngã của tôi
không phải là thọ, ngã của tôi không phải không
có cảm thọ, ngã của tôi có cảm thọ, ngã của tôi có
khả năng cảm thọ". Người ấy cần được trả lời:
"Này Hiền giả nếu tất cả mọi loại cảm thọ đều đoạn
diệt hoàn toàn, khi không còn một loại cảm thọ nào
cả, khi thọ đã tận diệt, thời ở tại chỗ ấy, có thể nói:
"Tôi là như vậy" chăng?"

- Bạch Thế Tôn, không!

- Do vậy, này Ananda, không thể chấp nhận quan
niệm "Ngã của tôi không phải là thọ, ngã của tôi
không phải không có cảm thọ; ngã của tôi có cảm
thọ, ngã của tôi có khả năng cảm thọ".

32. Này Ananda, khi có một vị Tỷ-kheo không quan niệm ngã là thọ, không quan niệm ngã không phải thọ, không quan niệm: "Ngã của tôi là thọ, ngã của tôi có khả năng cảm thọ", khi ấy vị này sẽ không chấp trước một điều gì ở trên đời, vì không chấp trước nên không sợ hãi; vì không sợ hãi nên hoàn toàn tự mình tịch diệt. Vị ấy biết sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, những việc cần làm đã làm, sau đời

MƯỜI HAI DUYÊN                                       4803

này không còn đời nào khác nữa.

Này Ananda, với vị Tỷ-kheo có tâm giải thoát như vậy, nếu có ai nói vị Tỷ-kheo ấy có tà kiến như sau: "Như Lai có tồn tại sau khi chết" thời thật hoàn toàn phi lý. Hoặc có tà kiến như sau: "Như Lai không có tồn tại sau khi chết", thời thật hoàn toàn phi lý. Hoặc có tà kiến như sau: "Như Lai có tồn tại và không có tồn tại sau khi chết", thời thật hoàn toàn phi lý. Hoặc có tà kiến như sau: "Như Lai không có tồn tại và không không có tồn tại sau khi chết", thời thật hoàn toàn phi lý. Tại sao vậy? Này Ananda, ví dầu có bao nhiêu danh mục, bao nhiêu danh mục đạo, dầu có bao nhiêu ngôn ngữ, bao nhiêu ngôn ngữ đạo, dầu có bao nhiêu thi thiết, bao nhiêu thi thiết đạo, dầu có bao nhiêu trí tuệ, bao nhiêu trí tuệ giới, dầu có bao nhiêu luân chuyển, bao nhiêu vận hành, với thắng trí hiểu biết tất cả, vị Tỷ-kheo được giải thoát. Với vị Tỷ-kheo thắng trí giải thoát như vậy mà nói rằng vị Tỷ-kheo ấy không biết, không thấy, thời thật là một sự phi lý.

33. Này Ananda, có bảy trú xứ của thức và hai xứ. Thế nào là bảy?

- Này Ananda, có những loại hữu tình, thân dị loại và tưởng dị loại, như loài Người, một số chư

MƯỜI HAI DUYÊN                                       4804

Thiên và một số trong địa ngục. Đó là trú xứ thứ
nhất của thức.
- Này Ananda, có những loại hữu tình, thân dị loại
nhưng tưởng nhất loại, như các vị Phạm Chúng
thiên được sanh vào cõi ấy, nhờ sơ Thiền. Đó là
trú xứ thứ hai của thức.
- Này Ananda, có những loại hữu tình, thân nhất
loại nhưng tưởng dị loại, như các vị Quang Âm
thiên (Abhassarà). Đó là trú xứ thứ ba của thức.
- Này Ananda, có những loại hữu tình, thân nhất
loại và tưởng cũng nhất loại, như các vị Biến
Tịnh thiên (Subhakinna). Đó là trú xứ thứ tư của
thức.
- Này Ananda, có những loại hữu tình, vượt ra khỏi
tất cả sắc tưởng, đoạn trừ tất cả hữu đối tưởng,
không suy tư đến mọi dị loại tưởng, chỉ có tưởng
"Hư không là vô biên", được sanh vào cõi Hư
Không vô biên xứ. Đó là trú xứ thứ năm của thức.
- Này Ananda, có những loại hữu tình hoàn toàn
vượt ra khỏi Không vô biên xứ, chỉ có tưởng
"Thức là vô biên", được sanh vào cõi Thức vô
biên xứ. Đó là trú xứ thứ sáu của thức.
- Này Ananda, có những loại hữu tình, hoàn toàn

MƯỜI HAI DUYÊN                                  4805

vượt ra khỏi Thức vô biên xứ, chỉ có tưởng "Vô
sở hữu", được sanh vào cõi Vô sở hữu xứ. Đó là
trú xứ thứ bảy của thức.
- Hai xứ là Vô tưởng hữu tình xứ và Phi tưởng
phi phi tưởng xứ.
34. Này Ananda, trong thức trú xứ thứ nhất có thân
dị loại và tưởng dị loại này, như loài Người, một số
chư Thiên và một số hữu tình trong địa ngục. Này
Ananda nếu có ai hiểu được trú xứ này, hiểu được sự
tập khởi, hiểu được sự đoạn diệt, hiểu được vị ngọt,
hiểu được sự nguy hiểm và hiểu được sự xuất ly của
trú xứ này, một vị như vậy có thể còn hoan hỷ ưa
thích trú xứ này không?

- Bạch Thế Tôn, không!

... (như trước)...

- Này Ananda, trong thức trú xứ thứ bảy, hoàn toàn vượt ra khỏi Thức vô biên xứ, chỉ có tưởng "Vô sở hữu", được sanh vào cõi Vô sở hữu xứ. Này Ananda nếu có ai hiểu được trú xứ này, hiểu được sự tập khởi, hiểu được sự đoạn diệt, hiểu được sự tập khởi, hiểu được sự đoạn diệt, hiểu được vị ngọt, hiểu được sự nguy hiểm và hiểu được sự xuất ly của trú xứ này, một vị như vậy có thể còn hoan hỷ ưa thích trú xứ

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4806

này không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, với Vô tưởng hữu tình xứ này, này
Ananda, nếu có ai hiểu được trú xứ này, hiểu được
sự tập khởi, hiểu được sự đoạn diệt, hiểu được vị
ngọt, hiểu được sự nguy hiểm và hiểu được sự xuất
ly của trú xứ này, một vị như vậy có thể còn hoan
hỷ ưa thích trú xứ này không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, với Phi tưởng phi phi tưởng xứ này,
này Ananda, nếu có ai hiểu được trú xứ này, hiểu
được sự tập khởi, hiểu được sự đoạn diệt, hiểu được
vị ngọt, hiểu được sự nguy hiểm và hiểu được sự xuất
ly của trú xứ này, một vị như vậy có thể còn hoan
hỷ ưa thích trú xứ này không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, bởi bảy thức trú xứ và hai xứ này,
nếu có vị Tỷ-kheo đã như chơn hiểu được tập khởi,
đoạn trừ, vị ngọt, sự nguy hiểm, xuất ly của chúng,
nhờ không còn chấp thủ, vị này được giải thoát. Này
Ananda, vị Tỷ-kheo như vậy được gọi là Tuệ giải
thoát.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4807

35. Này Ananda, có tám giải thoát. Thế nào là tám?

49.   Tự mình có sắc, thấy các sắc pháp. Đó là giải
thoát thứ nhất.
50.   Không biết tự mình có sắc, thấy các sắc ngoài
tự thân. Đó là giải thoát thứ hai.
51.   Tâm mạnh hướng đến thanh tịnh. Đó là giải
thoát thứ ba.
52.   Hoàn toàn vượt khỏi mọi sắc tưởng, đoạn diệt
mọi hữu đối tưởng, không suy tư đến mọi
tưởng dị biệt, với tư tưởng: "Hư không là vô
biên", chứng và an trú Hư không vô biên xứ.
Đó là giải thoát thứ tư.
53.   Hoàn toàn vượt khỏi Hư không vô biên xứ, với
tư tưởng: "Thức là vô biên", chứng và an trú
Thức vô biên xứ. Đó là giải thoát thứ năm.
54.   Hoàn toàn vượt khỏi Thức vô biên xứ, với tư
tưởng: "Vô sở hữu" chứng và an trú Vô sở hữu
xứ. Đó là giải thoát thứ sáu.
55.   Hoàn toàn vượt khỏi Vô sở hữu xứ, chứng và
an trú Phi tưởng phi phi tưởng xứ. Đó là giải
thoát thứ bảy.
56.   Vượt khỏi hoàn toàn Phi tưởng phi phi tưởng

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4808

xứ, chứng và an trú Diệt thọ tưởng định. Đó là
giải thoát thứ tám. Này Ananda, như vậy là tám
giải thoát.
36. Này Ananda, khi một vị Tỷ-kheo thuận thứ thể
nhập tám giải thoát này, có thể nhập và có thể xuất
khỏi bất cứ giải thoát nào khi nào mình muốn, chỗ
nào mình muốn và dài bao lâu mình muốn - và với
các lậu hoặc được đoạn trừ, vị Tỷ-kheo chứng và
an trú trong tám giải thoát và tuệ giải thoát, không
còn lậu hoặc ngay trong thời hiện tại, tự mình thấu
đạt và chứng ngộ. Này Ananda, không còn có một
Câu giải thoát nào khác cao hơn và thù thắng hơn
Câu giải thoát này.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Tôn giả Ananda hoan hỷ tín thọ lời dạy của Thế Tôn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4809

574 Thọ - Người ta không thể thọ dụng các dục ngoài các... - Kinh VÍ DỤ CON RẮN – 22 Trung I, 295

KINH VÍ DỤ CON RẮN (Alaggadupama suttam) – Bài kinh số 22 – Trung I, 295

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Savatthi (Xá-vệ), tại
Jetavana (Kỳ-đà Lâm), vườn ông Anathapindika
(Cấp Cô Độc). Lúc bấy giờ, Tỷ-kheo tên là Arittha,
xưa làm nghề huấn luyện chim ưng, khởi lên ác tà
kiến như sau: "Theo như ta hiểu pháp Thế Tôn thuyết
giảng, khi thọ dụng những pháp được Thế Tôn gọi là
chướng ngại pháp, thật sự không có chướng ngại gì".

Một số đông Tỷ-kheo nghe như sau: "Tỷ-kheo tên Arittha, xưa làm nghề huấn luyện chim ưng, khởi lên ác tà kiến như sau: "Theo như ta hiểu pháp Thế Tôn thuyết giảng, khi thọ dụng những pháp được Thế Tôn gọi là chướng ngại pháp, thật sự không có chướng ngại gì". Rồi những Tỷ-kheo ấy đi đến chỗ Tỷ-kheo Arittha, xưa làm nghề huấn luyện chim ưng,

MƯỜI HAI DUYÊN                                   4810

khi đến xong, liền nói với Tỷ-kheo Arittha, xưa làm nghề huấn luyện chim ưng như sau:

– Này Hiền giả Arittha, có đúng sự thật rằng, Hiền giả khởi lên ác tà kiến như sau: "Theo như tôi hiểu... thật sự không có chướng ngại gì"?

– Thật sự là vậy, chư Hiền. Theo như tôi hiểu... không có chướng ngại gì.

Rồi những Tỷ-kheo ấy muốn Tỷ-kheo Arittha, xưa làm nghề huấn luyện chim ưng từ bỏ ác tà kiến ấy, liền cật vấn, nạn vấn lý do, thảo luận:

- "Hiền giả Arittha, chớ nói như vậy, chớ xuyên tạc Thế Tôn. Xuyên tạc Thế Tôn là không tốt. Thế Tôn không có nói như vậy. Hiền giả Arittha, Thế Tôn đã dùng nhiều pháp môn thuyết chướng đạo pháp. Và những ai thọ dụng chúng tự đủ bị chướng ngại. Thế Tôn đã thuyết các dục vui ít, khổ nhiều, não nhiều, do vậy nguy hiểm càng nhiều hơn. Thế Tôn đã thuyết các dục được ví như khúc xương... Thế Tôn đã thuyết các dục được ví như một miếng thịt... Thế Tôn đã thuyết các dục được ví như bó đuốc cỏ khô... Thế Tôn đã thuyết các dục được ví như hố than hừng... Thế Tôn đã thuyết các dục được ví như cơn mộng... Thế Tôn đã thuyết các dục được ví như vật dụng cho mượn... Thế Tôn đã thuyết các dục được ví

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4811

như trái cây... Thế Tôn đã thuyết các dục vọng được
ví như lò thịt... Thế Tôn đã thuyết các dục vọng được
ví như gậy nhọn... Thế Tôn đã thuyết các dục được
ví như đầu rắn, vui ít khổ nhiều, não nhiều và do vậy,
nguy hiểm càng nhiều hơn".

Tỷ-kheo Arittha xưa làm nghề huấn luyện chim
ưng, dầu được các Tỷ-kheo ấy cật vấn, chất vấn thảo
luận, vẫn nói lên ác tà kiến ấy, cứng đầu, chấp chặt,
nắm chặt tà kiến ấy: "Thật sự là vậy, theo như tôi
hiểu, pháp Thế Tôn thuyết giảng... không có chướng
ngại gì".

Vì các Tỷ-kheo không thể làm cho Tỷ-kheo
Arittha, xưa làm nghề huấn luyện chim ưng, từ bỏ ác
tà kiến ấy, nên họ đến chỗ Thế Tôn ở, khi đến xong,
đảnh lễ Thế Tôn và ngồi xuống một bên. Sau khi
ngồi xuống một bên, những Tỷ-kheo ấy bạch Thế
Tôn:

– Bạch Thế Tôn, Tỷ-kheo Arittha, xưa làm nghề huấn luyện chim ưng, khởi lên ác tà kiến như sau: "Theo tôi hiểu, pháp Thế Tôn thuyết giảng... không có chướng ngại gì". Bạch Thế Tôn, chúng con nghe: "Tỷ-kheo tên Arittha, xưa làm nghề huấn luyện chim ưng... không có chướng ngại gì". Bạch Thế Tôn, rồi chúng con đi đến chỗ Tỷ-kheo Arittha, xưa làm nghề

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4812

huấn luyện chim ưng, khi đến xong, liền nói với Tỷ- kheo Arittha, xưa làm nghề huấn luyện chim ưng:

"– Này Hiền giả Arittha, có đúng sự thật chăng? Hiền giả khởi lên ác tà kiến như sau: "Theo như tôi hiểu... thật sự không có chướng ngại gì".

Bạch Thế Tôn, khi nghe nói vậy, Tỷ-kheo Arittha, xưa làm nghề huấn luyện chim ưng, nói với chúng con như sau:

"– Thật sự là vậy. Chư Hiền, theo như tôi hiểu... thật sự không có chướng ngại gì.

Bạch Thế Tôn, chúng con muốn khiến Tỷ-kheo Arittha, xưa làm nghề huấn luyện chim ưng, từ bỏ ác tà kiến ấy, liền cật vấn, nạn vấn lý do, thảo luận:

– "Hiền giả Arittha, chớ nói như vậy! Chớ xuyên tạc Thế Tôn. Xuyên tạc Thế Tôn là không tốt. Thế Tôn không có nói như vậy, Hiền giả Arittha, Thế Tôn đã dùng nhiều pháp môn, thuyết chướng đạo pháp. Và những ai thọ dụng chúng, tự đủ bị chướng ngại. Thế Tôn đã thuyết các dục vui ít, khổ nhiều, não nhiều, do vậy nguy hiểm càng nhiều hơn. Thế Tôn đã thuyết các dục được ví như khúc xương... Thế Tôn đã thuyết các dục được ví như đầu rắn, vui ít, khổ nhiều, não nhiều, và do vậy nguy hiểm càng

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4813

nhiều hơn.

Bạch Thế Tôn, Tỷ-kheo Arittha, xưa làm nghề
huấn luyện chim ưng, dầu được chúng con cật vấn,
nạn vấn lý do, thảo luận, vẫn nói lên ác tà kiến ấy,
cứng đầu, chấp chặt, nắm chặt tà kiến ấy: "Thật sự là
vậy, theo tôi hiểu, pháp Thế Tôn thuyết giảng...
không có chướng ngại gì". Bạch Thế Tôn, vì chúng
con không thể làm cho Tỷ-kheo Arittha, xưa làm
nghề huấn luyện chim ưng, từ bỏ ác tà kiến ấy, nên
chúng con đến hỏi Thế Tôn ý nghĩa này.

Rồi Thế Tôn cho gọi một Tỷ-kheo khác:

– Này Tỷ-kheo, hãy đi và nhân danh Ta gọi Tỷ- kheo Arittha, xưa làm nghề huấn luyện chim ưng rằng: "Hiền giả Arittha, bậc Đạo Sư gọi Hiền giả".

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Tỷ-kheo ấy vâng lời Thế Tôn, đến chỗ Tỷ-kheo
Arittha, xưa làm nghề huấn luyện chim ưng, sau khi
đến, liền nói với Tỷ-kheo Arittha, xưa làm nghề huấn
luyện chim ưng:

– Hiền giả Arittha, bậc Đạo sư gọi Hiền giả.

– Thưa vâng, Hiền giả.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4814

Tỷ-kheo Arittha, xưa làm nghề huấn luyện chim
ưng, đáp lời Tỷ-kheo ấy, đi đến chỗ Thế Tôn ở, sau
khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên.
Thế Tôn nói với Tỷ-kheo Arittha, xưa làm nghề huấn
luyện chim ưng, đang ngồi xuống một bên:

– Này Arittha, có thật chăng, Ông khởi lên ác tà kiến như sau: "Theo như tôi hiểu... thật sự không có chướng ngại gì"?

– Thật sự là vậy, bạch Thế Tôn. Theo như con hiểu, thật sự không có chướng ngại gì.

 Này kẻ ngu si kia, sao Ông lại hiểu pháp Ta
thuyết giảng như vậy? Này kẻ ngu si kia, có phải
chăng, Ta đã dùng nhiều pháp môn thuyết
chướng đạo pháp. Và những ai thọ dụng chúng
tự đủ bị chướng ngại?

 Ta đã thuyết các dục vui ít, khổ nhiều, não
nhiều, do vậy nguy hiểm càng nhiều hơn. Ta đã
thuyết các dục được ví như khúc xương... Ta đã
thuyết các dục được ví như miếng thịt... được ví
như bó đuốc cỏ khô... được ví như hố than
hừng... được ví như cơn mộng... được ví như vật
dụng cho mượn... được ví như trái cây... được
ví như lò thịt... được ví như gậy nhọn... Ta đã

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4815

thuyết các dục được ví như đầu rắn, vui ít, khổ nhiều, não nhiều, và do vậy nguy hiểm càng nhiều hơn.

 Và này kẻ ngu si kia, không những Ông xuyên
tạc Ta, vì Ông đã tự chấp thủ sai lạc, Ông tự
phá hoại Ông và tạo nên nhiều tổn đức. Này kẻ
ngu si kia, và như vậy sẽ đưa đến bất hạnh và
đau khổ lâu dài cho Ông.

Rồi Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo:

– Chư Tỷ-kheo, các Ông nghĩ thế nào? Tỷ-kheo
Arittha, xưa làm nghề huấn luyện chim ưng này có
thể khởi lên tia lửa sáng gì trong pháp luật này
không?

– Bạch Thế Tôn, làm sao có thể được! Không thể được, bạch Thế Tôn.

Được nói vậy, Tỷ-kheo Arittha, xưa làm nghề
huấn luyện chim ưng, im lặng, hổ thẹn, thụt vai, cúi
đầu, lo âu, câm miệng. Rồi Thế Tôn, sau khi biết
được Tỷ-kheo Arittha, xưa làm nghề huấn luyện
chim ưng đang im lặng, hổ thẹn, thụt vai, cúi đầu, lo
âu, câm miệng, bèn nói với Tỷ-kheo Arittha, xưa làm
nghề huấn luyện chim ưng:

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4816

– Này kẻ ngu si kia, người ta sẽ được biết Ông qua ác tà kiến của chính Ông. Ở đây, Ta sẽ hỏi các Tỷ-kheo.

Rồi Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo:

– Chư Tỷ-kheo, các Ông có hiểu pháp Ta thuyết
giảng, giống như Tỷ-kheo Arittha, xưa làm nghề
huấn luyện chim ưng này, không những đã xuyên tạc
Ta vì đã tự chấp thủ sai lạc, mà còn tự phá hoại mình
và gây nên nhiều tổn đức?

– Bạch Thế Tôn, không. Bạch Thế Tôn, Thế
Tôn đã dùng nhiều pháp môn thuyết chướng đạo
pháp; và những ai thọ dụng chúng, tự đủ bị chướng
ngại. Thế Tôn đã thuyết các dục vui ít, khổ nhiều,
não nhiều, do vậy nguy hiểm càng nhiều hơn, Thế
Tôn đã thuyết các dục ví như khúc xương... (như
trên)... Thế Tôn đã thuyết các dục ví như đầu rắn, vui
ít, khổ nhiều, não nhiều và do vậy nguy hiểm càng
nhiều hơn.

– Lành thay, chư Tỷ-kheo! Lành thay, chư Tỷ- kheo!

Các Ông hiểu pháp Ta thuyết giảng như vậy. Chư Tỷ-kheo, Ta đã dùng nhiều pháp môn thuyết chướng đạo pháp, và những ai thọ dụng chúng, tự đủ

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4817

bị chướng ngại. Ta đã thuyết các dục vui ít, khổ
nhiều, não nhiều, và do vậy nguy hiểm càng nhiều
hơn. Ta đã thuyết các dục ví như khúc xương... (như
trên)... Ta đã thuyết các dục ví như đầu rắn, vui ít,
khổ nhiều, não nhiều, và do vậy nguy hiểm càng
nhiều hơn. Nhưng Tỷ-kheo Arittha, xưa làm nghề
huấn luyện chim ưng, không những xuyên tạc Ta vì
đã tự chấp thủ sai lạc mà còn tự phá hoại mình và tạo
nên nhiều tổn đức, và như vậy sẽ đưa đến bất hạnh,
đau khổ lâu ngày cho kẻ ngu si ấy. Thật sự, này các
Tỷ-kheo, sự kiện này không xảy ra, người ta có
thể thọ dụng các dục ngoài các dục, ngoài các dục
tưởng, ngoài các dục tầm.

Chư Tỷ-kheo, ở đây có một số người ngu si học
pháp, như Kinh, Ứng tụng, Giải thuyết, Kệ tụng,
Cảm hứng ngữ, Như thị ngữ, Bổn sanh, Vị tằng hữu
pháp, Phương quảng. Sau khi học các pháp này, họ
không quán sát ý nghĩa những pháp ấy với trí tuệ.
Những pháp ấy, vì ý nghĩa không được trí tuệ quán
sát, nên không trở thành rõ ràng. Họ học các pháp
chỉ vì lợi ích, muốn chỉ trích người khác, chỉ vì lợi
ích, muốn khoái khẩu biện luận, và họ không đạt
được mục tiêu mà sự học pháp hướng đến. Những
pháp ấy vì nắm giữ sai lạc nên đưa họ đến bất hạnh,
đau khổ lâu dài. Vì sao vậy? Này các Tỷ-kheo, vì nắm
giữ sai lạc các pháp.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4818

Chư Tỷ-kheo, ví như một người ưa muốn rắn
nước, tìm cầu rắn nước, đi khắp chỗ để tìm rắn nước.
Người đó thấy một con rắn nước lớn, và người đó
bắt con rắn ấy ở lưng hay ở đuôi. Con rắn ấy có thể
quay lại cắn người đó nơi tay, nơi cánh tay hay ở
một phần nào khác của cơ thể, và người đó có thể do
nhân này mà bị chết hay bị đau khổ gần như chết. Vì
sao vậy? Chư Tỷ-kheo, vì nắm bắt con rắn một cách
sai lạc. Cũng vậy này các Tỷ-kheo, ở đây, một số
người ngu si học pháp... Chư Tỷ-kheo, vì sự chấp thủ
các pháp sai lạc.

Ở đây, này các Tỷ-kheo, một số Thiện nam tử học pháp, như Kinh, Ứng tụng, Giải thuyết, Kệ tụng, Cảm hứng ngữ, Như thị ngữ, Bổn sanh, Vị tằng hữu pháp, Phương quảng. Sau khi học các pháp này, họ quán sát ý nghĩa những pháp ấy với trí tuệ. Những pháp ấy, vì ý nghĩa được trí tuệ quán sát, nên trở thành rõ ràng. Họ học pháp không vì lợi ích, muốn chỉ trích người khác, không vì lợi ích, muốn khoái khẩu biện luận, và họ đạt được mục tiêu mà sự học pháp hướng đến. Những pháp ấy, vì khéo nắm giữ, nên đưa họ đến hạnh phúc, an lạc lâu dài. Vì sao vậy? Này các Tỷ-kheo, vì khéo nắm giữ các pháp.

Chư Tỷ-kheo, ví như một người ưa muốn rắn nước, tìm cầu rắn nước đi khắp chỗ để tìm rắn nước.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4819

Người đó thấy một con rắn nước lớn. Người đó có thể khéo đè con rắn nước với cây gậy có nạng. Sau khi khéo đè với cây gậy có nạng, người đó có thể khéo nắm giữ cổ rắn. Chư Tỷ-kheo, dầu cho con rắn nước ấy có thể cuốn thân nó xung quanh tay, hay cánh tay, hay một thân phần nào khác, người đó cũng không vì nhân duyên ấy đi đến chỗ chết hay đến sự đau khổ gần như chết. Vì sao vậy? Chư Tỷ-kheo, vì khéo nắm giữ con rắn nước vậy. Cũng vậy, chư Tỷ-kheo, ở đây, một số Thiện nam tử học pháp... chư Tỷ-kheo, vì khéo nắm giữ các pháp vậy. Do vậy, này các Tỷ-kheo, hãy hiểu rõ ý nghĩa lời Ta thuyết giảng và thọ trì như vậy. Nếu có ai không hiểu rõ ý nghĩa lời Ta thuyết giảng thì ở nơi đây, các Ông hãy hỏi Ta hay hỏi những bậc Tỷ-kheo trí thức.

Chư Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng pháp cho các Ông, ví như chiếc bè để vượt qua, không phải để nắm giữ lấy. Hãy nghe và khéo tác ý, Ta sẽ giảng.

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Những Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn thuyết giảng như sau:

– Này các Tỷ-kheo, ví như có người đang đi trên con đường lớn dài, đến một vùng nước rộng, bờ bên này nguy hiểm và hãi hùng, bờ bên kia an ổn và

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4820

không kinh hãi, nhưng không có thuyền để vượt qua hay không có cầu bắc qua từ bờ này đến bờ kia. Người đó tự suy nghĩ: "Đây là vùng nước rộng, bờ bên này nguy hiểm và hãi hùng, bờ bên kia an ổn và không kinh hãi, nhưng không có thuyền để vượt qua hay không có cầu bắc qua từ bờ này đến bờ kia. Nay ta hãy thâu góp cỏ, cây, nhánh, lá, cột lại thành chiếc bè, và dựa trên chiếc bè này, tinh tấn dùng tay chân, có thể vượt qua bờ bên kia một cách an toàn". Chư Tỷ-kheo, rồi người đó thâu góp cỏ, cây, nhánh, lá cột lại thành chiếc bè, và nhờ chiếc bè này, tinh tấn dùng tay chân vượt qua bờ bên kia một cách an toàn. Khi qua bờ bên kia rồi, Người đó suy nghĩ: "Chiếc bè này lợi ích nhiều cho ta, nhờ chiếc bè này, ta tinh tấn dùng tay chân để vượt qua bờ bên kia một cách an toàn. Nay ta hãy đội chiếc bè này trên đầu hay vác nó trên vai, và đi đến chỗ nào ta muốn". Chư Tỷ- kheo, các Ông nghĩ thế nào? Chư Tỷ-kheo, nếu người đó làm như vậy, thì có làm đúng với sở dụng của chiếc bè chăng?

– Bạch Thế Tôn, không.

– Chư Tỷ-kheo, người đó phải làm thế nào cho
đúng sở dụng của chiếc bè? Ở đây, chư Tỷ-kheo,
người đó sau khi vượt qua bờ bên kia, có thể suy
nghĩ: "Chiếc bè này lợi ích nhiều cho ta. Nhờ chiếc

MƯỜI HAI DUYÊN                                       4821

bè này, ta tinh tấn dùng tay chân đã vượt qua bờ bên
kia một cách an toàn. Nay ta hãy kéo chiếc bè này
lên trên bờ đất khô, hay nhận chìm xuống nước, và
đi đến chỗ nào ta muốn". Chư Tỷ-kheo, làm như vậy,
người đó làm đúng sở dụng chiếc bè ấy. Cũng vậy,
này chư Tỷ-kheo, Ta thuyết pháp như chiếc bè để
vượt qua, không phải để nắm giữ lấy. Chư Tỷ-kheo,
các Ông cần hiểu ví dụ cái bè... Chánh pháp còn
phải bỏ đi, huống nữa là phi pháp.

Này các Tỷ-kheo, có sáu kiến xứ. Thế nào là sáu?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, có kẻ vô văn phàm phu, không đi đến yết kiến các bậc Thánh, không thuần thục pháp các bậc Thánh, không tu tập pháp các bậc Thánh, không đi đến yết kiến các bậc Chơn nhơn, không thuần thục pháp các bậc Chơn nhơn, không tu tập pháp các bậc Chơn nhơn, xem sắc pháp: "Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi", xem cảm thọ: "Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi", xem tưởng: "Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi", xem các hành: "Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi", xem cái gì được thấy, được nghe, được cảm xúc, được ý thức, được đạt tới, được tìm cầu, được ý suy tư: "Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái

MƯỜI HAI DUYÊN                                        4822

này là tự ngã của tôi", và bất cứ kiến xứ nào đều nói
rằng: "Đây là thế giới, đây là tự ngã, sau khi chết, tôi
sẽ thường còn, thường hằng, thường trú, không biến
chuyển, tôi sẽ, trú như thế này cho đến mãi mãi",
xem như vậy là: "Cái này là của tôi, cái này là tôi,
cái này là tự ngã của tôi".

Và này chư Tỷ-kheo, có vị Đa văn Thánh đệ tử đi đến yết kiến các bậc Thánh, thuần thục các pháp bậc Thánh, tu tập pháp các bậc Thánh, đi đến yết kiến các bậc Chơn nhơn, thuần thục pháp các bậc Chơn nhơn, tu tập pháp các bậc Chơn nhơn, xem sắc pháp: "Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi", xem cảm thọ: "Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi", xem tưởng: "Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi", xem các hành: "Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi", xem cái gì được thấy, được nghe, được cảm xúc, được ý thức, được đạt tới, được tìm cầu, được ý suy tư: "Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi", và bất cứ kiến xứ nào đều nói rằng: "Đây là thế giới, đây là tự ngã, sau khi chết tôi sẽ thường còn, thường hằng, thường trú, không biến chuyển, tôi sẽ trú như thế này cho đến mãi mãi",

MƯỜI HAI DUYÊN                                        4823

xem như vậy là: "Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi". Vị này do quán sát như vậy, đối với sự vật chẳng thật có nên không có lo âu, phiền muộn.

Được nghe nói vậy, một Tỷ-kheo khác bạch Thế Tôn:

– Có thể có cái gì không thực có ở ngoài, có thể gây lo âu phiền muộn?

Thế Tôn đáp:

– Có thể có, này Tỷ-kheo, ở đây, có người nghĩ như sau: "Cái gì chắc chắn đã là của tôi, nay chắc chắn không còn là của tôi. Cái gì chắc chắn có thể là của tôi, chắc chắn tôi không được cái ấy". Người đó sầu muộn, than vãn, khóc lóc, đấm ngực, đi đến bất tỉnh. Này Tỷ-kheo, như vậy, có cái không thực có ở ngoài, có thể gây lo âu, phiền muộn.

– Bạch Thế Tôn, có thể có cái gì không thực có ở ngoài, có thể không gây lo âu phiền muộn?

Thế Tôn đáp:

– Có thể có, này Tỷ-kheo, ở đây, này Tỷ-kheo, có người không nghĩ như sau: "Cái gì chắc chắn đã

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4824

là của tôi, nay chắc chắn không còn là của tôi. Cái gì
chắc chắn có thể là của tôi, chắc chắn tôi không được
cái ấy". Người đó không sầu muộn, than vãn, khóc
lóc, không đấm ngực, không đi đến bất tỉnh. Như
vậy, này Tỷ-kheo, có cái không thực có ở ngoài,
không gây lo âu phiền muộn.

– Bạch Thế Tôn, có thể có cái gì không thực có ở trong có thể gây ra lo âu phiền muộn?

Thế Tôn đáp:

– Có thể có, này Tỷ-kheo, ở đây, này Tỷ-kheo,
có người có (tà) kiến như sau: "Đây là thế giới, đây
là tự ngã, sau khi chết, tôi sẽ thường còn, thường
hằng, thường trú không biến chuyển. Tôi sẽ trú như
thế này cho đến mãi mãi". Người này nghe Như Lai
hay đệ tử Như Lai thuyết pháp để bạt trừ tất cả kiến
xứ, cố chấp, thiên chấp, thiên kiến, tùy miên, sự tịnh
chỉ mọi hành động, sự từ bỏ mọi sanh y, sự diệt trừ
khát ái đưa đến ly tham, đoạn diệt, Niết-bàn. Người
đó có thể nghĩ như sau: "Chắc chắn ta sẽ bị đoạn diệt,
chắc chắn ta sẽ bị hoại diệt, chắc chắn ta sẽ không
tồn tại". Người đó sầu muộn, than vãn, khóc lóc, đấm
ngực, đi đến bất tỉnh. Này Tỷ-kheo, như vậy là có cái
không thực có ở trong có thể gây ra lo âu phiền
muộn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4825

– Bạch Thế Tôn, có thể có cái gì không thực có ở trong, không gây ra lo âu, phiền muộn?

Thế Tôn đáp:

– Có thể có, này Tỷ-kheo, ở đây, có người không có (tà) kiến như sau: "Đây là thế giới, đây là tự ngã, sau khi chết, tôi sẽ thường còn, thường hằng, thường trú, không biến chuyển, tôi sẽ trú như thế này cho đến mãi mãi". Người này nghe Như Lai hay đệ tử Như Lai thuyết pháp để bạt trừ tất cả kiến xứ, cố chấp, thiên chấp, thiên kiến, tùy miên, sự tịnh chi mọi hành động, sự từ bỏ mọi sanh y, sự diệt trừ khát ái để đưa đến ly tham, đoạn diệt, Niết-bàn. Vị ấy không nghĩ như sau: "Chắc chắn ta sẽ bị đoạn diệt, chắc chắn ta sẽ bị hoại diệt, chắc chắn ta sẽ không tồn tại". Vị ấy không sầu muộn, than vãn, khóc lóc; vị ấy không đấm ngực, không đi đến bất tỉnh. Này các Tỷ-kheo, như vậy là có cái không thực có ở trong, không gây ra lo âu, phiền muộn.

Này các Tỷ-kheo, các Ông có thể nắm giữ một
vật sở hữu gì, và vật sở hữu được nắm giữ ấy sẽ
thường còn, thường hằng, thường trú, không chuyển
biến, có thể trú như thế này mãi mãi không?

Chư Tỷ-kheo, các Ông có thể thấy một vật sở hữu nào được nắm giữ và vật sở hữu được nắm giữ

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4826

ấy sẽ thường còn, thường hằng, thường trú, không chuyển biến, có thể trú như thế này mãi mãi không?

– Bạch Thế Tôn, không.

– Lành thay, này các Tỷ-kheo. Này các Tỷ-
kheo, Ta cũng không thấy một vật sở hữu được nắm
giữ nào, mà vật sở hữu được nắm giữ ấy sẽ thường
còn, thường hằng, thường trú, không chuyển biến, có
thể trú như thế này mãi mãi.

Này các Tỷ-kheo, các Ông có thể chấp thủ Ngã luận thủ nào mà Ngã luận thủ ấy được chấp thủ như vậy lại không khởi lên sầu, bi, khổ, ưu, não không?

Này các Tỷ-kheo, các Ông có thấy Ngã luận thủ nào mà Ngã luận thủ ấy được chấp thủ như vậy lại không khởi lên sầu, bi, khổ, ưu, não không?

– Bạch Thế Tôn không.

– Lành thay, này các Tỷ-kheo. Này các Tỷ-
kheo, Ta cũng không thấy Ngã luận thủ nào mà Ngã
luận thủ ấy được chấp thủ như vậy lại không khởi lên
sầu, bi, khổ, ưu, não.

Này các Tỷ-kheo, các Ông có kiến y nào, mà kiến y ấy được y chỉ như vậy lại không khởi lên sầu,

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4827

bi, khổ, ưu, não không?

Này các Tỷ-kheo, các Ông có thấy kiến y nào, mà kiến y ấy được y chỉ như vậy lại không khởi lên sầu, bi, khổ, ưu, não không?

– Bạch Thế Tôn, không

– Lành thay, này các Tỷ-kheo! Này các Tỷ-
kheo, Ta cũng không thấy một kiến y nào, mà kiến y
ấy được y chỉ như vậy, lại không khởi lên sầu, bi,
khổ, ưu, não.

Chư Tỷ-kheo, nếu có ngã thời có ngã sở thuộc của tôi không?

– Bạch Thế Tôn, có.

– Chư Tỷ-kheo, nếu có ngã sở thuộc, thời có ngã của tôi không?

– Bạch Thế Tôn, có.

– Chư Tỷ-kheo, nếu ngã và ngã sở thuộc không thể được chấp nhận là thường còn, thường hằng, thì kiến xứ này: "Đây là thế giới, đây là tự ngã, sau khi chết tôi sẽ thành thường còn, thường hằng, thường trú, không biến chuyển tôi sẽ trú như thế này cho đến

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4828

mãi mãi". Này các Tỷ-kheo, kiến xứ ấy là hoàn toàn, triệt để chẳng ngu si không?

– Bạch Thế Tôn, làm sao có thể hoàn toàn, triệt để chẳng ngu si được!

– Này các Tỷ-kheo, các Ông nghĩ thế nào? Sắc là thường hay vô thường?

– Bạch Thế Tôn, vô thường.

– Cái gì vô thường là khổ hay lạc?

– Bạch Thế Tôn, khổ.

– Cái gì vô thường, khổ, chịu sự biến hoại, thì có hợp lý chăng khi chánh quán cái ấy là: "Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi"?

– Bạch Thế Tôn, không.

– Chư Tỷ-kheo, cảm thọ là thường hay vô thường?

– Bạch Thế Tôn, là vô thường.

– Cái gì vô thường là khổ hay lạc?

MƯỜI HAI DUYÊN                                       4829

– Bạch Thế Tôn, là khổ.

– Cái gì vô thường, khổ, chịu sự biến hoại thì có hợp lý chăng khi chánh quán cái ấy là: "Cái này là của tôi... tự ngã của tôi"?

– Bạch Thế Tôn, không.

– Chư Tỷ-kheo, tưởng là thường hay vô thường?

– Bạch Thế Tôn, vô thường.

– Cái gì vô thường...?

– Bạch Thế Tôn, không.

– Chư Tỷ-kheo, các hành là thường hay vô thường...

- Chư Tỷ-kheo, thức là thường hay vô thường?

– Bạch Thế Tôn, vô thường.

– Cái gì vô thường là khổ hay lạc?

– Bạch Thế Tôn, khổ.

– Cái gì vô thường, khổ thì có hợp lý chăng, khi chánh quán cái ấy là: "Cái này là của tôi, cái này là

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4830

tôi, cái này là tự ngã của tôi"?

– Bạch Thế Tôn, không.

– Do vậy, này các Tỷ-kheo, bất cứ sắc pháp nào, quá khứ, tương lai, hiện tại, nội hay ngoại, thô hay tế, liệt hay thắng, xa hay gần; tất cả sắc pháp là: "Cái này không phải của tôi, cái này không phải là của tôi, cái này không phải tự ngã của tôi", cần phải như thật quán với chánh trí tuệ. Bất cứ cảm thọ nào... Bất cứ tưởng nào... Bất cứ hành nào... Bất cứ thức nào, quá khứ, vị lai, hiện tại, nội hay ngoại, thô hay tế, liệt hay thắng, xa hay gần, tất cả thức là: "Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi", cần phải như thật quán với chánh trí tuệ.

Chư Tỷ-kheo, nhờ thấy vậy, vị Đa văn Thánh đệ tử yểm ly đối với sắc, yểm ly đối với thọ, yểm ly đối với tưởng, yểm ly đối với hành, yểm ly đối với thức. Do yểm ly nên ly tham. Do ly tham, nên được giải thoát. Trong sự giải thoát có trí khởi lên, biết được đã giải thoát. Vị ấy biết: "Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, những gì nên làm đã làm, không còn trở lui tại đây với một đời sống khác".

Chư Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy được gọi là vị đã vất bỏ đi các chướng ngại vật, là vị đã lấp đầy các

MƯỜI HAI DUYÊN                                        4831

thông hào, là vị đã nhổ lên cột trụ, là vị đã mở
tung các lề khóa, là bậc Thánh đã hạ cây cờ
xuống, đã đặt gánh nặng xuống, không có gì hệ
lụy.

Và thế nào là Tỷ-kheo đã vất bỏ đi các chướng ngại?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, là đã đoạn trừ vô minh,
cắt tận gốc rễ, làm cho như cây ta-la bị chặt đầu,
khiến không thể tái sanh trong tương lai, không có
khả năng sanh khởi. Chư Tỷ-kheo, như vậy là Tỷ-
kheo đã vất bỏ đi các chướng ngại.

Này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo đã lấp đầy các thông hào?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đã đoạn trừ
tái sanh và sự luân chuyển sanh tử, đã cắt tận gốc rễ,
làm cho như cây ta-la bị chặt đầu, khiến không thể
tái sanh trong tương lai, không có khả năng sanh
khởi. Chư Tỷ-kheo, như vậy là Tỷ-kheo đã lấp đầy
thông hào.

Này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo đã nhổ lên cột trụ?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đã đoạn trừ

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4832

khát ái, đã cắt tận gốc rễ, làm cho như cây ta-la bị
chặt đầu, khiến không thể tái sanh trong tương lai,
không có khả năng sanh khởi. Chư Tỷ-kheo, như vậy
là Tỷ-kheo đã nhổ lên cột trụ.

Này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo đã mở tung các lề khóa?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đã đoạn trừ năm hạ phần kiết sử, đã cắt tận gốc rễ, làm cho như cây ta-la bị chặt đầu, khiến không thể tái sanh trong tương lai, không có khả năng sanh khởi. Chư Tỷ- kheo, như vậy là Tỷ-kheo đã mở tung các lề khóa.

Này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo bậc Thánh, đã hạ cây cờ xuống, đã đặt gánh nặng xuống, không có gì hệ lụy?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đã đoạn trừ
ngã mạn, đã cắt tận gốc rễ, làm cho như cây ta-la bị
chặt đầu, khiến không thể tái sanh trong tương lai,
không có khả năng sanh khởi. Chư Tỷ-kheo, như vậy
là vị Tỷ-kheo bậc Thánh, đã hạ cây cờ xuống, đã đặt
gánh nặng xuống, không có gì hệ lụy.

Chư Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đã giải thoát như vậy, thì chư Thiên ở Đế thích Thiên giới, Phạm thiên giới, Sanh chủ giới sẽ không tìm được dấu vết của Tỷ-

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4833

kheo ấy, nếu nghĩ rằng: "Y ở đây, có thức của Như Lai". Vì sao vậy? Chư Tỷ-kheo, Ta nói ngay ở hiện tại, một Như Lai không thể tìm thấy dấu vết".

Chư Tỷ-kheo, Ta nói như vậy, thuyết như vậy,
một số Sa-môn, Bà-la-môn xuyên tạc Ta một cách
phi chơn, hồ đồ, hư vọng, không thực: "Sa-môn
Gotama chủ trương chủ nghĩa hư vô, đề cao đoạn
diệt, hủy diệt, sự tiêu diệt các hữu tình". Nhưng này
các Tỷ-kheo, Ta không là như vậy, Ta không nói như
vậy, Ta không như các Sa-môn, Bà-la-môn ấy đã
xuyên tạc một cách phi chơn, hồ đồ, hư vọng, không
thật: "Sa-môn Gotama chủ trương chủ nghĩa hư vô,
đề cao đoạn diệt, hủy diệt, sự tiêu diệt các hữu tình".
Chư Tỷ-kheo, xưa cũng như nay, Ta chỉ nói lên
sự khổ và sự diệt khổ.

 Chư Tỷ-kheo, nếu ở đây những người khác
nhiếc mắng, phỉ báng, làm cho Như Lai tức
giận, thì này các Tỷ-kheo, ở đây, Như Lai
không có sân hận, không có bất mãn, tâm không
phẫn nộ.

 Chư Tỷ-kheo, nếu ở đây, những người khác
cung kính, tôn trọng, lễ bái, cúng dường Như
Lai, thì này các Tỷ-kheo, ở đây Như Lai không
có hoan hỷ, sung sướng, Tâm không thích thú.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       4834

 Chư Tỷ-kheo, nếu những người khác cung kính,
tôn trọng, lễ bái, cúng dường Như Lai, thì này
các Tỷ-kheo, ở đây Như Lai suy nghĩ: "Đây là
điều xưa kia đã từng biết rõ: ở đây là trách
nhiệm Ta phải làm".

 Do vậy, này các Tỷ-kheo, nếu có những người
khác nhiếc mắng, phỉ báng, làm cho các Ông tức
giận, ở đây các Ông chớ có sân hận, bất mãn, tâm
chớ khởi phẫn nộ.

 Do vậy, này các Tỷ-kheo, nếu có những người
khác cung kính, tôn trọng, lễ bái cúng dường các
Ông, thì ở đây, các Ông chớ có hoan hỷ, sung
sướng, tâm chớ sanh thích thú.

 Do vậy, này các Tỷ-kheo, nếu có những người
khác cung kính, tôn trọng, lễ bái cúng dường các
Ông, thì ở đây, các Ông hãy suy nghĩ: "Đây là
điều xưa kia đã từng biết rõ, đây là những trách
nhiệm ta phải làm".

 Do vậy, này các Tỷ-kheo, cái gì không phải của các Ông, các Ông hãy từ bỏ. Các Ông từ bỏ, sẽ đưa lại hạnh phúc, an lạc lâu dài cho các Ông.

Chư Tỷ-kheo, cái gì không phải của các Ông?

MƯỜI HAI DUYÊN                                  4835

 Chư Tỷ-kheo, sắc không phải của các Ông, hãy từ bỏ sắc. Các Ông từ bỏ sắc sẽ đưa lại hạnh phúc, an lạc lâu dài cho các Ông.

 Chư Tỷ-kheo, thọ không phải của các Ông, hãy từ bỏ thọ. Các Ông từ bỏ thọ sẽ đưa lại hạnh phúc, an lạc lâu dài cho các Ông.

 Chư Tỷ-kheo, tưởng không phải của các Ông, hãy từ bỏ tưởng. Các Ông từ bỏ tưởng sẽ đem lại hạnh phúc, an lạc lâu dài cho các Ông.

 Chư Tỷ-kheo, các hành không phải của các
Ông, hãy từ bỏ các hành. Các Ông từ bỏ các
hành sẽ đem lại hạnh phúc, an lạc lâu dài cho
các Ông.

 Chư Tỷ-kheo, thức không phải của các Ông, hãy từ bỏ thức. Các Ông từ bỏ thức sẽ đem lại hạnh phúc, an lạc lâu dài cho các Ông.

Chư Tỷ-kheo, các Ông nghĩ thế nào? Trong
rừng Jetavana này, nếu có người thâu lượm cỏ, cây,
nhành, lá rồi đốt hay làm với chúng tùy theo ý muốn.
Các Ông có nghĩ chăng? Người ấy thâu lượm chúng
ta, đốt chúng ta hay làm với chúng ta tùy theo ý
muốn?

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4836

– Bạch Thế Tôn, không. Vì sao vậy? Bạch Thế Tôn, vì nó không phải tự ngã hay không phải sở thuộc của ngã.

– Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, cái gì không phải
của các Ông, các Ông hãy từ bỏ. Các Ông từ bỏ sẽ
đưa lại hạnh phúc, an lạc lâu dài cho các Ông. Chư
Tỷ-kheo, và cái gì không phải của các Ông? Chư Tỷ-
kheo, sắc không phải của các Ông, hãy từ bỏ sắc. Các
Ông từ bỏ sắc sẽ đưa lại hạnh phúc, an lạc lâu dài
cho các Ông. Chư Tỷ-kheo, thọ... (như trên)... Chư
Tỷ-kheo tưởng... (như trên)... Chư Tỷ-kheo, hành...
Chư Tỷ-kheo, thức không phải của các Ông, hãy từ
bỏ thức. Các Ông từ bỏ thức sẽ đem lại hạnh phúc,
an lạc lâu dài cho các Ông.

Chư Tỷ-kheo, như vậy, pháp được Ta khéo giảng, làm cho tỏ lộ, làm cho khai thông, làm cho khai thị, được loại trừ các vải quấn cũ.

 Chư Tỷ-kheo, vì pháp được Ta khéo giảng, làm tỏ lộ, làm cho khai thông, làm cho khai thị, được loại trừ các vải quấn cũ, nên những vị Tỷ-kheo, là bậc A-la-hán, các lậu hoặc đã tận, tu hành thành mãn, việc nên làm đã làm, gánh nặng đã đặt xuống, lý tưởng đã thành đạt, hữu kiết sử đã đoạn trừ, được giải thoát nhờ chánh trí, vòng luân chuyển (sanh

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4837

tử) của những vị này không thể chỉ bày. Chư Tỷ-kheo, như vậy, pháp được Ta khéo giảng... được loại trừ các vải quấn cũ.

 Chư Tỷ-kheo, vì pháp được Ta khéo giảng, được
loại trừ các vải quấn cũ, nên những Tỷ-kheo nào
đã đoạn trừ năm hạ phần kiết sử, thì những vị này
thành các vị hóa sanh, nhập diệt tại đây, không
còn phải trở lui vào đời này nữa. Chư Tỷ-kheo,
như vậy, pháp được Ta khéo giảng... được loại trừ
các vãi quấn cũ.

 Chư Tỷ-kheo, vì pháp được Ta khéo giảng... được
loại trừ các vải quấn cũ, nên những Tỷ-kheo nào
đã đoạn trừ ba kiết sử, đã làm cho muội lược tham
sân si, thì tất cả những vị ấy thành bậc Nhất lai,
chỉ đến đời này một lần nữa sẽ diệt tận khổ đau.
Chư Tỷ-kheo, như vậy, pháp được Ta khéo
giảng... được loại trừ các vãi quấn cũ.

 Chư Tỷ-kheo, vì pháp được Ta khéo giảng... được
loại trừ các vải quấn cũ, nên những Tỷ-kheo nào
đoạn trừ ba kiết sử, thì tất cả những vị ấy trở thành
bậc Dự lưu, không còn bị đọa lạc ác thú, quyết
định hướng đến chánh giác. Chư Tỷ-kheo, như
vậy, pháp được Ta khéo giảng... được loại trừ các
vải quấn cũ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       4838

 Chư Tỷ-kheo, vì pháp được ta khéo giảng... được
loại trừ các vải quấn cũ, nên những Tỷ-kheo nào
là những vị tùy pháp hành, tùy tín hành, thì tất cả
những vị này sẽ hướng về chánh giác, chư Tỷ-
kheo, như vậy pháp được Ta khéo giảng... được
loại trừ khỏi các vải quấn cũ.

 Chư Tỷ-kheo, vì pháp được Ta khéo giảng, làm
cho tỏ lộ, làm cho khai thông, làm cho khai thị,
được loại trừ các vải quấn cũ, nên những vị nào
chỉ đủ lòng tin nơi Ta, chỉ đủ lòng thương mến
đối với Ta, thì tất cả những vị ấy được hướng
về chư Thiên.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Những Tỷ-kheo ấy hoan hỷ, tín thọ lời Thế Tôn dạy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4839

575 Thọ - Những cảm thọ sanh khởi từ Tà đạo và Chánh đạo - Kinh Trú 1 – Tương V, 25

Trú 1 – Tương V, 25

1) Nhân duyên ở Sàvatthi.

2) -- Này các Tỷ-kheo, Ta muốn sống Thiền định trong nửa tháng, không có ai đến yết kiến Ta, trừ độc nhất người mang đồ ăn khất thực.

-- Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Như vậy, không một ai đến yết kiến Thế Tôn, trừ một người người mang đồ ăn khất thực lại.

3) Rồi Thế Tôn sau nửa tháng, từ chỗ Thiền tịnh đứng dậy và gọi các Tỷ-kheo:

-- Với sự an trú, Ta đã trú khi Ta mới chứng Chánh đẳng Chánh giác, nhưng Ta chỉ trú một phần thôi.

4) Như vậy, Ta rõ biết những gì được cảm thọ do duyên tà kiến, những gì được cảm thọ do duyên chánh kiến... những gì được cảm thọ do duyên tà

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4840

định, những gì được cảm thọ do duyên chánh định,
những gì được cảm thọ do duyên ước muốn
(chanda), những gì được cảm thọ do duyên tầm
(vitakka), những gì được cảm thọ do duyên tưởng
(sannà).

5)

 Khi ước muốn không tịnh chỉ, thời tầm không
tịnh chỉ, tưởng không tịnh chỉ; do duyên như
vậy, có được những cảm thọ.
 Và khi ước muốn được tịnh chỉ, nhưng tầm
chưa được tịnh chỉ, tưởng chưa được tịnh chỉ;
do duyên như vậy, có được những cảm thọ.
 Và khi ước muốn được tịnh chỉ, tầm được tịnh
chỉ, nhưng tưởng chưa được tịnh chỉ, do duyên
như vậy, có được những cảm thọ.
 Và khi ước muốn được tịnh chỉ, tầm được tịnh
chỉ, tưởng được tịnh chỉ, do duyên như vậy, có
được những cảm thọ.

6) Đối với người chưa chứng đạt, cần phải tinh tấn
để được chứng đạt. Trong trường hợp đã được
chứng đạt; do duyên như vậy, có được những cảm
thọ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4841

Trú 2 – Tương V, 26

1-2) Ở Sàvatthi...

-- Này các Tỷ-kheo, Ta muốn sống Thiền tịnh trong ba tháng...

3) Sau ba tháng, Thế Tôn từ Thiền tịnh đứng dậy, gọi các Tỷ-kheo:

-- Với sự an trú, Ta đã trú khi Ta mới chứng Chánh đẳng Chánh giác. Nhưng Ta chỉ trú một phần thôi.

4) Như vậy, Ta rõ biết (pajànàmi) những gì được
cảm thọ do duyên tà kiến, những gì được cảm thọ do
duyên tà kiến được tịnh chỉ, những gì được cảm thọ
do duyên chánh kiến, những gì được cảm thọ do
duyên chánh kiến được tịnh chỉ, những gì được cảm
thọ do duyên tà định, những gì được cảm thọ do
duyên tà định được tịnh chỉ, những gì được cảm thọ
do duyên chánh định, những gì được cảm thọ do
duyên chánh định được tịnh chỉ, những gì được cảm
thọ do duyên ước muốn (chanda), những gì được
cảm thọ do duyên ước muốn được tịnh chỉ, những gì
được cảm thọ do duyên tầm, những gì được cảm thọ
do duyên tầm được tịnh chỉ, những gì được cảm thọ
do duyên tưởng, những gì được cảm thọ do duyên
tưởng được tịnh chỉ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4842

5)

 Khi ước muốn không tịnh chỉ, tầm không tịnh
chỉ, tưởng không tịnh chỉ; do duyên như vậy,
có được những cảm thọ.
 Và khi ước muốn được tịnh chỉ, nhưng tầm
chưa được tịnh chỉ, tưởng chưa được tịnh chỉ;
do duyên như vậy, có được những cảm thọ.
 Và khi ước muốn được tịnh chỉ, tầm được tịnh
chỉ, nhưng tưởng chưa được tịnh chỉ; do duyên
như vậy, có được những cảm thọ.
 Và khi ước muốn được tịnh chỉ, tầm được tịnh
chỉ, tưởng được tịnh chỉ; do duyên như vậy, có
được những cảm thọ.

6) Đối với người chưa chứng đạt, cần phải tinh tấn để chứng đạt. Trong trường hợp đã được chứng đạt; do duyên như vậy, có được những cảm thọ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4843

576 Thọ - Nên hay không nên nói ra tất cả
những điều thấy nghe, cảm giác, thức
tri - Kinh ĐIỀU ĐƯỢC NGHE –
Tăng II, 145

ĐIỀU ĐƯỢC NGHE – Tăng II, 145

1. Một thời, Thế Tôn trú ở Ràjagaha (Vương Xá) tại
Veluvana (Trúc Lâm), chỗ nuôi dưỡng các con sóc.
Rồi Bà-la-môn Vassakàra, vị đại thần nước Magadha
đi đến Thế Tôn, sau khi đến, nói lên với Thế Tôn
những lời chào đón thăm hỏi. Sau khi nói lên với Thế
Tôn những lời chào đón thăm hỏi thân hữu, Bà-la-
môn Vassakàra, vị đại thần nước Magadha bạch Thế
Tôn:

- Thưa Tôn giả Gotama, tôi nói như sau, thấy như sau:

- "Khi người nào nói lên điều mình thấy: "Tôi
thấy như vậy". Do vậy, người ấy không có lỗi
gì.
- Khi người nào nói lên điều mình nghe: "Tôi
nghe như vậy". Do vậy, người ấy không có lỗi
gì.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4844

- Khi người nào nói lên điều mình cảm giác:
"Tôi cảm giác như vậy". Do vậy, người ấy
không có lỗi gì.
- Khi người nào nói lên điều mình tri thức: "Tôi
tri thức như vậy". Do vậy, người ấy không có
lỗi gì".

2. Này Bà-la-môn,

 Ta không nói rằng: "Tất cả điều được thấy cần
phải nói ra".
 Ta không nói rằng: "Tất cả điều được thấy
không nên nói ra".
 Ta không nói rằng: "Tất cả điều được nghe nên
nói ra".
 Ta không nói rằng: "Tất cả điều được nghe
không nên nói ra".
 Ta không nói rằng: "Tất cả điều được cảm giác
nên nói ra".
 Ta không nói rằng: "Tất cả điều được cảm giác
không nên nói ra".
 Ta không nói rằng: "Tất cả điều được thức tri
nên nói ra".
 Ta không nói rằng: "Tất cả điều được thức tri
không nên nói ra".

3. Này Bà-la-môn,

MƯỜI HAI DUYÊN                                  4845

- Phàm nói lên điều thấy gì, các pháp bất thiện
tăng trưởng, các pháp thiện tổn giảm, Ta nói
rằng điều thấy như vậy không nên nói ra.
- Phàm nói lên điều thấy gì, các pháp bất thiện
tổn giảm, các pháp thiện tăng trưởng, Ta nói
rằng điều thấy như vậy nên nói ra.
- Phàm nói ra điều nghe gì …
- Phàm nói ra điều cảm giác gì …
- Phàm nói ra điều thức tri gì, các pháp bất thiện
tăng trưởng, các pháp thiện tổn giảm, Ta nói
rằng điều thức tri như vậy không nên nói ra.
- Phàm nói lên điều thức tri gì, các pháp bất
thiện tổn giảm, các pháp thiện tăng trưởng, Ta
nói rằng điều thức tri như vậy nên nói ra.

Rồi Bà-la-môn Vassakàra, vị đại thần xứ Magadha, hoan hỷ, tín thọ lời Thế Tôn nói, từ chỗ ngồi đứng dậy rồi ra đi.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4846

577 Thọ - Phản tưởng là được lạc thọ - Kinh MAGANDIYA – 75 Trung II, 353

KINH MAGANDIYA (Magandiya suttam) – Bài kinh số 75 – Trung II, 353

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú giữa dân chúng Kuru, tại
thị trấn của dân chúng Kuru tên là
Kammasadhamma, trên thảm cỏ trong nhà lửa của
một Bà-la-môn thuộc dòng họ Bharadvaja. Rồi Thế
Tôn vào buổi sáng đắp y, cầm y bát, vào
Kammasadhamma để khất thực. Đi khất thực ở
Kammasadhamma xong, sau bữa ăn, trên đường khi
khất thực về, Thế Tôn đi đến một khu rừng để nghỉ
trưa. Sau khi đi sâu vào khu rừng ấy, Thế Tôn đến
ngồi dưới một gốc cây để nghỉ trưa.

Rồi du sĩ Magandiya, trong khi đi bộ ngao du
cùng khắp, đến tại ngôi nhà lửa của Bà-la-môn thuộc
họ Bharadvaja. Du sĩ Magandiya thấy thảm cỏ đã
soạn sẵn trong nhà lửa của vị Bà-la-môn thuộc dòng

MƯỜI HAI DUYÊN                                   4847

họ Bharadvaja, khi thấy vậy liền nói với Bà-la-môn thuộc dòng họ Bharadvaja:

– Tấm thảm cỏ này trong nhà lửa của Tôn giả Bharadvaja đã được sửa soạn cho ai, hình như là chỗ nằm ngủ của một Sa-môn?

– Thưa Tôn giả Magandiya, có Sa-môn Gotama
là Thích tử, xuất gia từ dòng họ Sakya (Thích-ca).
Tiếng đồn tốt đẹp sau đây được truyền đi về Tôn giả
Gotama: "Đây là Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian
Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên
Nhân Sư, Phật, Thế Tôn". Chỗ nằm này được sửa
soạn cho Tôn giả Gotama ấy.

– Thật sự, này Tôn giả Bharadvaja, chúng tôi
thấy một sự bất hạnh khi chúng tôi thấy chỗ ngủ của
Tôn giả Gotama, một vị phá hoại sự sống
(bhunahuno).

– Này Magandiya, hãy thận trọng lời Ông nói.
Này Magandiya, hãy thận trọng lời Ông nói. Nhiều
vương tộc trí giả, nhiều Bà-la-môn trí giả, nhiều Cư
sĩ trí giả, nhiều Sa-môn trí giả có lòng tin nơi Tôn giả
Gotama ấy, và đã tu tập theo Thánh đạo, theo Pháp
và theo (chí) Thiện.

MƯỜI HAI DUYÊN                                        4848

– Này Tôn giả Bharadvaja, nếu chúng tôi thấy
mặt Tôn giả Gotama, chúng tôi sẽ nói như sau trước
mặt vị ấy: "Sa-môn Gotama là người phá hoại sự
sống". Vì sao vậy? Thánh điển của chúng tôi đã
truyền lại như vậy.

– Nếu Tôn giả Magandiya hoan hỷ, tôi sẽ tin lại sự tình này cho Sa-môn Gotama biết.

– Tôn giả Bharadvaja hãy yên lòng, và hãy nói lên những điều gì đã được nói.

Thế Tôn với thiên nhĩ thanh tịnh siêu nhân nghe
được câu chuyện giữa Bà-la-môn thuộc dòng họ
Bharadvaja và du sĩ Magandiya. Và Thế Tôn vào
buổi chiều, từ Thiền tịnh độc cư đứng dậy, đi đến nhà
lửa của Bà-la-môn thuộc dòng họ Bharadvaja, sau
khi đến liền ngồi trên thảm cỏ đã soạn sẵn. Rồi Bà-
la-môn thuộc dòng họ Bharadvaja đi đến chỗ Thế
Tôn, sau khi đến, nói lên những lời chào đón hỏi
thăm với Thế Tôn, sau khi nói lên những lời chào
đón hỏi thăm thân hữu liền ngồi xuống một bên. Rồi
Thế Tôn nói với Bà-la-môn thuộc dòng họ
Bharadvaja đang ngồi một bên:

– Này Bharadvaja, có phải có cuộc nói chuyện giữa du sĩ Magandiya với Ông về vấn đề thảm cỏ này?

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4849

Khi nghe nói vậy, Bà-la-môn Bharadvaja hoảng hốt, lông tóc dựng ngược, bạch Thế Tôn:

– Chính là điều chúng con muốn thưa với Tôn giả Gotama và Tôn giả Gotama đã đoán trước chúng con.

Nhưng cuộc nói chuyện này giữa Thế Tôn và
Bà-la-môn thuộc dòng họ Bharadvaja nói chưa xong,
du sĩ Magandiya, khi đi bộ ngao du cùng khắp, đến
tại ngôi nhà lửa của Bà-la-môn thuộc dòng họ
Bharadvaja, đến tại chỗ Thế Tôn, sau khi đến, nói lên
những lời chào đón hỏi thăm với Thế Tôn, và sau khi
nói lên những lời chào đón hỏi thăm thân hữu liền
ngồi xuống một bên. Rồi Thế Tôn nói với du sĩ
Magandiya đang ngồi một bên:

– Này Magandiya, con mắt ưa thích sắc, ái lạc
sắc, hoan hỷ sắc, và Như Lai nhiếp phục, thủ hộ, hộ
trì con mắt và thuyết pháp để phòng hộ con mắt. Này
Magandiya, có phải vì vậy mà Ông nói: "Sa-môn
Gotama là người phá hoại sự sống?"

– Chính vì vậy, Tôn giả Gotama, mà tôi nói: "Sa-môn Gotama phá hoại sự sống". Vì sao vậy? Thánh điển của chúng tôi đã truyền lại như vậy.

– Này Magandiya, tai ưa thích tiếng... Này

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4850

Magandiya, mũi ưa thích hương... Này Magandiya,
lưỡi ưa thích vị... Này Magandiya, thân ưa thích
xúc... Này Magandiya, ý ưa thích pháp, ái lạc pháp,
hoan hỷ pháp và Như Lai nhiếp phục, thủ hộ, hộ trì
ý và thuyết pháp để phòng hộ ý. Này Magandiya, có
phải vì vậy mà ông nói: "Sa-môn Gotama là người
phá hoại sự sống?

– Chính vì vậy, Tôn giả Gotama, mà tôi nói: "Sa-môn Gotama là người phá hoại sự sống". Vì sao vậy? Thánh điển của chúng tôi đã truyền lại như vậy.

– Ông nghĩ thế nào, này Magandiya? Ở đây, có
người trước kia đam mê các sắc pháp do mắt nhận
thức, các sắc pháp này là khả ái, khả hỷ, khả lạc, khả
ý, liên hệ đến dục, hấp dẫn. Người ấy sau một thời
gian, sau khi như chơn biết được sự tập khởi, sự đoạn
diệt, vị ngọt, sự nguy hiểm và sự xuất ly của các sắc
pháp, sau khi đoạn tận sắc ái, sau khi trừ diệt nhiệt
não đối với sắc pháp, người này trú với khát ái được
đoạn trừ, với nội tâm an tịnh. Này Magandiya, Ông
có nói gì về người này?

– Không có gì, Tôn giả Gotama.

– Ông nghĩ thế nào? Này Magandiya, ở đây, có người trước kia đam mê các tiếng do tai nhận thức... các hương do mũi nhận thức... các vị do lưỡi nhận

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4851

thức... các xúc do thân nhận thức, các xúc này là khả ái, khả hỷ, khả lạc, khả ý, liên hệ đến dục, hấp dẫn. Người ấy sau một thời gian, sau khi như chơn biết được sự tập khởi, sự đoạn diệt, vị ngọt, sự nguy hiểm và sự xuất ly của các xúc, sau khi đoạn tận xúc ái, sau khi trừ diệt nhiệt não đối với các xúc, người này trú với khát ái được đoạn trừ, với nội tâm an tịnh. Này Magandiya, Ông có nói gì về người này?

– Không có gì, Tôn giả Gotama.

– Này Magandiya, Ta thuở trước, khi còn là tại gia, Ta sống hưởng thụ một cách đầy đủ, một cách sung mãn, năm dục trưởng dưỡng, các sắc pháp do mắt nhận thức, các sắc pháp này là khả ái, khả hỷ, khả lạc, khả ý, liên hệ đến dục, hấp dẫn. Các tiếng do tai nhận thức... các hương do mũi nhận thức... các vị do lưỡi nhận thức... các xúc do thân nhận thức, các xúc này là khả ái, khả hỷ, khả lạc, liên hệ đến dục, hấp dẫn. Này Magandiya, Ta có ba tòa lâu đài, một cho mùa mưa, một cho mùa đông, một cho mùa hạ. Này Magandiya, trong bốn tháng mùa mưa, Ta sống hưởng thụ trong lâu đài mùa mưa, được những nữ nhạc công giúp vui và không bước xuống khỏi lâu đài ấy. Rồi Ta sau một thời gian, sau khi như chơn biết được sự tập khởi, sự đoạn diệt, vị ngọt, sự nguy hiểm và sự xuất ly của các dục vọng, sau khi

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4852

đoạn tận dục ái, sau khi trừ diệt nhiệt não của các
dục, Ta trú với khát ái được đoạn trừ, với nội tâm
an tịnh. Rồi Ta thấy các chúng sanh khác, chưa xả
ly tham ái đối với các dục, đang bị các dục ái nhai
nghiến, đang bị dục nhiệt não thiêu đốt, đang chạy
theo các dục. Ta không ước vọng được như họ, ở
đây, Ta không ham thích. Vì sao vậy? Vì rằng, này
Magandiya, có hỷ lạc này, ly dục, ly bất thiện pháp,
sau khi chứng đạt Thiên lạc, được an trú, hoan hỷ
trong hỷ lạc ấy. Ta không ao ước cái gì thấp kém, ở
đây, Ta không ham thích.

Ví như, này Magandiya, một gia chủ hay con một người gia chủ, giàu sang, tài vật nhiều, sở hữu nhiều, sống thọ hưởng một cách đầy đủ, một cách sung mãn, năm dục trưởng dưỡng, các sắc pháp do mắt nhận thức, khả ái, khả hỷ, khả lạc, khả ý, liên hệ đến dục, hấp dẫn, các tiếng do tai nhận thức... các hương do mũi nhận thức... các vị do lưỡi nhận thức... các xúc do thân nhận thức, khả ái, khả hỷ, khả lạc, khả ý, liên hệ đến dục, hấp dẫn. Vị ấy, sau khi làm thiện thân hành, sau khi làm thiện khẩu hành, sau khi làm thiện ý hành, khi thân hoại mạng chung, được sanh lên thiện thú, Thiên giới, đời này, cọng trú với chư Thiên ở cõi trời Ba mươi ba. Vị ấy ở đây, trong rừng Nandana, được chúng Thiên nữ vây quanh, thọ hưởng năm thiên dục trưởng dưỡng một

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4853

cách đầy đủ, một cách sung mãn. Vị ấy thấy người
gia chủ hay con người gia chủ đang thọ hưởng năm
dục trưởng dưỡng một cách đầy đủ, một cách sung
mãn. Này Magandiya, Ông nghĩ thế nào? Thiên tử
ấy, được chúng Thiên nữ vây quanh, thọ hưởng năm
thiên dục trưởng dưỡng một cách đầy đủ, một cách
sung mãn, vị ấy có ước vọng được như người gia chủ
ấy, hay con người gia chủ ấy; hay năm dục trưởng
dưỡng thuộc loài Người, hay trở lui về với các dục
thuộc loài Người?

– Không có vậy, thưa Tôn giả Gotama! Vì sao vậy? Vì thiên dục, thưa Tôn giả Gotama, là kỳ diệu hơn, là vi diệu hơn nhân dục.

– Cũng vậy, này Magandiya, Ta thuở trước, khi còn là tại gia. Ta hưởng thụ một cách đầy đủ, một cách sung mãn các dục trưởng dưỡng các sắc pháp do mắt nhận thức, các sắc pháp này là khả ái, khả hỷ, khả lạc, khả ý, liên hệ đến dục, hấp dẫn, các tiếng do tai nhận thức... các hương do mũi nhận thức... các vị do lưỡi nhận thức... các xúc do thân nhận thức, các xúc này là khả ái, khả hỷ, khả lạc, khả ý, liên hệ đến dục, hấp dẫn. Rồi Ta sau một thời gian, sau khi chơn biết được sự tập khởi, sự diệt trừ, vị ngọt, sự nguy hiểm và sự xuất ly của các dục, sau khi đoạn tận dục ái, sau khi trừ diệt nhiệt não của các dục, Ta trú với

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4854

khát ái được đoạn trừ, với nội tâm an tịnh. Rồi Ta thấy các chúng sanh khác chưa xả ly tham ái đối với các dục, đang bị các dục ái nhai nghiến, đang bị dục nhiệt não thiêu đốt, đang chạy theo các dục. Ta không ước vọng được như họ, ở đây, Ta không ham thích. Vì sao vậy? Vì rằng, này Magandiya, có hỷ lạc này, ly dục, ly bất thiện pháp, sau khi chứng đạt thiên lạc được an trú, hoan hỷ trong hỷ lạc ấy. Ta không ao ước cái gì thấp kém; ở đây, Ta không ham thích.

Ví như, này Magandiya, một người bị bệnh cùi; với thân (đầy) những lở lói, với thân hư thối, nứt chảy, bị các loại trùng đục khoét, đang cào rách miệng các vết thương với móng tay, hơ đốt thân mình trên hố than hừng. Các bạn bè thân hữu, bà con huyết thống của người ấy mời một y sĩ khoa mổ xẻ. Vị y sĩ khoa mổ xẻ này cho người ấy thuốc. Người ấy dùng thuốc, được khỏi bệnh cùi, không bệnh, an lạc, tự do, tự tại, có thể đi chỗ nào người ấy muốn. Người ấy thấy một người bị bệnh cùi khác, với thân (đầy) những lở lói, với thân hư thối, nứt chảy, bị cái loài trùng đục khoét, đang cào rách miệng các vết thương với móng tay, hơ đốt thân mình trên hố than hừng. Này Magandiya, Ông nghĩ thế nào? Người ấy có ước vọng được như người cùi kia, hố than hừng, hay sự thọ dụng dược liệu không?

MƯỜI HAI DUYÊN                                       4855

– Không, thưa Tôn giả Gotama. Vì sao vậy? Thưa Tôn giả Gotama, khi có bệnh thời cần thuốc trị bệnh, khi không bệnh, thời không cần thuốc trị bệnh.

– Cũng vậy, này Magandiya, Ta thuở trước, khi còn là tại gia, Ta hưởng thụ một cách đầy đủ, một cách sung mãn, các dục trưởng dưỡng, các sắc pháp do mắt nhận thức, các sắc pháp này là khả ái, khả hỷ, khả lạc, khả ý, liên hệ đến dục, hấp dẫn, các tiếng do tai nhận thức... các hương do mũi nhận thức... các vị do lưỡi nhận thức... các xúc đo thân nhận thức, các xúc ấy là khả ái, khả hỷ, khả lạc, khả ý, liên hệ đến dục, hấp dẫn. Rồi Ta sau một thời gian, sau khi như chơn biết được sự tập khởi, sự diệt trừ, vị ngọt, sự nguy hiểm và sự xuất ly của các dục, sau khi đoạn tận dục ái, sau khi trừ diệt nhiệt não của các dục, Ta trú với khát ái được đoạn trừ, với nội tâm an tịnh. Rồi Ta thấy các chúng sanh khác chưa xả ly tham ái đối với các dục, đang bị các dục ái nhai nghiến, đang bị dục nhiệt não thiêu đốt, đang chạy theo các dục. Ta không ước vọng được như họ; ở đây, Ta không ham thích. Vì sao vậy? Vì rằng, này Magandiya, có hỷ lạc này, ly dục, ly bất thiện pháp, sau khi chứng đạt thiên lạc, được an trú, hoan hỷ trong hỷ lạc ấy. Ta không ao ước cái gì thấp kém; ở đây Ta không ham thích.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4856

Ví như, này Magandiya, một người bị bệnh cùi,
với thân (đầy) những lở lói, với thân hư thối, nứt
chảy, bị các loại trùng đục khoét, đang cào rách
miệng các vết thương với móng tay, hơ đốt thân mình
trên hố than hừng. Các bạn bè thân hữu, bà con
huyết thống của người ấy mời một y sĩ khoa mổ xẻ.
Vị y sĩ khoa mổ xẻ này cho người ấy thuốc. Người ấy
dùng thuốc được khỏi bệnh cùi, không bệnh, an lạc,
tự do, tự tại, có thể đi chỗ nào người ấy muốn. Rồi
có hai lực sĩ, nắm chặt (hai) cánh tay người ấy và lôi
kéo người ấy đến hố than hừng. Này Magandiya,
Ông nghĩ thế nào? Người ấy có co rút thân, vật qua
vật lại phía này phía kia không?

– Thưa Tôn giả Gotama, có. Vì sao vậy? Vì sự xúc phạm với lửa, là đau khổ, thưa Tôn giả Gotama, rất là nồng cháy, rất là nhiệt não.

– Này Magandiya, Ông nghĩ thế nào? Có phải
chỉ hiện tại sự xúc chạm với lửa ấy là đau khổ, rất là
nồng cháy, rất là nhiệt não, hay là trước đây, sự xúc
chạm với lửa ấy đã là đau khổ, rất là nồng cháy, rất
là nhiệt não?

– Thưa Tôn giả Gotama, hiện tại sự xúc chạm với lửa ấy là đau khổ, rất là nồng cháy, rất là nhiệt não, và xưa kia, sự xúc chạm với lửa ấy đã là đau

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4857

khổ, rất là nồng cháy và rất là nhiệt não. Tuy vậy,
thưa Tôn giả Gotama, kẻ bị bệnh cùi này, với thân
(đầy) những lở lói, với thân hư thối nứt chảy, bị các
loài trùng đục khoét, đang cào rách miệng các vết
thương với móng tay, với các căn bị hư hoại do sự
xúc chạm đau khổ với ngọn lửa, lại có phản tưởng là
được lạc thọ.

– Cũng vậy, này Magandiya, sự xúc chạm với các dục trong thời quá khứ cũng là đau khổ, rất là nồng cháy, rất là nhiệt não, và sự xúc chạm với các dục trong thời vị lai cũng là đau khổ, rất là nồng cháy, rất là nhiệt não, và sự xúc chạm với các dục trong thời hiện lại cũng là đau khổ, rất là nồng cháy, rất là nhiệt não. Và này Magandiya, những chúng sanh này chưa đoạn trừ tham ái đối với các dục, đang bị các dục ái nhai nghiến, đang bị dục nhiệt não thiêu đốt, với các căn bị hư hoại, do sự xúc chạm đau khổ với các dục, lại có phản tưởng là được lạc thọ.

Ví như, này Magandiya, một người bị bệnh cùi thân (đầy) lở lói, thân bị hư thối nứt chảy, bị các loài trùng đục khoét, đang cào rách miệng các vết thương với móng tay, hơ đốt thân mình trên hố than hừng. Này Magandiya, người bị bệnh cùi với thân (đầy) lở lói, thân bị hư thối nứt chảy, bị các loài trùng đục khoét, càng cào rách miệng các vết thương với các

MƯỜI HAI DUYÊN                                        4858

móng tay, càng hơ đốt thân mình trên hố than
hừng chừng nào thời miệng các vết thương ấy lại
càng thêm bất tịnh, càng thêm hôi thối và càng
thêm thối nát, và người ấy chỉ có cảm giác dễ chịu,
thỏa thích do nhân duyên gãi ngứa miệng các vết
thương.

Cũng vậy, này Magandiya, các chúng sanh
chưa đoạn trừ tham ái đối với các dục, đang bị các
dục ái nhai nghiến, đang bị dục nhiệt não thiêu đốt,
chạy theo các dục. Này Magandiya, các chúng sanh,
chưa đoạn trừ tham ái đối với các dục, đang bị các
dục ái nhai nghiến, đang bị dục nhiệt não thiêu đốt,
càng chạy theo dục chừng nào, thời dục ái các
chúng sanh ấy càng tăng trưởng, càng bị dục nhiệt
não thiêu đốt, và họ chỉ có cảm giác dễ chịu, thỏa
thích do duyên năm dục trưởng dưỡng.

Này Magandiya, Ông nghĩ thế nào? Ông có thấy hay nghe một vị vua hay vị đại thần của vua hưởng thụ một cách đầy đủ, một cách sung mãn năm dục trưởng dưỡng, dục ái chưa được đoạn tận, dục nhiệt não chưa được trừ diệt, đã trú, đang trú hay sẽ trú với khát ái được đoạn trừ, với nội tâm an tịnh không?

– Thưa không, Tôn giả Gotama.

– Lành thay, này Magandiya! Này Magandiya,

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4859

Ta cũng không thấy, cũng không nghe một vị vua
hay vị đại thần của vua hưởng thụ một cách đầy đủ,
một cách sung mãn năm dục trưởng dưỡng, dục ái
chưa được đoạn tận, dục nhiệt não chưa được trừ
diệt, đã trú, đang trú hay sẽ trú với khát ái được đoạn
trừ, với nội tâm an tịnh.

 Nhưng này Magandiya, những vị Sa-môn hay Bà-
la-môn nào đã sống, đang sống hay sẽ sống với
khát ái được đoạn trừ, với nội tâm an tịnh, tất
cả những vị này, sau khi như chơn biết sự tập
khởi, sự đoạn diệt, vị ngọt, sự nguy hiểm và sự
xuất ly của các dục ấy, với dục ái được đoạn tận,
với dục nhiệt não được trừ diệt, đã trú, đang trú
hay sẽ trú với khát ái được đoạn trừ, với nội tâm
được an tịnh.

Rồi Thế Tôn, thời ấy nói lên cảm hứng ngữ như sau:

Không bệnh, lợi tối thắng,
Niết-bàn, lạc tối thắng,
Bát chánh là độc đạo,
An ổn và bất tử.
Khi được nghe vậy, du sĩ Magandiya bạch Thế
Tôn:

MƯỜI HAI DUYÊN                                       4860

– Thật hy hữu thay, Tôn giả Gotama! Thật vi diệu thay, Tôn giả Gotama! Lời này được Tôn giả Gotama khéo nói:

Không bệnh, lợi tối thắng,
Niết-bàn, lạc tối thắng,
Con cũng vậy, thưa Tôn giả Gotama, con cũng
đã được nghe lời này, do các vị Tôn sư, đại Tôn sư
các du sĩ đã nói:

Không bệnh, lợi tối thắng,
Niết-bàn, lạc tối thắng,
Như vậy, thưa Tôn giả Gotama, lời nói này lời
nói kia phù hợp nhau.

– Nhưng này Magandiya, điều mà Ông đã được nghe do các vị Tôn sư, đại Tôn sư các du sĩ đã nói:

Không bệnh, lợi tối thắng, Niết-bàn, lạc tối thắng, Thế nào là không bệnh? Thế nào là Niết-bàn?

Khi được nói vậy, du sĩ Magandiya, tự lấy tay xoa bóp chân tay của mình và nói:

– Thế nào là không bệnh, thưa Tôn giả Gotama?

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4861

Thế nào là Niết-bàn, thưa Tôn giả Gotama? Tôi nay không bệnh, an lạc, không có bệnh tật gì ở tôi.

– Này Magandiya, ví như người sanh ra đã mù, không thấy sắc đen hay sắc trắng, không thấy sắc xanh, không thấy sắc vàng, không thấy sắc đỏ, không thấy sắc đỏ tía, không thấy cái gì thăng bằng, không thăng bằng, không thấy các vì sao, không thấy mặt trăng, mặt trời. Người ấy nghe một người có mắt nói như sau: "Thật tốt đẹp thay tấm vải trắng, xinh đẹp, không cấu uế, thanh tịnh". Và người ấy tìm tấm vải trắng. Rồi có một người khác đánh lừa người ấy với một tấm y thô, dính dầu và đất và nói: "Này bạn, đây là tấm vải trắng, xinh đẹp, không cấu uế, thanh tịnh cho bạn". Người ấy lấy tấm y ấy, sau khi lấy, đắp trên mình. Sau khi đắp trên mình, người ấy hoan hỷ thốt lên lời nói tự mãn: "Thật tốt đẹp thay tấm vải trắng xinh đẹp, không cấu uế, thanh tịnh".

Này Magandiya, Ông nghĩ thế nào? Kẻ sanh ra
đã mù kia, do biết, do thấy, lấy tấm y thô, dính dầu
và đất ấy để rồi sau khi lấy người ấy đắp trên mình,
sau khi đắp trên mình; người ấy hoan hỷ thốt lên lời
nói tự mãn: "Thật tốt đẹp thay, tấm vải trắng xinh
đẹp, không cấu uế, thanh tịnh, hay là do lòng tin
người có mắt?

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4862

– Thưa Tôn giả Gotama, do không biết, không
thấy, kẻ sanh ra đã mù kia lấy tấm y thô, dính dầu và
đất ấy để rồi sau khi lấy, người ấy đắp trên mình, sau
khi đắp trên mình, người ấy hoan hỷ thốt lên lời nói
tự mãn: "Thật tốt đẹp thay tấm vải trắng, xinh đẹp,
không cấu uế, thanh tịnh" là do lòng tin người có
mắt.

– Cũng vậy, này Magandiya, các du sĩ mù lòa, không có mắt, không biết không bệnh, không thấy Niết-bàn nhưng nói lên câu kệ này:

Không bệnh, lợi tối thắng, Niết-bàn, lạc tối thắng.

 Này Magandiya, câu kệ này trong thời quá khứ đã được các bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác nói lên:

Không bệnh, lợi tối thắng,
Niết-bàn, lạc tối thắng.
Bát chánh là độc đạo,
An ổn và bất tử.
Và câu kệ ấy này được dần dần lan tràn đến dân
chúng phàm phu.

Nhưng này Magandiya, thân này trở thành bệnh

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4863

khổ, trở thành cục bướu, trở thành mũi tên, trở thành
bất hạnh, trở thành bệnh chướng và với thân trở
thành bệnh khổ, trở thành cục bướu, trở thành mũi
tên, trở thành bất hạnh, trở thành bệnh chướng này,
Ông nói: "Thưa Tôn giả Gotama, cái này là không
bệnh ấy, cái này là Niết-bàn ấy". Như vậy, này
Magandiya, Ông không có Thánh nhãn ấy, với
Thánh nhãn ấy Ông có thể biết không bệnh, có thể
thấy Niết-bàn.

– Con có lòng tin Tôn giả Gotama như sau: "Tôn giả Gotama có thể thuyết pháp cho ta để ta có thể biết không bệnh, có thể thấy Niết-bàn".

– Này Magandiya, ví như người sanh ra đã mù, không thấy sắc đen hay sắc trắng, không thấy sắc xanh, không thấy sắc vàng, không thấy sắc đỏ, không thấy sắc đỏ tía, không thấy cái gì thăng bằng, không thăng bằng, không thấy các vì sao, không thấy mặt trăng, mặt trời. Các bạn bè thân hữu, bà con huyết thống của người ấy mời một y sĩ khoa mổ xẻ. Vị y sĩ khoa mổ xẻ này cho người ấy thuốc. Người ấy sau khi dùng thuốc, mắt không khởi lên, mắt không được sáng tỏ. Này Magandiya, Ông nghĩ thế nào? Có phải vị thầy thuốc ấy cảm thấy mệt mỏi, phiền não không?

– Thưa vâng, Tôn giả Gotama.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4864

Cũng vậy, này Magandiya, nếu Ta thuyết pháp
cho Ông: "Đây là không bệnh ấy, đây là Niết-bàn
ấy", và Ông không biết không bệnh, không biết Niết-
bàn thời như vậy làm Ta mệt mỏi, làm Ta phiền não.

– Con có lòng tin Tôn giả Gotama như sau: "Tôn giả Gotama có thể thuyết pháp cho ta để ta có thể biết không bệnh, có thể thấy Niết-bàn".

– Này Magandiya, ví như người sanh ra đã mù, không thấy sắc đen hay sắc trắng, không thấy sắc xanh, không thấy sắc vàng, không thấy sắc đỏ, không thấy sắc đỏ tía, không thấy cái gì thăng bằng, không thăng bằng, không thấy các vì sao, không thấy mặt trăng, mặt trời. Người ấy nghe một người có mắt nói như sau: "Thật tốt đẹp thay tấm vải trắng, xinh đẹp, không cấu uế, thanh tịnh", và người ấy đi tìm tấm vải trắng. Rồi có một người khác đánh lừa người ấy với một tấm y thô, dính dầu và đất và nói: "Này bạn, đây là tấm vải trắng, xinh đẹp, không cấu uế, thanh tịnh cho bạn". Người ấy lấy tấm y ấy. Sau khi lấy, người ấy đắp trên mình, sau khi đắp trên mình người ấy, các bạn bè thân hữu, bà con huyết thống của người ấy mời một y sĩ khoa mổ xẻ. Vị y sĩ khoa mổ xẻ này cho người ấy thuốc bài tiết các nhơ bẩn về phía trên, bài tiết các nhơ bẩn về phía dưới, xức thuốc mắt, thoa dầu cho mắt, cho thuốc qua lỗ mũi. Người ấy

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4865

sau khi dùng thuốc, mắt được khởi lên, mắt được
sáng tỏ. Với mắt được khởi lên, người ấy đoạn trừ
tham dục đối với tấm y thô, dính dầu và dính đất kia,
và người ấy có thể xem người kia là không phải bạn,
có thể xem người kia là thù địch và nghĩ đến sát hại
sinh mạng (của người kia): "Thật sự trong một thời
gian dài, Ta bị người này lường gạt, lừa dối, phỉnh
gạt với tấm y thô, dính dầu và đất: "Này bạn, đây là
tấm vải trắng, xinh đẹp, không cấu uế, thanh tịnh cho
bạn".

Cũng vậy, này Magandiya, nếu Ta thuyết pháp
cho Ông: "Đây là không bệnh ấy, đây là Niết-bàn
ấy", Ông có thể biết không bệnh, Ông có thể thấy
Niết-bàn. Và với mắt được khởi lên cho Ông, lòng
tham dục đối với năm thủ uẩn được đoạn trừ; và
Ông có thể nghĩ như sau: "Thật sự trong một thời
gian dài, ta bị tâm này lường gạt, lừa dối, phỉnh gạt,
chấp thủ sắc, ta đã chấp thủ, chấp thủ thọ, ta đã chấp
thủ, chấp thủ tưởng, ta đã chấp thủ, chấp thủ các
hành, ta đã chấp thủ, chấp thủ thức, ta đã chấp thủ.
Do duyên chấp thủ ấy nơi ta, nên có hữu; do duyên
hữu, có sanh; do duyên sanh, có già chết, sầu, bi, khổ,
ưu, não khởi lên. Như vậy là sự tập khởi của toàn bộ
Khổ uẩn".

– Con có lòng tin Tôn giả Gotama như sau: "Tôn

MƯỜI HAI DUYÊN                                       4866

giả Gotama có thể thuyết pháp cho ta khiến ta có thể từ chỗ ngồi này đứng dậy, không còn mù nữa".

– Vậy này Magandiya, hãy thân cận các vị chân
nhân. Này Magandiya, do Ông thân cận các vị chân
nhân, thời này Magandiya, Ông sẽ được nghe diệu
pháp. Này Magandiya, do ông được nghe diệu pháp,
thời này Magandiya, Ông sẽ sống đúng với Chánh
pháp và tùy pháp. Này Magandiya, do Ông sống
đúng với Chánh pháp và tùy pháp, thời này
Magandiya, Ông sẽ tự mình biết, tự mình thấy: "Đây
là những bệnh chướng, những cục bướu, những mũi
tên. Ở đây, những bệnh chướng, những cục bướu,
những mũi tên được trừ diệt, không có dư tàn. Do
chấp thủ được diệt ở ta, nên hữu diệt; do hữu diệt,
sanh diệt; do sanh diệt, già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não
được diệt trừ. Như vậy là sự đoạn diệt của toàn bộ
khổ uẩn này".

Khi được nghe nói vậy, du sĩ Magandiya bạch Thế Tôn:

– Thật vi diệu thay, Tôn giả Gotama! Thật vi
diệu thay, Tôn giả Gotama! Thưa Tôn giả Gotama,
như người dựng đứng lại những gì bị quăng ngã
xuống, phơi bày ra những gì bị che kín, chỉ đường
cho kẻ lạc hướng, đem đèn sáng vào trong bóng tối

MƯỜI HAI DUYÊN                                         4867

để những ai có mắt có thể thấy sắc; cũng vậy, Chánh
pháp đã được các Tôn giả Gotama dùng nhiều
phương tiện trình bày giải thích. Nay con xin quy y
Tôn giả Gotama, quy y Pháp và quy y Tỷ-kheo Tăng.
Con xin xuất gia với Tôn giả Gotama, con xin thọ đại
giới.

– Này Magandiya, ai trước kia là ngoại đạo nay muốn xuất gia, muốn thọ đại giới trong pháp và luật này phải sống bốn tháng biệt trú. Sau khi sống bốn tháng biệt trú, các Tỷ-kheo nếu đồng ý sẽ cho xuất gia, cho thọ đại giới để thành vị Tỷ-kheo. Nhưng Ta nhận thấy các tánh con người sai biệt nhau.

– Thưa Tôn giả Gotama, nếu những người xưa kia là ngoại đạo, nay muốn xuất gia, muốn thọ đại giới trong pháp và luật này, phải sống bốn tháng biệt trú, sau khi sống bốn tháng biệt trú, các Tỷ-kheo nếu đồng ý sẽ cho xuất gia, cho thọ đại giới; thời con sẽ xin sống biệt trú bốn năm, sau khi sống biệt trú bốn năm, nếu các Tỷ-kheo đồng ý, hãy cho con xuất gia, hãy cho con thọ đại giới để thành Tỷ-kheo.

Và du sĩ Magandiya được xuất gia với Thế Tôn, được thọ đại giới. Thọ đại giới không bao lâu, Tôn giả Magandiya ở một mình an tịnh, không phóng dật, sống nhiệt tâm, cần mẫn. Và không bao lâu, vị này

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4868

chứng được mục đích tối cao mà con cháu các lương
gia đã xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình
hướng đến. Đó là mục đích của vô thượng Phạm
hạnh, ngay trong hiện tại, với thượng trí tự mình
chứng ngộ, chứng đạt và an trú: "Sanh đã tận, Phạm
hạnh đã thành, những gì nên làm đã làm, sau đời này
sẽ không có đời sống khác nữa". Tôn giả Magandiya
hiểu biết như vậy.

Và Tôn giả Magandiya trở thành một vị A-la- hán nữa.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4869

578 Thọ - Quan trọng - Kinh NIẾT BÀN – Tăng I, 283

NIẾT BÀN – Tăng I, 283

Rồi Bà-la-môn Jànussoni đi đến Thế Tôn … Ngồi xuống một bên, Bà-la-môn Jànussoni bạch Thế Tôn: - Thiết thực hiện tại là Niết bàn, thưa Tôn giả Gotama, được nói đến như vậy. Cho đến như thế nào, thưa Tôn giả Gotama, Niết bàn là thiết thực hiện tại, không có thời gian, đến để mà thấy, có khả năng hướng thượng, được người trí tự mình giác hiểu?

- Này Bà-la-môn,
 Bị tham ái làm say đắm, bị chinh phục, tâm bị
xâm chiếm, nên suy nghĩ điều hại mình, suy
nghĩ điều hại người, suy nghĩ điều hại cả hai,
cảm thọ tâm khổ, tâm ưu.
 Tham ái được đoạn trừ, thời không nghĩ đến tự
hại mình, không nghĩ đến hại người, không
nghĩ đến hại cả hai, không cảm thọ tâm khổ,
tâm ưu.
Như vậy, này Bà-la-môn, Niết bàn là thiết thực hiện
tại, không có thời gian, đến để mà thấy, có khả

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4870

năng hướng thượng, được người trí tự mình giác
hiểu.
 Bị sân làm uế nhiễm, …
 Bị si làm mê mờ, bị chinh phục, tâm bị xâm
chiếm, nên suy nghĩ đến hại mình … nên suy
nghĩ đến hại cả hai, cảm thọ tâm khổ, tâm ưu.
Si được đoạn trừ, thời không nghĩ đến tự hại …
không cảm thọ tâm khổ, tâm ưu.
Như vậy, này Bà-la-môn, Niết bàn là thiết thực hiện
tại, không có thời gian, đến để mà thấy, có khả năng
hướng thượng, được người trí tự mình giác hiểu.
Khi vị ấy, cảm thọ tham ái được đoạn tận, không có
dư tàn, cảm thọ sân được đoạn tận, không có dư tàn,
cảm thọ si được đoạn tận, không có dư tàn. Như vậy,
này Bà-la-môn, Niết bàn là thiết thực hiện tại,
không có thời gian, … được người trí tự mình giác
hiểu.
- Thật vi diệu thay, thưa Tôn giả Gotama... Mong
Tôn giả Gotama nhận con làm đệ tử cư sĩ, từ nay cho
đến mạng chung, con xin trọn đời quy ngưỡng.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4871

579 Thọ - Quán - Bất thiện pháp sanh khởi khi cảm giác lạc thọ như vậy - Kinh KITAGIRI – 70 Trung II, 291

KINH KITAGIRI (Kitagiri suttam) – Bài kinh số 70 – Trung II, 291

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn du hành ở Kasi cùng với đại chúng Tỷ-kheo. Ở đây, Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo:

– Này các Tỷ-kheo, Ta ăn, từ bỏ ăn ban đêm. Này các Tỷ-kheo, do ăn, từ bỏ ăn ban đêm Ta cảm thấy ít bệnh, ít não, khinh an, có sức lực và an trú.

- Này các Tỷ-kheo, hãy đến và ăn, từ bỏ ăn ban
đêm. Này các Tỷ-kheo, do ăn, từ bỏ ăn ban đêm, các
Ông sẽ cảm thấy ít bệnh, ít não, khinh an, có sức lực
và an trú.

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Rồi Thế Tôn

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4872

tiếp tục du hành ở Kasi và đến một thị trấn xứ Kasi
tên là Kitagiri. Rồi Thế Tôn ở tại Kitagiri, một thị
trấn xứ Kasi. Lúc bấy giờ Tỷ-kheo Assaji và
Punabbasuka đang ở Kitagiri. Rồi một số đông Tỷ-
kheo đi đến chỗ Tỷ-kheo Assaji và Tỷ-kheo
Punabbasuka, sau khi đến, nói với Tỷ-kheo Assaji và
Tỷ-kheo Punabbasuka như sau:

– Chư Hiền, Thế Tôn ăn, từ bỏ ăn ban đêm. Cả
chúng Tỷ-kheo cũng vậy. Do ăn, từ bỏ ăn ban đêm,
các vị ấy cảm thấy ít bệnh, ít não, khinh an, có sức
lực và an trú. Chư Hiền, hãy đến và ăn, từ bỏ ăn ban
đêm. Chư Hiền, do ăn, từ bỏ ăn ban đêm, chư Hiền
sẽ cảm thấy ít bệnh, ít não, khinh an, có sức lực và
an trú.

Được nói vậy, Tỷ-kheo Assaji và Tỷ-kheo Punabbasuka, nói với các Tỷ-kheo ấy:

– Chư Hiền, chúng tôi ăn chiều, ăn sáng, ăn ban ngày và ăn phi thời. Do chúng tôi ăn chiều, ăn sáng, ăn ban ngày và ăn phi thời, chúng tôi cảm thấy ít bệnh, ít não, khinh an, có sức lực và an trú. Sao chúng tôi lại bỏ hiện tại, chạy theo tương lai? Chúng tôi sẽ ăn chiều, ăn sáng, ăn ban ngày và ăn phi thời.

Vì các Tỷ-kheo ấy không thể làm cho Tỷ-kheo Assaji và Tỷ-kheo Punabbasuka chấp thuận, nên các

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4873

vị ấy đi đến chỗ Thế Tôn, sau khi đến đảnh lễ Thế Tôn, ngồi xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên, các Tỷ-kheo ấy bạch Thế Tôn:

– Ở đây, bạch Thế Tôn, chúng con đi đến chỗ
các Tỷ-kheo Assaji và Punabbasuka, sau khi đến
chúng con nói với Tỷ-kheo Assaji và Tỷ-kheo
Punabbasuka như sau: "Chư hiền, Thế Tôn ăn, từ bỏ
ăn ban đêm... (như trên)... có sức lực và an trú". Bạch
Thế Tôn, được nói vậy. Tỷ-kheo Assaji và Tỷ-kheo
Punabbasuka nói với chúng con như sau: "Chư Hiền,
chúng tôi ăn chiều, ăn sáng, ăn ban ngày và ăn phi
thời... (như trên)... chúng tôi sẽ ăn chiều, ăn sáng, ăn
ban ngày và ăn phi thời". Bạch Thế Tôn, vì chúng
con không thể làm cho Tỷ-kheo `Assaji và Tỷ-kheo
Punabbasuka chấp thuận, nên chúng con trình sự
việc này lên Thế Tôn.

Rồi Thế Tôn bảo một Tỷ-kheo:

– Này Tỷ-kheo, hãy đi và nhân danh Ta, bảo Tỷ- kheo Assaji và Tỷ-kheo Punabbasuka: "Bậc Đạo Sư cho gọi các Tôn giả".

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn, đến chỗ Tỷ-kheo Assaji và Tỷ-kheo Punabbasuka, sau khi đến, nói với

MƯỜI HAI DUYÊN                                        4874

Tỷ-kheo Assaji và Tỷ-kheo Punabbasuka:

– Bậc Đạo Sư cho gọi các Tôn giả.

– Thưa vâng, Hiền giả.

Tỷ-kheo Assaji và Tỷ-kheo Punabbasuka vâng
đáp Tỷ-kheo ấy, đi đến chỗ Thế Tôn, sau khi đến
đảnh lễ Thế Tôn và ngồi xuống một bên. Thế Tôn
nói với Tỷ-kheo Assaji và Tỷ-kheo Punabbasuka
đang ngồi một bên:

– Có thật chăng, này các Tỷ-kheo, một số đông Tỷ-kheo đến các Ông và nói như sau: "Chư Hiền, Thế Tôn ăn, từ bỏ ăn ban đêm, cả chúng Tỷ-kheo cũng vậy. Do ăn, từ bỏ ăn ban đêm, các vị ấy cảm thấy ít bệnh, ít não, khinh an, có sức lực và an trú. Chư Hiền, hãy đến và ăn, từ bỏ ăn ban đêm. Chư Hiền, do ăn, từ bỏ ăn ban đêm, chư Hiền sẽ cảm thấy ít bệnh, ít não, khinh an, có sức lực và an trú". Được nói vậy, này các Tỷ-kheo, các Ông nói với các Tỷ- kheo ấy như sau: "Chư Hiền, chúng tôi ăn chiều, ăn sáng, ăn ban ngày và ăn phi thời. Do ăn chiều, ăn sáng, ăn ban ngày và ăn phi thời, chúng tôi cảm thấy ít bệnh, ít não, khinh an, có sức lực và an trú. Sao chúng tôi lại bỏ hiện tại, chạy theo tương lai? Chúng tôi sẽ ăn chiều, ăn sáng, ăn ban ngày và ăn phi thời"?

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4875

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

– Này các Tỷ-kheo, các Ông có hiểu pháp Ta
dạy như sau: "Một cá nhân cảm thọ bất cứ cảm giác
nào, lạc, khổ, hay bất khổ bất lạc; đối với người ấy,
các pháp bất thiện được đoạn diệt, các thiện pháp
được tăng trưởng"?

– Thưa không, bạch Thế Tôn.

 Này các Tỷ-kheo, các Ông có hiểu pháp Ta dạy như sau:

 "Ở đây đối với một người, khi cảm thọ lạc
thọ như vậy, các bất thiện pháp được tăng
trưởng, các thiện pháp bị đoạn diệt.
 Ở đây đối với một người, khi cảm thọ lạc
thọ như vậy, các bất thiện pháp bị đoạn
diệt, các thiện pháp được tăng trưởng.
 Ở đây, đối với một người khi cảm thọ khổ
thọ như vậy, các bất thiện pháp được tăng
trưởng, các thiện pháp bị đoạn diệt.
 Ở đây, đối với một người, khi cảm thọ khổ
thọ như vậy, các bất thiện pháp bị đoạn
trừ, các thiện pháp được tăng trưởng.
 Ở đây, đối với một người, khi cảm thọ bất

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4876

khổ bất lạc thọ như vậy, các bất thiện pháp
được tăng trưởng, các thiện pháp bị đoạn
diệt.
 Ở đây, đối với một người, khi cảm thọ bất
khổ bất lạc thọ như vậy, các bất thiện pháp
bị đoạn diệt, các thiện pháp được tăng
trưởng"?
– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.
 Lành thay, này các Tỷ-kheo!

 Này các Tỷ-kheo, nếu sự việc này Ta không
biết, không thấy, không giác, không chứng,
không liễu giải với trí tuệ rằng: "Ở đây, đối
với một người, khi cảm thọ lạc thọ như vậy,
các bất thiện pháp được tăng trưởng, các
thiện pháp bị đoạn diệt", có thể chăng, này
các Tỷ-kheo, không biết như vậy, Ta lại nói:
"Hãy từ bỏ lạc thọ như vậy"? Và như vậy,
này các Tỷ-kheo, là xứng đáng đối với Ta
chăng?

– Thưa không, bạch Thế Tôn.

– Nhưng này các Tỷ-kheo, vì rằng sự việc này Ta biết, Ta thấy, Ta giác, Ta chứng, Ta liễu giải với trí tuệ rằng: "Ở đây, đối với một người, khi cảm thọ

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4877

lạc thọ như vậy, các bất thiện pháp được tăng trưởng, các thiện pháp bị đoạn diệt", do vậy Ta nói: "Hãy từ bỏ lạc thọ như vậy".

 Này các Tỷ-kheo, nếu sự việc này Ta không
biết, không thấy, không giác, không chứng,
không liễu giải với trí tuệ rằng: "Ở đây, đối
với một người, khi cảm thọ lạc thọ như vậy,
các bất thiện pháp bị đoạn diệt, các thiện
pháp được tăng trưởng", có thể chăng, này
các Tỷ-kheo, không biết như vậy, Ta lại nói:
"Hãy chứng và trú lạc thọ như vậy"? Và như
vậy, này các Tỷ-kheo, là xứng đáng đối với
Ta chăng?

– Thưa không, bạch Thế Tôn.

– Nhưng này các Tỷ-kheo, vì sự việc này Ta
biết, Ta thấy, Ta giác, Ta chứng, Ta liễu giải với trí
tuệ rằng: "Ở đây, đối với một người, khi cảm thọ lạc
thọ như vậy, các thiện pháp được tăng trưởng, các
bất thiện pháp bị đoạn diệt", do vậy Ta nói: "Hãy
chứng và trú lạc thọ như vậy".

 Này các Tỷ-kheo, nếu sự việc này Ta không
biết, không thấy, không giác, không chứng,
không liễu giải với trí tuệ rằng: "Ở đây, đối
với một người khi cảm giác khổ thọ...

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4878

... (như trên)...

 Này các Tỷ-kheo, nếu sự việc này Ta không
biết, không thấy, không giác, không chứng,
không liễu giải với trí tuệ rằng: "Ở đây, đối
với một người khi cảm giác bất khổ bất lạc
thọ như vậy, các bất thiện pháp được tăng
trưởng, các thiện pháp bị đoạn diệt", có thể
chăng, này các Tỷ-kheo, không biết như vậy,
Ta lại nói: "Hãy từ bỏ bất khổ bất lạc thọ
như vậy"? Và như vậy, này các Tỷ-kheo, là
xứng đáng đối với Ta chăng?

– Thưa không, bạch Thế Tôn.

– Nhưng này các Tỷ-kheo, vì rằng sự việc này Ta biết, Ta thấy, Ta giác, Ta chứng, Ta liễu giải với trí tuệ rằng: "Ở đây, đối với một người, khi cảm thọ bất khổ bất lạc thọ như vậy, các bất thiện pháp được tăng trưởng, các thiện pháp bị đoạn diệt", do vậy Ta nói: "Hãy từ bỏ bất khổ bất lạc thọ như vậy".

 Này các Tỷ-kheo, nếu sự việc này Ta không
biết, không thấy, không giác, không chứng,
không liễu giải với trí tuệ rằng: "Ở đây, đối
với một người, khi cảm thọ bất khổ bất lạc
thọ như vậy, các bất thiện pháp bị đoạn diệt,
các thiện pháp được tăng trưởng", có thể

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4879

chăng, này các Tỷ-kheo, không biết như vậy,
Ta lại nói: "Hãy chứng và trú bất khổ bất lạc
thọ như vậy"? Và như vậy, này các Tỷ-kheo
là xứng đáng đối với Ta chăng?

– Thưa không, bạch Thế Tôn.

– Nhưng này các Tỷ-kheo, vì rằng sự việc này
Ta biết, Ta thấy, Ta giác, Ta chứng, Ta liễu giải với
trí tuệ rằng: "Ở đây, đối với một người, khi cảm thọ
bất khổ bất lạc thọ như vậy, các thiện pháp được tăng
trưởng, các bất thiện pháp bị đoạn diệt", do vậy Ta
nói: "Hãy chứng và trú bất khổ bất lạc thọ như
vậy".

 Này các Tỷ-kheo, Ta không nói rằng đối với tất cả Tỷ-kheo, có sự việc cần phải làm, nhờ không phóng dật.

 Này các Tỷ-kheo, Ta không nói rằng đối với tất cả Tỷ-kheo không có sự việc cần phải làm, nhờ không phóng dật.

Này các Tỷ-kheo, đối với những Tỷ-kheo là bậc A-la-hán, các lậu hoặc đã đoạn tận, tu hành thành mãn, các việc nên làm đã làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã thành đạt được lý tưởng, đã tận trừ hữu kiết sử, chánh trí giải thoát; này các Tỷ-kheo, đối với

MƯỜI HAI DUYÊN                                       4880

những Tỷ-kheo như vậy, Ta nói rằng không có sự việc cần phải làm, nhờ không phóng dật. Vì sao vậy? Vì sự việc ấy đã được các vị này làm, nhờ không phóng dật. Các vị này không thể trở thành phóng dật.

Và này các Tỷ-kheo, đối với các Tỷ-kheo còn là các bậc hữu học, tâm chưa thành tựu, đang sống cần cầu sự vô thượng an ổn khỏi các triền ách; này các Tỷ-kheo, đối với những Tỷ-kheo như vậy, Ta nói rằng có sự việc cần phải làm, nhờ không phóng dật. Vì sao vậy? Dầu cho trong khi các bậc Tôn giả này thọ dụng các sàng tọa đúng pháp, thân cận các thiện hữu, chế ngự các căn, các vị ấy (cần phải) tự mình nhờ thượng trí chứng ngộ chứng đạt, và an trú ngay trong hiện tại mục đích vô thượng của Phạm hạnh, vì mục đích này, các Thiện gia nam tử chân chánh xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Do vậy, này các Tỷ-kheo, đối với những Tỷ-kheo này, vì thấy quả này của không phóng dật nên Ta nói có sự việc cần phải làm, nhờ không phóng dật.

 Này các Tỷ-kheo có bảy hạng người sống trong
đời này. Thế nào là bảy?
15.    Bậc câu phần giải thoát,
16.    Bậc tuệ giải thoát,
17.    Bậc thân chứng,

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4881

18.    Bậc kiến đáo,
19.    Bậc tín giải thoát,
20.    Bậc tùy pháp hành,
21.    Bậc tùy tín hành.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là bậc Câu
Phần Giải Thoát?

– Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người, sau khi thân
đã chứng đắc các tịch tịnh giải thoát, vượt khỏi
các sắc pháp và vô sắc pháp, và sau khi đã thấy
với trí tuệ, các lậu hoặc của vị này được đoạn
trừ hoàn toàn. Vị này, này các Tỷ-kheo, được
gọi là hạng người câu phần giải thoát.

– Này các Tỷ-kheo, đối với Tỷ-kheo này, Ta nói
không có sự việc cần phải làm, nhờ không
phóng dật. Vì sao vậy? Vì sự việc ấy đã được
vị này làm, nhờ không phóng dật, vị ấy không
có thể trở thành phóng dật.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là bậc Tuệ Giải Thoát?

– Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người, sau khi thân không chứng đắc các tịch tịnh giải thoát, vượt khỏi các sắc pháp và vô sắc pháp, và sau khi đã

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4882

thấy với trí tuệ, các lậu hoặc của vị này được đoạn trừ hoàn toàn. Vị này như vậy được gọi là bậc tuệ giải thoát.

– Này các Tỷ-kheo, đối với Tỷ-kheo này, Ta nói
không có sự việc cần phải làm, nhờ không
phóng dật. Vì sao vậy? Vì sự việc ấy đã được
vị này làm, nhờ không phóng dật; vị ấy không
có thể trở thành phóng dật.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là bậc Thân Chứng?

– Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người sau khi thân
chứng đắc các tịch tịnh giải thoát, vượt khỏi các
sắc pháp và vô sắc pháp, và sau khi đã thấy với
trí tuệ, một số lậu hoặc của vị này được đoạn
trừ hoàn toàn. Vị này như vậy được gọi là bậc
thân chứng.

– Này các Tỷ-kheo, đối với Tỷ-kheo này, Ta nói
có sự việc cần phải làm, nhờ không phóng dật.
Vì sao vậy? Dầu cho trong khi Tôn giả này thọ
dụng các sàng tọa đúng pháp, thân cận các
thiện hữu, chế ngự các căn, vị này (cần phải) tự
mình với thượng trí, chứng ngộ, chứng đạt và
an trú ngay trong hiện tại mục đích vô thượng
của Phạm hạnh, vì mục đích này các Thiện gia

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4883

nam tử đã chơn chánh xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình.

 Do vậy, này các Tỷ-kheo, vì thấy quả này của
không phóng dật, nên đối với Tỷ-kheo này, Ta
nói có sự việc cần phải làm, nhờ không phóng
dật.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là bậc Kiến Đáo?

– Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người sau khi tự
thân không chứng đắc các tịch tịnh giải thoát,
vượt khỏi các sắc pháp và vô sắc pháp, và sau
khi đã thấy với trí tuệ, một số lậu hoặc của vị
này được đoạn trừ hoàn toàn; và các pháp do
Như Lai tuyên thuyết được vị này thấy một
cách hoàn toàn với trí tuệ và thực hành một
cách hoàn toàn. Này các Tỷ-kheo, vị này được
gọi là kiến đáo.

– Này các Tỷ-kheo, đối với Tỷ-kheo này, Ta nói
có sự việc cần phải làm, nhờ không phóng dật.
Vì sao vậy? Dầu cho trong khi Tôn giả này thọ
dụng các sàng tọa đúng pháp ... ... sống không
gia đình. Do vậy này các Tỷ-kheo, vì thấy quả
này của không phóng dật, nên đối với Tỷ-kheo
này, Ta nói có sự việc cần phải làm, nhờ không

MƯỜI HAI DUYÊN                                   4884

phóng dật.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hạng người Tín giải thoát?

– Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người, sau khi tự
thân chứng đắc các tịch tịnh giải thoát vượt
khỏi các sắc pháp và vô sắc pháp, và sau khi đã
thấy với trí tuệ, một số lậu hoặc của vị này được
đoạn trừ một cách hoàn toàn; và lòng tin của vị
này đối với Như Lai đã được xác định, phát
sanh từ căn để, an trú. Này các Tỷ kheo, vị này
được gọi là bậc tín giải thoát.

– Này các Tỷ-kheo, đối với Tỷ-kheo này, Ta nói
có sự việc cần phải làm, nhờ không phóng dật.
Vì sao vậy? Dầu cho trong khi Tôn giả này thọ
dụng các sàng tọa đúng pháp... ...sống không
gia đình. Do vậy, này các Tỷ-kheo, vì thấy quả
này của không phóng dật, nên đối với Tỷ-kheo
này, Ta nói có sự việc cần phải làm, nhờ không
phóng dật.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hạng người Tuỳ pháp hành?

– Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người sau khi tự thân không chứng đắc các tịch tịnh giải thoát,

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4885

vượt khỏi các sắc pháp và vô sắc pháp, và sau
khi đã thấy với trí tuệ, nhưng các lậu hoặc
không được đoạn trừ một cách hoàn toàn; và
các pháp do Như Lai tuyên thuyết (chỉ) được vị
này chấp nhận một cách vừa phải với trí tuệ,
dầu cho vị này có những pháp như là tín căn,
tấn căn, niệm căn, định căn, tuệ căn. Này các
Tỷ-kheo, vị này được gọi là người tùy pháp
hành.

– Này các Tỷ-kheo, đối với Tỷ-kheo này, Ta nói
có sự việc cần phải làm, nhờ không phóng dật.
Vì sao vậy? Dầu cho trong khi Tôn giả này thọ
dụng các sàng tọa đúng pháp... ... sống không
gia đình. Do vậy, này các Tỷ-kheo, vì thấy quả
này của không phóng dật, nên đối với Tỷ-kheo
này, Ta nói có sự việc cần phải làm, nhờ không
phóng dật.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là người Tuỳ tín hành?

– Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người sau khi tự
thân không chứng đắc có tịch tịnh giải thoát,
vượt khỏi các sắc pháp và vô sắc pháp, và sau
khi đã thấy với trí tuệ, nhưng các lậu hoặc
không được đoạn trừ. Nhưng nếu vị này có đủ

MƯỜI HAI DUYÊN                                  4886

lòng tin và lòng thương Như Lai, thời vị này sẽ
có những pháp như là tín căn, tấn căn, niệm
căn, định căn, tuệ căn. Này các Tỷ-kheo, vị này
được gọi là người tùy tín hành.

– Này các Tỷ-kheo, đối với Tỷ-kheo này, Ta nói
có sự việc cần phải làm, nhờ không phóng dật.
Vì sao vậy? Dầu cho trong khi Tôn giả này thọ
dụng các sàng tọa đúng pháp, thân cận các
thiện hữu, chế ngự các căn, nhưng vị này (cần
phải) tự mình với thượng trí, chứng ngộ, chứng
đạt và an trú ngay trong hiện tại mục đích vô
thượng của Phạm hạnh, vì mục đích này các
Thiện gia nam tử chơn chánh xuất gia, từ bỏ
gia đình, sống không gia đình. Do vậy, này các
Tỷ-kheo, vì thấy quả này của phóng dật, nên
đối với Tỷ-kheo này, Ta nói có sự việc cần phải
làm, nhờ không phóng dật.

 Này các Tỷ-kheo, Ta không nói rằng trí tuệ
được hoàn thành lập tức. Nhưng này các Tỷ-
kheo, trí tuệ được hoàn thành nhờ học từ từ,
hành từ từ, thực tập từ từ.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là trí tuệ được hoàn thành nhờ học từ từ, hành từ từ, thực tập từ từ?

MƯỜI HAI DUYÊN                                   4887

Ở đây, này các Tỷ-kheo:
 một vị có lòng tin đi đến gần;
 sau khi đến gần, vị ấy tỏ sự kính lễ;
 sau khi tỏ sự kính lễ, vị ấy lóng tai;
 sau khi lóng tai, vị ấy nghe pháp;
 sau khi nghe pháp, vị ấy thọ trì pháp,
 vị ấy suy tư ý nghĩa các pháp được thọ trì;
 sau khi suy tư => ý nghĩa các pháp được
chấp thuận;
 sau khi các pháp được chấp thuận => ước
muốn sanh khởi;
 sau khi ước muốn sanh khởi => vị ấy nỗ lực;
 sau khi nỗ lực => vị ấy cân nhắc;
 sau khi cân nhắc => vị ấy tinh cần.
 Do tinh cần, vị ấy tự thân chứng được sự thật
tối thượng, và với trí tuệ thể nhập sự thật ấy,
vị ấy thấy.

Nhưng này các Tỷ-kheo:
 Nếu không có lòng tin ấy, thời này các Tỷ-
kheo, không có sự đến gần ấy, thời này các
Tỷ-kheo, không có tỏ sự kính lễ ấy, thời này
các Tỷ-kheo, không có sự lóng tai ấy, thời

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4888

này các Tỷ-kheo, không có sự nghe pháp ấy,
thời này Tỷ-kheo, không có sự thọ trì pháp
ấy, thời này các Tỷ-kheo, không có sự suy tư
ý nghĩa ấy, thời này các Tỷ-kheo, không có
sự chấp thuận pháp ấy, thời này các Tỷ-kheo,
không có sự ước muốn ấy, thời này các Tỷ-
kheo, không có sự nỗ lực ấy, thời này các Tỷ-
kheo, không có sự cân nhắc ấy, thời này các
Tỷ-kheo không có sự tinh cần ấy.
 Này các Tỷ kheo, ở đây, các Ông đã đi vào
phi đạo. Này các Tỷ-kheo, ở đây, các Ông đã
đi vào tà đạo. Thật là quá xa, này các Tỷ-
kheo, các kẻ ngu này đã đi ra ngoài pháp luật
này.

 Này các Tỷ-kheo, có sự thuyết trình gồm có bốn
phần (Catuppadam = Bốn cú) chính nhờ thuyết
trình này người có trí, không bao lâu, nhờ tuệ biết
được ý nghĩa. Ta sẽ đọc sự thuyết trình ấy lên cho
các Ông, này các Tỷ-kheo, các Ông nhờ Ta mà sẽ
hiểu thuyết trình ấy.

– Bạch Thế Tôn, chúng con là ai có thể biết được pháp?

– Này các Tỷ-kheo, cho đến một bậc Đạo sư sống quá trọng vọng tài vật, là vị thừa tự tài vật, và

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4889

sống liên hệ với tài vật, thời sự mua may bán đắt này không xảy ra: "Chúng tôi sẽ làm việc này như vậy, và như vậy chúng tôi sẽ không làm việc này như vậy", huống nữa là Như Lai, này các Tỷ-kheo, là vị sống hoàn toàn không liên hệ với các tài vật.

 Này các Tỷ-kheo, đối với một đệ tử, có lòng tin
giáo pháp bậc Đạo sư và sống thể nhập giáo
pháp ấy, thời tùy pháp (anudhamma) được
khởi lên: "Bậc Đạo sư là Thế Tôn, đệ tử là tôi.
Thế Tôn biết, tôi không biết".
 Này các Tỷ-kheo, đến với một đệ tử, có lòng tin
giáo pháp bậc Đạo sư và sống thể nhập giáo
pháp ấy, thời giáo pháp bậc Đạo sư được hưng
thịnh được nhiều sinh lực.
 Này các Tỷ-kheo, đối với đệ tử có lòng tin giáo
pháp bậc Đạo Sư và sống thể nhập giáo pháp
ấy, thời tùy pháp này được khởi lên: "Dầu chỉ
còn da, gân và xương, dầu thịt và máu trên
thân bị khô héo, mong rằng sẽ có tinh tấn lực
để chứng đắc những gì chưa chứng đắc, nhờ
trượng phu nhẫn nại, nhờ trượng phu tinh
tấn, nhờ trượng phu cần dõng".
 Này các Tỷ-kheo, đối với một đệ tử có lòng tin
giáo pháp bậc Đạo sư và sống thể nhập giáo
pháp ấy, vị ấy sẽ chứng được một trong hai quả

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4890

như sau: Chánh trí ngay trong hiện tại, và nếu có dư y, chứng quả Bất hoàn.

Thế Tôn thuyết như vậy. Các Tỷ-kheo ấy hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   4891

580 Thọ - Quán - Chỉ có mắt, có tưởng, nhưng không có cảm thọ xứ ấy - Kinh TÔN GIẢ ÀNANDA – Tăng IV, 179

TÔN GIẢ ÀNANDA – Tăng IV, 179

1. Như vầy tôi nghe:

Một thời, Tôn giả Ànanda trú ở Kosambi, tại khu vườn Ghosita. Tại đấy, Tôn giả Ànanda bảo các Tỷ- kheo:

- Này chư Hiền Tỷ-kheo.

- Vâng, thưa Hiền giả.

Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Tôn giả Ànanda. Tôn giả Ànanda nói như sau:

2. - Thật vi diệu thay, thưa các Hiền giả! Thật hi hữu
thay, thưa các Hiền giả, như thế nào là con đường
thoát ly, thoát khỏi sự trói buộc, được Thế Tôn, bậc
Trí giả, bậc Kiến giả, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng
Giác tùy giác để các loài hữu tình được thanh tịnh,
vượt khỏi sầu bi, chấm dứt khổ ưu, đạt được chánh
lý, giác ngộ Niết-bàn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4892

- Đây sẽ chỉ có mắt, chớ không có cảm thọ các sắc
ấy và các xứ ấy;
- Đây chỉ có tai, chớ không có cảm thọ các tiếng ấy
và các xứ ấy;
- Đây chỉ có mũi chớ không có cảm thọ các hương
ấy và các xứ ấy;
- Đây chỉ có lưỡi, chớ không có cảm thọ các vị ấy
và các xứ ấy;
- Đây chỉ có thân, chớ không có cảm thọ các xúc
ấy và các xứ ấy.

3. Khi được nói vậy, Tôn giả Udàyi nói với Tôn giả Ànanda:

- Này Hiền giả Ànanda, người không cảm thọ xứ ấy, người ấy có tưởng hay không có tưởng?

- Này Hiền giả, người không cảm thọ xứ ấy, người ấy có tưởng, không phải không có tưởng.

Nhưng thưa Hiền giả, người không cảm thọ xứ ấy, người ấy tưởng cái gì?

4. - Ở đây, này Hiền giả, Tỷ-kheo vượt qua các sắc tưởng một cách hoàn toàn, chấm dứt các chướng ngại tưởng, không tác ý đến các tưởng sai biệt, biết rằng: "Hư không là vô biên", chứng đạt và an trú Không

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4893

vô biên xứ. Này Hiền giả, vị ấy có tưởng như vậy, nhưng không cảm thọ xứ ấy.

5. Lại nữa, này Hiền giả, Tỷ-kheo vượt khỏi Không
vô biên xứ một cách hoàn toàn, biết rằng: "Thức là
vô biên", chứng đạt và an trú Thức vô biên xứ. Này
Hiền giả, vị ấy có tưởng như vậy, nhưng không cảm
thọ xứ ấy.

6. Lại nữa, này Hiền giả, Tỷ-kheo vượt khỏi Thức vô biên xứ một cách hoàn toàn, biết rằng: "Không có vật gì", chứng đạt và an trú Vô sở hữu xứ. Này Hiền giả, vị ấy có tưởng như vậy, nhưng không cảm thọ xứ ấy.

7. Này Hiền giả, một thời tôi sống ở Sàketa, rừng
Anjanavana tại vườn nai. Rồi này Hiền giả, có một
Tỷ-kheo-ni ở Jatilàgàha đến tôi, đảnh lễ tôi và đứng
một bên. Đứng một bên, này các Hiền giả, Tỷ-kheo-
ni ở Jatilàgàha thưa với tôi:

- Thưa Tôn giả Ànanda, Thiền định này không thiên
tà dục, không dưỡng hận tâm, trong ấy, sự chế ngự
không phải do hữu hành nhiếp phục, nhờ giải thoát,
được vững chắc, nhờ vững chắc, được tri túc; nhờ tri
túc, không có âu lo. Thưa Tôn giả Ànanda, Thiền
định này được Thế Tôn dạy, có quả gì?"

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4894

Được nói vậy, này Hiền giả, tôi nói với Tỷ-kheo-ni
ở Jatilàgàha như sau: "- Thưa Chị, Thiền định này
không thiên tà dục, không dưỡng hận tâm; trong ấy,
sự chế ngự không phải do hữu hành nhiếp phục, nhờ
giải thoát được vững chắc; nhờ vững chắc, được tri
túc; nhờ tri túc, không có âu lo... Này Chị, Thiền định
này được chánh trí là quả".

Thế Tôn nói như vậy, này Hiền giả, vị ấy có những tưởng như vậy, nhưng không cảm thọ xứ ấy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       4895

581 Thọ - Quán - Cái gì được cảm thọ, cái ấy nằm trong khổ đau - Kinh Kalàra – Tương II, 93

Kalàra – Tương II, 93

1). .. Trú ở Sàvatthi.

I

2) Rồi Tỷ-kheo Kalàra Khattiya đi đến Tôn giả
Sàriputta; sau khi đến, nói lên với Tôn giả Sàriputta
những lời chào đón hỏi thăm; sau khi nói lên những
lời chào đón hỏi thăm thân hữu, liền ngồi xuống một
bên.

3) Ngồi xuống một bên, Tỷ-kheo Kalàra Khattiya nói với Tôn giả Sàriputta:

- Này Hiền giả Sàriputta, Tỷ-kheo Moliyap-hagguna đã từ bỏ học tập và hoàn tục.

- Vậy vị Tôn giả ấy, không tìm được sự an ủi trong Pháp và Luật này?

4) -Vậy Tôn giả Sàriputta đã đạt được sự an ủi trong Pháp và Luật này?

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4896

- Này Hiền giả, tôi không có nghi ngờ gì!

5) Này Hiền giả, còn đối với tương lai?

- Tôi không có băn khoăn, này Hiền giả.

6) Rồi Tỷ-kheo Kalàra Khattiya từ chỗ ngồi đứng dậy, đi đến Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên.

7) Ngồi xuống một bên, Tỷ-kheo Kalàra Khattiya bạch Thế Tôn:

- Con được biết, bạch Thế Tôn, Tôn giả Sàriputta
tuyên bố được chánh trí như sau: "Sanh đã tận; Phạm
hạnh đã thành, những việc nên làm đã làm; không
còn trở lại trạng thái này nữa".

8) Rồi Thế Tôn gọi một Tỷ-kheo:

- Này Tỷ-kheo, hãy đi và nhân danh Ta, gọi Sàriputta: "Hiền giả Sàriputta, bậc Đạo Sư gọi Hiền giả".

9) Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn, đi đến Tôn giả Sàriputta; sau khi đến, nói với Tôn giả Sàriputta: "Bậc Đạo Sư cho gọi Hiền giả".

MƯỜI HAI DUYÊN                                   4897

10) - Thưa vâng, Hiền giả.

Tôn giả Sàriputta vâng đáp Tỷ-kheo ấy, đi đến Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên.

II

11) Thế Tôn nói với Tôn giả Sàriputta đang ngồi một bên:

- Này Sàriputta, có đúng sự thật chăng là Ông có
tuyên bố đã chứng được chánh trí: "Sanh đã tận,
Phạm hạnh đã thành, những gì nên làm đã làm,
không còn trở lui trạng thái này nữa"?

- Bạch Thế Tôn, không phải với những câu ấy, với những chữ ấy, ý nghĩa ấy được con nói đến như vậy.

12) - Vậy với pháp môn nào, này Sàriputta, Thiện nam tử nói đến sự chứng đắc trí, lời tuyên bố cần phải được xem đúng như lời tuyên bố?

13) - Bạch Thế Tôn, chính con đã nói như sau: "Bạch Thế Tôn, không phải với những câu ấy, với những chữ ấy, ý nghĩa ấy được con nói đến như vậy".

14) - Nếu họ có hỏi Ông, này Sàriputta: "Ông biết như thế nào, này Sàriputta, Ông thấy như thế nào mà

MƯỜI HAI DUYÊN                                   4898

Ông tuyên bố trí đã được chứng đắc: "Ta biết sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành, những gì nên làm đã làm, không còn trở lui lại trạng thái này nữa"?" Được hỏi vậy, này Sàriputta, Ông trả lời như thế nào?

15) - Nếu họ có hỏi con, bạch Thế Tôn: "Hiền giả
biết như thế nào, này Hiền giả Sàriputta, Hiền giả
thấy như thế nào mà tuyên bố trí đã được chứng đắc:
"Ta đã biết, sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành, những
gì nên làm đã làm, không còn trở lại trạng thái này
nữa"?" Được hỏi vậy, bạch Thế Tôn, con trả lời như
sau:

16) "Vì rằng này Hiền giả, trong (danh từ) tận diệt, ta hiểu được là sự tận diệt của nhân, chính do nhân ấy sanh sanh khởi. Sau khi hiểu được nghĩa tận diệt trong (danh từ) tận diệt, ta mới biết: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành, những gì nên làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa." "

Được hỏi như vậy, bạch Thế Tôn, con trả lời như vậy.

17) Này Sàriputta, nếu Ông được hỏi: "Này Hiền giả Sàriputta, sanh lấy gì làm nhân, lấy gì tập khởi, lấy gì tác sanh, lấy gì làm hiện hữu?" Được hỏi như vậy, này Sàriputta, Ông trả lời như thế nào?

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4899

18) Bạch Thế Tôn, nếu con được hỏi: "Này Hiền giả Sàriputta, sanh lấy gì làm nhân... (như trên)... lấy gì làm hiện hữu?" Được hỏi vậy, Bạch Thế Tôn, con trả lời như sau: "Sanh lấy hữu làm nhân, lấy hữu tập khởi, lấy hữu tác sanh, lấy hữu làm hiện hữu". Được hỏi vậy, bạch Thế Tôn, con trả lời như vậy.

19) Này Sàriputta, nếu Ông được hỏi: "Này Hiền giả
Sàriputta, hữu lấy gì làm nhân, lấy gì tập khởi, lấy gì
tác sanh, lấy gì làm hiện hữu?" Được hỏi vậy này
Sàriputta, Ông trả lời như thế nào?

20) Bạch Thế Tôn, nếu con được hỏi: "Này Hiền giả
Sàriputta, hữu lấy gì làm nhân... lấy gì làm hiện
hữu?" Được hỏi vậy, Bạch Thế Tôn, con trả lời như
sau: "Hữu lấy thủ làm nhân, lấy thủ tập khởi, lấy thủ
tác sanh, lấy thủ làm hiện hữu". Được hỏi vậy, Bạch
Thế Tôn, con trả lời như vậy.

21) Này Sàriputta, nếu Ông được hỏi: "Này Hiền giả Sàriputta, thủ lấy gì làm nhân... (như trên)..".

22-23) Và này Sàriputta, nếu Ông được hỏi: "Này Hiền giả Sàriputta, ái lấy gì làm nhân, lấy gì tập khởi, lấy gì tác sanh, lấy gì làm hiện hữu?" Được hỏi vậy, này Sàriputta, Ông trả lời như thế nào?

MƯỜI HAI DUYÊN                                        4900

24) Bạch Thế Tôn, nếu con được hỏi: "Này Hiền giả
Sàriputta, ái lấy gì làm nhân, lấy gì tập khởi, lấy gì
tác sanh, lấy gì hiện hữu?". Được hỏi vậy, Bạch Thế
Tôn, con sẽ trả lời như sau: "Này Hiền giả, ái lấy thọ
làm nhân, lấy thọ tập khởi, lấy thọ tác sanh, lấy thọ
làm hiện hữu". Được hỏi vậy, Bạch Thế Tôn, con trả
lời như vậy.

25) - Này Sàriputta, nếu Ông được hỏi: "Làm sao,
này Hiền giả Sàriputta, Hiền giả biết như thế nào,
Hiền giả thấy như thế nào, cảm thọ diệu lạc ấy
không tồn tại?" Được hỏi vậy, này Sàriputta, Ông trả
lời như thế nào?

26) - Bạch Thế Tôn, nếu con được hỏi: "Này Hiền giả Sàriputta, Hiền giả biết như thế nào, Hiền giả thấy như thế nào, cảm thọ diệu lạc không tồn tại?" Được hỏi vậy, Bạch Thế Tôn con trả lời như sau:

27) - "Này Hiền giả, có ba cảm thọ này. Thế nào là
ba? Lạc thọ, khổ thọ, phi khổ phi lạc thọ. Này Hiền
giả, ba cảm thọ này vô thường, khi biết được cái gì
vô thường là khổ, thời cảm thọ diệu lạc ấy không
tồn tại ".

Được hỏi vậy, bạch Thế Tôn con trả lời như vậy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4901

28) - Lành thay, lành thay này Sàriputta! Pháp môn
(phương tiện) này, này Sàriputta, có thể trả lời tóm
tắt như sau: Cái gì được cảm thọ, cái ấy nằm trong
đau khổ.

29) -Này Sàriputta, nếu Ông được hỏi: "Hiền giả được giải thoát như thế nào, này Hiền giả Sàriputta, mà Hiền giả tuyên bố trí đã được chứng đắc: "Ta biết: Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành, các việc nên làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa"?" Được hỏi vậy, này Sàriputta, Ông trả lời như thế nào?

30) -Bạch Thế Tôn, nếu con được hỏi: "Hiền giả được giải thoát như thế nào, này Hiền giả Sàriputta, mà Hiền giả tuyên bố trí đã được chứng đắc: "Ta biết: Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành, các việc nên làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa"?" Được hỏi vậy, bạch Thế Tôn, con trả lời như sau:

31) "Do tự giải thoát, chư Hiền giả, do đoạn diệt tất
cả chấp thủ, ta sống an trú chánh niệm như vậy.
Nhờ sống an trú chánh niệm như vậy, các lậu hoặc
không còn tiếp tục rỉ chảy, và ta không chấp nhận
tự ngã".

Được hỏi vậy, bạch Thế Tôn, con trả lời như vậy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4902

32) -Lành thay, lành thay này Sàriputta! Pháp môn (phương tiện) này, này Sàriputta, có thể trả lời tóm tắt như sau: Những cái gì được vị Sa-môn gọi là lậu hoặc, ta không còn nghi ngờ gì nữa, chúng đã được ta diệt tận. Ta không còn phân vân gì nữa.

33) Nói vậy xong, Thế Tôn từ chỗ ngồi đứng dậy đi vào tịnh xá.

III

34) Rồi Tôn giả Sàriputta, sau khi Thế Tôn đi chẳng lao lâu, liền bảo các Tỷ-kheo:

35) -Này chư Hiền giả, Thế Tôn hỏi ta câu hỏi thứ
nhất mà ta chưa được biết trước, lúc ấy trí ta còn
chậm chạp. Nhưng này chư Hiền giả, khi Thế Tôn
tùy hỷ (trả lời câu) hỏi thứ nhất của ta, ta suy nghĩ
như sau:

36) "Nếu Thế Tôn hỏi ta ý nghĩa trọn ngày với những
văn cú sai khác, với những pháp môn (phương tiện)
sai khác, thời ta có thể trả lời Thế Tôn về ý nghĩa ấy
cho đến trọn ngày với những văn cú sai khác, với
những pháp môn sai khác.

37) Nếu Thế Tôn hỏi ta ý nghĩa trọn đêm với những văn cú sai khác, với những pháp môn (phương tiện)

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4903

sai khác, thời ta có thể trả lời Thế Tôn về ý nghĩa ấy cho đến trọn đêm với những văn cú sai khác, với những pháp môn (phương tiện) sai khác.

38) Nếu Thế Tôn hỏi ta ý nghĩa trọn đêm và trọn
ngày với những văn cú sai khác, với những pháp môn
(phương tiện) sai khác, thời ta có thể trả lời Thế Tôn
về ý nghĩa ấy cho đến trọn đêm và trọn ngày với
những văn cú sai khác, với những pháp môn (phương
tiện) sai khác.

39) Nếu Thế Tôn hỏi ta ý nghĩa này trọn hai đêm hai ngày, ta có thể trả lời Thế Tôn về ý nghĩa ấy trọn hai đêm hai ngày.

40) Nếu Thế Tôn hỏi ta ý nghĩa này trọn ba đêm ba ngày, ta có thể trả lời Thế Tôn về ý nghĩa ấy trọn ba đêm ba ngày.

41) Nếu Thế Tôn hỏi ta ý nghĩa này trọn bốn đêm bốn ngày, ta có thể trả lời Thế Tôn về ý nghĩa ấy trọn bốn đêm bốn ngày.

42) Nếu Thế Tôn hỏi ta ý nghĩa này trọn năm đêm năm ngày, ta có thể trả lời Thế Tôn về ý nghĩa này trọn năm đêm năm ngày.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4904

43) Nếu Thế Tôn hỏi ta ý nghĩa này trọn sáu đêm sáu ngày, ta có thể trả lời Thế Tôn về ý nghĩa này trọn sáu đêm sáu ngày.

44) Nếu Thế Tôn hỏi ta ý nghĩa này trọn bảy đêm
bảy ngày với những văn cú sai khác, với những pháp
môn (phương tiện) sai khác, ta có thể trả lời Thế Tôn
về ý nghĩa này trọn bảy đêm bảy ngày với những văn
cú sai khác, với những pháp môn (phương tiện) sai
khác".

IV

45) Rồi Tỷ-kheo Kalàra Khattiya từ chỗ ngồi đứng dậy, đi đến Thế Tôn, sau khi đến đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên.

46) Ngồi xuống một bên, Tỷ-kheo Kalàra Khattiya bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, Tôn giả Sàriputta đã rống lên tiếng rống con sư tử như sau: Này chư Hiền giả, Thế Tôn hỏi ta câu hỏi thứ nhất, mà ta chưa được biết trước, lúc ấy trí ta còn chậm chạp. Nhưng này chư Hiền giả, khi Thế Tôn tùy hỷ (trả lời câu) hỏi thứ nhất của ta, ta suy nghĩ như sau: "Nếu Thế Tôn hỏi ta về ý nghĩa

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4905

này trọn ngày với những văn cú sai khác, với những
phương tiện sai khác, ta có thể trả lời Thế Tôn về ý
nghĩa ấy cho đến trọn ngày với những văn cú sai
khác, với những pháp môn sai khác. Nếu Thế Tôn
hỏi ta về ý nghĩa này cho đến trọn đêm... cho đến
trọn đêm và trọn ngày... cho đến trọn ba... trọn bốn...,
cho đến trọn năm... trọn sáu... trọn bảy đêm ngày với
những văn cú sai khác, với những phương tiện sai
khác".

47) -Này các Tỷ-kheo, pháp giới ấy
(Dhammadhàtu) được Sàriputta khéo thành đạt. Do
khéo thành đạt pháp giới ấy, nếu Ta hỏi Sàriputta
về ý nghĩa này trọn ngày với những văn cú sai khác,
với những phương tiện sai khác, thời Sàriputta có thể
trả lời Ta về ý nghĩa này cho đến trọn ngày, với
những văn cú sai khác, với những phương tiện sai
khác.

- Nếu Ta hỏi Sàriputta về ý nghĩa này cho đến trọn
đêm với những văn cú sai khác, với những
phương tiện sai khác, thời Sàriputta có thể trả lời
Ta về ý nghĩa này cho đến trọn đêm với những
văn cú sai khác, với những phương tiện sai khác.
- Nếu Ta hỏi Sàriputta về ý nghĩa này cho đến trọn
đêm và trọn ngày, Sàriputta có thể trả lời Ta về ý
nghĩa này cho đến trọn đêm và trọn ngày.

MƯỜI HAI DUYÊN                                        4906

- Nếu Ta hỏi Sàriputta về ý nghĩa này cho đến trọn
cả hai đêm và hai ngày, Sàriputta có thể trả lời Ta
về ý nghĩa này cho đến trọn cả hai đêm hai ngày.
- Nếu Ta hỏi Sàriputta về ý nghĩa này cho đến trọn
cả ba đêm ba ngày, Sàriputta có thể trả lời Ta về
ý nghĩa này cho đến cả ba đêm ba ngày.
- Nếu Ta hỏi Sàriputta về ý nghĩa này cho đến trọn
bốn đêm bốn ngày, Sàriputta có thể trả lời Ta về
ý nghĩa này cho đến bốn đêm bốn ngày.
- Nếu Ta hỏi Sàriputta về ý nghĩa này cho đến trọn
năm đêm năm ngày, Sàriputta có thể trả lời Ta về
ý nghĩa này cho đến trọn năm đêm năm ngày.
- Nếu Ta hỏi Sàriputta về ý nghĩa này cho đến trọn
sáu đêm sáu ngày, Sàriputta có thể trả lời Ta về ý
nghĩa này cho đến trọn sáu đêm sáu ngày.
- Nếu Ta hỏi Sàriputta về ý nghĩa này trọn bảy đêm
bảy ngày với những văn cú sai khác, với những
pháp môn sai khác, Sàriputta có thể trả lời cho Ta
về ý nghĩa ấy cho đến trọn bảy đêm bảy ngày với
những văn cú sai khác, với những pháp môn sai
khác.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4907

582 Thọ - Quán - Cái gì được cảm thọ, cái ấy nằm trong khổ đau - Kinh Sống Một Mình – Tương IV, 349

Sống Một Mình – Tương IV, 349

1) ...

2) Rồi một Tỷ-kheo đi đến Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn, rồi ngồi xuống một bên.

3) Ngồi xuống một bên, Tỷ-kheo ấy bạch Thế Tôn:

-- Ở đây, bạch Thế Tôn, khi con sống một mình,
Thiền tịnh, tâm tư như sau được khởi lên: "Thế Tôn
dạy có ba thọ: lạc thọ, khổ thọ, bất khổ bất lạc thọ".
Ba thọ này được Thế Tôn thuyết dạy. Nhưng Thế Tôn
lại nói: "Phàm cái gì được cảm thọ, cái ấy nằm trong
đau khổ". Do liên hệ đến cái gì, lời nói này được Thế
Tôn nói lên: "Phàm cái gì được cảm thọ, cái ấy nằm
trong đau khổ"?

4) -- Lành thay, lành thay, này Tỷ-kheo! Này Tỷ- kheo, Ta nói rằng có ba thọ này: lạc thọ, khổ thọ, bất khổ bất lạc thọ. Ba thọ này được Ta nói đến. Nhưng này Tỷ-kheo, Ta lại nói: "Phàm cái gì được cảm thọ, cái ấy nằm trong đau khổ". Chính vì liên hệ

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4908

đến tánh vô thường của các hành mà lời ấy được Ta nói lên: "Phàm cái gì được cảm thọ, cái ấy nằm trong đau khổ". Chính vì liên hệ đến tánh đoạn tận, tánh tiêu vong, tánh ly tham, tánh đoạn diệt, tánh biến hoại của các hành mà lời ấy được Ta nói lên: "Phàm cái gì được cảm thọ, cái ấy nằm trong đau khổ".

5) Nhưng này Tỷ-kheo, Ta tuyên bố rằng sự đoạn diệt các hành là tuần tự:

21. Khi chứng được Thiền thứ nhứt, lời nói được
đoạn diệt;
22. Khi chứng Thiền thứ hai, tầm tứ được đoạn
diệt;
23. Khi chứng Thiền thứ ba, hỷ được đoạn diệt;
24. Khi chứng Thiền thứ tư, hơi thở vô, hơi thở ra
được đoạn diệt;
25. Khi chứng Không vô biên xứ, sắc tưởng được
đoạn diệt;
26. Khi chứng Thức vô biên xứ, Không vô biên
xứ tưởng được đoạn diệt;
27. Khi chứng Vô sở hữu xứ, Thức vô biên xứ
tưởng được đoạn diệt;
28. Khi chứng Phi tưởng phi phi tưởng xứ, Vô sở
hữu xứ tưởng được đoạn diệt;
29. Khi chứng Diệt thọ tưởng định, tưởng và thọ
được đoạn diệt.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4909

30.   Đối với Tỷ-kheo đã đoạn tận các lậu hoặc, tham được đoạn diệt, sân được đoạn diệt, si được đoạn diệt.

6) Này các Tỷ-kheo, Ta tuyên bố rằng sự tịnh chỉ các hành là tuần tự;

- Khi chứng Thiền thứ nhứt, lời nói được tịnh chỉ;
- Khi chứng Thiền thứ hai, tầm tứ được tịnh chỉ...
- ... Khi chứng Diệt thọ tưởng định, tưởng và thọ
được tịnh chỉ.
- Đối với Tỷ-kheo đã đoạn tận các lậu hoặc, tham
được tịnh chỉ, sân được tịnh chỉ, si được tịnh chỉ.

7) Này các Tỷ-kheo, có mười khinh an này:

21. Khi chứng Thiền thứ nhứt, lời nói được khinh
an;
22. Khi chứng Thiền thứ hai, tầm tứ được khinh
an;
23. Khi chứng Thiền thứ ba, hỷ được khinh an;
24. Khi chứng Thiền thứ tư, hơi thở vô, hơi thở ra
được khinh an;
25. Khi chứng Không vô biên xứ, sắc tưởng được
khinh an;
26. Khi chứng Thức vô biên xứ, Không vô biên xứ
tưởng được đoạn diệt;

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4910

27. Khi chứng Vô sở hữu xứ, Thức vô biên xứ
tưởng được khinh an;
28. Khi chứng Phi tưởng phi phi tưởng xứ, Vô sở
hữu xứ tưởng được khinh an;
29. Khi chứng Diệt thọ tưởng định, tưởng và thọ
được khinh an.
30. Đối với Tỷ-kheo đã đoạn tận các lậu hoặc,
tham được khinh an, sân được khinh an, si
được khinh an.

MƯỜI HAI DUYÊN                                 4911

583 Thọ - Quán - Còn nhanh nhẹn hơn là sự biến diệt của các thọ hành - Kinh Người Bắn Cung – Tương II, 464

Người Bắn Cung – Tương II, 464

1) Trú ở Sàvatthi.

2) Ví như, này các Tỷ-kheo, bốn người bắn cung dõng mãnh, lão luyện, thuần tay, thiện xảo về cung thuật, đứng tại bốn phương.

3) Rồi một người đến và nói rằng: "Ta sẽ nắm bắt và
đem lại những mũi tên được bắn đi bốn phương,
trước khi chúng rơi xuống đất, do bốn người bắn
cung này bắn đi, những người dõng mãnh, lão luyện,
thuần tay, thiện xảo về cung thuật ".

4) Này các Tỷ-kheo, các Ông nghĩ thế nào? Như vậy có vừa đủ chăng để gọi người nhanh nhẹn ấy đầy đủ với sự nhanh nhẹn tối thượng?

5) -Bạch Thế Tôn, nếu chỉ từ một người bắn cung dõng mãnh, lão luyện, thuần tay, thiện xảo về cung thuật, có thể nắm bắt và đem lại một mũi tên được bắn đi, như vậy là vừa đủ để gọi người nhanh nhẹn ấy, đầy đủ với sự nhanh nhẹn tối thượng. Còn nói gì

MƯỜI HAI DUYÊN                                   4912

từ bốn người bắn tên, dõng mãnh, lão luyện, thuần tay, thiện xảo về cung thuật!

6) –

- Và như vậy, này các Tỷ-kheo, là sự nhanh nhẹn
của người ấy.
- Và như vậy là sự nhanh nhẹn của mặt trăng,
mặt trời, còn nhanh hơn sự nhanh nhẹn trước.
- Và như vậy là sự nhanh nhẹn của các chư Thiên
chạy trước mặt trăng, mặt trời.
- Còn nhanh nhẹn hơn là sự biến diệt của thọ
hành (thọ mạng của các sự vật).

7) Do vậy, này các Tỷ-kheo, các Ông cần phải học tập như sau: "Chúng tôi sẽ sống không phóng dật".

Như vậy, này các Tỷ-kheo, các Ông cần phải học tập.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   4913

584 Thọ - Quán - Diệt tận của Dục hỷ là
diệt tận của khổ đau - Kinh GIÁO
GIỚI PHÚ LÂU NA – 145 Trung III,
601

KINH GIÁO GIỚI PHÚ LÂU NA (Punnovada suttam) – Bài kinh số 145 – Trung III, 601

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Savatthi (Xá-vệ), Jetavana
(Kỳ-đà-Lâm), tại tịnh xá ông Anathapindika (Cấp Cô
Độc). Rồi Tôn giả Punna (Phú-lâu-na), vào buổi
chiều, từ Thiền tịnh độc cư đứng dậy, đi đến Thế
Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống
một bên. Ngồi xuống một bên, Tôn giả Punna bạch
Thế Tôn:

– Bạch Thế Tôn, tốt lành thay nếu Thế Tôn giáo
giới với lời giáo giới vắn tắt cho con, để con có thể,
sau khi nghe Thế Tôn, sống một mình, nhàn tịnh,
không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần.

– Vậy này Punna, hãy nghe và suy nghiệm kỹ,

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4914

Ta sẽ giảng.

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Tôn giả Punna vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

– Này Punna, có những sắc do mắt nhận thức, khả ái, khả hỷ, khả lạc, khả ý, liên hệ đến dục, hấp dẫn. Nếu Tỷ-kheo hoan hỷ tán thưởng, chấp thủ và an trú trong ấy, thời do hoan hỷ tán thưởng, chấp thủ và an trú, dục hỷ sanh; và này Punna, Ta nói rằng, từ sự tập khởi của dục hỷ, là sự tập khởi của khổ. Này Punna, có những tiếng do tai nhận thức; có những hương do mũi nhận thức; có những vị do lưỡi nhận thức; có những cảm xúc do thân nhận thức; có những pháp do ý nhận thức; khả ái, khả hỷ, khả lạc, khả ý liên hệ đến dục, hấp dẫn. Nếu Tỷ-kheo hoan hỷ, tán thưởng, chấp thủ và an trú trong ấy, thời do hoan hỷ, tán thưởng, chấp thủ và an trú tham đắm, dục hỷ sanh; và này Punna. Ta nói rằng, từ sự tập khởi của dục hỷ, là sự tập khởi của khổ.

Này Punna, có những sắc do mắt nhận thức, khả ái, khả lạc, khả hỷ, khả ý, liên hệ đến dục, hấp dẫn. Nếu Tỷ-kheo không hoan hỷ, không tán thưởng, không chấp thủ và an trú, thời dục hỷ diệt. Này Punna, Ta nói rằng, từ sự diệt tận dục hỷ là sự diệt

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4915

tận đau khổ. Này Punna, có những tiếng do tai nhận thức; có những hương do mũi nhận thức; có những vị do lưỡi nhận thức; có những cảm xúc do thân nhận thức; có những pháp do ý nhận thức, khả ái, khả hỷ, khả lạc, khả ý, liên hệ đến dục, hấp dẫn. Nếu Tỷ- kheo không hoan hỷ, không tán thưởng, không chấp thủ và an trú, thời dục hỷ diệt. Này Punna, Ta nói rằng, từ sự diệt tận dục hỷ là sự diệt tận đau khổ.

Này Punna, Ông sẽ sống ở quốc độ nào, nay Ông đã được Ta giáo giới với lời giáo giới vắn tắt?

– Bạch Thế Tôn, nay con đã được Thế Tôn giáo
giới với lời giáo giới vắn tắt, có một quốc độ tên là
Sunaparanta (Tây Phương Du-na Quốc), con sẽ sống
tại đấy.

– Này Punna, người nước Sunaparanta là hung
bạo. Này Punna, người nước Sunaparanta là thô ác.
Này Punna, nếu người nước Sunaparanta mắng nhiếc
Ông, nhục mạ Ông, thời này Punna, tại đấy Ông sẽ
như thế nào?

– Bạch Thế Tôn, nếu người nước Sunaparanta
mắng nhiếc con, nhục mạ con, thời tại đấy, con sẽ
nghĩ như sau: "Thật là hiền thiện, người nước
Sunaparanta này! Thật là chí thiện, người nước
Sunaparanta này! Vì rằng họ không lấy tay đánh đập

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4916

ta". Bạch Thế Tôn, tại đây con sẽ nghĩ như vậy. Bạch Thiện Thệ, tại đấy con sẽ nghĩ như vậy.

– Nhưng này Punna, nếu các người nước Sunaparanta lấy tay đánh đập Ông, thời này Punna, tại đấy Ông sẽ nghĩ như thế nào?

– Bạch Thế Tôn, nếu các người nước
Sunaparanta lấy tay đánh đập con; thời tại đấy, con
sẽ nghĩ như sau: "Thật là thiện, người nước
Sunaparanta này! Thật là chí thiện, người nước
Sunaparanta này! Vì rằng họ không lấy các cục đất
ném đánh ta". Bạch Thế Tôn, tại đấy con sẽ nghĩ như
vậy! Bạch Thiện Thệ, tại đấy con sẽ nghĩ như vậy.

– Nhưng này Punna, nếu các người nước Sunaparanta lấy các cục đất ném đánh Ông, thời này Punna, tại đấy Ông sẽ nghĩ thế nào?

– Bạch Thế Tôn, nếu các người nước
Sunaparanta lấy cục đất ném đánh con; thời tại đấy,
con sẽ nghĩ như sau: "Thật là hiền thiện, các người
nước Sunaparanta! Thật là chí thiện, các người nước
Sunaparanta! Vì rằng họ không lấy gậy ném đánh
ta". Bạch Thế Tôn, tại đấy con sẽ nghĩ như vậy. Bạch
Thiện Thệ, tại đấy con sẽ nghĩ như vậy.

– Nhưng này Punna... lấy gậy đánh đập Ông...

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4917

Ông nghĩ thế nào?

– Bạch Thế Tôn, nếu các người nước
Sunaparanta lấy gậy đánh đập con... "... Vì rằng họ
không lấy đao đánh đập ta" ... Bạch Thiện Thệ, tại
đấy con sẽ nghĩ như vậy.

– Nhưng này Punna, ... lấy dao đánh đập Ông... Ông nghĩ thế nào?

– Bạch Thế Tôn, nếu các người nước
Sunaparanta lấy dao đánh đập con.. " ... Vì rằng họ
không lấy dao sắc bén đoạt hại mạng ta". Bạch Thiện
Thệ, tại đấy, con sẽ nghĩ như vậy.

– Nhưng này Punna, nếu các người nước Sunaparanta lấy dao sắc bén đoạt hại mạng Ông... Ông nghĩ thế?

– Bạch Thế Tôn, nếu các người nước
Sunaparanta sẽ lấy dao sắc bén đoạt hại mạng con;
thời tại đấy con sẽ nghĩ như sau: "Có những đệ tử
của Thế Tôn, ưu phiền và nhàm chán thân thể và sinh
mạng đi tìm con dao (để tự sát). Nay ta khỏi cần đi
tìm đã được con dao ấy". Bạch Thế Tôn, tại đấy con
sẽ nghĩ như vậy. Bạch Thiện Thệ, tại đấy, con sẽ nghĩ
như vậy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4918

– Lành thay, lành thay, này Punna! Này Punna,
Ông có thể sống trong nước Sunaparanta, khi Ông có
được đầy đủ sự nhiếp phục và an tịnh này. Này
Punna, Ông nay hãy làm những gì Ông nghĩ là hợp
thời.

Rồi Tôn giả Punna, sau khi hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tôn, thân bên hữu hướng về Ngài, dọn dẹp sàng tọa, lấy y bát, rồi ra đi, đi đến nước Sunaparanta. Tiếp tục du hành, (Tôn giả Punna) đi đến nước Sunaparanta. Tại đây, Tôn giả Punna sống trong nước Sunaparanta.

Rồi Tôn giả Punna nội trong mùa an cư mùa
mưa ấy, nhiếp được khoảng năm trăm nam cư sĩ;
cũng trong mùa an cư mùa mưa ấy, nhiếp độ khoảng
năm trăm nữ cư sĩ; cũng trong mùa an cư mùa mưa
ấy, chứng được Tam minh. Sau một thời gian, Tôn
giả Punna mệnh chung.

Rồi một số đông Tỷ-kheo đi đến Thế Tôn, sau khi đến đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, các Tỷ-kheo ấy bạch Thế Tôn:

– Bạch Thế Tôn, Thiện nam tử Punna ấy, sau
khi được Thế Tôn giáo giới với bài giáo giới vắn tắt
đã mệnh chung. Sanh thú của vị ấy là gì? Đời sau của
vị ấy là thế nào?

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4919

– Này các Tỷ-kheo, Thiện nam tử Punna là bậc
Hiền trí. Vị ấy thực hành pháp và tùy pháp. Vị ấy
không phiền nhiễu Ta với những câu hỏi về pháp.
Này các Tỷ-kheo, Thiện nam tử Punna đã nhập
Niết-bàn.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Các Tỷ-kheo ấy hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                 4920

585 Thọ - Quán - Khát ái là con đường đưa đến thọ tập khởi - Kinh Vị Tỷ Kheo – Tương IV, 373

Vị Tỷ Kheo – Tương IV, 373

1) ...

2) Rồi một Tỷ-kheo đi đến Thế Tôn...

3) Ngồi một bên, Tỷ-kheo bạch Thế Tôn:

-- Bạch Thế Tôn, thế nào là thọ? Thế nào là thọ tập
khởi? Thế nào là con đường đưa đến thọ tập khởi?
Thế nào là thọ đoạn diệt? Thế nào là con đường đưa
đến thọ đoạn diệt? Thế nào là vị ngọt của thọ? Thế
nào là sự nguy hiểm của thọ? Thế nào là sự xuất ly
của thọ?

4) -- Này Tỷ-kheo,

- Có ba thọ này: lạc thọ, khổ thọ, bất khổ bất lạc
thọ. Này Tỷ-kheo, đây gọi là ba thọ.
- Do xúc tập khởi nên thọ tập khởi.
- Khát ái là con đường đưa đến thọ tập khởi.
- Do xúc đoạn diệt nên thọ đoạn diệt.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   4921

- Con đường Thánh đạo Tám ngành này là con
đường đưa đến thọ đoạn diệt, tức là chánh tri
kiến... chánh định.
- Do duyên thọ khởi lên lạc hỷ nào, đó là vị ngọt
của thọ.
- Tánh vô thường, khổ, chịu sự biến hoại của thọ là
sự nguy hiểm của thọ.
- Sự nhiếp phục dục và tham, sự đoạn tận dục và
tham là sự xuất ly của thọ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   4922

586 Thọ - Quán - Khả ý khởi lên nên tàm uý, ghét bỏ - Kinh CĂN TU TẬP – 152 Trung III, 663

KINH CĂN TU TẬP (Indriyabhavanna suttam) – Bài kinh số 152 – Trung III, 663

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Kajangala, tại
Mukheluvana. Rồi thanh niên Bà-la-môn Uttara, đệ
tử của Pasariya đi đến Thế Tôn; sau khi đến, nói lên
với Thế Tôn những lời chào đón hỏi thăm; sau khi
nói lên những lời chào đón hỏi thăm thân hữu, liền
ngồi xuống một bên. Thế Tôn nói với thanh niên Bà-
la-môn Uttara, đệ tử của Pasariya đang ngồi một bên:

– Này Uttara, Bà-la-môn Pasariya có thuyết về căn tu tập cho các đệ tử không?

– Thưa Tôn giả Gotama, Bà-la-môn Pasariya có thuyết về căn tu tập cho các đệ tử.

– Nhưng này Uttara, Bà-la-môn Pasariya thuyết

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4923

về căn tu tập cho các đệ tử như thế nào?

– Ở đây, thưa Tôn giả Gotama, không nên thấy
sắc với mắt, không nên nghe tiếng với tai. Như vậy,
thưa Tôn giả Gotama, Bà-la-môn Pasariya thuyết căn
tu tập cho các đệ tử.

– Nếu là như vậy, này Uttara, theo như lời nói
của Bà-la-môn Pasariya, người mù sẽ là người có căn
tu tập, người điếc sẽ là người có căn tu tập. Này
Uttara, người mù không thấy sắc với mắt, người điếc
không nghe tiếng với tai.

Khi được nói vậy, thanh niên Bà-la-môn Uttara đệ tử của Pasariya ngồi im lặng, hổ thẹn, thụt vai, mặt cúi gầm xuống, trầm ngâm, không nói năng gì.

Rồi Thế Tôn, sau khi biết được Uttara, đệ tử của
Pasariya im lặng, hổ thẹn, thụt vai, mặt cúi gầm
xuống, trầm ngâm, không nói năng gì, liền gọi Tôn
giả Ananda và nói:

– Này Ananda, Bà-la-môn Pasariya thuyết cho
các đệ tử căn tu tập một cách khác; nhưng trong giới
luật các bậc Thánh, vô thượng căn tu tập khác như
vậy.

– Bạch Thế Tôn, nay đã đến thời! Bạch Thiện

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4924

Thệ nay đã đến thời để Thế Tôn thuyết vô thượng căn tu tập trong giới luật bậc Thánh. Sau khi nghe Thế Tôn, các vị Tỷ-kheo sẽ thọ trì.

– Vậy này Ananda, hãy nghe và suy nghiệm kỹ, Ta sẽ giảng.

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Tôn giả Ananda vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

 Này Ananda, thế nào là vô thượng căn tu tập trong giới luật bậc Thánh?

Ở đây, này Ananda, vị Tỷ-kheo, mắt thấy sắc, khởi lên khả ý, khởi lên bất khả ý, khởi lên khả ý bất khả ý. Vị ấy tuệ tri như sau: "Khả ý này khởi lên nơi ta, bất khả ý này khởi lên, khả ý bất khả ý này khởi lên. Cái này khởi lên, vì là hữu vi nên thô. (Nhưng) cái này là an tịnh, cái này là thù diệu, tức là xả". Cho nên, dầu cho cái gì khởi lên là khả ý, bất khả ý hay khả ý và bất khả ý, tất cả đều đoạn diệt (trong vị ấy), và xả tồn tại. Này Ananda, như một người có mắt, sau khi mở mắt, lại nhắm mắt lại, hay sau khi nhắm mắt, lại mở mắt ra; cũng vậy, như vậy là tốc độ, như vậy là sự mau chóng, như vậy là sự dễ dàng đối với cái gì đã khởi lên, khả ý, bất khả ý hay khả ý

MƯỜI HAI DUYÊN                                        4925

bất khả ý, (tất cả) đều đoạn diệt (trong vị ấy), và xả
tồn tại. Trong giới luật bậc Thánh, này Ananda, như
vậy gọi là vô thượng căn tu tập đối với các sắc do
mắt nhận thức.

Lại nữa, này Ananda, Tỷ-kheo tai nghe tiếng khởi lên khả ý, khởi lên bất khả ý, khởi lên khả ý bất khả ý. Vị ấy tuệ tri như sau: "Khả ý này khởi lên nơi ta, bất khả ý này khởi lên, khả ý bất khả ý này khởi lên. Cái này khởi lên, vì là hữu vi nên thô. (Nhưng) cái này là an tịnh, cái này là thù diệu, tức là xả". Cho nên dầu cho cái gì khởi lên là khả ý, bất khả ý, hay khả ý bất khả ý, tất cả đều đoạn diệt (trong vị ấy), và xả tồn tại. Này Ananda, như một người lực sĩ có thể búng tay một cách dễ dàng; cũng vậy, như vậy là tốc độ, như vậy là sự mau chóng, như vậy là sự dễ dàng đối với cái gì đã khởi lên, khả ý, bất khả ý hay khả ý bất khả ý, (tất cả) đều đoạn diệt (trong vị ấy) và xả tồn tại. Trong giới luật bậc Thánh, này Ananda, như vậy gọi là vô thượng căn tu tập đối với các tiếng do tai nhận thức.

Lại nữa, này Ananda, Tỷ-kheo do mũi ngửi hương khởi lên khả ý, khởi lên bất khả ý, khởi lên khả ý bất khả ý. Vị ấy tuệ tri như sau: "Khả ý này khởi lên nơi ta, bất khả ý này khởi lên, khả ý bất khả này khởi lên. Cái này khởi lên, vì là hữu vi nên thô.

MƯỜI HAI DUYÊN                                        4926

(Nhưng) cái này là an tịnh, cái này là thù diệu, tức là xả". Cho nên dầu cho cái gì khởi lên là khả ý, bất khả ý hay khả ý bất khả ý, tất cả đều đoạn diệt (trong vị ấy) và xả tồn tại. Này Ananda, như những giọt nước mưa chảy trượt đi, không có đọng lại trên một lá sen hơi chúc xuống; cũng vậy, như vậy là tốc độ, như vậy là sự mau chóng, như vậy là sự dễ dàng đối với cái gì đã khởi lên, khả ý, bất khả ý hay khả ý bất khả ý, (tất cả) đều đoạn diệt (trong vị ấy), và xả tồn tại. Trong giới luật bậc Thánh, này Ananda, như vậy gọi là vô thượng căn tu tập đối với các hương do mũi nhận thức.

Lại nữa, này Ananda, Tỷ-kheo lưỡi nếm vị khởi lên khả ý, khởi lên bất khả ý, khởi lên khả ý bất khả ý. Vị ấy tuệ tri như sau: "Khả ý này khởi lên nơi ta, bất khả ý này khởi lên, khả ý bất khả ý này khởi lên. Cái này khởi lên, vì là hữu vi nên thô. (Nhưng) cái này là an tinh, cái này là thù diệu, tức là xả". Cho nên dầu cho cái gì khởi lên là khả ý, bất khả ý, hay khả ý bất khả ý, tất cả đều đoạn diệt (trong vị ấy) và xả tồn tại. Này Ananda, như một người lực sĩ có thể nhổ ra một cách dễ dàng cục đờm đọng lại trên đầu lưỡi; cũng vậy, như vậy là tốc độ, như vậy là sự mau chóng, như vậy là sự dễ dàng đối với cái gì đã khởi lên, khả ý, bất khả ý hay khả ý bất khả ý, (tất cả) đều đoạn diệt (trong vị ấy) và xả tồn tại. Trong giới luật

MƯỜI HAI DUYÊN                                        4927

bậc Thánh, này Ananda, như vậy gọi là vô thượng căn tu tập đối với các vị do lưỡi nhận thức.

Lại nữa, này Ananda, Tỷ-kheo thân cảm xúc khởi lên khả ý, khởi lên bất khả ý, khởi lên khả ý bất khả ý. Vị ấy tuệ tri như sau: "Khả ý này khởi lên nơi ta, bất khả ý này khởi lên, khả ý bất khả ý này khởi lên. Cái này khởi lên, vì là hữu vi nên thô. (Nhưng) cái này là an tịnh, cái này là thù diệu, tức là xả". Cho nên dầu cho cái gì khởi lên là khả ý, bất khả ý hay khả ý bất khả ý, tất cả đều đoạn diệt (trong vị ấy), và xả tồn tại. Này Ananda, ví như một người có thể co duỗi cánh tay được co lại của mình, hay co lại cánh tay duỗi ra của mình; cũng vậy, như vậy là tốc độ, như vậy là sự mau chóng, như vậy là sự dễ dàng đối với cái gì đã khởi lên, khả ý, bất khả ý hay khả ý bất khả ý, (tất cả) đều đoạn diệt (trong vị ấy) và xả tồn tại. Trong giới luật bậc Thánh, này Ananda, như vậy gọi là vô thượng căn tu tập đối với các xúc do thân nhận thức.

Lại nữa, này Ananda, Tỷ-kheo, ý nhận thức các pháp khởi lên khả ý, khởi lên bất khả ý, khởi lên khả ý bất khả ý. Vị ấy tuệ tri như sau: "Khả ý này khởi lên nơi ta, bất khả ý này khởi lên, khả ý bất khả ý này khởi lên. Cái này khởi lên, vì là hữu vi nên thô. (Nhưng)cái này là an tịnh, cái này là thù diệu, tức là

MƯỜI HAI DUYÊN                                        4928

xả". Cho nên dầu cho cái gì khởi lên là khả ý, bất khả ý hay khả ý bất khả ý, tất cả đều đoạn diệt (trong vị ấy), và xả tồn tại. Này Ananda, như một người cho nhỏ hai ba giọt nước trong một cái chậu bằng sắt đun nóng mỗi ngày, này Ananda, các giọt nước rơi rất chậm nhưng chúng bị tiêu diệt, biến đi rất mau. Cũng vậy, như vậy là tốc độ, như vậy là sự mau chóng, như vậy là sự dễ dàng đối với cái gì đã khởi lên khả ý, bất khả ý hay khả ý bất khả ý, (tất cả) đều đoạn diệt (trong vị ấy) và xả tồn tại. Trong giới luật bậc Thánh, này Ananda, như vậy gọi là vô thượng căn tu tập đối với các pháp do ý nhận thức.

Như vậy, này Ananda, là vô thượng căn tu tập trong giới luật bậc Thánh.

 Và này Ananda, thế nào là đạo lộ của vị hữu học?

Ở đây, này Ananda, Tỷ-kheo mắt thấy sắc khởi
lên khả ý, khởi lên bất khả ý, khởi lên khả ý bất khả
ý. Vì rằng có khả ý khởi lên, có bất khả ý khởi lên,
có khả ý bất khả ý khởi lên, vị ấy ưu não, tàm quý,
ghét bỏ.

Sau khi tai nghe tiếng, mũi ngửi hương, lưỡi nếm vị, thân cảm xúc, ý nhận thức pháp, vị ấy khởi lên khả ý, khởi lên bất khả ý, khởi lên khả ý bất khả

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4929

ý . Vì rằng có khả ý khởi lên, có bất khả ý khởi lên,
có khả ý bất khả ý khởi lên, vị ấy ưu não, tàm quý,
ghét bỏ. Như vậy, này Ananda là đạo lộ của vị hữu
học.

 Và này Ananda, thế nào là bậc Thánh, các căn được tu tập?

Ở đây, này Ananda, sau khi mắt thấy sắc, vị Tỷ- kheo khởi lên khả ý, khởi lên bất khả ý, khởi lên khả ý bất khả ý.

 Nếu vị ấy khởi lên ước muốn: "Mong rằng tôi
an trú với tưởng không yếm ly đối với (sự
vật) yếm ly", thời ở đây, vị ấy an trú với
tưởng không yếm ly.

 Nếu vị ấy khởi lên ước muốn: "Mong rằng tôi
an trú với tưởng yếm ly đối với (sự vật)
không yếm ly", thời ở đây, vị ấy an trú với
tưởng yếm ly.

 Nếu vị ấy khởi lên ước muốn; "Mong rằng tôi
an trú với tưởng không yếm ly đối với (sự
vật) yếm ly và (sự vật) không yếm ly", thời ở
đây, vị ấy an trú với tưởng không yếm ly.

 Nếu vị ấy khởi lên ước muốn: "Mong rằng tôi

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4930

an trú với tưởng yếm ly", đối với (sự vật) không yếm ly và (sự vật) yếm ly", thời ở đây, vị ấy an trú với tưởng yếm ly.

 Nếu vị ấy khởi lên ước muốn: "Mong rằng tôi
sau khi từ bỏ cả hai yếm ly và không yếm ly,
an trú xả, chánh niệm, tỉnh giác ", thời ở đây,
vị ấy an trú xả chánh niệm, tỉnh giác.

Lại nữa, này Ananda, Tỷ-kheo sau khi tai nghe tiếng, mũi ngửi hương, lưỡi nếm vị, thân cảm xúc, ý nhận thức pháp, vị Tỷ-kheo khởi lên khả ý, khởi lên bất khả ý, khởi lên khả ý bất khả ý. Nếu vị ấy khởi lên ước muốn: "Mong rằng tôi an trú với tưởng không yếm ly đối với (sự vật) yếm ly", thời ở đây, vị ấy an trú với tưởng không yếm ly. Nếu vị ấy khởi lên ước muốn: "Mong rằng ta an trú với tưởng yếm ly (đối với sự vật) không yếm ly", thời ở đây, vị ấy an trú với tưởng yếm ly. Nếu vị ấy khởi lên ước muốn: "Mong rằng tôi an trú với tưởng không yếm ly (đối với sự vật) yếm ly và (sự vật) không yếm ly", thời ở đây, vị ấy sống an trú với tưởng không yếm ly. Nếu vị ấy khởi lên ước muốn: "Mong rằng tôi an trú với tưởng yếm ly (đối với sự vật) không yếm ly và sự vật yếm ly", thời ở đây, vị ấy an trú với tưởng yếm ly. Nếu vị ấy khởi lên ước muốn: "Mong rằng tôi, sau khi từ bỏ cả hai yếm ly và không yếm ly, an trú xả,

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4931

chánh niệm, tỉnh giác", thời ở đây, vị ấy an trú xả, chánh niệm, tỉnh giác.

Như vậy, này Ananda, là bậc Thánh, các căn được tu tập.

Như vậy, này Ananda, Ta đã giảng vô thượng
căn tu tập trong giới luật bậc Thánh, đã giảng đạo
lộ của bậc hữu học, đã giảng bậc Thánh, các căn
được tu tập. Này Ananda, những gì một bậc Đạo sư
phải làm, vì lòng từ mẫn, mưu cầu hạnh phúc cho các
đệ tử, những điều ấy Ta đã làm cho các Ông. Này
Ananda, đây là những gốc cây, đây là những chỗ
trống. Này Ananda, hãy Thiền tư, chớ có phóng
dật, chớ có hối hận về sau. Đây là những lời giáo
giới của Ta cho các Ông.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Tôn giả Ananda hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4932

587 Thọ - Quán - Khổ thọ khởi lên nơi tôi… - ĐẠI Kinh DỤ DẤU CHÂN VOI – 28 Trung I, 409

ĐẠI KINH DỤ DẤU CHÂN VOI (Mahahatthipadopama suttam) – Bài kinh số 28 – Trung I, 409

Như vầy tôi nghe.

Một thời, Thế Tôn trú ở Savatthi (Xá-vệ), tại
Jetavana (Kỳ-đà Lâm), vườn ông Anathapindika
(Cấp Cô Độc). Ở đây, Tôn giả Sariputta (Xá-lợi-
phất) gọi các Tỷ-kheo:

– Này các Hiền giả Tỷ-kheo!

– Thưa vâng, Hiền giả.

Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Tôn giả Sariputta. Tôn giả Sariputta nói như sau:

– Chư Hiền giả, ví như tất cả dấu chân của mọi loại động vật đều thâu nhiếp trong dấu chân voi, vì dấu chân này được xem là lớn nhất trong tất cả dấu

MƯỜI HAI DUYÊN                                   4933

chân về phương diện to lớn. Cũng vậy, chư Hiền giả,
tất cả các Thiện pháp đều tập trung trong Bốn Thánh
đế. Thế nào là trong Bốn Thánh đế? Trong Khổ
Thánh đế, trong Khổ tập Thánh đế, trong Khổ diệt
Thánh đế, trong Khổ diệt đạo Thánh đế.

Chư Hiền, thế nào là Khổ Thánh đế? - Sanh là khổ,
già là khổ, chết là khổ, sầu, bi, khổ, ưu, não là khổ,
điều gì cầu không được là khổ, tóm lại Năm thủ uẩn
là khổ.

 Chư Hiền, thế nào là Năm thủ uẩn? - Chính là sắc thủ uẩn, thọ thủ uẩn, tưởng thủ uẩn, hành thủ uẩn, thức thủ uẩn.

 Chư Hiền, thế nào là sắc thủ uẩn? - Bốn đại và sắc khởi lên từ bốn đại.

 Chư Hiền, thế nào là bốn đại? - Chính là địa giới, thủy giới, hỏa giới, phong giới.

 Chư Hiền, thế nào là địa giới? - Có nội địa giới, có ngoại địa giới.

 Chư Hiền, thế nào là nội địa giới? - Cái gì thuộc nội thân, thuộc cá nhân, thô phù, kiên cứng, bị chấp thủ, như tóc, lông, móng, răng, da, thịt, gân,

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4934

xương, tủy, thận, tim, gan, hoành cách mô, lá lách,
phổi, ruột, màng ruột, bao tử, phân, và bất cứ vật
gì khác thuộc nội thân, thuộc cá nhân, thô phù,
kiên cứng, bị chấp thủ. Chư Hiền, như vậy gọi là
nội địa giới.

Những gì thuộc nội địa giới và những gì thuộc ngoại địa giới đều thuộc về địa giới. Cần phải như thật quán sát địa giới với chánh trí tuệ như sau: "Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi". Sau khi như thật quán sát địa giới với chánh trí tuệ như vậy, vị ấy sanh yểm ly đối với địa giới, tâm từ bỏ địa giới.

Chư Hiền, một thời xảy ra khi ngoại thủy giới
dao động, trong thời ấy ngoại địa giới bị biến mất.
Chư Hiền, tánh vô thường của ngoại địa giới xưa ấy
có thể nêu rõ, tánh hủy hoại có thể nêu rõ, tánh đoạn
diệt có thể nêu rõ, tánh biến dịch có thể nêu rõ. Như
vậy còn nói gì đến thân thể yểu thọ do khát ái chấp
thủ này? Ở đây không có gì để có thể nói là tôi, là
của tôi, hay tôi là.

Chư Hiền, nếu có những người khác mắng
nhiếc, chỉ trích, chọc tức, nhiễu não Tỷ-kheo, vị ấy
biết rõ như sau: "Khổ thọ khởi lên nơi tôi, thọ này
thuộc tai xúc chạm, thọ này do nhân duyên, không

MƯỜI HAI DUYÊN                                       4935

phải không do nhân duyên, do nhân duyên gì? Do
nhân duyên xúc". Vị ấy thấy xúc là vô thường, thấy
thọ là vô thường, thấy tưởng là vô thường, thấy
hành là vô thường, thấy thức là vô thường. Tâm của
vị này hoan hỷ, thích thú, tịnh chỉ, quyết định, tùy
thuộc giới đối tượng.

Chư Hiền, nếu những người khác xử sự với Tỷ- kheo không có hoàn hảo, không có tốt đẹp, không có khả ái, hoặc dùng tay xúc chạm, hoặc dùng đá xúc chạm, hoặc dùng gậy xúc chạm, hoặc dùng gươm xúc chạm, vị ấy tuệ tri như sau: "Sự thể của thân này là như vậy, nên tay có thể xúc chạm, đá có thể xúc chạm, gậy có thể xúc chạm, gươm có thể xúc chạm. Thế Tôn đã dạy như sau trong ví dụ cái cưa: "Chư Tỷ-kheo, nếu có kẻ trộm cướp hạ tiện lấy cái cưa hai lưỡi cắt từng phần tay và chân. Nếu ai ở đây sanh ý phẫn nộ, người ấy không làm đúng lời Ta dạy"... Ta sẽ tinh cần, tinh tấn, không dải đãi. Niệm được an trú không có loạn niệm, thân thể được khinh an, không dao động, tâm được định tỉnh nhất tâm. Nay mặc cho tay xúc chạm thân này, mặc cho đá xúc chạm thân này, mặc cho gậy xúc chạm thân này, mặc cho gươm xúc chạm thân này, lời dạy chư Phật cần phải được thực hành. Chư Hiền, Tỷ-kheo ấy, niệm Phật như vậy, niệm Pháp như vậy, niệm Tăng như vậy, nhưng xả tương ưng với thiện không được an

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4936

trú. Do vậy, vị ấy bị dao động, bị dao động mạnh:
"Thật bất hạnh cho ta, thật không may cho ta, thật
rủi ro cho ta, thật không tốt đẹp cho ta. Dầu ta có
niệm Phật như vậy, niệm Pháp như vậy, niệm Tăng
như vậy, nhưng xả tương ưng với thiện không được
an trú".

Chư Hiền, ví như một người dâu, khi thấy ông
nhạc, bị dao động, bị dao động mạnh. Cũng vậy, chư
Hiền, nếu Tỷ-kheo ấy niệm Phật như vậy, niệm Pháp
như vậy, niệm Tăng như vậy, nhưng xả tương ưng
với thiện không được an trú. Do vậy, vị ấy bị dao
động, bị dao động mạnh: "Thật bất hạnh cho ta, thật
không may cho ta, thật rủi ro cho ta, thật không tốt
đẹp cho ta. Dầu ta có niệm Phật như vậy, niệm Pháp
như vậy, niệm Tăng như vậy, nhưng xả tương ưng
với thiện không được an trú". Chư Hiền, nếu Tỷ-kheo
ấy, niệm Phật như vậy, niệm Pháp như vậy, niệm
Tăng như vậy, và xả tương ưng với thiện được an trú,
thì Tỷ-kheo ấy được hoan hỷ. Chư Hiền, đến mức độ
này, Tỷ-kheo đã làm thật nhiều.

 Chư Hiền, thế nào là thủy giới? -Có nội thủy giới, có ngoại thủy giới.

 Chư Hiền thế nào là nội thủy giới? - Cái gì thuộc về nội thân, thuộc cá nhân, thuộc nước, thuộc chất

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4937

lỏng, bị chấp thủ, như mật, (viêm đàm dịch) mủ,
máu, mồ hôi, mỡ, nước mắt, mỡ da, nước miếng,
nước mủ, nước ở khớp xương, nước tiểu, và bất
cứ vật gì khác thuộc nội thân, thuộc cá nhân, thuộc
nước, thuộc chất lỏng, bị chấp thủ. Chư Hiền, như
vậy gọi là nội thủy giới.

Những gì thuộc nội thủy giới và những gì thuộc ngoại thủy giới, đều thuộc về thủy giới. Cần phải như thật quán sát thủy giới với chánh trí tuệ như sau: "Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi". Sau khi như thật quán sát thủy giới với chánh trí tuệ như vậy, vị ấy sanh yểm ly đối với thủy giới, tâm từ bỏ thủy giới.

Chư Hiền, một thời xảy ra khi ngoại thủy giới dao động, nước cuốn trôi làng, cuốn trôi thị trấn, cuốn trôi thành phố, cuốn trôi xứ, cuốn trôi quốc độ. Chư Hiền, một thời xẩy ra khi nước biển đại dương hạ thấp một trăm do-tuần, hạ thấp hai trăm do-tuần, hạ thấp ba trăm do-tuần, hạ thấp bốn trăm do-tuần, hạ thấp năm trăm do-tuần, hạ thấp sáu trăm do-tuần, hạ thấp bảy trăm do-tuần. Chư Hiền, một thời xẩy ra khi nước biển đại dương dâng cao đến bảy cây ta-la, dâng cao đến sáu cây ta-la, dâng cao đến năm cây ta- la, dâng cao đến bốn cây ta-la, dâng cao đến b ây ta- la, dâng cao đến hai cây ta-la, dâng cao chỉ đến một

MƯỜI HAI DUYÊN                                       4938

cây ta-la. Chư Hiền, một thời xẩy ra khi nước biển
đại dương cao đến bảy đầu người, dâng cao đến sáu
đầu người, dâng cao đến năm đầu người, dâng cao
đến bốn đầu người, dâng cao đến ba đầu người, dâng
cao đến hai đầu người, dâng cao chỉ đến một đầu
người. Chư Hiền, một thời xẩy ra khi nước biển đại
dương dâng cao đến nửa thân người, dâng cao chỉ
đến hông, dâng cao chỉ đến đầu gối, dâng cao chỉ đến
gót chân. Chư Hiền, một thời xẩy ra khi nước biển
đại dương không có để thấm ướt đốt ngón chân. Chư
Hiền, tánh vô thường của ngoại thủy giới xưa ấy có
thể nêu rõ; tánh hủy hoại có thể nêu; tánh đoạn diệt
có thể nêu rõ; tánh biến dịch có thể nêu rõ... (như
trên)... và xả tương ứng với thiện được an trú. Chư
Hiền, cho đến mức độ này, vị Tỷ-kheo đã làm thật
nhiều.

 Chư Hiền, thế nào là hỏa giới? - Có nội hỏa giới, có ngoại hỏa giới.

 Chư Hiền, thế nào là nội hỏa giới? - Cái gì thuộc
về nội thân, thuộc về cá nhân, thuộc lửa, thuộc
chất nóng, bị chấp thủ. Như cái gì khiến cho hâm
nóng, khiến cho hủy hoại, khiến cho thiêu cháy;
cái gì khiến cho những vật được ăn uống, nhai,
nếm, có thể khéo tiêu hóa, hay tất cả những vật gì
khác thuộc nội thân, thuộc cá nhân, thuộc lửa,

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4939

thuộc chất nóng, bị chấp thủ. Chư Hiền, như vậy gọi là nội hỏa giới.

Những gì thuộc nội hỏa giới và những gì thuộc ngoại hỏa giới, đều thuộc về hỏa giới. Cần phải như thật quán sát hỏa giới với chánh trí tuệ như sau: "Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi". Sau khi như thật quán sát hỏa giới với chánh trí tuệ như vậy, vị ấy sanh yểm ly đối với hỏa giới, tâm từ bỏ hỏa giới.

Chư Hiền, một thời xảy ra khi hỏa giới dao
động. Lửa thiêu cháy làng, thiêu cháy thị trấn, thiêu
cháy thành phố, thiêu cháy xứ, thiêu cháy quốc độ.
Lửa cháy cho đến cuối hàng cây cối, cho đến cuối
hàng đường lớn, cho đến cuối hàng chân núi, cho đến
cuối hàng thủy biên, hay cho đến cuối hàng khu đất
khả ái, rồi lửa bị tắt vì không nhiên liệu. Chư Hiền,
một thời xảy ra khi loài người đi kiếm lửa phải dùng
lông gà và dây gân.

Chư Hiền, tánh vô thường của ngoại hỏa giới
xưa ấy có thể nêu rõ; tánh hủy hoại có thể nêu rõ;
tánh đoạn diệt có thể nêu rõ; tánh biến dịch có thể
nêu rõ... (như trên)... và xả tương ưng với thiện được
an trú. Chư Hiền, cho đến mức độ này, Tỷ-kheo đã
làm thật nhiều.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4940

 Chư Hiền, thế nào là phong giới? - Có nội phong giới, có ngoại phong giới.

 Chư Hiền, thế nào là nội phong giới? Cái gì thuộc
về nội thân, thuộc cá nhân, thuộc gió, thuộc động
tánh, bị chấp thủ, như gió thổi lên, gió thổi xuống,
gió trong ruột, gió trong bụng dưới, gió thổi ngang
các chi tiết (tay chân), hơi thở vô, hơi thở ra, và
bất cứ vật gì khác thuộc nội thân, thuộc cá nhân,
thuộc gió, thuộc tánh động, bị chấp thủ. Chư Hiền,
như vậy gọi là nội phong giới.

Những gì thuộc nội phong giới và những gì
thuộc ngoại phong giới đều thuộc về phong giới. Cần
phải như thật quán sát phong giới với chánh trí tuệ
như sau: "Cái này không phải của tôi, cái này không
phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi". Sau
khi thấy như thật phong giới với chánh trí tuệ như
vậy, vị ấy sanh yểm ly đối với phong giới, tâm từ bỏ
phong giới.

Chư Hiền, một thời xẩy ra khi ngoại phong giới dao động, gió thổi bay làng, thổi bay thị trấn, thổi bay thành phố, thổi bay xứ, thổi bay quốc độ. Chư Hiền, một thời xẩy ra khi trong tháng cuối mùa hạ, loài người tìm cầu gió nhờ lá cây ta-la, nhờ cây quạt, và người ta không mong tìm được cỏ tại chỗ có rạch

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4941

nước chảy. Chư Hiền, tánh vô thường của ngoại phong giới xưa ấy có thể nêu rõ; tánh hủy hoại có thể nêu rõ; tánh đoạn diệt có thể nêu rõ; tánh biến dịch có thể nêu rõ. Như vậy còn nói gì đến thân thể yểu thọ do khát ái chấp thủ này? Ở đây không có gì để có thể nói là tôi, là của tôi, hay tôi là.

Chư Hiền, nếu có những người khác mắng
nhiếc, chỉ trích, chọc tức, nhiễu não Tỷ-kheo, vị ấy
biết rõ như sau: "Khổ thọ khởi lên nơi tôi này thuộc
tai xúc chạm; thọ này do nhân duyên, không phải
không do nhân duyên. Do nhân duyên gì? Do nhân
duyên xúc vậy". Vị ấy thấy xúc là vô thường; vị ấy
thấy thọ là vô thường; vị ấy thấy tưởng là vô thường;
vị ấy thấy hành là vô thường; vị ấy thấy thức là vô
thường; tâm của vị này hoan hỷ, thích thú, tịnh chỉ,
quyết định, tùy thuộc giới đối tượng.

Chư Hiền, nếu những người khác xử sự với Tỷ- kheo, không có hoàn hảo, không có tốt đẹp, không có khả ái, hoặc dùng tay xúc chạm, hoặc dùng đá xúc chạm, hoặc dùng gậy xúc chạm, hoặc dùng gươm xúc chạm, vị ấy biết như sau: "Sự thể của thân này là như vậy nên tay có thể xúc chạm, đá có thể xúc chạm, gậy có thể xúc chạm, gươm có thể xúc chạm". Thế Tôn đã dạy như sau trong ví dụ cái cưa: "Chư Tỷ-kheo, nếu có kẻ trộm cướp hạ tiện lấy cái cưa hai

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4942

lưỡi cắt từng phần tay và chân, nếu ai ở đây sanh ý
phẫn nộ thì người ấy không làm đúng lời ta dạy". Ta
sẽ tinh cần, tinh tấn, không dải đãi, niệm được an
trú, không có loạn niệm, thân thể được khinh an,
không dao động, tâm được định tĩnh nhất tâm. Nay
mặc cho tay xúc chạm thân này, mặc cho đá xúc
chạm, mặc cho gậy xúc chạm, mặc cho gươm xúc
chạm thân này. Lời dạy chư Phật cần phải được thực
hành".

Chư Hiền, Tỷ-kheo ấy, niệm Phật như vậy, niệm Pháp như vậy, niệm Tăng như vậy, nhưng xả tương ưng với thiện không được an trú. Do vậy, vị ấy bị dao động, bị dao động mạnh: "Thật bất hạnh cho ta, thật không may cho ta, thật rủi ro cho ta, thật không tốt đẹp cho ta. Dầu ta có niệm Phật như vậy, niệm Pháp như vậy, niệm Tăng như vậy, nhưng xả tương ưng với thiện không được an trú". Chư Hiền, ví như một người dâu, khi thấy ông nhạc, bị dao động, bị dao động mạnh. Cũng vậy, chư Hiền, nếu Tỷ-kheo ấy niệm Phật như vậy, niệm Pháp như vậy, niệm Tăng như vậy, nhưng xả tương ưng với thiện không được an trú. Do vậy, vị ấy bị dao động, bị dao động mạnh: "Thật bất hạnh cho ta, thật không may cho ta, thật rủi ro cho ta, thật không tốt đẹp cho ta. Dầu ta có niệm Phật như vậy, niệm Pháp như vậy, niệm Tăng như vậy, nhưng xả tương ưng với thiện không

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4943

được an trú".

Chư Hiền, nếu Tỷ- Kheo ấy niệm Phật như vậy,
niệm Pháp như vậy, niệm Tăng như vậy, và xả tương
ưng với thiện được an trú. Do vậy, Tỷ-kheo ấy được
hoan hỷ. Chư Hiền, cho đến mức độ này, Tỷ-kheo đã
làm thật nhiều.

Chư Hiền, như một khoảng trống được bao
vây bởi cây gậy, bởi dây leo, bởi cỏ, bởi bùn, được
biết là một nhà ở. Cũng vậy, Chư Hiền, một khoảng
trống được bao vây bởi xương, bởi dây gân, bởi thịt,
bởi da, được biết là một sắc pháp.

 Chư Hiền, nếu nội mắt không bị hư hại, nhưng
ngoại sắc không vào trong tầm mắt, không có
sự quy tụ xúc chạm thích hợp, thì thức phần
thích hợp không có hiện khởi.
 Chư Hiền, nếu nội mắt không bị hư hại, ngoại
sắc vào trong tầm mắt, nhưng không có sự quy
tụ xúc chạm thích hợp, thì thức phần thích hợp
không có hiện khởi.
 Chư Hiền, chỉ khi nào nội mắt không bị hư hại,
ngoại sắc vào trong tầm mắt, có sự quy tụ xúc
chạm thích hợp, thì thức phần thích hợp có
hiện khởi.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4944

 Bất cứ sắc pháp gì được hiện khởi như vậy đều
quy tụ trong sắc thủ uẩn. Bất cứ cảm thọ gì
được hiện khởi như vậy đều quy tụ trong thọ
thủ uẩn. Bất cứ tưởng gì được hiện khởi như
vậy đều được quy tụ trong tưởng thủ uẩn. Bất
cứ hành gì được hiện khởi như vậy đều quy tụ
trong hành thủ uẩn. Bất cứ thức gì được hiện
khởi như vậy đều quy tụ trong thức thủ uẩn. Vị
ấy tuệ tri như sau: "Như vậy, như người ta nói,
có sự quy tụ, sự tập hợp, sự hòa hợp của năm
thủ uẩn này. Thế Tôn đã nói như sau: "Ai thấy
được lý duyên khởi, người ấy thấy được pháp.
Ai thấy được pháp, người ấy thấy được lý
duyên khởi". Những pháp này do duyên khởi
lên chính là năm thủ uẩn. Sự tham dục, chấp
trước, tham đắm, mê say trong năm thủ uẩn
này tức là khổ tập. Sự nhiếp phục tham dục, sự
từ bỏ tham dục tức là sự khổ diệt". Cho đến
mức độ này, Chư Hiền, Tỷ-kheo đã làm rất
nhiều.
Chư Hiền, nếu nội tai không bị hư hại... nếu lỗ
mũi không bị hư hại... nếu lưỡi không bị hư hại... nếu
thân không bị hư hại...

 Chư Hiền, nếu nội ý căn không bị hư hại nhưng ngoại pháp không vào trong tầm của ý căn, không có sự quy tụ xúc chạm thích hợp, thì

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4945

thức phần thích hợp không có hiện khởi.
 Chư Hiền, nếu nội ý căn không bị hư hại, ngoại
pháp vào trong tầm của ý căn, nhưng không có
sự quy tụ xúc chạm thích hợp, thì thức phần
thích hợp không có hiện khởi.
 Chư Hiền, chỉ khi nào nội ý căn không bị hư
hại, ngoại pháp vào trong tầm của ý căn, có sự
quy tụ xúc chạm thích hợp, thì thức phần thích
hợp có hiện khởi.
 Bất cứ sắc pháp gì được hiện khởi như vậy đều
quy tụ trong sắc thủ uẩn; bất cứ cảm thọ gì
được hiện khởi như vậy đều quy tụ trong thọ
thủ uẩn; bất cứ tưởng gì được hiện khởi như
vậy đều quy tụ trong tưởng thủ uẩn; bất cứ
hành gì được hiện khởi như vậy đều quy tụ
trong hành thủ uẩn; bất cứ thức gì được hiện
khởi như vậy đều quy tụ trong thức thủ uẩn. Vị
ấy tuệ tri như sau: "Như vậy, như người ta nói,
có sự quy tụ, sự tập họp, sự hòa hợp của năm
thủ uẩn này. Thế Tôn đã nói như sau: "Ai thấy
được lý duyên khởi, người ấy thấy được pháp;
ai thấy được pháp, người ấy thấy được lý duyên
khởi". Những pháp này do duyên khởi lên
chính là năm thủ uẩn. Sự tham dục, chấp
trước, tham đắm, mê say trong năm thủ uẩn
này tức là khổ tập. Sự nhiếp phục tham dục, sự

MƯỜI HAI DUYÊN                                   4946

từ bỏ tham dục tức là sự khổ diệt". Cho đến
mức độ này, chư Hiền, Tỷ-kheo đã làm rất
nhiều.
Tôn giả Sariputta thuyết giảng như vậy. Các Tỷ-
kheo ấy hoan hỷ, tín thọ lời Tôn giả Sariputta dạy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   4947

588 Thọ - Quán - Kinh GIỚI PHÂN BIỆT – 140 Trung III, 541

KINH GIỚI PHÂN BIỆT (Dhatuvibhanga suttam) – Bài kinh số 140 – Trung III, 541

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn du hành ở xứ Magadha (Ma-
kiệt-đà), đi đến Rajagaha (Vương xá), đến nhà thợ
gốm Bhaggava; sau khi đến nói với thợ gốm
Bhaggava:

– Này Bhaggava, nếu không gì phiền phức cho Ông, Ta muốn ở tại chỗ này một đêm.

– Bạch Thế Tôn không có gì phiền phức cho
con. Ở đây đã có một vị xuất gia đến ở từ trước rồi.
Nếu vị ấy thỏa thuận, bạch Thế Tôn, hãy ở lại tùy
theo sở thích.

Lúc bấy giờ, Thiện gia nam tử Pukkusati, do lòng tin, y cứ Thế Tôn đã xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Vị ấy đã đến ở trước tại trú xứ của thợ gốm. Rồi Thế Tôn đi đến Tôn giả Pukkusati;

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4948

sau khi đến nói với Pukkusati:

– Này Tỷ-kheo, nếu không gì phiền phức cho Ông, Ta muốn ở lại trú xứ này một đêm.

– Rộng rãi, thưa Hiền giả, là trú xứ của thợ gốm. Tôn giả có thể ở, tùy theo sở thích.

Rồi Thế Tôn sau khi bước vào trú xứ của thợ
gốm, trải thảm cỏ vào một bên, ngồi kiết-già, lưng
thẳng và an trú niệm trước mặt. Và Thế Tôn trải qua
phần lớn đêm ấy, ngồi (như vậy). Tôn giả Pukkusati
trải qua phần lớn đêm ấy cũng ngồi (như vậy). Rồi
Thế Tôn suy nghĩ: "Cử chỉ Thiện gia nam tử này có
vẻ tín thành, Ta hãy hỏi vị ấy". Rồi Thế Tôn nói với
Tôn giả Pukkusati:

– Này Tỷ-kheo, Ông xuất gia, y cứ vào ai? Ai là Đạo sư của Ông? Ông chấp nhận pháp của ai?

– Thưa Hiền giả, có Sa môn Gotama là Thích
tử, xuất gia từ dòng họ Thích Ca. Tiếng đồn tốt đẹp
sau đây được truyền đi về Thế Tôn Gotama ấy: "Ngài
là bậc Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác,
Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Điều
Ngự Trượng Phu, Thiên Nhơn Sư, Phật, Thế Tôn".
Tôi đã xuất gia, y cứ bậc Thế Tôn ấy. Ngài là bậc
Đạo sư của tôi. Và tôi chấp thuận pháp của bậc Thế

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4949

Tôn ấy.

– Này Tỷ-kheo, nay Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác ấy ở đâu?

– Thưa Hiền giả, có một thành phố tên là
Savatthi giữa các quốc độ phía Bắc. Tại đấy, Thế
Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác hiện này đang
ở.

– Này Tỷ-kheo, trước đây Ông đã thấy bậc Thế Tôn ấy chưa? Và nếu thấy, Ông có nhận ra được không?

– Thưa Hiền giả, trước đây tôi chưa từng thấy bậc Thế Tôn ấy. Và nếu thấy, tôi không nhận ra được.

Rồi Thế Tôn suy nghĩ: "Thiện gia nam tử này
xuất gia y cứ nơi Ta. Vậy Ta hãy thuyết pháp cho
(Thiện gia nam tử) ấy". Rồi Thế Tôn nói với Tôn giả
Pukkusati:

– Hãy nghe và suy nghiệm kỹ, Ta sẽ giảng.

– Thưa Hiền giả vâng.

Tôn giả Pukkusati vâng đáp Thế Tôn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   4950

Thế Tôn nói như sau:

– Này Tỷ-kheo, người này có sáu giới, sáu xúc xứ, mười tám ý hành, bốn thắng xứ, khi được an trú, vọng tưởng không có chuyển động. Khi vọng tưởng không chuyển động, vị ấy được gọi là một ẩn sĩ tịch tịnh. Chớ có buông lung trí tuệ, hãy độ trì chân đế, hãy tăng trưởng huệ thí (caga), hãy tu học tịch tịnh. Đây là tổng thuyết sáu giới phân biệt.

 Này Tỷ-kheo, khi được nói đến "Người này có
sáu giới", do duyên gì được nói đến như vậy? Địa
giới, (thủy giới), hỏa giới, phong giới, không giới,
thức giới. Này Tỷ-kheo, khi được nói đến "Người
này có sáu giới", chính do duyên này được nói đến
như vậy.

 Này các Tỷ-kheo, khi được nói đến "Người này
có sáu xúc xứ", do duyên gì được nói đến như
vậy? Nhãn xúc xứ, nhĩ xúc xứ, tỷ xúc xứ, thiệt xúc
xứ, thân xúc xứ, ý xúc xứ. Khi được nói đến
"Người này có sáu xúc xứ ", chính do duyên này
được nói đến như vậy.

 Này Tỷ-kheo, khi được nói đến "Người này có
mười tám ý hành", do duyên gì được nói đến như
vậy? Khi con mắt thấy sắc, người ấy chạy theo
sắc, chỗ trú xứ của hỷ, chạy theo sắc chỗ trú xứ

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4951

của ưu, chạy theo sắc chỗ trú xứ của xả, khi tai
nghe tiếng... mũi ngửi hương.. lưỡi nếm vị... thân
cảm xúc, ... ý nhận thức pháp, người ấy chạy theo
pháp, chỗ trú xứ của hỷ, người ấy chạy theo pháp,
chỗ trú xứ của ưu, người ấy chạy theo pháp, chỗ
trú xứ của xả. Như vậy có sáu hỷ hành, sáu ưu
hành, sáu xả hành. Khi được nói đến "Người này
có mười tám ý hành" chính do duyên này được nói
đến như vậy.

 Này Tỷ-kheo, khi được nói đến "Người này có
bốn thắng xứ ", do duyên gì được nói đến như
vậy? Tuệ thắng xứ, đế thắng xứ, huệ thí thắng xứ,
tịch tịnh thắng xứ. Khi được nói đến "Người này
có bốn thắng xứ", chính do duyên này được nói
đến như vậy.

 Khi được nói đến "Chớ có buông lung trí tuệ,
hãy hộ trì chân đế, hãy tăng trưởng huệ thí, hãy
tu học tịch tịnh", do duyên gì được nói đến như
vậy?

 Thế nào là không buông lung trí tuệ? Có sáu giới này: địa giới, thủy giới, hỏa giới, phong giới, không giới, thức giới.

 Này Tỷ-kheo, thế nào là địa giới? Có nội địa

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4952

giới và có ngoại địa giới. Và này Tỷ-kheo,
thế nào là nội địa giới? Cái gì thuộc nội
thân, thuộc cá nhân, kiên cứng, thô phù, bị
chấp thủ, như tóc, lông, móng, răng, da, thịt,
gân, xương, tủy, thận, tim, gan, hoành cách
mô, lá lách, phổi, ruột, màng ruột, bao tử,
phân và bất cứ vật gì khác, thuộc nội thân,
thuộc cá nhân, kiên cứng, thô phù, bị chấp
thủ. Như vậy, này Tỷ-kheo, được gọi là nội
địa giới. Những gì thuộc nội địa giới và
những gì thuộc ngoại địa giới đều thuộc về
địa giới. Địa giới ấy phải được quán sát
như thật với chánh trí tuệ như sau: "Cái
này không phải của tôi, cái này không phải
là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi".
Sau khi như thật quán sát địa giới với
chánh trí tuệ như vậy, vị ấy sanh yếm ly đối
với địa giới, tâm từ bỏ địa giới.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là thủy giới?
Có nội thủy giới, có ngoại thủy giới. Và này
Tỷ-kheo, thế nào là nội thủy giới? Cái gì
thuộc nội thân, thuộc cá nhân, thuộc nước,
thuộc chất lỏng, bị chấp thủ, như mật, đàm
(niêm dịch), mủ, máu, mồ hôi, mỡ, nước
mắt, mỡ da, nước miếng, nước mũi, nước ở
khớp xương, nước tiểu, và bất cứ vật gì

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4953

khác, thuộc nội thân, thuộc cá nhân, thuộc
nước, thuộc chất lòng, bị chấp thủ. Như vậy,
này Tỷ-kheo, được gọi là thủy giới. Những
gì thuộc nội thủy giới và những gì thuộc
ngoại thủy giới đều thuộc về thủy giới. Thủy
giới ấy phải được quán sát như thật với
chánh trí tuệ như sau: "Cái này không phải
của tôi, cái này không phải là tôi, cái này
không phải tự ngã của tôi". Sau khi như thật
quán sát thủy giới với chánh trí tuệ như vậy,
vị ấy sanh yếm ly đối với thủy giới, tâm từ
bỏ thủy giới.
 Và này Tỷ-kheo, thế nào là hỏa giới? Có nội
hỏa giới, có ngoại hỏa giới. Và này Tỷ-kheo,
thế nào là nội hỏa giới? Cái gì thuộc về nội
thân, thuộc về cá nhân, thuộc lửa, thuộc chất
nóng, bị chấp thủ. Như cái gì khiến cho hâm
nóng, khiến cho hủy hoại, khiến cho thiêu
cháy, cái gì khiến cho những vật được ăn,
uống, nhai, nếm, có thể khéo tiêu hóa, hay
tất cả những vật gì khác, thuộc nội thân,
thuộc cá nhân, thuộc lửa, thuộc chất nóng,
bị chấp thủ. Này Tỷ-kheo, như vậy được gọi
là nội hỏa giới. Những gì thuộc nội hỏa giới
và những gì thuộc ngoại hỏa giới đều thuộc
về hỏa giới. Hỏa giới ấy phải được quán sát

MƯỜI HAI DUYÊN                                   4954

như thật với chánh trí tuệ như sau: "Cái này
không phải của tôi, cái này không phải là tôi,
cái này không phải tự ngã của tôi". Sau khi
như thật quán sát hỏa giới với chánh trí tuệ
như vậy, vị ấy sanh yếm ly đối với hỏa giới,
tâm từ bỏ hỏa giới.
 Và này Tỷ-kheo, thế nào là phong giới? Có
nội phong giới, có ngoại phong giới. Và này
Tỷ-kheo, thế nào là nội phong giới? Cái gì
thuộc về nội thân, thuộc cá nhân, thuộc gió,
thuộc tánh động, bị chấp thủ, như gió thổi
lên, gió thổi xuống, gió trong ruột, gió trong
bụng dưới, gió thổi ngang các đốt, các khớp,
hơi thở vô, hơi thở ra, và bất cứ vật gì khác
thuộc nội thân, thuộc cá nhân, thuộc gió,
thuộc tánh động, bị chấp thủ. Này Tỷ-kheo,
như vậy được gọi là nội phong giới. Những
gì thuộc nội phong giới và những gì thuộc
ngoại phong giới đều thuộc về phong giới.
Phong giới ấy phải được quán sát như thật
với chánh trí tuệ như sau: "Cái này không
phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái
này không phải tự ngã của tôi". Sau khi như
thật quán sát phong giới với chánh trí tuệ
như vậy, vị ấy sanh yếm ly đối với phong
giới, tâm tư từ bỏ phong giới.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4955

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hư không
giới? Có nội hư không giới, có ngoại hư
không giới. Và này Tỷ-kheo, thế nào là nội
hư không giới? Cái gì thuộc về nội thân,
thuộc cá nhân, thuộc hư không, thuộc hư
không tánh, bị chấp thủ, như lỗ tai, lỗ mũi,
cửa miệng, do cái gì người ta nuốt, những gì
được nhai, được uống, được ăn, được nếm,
và tại chỗ mà những gì được nhai, được
uống, được ăn, được nếm, được giữ lại, và
ngang qua chỗ mà những gì được nhai, được
uống, được ăn, được nếm và được tống xuất
xuống phần dưới để ra ngoài, và bất cứ vật
gì khác thuộc nội thân, thuộc cá nhân, thuộc
hư không, thuộc hư không tánh, bị chấp thủ.
Này Tỷ-kheo, như vậy được gọi là nội hư
không giới. Những gì thuộc nội hư không
giới và ngoại hư không giới đều thuộc về hư
không giới. Hư không ấy phải được quán sát
như thật với chánh trí tuệ như sau: "Cái này
không phải của tôi, cái này không phải là tôi,
cái này không phải tự ngã của tôi". Sau khi
như thật quán sát hư không giới với chánh
trí tuệ như vậy, vị ấy sanh yếm ly đối với hư
không giới, tâm từ bỏ hư không giới.
 Lại nữa, khi thức còn lại được trong sạch,

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4956

trong trắng, vị ấy biết được một số sự việc
nhờ thức ấy. Vị ấy thức tri được lạc, thức
tri được khổ, thức tri được bất khổ bất lạc.
o Này Tỷ-kheo, duyên lạc xúc, lạc thọ khởi
lên. Vị ấy khi đang cảm giác lạc thọ, tuệ tri
rằng: "Tôi cảm giác lạc thọ". Do lạc xúc
diệt đi, lạc thọ do lạc xúc được khởi lên
được cảm giác, vị ấy biết: "Lạc thọ ấy được
diệt đi, được chấm dứt".
o Này Tỷ-kheo, duyên khổ xúc, khổ thọ khởi
lên. Vị ấy khi đang cảm giác khổ thọ, tuệ tri
rằng: "Tôi cảm giác khổ thọ". Do khổ xúc
ấy diệt đi, khổ thọ do khổ xúc được khởi
lên, được cảm giác, vị ấy biết: "Khổ thọ ấy
được diệt đi, được chấm dứt".
o Này Tỷ-kheo, duyên bất khổ bất lạc xúc,
bất khổ bất lạc thọ khởi lên. Vị ấy khi đang
cảm giác bất khổ lạc thọ, tuệ tri rằng: "Tôi
cảm giác bất khổ bất lạc thọ". Do bất khổ
bất lạc thọ xúc ấy diệt đi, bất khổ bất lạc thọ
do bất khổ bất lạc xúc được khởi lên, được
cảm giác, vị ấy tuệ tri: "Bất khổ bất lạc thọ
ấy được diệt đi, được chấm dứt".
Này Tỷ-kheo, ví như do hai cây que xúc chạm cọ
xát, hơi nóng được sanh, ngọn lửa được hiện khởi.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       4957

Khi hai que ấy được rời nhau, được phân ly, sức nóng được sanh khởi ấy, sức nóng ấy được diệt đi, được chấm dứt.

Cũng vậy, này Tỷ-kheo, duyên lạc xúc, lạc thọ khởi lên. Vị ấy khi đang cảm giác lạc thọ tuệ tri rằng: "Tôi đang cảm giác lạc thọ". Do lạc xúc ấy diệt đi, lạc thọ do lạc xúc được khởi lên, được cảm giác vị ấy tuệ tri: "Lạc thọ ấy được diệt đi, được chấm dứt". Này Tỷ-kheo, duyên khổ xúc khổ thọ khởi lên. Vị ấy khi đang cảm giác khổ thọ tuệ tri rằng: "Tôi đang cảm giác khổ thọ". Do khổ xúc... "... được chấm dứt". Này Tỷ-kheo duyên bất khổ bất lạc xúc, bất khổ bất lạc thọ khởi lên... , "... bất khổ bất lạc thọ được diệt đi, được chấm dứt".

Lại nữa, xả còn lại được trong sạch, trong trắng, nhu nhuyến, dễ uốn nắn, chói sáng. Ví như, này Tỷ-kheo, một người thợ vàng thiện xảo hay người đệ tử sửa soạn lò đúc; sau khi sửa soạn lò đúc xong, người ấy đốt lửa miệng lò đúc; sau khi đốt lửa miệng lò đúc, người ấy dùng kềm kẹp lấy vàng và đặt vàng vào trong miệng lò; rồi thỉnh thoảng người ấy thổi trên ấy, thỉnh thoảng người ấy rưới nước trên ấy, thỉnh thoảng người ấy quán sát thật kỹ... vàng ấy đã trở thành sáng sủa, thanh tịnh, gột sạch, các uế tạp được đoạn trừ, các tỳ vết được trừ sạch, nhu

MƯỜI HAI DUYÊN                                        4958

nhuyến, dễ uốn nắn và chói sáng... và nếu người ấy
muốn làm đồ trang sức nào, hoặc vòng nhẫn, hoặc
bông tai, hoặc vòng cổ, hoặc vòng hoa vàng, thời
vàng ấy có thể dùng vào mục đích ấy.

Cũng vậy, này Tỷ-kheo, lại nữa xả còn lại được trong sạch, trong trắng, nhu nhuyến, dễ uốn nắn, chói sáng. Người ấy tuệ tri như sau: "Nếu ta tập trung xả này thanh tịnh như vậy, trong trắng như vậy vào Hư không vô biên xứ, và tu tập tâm ta tùy theo pháp ấy, thời xả này y cứ vào đấy, chấp thủ tại đấy được an trú nơi ta trong một thời gian dài. Nếu ta tập trung xả này thanh tịnh như vậy, trong trắng như vậy vào Thức vô biên xứ và tu tập tâm của ta tùy theo pháp ấy, thời xả này y cứ vào đấy, chấp thủ tại đấy được an trú nơi ta trong một thời gian dài. Nếu ta tập trung xả này thanh tịnh như vậy, trong trắng như vậy vào Vô sở hữu xứ, và tu tập tâm ta tùy theo pháp ấy, thời xả này y cứ vào đấy, chấp thủ tại đấy, được an trú nơi ta trong một thời gian dài. Nếu ta tập trung xả này thanh tịnh như vậy, trong trắng như vậy vào Phi tưởng phi phi tưởng xứ, và tu tập tâm của ta tùy theo pháp ấy, thời xả này y cứ vào đấy, chấp thủ tại đấy, được an trú nơi ta trong một thời gian dài".

Người ấy tuệ tri như sau: "Nếu ta tập trung xả này thanh tịnh như vậy, trong trắng như vậy vào Hư

MƯỜI HAI DUYÊN                                       4959

không vô biên xứ... Thức vô biên xứ... Vô sở hữu
xứ... Phi tưởng phi phi tưởng xứ, và tu tập tâm của ta
tùy theo pháp ấy, thời (xả) ấy trở thành pháp hữu vi".
Vị ấy không tác thành, không suy tưởng đến hữu
hay phi hữu. Do không tác thành, không suy tưởng
đến hữu hay phi hữu, vị ấy không chấp thủ một sự
vật gì ở đời; chấp thủ không quấy rối vị ấy; do chấp
thủ không quấy rối vị ấy, vị ấy tự chứng Niết-bàn,
và vị ấy tuệ tri: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành,
những điều nên làm đã làm, không còn trở lại trạng
thái như thế này nữa".

 Nếu vị ấy cảm giác lạc thọ, vị ấy tuệ tri: "Thọ
ấy là vô thường"; vị ấy tuệ tri: "Không nên
đắm trước"; vị ấy tuệ tri: "Không phải là đối
tượng để hoan hỷ".
 Nếu vị ấy cảm giác khổ thọ, vi ấy tuệ tri:
"Thọ ấy là vô thường"; vị ấy tuệ tri: "Không
nên đắm trước"; vị ấy tuệ tri: "Không phải là
đối tượng để hoan hỷ".
 Nếu vị ấy cảm giác bất khổ bất lạc thọ, vị ấy
tuệ tri: "Thọ ấy là vô thường"; vị ấy tuệ tri:
"Không nên đắm trước"; vị ấy tuệ tri: "Không
phải là đối tượng để hoan hỷ".
 Nếu cảm giác lạc thọ, không có hệ phược, vị
ấy cảm giác thọ ấy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4960

 Nếu vị ấy cảm giác khổ thọ, không có hệ
phược, vị ấy cảm giác thọ ấy.
 Nếu vị ấy cảm giác bất khổ bất lạc thọ, không
có hệ phược, vị ấy cảm giác thọ ấy.
 Khi vị ấy cảm giác một cảm thọ với thân là
tối hậu, vị ấy tuệ tri: "Ta cảm giác một cảm
thọ với thân là tối hậu". Khi vị ấy cảm giác
một cảm thọ với sinh mạng là tối hậu, vị ấy
tuệ tri: "Ta cảm giác một cảm thọ với sinh
mạng là tối hậu "; vị ấy tuệ tri: "Sau khi thân
hoại mạng chung, mọi cảm thọ hoan hỷ ở nơi
đây trở thành thanh lương".
Ví như, này Tỷ-kheo, như ngọn đèn dầu được
cháy đỏ nhờ dầu và tim. Khi dầu và tim diệt tận, và
không có vật liệu khác được đem đến, ngọn đèn dầu
ấy bị diệt tắt...

...Cũng vậy, này Tỷ-kheo, khi cảm giác một cảm thọ lấy thân làm tối hậu, vị ấy tuệ tri: "Tôi cảm giác một cảm thọ lấy thân làm tối hậu". Khi cảm giác một cảm thọ lấy sinh mạng làm tối hậu, vị ấy tuệ tri: "Tôi cảm giác một cảm thọ lấy sinh mạng làm tối hậu"; vị ấy tuệ tri: "Sau khi thân hoại mạng chung, mọi cảm thọ hoan hỷ ở nơi đây trở thành thanh lương". Do vậy, Tỷ-kheo thành tựu như vậy là thành tựu với tối thắng TUỆ THẮNG XỨ này. Vì rằng, này Tỷ-kheo,

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4961

như vậy là tối thắng Thánh tuệ, nghĩa là trí biết sự đoạn tận mọi đau khổ.

Sự giải thoát ấy của vị này, an trú vào CHÂN
ĐẾ, không bị dao động. Này Tỷ-kheo, cái gì có thể
đưa đến hư vọng, thời thuộc về hư vọng. Cái gì
không thể đưa đến hư vọng, thời thuộc về chân đế,
Niết-bàn. Do vậy, vị Tỷ-kheo thành tựu như vậy là
thành tựu với tối thắng ĐẾ thắng xứ này. Vì rằng,
này Tỷ-kheo, như vậy là tối thắng Thánh đế, tức là
Niết-bàn, không có thể đưa đến hư vọng.

Và những sanh y vô trí thức trước của nó đã
được đầy đủ, đã được thành tựu. Chúng được đoạn
tận, chặt tận gốc rễ, làm cho như thân cây tala, không
thể hiện hữu nữa trong tương lai, không có khả năng
sanh khởi nữa. Do vậy, một Tỷ-kheo thành tựu như
vậy là thành tựu với tối thắng HUỆ THÍ thắng xứ
này. Vì rằng này Tỷ-kheo, như vậy là tối thắng
Thánh huệ thí, tức là sự xả ly tất cả sanh y.

Và tham ái vô trí thức trước của nó, thuộc tham dục, tham nhiễm; pháp ấy được đoạn tận, chặt tận gốc rễ, làm cho như thân cây tala, không thể hiện hữu nữa trong tương lai, không có khả năng sanh khởi nữa. Và sự phẫn nộ vô trí thức trước của nó, thuộc sân hận, thuộc tội quá; pháp ấy được đoạn tận, cắt

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4962

tận gốc rễ, làm cho như thân cây tala, không thể hiện
hữu nữa trong tương lai, không có khả năng sanh
khởi nữa. Và vô minh vô trí thức trước của nó, thuộc
si mê, thuộc tội quá; pháp ấy được đoạn tận cắt tận
gốc rễ, làm cho như thân cây tala, không thể hiện hữu
trong tương lai, không có khả năng sanh khởi nữa.
Do vậy, Tỷ-kheo thành tựu như vậy là thành tựu tối
thắng TỊCH TỊNH thắng xứ. Này Tỷ-kheo, như vậy
là tối thắng Thánh tịch tịnh, tức là sự tịch tịnh tham
sân si.

Khi được nói đến "Chớ có buông lung trí tuệ,
hãy hộ trì chân đế, hãy làm cho sung mãn huệ thí,
hãy tu học tịch tịnh", chính do duyên này được nói
đến như vậy.

 Khi được nói đến "Khi được an trú, vọng tưởng
không có chuyển động. Khi vọng tưởng không
chuyển động, vị ấy được gọi là một ẩn sĩ tịch
tịnh", do duyên gì được nói đến như vậy?

 Này Tỷ-kheo, "Tôi là", như vậy là vọng tưởng.
 "Tôi là cái này", như vậy là vọng tưởng.
 "Tôi sẽ là", như vậy là vọng tưởng.
 "Tôi sẽ không là", như vậy là vọng tưởng.
 "Tôi sẽ có sắc", như vậy là vọng tưởng.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4963

 "Tôi sẽ không có sắc" như vậy là vọng tưởng.
 "Tôi sẽ có tưởng", như vậy là vọng tưởng.
 "Tôi sẽ không có tưởng", như vậy là vọng
tưởng.
 "Tôi sẽ không có tưởng, không không có
tưởng", như vậy là vọng tưởng.
 Vọng tưởng, này Tỷ-kheo, là bệnh, vọng tưởng
là cục bướu, vọng tưởng là mũi tên. Này Tỷ-
kheo, khi vượt khỏi mọi vọng tưởng, vị ẩn sĩ
được gọi là tịch tịnh.
 Nhưng này Tỷ-kheo, vị ẩn sĩ tịch tịnh không
sanh, không già, không có dao động, không
có hy cầu. Vì không có cái gì do đó có thể sanh,
này Tỷ-kheo, không sanh làm sao già được?
Không già, làm sao chết được? Không chết làm
sao dao động được? Không dao động, làm sao
hy cầu?

Khi được nói đến "Khi được an trú, vọng tưởng
không có chuyển động; khi vọng tưởng không
chuyển động, vị ấy được gọi là một ẩn sĩ tịch tịnh"
do chính duyên này được nói đến như vậy.

Này Tỷ-kheo, hãy thọ trì sự phân biệt tóm tắt của Ta về sáu giới.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4964

Rồi Tôn giả Pukkusati nghĩ như sau: "Thật sự
bậc Đạo sư đã đến với ta! Thật sự bậc Thiện Thệ
đã đến với ta! Thật sự bậc Chánh Đẳng Giác đã
đến với ta!" Rồi Tôn giả từ chỗ ngồi đứng dậy, đắp
y vào một bên vai, cúi đầu đảnh lễ chân Thế Tôn, và
bạch Thế Tôn:

– Con đã rơi vào một lỗi lầm, bạch Thế Tôn, vì
rằng, ngu đần, si mê và không khéo léo như con, đã
nghĩ rằng con có thể xưng hô với Thế Tôn với danh
từ Hiền giả. Bạch Thế Tôn, mong Thế Tôn chấp nhận
cho con lỗi lầm ấy là một lỗi lầm để con có thể ngăn
ngừa trong tương lai.

– Này Tỷ-kheo, thật vậy, Ông đã rơi vào một lỗi lầm, vì rằng ngu đần, si mê và không khéo léo vì Ông đã nghĩ rằng Ông có thể xưng hô với Ta với danh từ Hiền giả. Nhưng này Tỷ-kheo, nếu Ông thấy một lỗi lầm là một lỗi lầm, và như pháp phát lộ, thời chúng ta chấp nhận (lỗi lầm) ấy cho Ông. Vì rằng này Tỷ- kheo, đây là sự tăng ích trong giới luật của bậc Thánh, khi nào một ai thấy lỗi lầm là một lỗi lầm, như pháp phát lộ, để ngăn ngừa trong tương lai.

– Bạch Thế Tôn, Thế Tôn hãy cho con được thọ cụ túc giới trước mặt Thế Tôn.

– Này Tỷ-kheo, Ông có đủ y bát không?

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4965

– Bạch Thế Tôn, con không có đủ y bát.

– Này Tỷ-kheo, các Như Lai không có trao cụ túc giới cho ai không đủ y bát.

Rồi Tôn giả Pukkusati sau khi hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tôn, thân phía hữu hướng về Ngài rồi ra đi tìm y bát. Trong khi Tôn giả Pukkusati đi tìm y bát, một con bò cuồng chạy, đoạt mất mạng sống (của Tôn giả).

Rồi một số đông Tỷ-kheo đi đến Thế Tôn, sau
khi đến đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên.
Ngồi xuống một bên, các vị Tỷ-kheo ấy bạch Thế
Tôn:

– Bạch Thế Tôn, Thiện gia nam tử Pukkusati
được Thế Tôn thuyết giảng một cách vắn tắt đã mệnh
chung. Sanh thú của vị ấy như thế nào, đời sống
tương lai như thế nào?

Này Tỷ-kheo, thật là bậc Hiền giả, Thiện gia
nam tử Pukkusati, đã chấp hành Chánh pháp và tùy
pháp. Và không có phiền nhiễu Ta với những kiện
tụng về Chánh pháp. Này các Tỷ-kheo, Thiện gia
nam tử Pukkusati, sau khi đoạn trừ năm hạ phần kiết
sử, được hóa sanh và từ chỗ ấy nhập Niết-bàn, không
phải trở lui đời ấy nữa.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4966

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Các Tỷ-kheo ấy hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                4967

589 Thọ - Quán - Kinh NGỦ NGỤC – Tăng III, 396

NGỦ NGỤC –Tăng III, 396

1. Như vầy tôi nghe:

Một thời Thế Tôn trú ở giữa dân chúng Bhagga, tại núi Sumsumàra, tại vườn Nai.

Lúc bấy giờ, Tôn giả Mahàmoggallàna đang ngồi ngủ gục, trong làng Kallavàlamutta, giữa dân chúng Magadha.

Thế Tôn với thiên nhãn thanh tịnh siêu nhân, thấy
Tôn giả Mahàmoggallàna đang ngồi ngủ gục, trong
làng Kallavàlamutta, giữa dân chúng Magadha. Thấy
vậy, như nhà lực sĩ duỗi bàn tay đang co lại, hay co
lại bàn tay đang duỗi ra; cũng vậy, Thế Tôn biến mất
giữa dân chúng Bhagga, tại núi Sumsumàra, rừng
Bhesakalà, ở vườn Nai, rồi hiện ra trước mặt Tôn giả
Mahàmoggallàna, tại làng Kallavàlamutta, giữa dân
chúng Magadha. Thế Tôn ngồi xuống trên chỗ đã
soạn sẵn; sau khi ngồi, Thế Tôn nói với Tôn giả
Mahàmoggallàna.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4968

- Này Moggallàna, có phải Thầy ngủ gục? Này Moggallàna, có phải Thầy ngủ gục?

- Thưa phải, bạch Thế Tôn.

2. - Do vậy, này Moggallàna, khi nào Thầy trú có
tưởng và thụy miên xâm nhập Thầy, chớ có tác ý đến
nó, chớ có tưởng nhiều đến nó. Sự kiện này có xảy
ra, do Thầy trú như vậy, thụy miên ấy được đoạn
diệt.

3. Nếu Thầy trú như vậy, và thụy miên ấy không
được đoạn diệt, thời này Moggallàna, với tâm của
Thầy, hãy tùy tầm, tùy tứ, với ý hãy tùy quán pháp
như đã được nghe, như đã được học thuộc lòng. Sự
kiện này có xảy ra, do Thầy trú như vậy, thụy miên
ấy được đoạn diệt.

4. Nếu Thầy trú như vậy, và thụy miên ấy không
được đoạn diệt, thời này Moggallàna Thầy hãy đọc
tụng pháp một cách rộng rãi, như đã được nghe, như
đã được học thuộc lòng. Sự kiện này có xảy ra, do
Thầy trú như vậy, thụy miên ấy được đoạn diệt.

5. Nếu Thầy trú như vậy, và thụy miên ấy không được đoạn diệt, thời này Moggallàna Thầy hãy kéo hai lỗ tai của Thầy, và lấy tay xoa bóp tay chân. Sự

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4969

kiện này có xảy ra, do Thầy trú như vậy, thụy miên ấy được đoạn diệt.

6. Nếu Thầy trú như vậy, và thụy miên ấy không
được đoạn diệt, thời này Moggallàna Thầy hãy từ
chỗ ngồi, đứng dậy lấy nước chùi mắt, nhìn về phía
chân trời và nhìn lên các sao lấp lánh. Sự kiện này
có xảy ra, do Thầy trú như vậy, thụy miên ấy được
đoạn diệt.

7. Nếu Thầy trú như vậy, và thụy miên ấy không
được đoạn diệt, thời này Moggallàna Thầy hãy tác ý
đến quang tưởng và an trú vào tưởng ban ngày. Như
ban ngày, ban đêm cũng vậy. Như ban đêm, ban ngày
cũng vậy. Như vậy, với tâm rộng mở, không có hạn
chế. Sự kiện này có xảy ra, do Thầy trú như vậy, thụy
miên ấy được đoạn diệt.

8. Nếu Thầy trú như vậy, và thụy miên ấy không
được đoạn diệt, thời này Moggallàna Thầy hãy trú
tâm trên chỗ kinh hành, với tưởng trước mặt và sau
lưng, với căn hướng nội, với ý không hướng ngoại.
Sự kiện này có xảy ra, do Thầy trú như vậy, thụy
miên ấy được đoạn diệt.

9. Nếu Thầy trú như vậy, và thụy miên ấy không được đoạn diệt, thời này Moggallàna Thầy hãy nằm như dáng nằm con sư tử, về phía hông bên phải, hai

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4970

chân gác lên nhau, chánh niệm tỉnh giác, tác ý với
tưởng thức dậy. Và khi thức dậy, này Moggallàna,
Thầy hãy thức dậy thật mau, nghĩ rằng: "Ta sẽ trú,
không có chú tâm đến lạc nằm ngủ, lạc nằm xuống
một bên, lạc thụy miên". Như vậy, này Moggallàna,
Thầy cần phải học tập.

10. Do vậy, này Moggallàna, hãy học tập như sau:
"Không say sưa trong cao mạn, ta sẽ đi đến thăm các
gia đình". Này Moggallàna, như vậy các Thầy sẽ học
tập.

- Này Moggallàna, nếu Tỷ-kheo say sưa trong
cao mạn đi đến thăm các gia đình. Trong các
gia đình, này Moggallàna, người ta có nhiều
công việc phải làm. Do vậy, người ta không có
tác ý đến Tỷ-kheo đã đi đến. Ở đây, Tỷ-kheo
ấy có thể suy nghĩ: "Nay, ai đã chia rẽ ta với
gia đình này. Các người này không ưa thích gì
ta".
- Như vậy, do không được gì, vị ấy nản chí, vị
ấy giao động. Do giao động, vị ấy không phòng
hộ, do không phòng hộ, tâm rời xa Thiền định.

 Do vậy, này Moggallàna, hãy học tập như sau: "Ta sẽ không nói lời khiêu khích". Như vậy, này Moggallàna, Thầy cần phải học tập.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   4971

- Khi nào có lời khiêu khích, này Moggallàna,
thời chờ đợi là nhiều lời qua tiếng lại.
- Khi nào có nhiều lời qua tiếng lại, thời có dao
động.
- Với người có dao động, thời không có phòng
hộ.
- Với người không có phòng hộ, tâm rời xa
Thiền định.

 Này Moggallàna, Ta không tán thán tất cả sự liên
hệ, nhưng không phải Ta không tán thán tất cả sự
liên hệ. Thật vậy, này Moggallàna, Ta không tán
thán các vị xuất gia có sự liên hệ, với các gia chủ.
 Nhưng với các trú xứ ít tiếng ồn, ít tiếng động,
thoát khỏi hơi thở của nhiều người, những chỗ ở
cô độc xa vắng loài Người, thích hợp cho đời sống
Thiền tịnh, Ta tán thán sự liên hệ với những trú
xứ như vậy.

11. Được nghe nói như               vậy,   Tôn    giả Mahàmoggallàna bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, cho đến như thế nào, tóm tắt lại, một Tỷ-kheo được giải thoát nhờ sự đoạn diệt khát ái, đạt đến cứu cánh mục đích, đạt đến cứu cánh an ổn khỏi ách nạn, đạt đến cứu cánh Phạm hạnh, đạt đến cứu

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4972

cánh của cứu cánh, trở thành tối thượng giữa chư Thiên và loài Người?

- Này Moggallàna, ở đây, Tỷ-kheo được nghe như
sau: "Không nên thiên chấp tất cả pháp". Này
Moggallàna, vị Tỷ-kheo được nghe như sau: "Không
nên thiên chấp tất cả pháp". Vị ấy thắng tri tất cả
pháp; do thắng tri tất cả pháp, vị ấy liễu tri tất cả
pháp.

 Do liễu tri tất cả pháp, phàm có cảm thọ gì
được cảm giác, lạc, khổ hay không khổ, không
lạc, vị ấy trú tùy quán vô thường đối với các
cảm thọ ấy. Vị ấy trú tùy quán ly tham. Vị ấy
trú tùy quán đoạn diệt. Vị ấy trú tùy quán từ bỏ.
 Do vị ấy trú tùy quán vô thường trong các cảm
thọ, do vị ấy trú tùy quán ly tham, do vị ấy tùy
quán đoạn diệt, do vị ấy trú tùy quán từ bỏ, nên
không chấp thủ một cái gì ở đời.
 Do không chấp thủ nên không lo âu.
 Do không tham đắm nên tự mình nhập Niết-
bàn. Vị ấy biết rõ: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã
thành, việc nên làm đã làm, không còn trở lui
trong trạng thái này nữa".

Này Moggallàna, cho đến như vậy, tóm tắt lại, một Tỷ-kheo được giải thoát nhờ sự đoạn diệt khát ái, đạt đến mục đích cứu cánh, đạt đến cứu cánh an ổn khỏi

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4973

các ách nạn, đạt đến cứu cánh Phạm hạnh, đạt đến cứu cánh của cứu cánh, trở thành tối thượng giữa chư Thiên và loài Người.

 Này các Tỷ-kheo, chớ có sợ hãi các công đức.

Này các Tỷ-kheo, đồng nghĩa với an lạc chính là các
công đức. Ta thắng tri rằng, này các Tỷ-kheo, các
công đức được làm lâu ngày có quả dị thục, có sự
hình thành khả ái, khả hỷ, khả ý lâu ngày. Trong bảy
năm Ta tu tập từ tâm, sau khi tu tập từ tâm bảy năm,
trong bảy thành kiếp hoại kiếp, Ta không trở lui lại
thế giới này.

- Khi thế giới ở trong thành kiếp, này các Tỷ-
kheo, Ta đi đến thế giới Quang Âm Thiên.
- Khi thế giới ở trong kiếp hoại, Ta sanh ra trong
Phạm cung trống không. Ở đấy, này các Tỷ-
kheo, Ta là Phạm thiên, là Đại phạm thiên, vị
Chiến thắng, vị Vô năng thắng, vị Biến tri, vị
Tự tại.
- Ba mươi sáu lần, này các Tỷ-kheo, Ta là Thiên
chủ Sakka.
- Nhiều lần bảy lần, Ta là vị Chuyển luân vương
theo Chánh pháp, là vị Pháp vương, bậc Chiến
thắng bốn phương, đạt được sự thanh bình cho
quốc độ, đầy đủ bảy món báu. Này các Tỷ-

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4974

kheo, Ta có bảy loại châu báu này, như là xe
báu, voi báu, ngựa báu, châu báu, nữ báu, gia
chủ báu và cư sĩ báu là thứ bảy. Ta có hơn một
ngàn người con trai, này các Tỷ-kheo, là những
bậc anh hùng, dõng mãnh, đánh tan địch quân.
Và khi ta chiến thắng quả đất này, xa cho đến
bờ biển, Ta trị vì quả đất này không dùng
trượng, không dùng đao, đúng với Chánh pháp.

Hãy xem quả dị thục,
Của các việc công đức,
Của các việc hiền thiện,
Với kẻ tìm an lạc.
Này Tỷ-kheo, Ta tu,
Từ tâm trong bảy năm,
Trong bảy thành hoại kiếp,
Không trở lại thành kiếp,
Ta đạt Quang Âm thiên,
Khi thế giới hoại kiếp
Sanh Phạm cung trống rỗng.
Bảy lần, Ta đóng vai,
Đại Phạm thiên, Tự tại,
Trong ba mươi sáu lần,
Làm Thiên chủ Thiên giới.
Ta làm vua Chuyển luân,
Chủ tể cõi Diêm-phù.
Bậc Sát-ly quán đảnh,

MƯỜI HAI DUYÊN                                  4975

Bậc chủ tể loài Người,
Ta chiến thắng đất này,
Không với trượng, với kiếm,
Không bạo lực, đúng pháp,
Đối mọi người bình đẳng,
Ta trị vì đúng pháp,
Trên cõi đất tròn này.
Ta khiến các gia đình,
Giàu lớn, tài sản lớn,
Họ hưởng mọi dục lạc,
Ta đầy đủ bảy báu,
Chư Phật thương tưởng đời,
Khéo dạy điều như vậy.
Đấy là nhân đại sự,
Được gọi là Địa vương.
Ta là vua, huy hoàng,
Bảo vệ nhiều tài sản,
Có thần lực, danh xưng,
Vương chủ rừng Diêm-phù,
Ai nghe, không tịnh tín?
Trừ các loại ác sanh,
Do vậy muốn lợi ích,
Cầu vọng sự lớn mạnh,
Hãy kính trọng diệu pháp,
Hãy nhớ lời Phật dạy.

MƯỜI HAI DUYÊN                        4976

590 Thọ - Quán - Quán lạc thọ là khổ, khổ thọ là mũi tên... - Kinh Cần Phải Quán Kiến – Tương IV, 335

Cần Phải Quán Kiến – Tương IV, 335

1-2) ...

3) -- Này các Tỷ-kheo, có ba cảm thọ này. Thế nào là ba? Lạc thọ, khổ thọ, bất khổ bất lạc thọ.

- Lạc thọ, này các Tỷ-kheo, cần phải thấy là
khổ.
- Khổ thọ cần phải thấy là mũi tên.
- Bất khổ bất lạc thọ cần phải thấy là vô
thường.

4) Khi nào, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo thấy được lạc thọ là khổ, thấy được khổ thọ là mũi tên, thấy được bất khổ bất lạc thọ là vô thường; thời này các Tỷ- kheo, đây gọi là Tỷ-kheo có chánh kiến, ái được đoạn tận, kiết sử được hủy hoại. Với minh kiến chơn chánh đối với ngã mạn, vị ấy đoạn tận khổ đau.

1)     Ai       thấy     lạc     là     khổ, Thấy         khổ      là       mũi       tên, Với         bất      khổ       bất       lạc,

MƯỜI HAI DUYÊN                                   4977

Thấy        thọ       là     vô        thường, Tỷ-kheo         ấy         chánh          kiến, Liễu tri các cảm thọ.

2)       Vị     ấy      liễu     tri      thọ,
Hiện        tại     không      lậu       hoặc,
Mạng        chung,     bậc      Pháp       trú,
Đại trí vượt ước lường.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   4978

591 Thọ - Quán - Quán thế nào để đoạn tận tham sân si trong 3 cảm thọ - Kinh Tật Bệnh – Tương IV, 340

Tật Bệnh 1 – Tương IV, 340

1) Một thời Thế Tôn trú ở Vesali, Đại Lâm, tại giảng đường của Ngôi nhà có Nóc nhọn.

2) Rồi Thế Tôn, vào buổi chiều, từ chỗ tịnh cư đứng
dậy, đi đến gian phòng chữa bệnh; sau khi đến, ngồi
xuống trên chỗ đã soạn sẵn. Sau khi ngồi, Thế Tôn
gọi các Tỷ-kheo:

-- Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo phải chánh niệm, tỉnh giác khi thời đã đến (khi mệnh chung). Đây là lời giáo giới của Ta cho các Ông.

3) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo chánh niệm?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo sống quán thân trên thân, nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, nhiếp phục tham ưu ở đời. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo chánh niệm. Sống quán thọ trên các cảm thọ... quán tâm trên tâm... quán pháp trên các pháp, nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, nhiếp phục tham ưu

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4979

ở đời. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo chánh niệm.

4) Và như thế nào, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo tỉnh giác?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo khi đi tới, khi đi lui đều tỉnh giác; khi nhìn thẳng, khi nhìn quanh đều tỉnh giác; khi co tay, khi duỗi tay, đều tỉnh giác; khi mang y kép, bình bát, thượng y đều tỉnh giác; khi ăn, uống, nhai, nếm đều tỉnh giác; khi đi đại tiện, tiểu tiện đều tỉnh giác; khi đi, đứng, ngồi, nằm, thức, nói, im lặng đều tỉnh giác. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo tỉnh giác.

5) Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo cần phải chánh niệm tỉnh giác khi thời đã đến. Đây là lời giáo giới của Ta cho các Ông.

6) Này các Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo sống chánh niệm, tỉnh giác, không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần như vậy, lạc thọ khởi lên. Vị ấy tuệ tri như sau: "Lạc thọ này khởi lên nơi ta. Lạc thọ ấy có duyên, không phải không duyên. Do duyên gì? Do duyên chính thân này, nhưng thân này là vô thường, hữu vi, do duyên sanh. Do duyên thân khởi lên lạc thọ, và duyên này là vô thường, hữu vi, thời lạc thọ được khởi lên, làm sao thường trú được". Vị ấy trú quán vô thường đối

MƯỜI HAI DUYÊN                                       4980

với thân và lạc thọ. Vị ấy trú quán tiêu vong (vaya). Vị ấy trú quán ly tham. Vị ấy trú quán đoạn diệt. Vị ấy trú quán từ bỏ. Do vị ấy trú quán vô thường; do vị ấy trú quán tiêu vong; do vị ấy trú quán ly tham; do vị ấy trú quán đoạn diệt; do vị ấy trú quán từ bỏ đối với thân và lạc thọ của vị ấy, nên tham tùy miên đối với thân và lạc thọ được đoạn diệt.

7) Này các Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo sống chánh niệm, tỉnh giác, không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần như vậy, khổ thọ khởi lên. Vị ấy tuệ tri như sau: "Khổ thọ này khởi lên nơi ta. Khổ thọ ấy có duyên, không phải không duyên. Do duyên gì? Do duyên chính thân này. Nhưng thân này là vô thường, hữu vi, do duyên sanh. Do duyên thân khởi lên, và duyên này là vô thường, hữu vi, thời khổ thọ được khởi lên, làm sao thường trú được". Vị ấy trú quán vô thường đối với thân và khổ thọ. Vị ấy trú quán tiêu vong. Vị ấy trú quán ly tham. Vị ấy trú quán đoạn diệt. Vị ấy trú quán từ bỏ. Do vị ấy trú quán vô thường; do vị ấy trú quán tiêu vong; do vị ấy trú quán ly tham; do vị ấy trú quán đoạn diệt; do vị ấy trú quán từ bỏ đối với thân và khổ thọ của vị ấy, nên sân tùy miên đối với thân và khổ thọ được đoạn diệt.

8) Này các Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo sống chánh niệm, tỉnh giác, không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần như

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4981

vậy, bất khổ bất lạc thọ khởi lên. Vị ấy tuệ tri như sau: "Bất khổ bất lạc thọ này khởi lên nơi ta. Bất khổ bất lạc thọ ấy có duyên, không phải không duyên. Do duyên gì? Do duyên chính thân này. Nhưng thân này là vô thường, hữu vi, do duyên sanh. Do duyên thân khởi lên, và duyên này là vô thường, hữu vi, do duyên sanh, thời bất khổ bất lạc thọ được khởi lên làm sao sẽ thường trú được" Vị ấy trú quán vô thường đối với thân và bất khổ bất lạc thọ. Vị ấy trú quán tiêu vong. Vị ấy trú quán ly tham. Vị ấy trú quán đoạn diệt. Vị ấy trú quán từ bỏ. Do vị ấy trú quán vô thường; do vị ấy trú quán tiêu vong; do vị ấy trú quán ly tham; do vị ấy trú quán đoạn diệt; do vị ấy trú quán từ bỏ đối với thân và bất khổ bất lạc thọ của vị ấy, nên vô minh tùy miên đối với thân và bất khổ bất lạc thọ được đoạn diệt.

9) Nếu vị ấy cảm thọ cảm giác lạc thọ, vị ấy tuệ tri:
"Thọ ấy là vô thường". Vị ấy tuệ tri: "Ta không chấp
trước thọ ấy". Vị ấy tuệ tri: "Ta không hoan hỷ thọ
ấy".

Nếu vị ấy cảm thọ khổ thọ... Nếu vị ấy cảm thọ bất
khổ bất lạc thọ, vị ấy tuệ tri: "Thọ ấy là vô thường".
Vị ấy tuệ tri: "Ta không chấp trước thọ ấy". Vị ấy tuệ
tri: "Ta không hoan hỷ thọ ấy".

MƯỜI HAI DUYÊN                                       4982

10) Nếu vị ấy cảm thọ cảm giác lạc thọ, vị ấy cảm giác thọ ấy như người không bị trói buộc. Nếu vị ấy cảm thọ cảm giác khổ thọ, vị ấy cảm thọ cảm giác thọ ấy như người không bị trói buộc. Nếu vị ấy cảm thọ cảm giác bất khổ bất lạc thọ, vị ấy cảm thọ cảm giác thọ ấy như người không bị trói buộc.

11)

- Khi vị ấy cảm thọ một cảm thọ cùng tận sức chịu
đựng của thân, vị ấy tuệ tri: "Ta đang cảm thọ
một cảm thọ cùng tận đến sức chịu đựng của
thân".
- Khi vị ấy cảm thọ một cảm thọ cùng tận chịu đựng
của sinh mạng, vị ấy tuệ tri: "Ta đang cảm thọ
một cảm thọ cùng tận đến sức chịu đựng của sinh
mạng".
- Vị ấy tuệ tri rằng: "Sau khi thân hoại mạng
chung, ở đây, mọi cảm thọ cảm giác không có gì
đáng hoan hỷ, sẽ đi đến lắng dịu".

12) Ví như, này các Tỷ-kheo, do duyên dầu và do
duyên tim bấc, một ngọn đèn dầu được cháy đỏ. Khi
dầu và tim bấc khô cạn, cháy hết, không được tiếp
nhiên liệu thêm, ngọn đèn ấy bị tắt.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, khi Tỷ-kheo cảm thọ một cảm thọ cùng tận đến sức chịu đựng của thân, vị

MƯỜI HAI DUYÊN                                   4983

ấy tuệ tri: "Ta đang cảm thọ một cảm thọ cùng tận
đến sức chịu đựng của thân". Khi vị ấy đang cảm thọ
một cảm thọ cùng tận đến sức chịu đựng của sinh
mạng, vị ấy tuệ tri: "Ta đang cảm thọ một cảm thọ
cùng tận đến sức chịu đựng của sinh mạng". Vị ấy
tuệ tri rằng: "Sau khi thân hoại mạng chung, ở đây,
mọi cảm thọ không có gì đáng hoan hỷ, sẽ đi đến
lắng dịu".

Tật Bệnh 2 – Tương IV, 345

1) Một thời Thế Tôn trú ở Vesali, tại rừng Đại Lâm, tại giảng đường của Ngôi nhà có Nóc nhọn.

2) Rồi Thế Tôn vào buổi chiều...

3-5) -- Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo
chánh niệm?... (như kinh trước cho đến hết số 5) Này
các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo cần phải chánh niệm, tỉnh giác
khi thời đã đến. Đây là lời giáo giới của Ta cho các
Ông...

6) Này các Tỷ-kheo, khi nào Tỷ-kheo sống chánh niệm, tỉnh giác, không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần như vậy, lạc thọ khởi lên. Vị ấy rõ biết như sau: "Lạc thọ này khởi lên nơi ta. Lạc thọ ấy khởi lên có duyên,

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4984

không phải không duyên. Do duyên gì? Do duyên xúc này. Nhưng xúc này là vô thường, hữu vi, do duyên sanh. Do duyên xúc khởi lên, và duyên này là vô thường, hữu vi, thời lạc thọ được khởi lên, làm sao có thể thường trú được?". Vị ấy trú quán vô thường đối với xúc và lạc thọ. Vị ấy trú quán tiêu vong. Vị ấy trú quán ly tham. Vị ấy trú quán đoạn diệt. Vị ấy trú quán từ bỏ. Do vị ấy trú quán vô thường; do vị ấy trú quán tiêu vong; do vị ấy trú quán ly tham; do vị ấy trú quán đoạn diệt; do vị ấy trú quán từ bỏ đối với xúc và lạc thọ của vị ấy, nên tham tùy miên đối với xúc và lạc thọ bị đoạn diệt.

7-11) (Giống như kinh trước, từ số 7 đến số 11, chỉ
khác ở đây là duyên xúc, chớ không phải thân này
như kinh trước) "... Ở đây, mọi cảm thọ không có gì
đáng hoan hỷ, sẽ đi đến lắng dịu".

12) Ví như, này các Tỷ-kheo, do duyên dầu... sẽ đi đến lắng dịu. (như kinh trước).

MƯỜI HAI DUYÊN                                       4985

592 Thọ - Quán - TIỂU Kinh ĐOẠN TẬN ÁI – 37 Trung I, 549

TIỂU KINH ĐOẠN TẬN ÁI (Culatanhasankhava suttam) – Bài kinh số 37 – Trung I, 549

Như vầy tôi nghe.

Một thời, Thế Tôn ở tại Savatthi (Xá-vệ), Đông
Viên (Pubbarama), giảng đường Lộc Mẫu
(Migaramatu). Rồi Thiên chủ Sakka đến tại chỗ Thế
Tôn ở, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn và đứng một
bên. Thiên chủ Sakka đứng một bên bạch Thế Tôn.

– Bạch Thế Tôn, nói một cách tóm tắt, đến mức
độ nào, một Tỷ-kheo ái tận giải thoát, cứu cánh thành
tựu, cứu cánh an ổn, khỏi các khổ ách, cứu cánh
phạm hạnh, cứu cánh viên mãn, bậc tối thắng giữa
chư Thiên và loài Người?

– Ở đây, này Thiên chủ, Tỷ-kheo được nghe như sau: "Thật không xứng đáng, nếu có thiên vị đối với tất cả pháp".

 Này Thiên chủ, nếu Tỷ-kheo được nghe như sau:

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4986

"Thật không xứng đáng, nếu có thiên vị đối với tất
cả pháp", vị ấy biết rõ tất cả pháp.
 Sau khi biết rõ tất cả pháp, vị ấy biết một cách rốt
ráo tất cả pháp.
 Do biết một cách rốt ráo tất cả pháp, nếu có một
cảm thọ nào, lạc thọ, khổ thọ hay bất khổ bất lạc
thọ, vị ấy sống quán tánh vô thường, sống quán
tánh ly tham, sống quán tánh đoạn diệt, sống quán
tánh xả ly trong các cảm thọ ấy.
 Vị ấy nhờ sống quán tánh vô thường, sống quán
tánh ly tham, sống quán tánh đoạn diệt, sống quán
tánh xả ly trong các cảm thọ ấy, nên không chấp
trước một vật gì ở đời.
 Do không chấp trước nên không phiền não, do
không phiền não, vị ấy chứng đạt Niết-bàn. Vị ấy
tuệ tri: "Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, những
việc cần làm đã làm, không còn trở lại đời này
nữa". Này Thiên chủ, một cách tóm tắt, đến mức
độ như vậy, một Tỷ-Kheo ái tận giải thoát, cứu
cánh thành tựu, cứu cánh an ổn, khỏi các khổ ách,
cứu cánh phạm hạnh, cứu cánh viên mãn, bậc tối
thắng giữa chư Thiên và loài Người.
Rồi Thiên chủ Sakka, sau khi hoan hỷ, tín thọ
lời Thế Tôn thuyết giảng, đảnh lễ Thế Tôn, thân bên
hữu hướng về Ngài rồi biến mất tại chỗ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4987

Lúc bấy giờ, Tôn giả Mahamoggallana ngồi
cách Thế Tôn không xa. Rồi Tôn giả
Mahamoggallana suy nghĩ: "Không hiểu Dạ-xoa
(Yakkaha) kia, sau khi hoan hỷ lời Thế Tôn dạy, có
tín thọ hay không? Ta hãy tìm biết Dạ- xoa kia, sau
khi hoan hỷ lời Thế Tôn dạy, có tín thọ hay không?"

Rồi Tôn giả Mahamoggallana, như người lực sĩ
duỗi cánh tay đang co lại, hay co lại cánh tay đang
duỗi ra, biến mất ở Đông Viên Lộc Mẫu giảng đường
và hiện ra ở giữa chư thiên cõi trời Ba mươi ba. Lúc
bấy giờ Thiên chủ Sakka, với đầy đủ năm trăm nhạc
khí chư thiên, đang vui chơi tại vườn Nhất bạch liên.
Thiên chủ Sakka thấy Tôn giả từ xa đến, bảo năm
trăm nhạc khí chư thiên dừng nghỉ, đi đến Tôn giả
Mahamoggallana, sau khi đến, thưa với Tôn giả
Mahamoggallana: "Hãy đến đây, Thiện hữu
Moggallana; thiện lai, Thiện hữu Moggallana! Này
Thiện Hữu Moggallana, lâu lắm Thiện hữu mới có
dịp đến đây. Hãy ngồi, Thiện hữu Moggallana, trên
chỗ đã soạn sẵn". Tôn giả Mahamoggallana, ngồi
xuống trên chỗ đã soạn sẵn. Còn Thiên chủ Sakka
lấy một ghế thấp khác và ngồi xuống một bên. Rồi
Tôn giả Mahamoggallana nói với Thiên chủ Sakka
đang ngồi xuống một bên:

– Này Kosiya, về lời thuyết giảng mà Thế Tôn

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4988

đã nói cho Ông một cách tóm tắt, thật tốt lành cho chúng tôi, nếu được nghe chỉ một phần lời thuyết giảng ấy.

– Thiện hữu Moggallana, chúng tôi bận nhiều công việc, chúng tôi có nhiều việc phải làm, việc làm cho chúng tôi và việc làm cho chư thiên ở cõi trời Ba mươi ba. Lại nữa, này Thiện hữu Moggallana, lời thuyết giảng ấy được khéo nghe, khéo nắm vững , khéo suy tư, khéo thẩm lự nên không thể mau quên được. Này Thiện hữu Moggallana, xưa kia phát khởi chiến tranh giữa chư Thiên và chúng Asura (A-tu- la). Này Thiện hữu Moggallana, trong trận chiến này, chư Thiên thắng, chúng Asura bại. Này thiện hữu Moggallana, sau khi thắng trận chiến ấy và nhân dịp thắng trận, chúng tôi, sau khi trở về, cho xây dựng một lâu đài tên là Vejayanta (Tối Thắng Điện). Này Thiện hữu Moggallana, lâu đài Vejayanta ó cđến một trăm vọng tháp, trong mỗi vọng tháp có bảy ngôi nhà có hình tam giác, trong mỗi nhà tam giác có bảy tiên nữ, và mỗi tiên nữ có đến bảy thị nữ. Này thiện hữu Moggallana, Thiện hữu có muốn xem những điều khả ái của lâu đài Vejayanta không?

Tôn giả Mahamoggallana im lặng nhận lời. Rồi Thiên chủ Sakka cùng với đại vương Vessavana để Tôn giả Mahamoggallana đi trước và đi đến lâu đài

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4989

Vejayanta. Các thị nữ của Thiên chủ Sakka thấy Tôn
giả Mahamoggallana đi từ xa đến, sau khi thấy, liền
hổ thẹn, bẽn lẽn, rồi bước vào phòng của mình. Ví
như cô dâu khi thấy cha chồng liền hổ thẹn, bẽn lẽn;
cũng như vậy, các thị nữ của Thiên chủ Sakka, khi
thấy Tôn giả Mahamoggallana liền hổ thẹn, bẽn lẽn,
vào phòng riêng của mình. Rồi Thiên chủ Sakka và
đại vương Vessavana đưa Tôn giả Mahamoggallana
đi thăm và xem khắp lâu đài Vejayanta: "Này Thiện
hữu Moggallana, xem điều khả ái này của lâu đài
Vejayanta; xem điều khả ái này của lâu đài
Vejayanta. Cái này chói sáng nhờ các công đức do
Tôn giả Kosiya đã làm thời xưa; và loài Người, khi
thấy cái gì khả ái liền nói: "Thật sự, cái này chói sáng
từ chư thiên cõi trời Ba mươi ba. Cái này chói sáng
nhờ các công đức do Tôn giả Kosiya đã làm thời
xưa".

Rồi Tôn giả Mahamoggallana suy nghĩ: "Dạ- xoa này sống phóng dật một cách quá đáng. Ta hãy làm cho vị này hoảng sợ". Tôn giả Mahamoggallana liền thị hiện thần thông lực, dùng ngón chân cái làm cho lầu Vejayanta rung động, chuyển động, chấn động mạnh. Thiên chủ Sakka, đại vương Sessavana và chư thiên ở cõi trời Ba mươi ba, tâm cảm thấy kỳ diệu, hy hữu: "Thật kỳ diệu thay, thật hy hữu thay đại thần thông lực, đại oai lực của Tôn giả Sa-môn!

MƯỜI HAI DUYÊN                                        4990

Với ngón chân cái, vị này làm cho thiên cung này
rung động, chuyển động, chấn động mạnh!" Tôn giả
Mahamoggallana sau khi biết Thiên chủ Sakka đã
hoảng sợ, lông tóc dựng ngược liền nói với Thiên
chủ Sakka:

– Này Kosiya, về lời thuyết giảng mà Thế Tôn
đã nói cho Ông một cách tóm tắt, thật tốt lành cho
chúng tôi, nếu được nghe chỉ một phần lời thuyết
giảng ấy.

Ở đây, này Thiện hữu Moggallana, tôi đến chỗ
Thế Tôn ở, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn và đứng
một bên. Này Thiện hữu Moggallana, sau khi đứng
một bên, tôi bạch với Thế Tôn như sau:

"– Bạch Thế Tôn, một cách tóm tắt, đến mức độ
nào, một Tỷ-kheo là ái tận giải thoát, cứu cánh thành
tựu, cứu cánh an ổn, khỏi các khổ ách, cứu cánh
phạm hạnh, cứu cánh viên mãn, bậc tối thắng giữa
chư Thiên và loài Người?

Khi nghe nói vậy, này Thiện hữu Moggallana, Thế Tôn nói với tôi như sau:

"– Ở đây, này Thiên chủ, Tỷ-kheo được nghe như sau: "Thật không xứng đáng, nếu có thiên vị đối với tất cả pháp". Vị ấy biết rõ tất cả pháp. Sau khi

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4991

biết rõ tất cả pháp, vị ấy biết một cách rốt ráo tất cả
pháp". Do biết một cách rốt ráo tất cả pháp, nếu có
cảm thọ nào, lạc thọ, khổ thọ hay bất khổ bất lạc thọ,
vị ấy sống quán tánh vô thường, sống quán tánh ly
tham, sống quán tánh đoạn diệt, sống quán tánh xả
ly trong các cảm thọ ấy. Vị ấy nhờ sống quán tánh
vô thường, sống quán tánh ly tham, sống quán tánh
đoạn diệt, sống quán tánh xả ly trong các cảm thọ ấy
nên không chấp trước một vật gì ở đời; do không
chấp trước nên không phiền não; do không phiền
não, vị ấy chứng đạt Niết-bàn. Vị ấy tuệ tri: "Sanh
đã tận, phạm hạnh đã thành, những việc cần làm đã
làm, không còn trở lại đời này nữa". "Này Thiên chủ,
một cách tóm tắt, đến mức độ như vậy, một Tỷ-kheo
ái tận giải thoát, cứu cánh thành tựu, cứu cánh an
ổn, khỏi các khổ ách, cứu cánh phạm hạnh, cứu cánh
viên mãn, bậc tối thắng giữa chư Thiên và loài
Người".

Như vậy, này Thiện hữu Moggallana, Thế Tôn nói một cách tóm tắt cho tôi về ái tận giải thoát.

Rồi Tôn giả Mahamoggallana, sau khi hoan hỷ, tín cho lời Thiên chủ Sakka nói, như một nhà lực sĩ duỗi ra cánh tay đang co lại, hay co lại cánh tay đang duỗi ra, biến mất giữa chư thiên ở cõi trời Ba mươi ba, và hiện ra tại Đông Viên Lộc Mẫu giảng đường.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       4992

Sau khi Tôn giả Mahamoggallana đi chẳng bao lâu, các thị nữ của Thiên chủ Sakka nói với Thiên chủ Sakka như sau:

– Thưa Thiên chủ, có phải vị ấy là Thế Tôn, bậc Đạo sư của Thiên chủ?

– Không, vị ấy không phải là Thế Tôn, bậc Đạo Sư của ta. Vị ấy là đồng phạm hạnh với ta, Tôn giả Mahamoggallana.

– Thưa Thiên chủ, thật là điều tốt lành cho Thiên
chủ, có một vị đồng phạm hạnh có đại thần thông, có
đại oai lực như vậy. Chắc chắn vị ấy là Thế Tôn, bậc
Đạo Sư của Thiên chủ.

Rồi Tôn giả Mahamoggallana đến tại chỗ Thế
Tôn ở, sau khi đến đảnh lễ Thế Tôn và ngồi xuống
một bên. Sau khi ngồi xuống một bên, Tôn giả
Mahamoggallana bạch Thế Tôn:

– Bạch Thế Tôn, Thế Tôn có biết chăng, Thế Tôn vừa mới nói về ái tận giải thoát một cách tóm tắt cho một Dạ-xoa có đại oai lực?

– Này Moggallana, Ta biết. Ở đây, Thiên chủ Sakka đến tại chỗ Ta ở, sau khi đến, đảnh lễ Ta rồi đứng một bên. Sau khi đứng một bên, này

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4993

Moggallana, Thiên chủ Sakka bạch với Ta:

"– Bạch Thế Tôn, nói một cách tóm tắt, đến mức
độ nào, một Tỷ-kheo ái tận, giải thoát, cứu cánh
thành tựu, cứu cánh an ổn, khỏi các khổ ách, cứu
cánh phạm hạnh, cứu cánh viên mãn, bậc tối thắng
giữa chư Thiên và loài Người?

Khi nghe nói vậy, này Mahamoggallana, Ta nói với Thiên chủ Sakka:

"– Ở đây, này Thiên chủ, Tỷ-kheo được nghe như sau: "Thật không xứng đáng, nếu có thiên vị đối với tất cả pháp". Này Thiên chủ, nếu Tỷ-kheo được nghe như sau: "Thật không xứng đáng nếu có thiên vị đối với tất cả pháp". Vị ấy biết rõ tất cả pháp. Sau khi biết rõ tất cả pháp, vị ấy biết một cách rốt ráo tất cả pháp. Do biết một cách rốt ráo tất cả pháp, nếu có một cảm thọ nào, lạc thọ, khổ thọ, hay bất khổ bất lạc thọ, vị ấy sống quán tánh vô thường, sống quán tánh ly tham, sống quán tánh đoạn diệt, sống quán tánh xả ly trong các cảm thọ ấy. Vị ấy nhờ sống quán tánh vô thường, sống quán tánh ly tham, sống quán tánh đoạn diệt, sống quán tánh xả ly trong các cảm thọ ấy nên không chấp trước một vật gì ở đời. Do không chấp trước nên không phiền não, do không phiền não, vị ấy chứng đạt Niết-bàn. Vị ấy tuệ tri:

MƯỜI HAI DUYÊN                                        4994

"Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, những việc cần làm đã làm, không còn trở lại đời này nữa".

Này Thiên chủ, một cách tóm tắt, đến mức độ
như vậy, một Tỷ-kheo ái tận, giải thoát, cứu cánh
thành tựu, cứu cảnh an ổn, khỏi các khổ ách, cứu
cánh phạm hạnh, cứu cánh viên mãn, bậc tối thắng
giữa chư Thiên và loài Người".

Như vậy, này Moggallana, Ta biết Ta vừa nói một cách tóm tắt về ái tận giải thoát cho Thiên chủ Sakka.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Tôn giả Mahamoggallana hoan hỷ, tín thọ lời Thế Tôn dạy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   4995

593 Thọ - Quán - Thân chế ngự lạc thọ, Tâm chế ngự khổ thọ - ĐẠI Kinh SACCAKA – 36 Trung I, 521

ĐẠI KINH SACCAKA (Mahasaccaka suttam) – Bài kinh số 36 – Trung I, 521

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở tại Vesali, rừng Đại Lâm,
tại giảng đường Trùng Các. Lúc bấy giờ, Thế Tôn
đắp y thật đầy đủ, cầm y bát, muốn vào Vesali để
khất thực. Rồi Niganthaputta Saccaka tánh hay ngao
du thiên hạ, trong khi đi khắp đó đây, đến tại Đại
Lâm, giảng đường Trùng Các. Tôn giả Ananda thấy
Niganthaputta Saccaka từ xa đi lại, liền bạch Thế
Tôn:

– Bạch Thế Tôn, Niganthaputta Saccaka đang
đến, tánh ưa luận chiến, biện luận thiện xảo, được số
đông tôn kính. Bạch Thế Tôn, vị này ưa chỉ trích
Phật, ưa chỉ trích Pháp, ưa chỉ trích Tăng. Bạch Thế
Tôn, tốt lành thay nếu Thế Tôn vì lòng từ mẫn ngồi
lại một lát.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     4996

Thế Tôn ngồi xuống trên chỗ ngồi đã soạn sẵn.
Rồi Niganthaputta Saccaka đi đến chỗ Thế Tôn ở,
nói lên những lời hỏi thăm, chúc tụng, xã giao với
Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Sau khi ngồi xuống
một bên, Niganthaputta Saccaka nói với Thế Tôn:

– Tôn giả Gotama, có một số Sa-môn, Bà-la- môn sống chuyên lo tu tập về thân, không tu tập về tâm. Tôn giả Gotama, những vị này cảm khổ thọ về thân. Sự tình này đã xảy ra, này Tôn giả Gotama, do cảm khổ về thân, chân sẽ bị tê liệt, quả tim có thể tức bể, máu nóng có thể trào ra từ miệng, có thể bị điên cuồng loạn tâm. Tôn giả Gotama, sự tình này xảy ra đối với người mà tâm tùy thuộc thân, khi tâm chịu sự điều khiển của thân. Vì sao vậy? Vì tâm không được tu tập. Tôn giả Gotama, nhưng có một số Sa-môn, Bà-la-môn, sống chuyên lo tu tập về tâm, không tu tập về thân. Tôn giả Gotama, những vị này cảm khổ thọ về tâm. Sự tình này đã xảy ra, này Tôn giả Gotama; do cảm khổ thọ về tâm, chân sẽ bị tê liệt, quả tim có thể tức bể, máu có thể trào ra từ miệng, có thể bị điên cuồng loạn tâm. Tôn giả Gotama, sự tình này xảy ra đối với người mà thân tùy thuộc tâm, khi thân chịu sự điều khiển của tâm. Vì sao vậy? Vì thân không được tu tập. Này Tôn giả Gotama, rồi tôi suy nghĩ: "Thật sự, Thanh văn đệ tử của Tôn giả Gotama sống chuyên lo tu tập về tâm không tu tập

MƯỜI HAI DUYÊN                                       4997

về thân?"

– Này Aggivessana, Ông nghe tu tập về thân như thế nào?

– Như Nanda Vaccha, Kisa Sankicca, Makhkàli Gosàla, những vị này, này Tôn giả Gotama, sống lõa thể, sống phóng túng không theo lễ nghi, liếm tay cho sạch, đi khất thực không chịu bước tới, không nhận đồ ăn mang đến, không nhận đồ ăn đặc biệt nấu cho mình, không nhận mời đi ăn, không nhận đồ ăn từ nồi chảo, không nhận đồ ăn tại ngưỡng cửa, không nhận đồ ăn đặt giữa những cây gậy, không nhận đồ ăn đặt giữa những cối giã gạo, không nhận đồ ăn từ hai người, không nhận đồ ăn từ người đàn bà có thai, không nhận đồ ăn từ người đàn bà đang cho con bú, không nhận đồ ăn từ người đàn bà đang giao cấu, không nhận đồ ăn tại chỗ có chó đứng, không nhận đồ ăn tại chỗ ruồi bu, không ăn cá thịt, không uống rượu nấu, rượu men, cháo trấu. Những vị ấy chỉ nhận ăn tại một nhà, chỉ nhận ăn một miếng, hay vị ấy chỉ nhận tại hai nhà, chỉ nhận ăn hai miếng, hay vị ấy chỉ nhận ăn tại bảy nhà, vị ấy chỉ nhận ăn bảy miếng. Vị ấy nuôi sống chỉ với một bát, nuôi sống chỉ với hai bát, nuôi sống chỉ với bảy bát. Vị ấy chỉ ăn một ngày một bữa, hai ngày một bữa, bảy ngày một bữa. Như vậy các vị ấy sống theo hạnh tiết chế ăn uống cho

MƯỜI HAI DUYÊN                                      4998

đến nửa tháng mới ăn một lần.

– Này Aggivessana, họ có thể tự nuôi sống với mức độ như vậy chăng?

– Không phải vậy, này Tôn giả Gotama. Thỉnh
thoảng, này Tôn giả Gotama, họ ăn những món ăn
thù thắng loại cứng, họ ăn những món ăn thù thắng
loại mền, họ nếm những vị ăn thù thắng, họ uống
những đồ uống thù thắng. Họ nhờ các món ăn ấy gầy
dựng thân lực, làm cho thân to lớn, làm cho thân béo
mập.

– Này Aggivessana, như vậy những gì ban đầu
họ từ bỏ, về sau họ lại thọ dụng. Như vậy có tụ, có
tán (có được, có mất) cho thân này. Này
Aggivessana, Ông nghe tu tập về tâm như thế nào?

Niganthaputta Saccaka, được Thế Tôn hỏi tu tập về tâm, không có thể trả lời được. Rồi Thế Tôn nói với Niganthaputta Saccaka:

– Này Aggivessana, thân tu tập mà Ông vừa mới
nói đầu tiên ấy không phải là thân tu tập đúng pháp
trong giới luật của bậc Thánh. Này Aggivessana,
Ông còn không hiểu thân tu tập, làm sao Ông có thể
hiểu tâm tu tập.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    4999

Và này Aggivessana, như thế nào là thân không tu tập, tâm không tu tập; như thế nào là thân tu tập, tâm tu tập? Hãy nghe và khéo tác ý, Ta sẽ giảng.

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Niganthaputta Saccaka trả lời Thế Tôn. Thế Tôn thuyết giảng như sau:

– Này Aggivessana, thế nào là thân không tu tập và thế nào là tâm không tu tập?

Ở đây, này Aggivessana, kẻ vô văn phàm phu
khởi lên lạc thọ. Người này được cảm giác lạc thọ,
liền tham đắm lạc thọ và rơi vào sự tham đắm lạc
thọ. Nếu lạc thọ ấy bị diệt mất, do lạc thọ đoạn diệt,
khởi lên khổ thọ. Người ấy, do cảm giác khổ thọ, nên
sầu muộn, than van, khóc lóc, đập ngực, đưa đến bất
tỉnh. Này Aggivessana, lạc thọ ấy khởi lên cho người
kia, chi phối tâm và an trú, do thân không tu tập.
Khổ thọ ấy khởi lên chi phối tâm và an trú, do tâm
không tu tập.

Này Aggivessana, không luận người nào mà cả hai phương tiện đều có lạc thọ khởi lên, chi phối tâm và an trú, do thân không tu tập; khổ thọ khởi lên, chi phối tâm và an trú, do tâm không tu tập. Như vậy, này Aggivessana, người ấy là người có thân không

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5000

tu tập và tâm không tu tập.

Và này Aggivessana, thế nào là thân tu tập và tâm tu tập?

Ở đây, này Aggivessana, lạc thọ khởi lên cho vị
Thánh đệ tử nghe nhiều. Vị này được cảm giác lạc
thọ, nhưng không tham đắm lạc thọ, không rơi vào
sự tham đắm lạc thọ. Nếu lạc thọ ấy bị diệt mất, do
lạc thọ đoạn diệt, khởi lên khổ thọ, vị ấy cảm giác
khổ thọ nhưng không sầu muộn, than van, khóc lóc,
đập ngực, đưa đến bất tỉnh. Này Aggivessana, lạc
thọ ấy khởi lên cho vị kia, không chi phối tâm và
không an trú, do thân có tu tập; khổ thọ ấy khởi lên
cho vị kia, không chi phối tâm và không an trú, do
tâm có tu tập.

Này Aggivessana, không luận người nào mà cả
hai phương tiện đều có lạc thọ khởi lên, không chi
phối tâm và không an trú, do thân có tu tập; khổ thọ
khởi lên, không chi phối tâm và không an trú, do tâm
có tu tập, như vậy này Aggivessana, người ấy là
người có thân tu tập, có tâm tu tập.

– Như vậy, tôi có lòng tin tưởng với Tôn giả Gotama. Tôn giả Gotama là vị có thân tu tập và có tâm tu tập.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5001

– Này Aggivessana, dầu cho lời nói của Ông có
vẻ trịch thượng và khiêu khích, nhưng Ta sẽ trả lời
cho Ông. Này Aggivessana, khi Ta cạo bỏ râu tóc,
đắp áo cà-sa, xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia
đình,... và lạc thọ thật sự khởi lên nơi Ta, chi phối
tâm và an trú, hay khổ thọ thật sự khởi lên nơi Ta,
chi phối tâm và an trú, sự tình như vậy không thể xảy
ra.

– Phải chăng, một lạc thọ không khởi lên nơi
Tôn giả Gotama một cách khiến cho lạc thọ ấy không
thể chi phối tâm và an trú, phải chăng một khổ thọ
khởi lên nơi Tôn giả Gotama một cách khiến cho khổ
thọ ấy không thể chi phối tâm và an trú?

– Này Aggivessana, sao có thể không như vậy được? Ở đây, này Aggivessana, trước khi Ta giác ngộ, chưa chứng Chánh Đẳng Giác, khi còn là Bồ- tát, Ta suy nghĩ như sau: "Đời sống gia đình bị gò bó, con đường đầy những bụi đời. Đời sống xuất gia như sống giữa hư không. Thật rất khó sống tại gia đình mà có thể sống hoàn toàn đầy đủ, hoàn toàn thanh tịnh đời sống phạm hạnh thuần tịnh. Hãy cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà-sa, xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình". Rồi này Aggivessana, sau một thời gian, Ta trong khi còn niên thiếu, trẻ tuổi... (như kinh Thánh Cầu trang 366 đến trang 372, với này

MƯỜI HAI DUYÊN                                        5002

Aggivessana thế cho này các Tỷ-kheo)... Và Ta, này Aggivessana, Ta ngồi xuống tại chỗ ấy và nghĩ rằng: "Thật đáng cố gắng tinh tấn ở nơi đây".

Rồi này Aggivessana, ba ví dụ khởi lên nơi Ta, vi diệu, từ trước chưa từng được nghe: Này Aggivessana, ví như có một khúc cây đẫm ướt, đầy nhựa sống và đặt trong nước. Có một người đến, cầm dụng cụ làm lửa với ý nghĩ: "Ta sẽ nhen lửa, hơi nóng sẽ hiện ra". Này Aggivessana, Ông nghĩ thế nào? Người ấy lấy khúc cây đẫm ướt, đầy nhựa sống đặt trong nước ấy, rồi cọ xát với dụng cụ làm lửa thì có thể nhen lửa, khiến lửa nóng hiện ra được không?

– Thưa không, Tôn giả Gotama. Vì sao vậy?
Này Tôn giả Gotama, vì cành cây ấy đẫm ướt, đầy
nhựa sống lại bị ngâm trong nước, nên người ấy chỉ
bị mệt nhọc và bực bội.

- Cũng vậy, này Aggivessana, những Sa-môn hay những Bà-la-môn sống không xả ly các dục về thân, những gì đối với chúng thuộc các dục như dục tham, dục ái, dục hôn ám, dục khát vọng, dục nhiệt não, về nội tâm chưa được khéo đoạn trừ, chưa được khéo làm cho nhẹ bớt, nếu những Tôn giả Sa-môn hay Bà-la-môn này thình lình cảm thọ những cảm giác chói đau, khổ đau, kịch liệt, khốc liệt, các vị ấy

MƯỜI HAI DUYÊN                                       5003

không có thể chứng được tri kiến, vô thượng Chánh
Đẳng Giác, và nếu những Tôn giả Sa-môn hay Bà-
la-môn này không thình lình cảm thọ những cảm giác
chói đau, khổ đau, kịch liệt, khốc liệt, các vị ấy cũng
không có thể chứng được tri kiến, vô thượng Chánh
Đẳng Giác. Này Aggivessana, đó là ví dụ thứ nhất,
vi diệu, từ trước chưa từng được nghe, được khởi lên
nơi Ta.

Này Aggivessana, rồi một ví dụ thứ hai, vi diệu,
từ trước chưa từng được nghe, được khởi lên nơi Ta.
Này Aggivessana, ví như có một khúc cây đẫm ướt,
đầy nhựa sống, được vớt khỏi nước, được đặt trên
đất khô. Có một người đến, cầm dụng cụ làm lửa với
ý nghĩ: "Ta sẽ nhen lửa, hơi nóng sẽ hiện ra". Này
Aggivessana, Ông nghĩ thế nào? Người ấy lấy khúc
cây đẫm ướt, đầy nhựa sống, được vớt khỏi nước,
được đặt trên đất khô ấy, rồi cọ xát với dụng cụ làm
lửa, có thể nhen lửa, khiến hơi nóng hiện ra được
không?

– Thưa không, Tôn giả Gotama. Vì sao vậy?
Này Tôn giả Gotama, vì khúc cây ấy đẫm ướt, đầy
nhựa sống, dầu được vớt khỏi nước, được đặt trên
đất khô, nên người ấy chỉ bị mệt nhọc và bực bội.

– Cũng vậy, này Aggivessana, những Sa-môn

MƯỜI HAI DUYÊN                                       5004

hay Bà-la-môn sống không xả ly các dục về thân,
những gì đối với các vị ấy thuộc các dục như dục
tham, dục ái, dục hôm ám, dục khát vọng, dục nhiệt
não, về nội tâm chưa được khéo đoạn trừ, chưa được
khéo làm cho nhẹ bớt. Nếu những Tôn giả Sa-môn,
hay Bà-la-môn này thình lình cảm thọ những cảm
giác chói đau, khổ đau, kịch liệt, khốc liệt, các vị ấy
không có thể chứng được tri kiến, vô thượng Chánh
Đẳng Giác. Và nếu những Tôn giả Sa-môn hay Bà-
la-môn này không thình lình cảm thọ những cảm giác
chói đau, khổ đau, kịch liệt, khốc liệt, các vị ấy cũng
không có thể chứng được tri kiến, vô thượng Chánh
Đẳng Giác. Này Aggivessana, đó là ví dụ thứ hai, vi
diệu, từ trước chưa từng được nghe, được khởi lên
nơi Ta.

Này Aggivessana, rồi một ví dụ thứ ba, vi diệu,
từ trước chưa từng được nghe, được khởi lên nơi Ta.
Này Aggivessana, ví như có một khúc cây khô,
không nhựa, được vớt khỏi nước, được đặt trên đất
khô. Có một người đến cầm dụng cụ làm lửa với ý
nghĩ: "Ta sẽ nhen lửa, lửa nóng sẽ hiện ra". Này
Aggivessana, Ông nghĩ thế nào? Người ấy lấy khúc
cây khô, không nhựa, được vớt khỏi nước, được đặt
trên đất khô, rồi cọ xát với dụng cụ làm lửa, có thể
nhen lửa, khiến nơi nóng hiện ra được không?

MƯỜI HAI DUYÊN                                       5005

– Thưa được, Tôn giả Gotama. Vì sao vậy? Này Tôn giả Gotama, vì khúc cây ấy khô, không nhựa, lại được vớt khỏi nước, được đặt trên đất khô.

– Cũng vậy, này Aggivessana, những Tôn giả Sa-môn hay Bà-la-môn sống xả ly các dục về thân, những gì đối với các vị ấy thuộc các dục, như dục tham, dục ái, dục hôn ám, dục khác vọng, dục nhiệt não, về nội tâm được khéo đoạn trừ. Nếu những Tôn giả Sa-môn hay Bà-la-môn này thình lình cảm thọ những cảm giác chói đau, khổ đau, kịch liệt, khốc liệt, các vị ấy có thể chứng được tri kiến vô thượng Chánh Đẳng Giác. Và nếu những Tôn giả Sa-môn hay Bà-la-môn này không thình lình cảm thọ những cảm giác khổ đau, kịch liệt, khốc liệt, các vị này cũng có thể chứng được tri kiến vô thượng Chánh Đẳng Giác. Này Aggivessana, đó là ví dụ thứ ba, vi diệu, từ trước chưa từng được nghe, được khởi lên nơi Ta.

Này Aggivessana, rồi Ta suy nghĩ: "Ta hãy nghiến răng, dán chặt lên lưỡi lên nóc họng, lấy tâm chế ngự tâm, nhiếp phục tâm, đánh bại tâm!" Này Aggivessana, rồi Ta nghiến răng, dán chặt lưỡi lên nóc họng, lấy tâm chế ngự tâm, nhiếp phục tâm, đánh bại tâm. Khi Ta đang nghiến răng, dán chặt lưỡi lên nóc họng, lấy tâm chế ngự tâm, nhiếp phục tâm, đánh bại tâm, mồ hôi thoát ra từ nơi nách của Ta.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       5006

Này Aggivessana, như một người lực sĩ nắm lấy
đầu một người ốm yếu hay nắm lấy vai, có thể chế
ngự, nhiếp phục và đánh bại người ấy. Này
Aggivessana, khi Ta đang nghiến răng, dán chặt lưỡi
lên nóc họng, lấy tâm chế ngự tâm, nhiếp phục tâm,
đánh bại tâm, mồ hôi thoát ra từ nơi nách của Ta, này
Aggivessana, dầu cho Ta có chí tâm tinh cần, tinh
tấn, tận lực, dầu cho niệm được an trú không dao
động, nhưng thân của Ta vẫn bị khích động, không
được khinh an, vì Ta bị chi phối bởi sự tinh tấn do
tinh tấn chống lại khổ thọ ấy. Tuy vậy, này
Aggivessana, khổ thọ ấy khởi lên nơi Ta, được tồn
tại nhưng không chi phối tâm Ta.

Này Aggivessana, rồi Ta suy nghĩ như sau: "Ta
hãy tu Thiền nín thở". Và này Aggivessana, rồi Ta
nín thở vô, thở ra ngang qua miệng và ngang qua
mũi. Này Aggivessana, khi Ta nín thở vô, thở ra
ngang qua miệng và ngang qua mũi, thì một tiếng gió
động kinh khủng thổi lên, ngang qua lỗ tai. Này
Aggivessana, ví như tiếng kinh khủng phát ra từ ống
thổi bệ đang thổi của người thợ rèn. Cũng vậy này
Aggivessana, khi Ta nín thở vô, thở ra ngang qua
miệng và ngang qua mũi, thời một tiếng gió động
kinh khủng thổi lên, ngang qua lỗ tai. Này
Aggivessana, dầu cho Ta có chí tâm tinh cần, tinh
tấn, tận lực, dầu cho niệm được an trú không dao

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5007

động, nhưng thân của Ta vẫn bị kích động, không
được khinh an, vì Ta bị chi phối bởi sự tinh tấn do
tinh tấn chống lại khổ thọ ấy. Tuy vậy này
Aggivessana, khổ thọ ấy khởi lên nơi Ta, được tồn
tại nhưng không chi phối tâm Ta.

Này Aggivessana, rồi Ta suy nghĩ như sau: "Ta
hãy tu Thiền nín thở". Và này Aggivessana, rồi Ta
nín thở vô, thở ra ngang qua miệng, ngang qua mũi,
và ngang qua tai. Này Aggivessana, khi Ta nín thở
vô thở ra ngang qua miệng, ngang qua mũi và ngang
qua tai, thì có ngọn gió kinh khủng thổi lên đau nhói
trong đầu Ta.

Này Aggivessana, ví như một người lực sĩ chém
đầu một người khác với một thanh kiếm sắc, cũng
vậy này Aggivessana, khi ta nín thở vô, thở ra, ngang
qua miệng, ngang qua mũi và ngang qua tai, thì có
ngọn gió kinh khủng thổi lên đau nhói trong đầu Ta.
Này Aggivessana, dầu cho Ta có chí tâm, tinh cần,
tinh tấn, tận lực, dầu cho niệm được an trú không dao
động, nhưng thân của Ta vẫn bị khích động, không
được khinh an, vì Ta bị chi phối bởi sự tinh tấn, do
tinh tấn chống lại khổ thọ ấy. Tuy vậy này
Aggivessana, khổ thọ ấy khởi lên nơi Ta, được tồn
tại nhưng không chi phối tâm Ta.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5008

Này Aggivessana, rồi Ta suy nghĩ như sau: "Ta
hãy tu Thiền nín thở". Và này Aggivessana, rồi Ta
nín thở vô, thở ra, ngang qua miệng, ngang qua mũi
và ngang qua tai, Ta cảm giác đau đầu, một cách kinh
khủng.

Này Aggivessana, ví như một người lực sĩ lấy
một dây nịt bằng da cứng quấn tròn quanh đầu rồi
xiết mạnh; cũng vậy, này Aggivessana, khi Ta nín
thở vô, thở ra, ngang qua miệng, ngang qua mũi, và
ngang qua tai, Ta cảm giác đau đầu một cách kinh
khủng. Này Aggivessana, dầu cho Ta có chí tâm, tinh
cần, tinh tấn tận lực, dầu cho niệm được an trú không
dao động, nhưng thân của Ta vẫn bị khích động,
không được khinh an, vì Ta bị chi phối bởi sự tinh
tấn do tinh tấn chống lại khổ thọ ấy. Tuy vậy, này
Aggivessana, khổ thọ ấy khởi lên nơi Ta, được tồn
tại nhưng không chi phối tâm Ta.

Này Aggivessana, rồi Ta suy nghĩ như sau: "Ta
hãy tu Thiền nín thở". Và này Aggivessana, rồi Ta
nín thở vô, thở ra, ngang qua miệng, ngang qua mũi
và ngang qua tai. Này Aggivessana, khi Ta nín thở
vô, thở ra, ngang qua miệng, ngang qua mũi và
ngang qua tai, một ngọn gió kinh khủng cắt ngang
bụng của Ta.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5009

Này Aggivessana, ví như một người đồ tể thiện
xảo hay đệ tử người đồ tể cắt ngang bụng với một
con dao cắt thịt bò sắc bén. Cũng vậy, này
Aggivessana, khi Ta nín thở vô, thở ra, ngang qua
miệng, ngang qua mũi và ngang qua tai, một ngọn
kinh khủng cắt ngang bụng của Ta. Này
Aggivessana, dầu cho Ta có chí tâm, tinh cần, tinh
tấn, tận lực, dẫu cho niệm được an trú, không dao
động nhưng thân của Ta vẫn bị khích động, không
được khinh an, vì Ta bị chi phối bởi sự tinh tấn, do
tinh tấn chống lại khổ thọ ấy. Tuy vậy này
Aggivessana, khổ thọ ấy khởi lên nơi Ta, được tồn
tại, nhưng không chi phối tâm Ta.

Này Aggivessana, rồi Ta suy nghĩ như sau: "Ta
hãy tu Thiền nín thở". Và này Aggivessana, rồi Ta
nín thở vô, thở ra, ngang qua miệng, ngang qua mũi
và ngang qua tai. Này Aggivessana, khi Ta nín thở
vô, thở ra, ngang qua miệng, ngang qua mũi và
ngang qua tai, thì có một sức nóng kinh khủng khởi
lên trong thân Ta.

Này Aggivessana, ví như hai người lực sĩ sau
khi nắm cánh tay một người yếu hơn, nướng người
ấy, đốt người ấy trên một hố than hừng. Cũng vậy,
này Aggivessana, khi Ta nín thở vô, thở ra, ngang
qua miệng, ngang qua mũi và ngang qua tai thì có

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5010

một sức nóng kinh khủng khởi lên trong thân Ta.
Này Aggivessana, dầu cho Ta có chí tâm, tinh cần,
tinh tấn, tận lực, dầu cho niệm được an trú, không
dao động, nhưng thân của Ta vẫn bị khích động,
không được khinh an, vì Ta bị chi phối bởi sự tinh
tấn, do tinh tấn chống lại khổ thọ ấy. Tuy vậy, này
Aggivessana, khổ thọ ấy khởi lên nơi Ta, được tồn
tại nhưng không chi phối tâm Ta. Lại nữa, này
Aggivessana, chư Thiên thấy vậy nói như sau: "Sa-
môn Gotama đã chết rồi". Một số chư Thiên nói như
sau: "Sa-môn Gotama chưa chết, nhưng Sa-môn
Gotama sắp sửa chết". Một số chư Thiên nói như sau:
"Sa-môn Gotama chưa chết. Sa-môn Gotama, cũng
không phải sắp chết. Sa-môn Gotama là bậc A-la-
hán, đời sống của một A-la-hán là như vậy".

Này Aggivessana, rồi Ta suy nghĩ như sau: "Ta hãy hoàn toàn tuyệt thực". Rồi này Aggivessana, chư Thiên đến Ta và nói như sau: "Này Thiện hữu, Hiền giả chớ có hoàn toàn tuyệt thực. Này Thiện hữu, nếu Hiền giả có hoàn toàn tuyệt thực, chúng tôi sẽ đổ các món ăn chư Thiên ngang qua các lỗ chân lông cho Hiền giả, và nhờ vậy Hiền giả vẫn sống". Rồi này Aggivessana, Ta suy nghĩ như sau: "Nếu Ta hoàn toàn tuyệt thực và chư Thiên này đổ các món ăn chư Thiên ngang qua các lỗ chân lông cho Ta và nhờ vậy Ta vẫn sống, thời như vậy Ta tự dối Ta". Này

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5011

Aggivessana, Ta bác bỏ chư Thiên ấy và nói: "Như vậy là đủ".

Này Aggivessana, rồi Ta tự suy nghĩ như sau: "Ta hãy giảm thiểu tối đa ăn uống, ăn ít từng giọt một, như xúp đậu xanh, xúp đậu đen hay xúp đậu hột hay xúp đậu nhỏ". Và này Aggivessana, trong khi Ta giảm thiểu tối đa sự ăn uống, ăn từng giọt một, như xúp đậu xanh, xúp đậu đen hay xúp đậu hột hay xúp đậu nhỏ, thân của Ta trở thành hết sức gầy yếu.

- Vì Ta ăn quá ít, tay chân Ta trở thành như những
gọng cỏ hay những đốt cây leo khô héo;
- Vì Ta ăn quá ít, bàn trôn của Ta trở thành như
móng chân con lạc đà;
- Vì Ta ăn quá ít, xương sống phô bày của Ta giống
như một chuỗi banh;
- Vì Ta ăn quá ít, các xương sườn gầy mòn của Ta
giống như rui cột một nhà sàn hư nát;
- Vì Ta ăn quá ít, nên con ngươi long lanh của Ta
nằm sâu thẳm trong lỗ con mắt, giống như ánh
nước long lanh nằm sâu thẳm trong một giếng
nước thâm sâu;
- Vì Ta ăn quá ít, da đầu Ta trở thành nhăn nhiu khô
cằn như trái bí trắng và đắng bị cắt trước khi chín,

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5012

bị cơn gió nóng làm cho nhăn nhíu khô cằn.
 Này Aggivessana, nếu Ta nghĩ: "Ta hãy rờ da
bụng", thì chính xương sống bị Ta nắm lấy. Nếu
Ta nghĩ: "Ta hãy rờ xương sống", thì chính da
bụng bị Ta nắm lấy. Vì Ta ăn quá ít, nên này
Aggivessana, da bụng của Ta đến bám chặt
xương sống.
 Này Aggivessana, nếu Ta nghĩ: "Ta đi đại tiện,
hay đi tiểu tiện" thì Ta ngã quỵ, úp mặt xuống đất,
vì Ta ăn quá ít.
 Này Aggivessana, nếu Ta muốn xoa dịu thân Ta,
lấy tay xoa bóp chân tay, thì này Aggivessana,
trong khi Ta xoa bóp chân tay, các lông tóc hư
mục rụng khỏi thân Ta, vì Ta ăn quá ít.
 Lại nữa, này Aggivessana, có người thấy vậy nói
như sau: "Sa-môn Gotama có da đen". Một số
người nói như sau: "Sa-môn Gotama, da không
đen, Sa-môn Gotama có da màu xám". Một số
người nói như sau: "Sa-môn Gotama da không
đen, da không xám." Một số người nói như sau:
"Sa-môn Gotama da không đen, da không xám,
Sa-môn Gotama có da màu vàng sẫm". Cho đến
mức độ như vậy, này Aggivessana, da của Ta vốn
thanh tịnh, trong sáng bị hư hoại vì Ta ăn quá ít.
Này Aggivessana, rồi Ta suy nghĩ như sau:

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5013

"Thuở xưa có những Sa-môn hay Bà-la-môn thình
lình cảm thọ những cảm giác chói đau, khổ đau, kịch
liệt, khốc liệt. Những sự đau khổ này là tối thượng,
không thể có gì hơn nữa. Về tương lai, có những Sa-
môn hay Bà-la-môn thình lình cảm thọ những cảm
giác chói đau, khổ đau, kịch liệt, khốc liệt. Những sự
đau khổ này là tối thượng không thể có gì hơn nữa.
Trong hiện tại, có những Sa-môn hay Bà-la-môn
thình lình cảm thọ những cảm giác chói đau, khổ
đau, kịch liệt, khốc liệt. Những sự đau khổ này là tối
thượng, không thể có gì hơn nữa. Nhưng Ta, với sự
khổ hạnh khốc liệt như thế này, vẫn không chứng
được pháp thượng nhân, tri kiến thù thắng xứng đáng
bậc Thánh. Hay là có đạo lộ nào khác đưa đến giác
ngộ?"

Này Aggivessana, rồi Ta suy nghĩ như sau: "Ta biết, trong khi phụ thân Ta, thuộc giòng Sakka (Thích-ca) đang cày và Ta đang ngồi dưới bóng mát cây diêm-phù-đề (jambu), Ta ly dục, ly pháp bất thiện chứng và trú Thiền thứ nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, có tầm, có tứ". Khi an trú như vậy, Ta nghĩ: "Đạo lộ này có thể đưa đến giác ngộ chăng?" Và này Aggivessana, tiếp theo ý niệm ấy, ý thức này khởi lên nơi Ta: "Đây là đạo lộ đưa đến giác ngộ". Này Aggivessana, rồi Ta suy nghĩ: "Ta có sợ chăng lạc thọ này, một lạc thọ ly dục, ly pháp bất

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5014

thiện?" Này Aggivessana, rồi Ta suy nghĩ: "Ta không sợ lạc thọ này, một lạc thọ ly dục, ly pháp bất thiện.˝

Rồi này Aggivessana, Ta suy nghĩ: "Nay thật
không dễ gì chứng đạt lạc thọ ấy, với thân thể ốm
yếu kinh khủng như thế này. Ta hãy ăn thô thực ăn
cơm chua". Rồi này Aggivessana, Ta ăn thô thực, ăn
cơm chua. Này Aggivessana, lúc bấy giờ, năm Tỷ-
kheo đang hầu hạ Ta suy nghĩ: "Khi nào Sa-môn
Gotama chứng pháp, vị ấy sẽ nói cho chúng ta biết".
Này Aggivessana, khi thấy Ta ăn thô thực, ăn cơm
chua, các vị ấy chán ghét Ta, bỏ đi và nói: "Sa-môn
Gotama nay sống đầy đủ vật chất, từ bỏ tinh tấn, trở
lui đời sống sung túc".

 Và này Aggivessana, sau khi ăn thô thực và
được sức lực trở lại, Ta ly dục, ly pháp bất thiện,
chứng và trú Thiền thứ nhất, một trạng thái hỷ
lạc do ly dục sanh, có tầm có tứ. Này
Aggivessana, như vậy lạc thọ khởi lên nơi Ta
được tồn tại nhưng không chi phối tâm Ta.
 Diệt tầm và tứ, chứng và trú Thiền thứ hai, một
trạng thái hỷ lạc do định sanh, không tầm, không
tứ, nội tĩnh nhất tâm. Này Aggivessana, như vậy
lạc thọ khởi lên nơi Ta, được tồn tại nhưng
không chi phối tâm Ta.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5015

 Ly hỷ trú xả, chánh niệm tỉnh giác, thân cảm sự
lạc thọ mà các bậc Thánh gọi là xả niệm lạc trú,
chứng và trú Thiền thứ ba. Này Aggivessana,
như vậy lạc thọ khởi lên nơi Ta, được tồn tại
nhưng không chi phối tâm Ta.
 Xả lạc xả khổ, diệt hỷ ưu đã cảm thọ trước,
chứng và trú Thiền thứ tư, không khổ không lạc,
xả niệm thanh tịnh. Này Aggivessana, như vậy
lạc thọ khởi lên nơi Ta, được tồn tại nhưng
không chi phối tâm Ta.
Với tâm định tĩnh, thuần tịnh trong sáng không
cấu nhiễm, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử
dụng, vững chắc, bình tĩnh như vậy, Ta dẫn tâm,
hướng tâm đến Túc mạng minh. Ta nhớ đến các đời
sống quá khứ, như một đời, hai đời, ba đời, bốn đời,
năm đời, mười đời, hai mươi đời, ba mươi đời, bốn
mươi đời, năm mươi đời, một trăm đời, một ngàn
đời, một trăm ngàn đời, nhiều hoại kiếp, nhiều thành
kiếp, nhiều hoại và thành kiếp. Ta nhớ rằng: "Tại chỗ
kia, Ta có tên như thế này, dòng họ như thế này, giai
cấp như thế này, thọ khổ lạc như thế này, tuổi thọ
đến mức như thế này. Sau khi chết tại chỗ kia, Ta
được sanh ra tại chỗ nọ. Tại chỗ ấy, Ta có tên như
thế này, dòng họ như thế này, giai cấp như thế này,
thọ khổ lạc như thế này, tuổi thọ đến mức như thế
này". Như vậy Ta nhớ đến nhiều đời sống quá khứ

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5016

cùng với các nét đại cương và các chi tiết. Này
Aggivessana, đó là minh thứ nhất Ta đã chứng được
trong đêm canh một, vô minh diệt, minh sanh, ám
diệt, ánh sáng sanh, do Ta sống không phóng dật,
nhiệt tâm, tinh cần. Như vậy, này Aggivessana, lạc
thọ sanh nơi Ta được tồn tại nhưng không chi phối
tâm Ta.

Với tâm định tĩnh, thuần tịnh trong sáng không cấu nhiễm, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, bình tĩnh như vậy, Ta dẫn tâm, hướng tâm đến trí tuệ về sanh tử của chúng sanh. Ta với thiên nhãn thuần tịnh, siêu nhân, thấy sự sống và chết của chúng sanh. Ta biết rõ rằng chúng sanh, người hạ liệt kẻ cao sang, người đẹp đẽ, kẻ thô xấu, người may mắn, kẻ bất hạnh đều do hạnh nghiệp của họ. Những chúng sanh làm những ác hạnh về thân, lời và ý, phỉ báng các bậc Thánh, theo tà kiến, tạo các nghiệp theo tà kiến; những người này, sau khi thân hoại mạng chung, phải sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Còn những chúng sanh nào làm những thiện hạnh về thân, lời và ý, không phỉ báng các bậc Thánh, theo chánh kiến, tạo các nghiệp theo chánh kiến; những vị này sau khi thân hoại mạng chung, được sanh lên các thiện thú, cõi trời, trên đời này. Như vậy Ta với thiên nhãn thuần tịnh, siêu nhân, thấy sự sống chết của chúng sanh. Ta biết rõ

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5017

rằng chúng sanh, người hạ liệt, kẻ cao sang, người
đẹp đẽ, kẻ thô xấu, người may mắn, kẻ bất hạnh, đều
do hạnh nghiệp của họ. Này Aggivessana, đó là minh
thứ hai Ta đã chứng được trong đêm canh giữa, vô
minh diệt, minh sanh, ám diệt, ánh sáng sanh, do Ta
sống không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần. Như vậy,
này Aggivessana, lạc thọ sanh nơi Ta, được tồn tại
nhưng không chi phối tâm Ta.

Với tâm định tĩnh, thuần tịnh, trong sáng không cấu nhiễm, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, bình tĩnh như vậy, Ta dẫn tâm, hướng tâm đến Lậu tận trí. Ta biết như thật: "Đây là Khổ", biết như thật: "Đây là Nguyên nhân của khổ", biết như thật: "Đây là sự Diệt khổ", biết như thật: "Đây là Con đường đưa đến diệt khổ", biết như thật: "Đây là những lậu hoặc", biết như thật: "Đây là nguyên nhân của lậu hoặc", biết như thật: "Đây là sự diệt trừ các lậu hoặc", biết như thật: "Đây là con đường đưa đến sự diệt trừ các lậu hoặc". Nhờ biết như vậy, nhận thức như vậy, tâm của Ta thoát khỏi dục lậu, thoát khỏi hữu lậu, thoát khỏi vô minh lậu. Đối với tự thân đã giải thoát như vậy, Ta khởi lên sự hiểu biết: "Ta đã giải thoát" Ta đã biết: "Sanh đã diệt, phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm, sau đời hiện tại không có đời sống nào khác nữa". Này Aggivessana, đó là minh thứ ba mà Ta đã chứng

MƯỜI HAI DUYÊN                                        5018

được trong canh cuối, vô minh diệt, minh sanh, ám
diệt, ánh sáng sanh, do Ta sống không phóng dật,
nhiệt tâm tinh cần. Như vậy này Aggivessana, lạc thọ
sanh nơi Ta, được tồn tại nhưng không chi phối tâm
Ta.

Này Aggivessana, Ta biết rằng khi Ta thuyết
pháp cho đại chúng gồm hàng trăm người, mỗi người
nghĩ như thế này về Ta: "Đặc biệt cho ta, Sa-môn
Gotama thuyết pháp". Này Aggivessana, chớ có hiểu
như vậy. Khi Như Lai thuyết pháp cho đại chúng, thì
đó chỉ vì mục đích giảng dạy. Và Ta, này
Aggivessana, sau khi chấm dứt một buổi thuyết
giảng như vậy, Ta an trú nội tâm, làm cho tịnh chỉ,
làm cho nhất tâm, làm cho định tĩnh trên định tướng
thứ nhất ấy, và như vậy Ta sống an trú, trường cửu,
vĩnh viễn.

– Như vậy, Tôn giả Gotama thật đáng tin cậy, vì
Ngài là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác. Nhưng
không biết Tôn giả Gotama có cho phép ngủ ban
ngày không?

– Này Aggivessana, Ta có cho phép, vào cuối
tháng hạ, sau khi khất thực về, sau khi xếp áo
sanghati (đại y) thành bốn, chánh niệm tỉnh giác, Ta
nằm xuống ngủ, nằm phía tay mặt.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5019

– Này Tôn giả Gotama, như vậy một số Sa-môn, Bà-la-môn gọi là an trú nơi si ám.

– Này Aggivessana, như vậy không phải là si
ám hay không si ám. Này Aggivessana, như thế nào
là si ám và như thế nào là không si ám? Hãy nghe và
suy nghiệm kỹ, Ta sẽ nói.

– Thưa vâng, Tôn giả.

Niganthaputta Saccaka trả lời Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

– Đối với ai, các lậu hoặc chưa được đoạn trừ,
những lậu hoặc liên hệ đến phiền não, sanh khởi hậu
hữu, đáng sợ hãi, liên hệ đến phiền não, sanh khởi
hậu hữu, đáng sợ hãi, đưa đến quả khổ dị thục, hướng
đến sanh, già, chết trong tương lai, vị ấy Ta gọi là
còn si ám.

Này Aggivessana, đối với ai các lậu hoặc đã
được đoạn trừ, những lậu hoặc, đưa đến quả khổ dị
thục, hướng đến sanh, già, chết trong tương lai, vị ấy
Ta gọi là không si ám.

Này Aggivessana, sự đoạn trừ lậu hoặc là không si ám.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5020

Này Aggivessana, đối với Như Lai, các lậu hoặc
đã được đoạn trừ, những lậu hoặc liên hệ đến phiền
não, sanh khởi hậu hữu, đáng sợ hãi, đưa đến quả khổ
dị thục, hướng đến sanh, già, chết trong tương lai,
chúng bị cắt tận gốc, được làm như cây ta-la bị chặt
đầu, khiến cho không thể tái sanh, không thể sanh lại
trong tương lai.

Này Aggivessana, ví như cây ta-la bị chặt đứt đầu, không lớn lên; cũng vậy, này Aggivessana, đối với Như Lai, các lậu hoặc đã được đoạn trừ, những lậu hoặc liên hệ đến phiền não, sanh khởi hậu hữu, đáng sợ hãi, đưa đến quả khổ dị thục, hướng đến sanh, già, chết trong tương lai, chúng bị cắt tận gốc, được làm như cây ta-la bị chặt đầu, khiến cho không thể tái sanh, không thể sanh lại trong tương lai.

Khi được nghe nói vậy, Niganthaputta Saccaka bạch Thế Tôn:

– Thật kỳ diệu thay, Tôn giả Gotama! Thật hy
hữu thay, Tôn giả Gotama! Dầu cho Tôn giả Gotama
bị chống đối một cách mỉa mai, dầu cho bị công kích
với những lời lẽ buộc tội trong cuộc đối thoại, màu
da Tôn giả vẫn sáng suốt, sắc mặt Tôn giả vẫn hoan
hỷ, như một A-la-hán, Chánh Đẳng Giác.

Này Tôn giả Gotama, tôi xác nhận tôi cùng với

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5021

Purana Kassapa biện luận, vị này khi bị tôi dùng lời nói chất vấn, liền tránh né với một vấn đề khác, trả lời ra ngoài vấn đề, và tỏ lộ sự phẫn nộ, sân hận, tức tối. Còn Tôn giả Gotama, dầu bị chống đối một cách mỉa mai, dầu bị công kích với những lời lẽ buộc tội trong cuộc đối thoại, màu da Tôn giả vẫn sáng suốt, sắc mặt Tôn giả vẫn hoan hỷ như một A-la-hán, Chánh Đẳng Giác. Này Tôn giả Gotama, tôi xác nhận tôi cùng với Makkhali Gosala... Ajita Kesakambala... Pakudha Kaccayana... Sanjaya Belatthiputta... cùng với Nigantha Nataputta biện luận, vị này khi bị tôi dùng lời nói chất vấn liền tránh né với một vấn đề khác, trả lời ra ngoài vấn đề và tỏ lộ sự phẫn nộ, sân hận và tức tối. Còn Tôn giả Gotama, dầu bị chống đối một cách mỉa mai, dầu bị công kích với những lời lẽ buộc tội, trong cuộc đối thoại, màu da Tôn giả vẫn sáng suốt, sắc mặt Tôn giả vẫn hoan hỷ như một A-la-hán, Chánh Đẳng Giác. Và này Tôn giả Gotama, chúng tôi nay phải đi, chúng tôi có nhiều công việc, có nhiều việc phải làm.

– Này Aggivessana, Ông hãy làm những gì Ông nghĩ là hợp thời.

Rồi Niganthaputta Saccaka hoan hỷ, tín thọ lời Thế Tôn giảng, từ chỗ ngồi đứng dậy và từ biệt.

MƯỜI HAI DUYÊN                                        5022

MƯỜI HAI DUYÊN   5023

594 Thọ - Quán - Tà kiến sai lầm về thọ khổ của Ngoại đạo - Kinh SỞ Y XỨ – Tăng I, 310

SỞ Y XỨ – Tăng I, 310

1. Này các Tỷ-kheo, có ba y xứ này của ngoại đạo,
dầu có bị các bậc Hiền giả cật vấn, nạn vấn lý do,
thảo luận, vẫn kiên trì trong quan điểm truyền thống
về vô vi (không hành động).
Thế nào là ba?
- Này các Tỷ-kheo, có một số Sa-môn, Bà-la-môn
thuyết như sau, chấp kiến như sau: "Phàm có cảm
giác gì, con người này lãnh thọ lạc, khổ hay không
khổ, không lạc, tất cả đều do nhân nghiệp quá
khứ".
- Này các Tỷ-kheo, có một số Sa-môn, Bà-la-môn,
thuyết pháp như sau, chấp kiến như sau: "Phàm
có cảm giác gì, con người này lãnh thọ lạc, khổ
hay không khổ, không lạc, tất cả đều do nhân một
tạo hóa tạo ra".
- Này các Tỷ-kheo, có một số Sa-môn, Bà-la-môn,
thuyết pháp như sau, chấp kiến như sau: "Phàm
có cảm giác gì, con người này lãnh thọ lạc, khổ

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5024

hay không khổ, không lạc, tất cả đều do không
nhân, không duyên".
2. Ở đây, này các Tỷ-kheo, đối với các vị Sa-môn,
Bà-la-môn, thuyết như sau, chấp kiến như sau:
“Phàm có cảm giác gì, con người này lãnh thọ lạc,
khổ hay không khổ, không lạc, tất cả đều do nhân
nghiệp quá khứ". Đối với các vị ấy, Ta đến và nói:
"Chư Tôn giả, có thật chăng, Chư Tôn giả có thuyết
như sau, chấp kiến như sau: "Phàm có cảm giác gì,
con người này lãnh thọ lạc, khổ hay không khổ,
không lạc, tất cả đều do nhân nghiệp quá khứ? "”.
Được Ta hỏi Như vậy, họ trả lời: "Thưa phải, có như
vậy".
Ta nói với họ như sau: "Như vậy, thời theo các Tôn
giả, do nhân nghiệp quá khứ, sẽ trở thành người sát
sanh; do nhân nghiệp quá khứ, sẽ trở thành người
lấy của không cho; do nhân nghiệp quá khứ, sẽ trở
thành người không Phạm hạnh; do nhân nghiệp quá
khứ, sẽ trở thành người nói láo; do nhân nghiệp quá
khứ, sẽ trở thành người nói hai lưỡi; do nhân nghiệp
quá khứ, sẽ trở thành người ác khẩu; do nhân nghiệp
quá khứ, sẽ trở thành người nói lời phù phiếm; do
nhân nghiệp quá khứ, sẽ trở thành người tham lam;
do nhân nghiệp quá khứ, sẽ trở thành người tâm sân;
do nhân nghiệp quá khứ, sẽ trở thành người theo tà
kiến".

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5025

Nhưng này các Tỷ-kheo, với những ai trở lại dựa vào
nghiệp quá khứ là lý do kiên thực, với những người
ấy sẽ không có ước muốn, không có tinh tấn, không
có "Đây là việc phải làm", hay "Đây là việc không
nên làm". Như vậy, sự cần thiết cần phải làm hay
không cần phải làm không được tìm thấy là chân
thực, là đáng tin cậy, thời danh từ Sa-môn không thể
áp dụng đúng pháp cho các Ông được, vì các Ông
sống thất niệm và với các căn không hộ trì.
Như vậy, này các Tỷ-kheo, đây là sự chỉ trích đúng
pháp thứ nhất của Ta đối với các vị Sa-môn, Bà-la-
môn có thuyết như vậy, có chấp kiến như vậy.
3. Ở đây, này các Tỷ-kheo, đối với các vị Sa-môn,
Bà-la-môn, thuyết như sau, chấp kiến như sau:
"Phàm có cảm giác gì, con người này lãnh thọ lạc,
khổ hay không khổ, không lạc, tất cả đều do nhân
một tạo hóa tạo ra". Ta đến họ và nói: "Chư Tôn giả,
có thật chăng, Chư Tôn giả có thuyết như sau, có
chấp kiến như sau: “Phàm có cảm giác gì, con người
này lãnh thọ lạc, khổ hay không khổ, không lạc, tất
cả đều do nhân một tạo hóa tạo ra? ” ".
Được Ta hỏi vậy, họ trả lời: "Thưa phải, có như vậy".
Ta nói với họ như sau: "Như vậy, thời theo các Tôn
giả, do nhân một vị tạo hóa tạo ra, sẽ trở thành
người sát sanh … Do nhân một vị tạo hóa tạo ra, sẽ
trở thành người theo tà kiến".

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5026

Nhưng này các Tỷ-kheo, với những ai trở lại dựa vào
vị tạo hóa tạo ra là lý do kiên thực, với những người
ấy sẽ không có ước muốn, không có tinh tấn, không
có "Đây là việc phải làm", hay "Đây là việc không
nên làm". Như vậy, sự cần thiết cần phải làm hay
không cần phải làm, không được tìm thấy là chân
thực, là đáng tin cậy, thời danh từ Sa-môn không thể
áp dụng đúng pháp cho các Ông được, vì các Ông
sống thất niệm và với các căn không hộ trì.
Như vậy, này các Tỷ-kheo, đây là sự chỉ trích đúng
pháp thứ hai của Ta đối với các vị Sa-môn, Bà-la-
môn có thuyết như vậy, có chấp kiến như vậy.
4. Ở đây, này các Tỷ-kheo, đối với các vị Sa-môn,
Bà-la-môn, thuyết như sau, chấp kiến như sau:
"Phàm có cảm giác gì, con người này lãnh thọ lạc,
khổ hay không khổ, không lạc, tất cả đều do không
nhân không duyên". Ta đến họ và nói: "Chư Tôn giả,
có thật chăng, Chư Tôn giả có thuyết như sau, có
chấp kiến như sau: “ Phàm có cảm giác gì, con người
này lãnh thọ lạc, khổ hay không khổ, không lạc, tất
cả đều do không nhân, không duyên? ” ".
Được Ta hỏi như vậy, họ trả lời: "Thưa phải, có như
vậy".
Ta nói với họ như sau: "Như vậy, thời theo các Tôn
giả, do không nhân không duyên, sẽ trở thành

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5027

người sát sanh … Do không nhân không duyên, sẽ
trở thành người theo tà kiến".
Nhưng này các Tỷ-kheo, với những ai trở lại dựa vào
không nhân, không duyên là lý do kiên thực, với
những người ấy, sẽ không có ước muốn, không có
tinh tấn, không có "Đây là việc phải làm", hay "Đây
là việc không phải làm". Như vậy, sự cần thiết cần
phải làm hay không cần phải làm, không được tìm
thấy là chân thực, là đáng tin cậy, thời danh từ Sa-
môn không thể áp dụng đúng pháp cho các Ông
được, vì các Ông sống thất niệm và với các căn
không hộ trì.
Như vậy, này các Tỷ-kheo, đây là sự chỉ trích đúng
pháp thứ ba của Ta đối với các vị Sa-môn, Bà-la-
môn có thuyết như vậy, có chấp kiến như vậy.
Này các Tỷ-kheo, đây là ba y xứ của ngoại đạo, dù
có được các bậc Tôn giả cật vấn, nạn vấn lý do thảo
luận, vẫn kiên trì trong quan điểm truyền thống về
vô vi (không hành động).
5. Và này các Tỷ-kheo, đây là pháp Ta thuyết
giảng, không bị chỉ trích, không bị uế nhiễm,
không có tội lỗi, không bị các Sa-môn, các Bà-la-
môn có trí quở trách.
Và này các Tỷ-kheo, thế nào là pháp Ta thuyết giảng,
không bị chỉ trích, không bị uế nhiễm, không có tội

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5028

lỗi, không bị các Sa-môn, các Bà-la-môn có trí quở
trách?
- Sáu giới này, là pháp Ta thuyết giảng, không
bị... quở trách.
- Sáu xúc xứ này, là pháp Ta thuyết giảng,
không bị... quở trách.
- Mười tám ý cận hành này, là pháp Ta thuyết
giảng, không bị quở trách
- Bốn Thánh đế này, là pháp Ta thuyết giảng,
không bị... quở trách.
6. Sáu giới này, này các Tỷ-kheo, là pháp Ta thuyết
giảng… không bị các Sa-môn, các Bà-la-môn có trí
quở trách, được nói đến như vậy. Do duyên gì được
nói đến?
- Này các Tỷ-kheo, có sáu giới này: địa giới,
thủy giới, phong giới, hỏa giới, không giới,
thức giới.
- Sáu giới này, này các Tỷ-kheo, là pháp được
Ta thuyết giảng, không bị chỉ trích, không bị uế
nhiễm, không có tội lỗi, không bị các Sa-môn,
các Bà-la-môn có trí quở trách. Điều đã được
nói đến, chính do duyên này đã được nói đến.
7. Có sáu xúc xứ này, này các Tỷ-kheo, là pháp ta
thuyết giảng … không bị các Sa-môn, các Bà-la-môn

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5029

có trí quở trách. Điều đã được nói đến, chính do
duyên nào đã được nói đến?
- Này các Tỷ-kheo, có sáu xúc xứ này: nhãn xúc
xứ, nhĩ xúc xứ, tỷ xúc xứ, thiệt xúc xứ, thân xúc
xứ, ý xúc xứ.
- Có sáu xúc xứ này, này các Tỷ-kheo, được Ta
thuyết giảng..... không bị các Sa-môn, các Bà-
la-môn có trí quở trách. Điều đã được nói đến,
chính do duyên này đã được nói đến.
8. Có mười tám ý cận hành này, này các Tỷ-kheo,
là pháp được Ta thuyết giảng... không bị các Sa-
môn, các Bà-la-môn có trí quở trách. Điều đã được
nói đến, chính do duyên nào đã được nói đến?
- Khi con mắt thấy sắc, tư tưởng hướng về và
đến gần sắc, làm y xứ cho hỷ, hướng về và đến
gần sắc, làm y xứ cho ưu, hướng về và đến gần
sắc, làm y xứ cho xả.
- Khi tai nghe tiếng, tư tưởng hướng về và đến
gần tiếng, làm y xứ cho hỷ, hướng về và đến
gần tiếng, làm y xứ cho ưu, hướng về và đến
gần tiếng, làm y xứ cho xả. Khi mũi ngửi
hương … khi lưỡi nếm vị … khi thân cảm xúc
… khi ý nhận thức pháp, tư tưởng hướng về và
đến gần pháp, làm y xứ cho hỷ, hướng về và
đến gần pháp, làm y xứ cho ưu, hướng về và
đến gần pháp, làm y xứ cho xả.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5030

- Có mười tám ý cận hành này, này các Tỷ-kheo,
được Ta thuyết giảng … không bị các Sa-môn,
các Bà-la-môn có trí quở trách. Điều đã được
nói đến, chính do duyên này đã được nói đến.
9. Bốn Thánh đế này, này các Tỷ-kheo, là pháp được
Ta thuyết giảng … không bị các Sa-môn, các Bà-la-
môn có trí quở trách. Điều đã được nói đến, chính
do duyên nào đã được nói đến?
 Do chấp thủ Sáu giới, nên có Nhập thai.
 Do có nhập thai, nên có Danh sắc.
 Do duyên danh sắc, nên có Sáu xứ.
 Do duyên sáu xứ, nên có xúc.
 Do duyên xúc, nên có thọ.
 Với người có cảm thọ, này các Tỷ-kheo, Ta nêu
rõ: "Đây là Khổ", Ta nêu rõ: "Đây là Khổ tập",
Ta nêu rõ: "Đây là Khổ diệt", Ta nêu rõ: "Đây
là con Đường đưa đến Khổ diệt".
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Khổ Thánh đế?
- Sanh là khổ, già là khổ, bệnh là khổ, chết là
khổ, sầu, bi, khổ, ưu não là khổ. Điều mong cầu
không được là khổ. Tóm lại, năm thủ uẩn là
khổ. Này các Tỷ-kheo, đây là Khổ Thánh đế.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Thánh đế về Khổ
tập?

MƯỜI HAI DUYÊN                                   5031

- Vô minh duyên hành, hành duyên thức, thức
duyên sắc, danh sắc duyên sáu xứ, sáu xứ
duyên xúc, xúc duyên thọ, thọ duyên ái, ái
duyên thủ, thủ duyên hữu, hữu duyên sanh,
sanh duyên già, chết, sầu, bi, khổ, ưu não. Như
vầy là sự tập khởi của toàn bộ khổ uẩn này. Này
các Tỷ-kheo, đây gọi là Thánh đế về Khổ tập.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Thánh đế về Khổ
diệt?
- Do vô minh diệt không có tàn dư, nên các hành
diệt.
- Do hành diệt, nên thức diệt. Do thức diệt nên
danh sắc diệt. Do danh sắc diệt nên sáu xứ diệt.
Do sáu xứ diệt nên xúc diệt. Do xúc diệt nên
thọ diệt. Do thọ diệt nên ái diệt. Do ái diệt nên
thủ diệt. Do thủ diệt nên hữu diệt. Do hữu diệt
nên sanh diệt. Do sanh diệt nên già, chết, sầu,
bi, khổ, ưu não đều diệt. Như vầy là sự đoạn
diệt toàn bộ của khổ uẩn này. Này các Tỷ-kheo,
đây gọi là Thánh đế về Khổ diệt.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Thánh đế về con
Đường đưa đến Khổ diệt?
- Đây là Thánh đạo Tám ngành, tức là chánh tri
kiến, chánh tư duy, chánh ngữ, chánh nghiệp,
chánh mạng, chánh tinh tấn, chánh niệm, chánh

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5032

định. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là Thánh đế về
con Đường đưa đến Khổ diệt.
Bốn Thánh đế này, này các Tỷ-kheo, do Ta thuyết
giảng, không bị chỉ trích, không có uế nhiễm, không
có tội lỗi, không bị các Sa-môn, các Bà-la-môn có trí
quở trách. Điều đã được nói đến, chính do duyên này
được nói đến.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5033

595 Thọ - Quán - Tất cả cần phải được cảm thọ ngay trong hiện tại... - Kinh PHẠM THIÊN TRÚ – Tăng IV, 627

PHẠM THIÊN TRÚ – Tăng IV, 627

1. Ta tuyên bố rằng, này các Tỷ-kheo, các nghiệp được tư niệm, được làm, được tích tập, nếu không cảm thọ (kết quả) thời không có chấm dứt, dầu quả ấy thuộc trong đời hiện tại, hay thuộc trong đời sau.

Ta tuyên bố rằng, này các Tỷ-kheo, các nghiệp được tư niệm, được làm, được tích tập, nếu không cảm thọ (kết quả) thời khổ không chấm dứt.

Vị Thánh đệ tử ấy, này các Tỷ-kheo, như vậy từ bỏ tham, từ bỏ sân, từ bỏ si, tỉnh giác, chánh niệm, với tâm câu hữu với từ, an trú biến mãn một phương; cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư, như vậy phía trên, phía dưới, bề ngang, hết thảy phương xứ, cùng khắp vô biên giới, vị ấy an trú biến mãn với tâm câu hữu với từ, quảng đại, vô biên, không hận, không sân. Vị ấy biết rõ như sau: "Trước kia, tâm này của ta là nhỏ, không tu tập. Nhưng nay, tâm này của ta là vô lượng, khéo tu tập. Lại nữa, phàm nghiệp gì được

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5034

làm có giới hạn, nay nó sẽ không sống trong giới hạn ấy nữa".

Các Thầy nghĩ thế nào, này các Tỷ-kheo, nếu đứa trẻ này, từ tuổi trẻ trở lên tu tập từ tâm giải thoát, nó có thể làm nghiệp ác không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

- Do không làm điều ác, nó có cảm giác khổ hay không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn. Không làm điều ác, bạch Thế Tôn, từ đâu nó sẽ cảm giác khổ được?

2. Này các Tỷ-kheo, từ tâm giải thoát này cần phải
tu tập bởi nữ nhân hay nam nhân. Này các Tỷ-kheo,
thân này không bị nam nhân hay nữ nhân cầm lấy rồi
mang đi. Này các Tỷ-kheo, con đường phải chết
này ở giữa những tư tưởng. Vị ấy rõ biết như sau:
"Phàm ác nghiệp nào do ta làm từ trước với cái
thân do nghiệp làm ra này, tất cả cần phải cảm thọ
ở đây, nó không thể theo ta và được hiện hữu về
sau". Như vậy, này các Tỷ-kheo, từ tâm giải thoát
được tu tập đưa đến không có trở lui, đối với Tỷ-
kheo có trí tuệ, có được trong đời này, nhưng vị ấy
chưa thể nhập sự giải thoát hơn thế nữa.

MƯỜI HAI DUYÊN                                        5035

3. Với tâm câu hữu với bi... với tâm hầu hữu với hỷ... với tâm câu hữu với xả, vị ấy biến mãn một phương và an trú, như vậy phương thứ hai, như vậy phương thứ ba, như vậy phương thứ tư. Như vậy phía trên, phía dưới, bề ngang, hết thảy phương xứ, cùng khắp vô biên giới, vị ấy an trú biến mãn với tâm câu hữu với xả, quảng đại, vô biên, không hận, không sân. Vị ấy biết rõ như sau: "Trước kia, tâm này của ta là nhỏ, không tu tập. Nhưng nay, tâm này của ta là vô lượng, khéo tu tập. Lại nữa, phàm nghiệp gì được làm có giới hạn, nó sẽ không đứng trong giới hạn ấy nữa".

Các Thầy nghĩ thế nào, này các Tỷ-kheo, nếu đứa trẻ này, từ tuổi trẻ trở lên tu tập xả tâm giải thoát, nó có thể làm nghiệp ác không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

- Do không làm điều ác, nó có cảm giác khổ hay không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn. Không làm điều ác, bạch Thế Tôn, từ đâu nó sẽ cảm giác khổ được.

4. Này các Tỷ-kheo, xả tâm giải thoát này cần phải tu tập bởi nữ nhân hay nam nhân. Này các Tỷ-kheo, thân này không bị nam nhân hay nữ nhân cầm lấy rồi đem đi. Này các Tỷ-kheo, con người phải chết này

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5036

ở giữa những tư tưởng. Vị ấy rõ biết như sau:
"Phàm ác nghiệp nào do ta làm từ trước với cái thân
do nghiệp làm ra này, tất cả cần phải cảm thọ ở đây,
nó không thể theo và được hiện hữu về sau". Như
vậy, này các Tỷ-kheo, xả tâm giải thoát này được tu
tập, đưa đến không có trở lui, đối với Tỷ-kheo có trí
tuệ, có được trong đời này, nhưng vị ấy chưa thể
nhập sự giải thoát hơn thế nữa.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5037

596 Thọ - Quán - Ví dụ 2 khúc cây cọ sát nhau... - Kinh Hạng Người Ít Nghe 1 – Tương II, 169

Hạng Người Ít Nghe 1 – Tương II, 169

1) Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú ở Sàvatthi, Jetavana, tại vườn ông Anàthapindika.

2) Này các Tỷ-kheo, kẻ vô văn phàm phu có thể nhàm chán, viễn ly, giải thoát thân do bốn đại tạo thành này.

3) Vì cớ sao? Này các Tỷ-kheo, vì họ thấy được cái thân do bốn đại tạo thành này được tăng, được giảm, được thủ, được xả.

Do vậy, ở đây kẻ vô văn phàm phu có thể nhàm chán, viễn ly, giải thoát.

4) Và này các Tỷ-kheo, cái gọi là tâm, là ý, là thức,
ở đây, kẻ vô văn phàm phu không đủ để có thể
nhàm chán, không đủ để có thể viễn ly, không đủ
để có thể giải thoát.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5038

5) Vì sao? Đã lâu ngày, này các Tỷ-kheo, kẻ vô văn
phàm phu đắm trước, xem là của tôi, chấp thủ: "Cái
này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của
tôi".

Do vậy, ở đây, kẻ vô văn phàm phu không đủ để có thể nhàm chán, không đủ để có thể viễn ly, không đủ để có thể giải thoát.

6) Này các Tỷ-kheo, thật tốt hơn cho kẻ vô văn phàm phu đi đến với thân do bốn đại tạo thành này xem như là tự ngã, hơn là đối với tâm.

7) Vì sao? Này các Tỷ-kheo, thân do bốn đại tạo
thành này được thấy đứng vững một năm, đứng vững
hai năm, đứng vững ba năm, đứng vững bốn năm,
đứng vững năm năm, đứng vững mười năm, đứng
vững hai mươi năm, đứng vững ba mươi năm, đứng
vững bốn mươi năm, đứng vững năm mươi năm,
đứng vững một trăm năm, đứng vững nhiều hơn nữa.
Còn cái gọi là tâm này, là ý này, là thức này, này
các Tỷ-kheo, cả đêm và ngày, khởi lên là khác,
diệt đi là khác.

8) Này các Tỷ-kheo, ví như một con khỉ trong khi đi lại trong rừng núi, nắm lấy một nhành cây, bỏ nhành cây ấy xuống, nó nắm giữ một nhành khác.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5039

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, cái gọi là tâm, là ý, là thức này cả đêm và ngày, khởi lên là khác, diệt đi là khác.

9) Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Đa văn Thánh đệ tử khéo chơn chánh tư duy định lý duyên khởi: "Do cái này có mặt, cái kia có mặt. Do cái này sanh, cái kia sanh. Do cái này không có mặt, cái kia không có mặt. Do cái này diệt, cái kia diệt". Ví như do duyên vô minh, các hành sanh khởi. Do duyên hành, thức sanh khởi... Như vậy là toàn bộ khổ uẩn này tập khởi.

10) Do đoạn diệt, ly tham vô minh một cách hoàn toàn nên hành diệt. Do hành diệt nên thức diệt... (như trên)... Như vậy là toàn bộ khổ uẩn này đoạn diệt.

11) Thấy vậy, này các Tỷ-kheo, vị Đa văn Thánh đệ tử, nhàm chán đối với sắc, nhàm chán đối với thọ, nhàm chán đối với tưởng, nhàm chán đối với các hành, nhàm chán đối với thức. Do nhàm chán nên viễn ly; do viễn ly nên giải thoát. Trong sự giải thoát, trí khởi lên biết được: "Ta giải thoát", vị ấy biết rõ: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành, những gì nên làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa".

Hạng Người Ít Nghe 2 – Tương II, 172

MƯỜI HAI DUYÊN                                        5040

1)... Trú ở Sàvatthi.

2) Này các Tỷ-kheo, kẻ vô văn phàm phu có thể nhàm chán, có thể viễn ly, có thể giải thoát đối với cái thân do bốn đại tạo thành này.

3) Vì sao? Này các Tỷ-kheo, vì họ thấy thân do bốn
đại tạo thành này được tăng, được giảm, được thủ,
được xả. Do vậy, ở đây, kể vô văn phàm phu có thể
nhàm chán, viễn ly, giải thoát.

4) Và này các Tỷ-kheo, cái gọi là tâm, là ý, là thức,
ở đây, kẻ vô văn phàm phu không đủ để có thể
nhàm chán, không đủ để có thể viễn ly, không đủ
để có thể giải thoát.

5) Vì sao? Đã lâu ngày, này các Tỷ-kheo, kẻ vô văn phàm phu đắm trước, xem là của tôi, chấp thủ: "Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi". Do vậy, ở đây, này các Tỷ-kheo, kẻ vô văn phàm phu không đủ để có thể nhàm chán, không đủ để có thể viễn ly, không đủ để có thể giải thoát.

6) Này các Tỷ-kheo, thật tốt hơn cho kẻ vô văn phàm phu đi đến với thân do bốn đại tạo thành này, xem như là tự ngã, hơn là đối với tâm.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5041

7) Vì sao? Này các Tỷ-kheo, thân do bốn đại tạo
thành này được thấy đứng vững một năm, đứng vững
hai năm, đứng vững ba năm, đứng vững bốn năm,
đứng vững năm năm, đứng vững mười năm, đứng
vững hai mươi năm, đứng vững ba mươi năm, đứng
vững bốn mươi năm, đứng vững năm mươi năm,
đứng vững một trăm năm, đứng vững nhiều hơn nữa.
Còn cái gọi là tâm này, là ý này, là thức này, này
các Tỷ-kheo, cả đêm và ngày, khởi lên là khác, diệt
đi là khác.

8) Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Đa văn Thánh đệ tử
khéo chơn chánh tư duy lý duyên khởi: " Do cái
này có mặt, cái kia có mặt. Do cái này sanh cái kia
sanh. Do cái này không có mặt, cái kia không có mặt.
Do cái này diệt, cái kia diệt ".

9) Này các Tỷ-kheo, do duyên xúc đưa đến cảm giác
lạc thọ, nên lạc thọ sanh khởi. Do duyên xúc đưa đến
cảm giác lạc thọ ấy diệt, nên lạc thọ được khởi lên
do duyên xúc đưa đến cảm giác lạc thọ ấy diệt, lạc
thọ ấy được chấm dứt.

10) Này các Tỷ-kheo do duyên xúc đưa đến cảm giác
khổ thọ, nên khổ thọ sanh khởi. Do duyên xúc đưa
đến cảm giác khổ thọ ấy diệt, nên khổ thọ được khởi
lên do duyên xúc đưa đến khổ thọ ấy diệt, khổ thọ ấy
chấm dứt.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5042

11) Này các Tỷ-kheo, do duyên xúc đưa đến cảm
giác bất khổ bất lạc thọ, nên bất khổ bất lạc thọ sanh
khởi. Do xúc đưa đến cảm giác bất khổ bất lạc thọ
ấy diệt, nên bất khổ bất lạc thọ được khởi lên do
duyên xúc đưa đến cảm giác bất khổ bất lạc ấy diệt,
bất khổ bất lạc thọ ấy chấm dứt.

12) Ví như, này các Tỷ-kheo, do hai khúc cây cọ
xát hòa hợp nên sức nóng được sanh, lửa được
khởi lên. Do hai khúc cây ấy xa lìa tách biệt, nên
sức nóng ấy đoạn diệt, sức nóng ấy chấm dứt.

13) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, do duyên xúc đưa
đến cảm giác lạc thọ nên lạc thọ sanh khởi. Do xúc
đưa đến cảm giác lạc thọ ấy diệt, nên lạc thọ được
khởi lên do duyên xúc đưa đến cảm giác lạc thọ ấy
diệt, lạc thọ ấy chấm dứt.

14) Do duyên xúc đưa đến cảm giác khổ thọ...

15) Do duyên xúc đưa đến cảm giác bất khổ bất lạc
thọ, nên bất khổ bất lạc thọ sanh khởi. Do duyên xúc
đưa đến cảm giác bất khổ bất lạc thọ ấy diệt, nên bất
khổ bất lạc thọ ấy được khởi lên do duyên xúc đưa
đến cảm giác bất khổ bất lạc thọ ấy diệt, bất khổ bất
lạc thọ ấy chấm dứt.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5043

16) Thấy vậy, này các Tỷ-kheo, vị Đa văn Thánh đệ tử nhàm chán đối với xúc, nhàm chán đối với thọ, nhàm chán đối với tưởng, nhàm chán đối với hành, nhàm chán đối với thức. Do nhàm chán nên viễn ly; do viễn ly nên giải thoát. Trong sự giải thoát trí khởi lên, biết rằng: "Ta đã giải thoát", vị ấy biết rõ: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành, những gì nên làm đã làm, không còn trở lại trạng thái này nữa".

MƯỜI HAI DUYÊN                                        5044

597 Thọ - Quán - Ví dụ Người cùi hưởng dục, Phản tưởng là được lạc thọ - Kinh MAGANDIYA – 75 Trung II, 353

KINH MAGANDIYA (Magandiya suttam) – Bài kinh số 75 – Trung II, 353

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú giữa dân chúng Kuru, tại
thị trấn của dân chúng Kuru tên là
Kammasadhamma, trên thảm cỏ trong nhà lửa của
một Bà-la-môn thuộc dòng họ Bharadvaja. Rồi Thế
Tôn vào buổi sáng đắp y, cầm y bát, vào
Kammasadhamma để khất thực. Đi khất thực ở
Kammasadhamma xong, sau bữa ăn, trên đường khi
khất thực về, Thế Tôn đi đến một khu rừng để nghỉ
trưa. Sau khi đi sâu vào khu rừng ấy, Thế Tôn đến
ngồi dưới một gốc cây để nghỉ trưa.

Rồi du sĩ Magandiya, trong khi đi bộ ngao du
cùng khắp, đến tại ngôi nhà lửa của Bà-la-môn thuộc
họ Bharadvaja. Du sĩ Magandiya thấy thảm cỏ đã
soạn sẵn trong nhà lửa của vị Bà-la-môn thuộc dòng

MƯỜI HAI DUYÊN                                   5045

họ Bharadvaja, khi thấy vậy liền nói với Bà-la-môn thuộc dòng họ Bharadvaja:

– Tấm thảm cỏ này trong nhà lửa của Tôn giả Bharadvaja đã được sửa soạn cho ai, hình như là chỗ nằm ngủ của một Sa-môn?

– Thưa Tôn giả Magandiya, có Sa-môn Gotama
là Thích tử, xuất gia từ dòng họ Sakya (Thích-ca).
Tiếng đồn tốt đẹp sau đây được truyền đi về Tôn giả
Gotama: "Đây là Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian
Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên
Nhân Sư, Phật, Thế Tôn". Chỗ nằm này được sửa
soạn cho Tôn giả Gotama ấy.

– Thật sự, này Tôn giả Bharadvaja, chúng tôi
thấy một sự bất hạnh khi chúng tôi thấy chỗ ngủ của
Tôn giả Gotama, một vị phá hoại sự sống
(bhunahuno).

– Này Magandiya, hãy thận trọng lời Ông nói.
Này Magandiya, hãy thận trọng lời Ông nói. Nhiều
vương tộc trí giả, nhiều Bà-la-môn trí giả, nhiều Cư
sĩ trí giả, nhiều Sa-môn trí giả có lòng tin nơi Tôn giả
Gotama ấy, và đã tu tập theo Thánh đạo, theo Pháp
và theo (chí) Thiện.

MƯỜI HAI DUYÊN                                        5046

– Này Tôn giả Bharadvaja, nếu chúng tôi thấy
mặt Tôn giả Gotama, chúng tôi sẽ nói như sau trước
mặt vị ấy: "Sa-môn Gotama là người phá hoại sự
sống". Vì sao vậy? Thánh điển của chúng tôi đã
truyền lại như vậy.

– Nếu Tôn giả Magandiya hoan hỷ, tôi sẽ tin lại sự tình này cho Sa-môn Gotama biết.

– Tôn giả Bharadvaja hãy yên lòng, và hãy nói lên những điều gì đã được nói.

Thế Tôn với thiên nhĩ thanh tịnh siêu nhân nghe
được câu chuyện giữa Bà-la-môn thuộc dòng họ
Bharadvaja và du sĩ Magandiya. Và Thế Tôn vào
buổi chiều, từ Thiền tịnh độc cư đứng dậy, đi đến nhà
lửa của Bà-la-môn thuộc dòng họ Bharadvaja, sau
khi đến liền ngồi trên thảm cỏ đã soạn sẵn. Rồi Bà-
la-môn thuộc dòng họ Bharadvaja đi đến chỗ Thế
Tôn, sau khi đến, nói lên những lời chào đón hỏi
thăm với Thế Tôn, sau khi nói lên những lời chào
đón hỏi thăm thân hữu liền ngồi xuống một bên. Rồi
Thế Tôn nói với Bà-la-môn thuộc dòng họ
Bharadvaja đang ngồi một bên:

– Này Bharadvaja, có phải có cuộc nói chuyện giữa du sĩ Magandiya với Ông về vấn đề thảm cỏ này?

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5047

Khi nghe nói vậy, Bà-la-môn Bharadvaja hoảng hốt, lông tóc dựng ngược, bạch Thế Tôn:

– Chính là điều chúng con muốn thưa với Tôn giả Gotama và Tôn giả Gotama đã đoán trước chúng con.

Nhưng cuộc nói chuyện này giữa Thế Tôn và
Bà-la-môn thuộc dòng họ Bharadvaja nói chưa xong,
du sĩ Magandiya, khi đi bộ ngao du cùng khắp, đến
tại ngôi nhà lửa của Bà-la-môn thuộc dòng họ
Bharadvaja, đến tại chỗ Thế Tôn, sau khi đến, nói lên
những lời chào đón hỏi thăm với Thế Tôn, và sau khi
nói lên những lời chào đón hỏi thăm thân hữu liền
ngồi xuống một bên. Rồi Thế Tôn nói với du sĩ
Magandiya đang ngồi một bên:

– Này Magandiya, con mắt ưa thích sắc, ái lạc
sắc, hoan hỷ sắc, và Như Lai nhiếp phục, thủ hộ, hộ
trì con mắt và thuyết pháp để phòng hộ con mắt. Này
Magandiya, có phải vì vậy mà Ông nói: "Sa-môn
Gotama là người phá hoại sự sống?"

– Chính vì vậy, Tôn giả Gotama, mà tôi nói: "Sa-môn Gotama phá hoại sự sống". Vì sao vậy? Thánh điển của chúng tôi đã truyền lại như vậy.

– Này Magandiya, tai ưa thích tiếng... Này

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5048

Magandiya, mũi ưa thích hương... Này Magandiya,
lưỡi ưa thích vị... Này Magandiya, thân ưa thích
xúc... Này Magandiya, ý ưa thích pháp, ái lạc pháp,
hoan hỷ pháp và Như Lai nhiếp phục, thủ hộ, hộ trì
ý và thuyết pháp để phòng hộ ý. Này Magandiya, có
phải vì vậy mà ông nói: "Sa-môn Gotama là người
phá hoại sự sống?

– Chính vì vậy, Tôn giả Gotama, mà tôi nói: "Sa-môn Gotama là người phá hoại sự sống". Vì sao vậy? Thánh điển của chúng tôi đã truyền lại như vậy.

– Ông nghĩ thế nào, này Magandiya? Ở đây, có
người trước kia đam mê các sắc pháp do mắt nhận
thức, các sắc pháp này là khả ái, khả hỷ, khả lạc, khả
ý, liên hệ đến dục, hấp dẫn. Người ấy sau một thời
gian, sau khi như chơn biết được sự tập khởi, sự đoạn
diệt, vị ngọt, sự nguy hiểm và sự xuất ly của các sắc
pháp, sau khi đoạn tận sắc ái, sau khi trừ diệt nhiệt
não đối với sắc pháp, người này trú với khát ái được
đoạn trừ, với nội tâm an tịnh. Này Magandiya, Ông
có nói gì về người này?

– Không có gì, Tôn giả Gotama.

– Ông nghĩ thế nào? Này Magandiya, ở đây, có người trước kia đam mê các tiếng do tai nhận thức... các hương do mũi nhận thức... các vị do lưỡi nhận

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5049

thức... các xúc do thân nhận thức, các xúc này là khả ái, khả hỷ, khả lạc, khả ý, liên hệ đến dục, hấp dẫn. Người ấy sau một thời gian, sau khi như chơn biết được sự tập khởi, sự đoạn diệt, vị ngọt, sự nguy hiểm và sự xuất ly của các xúc, sau khi đoạn tận xúc ái, sau khi trừ diệt nhiệt não đối với các xúc, người này trú với khát ái được đoạn trừ, với nội tâm an tịnh. Này Magandiya, Ông có nói gì về người này?

– Không có gì, Tôn giả Gotama.

– Này Magandiya, Ta thuở trước, khi còn là tại gia, Ta sống hưởng thụ một cách đầy đủ, một cách sung mãn, năm dục trưởng dưỡng, các sắc pháp do mắt nhận thức, các sắc pháp này là khả ái, khả hỷ, khả lạc, khả ý, liên hệ đến dục, hấp dẫn. Các tiếng do tai nhận thức... các hương do mũi nhận thức... các vị do lưỡi nhận thức... các xúc do thân nhận thức, các xúc này là khả ái, khả hỷ, khả lạc, liên hệ đến dục, hấp dẫn. Này Magandiya, Ta có ba tòa lâu đài, một cho mùa mưa, một cho mùa đông, một cho mùa hạ. Này Magandiya, trong bốn tháng mùa mưa, Ta sống hưởng thụ trong lâu đài mùa mưa, được những nữ nhạc công giúp vui và không bước xuống khỏi lâu đài ấy. Rồi Ta sau một thời gian, sau khi như chơn biết được sự tập khởi, sự đoạn diệt, vị ngọt, sự nguy hiểm và sự xuất ly của các dục vọng, sau khi

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5050

đoạn tận dục ái, sau khi trừ diệt nhiệt não của các
dục, Ta trú với khát ái được đoạn trừ, với nội tâm
an tịnh. Rồi Ta thấy các chúng sanh khác, chưa xả
ly tham ái đối với các dục, đang bị các dục ái nhai
nghiến, đang bị dục nhiệt não thiêu đốt, đang chạy
theo các dục. Ta không ước vọng được như họ, ở
đây, Ta không ham thích. Vì sao vậy? Vì rằng, này
Magandiya, có hỷ lạc này, ly dục, ly bất thiện pháp,
sau khi chứng đạt Thiên lạc, được an trú, hoan hỷ
trong hỷ lạc ấy. Ta không ao ước cái gì thấp kém, ở
đây, Ta không ham thích.

Ví như, này Magandiya, một gia chủ hay con một người gia chủ, giàu sang, tài vật nhiều, sở hữu nhiều, sống thọ hưởng một cách đầy đủ, một cách sung mãn, năm dục trưởng dưỡng, các sắc pháp do mắt nhận thức, khả ái, khả hỷ, khả lạc, khả ý, liên hệ đến dục, hấp dẫn, các tiếng do tai nhận thức... các hương do mũi nhận thức... các vị do lưỡi nhận thức... các xúc do thân nhận thức, khả ái, khả hỷ, khả lạc, khả ý, liên hệ đến dục, hấp dẫn. Vị ấy, sau khi làm thiện thân hành, sau khi làm thiện khẩu hành, sau khi làm thiện ý hành, khi thân hoại mạng chung, được sanh lên thiện thú, Thiên giới, đời này, cọng trú với chư Thiên ở cõi trời Ba mươi ba. Vị ấy ở đây, trong rừng Nandana, được chúng Thiên nữ vây quanh, thọ hưởng năm thiên dục trưởng dưỡng một

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5051

cách đầy đủ, một cách sung mãn. Vị ấy thấy người
gia chủ hay con người gia chủ đang thọ hưởng năm
dục trưởng dưỡng một cách đầy đủ, một cách sung
mãn. Này Magandiya, Ông nghĩ thế nào? Thiên tử
ấy, được chúng Thiên nữ vây quanh, thọ hưởng năm
thiên dục trưởng dưỡng một cách đầy đủ, một cách
sung mãn, vị ấy có ước vọng được như người gia chủ
ấy, hay con người gia chủ ấy; hay năm dục trưởng
dưỡng thuộc loài Người, hay trở lui về với các dục
thuộc loài Người?

– Không có vậy, thưa Tôn giả Gotama! Vì sao vậy? Vì thiên dục, thưa Tôn giả Gotama, là kỳ diệu hơn, là vi diệu hơn nhân dục.

– Cũng vậy, này Magandiya, Ta thuở trước, khi còn là tại gia. Ta hưởng thụ một cách đầy đủ, một cách sung mãn các dục trưởng dưỡng các sắc pháp do mắt nhận thức, các sắc pháp này là khả ái, khả hỷ, khả lạc, khả ý, liên hệ đến dục, hấp dẫn, các tiếng do tai nhận thức... các hương do mũi nhận thức... các vị do lưỡi nhận thức... các xúc do thân nhận thức, các xúc này là khả ái, khả hỷ, khả lạc, khả ý, liên hệ đến dục, hấp dẫn. Rồi Ta sau một thời gian, sau khi chơn biết được sự tập khởi, sự diệt trừ, vị ngọt, sự nguy hiểm và sự xuất ly của các dục, sau khi đoạn tận dục ái, sau khi trừ diệt nhiệt não của các dục, Ta trú với

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5052

khát ái được đoạn trừ, với nội tâm an tịnh. Rồi Ta thấy các chúng sanh khác chưa xả ly tham ái đối với các dục, đang bị các dục ái nhai nghiến, đang bị dục nhiệt não thiêu đốt, đang chạy theo các dục. Ta không ước vọng được như họ, ở đây, Ta không ham thích. Vì sao vậy? Vì rằng, này Magandiya, có hỷ lạc này, ly dục, ly bất thiện pháp, sau khi chứng đạt thiên lạc được an trú, hoan hỷ trong hỷ lạc ấy. Ta không ao ước cái gì thấp kém; ở đây, Ta không ham thích.

Ví như, này Magandiya, một người bị bệnh cùi; với thân (đầy) những lở lói, với thân hư thối, nứt chảy, bị các loại trùng đục khoét, đang cào rách miệng các vết thương với móng tay, hơ đốt thân mình trên hố than hừng. Các bạn bè thân hữu, bà con huyết thống của người ấy mời một y sĩ khoa mổ xẻ. Vị y sĩ khoa mổ xẻ này cho người ấy thuốc. Người ấy dùng thuốc, được khỏi bệnh cùi, không bệnh, an lạc, tự do, tự tại, có thể đi chỗ nào người ấy muốn. Người ấy thấy một người bị bệnh cùi khác, với thân (đầy) những lở lói, với thân hư thối, nứt chảy, bị cái loài trùng đục khoét, đang cào rách miệng các vết thương với móng tay, hơ đốt thân mình trên hố than hừng. Này Magandiya, Ông nghĩ thế nào? Người ấy có ước vọng được như người cùi kia, hố than hừng, hay sự thọ dụng dược liệu không?

MƯỜI HAI DUYÊN                                       5053

– Không, thưa Tôn giả Gotama. Vì sao vậy? Thưa Tôn giả Gotama, khi có bệnh thời cần thuốc trị bệnh, khi không bệnh, thời không cần thuốc trị bệnh.

– Cũng vậy, này Magandiya, Ta thuở trước, khi còn là tại gia, Ta hưởng thụ một cách đầy đủ, một cách sung mãn, các dục trưởng dưỡng, các sắc pháp do mắt nhận thức, các sắc pháp này là khả ái, khả hỷ, khả lạc, khả ý, liên hệ đến dục, hấp dẫn, các tiếng do tai nhận thức... các hương do mũi nhận thức... các vị do lưỡi nhận thức... các xúc đo thân nhận thức, các xúc ấy là khả ái, khả hỷ, khả lạc, khả ý, liên hệ đến dục, hấp dẫn. Rồi Ta sau một thời gian, sau khi như chơn biết được sự tập khởi, sự diệt trừ, vị ngọt, sự nguy hiểm và sự xuất ly của các dục, sau khi đoạn tận dục ái, sau khi trừ diệt nhiệt não của các dục, Ta trú với khát ái được đoạn trừ, với nội tâm an tịnh. Rồi Ta thấy các chúng sanh khác chưa xả ly tham ái đối với các dục, đang bị các dục ái nhai nghiến, đang bị dục nhiệt não thiêu đốt, đang chạy theo các dục. Ta không ước vọng được như họ; ở đây, Ta không ham thích. Vì sao vậy? Vì rằng, này Magandiya, có hỷ lạc này, ly dục, ly bất thiện pháp, sau khi chứng đạt thiên lạc, được an trú, hoan hỷ trong hỷ lạc ấy. Ta không ao ước cái gì thấp kém; ở đây Ta không ham thích.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5054

Ví như, này Magandiya, một người bị bệnh cùi,
với thân (đầy) những lở lói, với thân hư thối, nứt
chảy, bị các loại trùng đục khoét, đang cào rách
miệng các vết thương với móng tay, hơ đốt thân mình
trên hố than hừng. Các bạn bè thân hữu, bà con
huyết thống của người ấy mời một y sĩ khoa mổ xẻ.
Vị y sĩ khoa mổ xẻ này cho người ấy thuốc. Người ấy
dùng thuốc được khỏi bệnh cùi, không bệnh, an lạc,
tự do, tự tại, có thể đi chỗ nào người ấy muốn. Rồi
có hai lực sĩ, nắm chặt (hai) cánh tay người ấy và lôi
kéo người ấy đến hố than hừng. Này Magandiya,
Ông nghĩ thế nào? Người ấy có co rút thân, vật qua
vật lại phía này phía kia không?

– Thưa Tôn giả Gotama, có. Vì sao vậy? Vì sự xúc phạm với lửa, là đau khổ, thưa Tôn giả Gotama, rất là nồng cháy, rất là nhiệt não.

– Này Magandiya, Ông nghĩ thế nào? Có phải
chỉ hiện tại sự xúc chạm với lửa ấy là đau khổ, rất là
nồng cháy, rất là nhiệt não, hay là trước đây, sự xúc
chạm với lửa ấy đã là đau khổ, rất là nồng cháy, rất
là nhiệt não?

– Thưa Tôn giả Gotama, hiện tại sự xúc chạm với lửa ấy là đau khổ, rất là nồng cháy, rất là nhiệt não, và xưa kia, sự xúc chạm với lửa ấy đã là đau

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5055

khổ, rất là nồng cháy và rất là nhiệt não. Tuy vậy,
thưa Tôn giả Gotama, kẻ bị bệnh cùi này, với thân
(đầy) những lở lói, với thân hư thối nứt chảy, bị các
loài trùng đục khoét, đang cào rách miệng các vết
thương với móng tay, với các căn bị hư hoại do sự
xúc chạm đau khổ với ngọn lửa, lại có phản tưởng là
được lạc thọ.

– Cũng vậy, này Magandiya, sự xúc chạm với các dục trong thời quá khứ cũng là đau khổ, rất là nồng cháy, rất là nhiệt não, và sự xúc chạm với các dục trong thời vị lai cũng là đau khổ, rất là nồng cháy, rất là nhiệt não, và sự xúc chạm với các dục trong thời hiện lại cũng là đau khổ, rất là nồng cháy, rất là nhiệt não. Và này Magandiya, những chúng sanh này chưa đoạn trừ tham ái đối với các dục, đang bị các dục ái nhai nghiến, đang bị dục nhiệt não thiêu đốt, với các căn bị hư hoại, do sự xúc chạm đau khổ với các dục, lại có phản tưởng là được lạc thọ.

Ví như, này Magandiya, một người bị bệnh cùi thân (đầy) lở lói, thân bị hư thối nứt chảy, bị các loài trùng đục khoét, đang cào rách miệng các vết thương với móng tay, hơ đốt thân mình trên hố than hừng. Này Magandiya, người bị bệnh cùi với thân (đầy) lở lói, thân bị hư thối nứt chảy, bị các loài trùng đục khoét, càng cào rách miệng các vết thương với các

MƯỜI HAI DUYÊN                                        5056

móng tay, càng hơ đốt thân mình trên hố than
hừng chừng nào thời miệng các vết thương ấy lại
càng thêm bất tịnh, càng thêm hôi thối và càng
thêm thối nát, và người ấy chỉ có cảm giác dễ chịu,
thỏa thích do nhân duyên gãi ngứa miệng các vết
thương.

Cũng vậy, này Magandiya, các chúng sanh
chưa đoạn trừ tham ái đối với các dục, đang bị các
dục ái nhai nghiến, đang bị dục nhiệt não thiêu đốt,
chạy theo các dục. Này Magandiya, các chúng sanh,
chưa đoạn trừ tham ái đối với các dục, đang bị các
dục ái nhai nghiến, đang bị dục nhiệt não thiêu đốt,
càng chạy theo dục chừng nào, thời dục ái các
chúng sanh ấy càng tăng trưởng, càng bị dục nhiệt
não thiêu đốt, và họ chỉ có cảm giác dễ chịu, thỏa
thích do duyên năm dục trưởng dưỡng.

Này Magandiya, Ông nghĩ thế nào? Ông có thấy hay nghe một vị vua hay vị đại thần của vua hưởng thụ một cách đầy đủ, một cách sung mãn năm dục trưởng dưỡng, dục ái chưa được đoạn tận, dục nhiệt não chưa được trừ diệt, đã trú, đang trú hay sẽ trú với khát ái được đoạn trừ, với nội tâm an tịnh không?

– Thưa không, Tôn giả Gotama.

– Lành thay, này Magandiya! Này Magandiya,

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5057

Ta cũng không thấy, cũng không nghe một vị vua
hay vị đại thần của vua hưởng thụ một cách đầy đủ,
một cách sung mãn năm dục trưởng dưỡng, dục ái
chưa được đoạn tận, dục nhiệt não chưa được trừ
diệt, đã trú, đang trú hay sẽ trú với khát ái được đoạn
trừ, với nội tâm an tịnh.

 Nhưng này Magandiya, những vị Sa-môn hay Bà-
la-môn nào đã sống, đang sống hay sẽ sống với
khát ái được đoạn trừ, với nội tâm an tịnh, tất
cả những vị này, sau khi như chơn biết sự tập
khởi, sự đoạn diệt, vị ngọt, sự nguy hiểm và sự
xuất ly của các dục ấy, với dục ái được đoạn tận,
với dục nhiệt não được trừ diệt, đã trú, đang trú
hay sẽ trú với khát ái được đoạn trừ, với nội tâm
được an tịnh.

Rồi Thế Tôn, thời ấy nói lên cảm hứng ngữ như sau:

Không bệnh, lợi tối thắng,
Niết-bàn, lạc tối thắng,
Bát chánh là độc đạo,
An ổn và bất tử.
Khi được nghe vậy, du sĩ Magandiya bạch Thế
Tôn:

MƯỜI HAI DUYÊN                                       5058

– Thật hy hữu thay, Tôn giả Gotama! Thật vi diệu thay, Tôn giả Gotama! Lời này được Tôn giả Gotama khéo nói:

Không bệnh, lợi tối thắng,
Niết-bàn, lạc tối thắng,
Con cũng vậy, thưa Tôn giả Gotama, con cũng
đã được nghe lời này, do các vị Tôn sư, đại Tôn sư
các du sĩ đã nói:

Không bệnh, lợi tối thắng,
Niết-bàn, lạc tối thắng,
Như vậy, thưa Tôn giả Gotama, lời nói này lời
nói kia phù hợp nhau.

– Nhưng này Magandiya, điều mà Ông đã được nghe do các vị Tôn sư, đại Tôn sư các du sĩ đã nói:

Không bệnh, lợi tối thắng, Niết-bàn, lạc tối thắng, Thế nào là không bệnh? Thế nào là Niết-bàn?

Khi được nói vậy, du sĩ Magandiya, tự lấy tay xoa bóp chân tay của mình và nói:

– Thế nào là không bệnh, thưa Tôn giả Gotama?

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5059

Thế nào là Niết-bàn, thưa Tôn giả Gotama? Tôi nay không bệnh, an lạc, không có bệnh tật gì ở tôi.

– Này Magandiya, ví như người sanh ra đã mù, không thấy sắc đen hay sắc trắng, không thấy sắc xanh, không thấy sắc vàng, không thấy sắc đỏ, không thấy sắc đỏ tía, không thấy cái gì thăng bằng, không thăng bằng, không thấy các vì sao, không thấy mặt trăng, mặt trời. Người ấy nghe một người có mắt nói như sau: "Thật tốt đẹp thay tấm vải trắng, xinh đẹp, không cấu uế, thanh tịnh". Và người ấy tìm tấm vải trắng. Rồi có một người khác đánh lừa người ấy với một tấm y thô, dính dầu và đất và nói: "Này bạn, đây là tấm vải trắng, xinh đẹp, không cấu uế, thanh tịnh cho bạn". Người ấy lấy tấm y ấy, sau khi lấy, đắp trên mình. Sau khi đắp trên mình, người ấy hoan hỷ thốt lên lời nói tự mãn: "Thật tốt đẹp thay tấm vải trắng xinh đẹp, không cấu uế, thanh tịnh".

Này Magandiya, Ông nghĩ thế nào? Kẻ sanh ra
đã mù kia, do biết, do thấy, lấy tấm y thô, dính dầu
và đất ấy để rồi sau khi lấy người ấy đắp trên mình,
sau khi đắp trên mình; người ấy hoan hỷ thốt lên lời
nói tự mãn: "Thật tốt đẹp thay, tấm vải trắng xinh
đẹp, không cấu uế, thanh tịnh, hay là do lòng tin
người có mắt?

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5060

– Thưa Tôn giả Gotama, do không biết, không
thấy, kẻ sanh ra đã mù kia lấy tấm y thô, dính dầu và
đất ấy để rồi sau khi lấy, người ấy đắp trên mình, sau
khi đắp trên mình, người ấy hoan hỷ thốt lên lời nói
tự mãn: "Thật tốt đẹp thay tấm vải trắng, xinh đẹp,
không cấu uế, thanh tịnh" là do lòng tin người có
mắt.

– Cũng vậy, này Magandiya, các du sĩ mù lòa, không có mắt, không biết không bệnh, không thấy Niết-bàn nhưng nói lên câu kệ này:

Không bệnh, lợi tối thắng, Niết-bàn, lạc tối thắng.

 Này Magandiya, câu kệ này trong thời quá khứ đã được các bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác nói lên:

Không bệnh, lợi tối thắng,
Niết-bàn, lạc tối thắng.
Bát chánh là độc đạo,
An ổn và bất tử.
Và câu kệ ấy này được dần dần lan tràn đến dân
chúng phàm phu.

Nhưng này Magandiya, thân này trở thành bệnh

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5061

khổ, trở thành cục bướu, trở thành mũi tên, trở thành
bất hạnh, trở thành bệnh chướng và với thân trở
thành bệnh khổ, trở thành cục bướu, trở thành mũi
tên, trở thành bất hạnh, trở thành bệnh chướng này,
Ông nói: "Thưa Tôn giả Gotama, cái này là không
bệnh ấy, cái này là Niết-bàn ấy". Như vậy, này
Magandiya, Ông không có Thánh nhãn ấy, với
Thánh nhãn ấy Ông có thể biết không bệnh, có thể
thấy Niết-bàn.

– Con có lòng tin Tôn giả Gotama như sau: "Tôn giả Gotama có thể thuyết pháp cho ta để ta có thể biết không bệnh, có thể thấy Niết-bàn".

– Này Magandiya, ví như người sanh ra đã mù, không thấy sắc đen hay sắc trắng, không thấy sắc xanh, không thấy sắc vàng, không thấy sắc đỏ, không thấy sắc đỏ tía, không thấy cái gì thăng bằng, không thăng bằng, không thấy các vì sao, không thấy mặt trăng, mặt trời. Các bạn bè thân hữu, bà con huyết thống của người ấy mời một y sĩ khoa mổ xẻ. Vị y sĩ khoa mổ xẻ này cho người ấy thuốc. Người ấy sau khi dùng thuốc, mắt không khởi lên, mắt không được sáng tỏ. Này Magandiya, Ông nghĩ thế nào? Có phải vị thầy thuốc ấy cảm thấy mệt mỏi, phiền não không?

– Thưa vâng, Tôn giả Gotama.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5062

Cũng vậy, này Magandiya, nếu Ta thuyết pháp
cho Ông: "Đây là không bệnh ấy, đây là Niết-bàn
ấy", và Ông không biết không bệnh, không biết Niết-
bàn thời như vậy làm Ta mệt mỏi, làm Ta phiền não.

– Con có lòng tin Tôn giả Gotama như sau: "Tôn giả Gotama có thể thuyết pháp cho ta để ta có thể biết không bệnh, có thể thấy Niết-bàn".

– Này Magandiya, ví như người sanh ra đã mù, không thấy sắc đen hay sắc trắng, không thấy sắc xanh, không thấy sắc vàng, không thấy sắc đỏ, không thấy sắc đỏ tía, không thấy cái gì thăng bằng, không thăng bằng, không thấy các vì sao, không thấy mặt trăng, mặt trời. Người ấy nghe một người có mắt nói như sau: "Thật tốt đẹp thay tấm vải trắng, xinh đẹp, không cấu uế, thanh tịnh", và người ấy đi tìm tấm vải trắng. Rồi có một người khác đánh lừa người ấy với một tấm y thô, dính dầu và đất và nói: "Này bạn, đây là tấm vải trắng, xinh đẹp, không cấu uế, thanh tịnh cho bạn". Người ấy lấy tấm y ấy. Sau khi lấy, người ấy đắp trên mình, sau khi đắp trên mình người ấy, các bạn bè thân hữu, bà con huyết thống của người ấy mời một y sĩ khoa mổ xẻ. Vị y sĩ khoa mổ xẻ này cho người ấy thuốc bài tiết các nhơ bẩn về phía trên, bài tiết các nhơ bẩn về phía dưới, xức thuốc mắt, thoa dầu cho mắt, cho thuốc qua lỗ mũi. Người ấy

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5063

sau khi dùng thuốc, mắt được khởi lên, mắt được
sáng tỏ. Với mắt được khởi lên, người ấy đoạn trừ
tham dục đối với tấm y thô, dính dầu và dính đất kia,
và người ấy có thể xem người kia là không phải bạn,
có thể xem người kia là thù địch và nghĩ đến sát hại
sinh mạng (của người kia): "Thật sự trong một thời
gian dài, Ta bị người này lường gạt, lừa dối, phỉnh
gạt với tấm y thô, dính dầu và đất: "Này bạn, đây là
tấm vải trắng, xinh đẹp, không cấu uế, thanh tịnh cho
bạn".

Cũng vậy, này Magandiya, nếu Ta thuyết pháp
cho Ông: "Đây là không bệnh ấy, đây là Niết-bàn
ấy", Ông có thể biết không bệnh, Ông có thể thấy
Niết-bàn. Và với mắt được khởi lên cho Ông, lòng
tham dục đối với năm thủ uẩn được đoạn trừ; và
Ông có thể nghĩ như sau: "Thật sự trong một thời
gian dài, ta bị tâm này lường gạt, lừa dối, phỉnh gạt,
chấp thủ sắc, ta đã chấp thủ, chấp thủ thọ, ta đã chấp
thủ, chấp thủ tưởng, ta đã chấp thủ, chấp thủ các
hành, ta đã chấp thủ, chấp thủ thức, ta đã chấp thủ.
Do duyên chấp thủ ấy nơi ta, nên có hữu; do duyên
hữu, có sanh; do duyên sanh, có già chết, sầu, bi, khổ,
ưu, não khởi lên. Như vậy là sự tập khởi của toàn bộ
Khổ uẩn".

– Con có lòng tin Tôn giả Gotama như sau: "Tôn

MƯỜI HAI DUYÊN                                       5064

giả Gotama có thể thuyết pháp cho ta khiến ta có thể từ chỗ ngồi này đứng dậy, không còn mù nữa".

– Vậy này Magandiya, hãy thân cận các vị chân
nhân. Này Magandiya, do Ông thân cận các vị chân
nhân, thời này Magandiya, Ông sẽ được nghe diệu
pháp. Này Magandiya, do ông được nghe diệu pháp,
thời này Magandiya, Ông sẽ sống đúng với Chánh
pháp và tùy pháp. Này Magandiya, do Ông sống
đúng với Chánh pháp và tùy pháp, thời này
Magandiya, Ông sẽ tự mình biết, tự mình thấy: "Đây
là những bệnh chướng, những cục bướu, những mũi
tên. Ở đây, những bệnh chướng, những cục bướu,
những mũi tên được trừ diệt, không có dư tàn. Do
chấp thủ được diệt ở ta, nên hữu diệt; do hữu diệt,
sanh diệt; do sanh diệt, già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não
được diệt trừ. Như vậy là sự đoạn diệt của toàn bộ
khổ uẩn này".

Khi được nghe nói vậy, du sĩ Magandiya bạch Thế Tôn:

– Thật vi diệu thay, Tôn giả Gotama! Thật vi
diệu thay, Tôn giả Gotama! Thưa Tôn giả Gotama,
như người dựng đứng lại những gì bị quăng ngã
xuống, phơi bày ra những gì bị che kín, chỉ đường
cho kẻ lạc hướng, đem đèn sáng vào trong bóng tối

MƯỜI HAI DUYÊN                                         5065

để những ai có mắt có thể thấy sắc; cũng vậy, Chánh
pháp đã được các Tôn giả Gotama dùng nhiều
phương tiện trình bày giải thích. Nay con xin quy y
Tôn giả Gotama, quy y Pháp và quy y Tỷ-kheo Tăng.
Con xin xuất gia với Tôn giả Gotama, con xin thọ đại
giới.

– Này Magandiya, ai trước kia là ngoại đạo nay muốn xuất gia, muốn thọ đại giới trong pháp và luật này phải sống bốn tháng biệt trú. Sau khi sống bốn tháng biệt trú, các Tỷ-kheo nếu đồng ý sẽ cho xuất gia, cho thọ đại giới để thành vị Tỷ-kheo. Nhưng Ta nhận thấy các tánh con người sai biệt nhau.

– Thưa Tôn giả Gotama, nếu những người xưa kia là ngoại đạo, nay muốn xuất gia, muốn thọ đại giới trong pháp và luật này, phải sống bốn tháng biệt trú, sau khi sống bốn tháng biệt trú, các Tỷ-kheo nếu đồng ý sẽ cho xuất gia, cho thọ đại giới; thời con sẽ xin sống biệt trú bốn năm, sau khi sống biệt trú bốn năm, nếu các Tỷ-kheo đồng ý, hãy cho con xuất gia, hãy cho con thọ đại giới để thành Tỷ-kheo.

Và du sĩ Magandiya được xuất gia với Thế Tôn, được thọ đại giới. Thọ đại giới không bao lâu, Tôn giả Magandiya ở một mình an tịnh, không phóng dật, sống nhiệt tâm, cần mẫn. Và không bao lâu, vị này

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5066

chứng được mục đích tối cao mà con cháu các lương
gia đã xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình
hướng đến. Đó là mục đích của vô thượng Phạm
hạnh, ngay trong hiện tại, với thượng trí tự mình
chứng ngộ, chứng đạt và an trú: "Sanh đã tận, Phạm
hạnh đã thành, những gì nên làm đã làm, sau đời này
sẽ không có đời sống khác nữa". Tôn giả Magandiya
hiểu biết như vậy.

Và Tôn giả Magandiya trở thành một vị A-la- hán nữa.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5067

598 Thọ - Quán - Ví dụ với Hư không – Tương IV, 351

Hư không – Tương IV, 351

1-2) ...

3) -- Ví như ở trên hư không có nhiều loại gió thổi.
Có gió từ phương Đông thổi. Có gió từ phương Tây
thổi. Có gió từ phương Bắc thổi. Có gió từ phương
Nam thổi. Có gió có bụi thổi. Có gió không bụi thổi.
Có gió lạnh thổi. Có gió nóng thổi. Có gió lượng nhỏ
thổi, có gió lượng lớn thổi.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, trong cái thân này, có nhiều loại thọ sai biệt khởi lên. Lạc thọ khởi lên. Khổ thọ khởi lên. Bất khổ bất lạc thọ khởi lên.

1)   Giống     như   giữa    hư  không,
Gió     nhiều      loại     thổi    lên,
Từ    phương     Đông,    phương   Tây,
Từ phương Bắc, phương Nam.

2)    Gió       có      bụi,    không       bụi,
Có       gió        lạnh,       gió        nóng,
Có       gió          lớn,       gió        nhỏ,
Gió nhiều loại, thổi lên.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       5068

3)    Cũng      vậy,    trong   thân     này,
Khởi       lên       nhiều     cảm       thọ,
Lạc        thọ        và      khổ        thọ,
Bất khổ bất lạc thọ.

4)       Khi       Tỷ-kheo      nhiệt    tâm,
Tỉnh        giác,      không      sanh      y,
Do         vậy,       bậc       Hiền      giả,
Liễu tri tất cả thọ.

5)       Vị       ấy     liễu     tri    thọ,
Ngay         hiện      tại,      vô      lậu,
Thân        hoại,     bậc       Pháp     trú,
Đại trí, vượt ước lường.

MƯỜI HAI DUYÊN                                 5069

599 Thọ - Quán - Ví dụ với Khách Xá – Tương IV, 353

Khách Xá – Tương IV, 353

1-2) ...

3) -- Ví như, này các Tỷ-kheo, một nhà khách, ở đấy,
từ phương Đông có một người đến ở. Từ phương
Tây, có người đến ở. Từ phương Bắc, có người đến
ở. Từ phương Nam, có người đến ở. Những người
Sát-đế-lỵ đến ở, những người Bà-la-môn đến ở,
những người Phệ-xá (Vessa) đến ở, những người
Thủ-đà (Suddà) đến ở.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, trong cái thân này có nhiều loại thọ sai biệt khởi lên. Lạc thọ khởi lên, khổ thọ khởi lên, bất khổ bất lạc thọ khởi lên.

4) Có những lạc thọ liên hệ đến vật chất khởi lên. Có
những khổ thọ liên hệ đến vật chất khởi lên. Có
những bất khổ bất lạc thọ liên hệ đến vật chất khởi
lên.

Có những lạc thọ không liên hệ đến vật chất khởi lên. Có những khổ thọ không liên hệ đến vật chất khởi

MƯỜI HAI DUYÊN                                       5070

lên. Có những bất khổ bất lạc thọ không liên hệ đến vật chất khởi lên.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   5071

600 Thọ - Quán - Với người có cảm thọ, Ta nêu rõ.. - Kinh SỞ Y XỨ – Tăng I, 310

SỞ Y XỨ – Tăng I, 310

1. Này các Tỷ-kheo, có ba y xứ này của ngoại đạo,
dầu có bị các bậc Hiền giả cật vấn, nạn vấn lý do,
thảo luận, vẫn kiên trì trong quan điểm truyền thống
về vô vi (không hành động).
Thế nào là ba?
- Này các Tỷ-kheo, có một số Sa-môn, Bà-la-môn
thuyết như sau, chấp kiến như sau: "Phàm có cảm
giác gì, con người này lãnh thọ lạc, khổ hay không
khổ, không lạc, tất cả đều do nhân nghiệp quá
khứ".
- Này các Tỷ-kheo, có một số Sa-môn, Bà-la-môn,
thuyết pháp như sau, chấp kiến như sau: "Phàm
có cảm giác gì, con người này lãnh thọ lạc, khổ
hay không khổ, không lạc, tất cả đều do nhân một
tạo hóa tạo ra".
- Này các Tỷ-kheo, có một số Sa-môn, Bà-la-môn,
thuyết pháp như sau, chấp kiến như sau: "Phàm
có cảm giác gì, con người này lãnh thọ lạc, khổ
hay không khổ, không lạc, tất cả đều do không
nhân, không duyên".

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5072

2. Ở đây, này các Tỷ-kheo, đối với các vị Sa-môn,
Bà-la-môn, thuyết như sau, chấp kiến như sau:
“Phàm có cảm giác gì, con người này lãnh thọ lạc,
khổ hay không khổ, không lạc, tất cả đều do nhân
nghiệp quá khứ". Đối với các vị ấy, Ta đến và nói:
"Chư Tôn giả, có thật chăng, Chư Tôn giả có thuyết
như sau, chấp kiến như sau: "Phàm có cảm giác gì,
con người này lãnh thọ lạc, khổ hay không khổ,
không lạc, tất cả đều do nhân nghiệp quá khứ? "”.
Được Ta hỏi Như vậy, họ trả lời: "Thưa phải, có như
vậy".
Ta nói với họ như sau: "Như vậy, thời theo các Tôn
giả, do nhân nghiệp quá khứ, sẽ trở thành người sát
sanh; do nhân nghiệp quá khứ, sẽ trở thành người
lấy của không cho; do nhân nghiệp quá khứ, sẽ trở
thành người không Phạm hạnh; do nhân nghiệp quá
khứ, sẽ trở thành người nói láo; do nhân nghiệp quá
khứ, sẽ trở thành người nói hai lưỡi; do nhân nghiệp
quá khứ, sẽ trở thành người ác khẩu; do nhân nghiệp
quá khứ, sẽ trở thành người nói lời phù phiếm; do
nhân nghiệp quá khứ, sẽ trở thành người tham lam;
do nhân nghiệp quá khứ, sẽ trở thành người tâm sân;
do nhân nghiệp quá khứ, sẽ trở thành người theo tà
kiến".
Nhưng này các Tỷ-kheo, với những ai trở lại dựa vào
nghiệp quá khứ là lý do kiên thực, với những người

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5073

ấy sẽ không có ước muốn, không có tinh tấn, không
có "Đây là việc phải làm", hay "Đây là việc không
nên làm". Như vậy, sự cần thiết cần phải làm hay
không cần phải làm không được tìm thấy là chân
thực, là đáng tin cậy, thời danh từ Sa-môn không thể
áp dụng đúng pháp cho các Ông được, vì các Ông
sống thất niệm và với các căn không hộ trì.
Như vậy, này các Tỷ-kheo, đây là sự chỉ trích đúng
pháp thứ nhất của Ta đối với các vị Sa-môn, Bà-la-
môn có thuyết như vậy, có chấp kiến như vậy.
3. Ở đây, này các Tỷ-kheo, đối với các vị Sa-môn,
Bà-la-môn, thuyết như sau, chấp kiến như sau:
"Phàm có cảm giác gì, con người này lãnh thọ lạc,
khổ hay không khổ, không lạc, tất cả đều do nhân
một tạo hóa tạo ra". Ta đến họ và nói: "Chư Tôn giả,
có thật chăng, Chư Tôn giả có thuyết như sau, có
chấp kiến như sau: “Phàm có cảm giác gì, con người
này lãnh thọ lạc, khổ hay không khổ, không lạc, tất
cả đều do nhân một tạo hóa tạo ra? ” ".
Được Ta hỏi vậy, họ trả lời: "Thưa phải, có như vậy".
Ta nói với họ như sau: "Như vậy, thời theo các Tôn
giả, do nhân một vị tạo hóa tạo ra, sẽ trở thành
người sát sanh … Do nhân một vị tạo hóa tạo ra, sẽ
trở thành người theo tà kiến".
Nhưng này các Tỷ-kheo, với những ai trở lại dựa vào
vị tạo hóa tạo ra là lý do kiên thực, với những người

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5074

ấy sẽ không có ước muốn, không có tinh tấn, không
có "Đây là việc phải làm", hay "Đây là việc không
nên làm". Như vậy, sự cần thiết cần phải làm hay
không cần phải làm, không được tìm thấy là chân
thực, là đáng tin cậy, thời danh từ Sa-môn không thể
áp dụng đúng pháp cho các Ông được, vì các Ông
sống thất niệm và với các căn không hộ trì.
Như vậy, này các Tỷ-kheo, đây là sự chỉ trích đúng
pháp thứ hai của Ta đối với các vị Sa-môn, Bà-la-
môn có thuyết như vậy, có chấp kiến như vậy.
4. Ở đây, này các Tỷ-kheo, đối với các vị Sa-môn,
Bà-la-môn, thuyết như sau, chấp kiến như sau:
"Phàm có cảm giác gì, con người này lãnh thọ lạc,
khổ hay không khổ, không lạc, tất cả đều do không
nhân không duyên". Ta đến họ và nói: "Chư Tôn giả,
có thật chăng, Chư Tôn giả có thuyết như sau, có
chấp kiến như sau: “ Phàm có cảm giác gì, con người
này lãnh thọ lạc, khổ hay không khổ, không lạc, tất
cả đều do không nhân, không duyên? ” ".
Được Ta hỏi như vậy, họ trả lời: "Thưa phải, có như
vậy".
Ta nói với họ như sau: "Như vậy, thời theo các Tôn
giả, do không nhân không duyên, sẽ trở thành
người sát sanh … Do không nhân không duyên, sẽ
trở thành người theo tà kiến".

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5075

Nhưng này các Tỷ-kheo, với những ai trở lại dựa vào
không nhân, không duyên là lý do kiên thực, với
những người ấy, sẽ không có ước muốn, không có
tinh tấn, không có "Đây là việc phải làm", hay "Đây
là việc không phải làm". Như vậy, sự cần thiết cần
phải làm hay không cần phải làm, không được tìm
thấy là chân thực, là đáng tin cậy, thời danh từ Sa-
môn không thể áp dụng đúng pháp cho các Ông
được, vì các Ông sống thất niệm và với các căn
không hộ trì.
Như vậy, này các Tỷ-kheo, đây là sự chỉ trích đúng
pháp thứ ba của Ta đối với các vị Sa-môn, Bà-la-
môn có thuyết như vậy, có chấp kiến như vậy.
Này các Tỷ-kheo, đây là ba y xứ của ngoại đạo, dù
có được các bậc Tôn giả cật vấn, nạn vấn lý do thảo
luận, vẫn kiên trì trong quan điểm truyền thống về
vô vi (không hành động).
5. Và này các Tỷ-kheo, đây là pháp Ta thuyết
giảng, không bị chỉ trích, không bị uế nhiễm,
không có tội lỗi, không bị các Sa-môn, các Bà-la-
môn có trí quở trách.
Và này các Tỷ-kheo, thế nào là pháp Ta thuyết giảng,
không bị chỉ trích, không bị uế nhiễm, không có tội
lỗi, không bị các Sa-môn, các Bà-la-môn có trí quở
trách?

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5076

- Sáu giới này, là pháp Ta thuyết giảng, không
bị... quở trách.
- Sáu xúc xứ này, là pháp Ta thuyết giảng,
không bị... quở trách.
- Mười tám ý cận hành này, là pháp Ta thuyết
giảng, không bị quở trách
- Bốn Thánh đế này, là pháp Ta thuyết giảng,
không bị... quở trách.
6. Sáu giới này, này các Tỷ-kheo, là pháp Ta thuyết
giảng… không bị các Sa-môn, các Bà-la-môn có trí
quở trách, được nói đến như vậy. Do duyên gì được
nói đến?
- Này các Tỷ-kheo, có sáu giới này: địa giới,
thủy giới, phong giới, hỏa giới, không giới,
thức giới.
- Sáu giới này, này các Tỷ-kheo, là pháp được
Ta thuyết giảng, không bị chỉ trích, không bị uế
nhiễm, không có tội lỗi, không bị các Sa-môn,
các Bà-la-môn có trí quở trách. Điều đã được
nói đến, chính do duyên này đã được nói đến.
7. Có sáu xúc xứ này, này các Tỷ-kheo, là pháp ta
thuyết giảng … không bị các Sa-môn, các Bà-la-môn
có trí quở trách. Điều đã được nói đến, chính do
duyên nào đã được nói đến?

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5077

- Này các Tỷ-kheo, có sáu xúc xứ này: nhãn xúc
xứ, nhĩ xúc xứ, tỷ xúc xứ, thiệt xúc xứ, thân xúc
xứ, ý xúc xứ.
- Có sáu xúc xứ này, này các Tỷ-kheo, được Ta
thuyết giảng..... không bị các Sa-môn, các Bà-
la-môn có trí quở trách. Điều đã được nói đến,
chính do duyên này đã được nói đến.
8. Có mười tám ý cận hành này, này các Tỷ-kheo,
là pháp được Ta thuyết giảng... không bị các Sa-
môn, các Bà-la-môn có trí quở trách. Điều đã được
nói đến, chính do duyên nào đã được nói đến?
- Khi con mắt thấy sắc, tư tưởng hướng về và
đến gần sắc, làm y xứ cho hỷ, hướng về và đến
gần sắc, làm y xứ cho ưu, hướng về và đến gần
sắc, làm y xứ cho xả.
- Khi tai nghe tiếng, tư tưởng hướng về và đến
gần tiếng, làm y xứ cho hỷ, hướng về và đến
gần tiếng, làm y xứ cho ưu, hướng về và đến
gần tiếng, làm y xứ cho xả. Khi mũi ngửi
hương … khi lưỡi nếm vị … khi thân cảm xúc
… khi ý nhận thức pháp, tư tưởng hướng về và
đến gần pháp, làm y xứ cho hỷ, hướng về và
đến gần pháp, làm y xứ cho ưu, hướng về và
đến gần pháp, làm y xứ cho xả.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5078

- Có mười tám ý cận hành này, này các Tỷ-kheo,
được Ta thuyết giảng … không bị các Sa-môn,
các Bà-la-môn có trí quở trách. Điều đã được
nói đến, chính do duyên này đã được nói đến.
9. Bốn Thánh đế này, này các Tỷ-kheo, là pháp được
Ta thuyết giảng … không bị các Sa-môn, các Bà-la-
môn có trí quở trách. Điều đã được nói đến, chính
do duyên nào đã được nói đến?
 Do chấp thủ Sáu giới, nên có Nhập thai.
 Do có nhập thai, nên có Danh sắc.
 Do duyên danh sắc, nên có Sáu xứ.
 Do duyên sáu xứ, nên có xúc.
 Do duyên xúc, nên có thọ.
 Với người có cảm thọ, này các Tỷ-kheo, Ta nêu
rõ: "Đây là Khổ", Ta nêu rõ: "Đây là Khổ tập",
Ta nêu rõ: "Đây là Khổ diệt", Ta nêu rõ: "Đây
là con Đường đưa đến Khổ diệt".
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Khổ Thánh đế?
- Sanh là khổ, già là khổ, bệnh là khổ, chết là
khổ, sầu, bi, khổ, ưu não là khổ. Điều mong cầu
không được là khổ. Tóm lại, năm thủ uẩn là
khổ. Này các Tỷ-kheo, đây là Khổ Thánh đế.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Thánh đế về Khổ
tập?

MƯỜI HAI DUYÊN                                   5079

- Vô minh duyên hành, hành duyên thức, thức
duyên sắc, danh sắc duyên sáu xứ, sáu xứ
duyên xúc, xúc duyên thọ, thọ duyên ái, ái
duyên thủ, thủ duyên hữu, hữu duyên sanh,
sanh duyên già, chết, sầu, bi, khổ, ưu não. Như
vầy là sự tập khởi của toàn bộ khổ uẩn này. Này
các Tỷ-kheo, đây gọi là Thánh đế về Khổ tập.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Thánh đế về Khổ
diệt?
- Do vô minh diệt không có tàn dư, nên các hành
diệt.
- Do hành diệt, nên thức diệt. Do thức diệt nên
danh sắc diệt. Do danh sắc diệt nên sáu xứ diệt.
Do sáu xứ diệt nên xúc diệt. Do xúc diệt nên
thọ diệt. Do thọ diệt nên ái diệt. Do ái diệt nên
thủ diệt. Do thủ diệt nên hữu diệt. Do hữu diệt
nên sanh diệt. Do sanh diệt nên già, chết, sầu,
bi, khổ, ưu não đều diệt. Như vầy là sự đoạn
diệt toàn bộ của khổ uẩn này. Này các Tỷ-kheo,
đây gọi là Thánh đế về Khổ diệt.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Thánh đế về con
Đường đưa đến Khổ diệt?
- Đây là Thánh đạo Tám ngành, tức là chánh tri
kiến, chánh tư duy, chánh ngữ, chánh nghiệp,
chánh mạng, chánh tinh tấn, chánh niệm, chánh

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5080

định. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là Thánh đế về
con Đường đưa đến Khổ diệt.
Bốn Thánh đế này, này các Tỷ-kheo, do Ta thuyết
giảng, không bị chỉ trích, không có uế nhiễm, không
có tội lỗi, không bị các Sa-môn, các Bà-la-môn có trí
quở trách. Điều đã được nói đến, chính do duyên này
được nói đến.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5081

601 Thọ - Quán - Đồng nghĩa với các khổ thọ về thân là vực thẩm này - Kinh Vực Thẳm – Tương IV, 334

Vực Thẳm – Tương IV, 334 (Pàtàla)

1-2) ...

3) -- Kẻ vô văn phàm phu nói như sau: "Ở giữa biển lớn, có vực thẳm". Nhưng ở đây, này các Tỷ-kheo, kẻ vô văn phàm phu đối với việc không có, không xẩy ra, lại nói: "Ở giữa biển lớn, có vực thẳm".

4) Này các Tỷ-kheo, đồng nghĩa với các khổ thọ về thân là vực thẳm này.

5) Kẻ vô văn phàm phu, khi cảm giác khổ thọ về
thân, thời sầu muộn, than vãn, khóc lóc, đấm ngực,
đi đến bất tỉnh. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là kẻ vô
văn phàm phu không đứng lên trên vực thẳm, không
đạt tới chỗ chân đứng.

6) Còn bậc Đa văn Thánh đệ tử, này các Tỷ-kheo,
khi cảm giác khổ thọ về thân, không sầu muộn,
không than vãn, không khóc lóc, không đấm ngực,
không đi đến bất tỉnh. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là

MƯỜI HAI DUYÊN                                  5082

bậc Đa văn Thánh đệ tử đã đứng lên trên vực thẳm, đã đạt tới chỗ chân đứng.

1)    Ai      không     chịu    đựng   nổi,
Các        khổ       thọ      khởi      lên,
Thân       đau,      hại     mạng     sống,
Cảm        xúc       khiến     run     rẩy.
Ai       than       vãn,      khóc      lóc,
Suy     nhược,      thiếu    kiên    cường,
Không       đứng       trên     vực    sâu,
Không đạt chỗ chân đứng.

2)     Ai      có     thể   chịu      đựng,
Các        khổ       thọ     khởi        lên,
Thân       đau,     hại     mạng       sống,
Cảm        xúc      không     run       rẩy,
Vị        ấy       vượt      vực        sâu,
Đạt tới chỗ chân đứng.

MƯỜI HAI DUYÊN                                 5083

602 Thọ - Sự sai biệt giữa vị Thánh đệ tử và kẻ vô văn... - Kinh Với Mũi Tên – Tương IV, 336

Với Mũi Tên – Tương IV, 336

1-2) ...

3) -- Này các Tỷ-kheo, kẻ vô văn phàm phu, cảm thọ cảm giác lạc thọ, cảm thọ cảm giác khổ thọ, cảm thọ cảm giác bất khổ bất lạc thọ.

4) Này các Tỷ-kheo, bậc Đa văn Thánh đệ tử cũng cảm thọ cảm giác lạc thọ, cảm thọ cảm giác khổ thọ, cảm thọ cảm giác bất khổ bất lạc thọ.

5) Ở đây, này các Tỷ-kheo, thế nào là đặc thù, thế nào là thù thắng, thế nào là sai biệt giữa bậc Đa văn Thánh đệ tử và kẻ vô văn phàm phu?

6) -- Bạch Thế Tôn, các pháp lấy Thế Tôn làm căn bản...

7) -- Này các Tỷ-kheo, kẻ vô văn phàm phu khi cảm
xúc khổ thọ, sầu muộn, than vãn, khóc lóc, đấm
ngực, đi đến bất tỉnh. Vị ấy cảm giác hai cảm thọ,
cảm thọ về thân và cảm thọ về tâm.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5084

8) Ví như, này các Tỷ-kheo, có người bị người ta bắn
với mũi tên, rồi họ bắn người ấy với mũi tên thứ hai.
Như vậy, này các Tỷ-kheo, người ấy cảm giác cảm
thọ cả hai mũi tên.

- Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, kẻ vô văn phàm phu
khi cảm xúc khổ thọ; thời sầu muộn, than vãn,
khóc lóc, đấm ngực, đi đến bất tỉnh. Người ấy cảm
giác hai cảm thọ, cảm thọ về thân và cảm thọ về
tâm.
- Cảm xúc bởi khổ thọ ấy, người ấy cảm thấy sân
hận (patigha). Do cảm thấy sân hận đối với khổ
thọ ấy, sân tùy miên đối với khổ thọ được tồn chỉ
tùy miên (anuseti).
- Cảm xúc bởi khổ thọ, người ấy hoan hỷ dục lạc.
Vì sao? Vì rằng, này các Tỷ-kheo, kẻ vô văn phàm
phu không tìm thấy một sự xuất ly khổ thọ nào
khác, ngoài dục lạc.
- Do hoan hỷ dục lạc ấy, tham tùy miên đối với lạc
thọ tồn tại. Người ấy không như thật rõ biết sự tập
khởi, sự đoạn diệt, vị ngọt, sự nguy hiểm và sự
xuất ly của các cảm thọ ấy.
- Do người ấy không như thật rõ biết sự tập khởi,
sự đoạn diệt, vị ngọt, sự nguy hiểm và sự xuất ly
của các cảm thọ ấy, nên vô minh tùy miên đối với
bất khổ bất lạc thọ tồn tại. Nếu người ấy cảm thọ
cảm giác lạc thọ, người ấy cảm thọ cảm giác như

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5085

người bị trói buộc (sannutto). Nếu người ấy cảm
thọ cảm giác khổ thọ, người ấy cảm thọ cảm giác
như người bị trói buộc. Nếu người ấy cảm thọ cảm
giác bất khổ bất lạc thọ, người ấy cảm thọ cảm
giác như người bị trói buộc. Này các Tỷ-kheo, đây
gọi là kẻ vô văn phàm phu bị trói buộc bởi sanh,
già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não. Ta nói rằng người
ấy bị trói buộc bởi đau khổ.

9) Và này các Tỷ-kheo, bậc Đa văn Thánh đệ tử
khi cảm xúc khổ thọ thời không có sầu muộn, không
có than vãn, không có khóc lóc, không có đấm ngực,
không có đi đến bất tỉnh. Vị ấy chỉ cảm thọ cảm giác
một cảm thọ, tức là cảm thọ về thân, không phải
cảm thọ về tâm.

10) Ví như, này các Tỷ-kheo, có người bị người ta
bắn một mũi tên. Họ không bắn tiếp người ấy với mũi
tên thứ hai. Như vậy, này các Tỷ-kheo, người ấy cảm
giác cảm thọ của một mũi tên.

- Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, bậc Đa văn Thánh
đệ tử khi cảm xúc khổ thọ; vị ấy không sầu muộn,
không than vãn, không khóc lóc, không đấm ngực,
không đi đến bất tỉnh. Vị ấy cảm giác chỉ một cảm
thọ, cảm thọ về thân, không phải cảm thọ về tâm.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5086

- Vị ấy không cảm thấy sân hận đối với khổ thọ ấy.
Do không cảm thấy sân hận đối với khổ thọ ấy,
sân tùy miên đối với khổ thọ không có tồn tại.
- Cảm xúc bởi khổ thọ, vị ấy không hoan hỷ dục lạc.
Vì sao? Vì bậc Đa văn Thánh đệ tử có tuệ tri một
sự xuất ly khác đối với khổ thọ, ngoài dục lạc.
- Vì vị ấy không hoan hỷ dục lạc, tham tùy miên đối
với dục lạc không có tồn tại. Vị ấy như thật tuệ tri
sự tập khởi, sự đoạn diệt, vị ngọt, sự nguy hiểm và
sự xuất ly của những cảm thọ ấy.
- Vì rằng, vị ấy như thật tuệ tri sự tập khởi, sự đoạn
diệt, vị ngọt, sự nguy hiểm và sự xuất ly của các
cảm thọ ấy, đối với bất khổ bất lạc thọ, vô minh
tùy miên không có tồn tại. Nếu vị ấy cảm thọ lạc
thọ, vị ấy cảm thọ lạc thọ như người không bị
trói buộc. Nếu vị ấy cảm thọ cảm giác khổ thọ, vị
ấy cảm thọ cảm giác như người không bị trói
buộc. Nếu vị ấy cảm thọ cảm giác bất khổ bất lạc
thọ, vị ấy cảm thọ cảm giác như người không bị
trói buộc. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là Tỷ-kheo
không bị trói buộc bởi sanh, già, chết, sầu, bi,
khổ, ưu, ão. Ta nói rằng vị ấy không bị trói buộc
bởi đau khổ.

11) Này các Tỷ-kheo, đây là sự đặc thù, đây là thù thắng, đây là sự sai biệt giữa bậc Đa văn Thánh đệ tử và kẻ vô văn phàm phu.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5087

1)     Bậc        Trí      tuệ    Đa    văn,
Lạc       khổ        không       chi   phối,
Giữa        kẻ        trí,     phàm     phu,
Thiện sai biệt rất lớn.

2)   Bậc       Đa    văn,      Tầm     pháp,
Thấy       đời      này,       đời      sau,
Ái     pháp       không        phá      tâm,
Không ái, không sân hận.

3)   Tùy      thuận     hay   đối   nghịch,
Tiêu     tán,       diệt,    không     còn,
Vị     ấy         biết      con     đường,
Đường      không       cấu,   không    sầu,
Chánh       trí,     đoạn       tái   sanh,
Đến được bờ giác ngộ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                5088

603 Thọ - Tham sân si - Nguyên nhân khởi 3 tùy miên - Kinh Với Mũi Tên – Tương IV, 336

Với Mũi Tên – Tương IV, 336

1-2) ...

3) -- Này các Tỷ-kheo, kẻ vô văn phàm phu, cảm thọ cảm giác lạc thọ, cảm thọ cảm giác khổ thọ, cảm thọ cảm giác bất khổ bất lạc thọ.

4) Này các Tỷ-kheo, bậc Đa văn Thánh đệ tử cũng cảm thọ cảm giác lạc thọ, cảm thọ cảm giác khổ thọ, cảm thọ cảm giác bất khổ bất lạc thọ.

5) Ở đây, này các Tỷ-kheo, thế nào là đặc thù, thế nào là thù thắng, thế nào là sai biệt giữa bậc Đa văn Thánh đệ tử và kẻ vô văn phàm phu?

6) -- Bạch Thế Tôn, các pháp lấy Thế Tôn làm căn bản...

7) -- Này các Tỷ-kheo, kẻ vô văn phàm phu khi cảm
xúc khổ thọ, sầu muộn, than vãn, khóc lóc, đấm
ngực, đi đến bất tỉnh. Vị ấy cảm giác hai cảm thọ,
cảm thọ về thân và cảm thọ về tâm.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5089

8) Ví như, này các Tỷ-kheo, có người bị người ta bắn
với mũi tên, rồi họ bắn người ấy với mũi tên thứ hai.
Như vậy, này các Tỷ-kheo, người ấy cảm giác cảm
thọ cả hai mũi tên.

- Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, kẻ vô văn phàm phu
khi cảm xúc khổ thọ; thời sầu muộn, than vãn,
khóc lóc, đấm ngực, đi đến bất tỉnh. Người ấy cảm
giác hai cảm thọ, cảm thọ về thân và cảm thọ về
tâm.
- Cảm xúc bởi khổ thọ ấy, người ấy cảm thấy sân
hận (patigha). Do cảm thấy sân hận đối với khổ
thọ ấy, sân tùy miên đối với khổ thọ được tồn chỉ
tùy miên (anuseti).
- Cảm xúc bởi khổ thọ, người ấy hoan hỷ dục lạc.
Vì sao? Vì rằng, này các Tỷ-kheo, kẻ vô văn phàm
phu không tìm thấy một sự xuất ly khổ thọ nào
khác, ngoài dục lạc.
- Do hoan hỷ dục lạc ấy, tham tùy miên đối với lạc
thọ tồn tại. Người ấy không như thật rõ biết sự tập
khởi, sự đoạn diệt, vị ngọt, sự nguy hiểm và sự
xuất ly của các cảm thọ ấy.
- Do người ấy không như thật rõ biết sự tập khởi,
sự đoạn diệt, vị ngọt, sự nguy hiểm và sự xuất ly
của các cảm thọ ấy, nên vô minh tùy miên đối với
bất khổ bất lạc thọ tồn tại. Nếu người ấy cảm thọ
cảm giác lạc thọ, người ấy cảm thọ cảm giác như

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5090

người bị trói buộc (sannutto). Nếu người ấy cảm
thọ cảm giác khổ thọ, người ấy cảm thọ cảm giác
như người bị trói buộc. Nếu người ấy cảm thọ cảm
giác bất khổ bất lạc thọ, người ấy cảm thọ cảm
giác như người bị trói buộc. Này các Tỷ-kheo, đây
gọi là kẻ vô văn phàm phu bị trói buộc bởi sanh,
già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não. Ta nói rằng người
ấy bị trói buộc bởi đau khổ.

9) Và này các Tỷ-kheo, bậc Đa văn Thánh đệ tử
khi cảm xúc khổ thọ thời không có sầu muộn, không
có than vãn, không có khóc lóc, không có đấm ngực,
không có đi đến bất tỉnh. Vị ấy chỉ cảm thọ cảm giác
một cảm thọ, tức là cảm thọ về thân, không phải
cảm thọ về tâm.

10) Ví như, này các Tỷ-kheo, có người bị người ta
bắn một mũi tên. Họ không bắn tiếp người ấy với mũi
tên thứ hai. Như vậy, này các Tỷ-kheo, người ấy cảm
giác cảm thọ của một mũi tên.

- Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, bậc Đa văn Thánh
đệ tử khi cảm xúc khổ thọ; vị ấy không sầu muộn,
không than vãn, không khóc lóc, không đấm ngực,
không đi đến bất tỉnh. Vị ấy cảm giác chỉ một cảm
thọ, cảm thọ về thân, không phải cảm thọ về tâm.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5091

- Vị ấy không cảm thấy sân hận đối với khổ thọ ấy.
Do không cảm thấy sân hận đối với khổ thọ ấy,
sân tùy miên đối với khổ thọ không có tồn tại.
- Cảm xúc bởi khổ thọ, vị ấy không hoan hỷ dục lạc.
Vì sao? Vì bậc Đa văn Thánh đệ tử có tuệ tri một
sự xuất ly khác đối với khổ thọ, ngoài dục lạc.
- Vì vị ấy không hoan hỷ dục lạc, tham tùy miên đối
với dục lạc không có tồn tại. Vị ấy như thật tuệ tri
sự tập khởi, sự đoạn diệt, vị ngọt, sự nguy hiểm và
sự xuất ly của những cảm thọ ấy.
- Vì rằng, vị ấy như thật tuệ tri sự tập khởi, sự đoạn
diệt, vị ngọt, sự nguy hiểm và sự xuất ly của các
cảm thọ ấy, đối với bất khổ bất lạc thọ, vô minh
tùy miên không có tồn tại. Nếu vị ấy cảm thọ lạc
thọ, vị ấy cảm thọ lạc thọ như người không bị
trói buộc. Nếu vị ấy cảm thọ cảm giác khổ thọ, vị
ấy cảm thọ cảm giác như người không bị trói
buộc. Nếu vị ấy cảm thọ cảm giác bất khổ bất lạc
thọ, vị ấy cảm thọ cảm giác như người không bị
trói buộc. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là Tỷ-kheo
không bị trói buộc bởi sanh, già, chết, sầu, bi,
khổ, ưu, ão. Ta nói rằng vị ấy không bị trói buộc
bởi đau khổ.

11) Này các Tỷ-kheo, đây là sự đặc thù, đây là thù thắng, đây là sự sai biệt giữa bậc Đa văn Thánh đệ tử và kẻ vô văn phàm phu.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5092

1)     Bậc        Trí      tuệ    Đa    văn,
Lạc       khổ        không       chi   phối,
Giữa        kẻ        trí,     phàm     phu,
Thiện sai biệt rất lớn.

2)   Bậc       Đa    văn,      Tầm     pháp,
Thấy       đời      này,        đời     sau,
Ái     pháp       không        phá      tâm,
Không ái, không sân hận.

3)   Tùy      thuận     hay   đối   nghịch,
Tiêu     tán,       diệt,    không     còn,
Vị     ấy         biết      con     đường,
Đường      không       cấu,   không    sầu,
Chánh       trí,     đoạn       tái   sanh,
Đến được bờ giác ngộ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                5093

604 Thọ - Tham sân si - Vì sao tham sân si tuỳ tăng trong 3 thọ - Kinh SÁU SÁU – 148 Trung III, 629

KINH SÁU SÁU (Chadhakka suttam) – Bài kinh số 148 – Trung III, 629

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú ở Savatthi (Xá-vệ), Jetavana (Kỳ-đà Lâm) tại tinh xá ông Anathapindika (Cấp Cô Độc). Tại đấy, Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo:

– "Này các Tỷ-kheo".

– "Thưa vâng, Bạch Thế Tôn".

Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

– Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng pháp cho các
Ông, sơ thiện, trung thiện, hậu thiện, có nghĩa, có
văn. Ta sẽ nói lên Phạm hạnh hoàn toàn viên mãn,
thanh tịnh, tức là sáu sáu. Hãy nghe và suy nghiệm
kỹ, Ta sẽ giảng.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   5094

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Các vị Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

 Sáu nội xứ cần phải được biết.
 Sáu ngoại xứ cần phải được biết.
 Sáu thức thân cần phải được biết.
 Sáu xúc thân cần phải được biết.
 Sáu thọ thân cần phải được biết.
 Sáu ái thân cần phải được biết.

Khi được nói đến "Sáu nội xứ cần phải được biết", do duyên gì được nói đến như vậy? Nhãn xứ, nhĩ xứ, tỷ xứ, thiệt xứ, thân xứ, ý xứ. Khi được nói đến "Sáu nội xứ cần phải được biết ", chính do duyên này được nói đến như vậy. Đây là sáu sáu thứ nhất.

Khi được nói đến "Sáu ngoại xứ cần phải được
biết", do duyên gì được nói đến như vậy? Sắc xứ,
thanh xứ, hương xứ, vị xứ, xúc xứ, pháp xứ. Khi
được nói đến "Sáu ngoại xứ cần phải được biết",
chính do duyên này được nói đến như vậy. Đây là
sáu sáu thứ hai.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5095

Khi được nói đến "Sáu thức thân cần phải được
biết", do duyên gì được nói đến như vậy? Do duyên
mắt và do duyên các sắc, khởi lên nhãn thức. Do
duyên tai và do duyên các tiếng, khởi lên nhĩ thức.
Do duyên mũi và do duyên các hương, khởi lên tỷ
thức. Do duyên lưỡi và do duyên các vị, khởi lên
thiệt thức. Do duyên thân và do duyên các xúc, khởi
lên thân thức. Do duyên ý và do duyên các pháp, khởi
lên ý thức. Khi được nói đến "Sáu thức thân cần phải
được biết", chính do duyên này được nói đến như
vậy. Đây là sáu sáu thứ ba.

Khi được nói đến "Sáu xúc thân cần phải được biết", do duyên gì được nói đến như vậy? Do duyên mắt và do duyên các sắc, khởi lên nhãn thức. Sự gặp gỡ của ba (pháp này) là xúc. Do duyên tai và do duyên các tiếng, khởi lên nhĩ thức. Sự gặp gỡ của ba (pháp này) là xúc. Do duyên mũi và do duyên các hương khởi lên tỷ thức. Sự gặp gỡ của ba (pháp này) là xúc. Do duyên lưỡi và do duyên các vị khởi lên thiệt thức. Sự gặp gỡ của ba (pháp này) là xúc. Do duyên thân và do duyên các xúc khởi lên thân thức. Sự gặp gỡ của ba (pháp này) là xúc. Do duyên ý và do duyên các pháp khởi lên ý thức. Sự gặp gỡ của ba (pháp này) là xúc. Khi được nói đến "Sáu xúc thân cần phải được biết", chính do duyên này được nói đến như vậy. Đây là sáu sáu thứ tư.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5096

Khi được nói đến "Sáu thọ thân cần phải được
biết", do duyên gì được nói đến như vậy? Do duyên
mắt và do duyên các sắc khởi lên nhãn thức. Sự gặp
gỡ của ba (pháp này) là xúc. Do duyên xúc là thọ. Do
duyên tai và do duyên các tiếng khởi lên nhĩ thức.
Do duyên mũi và do duyên các hương khởi lên tỷ
thức. Do duyên lưỡi và do duyên các vị khởi lên thiệt
thức. Do duyên thân và do duyên các xúc khởi lên
thân thức. Do duyên ý và do duyên các pháp, khởi
lên ý thức. Sự gặp gỡ của ba (pháp này) là xúc. Do
duyên xúc là thọ. Khi được nói đến "Sáu thọ thân cần
phải được biết", chính do duyên này được nói đến
như vậy. Đây là sáu sáu thứ năm.

Khi được nói đến "Sáu ái thân cần phải được biết", do duyên gì được nói đến như vậy? Do duyên mắt và duyên các sắc khởi lên nhãn thức. Sự gặp gỡ của ba (pháp này) là xúc. Do duyên xúc là thọ. Do duyên thọ là ái. Do duyên tai và do duyên các tiếng, khởi lên nhĩ thức. Do duyên mũi và do duyên các hương khởi lên tỷ thức. Do duyên lưỡi và do duyên các vị khởi lên thiệt thức. Do duyên thân và do duyên các xúc khởi lên thân thức. Do duyên ý và do duyên các pháp khởi lên ý thức. Sự gặp gỡ của ba (pháp này) là xúc. Do duyên xúc là thọ. Do duyên thọ là ái. Khi được nói đến "Sáu ái thân cần phải được biết", chính do duyên này được nói đến như vậy. Đây là

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5097

sáu sáu thứ sáu.

Nếu ai nói rằng: "Mắt là tự ngã", như vậy là
không hợp lý. Sự sanh và sự diệt của mắt đã được
thấy. Vì rằng sự sanh và sự diệt đã được thấy, nên
phải đưa đến kết luận: "Tự ngã sanh và diệt ở nơi
tôi". Do vậy, nếu ai nói rằng: "Mắt là tự ngã", như
vậy không hợp lý. Như vậy, con mắt là vô ngã.

Nếu ai nói rằng: "Các sắc là tự ngã", như vậy là
không hợp lý. Sự sanh và sự diệt của các sắc đã được
thấy. Vì rằng sự sanh và sự diệt của các sắc đã được
thấy, nên phải đưa đến kết luận: "Tự ngã sanh và diệt
ở nơi tôi". Do vậy, nếu ai nói rằng: "Các sắc là tự
ngã", như vậy là không hợp lý. Như vậy, con mắt là
vô ngã, các sắc là vô ngã.

Nếu ai nói rằng: "Nhãn thức là tự ngã", như vậy
là không hợp lý. Sự sanh và sự diệt của nhãn thức đã
được thấy. Vì rằng sự sanh và sự diệt của nhãn thức
đã được thấy, nên phải đưa đến kết luận: "Tự ngã
sanh và diệt ở nơi tôi". Do vậy, nếu ai nói rằng:
"Nhãn thức là tự ngã", như vậy là không hợp lý. Như
vậy con mắt là vô ngã, các sắc là vô ngã, nhãn thức
là vô ngã.

Nếu có ai nói rằng: "Nhãn xúc là tự ngã, như vậy là không hợp lý. Sự sanh và sự diệt của nhãn xúc

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5098

đã được thấy. Vì rằng sự sanh và sự diệt đã được
thấy, nên phải đưa đến kết luận: "Tự ngã sanh và diệt
ở nơi tôi". Do vậy, nếu ai nói rằng: "Nhãn xúc là tự
ngã", như vậy, là không hợp lý. Như vậy con mắt là
vô ngã, các sắc là vô ngã, nhãn thức là vô ngã, nhãn
xúc là vô ngã.

Nếu có ai nói rằng: "Thọ là tự ngã", như vậy là
không hợp lý. Sự sanh và sự diệt của thọ đã được
thấy. Vì rằng sự sanh và sự diệt của thọ đã được thấy,
nên phải đưa đến kết luận: "Tự ngã sanh và diệt ở nơi
tôi". Do vậy, nếu ai nói rằng: "Thọ là tự ngã", như
vậy là không hợp lý. Như vậy, con mắt là vô ngã, các
sắc là vô ngã, nhãn thức là vô ngã, nhãn xúc là vô
ngã, thọ là vô ngã.

Nếu có ai nói rằng: "Ái là tự ngã", như vậy là
không hợp lý. Sự sanh và sự diệt của ái đã được thấy.
Vì rằng sự sanh và sự diệt đã được thấy, nên phải đưa
đến kết luận: "Tự ngã sanh và diệt ở nơi tôi". Do vậy
nếu ai nói rằng: "Ái là tự ngã", như vậy là không hợp
lý. Như vậy con mắt là vô ngã, các sắc là vô ngã,
nhãn thức là vô ngã, nhãn xúc là vô ngã, thọ là vô
ngã, ái là vô ngã.

Nếu có ai nói rằng: "Tai là tự ngã"... nếu có ai nói rằng: "Mũi là tự ngã"... nếu có ai nói rằng: "Lưỡi

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5099

là tự ngã"... nếu có ai nói rằng: "Thân là tự ngã"...

Nếu có ai nói rằng: "ý là tự ngã", như vậy là
không hợp lý. Sự sanh và sự diệt của ý đã được thấy.
Vì rằng sự sanh và sự diệt đã được thấy, nên phải đưa
đến kết luận: "Tự ngã sanh và diệt ở nơi tôi". Do vậy
nếu ai nói rằng: "Ý là tự ngã", như vậy là không hợp
lý. Như vậy ý là vô ngã.

Nếu có ai nói rằng: "Các pháp là tự ngã", như
vậy, là không hợp lý. Sự sanh và sự diệt của các pháp
đã được thấy. Vì rằng sự sanh và sự diệt đã được
thấy, nên phải đưa đến kết luận: "Tự ngã sanh và diệt
ở nơi tôi". Do vậy, nếu ai nói rằng: "Các pháp là tự
ngã", như vậy là không hợp lý. Như vậy, ý là vô ngã,
các pháp là vô ngã.

Nếu có ai nói rằng: "Ý thức là tự ngã", như vậy,
là không hợp lý. Sự sanh và sự diệt của ý thức đã
được thấy. Vì rằng sự sanh và sự diệt đã được thấy,
nên phải đưa đến kết luận: "Tự ngã sanh và diệt ở nơi
tôi". Do vậy, nếu ai nói rằng: "Ý thức là tự ngã", như
vậy là không hợp lý. Như vậy ý là vô ngã, các pháp
là vô ngã, ý thức là vô ngã.

Nếu có nói rằng: "Ý xúc là tự ngã ", như vậy là không hợp lý. Sự sanh và sự diệt của ý xúc đã được thấy. Vì rằng sự sanh và sự diệt đã được thấy, nên

MƯỜI HAI DUYÊN                                          5100

phải đưa đến kết luận: "Tự ngã sanh và diệt ở nơi tôi". Do vậy, nếu có ai nói rằng: "Ý xúc là tự ngã", như vậy là không hợp lý. Như vậy ý là vô ngã, các pháp là vô ngã, ý thức là vô ngã, ý xúc là vô ngã.

Nếu có ai nói: "Thọ là tự ngã", như vậy không hợp lý. Sự sanh và sự diệt của thọ đã dược thấy. Vì rằng sự sanh và sự diệt đã được thấy, nên đưa đến kết luận: "Tự ngã sanh và diệt ở nơi tôi". Do vậy, nếu có ai nói rằng: "Thọ là tự ngã", như vậy là không hợp lý. Như vậy ý là vô ngã, các pháp là vô ngã, ý thức là vô ngã, ý xúc là vô ngã, thọ là vô ngã.

Nếu có ai nói rằng: "Ái là tự ngã", như vậy là không hợp lý. Vì rằng sự sanh.. Do vậy nếu có ai nói rằng: "Ái là tự ngã", như vậy là không hợp lý. Như vậy ý là vô ngã, các pháp là vô ngã, ý thức là vô ngã, ý xúc là vô ngã, thọ là vô ngã, ái là vô ngã.

Này các Tỷ-kheo, nhưng đây là con đường đưa đến sự tập khởi của thân kiến. Ai quán mắt là: "Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi" Ai quán các sắc là: "Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi". Ai quán nhãn thức: "Cái này là của tôi.. là tự ngã của tôi". Ai quán nhãn xúc: "Cái này là của tôi ... là tự ngã của tôi". Ai quán thọ: "Cái này là của tôi... là tự ngã của tôi". Ai quán ái:

MƯỜI HAI DUYÊN                                          5101

"Cái này là của tôi ... là tự ngã của tôi". Ai quán tai: "Cái này là của tôi.. là tự ngã của tôi". Ai quán mũi: "Cái này là của tôi.. là tự ngã của tôi". Ai quán lưỡi: "Cái này là của tôi.. là tự ngã của tôi". Ai quán thân: "Cái này là của tôi.. là tự ngã của tôi". Ai quán ý: "Cái này là của tôi.. là tự ngã của tôi". Ai quán các pháp: "Cái này là của tôi.. là tự ngã của tôi". Ai quán ý thức: "Cái này là của tôi.. là tự ngã của tôi". Ai quán ý xúc: "Cái này là của tôi.. là tự ngã của tôi". Ai quán thọ: "Cái này là của tôi.. là tự ngã của tôi". Ai quán ái: "Cái này là của tôi.. là tự ngã của tôi".

Nhưng này các Tỷ-kheo, đây là con đường đưa đến sự đoạn diệt của thân kiến. Ai quán mắt: ""Cái này không phải là của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải là tự ngã của tôi". Ai quán sắc: "Cái này không phải là của tôi.. không phải là tự ngã của tôi". Ai quán nhãn thức: "Cái này không phải của tôi.. không phải là tự ngã của tôi". Ai quán nhãn xúc: "Cái này không phải của tôi.. không phải tự ngã của tôi". Ai quán thọ: "Cái này không phải là của tôi... không phải tự ngã của tôi". Ai quán ái: "Cái này không phải của tôi.. không phải tự ngã của tôi". Ai quán tai: "Cái này không phải của tôi.. không phải tự ngã của tôi". Ai quán mũi: "Cái này không phải của tôi.. không phải tự ngã của tôi". Ai quán lưỡi: "Cái này không phải của tôi.. không phải tự ngã của tôi".

MƯỜI HAI DUYÊN                                        5102

Ai quán thân: "Cái này không phải của tôi.. không phải tự ngã của tôi". Ai quán ý: "Cái này không phải của tôi.. không phải tự ngã của tôi". Ai quán các pháp: "Cái này không phải của tôi.. không phải tự ngã của tôi". Ai quán ý thức: "Cái này không phải của tôi.. không phải tự ngã của tôi". Ai quán ý xúc: "Cái này không phải của tôi.. không phải tự ngã của tôi". Ai quán thọ: "Cái này không phải của tôi.. không phải tự ngã của tôi". Ai quán ái: "Cái này không phải của tôi.. không phải tự ngã của tôi".

 Này các Tỷ-kheo, do duyên mắt và do duyên các
sắc, khởi lên nhãn thức. Sự gặp gỡ của ba (pháp
này) là xúc. Do duyên xúc, khởi lên lạc thọ, khổ
thọ hay bất khổ bất lạc thọ.

 Vị ấy do cảm xúc lạc thọ, mà hoan hỷ, tán thán,
trú ở ái trước. Tham tùy miên của vị ấy tùy
tăng.
 Vị ấy do cảm xúc khổ thọ, mà sầu muộn, than
van, than khóc, đập ngực, rơi vào bất tỉnh. Sân
tùy miên của vị ấy tùy tăng.
 Vị ấy do cảm xúc bất khổ bất lạc thọ, mà không
như thật biết sự tập khởi, sự đoạn diệt, vị ngọt,
sự nguy hiểm và sự xuất ly khỏi cảm thọ ấy, vô
minh tùy miên của vị ấy tùy tăng.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5103

 Này các Tỷ-kheo, vị ấy chính do không đoạn
tận tham tùy miên đối với lạc thọ, do không tẩy
trừ sân tùy miên đối với khổ thọ, do không nhổ
lên vô minh tùy miên đối với bất khổ bất lạc
thọ, không đoạn tận vô minh, không làm cho
minh khởi lên, có thể ngay trong hiện tại là
người chấm dứt đau khổ, sự kiện như vậy
không xảy ra.

Này các Tỷ-kheo, do duyên tai và do duyên các tiếng, khởi lên nhĩ thức. Này các Tỷ-kheo, do duyên mũi và do duyên các hương khởi lên tỷ thức. Này các Tỷ-kheo, do duyên lưỡi và do duyên các vị khởi lên thiệt thức. Này các Tỷ-kheo, do duyên thân và do duyên các xúc khởi lên thân thức. Này các Tỷ- kheo, do duyên ý và do duyên các pháp khởi lên ý thức. Sự gặp gỡ của ba (pháp này) là xúc. Do duyên xúc khởi lên lạc thọ, khổ thọ, hay bất khổ bất lạc thọ.

Vị ấy do cảm xúc lạc thọ, mà hoan hỷ, tán thán, trú ở ái trước, tham tùy miên của vị ấy tùy tăng. Vị ấy do cảm xúc khổ thọ mà sầu muốn, than van, than khóc, đập ngực, rơi vào bất tỉnh; sân tùy miên của vị ấy tùy tăng. Vị ấy do cảm xúc bất khổ bất lạc thọ, mà không như thật biết sự tập khởi, sự đoạn diệt, vị ngọt, sự nguy hiểm và sự xuất ly khỏi cảm thọ ấy; vô minh tùy miên của vị ấy tùy tăng. Này các Tỷ-kheo, vị ấy

MƯỜI HAI DUYÊN                                       5104

chính do không đoạn tận tham tùy miên đối với lạc thọ, do không tẩy trừ sân tùy miên đối với khổ thọ, do không nhổ lên vô minh tùy miên đối với bất khổ bất lạc thọ, không đoạn tận vô minh, không làm cho minh khởi lên, có thể ngay trong hiện tại là người chấm dứt đau khổ, sự kiện như vậy không xảy ra.

 Này các Tỷ-kheo do duyên mắt và do duyên các
sắc khởi lên nhãn thức. Sự gặp gỡ của ba (pháp
này) là xúc. Do duyên xúc, khởi lên lạc thọ, khổ
thọ hay bất khổ bất lạc thọ.

 Vị ấy cảm xúc lạc thọ, mà không hoan hỷ, tán
thán, trú ở ái trước; tham tùy miên của vị ấy
không tùy tăng.
 Vị ấy cảm xúc khổ thọ, mà không sầu muộn,
than van, than khóc, đập ngực, rơi vào bất tỉnh;
sân tùy miên của vị ấy không tùy tăng.
 Vị ấy cảm xúc bất khổ bất lạc thọ, mà như thật
biết sự tập khởi, sự đoạn diệt, vị ngọt, sự nguy
hiểm và sự xuất ly khỏi cảm thọ ấy; vô minh
tùy miên của vị ấy không tùy tăng.
 Này các Tỷ-kheo, vị ấy chính do đoạn tận tham
tùy miên đối với lạc thọ, do tẩy trừ sân tùy miên
đối với khổ thọ, do nhổ lên vô minh tùy miên

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5105

đối với bất khổ bất lạc thọ, đoạn tận vô minh,
làm cho minh khởi lên, có thể ngay trong hiện
tại là người chấm dứt đau khổ, sự kiện như vậy
xảy ra.

Này các Tỷ-kheo, do duyên tai và do duyên các tiếng, khởi lên nhĩ thức. Này các Tỷ-kheo, do duyên mũi và do duyên các hương khởi lên tỷ thức. Này các Tỷ-kheo, do duyên lưỡi và do duyên các vị khởi lên thiệt thức. Này các Tỷ-kheo, do duyên thân và do duyên các xúc khởi lên thân thức. Này các Tỷ-kheo, do duyên ý và do duyên các pháp khởi lên ý thức. Sự gặp gỡ của ba (pháp này) là xúc. Do duyên cảm xúc khởi lên lạc thọ, khổ thọ hay bất khổ bất lạc thọ.

Vị ấy cảm xúc lạc thọ mà không hoan hỷ, tán thán, trú ở ái trước; tham tùy miên của vị ấy không tùy tăng. Vị ấy cảm xúc khổ thọ mà không sầu muộn, than van, than khóc, đập ngực, rơi vào bất tỉnh; sân tùy miên của vị ấy không tùy tăng. Vị ấy cảm xúc bất khổ bất lạc thọ mà như thật biết sự tập khởi, sự đoạn diệt, vị ngọt, sự nguy hiểm và sự xuất ly khỏi cảm thọ ấy; vô minh tùy miên của vị ấy không tùy tăng. Này các Tỷ-kheo, vị ấy chính do đoạn tận tham tùy miên đối với lạc thọ, do tẩy trừ sân tùy miên đối với khổ thọ, do nhổ lên vô minh tùy miên đối với bất khổ bất lạc thọ, đoạn tận vô minh, làm cho minh khởi lên,

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5106

có thể ngay trong hiện tại là người chấm dứt đau khổ, sự kiện như vậy xảy ra.

Này các Tỷ-kheo, do thấy vậy, vị Đa văn Thánh
đệ tử yếm ly mắt, yếm ly các sắc, yếm ly nhãn thức;
yếm ly nhãn xúc, yếm ly thọ, yếm ly ái. Vị ấy yếm
ly tai, yếm ly các tiếng, yếm ly mũi, yếm ly các
hương; yếm ly lưỡi, yếm ly các vị; yếm ly thân, yếm
ly các xúc; yếm ly ý, yếm ly các pháp; yếm ly ý thức,
yếm ly ý xúc, yếm ly thọ, yếm ly ái. Do yếm ly, vị
ấy ly tham. Do ly tham vị ấy giải thoát. Trong sự
giải thoát là sự hiểu biết: "Ta đã được giải thoát". Và
vị ấy tuệ tri: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành, các
việc nên làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này
nữa".

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Các Tỷ-kheo ấy
hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy. Trong khi sự thuyết
giảng này được nói lên, tâm của sáu mươi Tỷ-kheo
ấy được giải thoát khỏi các lậu hoặc không có chấp
thủ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       5107

605 Thọ - Tham sân si - Đoạn tận 3 tùy miên trong 3 cảm thọ - Kinh Đoạn Tận – Tương IV, 332

Đoạn Tận – Tương IV, 332

1-2) ...

3) -- Này các Tỷ-kheo, có ba thọ này. Thế nào là ba? Lạc thọ, khổ thọ, bất khổ bất lạc thọ.

4) Này các Tỷ-kheo,

- Tham tùy miên đối với lạc thọ cần phải đoạn
tận.
- Sân tùy miên đối với khổ thọ cần phải đoạn
tận.
- Vô minh tùy miên đối với bất khổ bất lạc thọ
cần phải đoạn tận.

5) Này các Tỷ-kheo, khi nào Tỷ-kheo đoạn tận tham tùy miên đối với lạc thọ, đoạn tận sân tùy miên đối với khổ thọ, đoạn tận vô minh tùy miên đối với bất khổ bất lạc thọ; thời này các Tỷ-kheo, sự từ bỏ tham tùy miên của Tỷ-kheo được gọi là chánh kiến, ái được đoạn tận, kiết sử được hủy hoại. Với minh kiến

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5108

chơn chánh đối với ngã mạn                     (sammà mànabhisamayà), vị ấy đoạn tận khổ đau.

1)    Nếu      cảm         giác     lạc     thọ,
Không       tuệ        tri       cảm        thọ,
Đây      gọi       tham         tùy        miên,
Không thấy rõ xuất ly.

2)    Nếu      cảm        giác     khổ      thọ,
Không       tuệ        tri      cảm         thọ,
Đây      gọi        sân        tùy         miên,
Không thấy rõ xuất ly.

3)    Với      bất     khổ       bất          lạc,
Bậc      Đại      trí     thuyết           giảng,
Nếu       hoan        hỷ       thọ             ấy,
Không thoát được khổ đau.

4)     Vị        Tỷ-kheo        nhiệt       tình,
Tỉnh     giác,         không     cuồng        trí,
Đối        với           tất      cả         thọ,
Bậc Hiền trí liễu tri.

5)       Vị       ấy     liễu     tri       thọ,
Hiện        tại      không      lậu        hoặc,
Thân         hoại,     bậc       Pháp        trú
Đại trí vượt ước lường.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       5109

MƯỜI HAI DUYÊN   5110

606 Thọ - Thân này phải được xem là do
hành động, do sắp đặt... do sự cảm thọ
trong quá khứ - Kinh Không Phải Của
Ông – Tương II, 118

Không Phải Của Ông – Tương II, 118

1). .. Trú ở Sàvatthi.

2) Này các Tỷ-kheo, thân thể này không phải của các Ông, không phải của người khác.

3) Thân này, này các Tỷ-kheo, phải được xem là do hành động, do sắp đặt, do sự cố ý, do sự cảm thọ trong quá khứ.

4) Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Thánh đệ tử đa văn khéo léo chân chánh suy nghiệm định lý duyên khởi như sau:

5) "Cái này có mặt cái kia có mặt. Do cái này sanh khởi, cái kia sanh khởi. Cái này không có mặt, cái kia không có mặt. Do cái này diệt, cái kia diệt. "Tức là do duyên vô minh có các hành. Do duyên hành có thức... như vậy là sự tập khởi của toàn bộ khổ uẩn này. Do sự ly tham, đoạn diệt vô minh một cách hoàn

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5111

toàn, các hành diệt. Do các hành diệt nên thức diệt... như vậy là sự đoạn diệt của toàn bộ khổ uẩn này.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5112

607 Thọ - Thế Tôn Chánh Đẳng Giác về cảm thọ - Kinh Trí Về Quá Khứ – Tương IV, 374

Trí Về Quá Khứ – Tương IV, 374

1) ...

2) -- Này các Tỷ-kheo, trước khi Ta giác ngộ, chưa
chứng Chánh đẳng Chánh giác, khi còn là Bồ-tát, Ta
suy nghĩ như sau: "Thế nào là thọ? Thế nào là thọ
tập khởi Thế nào là con đường đưa đến thọ tập khởi?
Thế nào là thọ đoạn diệt? Thế nào là con đường đưa
đến thọ đoạn diệt? Thế nào là vị ngọt của thọ? Thế
nào là sự nguy hiểm của thọ? Thế nào là sự xuất ly
của thọ?"

3) Và này các Tỷ-kheo, Ta suy nghĩ như sau: "Có ba thọ này: lạc thọ, khổ thọ, bất khổ bất lạc thọ. Do xúc tập khởi nên thọ tập khởi. Ái là con đường đưa đến thọ tập khởi. Do xúc đoạn diệt nên thọ đoạn diệt. Con đường Thánh đạo Tám ngành này là con đường đưa đến thọ đoạn diệt, tức là chánh tri kiến... chánh định. Do duyên thọ khởi lên lạc hỷ nào, đó là vị ngọt của thọ. Tánh vô thường, khổ, chịu sự biến hoại của thọ là sự nguy hiểm của thọ. Sự nhiếp phục dục và tham, sự đoạn tận dục và tham là sự xuất ly của thọ".

MƯỜI HAI DUYÊN                                       5113

4) Này các Tỷ-kheo, đây là các thọ, đối với các pháp từ trước Ta chưa từng được nghe, nhãn khởi lên, trí khởi lên, tuệ khởi lên, minh khởi lên, quang khởi lên.

5) Này các Tỷ-kheo, đây là các thọ tập khởi, đối
với các pháp từ trước Ta chưa từng được nghe, nhãn
khởi lên, trí khởi lên, tuệ khởi lên, minh khởi lên,
quang khởi lên.

6) Này các Tỷ-kheo, đây là con đường đưa đến thọ
tập khởi, đối với các pháp từ trước Ta chưa từng
được nghe, nhãn khởi lên, trí khởi lên, tuệ khởi lên,
minh khởi lên, quang khởi lên.

7) Này các Tỷ-kheo, đây là thọ đoạn diệt, đối với
các pháp từ trước Ta chưa từng được nghe, nhãn khởi
lên, trí khởi lên, tuệ khởi lên, minh khởi lên, quang
khởi lên.

8) Này các Tỷ-kheo, đây là con đường đưa đến thọ đoạn diệt, đối với các pháp từ trước Ta chưa từng được nghe...

9) Này các Tỷ-kheo, đây là vị ngọt của thọ, đối với các pháp từ trước Ta chưa từng được nghe...

10) Này các Tỷ-kheo, đây là sự nguy hiểm của thọ...

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5114

11) Này các Tỷ-kheo, đây là sự xuất ly của thọ, đối
với các pháp từ trước Ta chưa từng được nghe, nhãn
khởi lên, trí khởi lên, tuệ khởi lên, minh khởi lên,
quang khởi lên.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5115

608 Thọ - Thế Tôn Chánh Đẳng Giác về cảm thọ - Kinh Trú 1 – Tương V, 25

Trú 1 – Tương V, 25

1) Nhân duyên ở Sàvatthi.

2) -- Này các Tỷ-kheo, Ta muốn sống Thiền định trong nửa tháng, không có ai đến yết kiến Ta, trừ độc nhất người mang đồ ăn khất thực.

-- Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Như vậy, không một ai đến yết kiến Thế Tôn, trừ một người người mang đồ ăn khất thực lại.

3) Rồi Thế Tôn sau nửa tháng, từ chỗ Thiền tịnh đứng dậy và gọi các Tỷ-kheo:

-- Với sự an trú, Ta đã trú khi Ta mới chứng Chánh đẳng Chánh giác, nhưng Ta chỉ trú một phần thôi.

4) Như vậy, Ta rõ biết những gì được cảm thọ do
duyên tà kiến, những gì được cảm thọ do duyên
chánh kiến... những gì được cảm thọ do duyên tà
định, những gì được cảm thọ do duyên chánh định,
những gì được cảm thọ do duyên ước muốn

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5116

(chanda), những gì được cảm thọ do duyên tầm (vitakka), những gì được cảm thọ do duyên tưởng (sannà).

5)

 Khi ước muốn không tịnh chỉ, thời tầm không
tịnh chỉ, tưởng không tịnh chỉ; do duyên như
vậy, có được những cảm thọ.
 Và khi ước muốn được tịnh chỉ, nhưng tầm
chưa được tịnh chỉ, tưởng chưa được tịnh chỉ;
do duyên như vậy, có được những cảm thọ.
 Và khi ước muốn được tịnh chỉ, tầm được tịnh
chỉ, nhưng tưởng chưa được tịnh chỉ, do duyên
như vậy, có được những cảm thọ.
 Và khi ước muốn được tịnh chỉ, tầm được tịnh
chỉ, tưởng được tịnh chỉ, do duyên như vậy, có
được những cảm thọ.

6) Đối với người chưa chứng đạt, cần phải tinh tấn
để được chứng đạt. Trong trường hợp đã được
chứng đạt; do duyên như vậy, có được những cảm
thọ.

Trú 2 – 2Tương V, 26

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5117

1-2) Ở Sàvatthi...

-- Này các Tỷ-kheo, Ta muốn sống Thiền tịnh trong ba tháng...

3) Sau ba tháng, Thế Tôn từ Thiền tịnh đứng dậy, gọi các Tỷ-kheo:

-- Với sự an trú, Ta đã trú khi Ta mới chứng Chánh đẳng Chánh giác. Nhưng Ta chỉ trú một phần thôi.

4) Như vậy, Ta rõ biết (pajànàmi) những gì được
cảm thọ do duyên tà kiến, những gì được cảm thọ do
duyên tà kiến được tịnh chỉ, những gì được cảm thọ
do duyên chánh kiến, những gì được cảm thọ do
duyên chánh kiến được tịnh chỉ, những gì được cảm
thọ do duyên tà định, những gì được cảm thọ do
duyên tà định được tịnh chỉ, những gì được cảm thọ
do duyên chánh định, những gì được cảm thọ do
duyên chánh định được tịnh chỉ, những gì được cảm
thọ do duyên ước muốn (chanda), những gì được
cảm thọ do duyên ước muốn được tịnh chỉ, những gì
được cảm thọ do duyên tầm, những gì được cảm thọ
do duyên tầm được tịnh chỉ, những gì được cảm thọ
do duyên tưởng, những gì được cảm thọ do duyên
tưởng được tịnh chỉ.

5)

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5118

 Khi ước muốn không tịnh chỉ, tầm không tịnh
chỉ, tưởng không tịnh chỉ; do duyên như vậy,
có được những cảm thọ.
 Và khi ước muốn được tịnh chỉ, nhưng tầm
chưa được tịnh chỉ, tưởng chưa được tịnh chỉ;
do duyên như vậy, có được những cảm thọ.
 Và khi ước muốn được tịnh chỉ, tầm được tịnh
chỉ, nhưng tưởng chưa được tịnh chỉ; do duyên
như vậy, có được những cảm thọ.
 Và khi ước muốn được tịnh chỉ, tầm được tịnh
chỉ, tưởng được tịnh chỉ; do duyên như vậy, có
được những cảm thọ.

6) Đối với người chưa chứng đạt, cần phải tinh tấn để chứng đạt. Trong trường hợp đã được chứng đạt; do duyên như vậy, có được những cảm thọ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                  5119

609 Thọ - Thọ lãnh - Cảm thọ quả dị thục của nghiệp - Kinh CÁC NGUYÊN NHÂN – Tăng I, 241

CÁC NGUYÊN NHÂN – Tăng I, 241

1. Có ba nguyên nhân này, này các Tỷ-kheo, khởi lên
các nghiệp. Thế nào là ba?
 Tham là nguyên nhân khởi lên các nghiệp.
 Sân là nguyên nhân khởi lên các nghiệp.
 Si là nguyên nhân khởi lên các nghiệp.
 Phàm nghiệp nào được làm vì tham, sanh ra từ
tham, duyên khởi từ tham, tập khởi từ tham, tại
chỗ nào tự ngã được hiện hữu, tại chỗ ấy, nghiệp
ấy được thuần thục. Chỗ nào nghiệp ấy được
thuần thục, chỗ ấy quả dị thục của nghiệp ấy được
cảm thọ ngay trong hiện tại, hay trong đời sống
kế tiếp, hay trong một đời sau nữa.
 Phàm nghiệp nào được làm vì sân, sanh ra từ sân
…
 Phàm nghiệp nào được làm từ si, sanh ra từ si …
tại chỗ ấy, nghiệp ấy được thuần thục … hay trong
một đời sau nữa.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   5120

Ví như, này các Tỷ-kheo, các hạt giống không bị bể
vụn, không bị hư thối, không bị gió và nắng làm hư,
còn tươi tốt được khéo gieo vào một đồng ruộng tốt,
được trồng vào đất khéo sửa soạn, và được trời mưa
xuống đều đặn; các hạt giống ấy, được lớn lên, tăng
trưởng, lớn mạnh.
Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, phàm nghiệp nào được
làm vì tham … hay trong một đời sau nữa. Phàm
nghiệp nào được làm từ sân … hay trong một đời sau
nữa. Phàm nghiệp nào được làm từ si … hay trong
một đời sau nữa.
Có ba nguyên nhân này, này các Tỷ-kheo, khởi lên
các nghiệp.
2. Có ba nguyên nhân này, này các Tỷ-kheo, khởi lên
các nghiệp. Thế nào là ba?
- Không tham là nguyên nhân khởi lên các
nghiệp.
- Không sân là nguyên nhân khởi lên các nghiệp.
- Không si là nguyên nhân khởi lên các nghiệp.
 Phàm nghiệp nào được làm vì không tham, sanh
ra từ không tham, duyên khởi từ không tham, tập
khởi từ không tham. Vì rằng tham được từ bỏ, như
vậy, nghiệp ấy được đoạn tận, được cắt đứt từ gốc
rễ, được làm như thân cây tala, được làm cho

MƯỜI HAI DUYÊN                                   5121

không thể hiện hữu, được làm cho không thể sanh
khởi trong tương lai.
 Phàm nghiệp nào được làm vì không sân …
 Phàm nghiệp nào được làm vì không si, sanh ra từ
không si … Vì rằng si được từ bỏ, như vậy, nghiệp
ấy được đoạn tận, được cắt đứt từ gốc rễ, được
làm như thân cây tala, được làm cho không thể
hiện hữu, được làm cho không thể sanh khởi trong
tương lai.
Ví như này các Tỷ-kheo, các hạt giống không thể bị
bể vụn, không bị hư thối, không bị gió và nắng làm
hư, còn được tươi tốt, được khéo gieo. Và một người
lấy lửa đốt chúng, sau khi lấy lửa đốt, làm cho chúng
thành tro, sau khi làm thành tro, quạt chúng trong gió
lớn, hay cho vào dòng nước sông chảy nhanh mang
cuốn đi. Như vậy, này các Tỷ-kheo, các hạt giống ấy
được đoạn tận, được cắt đứt từ gốc rễ, được làm cho
như thân cây tala, được làm cho không thể hiện hữu,
được làm cho không thể sanh khởi trong tương lai.
Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, phàm nghiệp nào được
làm từ không tham … không thể sanh khởi trong
tương lai. Phàm nghiệp nào được làm từ không sân
… không thể sanh khởi trong tương lai. Phàm nghiệp
nào được làm từ không si … không thể sanh khởi
trong tương lai.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5122

Có ba nguyên nhân này, này các Tỷ-kheo, khởi lên
các nghiệp:
Phàm có hạnh nghiệp nào,
Sanh từ tham sân si,
Do kẻ vô trí làm
Dầu có ít hay nhiều
Tại đây được cảm thọ,
Không phải tại chỗ khác.

Do vậy vị Tỷ-kheo
Từ bỏ tham, sân, si
Làm khởi lên minh trí,
Từ bỏ mọi ác thú.

MƯỜI HAI DUYÊN                                5123

610 Thọ - Thọ lãnh - Nghiệp đã làm, nếu không cảm thọ quả thì.. - Kinh NGỌC MA NI – Tăng IV, 617

NGỌC MA NI – Tăng IV, 617

1. Này các Tỷ-kheo:

- Ta tuyên bố rằng các nghiệp đã tư niệm, đã
làm, đã tích tập, nếu không cảm thọ (kết
quả) thời không có chấm dứt, dầu kết quả
ấy sanh khởi ngay trong đời hiện tại hay
trong đời sau.
- Ta tuyên bố rằng, này các Tỷ-kheo, các
nghiệp đã tư niệm, đã làm, đã tích tập, nếu
không cảm thọ (kết quả), thời khổ không có
thể chấm dứt được.

Ở đây, này các Tỷ-kheo:

- Ba phần là lầm lỗi, phạm tội của thân nghiệp
đã bất thiện tư niệm, dẫn đến khổ đưa đến khổ
dị thục.
- Bốn phần là lầm lỗi, phạm tội của ngữ nghiệp,
đã bất thiện tư niệm, dẫn đến khổ, đưa đến khổ
dị thục.

MƯỜI HAI DUYÊN                                  5124

- Ba phần là lầm lỗi, phạm tội của ý nghiệp, đã bất thiện tư niệm, dẫn đến khổ, đưa đến khổ dị thục.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là ba phần lầm lỗi, phạm tội của thân nghiệp đã bất thiện tư niệm, dẫn đến khổ, đưa đến khổ dị thục?

2. Ở đây, này các Tỷ-kheo,

- Có người sát sanh hung bạo, tay lấm máu, tâm
chuyên sát hại đả thương, tâm không từ bi đối
với tất cả các loài hữu tình, các sinh vật.
- Lấy của không cho, bất cứ tài vật gì của người
khác, hoặc tại thôn làng, hoặc tại rừng núi,
không cho người ấy, người ấy lấy trộm tài vật
ấy.
- Sống tà hạnh trong các dục vọng, tà hạnh với
hạng nữ nhân có mẹ che chở, có cha che chở,
có anh em che chở, có chị che chở, có bà con
che chở, có pháp che chở, đã có chồng, được
hình phạt gậy gộc bảo vệ, cho đến những nữ
nhân được trang sức bằng vòng hoa ( đám
cưới ).

 Như vậy, này các Tỷ-kheo, ba phần là lầm lỗi phạm tội của thân nghiệp, đã bất thiện tư niệm, dẫn đến khổ, đưa đến khổ dị thục.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   5125

3. Như thế nào, này các Tỷ-kheo, bốn phần là lầm lỗi, phạm tội của ngữ nghiệp, đã bất thiện tư niệm, dẫn đến khổ, đưa đến khổ dị thục?

- Người ấy nói láo, đến chỗ tập hội, hay đến chỗ
chúng hội, hay đến giữa các thân tộc, hay đến
giữa các tổ hợp, hay đến giữa các vương tộc,
khi bị dẫn xuất làm chứng và được hỏi: "Này
người kia, hãy nói những gì người biết"; dầu
cho vị ấy không biết, vị ấy nói: "Tôi biết"; dầu
cho vị ấy biết, vị ấy nói: "Tôi không biết". Hay
dầu cho vị ấy không thấy, vị ấy nói: "Tôi thấy";
hay dầu cho vị ấy thấy, vị ấy nói: "Tôi không
thấy". Như vậy lời nói của người ấy trở thành
cố ý nói láo, hoặc nguyên nhân vì mình, hoặc
nguyên nhân vì người, hoặc nguyên nhân vì
một vài quyền lợi gì.
- Người ấy là người nói hai lưỡi, nghe điều gì ở
chỗ này, đến chỗ kia nói, để sanh chia rẽ ở
những người này; nghe điều gì ở chỗ kia, đi nói
với những người này, để sanh chia rẽ ở những
người kia. Như vậy, vị ấy ly gián những kẻ hòa
hợp, hay xúi giục những kẻ ly gián, ưa thích
chia rẽ, vui thích chia rẽ, thích thú chia rẽ, nói
những lời đưa đến chia rẽ.
- Và người ấy nói lời thô ác, bất cứ lời gì thô bạo,
thô tục, khiến người đau khổ, khiến người tức

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5126

giận, liên hệ đến phẫn nộ, không đưa đến Thiền
định. Người ấy nói những lời như vậy.
- Và người ấy nói những lời phù phiếm, nói phi
thời, nói những lời phi chơn, nói những lời
không lợi ích, nói những lời phi pháp, nói
những lời phi Luật, nói những lời không đáng
gìn giữ. Vì nói phi thời, nên lời nói không có
thuận lý, không có mạch lạc, hệ thống, không
có lợi ích.

 Như vậy, này các Tỷ-kheo, bốn phần là lầm lỗi, phạm tội của ngữ nghiệp, đã bất thiện tư niệm, dẫn đến khổ, đưa đến khổ dị thục.

Như thế nào, này các Tỷ-kheo, ba phần là lầm lỗi, và phạm tội của ý nghiệp, đã bất thiện tư niệm, đã dẫn đến khổ, đưa đến khổ dị thục?

4. Ở đây, này các Tỷ-kheo,

- Có người có tham ái, tham lam tài vật kẻ khác,
nghĩ rằng: "Ôi, mong rằng mọi tài vật của
người khác trở thành của mình! ".
- Có sân tâm, khởi lên hại ý, hại niệm như sau:
"Mong rằng những loài hữu tình này bị giết,
hay bị tàn sát, hay bị tiêu diệt, hay bị tàn hại,
hay mong chúng không còn tồn tại! ".

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5127

- Người ấy có tà kiến, có tưởng điên đảo, như:
"Không có bố thí, không có cúng thí, không có
tế tự, các hành vi thiện ác không có kết quả dị
thục, không có đời này, không có đời sau,
không có mẹ, không có cha, không có các loại
hóa sanh, trong đời không có các Sa-môn, Bà-
la-môn chân chánh hành trì, chân chánh thành
tựu, sau khi tự mình với thắng trí, giác ngộ đời
này và đời sau, và tuyên bố".

 Như vậy, này các Tỷ-kheo, ba phần là lầm lỗi, phạm tội của ý nghiệp, đã bất thiện tư niệm, đã dẫn đến khổ, đưa đến khổ dị thục.

5. Này các này các Tỷ-kheo,

- Do nhân bất thiện tư niệm, sự lầm lỗi và phạm
tội của thân nghiệp có ba phần, các chúng
sanh, sau khi thân hoại mạng chung sanh vào
cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục.
- Hay là này các Tỷ-kheo, do nhân bất thiện tư
niệm, lầm lỗi phạm tội của ngữ nghiệp có bốn
phần, các chúng sanh, sau khi thân hoại mạng
chung, sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa
ngục.
- Hay là này các Tỷ-kheo, do nhân bất thiện tư
niệm, lầm lỗi phạm tội của ý nghiệp có ba phần,

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5128

các chúng sanh, sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục.

6. Ví như, này các Tỷ-kheo, một hòn ngọc ma ni viên
mãn, được quăng lên và rơi xuống chỗ nào, tại chỗ
ấy nó khéo an lập. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, do
nhân bất thiện tư niệm, lầm lỗi phạm tội của thân
nghiệp có ba phần, các chúng sanh, sau khi thân hoại
mạng chung, sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa
ngục. Hay là này các Tỷ-kheo, do nhân bất thiện tư
niệm, lầm lỗi phạm tội của ngữ nghiệp có bốn phần,
các chúng sanh, sau khi thân hoại mạng chung, sanh
vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Hay là này các
Tỷ-kheo, do nhân bất thiện tư niệm, lầm lỗi phạm tội
của ý nghiệp có ba phần, các chúng sanh, sau khi
thân hoại mạng chung, sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa
xứ, địa ngục.

7. Ta tuyên bố rằng, này các Tỷ-kheo, các nghiệp được tư niệm, được làm, được tích tập, nếu không cảm thọ (kết quả) thời không có chấm dứt, dầu quả ấy thuộc trong đời hiện tại, hay trong đời sau.

Ta tuyên bố rằng, này các Tỷ-kheo, các nghiệp được tư niệm, được làm, được tích tập, nếu không cảm thọ (kết quả) thời khổ không có chấm dứt.

Ở đây, này các Tỷ-kheo,

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5129

- Ba phần là thành đạt của thân nghiệp đã thiện
tư niệm, dẫn đến lạc, đưa đến lạc dị thục,
- Bốn phần là thành đạt của ngữ nghiệp đã thiện
tư niệm, dẫn đến lạc, đưa đến lạc dị thục,
- Ba phần là thành đạt của ý nghiệp đã thiện tư
niệm, dẫn đến lạc, đưa đến lạc dị thục.

Và như thế nào, này các Tỷ-kheo, ba phần là thành đạt của thân nghiệp đã thiện tư niệm, dẫn đến lạc, đưa đến lạc dị thục?

8. Ở đây, này các Tỷ-kheo,

- Có người đoạn tận sát sanh, từ bỏ sát sanh, bỏ
trượng, bỏ kiếm, biết tàm quý, có lòng từ, sống
thương xót đến hạnh phúc của tất cả chúng
sanh và các loài hữu tình.
- Đoạn tận lấy của không cho, từ bỏ lấy của
không cho, bất cứ vật gì của người khác, hoặc
tại thôn làng, hoặc tại rừng núi, không cho
người ấy, người ấy không lấy trộm tài vật ấy.
- Đoạn tận sống tà hạnh trong các dục vọng,
không hành tà hạnh với hạng nữ nhân có mẹ
che chở, có cha che chở, có anh em che chở, có
chị che chở, có bà con che chở, có pháp che
chở, đã có chồng, được hình phạt gậy gộc bảo

MƯỜI HAI DUYÊN                                   5130

vệ, cho đến những nữ nhân được trang sức bằng vòng hoa (đám cưới).

 Như vậy, này các Tỷ-kheo, ba phần thành đạt của thân nghiệp, dẫn đến lạc, đưa đến lạc dị thục.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là bốn phần là thành đạt của ngữ nghiệp, dẫn đến lạc, đưa đến lạc dị thục?

9. Ở đây, này các Tỷ-kheo

- Có người đoạn tận nói láo, từ bỏ nói láo, đến
chỗ tập hội hay đến chỗ chúng hội, hay đến
giữa các thân tộc, hay đến giữa các tổ hợp, hay
đến giữa các vương tộc, khi bị dẫn xuất làm
chứng và được hỏi: "Này người kia, hãy nói
những gì người biết", nếu biết, người ấy nói:
"Tôi biết", nếu không biết, người ấy nói: "Tôi
không biết"; hay nếu không thấy, người ấy nói:
"Tôi không thấy"; nếu thấy, người ấy nói: "Tôi
thấy". Như vậy lời nói của người ấy không trở
thành cố ý vọng ngữ, hoặc nguyên nhân vì
mình, hoặc nguyên nhân vì người, hoặc nguyên
nhân vì một vài quyền lợi gì.
- Đoạn tận nói hai lưỡi, từ bỏ nói hai lưỡi, nghe
điều gì ở chỗ này, không đi đến chỗ kia nói, để

MƯỜI HAI DUYÊN                                   5131

sanh chia rẽ ở những người này; nghe điều gì ở
chỗ kia, không đi nói với những người này, để
sanh chia rẽ ở những người kia. Như vậy,
người ấy sống hòa hợp những kẻ ly gián, tăng
trưởng những kẻ hòa hợp, thích thú hòa hợp,
nói những lời đưa đến hòa hợp.
- Đoạn tận lời nói thô ác, từ bỏ lời nói thô ác,
những lời nói nhu hòa, êm tai, dễ thương, thông
cảm đến tâm, tao nhã, đẹp lòng nhiều người,
vui lòng nhiều người, người ấy nói những lời
như vậy.
- Đoạn tận lời nói phù phiếm, từ bỏ lời nói phù
phiếm, nói đúng thời, nói những lời chân thật,
nói những lời có ý nghĩa, nói những lời về
Chánh Pháp, nói những lời về Luật, nói những
lời đáng được gìn giữ. Vì nói hợp thời, nên lời
nói thuận lý, có mạch lạc, hệ thống, lợi ích.

 Như vậy, này các Tỷ-kheo, bốn phần là sự thành đạt của ngữ nghiệp đã thiện tư niệm, dẫn đến lạc, đưa đến lạc dị thục.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là ba phần là thành đạt của ý nghiệp đã thiện tư niệm, dẫn đến lạc, đưa đến lạc dị thục?

10. Ở đây, này các Tỷ-kheo,

MƯỜI HAI DUYÊN                                   5132

- Có người không tham ái, không tham lam tài
vật của kẻ khác, không có nghĩ rằng: "Ôi!
Mong rằng món tài vật của người khác trở
thành của mình! ".
- Lại có người không có sân tâm, không khởi lên
hại ý, hại niệm, nhưng nghĩ rằng: "Mong rằng
những loài hữu tình này sống không thù hận,
không oán thù, không nhiễu loạn, được an lạc,
lo nghĩ tự thân! ".
- Có chánh kiến, không có tư tưởng điên đảo,
nghĩ rằng: "Có bố thí, có cúng thí, có tế tự, các
hành vi thiện ác, có kết quả dị thục, có đời này,
có đời sau, có mẹ, có cha, có các loại hóa sanh,
trong đời có các Sa-môn, Bà-la-môn chân
chánh hành trì, chân chánh thành tựu, sau khi
tự mình chứng ngộ với thắng trí đời này và đời
sau, rồi tuyên bố".

 Như vậy, này các Tỷ-kheo, ba phần là thành đạt của ý nghiệp đã thiện tư niệm, dẫn đến lạc, đưa đến lạc dị thục.

11. Này các Tỷ-kheo,

- Do nhân ba phần là thành đạt của thân nghiệp, đã thiện tư niệm, dẫn đến lạc, đưa đến lạc thục,

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5133

các chúng sanh sau khi thân hoại mạng chung,
được sanh thiện thú, Thiên giới, cõi đời này.
- Này các Tỷ-kheo, do nhân bốn phần là thành
đạt của ngữ nghiệp, đã thiện tư niệm, dẫn đến
lạc, đưa đến lạc dị thục, các chúng sanh sau khi
thân hoại mạng chung, được sanh thiện thú,
Thiên giới, cõi đời này.
- Này các Tỷ-kheo, do nhân ba phần là thành đạt
của ý nghiệp, đã thiện tư niệm, dẫn đến lạc, đưa
đến lạc thục, các chúng sanh sau khi thân hoại
mạng chung, được sanh thiện thú, Thiên giới,
cõi đời này.

12. Ví như, này các Tỷ-kheo, hòn ngọc ma-ni viên mãn, được quăng lên và rơi xuống chỗ nào, tại chỗ ấy nó khéo an lập. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, do nhân thiện tư niệm, thành đạt của thân nghiệp có ba phần, các chúng sanh, sau khi thân hoại mạng chung sanh vào thiện thú, Thiên giới cõi đời này. Hay là do nhân thiện tư niệm, thành đạt của ngữ nghiệp có bốn phần, các chúng sanh, sau khi thân hoại mạng chung sanh vào thiện thú, Thiên giới cõi đời này. Hay là do nhân thiện tư niệm, thành đạt của ý nghiệp có ba phần, các chúng sanh, sau khi thân hoại mạng chung sanh vào thiện thú, Thiên giới cõi đời này.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5134

13. Này các Tỷ-kheo, Ta tuyên bố rằng các nghiệp
đã tư niệm, đã làm, đã tích tập, nếu chưa lãnh thọ
(kết quả) thời không chấm dứt, dầu cho quả ấy thuộc
đời hiện tại, hay trong đời sau.

Và này các Tỷ-kheo, Ta tuyên bố rằng các nghiệp đã tư niệm, đã được làm, đã được tích tập, nếu chưa lãnh thọ (kết quả) thời khổ không được chấm dứt.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   5135

611 Thọ - Thọ lãnh - Thọ sanh là gì - Kinh PHÁP MÔN QUANH CO – Tăng IV, 613

PHÁP MÔN QUANH CO – Tăng IV, 613

( Sanh; Sanh thú quanh co; Nghiệp – chúng sanh là thừa tựa của nghiệp; Nghiệp – sanh thú quanh co ).

1. Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ thuyết về pháp môn quanh co và pháp môn Chánh pháp. Hãy nghe và khéo tác ý, Ta sẽ giảng.

- Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

2. Thế nào là pháp môn quanh co, này các Tỷ-kheo, thế nào là pháp môn Chánh pháp?

Này các Tỷ-kheo, các chúng sanh là chủ của
nghiệp, là thừa tự của nghiệp, là sanh căn của
nghiệp, là bà con của nghiệp, là chỗ nương tựa
của nghiệp. Phàm họ làm nghiệp gì, thiện hay ác,
họ là những kẻ thừa tự của nghiệp ấy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                  5136

3. Ở đây, này các Tỷ-kheo,

- Có người sát sanh, bạo ngược, bàn tay lấm
máu, tâm chuyên sát hại đả thương, tâm không
từ bi đối với tất cả loài hữu tình, sinh vật.
- Vị ấy quanh co với thân, quanh co với lời,
quanh co với ý.
- Thân nghiệp của vị ấy quanh co, ngữ nghiệp
của vị ấy quanh co, ý nghiệp của vị ấy quanh
co, sanh thú quanh co, sanh thành quanh co.
- Với người sanh thú quanh co, này các Tỷ-kheo,
có sanh thành quanh co. Ta nói rằng có một
trong hai sanh thú sau đây: Các địa ngục nhất
hướng đau khổ hay các loài bàng sanh thuộc
loại trườn bò.
- Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các loài bàng
sanh thuộc loại trườn bò? Loại rắn, bò cạp,
rết, con ăn rắn, con mèo, con chuột, con cú, và
bất cứ loài súc vật nào, khi thấy người, trườn
bò mà đi. Như vậy, này các Tỷ-kheo là các sinh
vật, sự sanh khởi của sinh vật.

 Do làm như thế nào, như vậy được sanh ra
và được sanh như thế nào, thời có những
cảm xúc như vậy. Này các Tỷ-kheo, Ta nói
rằng các chúng sanh ấy là những kẻ thừa tự
nghiệp của mình.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   5137

4. Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người lấy của không cho... có tà hạnh trong các dục... nói láo... nói hai lưỡi... nói lời thô ác... nói lời phù phiếm... có tham ái... có sân tâm... có tà kiến, có kiến điên đảo rằng: "Không có bố thí, không có cúng thí, không có tế tự; không có kết quả dị thục các nghiệp thiện ác; không có đời này, không có đời sau; không có mẹ; không có cha; không có các loài hóa sanh; ở đời không có các Sa-môn, Bà-la-môn chân chánh hành trì, chân chánh thành tựu, những vị này, sau khi tự mình với thắng trí chứng ngộ đời này, đời sau và tuyên bố". Người ấy quanh co với thân, quanh co với lời, quanh co với ý. Thân nghiệp quanh co, ngữ nghiệp quanh co, ý nghiệp quanh co, sanh thú quanh co, sinh thành quanh co. Với người có sanh thú quanh co, này các Tỷ-kheo, có sanh thành quanh co, Ta nói rằng... Như vậy này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng các chúng sanh ấy là những kẻ thừa tự nghiệp của mình.

Này các Tỷ-kheo, các chúng sanh là chủ của
nghiệp, là thừa tự của nghiệp, là sanh căn của
nghiệp, là bà con của nghiệp, là chỗ nương tựa
của nghiệp. Phàm là nghiệp gì, thiện hay ác, họ
thừa tự nghiệp ấy.

5. Ở đây, này các Tỷ-kheo,

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5138

- Có người sau khi đoạn tận sát sanh, từ bỏ sát
sanh, bỏ trượng, bỏ kiếm, biết tàm quý, có lòng
từ, sống thương xót đến hạnh phúc của tất cả
chúng sanh và các loài hữu tình.
- Vị ấy không quanh co với thân, không quanh
co với lời, không quanh co với ý.
- Thân nghiệp của vị ấy chánh trực, ngữ nghiệp
chánh trực, ý nghiệp chánh trực, sanh thú
chánh trực, sanh thành chánh trực.
- Với người có sanh thú chánh trực, này các Tỷ-
kheo, có sanh thành chánh trực, Ta nói rằng
một trong hai sanh thú sau đây: Các Thiên giới
nhất hướng lạc, hoặc các gia đình cao quý, các
Sát-đế-lỵ đại gia, các Bà-la-môn đại gia, các
Gia chủ đại gia, giàu có tài sản lớn, vật thọ
dụng lớn, vàng bạc nhiều, tài vật nhiều, tài sản
lúa gạo nhiều.

 Do làm như thế nào, như vậy được sanh ra;
và được sinh ra như thế nào, thời có những
cảm xúc như vậy. Này các Tỷ-kheo, Ta nói
rằng các chúng sanh ấy là những kẻ thừa tự
nghiệp của mình.

6. Ở đây, này các Tỷ-kheo,

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5139

- Có người đoạn tận lấy của không cho, từ bỏ lấy
của không cho... đoạn tận tà hạnh trong các
dục, từ bỏ tà hạnh trong các dục... đoạn tận nói
láo, từ bỏ nói láo... đoạn tận nói hai lưỡi, từ bỏ
nói hai lưỡi... đoạn tận nói lời thô ác, từ bỏ nói
lời thô ác... đoạn tận nói lời phù phiếm, từ bỏ
nói lời phù phiếm... không có tham dục...
không có sân tâm, có chánh kiến, không có các
kiến điên đảo. Có bố thí, có cúng thí, có tế tự;
có kết quả dị thục các nghiệp thiện ác; có đời
này, có đời sau; có mẹ; có cha; có các loài hóa
sanh. Ở đời có các Sa-môn, Bà-la-môn chân
chánh hành trì, chân chánh thành tựu, những vị
này, sau khi tự mình với thắng trí chứng ngộ
đời này, đời sau và tuyên bố.
- Vị ấy không quanh co với thân, không quanh
co với lời, không quanh co với ý.
- Thân nghiệp vị ấy chánh trực, ngữ nghiệp
chánh trực, ý nghiệp chánh trực, sanh thú
chánh trực, sanh thành chánh trực.
- Với người có sanh thú chánh trực, này các Tỷ-
kheo, có sanh thành chánh trực, Ta nói rằng
một trong hai sanh thú sau đây: Các thiên giới
nhất hướng lạc, hoặc các gia đình cao quý, các
Sát-đế-ly đại gia, các Bà-la-môn đại gia, các
gia chủ đại gia, giàu có tài sản lớn, vật thọ dụng

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5140

lớn, vàng bạc nhiều, tài vật nhiều, tài sản lúa gạo nhiều.

 Do làm như thế nào, như vậy được sanh ra
và được sanh như thế nào, thời có những
cảm xúc như vậy. Này các Tỷ-kheo, Ta nói
rằng chúng sanh ấy là những kẻ thừa tự
nghiệp của mình.

Này các Tỷ-kheo, các chúng sanh là chủ của nghiệp,
là những kẻ thừa tự của nghiệp, là sanh căn của
nghiệp, là bà con của nghiệp, là chỗ nương tựa của
nghiệp. Phàm làm nghiệp gì, thiện hay ác, họ là
những kẻ thừa tự của nghiệp ấy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5141

612 Thọ - Thọ lãnh - Tín thọ về nghĩa, tín thọ về pháp - Kinh GIẢI THOÁT XỨ – Tăng II, 335

GIẢI THOÁT XỨ – Tăng II, 335

1. - Có năm giải thoát xứ này, này các Tỷ-kheo, ở
đây vị Tỷ-kheo sống không phóng dật, nhiệt tâm,
tinh tấn, thời tâm chưa được đoạn diệt hoàn toàn, đi
đến đoạn diệt hoàn toàn, hay vô thượng an ổn khỏi
các khổ ách chưa đạt, được đạt đến.

2. Thế nào là năm?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, bậc Đạo Sư hay một vị đồng Phạm hạnh đóng vai trò vị Đạo Sư thuyết pháp cho vị Tỷ-kheo.

- Tùy theo bậc Đạo Sư, hay một vị đồng Phạm
hạnh đóng vai trò vị Đạo Sư thuyết pháp cho vị
Tỷ-kheo như thế nào, tùy theo như vậy, như
vậy, vị Tỷ-kheo tín thọ về nghĩa và tín thọ về
pháp trong pháp ấy.
- Do vị ấy tín thọ về nghĩa, tín thọ về pháp, nên
hân hoan sanh.
- Do hân hoan, nên hỷ sanh.
- Do ý hoan hỷ, thân được khinh an.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5142

- Do thân được khinh an, vị ấy cảm giác lạc thọ. - Do lạc thọ, tâm được định tĩnh.

Đây là giải thoát xứ thứ nhất; ở đấy, vị Tỷ-kheo sống
không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần, thời tâm chưa
giải thoát được giải thoát, hay các lậu hoặc chưa
được đoạn diệt hoàn toàn, đi đến đoạn diệt hoàn toàn,
hay vô thượng an ổn khỏi các khổ ách chưa đạt, được
đạt tới.

3. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, bậc Đạo Sư hay một vị đồng Phạm hạnh đóng vai trò vị Đạo Sư không thuyết pháp cho vị Tỷ-kheo. Và vị Tỷ-kheo ấy thuyết pháp rộng rãi cho các người khác như đã được nghe, như đã được học thuộc lòng. Vị Tỷ-kheo ấy thuyết pháp rộng rãi cho các người khác như đã được nghe, như đã được học thuộc lòng, như thế nào, như thế nào, tùy theo như vậy, như vậy, vị ấy tín thọ về nghĩa và tín thọ về pháp trong pháp ấy. Do vị ấy tín thọ về nghĩa, tín thọ về pháp nên hân hoan sanh. Do hân hoan sanh nên hỷ sanh... tâm được định tĩnh. Đây là giải thoát xứ thứ hai, ở đây vị Tỷ-kheo sống không phóng dật, nhiệt tâm... được đạt tới.

4. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, bậc Đạo Sư hay một vị
đồng Phạm hạnh đóng vai trò vị Đạo Sư không
thuyết pháp cho vị Tỷ-kheo. Vị Tỷ-kheo ấy không
thuyết pháp một cách rộng rãi cho các người khác

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5143

như đã được nghe, như đã được học thuộc lòng. Vị
ấy đọc tụng pháp một cách rộng rãi như đã được
nghe, như đã được học thuộc lòng. Vị Tỷ-kheo ấy,
này các Tỷ-kheo đọc tụng pháp như vậy, như đã
được nghe, như đã được học thuộc lòng, một cách
rộng rãi như thế nào, như thế nào, tùy theo như vậy,
như vậy vị Tỷ-kheo ấy tín thọ về nghĩa và tín thọ về
pháp trong pháp ấy. Do vị ấy tín thọ về nghĩa, tín thọ
về pháp nên hân hoan sanh. Do hân hoan, nên hỷ
sanh... tâm được định tĩnh. Đây là giải thoát xứ thứ
ba, ở đây vị Tỷ-kheo sống không phóng dật, nhiệt
tâm... được đạt tới.

5. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, bậc Đạo Sư hay một vị đồng Phạm hạnh đóng vai trò vị Đạo Sư, không thuyết pháp cho vị Tỷ-kheo. Vị Tỷ-kheo ấy không thuyết pháp như đã được nghe, như đã được học thuộc lòng một cách rộng rãi cho người khác. Vị ấy không đọc tụng pháp một cách rộng rãi như đã nghe, như đã được học thuộc lòng. Nhưng vị ấy với tâm tùy tầm, tùy tứ, với ý quán sát pháp như đã được nghe, như đã được đọc tụng. Vị Tỷ-kheo ấy, này các Tỷ-kheo, do với tâm tùy tầm, tùy tứ, với ý quán sát pháp như đã được nghe, như đã được đọc tụng như thế nào, như thế nào, tùy theo như vậy, như vậy, vị Tỷ-kheo ấy tín thọ về nghĩa, tín thọ về pháp trong pháp ấy. Do vị ấy tín thọ về nghĩa, tín thọ về pháp,

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5144

nên hân hoan sanh. Do hân hoan, nên hỷ sanh... tâm
được định tĩnh. Đây là giải thoát xứ thứ tư, ở đây vị
Tỷ-kheo sống không phóng dật, nhiệt tâm... được đạt
tới.

6. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, bậc Đạo Sư hay một vị
đồng Phạm hạnh đóng vai vị Đạo Sư không thuyết
pháp cho vị Tỷ-kheo. Vị Tỷ-kheo ấy không thuyết
pháp một cách rộng rãi cho các người khác, như đã
được nghe, như đã được học thuộc lòng. Vị ấy không
đọc tụng pháp ấy một cách rộng rãi, như đã được
nghe, như đã được học thuộc lòng. Vị ấy không với
tâm tùy tầm, tùy tứ, với ý quán sát pháp như đã được
nghe, như đã học thuộc lòng. Nhưng vị ấy khéo nắm
giữ một định tướng, khéo tác ý, khéo thọ trì, khéo
thông đạt với trí tuệ như thế nào, như thế nào, tùy
theo như vậy, như vậy, vị ấy tín thọ về nghĩa, tín thọ
về pháp trong pháp ấy. Do vị ấy tín thọ về nghĩa, tín
thọ về pháp nên hân hoan. Do hân hoan, nên hỷ
sanh... tâm được định tĩnh. Đây là giải thoát xứ thứ
năm, ở đây, vị Tỷ-kheo sống không phóng dật, nhiệt
tâm... được đạt tới.

7. Có năm giải thoát xứ này, này các Tỷ-kheo, ở đây vị Tỷ-kheo sống không phóng dật, nhiệt tâm, tính cần, thời tâm chưa giải thoát, hay các lậu hoặc chưa đoạn diệt hoàn toàn, đi đến đoạn diệt hoàn toàn, hay

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5145

vô thượng an ổn khỏi các khổ ách chưa đạt, được đạt đến.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   5146

613 Thọ - Thọ lãnh - Với quả thuần thục
còn lại, người ấy cảm thọ một tự ngã
như vậy - Kinh Đống Xương – Tương
II, 445

Đống Xương – Tương II, 445

1) Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú ở Ràjagaha (Vương Xá), Veluvana (Trúc Lâm) chỗ nuôi dưỡng các con sóc.

2) Lúc bấy giờ Tôn giả Lakkhana và Tôn giả Mahà Moggallàna trú ở núi Gijjhakùta (Linh Thứu).

3) Rồi Tôn giả Mahà Moggallàna đắp y, vào buổi sáng, cầm y bát, đi đến Tôn giả Lakkhana.

4) Sau khi đến, nói với Tôn giả Lakkhana:

- Chúng ta hãy cùng đi, này Hiền giả Lakkhana. Chúng ta hãy đi vào Ràjagaha để khất thực.

- Thưa vâng, Hiền giả.

Tôn giả Lakkhana vâng đáp Tôn giả Mahà Moggallàna.

MƯỜI HAI DUYÊN                               5147

5) Rồi Tôn giả Mahà Moggallàna khi đi từ núi Gijjhakta bước xuống, đi qua một chỗ, liền mỉm cười.

6) Rồi Tôn giả Lakkhana nói với Tôn giả Mahà Moggallàna:

- Này Hiền giả Moggallàna, do nhân gì, do duyên gì, Hiền giả lại mỉm cười?

- Này Hiền giả Lakkhana, không phải thời là câu hỏi ấy. Trước mặt Thế Tôn, hãy hỏi tôi câu hỏi ấy.

7) Rồi Tôn giả Lakkhana và Tôn giả Mahà
Moggallàna sau khi đi khất thực ở Ràjagaha xong,
sau bữa ăn, trên con đường đi khất thực trở về, đi đến
Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn, rồi ngồi
xuống một bên.

8) Ngồi xuống một bên, Tôn giả Lakkhana nói với Tôn giả Mahà Moggallàna:

- Ở đây, Tôn giả Mahàa Moggallàna khi từ núi
Gijjhakùta bước xuống, đi ngang qua một chỗ, liền
mỉm cười. Này Hiền giả Moggallàna, do nhân gì, do
duyên gì, Hiền giả lại mỉm cười?

9) - Ở đây, này Hiền giả, khi tôi từ núi Gijjhakùta bước xuống, tôi thấy một bộ xương đang đi trên trời.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5148

Các con kên kên, các con quạ, các con chim ưng đuổi theo nó, cắn mổ xương sườn nó, cắn xé nó, và nó kêu lên những tiếng kêu đau đớn.

10) - Này Hiền giả, tôi suy nghĩ như sau: "Thật vi
diệu thay! Thật vi diệu thay! Một kẻ có tên như vậy
lại trở thành một chúng sanh như vậy. Một kẻ có tên
như vậy lại trở thành một Dạ-xoa như vậy! Một kẻ
có tên như vậy lại trở thành được một tự ngã như vậy
"

11) Rồi Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo:

- Sống với nhau như thực nhãn, này các Tỷ-kheo,
là các đệ tử!
- Thật sống với nhau như thực trí, này các Tỷ-kheo,
là các đệ tử.
- Vì rằng một đệ tử sẽ biết, hay sẽ thấy, hay sẽ
chứng thực như vậy.

12) Xưa kia, này các Tỷ-kheo, Ta đã thấy chúng sanh ấy nhưng Ta không có nói. Nếu Ta có nói, các người khác cũng không tin Ta. Và những ai không tin Ta, những người ấy sẽ bị bất hạnh, đau khổ lâu dài.

13) Chúng sanh ấy, này các Tỷ-kheo, là một đồ tể giết trâu bò (goghatako) ở Ràjagaha này. Do nghiệp của người đó thuần thục, sau khi bị nung nấu trong

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5149

địa ngục nhiều năm, nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm, nhiều trăm ngàn năm và với quả thuần thục còn lại người đó cảm thọ một tự ngã như vậy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                  5150

614 Thọ - Thọ và Tưởng - Là Tâm hành, Hỏi đáp về thọ - TIỂU Kinh PHƯƠNG QUẢNG – 44 Trung I, 655

TIỂU KINH PHƯƠNG QUẢNG (Culavedalla suttam) – Bài kinh số 44 – Trung I, 655

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Rajagaha (Vương Xá), tai
Veluvana (Trúc Lâm), chỗ Kalandaka Nivapa. Rồi
nam cư sĩ Visakha đến chỗ Tỷ-kheo-ni
Dhammadinna ở, sau khi đến, đảnh lễ Tỷ-kheo-ni
Dhammadinna rồi ngồi xuống một bên. Sau khi ngồi
xuống một bên, nam cư sĩ Visakha thưa với Tỷ-kheo
ni Dhammadinna:

– Thưa Ni sư, tự thân, tự thân, (Sakkaya), được gọi là như vậy. Thưa Ni sư, Thế Tôn gọi tự thân là như thế nào?

– Hiền giả Visakha, Thế Tôn gọi năm thủ uẩn là tự thân, tức là sắc thủ uẩn, thọ thủ uẩn, tưởng thủ uẩn, hành thủ uẩn và thức thủ uẩn. Hiền giả Visakha,

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5151

năm thủ uẩn này, Thế Tôn gọi là tự thân.

– Lành thay, thưa Ni sư.

Nam cư sĩ Visakha hoan hỷ, tín thọ lời Tỷ-kheo- ni Dhammadinna nói, rồi hỏi Tỷ-kheo-ni Dhammadinna thêm một câu hỏi nữa:

– Tự thân tập khởi, tự thân tập khởi, thưa Ni sư, được gọi là như vậy. Thưa Ni sư, Thế Tôn gọi tự thân tập khởi (Sakkayasamudaya) là như thế nào?

– Hiền giả Visakha, khát ái này đưa đến tái sanh,
câu hữu với hỷ và tham, tìm cầu hỷ lạc chỗ này chỗ
kia, tức là dục ái, hữu ái và phi hữu ái. Hiền giả
Visakha, khát ái này, Thế Tôn gọi là tự thân tập
khởi.

– Tự thân diệt, tự thân diệt, thưa Ni sư, được gọi là như vậy. Thế Tôn gọi tự thân diệt là như thế nào?

– Hiền giả Visakha, sự đoạn diệt, không tham đắm, không có dư tàn của khát ái ấy, sự xả ly, sự vất bỏ, sự giải thoát, sự vô chấp. Hiền giả Visakha, sự đoạn diệt khát ái này, Thế Tôn gọi là tự thân diệt.

– Thưa Ni sư, tự thân diệt đạo, tự thân diệt đạo,

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5152

được gọi là như vậy. Thưa Ni sư, Thế Tôn gọi tự thân diệt đạo là như thế nào?

– Hiền giả Visakha, Con đường Thánh tám
ngành này, Thế Tôn gọi là tự thân diệt đạo, tức là
chánh tri kiến, chánh tư duy, chánh ngữ, chánh
nghiệp, chánh mạng, chánh tinh tấn, chánh niệm,
chánh định.

– Thưa Ni sư, thủ này tức là năm thủ uẩn kia hay thủ này khác với năm thủ uẩn?

– Không phải, Hiền giả Visakha. Thủ này tức là
năm thủ uẩn kia, thủ này không khác với năm thủ
uẩn kia, Hiền giả Visakha, phàm có dục tham đối với
năm thủ uẩn, tức là (chấp) thủ đối với chúng ở đây
vậy.

– Thưa Ni sư, thế nào là thân kiến?

– Ở đây, Hiền giả Visakha, kẻ vô văn phàm phu không đến yết kiến các bậc Thánh, không thuần thục pháp các bậc Thánh, không tu tập pháp các bậc Thánh, không đến yết kiến các bậc Chân nhân, không thuần thục pháp các bậc Chân nhân, không tu tập pháp các bậc Chân nhân, xem sắc là tự ngã hay xem tự ngã là có sắc, hay xem sắc là trong tự ngã hay xem tự ngã là trong sắc; xem thọ là tự ngã, hay xem tự

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5153

ngã là có thọ, hay xem thọ là trong tự ngã, hay xem
tự ngã là trong thọ; xem tưởng là tự ngã, hay xem tự
ngã là có tưởng, hay xem tưởng là trong tự ngã, hay
xem tự ngã là trong tưởng; xem hành là tự ngã, xem
tự ngã là có hành, hay xem hành là trong tự ngã, hay
xem tự ngã là trong hành; xem thức là tự ngã, hay
xem tự ngã là có thức, hay xem thức là trong tự ngã,
hay xem tự ngã là trong thức. Như vậy, Hiền giả
Visakha, là thân kiến.

– Thưa Ni sư, thế nào là không phải thân kiến?

Ở đây, Hiền giả Visakha, vị Đa văn Thánh đệ tử đến yết kiến các bậc Thánh, thuần thục pháp các bậc Thánh, tu tập pháp các bậc Thánh, đến yết kiến các bậc Chân nhân, thuần thục pháp các bậc Chân nhân, tu tập pháp các bậc Chân nhân, không xem sắc là tự ngã, không xem tự ngã là có sắc, không xem sắc là trong tự ngã, không xem tự ngã là trong sắc; không xem thọ là tự ngã, không xem tự ngã là có thọ, không xem thọ là trong tự ngã, không xem tự ngã là trong thọ; không xem tưởng là tự ngã, không xem tự ngã là có tưởng, không xem tưởng là trong tự ngã, không xem tự ngã là trong tưởng; không xem các hành là tự ngã, không xem tự ngã là có các hành, không xem các hành là trong tự ngã, không xem tự ngã là trong các hành; không xem thức là tự ngã, không xem tự

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5154

ngã là có thức, không xem thức là trong tự ngã, không xem tự ngã là trong thức. Như vậy, Hiền giả Visakha, là không có thân kiến.

– Thưa Ni sư, thế nào là Thánh đạo Tám ngành?

– Hiền giả Visakha, đây là Thánh đạo Tám
ngành, tức là chánh tri kiến, chánh tư duy, chánh
ngữ, chánh nghiệp, chánh mạng, chánh tinh tấn,
chánh niệm, chánh định.

– Thưa Ni sư, Thánh đạo Tám ngành này là hữu vi hay vô vi?

– Hiền giả Visakha, Thánh đạo Tám ngành này là hữu vi.

– Thưa Ni sư, ba uẩn được Thánh đạo Tám ngành thâu nhiếp hay Thánh đạo Tám ngành được ba uẩn thâu nhiếp?

– Hiền giả Visakha, ba uẩn không bị Thánh đạo
Tám ngành thâu nhiếp. Hiền giả Visakha, Thánh
đạo Tám ngành bị ba uẩn thâu nhiếp. Hiền giả
Visakha:

 Chánh ngữ, chánh nghiệp và chánh mạng, những pháp này được thâu nhiếp trong giới

MƯỜI HAI DUYÊN                                 5155

uẩn.
 Chánh tinh tấn, chánh niệm và chánh định,
những pháp này được thâu nhiếp trong định
uẩn.
 Chánh tri kiến và chánh tư duy, những pháp
này được thâu nhiếp trong tuệ uẩn
 Thưa Ni sư thế nào là định, thế nào là định
tướng, thế nào là định tư cụ, thế nào là định tu
tập?

Hiền giả Visakha:

- Nhất tâm là định,
- Bốn Niệm Xứ là định tướng,
- Bốn Tinh cần là định tư cụ,
- Sự luyện tập, sự tu tập, sự tái tu tập của những
pháp ấy là định tu tập ở đây vậy.
 Thưa Ni sư, có bao nhiêu hành?

- Hiền giả, có ba loại hành này: thân hành, khẩu hành, và tâm hành.

 Thưa Ni sư, thế nào là thân hành, thế nào là khẩu hành, thế nào là tâm hành?

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5156

- Thở vô, thở ra là thân hành,
- Tầm tứ là khẩu hành,
- Tưởng và thọ là tâm hành.
 Thưa Ni sư, vì sao thở vô thở ra là thân hành, vì
sao tầm tứ là khẩu hành, vì sao tưởng và thọ là
tâm hành?

- Thở vô, thở ra, thuộc về thân, những pháp này
lệ thuộc với thân, nên thở vô thở ra thuộc về
thân hành.
- Trước phải tầm và tứ rồi sau mới phát lời nói,
nên tầm tứ thuộc về khẩu hành.
- Tưởng và thọ và tâm sở, các pháp này lệ thuộc
với tâm, nên tưởng và thọ thuộc về tâm hành.
 Thưa Ni sư, như thế nào là chứng nhập Diệt thọ
tưởng định?

- Hiền giả Visakha, Tỷ-kheo chứng nhập Diệt
thọ tưởng định, vị ấy không nghĩ rằng: "Tôi sẽ
chứng nhập Diệt thọ tưởng định", hay "Tôi
đang chứng nhập Diệt thọ tưởng định" hay "Tôi
đã chứng nhập Diệt thọ tưởng định". Vì rằng,
tâm của vị này trước đã được tu tập như vậy
nên đưa đến trạng thái như vậy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   5157

 Thưa Ni sư, Tỷ-kheo chứng nhập Diệt thọ tưởng định, những pháp gì diệt trước, thân hành, hay khẩu hành, hay tâm hành?

– Hiền giả Visakha, vị Tỷ-kheo chứng nhập Diệt thọ tưởng định, khẩu hành diệt trước, rồi đến thân hành, rồi đến tâm hành.

 Thưa Ni sư, làm thế nào xuất khởi Diệt thọ tưởng định?

– Hiền giả Visakha, vị Tỷ-kheo xuất khởi Diệt
thọ tưởng định, không có nghĩ rằng: "Tôi sẽ xuất
khởi Diệt thọ tưởng định", hay "Tôi đang xuất khởi
Diệt thọ tưởng định", hay: "Tôi đã xuất khởi Diệt thọ
tưởng định". Vì rằng tâm của vị này trước đã tu tập
như vậy nên đưa đến trạng thái như vậy.

 Thưa Ni sư, Tỷ-kheo xuất khởi Diệt thọ tưởng định, những pháp nào khởi lên trước, thân hành, hay khẩu hành hay tâm hành?

– Hiền giả Visakha, Tỷ-kheo xuất khởi Diệt thọ tưởng định, tâm hành khởi lên trước nhất, rồi đến thân hành, rồi đến khẩu hành.

 Thưa Ni sư, khi Tỷ-kheo xuất khởi Diệt thọ tưởng định, vị ấy cảm giác những xúc nào?

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5158

– Hiền giả Visakha, khi Tỷ-kheo xuất khởi Diệt thọ tưởng định, vị ấy cảm giác ba loại xúc: không xúc, vô tướng xúc, vô nguyện xúc.

 Thưa Ni sư, khi Tỷ-kheo xuất khởi Diệt thọ tưởng định, tâm của vị ấy thiên về gì, hướng về gì, khuynh hướng về gì?

– Hiền giả Visakha, khi Tỷ-kheo xuất khởi Diệt thọ tưởng định, tâm của vị ấy thiên về độc cư, hướng về độc cư, khuynh hướng về độc cư.

 Thưa Ni sư, có bao nhiêu thọ?

– Hiền giả Visakha, có ba thọ này, lạc thọ, khổ thọ, bất khổ bất lạc thọ.

 Thưa Ni sư, thế nào là lạc thọ, thế nào là khổ thọ, thế nào là bất khổ bất lạc thọ?

- Hiền giả Visakha, cái gì được cảm thọ bởi thân
hay tâm, một cách khoái lạc, khoái cảm, như
vậy là lạc thọ.
- Hiền giả Visakha, cái gì được cảm thọ bởi thân
hay tâm, một cách đau khổ, không khoái cảm,
như vậy là khổ thọ.
- Hiền giả Visakha, cái gì được cảm thọ bởi thân

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5159

hay tâm không khoái cảm, không khoái cảm
như vậy là bất khổ bất lạc thọ.
 Thưa Ni sư, đối với lạc thọ, cái gì lạc, cái gì khổ?
Đối với khổ thọ, cái gì khổ, cái gì lạc? Đối với bất
khổ bất lạc thọ, cái gì lạc, cái gì khổ?

- Đối với lạc thọ, cái gì trú là lạc, cái gì biến hoại
là khổ.
- Đối với khổ thọ, cái gì trú là khổ, cái gì biến
hoại là lạc.
- Đối với bất khổ bất lạc thọ, có trí là lạc, vô trí
là khổ.
 Thưa Ni sư, trong lạc thọ, có tùy miên gì tồn tại;
trong khổ thọ, có tùy miên gì tồn tại; trong bất khổ
bất lạc thọ, có tùy miên gì tồn tại?

- Trong lạc thọ, có tham tùy miên tồn tại;
- Trong khổ thọ, có sân tùy miên tồn tại;
- Trong bất khổ bất lạc thọ, có vô minh tùy miên
tồn tại.
 Thưa Ni sư, có phải trong tất cả lạc thọ, tham tùy
miên tồn tại; trong tất cả khổ thọ, sân tùy miên
tồn tại; trong tất cả bất khổ bất lạc thọ, vô minh
tùy miên tồn tại?

MƯỜI HAI DUYÊN                                        5160

– Hiền giả Visakha, không phải trong tất cả lạc thọ, tham tùy miên tồn tại; không phải trong tất cả khổ thọ, sân tùy miên tồn tại; không phải trong tất cả bất khổ bất lạc thọ, vô minh tùy miên tồn tại.

– Thưa Ni sư, trong lạc thọ, cái gì phải từ bỏ. Trong khổ thọ, cái gì phải từ bỏ. Trong bất khổ bất lạc thọ, cái gì phải từ bỏ?

– Hiền giả Visakha, trong lạc thọ, tham tùy miên
phải từ bỏ. Trong khổ thọ, sân tùy miên phải từ bỏ.
Trong bất khổ bất lạc thọ, vô minh tùy miên phải từ
bỏ.

– Thưa Ni sư, có phải trong tất cả lạc thọ, tham
tùy miên phải từ bỏ. Trong tất cả khổ thọ, sân tùy
miên phải từ bỏ. Trong tất cả bất khổ bất lạc thọ, vô
minh tùy miên phải từ bỏ?

– Hiền giả Visakha, không phải trong tất cả lạc
thọ, tham tùy miên phải từ bỏ; trong tất cả khổ thọ,
sân tùy miên phải từ bỏ; trong tất cả bất khổ bất lạc
thọ, vô minh tùy miên phải từ bỏ.

Ở đây, Hiền giả Visakha, vị Tỷ-kheo ly dục, ly bất thiện pháp, chứng và an trú Thiền thứ nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, có tầm và tứ. Do vậy tham đã được từ bỏ, không còn tham tùy miên tồn tại

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5161

ở đây.

Ở đây, Hiền giả Visakha, vị Tỷ-kheo suy tư như
sau: "Chắc chắn ta sẽ chứng và an trú trong trú xứ
mà nay các vị Thánh đang an trú". Vì muốn phát
nguyện hướng đến các cảnh giải thoát vô thượng, do
ước nguyện ấy, khởi lên ưu tư. Do vậy, sân được từ
bỏ, không còn sân tùy miên tồn tại ở đây.

Ở đây, Hiền giả Visakha, vị Tỷ-kheo xả lạc và
xả khổ, diệt hỷ ưu đã cảm thọ trước, chứng và trú
Thiền thứ tư, không khổ, không lạc, xả niệm thanh
tịnh. Do vậy vô minh đã được từ bỏ, không còn vô
minh tùy miên tồn tại ở đây.

– Thưa Ni sư, lạc thọ lấy gì làm tương đương?

– Hiền giả Visakha, lạc thọ lấy khổ thọ làm tương đương.

– Thưa Ni sư, khổ thọ lấy gì làm tương đương?

– Hiền giả Visakha, khổ thọ lấy lạc thọ làm tương đương.

– Thưa Ni sư, bất khổ bất lạc thọ lấy gì làm tương đương?

MƯỜI HAI DUYÊN                                   5162

– Hiền giả Visakha, bất khổ bất lạc thọ lấy vô minh làm tương đương.

– Thưa Ni sư, vô minh lấy gì làm tương đương?

– Hiền giả Visakha, vô minh lấy minh làm tương đương.

– Thưa Ni sư, minh lấy gì làm tương đương?

– Hiền giả Visakha, minh lấy giải thoát làm tương đương.

– Thưa Ni sư, giải thoát lấy gì làm tương đương?

– Hiền giả Visakha, giải thoát lấy Niết-bàn làm tương đương.

– Thưa Ni sư, Niết-bàn lấy gì làm tương đương?

– Hiền giả Visakha, câu hỏi đi quá xa, vượt ra
ngoài giới hạn câu trả lời. Hiền giả Visakha, phạm
hạnh là để thể nhập vào Niết-bàn, để vượt qua đến
Niết-bàn, để đạt cứu cánh Niết-bàn. Hiền giả
Visakha, nếu Hiền giả muốn, hãy đến chỗ Thế Tôn
ở, và hỏi ý nghĩa này. Và Thế Tôn trả lời cho Hiền
giả như thế nào, hãy như vậy thọ trì.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   5163

Rồi nam cư sĩ Visakha hoan hỷ, tín thọ lời Tỷ-
kheo-ni Dhammadinna giảng, từ chỗ ngồi đứng dậy,
đảnh lễ Tỷ-kheo ni Dhammadinna, thân bên phải
hướng về phía Tỷ-kheo-ni rồi từ biệt, đi đến chỗ Thế
Tôn ở. Sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống
một bên. Ngồi một bên, nam cư sĩ Visakha thuật lại
cho Thế Tôn tất cả câu chuyện đàm đạo với Tỷ-kheo-
ni Dhammadinna. Khi nghe nói vậy, Thế Tôn nói với
nam cư sĩ Visakha:

– Này Visakha, Tỷ-kheo-ni Dhammadinna là
bậc Hiền trí! Này Visakha, Tỷ-kheo-ni
Dhammadinna là bậc Đại tuệ. Này Visakha, nếu Ông
hỏi Ta ý nghĩa ấy, Ta cũng trả lời như Tỷ-kheo-ni
Dhammadinna đã trả lời. Ông đối với nghĩa này, hãy
như vậy thọ trì.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Nam cư sĩ Visakha hoan hỷ, tín thọ lời Thế Tôn dạy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5164

615 Thọ - Thọ và Tưởng - Là ý hành - Kinh Kàmabhù 2 – Tương IV, 458

Kàmabhù 2 – Tương IV, 458

1) Một thời Tôn giả Kàmabhù trú tại Macchikàsanda, tại rừng Ambàtaka.

2) Rồi gia chủ Citta đi đến Tôn giả Kàmabhà; sau khi đến, đảnh lễ Tôn giả Kàmabhù, rồi ngồi xuống một bên.

3) Ngồi một bên, gia chủ Citta thưa Tôn giả Kàmabhù:

-- Bạch Thượng tọa, có bao nhiêu hành tất cả?

-- Này Gia chủ có ba hành: thân hành, khẩu hành và ý hành.

-- Lành thay, bạch Thượng tọa.

Gia chủ Citta hoan hỷ, tín thọ lời Tôn giả Kàmabhù nói, rồi hỏi thêm Tôn giả Kàmabhù một câu nữa:

-- Bạch Thượng tọa, thế nào là thân hành? Thế nào là khẩu hành? Thế nào là ý hành?

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5165

-- Hơi thở vô, hơi thở ra, này Gia chủ, là thân hành. Tầm và tứ là khẩu hành. Tưởng và thọ là ý hành.

-- Lành thay, bạch Thượng tọa.

Gia chủ Citta hoan hỷ, tín thọ lời Tôn giả Kàmabhù nói, rồi hỏi thêm Tôn giả Kàmabhù một câu nữa:

5) -- Vì sao, bạch Thượng tọa, thở vô thở ra là thân hành? Vì sao tầm và tứ là khẩu hành? Vì sao tưởng và thọ là ý hành?

- Thở vô thở ra, này Giả chủ, thuộc về thân. Các
pháp này liên hệ đến thân; do vậy, thở vô thở ra
là thân hành.
- Trước phải tầm cầu, tư sát, này Gia chủ, sau mới
phát lời nói; do vậy, tầm và tứ là khẩu hành.
- Tưởng và thọ thuộc về ý. Những pháp này liên hệ
đến tâm; do vậy, tưởng và thọ là ý hành.

-- Lành thay, bạch Thượng tọa.

Gia chủ Citta hoan hỷ, tín thọ lời Tôn giả Kàmabhù nói, rồi hỏi thêm Tôn giả Kàmabhù một câu nữa:

6) -- Như thế nào, bạch Thượng tọa, là chứng Diệt thọ tưởng định?

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5166

-- Này Gia chủ, Tỷ-kheo chứng đạt Diệt thọ tưởng
định không có nghĩ rằng: "Tôi sẽ chứng đạt Diệt thọ
tưởng định", hay: "Tôi đang chứng đạt Diệt thọ
tưởng định", hay: "Tôi đã chứng đạt Diệt thọ tưởng
định". Do tâm vị ấy trước đã được tu tập như vậy,
nên đưa đến thành tựu như thật như vậy.

-- Lành thay...

Gia chủ Citta hoan hỷ, tín thọ lời Tôn giả Kàmabhù nói, rồi hỏi thêm Tôn giả Kàmabhù một câu nữa:

7) -- Tỷ-kheo chứng đạt Diệt thọ tưởng định, bạch Thượng tọa, những pháp nào được đoạn diệt trước, thân hành, hay khẩu hành, hay ý hành?

-- Tỷ-kheo chứng đạt Diệt thọ tưởng định, này Gia chủ, khẩu hành được diệt trước, thứ đến thân hành, rồi đến ý hành.

-- Lành thay...

Gia chủ Citta hoan hỷ, tín thọ lời Tôn giả Kàmabhù nói, rồi hỏi thêm Tôn giả Kàmabhù một câu nữa:

8) -- Bạch Thượng tọa, người đã chết, đã mệnh chung, và Tỷ-kheo chứng đạt Diệt thọ tưởng định, giữa những người này có những sai khác gì?

MƯỜI HAI DUYÊN                                   5167

-- Đối với người đã chết, đã mệnh chung, này Gia chủ, thân hành người ấy được đoạn diệt, được khinh an; khẩu hành được đoạn diệt, được khinh an; ý hành được đoạn diệt, được khinh an, thọ mạng được đoạn tận, sức nóng được tịnh chỉ, các căn bị hủy hoại.

Còn Tỷ-kheo đã chứng đạt Diệt thọ tưởng định, này Gia chủ, thân hành được đoạn diệt, khinh an; khẩu hành được đoạn diệt, khinh an; ý hành được đoạn diệt, khinh an; thọ mạng không bị đoạn tận, sức nóng không bị tịnh chỉ, các căn được trong sáng.

Này Gia chủ, người đã chết, đã mệnh chung và Tỷ- kheo chứng đạt Diệt thọ tưởng định, giữa những người này có những sai khác như vậy.

-- Lành thay...

Gia chủ Citta hoan hỷ, tín thọ lời Tôn giả Kàmabhù nói, rồi hỏi thêm Tôn giả Kàmabhù một câu nữa:

9) -- Như thế nào, bạch Thượng tọa, là ra khỏi Diệt thọ tưởng định?

-- Này Gia chủ, Tỷ-kheo ra khỏi Diệt thọ tưởng định không có suy nghĩ: "Tôi sẽ ra khỏi Diệt thọ tưởng định", hay: "Tôi đang ra khỏi Diệt thọ tưởng định", hay: "Tôi đã ra khỏi Diệt thọ tưởng định". Do tâm vị

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5168

ấy trước đã được tu tập như vậy, nên đưa đến thành tựu như thật như vậy.

-- Lành thay, bạch Thượng tọa...

Gia chủ Citta hoan hỷ, tín thọ... và hỏi thêm câu hỏi nữa:

10) -- Tỷ-kheo ra khỏi Diệt thọ tưởng định, bạch Thượng tọa, pháp nào khởi lên trước, thân hành, khẩu hành, hay ý hành?

-- Tỷ-kheo ra khỏi Diệt thọ tưởng định, này Gia chủ, ý hành khởi lên trước, rồi đến thân hành, rồi đến khẩu hành.

-- Lành thay, bạch Thượng tọa...

Gia chủ Citta hoan hỷ, tín thọ... và hỏi thêm câu hỏi nữa:

11) -- Tỷ-kheo ra khỏi Diệt thọ tưởng định, bạch Thượng tọa, cảm giác được bao nhiêu xúc?

-- Tỷ-kheo ra khỏi Diệt thọ tưởng định cảm thọ được ba xúc: không xúc, vô tướng xúc, vô nguyện xúc.

-- Lành thay, bạch Thượng tọa.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5169

Gia chủ Citta hoan hỷ, tín thọ... và hỏi thêm câu hỏi nữa:

12) -- Tỷ-kheo ra khỏi Diệt thọ tưởng định, bạch Thượng tọa, tâm thiên về đâu, hướng về đâu, nghiêng về đâu?

-- Tỷ-kheo ra khỏi Diệt thọ tưởng định, này Gia chủ, tâm vị ấy thiên về viễn ly, hướng về viễn ly, nghiêng về viễn ly.

-- Lành thay, bạch Thượng tọa.

Gia chủ Citta hoan hỷ, tín thọ lời Tôn giả Kàmabhù nói rồi hỏi thêm câu hỏi nữa:

13) -- Bạch Thượng tọa, có bao nhiêu pháp giúp đỡ nhiều cho sự chứng đắc Diệt thọ tưởng định?

-- Thật sự, này Gia chủ, điều Gia chủ cần phải hỏi
trước, Gia chủ lại hỏi sau. Tuy vậy, ta sẽ trả lời cho
Gia chủ. Này Gia chủ, có hai pháp giúp đỡ rất nhiều
cho Diệt thọ tưởng định được chứng đắc. Đó là Chỉ
và Quán.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5170

616 Thọ - Thọ và Tưởng - Những gì có thọ thời có tưởng - Kinh MẬT HOÀN – 18 Trung I, 247

KINH MẬT HOÀN (Madhupindika suttam) – Bài kinh số 18 – Trung I, 247

Tôi nghe như vầy:

Một thời, Thế Tôn sống giữa các vị dòng họ
Sakka (Thích-ca), tại Kapilavatthu (Ca-tỳ-la-vệ), ở
vườn Nigrodharama. Rồi Thế Tôn vào buổi sáng,
đắp y, cầm y bát vào thành Kapilavatthu để khất
thực. Sau khi khất thực ở Kapilavatthu, khi ăn xong,
trên đường khất thực trở về, Thế Tôn đi đến Đại Lâm
để nghỉ trưa. Sau khi vào rừng Đại Lâm, Ngài ngồi
nghỉ trưa dưới gốc cây beluvalatthika. Có vị Gậy
cầm tay Sakka (Thích-ca), kéo bộ khắp nơi, ngao du
thiên hạ, đến tại rừng Đại Lâm, đi sâu vào ngôi rừng,
đến tại Beluvalatthika chỗ Thế Tôn ở, khi đến xong
nói lên những lời hỏi thăm xã giao thân hữu, rồi đứng
một bên, dựa trên cây gậy, đứng một bên. Gậy cầm
tay Sakka nói với Thế Tôn:

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5171

- "Sa-môn có quan điểm thế nào, giảng thuyết những gì?"

- "Này Hiền giả, theo lời dạy của Ta, trong thế
giới với chư Thiên, Mara và Phạm thiên, với các
chúng Sa-môn, Bà-la-môn, chư Thiên và loài Người,
không có tranh luận một ai ở đời; các tưởng sẽ không
ám ảnh vị Bà-la-môn sống không bị dục triền phược,
không có nghi ngờ do dự, với mọi hối quá đoạn diệt,
không có tham ái đối với hữu và phi hữu. Này Hiền
giả, như vậy là quan điểm của Ta, như vậy là lời Ta
giảng dạy". Khi nghe nói vậy, Gậy cầm tay Sakka
lắc đầu, liếm lưỡi, với trán nổi lên ba đường nhăn,
chống gậy rồi đi.

Rồi Thế Tôn vào buổi chiều từ Thiền tịnh độc
cư đứng dậy, đi đến vườn Nigrodha, khi đến xong,
ngồi trên chỗ đã soạn sẵn. Sau khi ngồi, Thế Tôn gọi
các Tỷ-kheo:

– Chư Tỷ-kheo, ở đây, Ta vào buổi sáng, đắp y, cầm y bát vào thành Kapilavatthu để khất thực. Sau khi khất thực ở Kapilavatthu, ăn xong, trên đường khất thực trở về, Ta đi đến Đại Lâm để nghỉ trưa. Sau khi vào rừng Đại Lâm, Ta ngồi nghỉ trưa dưới gốc cây beluvalatthika. Có vị Gậy cầm tay Sakka kéo bộ khắp nơi, ngao du thiên hạ, đến tại rừng Đại Lâm, đi

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5172

sâu vào ngôi rừng, đến tại Beluvalatthika chỗ Ta ở,
khi đến xong, nói lên những lời hỏi thăm xã giao thân
hữu, rồi đứng một bên, dựa trên cây gậy. Đứng một
bên, Gậy cầm tay Sakka nói với Ta như sau: "Sa-
môn có quan điểm thế nào, giảng thuyết những gì?"
Chư Tỷ-kheo, được nói vậy, Ta trả lời Gậy cầm tay
Sakka: "Này Hiền giả, theo lời Ta dạy trong thế giới
với chư Thiên, Mara, và Phạm thiên, với các chúng
Sa-môn, Bà-la-môn, chư Thiên và loài Người, không
có tranh luận một ai ở đời. Các tưởng sẽ không ám
ảnh vị Bà-la-môn sống không bị dục triền phược,
không có nghi ngờ do dự, với mọi hối quá đoạn diệt,
không có tham ái đối với hữu và phi hữu. Này Hiền
giả, như vậy là quan điểm của Ta, như vậy là lời Ta
giảng dạy". Khi nghe nói vậy, Gậy cầm tay Sakka lắc
đầu, liếm lưỡi, với trán nổi lên ba đường nhăn, chống
gậy rồi đi.

Khi nghe nói vậy, một Tỷ-kheo bạch Thế Tôn:

– Nhưng bạch Thế Tôn, lời dạy ấy là gì mà Thế Tôn, trong thế giới với chư Thiên, Mara và Phạm thiên, với các chúng Sa-môn, Bà-la-môn, chư Thiên và loài Người, không có tranh luận một ai ở đời? Các tưởng sẽ không ám ảnh Thế Tôn, vị đã sống không bị dục triền phược, không có nghi ngờ do dự, với mọi hối quá đoạn diệt, không có tham ái đối với hữu và

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5173

phi hữu?

– Này Tỷ-kheo, do bất cứ nhân duyên gì, một số
hý luận vọng tưởng ám ảnh một người. Nếu ở đây
không có gì đáng tùy hỷ, đáng đón mừng, đáng
chấp thủ, thời như vậy là sự đoạn tận tham tùy
miên, sự đoạn tận sân tùy miên, sự đoạn tận kiến tùy
miên, sự đoạn tận nghi tùy miên, sự đoạn tận mạn
tùy miên, sự đoạn tận hữu tham tùy miên, sự đoạn
tận vô minh tùy miên, sự đoạn tận chấp trượng, chấp
kiếm, đấu tranh, tránh tranh, luận tranh, kháng
tranh, ly gián ngữ, vọng ngữ. Chính ở đây, những ác,
bất thiện pháp này đều được tiêu diệt, không còn dư
tàn.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Sau khi nói vậy, Thiện Thệ từ chỗ ngồi đứng dậy bước vào tịnh xá. Sau khi Thế Tôn đi chẳng bao lâu, các Tỷ-kheo ấy suy nghĩ: "Chư Hiền, Thế Tôn sau khi nói lên lời dạy tóm tắt này cho chúng ta, không giải thích rộng rãi ý nghĩa, từ chỗ ngồi đứng dậy và đã đi vào tịnh xá: "Này Tỷ-kheo, do bất cứ nhân duyên gì... không còn dư tàn". Nay ai có thể giải thích rộng rãi ý nghĩa lời giảng được Thế Tôn nói lên một cách vắn tắt, và không giải thích rõ ràng ý nghĩa". Rồi những Tỷ- kheo ấy suy nghĩ: "Nay có Tôn giả Mahakaccana (Đại Ca- chiên-diên) là vị được Thế Tôn tán dương

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5174

và được các vị đồng phạm hạnh có trí kính trọng. Tôn giả Mahakaccana có thể giải thích rộng rãi ý nghĩa lời giảng dạy này được Thế Tôn nói lên một cách vắn tắt, và không giải thích rõ ràng ý nghĩa. Vậy chúng ta hãy đi đến chỗ Tôn giả Mahakaccana ở, sau khi đến, sẽ hỏi Tôn giả Mahakaccana ý nghĩa này".

Rồi những Tỷ-kheo ấy đến chỗ Tôn giả
Mahakaccana ở, sau khi đến, nói lên những lời chúc
tụng, hỏi thăm xã giao với Tôn giả Mahakaccana rồi
ngồi xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên,
những Tỷ-kheo ấy thưa với Tôn giả Mahakaccana:

– "Này Hiền giả, Thế Tôn sau khi nói lên lời dạy tóm tắt này và không giải thích rõ ràng ý nghĩa, từ chỗ ngồi đứng dậy và đã đi vào tịnh xá: "Này Tỷ- kheo, do bất cứ nhân duyên gì... không còn dư tàn".

Này Hiền giả Mahakaccana, khi Thế Tôn đi chưa bao lâu, chúng tôi suy nghĩ: "Chư Hiền, Thế Tôn sau khi nói lên lời dạy vắn tắt này cho chúng ta... đã đi vào tịnh xá:" Do bất cứ nhân duyên gì... không còn dư tàn". Ai có thể giải thích rộng rãi ý nghĩa lời giảng dạy mà Thế Tôn nói lên một cách vắn tắt... không giải thích rõ ràng ý nghĩa?" Này Hiền giả Mahakaccana, rồi chúng tôi suy nghĩ: "Nay Tôn giả Mahakaccana được Thế Tôn tán thán và được các vị

MƯỜI HAI DUYÊN                                       5175

đồng phạm hạnh có trí kính trọng, Tôn giả
Mahakaccana có thể giải thích rộng rãi ý nghĩa lời
giảng dạy được Thế Tôn nói lên một cách vắn tắt và
không giải thích rõ ràng ý nghĩa. Vậy chúng ta hãy
đi đến chỗ Tôn giả Mahakaccana ở, sau khi đến,
chúng ta hỏi Tôn giả Mahakaccana ý nghĩa này. Tôn
giả Mahakaccana sẽ giải thích cho".

– Chư Hiền, cũng như một người ưa thích lõi cây, tìm tòi lõi cây, đi khắp mọi nơi tìm lõi cây, đến một cây to lớn, đứng thẳng và có lõi cây. Người này bỏ qua rễ, bỏ qua thân cây, nghĩ rằng phải tìm lõi cây ở nơi cành lá. Cũng vậy là hành động của chư Tôn giả, đứng trước mặt Thế Tôn, quý vị bỏ qua Thế Tôn, nghĩ rằng phải hỏi tôi về ý nghĩa này. Chư Hiền, Thế Tôn biết những gì cần phải biết, thấy những gì cần phải thấy, Ngài đã trở thành vị có mắt, trở thành vị có trí, trở thành Chánh pháp, trở thành Brahma, vị thuyết giả, vị diễn giả, vị đem lại mục tiêu, vị trao cho bất tử, vị Pháp Chủ, Như Lai. Quý vị phải tùy thời hỏi Thế Tôn ý nghĩa này. Những gì Thế Tôn giải thích cho quý vị, quý vị hãy như vậy thọ trì.

– Hiền giả Mahakaccana, chắc chắn Thế Tôn biết những gì cần phải biết, thấy những gì cần phải thấy, Ngài đã trở thành vị có mắt, trở thành vị có trí, trở thành Chánh pháp, trở thành Brahma, vị thuyết

MƯỜI HAI DUYÊN                                       5176

giả, vị diễn giả, vị đem lại mục tiêu, vị trao cho bất tử, vị Pháp Chủ, Như Lai. Chúng tôi phải tùy thời hỏi Thế Tôn ý nghĩa này. Những gì Thế Tôn giải thích cho chúng tôi, chúng tôi sẽ như vậy thọ trì. Nhưng Tôn giả Mahakaccana được Thế Tôn tán thán, được các vị đồng phạm hạnh có trí kính trọng. Tôn giả Mahakaccana có thể giải thích rộng rãi ý nghĩa lời giảng dạy được Thế Tôn nói lên một cách vắn tắt và không giải thích rõ ràng ý nghĩa. Mong Tôn giả Mahakaccana hãy giải thích không có sự gì bất kính.

– Vậy chư Hiền hãy nghe và khéo tác ý, tôi sẽ giảng.

– Thưa vâng, Hiền giả.

Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Tôn giả Mahakaccana. Tôn giả Mahakaccana giảng như sau:

– Chư Hiền, Thế Tôn nói lên một cách vắn tắt
lời dạy này... và đã đi vào tịnh xá: "Này Tỷ-kheo bất
cứ vì nhân duyên gì... không còn dư tàn". Chư Hiền,
với lời dạy được Thế Tôn nói lên một cách vắn tắt,
và không giải thích rõ ràng ý nghĩa. Tôi hiểu ý nghĩa
một cách đầy đủ như sau:

 Chư Hiền, do nhơn con mắt và các sắc pháp, nhãn thức khởi lên.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5177

 Sự gặp gỡ của ba pháp này là xúc.
 Do duyên xúc nên có cảm thọ.
 Những gì có cảm thọ thời có tưởng,
 Những gì có tưởng thời có suy tầm,
 Những gì có suy tầm thì có hý luận.
 Do hý luận ấy làm nhơn, một số hý luận vọng
tưởng ám ảnh một người, đối với các sắc
pháp do con mắt nhận thức, quá khứ, tương
lai và hiện tại.
Chư Hiền, do nhơn lỗ tai và các tiếng, nhĩ thức
khởi lên... do nhơn lỗ mũi và các hương, tỷ thức khởi
lên... do nhơn lưỡi và các vị, thiệt thức khởi lên... do
nhơn thân và xúc, thân thức khởi lên;

 Do nhơn ý và các pháp, ý thức khởi lên.
 Sự gặp gỡ của ba pháp này là xúc.
 Do duyên xúc nên có các cảm thọ.
 Những gì có cảm thọ thời có tưởng.
 Những gì có tưởng thời có suy tầm.
 Những gì có suy tầm thời có hý luận.
 Do hý luận ấy làm nhơn, một số hý luận vọng
tưởng ám ảnh một người, đối với các pháp do ý

MƯỜI HAI DUYÊN                                        5178

thức nhận thức, quá khứ, tương lai, hiện tại.
 Chư Hiền, sự kiện này xảy ra: khi nào có mắt,
khi nào có sắc pháp, khi nào có nhãn thức, thời
sự thi thiết của xúc được hiển lộ.
 Sự kiện này xảy ra: khi nào có sự thi thiết của
xúc thời sự thi thiết của thọ được hiển lộ.
 Sự kiện này xảy ra: khi nào có thi thiết của thọ
thời sự thi thiết của tưởng được hiển lộ.
 Sự kiện này xảy ra: khi nào có sự thi thiết của
tưởng, thời sự thi thiết của suy tầm được hiển
lộ.
 Sự kiện này xảy ra: khi nào có sự thi thiết của
suy tầm thời sự thi thiết của sự ám ảnh một số
hý luận vọng tưởng được hiển lộ.
Sự kiện này xảy ra: khi nào có tai, khi nào có
các tiếng, khi nào có nhĩ thức...

Sự kiện này xảy ra: khi nào có lỗ mũi, khi nào có các hương, khi nào có tỷ thức...

Sự kiện này xảy ra, khi nào có lưỡi, khi nào có các vị, khi nào có thiệt thức...

Sự kiện này xảy ra: khi nào có thân, khi nào có các xúc, khi nào có thân thức...

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5179

Sự kiện này xảy ra: khi nào có ý, khi nào có các pháp, khi nào có ý thức thời sự thi thiết của xúc được hiển lộ.

 Chư Hiền, sự kiện này không xảy ra: khi nào
không có mắt, khi nào không có các sắc, khi nào
không có nhãn thức, sự thi thiết của xúc được
hiển lộ.
 Sự kiện này không xảy ra: khi nào không có sự
thi thiết của xúc, sự thi thiết của thọ được hiển
lộ.
 Sự kiện này không xảy ra: khi nào không có sự
thi thiết của thọ, sự thi thiết của tưởng được hiển
lộ.
 Sự kiện này không xảy ra: khi nào không có sự
thi thiết của tưởng, sự thi thiết của suy tầm được
hiển lộ.
 Sự kiện này không xảy ra: khi nào không có sự
thi thiết của suy tầm, thời sự thi thiết của sự ám
ảnh một số hý luận vọng tưởng được hiển lộ.
Chư Hiền, sự kiện này không xảy ra: khi nào
không có tai, khi nào không có các tiếng... khi nào
không có mũi, khi nào không có các hương... khi nào
không có lưỡi, khi nào không có các vị... khi nào
không có thân, khi nào không có các xúc ... Sự kiện

MƯỜI HAI DUYÊN                                       5180

này không xảy ra: khi nào không có ý, khi nào không có các pháp, khi nào không có ý thức, sự thi thiết của xúc được hiển lộ...

Chư Hiền, Thế Tôn, sau khi nói lên lời dạy một
cách vắn tắt... đã đi vào tịnh xá: "Này Tỷ-kheo, do
bất cứ nhân duyên gì... không dư tàn". Chư Hiền, đối
với lời dạy Thế Tôn nói lên một cách vắn tắt này, và
nghĩa lý không được giải thích một cách rộng rãi, tôi
đã hiểu ý nghĩa một cách rộng rãi như vậy. Nếu quý
vị muốn, hãy đi đến chỗ Thế Tôn ở, sau khi đến, hãy
hỏi ý nghĩa này. Thế Tôn giải đáp như thế nào, hãy
như vậy thọ trì.

Rồi những Tỷ-kheo ấy, hoan hỷ, tùy hỷ lời Tôn
giả Mahakaccana nói, từ chỗ ngồi đứng dậy, đi đến
chỗ Thế Tôn ở, sau khi đến đảnh lễ Ngài và ngồi
xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên, các Tỷ-
kheo ấy bạch Thế Tôn:

– Bạch Thế Tôn, Thế Tôn nói lên lời dạy này một cách vắn tắt cho chúng con... đã vào tịnh xá. "Này Tỷ-kheo, do bất cứ nhân duyên gì... không còn dư tàn". Khi Thế Tôn đi chẳng bao lâu, chúng con suy nghĩ như sau: "Chư Hiền, Thế Tôn sau khi nói cho chúng ta lời dạy tóm tắt này, không giải thích ý nghĩa một cách rộng rãi, từ chỗ ngồi đứng dậy và đã

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5181

đi vào tịnh xá: "Này Tỷ-kheo, do bất cứ nhân duyên gì, một số hý luận vọng tưởng ám ảnh một người, nếu ở đây không có gì đáng tùy hỷ, đáng đón mừng, đáng chấp thủ, thời như vậy là sự đoạn tận tham tùy miên, sự đoạn tận sân tùy miên, sự đoạn tận kiến tùy miên, sự đoạn tận nghi tùy miên, sự đoạn tận mạn tùy miên, sự đoạn tận hữu tham tùy miên, sự đoạn tận vô minh tùy miên, sự đoạn tận chấp trượng, chấp kiếm, đấu tranh, tránh tranh, luận tranh, kháng tranh, ly gián ngữ, vọng ngữ. Chính ở đây, những ác, bất thiện pháp này đều được tiêu diệt, không còn dư tàn". Nay ai có thể giải thích rộng rãi ý nghĩa lời giảng dạy này được Thế Tôn nói lên một cách vắn tắt và không giải thích rõ ràng ý nghĩa?" Bạch Thế Tôn, và chúng con suy nghĩ: "Nay có Tôn giả Mahakaccana là vị được Thế Tôn tán dương và được các vị đồng phạm hạnh có trí kính trọng. Tôn giả Mahakaccana có thể giải thích rộng rãi ý nghĩa lời giảng dạy này được Thế Tôn nói lên một cách vắn tắt và không giải thích rõ ràng ý nghĩa. Vậy chúng ta hãy đi đến chỗ Tôn giả Mahakaccana ở, sau khi đến sẽ hỏi Tôn giả Mahakaccana ý nghĩa này". Bạch Thế Tôn, rồi chúng con đi đến chỗ Tôn giả Mahakaccana ở, sau khi đến, chúng con hỏi Tôn giả Mahakaccana ý nghĩa này. Bạch Thế Tôn, Tôn giả Mahakaccana đã giải thích ý nghĩa ấy cho chúng con với những phương pháp này, với những văn cú này, với những văn tự này.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       5182

– Chư Tỷ-kheo, Tôn giả Mahakaccana là bậc Hiền trí. Chư Tỷ-kheo, Tôn giả Mahakaccana là bậc Đại tuệ. Chư Tỷ-kheo, nếu các Người hỏi Ta ý nghĩa này, Ta cũng trả lời như Mahakaccana đã trả lời. Như vậy là chính nghĩa lời dạy ấy, hãy như vậy thọ trì.

Khi nghe nói vậy, Tôn giả Ananda bạch Thế Tôn:

– Bạch Thế Tôn, như một người bị đói lả và mệt
mỏi, tìm được một bánh mật, cứ mỗi miếng vị ấy
được nếm, cứ mỗi miếng vị ấy được thưởng thức vị
ngọt thuần nhất. Bạch Thế Tôn, cũng vậy, Tỷ-kheo
có tri thức biệt tài, cứ mỗi phần suy tư đến ý nghĩa
pháp môn này với trí tuệ, cứ mỗi phần vị ấy được
thưởng thức sự hoan hỷ, được thưởng thức sự thỏa
mái tâm trí. Bạch Thế Tôn, pháp môn này tên gọi là
gì?

– Do vậy, này Ananda, pháp môn này được gọi là pháp môn bánh mật (Mật hoàn). Hãy như vậy thọ trì!

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Tôn giả Ananda hoan hỷ, tín thọ lời dạy Thế Tôn

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5183

617 Thọ - Thọ và Tưởng - liên hệ nhau ntn - ĐẠI Kinh PHƯƠNG QUẢNG – 43 Trung I, 639

ĐẠI KINH PHƯƠNG QUẢNG (Mahavedalla suttam) – Bài kinh số 43 – Trung I, 639

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Savatthi, tại Jetavana, tịnh
xá ông Anathapindika. Lúc bấy giờ, Tôn giả
Mahakotthita (Đại Câu-hy-la), vào buổi chiều, khi
thiền định xong, đứng dậy, đi đến chỗ Tôn giả
Sariputta ở, sau khi đến nói lên với Tôn giả Sariputta
những lời chào đón, hỏi thăm xã giao rồi ngồi xuống
một bên. Sau khi ngồi xuống một bên, Tôn giả
Mahakotthita nói với Tôn giả Sariputta:

– Này Hiền giả, liệt tuệ, liệt tuệ (Duppanna) được gọi là như vậy. Này Hiền giả, như thế nào được gọi là liệt tuệ?

– Này Hiền giả, vì không tuệ tri, không tuệ tri (Nap-pajanati), này Hiền giả nên được gọi là liệt tuệ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5184

Không tuệ tri gì? Không tuệ tri: đây là Khổ, không
tuệ tri: đây là Khổ tập, không tuệ tri: đây là Khổ diệt,
không tuệ tri: đây là con đường đưa đến Khổ diệt. Vì
không tuệ tri, không tuệ tri, này Hiền giả, nên được
gọi là liệt tuệ.

– Lành thay, Hiền giả!

Tôn giả Mahakotthita hoan hỷ, tín thọ lời Tôn giả Sariputta nói, rồi hỏi Tôn giả Sariputta một câu hỏi nữa:

– Này Hiền giả, trí tuệ, trí tuệ được gọi là như vậy. Này Hiền giả, như thế nào là được gọi là trí tuệ?

– Vì có tuệ tri, có tuệ tri, này Hiền giả, nên được gọi là trí tuệ. Có tuệ tri gì? Có tuệ tri: đây là Khổ, có tuệ tri: đây là Khổ tập, có tuệ tri: đây là Khổ diệt, có tuệ tri: đây là Con đường đưa đến Khổ diệt. Vì có tuệ tri, có tuệ tri, này Hiền giả, nên được gọi là trí tuệ.

– Thức, thức, này Hiền giả, được gọi là như vậy, Này Hiền giả, như thế nào được gọi là thức?

– Này Hiền giả, vì thức tri, thức tri, này Hiền giả nên được gọi là có thức. Thức tri gì? Thức tri lạc, thức tri khổ, thức tri bất khổ bất lạc. Vì thức tri, thức tri, này Hiền giả, nên được gọi là có thức.

MƯỜI HAI DUYÊN                                         5185

– Này Hiền giả, trí tuệ như vậy, thức như vậy,
những pháp này được kết hợp hay không được kết
hợp? Có thể chăng, nêu lên sự sai khác giữa những
pháp này, sau khi phân tích chúng nhiều lần?

– Này Hiền giả, trí tuệ như vậy, thức như vậy,
những pháp này được kết hợp, không phải không kết
hợp. Không có thể nêu lên sự sai khác giữa những
pháp này, sau khi phân tích chúng nhiều lần. Này
Hiền giả, điều gì tuệ tri được là thức tri được, điều gì
thức tri được là tuệ tri được. Do vậy, những pháp này
được kết hợp, không phải không kết hợp, và không
có thể nêu lên sự sai khác giữa những pháp này, sau
khi phân tích chúng nhiều lần.

– Này Hiền giả, trí tuệ như vậy, thức như vậy, thế nào là sự sai khác giữa những pháp được kết hợp, không phải không kết hợp này?

– Này Hiền giả, Trí tuệ như vậy, thức như vậy,
giữa những pháp được kết hợp, không phải không
được kết hợp này, trí tuệ cần phải được tu tập
(Bhavetabba), còn thức cần phải được liễu tri
(Parinneyyam) như vậy là sự sai khác giữa những
pháp này.

– Cảm thọ, cảm thọ, này Hiền giả, được gọi là như vậy. Này Hiền giả, như thế nào được gọi là cảm

MƯỜI HAI DUYÊN                                        5186

thọ?

– Này Hiền giả, cảm thọ, cảm thọ (Vedeti), nên
được gọi là cảm thọ. Và cảm thọ gì? Cảm thọ lạc,
cảm thọ khổ, cảm thọ bất khổ bất lạc thọ. Này Hiền
giả, cảm thọ, cảm thọ, nên được gọi là cảm thọ.

– Này Hiền giả, tưởng, tưởng (Sanna) được gọi là như vậy. Này Hiền giả, như thế nào được gọi là tưởng?

– Tưởng tri, tưởng tri (Sanjanati), này Hiền giả,
nên được gọi là tưởng, Và tưởng tri gì? Tưởng tri
màu xanh, tưởng tri màu vàng, tưởng tri màu đỏ,
tưởng tri màu trắng. Tưởng tri, tưởng tri, này Hiền
giả, nên được gọi là tưởng.

– Này Hiền giả, thọ như vậy, tưởng như vậy,
những pháp này được kết hợp hay không được kết
hợp? Có thể chăng, nêu lên sự sai khác giữa những
pháp này, sau khi phân tích chúng nhiều lần?

– Này Hiền giả, cảm thọ như vậy, tưởng như
vậy, những pháp này được kết hợp, không phải
không được kết hợp. Không có thể nêu lên sự sai
khác giữa những pháp này, sau khi phân tích chúng
nhiều lần. Này Hiền giả, điều gì cảm thọ được là
tưởng tri được, điều gì tưởng tri được là cảm thọ

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5187

được. Do vậy, những pháp này được kết hợp, không
phải không được kết hợp, và không có thể nêu lên sự
sai khác giữa những pháp này, sau khi phân tích
chúng nhiều lần.

– Này Hiền giả, ý thức thanh tịnh, không liên hệ đến năm căn có thể đưa đến gì?

– Này Hiền giả, ý thức thanh tịnh, không liên hệ
đến năm căn, có thể đưa đến Hư không vô biên xứ;
hư không là vô biên, có thể đưa đến Thức vô biên
xứ; thức là vô biên, có thể đưa đến Vô sở hữu xứ,
không có sự vật gì.

– Này Hiền giả, pháp gì đưa đến nhờ gì có thể tuệ tri được?

– Này Hiền giả, nhờ tuệ nhãn, pháp được đưa đến có thể tuệ tri.

– Này Hiền giả, trí tuệ có ý nghĩa gì?

– Này Hiền giả, trí tuệ có ý nghĩa là thắng tri (Abhinnattha), có nghĩa là liễu tri (Parinnattha), có nghĩa là đoạn tận (Pahanattha).

– Này Hiền giả, có bao nhiêu duyên khiến chánh tri kiến sanh khởi?

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5188

– Này Hiền giả, có hai duyên khiến chánh tri
kiến sanh khởi: Tiếng của người khác và như lý tác
ý. Này Hiền giả, do hai duyên này, chánh tri kiến
sanh khởi.

– Này Hiền giả, chánh tri kiến phải được hỗ trợ
bởi bao nhiêu chi phần để có tâm giải thoát quả, tâm
giải thoát quả công đức, và tuệ giải thoát quả, tuệ
giải thoát quả công đức?

– Này Hiền giả, chánh tri kiến phải được hỗ trợ
bởi năm chi phần để có tâm giải thoát quả, tâm giải
thoát quả công đức, tuệ giải thoát quả và tuệ giải
thoát quả công đức. Ở đây, này Hiền giả, chánh tri
kiến có giới hỗ trợ, có văn (Suta) hỗ trợ, có thảo
luận hỗ trợ, có chỉ (Samatha) hỗ trợ, có quán
(Samadhi) hỗ trợ. Này Hiền giả, chánh tri kiến được
hỗ trợ bởi năm chi phần này để có tâm giải thoát quả,
tâm giải thoát quả công đức, tuệ giải thoát quả và tuệ
giải thoát quả công đức.

– Này Hiền giả, có bao nhiêu hữu (Bhava)?

– Này Hiền giả, có ba hữu: dục hữu, sắc hữu, vô sắc hữu.

– Này Hiền giả, như thế nào sự tái sanh trong tương lai được xảy ra?

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5189

– Này Hiền giả, bị vô minh ngăn che, bị tham ái trói buộc, các loài hữu tình thích thú chỗ này chỗ kia, như vậy, sự tái sinh trong tương lai được xảy ra.

– Này Hiền giả, như thế nào sự tái sanh trong tương lai không xảy ra?

– Này Hiền giả, vô minh được xả ly, minh khởi, tham ái được đoạn diệt, như vậy sự tái sanh trong tương lai không xảy ra.

– Này Hiền giả, thế nào là Thiền thứ nhất?

– Ở đây, này Hiền giả, vị Tỷ-kheo ly dục, ly ác
bất thiện pháp, chứng và trú Thiền thứ nhất, một
trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, có tầm có tứ. Như
vậy, này Hiền giả, gọi là Thiền thứ nhất.

– Này Hiền giả, Thiền thứ nhất có bao nhiêu chi phần?

– Này Hiền giả, Thiền thứ nhất có năm chi phần.
Ở đây, này Hiền giả, Tỷ-kheo thành tựu Thiền thứ
nhất, có tầm, tứ, hỷ, lạc và nhất tâm. Này Hiền giả,
Thiền thứ nhất có năm chi phần như vậy.

– Này Hiền giả, Thiền thứ nhất từ bỏ bao nhiêu chi phần và thành tựu bao nhiêu chi phần?

MƯỜI HAI DUYÊN                                       5190

– Này Hiền giả, Thiền thứ nhất từ bỏ năm chi
phần và thành tựu năm chi phần. Ở đây, này Hiền
giả, vị Tỷ-kheo thành tựu Thiền thứ nhất từ bỏ tham
dục, từ bỏ sân, từ bỏ hôn trầm thụy miên, từ bỏ trạo
hối, từ bỏ nghi, thành tựu tầm, tứ, hỷ, lạc và nhất tâm.
Này Hiền giả, như vậy Thiền thứ nhất từ bỏ năm chi
phần, và thành tựu năm chi phần.

– Này Hiền giả, năm căn này, có cảnh giới khác
nhau, có hành giới khác nhau, không có lẫn lộn cảnh
giới, hành giới với nhau. Tức là mắt, tai, mũi, lưỡi,
thân. Này Hiền giả, giữa năm căn này, có cảnh giới
sai khác, có hành giới sai khác, không có thọ lãnh
cảnh giới, hành giới lẫn nhau, cái gì làm sở y cho
chúng, cái gì lãnh thọ cảnh giới, hành giới của
chúng?

– Nầy Hiền giả, năm căn này, có cảnh giới sai khác, có hành giới sai khác, không có lãnh thọ cảnh giới, hành giới lẫn nhau, tức là mắt, tai, mũi, lưỡi, thân. Này Hiền giả, giữa năm căn này, có cảnh giới sai khác, có hành giới sai khác, không có lẫn lộn cảnh giới, hành giới với nhau, ý làm sở y cho chúng, và ý lãnh thọ cảnh giới và hành giới của chúng.

– Này Hiền giả, năm căn này là mắt, tai, mũi, lưỡi, thân. Này Hiền giả, năm căn này, do duyên gì

MƯỜI HAI DUYÊN                                        5191

mà chúng an trú?

– Này Hiền giả, năm căn này là mắt, tai, mũi, lưỡi, thân. Này Hiền giả, năm căn này do duyên tuổi thọ (Ayu) mà chúng an trú.

– Này Hiền giả, tuổi thọ do duyên gì mà an trú?

– Tuổi thọ do duyên hơi nóng mà an trú.

– Này Hiền giả, hơi nóng do duyên gì mà an trú?

– Hơi nóng do duyên tuổi thọ mà an trú.

– Này Hiền giả, nay chúng tôi được biết từ lời
nói của Tôn giả Sariputta là tuổi thọ do duyên hơi
nóng mà an trú. Nay chúng tôi lại được biết từ lời nói
của Tôn giả Sariputta là hơi nóng do duyên tuổi thọ
mà an trú. Này Hiền giả, như thế nào, cần phải hiểu
ý nghĩa lời nói này?

– Này Hiền giả, tôi sẽ cho một ví dụ. Nhờ ví dụ,
ở đây, một số người có trí sẽ hiểu ý nghĩa lời nói.
Này Hiền giả, ví như khi một cây đèn dầu được thắp
sáng, duyên tim đèn, ánh sáng được hiện ra, do
duyên ánh sáng, tim đèn được thấy. Cũng vậy này
Hiền giả, tuổi thọ do duyên hơi nóng mà an trú, và
hơi nóng do duyên tuổi thọ mà an trú.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5192

– Này Hiền giả, những pháp thọ hành
(Ayusankhara) này là những pháp được cảm thọ
(Vedaniya) này, hay những pháp thọ hành này khác
với những pháp được cảm thọ này?

– Này Hiền giả, những pháp thọ hành này không phải là những pháp được cảm thọ này. Này Hiền giả, nếu những pháp thọ hành này là những pháp được cảm thọ này thì không thể nêu rõ sự xuất khởi của vị Tỷ-kheo đã thành tựu Diệt thọ tưởng định. Này Hiền giả, vì rằng những pháp thọ hành khác, những pháp được cảm thọ khác nên có thể nêu rõ sự xuất khởi của vị Tỷ-kheo đã thành tựu Diệt thọ tưởng định.

– Này Hiền giả, đối với thân này, khi nào có bao nhiêu pháp được từ bỏ, thì thân này được nằm xuống, quăng đi, vất bỏ, như một khúc gỗ vô tri?

– Này Hiền giả, đối với thân này, khi nào ba
pháp được từ bỏ: Tuổi thọ, hơi nóng và thức, thì thân
này nằm xuống, được quăng đi, vất bỏ như một khúc
gỗ vô tri.

– Này Hiền giả, có sự sai khác gì giữa vật chết, mạng chung này với vị Tỷ-kheo thành tựu Diệt thọ tưởng định?

– Này Hiền giả, vật chết, mạng chung này, thân

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5193

hành của nó chấm dứt, dừng lại, khẩu hành chấm dứt,
dừng lại, tâm hành chấm dứt, dừng lại, tuổi thọ diệt
tận, hơi nóng tiêu diệt, các căn bị bại hoại. Còn vị
Tỷ-kheo thành tựu Diệt thọ tưởng định, thì thân hành
của vị này được chấm dứt, được dừng lại, khẩu hành
được chấm dứt, được dừng lại, tâm hành được chấm
dứt, được dừng lại, nhưng tuổi thọ không diệt tận,
hơi nóng không tiêu diệt, các căn được sáng suốt.
Này Hiền giả, như vậy là sự sai khác giữa vật chết,
mạng chung này với vị Tỷ-kheo thành tựu Diệt thọ
tưởng định.

– Này Hiền giả, có bao nhiêu duyên để chứng nhập tâm giải thoát bất khổ bất lạc?

– Này Hiền giả, có bốn duyên để chứng nhập tâm giải thoát bất khổ bất lạc. Ở đây, này Hiền giả, vị Tỷ-kheo xả lạc, xả khổ, diệt hỷ ưu đã cảm thọ trước, chứng và trú Thiền thứ tư, không khổ, không lạc, xả niệm thanh tịnh. Này Hiền giả, do bốn duyên này mà chứng nhập tâm giải thoát bất khổ bất lạc.

– Này Hiền giả, có bao nhiêu duyên để chứng nhập vô tướng tâm giải thoát?

– Này Hiền giả, có hai duyên để chứng nhập vô tướng tâm giải thoát: không có tác ý nhất thiết tướng và tác ý vô tướng giới. Này Hiền giả, do hai

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5194

duyên này mà chứng nhập vô tướng tâm giải thoát.

– Này Hiền giả, có bao nhiêu duyên để an trú vô tướng tâm giải thoát?

– Này Hiền giả, có ba duyên để an trú vô tướng
tâm giải thoát: không tác ý nhất thiết tướng, tác ý
vô tướng giới, và một sự sửa soạn trước. Này Hiền
giả, do ba duyên này mà an trú vô tướng tâm giải
thoát.

– Này Hiền giả, có bao nhiêu duyên để xuất khởi vô tướng tâm giải thoát?

– Này Hiền giả, có hai duyên để xuất khởi vô
tướng tâm giải thoát: tác ý nhất thiết tướng và
không tác ý vô tướng giới. Này Hiền giả, do hai
duyên này mà xuất khởi vô tướng tâm giải thoát.

– Này Hiền giả, vô lượng tâm giải thoát này, vô
sở hữu tâm giải thoát này, không tâm giải thoát này
và vô tướng tâm giải thoát này, những pháp này
nghĩa sai biệt và danh sai biệt, hay nghĩa đồng nhất
và danh sai biệt?

– Này Hiền giả, vô lượng tâm giải thoát, vô sở hữu tâm giải thoát, không tâm giải thoát và vô tướng tâm giải thoát này, có một pháp môn, này Hiền giả,

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5195

do pháp môn này, các pháp ấy nghĩa sai biệt và danh
sai biệt. Và này Hiền giả, lại có một pháp môn, do
pháp môn này, các pháp ấy có nghĩa đồng nhất và
danh sai biệt.

Này Hiền giả, thế nào là có pháp môn, do pháp môn này các pháp ấy có nghĩa sai khác và có danh sai khác?

Ở đây, này Hiền giả, vị Tỷ-kheo an trú biến mãn
một phương với tâm câu hữu với từ, cũng vậy
phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy
phương thứ tư. Như vậy, cùng khắp thế giới, trên,
dưới, bề ngang, hết thảy phương xứ, cùng khắp vô
biên giới, vị ấy an trú biến mãn với tâm câu hữu với
từ, quảng đại, vô biên, không hận, không sân. Với
tâm câu hữu với bi... với tâm câu hữu với hỷ... an trú
biến mãn một phương với tâm câu hữu với xả, cũng
vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng
vậy phương thứ tư. Như vậy, cùng khắp thế giới,
trên, dưới, bề ngang, hết thảy phương xứ, cùng khắp
vô biên giới, vị ấy an trú biến mãn với tâm câu hữu
với xả, quảng đại, vô biên, không hận, không sân.
Như vậy, này Hiền giả, gọi là vô lượng tâm giải
thoát.

Và này Hiền giả, thế nào là vô sở hữu tâm giải

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5196

thoát? Ở đây, này Hiền giả, vị Tỷ-kheo vượt lên mọi
Thức vô biên xứ, nghĩ rằng: "Không có vật gì" chứng
và trú Vô sở hữu xứ. Như vậy, này Hiền giả, gọi là
Vô sở hữu tâm giải thoát.

Và này Hiền giả, thế nào là không tâm giải
thoát? Ở đây, này Hiền giả, vị Tỷ-kheo đi đến khu
rừng, hay đi đến gốc cây, hay đi đến chỗ nhà trống
và suy nghĩ như sau: "Đây trống không, không có tự
ngã hay không có ngã sở". Như vậy, này Hiền giả,
gọi là không tâm giải thoát.

Và này Hiền giả, thế nào là vô tướng tâm giải
thoát? Ở đây, này Hiền giả, vị Tỷ-kheo không tác ý
với nhất thiết tướng, đạt và an trú vô tướng tâm định.
Như vậy, này Hiền giả, gọi là vô tướng tâm giải
thoát.

Như vậy là có pháp môn và do pháp môn này những pháp ấy nghĩa sai biệt và danh sai biệt.

Và này Hiền giả, thế nào là có pháp môn và do pháp môn này các pháp ấy có nghĩa đồng nhất nhưng danh sai biệt?

Tham, này Hiền giả, là nguyên nhân của hạn lượng; sân là nguyên nhân của hạn lượng; si là nguyên nhân của hạn lượng. Đối với vị Tỷ-kheo đã

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5197

đoạn trừ các lậu hoặc và tham, sân, si này đã được chặt tận gốc như thân cây tala được chặt tận gốc, khiến chúng không thể tái sanh trong tương lai. Này Hiền giả, khi nào các tâm giải thoát là vô lượng, thì bất động tâm giải thoát được gọi là tối thượng đối với các tâm giải thoát ấy, và bất động tâm giải thoát không có tham, không có sân, không có si.

Tham, này Hiền giả, là một vật gì (chướng ngại), sân là một vật gì (chướng ngại), si là một vật gì (chướng ngại). Đối với vị Tỷ-kheo đã đoạn trừ các lậu hoặc, thì tham, sân, si này đã được chặt tận gốc, như thân cây tala được chặt tận gốc, khiến chúng không thể tái sanh trong tương lai. Này Hiền giả, khi nào các tâm giải thoát là vô sở hữu, thì bất động tâm giải thoát được gọi là tối thượng đối với các tâm giải thoát ấy, và bất động tâm giải thoát ấy không có tham, không có sân, không có si.

Tham, này Hiền giả, là nhân tạo ra tướng, sân là nhân tạo ra tướng, si là nhân tạo ra tướng. Đối với vị Tỷ-kheo đã đoạn trừ các lậu hoặc, thì tham, sân, si này được chặt tận gốc, như thân cây tala được chặt tận gốc, khiến chúng không thể tái sanh trong tương lai. Này Hiền giả, khi nào các tâm giải thoát là vô tướng, thì bất động tâm giải thoát được gọi là tối thượng đối với các tâm giải thoát ấy, và bất động

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5198

tâm giải thoát này không có tham, không có sân, không có si.

Như vậy, này Hiền giả, là pháp môn này, những pháp ấy là đồng nghĩa nhưng danh sai biệt.

Tôn giả Sariputta thuyết giảng như vậy. Tôn giả Mahakotthita hoan hỷ, tín thọ lời Tôn giả Sariputta dạy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5199

618 Thọ - Thợ mộc Pancakanga và Tôn giả Udàyi - Kinh Năm Vật Dụng – Tương IV, 359

Năm Vật Dụng – Tương IV, 359

1) ...

2) Rồi người thợ mộc Pancakanga đi đến Tôn giả Udàyi; sau khi đến, đảnh lễ Tôn giả Udàyi rồi ngồi xuống một bên.

3) Ngồi xuống một bên, thợ mộc Pancakanga thưa với Tôn giả Udàyi:

-- Thưa Tôn giả Udàyi, Thế Tôn dạy có bao nhiêu thọ?

-- Có ba thọ, này Pancakanga, được Thế Tôn nói đến: lạc thọ, khổ thọ, bất khổ bất lạc thọ. Ba thọ này, này Pancakanga, được Thế Tôn nói đến.

4) Được nghe nói vậy, thợ mộc Pancakanga thưa với Tôn giả Udàyi:

-- Thưa Tôn giả Udàyi, Thế Tôn không dạy ba thọ. Thế Tôn dạy chỉ có hai thọ: lạc thọ và khổ thọ. Còn

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5200

về bất khổ bất lạc thọ này, Thế Tôn dạy thuộc vào tế nhị lạc thọ.

5) Lần thứ hai, Tôn giả Udàyi nói với thợ mộc Pancakanga:

-- Này Pancakanga, Thế Tôn không dạy hai thọ. Thế Tôn dạy có ba thọ: lạc thọ, khổ thọ, bất khổ bất lạc thọ. Ba thọ này được Thế Tôn nói đến.

Lần thứ hai, thợ mộc Pancakanga thưa với Tôn giả Udàyi:

-- Thưa Tôn giả Udàyi, Thế Tôn không dạy có ba
thọ. Thế Tôn dạy có hai thọ: lạc thọ và khổ thọ. Còn
bất khổ bất lạc thọ này, Thế Tôn dạy thuộc vào tế nhị
lạc thọ.

6) Lần thứ ba, Tôn giả Udàyi nói với thợ mộc Pancakanga:

-- Này Pancakanga, Thế Tôn không dạy hai thọ. Thế Tôn dạy có ba thọ: lạc thọ, khổ thọ, bất khổ bất lạc thọ. Ba thọ này được Thế Tôn nói đến.

Lần thứ ba, thợ mộc Pancakanga thưa với Tôn giả Udàyi:

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5201

-- Thưa Tôn giả Udàyi, Thế Tôn không dạy có ba
thọ. Thế Tôn dạy có hai thọ: lạc thọ, khổ thọ. Còn
bất khổ bất lạc thọ này, Thế Tôn dạy thuộc vào tế nhị
lạc thọ.

Như vậy, Tôn giả Udàyi không có thể thuyết phục được thợ mộc Pancakanga, và thợ mộc Pancakanga không thể thuyết phục được Tôn giả Udàyi.

7) Tôn giả Ananda nghe được câu chuyện này giữa Tôn giả Udàyi và thợ mộc Pancakanga.

8) Rồi Tôn giả Ananda đi đến Thế Tôn; sau khi đến,
liền ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, Tôn giả
Ananda thuật lại với Thế Tôn tất cả câu chuyện xảy
ra giữa Tôn giả Udàyi và thợ mộc Pancakanga.

9) -- Dầu thật có pháp môn (pariyàyam), này
Ananda, nhưng thợ mộc Pancakanga không tín thọ
Tỷ-kheo Udàyi. Và dầu thật có pháp môn, này
Ananda, nhưng Tỷ-kheo Udàyi không tín thọ thợ mộc
Pancakanga. Có hai thọ, này Ananda, theo pháp
môn giải thích của Ta. Cũng có ba thọ theo pháp giải
thích của Ta. Cũng có năm thọ theo pháp môn giải
thích của Ta. Cũng có sáu thọ theo pháp môn giải
thích của Ta. Cũng có 18 thọ theo pháp môn giải
thích của Ta. Cũng có 108 thọ theo pháp môn giải

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5202

thích của Ta. Như vậy, này Ananda, là pháp được Ta tuyên bố tùy theo pháp môn.

10) Này Ananda, dầu cho như vậy là pháp được Ta
tuyên bố tùy theo pháp môn, này Ananda, những ai
không chịu chấp nhận, không chịu tán đồng, không
chịu tùy hỷ lời khéo nói, khéo thuyết với nhau; đối
với những người ấy sẽ xảy đến như sau: Họ sẽ sống
đấu tranh nhau, hủy báng nhau, tranh luận nhau với
những khí giới miệng lưỡi. Như vậy là pháp được Ta
tuyên bố tùy theo pháp môn.

Này Ananda, dầu cho như vậy là pháp được Ta tuyên
bố tùy theo pháp môn, những ai chịu chấp nhận,
chịu tán đồng, chịu tùy hỷ lời khéo nói, khéo thuyết
với nhau; đối với những người ấy, sẽ xảy đến như
sau: Họ sẽ sống hòa hợp, hoan hỷ với nhau, không
có tranh luận nhau, như nước với sữa, sống nhìn
nhau với cặp mắt từ ái.

11) Và này Ananda, có năm dục công đức này. Thế nào là năm?

- Có những sắc do mắt nhận thức khả lạc, khả hỷ,
khả ý, khả ái, liên hệ đến dục, hấp dẫn...
- Có những thanh... Có những hương... Có những
vị...

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5203

- Có những xúc do thân nhận thức khả lạc, khả hỷ, khả ý, khả ái, liên hệ đến dục, hấp dẫn.

Này Ananda, có năm dục công đức này. Do duyên năm dục công đức này, này Ananda, khởi lên lạc hỷ gì, đây gọi là dục lạc.

12) Này Ananda, có thể có những người nói như sau: "Đây là lạc và hỷ tối thượng mà chúng sanh cảm thọ được". Nhưng Ta không chấp nhận quan điểm này. Vì sao? Có lạc khác với lạc ấy, này Ananda, còn vi diệu hơn, còn tế nhị hơn. Ở đây, này Ananda, Tỷ- kheo ly dục, ly bất thiện pháp, chứng đạt và trú Thiền thứ nhất. Lạc này là lạc khác với lạc kia, này Ananda, còn vi diệu hơn, còn tốt đẹp hơn.

13) Này Ananda, có thể có những người nói như sau: "Đây là lạc và hỷ tối thượng mà chúng sanh cảm thọ được". Nhưng Ta không chấp nhận quan điểm này. Vì sao? Vì rằng có lạc khác với lạc ấy, này Ananda, còn vi diệu hơn, còn tế nhị hơn. Và này Ananda, thế nào là lạc khác với lạc ấy còn vi diệu hơn, còn tế nhị hơn? Ở đây, này Ananda, Tỷ-kheo tịnh chỉ các tầm và tứ, chứng và trú Thiền thứ hai, một trạng thái hỷ lạc do định sanh, không tầm, không tứ, nội tỉnh nhứt tâm. Lạc này là lạc khác với lạc kia, này Ananda, còn vi diệu hơn, còn tế nhị hơn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5204

14) Này Ananda, có thể có những người nói như sau: "Đây là lạc và hỷ tối thượng mà chúng sanh cảm thọ được". Nhưng Ta không chấp nhận quan điểm này. Vì sao? Vì rằng có lạc khác với lạc ấy, này Ananda, còn vi diệu hơn, còn tế nhị hơn. Và này Ananda, thế nào là lạc khác với lạc ấy còn vi diệu hơn, còn tế nhị hơn? Ở đây, này Ananda, Tỷ-kheo ly hỷ, trú xả, chánh niệm tỉnh giác, thân cảm lạc thọ mà các bậc Thánh gọi là xả niệm lạc trú, chứng và trú Thiền thứ ba. Lạc này là lạc khác với lạc kia, này Ananda, còn vi diệu hơn, còn tế nhị hơn.

15) Này Ananda, có thể có những người nói như sau:
"Đây là lạc và hỷ tối thượng mà chúng sanh cảm thọ
được". Nhưng Ta không chấp nhận quan điểm này.
Vì sao? Vì rằng có lạc khác với lạc ấy, này Ananda,
còn vi diệu hơn, còn tế nhị hơn. Và này Ananda, thế
nào là lạc khác với lạc ấy còn vi diệu hơn, còn tế nhị
hơn? Ở đây, này Ananda, Tỷ-kheo xả lạc, xả khổ,
diệt hỷ ưu đã cảm thọ từ trước, chứng và trú Thiền
thứ tư, không khổ không lạc, xả niệm thanh tịnh. Lạc
này là lạc khác với lạc kia, này Ananda, còn vi diệu
hơn, còn tế nhị hơn.

16) Này Ananda, có thể có những người nói như sau: "Đây là lạc và hỷ tối thượng mà chúng sanh cảm thọ được". Nhưng Ta không chấp nhận quan điểm này.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5205

Vì sao? Vì rằng có lạc khác với lạc ấy, này Ananda,
còn vi diệu hơn, còn tế nhị hơn. Và này Ananda, thế
nào là lạc khác với lạc ấy còn vi diệu hơn, còn tế nhị
hơn? Ở đây, này Ananda, Tỷ-kheo vượt qua các sắc
tưởng một cách hoàn toàn, chấm dứt các đối ngại
tưởng, không tác ý sai biệt tưởng, biết rằng: "Hư
không là vô biên", chứng và trú Không vô biên xứ.
Lạc này là lạc khác với lạc kia, này Ananda, còn vi
diệu hơn, còn tế nhị hơn.

17) Này Ananda, có thể có những người nói như sau: "Đây là lạc và hỷ tối thượng mà chúng sanh cảm thọ được". Nhưng Ta không chấp nhận quan điểm này. Vì sao? Vì rằng có lạc khác với lạc ấy, này Ananda, còn vi diệu hơn, còn tế nhị hơn... Ở đây, này Ananda, Tỷ-kheo vượt qua Không vô biên xứ một cách hoàn toàn, biết rằng: "Thức là vô biên", chứng và trú Thức vô biên xứ. Lạc này là lạc khác với lạc kia, này Ananda, còn vi diệu hơn, còn tế nhị hơn.

18) Này Ananda, có thể có những người nói như sau: "Đây là lạc và hỷ tối thượng mà chúng sanh cảm thọ được". Nhưng Ta không chấp nhận quan điểm này. Vì sao? Vì rằng có lạc khác với lạc ấy, này Ananda, còn vi diệu hơn, còn tế nhị hơn... Ở đây, này Ananda, Tỷ-kheo vượt qua Thức vô biên xứ một cách hoàn toàn, biết rằng: "Không có sở hữu gì", chứng và trú

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5206

Vô sở hữu xứ. Lạc này là lạc khác với lạc kia, này Ananda, còn vi diệu hơn, còn tế nhị hơn.

19) Này Ananda, có thể có những người nói như sau:
"Đây là lạc và hỷ tối thượng mà chúng sanh cảm thọ
được". Nhưng Ta không chấp nhận quan điểm này.
Vì sao? Vì rằng có lạc khác với lạc ấy, này Ananda,
còn vi diệu hơn, còn tế nhị hơn... Ở đây, này Ananda,
Tỷ-kheo vượt qua Vô sở hữu xứ một cách hoàn toàn,
chứng và trú Phi tưởng phi phi tưởng xứ. Lạc này
là lạc khác với lạc kia, này Ananda, còn vi diệu hơn,
còn tế nhị hơn.

20) Này Ananda, có thể có những người nói như sau:
"Đây là lạc và hỷ tối thượng mà chúng sanh cảm thọ
được". Nhưng Ta không chấp nhận quan điểm này.
Vì sao? Vì rằng có lạc khác với lạc ấy, này Ananda,
còn vi diệu hơn, còn tế nhị hơn... Ở đây, này Ananda,
Tỷ-kheo vượt qua Phi tưởng phi phi tưởng xứ một
cách hoàn toàn, chứng và trú Diệt thọ tưởng định.
Lạc này là lạc khác với lạc kia, này Ananda, còn vi
diệu hơn, còn tế nhị hơn.

21) Sự kiện này xảy ra, này Ananda. Có các du sĩ
ngoại đạo có thể hỏi như sau: "Sa-môn Gotama nói
đến Diệt thọ tưởng định, và tuyên bố là Diệt thọ
tưởng định ấy thuộc về lạc. Ý nghĩa này là gì và như
thế nào?".

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5207

Được nói vậy, này Ananda, các du sĩ ngoại đạo cần
được trả lời như sau: "Này chư Hiền, Thế Tôn không
tuyên bố thuộc về lạc, dựa vào lạc thọ. Nhưng chỗ
nào, này chư Hiền, lạc được cảm thọ, chỗ ấy, Thế
Tôn tuyên bố cảm thọ thuộc vào lạc thọ".

MƯỜI HAI DUYÊN                                  5208

619 Thọ - Tu tập - 7 pháp không bao lâu đạt 4 vô ngại giải - Kinh VÔ NGẠI GIẢI – Tăng III, 325

VÔ NGẠI GIẢI –Tăng III, 325

1. - Thành tựu bảy pháp, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo không bao lâu, với thắng trí tự mình chứng ngộ, chứng đạt và an trú bốn vô ngại giải.

2. Thế nào là bảy?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo:

- Khi nào tâm thụ động, như thật rõ biết: "Đây là
tâm ta thụ động";
- Khi nào tâm muội lược, như thật rõ biết: "Nội
tâm ta muội lược";
- Khi nào tâm tán loạn, hướng ngoại, như thật
rõ biết: " Tâm ta tán loạn, hướng ngoại”.
- Vị ấy nhận thức được các thọ khởi lên, nhận
thức được các thọ an trú, nhận thức được các
thọ đi đến tiêu diệt;
- Vị ấy nhận thức được các tưởng khởi lên, nhận
thức được các tưởng an trú, nhận thức được các
tưởng tiêu diệt;

MƯỜI HAI DUYÊN                                   5209

- Vị ấy nhận thức được các tầm khởi lên, nhận
thức được các tầm an trú, nhận thức được các
tầm tiêu diệt.
- Đối với các pháp thích hợp hay không thích
hợp, đối với các pháp hạ liệt hay thù thắng, đối
với các pháp dự phần đen hay dự phần trắng,
vị ấy khéo nắm giữ tướng, khéo tác ý, khéo thọ
trì, khéo thể nhập với trí tuệ.

Thành tựu bảy pháp này, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ- kheo không bao lâu, với thắng trí tự mình chứng ngộ, chứng đạt và an trú bốn vô ngại giải.

3. Thành tựu bảy pháp này, này các Tỷ-kheo, Sàriputta với thắng trí tự mình chứng ngộ, chứng đạt và an trú bốn vô ngại giải. Thế nào là bảy?

4. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Sàriputta khi nào tâm thụ
động, như thật rõ biết: "Đây là tâm ta thụ động"; khi
nào tâm muội lược, như thật rõ biết: "Nội tâm ta
muội lược";... (như trên, số 2,... chứng đạt và an trú
bốn vô ngại giải).

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5210

620 Thọ - Tu tập - Cần niệm thọ ntn - Kinh GIỚI PHÂN BIỆT – 140 Trung III, 541

KINH GIỚI PHÂN BIỆT (Dhatuvibhanga suttam) – Bài kinh số 140 – Trung III, 541

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn du hành ở xứ Magadha (Ma-
kiệt-đà), đi đến Rajagaha (Vương xá), đến nhà thợ
gốm Bhaggava; sau khi đến nói với thợ gốm
Bhaggava:

– Này Bhaggava, nếu không gì phiền phức cho Ông, Ta muốn ở tại chỗ này một đêm.

– Bạch Thế Tôn không có gì phiền phức cho
con. Ở đây đã có một vị xuất gia đến ở từ trước rồi.
Nếu vị ấy thỏa thuận, bạch Thế Tôn, hãy ở lại tùy
theo sở thích.

Lúc bấy giờ, Thiện gia nam tử Pukkusati, do lòng tin, y cứ Thế Tôn đã xuất gia, từ bỏ gia đình,

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5211

sống không gia đình. Vị ấy đã đến ở trước tại trú xứ của thợ gốm. Rồi Thế Tôn đi đến Tôn giả Pukkusati; sau khi đến nói với Pukkusati:

– Này Tỷ-kheo, nếu không gì phiền phức cho Ông, Ta muốn ở lại trú xứ này một đêm.

– Rộng rãi, thưa Hiền giả, là trú xứ của thợ gốm. Tôn giả có thể ở, tùy theo sở thích.

Rồi Thế Tôn sau khi bước vào trú xứ của thợ
gốm, trải thảm cỏ vào một bên, ngồi kiết-già, lưng
thẳng và an trú niệm trước mặt. Và Thế Tôn trải qua
phần lớn đêm ấy, ngồi (như vậy). Tôn giả Pukkusati
trải qua phần lớn đêm ấy cũng ngồi (như vậy). Rồi
Thế Tôn suy nghĩ: "Cử chỉ Thiện gia nam tử này có
vẻ tín thành, Ta hãy hỏi vị ấy". Rồi Thế Tôn nói với
Tôn giả Pukkusati:

– Này Tỷ-kheo, Ông xuất gia, y cứ vào ai? Ai là Đạo sư của Ông? Ông chấp nhận pháp của ai?

– Thưa Hiền giả, có Sa môn Gotama là Thích
tử, xuất gia từ dòng họ Thích Ca. Tiếng đồn tốt đẹp
sau đây được truyền đi về Thế Tôn Gotama ấy: "Ngài
là bậc Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác,
Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Điều
Ngự Trượng Phu, Thiên Nhơn Sư, Phật, Thế Tôn".

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5212

Tôi đã xuất gia, y cứ bậc Thế Tôn ấy. Ngài là bậc Đạo sư của tôi. Và tôi chấp thuận pháp của bậc Thế Tôn ấy.

– Này Tỷ-kheo, nay Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác ấy ở đâu?

– Thưa Hiền giả, có một thành phố tên là
Savatthi giữa các quốc độ phía Bắc. Tại đấy, Thế
Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác hiện này đang
ở.

– Này Tỷ-kheo, trước đây Ông đã thấy bậc Thế Tôn ấy chưa? Và nếu thấy, Ông có nhận ra được không?

– Thưa Hiền giả, trước đây tôi chưa từng thấy bậc Thế Tôn ấy. Và nếu thấy, tôi không nhận ra được.

Rồi Thế Tôn suy nghĩ: "Thiện gia nam tử này
xuất gia y cứ nơi Ta. Vậy Ta hãy thuyết pháp cho
(Thiện gia nam tử) ấy". Rồi Thế Tôn nói với Tôn giả
Pukkusati:

– Hãy nghe và suy nghiệm kỹ, Ta sẽ giảng.

– Thưa Hiền giả vâng.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   5213

Tôn giả Pukkusati vâng đáp Thế Tôn.

Thế Tôn nói như sau:

– Này Tỷ-kheo, người này có sáu giới, sáu xúc xứ, mười tám ý hành, bốn thắng xứ, khi được an trú, vọng tưởng không có chuyển động. Khi vọng tưởng không chuyển động, vị ấy được gọi là một ẩn sĩ tịch tịnh. Chớ có buông lung trí tuệ, hãy độ trì chân đế, hãy tăng trưởng huệ thí (caga), hãy tu học tịch tịnh. Đây là tổng thuyết sáu giới phân biệt.

 Này Tỷ-kheo, khi được nói đến "Người này có
sáu giới", do duyên gì được nói đến như vậy? Địa
giới, (thủy giới), hỏa giới, phong giới, không giới,
thức giới. Này Tỷ-kheo, khi được nói đến "Người
này có sáu giới", chính do duyên này được nói đến
như vậy.

 Này các Tỷ-kheo, khi được nói đến "Người này
có sáu xúc xứ", do duyên gì được nói đến như
vậy? Nhãn xúc xứ, nhĩ xúc xứ, tỷ xúc xứ, thiệt xúc
xứ, thân xúc xứ, ý xúc xứ. Khi được nói đến
"Người này có sáu xúc xứ ", chính do duyên này
được nói đến như vậy.

 Này Tỷ-kheo, khi được nói đến "Người này có mười tám ý hành", do duyên gì được nói đến như

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5214

vậy? Khi con mắt thấy sắc, người ấy chạy theo
sắc, chỗ trú xứ của hỷ, chạy theo sắc chỗ trú xứ
của ưu, chạy theo sắc chỗ trú xứ của xả, khi tai
nghe tiếng... mũi ngửi hương.. lưỡi nếm vị... thân
cảm xúc, ... ý nhận thức pháp, người ấy chạy theo
pháp, chỗ trú xứ của hỷ, người ấy chạy theo pháp,
chỗ trú xứ của ưu, người ấy chạy theo pháp, chỗ
trú xứ của xả. Như vậy có sáu hỷ hành, sáu ưu
hành, sáu xả hành. Khi được nói đến "Người này
có mười tám ý hành" chính do duyên này được nói
đến như vậy.

 Này Tỷ-kheo, khi được nói đến "Người này có
bốn thắng xứ ", do duyên gì được nói đến như
vậy? Tuệ thắng xứ, đế thắng xứ, huệ thí thắng xứ,
tịch tịnh thắng xứ. Khi được nói đến "Người này
có bốn thắng xứ", chính do duyên này được nói
đến như vậy.

 Khi được nói đến "Chớ có buông lung trí tuệ,
hãy hộ trì chân đế, hãy tăng trưởng huệ thí, hãy
tu học tịch tịnh", do duyên gì được nói đến như
vậy?

 Thế nào là không buông lung trí tuệ? Có sáu giới này: địa giới, thủy giới, hỏa giới, phong giới, không giới, thức giới.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5215

 Này Tỷ-kheo, thế nào là địa giới? Có nội địa
giới và có ngoại địa giới. Và này Tỷ-kheo,
thế nào là nội địa giới? Cái gì thuộc nội
thân, thuộc cá nhân, kiên cứng, thô phù, bị
chấp thủ, như tóc, lông, móng, răng, da, thịt,
gân, xương, tủy, thận, tim, gan, hoành cách
mô, lá lách, phổi, ruột, màng ruột, bao tử,
phân và bất cứ vật gì khác, thuộc nội thân,
thuộc cá nhân, kiên cứng, thô phù, bị chấp
thủ. Như vậy, này Tỷ-kheo, được gọi là nội
địa giới. Những gì thuộc nội địa giới và
những gì thuộc ngoại địa giới đều thuộc về
địa giới. Địa giới ấy phải được quán sát
như thật với chánh trí tuệ như sau: "Cái
này không phải của tôi, cái này không phải
là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi".
Sau khi như thật quán sát địa giới với
chánh trí tuệ như vậy, vị ấy sanh yếm ly đối
với địa giới, tâm từ bỏ địa giới.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là thủy giới?
Có nội thủy giới, có ngoại thủy giới. Và này
Tỷ-kheo, thế nào là nội thủy giới? Cái gì
thuộc nội thân, thuộc cá nhân, thuộc nước,
thuộc chất lỏng, bị chấp thủ, như mật, đàm
(niêm dịch), mủ, máu, mồ hôi, mỡ, nước
mắt, mỡ da, nước miếng, nước mũi, nước ở

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5216

khớp xương, nước tiểu, và bất cứ vật gì
khác, thuộc nội thân, thuộc cá nhân, thuộc
nước, thuộc chất lòng, bị chấp thủ. Như vậy,
này Tỷ-kheo, được gọi là thủy giới. Những
gì thuộc nội thủy giới và những gì thuộc
ngoại thủy giới đều thuộc về thủy giới. Thủy
giới ấy phải được quán sát như thật với
chánh trí tuệ như sau: "Cái này không phải
của tôi, cái này không phải là tôi, cái này
không phải tự ngã của tôi". Sau khi như thật
quán sát thủy giới với chánh trí tuệ như vậy,
vị ấy sanh yếm ly đối với thủy giới, tâm từ
bỏ thủy giới.
 Và này Tỷ-kheo, thế nào là hỏa giới? Có nội
hỏa giới, có ngoại hỏa giới. Và này Tỷ-kheo,
thế nào là nội hỏa giới? Cái gì thuộc về nội
thân, thuộc về cá nhân, thuộc lửa, thuộc chất
nóng, bị chấp thủ. Như cái gì khiến cho hâm
nóng, khiến cho hủy hoại, khiến cho thiêu
cháy, cái gì khiến cho những vật được ăn,
uống, nhai, nếm, có thể khéo tiêu hóa, hay
tất cả những vật gì khác, thuộc nội thân,
thuộc cá nhân, thuộc lửa, thuộc chất nóng,
bị chấp thủ. Này Tỷ-kheo, như vậy được gọi
là nội hỏa giới. Những gì thuộc nội hỏa giới
và những gì thuộc ngoại hỏa giới đều thuộc

MƯỜI HAI DUYÊN                                   5217

về hỏa giới. Hỏa giới ấy phải được quán sát
như thật với chánh trí tuệ như sau: "Cái này
không phải của tôi, cái này không phải là tôi,
cái này không phải tự ngã của tôi". Sau khi
như thật quán sát hỏa giới với chánh trí tuệ
như vậy, vị ấy sanh yếm ly đối với hỏa giới,
tâm từ bỏ hỏa giới.
 Và này Tỷ-kheo, thế nào là phong giới? Có
nội phong giới, có ngoại phong giới. Và này
Tỷ-kheo, thế nào là nội phong giới? Cái gì
thuộc về nội thân, thuộc cá nhân, thuộc gió,
thuộc tánh động, bị chấp thủ, như gió thổi
lên, gió thổi xuống, gió trong ruột, gió trong
bụng dưới, gió thổi ngang các đốt, các khớp,
hơi thở vô, hơi thở ra, và bất cứ vật gì khác
thuộc nội thân, thuộc cá nhân, thuộc gió,
thuộc tánh động, bị chấp thủ. Này Tỷ-kheo,
như vậy được gọi là nội phong giới. Những
gì thuộc nội phong giới và những gì thuộc
ngoại phong giới đều thuộc về phong giới.
Phong giới ấy phải được quán sát như thật
với chánh trí tuệ như sau: "Cái này không
phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái
này không phải tự ngã của tôi". Sau khi như
thật quán sát phong giới với chánh trí tuệ
như vậy, vị ấy sanh yếm ly đối với phong

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5218

giới, tâm tư từ bỏ phong giới.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hư không
giới? Có nội hư không giới, có ngoại hư
không giới. Và này Tỷ-kheo, thế nào là nội
hư không giới? Cái gì thuộc về nội thân,
thuộc cá nhân, thuộc hư không, thuộc hư
không tánh, bị chấp thủ, như lỗ tai, lỗ mũi,
cửa miệng, do cái gì người ta nuốt, những gì
được nhai, được uống, được ăn, được nếm,
và tại chỗ mà những gì được nhai, được
uống, được ăn, được nếm, được giữ lại, và
ngang qua chỗ mà những gì được nhai, được
uống, được ăn, được nếm và được tống xuất
xuống phần dưới để ra ngoài, và bất cứ vật
gì khác thuộc nội thân, thuộc cá nhân, thuộc
hư không, thuộc hư không tánh, bị chấp thủ.
Này Tỷ-kheo, như vậy được gọi là nội hư
không giới. Những gì thuộc nội hư không
giới và ngoại hư không giới đều thuộc về hư
không giới. Hư không ấy phải được quán sát
như thật với chánh trí tuệ như sau: "Cái này
không phải của tôi, cái này không phải là tôi,
cái này không phải tự ngã của tôi". Sau khi
như thật quán sát hư không giới với chánh
trí tuệ như vậy, vị ấy sanh yếm ly đối với hư
không giới, tâm từ bỏ hư không giới.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5219

 Lại nữa, khi thức còn lại được trong sạch,
trong trắng, vị ấy biết được một số sự việc
nhờ thức ấy. Vị ấy thức tri được lạc, thức
tri được khổ, thức tri được bất khổ bất lạc.
o Này Tỷ-kheo, duyên lạc xúc, lạc thọ khởi
lên. Vị ấy khi đang cảm giác lạc thọ, tuệ tri
rằng: "Tôi cảm giác lạc thọ". Do lạc xúc
diệt đi, lạc thọ do lạc xúc được khởi lên
được cảm giác, vị ấy biết: "Lạc thọ ấy được
diệt đi, được chấm dứt".
o Này Tỷ-kheo, duyên khổ xúc, khổ thọ khởi
lên. Vị ấy khi đang cảm giác khổ thọ, tuệ tri
rằng: "Tôi cảm giác khổ thọ". Do khổ xúc
ấy diệt đi, khổ thọ do khổ xúc được khởi
lên, được cảm giác, vị ấy biết: "Khổ thọ ấy
được diệt đi, được chấm dứt".
o Này Tỷ-kheo, duyên bất khổ bất lạc xúc,
bất khổ bất lạc thọ khởi lên. Vị ấy khi đang
cảm giác bất khổ lạc thọ, tuệ tri rằng: "Tôi
cảm giác bất khổ bất lạc thọ". Do bất khổ
bất lạc thọ xúc ấy diệt đi, bất khổ bất lạc thọ
do bất khổ bất lạc xúc được khởi lên, được
cảm giác, vị ấy tuệ tri: "Bất khổ bất lạc thọ
ấy được diệt đi, được chấm dứt".
Này Tỷ-kheo, ví như do hai cây que xúc chạm cọ

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5220

xát, hơi nóng được sanh, ngọn lửa được hiện khởi.
Khi hai que ấy được rời nhau, được phân ly, sức
nóng được sanh khởi ấy, sức nóng ấy được diệt đi,
được chấm dứt.

Cũng vậy, này Tỷ-kheo, duyên lạc xúc, lạc thọ khởi lên. Vị ấy khi đang cảm giác lạc thọ tuệ tri rằng: "Tôi đang cảm giác lạc thọ". Do lạc xúc ấy diệt đi, lạc thọ do lạc xúc được khởi lên, được cảm giác vị ấy tuệ tri: "Lạc thọ ấy được diệt đi, được chấm dứt". Này Tỷ-kheo, duyên khổ xúc khổ thọ khởi lên. Vị ấy khi đang cảm giác khổ thọ tuệ tri rằng: "Tôi đang cảm giác khổ thọ". Do khổ xúc... "... được chấm dứt". Này Tỷ-kheo duyên bất khổ bất lạc xúc, bất khổ bất lạc thọ khởi lên... , "... bất khổ bất lạc thọ được diệt đi, được chấm dứt".

Lại nữa, xả còn lại được trong sạch, trong trắng, nhu nhuyến, dễ uốn nắn, chói sáng. Ví như, này Tỷ-kheo, một người thợ vàng thiện xảo hay người đệ tử sửa soạn lò đúc; sau khi sửa soạn lò đúc xong, người ấy đốt lửa miệng lò đúc; sau khi đốt lửa miệng lò đúc, người ấy dùng kềm kẹp lấy vàng và đặt vàng vào trong miệng lò; rồi thỉnh thoảng người ấy thổi trên ấy, thỉnh thoảng người ấy rưới nước trên ấy, thỉnh thoảng người ấy quán sát thật kỹ... vàng ấy đã trở thành sáng sủa, thanh tịnh, gột sạch, các uế

MƯỜI HAI DUYÊN                                        5221

tạp được đoạn trừ, các tỳ vết được trừ sạch, nhu
nhuyến, dễ uốn nắn và chói sáng... và nếu người ấy
muốn làm đồ trang sức nào, hoặc vòng nhẫn, hoặc
bông tai, hoặc vòng cổ, hoặc vòng hoa vàng, thời
vàng ấy có thể dùng vào mục đích ấy.

Cũng vậy, này Tỷ-kheo, lại nữa xả còn lại được trong sạch, trong trắng, nhu nhuyến, dễ uốn nắn, chói sáng. Người ấy tuệ tri như sau: "Nếu ta tập trung xả này thanh tịnh như vậy, trong trắng như vậy vào Hư không vô biên xứ, và tu tập tâm ta tùy theo pháp ấy, thời xả này y cứ vào đấy, chấp thủ tại đấy được an trú nơi ta trong một thời gian dài. Nếu ta tập trung xả này thanh tịnh như vậy, trong trắng như vậy vào Thức vô biên xứ và tu tập tâm của ta tùy theo pháp ấy, thời xả này y cứ vào đấy, chấp thủ tại đấy được an trú nơi ta trong một thời gian dài. Nếu ta tập trung xả này thanh tịnh như vậy, trong trắng như vậy vào Vô sở hữu xứ, và tu tập tâm ta tùy theo pháp ấy, thời xả này y cứ vào đấy, chấp thủ tại đấy, được an trú nơi ta trong một thời gian dài. Nếu ta tập trung xả này thanh tịnh như vậy, trong trắng như vậy vào Phi tưởng phi phi tưởng xứ, và tu tập tâm của ta tùy theo pháp ấy, thời xả này y cứ vào đấy, chấp thủ tại đấy, được an trú nơi ta trong một thời gian dài".

Người ấy tuệ tri như sau: "Nếu ta tập trung xả

MƯỜI HAI DUYÊN                                       5222

này thanh tịnh như vậy, trong trắng như vậy vào Hư
không vô biên xứ... Thức vô biên xứ... Vô sở hữu
xứ... Phi tưởng phi phi tưởng xứ, và tu tập tâm của ta
tùy theo pháp ấy, thời (xả) ấy trở thành pháp hữu vi".
Vị ấy không tác thành, không suy tưởng đến hữu
hay phi hữu. Do không tác thành, không suy tưởng
đến hữu hay phi hữu, vị ấy không chấp thủ một sự
vật gì ở đời; chấp thủ không quấy rối vị ấy; do chấp
thủ không quấy rối vị ấy, vị ấy tự chứng Niết-bàn,
và vị ấy tuệ tri: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành,
những điều nên làm đã làm, không còn trở lại trạng
thái như thế này nữa".

 Nếu vị ấy cảm giác lạc thọ, vị ấy tuệ tri: "Thọ
ấy là vô thường"; vị ấy tuệ tri: "Không nên
đắm trước"; vị ấy tuệ tri: "Không phải là đối
tượng để hoan hỷ".
 Nếu vị ấy cảm giác khổ thọ, vi ấy tuệ tri:
"Thọ ấy là vô thường"; vị ấy tuệ tri: "Không
nên đắm trước"; vị ấy tuệ tri: "Không phải là
đối tượng để hoan hỷ".
 Nếu vị ấy cảm giác bất khổ bất lạc thọ, vị ấy
tuệ tri: "Thọ ấy là vô thường"; vị ấy tuệ tri:
"Không nên đắm trước"; vị ấy tuệ tri: "Không
phải là đối tượng để hoan hỷ".
 Nếu cảm giác lạc thọ, không có hệ phược, vị

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5223

ấy cảm giác thọ ấy.
 Nếu vị ấy cảm giác khổ thọ, không có hệ
phược, vị ấy cảm giác thọ ấy.
 Nếu vị ấy cảm giác bất khổ bất lạc thọ, không
có hệ phược, vị ấy cảm giác thọ ấy.
 Khi vị ấy cảm giác một cảm thọ với thân là
tối hậu, vị ấy tuệ tri: "Ta cảm giác một cảm
thọ với thân là tối hậu". Khi vị ấy cảm giác
một cảm thọ với sinh mạng là tối hậu, vị ấy
tuệ tri: "Ta cảm giác một cảm thọ với sinh
mạng là tối hậu "; vị ấy tuệ tri: "Sau khi thân
hoại mạng chung, mọi cảm thọ hoan hỷ ở nơi
đây trở thành thanh lương".
Ví như, này Tỷ-kheo, như ngọn đèn dầu được
cháy đỏ nhờ dầu và tim. Khi dầu và tim diệt tận, và
không có vật liệu khác được đem đến, ngọn đèn dầu
ấy bị diệt tắt...

...Cũng vậy, này Tỷ-kheo, khi cảm giác một cảm thọ lấy thân làm tối hậu, vị ấy tuệ tri: "Tôi cảm giác một cảm thọ lấy thân làm tối hậu". Khi cảm giác một cảm thọ lấy sinh mạng làm tối hậu, vị ấy tuệ tri: "Tôi cảm giác một cảm thọ lấy sinh mạng làm tối hậu"; vị ấy tuệ tri: "Sau khi thân hoại mạng chung, mọi cảm thọ hoan hỷ ở nơi đây trở thành thanh lương". Do vậy, Tỷ-kheo thành tựu như vậy là thành tựu với tối

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5224

thắng TUỆ THẮNG XỨ này. Vì rằng, này Tỷ-kheo, như vậy là tối thắng Thánh tuệ, nghĩa là trí biết sự đoạn tận mọi đau khổ.

Sự giải thoát ấy của vị này, an trú vào CHÂN
ĐẾ, không bị dao động. Này Tỷ-kheo, cái gì có thể
đưa đến hư vọng, thời thuộc về hư vọng. Cái gì
không thể đưa đến hư vọng, thời thuộc về chân đế,
Niết-bàn. Do vậy, vị Tỷ-kheo thành tựu như vậy là
thành tựu với tối thắng ĐẾ thắng xứ này. Vì rằng,
này Tỷ-kheo, như vậy là tối thắng Thánh đế, tức là
Niết-bàn, không có thể đưa đến hư vọng.

Và những sanh y vô trí thức trước của nó đã
được đầy đủ, đã được thành tựu. Chúng được đoạn
tận, chặt tận gốc rễ, làm cho như thân cây tala, không
thể hiện hữu nữa trong tương lai, không có khả năng
sanh khởi nữa. Do vậy, một Tỷ-kheo thành tựu như
vậy là thành tựu với tối thắng HUỆ THÍ thắng xứ
này. Vì rằng này Tỷ-kheo, như vậy là tối thắng
Thánh huệ thí, tức là sự xả ly tất cả sanh y.

Và tham ái vô trí thức trước của nó, thuộc tham dục, tham nhiễm; pháp ấy được đoạn tận, chặt tận gốc rễ, làm cho như thân cây tala, không thể hiện hữu nữa trong tương lai, không có khả năng sanh khởi nữa. Và sự phẫn nộ vô trí thức trước của nó, thuộc

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5225

sân hận, thuộc tội quá; pháp ấy được đoạn tận, cắt
tận gốc rễ, làm cho như thân cây tala, không thể hiện
hữu nữa trong tương lai, không có khả năng sanh
khởi nữa. Và vô minh vô trí thức trước của nó, thuộc
si mê, thuộc tội quá; pháp ấy được đoạn tận cắt tận
gốc rễ, làm cho như thân cây tala, không thể hiện hữu
trong tương lai, không có khả năng sanh khởi nữa.
Do vậy, Tỷ-kheo thành tựu như vậy là thành tựu tối
thắng TỊCH TỊNH thắng xứ. Này Tỷ-kheo, như vậy
là tối thắng Thánh tịch tịnh, tức là sự tịch tịnh tham
sân si.

Khi được nói đến "Chớ có buông lung trí tuệ,
hãy hộ trì chân đế, hãy làm cho sung mãn huệ thí,
hãy tu học tịch tịnh", chính do duyên này được nói
đến như vậy.

 Khi được nói đến "Khi được an trú, vọng tưởng
không có chuyển động. Khi vọng tưởng không
chuyển động, vị ấy được gọi là một ẩn sĩ tịch
tịnh", do duyên gì được nói đến như vậy?

 Này Tỷ-kheo, "Tôi là", như vậy là vọng tưởng.
 "Tôi là cái này", như vậy là vọng tưởng.
 "Tôi sẽ là", như vậy là vọng tưởng.
 "Tôi sẽ không là", như vậy là vọng tưởng.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5226

 "Tôi sẽ có sắc", như vậy là vọng tưởng.
 "Tôi sẽ không có sắc" như vậy là vọng tưởng.
 "Tôi sẽ có tưởng", như vậy là vọng tưởng.
 "Tôi sẽ không có tưởng", như vậy là vọng
tưởng.
 "Tôi sẽ không có tưởng, không không có
tưởng", như vậy là vọng tưởng.
 Vọng tưởng, này Tỷ-kheo, là bệnh, vọng tưởng
là cục bướu, vọng tưởng là mũi tên. Này Tỷ-
kheo, khi vượt khỏi mọi vọng tưởng, vị ẩn sĩ
được gọi là tịch tịnh.
 Nhưng này Tỷ-kheo, vị ẩn sĩ tịch tịnh không
sanh, không già, không có dao động, không
có hy cầu. Vì không có cái gì do đó có thể sanh,
này Tỷ-kheo, không sanh làm sao già được?
Không già, làm sao chết được? Không chết làm
sao dao động được? Không dao động, làm sao
hy cầu?

Khi được nói đến "Khi được an trú, vọng tưởng
không có chuyển động; khi vọng tưởng không
chuyển động, vị ấy được gọi là một ẩn sĩ tịch tịnh"
do chính duyên này được nói đến như vậy.

Này Tỷ-kheo, hãy thọ trì sự phân biệt tóm tắt

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5227

của Ta về sáu giới.

Rồi Tôn giả Pukkusati nghĩ như sau: "Thật sự
bậc Đạo sư đã đến với ta! Thật sự bậc Thiện Thệ
đã đến với ta! Thật sự bậc Chánh Đẳng Giác đã
đến với ta!" Rồi Tôn giả từ chỗ ngồi đứng dậy, đắp
y vào một bên vai, cúi đầu đảnh lễ chân Thế Tôn, và
bạch Thế Tôn:

– Con đã rơi vào một lỗi lầm, bạch Thế Tôn, vì
rằng, ngu đần, si mê và không khéo léo như con, đã
nghĩ rằng con có thể xưng hô với Thế Tôn với danh
từ Hiền giả. Bạch Thế Tôn, mong Thế Tôn chấp nhận
cho con lỗi lầm ấy là một lỗi lầm để con có thể ngăn
ngừa trong tương lai.

– Này Tỷ-kheo, thật vậy, Ông đã rơi vào một lỗi lầm, vì rằng ngu đần, si mê và không khéo léo vì Ông đã nghĩ rằng Ông có thể xưng hô với Ta với danh từ Hiền giả. Nhưng này Tỷ-kheo, nếu Ông thấy một lỗi lầm là một lỗi lầm, và như pháp phát lộ, thời chúng ta chấp nhận (lỗi lầm) ấy cho Ông. Vì rằng này Tỷ- kheo, đây là sự tăng ích trong giới luật của bậc Thánh, khi nào một ai thấy lỗi lầm là một lỗi lầm, như pháp phát lộ, để ngăn ngừa trong tương lai.

– Bạch Thế Tôn, Thế Tôn hãy cho con được thọ cụ túc giới trước mặt Thế Tôn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5228

– Này Tỷ-kheo, Ông có đủ y bát không?

– Bạch Thế Tôn, con không có đủ y bát.

– Này Tỷ-kheo, các Như Lai không có trao cụ túc giới cho ai không đủ y bát.

Rồi Tôn giả Pukkusati sau khi hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tôn, thân phía hữu hướng về Ngài rồi ra đi tìm y bát. Trong khi Tôn giả Pukkusati đi tìm y bát, một con bò cuồng chạy, đoạt mất mạng sống (của Tôn giả).

Rồi một số đông Tỷ-kheo đi đến Thế Tôn, sau
khi đến đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên.
Ngồi xuống một bên, các vị Tỷ-kheo ấy bạch Thế
Tôn:

– Bạch Thế Tôn, Thiện gia nam tử Pukkusati
được Thế Tôn thuyết giảng một cách vắn tắt đã mệnh
chung. Sanh thú của vị ấy như thế nào, đời sống
tương lai như thế nào?

Này Tỷ-kheo, thật là bậc Hiền giả, Thiện gia
nam tử Pukkusati, đã chấp hành Chánh pháp và tùy
pháp. Và không có phiền nhiễu Ta với những kiện
tụng về Chánh pháp. Này các Tỷ-kheo, Thiện gia
nam tử Pukkusati, sau khi đoạn trừ năm hạ phần kiết

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5229

sử, được hóa sanh và từ chỗ ấy nhập Niết-bàn, không phải trở lui đời ấy nữa.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Các Tỷ-kheo ấy hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   5230

621 Thọ - Tu tập - Kham nhẫn đv các lời nói, các cảm thọ - Kinh CÁC LẬU HOẶC – Tăng III, 175

CÁC LẬU HOẶC –Tăng III, 175

1. - Thành tựu sáu pháp, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo
đáng được cung kính, đáng được tôn trọng, đáng
được cúng dường, đáng được chắp tay, là phước điền
vô thượng ở đời. Thế nào là sáu?
2. Ở đây, này các Tỷ-kheo,
- Tỷ-kheo đối với các lậu hoặc phải do phòng hộ
mà được đoạn trừ, chúng đã được đoạn trừ do
phòng hộ.
- Đối với các lậu hoặc phải do thọ dụng mà được
đoạn trừ, chúng đã được đoạn trừ do thọ dụng.
- Đối với các lậu hoặc phải do kham nhẫn mà
được đoạn trừ, chúng đã được đoạn trừ do
kham nhẫn.
- Đối với các lậu hoặc phải do tránh né mà được
đoạn trừ, chúng đã được đoạn trừ do tránh né.
- Đối với các lậu hoặc phải do trừ diệt mà được
đoạn trừ, chúng đã được đoạn trừ do trừ diệt.

MƯỜI HAI DUYÊN                                  5231

- Đối với các lậu hoặc phải do tu tập mà được
đoạn trừ, chúng đã được đoạn trừ do tu tập.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các lậu hoặc phải
do phòng hộ mà được đoạn trừ, chúng đã được
đoạn trừ do phòng hộ?
3. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo chơn chánh giác
sát, sống phòng hộ với sự phòng hộ nhãn căn. Này
các Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo ấy sống không phòng hộ
với sự phòng hộ nhãn căn, các lậu hoặc tàn hại và
nhiệt não có thể khởi lên. Nếu vị ấy sống phòng hộ
với sự phòng hộ nhãn căn, các lậu hoặc tàn hại và
nhiệt não ấy không còn nữa.
Vị chơn chánh giác sát, sống phòng hộ với sự phòng
hộ nhĩ căn... sống phòng hộ với sự phòng hộ tỷ căn...
sống phòng hộ với sự phòng hộ thiệt căn... sống
phòng hộ với sự phòng hộ thân căn... sống phòng hộ
với sự phòng hộ ý căn. Này các Tỷ-kheo, nếu Tỷ-
kheo ấy sống không phòng hộ với sự phòng hộ ý căn,
các lậu hoặc tàn hại và nhiệt não có thể khởi lên. Nếu
vị ấy sống phòng hộ với sự phòng hộ ý căn, các lậu
hoặc tàn hại và nhiệt não ấy không còn nữa.
Này các Tỷ-kheo, nếu vị ấy sống không phòng hộ
với sự phòng hộ các căn, các lậu hoặc tàn hại và nhiệt
não có thể khởi lên. Nếu sống phòng hộ với sự phòng
hộ các căn, như vậy các lậu hoặc tàn hại và nhiệt não
ấy không có thể khởi lên. Này các Tỷ-kheo, đây gọi

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5232

là các lậu hoặc phải do phòng hộ mà được đoạn trừ,
chúng đã được đoạn trừ nhờ phòng hộ.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các lậu hoặc phải
do thọ dụng mà được đoạn trừ, chúng đã được
đoạn trừ nhờ thọ dụng?
4. Này các Tỷ-kheo, ở đây, Tỷ-kheo chơn chánh giác
sát thọ dụng y phục chỉ để ngăn ngừa lạnh, ngăn ngừa
nóng, ngăn ngừa sự xúc chạm của ruồi, muỗi, gió,
sức nóng mặt trời, các loài bò sát, chỉ với mục đích
che đậy sự hổ thẹn.
Vị ấy chơn chánh giác sát thọ dụng món ăn khất thực,
không phải để vui đùa, không phải để đam mê, không
phải để trang sức, không phải để tự làm đẹp mình,
mà chỉ để thân này được sống lâu và được bảo
dưỡng, để thân này khỏi bị thương hại, để hỗ trợ
Phạm hạnh, nghĩ rằng: "Như vậy, ta diệt trừ các cảm
thọ cũ và không cho khởi lên các cảm thọ mới, và ta
sẽ không có lỗi lầm, sống được an ổn.
Vị ấy chơn chánh giác sát thọ dụng sàng tọa chỉ để
ngăn ngừa lạnh, ngăn ngừa nóng, ngăn ngừa sự xúc
chạm của ruồi, muỗi, gió, sức nóng mặt trời, các loài
bò sát, chỉ với mục đích sống độc cư an tịnh.
Vị ấy chơn chánh giác sát thọ dụng những dược
phẩm trị bệnh, chỉ để ngăn chận các cảm giác thống
khổ đã sanh để được ly khổ hoàn toàn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5233

Này các Tỷ-kheo, nếu vị ấy không chơn chánh giác
sát khi thọ dụng như vậy, các lậu hoặc tàn hại và
nhiệt não có thể khởi lên. Nếu vị ấy có chơn chánh
giác sát khi thọ dụng như vậy, các lậu hoặc tàn hại
và nhiệt não ấy không còn nữa. Này các Tỷ-kheo,
đây gọi là các lậu hoặc phải do thọ dụng mà được
đoạn trừ, chúng đã được đoạn trừ nhờ thọ dụng.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các lậu hoặc phải
do kham nhẫn mà được đoạn trừ, chúng đã được
đoạn trừ nhờ kham nhẫn?
5. Này các Tỷ-kheo, ở đây có Tỷ-kheo chơn chánh
giác sát kham nhẫn lạnh, nóng, đói, khát, sự xúc
chạm của ruồi, muỗi, gió, sức nóng mặt trời, các loài
bò sát, kham nhẫn những cách nói mạ lỵ phỉ báng, vị
ấy có tánh kham nhẫn các cảm thọ về thân, những
cảm thọ thống khổ, khốc liệt, đau nhói, nhức nhối
không sung sướng, không thích thú, chết điếng
người.
Này các Tỷ-kheo, nếu vị ấy không kham nhẫn như
vậy, các lậu hoặc tàn hại và nhiệt não có thể khởi lên.
Nếu vị ấy kham nhẫn như vậy, các lậu hoặc tàn hại
và nhiệt não ấy không còn nữa. Này các Tỷ-kheo,
đây gọi là các lậu hoặc phải do kham nhẫn mà được
đoạn trừ, chúng đã được đoạn trừ nhờ kham nhẫn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       5234

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các lậu hoặc phải
do tránh né mà được đoạn trừ, chúng đã được
đoạn trừ nhờ tránh né?
6. Này các Tỷ-kheo, ở đây Tỷ-kheo chơn chánh giác
sát, tránh né voi dữ, tránh né ngựa dữ, tránh né bò
dữ, tránh né chó dữ, rắn, khúc cây, gai góc, hố sâu,
vực núi, ao nước nhớp, vũng nước. Những chỗ ngồi
không xứng đáng nếu ngồi, những trú xứ không nên
lai vãng nếu đến, những bạn bè ác độc, nếu giao du
bị các vị đồng Phạm hạnh có trí nghi ngờ khinh
thường. Vị chơn chánh giác sát tránh né chỗ ngồi
không xứng đáng ấy, trú xứ không nên lai vãng ấy
và các bạn bè độc ác ấy.
Này các Tỷ-kheo, nếu vị ấy không tránh né như vậy,
các lậu hoặc tàn hại và nhiệt não ấy có thể khởi lên.
Nếu vị ấy tránh né như vậy, các lậu hoặc tàn hại và
nhiệt não ấy không còn nữa. Này các Tỷ-kheo, đây
gọi là các lậu hoặc phải do tránh né mà được đoạn
trừ, chúng đã được đoạn trừ nhờ tránh né.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các lậu hoặc phải
do trừ diệt mà được đoạn trừ, chúng đã được đoạn
trừ nhờ trừ diệt?
7. Này các Tỷ-kheo, ở đây vị Tỷ-kheo chơn chánh
giác sát không chấp nhận dục niệm đã khởi lên, từ
bỏ, trừ khử, diệt tận, không cho tồn tại dục niệm ấy;
không chấp nhận sân niệm đã khởi lên, từ bỏ, trừ

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5235

khử, diệt tận, không cho tồn tại sân niệm ấy; không
chấp nhận hại niệm đã khởi lên, từ bỏ, trừ khử, diệt
tận, không cho tồn tại hại niệm ấy; không chấp nhận
các ác bất thiện pháp luôn luôn khởi lên, từ bỏ, trừ
khử, diệt tận, không cho tồn tại các ác bất thiện pháp
ấy.
Này các Tỷ-kheo, nếu vị ấy không trừ khử như vậy,
các lậu hoặc tàn hại và nhiệt não ấy có thể khởi lên.
Nếu vị ấy trừ khử như vậy, các lậu hoặc tàn hại và
nhiệt não ấy không còn nữa. Này các Tỷ-kheo, đây
gọi là các lậu hoặc phải do trừ diệt mà được đoạn trừ,
chúng đã được đoạn trừ nhờ trừ diệt.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các lậu hoặc phải
do tu tập mà được đoạn trừ, chúng đã được đoạn
trừ nhờ tu tập?
8. Này các Tỷ-kheo, ở đây Tỷ-kheo chơn chánh giác
sát tu tập niệm giác chi, niệm giác chi này y xuất y,
y ly tham, y diệt tận, đưa đến từ bỏ, chơn chánh giác
sát tu tập trạch pháp giác chi... (như trên)... tu tập tinh
tấn giác chi... tu tập hỷ giác chi... tu tập khinh an giác
chi... tu tập định giác chi... tu tập xả giác chi; xả giác
chi này y xuất ly, y ly tham, y diệt tận, đưa đến từ bỏ.
Này các Tỷ-kheo, nếu vị ấy không tu tập như vậy,
các lậu hoặc tàn hại và nhiệt não ấy có thể khởi lên.
Nếu vị ấy tu tập như vậy, các lậu hoặc tàn hại và
nhiệt não ấy không còn nữa.

MƯỜI HAI DUYÊN                                          5236

Này các Tỷ-kheo, đây gọi là các lậu hoặc phải do tu
tập mà được đoạn trừ, chúng đã được đoạn trừ nhờ
tu tập.
Này các Tỷ-kheo, thành tựu sáu pháp này, Tỷ-kheo
đáng được cung kính, đáng được tôn trọng, đáng
được cúng dường, đáng được chắp tay, là ruộng
phước vô thượng ở đời.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   5237

622 Thọ - Tu tập - Kham nhẫn đv các lời nói, các cảm thọ - Kinh TẤT CẢ LẬU HOẶC – 2 Trung I, 19

KINH TẤT CẢ LẬU HOẶC (Sabbasava suttam) – Bài kinh số 2 – Trung I, 19

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Savatthi (Xá-vệ), tại
Jetavana (Kỳ-đà Lâm), vườn ông Anathapindika
(Cấp Cô Độc). Khi ở tại chỗ ấy, Thế Tôn gọi các Tỷ-
kheo:

– "Này các Tỷ-kheo!"

– "Bạch Thế Tôn", các Tỷ-kheo ấy vâng đáp
Thế Tôn. Thế Tôn nói: "Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ
giảng cho các Người pháp môn phòng hộ tất cả lậu
hoặc". Hãy nghe và khéo tác ý. Ta sẽ nói".

– "Thưa vâng, bạch Thế Tôn". Thế Tôn nói như sau:

– Này các Tỷ-kheo, Ta giảng sự diệt tận các lậu

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5238

hoặc cho người biết, cho người thấy, không phải cho người không biết, cho người không thấy.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là sự diệt tận các lậu hoặc cho người biết, cho người thấy? - Có như lý tác ý và không như lý tác ý.

 Này các Tỷ-kheo, do không như lý tác ý, các
lậu hoặc chưa sanh được sanh khởi, và các lậu
hoặc đã sanh được tăng trưởng.
 Này các Tỷ-kheo, do như lý tác ý, các lậu hoặc
chưa sanh không sanh khởi, và các lậu hoặc đã
sanh được trừ diệt.
Này các Tỷ-kheo:

 Có những lậu hoặc phải do tri kiến được
đoạn trừ,
 Có những lậu hoặc phải do phòng hộ được
đoạn trừ,
 Có những lậu hoặc phải do thọ dụng được
đoạn trừ,
 Có những lậu hoặc phải do kham nhẫn được
đoạn trừ,
 Có những lậu hoặc phải do tránh né được
đoạn trừ,

MƯỜI HAI DUYÊN                                   5239

 Có những lậu hoặc phải do trừ diệt được
đoạn trừ,
 Có những lậu hoặc phải do tu tập được đoạn
trừ.
 Này các Tỷ-kheo, và thế nào là các lậu hoặc
phải do tri kiến được đoạn trừ?

Này các Tỷ-kheo, ở đây có kẻ phàm phu ít nghe,
không được thấy các bậc Thánh, không thuần thục
pháp các bậc Thánh, không tu tập pháp các bậc
Thánh, không được thấy các bậc Chơn nhơn, không
thuần thục pháp các bậc Chơn nhơn, không tu tập
pháp các bậc Chơn nhơn, không tuệ tri các pháp cần
phải tác ý, không tuệ tri các pháp không cần phải tác
ý; vị này vì không tuệ tri các pháp cần phải tác ý, vì
không tuệ tri các pháp không cần phải tác ý nên tác
ý các pháp không cần phải tác ý và không tác ý các
pháp cần phải tác ý.

 Này các Tỷ-kheo, và thế nào là các pháp không cần phải tác ý mà vị ấy tác ý?

Này các Tỷ-kheo, nghĩa là các pháp do vị ấy tác
ý mà dục lậu chưa sanh được sanh khởi, hay dục lậu
đã sanh được tăng trưởng; hay hữu lậu chưa sanh
được sanh khởi, hay hữu lậu đã sanh được tăng
trưởng, hay vô minh lậu chưa sanh được sanh khởi,

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5240

hay vô minh lậu đã sanh được tăng trưởng. Những pháp ấy là những pháp không cần phải tác ý mà vị ấy tác ý.

 Này các Tỷ-kheo, và thế nào là các pháp cần phải tác ý mà vị ấy không tác ý?

Này các Tỷ-kheo, nghĩa là các pháp do vị ấy tác
ý mà dục lậu chưa sanh không sanh khởi, hay dục lậu
đã sanh được trừ diệt, hay hữu lậu chưa sanh không
sanh khởi, hay hữu lậu đã sanh được trừ diệt, hay vô
minh lậu chưa sanh không sanh khởi, hay vô minh
lậu đã sanh được trừ diệt. Những pháp ấy là những
pháp cần phải tác ý mà các vị ấy không tác ý. Do vị
ấy tác ý các pháp không nên tác ý, do vị ấy không tác
ý các pháp cần phải tác ý, nên các lậu hoặc chưa sanh
được sanh khởi, và các lậu hoặc đã sanh được tăng
trưởng.

 Vị ấy không như lý tác ý như sau:

1. "Ta có mặt trong thời quá khứ, hay ta không có
mặt trong thời quá khứ?
2. Ta có mặt trong thời quá khứ như thế nào?
3. Ta có mặt trong thời quá khứ hình vóc như thế
nào?
4. Trước kia ta-là gì và ta đã có mặt như thế nào

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5241

trong thời quá khứ?
5. Ta sẽ có mặt trong thời vị lai hay ta sẽ không có
mặt trong thời vị lai?
6. Ta sẽ có mặt trong thời vị lai như thế nào?
7. Ta sẽ có mặt trong thời vị lai, hình vóc như thế
nào?
8. Trước kia ta-là gì và ta sẽ có mặt như thế nào
trong thời vị lai?"
9. Hay nay vị ấy có nghi ngờ về mình trong thời
hiện tại: "Ta có mặt hay ta không có mặt?
10. Ta có mặt như thế nào?
11. Ta có mặt hình vóc như thế nào?
12. Chúng sanh này từ đâu đến?
13. Và rồi nó sẽ đi đâu?".
 Với người không như lý tác ý như vậy, một
trong sáu tà kiến này khởi lên:

1. "Ta có tự ngã", tà kiến này khởi lên với người
ấy như thật, như chơn;
2. "Ta không có tự ngã", tà kiến này khởi lên với
người ấy như thật như chơn;
3. "Do tự mình, ta tưởng tri ta có tự ngã", tà kiến
này khởi lên với người ấy như thật, như chơn;

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5242

4. "Do tự mình, ta tưởng tri ta không có tự ngã",
tà kiến này khởi lên với người ấy như thật, như
chơn.
5. "Không do tự mình, ta tưởng tri ta có tự ngã",
tà kiến này khởi lên với người ấy như thật, như
chơn; hay tà kiến này khởi lên với người ấy:
6. "Chính tự ngã của ta nói, cảm giác, hưởng thọ
quả báo các nghiệp thiện ác đã làm chỗ này, chỗ
kia, chính tự ngã ấy của ta là thường trú, thường
hằng, hằng tồn, không chuyển biến, và sẽ vĩnh
viễn tồn tại".
Này các Tỷ-kheo, như vậy gọi là tà kiến, kiến
trù lâm, kiến hoang vu, kiến hý luận, kiến tranh chấp,
kiến kiết phược.

Này các Tỷ-kheo, trói buộc bởi kiến kiết sử, kẻ
phàm phu ít nghe không được giải thoát khỏi sanh,
già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não. Ta nói kẻ ấy không
thoát khỏi khổ đau.

Này các Tỷ-kheo, và vị Thánh đệ tử nghe nhiều, được thấy các bậc Thánh, thuần thục pháp các bậc Thánh, tu tập pháp các bậc Thánh; được thấy các bậc Chơn nhơn, thuần thục pháp các bậc Chơn nhơn, tu tập pháp các bậc Chơn nhơn, tuệ tri các pháp cần phải tác ý, tuệ tri các pháp không cần phải tác ý.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5243

Vị này, nhờ tuệ tri các pháp cần phải tác ý, nhờ
tuệ tri các pháp không cần phải tác ý, nên không tác
ý các pháp không cần phải tác ý và tác ý các pháp
cần phải tác ý.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các pháp không cần phải tác ý và vị này không tác ý?

Này các Tỷ-kheo, những pháp nào do tác ý mà
dục lậu chưa sanh được sanh khởi, hay dục lậu đã
sanh được tăng trưởng; hay hữu lậu chưa sanh... (như
trên)... hay vô minh lậu chưa sanh được khởi, hay vô
minh lậu đã sanh được tăng trưởng. Đó là những
pháp không nên tác ý và vị ấy không tác ý.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các pháp cần phải tác ý và vị ấy tác ý?

Này các Tỷ-kheo, những pháp nào do tác ý mà
dục lậu chưa sanh không sanh khởi, hay dục lậu đã
sanh được trừ diệt, hay hữu lậu chưa sanh... (như
trên)... hay vô minh lậu chưa sanh không sanh khởi,
hay vô minh lậu đã sanh được trừ diệt, đó là những
pháp cần phải tác ý và vị ấy tác ý.

Nhờ vị ấy không tác ý các pháp không cần phải tác ý, tác ý các pháp cần phải tác ý nên các lậu hoặc chưa sanh không sanh khởi và các lậu hoặc đã sanh

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5244

được trừ diệt.

Vị ấy như lý tác ý: "Đây là khổ", như lý tác ý: "Đây là khổ tập", như lý tác ý: "Đây là khổ diệt", như lý tác ý: "Đây là con đường đưa đến khổ diệt".

Nhờ vị ấy tác ý như vậy, ba kiết sử được trừ diệt:
thân kiến, nghi, giới cấm thủ. Này các Tỷ-kheo, các
pháp ấy được gọi là các lậu hoặc phải do tri kiến
được đoạn trừ.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các lậu hoặc phải do phòng hộ được đoạn trừ?

Ở đây, có Tỷ-kheo như lý giác sát, sống phòng hộ với sự phòng hộ con mắt. Này các Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo ấy sống không phòng hộ với sự phòng hộ con mắt, các lậu hoặc tàn hại và nhiệt não có thể khởi lên. Nếu sống phòng hộ với sự phòng hộ con mắt, các lậu hoặc tàn hại và nhiệt não ấy không còn nữa. Vị ấy như lý giác sát, sống phòng hộ với sự phòng hộ lỗ tai... (như trên)... sống phòng hộ với sự phòng hộ lỗi mũi... (như trên)... sống phòng hộ với sự phòng hộ lưỡi... (như trên)... sống như lý giác sát phòng hộ với sự phòng hộ thân căn... (như trên)... sống như lý giác sát phòng hộ với sự phòng hộ ý căn. Này các Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo ấy sống không phòng hộ với sự phòng hộ ý căn, các lậu hoặc tàn hại và nhiệt não

MƯỜI HAI DUYÊN                                       5245

ấy có thể khởi lên. Nếu sống phòng hộ ý căn, các lậu
hoặc tàn hại và nhiệt não ấy không còn nữa. Này các
Tỷ-kheo, các pháp ấy được gọi là các lậu hoặc phải
do phòng hộ được đoạn trừ.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các lậu hoặc phải do thọ dụng được đoạn trừ?

Này các Tỷ-kheo, ở đây, Tỷ-kheo như lý giác
sát, thọ dụng y phục, chỉ để ngăn ngừa lạnh, ngăn
ngừa nóng, ngăn ngừa sự xúc phạm của ruồi, muỗi,
gió, sức nóng mặt trời, các loài bò sát, chỉ với mục
đích che đậy sự trần truồng.

Vị ấy như lý giác sát, thọ dụng món ăn khất thực
không phải để vui đùa, không phải để đam mê, không
phải để trang sức, không phải để tự làm đẹp mình,
mà chỉ để thân này được sống lâu và được bảo
dưỡng, để (thân này) khỏi bị thương hại, để hổ trợ
phạm hạnh, nghĩ rằng: "Như vậy, ta diệt trừ các cảm
thọ cũ và không cho khởi lên các cảm thọ mới, và ta
sẽ không có lỗi lầm, sống được an ổn".

Vị ấy như lý giác sát, thọ dụng sàng tọa, chỉ để
ngăn ngừa lạnh, ngăn ngừa nóng, ngăn ngừa sự xúc
phạm của ruồi, muỗi, gió, sức nóng mặt trời, các loại
bò sát, chỉ để giải trừ nguy hiểm của thời tiết, chỉ với
mục đích sống độc cư an tịnh;

MƯỜI HAI DUYÊN                                        5246

Vị ấy như lý giác sát thọ dụng dược phẩm trị bệnh, chỉ để ngăn chận các cảm giác khổ thống đã sanh, để được ly khổ hoàn toàn.

Này các Tỷ-kheo, nếu vị ấy không thọ dụng như
vậy, các lậu hoặc tàn hại và nhiệt não có thể khởi lên.
Nếu vị ấy thọ dụng như vậy, các lậu hoặc tàn hại và
nhiệt não ấy không còn nữa. Này các Tỷ-kheo, các
pháp ấy được gọi là các lậu hoặc phải do thọ dụng
được đoạn trừ.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các lậu hoặc phải do kham nhẫn được đoạn trừ?

Này các Tỷ-kheo, ở đây, có Tỷ-kheo như lý giác sát, kham nhẫn lạnh, nóng, đói, khát, sự xúc phạm của ruồi, muỗi, gió, sức nóng mặt trời, các loài bò sát; Kham nhẫn những cách nói mạ lỵ, phỉ báng.

Vị ấy có tánh kham nhẫn các cảm thọ về thân,
những cảm thọ thống khổ, khốc liệt, đau nhói, nhức
nhối, không sung sướng, không thích thú, chết điếng
người.

Này các Tỷ-kheo, nếu vị ấy không kham nhẫn như vậy, các lậu hoặc tàn hại và nhiệt não có thể khởi lên. Nếu vị ấy kham nhẫn như vậy, các lậu hoặc tàn hại và nhiệt não ấy không còn nữa. Này các Tỷ-kheo,

MƯỜI HAI DUYÊN                                       5247

các pháp ấy được gọi là các lậu hoặc phải do kham nhẫn được đoạn trừ.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các lậu hoặc phải do tránh né được đoạn trừ?

Này các Tỷ-kheo, ở đây, Tỷ-kheo như lý giác sát tránh né voi dữ, tránh né ngựa dữ, tránh né bò dữ, tránh né chó dữ, rắn, khúc cây, gai góc, hố sâu, vực núi, ao nước nhớp, vũng nước. Có những chỗ ngồi không xứng đáng ngồi, những trú xứ không nên lai vãng, những bạn bè ác độc mà nếu giao du thì bị các vị đồng phạm hạnh có trí nghi ngờ, khinh thường;

Vị ấy như lý giác sát tránh né chỗ ngồi không
xứng đáng ấy, trú xứ không nên lai vãng ấy và các
bạn độc ác ấy. Này các Tỷ-kheo, nếu vị ấy không
tránh né như vậy, các lậu hoặc tàn hại và nhiệt não
ấy có thể khởi lên. Nếu vị ấy tránh né như vậy, các
lậu hoặc tàn hại và nhiệt não ấy không còn nữa. Này
các Tỷ-kheo, các pháp ấy được gọi là các lậu hoặc
phải do tránh né được đoạn trừ.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các lậu hoặc phải do trừ diệt được đoạn trừ?

Này các Tỷ-kheo, ở đây, Tỷ-kheo như lý giác sát không có chấp nhận dục niệm đã khởi lên, từ bỏ,

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5248

trừ diệt, diệt tận, không cho tồn tại (dục niệm ấy); không có chấp nhận sân niệm đã khởi lên, từ bỏ, trừ diệt, diệt tận, không cho tồn tại (sân niệm ấy); không có chấp nhận hại niệm đã khởi lên, từ bỏ, trừ diệt, diệt tận, không cho tồn tại (hại niệm ấy); không chấp nhận các ác bất thiện pháp luôn luôn khởi lên, từ bỏ, trừ diệt, diệt tận, không cho tồn tại (các ác bất thiện pháp ấy). Này các Tỷ-kheo, nếu vị ấy không trừ diệt như vậy, các lậu hoặc tàn hại và nhiệt não ấy có thể khởi lên. Nếu vị ấy trừ diệt như vậy, các lậu hoặc tàn hại và nhiệt não ấy không còn nữa. Này các Tỷ-kheo, các pháp ấy được gọi là các lậu hoặc phải do trừ diệt được đoạn diệt.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các lậu hoặc phải do tu tập được đoạn trừ?

Này các Tỷ-kheo, ở đây, Tỷ-kheo như lý giác sát tu tập niệm giác chi, niệm giác chi này y viễn ly, y ly tham, y đoạn diệt, hướng đến từ bỏ; như lý giác sát tu tập trạch pháp giác chi... (như trên)... tu tập tinh tấn giác chi... tu tập hỷ giác chi... tu tập khinh an giác chi... tu tập định giác chi... tu tập xả giác chi; xả giác chi này y viễn ly, y ly tham, y đoạn diệt, hướng đến từ bỏ. Này các Tỷ-kheo, nếu vị ấy không tu tập như vậy, các lậu hoặc tàn hại và nhiệt não ấy có thể khởi lên. Nếu vị ấy tu tập như vậy, các lậu hoặc tàn hại và

MƯỜI HAI DUYÊN                                          5249

nhiệt não ấy không còn nữa. Này các Tỷ-kheo, các pháp ấy được gọi là các lậu hoặc phải do tu tập được đoạn trừ.

Này các Tỷ-kheo, đối với Tỷ-kheo những lậu hoặc nào phải do tri kiến được đoạn trừ đã được tri kiến đoạn trừ, những lậu hoặc nào phải do phòng hộ được đoạn trừ đã được phòng hộ đoạn trừ, những lậu hoặc nào phải do thọ dụng dược đoạn trừ đã được thọ dụng đoạn trừ, những lậu hoặc nào phải do kham nhẫn được đoạn trừ đã được kham nhẫn đoạn trừ, những lậu hoặc nào phải do tránh né được đoạn trừ đã được tránh né đoạn trừ, những lậu hoặc nào phải do trừ diệt được đoạn trừ đã được trừ diệt đoạn trừ, những lậu hoặc nào phải do tu tập được đoạn trừ đã được tu tập đoạn trừ; này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy được gọi là đã sống phòng hộ với sự phòng hộ tất cả lậu hoặc, đã đoạn diệt khát ái, đã thoát ly kiết sử, đã chánh quán kiêu mạn, đã diệt tận khổ đau.

Như vậy Thế Tôn thuyết giảng. Các Tỷ-kheo ấy hoan hỷ, tín thọ lời dạy của Thế Tôn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       5250

MƯỜI HAI DUYÊN   5251

623 Thọ - Tu tập - Pháp đưa đến liễu tri tất cả chấp thủ - Kinh Liễu Tri – Tương IV, 59

Liễu Tri – Tương IV, 59 (Parijnnà)

1) ...

2) -- Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ thuyết cho các Ông về pháp đưa đến liễu tri tất cả chấp thủ. Hãy lắng nghe.

3) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là pháp đưa đến liễu tri tất cả chấp thủ?

4) Do duyên mắt và các sắc khởi lên nhãn thức. Do ba pháp này hợp lại có xúc. Do duyên xúc có thọ. Thấy vậy, này các Tỷ-kheo, bậc Đa văn Thánh đệ tử nhàm chán đối với mắt, nhàm chán đối với các sắc, nhàm chán đối với nhãn thức, nhàm chán đối với nhãn xúc, nhàm chán đối với thọ. Do nhàm chán, vị ấy ly tham. Do ly tham, vị ấy được giải thoát. Nhờ giải thoát, vị ấy biết rõ: "Ta đã liễu tri chấp thủ".

5-8) Do duyên tai và các tiếng khởi lên nhĩ thức... Do duyên mũi và các hương... Do duyên lưỡi và các vị... Do duyên thân và các xúc...

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5252

9) Do duyên ý và các pháp khởi lên ý thức. Do ba
pháp này hợp lại có xúc. Do duyên xúc có thọ. Thấy
vậy, này các Tỷ-kheo, bậc Đa văn Thánh đệ tử nhàm
chán đối với ý, nhàm chán đối với các pháp, nhàm
chán đối với ý thức, nhàm chán đối với ý xúc, nhàm
chán đối với thọ. Do nhàm chán, vị ấy ly tham. Do
ly tham, vị ấy được giải thoát. Nhờ giải thoát, vị ấy
biết rõ: "Ta đã liễu tri chấp thủ".

10) Như vậy, này các Tỷ-kheo, là pháp đưa đến liễu tri tất cả chấp thủ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5253

624 Thọ - Tu tập - Thân hành niệm nhiếp phục lạc, bất lạc - Kinh THÂN HÀNH NIỆM – 119 Trung III, 265

KINH THÂN HÀNH NIỆM (Kayagatasati suttam) – Bài kinh số 119 – Trung III, 265

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú ở Savatthi, (Xá-vệ)
Jetavana (Kỳ-đà Lâm), tại tịnh xá ông Anathapindika
(Cấp Cô Độc). Rồi một số đông Tỷ-kheo, sau buổi
ăn, sau khi đi khất thực trở về, đang ngồi tụ họp trong
hội trường, câu chuyện này được khởi lên giữa chúng
Tăng:

– Thật vi diệu thay, chư Hiền giả! Thật hy hữu
thay, chư Hiền giả! Thân hành niệm, khi được tu tập
và làm cho sung mãn, có được quả lớn, có được công
đức lớn, như đã được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến
Giả, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác tuyên bố.

Và câu chuyện này giữa các Tỷ-kheo ấy đã bị gián đoạn. Thế Tôn vào buổi chiều, từ Thiền tịnh độc

MƯỜI HAI DUYÊN                                       5254

cư đứng dậy, đi đến hội trường, sau khi đến ngồi lên chỗ soạn sẵn. Sau khi ngồi, Thế Tôn bảo các Tỷ- kheo:

– Ở đây, này các Tỷ-kheo, các Ông hiện nay đang ngồi bàn vấn đề gì? Câu chuyện gì của các Ông bị gián đoạn?

– Ở đây, bạch Thế Tôn, sau khi ăn xong, sau khi đi khất thực trở về, chúng con ngồi tụ họp tại hội trường, và câu chuyện sau này được khởi lên: "Thật vi diệu thay, chư Hiền giả! Thật hy hữu thay, chư Hiền giả! Thân hành niệm này được tu tập, được làm cho sung mãn, có quả lớn, có công đức lớn, đã được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác tuyên bố". Bạch Thế Tôn, câu chuyện này của chúng con chưa bàn xong thời Thế Tôn đến.

 Và này các Tỷ-kheo, thân hành niệm tu tập như thế nào, làm cho sung mãn như thế nào, có quả lớn, có công đức lớn?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đi đến khu
rừng, hay đi đến gốc cây, hay đi đến ngôi nhà trống
và ngồi kiết-già, lưng thẳng và an trú chánh niệm
trước mặt.

 Chánh niệm, vị ấy thở vô. Chánh niệm, vị ấy thở

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5255

ra.
 Hay thở vô dài, vị ấy biết: "Tôi thở vô dài". Hay
thở ra dài vị ấy biết: " Tôi thở ra dài" .
 Hay thở vô ngắn, vị ấy biết: "Tôi thở vô ngắn".
Hay thở ra ngắn, vị ấy biết: "Tôi thở ra ngắn".
 "Cảm giác cả toàn thân, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập.
"Cảm giác cả toàn thân, tôi sẽ thở ra".
 An tịnh thân hành, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập. "An
tịnh thân hành, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập.
Trong khi vị ấy sống không phóng dật, nhiệt
tâm, tinh cần, các niệm và tư duy thuộc về thế tục
được đoạn trừ. Nhờ đoạn trừ các pháp ấy, nội tâm
được an trú, an tọa, chuyên nhất, định tĩnh. Như
vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập thân hành
niệm.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đi, biết rằng: "Tôi đi". Hay đứng, biết rằng: "Tôi đứng". Hay ngồi, biết rằng: "Tôi ngồi". Hay nằm, biết rằng: "Tôi nằm". Thân thể được sử dụng như thế nào, vị ấy biết thân thể như thế ấy. Trong khi vị ấy sống không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần, các niệm và tư duy thuộc về thế tục được đoạn trừ. Nhờ đoạn trừ các pháp ấy, nội tâm được an trú, an tọa, chuyên nhất, định tĩnh. Như vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5256

thân hành niệm.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo khi bước tới,
bước lui biết rõ việc mình đang làm; khi ngó tới
ngó lui biết rõ việc mình đang làm; khi co tay, khi
duỗi tay, biết rõ việc mình đang làm; khi mang áo
tăng-già-lê (sanghati), mang bát, mang y, biết rõ việc
mình đang làm; khi ăn, uống, nhai, nếm, biết rõ việc
mình đang làm; khi đứng, ngồi, ngủ, thức, nói, im
lặng biết rõ việc mình đang làm. Trong khi vị ấy sống
không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần, các niệm và tư
duy thuộc về thế tục được đoạn trừ. Nhờ đoạn trừ
các pháp ấy, nội tâm được an trú, an tọa, chuyên
nhất, định tĩnh. Như vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo
tu tập thân hành niệm.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo quán sát thân này, dưới từ bàn chân trở lên, trên cho đến đảnh tóc, bao bọc bởi da và chứa đầy những vật bất tịnh sai biệt: "Trong thân này, đây là tóc, lông, móng, răng, da, thịt, gân, xương, thận, tủy, tim, gan, hoành cách mô, lá lách, phổi, ruột, màng ruột, phân, mật, đàm (niêm dịch), mủ, máu, mồ hôi, mỡ, nước mắt, mỡ da, nước miếng, nước mủ, nước ở khớp xương, nước tiểu". Này các Tỷ-kheo, cũng như một bao đồ, hai đầu trống đựng đầy các loại hột như gạo, lúa, đậu xanh, đậu lớn, mè, gạo đã xay rồi. Một người có

MƯỜI HAI DUYÊN                                       5257

mắt, đổ các hột ấy ra và quán sát: "Đây là hột gạo, đây là hột lúa, đây là đậu xanh, đây là đậu lớn, đây là mè, đây là hột lúa đã xay rồi". Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, một Tỷ-kheo quán sát thân này dưới từ bàn chân trở lên, trên cho đến đảnh tóc, bao bọc bởi da và chứa đầy những vật bất tịnh sai biệt: "Trong thân này, đây là tóc, lông, móng, răng, da, thịt, gân, xương, tủy, thận, tim, gan, hoành cách mô, lá lách, phổi, ruột, màng ruột, phân, mật, đàm, mủ, máu, mồ hôi, mỡ, nước mắt, mỡ da, nước miếng, nước mủ, nước ở khớp xương, nước tiểu". Trong khi vị ấy sống không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần, các niệm và tư duy thuộc về thế tục được đoạn trừ. Nhờ đoạn trừ các pháp ấy, nội tâm được an trú, an tọa, chuyên nhất, định tĩnh. Như vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập thân hành niệm.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo quán sát thân này về các vị trí các giới và sự sắp đặt các giới: "Trong thân này có địa đại, thủy đại, hỏa đại, và phong đại". Này các Tỷ-kheo, như một người đồ tể thiện xảo, hay đệ tử của một người đồ tể giết một con bò, ngồi cắt chia từng thân phần tại ngã tư đường. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo quán sát thân này về vị trí các giới và về sự sắp đặt các giới: "Trong thân này có địa đại, thủy đại, hỏa đại và phong đại". Trong khi vị ấy sống không phóng dật,

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5258

nhiệt tâm, tinh cần, các niệm và tư duy thuộc về thế tục được đoạn trừ. Nhờ đoạn trừ các pháp ấy, nội tâm được an trú, an tọa, chuyên nhất, định tĩnh. Như vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập thân hành niệm.

9. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo như thấy
một thi thể quăng bỏ trong nghĩa địa một
ngày, hai ngày, ba ngày, thi thể ấy trương
phồng lên, xanh đen lại, nát thối ra; Tỷ-kheo
quán thân ấy như sau: "Thân này tánh chất là
như vậy, bản tánh là như vậy, không vượt
khỏi bản chất ấy". Trong khi vị ấy sống không
phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần, các niệm và tư
duy thuộc về thế tục được đoạn trừ. Nhờ đoạn
trừ các pháp ấy, nội tâm được an trú, an tọa,
chuyên nhất, định tĩnh. Như vậy, này các Tỷ-
kheo, Tỷ-kheo tu tập thân hành niệm.
10. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo như thấy
một thi thể quăng bỏ trong nghĩa địa bị các loài
quạ ăn, hay bị các loài diều hâu ăn, hay bị các
chim kên ăn, hay bị các loài chó ăn, hay bị các
loài giả can ăn, hay bị các loài côn trùng ăn.
Tỷ-kheo quán thân ấy như sau: "Thân này
tánh chất là như vậy, bản chất là như vậy,
không vượt khỏi bản chất ấy". Trong khi vị
ấy sống không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần,
các niệm và tư duy thuộc về thế tục được đoạn

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5259

trừ. Nhờ đoạn trừ các pháp ấy, nội tâm được
an trú, an tọa, chuyên nhất, định tĩnh. Như vậy,
này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập thân hành
niệm.
11. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo như thấy
một thi thể bị quăng bỏ trong nghĩa địa, với các
bộ xương còn liên kết với nhau, còn dính thịt
và máu, còn được các đường gân cột lại...
12. ...với các bộ xương còn liên kết với nhau,
không còn dính thịt nhưng còn dính máu, còn
được các đường gân cột lại...
13. ...chỉ còn có xương không dính lại với nhau,
rải rác chỗ này chỗ kia. Ở đây là xương tay, ở
đây là xương chân, ở đây là xương ống, ở đây
là xương bắp vế, ở đây là xương mông, ở đây
là xướng sống, ở đây là xương đầu; Tỷ-kheo
quán thân ấy như sau: "Thân này tánh chất là
như vậy, bản tánh là như vậy, không vượt khỏi
bản chất ấy". Trong khi vị ấy sống không phóng
dật... (như trên).. Tỷ-kheo tu tập thân hành
niệm.
14. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo như thấy
một thi thế quăng bỏ trong nghĩa địa, chỉ còn
toàn xương trắng màu vỏ ốc...
15. ...chỉ còn một đống xương lâu hơn một năm...

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5260

16. ...chỉ còn là xương thối trở thành bột. Tỷ-kheo
quán thân ấy như sau: "Thân này tánh chất là
như vậy, bản tánh là như vậy, không vượt khỏi
bản chất ấy". Trong khi vị ấy sống không
phóng dật... (như trên).. Tỷ-kheo tu tập thân
hành niệm.
Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ly dục, ly ác
pháp, chứng và trú Thiền thứ nhất, một trạng thái
hỷ lạc do ly dục sanh, với tầm và tứ. Tỷ-kheo thấm
nhuần, tẩm ướt, làm cho sung mãn tràn đầy thân
mình với hỷ lạc do ly dục sanh, không một chỗ nào
trên toàn thân không được hỷ lạc do ly dục sanh ấy
thấm nhuần. Này các Tỷ-kheo, như một người hầu
tắm lão luyện hay đệ tử người hầu tắm; sau khi rắc
bột tắm trong thau bằng đồng, liền nhồi bột ấy với
nước, cục bột tắm ấy được thấm nhuần nước ướt,
trào trộn với nước ướt, thấm ướt cả trong lẫn ngoài
với nước, nhưng không chảy thành giọt. Cũng vậy,
này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo thấm nhuần, tẩm ướt, làm
cho sung mãn, tràn đầy thân mình với hỷ lạc do ly
dục sanh, không một chỗ nào trên toàn thân không
được hỷ lạc do ly dục sanh ấy thấm nhuần. Trong khi
vị ấy sống không phóng dật.. (như trên) ... Tỷ-kheo
tu tập thân hành niệm.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy diệt tầm và tứ, chứng và an trú Thiền thứ hai, một trạng

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5261

thái hỷ lạc do định sanh, không tầm không tứ, nội
tĩnh nhất tâm. Tỷ-kheo ấy thấm nhuần, tẩm ướt, làm
cho sung mãn, tràn đầy thân mình với hỷ lạc do định
sanh, không một chỗ nào trên toàn thân không được
hỷ lạc do định sanh ấy thấm nhuần. Này các Tỷ-kheo,
ví như một hồ nước, nước tự trong dâng lên, phương
Đông không có lỗ nước chảy ra, phương Tây không
có lỗ nước chảy ra, phương Bắc không có lỗ nước
chảy ra, phương Nam không có lỗ nước chảy ra và
thỉnh thoảng trời lại mưa lớn. Suối nước mát từ hồ
nước ấy phun ra thấm nhuần, tẩm ướt, làm cho sung
mãn tràn đầy hồ nước ấy, với nước mát lạnh, không
một chỗ nào của hồ nước ấy không được nước mát
lạnh thấm nhuần. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-
kheo thấm nhuần tẩm ướt, làm cho sung mãn tràn
đầy thân mình với hỷ lạc do định sanh, không một
chỗ nào trên toàn thân, không được hỷ lạc do đính
sanh ấy thấm nhuần. Trong khi vị ấy sống không
phóng dật... (như trên)... Tỷ-kheo tu tập thân hành
niệm.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ly hỷ trú xả,
chánh niệm tỉnh giác, thân cảm sự lạc thọ mà các
bậc Thánh gọi là "Xả niệm lạc trú", chứng và an
trú Thiền thứ ba. Tỷ-kheo, thấm nhuần, tẩm ướt,
làm cho sung mãn tràn đầy thân mình với lạc thọ
không có hỷ ấy, không một chỗ nào trên toàn thân,

MƯỜI HAI DUYÊN                                   5262

không được lạc thọ không có hỷ ấy thấm nhuần. Trong khi, Tỷ-kheo an trú không phóng dật... (như trên)... Tỷ-kheo tu tập thân hành niệm. Này các Tỷ- kheo, ví như trong hồ sen xanh, hồ sen hồng, hồ sen trắng, có những sen xanh, sen hồng hay sen trắng. Những bông sen ấy sanh trong nước, lớn lên trong nước, không vượt khỏi nước, nuôi sống dưới nước, từ đầu ngọn cho đến gốc rễ đều thấm nhuần, tẩm ướt, đầy tràn thấu suốt bởi nước mát lạnh ấy, không một chỗ nào của toàn thể sen xanh, sen hồng hay sen trắng không được nước mát lạnh ấy thấm nhuần. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo thấm nhuần, tẩm ướt, làm cho sung mãn, tràn đầy thân mình với lạc thọ không có hỷ ấy, không một chỗ nào trên toàn thân không được lạc thọ không có hỷ ấy thấm nhuần. Trong khi, Tỷ-kheo an trú không phóng dật... (như trên)... Tỷ-kheo, tu tập thân hành niệm.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo, xả lạc xả
khổ, diệt hỷ ưu đã cảm thọ trước, chứng và an trú
Thiền thứ tư, không khổ, không lạc, xả niệm
thanh tịnh. Tỷ-kheo ấy ngồi, thấm nhuần toàn thân
mình với tâm thuần tịnh trong sáng, không một chỗ
nào trên toàn thân không được tâm thuần tịnh trong
sáng ấy thấm nhuần. Này các Tỷ-kheo, ví như một
người ngồi, dùng tấm vải trắng trùm đầu, không một
chỗ nào trên toàn thân không được vải trắng ấy che

MƯỜI HAI DUYÊN                                   5263

thấu. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ngồi
thấm nhuần toàn thân mình với tâm thuần tịnh, trong
sáng, không một chỗ nào trên toàn thân không được
tâm thuần tịnh trong sáng ấy thấm nhuần. Trong khi
vị ấy sống an trú không phóng dật... (như trên)... Tỷ-
kheo tu tập thân hành niệm.

 Này các Tỷ-kheo, đối với vị nào tu tập, làm cho
sung mãn thân hành niệm, các thiện pháp của
vị ấy đi vào nội tâm (antogadha?) đều thuộc về
minh phần (vijjabhagiya).

Ví như, này các Tỷ-kheo, biển lớn của ai được
thấm nhuần bởi tâm, thời các con sông của vị ấy đi
vào trong biển, đều thuộc về biển lớn. Cũng vậy, này
các Tỷ-kheo, đối với vị nào tu tập làm cho sung mãn
thân hành niệm, các thiện pháp của vị ấy đi vào nội
tâm, đều thuộc về minh phần.

 Này các Tỷ-kheo, đối với Tỷ-kheo nào không tu
tập thân hành niệm, không làm cho sung mãn,
thời Ma (vương) có cơ hội với vị ấy, Ma (vương)
có cơ duyên với vị ấy.

Ví như này các Tỷ-kheo, có người quăng một
hòn đá nặng vào một đống đất sét ướt nhuyễn. Này
các Tỷ-kheo, các Ông nghĩ thế nào? Có phải hòn đá
nặng ấy có cơ hội (lún sâu) vào đống đất sét ướt

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5264

nhuyễn ấy?

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

– Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, đối với ai không
tu tập thân hành niệm, không làm cho sung mãn, Ma
(vương) có cơ hội với vị ấy, Ma (vương) có cơ duyên
với vị ấy.

Ví như, này các Tỷ-kheo, một cây khô không có
nhựa, có người đến cầm phần phía trên của đồ quay
lửa và nói: "Tôi sẽ làm cho ngọn lửa sanh ra, tôi sẽ
làm cho sức nóng hiện lên". Này các Tỷ-kheo, các
Ông nghĩ thế nào? Người ấy mang đến phần phía trên
của đồ quay lửa, quay với cành cây khô không có
nhựa ấy, người ấy có làm cho ngọn lửa sanh ra, có
làm cho sức nóng hiện lên không?

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

– Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, đối với ai không
tu tập thân hành niệm, không làm cho sung mãn, Ma
(vương) có cơ hội với người ấy, Ma (vương) có cơ
duyên với người ấy.

Ví như, này các Tỷ-kheo, một bình nước, trống rỗng, trống không, được đặt trên cái giá, có một người đi đến, mang theo đầy nước. Này các Tỷ-kheo,

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5265

các Ông nghĩ thế nào? Người ấy có thể đổ nước (vào bình) không?

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

– Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, vị nào không tu
tập thân hành niệm, không làm cho sung mãn, Ma
(vương) có cơ hội với vị ấy, Ma (vương) có cơ duyên
với vị ấy.

 Này các Tỷ-kheo, vị nào có tu tập thân hành
niệm, làm cho sung mãn, Ma (vương) không có
cơ hội với vị ấy. Ma (vương) không có duyên với
vị ấy.

Ví như, này các Tỷ-kheo, có người quăng một
trái banh dây nhẹ vào một cánh cửa làm hoàn toàn
bằng lõi cây. Này các Tỷ-kheo, các Ông nghĩ thế
nào? Trái banh dây nhẹ ấy có cơ hội đối với cánh cửa
làm hoàn toàn bằng lõi cây không?

– Thưa không, bạch Thế Tôn.

– Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, đối với vị nào có
tu tập thân hành niệm, làm cho sung mãn, Ma
(vương) không có cơ hội đối với vị ấy, Ma (vương)
không có cơ duyên đối với vị ấy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5266

Ví như, này các Tỷ-kheo, một cây ướt có nhựa, rồi một người đi đến mang theo phần trên đồ quay lửa và nói: "Tôi sẽ làm cho lửa sinh ra, tôi sẽ làm cho hơi nóng hiện lên". Này các Tỷ-kheo, các Ông nghĩ thế nào? Người ấy mang theo phần trên đồ quay lửa, quay với các cây ướt và có nhựa, có thể làm cho lửa sanh ra, làm cho hơi nóng hiện lên được không?

– Thưa không, bạch Thế Tôn.

– Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, đối với vị nào có
tu tập thân hành niệm, làm cho sung mãn, Ma
(vương) không có cơ hội đối với vị ấy, Ma (vương)
không có cơ duyên đối với vị ấy.

Ví như, này các Tỷ-kheo, một bình nước đầy
tràn nước đến nỗi con quạ có thể uống được, được
đặt trên cái giá, rồi có người đi đến, mang theo đầy
nước. Này các Tỷ-kheo, các Ông nghĩ thế nào?
Người ấy có thể đổ được nước vào (bình ấy) không?

– Thưa không, bạch Thế Tôn.

– Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, đối với vị nào tu
tập thân hành niệm, làm cho sung mãn, Ma (vương)
không có cơ hộ đối với người ấy, Ma (vương) không
có cơ duyên đối với người ấy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       5267

 Này các Tỷ-kheo, đối với vị nào tu tập thân hành
niệm, làm cho sung mãn, vị ấy hướng tâm đã
được chứng ngộ nhờ thắng trí đến pháp nào cần
phải chứng ngộ nhờ thắng trí, vị ấy đối mặt đạt
được sự tinh xảo, (của pháp ấy) dầu thuộc giới
xứ nào (sati sati ayatane).

Ví như, này các Tỷ-kheo, một bình đầy tràn
nước đến nỗi con quạ có thể uống được, được đặt
trên cái giá và có người lực sĩ đến và lắc qua lắc lại
cái bình ấy, như vậy nước có thể trào ra ngoài
không?

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

– Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, đối với vị nào tu tập thân hành niệm, làm cho sung mãn, vị ấy hướng tâm đã được chứng ngộ nhờ thắng trí đến pháp nào cần phải chứng ngộ nhờ thắng trí, vị ấy đối mặt được sự tinh xảo (của pháp ấy) dầu thuộc giới xứ nào.

Ví như có một hồ nước trên một miếng đất bằng,
bốn phía có đê đắp làm cho vững chắc, và tràn đầy
nước đến nỗi con quạ có thể uống được. Rồi có người
lực sĩ đến và phá một khúc đê, nước có thể tràn ra
ngoài không?

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5268

– Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, đối với vị nào tu tập thân hành niệm, làm cho sung mãn, vị ấy hướng tâm đã được chứng ngộ nhờ thắng trí đến pháp nào cần phải chứng ngộ nhờ thắng trí, vị ấy đối mặt được sự tinh xảo (của pháp ấy) dầu thuộc giới xứ nào.

Ví như, này các Tỷ-kheo, trên đất bằng tại chỗ
ngã tư có một chiếc xe đậu, thắng với những con
ngựa thuần thục, có roi ngựa đặt ngang sẵn sàng, có
người mã thuật sư thiện xảo, người đánh xe điều ngự
các con ngựa đáng được điều ngự, leo lên xe ấy, tay
trái nắm dây cương, tay mặt cầm lấy roi ngựa, có thể
đánh xe ngựa ấy đi tới đi lui, tại chỗ nào và như thế
nào theo ý mình muốn. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo,
đối với vị nào tu tập thân hành niệm, làm cho sung
mãn, vị ấy hướng tâm đã được chứng ngộ nhờ thắng
trí đến pháp nào cần phải chứng ngộ nhờ thắng trí, vị
ấy đối mặt được sự tinh xảo (của pháp ấy), dầu thuộc
giới xứ nào.

 Này các Tỷ-kheo, thân hành niệm được thực
hành, được tu tập, được làm cho sung mãn,
được làm như thành cỗ xe, được làm như thành
căn cứ địa, được làm cho kiên trì, được làm cho
tích tập, được khéo tinh cần thực hành, thời
mười công đức này có thể được mong đợi.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5269

Thế nào là mười?

11. Lạc, bất lạc được nhiếp phục, và bất lạc
không nhiếp phục vị ấy, và vị ấy sống luôn luôn
nhiếp phục bất lạc được khởi lên;
12. Khiếp đảm sợ hãi được nhiếp phục, và khiếp
đảm sợ hãi không nhiếp phục vị ấy, và vị ấy
luôn luôn nhiếp phục khiếp đảm sợ hãi được
khởi lên.
13. Vị ấy kham nhẫn được lạnh, nóng, đói, khát,
sự xúc chạm của ruồi, muỗi, gió, mặt trời, các
loài rắn rết, các cách nói khó chịu, khó chấp
nhận. Vị ấy có khả năng chịu đựng được những
cảm thọ về thân khởi lên, khổ đau, nhói đau,
thô bạo, chói đau, bất khả ý, bất khả ái, đưa đến
chết điếng.
14. Tùy theo ý muốn, không có khó khăn, không
có mệt nhọc, không có phí sức, vị ấy chứng
được bốn Thiền, thuần túy tâm tư, hiện tại lạc
trú.
15. Vị ấy chứng được các loại thần thông, một
thân hiện ra nhiều thân, nhiều thân hiện một
thân; hiện hình biến đi ngang qua vách, qua
tường, qua núi như đi ngang hư không; độn thổ
trồi lên ngang qua đất liền như ở trong nước; đi
trên nước không chìm như đi trên đất liền; ngồi

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5270

kiết-già đi trên hư không như con chim; với bàn
tay, chạm và rờ mặt trăng và mặt trời, những
vật có đại oai lực, đại oai thần như vậy; có thể,
thân có thần thông bay cho đến Phạm thiên;
16. Với thiên nhĩ thanh tịnh siêu nhân, có thể
nghe hai loại tiếng, chư Thiên và loài Người, ở
xa hay ở gần.
17. Với tâm của vị ấy, vị ấy biết tâm của các
chúng sanh, các loại người; tâm có tham, biết
tâm có tham; tâm không tham, biết tâm không
tham; tâm có sân, biết tâm có sân; tâm không
sân, biết tâm không sân; tâm có si, biết tâm có
si; tâm không si, biết tâm không si; tâm chuyên
chú, biết tâm chuyên chú; tâm tán loạn, biết
tâm tán loạn; tâm đại hành, biết tâm đại hành;
tâm không đại hành, biết tâm không đại hành;
tâm chưa vô thượng, biết tâm chưa vô thượng;
tâm vô thượng, biết tâm vô thượng; tâm Thiền
định, biết tâm Thiền định; tâm không Thiền
định, biết tâm không Thiền định; tâm giải
thoát, biết tâm giải thoát; tâm không giải thoát,
biết tâm không giải thoát.
18. Vị ấy nhớ đến các đời sống quá khứ như một
đời, hai đời... vị ấy nhớ đến các đời sống quá
khứ với các nét đại cương và các chi tiết.
19. Với thiên nhãn thuần tịnh, siêu nhân, vị ấy

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5271

thấy sự sống và sự chết của chúng sanh. Vị ấy
biết rõ rằng chúng sanh người hạ liệt, kẻ cao
sang, người đẹp đẽ, kẻ thô xấu, người may
mắn, kẻ bất hạnh đều do hạnh nghiệp của họ.
20. Với sự diệt trừ các lậu hoặc, sau khi tự mình
chứng tri với thượng trí, vị ấy chứng đạt và an
trú ngay trong hiện tại, tâm giải thoát, tuệ giải
thoát không có lậu hoặc.
Này các Tỷ-kheo, thân hành niệm được thực
hành, được tu tập, được làm cho sung mãn, được làm
như cỗ xe, được làm như thành căn cứ địa, được làm
cho kiên trì, được làm cho tích tập, được khéo tinh
cần thực hành, thời mười công đức này có thể mong
đợi.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Các Tỷ-kheo ấy hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5272

625 Thọ - Tu tập - Yểm ly thọ, đưa đến giải thoát - Kinh TRƯỜNG TRẢO – 74 Trung II, 345

KINH TRƯỜNG TRẢO (Dighanakha suttam) – Bài kinh số 74 – Trung II, 345

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở tại Rajagaha (Vương Xá),
trên núi Gijjhakuta (Linh Thứu), trong hang
Sukarakhata. Rồi du sĩ ngoại đạo Dighanakha
(Trường Trảo) đi đến chỗ Thế Tôn, sau khi đến, nói
lên những lời chào đón hỏi thăm với Thế Tôn, sau
khi nói lên những lời chào đón hỏi thăm thân hữu
liền đứng một bên. Đứng một bên, du sĩ ngoại đạo
Dighanakha nói với Thế Tôn:

– Tôn giả Gotama, tôi có lý thuyết như sau, tôi có tri kiến như sau: "Tất cả đều không làm cho tôi thích thú".

– Này Aggivessana, tri kiến: "Tất cả đều không làm cho tôi thích thú", tri kiến ấy không làm Ông

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5273

thích thú?

– Tôn giả Gotama, nếu tri kiến ấy làm tôi thích thú, thời đây cũng giống như vậy, thời đây cũng giống như vậy.

– Này Aggivessana, nếu số đông người ở trong
đời đã nói như sau: "Thời đây cũng giống như vậy,
thời đây cũng giống như vậy", thời họ không từ bỏ
tri kiến ấy, họ chấp thủ một tri kiến khác. Này
Aggivessana, nếu thiểu số người ở trong đời đã nói
như sau: "Thời đây cũng giống như vậy, thời đây
cũng giống như vậy", thời họ sẽ từ bỏ tri kiến ấy và
không chấp thủ một tri kiến khác.

Này Aggivessana, một số Sa-môn, Bà-la-môn có lý thuyết như sau, có tri kiến như sau: "Tất cả đều làm cho tôi thích thú". Này Aggivessana, một số Sa- môn, Bà-la-môn có lý thuyết như sau, có tri kiến như sau: "Tất cả đều làm cho tôi không thích thú". Này Aggivessana, một số Sa-môn, Bà-la-môn có lý thuyết như sau, có tri kiến như sau: "Một phần làm tôi thích thú, một phần làm tôi không thích thú".

Ở đây, này Aggivessana, một số Sa-môn, Bà-la- môn có lý thuyết như sau, có tri kiến như sau: "Tất cả đều làm cho tôi thích thú," tri kiến này của họ là gần với tham dục, gần với triền phược, gần với hoan

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5274

lạc, gần với đắm trước, gần với chấp thủ.

Ở đây, này Aggivessana, một số Sa-môn, Bà-la-
môn có lý thuyết như sau, có tri kiến như sau: "Tất
cả đều làm cho tôi không thích thú", tri kiến này của
họ là gần với không tham dục, gần với không phiền
trược, gần với không hoan lạc, gần với không chấp
thủ.

Khi được nói vậy, du sĩ ngoại đạo Dighanakha thưa với Thế Tôn:

– Tôn giả Gotama tán dương quan điểm của tôi, Tôn giả Gotama hết sức tán dương quan điểm của tôi.

– Ở đây, này Aggivessana, những Sa-môn, Bà-
la-môn nào có lý thuyết như sau, có tri kiến như sau:
"Một phần làm tôi thích thú, một phần làm tôi không
thích thú". Cái gì trong tri kiến này làm họ thích thú
là gần tham dục, gần phiền trược, gần hoan lạc, gần
đắm trước, gần chấp thủ. Cái gì trong tri kiến này
làm họ không thích thú là gần không tham dục, gần
không triền phược, gần không hoan lạc, gần không
đắm trước, gần không chấp thủ.

Ở đây, này Aggivessana, những Sa-môn, Ba la môn có lý thuyết như sau, có tri kiến như sau: "Tất

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5275

cả đều làm tôi thích thú". Ở đây, người có trí suy nghĩ như sau: "Nếu ta nói tri kiến này của ta: "Tất cả đều làm tôi thích thú", và nếu ta cố chấp, kiên chấp tri kiến này và nói: "Đây là sự thật, ngoài ra là hư vọng", như vậy là đối nghịch với hai hạng người: Sa- môn hay Bà-la-môn nào có lý thuyết như sau, có tri kiến như sau: "Tất cả đều làm cho tôi không thích thú", và Sa-môn hay Bà-la-môn nào có lý thuyết như sau, có tri kiến như sau: "Một phần làm tôi thích thú, một phần làm tôi không thích thú". Ta sẽ đối nghịch với hai hạng người này. => Khi nào có đối nghịch thời có tranh luận => khi nào có tranh luận thời có chống đối => khi nào có chống đối thời có bực mình" => Như vậy, vị này vì thấy sự đối nghịch, tranh luận, chống đối và bực mình nên từ bỏ tri kiến này, không chấp thủ tri kiến khác. Như vậy là sự đoạn trừ những tri kiến này, như vậy là sự hủy bỏ những tri kiến này.

Ở đây, này Aggivessana, nếu có những Sa-môn, Bà-la-môn nào có lý thuyết như sau, có tri kiến như sau: "Tất cả đều làm cho tôi không thích thú". Ở đây, người có trí suy nghĩ như sau: "Nếu ta nói tri kiến này của ta: "Tất cả đều làm tôi không thích thú", và nếu ta cố chấp, kiên chấp tri kiến này và nói: "Đây là sự thật, ngoài ra là hư vọng", thì như vậy, ta đối nghịch với hai hạng người: Sa-môn hay Bà-la-môn nào có lý thuyết như sau, có tri kiến như sau: "Tất cả

MƯỜI HAI DUYÊN                                       5276

đều làm cho tôi thích thú" và Sa-môn hay Bà-la-môn
nào có lý thuyết như sau, có tri kiến như sau: "Một
phần làm tôi thích thú, một phần làm tôi không thích
thú". Ta sẽ đối nghịch với hai hạng người này. Khi
nào có đối nghịch thời có tranh luận; khi nào có tranh
luận thời có chống đối; khi nào có chống đối thời có
bực mình". Như vậy, vị này vì thấy sự đối nghịch,
tranh luận, chống đối và bực mình, nên từ bỏ tri kiến
ấy, không chấp thủ tri kiến khác. Như vậy là sự đoạn
trừ những tri kiến này, như vậy là sự hủy bỏ những
tri kiến này.

Ở đây, này Aggivessana, nếu có những Sa-môn, Bà-la-môn nào có lý thuyết như sau, có tri kiến như sau: "Một phần làm tôi thích thú, một phần làm tôi không thích thú". Ở đây, người có trí suy nghĩ như sau: "Nếu ta nói tri kiến này của ta: "Một phần làm tôi thích thú, một phần làm tôi không thích thú", và nếu ta cố chấp, kiên chấp tri kiến này và nói: "Đây là sự thật ngoài ra là hư vọng", thì như vậy, ta đối nghịch với hai hạng người: Sa-môn hay Bà-la-môn nào có lý thuyết như sau, có tri kiến như sau: "Tất cả đều làm cho tôi thích thú" và Sa-môn hay Bà la-môn này có lý thuyết như sau, có tri kiến như sau: "Tất cả đều làm cho tôi không thích thú". Ta sẽ đối nghịch với hai hạng người này => Khi nào có đối nghịch thời có tranh luận => khi nào có tranh luận thời có

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5277

chống đối => khi nào có chống đối thời có bực mình"
=> Như vậy, vị này vì thấy sự đối nghịch, tranh luận,
chống đối và bực mình, nên từ bỏ tri kiến ấy, không
chấp thủ tri kiến khác. => Như vậy là sự đoạn trừ
những tri kiến này, như vậy là sự hủy bỏ những tri
kiến này.

 Nhưng này Aggivessana, thân này có sắc, do bốn
đại thành, do cha mẹ sanh, nhờ cơm cháo nuôi
dưỡng, vô thường, biến hoại, phân toái, đoạn
tuyệt, hoại diệt, cần phải được quán sát là vô
thường, khổ, như bệnh, như cục bướu, như mũi
tên, như điều bất hạnh, như bệnh chướng, như kẻ
địch, như phá hoại, là không, là vô ngã. Khi vị ấy
quán sát thân này là vô thường, khổ, như bệnh,
như cục bướu, như mũi tên, như điều bất hạnh,
như bệnh chướng, như kẻ địch, như phá hoại, là
không, là vô ngã => thời thân, thân dục, thân ái,
thân phục tòng được đoạn diệt.

 Này Aggivessana, có ba thọ này; lạc thọ, khổ thọ, bất khổ bất lạc thọ.

 Này Aggivessana, trong khi cảm giác lạc thọ,
chính khi ấy không cảm giác khổ thọ, không
cảm giác bất khổ bất lạc thọ chỉ cảm giác lạc
thọ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5278

 Này Aggivessana, trong khi cảm giác khổ thọ,
chính khi ấy không cảm giác lạc thọ, không
cảm giác bất khổ bất lạc thọ, chỉ cảm giác khổ
thọ.
 Này Aggivessana, trong khi cảm giác bất khổ
bất lạc thọ, chính khi ấy không cảm giác lạc
thọ, không cảm giác khổ thọ, chỉ cảm giác bất
khổ bất lạc thọ.
 Này Aggivessana, lạc thọ là vô thường, hữu vi,
do duyên sanh, bị đoạn diệt, bị hủy hoại, bị suy
tàn, bị tiêu diệt.
 Này Aggivessana, khổ thọ là vô thường, hữu
vi, do duyên sanh, bị đoạn diệt, bị hủy hại, bị
suy tàn, bị tiêu diệt.
 Này Aggivessana, bất khổ bất lạc thọ là vô
thường, hữu vi, do duyên sanh, bị đoạn diệt, bị
hủy hoại, bị suy tàn, bị tiêu diệt.
Thấy vậy, này Aggivessana, vị Đa văn Thánh đệ
tử yểm ly lạc thọ, yểm ly khổ thọ, yểm ly bất khổ bất
lạc thọ => Do yểm ly, vị ấy không có tham dục =>
Do không tham dục, vị ấy được giải thoát => Đối
với tự thân đã giải thoát như vậy, khởi lên sự hiểu
biết: "Ta đã giải thoát". Vị ấy biết: "Sanh đã diệt,
Phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm. Sau đời
hiện tại, không có đời sống nào khác nữa". Với tâm

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5279

giải thoát như vậy, này Aggivessana, Tỷ-kheo
không nói thuận theo một ai, không tranh luận với
một ai, chỉ nói theo từ ngữ đã được dùng ở đời,
không có chấp thủ (từ ngữ ấy).
Lúc bấy giờ Tôn giả Sariputta đứng sau lưng
Thế Tôn và đang quạt Thế Tôn. Rồi Tôn giả
Sariputta suy nghĩ như sau: "Thế Tôn đã thuyết cho
chúng ta sự đoạn trừ các pháp ấy nhờ thắng trí.
Thiện Thệ đã thuyết cho chúng ta sự từ bỏ các pháp
ấy nhờ thắng trí". Khi Tôn giả Sariputta suy nghĩ như
vậy, tâm (của Tôn giả) được giải thoát các lậu hoặc,
không còn chấp thủ.

Còn đối với du sĩ ngoại đạo Dighanakha, pháp
nhãn ly trần, vô cấu được khởi lên: "Phàm pháp gì
được khởi lên, tất cả pháp ấy được đoạn diệt". Rồi
du sĩ ngoại đạo Dighanakha thấy pháp, chứng pháp,
ngộ pháp, thể nhập vào pháp, nghi ngờ tiêu trừ, do
dự diệt tận, chứng được tự tín, không y cứ nơi người
khác đối với đạo pháp của đức Bổn sư, liền bạch Thế
Tôn:

– Thật vi diệu thay, Tôn giả Gotama! Thật vi
diệu thay, Tôn giả Gotama! Như người dựng đứng
lại những gì bị quăng ngã xuống, phơi bày ra những
gì bị che kín, chỉ đường cho kẻ bị lạc hướng, đem
đèn sáng vào trong bóng tối để những ai có mắt có

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5280

thể thấy sắc; cũng vậy, Chánh pháp đã được Tôn giả
Gotama dùng nhiều phương tiện trình bày giải thích.
Nay con xin quy y Tôn giả Gotama, quy y Pháp và
quy y chúng Tỷ-kheo. Mong Tôn giả Gotama nhận
con làm cư sĩ, từ nay trở đi cho đến mạng chung, con
trọn đời quy ngưỡng.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5281

626 Thọ - Tu tập - Để liễu tri 3 thọ thì 4 niệm xứ cần phải tu tập - Kinh Các Cảm Thọ – Tương V, 295

Các Cảm Thọ – Tương V, 295

1) Tại Sàvatthi...

2) -- Này các Tỷ-kheo, có ba thọ này. Thế nào là ba? Lạc thọ, khổ thọ, phi khổ phi lạc thọ. Này các Tỷ- kheo, đây là ba thọ.

3) Vì muốn liễu tri ba thọ này, này các Tỷ-kheo, bốn niệm xứ cần phải tu tập. Thế nào là bốn?

4) Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo trú, quán thân
trên thân... trú, quán thọ trên các cảm thọ... trú, quán
tâm trên tâm... trú, quán pháp trên các pháp, nhiệt
tâm, tỉnh giác, chánh niệm, nhiếp phục tham ưu ở
đời.

5) Chính để liễu tri ba cảm thọ này, này các Tỷ-kheo, bốn niệm xứ này cần phải tu tập.

MƯỜI HAI DUYÊN                                        5282

627 Thọ - Tu tập - Để liễu tri 3 thọ thì 8 chánh đạo cần phải tu tập - Kinh Thọ – Tương V, 40

Thọ – Tương V, 40

1-2) Ở Sàvatthi...

Thế Tôn nói như sau:

3) -- Này các Tỷ-kheo, có ba thọ này. Thế nào là ba? Lạc thọ, khổ thọ, phi khổ phi lạc thọ. Này các Tỷ- kheo, đây là ba thọ này.

4) Muốn liễu tri ba thọ này cần phải tu tập Thánh
đạo Tám ngành, tức là chánh tri kiến... chánh định.
Muốn liễu tri thọ này cần phải tu tập Thánh đạo Tám
ngành.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5283

628 Thọ - Tất cả pháp lấy Thọ làm chỗ quy tụ - Kinh LẤY CĂN BẢN NƠI THẾ TÔN – Tăng IV, 381

LẤY CĂN BẢN NƠI THẾ TÔN – Tăng IV, 381

1. - Này các Tỷ-kheo, nếu các du sĩ ngoại đạo có thể hỏi như sau: "Này chư Hiền, tất cả pháp lấy gì làm căn bản? Tất cả pháp lấy gì làm sanh khởi? Tất cả pháp lấy gì làm tập khởi? Tất cả pháp lấy gì làm chỗ quy tụ? Tất cả pháp lấy gì làm thượng thủ? Tất cả pháp lấy gì làm tăng thượng? Tất cả pháp lấy gì làm tối thượng? Tất cả pháp lấy gì làm lõi cây? Tất cả pháp lấy gì làm chỗ thể nhập? Tất cả pháp lấy gì làm cứu cánh? " Được hỏi vậy, này các Tỷ-kheo, các Thầy trả lời các du sĩ ngoại đạo ấy như thế nào?

- Bạch Thế Tôn, đối với chúng con, pháp lấy Thế Tôn làm căn bổn, lấy Thế Tôn làm lãnh đạo, lấy Thế Tôn làm nương tựa... Thật lành thay, bạch Thế Tôn, nếu nghĩa của lời nói này được Thế Tôn nói lên! Sau khi nghe Thế Tôn nói, các Tỷ-kheo sẽ thọ trì.

- Vậy này các Tỷ-kheo, hãy nghe và khéo tác ý, Ta sẽ nói.

- Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5284

Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

2. - Này các Tỷ-kheo, nếu các du sĩ ngoại đạo hỏi
như sau: "Này chư Hiền, tất cả pháp lấy gì làm căn
bản? Tất cả pháp lấy gì làm sanh khởi? Tất cả pháp
lấy gì làm tập khởi? Tất cả pháp lấy gì làm chỗ quy
tụ? Tất cả pháp lấy gì làm thượng thủ? Tất cả pháp
lấy gì làm tăng thượng? Tất cả pháp lấy gì làm tối
thượng? Tất cả pháp lấy gì làm lõi cây? Tất cả pháp
lấy gì làm chỗ thể nhập? Tất cả pháp lấy gì làm cứu
cánh? " Được hỏi vậy, này các Tỷ-kheo, các Thầy có
thể trả lời như sau:

11. "Tất cả pháp lấy dục làm căn bản.
12. Tất cả pháp lấy tác ý làm sanh khởi.
13. Tất cả pháp lấy xúc làm tập khởi.
14. Tất cả pháp lấy thọ làm chỗ quy tụ.
15. Tất cả pháp lấy định làm thượng thủ.
16. Tất cả pháp lấy niệm làm tăng thượng.
17. Tất cả pháp lấy tuệ làm tối thượng.
18. Tất cả pháp lấy giải thoát làm lõi cây.
19. Tất cả pháp lấy bất tử làm chỗ thể nhập.
20. Tất cả pháp lấy Niết-bàn làm cứu cánh."

Này các Tỷ-kheo, được hỏi vậy, các Thầy có thể trả lời các du sĩ ngoại đạo ấy như vậy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   5285

MƯỜI HAI DUYÊN   5286

629 Thọ - Tất cả pháp lấy Thọ làm chỗ hội tụ - Kinh CỘI RỄ CỦA SỰ VẬT – Tăng IV, 47

CỘI RỄ CỦA SỰ VẬT – Tăng IV, 44

1. - Này các Tỷ-kheo, nếu các du sĩ ngoại đạo đến hỏi: "Thưa Hiền giả:

1. Tất cả pháp lấy gì làm căn bản?
2. Tất cả pháp lấy gì làm sanh khởi?
3. Tất cả pháp lấy gì làm tập khởi?
4. Tất cả pháp lấy gì làm chỗ tụ hội?
5. Tất cả pháp lấy gì làm thượng thủ?
6. Tất cả pháp lấy gì làm tăng thượng?
7. Tất cả pháp lấy gì làm tối thượng?
8. Tất cả này pháp lấy gì làm lõi cây?"

Được hỏi vậy, này các Tỷ-kheo, các Thầy trả lời các du sĩ ngoại đạo ấy như thế nào?

2. - Bạch Thế Tôn, đối với chúng con, các pháp lấy Thế Tôn làm căn bản, lấy Thế Tôn làm lãnh đạo, lấy Thế Tôn, Thế Tôn hãy thuyết ý nghĩa lời nói này. Sau khi nghe Thế Tôn, các Tỷ-kheo sẽ thọ trì.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   5287

- Vậy này các Tỷ-kheo, hãy nghe và khéo tác ý, Ta sẽ giảng.

- Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

3. - Này các Tỷ-kheo, nếu các du sĩ ngoại đạo có hỏi
như sau: "Thưa Hiền giả, tất cả pháp lấy gì làm căn
bản? Tất cả pháp lấy gì làm sanh khỏi? Tất cả pháp
lấy gì làm tập khởi? Tất cả pháp lấy gì làm chỗ tụ
hội? Tất cả pháp lấy gì làm thượng thủ? Tất cả pháp
lấy gì làm tăng thượng? Tất cả pháp lấy gì làm tối
thượng? Tất cả này pháp lấy gì làm lõi cây?" Được
hỏi vậy, này các Tỷ-kheo, các Thầy trả lời như sau:
"Này chư Hiền:

1. Tất cả pháp lấy dục làm căn bản.
2. Tất cả pháp lấy tác ý làm sanh khởi.
3. Tất cả pháp lấy xúc làm tập khởi.
4. Tất cả pháp lấy thọ làm chỗ tụ hội.
5. Tất cả pháp lấy định làm thượng thủ.
6. Tất cả pháp lấy niệm làm tăng thượng.
7. Tất cả pháp lấy tuệ làm tối thượng.
8. Tất cả pháp lấy giải thoát làm lõi cây".

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5288

Được hỏi như vậy, này các Tỷ-kheo, các Thầy hãy trả lời cho các du sĩ ngoại đạo ấy như vậy.

MƯỜI HAI DUYÊN                               5289

630 Thọ - Từ sự diệt tận của dục hỷ là sự diệt tận khổ đau - Kinh GIÁO GIỚI PHÚ LÂU NA – 145 Trung III, 601

KINH GIÁO GIỚI PHÚ LÂU NA (Punnovada suttam) – Bài kinh số 145 – Trung III, 601

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Savatthi (Xá-vệ), Jetavana
(Kỳ-đà-Lâm), tại tịnh xá ông Anathapindika (Cấp Cô
Độc). Rồi Tôn giả Punna (Phú-lâu-na), vào buổi
chiều, từ Thiền tịnh độc cư đứng dậy, đi đến Thế
Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống
một bên. Ngồi xuống một bên, Tôn giả Punna bạch
Thế Tôn:

– Bạch Thế Tôn, tốt lành thay nếu Thế Tôn giáo
giới với lời giáo giới vắn tắt cho con, để con có thể,
sau khi nghe Thế Tôn, sống một mình, nhàn tịnh,
không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần.

– Vậy này Punna, hãy nghe và suy nghiệm kỹ, Ta sẽ giảng.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5290

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Tôn giả Punna vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

– Này Punna, có những sắc do mắt nhận thức, khả ái, khả hỷ, khả lạc, khả ý, liên hệ đến dục, hấp dẫn. Nếu Tỷ-kheo hoan hỷ tán thưởng, chấp thủ và an trú trong ấy, thời do hoan hỷ tán thưởng, chấp thủ và an trú, dục hỷ sanh; và này Punna, Ta nói rằng, từ sự tập khởi của dục hỷ, là sự tập khởi của khổ. Này Punna, có những tiếng do tai nhận thức; có những hương do mũi nhận thức; có những vị do lưỡi nhận thức; có những cảm xúc do thân nhận thức; có những pháp do ý nhận thức; khả ái, khả hỷ, khả lạc, khả ý liên hệ đến dục, hấp dẫn. Nếu Tỷ-kheo hoan hỷ, tán thưởng, chấp thủ và an trú trong ấy, thời do hoan hỷ, tán thưởng, chấp thủ và an trú tham đắm, dục hỷ sanh; và này Punna. Ta nói rằng, từ sự tập khởi của dục hỷ, là sự tập khởi của khổ.

Này Punna, có những sắc do mắt nhận thức, khả ái, khả lạc, khả hỷ, khả ý, liên hệ đến dục, hấp dẫn. Nếu Tỷ-kheo không hoan hỷ, không tán thưởng, không chấp thủ và an trú, thời dục hỷ diệt. Này Punna, Ta nói rằng, từ sự diệt tận dục hỷ là sự diệt tận đau khổ. Này Punna, có những tiếng do tai nhận

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5291

thức; có những hương do mũi nhận thức; có những vị do lưỡi nhận thức; có những cảm xúc do thân nhận thức; có những pháp do ý nhận thức, khả ái, khả hỷ, khả lạc, khả ý, liên hệ đến dục, hấp dẫn. Nếu Tỷ- kheo không hoan hỷ, không tán thưởng, không chấp thủ và an trú, thời dục hỷ diệt. Này Punna, Ta nói rằng, từ sự diệt tận dục hỷ là sự diệt tận đau khổ.

Này Punna, Ông sẽ sống ở quốc độ nào, nay Ông đã được Ta giáo giới với lời giáo giới vắn tắt?

– Bạch Thế Tôn, nay con đã được Thế Tôn giáo
giới với lời giáo giới vắn tắt, có một quốc độ tên là
Sunaparanta (Tây Phương Du-na Quốc), con sẽ sống
tại đấy.

– Này Punna, người nước Sunaparanta là hung
bạo. Này Punna, người nước Sunaparanta là thô ác.
Này Punna, nếu người nước Sunaparanta mắng nhiếc
Ông, nhục mạ Ông, thời này Punna, tại đấy Ông sẽ
như thế nào?

– Bạch Thế Tôn, nếu người nước Sunaparanta
mắng nhiếc con, nhục mạ con, thời tại đấy, con sẽ
nghĩ như sau: "Thật là hiền thiện, người nước
Sunaparanta này! Thật là chí thiện, người nước
Sunaparanta này! Vì rằng họ không lấy tay đánh đập
ta". Bạch Thế Tôn, tại đây con sẽ nghĩ như vậy. Bạch

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5292

Thiện Thệ, tại đấy con sẽ nghĩ như vậy.

– Nhưng này Punna, nếu các người nước Sunaparanta lấy tay đánh đập Ông, thời này Punna, tại đấy Ông sẽ nghĩ như thế nào?

– Bạch Thế Tôn, nếu các người nước
Sunaparanta lấy tay đánh đập con; thời tại đấy, con
sẽ nghĩ như sau: "Thật là thiện, người nước
Sunaparanta này! Thật là chí thiện, người nước
Sunaparanta này! Vì rằng họ không lấy các cục đất
ném đánh ta". Bạch Thế Tôn, tại đấy con sẽ nghĩ như
vậy! Bạch Thiện Thệ, tại đấy con sẽ nghĩ như vậy.

– Nhưng này Punna, nếu các người nước Sunaparanta lấy các cục đất ném đánh Ông, thời này Punna, tại đấy Ông sẽ nghĩ thế nào?

– Bạch Thế Tôn, nếu các người nước
Sunaparanta lấy cục đất ném đánh con; thời tại đấy,
con sẽ nghĩ như sau: "Thật là hiền thiện, các người
nước Sunaparanta! Thật là chí thiện, các người nước
Sunaparanta! Vì rằng họ không lấy gậy ném đánh
ta". Bạch Thế Tôn, tại đấy con sẽ nghĩ như vậy. Bạch
Thiện Thệ, tại đấy con sẽ nghĩ như vậy.

– Nhưng này Punna... lấy gậy đánh đập Ông... Ông nghĩ thế nào?

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5293

– Bạch Thế Tôn, nếu các người nước
Sunaparanta lấy gậy đánh đập con... "... Vì rằng họ
không lấy đao đánh đập ta" ... Bạch Thiện Thệ, tại
đấy con sẽ nghĩ như vậy.

– Nhưng này Punna, ... lấy dao đánh đập Ông... Ông nghĩ thế nào?

– Bạch Thế Tôn, nếu các người nước
Sunaparanta lấy dao đánh đập con.. " ... Vì rằng họ
không lấy dao sắc bén đoạt hại mạng ta". Bạch Thiện
Thệ, tại đấy, con sẽ nghĩ như vậy.

– Nhưng này Punna, nếu các người nước Sunaparanta lấy dao sắc bén đoạt hại mạng Ông... Ông nghĩ thế?

– Bạch Thế Tôn, nếu các người nước
Sunaparanta sẽ lấy dao sắc bén đoạt hại mạng con;
thời tại đấy con sẽ nghĩ như sau: "Có những đệ tử
của Thế Tôn, ưu phiền và nhàm chán thân thể và sinh
mạng đi tìm con dao (để tự sát). Nay ta khỏi cần đi
tìm đã được con dao ấy". Bạch Thế Tôn, tại đấy con
sẽ nghĩ như vậy. Bạch Thiện Thệ, tại đấy, con sẽ nghĩ
như vậy.

– Lành thay, lành thay, này Punna! Này Punna, Ông có thể sống trong nước Sunaparanta, khi Ông có

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5294

được đầy đủ sự nhiếp phục và an tịnh này. Này Punna, Ông nay hãy làm những gì Ông nghĩ là hợp thời.

Rồi Tôn giả Punna, sau khi hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tôn, thân bên hữu hướng về Ngài, dọn dẹp sàng tọa, lấy y bát, rồi ra đi, đi đến nước Sunaparanta. Tiếp tục du hành, (Tôn giả Punna) đi đến nước Sunaparanta. Tại đây, Tôn giả Punna sống trong nước Sunaparanta.

Rồi Tôn giả Punna nội trong mùa an cư mùa
mưa ấy, nhiếp được khoảng năm trăm nam cư sĩ;
cũng trong mùa an cư mùa mưa ấy, nhiếp độ khoảng
năm trăm nữ cư sĩ; cũng trong mùa an cư mùa mưa
ấy, chứng được Tam minh. Sau một thời gian, Tôn
giả Punna mệnh chung.

Rồi một số đông Tỷ-kheo đi đến Thế Tôn, sau khi đến đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, các Tỷ-kheo ấy bạch Thế Tôn:

– Bạch Thế Tôn, Thiện nam tử Punna ấy, sau
khi được Thế Tôn giáo giới với bài giáo giới vắn tắt
đã mệnh chung. Sanh thú của vị ấy là gì? Đời sau của
vị ấy là thế nào?

– Này các Tỷ-kheo, Thiện nam tử Punna là bậc

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5295

Hiền trí. Vị ấy thực hành pháp và tùy pháp. Vị ấy
không phiền nhiễu Ta với những câu hỏi về pháp.
Này các Tỷ-kheo, Thiện nam tử Punna đã nhập
Niết-bàn.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Các Tỷ-kheo ấy hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                 5296

631 Thọ - Vô tưởng Thiên, không có tưởng, không có thọ - Kinh CÁC LOÀI HỮU TÌNH – Tăng IV, 141

CÁC LOÀI HỮU TÌNH – Tăng IV, 141

1. - Này các Tỷ-kheo, có chín chỗ cư trú của loài hữu tình.

2. Thế nào là chín?

Này các Tỷ-kheo, có những loài hữu tình, thân sai
biệt, tưởng sai biệt, như loài Người, một số chư
Thiên, một số ở các đọa xứ. Đó là hữu tình trú xứ thứ
nhất.

3. Này các Tỷ-kheo, có những loài hữu tình, thân sai biệt, tưởng đồng nhất, chư Phạm Chúng thiên, khi mới tái sanh. Đó là hữu tình trú xứ thứ hai.

4. Này các Tỷ-kheo, có loại hữu tình, thân đồng nhất, tưởng sai biệt như Quang Âm thiên. Đó là hữu tình trú xứ thứ ba.

5. Này các Tỷ-kheo, có loài hữu tình, thân đồng nhất, tưởng đồng nhất, như Tịnh Cư thiên. Đó là hữu tình trú xứ thứ tư.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5297

6. Này các Tỷ-kheo, có những loại hữu tình không có tưởng, không có thọ như Vô Tưởng thiên. Đó là hữu tình trú xứ thứ năm.

7. Này các Tỷ-kheo, có những loài hữu tình vượt
khỏi sắc tưởng một cách hoàn toàn, diệt trừ các đối
ngại tưởng, không có tác ý sai biệt tưởng, nghĩ rằng:
"Hư không là vô biên", chứng được Không vô biên
xứ. Đó là hữu tình trú xứ thứ sáu.

8. Này các Tỷ-kheo, có những loài hữu tình, vượt
khỏi hư Không vô biên xứ một cách hoàn toàn, nghĩ
rằng: "Thức là vô biên", chứng được Thức vô biên
xứ. Đó là hữu tình trú xứ thứ bảy.

9. Này các Tỷ-kheo, có những loài hữu tình vượt
khỏi Thức vô biên xứ một cách hoàn toàn, nghĩ rằng:
"Không có gì tất cả", chứng được Vô sở hữu xứ. Đó
là hữu tình trú xứ thứ tám.

10. Này các Tỷ-kheo, có những loài hữu tình vượt
khỏi Vô sở hữu xứ một cách hoàn toàn, chứng Phi
tưởng phi phi tưởng xứ. Đó là hữu tình trú xứ thứ
chín.

Này các Tỷ-kheo, đây là chín chỗ cư trú của các loài hữu tình.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5298

MƯỜI HAI DUYÊN   5299

632 Thọ - Vị ngọt tối thượng của thọ là cảm thọ vô hại - ĐẠI Kinh KHỔ UẨN – 13 Trung I, 193

ĐẠI KINH KHỔ UẨN (Mahadukkhakkhandha sutta) – Bài kinh số 13 – Trung I, 193

Tôi nghe như vầy:

Một thời, Thế Tôn ở Savatthi, tại Jetavana (Kỳ- đà Lâm), trong vườn ông Anathapindika (Cấp Cô Độc). Lúc ấy nhiều Tỷ-kheo buổi sáng đắp y, cầm y bát, vào thành Savatthi khất thực. Rồi các Tỷ-kheo ấy suy nghĩ: "Nay còn quá sớm để đi khất thực ở Savatthi. Chúng ta hãy đi đến ngôi vườn các Du sĩ ngoại đạo". Các Tỷ-kheo ấy đi đến ngôi vườn các Du sĩ ngoại đạo, nói lên những lời chúc tụng hỏi thăm xã giao rồi ngồi xuống một bên. Các Du sĩ ngoại đạo ấy nói với các Tỷ-kheo đang ngồi xuống một bên.

– Chư Hiền, Sa-môn Gotama nêu rõ sự hiểu biết
hoàn toàn về các dục, chúng tôi cũng nêu rõ sự hiểu
biết hoàn toàn về các dục. Chư Hiền, Sa-môn
Gotama nêu rõ sự hiểu biết hoàn toàn về các sắc

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5300

pháp, chúng tôi cũng nêu rõ sự hiểu biết hoàn toàn
về các sắc pháp. Chư Hiền, Sa-môn Gotama nêu rõ
sự hiểu biết hoàn toàn về các cảm thọ, chúng tôi cũng
nêu rõ sự hiểu biết hoàn toàn về các cảm thọ. Chư
Hiền, ở đây có sự đặc thù nào, sự dị biệt nào, sự sai
khác nào giữa Sa-môn Gotama và chúng tôi về vấn
đề thuyết pháp hay vấn đề giáo huấn?

Các Tỷ-kheo ấy không hoan hỷ cũng không chỉ
trích những lời nói các Du sĩ ngoại đạo, không hoan
hỷ, không chỉ trích, các Tỷ-kheo từ chỗ ngồi đứng
dậy, từ biệt với ý nghĩ: "Chúng ta sẽ học ý nghĩa lời
nói này từ Thế Tôn".

Rồi các Tỷ-kheo ấy, sau khi khất thực ở
Savatthi, khi ăn xong và đi khất thực trở về, liền đến
chỗ Thế Tôn ở, đảnh lễ Ngài và ngồi xuống một bên.
Sau khi ngồi xuống một bên, các Tỷ-kheo ấy bạch
Thế Tôn:

– Bạch Thế Tôn, ở đây chúng con buổi sáng đắp y, cầm y bát vào thành Savatthi khất thực. Bạch Thế Tôn, rồi chúng con suy nghĩ: "Nay còn quá sớm để đi khất thực ở Savatthi. Chúng ta hãy nghĩ đến ngôi vườn các Du sĩ ngoại đạo". Bạch Thế Tôn, rồi chúng con đi đến ngôi vườn các Du sĩ ngoại đạo, sau khi đến xong, nói lên những lời chúc tụng hỏi thăm xã

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5301

giao rồi ngồi xuống một bên, Bạch Thế Tôn, các Du sĩ ngoại đạo ấy nói với chúng con đang ngồi một bên: "Chư Hiền, Sa-môn Gotama nêu rõ sự hiểu biết hoàn toàn về các dục, chúng tôi cũng nêu rõ sự hiểu biết hoàn toàn về các dục. Chư Hiền, Sa-môn Gotama nêu rõ sự hiểu biết hoàn toàn về các sắc pháp, chúng tôi cũng nêu rõ sự hiểu biết hoàn toàn về các sắc pháp. Chư Hiền, Sa-môn Gotama nêu rõ sự hiểu biết hoàn toàn về các cảm thọ, chúng tôi cũng nêu rõ sự hiểu biết hoàn toàn về các cảm thọ. Chư Hiền ở đây có sự đặc thù nào, sự dị biệt nào, sự sai khác nào giữa Sa-môn Gotama và chúng tôi về vấn đề thuyết pháp hay vấn đề giảng huấn?" Bạch Thế Tôn, chúng con không hoan hỷ, không chỉ trích những lời nói các Du sĩ ngoại đạo. Không hoan hỷ, không chỉ trích, chúng con từ chỗ ngồi đứng dậy, từ biệt với ý nghĩ: "Chúng ta sẽ học ý nghĩa lời nói này từ Thế Tôn".

– Này các Tỷ-kheo, các Du sĩ ngoại đạo nói như vậy cần được trả lời như sau: "Chư Hiền, thế nào là vị ngọt các dục? Thế nào là sự nguy hiểm, thế nào là sự xuất ly? Thế nào là vị ngọt các sắc pháp, thế nào là sự nguy hiểm, thế nào là sự xuất ly? Thế nào là vị ngọt các cảm thọ, thế nào là sự nguy hiểm, thế nào là sự xuất ly?" Này các Tỷ-kheo, khi được hỏi vậy, các Du sĩ ngoại đạo không thể trả lời được và sẽ bị mắc vào các khó khăn khác. Vì sao vậy? Này các Tỷ-

MƯỜI HAI DUYÊN                                       5302

kheo, vì vấn đề này không thuộc khả năng hiểu biết
của họ. Này các Tỷ-kheo, Ta không thấy một ai trong
thế giới này với chư Thiên, Mara, Phạm thiên, với
chúng Sa-môn, Bà-la-môn, với chư Thiên và loài
Người, mà câu trả lời các câu hỏi được chấp nhận,
trừ Như Lai, đệ tử Như Lai và những ai được nghe
hai vị này.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là vị ngọt các dục?

Này các Tỷ-kheo, có năm pháp tăng trưởng dục này: Các sắc pháp do nhãn căn nhận thức, khả ái, khả lạc, khả ý, khả hỷ, tương ứng với dục, hấp dẫn, các tiếng do nhĩ căn nhận thức... các hương do tỷ căn nhận thức... các vị do thiệt căn nhận thức... các xúc do thân căn nhận thức, khả ái, khả lạc, khả ý, khả hỷ, tương ứng với dục, hấp dẫn. Này các Tỷ-kheo, có năm pháp tăng trưởng dục như vậy. Này các Tỷ- kheo, y cứ vào năm pháp tăng trưởng dục này, có lạc hỷ khởi lên, như vậy là vị ngọt các dục.

Này các Tỷ-kheo, thế nào là sự nguy hiểm các dục?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, có thiện nam tử nuôi
sống với nghề nghiệp, như đếm ngón tay, như tính
toán, như ước toán, như làm ruộng, như buôn bán,
như chăn bò, như bắn cung, như làm công cho vua,

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5303

như làm một nghề nào khác. Người ấy phải chống đỡ lạnh, phải chống đỡ nóng, phải chịu đựng sự xúc chạm của ruồi, muỗi, gió, sức nóng, mặt trời, các loài bò sát, bị chết đói chết khát. Này các Tỷ-kheo, như vậy là sự nguy hiểm các dục, thiết thực hiện tại, thuộc khổ uẩn, lấy dục làm nhân, lấy dục làm duyên, là nguồn gốc của dục, là nguyên nhân của dục.

Này các Tỷ-kheo, nếu thiện nam tử ấy nỗ lực
như vậy, tinh cần như vậy, tinh tấn như vậy, nhưng
các tài sản ấy không được đến tay mình, vị ấy than
vãn, buồn phiền khóc than, đấm ngực, mê man bất
tỉnh: "Ôi! Sự nỗ lực của ta thật sự là vô ích, sự tinh
cần của ta thật sự không kết quả". Này các Tỷ-kheo,
như vậy, là sự nguy hiểm các dục... (như trên)... là
nguyên nhân của dục.

Này các Tỷ-kheo, nếu thiện nam tử ấy nỗ lực như vậy, tinh cần như vậy, tinh tấn như vậy, và các tài sản ấy được đến tay mình, vì phải hộ trì các tài sản ấy, vị ấy cảm thọ sự đau khổ, ưu tư: "Làm sao các vua chúa khỏi cướp đoạt chúng, làm sao trộm cướp khỏi cướp đoạt chúng, làm sao lửa khỏi đốt cháy, nước khỏi cuốn trôi, hay các kẻ thừa tự không xứng đáng khỏi cướp đoạt chúng?" Dầu vị ấy hộ trì như vậy, giữ gìn như vậy, vua chúa vẫn cướp đoạt các tài sản ấy, trộm cướp vẫn cướp đoạt, lửa vẫn đốt

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5304

cháy, nước vẫn cuốn trôi hay các kẻ thừa tự không
xứng đáng vẫn cướp đoạt chúng. Vị ấy than vãn,
buồn phiền, khóc than, đấm ngực, mê man bất tỉnh:
"Cái đã thuộc của ta, nay ta không có nữa". Này các
Tỷ-kheo, như vậy là sự nguy hiểm các dục... (như
trên)... là nguyên nhân của dục.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, do dục làm nhân, do dục làm duyên, do dục làm nguyên nhân, do chính dục làm nhân, vua tranh đoạt với vua, Sát-đế-lỵ tranh đoạt với Sát-đế-lỵ, Bà-la-môn tranh đoạt với Bà-la-môn, gia chủ tranh đoạt với gia chủ, mẹ tranh đoạt với con, con tranh đoạt với mẹ, cha tranh đoạt với con, con tranh đoạt với cha, anh em tranh đoạt với anh em, anh tranh đoạt với chị, chị tranh đoạt với anh, bạn bè tranh đoạt với bạn bè. Khi họ đã dấn mình vào tranh chấp, tranh luận, tranh đoạt; họ công phá nhau bằng tay; họ công phá nhau bằng đá; họ công phá nhau bằng gậy; họ công phá nhau bằng kiếm. Ở đây họ đi đến tử vong, đi đến sự đau khổ gần như tử vong. Này các Tỷ-kheo, như vậy là sự nguy hiểm các dục... (như trên)... là nguyên nhân của dục.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, do dục làm nhân... do
chính dục làm nhân, họ cầm mâu và thuẫn, họ đeo
cung và tên, họ dàn trận hai mặt, và tên được nhắm
bắn nhau, đao được quăng ném nhau, kiếm được

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5305

vung chém nhau. Họ bắn đâm nhau bằng tên, họ quăng đâm nhau bằng đao, họ chặt đầu nhau bằng kiếm. Ở đây họ đi đến tử vong, đi đến sự đau khổ gần như tử vong. Này các Tỷ-kheo, như vậy là sự nguy hiểm các dục... (như trên)... là nguyên nhân của dục.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, do dục làm nhân... do
chính dục làm nhân, họ cầm mâu và thuẩn, họ đeo
cung và tên, họ công phá thành quách mới trét vôi hồ
và tên được nhắm bắn nhau, đao được quăng ném
nhau, kiếm được vung chém nhau. Ở đây, họ bắn
đâm nhau bằng tên, họ quăng đâm nhau bằng đao, họ
đổ nước phân sôi, họ đè bẹp nhau bằng đá, họ chặt
đầu nhau bằng kiếm. Ở đây họ đi đến tử vong, đi đến
sự đau khổ gần như tử vong. Này các Tỷ-kheo, như
vậy là sự nguy hiểm các dục... (như trên)... là nguyên
nhân của dục.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, do dục làm nhân... do chính dục làm nhân, họ đột nhập nhà cửa, họ cướp giật đồ đạc, họ hành động như kẻ cướp, họ phục kích các đường lớn, họ đi đến vợ người. Các vua chúa khi bắt được một người như vậy liền áp dụng nhiều hình phạt sai khác. Họ đánh bằng roi, họ đánh bằng gậy, họ đánh bằng côn, họ chặt tay, họ chặt chân, họ chặt tay chân, họ xẻo tai, họ cắt mũi, họ xẻo tai cắt mũi, họ dùng hình phạt vạc dầu, họ dùng hình phạt bối đồi

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5306

hình (xẻo đỉnh đầu thành hình con sò), họ dùng hình phạt la hầu khẩu hình... Hỏa man hình (lấy lửa đốt thành vòng hoa)... chúc thủ hình (đốt tay)... khu hành hình (lấy rơm bện lại rồi siết chặt)... bì y hình (lấy vỏ cây làm áo)... linh dương hình (hình phạt con dê núi)... câu nhục hình (lấy câu móc vào thịt)... tiền hình (cắt thịt thành hình đồng tiền)... khối trấp hình... chuyển hình... cao đạp đài... họ tưới bằng dầu sôi, họ cho chó ăn, họ đóng cọc những người sống, họ lấy gươm chặt đầu. Ở đây họ đi đến tử vong, đi đến sự đau khổ gần như tử vong. Này các Tỷ-kheo, như vậy là sự nguy hiểm của dục... (như trên)... là nguyên nhân của dục.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, do dục làm nhân... do
chính dục làm nhân, họ sống làm các ác hạnh về thân,
làm các ác hạnh về lời nói, làm các ác hạnh về ý. Do
họ sống làm các ác hạnh về thân, làm các ác hạnh về
lời nói, làm các ác hạnh về ý, khi thân hoại mạng
chung, họ sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục.
Này các Tỷ-kheo, như vậy là sự nguy hiểm các dục,
đưa đến đau khổ tương lai, là khổ uẩn, do dục làm
nhân, do dục làm duyên, do dục làm nhân duyên, do
chính dục làm nhân.

Này các Tỷ-kheo, thế nào là sự xuất ly các dục?

MƯỜI HAI DUYÊN                                         5307

Này các Tỷ-kheo, đây là sự điều phục dục tham đối với các dục, sự đoạn trừ dục tham, như vậy là sự xuất ly các dục.

Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn, Bà-la-môn
nào không như thật tuệ tri vị ngọt các dục là vị ngọt
như vậy, sự nguy hiểm là sự nguy hiểm như vậy, sự
xuất ly là sự xuất ly như vậy, những vị này nhất định
sẽ không như thật tuệ tri các dục của họ, họ cũng
không có thể đặt người khác trong một địa vị tương
tự, nghĩa là như thật tuệ tri các dục, sự kiện như vậy
không thể xảy ra.

Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn, Bà-la-môn nào như thật tuệ tri vị ngọt các dục là vị ngọt như vậy, sự nguy hiểm là sự nguy hiểm như vậy, sự xuất ly là sự xuất ly như vậy, những vị này nhất định sẽ như thật tuệ tri các dục của họ, họ cũng có thể đặt người khác trong một địa vị tương tự, nghĩa là như thật tuệ tri các dục, sự kiện như vậy có xảy ra.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là vị ngọt các sắc pháp?

Này các Tỷ-kheo, như các thiếu nữ Sát-đế-lỵ,
thiếu nữ Bà-la-môn hay thiếu nữ Gia chủ, tuổi
khoảng độ mười lăm hay mười sáu tuổi, không quá
lớn, không quá thấp, không quá ốm, không quá mập,

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5308

không quá đen, không quá trắng. Này các Tỷ-kheo, có phải trong thời ấy, họ đạt đến mỹ diệu tối thượng, sắc đẹp tối thượng?

– Bạch Thế Tôn, phải.

– Này các Tỷ-kheo, y cứ sắc đẹp mỹ diệu ấy khởi lên lạc thọ và hỷ thọ, như vậy là vị ngọt các sắc pháp.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là sự nguy hiểm các sắc pháp?

Này các Tỷ-kheo, ở đây người ta có thể thấy bà chị ấy trong một thời khác, khoảng tám mươi tuổi, chín mươi tuổi hay một trăm tuổi, già yếu, cong như nóc nhà, lưng còm, phải dựa gậy để chống đỡ, vừa đi vừa run rẩy, đau ốm, tuổi trẻ đã tận, râu rụng, tóc bạc, hư rụng, sói đầu, da nhăn, tay chân bị khô đét tái xám. Này các Tỷ-kheo, các Người nghĩ thế nào? Có phải sự mỹ diệu về sắc đẹp xưa kia của người đó nay đã biến mất và sự nguy hiểm đã hiện ra?

– Bạch Thế Tôn, sự thật là vậy.

– Này các Tỷ-kheo, như vậy là sự nguy hiểm các sắc pháp. Lại nữa này các Tỷ-kheo, người ta có thể thấy bà chị ấy bị bệnh hoạn đau khổ, trầm bệnh,

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5309

nằm đắm mình trong phân tiểu của mình, phải có
người nâng dậy, phải có người đỡ nằm. Này các Tỷ-
kheo, các Người nghĩ thế nào? Có phải sự mỹ diệu
về sắc đẹp xưa kia của người đó nay đã biến mất và
sự nguy hiểm đã hiện ra?

– Bạch Thế Tôn, sự thật là vậy.

– Này các Tỷ-kheo, như vậy là sự nguy hiểm
các sắc pháp. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, người ta
thấy cô gái ấy, thi thể bị quăng vào nghĩa địa, một
ngày hay hai ngày hay ba ngày, thi thể ấy trương
phồng lên, xanh đen lại, nát thối ra. Này các Tỷ-
kheo, các Người nghĩ thế nào? Có phải sự mỹ diệu
sắc đẹp xưa kia của cô gái đã biến mất và sự nguy
hiểm đã hiện ra?

– Bạch Thế Tôn, sự thật là vậy.

– Này các Tỷ-kheo, như vậy là sự nguy hiểm
các sắc pháp. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, người ta
thấy cô gái ấy, thi thể bị quăng vào nghĩa địa, bị các
loài quạ ăn, hay bị các loài diều hâu ăn, hay bị các
chim kên ăn, hay bị các loài chó ăn, hay bị các loài
giả can ăn, hay bị các loài côn trùng ăn. Này các Tỷ-
kheo, các Người nghĩ thế nào? Có phải sự mỹ diệu
về sắc đẹp xưa kia của cô gái nay đã biến mất và sự
nguy hiểm đã hiện ra?

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5310

– Bạch Thế Tôn, sự thật là vậy.

– Này các Tỷ-kheo, như vậy là sự nguy hiểm các sắc pháp. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, người ta thấy cô gái ấy, thi thể bị quăng trong nghĩa địa, với các bộ xương còn liên kết với nhau, còn dính thịt và máu, còn được các đường gân cột lại... với các bộ xương còn liên kết với nhau, không còn dính thịt nhưng còn dính máu, còn được các đường gân cột bộ xương, không còn thịt, không có máu, còn được gân cột lại, chỉ còn có xương không dính lại với nhau, rải rác chỗ này chỗ kia, ở đây là xương tay, ở đây là xương chân, ở đây là xương ống, ở đây là xương bắp vế, ở đây là xương mông, ở đây là xương sống, ở đây là xương đầu. Này các Tỷ-kheo, các Người nghĩ thế nào? Có phải sự mỹ diệu về sắc đẹp xưa kia của cô gái nay đã biến mất, và sự nguy hiểm đã hiện ra?

– Bạch Thế Tôn, sự thật là vậy.

– Này các Tỷ-kheo, như vậy là sự nguy hiểm các sắc pháp. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, người ta thấy cô gái ấy, thi thể bị quăng vào nghĩa địa, chỉ có toàn xương trắng màu vỏ ốc... chỉ còn một đống xương lâu hơn một năm... chỉ còn các xương thối trở thành bột. Này các Tỷ-kheo, các Người nghĩ thế nào? Có phải sự mỹ diệu về sắc đẹp xưa kia của cô gái nay

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5311

đã biến mất, và sự nguy hiểm hiện ra?

– Bạch Thế Tôn, sự thật là vậy.

– Này các Tỷ-kheo, như vậy là sự nguy hiểm các sắc pháp.

Này các Tỷ-kheo và thế nào là sự xuất ly các sắc pháp?

Này các Tỷ-kheo, đây là sự điều phục dục tham đối với các sắc pháp, sự đoạn trừ dục tham, như vậy là sự xuất ly các sắc pháp.

Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn, Bà-la-môn
nào không như thật tuệ tri vị ngọt các sắc pháp là vị
ngọt như vậy, sự nguy hiểm là sự nguy hiểm như vậy,
sự xuất ly là sự xuất ly như vậy, những vị này nhất
định sẽ không như thật tuệ tri các sắc pháp của họ,
họ cũng không có thể đặt người khác trong một địa
vị tương tự, nghĩa là như thật tuệ tri các sắc pháp, sự
kiện như vậy không xảy ra.

Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn, Bà-la-môn nào như thật tuệ tri vị ngọt các sắc pháp là vị ngọt như vậy, sự nguy hiểm là sự nguy hiểm như vậy, sự xuất ly là sự xuất ly như vậy, những vị này nhất định như thật tuệ tri các sắc pháp của họ, họ cũng có thể

MƯỜI HAI DUYÊN                                       5312

đặt người khác trong một địa vị tương tự, nghĩa là như thật tuệ tri các sắc pháp, sự kiện như vậy có xảy ra.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là vị ngọt các cảm thọ?

Ở đây các Tỷ-kheo ly các dục, ly các bất thiện
pháp tự chứng và an trú vào Thiền thứ nhất, một
trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, có tầm có tứ. Này
các Tỷ-kheo, trong khi Tỷ-kheo ly dục, ly các bất
thiện pháp, chứng và an trú Thiền thứ nhất... có tầm
có tứ, trong khi ấy, nếu vị ấy không nghĩ đến tự hại,
không nghĩ đến hại người, không nghĩ đến hại cả hai,
trong khi ấy vị ấy cảm giác một cảm thọ vô hại.
Này các Tỷ-kheo, tối thượng vô hại ấy, Ta nói là vị
ngọt các cảm thọ.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo diệt tầm và tứ, chứng và trú vào Thiền thứ hai, một trạng thái hỷ lạc do định sanh, không tầm không tứ, nội tỉnh nhất tâm... Thiền thứ ba... chứng và trú vào Thiền thứ tư, không khổ, không lạc, xả niệm thanh tịnh. Này các Tỷ-kheo, trong khi Tỷ-kheo xả lạc xả khổ, diệt hỷ ưu đã cảm thọ trước, chứng và trú Thiền thứ tư, không khổ, không lạc, xả niệm thanh tịnh, trong khi ấy nếu vị ấy không nghĩ đến tự hại, không nghĩ

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5313

đến hại người, không nghĩ đến hại cả hai, trong khi
ấy vị ấy cảm giác một cảm thọ vô hại. Này các Tỷ-
kheo, tối thượng vô hại ấy, Ta nói là vị ngọt các cảm
thọ.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là sự nguy hiểm
các cảm thọ? Này các Tỷ-kheo, các cảm thọ là vô
thường, khổ, biến hoại, như vậy là sự nguy hiểm các
cảm thọ.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là sự xuất ly các
cảm thọ? Này các Tỷ-kheo, sự điều phục dục tham
đối với các cảm thọ, sự đoạn trừ dục tham, như vậy
gọi là sự xuất ly các cảm thọ.

Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn, Bà-la-môn
nào không như thật tuệ tri vị ngọt các cảm thọ là vị
ngọt như vậy, sự nguy hiểm là sự nguy hiểm như vậy,
sự xuất ly là sự xuất ly như vậy, những vị này nhất
định sẽ không như thật tuệ tri các cảm thọ của họ, họ
cũng không có thể đặt người khác trong một địa vị
tương tự, nghĩa là như thật tuệ tri các cảm thọ, sự
kiện như vậy không xảy ra.

Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn, Bà-la-môn nào như thật tuệ tri vị ngọt các cảm thọ là vị ngọt như vậy, sự nguy hiểm là sự nguy hiểm như vậy, sự xuất ly là sự xuất ly như vậy, những vị này nhất định như

MƯỜI HAI DUYÊN                                       5314

thật tuệ tri các cảm thọ của họ, họ có thể đặt các người khác trong một địa vị tương tự, nghĩa là như thật tuệ tri các cảm thọ, sự kiện như vậy có xảy ra.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Các Tỷ-kheo ấy hoan hỷ, tín thọ lời dạy Thế Tôn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5315

633 Thọ - Xúc duyên Thọ - Họ có thể tự
cảm thọ, không cần đến xúc, sự kiện
như vậy không xảy ra - Kinh Ngoại
Đạo – Tương II, 62

Ngoại Đạo – Tương II, 62

1)... Trú ở Ràjagaha (Vương Xá), tại Veluvana (Trúc Lâm).

2) Tôn giả Sàriputta vào buổi sáng đắp y, cầm y bát, đi vào Vương Xá để khất thực.

3) Rồi Tôn giả Sàriputta suy nghĩ: "Thật là quá sớm để vào Vương Xá khất thực. Ta hãy đi đến vườn của các du sĩ ngoại đạo".

4) Rồi Tôn giả Sàriputta đi đến vườn của các du sĩ
ngoại đạo; sau khi đến, nói lên với những du sĩ ngoại
đạo ấy những lời chào đón hỏi thăm. Sau khi nói lên
những lời chào đón hỏi thăm thân hữu, Tôn giả liền
ngồi xuống một bên.

Các du sĩ ngoại đạo ấy nói với Tôn giả Sàriputta đang ngồi xuống một bên:

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5316

5) -Này Hiền giả Sàriputta, có một số Sa-môn, Bà- la-môn chủ trương về nghiệp, tuyên bố khổ do tự mình làm.

Này Hiền giả Sàriputta, có một số Sa-môn, Bà-la- môn chủ trương về nghiệp, tuyên bố khổ do người khác làm.

Này Hiền giả Sàriputta, có một số Sa-môn, Bà-la- môn chủ trương về nghiệp, tuyên bố khổ do tự mình làm và do người khác làm.

Này Hiền giả Sàriputta, có một số Sa-môn, Bà-la-
môn chủ trương về nghiệp, tuyên bố khổ không do
tự mình làm, không do người khác làm, khổ do tự
nhiên sanh.

6) Ở đây, này Hiền giả Sàriputta, Sa-môn Gotama thuyết như thế nào, tuyên bố như thế nào? Và chúng tôi trả lời như thế nào để đáp đúng lời Sa-môn Gotama tuyên bố; chúng tôi không xuyên tạc Sa-môn Gotama không đúng sự thực. Pháp chúng tôi trả lời là thuận pháp; và không một vị đồng pháp nào có muốn cật vấn cũng không tìm được lý do để chỉ trích.

7) Chư Hiền giả, Thế Tôn đã nói khổ do duyên mà sanh. Do duyên gì? Do duyên xúc. Nói như vậy là đáp đúng lời Thế Tôn tuyên bố, không xuyên tạc Thế

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5317

Tôn không đúng sự thật, pháp được trả lời là thuận pháp, và không một vị đồng pháp nào có muốn cật vấn cũng không tìm được lý do để chỉ trích.

8) Ở đây, này chư Hiền, những Sa-môn, Bà-la-môn nào chủ trương về nghiệp, tuyên bố khổ do tự mình làm; khổ ấy chính do duyên xúc.

Những Sa-môn, Bà-la-môn nào chủ trương về nghiệp, tuyên bố khổ do người khác làm; khổ ấy chính do duyên xúc.

Những Sa-môn, Bà-la-môn nào chủ trương về nghiệp, tuyên bố khổ do tự mình làm và do người khác làm; khổ ấy chính do duyên xúc...

Những Sa-môn, Bà-la-môn nào chủ trương về
nghiệp, tuyên bố khổ không do tự mình làm, không
do người khác làm, khổ do tự nhiên sanh; khổ ấy
chính do duyên xúc.

9) Ở đây, này chư Hiền, những Sa-môn, Bà-la-môn
nào chủ trương về nghiệp, tuyên bố khổ do tự mình
làm. Họ chắc chắn có thể tự cảm thọ không cần đến
xúc; sự kiện như vậy không xảy ra.

Những Sa-môn, Bà-la-môn nào chủ trương về nghiệp, tuyên bố khổ do người khác làm. Họ chắc

MƯỜI HAI DUYÊN                                  5318

chắn có thể tự cảm thọ không cần đến xúc; sự kiện như vậy không xảy ra.

Và những Sa-môn, Bà-la-môn nào chủ trương về
nghiệp, tuyên bố khổ do tự mình làm và do người
khác làm. Họ chắc chắn có thể tự cảm thọ không cần
đến xúc; sự kiện như vậy không xảy ra.

Và những Sa-môn, Bà-la-môn nào chủ trương về
nghiệp, tuyên bố khổ không do tự mình làm và không
do người khác làm, khổ do tự nhiên sanh. Họ chắc
chắn có thể tự cảm thọ không cần đến xúc; sự kiện
như vậy không xảy ra.

10) Tôn giả Ananda nghe câu chuyện giữa Tôn giả Sàriputta với các du sĩ ngoại đạo ấy.

11) Rồi Tôn giả Ananda, đi khất thực ở Vương Xá
xong, sau buổi ăn, trên con đường khất thực trở về,
đi đến Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi
ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, Tôn giả
Ananda đem tất cả câu chuyện xảy ra giữa Tôn giả
Sàriputta và các du sĩ ngoại đạo trình bày lên Thế
Tôn.

12) -Lành thay, lành thay, này Ananda! Sàriputta trả lời như vậy là trả lời một cách chơn chánh. Này Ananda, Ta nói rằng khổ do duyên mà sanh. Do

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5319

duyên gì? Do duyên xúc. Nói như vậy là đáp đúng
lời Ta tuyên bố, không xuyên tạc Ta không đúng sự
thật, và không một vị đồng pháp nào có muốn cật
nạn, cũng không tìm được lý do để chỉ trích.

13) Ở đây, này Ananda, những Sa-môn, Bà-la-môn
nào chủ trương về nghiệp, tuyên bố khổ do tự mình
làm, khổ ấy chính do duyên xúc. Những Sa-môn, Bà-
la-môn nào... (như trên)... Những Sa-môn, Bà-la-
môn nào chủ trương về nghiệp, tuyên bố khổ không
do tự mình làm, và không do người khác làm, khổ do
tự nhiên sanh; khổ ấy chính do duyên xúc.

14) Ở đây, nàyAnanda, những Sa-môn, Bà-la-môn
chủ trương về nghiệp, tuyên bố khổ do tự mình làm,
họ chắc chắn có thể tự cảm thọ không cần đến xúc,
sự kiện như vậy không xảy ra. Những Sa-môn, Bà-
la-môn nào... (như trên)... Những Sa-môn, Bà-la-
môn nào chủ trương về nghiệp, tuyên bố khổ không
do tự mình làm, không do người khác làm, khổ do tự
nhiên sanh, họ chắc chắn có thể tự cảm thọ không
cần đến xúc; sự kiện như vậy không xảy ra.

15) Này Ananda, một thời Ta trú ở Vương Xá, tại Trúc Lâm, chỗ nuôi dưỡng các con sóc.

16) Rồi này Ananda, vào buổi sáng Ta đắp y, cầm y bát đi vào Vương Xá để khất thực.

MƯỜI HAI DUYÊN                                  5320

17) Rồi này Ananda, Ta suy nghĩ như sau: "Thật là quá sớm đi vào Vương Xá để khất thực. Vậy Ta hãy đi đến khu vườn các du sĩ ngoại đạo".

18) Rồi này Ananda, Ta đi đến khu vườn các du sĩ
ngoại đạo; sau khi đến Ta nói lên với những du sĩ
ngoại đạo ấy những lời chào đón hỏi thăm. Sau khi
nói lên những lời chào đón hỏi thăm thân hữu, Ta
ngồi xuống một bên.

Các du sĩ ngoại đạo ấy nói với Ta đang ngồi một bên:

19) "- Này Hiền giả Gotama, có một số Sa-môn, Bà-
la-môn chủ trương về nghiệp, tuyên bố khổ do tự
mình làm. Này Hiền giả Gotama, lại có một số Sa-
môn, Bà-la-môn chủ trương về nghiệp, tuyên bố khổ
do người khác làm. Này Hiền giả Gotama, lại có một
số Sa-môn, Bà-la-môn chủ trương về nghiệp, tuyên
bố khổ do tự mình làm và do người khác làm. Nay
Hiền giả Gotama, lại có một số Sa-môn, Bà-la-môn
chủ trương về nghiệp, tuyên bố khổ không do tự
mình làm và không do người khác làm, khổ do tự
nhiên sanh.

20) Ở đây, Tôn giả Gotama thuyết như thế nào? Chúng tôi trả lời như thế nào để đáp đúng lời Tôn giả Gotama tuyên bố; chúng tôi không xuyên tạc Tôn giả Gotama không đúng sự thật; pháp chúng tôi trả lời là

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5321

thuận pháp và không một vị đồng pháp nào muốn cật vấn cũng không tìm được lý do để chỉ trích?

21) Khi được nói vậy, này Ananda, Ta nói với các du sĩ ngoại đạo ấy:

"- Này chư Hiền, Ta đã nói khổ do duyên mà sanh.
Do duyên gì? Do duyên xúc. Nói như vậy là đáp
đúng lời Ta tuyên bố, không xuyên tạc Ta không
đúng sự thật; pháp được trả lời là thuận pháp; và
không một vị đồng pháp nào có muốn cật vấn cũng
không tìm được lý do để chỉ trích ".

22) Ở đây, chư Hiền giả, có những Sa-môn, Bà-la-
môn nào chủ trương về nghiệp, tuyên bố khổ do tự
mình làm; khổ ấy chính do duyên xúc. Có những Sa-
môn, Bà-la-môn nào... (như trên)... Có những Sa-
môn, Bà-la-môn nào chủ trương về nghiệp, tuyên bố
khổ không do tự mình làm và không do người khác
làm, khổ do tự nhiên sanh; khổ ấy chính do duyên
xúc.

23) Ở đây, chư Hiền giả, những Sa-môn, Bà-la-môn nào chủ trương về nghiệp tuyên bố khổ do tự mình làm; họ chắc chắn có thể tự cảm thọ không cần đến xúc, sự kiện như vậy không xảy ra. Những Sa-môn, Bà-la-môn... (như trên)... Những Sa-môn, Bà-la-môn nào chủ trương về nghiệp tuyên bố khổ không do tự

MƯỜI HAI DUYÊN                                   5322

mình làm, không do người khác làm ra, khổ do tự nhiên sanh. Họ chắc chắn có thể tự cảm thọ không cần đến xúc; sự kiện như vậy không xảy ra.

24) -Thật vi diệu thay, bạch Thế Tôn! Thật hy hữu
thay, bạch Thế Tôn! Làm sao tất cả nghĩa được nói
chỉ trong một câu. Bạch Thế Tôn, nếu nghĩa này
được nói rộng ra, nghĩa này sẽ sâu thẳm và có vẻ
được xem là sâu thẳm.

25) -Vậy này Ananda, Ông hãy trình bày nghĩa ấy ở đây.

26) -Bạch Thế Tôn, nếu họ hỏi con: "Này Hiền giả Ananda, già, chết lấy gì làm nhân, lấy gì tập khởi, lấy gì tác sanh, lấy gì làm hiện hữu?" Được hỏi vậy, Bạch Thế Tôn, con sẽ trả lời như sau: "Già, chết, thưa các Tôn giả, lấy sanh làm nhân, lấy sanh tập khởi, lấy sanh tác sanh, lấy sanh làm hiện hữu". Được hỏi vậy, Bạch Thế Tôn, con trả lời như vậy.

27) Bạch Thế Tôn, nếu họ hỏi con: "Này Hiền giả
Ananda, sanh lấy gì làm nhân, lấy gì tập khởi, lấy gì
tác sanh, lấy gì làm hiện hữu?". Được hỏi vậy, Bạch
Thế Tôn, con sẽ trả lời: " Sanh, thưa các Tôn giả, lấy
hữu làm nhân, lấy hữu tập khởi, lấy hữu tác sanh, lấy
hữu làm hiện hữu". Được hỏi vậy, Bạch Thế Tôn,
con trả lời như vậy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5323

28) Bạch Thế Tôn, nếu họ hỏi con: "Này Hiền giả
Ananda, hữu lấy gì làm nhân, lấy gì tập khởi, lấy gì
tác sanh, lấy gì làm hiện hữu?". Được hỏi vậy, Bạch
Thế Tôn, con sẽ trả lời như sau: "Hữu, thưa các Tôn
giả, lấy thủ làm nhân, lấy thủ tập khởi, lấy thủ tác
sanh, lấy thủ làm hiện hữu". Được hỏi vậy, Bạch Thế
Tôn, con trả lời như vậy.

29-31) Bạch Thế Tôn, nếu họ hỏi con: "Này Hiền giả Ananda, thủ lấy gì làm nhân... ái lấy gì làm nhân... thọ lấy gì làm nhân... (như trên)..". Bạch Thế Tôn, nếu họ hỏi con: "Này Hiền giả Ananda, xúc lấy gì làm nhân, lấy gì làm tập khởi, lấy gì tác sanh, lấy gì làm hiện hữu?". Được hỏi vậy, bạch Thế Tôn, con sẽ trả lời như sau: "Xúc, thưa các Hiền giả, lấy sáu xứ làm nhân, lấy sáu xứ tập khởi, lấy sáu xứ tác sanh, lấy sáu xứ làm hiện hữu. Thưa các Hiền giả, do sự ly tham, đoạn diệt hoàn toàn các xúc xứ, xúc được đoạn diệt. Do xúc diệt, thọ diệt; do thọ diệt, ái diệt; do ái diệt, thủ diệt; do thủ diệt, hữu diệt; do hữu diệt, sanh diệt; do sanh diệt, già chết, sầu, bi, khổ, ưu, não diệt. Như vậy là sự đoạn diệt của toàn bộ khổ uẩn này". Được hỏi vậy, Bạch Thế Tôn, con trả lời như vậy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                         5324

634 Thọ - Xúc duyên Thọ, Xúc diệt thì Thọ diệt - Kinh Hạng Người Ít Nghe 1 – Tương II, 169

Hạng Người Ít Nghe 1 – Tương II, 169

1) Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú ở Sàvatthi, Jetavana, tại vườn ông Anàthapindika.

2) Này các Tỷ-kheo, kẻ vô văn phàm phu có thể nhàm chán, viễn ly, giải thoát thân do bốn đại tạo thành này.

3) Vì cớ sao? Này các Tỷ-kheo, vì họ thấy được cái thân do bốn đại tạo thành này được tăng, được giảm, được thủ, được xả.

Do vậy, ở đây kẻ vô văn phàm phu có thể nhàm chán, viễn ly, giải thoát.

4) Và này các Tỷ-kheo, cái gọi là tâm, là ý, là thức,
ở đây, kẻ vô văn phàm phu không đủ để có thể
nhàm chán, không đủ để có thể viễn ly, không đủ
để có thể giải thoát.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5325

5) Vì sao? Đã lâu ngày, này các Tỷ-kheo, kẻ vô văn
phàm phu đắm trước, xem là của tôi, chấp thủ: "Cái
này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của
tôi".

Do vậy, ở đây, kẻ vô văn phàm phu không đủ để có thể nhàm chán, không đủ để có thể viễn ly, không đủ để có thể giải thoát.

6) Này các Tỷ-kheo, thật tốt hơn cho kẻ vô văn phàm phu đi đến với thân do bốn đại tạo thành này xem như là tự ngã, hơn là đối với tâm.

7) Vì sao? Này các Tỷ-kheo, thân do bốn đại tạo
thành này được thấy đứng vững một năm, đứng vững
hai năm, đứng vững ba năm, đứng vững bốn năm,
đứng vững năm năm, đứng vững mười năm, đứng
vững hai mươi năm, đứng vững ba mươi năm, đứng
vững bốn mươi năm, đứng vững năm mươi năm,
đứng vững một trăm năm, đứng vững nhiều hơn nữa.
Còn cái gọi là tâm này, là ý này, là thức này, này
các Tỷ-kheo, cả đêm và ngày, khởi lên là khác,
diệt đi là khác.

8) Này các Tỷ-kheo, ví như một con khỉ trong khi đi lại trong rừng núi, nắm lấy một nhành cây, bỏ nhành cây ấy xuống, nó nắm giữ một nhành khác.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5326

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, cái gọi là tâm, là ý, là thức này cả đêm và ngày, khởi lên là khác, diệt đi là khác.

9) Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Đa văn Thánh đệ tử khéo chơn chánh tư duy định lý duyên khởi: "Do cái này có mặt, cái kia có mặt. Do cái này sanh, cái kia sanh. Do cái này không có mặt, cái kia không có mặt. Do cái này diệt, cái kia diệt". Ví như do duyên vô minh, các hành sanh khởi. Do duyên hành, thức sanh khởi... Như vậy là toàn bộ khổ uẩn này tập khởi.

10) Do đoạn diệt, ly tham vô minh một cách hoàn toàn nên hành diệt. Do hành diệt nên thức diệt... (như trên)... Như vậy là toàn bộ khổ uẩn này đoạn diệt.

11) Thấy vậy, này các Tỷ-kheo, vị Đa văn Thánh đệ tử, nhàm chán đối với sắc, nhàm chán đối với thọ, nhàm chán đối với tưởng, nhàm chán đối với các hành, nhàm chán đối với thức. Do nhàm chán nên viễn ly; do viễn ly nên giải thoát. Trong sự giải thoát, trí khởi lên biết được: "Ta giải thoát", vị ấy biết rõ: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành, những gì nên làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa".

Hạng Người Ít Nghe 2 – Tương II, 172

MƯỜI HAI DUYÊN                                        5327

1)... Trú ở Sàvatthi.

2) Này các Tỷ-kheo, kẻ vô văn phàm phu có thể nhàm chán, có thể viễn ly, có thể giải thoát đối với cái thân do bốn đại tạo thành này.

3) Vì sao? Này các Tỷ-kheo, vì họ thấy thân do bốn
đại tạo thành này được tăng, được giảm, được thủ,
được xả. Do vậy, ở đây, kể vô văn phàm phu có thể
nhàm chán, viễn ly, giải thoát.

4) Và này các Tỷ-kheo, cái gọi là tâm, là ý, là thức,
ở đây, kẻ vô văn phàm phu không đủ để có thể
nhàm chán, không đủ để có thể viễn ly, không đủ
để có thể giải thoát.

5) Vì sao? Đã lâu ngày, này các Tỷ-kheo, kẻ vô văn phàm phu đắm trước, xem là của tôi, chấp thủ: "Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi". Do vậy, ở đây, này các Tỷ-kheo, kẻ vô văn phàm phu không đủ để có thể nhàm chán, không đủ để có thể viễn ly, không đủ để có thể giải thoát.

6) Này các Tỷ-kheo, thật tốt hơn cho kẻ vô văn phàm phu đi đến với thân do bốn đại tạo thành này, xem như là tự ngã, hơn là đối với tâm.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5328

7) Vì sao? Này các Tỷ-kheo, thân do bốn đại tạo
thành này được thấy đứng vững một năm, đứng vững
hai năm, đứng vững ba năm, đứng vững bốn năm,
đứng vững năm năm, đứng vững mười năm, đứng
vững hai mươi năm, đứng vững ba mươi năm, đứng
vững bốn mươi năm, đứng vững năm mươi năm,
đứng vững một trăm năm, đứng vững nhiều hơn nữa.
Còn cái gọi là tâm này, là ý này, là thức này, này
các Tỷ-kheo, cả đêm và ngày, khởi lên là khác, diệt
đi là khác.

8) Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Đa văn Thánh đệ tử
khéo chơn chánh tư duy lý duyên khởi: " Do cái
này có mặt, cái kia có mặt. Do cái này sanh cái kia
sanh. Do cái này không có mặt, cái kia không có mặt.
Do cái này diệt, cái kia diệt ".

9) Này các Tỷ-kheo, do duyên xúc đưa đến cảm giác
lạc thọ, nên lạc thọ sanh khởi. Do duyên xúc đưa đến
cảm giác lạc thọ ấy diệt, nên lạc thọ được khởi lên
do duyên xúc đưa đến cảm giác lạc thọ ấy diệt, lạc
thọ ấy được chấm dứt.

10) Này các Tỷ-kheo do duyên xúc đưa đến cảm giác
khổ thọ, nên khổ thọ sanh khởi. Do duyên xúc đưa
đến cảm giác khổ thọ ấy diệt, nên khổ thọ được khởi
lên do duyên xúc đưa đến khổ thọ ấy diệt, khổ thọ ấy
chấm dứt.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5329

11) Này các Tỷ-kheo, do duyên xúc đưa đến cảm
giác bất khổ bất lạc thọ, nên bất khổ bất lạc thọ sanh
khởi. Do xúc đưa đến cảm giác bất khổ bất lạc thọ
ấy diệt, nên bất khổ bất lạc thọ được khởi lên do
duyên xúc đưa đến cảm giác bất khổ bất lạc ấy diệt,
bất khổ bất lạc thọ ấy chấm dứt.

12) Ví như, này các Tỷ-kheo, do hai khúc cây cọ
xát hòa hợp nên sức nóng được sanh, lửa được
khởi lên. Do hai khúc cây ấy xa lìa tách biệt, nên
sức nóng ấy đoạn diệt, sức nóng ấy chấm dứt.

13) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, do duyên xúc đưa
đến cảm giác lạc thọ nên lạc thọ sanh khởi. Do xúc
đưa đến cảm giác lạc thọ ấy diệt, nên lạc thọ được
khởi lên do duyên xúc đưa đến cảm giác lạc thọ ấy
diệt, lạc thọ ấy chấm dứt.

14) Do duyên xúc đưa đến cảm giác khổ thọ...

15) Do duyên xúc đưa đến cảm giác bất khổ bất lạc
thọ, nên bất khổ bất lạc thọ sanh khởi. Do duyên xúc
đưa đến cảm giác bất khổ bất lạc thọ ấy diệt, nên bất
khổ bất lạc thọ ấy được khởi lên do duyên xúc đưa
đến cảm giác bất khổ bất lạc thọ ấy diệt, bất khổ bất
lạc thọ ấy chấm dứt.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5330

16) Thấy vậy, này các Tỷ-kheo, vị Đa văn Thánh đệ tử nhàm chán đối với xúc, nhàm chán đối với thọ, nhàm chán đối với tưởng, nhàm chán đối với hành, nhàm chán đối với thức. Do nhàm chán nên viễn ly; do viễn ly nên giải thoát. Trong sự giải thoát trí khởi lên, biết rằng: "Ta đã giải thoát", vị ấy biết rõ: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành, những gì nên làm đã làm, không còn trở lại trạng thái này nữa".

MƯỜI HAI DUYÊN                                        5331

635 Thọ - ĐẠI Kinh ĐOẠN TẬN ÁI – 38 Trung I, 559

ĐẠI KINH ĐOẠN TẬN ÁI (Mahatanha sankhaya suttam) – Bài kinh số 38 – Trung I, 559

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Savatthi (Xá-vệ) tại
Jetavana (Kỳ-đà Lâm), vườn ông Anathapindika
(Cấp Cô Độc). Lúc bấy giờ, Tỷ-kheo tên là Sati, con
của người đánh cá, khởi lên ác tà kiến như sau:
"Theo như tôi hiểu pháp Thế Tôn thuyết giảng, thì
thức này dong ruỗi, luân chuyển nhưng không đổi
khác".

Một số đông Tỷ-kheo nghe như sau: "Tỷ-kheo Sati, con của người đánh cá, khởi lên ác tà kiến như sau: "Theo như tôi hiểu pháp Thế Tôn thuyết giảng, thì thức này dong ruỗi, luân chuyển nhưng không đổi khác"". Rồi những Tỷ-kheo ấy đi đến chỗ Tỷ-kheo Sati, con của người đánh cá ở, khi đến xong liền nói với Tỷ-kheo Sati, con của người đánh cá như sau:

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5332

– Này Hiền giả Sati, có đúng sự thật chăng, Hiền
giả khởi lên ác tà kiến như sau: "Theo như tôi hiểu
pháp Thế Tôn thuyết giảng... (như trên)... nhưng
không đổi khác".

– Thật sự là vậy, chư Hiền, theo như tôi hiểu pháp Thế Tôn thuyết giảng, thì thức này dong ruỗi, luân chuyển nhưng không đổi khác.

Rồi những Tỷ-kheo ấy muốn Tỷ-kheo Sati, con của người đánh cá, từ bỏ ác tà kiến ấy, liền cật vấn, nạn vấn lý do, thảo luận:

– Hiền giả Sati, chớ nói như vậy, chớ xuyên tạc
Thế Tôn. Xuyên tạc Thế Tôn là không tốt. Thế Tôn
không có nói như vậy. Hiền giả Sati, Thế Tôn đã
dùng nhiều pháp môn nói thức do duyên khởi; không
có duyên thì thức không hiện khởi.

Tỷ-kheo Sati, con của người đánh cá, dù được các Tỷ-kheo ấy cật vấn, thảo luận, vẫn nói lên ác tà kiến ấy, cứng đầu chấp chặt, nắm chặt tà kiến ấy.

– Thật sự là vậy, chư Hiền. Theo như tôi hiểu pháp Thế Tôn thuyết giảng thì thức này dong ruỗi, luân chuyển, nhưng không đổi khác.

Vì các Tỷ-kheo ấy không thể làm cho Tỷ-kheo

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5333

Sati, con người đánh cá từ bỏ ác tà kiến ấy, nên các
vị ấy đến chỗ Thế Tôn ở, khi đến xong, đảnh lễ Ngài
rồi ngồi xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên,
những Tỷ-kheo ấy bạch Thế Tôn:

– Bạch Thế Tôn, Tỷ-kheo Sati, con của người
đánh cá, khởi lên ác tà kiến như sau: "Theo tôi hiểu
pháp Thế Tôn thuyết giảng thì thức này dong ruỗi,
luân chuyển, nhưng không đổi khác". Bạch Thế Tôn,
chúng con nghe: "Tỷ-kheo Sati, con của người đánh
cá khởi lên ác tà kiến như sau: "Theo tôi hiểu pháp
Thế Tôn thuyết giảng thì thức này dong ruỗi, luân
chuyển, nhưng không đổi khác"". Bạch Thế Tôn, rồi
chúng con đi đến chỗ Tỷ-kheo Sati, con của người
đánh cá ở, khi đến xong, liền nói với Tỷ-kheo Sati,
con của người đánh cá:

"– Này Hiền giả Sati, có đúng sự thật chăng?
Hiền giả khởi lên ác tà kiến như sau: "Theo tôi hiểu,
pháp Thế Tôn thuyết giảng... nhưng không đổi
khác"".

Bạch Thế Tôn, khi nghe nói vậy, Tỷ-kheo Sati, con của người đánh cá nói với chúng con như sau:

"– Thật sự là vậy, chư Hiền. Theo như tôi hiểu... nhưng không đổi khác.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5334

Bạch Thế Tôn, chúng con muốn khiến Tỷ-kheo Sati, con của người đánh cá, từ bỏ ác tà kiến ấy, liền cật vấn, nạn vấn lý do, thảo luận:

"– Hiền giả Sati chớ có nói như vậy. Chớ có
xuyên tạc Thế Tôn. Xuyên tạc Thế Tôn là không tốt.
Thế Tôn không có nói như vậy. Hiền giả Sati, Thế
Tôn đã dùng nhiều pháp môn nói thức do duyên
khởi, không có duyên thì thức không hiện khởi.

"Bạch Thế Tôn, Tỷ-kheo Sati, con của người
đánh cá dầu cho được chúng con cật vấn, nạn vấn lý
do, thảo luận, vẫn nói lên ác tà kiến ấy, cứng đầu,
chấp chặt, nắm chặt tà kiến ấy:

"– Thật sự là vậy, theo tôi hiểu, Thế Tôn thuyết giảng..., nhưng không đổi khác".

Bạch Thế Tôn, vì chúng con không thể làm cho Tỷ-kheo Sati, con của người đánh cá, từ bỏ ác tà kiến ấy, nên chúng con đến hỏi Thế Tôn ý nghĩa này.

Rồi Thế Tôn cho gọi là một Tỷ-kheo khác:

– Này Tỷ-kheo, hãy đi và nhân danh Ta, gọi Tỷ- kheo Sati, con của người đánh cá: "Hiền giả Sati, bậc Đạo Sư gọi Hiền giả".

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5335

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Tỷ-kheo ấy vâng lời Thế Tôn, đến chỗ Tỷ-kheo Sati, con của người đánh cá, sau khi đến, liền nói với Tỷ-kheo Sati, con của người đánh cá:

– Hiền giả Sati, bậc Đạo Sư gọi Hiền giả.

– Thưa vâng, Hiền giả.

Tỷ-kheo Sati, con của người đánh cá đáp lời Tỷ-
kheo ấy, đi đến chỗ Thế Tôn ở, sau khi đến, đảnh lễ
Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Thế Tôn nói với
Tỷ-kheo Sati, con của người đánh cá đang ngồi
xuống một bên:

– Này Sati, có thật chăng, Ông khởi lên ác tà
kiến như sau: "Theo như tôi hiểu pháp Thế Tôn
thuyết giảng, thì thức này dong ruỗi, luân chuyển
nhưng không đổi khác"?

– Thật sư là vậy, bạch Thế Tôn. Theo như con hiểu pháp Thế Tôn thuyết giảng, thì thức này dong ruỗi, luân chuyển nhưng không đổi khác.

– Này Sati, thế nào là thức ấy?

– Bạch Thế Tôn, chính thức ấy nói cảm thọ, thọ

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5336

lãnh chỗ này, chỗ kia, kết quả các hành động thiện ác.

– Này kẻ mê mờ kia, vì ai mà Ông lại hiểu pháp
Ta thuyết giảng như vậy. Này kẻ mê mờ kia, có phải
chăng, Ta đã dùng nhiều pháp môn nói là thức do
duyên khởi, không có duyên, thì thức không hiện
khởi? Và này kẻ mê mờ kia, không những Ông xuyên
tạc Ta, vì Ông đã tự chấp thủ sai lạc, Ông còn tự phá
hoại Ông và tạo nên nhiều tổn đức. Này kẻ mê mờ
kia, và như vậy sẽ đưa đến bất hạnh và đau khổ lâu
dài cho Ông.

Rồi Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo:

– Chư Tỷ-kheo, các Ông nghĩ thế nào? Tỷ-kheo Sati, con của người đánh cá, có thể khởi lên tia lửa sáng gì trong Pháp, Luật này không?

– Bạch Thế Tôn, làm sao có thể có được, không thể được, bạch Thế Tôn.

Được nói vậy, Tỷ-kheo Sati, con của người đánh
cá, im lặng, hổ ngươi, thụt vai, cúi đầu, lo âu, câm
miệng. Rồi Thế Tôn sau khi biết được Tỷ-kheo Sati,
con của người đánh cá, đang im lặng, hổ ngươi, thụt
vai, cúi đầu, lo âu, câm miệng, bèn nói với Tỷ-kheo
Sati, con của người đánh cá.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5337

– Này kẻ mê mờ kia, người ta sẽ biết Ông qua ác tà kiến của chính Ông. Ở đây, Ta sẽ hỏi các Tỷ- kheo.

Rồi Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo:

– Chư Tỷ-kheo, các Ông có hiểu pháp Ta thuyết
giảng giống như Tỷ-kheo Sati, con của người đánh
cá này, không những đã xuyên tạc Ta vì đã tự chấp
thủ sai lạc, mà còn tự phá hoại mình và tạo nên nhiều
tổn đức?

– Bạch Thế Tôn, không. Bạch Thế Tôn, Thế Tôn đã dùng nhiều pháp môn nói thức do duyên khởi, không có duyên, thức không hiện khởi.

– Lành thay, chư Tỷ-kheo, lành thay, chư Tỷ-
kheo, các Ông hiểu pháp Ta thuyết giảng như vậy!
Chư Tỷ-kheo, Ta đã dùng nhiều pháp môn nói
thức do duyên khởi. Không có duyên, thức không
hiện khởi. Nhưng Tỷ-kheo Sati, con của người đánh
cá, không những xuyên tạc Ta vì đã tự chấp thủ sai
lạc, còn tự pháp hoại mình và tạo nên nhiều tổn đức,
và như vậy sẽ đưa đến bất hạnh và đau khổ lâu dài
cho kẻ mê mờ ấy.

Này các Tỷ-kheo, do duyên mà thức sanh, và thức ấy có tên tùy theo duyên ấy. Do duyên mắt và

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5338

các sắc, thức sanh, và thức ấy có tên là nhãn thức.
Do duyên tai và các tiếng, thức sanh, và thức ấy có
tên là nhĩ thức. Do duyên mũi và các hương, thức
sanh, và thức ấy có tên là tỷ thức. Do duyên lưỡi và
các vị, thức sanh, và thức ấy có tên là thiệt thức. Do
duyên thân và các xúc, thức sanh và thức ấy có tên
là thân thức. Do duyên ý và các pháp, thức sanh, và
thức ấy có tên là ý thức.

Này các Tỷ-kheo, do duyên nào lửa sanh và lửa
ấy có tên tùy theo duyên ấy. Do duyên củi, lửa sanh,
lửa ấy gọi là lửa củi. Duyên vỏ gỗ bào, lửa sanh, lửa
ấy gọi là lửa vỏ bào. Duyên cỏ, lửa sanh, lửa ấy gọi
là lửa cỏ. Duyên phân bò, lửa sanh, lửa ấy gọi là lửa
phân bò. Duyên trấu, lửa sanh, lửa ấy gọi là lửa trấu.
Duyên đống rác, lửa sanh, lửa ấy gọi là lửa đống
rác.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, do duyên, thức sanh, và thức ấy có tên tùy theo duyên ấy. Do duyên mắt và các sắc, thức sanh, và thức ấy có tên là nhãn thức. Do duyên tai và các tiếng, thức sanh, và thức ấy có tên là nhĩ thức. Do duyên mũi và các hương, thức sanh, và thức ấy có tên và tỷ thức. Do duyên lưỡi và các vị, thức sanh, và thức ấy có tên là thiệt thức. Do duyên thân và các xúc, thức sanh, và thức ấy có tên là thân thức. Do duyên ý và các pháp, thức

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5339

sanh, và thức ấy có tên là ý thức.

Này các Tỷ-kheo, các Ông có thấy sanh vật này không?

– Bạch Thế Tôn, có thấy.

– Này các Tỷ-kheo, các Ông có thấy sự tác thành sanh vật do món ăn ấy không?

– Bạch Thế Tôn có thấy.

– Này các Tỷ-kheo, các Ông có thấy, do sự đoạn diệt các món ăn ấy, sanh vật ấy cũng bị đoạn diệt không?

– Bạch Thế Tôn, có thấy.

– Này các Tỷ-kheo, vì do dự nên nghi hoặc sanh.

– Sanh vật này có thể không có mặt?

– Bạch Thế Tôn, có vậy.

– Này các Tỷ-kheo, vì do dự nên nghi hoặc sanh. Sự tác thành của món ăn ấy có thể có hay không?

– Bạch Thế Tôn, có vậy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5340

– Này các Tỷ-kheo, vì do dự nên nghi hoặc sanh. Do sự đoạn diệt các món ăn ấy, sanh vật ấy có thể bị đoạn diệt hay không bị đoạn diệt?

– Bạch Thế Tôn, có vậy.

– Này các Tỷ-kheo, nếu thấy như thật với chánh trí tuệ, thì sự nghi ngờ này được trừ diệt. Sanh vật này có thể không có mặt.

– Bạch Thế Tôn, có vậy.

– Này các Tỷ-kheo, nếu thấy như thật với chánh trí tuệ, thì sự nghi ngờ này được trừ diệt. Sự tác thành của món ăn ấy có thể có hay không?

– Bạch Thế Tôn, có vậy. (???)

– Này các Tỷ-kheo, nếu thấy như thật với chánh
trí tuệ, thì sự nghi ngờ này được trừ diệt. Do sự đoạn
diệt các món ăn ấy, sanh vật có thể bị đoạn diệt hay
không bị đoạn diệt?

– Bạch Thế Tôn, có vậy.

– Này các Tỷ-kheo, sanh vật này có mặt, (đối với vấn đề này), ở đây, các Ông có phải không có nghi hoặc không?

MƯỜI HAI DUYÊN                                        5341

– Bạch Thế Tôn, có vậy.

– Này các Tỷ-kheo, sự tác thành của món ăn ấy, (đối với vấn đề này), ở đây, các Ông có phải không có nghi hoặc không?

– Bạch Thế Tôn, có vậy.

– Này các Tỷ-kheo, do sự đoạn diệt các món ăn
ấy, sanh vật ấy có thể bị đoạn diệt, (đối với vấn đề
này), ở đây, các Ông có phải không có nghi hoặc
không?

– Bạch Thế Tôn, có vậy.

– Này các Tỷ-kheo, sanh vật này có mặt, (đối với vấn đề này) có phải các Ông khéo thấy, nhờ như thật chánh trí tuệ không?

– Bạch Thế Tôn, có vậy.

– Này các Tỷ-kheo, sự hiện hữu của sanh vật ấy là do các món ăn ấy tác thành, có phải các Ông khéo thấy nhờ như thật chánh trí tuệ không?

– Bạch Thế Tôn, có vậy.

– Này các Tỷ-kheo, do sự đoạn diệt các món ăn

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5342

ấy, sanh vật ấy có thể bị đoạn diệt, (đối với vấn đề này), có phải các Ông khéo thấy nhờ như thật chánh trí tuệ không?

– Bạch Thế Tôn, có vậy.

– Này các Tỷ-kheo, đối với tri kiến này được
thanh tịnh như vậy, được làm cho trong sáng như
vậy, nếu các Ông chấp trước, lấy làm hãnh diện,
truy cầu, xem là của mình, thì này các Tỷ-kheo, các
Ông có thể hiểu ví dụ chiếc bè, nói Pháp được
giảng dạy là để đưa vượt qua, không phải để nắm
lấy.

– Bạch Thế Tôn, không.

– Nhưng này các Tỷ-kheo, đối với tri kiến này được thanh tịnh như vậy, được làm cho trong sáng như vậy, nếu các Ông không chấp trước, không lấy làm hãnh diện, không truy cầu, không xem là của mình, thì này các Tỷ-kheo, các Ông có thể hiểu ví dụ của mình, thì này các Tỷ-kheo, các Ông có thể hiểu ví dụ là của mình (???), thì này các Tỷ-kheo, các Ông có thể hiểu ví dụ chiếc bè, nói Pháp được giảng dạy là để đưa vượt qua, không phải để nắm lấy.

– Bạch Thế Tôn, có.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5343

– Này các Tỷ-kheo, có bốn món ăn giúp cho an
trú các loài hữu tình đã sanh hay phò trợ các loài
hữu tình sẽ sanh. Thế nào là bốn? Đoàn thực hoặc
thô hoặc tế, thứ hai là xúc thực, thứ ba là tư niệm
thực, và thứ tư là thức thực.

Và này các Tỷ-kheo bốn món ăn này, lấy gì làm
nhân duyên, lấy gì làm tập khởi, lấy gì làm sanh
chủng, lấy gì làm nguyên nhân? Bốn món ăn này lấy
ái làm nhân duyên, lấy ái làm tập khởi, lấy ái làm
sanh chủng, lấy ái làm nguyên nhân.

Này các Tỷ-kheo, ái này lấy gì làm nhân duyên,
lấy gì làm tập khởi, lấy gì làm sanh chủng, lấy gì làm
nguyên nhân? Ái lấy thọ làm nhân duyên, lấy thọ làm
tập khởi, lấy thọ làm sanh chủng, lấy thọ làm nguyên
nhân.

Này các Tỷ-kheo, thọ này lấy gì làm nguyên
nhân, lấy gì làm tập khởi, lấy gì làm sanh chủng, lấy
gì làm nguyên nhân? Thọ lấy xúc làm nhân duyên,
lấy xúc làm tập khởi, lấy xúc làm sanh chủng, lấy xúc
làm nguyên nhân.

Này các Tỷ-kheo, xúc này lấy gì làm nguyên
duyên, lấy gì làm tập khởi, lấy gì làm sanh chủng,
lấy gì làm nguyên nhân? Xúc lấy sáu nhập làm nhân
duyên, lấy sáu nhập làm tập khởi, lấy sáu nhập làm

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5344

sanh chủng, lấy sáu nhập làm nguyên nhân.

Này các Tỷ-kheo, sáu nhập này lấy gì làm nhân duyên, lấy gì làm tập khởi, lấy gì làm sanh chủng, lấy gì làm nguyên nhân? Sáu nhập lấy danh sắc làm nhân duyên, lấy danh sắc làm tập khởi, lấy danh sắc làm sanh chủng, lấy danh sắc làm nguyên nhân.

Này các Tỷ-kheo, danh sắc này lấy gì làm nhân
duyên, lấy gì làm tập khởi, lấy gì làm sanh chủng,
lấy gì làm nguyên nhân? Danh sắc lấy thức làm nhân
duyên, lấy thức là tập khởi, lấy thức làm sanh chủng,
lấy thức làm nguyên nhân.

Này các Tỷ-kheo, thức này lấy gì làm nhân
duyên, lấy gì làm tập khởi, lấy gì làm sanh chủng,
lấy gì làm nguyên nhân? Thức lấy hành làm nhân
duyên, lấy hành làm tập khởi, lấy hành làm sanh
chủng, lấy hành làm nguyên nhân.

Này các Tỷ-kheo, các hành này lấy gì làm nhân
duyên, lấy gì làm tập khởi, lấy gì làm sanh chủng,
lấy gì làm nguyên nhân? Các hành lấy vô minh làm
sanh chủng, lấy vô minh làm nguyên nhân.

Như vậy, này các Tỷ-kheo, vô minh duyên hành, hành duyên thức, thức duyên danh sắc, danh sắc duyên sáu nhập, sáu nhập duyên xúc, xúc duyên thọ,

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5345

thọ duyên ái, ái duyên thủ, thủ duyên hữu, hữu duyên
sanh, sanh duyên già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não
được hiện hữu. Như vậy là sự tập khởi của toàn bộ
khổ uẩn này.

– Trước đã nói: Sanh duyên già, chết (Do duyên
sanh nên già, chết hiện khởi). Này các Tỷ-kheo, sanh
duyên già, chết có phải không? Hay ở đây (nghĩa)
như thế nào?

– Bạch Thế Tôn, sanh duyên già, chết. Như vậy đối với chúng con, (nghĩa) ở đây là vậy: Sanh duyên già, chết.

- Trước đã nói: hữu duyên sanh. Này các Tỷ- kheo, hữu duyên sanh có phải không? Hay ở đây (nghĩa) như thế nào?

– Bạch Thế Tôn, hữu duyên sanh. Như vậy, đối với chúng con, (nghĩa) ở đây là vậy: Hữu duyên sanh.

- Trước đã nói: Thủ duyên hữu. Này các Tỷ- kheo, thủ duyên hữu có phải không? Hay ở đây (nghĩa) như thế nào?

– Bạch Thế Tôn, thủ duyên hữu. Như vậy đối với chúng con, (nghĩa) ở đây là vậy: Thủ duyên hữu.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5346

– Trước đã nói: Ái duyên thủ. Này các Tỷ-kheo, ái duyên thủ có phải không? Hay ở đây, (nghĩa) như thế nào?

– Bạch Thế Tôn, ái duyên thủ. Như vậy đối với chúng con, (nghĩa) ở đây là vậy: Ái duyên thủ.

– Trước đã nói: Thọ duyên ái. Này các Tỷ-kheo, thọ duyên ái có phải không? Hay ở đây (nghĩa) như thế nào?

– Bạch Thế Tôn, thọ duyên ái. Như vậy đối với chúng con, (nghĩa) ở đây là vậy: Thọ duyên ái.

– Trước đã nói: Xúc duyên thọ. Này các Tỷ- kheo, xúc duyên thọ có phải không? Hay ở đây (nghĩa) như thế nào?

– Bạch Thế Tôn, xúc duyên thọ. Như vậy đối với chúng con, (nghĩa) ở đây là vậy: Xúc duyên thọ.

– Trước đã nói: Sáu nhập duyên xúc. Này các Tỷ-kheo, sáu nhập duyên xúc có phải không? Hay ở đây (nghĩa) như thế nào?

– Bạch Thế Tôn, sáu nhập duyên xúc. Như vậy đối với chúng con, (nghĩa) ở đây là vậy: Sáu nhập duyên xúc.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   5347

– Trước đã nói: Danh sắc duyên sáu nhập. Này các Tỷ-kheo, danh sắc duyên sáu nhập có phải không? Hay ở đây (nghĩa) như thế nào?

– Bạch Thế Tôn, danh sắc duyên sáu nhập. Như vậy đối với chúng con, (nghĩa) ở đây là vậy: Danh sắc duyên sáu nhập.

– Trước đã nói: Thức duyên danh sắc. Này các Tỷ-kheo, thức duyên danh sắc có phải không? Hay ở đây (nghĩa) như thế nào?

– Bạch Thế Tôn, thức duyên danh sắc. Như vậy đối với chúng con, (nghĩa) ở đây là vậy: Thức duyên danh sắc.

– Trước đã nói: Hành duyên thức: Này các Tỷ- kheo, hành duyên thức có phải không? Hay ở đây (nghĩa) như thế nào?

– Bạch Thế Tôn, hành duyên thức. Như vậy, đối với chúng con, (nghĩa) ở đây là vậy: Hành duyên thức.

– Trước đã nói: Vô minh duyên hành. Này các Tỷ-kheo, vô minh duyên hành có phải không? Hay ở đây (nghĩa) như thế nào?

MƯỜI HAI DUYÊN                                   5348

– Bạch Thế Tôn, vô minh duyên hành. Như vậy đối với chúng con (nghĩa) ở đây là vậy: Vô minh duyên hành.

– Lành thay, này các Tỷ-kheo! Các Ông nói như vậy và Ta cũng nói như vậy: "Cái này có nên cái kia có, cái này sanh nên cái kia sanh", như vô minh duyên hành, hành duyên thức, thức duyên danh sắc, danh sắc duyên sáu nhập, sáu nhập duyên xúc, xúc duyên thọ, thọ duyên ái, ái duyên thủ, thủ duyên hữu, hữu duyên sanh, sanh duyên già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não cùng sanh khởi. Như vậy, là sự tập khởi của toàn bộ khổ uẩn này. Do vô minh đoạn diệt, xả ly một cách hoàn toàn nên các hành diệt. Do các hành diệt nên thức diệt. Do thức diệt nên danh sắc diệt. Do danh sắc diệt nên sáu nhập diệt. Do sáu nhập diệt nên xúc diệt. Do xúc diệt nên thọ diệt. Do thọ diệt nên ái diệt. Do ái diệt nên thủ diệt. Do thủ diệt nên hữu diệt. Do hữu diệt nên sanh diệt. Do sanh diệt nên già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não đều diệt. Như vậy là sự đoạn diệt của toàn bộ khổ uẩn này.

Trước đã nói: Do sanh diệt nên già, chết diệt. Này các Tỷ-kheo, do sanh diệt nên già, chết diệt có phải không? Hay ở đây (nghĩa) như thế nào?

– Bạch Thế Tôn, do sanh diệt nên già, chết diệt.

MƯỜI HAI DUYÊN                                        5349

Như vậy đối với chúng con (nghĩa) ở đây là vậy: Do sanh diệt nên già, chết diệt.

– Trước đã nói: Do hữu diệt nên sanh diệt. Này các Tỷ-kheo, do hữu diệt nên sanh diệt có phải không? Hay ở đây (nghĩa) như thế nào?

– Bạch Thế Tôn, do hữu diệt nên sanh diệt. Như vậy đối với chúng con (nghĩa) ở đây là vậy: Do hữu diệt nên sanh diệt.

– Trước đã nói: Do thủ diệt nên hữu diệt. Này các Tỷ-kheo, do thủ diệt nên hữu diệt có phải không? Hay ở đây (nghĩa) như thế nào?

– Bạch Thế Tôn, do thủ diệt nên hữu diệt. Như vậy đối với chúng con, (nghĩa) ở đây là vậy: Do thủ diệt nên hữu diệt.

– Trước đã nói: Do ái diệt nên thủ diệt. Này các Tỷ-kheo, do ái diệt nên thủ diệt có phải không? Hay ở đây (nghĩa) như thế nào?

– Bạch Thế Tôn, do ái diệt nên thủ diệt. Như vậy đối với chúng con, (nghĩa) ở đây là vậy: Do ái diệt nên thủ diệt.

– Trước đã nói: Do thọ diệt nên ái diệt. Này các

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5350

Tỷ-kheo, do thọ diệt nên ái diệt có phải không? Hay ở đây (nghĩa) như thế nào?

– Bạch Thế Tôn, do thọ diệt nên ái diệt. Như vậy đối với chúng con (nghĩa) ở đây là vậy: Do thọ diệt nên ái diệt.

– Trước đã nói: Do xúc diệt nên thọ diệt. Này các Tỷ-kheo, do xúc diệt nên thọ diệt có phải không? Hay ở đây (nghĩa) như thế nào?

– Bạch Thế Tôn, do xúc diệt nên thọ diệt. Như vậy đối với chúng con, (nghĩa) ở đây là vậy: Do xúc diệt nên thọ diệt.

– Trước đã nói: Do sáu nhập diệt nên xúc diệt. Này các Tỷ-kheo, do sáu nhập diệt nên xúc diệt có phải không? Hay ở đây (nghĩa) như thế nào?

– Bạch Thế Tôn, do sáu nhập diệt nên xúc diệt. Như vậy đối với chúng con (nghĩa) ở đây là vậy: Do sáu nhập diệt nên xúc diệt.

– Trước đã nói: Do danh sắc diệt nên sáu nhập diệt. Này các Tỷ-kheo, do danh sắc diệt nên sáu nhập diệt có phải không? Hay ở đây (nghĩa) như thế nào?

– Bạch Thế Tôn, do danh sắc diệt nên sáu nhập

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5351

diệt. Như vậy đối với chúng con (nghĩa) ở đây là vậy: Do danh sắc diệt nên sáu nhập diệt.

– Trước đã nói: Do thức diệt nên danh sắc diệt. Này các Tỷ-kheo, do thức diệt nên danh sắc diệt có phải không? Hay ở đây (nghĩa) như thế nào?

– Bạch Thế Tôn, do thức diệt nên danh sắc diệt. Như vậy đối với chúng con, (nghĩa) ở đây là vậy: Do thức diệt nên danh sắc diệt.

– Trước đã nói: Do hành diệt nên thức diệt. Này các Tỷ-kheo, do hành diệt nên thức diệt có phải không? Hay ở đây (nghĩa) như thế nào?

– Bạch Thế Tôn, do hành diệt nên thức diệt. Như vậy đối với chúng con (nghĩa) ở đây là vậy: Do hành diệt nên thức diệt.

– Trước đã nói: Do vô minh diệt nên hành diệt. Này các Tỷ-kheo, do vô minh diệt nên hành diệt có phải không? Hay ở đây (nghĩa) như thế nào?

– Bạch Thế Tôn, do vô minh diệt nên hành diệt. Như vậy đối với chúng con, (nghĩa) ở đây là vậy: Do vô minh diệt nên hành diệt.

– Lành thay, này các Tỷ-kheo! Các Ông nói như

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5352

vậy và Ta cũng nói như vậy: "Cái này không có nên cái kia không có, cái này diệt nên cái kia diệt", như vô minh diệt nên hành diệt, hành diệt nên thức diệt, thức diệt nên danh sắc diệt, danh sắc diệt nên sáu nhập diệt, sáu nhập diệt nên xúc diệt, xúc diệt nên thọ diệt, thọ diệt nên ái diệt, ái diệt nên thủ diệt, thủ diệt nên hữu diệt, hữu diệt nên sanh diệt, sanh diệt nên già, chết, sầu, bi, khổ, ưu não diệt. Như vậy là sự đoạn diệt của toàn bộ khổ uẩn này.

Này các Tỷ-kheo, các Ông nên biết như vậy,
thấy như vậy, có còn chạy theo thời quá khứ, và suy
nghĩ: "Ta có mặt trong thời quá khứ hay không có
mặt trong thời quá khứ? Ta có mặt trong thời quá
khứ như thế nào? Ta có mặt trong thời quá khứ, hình
vóc như thế nào? Trước kia ta là gì và ta có mặt như
thế nào trong thời quá khứ"?

– Thưa không, bạch Thế Tôn.

– Này các Tỷ-kheo, các Ông biết như vậy, thấy
như vậy, có còn chạy theo thời vị lai, và suy nghĩ:
"Ta sẽ có mặt trong thời vị lai hay ta sẽ không có mặt
trong thời vị lai? Ta sẽ có mặt trong thời vị lai như
thế nào? Ta sẽ có mặt trong thời vị lai, hình vóc như
thế nào? Trước kia là gì và ta sẽ có mặt như thế nào
trong thời vị lai"?

MƯỜI HAI DUYÊN                                         5353

– Thưa không, bạch Thế Tôn.

– Này các Tỷ-kheo, các Ông biết như vậy, thấy
như vậy, các Ông có nghi ngờ gì về mình trong thời
hiện tại: "Ta có mặt hay ta không có mặt. Ta có mặt
như thế nào? Ta có mặt, hình vóc như thế nào? Hữu
tình này từ đâu đến? Và rồi nó sẽ đi đâu"?

– Thưa không, bạch Thế Tôn.

– Này các Tỷ-kheo, các Ông biết như vậy, thấy
như vậy, các Ông có nói như sau: "Bậc Đạo Sư quá
nặng nề (?) đối với chúng ta. Chúng ta nói vì chúng
ta tôn trọng bậc Đạo Sư"?

– Thưa không, bạch Thế Tôn.

– Này các Tỷ-kheo, các Ông biết như vậy, thấy
như vậy, các Ông có nói như sau: "Một Sa-môn nói
với chúng tôi như vậy, các Sa-môn khác cũng vậy(?),
và còn chúng tôi không có nói như vậy"?

– Thưa không, bạch Thế Tôn.

– Này các Tỷ-kheo, các Ông biết như vậy, thấy như vậy, các Ông có tìm một vị Đạo Sư khác không?

– Thưa không, bạch Thế Tôn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   5354

– Này các Tỷ-kheo, các Ông biết như vậy, thấy
như vậy, các Ông có trở lui lại các giới cấm, tế tự (?)
đàn tràng của các tục tử Sa-môn, Bà-la-môn (và nghĩ
rằng) chúng là căn bản không?

– Thưa không, bạch Thế Tôn.

– Này các Tỷ-kheo, có phải các Ông chỉ nói những gì các Ông tự biết, tự thấy, tự ý thức được?

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

– Lành thay, này các Tỷ-kheo,! Này các Tỷ-
kheo, các Ông đã được ta giới thiệu Chánh Pháp,
Pháp này thiết thực, hiện tại, không có thời gian, đến
để mà thấy, có khả năng hướng thượng, được người
trí tự thân giác hiểu. Này các Tỷ-kheo, Pháp này thiết
thực, hiện tại, không có thời gian, đến để mà thấy, có
khả năng hướng thượng, được người trí tự thân giác
hiểu. Tất cả những gì đã nói là do duyên này mà
nói.

Này các Tỷ-kheo, có ba sự hòa hợp mà một bào thai thành hình:

 Ở đây, cha mẹ có giao hợp và người mẹ không trong thời có thể thụ thai, và hương ấm (gandhabba) không hiện tiền, như vậy bào thai

MƯỜI HAI DUYÊN                                       5355

không thể thành hình.
 Ở đây, cha và mẹ có giao hợp, và người mẹ
trong thời có thể thụ thai, nhưng hương ấm
(gandhabba) không hiện tiền, như vậy bào thai
không thể thành hình.
 Và này các Tỷ-kheo, khi nào cha mẹ có giao
hợp, và người mẹ trong thời có thể thụ thai, và
hương ấm có hiện tiền; có ba sự hòa hợp như
vậy, thì bào thai mới thành hình.
Rồi này các Tỷ-kheo, người mẹ trong chín hay
mười tháng mang bào thai ấy, với sự lo âu lớn đối
với gánh nặng ấy. Rồi này các Tỷ-kheo, sau chín hay
mười tháng, người mẹ sinh đẻ với sự lo âu lớn đối
với gánh nặng ấy. Khi đã sinh, người mẹ nuôi (hài
nhi ấy) với máu của mình. Này các Tỷ-kheo, trong
luật của bậc Thánh, sữa của bà mẹ được xem là máu.
Này các Tỷ-kheo, đứa trẻ ấy, sau khi lớn lên, sau khi
các căn đã thuần thục, chơi với những trò chơi dành
cho các đứa trẻ, như với cái cày nhỏ, chơi khăng,
chơi nhảy lộn nhào, chơi chong chóng, chơi với đồ
đong bằng lá, chơi xe con, chơi cung nhỏ. Này các
Tỷ-kheo, đứa trẻ sau khi lớn lên, sau khi các căn do
mắt nhận thức, được thuần thục, thọ hưởng đầy đủ
năm món dục lạc; các sắc do mắt nhận thức, sắc này
khả ái, khả hỷ, khả lạc, khả ý, kích thích lòng dục,
hấp dẫn; các tiếng do tai nhận thức... Các hương do

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5356

mũi nhận thức... Các vị do lưỡi nhận thức... Các xúc do thân cảm xúc; các xúc này khả ái, khả hỷ, khả lạc, khả ý, kích thích lòng dục.

 Khi thấy sắc bằng mắt, người đó tham ái đối với
sắc đẹp, người đó ghét bỏ đối với sắc xấu, người
đó sống niệm không an trú trên thân, với một tâm
nhỏ mọn. Người đó không như thật tuệ tri tâm giải
thoát, tuệ giải thoát, chính nhờ chúng mà các ác
bất thiện pháp của người đó được trừ diệt, không
có dư tàn.
 Như vậy, đối diện với thân, sơ (thuận, nghịch) có
cảm thọ nào khởi lên: lạc thọ, khổ thọ, hay bất khổ
bất lạc thọ, người đó tùy hỷ, hoan nghênh, tham
trước thọ ấy.
 Vì tùy hỷ, hoan nghênh, tham trước cảm thọ ấy,
nên dục sanh hỷ, có tâm dục hỷ đối với những cảm
thọ ấy, nên dục hỷ sanh. Có tâm dục hỷ đối với
những cảm thọ ấy, tức là chấp thủ.
 Do duyên thủ nên hữu sanh; do duyên hữu nên
sanh sinh khởi; do duyên sanh nên già, chết, sầu,
bi, khổ, ưu, não, sanh. Như vậy là sự tập khởi của
toàn bộ khổ uẩn này.
Khi người đó nghe tiếng với tai... (như trên)...
khi người đó ngửi hương với mũi... (như trên)... khi
người đó nếm vị với lưỡi... (như trên)... khi người đó

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5357

cảm xúc với thân... (như trên)... khi người đó nhận thức pháp với ý, người đó tham ái đối với pháp tốt, ghét bỏ đối với pháp xấu. Người đó sống niệm không an trú trên thân, với một tâm nhỏ mọn. Người đó không như thật tuệ tri đến tâm giải thoát, tuệ giải thoát, chính nhờ chúng mà các ác, bất thiện pháp của người đó được trừ diệt, không còn dư tàn. Như vậy, đối diện với thân, sơ (thuận, nghịch), có cảm thọ nào khởi lên: lạc thọ, khổ thọ, hay bất khổ bất lạc thọ. Người đó tùy hỷ, hoan nghênh, tham trước cảm thọ ấy. Vì người đó tùy hỷ, hoan nghênh, tham trước cảm thọ ấy nên dục hỷ sanh. Có tâm dục hỷ đối với những cảm thọ ấy, tức là chấp thủ. Do duyên thủ nên hữu sanh; do duyên hữu nên sanh sinh khởi; do duyên sanh nên già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não sanh. Như vậy là sự tập khởi của toàn bộ khổ uẩn này.

Ở đời, này các Tỷ-kheo, Như Lai xuất hiện ở đời là bậc A-la-hán, Chánh Biến Tri, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn. Như Lai sau khi tự chứng ngộ với thượng trí, thế giới này với Thiên giới, Ma giới, Phạm thiên giới, gồm cả thế giới này với Sa-môn, Bà-la-môn, Thiên, Nhơn, lại tuyên thuyết điều Như Lai đã chứng ngộ. Như Lai thuyết pháp, sơ thiện, trung thiện, hậu thiện, đầy đủ văn nghĩa. Như Lai truyền dạy phạm hạnh hoàn toàn đầy

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5358

đủ, thanh tịnh. Người gia trưởng hay con vị gia trưởng, hay một người sanh ở giai cấp (hạ tiện) nào nghe Pháp ấy. Sau khi nghe Pháp, người ấy sanh lòng kính ngưỡng Như Lai. Khi có lòng tín ngưỡng, vị ấy suy nghĩ: "Đời sống gia đình đầy những triền phược, con đường đầy những bụi đời. Đời sống xuất gia phóng khoáng như hư không. Thật rất khó cho một người sống ở gia đình có thể sống theo phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ, hoàn toàn thanh tịnh, trắng bạch như vỏ ốc. Vậy ta nên cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà-sa, xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình". Sau một thời gian, người ấy bỏ tài sản nhỏ hay bỏ tài sản lớn, bỏ bà con quyến thuộc nhỏ hay bà con quyến thuộc lớn, cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà-sa, xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình.

Khi đã xuất gia như vậy, vị ấy sống thành tựu học pháp chánh hạnh:

 Từ bỏ sát sanh, tránh xa sát sanh, bỏ trượng, bỏ
kiếm, biết tàm quý, có lòng từ, sống thương xót
đến hạnh phúc tất cả chúng sanh và loài hữu
tình.
 Vị ấy từ bỏ lấy của không cho, chỉ lấy những
vật đã cho, chỉ mong những vật đã cho, sống
thanh tịnh, không có trộm cắp.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5359

 Từ bỏ tà hạnh, sống theo phạm hạnh, sống hạnh
viễn ly, từ bỏ dâm dục hèn hạ,
 Từ bỏ nói láo, nói những lời chân thật, y chỉ
trên sự thật, chắc chắn, đáng tin cậy, không
lường gạt, không phản lại đối với đời,
 Từ bỏ nói hai lưỡi, tránh xa nói hai lưỡi, nghe
điều gì ở chỗ này, không đến chỗ kia nói để
sanh chia rẽ ở những người này, nghe điều gì ở
chỗ kia, không đến nói với những người này để
sanh chia rẽ ở những người kia. Như vậy, vị ấy
sống hòa hợp những kẻ ly gián, khuyến khích
những kẻ hòa hợp, hoan hỷ trong hòa hợp, thoải
mái trong hòa hợp, hân hoan trong hòa hợp, nói
những lời đưa đến hòa hợp.
 Từ bỏ lời nói độc ác, tránh xa lời nói độc ác,
nói những lời nói không lỗi lầm, đẹp tai, dễ
thương, thông cảm đến tâm, tao nhã, đẹp lòng
nhiều người.
 Từ bỏ lời nói phù phiếm, tránh xa lời nói phù
phiếm, nói đúng thời, nói những lời chân thật,
nói những lời có ý nghĩa, nói những lời về
Chánh Pháp, nói những lời về Luật, nói những
lời đáng được gìn giữ, những lời hợp thời,
thuận lý, có mạch lạc hệ thống, có ích lợi.

Vị ấy từ bỏ làm hại đến các hột giống và các loại

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5360

cây cỏ, dùng một ngày một bữa, không ăn ban đêm, từ bỏ ăn phi thời, từ bỏ đi xem múa, hát, nhạc, trình diễn, từ bỏ trang sức bằng vòng hoa, hương liệu, dầu thơm và các thời trang, từ bỏ dùng giường cao và giường lớn, từ bỏ nhận vàng bạc, từ bỏ nhận các hạt sống, từ bỏ nhận thịt sống, từ bỏ nhận đàn bà, con gái, từ bỏ nhận nô tỳ, gái và trai, từ bỏ nhận cừu và dê, từ bỏ nhận gia cầm và heo, từ bỏ nhận voi, bò, ngựa và ngựa cái, từ bỏ nhận ruộng nương và đất đai, từ bỏ nhận người môi giới hoặc tự mình làm môi giới, từ bỏ buôn bán, từ bỏ các sự gian lận bằng cân, tiền bạc, đo lường, từ bỏ các tà hạnh như hối lộ, gian trá, lừa đảo, từ bỏ làm thương tổn, sát hại, câu thúc, bức đoạt, trộm cắp, cướp phá.

Vị ấy biết đủ với tấm y để che thân, với đồ ăn
khất thực để nuôi bụng, đi tại chỗ nào cũng mang
theo (y và bình bát). Ví như con chim bay đến chỗ
nào cũng mang theo hai cánh; cũng vậy, Tỷ-kheo
biết đủ với tấm y để che thân, với đồ ăn khất thực để
nuôi bụng, đi tại chỗ nào cũng mang theo (y và bình
bát).

Vị ấy nhờ thành tựu Thánh giới uẩn này nên hưởng được lạc thọ, nội tâm không lỗi lầm.

Khi mắt thấy sắc, vị ấy không nắm giữ tướng

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5361

chung, không nắm giữ tướng riêng. Những nguyên nhân gì khiến con mắt không được chế ngự, khiến tham ái, ưu, bi, các ác, bất thiện pháp khởi lên; vị ấy tự chế ngự nguyên nhân ấy, hộ trì con mắt, thực hành sự hộ trì con mắt. Khi tai nghe tiếng... (như trên)... mũi ngửi hương... (như trên)... lưỡi nếm vị... (như trên)... thân cảm xúc... (như trên)... ý nhận thức các pháp; vị ấy không nắm giữ tướng chung, không nắm giữ tướng riêng. Những nguyên nhân gì khiến ý căn không được chế ngự, khiến tham ái, ưu, bi, các ác, bất thiện pháp khởi lên; vị ấy chế ngự nguyên nhân ấy, hộ trì ý căn, thực hành sự hộ trì ý căn. Vị ấy nhờ sự hộ trì cao quý các căn ấy, nên hưởng lạc thọ, nội tâm không lỗi lầm.

Vị ấy khi đi tới, khi đi lui đều tỉnh giác, khi nhìn
thẳng, khi nhìn quanh đều tỉnh giác, khi co tay, khi
duỗi tay đều tỉnh giác, khi mang y kép, bình bát,
thượng y đều tỉnh giác, khi ăn uống, nhai, nuốt đều
tỉnh giác, khi đi đại tiểu tiện, tiểu tiện đều tỉnh giác,
khi đi, đứng, ngồi, nằm, thức, nói, im lặng đều tỉnh
giác.

Vị ấy với sự thành tựu Thánh giới uẩn này, với sự thành tựu Thánh hộ trì căn này, và với Thánh chánh niệm tỉnh giác này, lựa một chỗ thanh vắng, tịch mịch như khu rừng, gốc cây, khe núi, hang đá,

MƯỜI HAI DUYÊN                                         5362

bãi tha ma, lùm cây, ngoài trời, đống rơm. Sau khi đi
khất thực về và ăn xong, vị ấy ngồi kiết-già, lưng
thẳng, tại chỗ nói trên, và an trú chánh niệm trước
mặt.

 Vị ấy từ bỏ tham ái ở đời, sống với tâm thoát
ly tham ái, gột rửa tâm hết tham ái.
 Từ bỏ sân hận, vị ấy sống với tâm không sân
hận, lòng từ mẫn thương xót tất cả chúng hữu
tình, gột rửa, tâm hết sân hận.
 Từ bỏ hôn trầm thụy miên, vị ấy sống thoát ly
hôn trầm thụy miên, với tâm tưởng hướng về
ánh sáng, chánh niệm tỉnh giác, gột rửa tâm hết
hôn trầm thụy miên.
 Từ bỏ trạo cử hối quá, vị ấy sống không trạo
cử, nội tâm trầm lặng, gột rửa tâm hết trạo cử,
hối tiếc.
 Từ bỏ nghi ngờ, vị ấy sống thoát khỏi nghi ngờ,
không phân vân lưỡng lự, gột rửa tâm hết nghi
ngờ đối với thiện pháp.

Sau khi từ bỏ năm triền cái làm ô nhiễm tâm, làm cho yếu ớt trí tuệ, vị ấy ly dục, ly pháp bất thiện, chứng và trú Thiền thứ nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, có tầm có tứ. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo diệt tầm và tứ, chứng và trú Thiền thứ hai,

MƯỜI HAI DUYÊN                                        5363

một trạng thái hỷ lạc do định sanh, không tầm, không tứ, nội tĩnh nhất tâm. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ- kheo ly hỷ trú xả, chánh niệm tỉnh giác, thân cảm giác sự lạc thọ mà các bậc Thánh gọi là "xả niệm lạc trú", chứng và trú Thiền thứ ba. Lại nữa, này các Tỷ- kheo, vị Tỷ-kheo xả lạc xả khổ, diệt hỷ ưu đã cảm thọ trước, chứng và trú Thiền thứ tư, không khổ không lạc, xả niệm thanh tịnh.

 Khi vị ấy thấy sắc bằng mắt, vị ấy không tham ái
đối với sắc đẹp, không ghét bỏ đối với sắc xấu, vị
ấy sống an trú niệm trên thân, với tâm vô lượng.
Vị ấy như thật tuệ tri tâm giải thoát, tuệ giải thoát,
chính nhờ chúng mà các ác bất thiện pháp của vị
ấy được trừ diệt, không có dư tàn.
 Như vậy từ bỏ (thuận nghịch), có cảm thọ nào
khởi lên: lạc thọ, khổ thọ, hay bất khổ bất lạc thọ;
vị ấy không tùy hỷ, không hoan nghênh, không
tham trước thọ ấy.
 Vì vị ấy không tùy hỷ, không hoan nghênh, không
tham trước thọ ấy, nếu có dục hỷ nào đối với các
cảm thọ, dục hỷ ấy được trừ diệt.
 Do dục hỷ của vị ấy diệt nên thủ diệt. Do thủ diệt
nên hữu diệt. Do hữu diệt nên sanh diệt. Do sanh
diệt nên già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não diệt. Như
vậy là sự đoạn diệt của toàn bộ khổ uẩn này.

MƯỜI HAI DUYÊN                                        5364

Khi vị ấy nghe tiếng bằng tai... (như trên)... khi vị ngửi hương bằng mũi... (như trên)... Khi vị ấy nếm vị bằng lưỡi... (như trên)...Khi vị ấy cảm xúc bằng thân... (như trên)... Khi vị ấy nhận thức pháp bằng ý, vị ấy không tham ái đối với pháp tốt, không ghét bỏ đối với pháp xấu. Vị ấy sống an trú niệm trên thân, với tâm vô lượng. Vị ấy như thật tuệ tri tâm giải thoát, tuệ giải thoát. Chính nhờ chúng mà các ác, bất thiện pháp của vị ấy được trừ diệt, không có dư tàn. Như vậy, vị ấy đoạn trừ (thuận nghịch) có cảm thọ nào khởi lên: lạc thọ, khổ thọ hay bất khổ bất lạc thọ; vị ấy không tùy hỷ, không hoan nghênh, không tham trước thọ ấy. Vì vị ấy không tùy hỷ, không hoan nghênh, không tham trước thọ ấy, nếu có dục hỷ nào đối với các cảm thọ, dục hỷ ấy được trừ diệt. Do dục hỷ của vị ấy diệt nên thủ diệt. Do thủ diệt nên hữu diệt. Do hữu diệt nên sanh diệt. Do sanh diệt nên già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não diệt. Như vậy là sự đoạn diệt của toàn bộ khổ uẩn này.

Này các Tỷ-kheo, các Ông hãy thọ trì ái tận giải
thoát này, được Ta nói một cách tóm tắt, nhưng
(phải nhớ là) Tỷ-kheo Sati, con của người đánh cá,
đã bị mắc trong cái lưới lớn của ái, trong sự rối loạn
của ái.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Các Tỷ-kheo ấy

MƯỜI HAI DUYÊN                                        5365

hoan hỷ, tín thọ lời Thế Tôn dạy.

MƯỜI HAI DUYÊN                      5366

636 Ái - Định nghĩa - 108 ái hành - Kinh ÁI – Tăng II, 225

ÁI – Tăng II, 225

1.- Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng cho các Thầy về ái, lưới triền khiến cho lưu chuyển được rộng ra, bám dính vào; chính do ái ấy, thế giới này bị hoại vong, trói buộc, rối loạn như một cuộn chỉ, rối ren như một ổ kén, quyện lại như cỏ munja và lau sậy babbaja, không thể nào ra khỏi khổ xứ, ác thú, đọa xứ, sanh tử. Hãy nghe và khéo tác ý, ta sẽ nói.

- Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế tôn nói như sau:

2.- Và này các Tỷ-kheo, thế nào là ái, thế nào là lưới
triền, khiến cho lưu chuyển, được trải rộng ra, bám
dính vào; chính do ái ấy, thế giới này bị hoại vong,
trói buộc, rối loạn như một cuộn chỉ, rối ren như một
ổ kén, quyện lại như cỏ munja và lau sậy babbaja,
không thể nào ra khỏi khổ xứ, ác thú, đọa xứ, sanh
tử?

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5367

Này các Tỷ-kheo, mười tám ái hành này, liên hệ đến nội tâm, có mười tám ái hành này liên hệ với ngoại cảnh.

3. Thế nào là mười tám ái hành liên hệ đến nội tâm?

-   Này các Tỷ-kheo,

19. Khi nào có ý nghĩ: "Ta có mặt", thời có những
ý nghĩ:
20. "Ta có mặt trong đời này";
21. "Ta có mặt như vậy";
22. "Ta có mặt khác như vậy";
23. "Ta không phải thường hằng";
24. "Ta là thường hằng";
25. "Ta phải có mặt hay không?";
26. "Ta phải có mặt trong đời này?";
27. "Ta phải có mặt như vậy";
28. "Ta phải có mặt khác như vậy";
29. "Mong rằng ta có mặt";
30. "Mong rằng ta có mặt trong đời này";
31. "Mong rằng ta có mặt như vậy!";
32. "Mong rằng ta có mặt khác như vậy!";
33. "Ta sẽ có mặt";
34. "Ta sẽ có mặt trong đời này";
35. "Ta sẽ có mặt như vậy";
36. "Ta sẽ có mặt khác như vậy".

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5368

Có mười tám ái hành này liên hệ với nội tâm.

4. Thế nào là mười tám ái hành liên hệ với ngoại cảnh?

19. Khi nào có tư tưởng: "Với cái này, Ta có mặt",
thời có những tư tưởng sau:
20. "Với cái này, Ta có mặt trong đời này";
21. "Với cái này, Ta có mặt như vậy";
22. "Với cái này, Ta có mặt khác như vậy";
23. "Với cái này, Ta không phải thường hằng";
24. "Với cái này, Ta là thường hằng";
25. "Với cái này, Ta phải có mặt hay không?";
26. "Với cái này, Ta phải có mặt trong thế giới
này?";
27. "Với cái này, Ta phải có mặt như vậy";
28. "Với cái này, Ta phải có mặt khác như vậy";
29. "Với cái này, mong rằng ta có mặt";
30. "Với cái này, mong rằng ta có mặt trong đời
này";
31. "Với cái này, mong rằng ta có mặt như vậy!";
32. "Với cái này, mong rằng ta có mặt khác như
vậy!";
33. " Với cái này, tôi sẽ có mặt";
34. "Với cái này, tôi sẽ có mặt trong đời này";
35. " Với cái này, tôi sẽ có mặt như vậy";
36. " Với cái này, tôi sẽ có mặt khác như vậy".

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5369

Có mười tám ái hành này liên hệ với ngoại cảnh.

5. Mười tám ái hành này liên hệ với nội tâm, và mười tám ái hành này liên hệ đến ngoại cảnh. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là ba mươi sáu ái hành.

- Ba mươi sáu ái hành quá khứ như vậy; - Ba mươi sáu ái hành vị lai như vậy; - Ba mươi sáu ái hành hiện tại như vậy.

 Như vậy là một trăm lẻ tám ái hành.

6. Này các Tỷ-kheo, đây là ái này, lưới triền, khiến cho lưu chuyển, được trải rộng ra, bám dính vào; chính do ái ấy, thế giới này bị hoại vong, trói buộc, rối loạn như một cuộn chỉ, rối ren như một ổ kén, quyện lại như cỏ munja và lau sậy babbaja, không thể nào ra khỏi khổ xứ, ác thú, đọa xứ, sanh tử.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5370

637 Ái - Định nghĩa - 6 ái - Kinh CHÁNH TRI KIẾN – 9 Trung I, 111

KINH CHÁNH TRI KIẾN (Sammaditthisuttam) – Bài kinh số 9 – Trung I, 111

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Savatthi (Xá-vệ), tại
Jetavana (Kỳ-đà Lâm), vườn ông Anathapindika
(Cấp Cô Độc). Lúc bấy giờ, Tôn giả Sariputta (Xá-
lợi-phất) gọi các Tỷ-kheo: "Này các Tỷ-kheo". -
"Hiền giả", các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Tôn giả
Sariputta. Tôn giả Sariputta nói như sau:

– Chư Hiền, chánh tri kiến, chánh tri kiến, được
gọi là như vậy. Chư Hiền, cho đến như thế nào, một
Thánh đệ tử có chánh tri kiến, có tri kiến chánh trực,
có lòng tin Pháp tuyệt đối và thành tựu diệu pháp
này?

– Chúng tôi từ xa đến để được hiểu ý nghĩa lời nói ấy từ Tôn giả Sariputta. Thật lành thay, nếu Tôn giả Sariputta giảng cho ý nghĩa lời nói ấy. Sau khi nghe Tôn giả Sariputta, các Tỷ-kheo sẽ thọ trì.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5371

– Chư Hiền, vậy hãy nghe, hãy khéo tác ý. Ta sẽ giảng.

– Thưa vâng, Hiền giả! - Các Tỷ-kheo vâng đáp Tôn giả Sariputta.

Tôn giả Sariputta nói như sau:

– Chư Hiền, khi Thánh đệ tử tuệ tri được bất
thiện và tuệ tri được căn bổn bất thiện, tuệ tri được
thiện và tuệ tri được căn bổn thiện, chư Hiền, khi
ấy Thánh đệ tử có chánh tri kiến, có tri kiến chánh
trực, có lòng tin Pháp tuyệt đối và thành tựu diệu
pháp này.

Chư Hiền, thế nào là bất thiện, thế nào là căn bổn bất thiện, thế nào là thiện, thế nào là căn bổn thiện?

61. Chư Hiền, sát sanh là bất thiện,
62. Lấy của không cho là bất thiện,
63. Tà hạnh trong các dục là bất thiện,
64. Nói láo là bất thiện,
65. Nói hai lưỡi là bất thiện,
66. Ác khẩu là bất thiện,
67. Nói phù phiếm là bất thiện,
68. Tham dục là bất thiện,
69. Sân là bất thiện,

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5372

70.   Tà kiến là bất thiện. Chư Hiền, như vậy gọi là bất thiện. Và chư Hiền, thế nào là căn bổn bất thiện?

 Tham là căn bổn bất thiện,  Sân là căn bổn bất thiện,  Si là căn bổn bất thiện.

Chư Hiền, như vậy gọi là căn bổn bất thiện.

Và này chư Hiền, thế nào là thiện?

61.       Từ bỏ sát sanh là thiện
62.       Từ bỏ lấy của không cho là thiện
63.       Từ bỏ tà hạnh trong các dục là thiện
64.       Từ bỏ nói láo là thiện,
65.       Từ bỏ nói hai lưỡi là thiện,
66.       Từ bỏ ác khẩu là thiện,
67.       Từ bỏ nói phù phiếm là thiện,
68.       Không tham dục là thiện,
69.       Không sân là thiện,
70.       Chánh tri kiến là thiện.

Chư Hiền, như vậy gọi là thiện.

Chư Hiền, thế nào là căn bổn thiện?

MƯỜI HAI DUYÊN                                          5373

19.    Không tham là căn bổn thiện 20.    Không sân là căn bổn thiện 21.    Không si là căn bổn thiện.

Chư Hiền, như vậy gọi là căn bổn thiện.

Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri bất thiện như vậy, tuệ tri căn bổn bất thiện như vậy, tuệ tri thiện như vậy, tuệ tri căn bổn thiện như vậy, khi ấy, vị ấy đoạn trừ tất cả tham tùy miên, tẩy sạch sân tùy miên, nhổ tận gốc kiến mạn tùy miên "Tôi là", đoạn trừ vô minh, khiến minh khởi lên, diệt tận khổ đau ngay trong hiện tại. Chư Hiền, như vậy Thánh đệ tử có chánh tri kiến, có tri kiến chánh trực, có lòng tin pháp tuyệt đối và thành tựu diệu pháp này.

– Lành thay, Hiền giả!

Các Tỷ-kheo ấy, sau khi hoan hỷ, tín thọ lời nói Tôn giả Sariputta và hỏi thêm Tôn giả Sariputta câu hỏi như sau:

– Này Hiền giả, có thể có pháp môn nào khác,
nhờ pháp môn này vị Thánh đệ tử có chánh tri kiến,
có tri kiến chánh trực, có lòng tin Pháp tuyệt đối và
thành tựu diệu pháp này?

– Chư Hiền, có thể có. Chư Hiền, khi nào Thánh

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5374

đệ tử tuệ tri thức ăn, tuệ tri tập khởi của thức ăn, tuệ tri đoạn diệt của thức ăn, và tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của thức ăn, chư Hiền khi ấy Thánh đệ tử có chánh tri kiến, có tri kiến chánh trực, có lòng tin Pháp tuyệt đối và thành tựu diệu pháp này.

Chư Hiền, thế nào là thức ăn, thế nào là tập khởi của thức ăn, thế nào là đoạn diệt của thức ăn, thế nào là con đường đưa đến đoạn diệt của thức ăn?

 Chư Hiền, có bốn loại thức ăn này, khiến các
loài chúng sanh đã sanh được an trú hay các
loài hữu tình sẽ sanh được hỗ trợ cho sanh. Thế
nào là bốn? Đoàn thực, loại thô hay loại tế, xúc
thực là thứ hai, tư niệm thực là thứ ba, thức
thực là thứ tư.
 Từ tập khởi của ái có tập khởi của thức ăn,
 Từ đoạn diệt của ái có đoạn diệt của thức ăn.
 Thánh Đạo Tám Ngành này là con đường đưa
đến đoạn diệt của thức ăn, tức là: Chánh Tri
kiến, Chánh Tư duy, Chánh Ngữ, Chánh
Nghiệp, Chánh Mạng, Chánh Tinh tấn, Chánh
Niệm, Chánh Định.

Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri thức ăn như vậy, tuệ tri tập khởi của thức ăn như vậy, tuệ tri đoạn diệt của thức ăn như vậy, tuệ tri con đường đưa

MƯỜI HAI DUYÊN                                        5375

đến đoạn diệt của thức ăn như vậy, khi ấy, vị ấy đoạn trừ tất cả tham tùy miên, tẩy sạch sân tùy miên, nhổ tận gốc kiến mạn tùy miên "Tôi là", đoạn trừ vô minh, khiến minh khởi lên, diệt tận khổ đau ngay trong hiện tại. Chư Hiền, như vậy Thánh đệ tử có chánh tri kiến, có tri kiến chánh trực, có lòng tin Pháp tuyệt đối và thành tựu diệu pháp này.

– Lành thay, Hiền giả!

Các Tỷ-kheo ấy, sau khi hoan hỷ, tín thọ lời nói Tôn giả Sariputta liền hỏi thêm Tôn giả Sariputta câu hỏi như sau:

– Này Hiền giả, có pháp môn nào khác, nhờ
pháp môn này Thánh đệ tử có chánh tri kiến, có tri
kiến chánh trực, có lòng tin Pháp tuyệt đối và thành
tựu diệu pháp này?

– Chư Hiền, có thể có. Chư Hiền, khi nào Thánh
đệ tử tuệ tri Khổ, tuệ tri Tập khởi của khổ, tuệ tri
Đoạn diệt của khổ, tuệ tri con Đường đưa đến đoạn
diệt của khổ, chư Hiền, khi ấy Thánh đệ tử có chánh
tri kiến, có tri kiến chánh trực, có lòng tin Pháp tuyệt
đối và thành tựu diệu pháp này.

Chư Hiền, thế nào là Khổ, thế nào là Tập khởi của khổ, thế nào là Đoạn diệt của khổ, thế nào là con

MƯỜI HAI DUYÊN                                        5376

Đường đưa đến đoạn diệt của khổ?

 Sanh là khổ, già là khổ, bệnh là khổ, chết là
khổ, sầu bi khổ ưu não là khổ, cầu không được
là khổ, tóm lại năm thủ uẩn là khổ. Chư Hiền,
như vậy gọi là Khổ.
 Chư Hiền, thế nào là Tập khởi của khổ? Chính
là ái đưa đến tái sanh, cùng khởi hỷ dục và
tham hướng đến tái sanh, cùng khởi hỷ dục và
tham, tìm cầu hỷ lạc chỗ này chỗ kia, tức là dục
ái, phi hữu ái. Chư Hiền, như vậy gọi là Tập
khởi của khổ.
 Chư Hiền, thế nào là Đoạn diệt của khổ? Đó là
sự đoạn diệt ly tham, không có dư tàn, sự quăng
bỏ, sự từ bỏ, sự giải thoát, sự vô chấp khát ái
ấy.
 Chư Hiền, thế nào là con Đường đưa đến đoạn
diệt của khổ? Chính là Thánh Đạo Tám Ngành
đưa đến khổ diệt, tức là Chánh tri kiến... Chánh
Định.

Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri Khổ như
vậy, tuệ tri Tập khởi của khổ như vậy, tuệ tri Đoạn
diệt của khổ như vậy, tuệ tri con Đường đưa đến đoạn
diệt của khổ như vậy, khi ấy vị ấy đoạn trừ tất cả
tham tùy miên, tẩy sạch sân tùy miên,... (như trên)...
và thành tựu diệu pháp này.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5377

– Lành thay, Hiền giả... (như trên)... Này Hiền giả, có thể có pháp môn nào khác, nhờ pháp môn này Thánh đệ tử... (như trên)... thành tựu diệu pháp này?

– Chư Hiền, có thể có. Chư Hiền, khi nào Thánh
đệ tử tuệ tri già chết, tuệ tri tập khởi của già chết, tuệ
tri đoạn diệt của già chết, tuệ tri con đường đưa đến
đoạn diệt của già chết, chư Hiền, khi ấy Thánh đệ tử
có chánh tri kiến,... (như trên)... và thành tựu diệu
pháp này.

Chư Hiền, thế nào là già chết, thế nào là tập
khởi của già chết, thế nào là đoạn diệt của già chết,
thế nào là con đường đưa đến đoạn diệt của già
chết?

– Thuộc bất kỳ hữu tính giới nào, trong từng mỗi
loại hữu tình, sự già cả, suy lão, rụng răng, tóc bạc
da nhăn, tuổi thọ ngày một hao mòn, bại hoại các
căn; chư Hiền, như vậy gọi là già.

Chư Hiền thế nào là chết? - Thuộc bất kỳ hữu
tình giới nào trong từng mỗi loại hữu tình, sự mệnh
một, từ trần, hủy hoại, hoại diệt, tử biệt, mệnh chung,
hủy hoại các uẩn, vất bỏ hình hài; chư Hiền, như vậy
gọi là chết. Già như vậy và chết như vậy, chư Hiền,
như vậy gọi là già chết.

MƯỜI HAI DUYÊN                                          5378

 Từ sự tập khởi của sanh, có sự tập khởi của già
chết,
 Từ sự đoạn diệt của sanh, có sự đoạn diệt của
già chết.
 Thánh Đạo Tám Ngành này là con đường đưa
đến đoạn diệt của già chết, tức là: Chánh Tri
kiến... (như trên)... Chánh Định.

Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri già chết như vậy, tuệ tri tập khởi của già chết như vậy, tuệ tri đoạn diệt của già chết như vậy, tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của già chết như vậy, khi ấy, vị ấy đoạn trừ tất cả tham tùy miên, tẩy sạch sân tùy miên... (như trên)..., và thành tựu diệu pháp này.

– Lành thay, Hiền giả... (như trên)... Này Hiền giả, có thể có pháp môn nào khác...?

– Chư Hiền, có thể có. Chư Hiền, khi nào Thánh
đệ tử tuệ tri sanh, tuệ tri tập khởi của sanh, tuệ tri
đoạn diệt của sanh, tuệ tri con đường đưa đến đoạn
diệt của sanh, chư Hiền, khi ấy vị Thánh đệ tử có
chánh tri kiến... (như trên)... và thành tựu diệu pháp
này.

Chư Hiền, thế nào là sanh, thế nào là tập khởi của sanh, thế nào là đoạn diệt của sanh, thế nào là

MƯỜI HAI DUYÊN                                       5379

con đường đưa đến đoạn diệt của sanh?

 Thuộc bất kỳ hữu tình giới nào, trong từng mỗi
loại hữu tình, sự sanh, hiện khởi, xuất hiện,
hiện diện, hiện hành các uẩn, tụ đắc các xứ;
Chư Hiền, như vậy gọi là sanh.
 Từ sự tập khởi của hữu có sự tập khởi của sanh,
 Từ sự đoạn diệt của hữu, có sự đoạn diệt của
sanh,
 Và Thánh Đạo Tám Ngành này là con đường
đưa đến đoạn diệt của sanh, tức là: Chánh Tri
kiến... Chánh Định.

Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri được sanh như vậy, tuệ tri được tập khởi của sanh như vậy, tuệ tri được đoạn diệt của sanh như vậy, tuệ tri được con đường đưa đến đoạn diệt của sanh như vậy, khi ấy, vị ấy đoạn trừ tất cả tham tùy miên... (như trên)... như vậy... (như trên)... và thành tựu diệu pháp này.

– Lành thay, Hiền giả... (như trên)... Này Hiền giả, có pháp môn nào khác...?

– Chư Hiền, có thể có. Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri hữu, tuệ tri tập khởi của hữu, tuệ tri đoạn diệt của hữu, tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của hữu, chư Hiền, khi ấy vị Thánh đệ tử có chánh tri

MƯỜI HAI DUYÊN                                         5380

kiến... và thành tựu diệu pháp này.

Chư Hiền, thế nào là hữu, thế nào là tập khởi của hữu, thế nào là đoạn diệt của hữu, thế nào là con đường đưa đến đoạn diệt của hữu? –

 Chư Hiền, có ba hữu này: dục hữu, sắc hữu,
vô sắc hữu.
 Từ tập khởi của thủ, có tập khởi của hữu;
 Từ đoạn diệt của thủ có đoạn diệt của hữu
 Và Thánh Đạo Tám Ngành này là con đường
đưa đến đoạn diệt của hữu, tức là: Chánh Tri
kiến... Chánh Định.

Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri hữu như vậy, tuệ tri tập khởi của hữu như vậy, tuệ tri đoạn diệt của hữu như vậy, tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của hữu như vậy, khi ấy, vị ấy đoạn trừ tất cả tham tùy miên... và thành tựu diệu pháp này.

– Lành thay, Hiền giả... (như trên)... Này Hiền giả, có thể có pháp môn nào khác...?

– Chư Hiền, có thể có. Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri tập khởi của thủ, tuệ tri đoạn diệt của thủ, tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của thủ, khi ấy Thánh đệ tử có Chánh Tri kiến... và thành tựu diệu

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5381

pháp này.

Chư Hiền, thế nào là thủ, thế nào là tập khởi của thủ, thế nào là đoạn diệt của thủ, thế nào là con đường đưa đến đoạn diệt của thủ?

 Chư Hiền, có bốn thủ này: dục thủ, kiến thủ,
giới cấm thủ, ngã luận thủ.
 Từ tập khởi của ái, có tập khởi của thủ;
 Từ đoạn diệt của ái, có đoạn diệt của thủ;
 Và Thánh Đạo Tám Ngành này là con đường
đưa đến đoạn diệt của thủ, tức là: Chánh Tri
kiến... Chánh Định.

Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri thủ như vậy, tuệ tri tập khởi của thủ như vậy, tuệ tri đoạn diệt của thủ như vậy, tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của thủ như vậy, khi ấy, vị ấy đoạn trừ tất cả tham tùy miên và thành tựu diệu pháp này.

– Lành thay, Hiền giả... (như trên)... Này Hiền giả, có pháp môn nào khác...?

– Chư Hiền, có thể có. Chư Hiền khi nào Thánh đệ tử tuệ tri ái, tuệ tri tập khởi của ái, tuệ tri đoạn diệt của ái, tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của ái, khi ấy Thánh đệ tử có Chánh Tri kiến... và thành tựu

MƯỜI HAI DUYÊN                                           5382

diệu pháp này.

Chư Hiền, thế nào là ái, thế nào là tập khởi của ái, thế nào là đoạn diệt của ái, thế nào là con đường đưa đến đoạn diệt của ái?

 Chư Hiền, có sáu loại ái này: sắc ái, thanh ái,
hương ái, vị ái, xúc ái, pháp ái.
 Từ tập khởi của thọ, có tập của ái,
 Từ đoạn diệt của thọ, có đoạn diệt của ái,
 Và Thánh Đạo Tám Ngành này là con đường
đưa đến đoạn diệt của ái, tức là: Chánh Tri
kiến... Chánh Định.

Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri ái như
vậy, tuệ tri tập khởi của ái như vậy, tuệ tri đoạn diệt
của ái như vậy, tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt
của ái như vậy, khi ấy, vị ấy, đoạn trừ tất cả tham tùy
miên... và thành tựu diệu pháp.

– Lành thay, Hiền giả... (như trên)... Này Hiền giả, có thể có pháp môn nào khác...?

– Chư Hiền, có thể có. Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri thọ, tuệ tri tập khởi của thọ, tuệ tri đoạn diệt của thọ, tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của thọ, khi ấy Thánh đệ tử có chánh tri kiến và thành

MƯỜI HAI DUYÊN                                         5383

tựu diệu pháp này.

Chư Hiền, thế nào là thọ, thế nào là tập khởi của thọ, thế nào là đoạn diệt của thọ, thế nào là con đường đưa đến đoạn diệt của thọ?

 Chư Hiền, có sáu loại thọ này: thọ do nhãn
xúc sanh, thọ do nhĩ xúc sanh, thọ do tỷ xúc
sanh, thọ do thiệt xúc sanh, thọ do thân xúc
sanh, thọ do ý xúc sanh.
 Từ tập khởi của xúc, có tập khởi của thọ;
 Từ đoạn diệt của xúc, có đoạn diệt của thọ;
 Và Thánh Đạo Tám Ngành này là con đường
đưa đến đoạn diệt của thọ, tức là: Chánh Tri
kiến... Chánh Định. Chư Hiền, khi nào Thánh
đệ tử tuệ tri thọ như vậy, tuệ tri tập khởi của
thọ như vậy, tuệ tri đoạn diệt của thọ như vậy,
tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của thọ
như vậy, khi ấy, vị ấy đoạn trừ tất cả tham tùy
miên... và thành tựu diệu pháp này.

– Lành thay, Hiền giả... (như trên)... Này Hiền giả, có thể có pháp môn nào khác...?

– Chư Hiền, có thể có. Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri xúc, tuệ tri tập khởi của xúc, tuệ tri đoạn diệt của xúc, tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của

MƯỜI HAI DUYÊN                                         5384

xúc, khi ấy Thánh đệ tử có chánh tri kiến và thành tựu diệu pháp này.

Chư Hiền, thế nào là xúc, thế nào là tập khởi của xúc, thế nào là đoạn diệt của xúc, thế nào là con đường đưa đến đoạn diệt của xúc?

 Chư Hiền, có sáu loại xúc này: nhãn xúc, nhĩ
xúc, tỷ xúc, thiệt xúc, thân xúc, ý xúc.
 Từ tập khởi của sáu nhập, có tập khởi từ xúc;
 Từ đoạn diệt của sáu nhập, có đoạn diệt của
xúc,
 Và Thánh Đạo Tám Ngành này là con đường
đưa đến đoạn diệt của xúc, tức là: Chánh Tri
kiến... Chánh Định.

Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri xúc như vậy, tuệ tri tập khởi của xúc như vậy, tuệ tri đoạn diệt của xúc như vậy, tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của xúc như vậy, khi ấy, vị ấy đoạn trừ tất cả tham tùy miên... và thành tựu diệu pháp này.

– Lành thay, Hiền giả...câu hỏi như sau: Hiền giả, có thể có pháp môn nào khác...?

– Chư Hiền, có thể có. Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri sáu nhập, tuệ tri tập khởi của sáu nhập,

MƯỜI HAI DUYÊN                                        5385

tuệ tri đoạn diệt của sáu nhập, tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của sáu nhập, khi ấy Thánh đệ tử có chánh tri kiến... và thành tựu diệu pháp này.

Chư Hiền, thế nào là sáu nhập, thế nào là tập
khởi của sáu nhập, thế nào là đoạn diệt của sáu nhập,
thế nào là con đường đưa đến đoạn diệt của sáu
nhập?

 Chư Hiền, có sáu nhập này: nhãn nhập, nhĩ
nhập, tỷ nhập, thiệt nhập, thân nhập, ý nhập.
 Từ tập khởi của danh sắc có tập khởi của
sáu nhập;
 Từ đoạn diệt của danh sắc có đoạn diệt của
sáu nhập;
 Và Thánh Đạo Tám Ngành này là con đường
đưa đến đoạn diệt của sáu nhập, tức là:
Chánh Tri kiến... Chánh Định.

Chư Hiền, chỉ khi nào vị Thánh đệ tử tuệ tri sáu
nhập như vậy, tuệ tri tập khởi của sáu nhập như vậy,
tuệ tri đoạn diệt của sáu nhập như vậy, tuệ tri con
đường đưa đến đoạn diệt của sáu nhập như vậy, khi
ấy, vị ấy đoạn trừ tất cả tham tùy miên... và thành tựu
diệu hạnh pháp này.

– Lành thay, Hiền giả... (như trên)... Này Hiền

MƯỜI HAI DUYÊN                                       5386

giả, có thể có pháp môn nào khác...?

Chư Hiền, có thể có. Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri danh sắc, tuệ tri tập khởi của danh sắc, tuệ tri đoạn diệt của danh sắc, tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của danh sắc, khi ấy Thánh đệ tử có chánh tri kiến... và thành tựu diệu pháp này.

Chư Hiền, thế nào là danh sắc, thế nào là tập khởi của danh sắc, thế nào là đoạn diệt của danh sắc, thế nào là con đường đưa đến đoạn diệt của danh sắc?

 Thọ, tưởng, tư, xúc, tác ý, chư Hiền, như vậy
gọi là danh; bốn đại và sắc do bốn đại tạo
thành, chư Hiền, như vậy gọi là sắc; như vậy
đây là danh và đây là sắc, Chư Hiền, như vậy
gọi là danh sắc.
 Từ tập khởi của thức, có tập khởi của danh
sắc;
 Từ đoạn diệt của thức, có đoạn diệt của danh
sắc;
 Và Thánh Đạo Tám Ngành này là con đường
đưa đến đoạn diệt của danh sắc, tức là:
Chánh Tri kiến... Chánh Định.

Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri danh sắc như vậy, tuệ tri tập khởi của danh sắc như vậy, tuệ

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5387

tri đoạn diệt của danh sắc như vậy, tuệ tri con đường
đưa đến đoạn diệt của danh sắc như vậy, khi ấy, vị
ấy, đoạn trừ tất cả tham tùy miên... và thành tựu diệu
pháp này.

– Lành thay, Hiền giả... (như trên)... Này Hiền giả, có thể có pháp môn nào khác...?

Chư Hiền, có thể có. Chư Hiền, khi nào Thánh
đệ tử tuệ tri thức, tuệ tri tập khởi của thức, tuệ tri
đoạn diệt của thức, tuệ tri con đường đưa đến đoạn
diệt của thức, khi ấy Thánh đệ tử có chánh tri kiến...
và thành tựu diệu pháp này.

Chư Hiền, thế nào là thức, thế nào là tập khởi của thức, thế nào là đoạn diệt của thức, thế nào là con đường đưa đến đoạn diệt của thức?

 Chư Hiền, có sáu loại thức này: nhãn thức,
nhĩ thức, tỷ thức, thiệt thức, thân thức, ý thức.
 Từ tập khởi của hành, có tập khởi của thức;
 Từ đoạn diệt của hành có đoạn diệt của thức;
 Và Thánh Đạo Tám Ngành này là con đường
đưa đến đoạn diệt của thức, tức là: Chánh Tri
kiến... Chánh Định.

Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri thức như

MƯỜI HAI DUYÊN                                       5388

vậy, tuệ tri tập khởi của thức như vậy, tuệ tri đoạn diệt của thức như vậy, tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của thức như vậy, khi ấy, vị ấy đoạn trừ tất cả tham tùy miên... và thành tựu diệu pháp này.

– Lành thay, Hiền giả... (như trên)... Này Hiền giả, có thể có pháp môn nào khác...?

– Chư Hiền, có thể có. Chư Hiền, khi nào Thánh
đệ tử tuệ tri hành, tuệ tri tập khởi của hành, tuệ tri
đoạn diệt của hành, tuệ tri con đường đưa đến đoạn
diệt của hành, khi ấy Thánh đệ tử có chánh tri kiến...
và thành tựu diệu pháp này.

Chư Hiền, thế nào là hành, thế nào là tập khởi của hành, thế nào là đoạn diệt của hành, thế nào là con đường đưa đến đoạn diệt của hành?

 Chư Hiền, có ba loại hành này: thân hành,
ngữ hành, tâm hành.
 Từ tập khởi của vô minh, có tập khởi của
hành;
 Từ đoạn diệt của vô minh, có đoạn diệt của
hành;
 Và Thánh Đạo Tám Ngành này là con đường
đưa đến đoạn diệt của hành, tức là: Chánh Tri
kiến... Chánh Định.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5389

Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri hành như vậy, tuệ tri tập khởi của hành như vậy, tuệ tri đoạn diệt của hành như vậy, tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của hành như vậy, khi ấy, vị ấy đoạn trừ tất cả tham tùy miên... và thành tựu diệu pháp này.

– Lành thay, Hiền giả... (như trên)... Này Hiền giả, có thể có pháp môn nào khác...?

– Chư Hiền, có thể có. Chư Hiền, khi nào Thánh
đệ tử tuệ tri vô minh, tuệ tri tập khởi của vô minh,
tuệ tri đoạn diệt của vô minh, tuệ tri con đường đưa
đến đoạn diệt của vô minh, khi ấy, Thánh đệ tử có
chánh tri kiến... (như trên)... và thành tựu diệu pháp
này.

Chư Hiền, thế nào là vô minh, thế nào là tập
khởi của vô minh, thế nào là đoạn diệt của vô minh,
thế nào là con đường đưa đến đoạn diệt của vô
minh?

 Sự không tuệ tri về khổ, không tuệ tri về khổ
tập, không tuệ tri về khổ diệt, không tuệ tri về
con đường đưa đến khổ diệt, Chư Hiền, như
vậy gọi là vô minh.
 Từ tập khởi của lậu hoặc, có tập khởi của vô
minh;

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5390

 Từ đoạn diệt của lậu hoặc, có đoạn diệt của
vô minh;
 Và Thánh Đạo Tám Ngành này là con đường
đưa đến đoạn diệt của vô minh, tức là: Chánh
Tri kiến... Chánh Định.

Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri vô minh
như vậy, tuệ tri tập khởi của vô minh như vậy, tuệ tri
đoạn diệt của vô minh như vậy, tuệ tri con đường đưa
đến đoạn diệt của vô minh như vậy, khi ấy, vị ấy
đoạn trừ tất cả tham tùy miên... và thành tựu diệu
pháp này.

– Lành thay, Hiền giả!

Các vị Tỷ-kheo ấy, sau khi hoan hỷ, tín thọ lời nói Tôn giả Sariputta, liền hỏi thêm Tôn giả Sariputta câu hỏi như sau:

– Này Hiền giả, có thể có pháp môn nào khác,
nhờ pháp môn này Thánh đệ tử có chánh tri kiến, có
tri kiến chánh trực, có lòng tin pháp tuyệt đối và
thành tựu diệu pháp này?

– Chư Hiền, có thể có. Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri lậu hoặc, tuệ tri tập khởi của lậu hoặc, tuệ tri đoạn diệt của lậu hoặc, tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của lậu hoặc. Chư Hiền, khi ấy Thánh

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5391

đệ tử có chánh tri kiến, có tri kiến chánh trực, có lòng tin pháp tuyệt đối và thành tựu diệu pháp này.

Chư Hiền, thế nào là lậu hoặc, thế nào là tập
khởi của lậu hoặc, thế nào là đoạn diệt của lậu hoặc,
thế nào là con đường đưa đến đoạn diệt của lậu
hoặc?

 Chư Hiền, có ba lậu hoặc này: dục lậu, hữu
lậu, vô minh lậu.
 Từ tập khởi của vô minh có tập khởi của lậu
hoặc;
 Từ đoạn diệt của vô minh có đoạn diệt của
lậu hoặc
 Và Thánh Đạo Tám Ngành này là con
đường đưa đến đoạn diệt của lậu hoặc, tức là:
Chánh Tri kiến, Chánh Tư duy, Chánh Ngữ,
Chánh Nghiệp, Chánh Mạng, Chánh Tinh
tấn, Chánh Niệm, Chánh Định.

Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri lậu hoặc như vậy, tuệ tri tập khởi của lậu hoặc như vậy, tuệ tri đoạn diệt của lậu hoặc như vậy, tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của lậu hoặc như vậy, khi ấy, vị ấy đoạn trừ tất cả tham tùy miên, tẩy sạch sân tùy miên, nhổ tận gốc kiến mạn tùy miên "Tôi là", đoạn trừ vô minh, khiến minh khởi lên, diệt tận khổ đau ngay

MƯỜI HAI DUYÊN                                        5392

trong hiện tại. Chư Hiền, như vậy Thánh đệ tử có chánh tri kiến, có tri kiến chánh trực, có lòng tin pháp tuyệt đối và thành tựu diệu pháp này.

Tôn giả Sariputta thuyết giảng như vậy. Các Tỷ- kheo ấy hoan hỷ, tín thọ lời giảng của Tôn giả Sariputta.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5393

638 Ái - Định nghĩa - 9 pháp lấy ái làm cội gốc - Kinh ÁI – Tăng IV, 140

ÁI – Tăng IV, 140

1. - Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ thuyết về chín pháp lấy ái làm cội gốc. Hãy nghe và khéo tác ý, Ta sẽ giảng.

2. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là chín pháp lấy ái làm cội gốc?

1. Do duyên ái nên cầu tìm.
2. Do duyên cầu tìm nên có được.
3. Do duyên có được nên có quyết định.
4. Do duyên quyết định nên có dục tham.
5. Do duyên dục tham nên đắm trước.
6. Do duyên đắm trước nên có chấp trước.
7. Do duyên chấp trước nên có xan tham.
8. Do duyên xan tham nên có thủ hộ, chấp trượng,
chấp kiếm, đấu tranh, tránh tranh, kháng
tranh, ly gián ngữ, vọng ngữ, rất nhiều các ác,
bất thiện pháp khởi lên.

Này các Tỷ-kheo, đây là chín pháp lấy ái làm cội gốc.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5394

639 Ái - 3 ái - Kinh PHÚNG TỤNG – 33 Trường II, 567

KINH PHÚNG TỤNG – Bài kinh số 33 – Trường II, 567 (Trích đoạn)

64.   Ba ái: Dục ái, hữu ái, vô hữu ái.

65.   Ba ái khác: Dục ái, sắc ái, vô sắc ái.

66.   Ba ái khác: Sắc ái, vô sắc ái, diệt ái.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5395

640 Ái - 3 ái và 3 mạn - Kinh KHÁT ÁI – Tăng III, 263

KHÁT ÁI –Tăng III, 263

 Này các Tỷ-kheo, ba khát ái và ba mạn này cần
phải đoạn diệt.
- Thế nào là ba khát ái cần phải đoạn diệt? - Dục ái,
hữu ái, phi hữu ái. Ba khát ái này cần phải đoạn
diệt.
- Thế nào là ba mạn cần phải đoạn diệt? - Mạn, tùy
mạn, quá mạn. Ba mạn này cần phải đoạn diệt.
Này các Tỷ-kheo, khi nào Tỷ-kheo đã được tận ba
khát ái và ba mạn này, vị này, này các Tỷ-kheo, được
gọi là Tỷ-kheo đã chặt đứt khát ái, đã giải tỏa kiết sử,
do chơn chánh hiện quán mạn kiêu, đã đoạn tận khổ
đau.

MƯỜI HAI DUYÊN                                        5396

641 Ái - 4 ái sanh cho người tu - Kinh CON CỦA MÀLUNKYÀPUTTA – Tăng II, 290

CON CỦA MÀLUNKYÀPUTTA – Tăng II, 290

1. Rồi Tôn giả Màlunkyàputta đi đến Thế Tôn; sau
khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên.
Ngồi xuống một bên, Tôn giả Màlunkyàputta bạch
Thế Tôn:

- Lành thay, bạch Thế Tôn, nếu Thế Tôn thuyết pháp
vắn tắt cho con; sau khi nghe thuyết pháp con sẽ sống
một mình, viễn ly, không phóng dật, nhiệt tâm, tinh
cần.

- Nay ở đây, này Màlunkyàputta, Ta nói gì cho các
Tỷ-kheo trẻ, trong khi Thầy đã già yếu, tuổi thọ cao,
là bậc trưởng thượng, lại cầu Như Lai giáo giới một
cách vắn tắt?

- Bạch Thế Tôn, Thế Tôn hãy thuyết pháp vắn tắt cho
con, chắc chắn con sẽ hiểu được ý nghĩa lời nói của
Thế Tôn, chắc chắn con sẽ trở thành thừa tự lời của
Thế Tôn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5397

2. Này Màlunkyàputta, có bốn ái sanh này, ở đây, ái được sanh cho Tỷ-kheo. Thế nào là bốn?

- Hoặc do nhân y, này Màlunkyàputta, có ái
sanh, do ở đây, ái được sanh cho Tỷ-kheo.
- Hoặc do nhân đồ ăn khất thực …
- Hoặc do nhân sàng tọa …
- Hoặc do nhân sanh hữu này hay sanh hữu khá,
này Màlunkyàputta, có ái sanh, do đây ái được
sanh cho vị Tỷ-kheo.

Này Màlunkyàputta, có bốn ái sanh này, ở đây, ái được sanh cho Tỷ-kheo.

Khi nào, này Màlunkyàputta, ái được đoạn tận, được
chặt đứt từ gốc rễ, được làm cho như thân cây tala,
làm cho không thể tái sanh, làm cho không thể sanh
khởi trong tương lai. Vị ấy, này Màlunkyàputta,
được gọi là vị Tỷ-kheo đã đoạn diệt khát ái, đã thoát
ly kiết sử, chơn chánh minh kiến kiêu mạn, đã diệt
tận khổ đau.

3. Rồi Tôn giả Màlunkyàputta, sau khi nghe Thế Tôn
giáo giới với lời giáo giới này, từ chỗ ngồi đứng dậy,
đảnh lễ Thế Tôn, thân hữu hướng về phía Ngài rồi ra
đi.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5398

Rồi Tôn giả Màlunkyàputta, sống một mình, viễn ly, không phóng dật, nhiệt tâm tinh cần, không bao lâu, do mục đích gì các thiện nam tử chơn chánh xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, tức là vô thượng cứu cánh Phạm hạnh, ngay trong hiện tại, tự mình với thắng trí, chứng đạt và an trú. Vị ấy biết rõ: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành, những việc nên làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa". Rồi Tôn giả Màlunkyàputta trở thành một vị A-la-hán nữa.

MƯỜI HAI DUYÊN                                        5399

642 Ái - 4 ái sanh cho người tu - Kinh KHÁT ÁI – Tăng I, 566

KHÁT ÁI – Tăng I, 566

 Có bốn ái sanh khởi này, này các Tỷ-kheo, khi nào ái sanh, có thể sanh khởi nơi vị Tỷ-kheo. Thế nào là bốn?

- Do nhân y áo, này các Tỷ-kheo, ái khi khởi lên,
khởi lên nơi vị Tỷ-kheo,
- Hay do nhân đồ ăn khất thực …
- Hay do nhân sàng tọa …
- Hay do nhân đây là hữu, đây là phi hữu, ái khi
khởi lên, khởi lên vị Tỷ-kheo.

Bốn ái sanh khởi này, này các Tỷ-kheo, khi nào ái sanh, có thể sanh khởi nơi vị Tỷ-kheo.

- Người có ái làm bạn
Sẽ luân chuyển dài dài
Khi hiện hữu chỗ này
Khi hiện hữu chỗ khác
Người ấy không dừng được
Sự luân chuyển tái sanh.
- Rõ biết nguy hại này
Chính ái sanh đau khổ

MƯỜI HAI DUYÊN                                   5400

Tỷ-kheo từ bỏ ái
Không nắm giữ chấp thủ
An trú, không thất niệm
Vị ấy sống xuất gia.

MƯỜI HAI DUYÊN                5401

643 Ái - 4 ái sanh cho người tu - Kinh PHÚNG TỤNG – 33 Trường II, 567

KINH PHÚNG TỤNG – Bài kinh số 33 – Trường II, 567 (Trích đoạn)

58.   Bốn ái sanh:

- Này các Hiền giả, do nhơn y phục, vị Tỷ- kheo khởi lên lòng tham ái.

- Này các Hiền giả, do nhơn đồ ăn khất thực, vị Tỷ-kheo khởi lên lòng tham ái.

- Này các Hiền giả, do nhơn phòng xá, vị Tỷ-kheo khởi lên lòng tham ái.

- Này các Hiền giả, do nhơn hữu và phi hữu, vị Tỷ-kheo khởi lên lòng tham ái.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5402

644 Ái - 5 sự kiện cần quan sát - Kinh SỰ KIỆN CẦN PHẢI QUAN SÁT – Tăng II, 421

SỰ KIỆN CẦN PHẢI QUAN SÁT – Tăng II, 421

1.- Có năm sự kiện này, này các Tỷ-kheo, cần phải thường xuyên quán sát bởi nữ nhân hay nam nhân, bởi tại gia hay xuất gia.

2. Thế nào là năm?

- "Ta phải bị già, không thoát khỏi già" là sự
kiện cần phải thường xuyên quán sát bởi nữ
nhân hay nam nhân, bởi tại gia hay xuất gia.
- "Ta phải bị bệnh, không thoát khỏi bệnh" là sự
kiện cần phải thường xuyên quán sát bởi nữ
nhân hay nam nhân, bởi tại gia hay xuất gia.
- "Ta phải bị chết, không thoát khỏi chết" là sự
kiện cần phải thường xuyên quán sát bởi nữ
nhân hay nam nhân, bởi tại gia hay xuất gia.
- "Tất cả pháp khả ái, khả ý đối với ta sẽ phải
đổi khác sẽ phải biến diệt", là sự kiện cần phải
thường xuyên quán sát bởi nữ nhân hay nam
nhân, bởi tại gia hay xuất gia.
- "Ta là chủ nhân của nghiệp, là thừa tự của
nghiệp, nghiệp là thai tạng, nghiệp là quyến

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5403

thuộc, nghiệp là điểm tựa. Phàm nghiệp nào ta
sẽ làm thiện hay ác, ta sẽ thừa tự nghiệp ấy" là
sự kiện cần phải thường xuyên quán sát bởi nữ
nhân hay nam nhân, bởi tại gia hay xuất gia.

 Và do duyên lợi ích như thế nào, này các Tỷ-kheo,
"Ta phải bị già, không thoát khỏi già", là sự kiện
cần phải thường xuyên quán sát bởi nữ nhân hay
nam nhân, bởi tại gia hay xuất gia?

3. Có những loài hữu tình, đang còn trẻ, kiêu mạn
trong tuổi trẻ, say đắm trong kiêu mạn ấy, thân làm
ác, miệng nói ác, ý nghĩ ác. Do vị ấy thường xuyên
quán sát sự kiện này, sự kiêu mạn tuổi trẻ trong
tuổi trẻ được hoàn toàn đoạn tận hay được giảm
thiểu. Do duyên lợi ích này, này các Tỷ-kheo, "Ta
phải bị già, không thoát khỏi già", cần phải thường
xuyên quán sát như vậy bởi nữ nhân hay nam nhân,
bởi tại gia hay xuất gia.

 Do duyên lợi ích như thế nào, này các Tỷ-kheo,
"Ta phải bị bệnh, ta không thoát khỏi bệnh" là
sự kiện cần phải thường xuyên quán sát bởi nữ
nhân hay nam nhân, bởi tại gia hay xuất gia?

4. Có những loài hữu tình khỏe mạnh, kiêu mạn trong khỏe mạnh. Do say đắm trong kiêu mạn ấy, thân làm ác, miệng nói ác, ý nghĩ ác. Do vị ấy thường xuyên

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5404

quán sát sự kiện này, sự kiêu mạn khỏe mạnh trong
khỏe mạnh được hoàn toàn đoạn tận hay được giảm
thiểu. Do duyên lợi ích này, này các Tỷ-kheo, "Ta
phải bị bệnh, không thoát khỏi bệnh" cần phải
thường xuyên quán sát như vậy bởi nữ nhân hay nam
nhân, bởi tại gia hay xuất gia.

 Do duyên lợi ích như thế nào, này các Tỷ-kheo,
"Ta phải bị chết, ta không thoát khỏi chết", là
sự kiện cần phải thường xuyên quán sát bởi nữ
nhân hay nam nhân, bởi tại gia hay xuất gia?

5. Có những loài hữu tình đang sống, kiêu mạn trong
sự sống. Do say đắm trong kiêu mạn ấy, thân làm ác,
miệng nói ác, ý nghĩ ác. Do vị ấy thường xuyên quán
sát sự kiện này, sự kiêu mạn sự sống trong sự sống
được hoàn toàn đoạn tận hay được giảm thiểu. Do
duyên lợi ích này, này các Tỷ-kheo, "Ta phải bị chết,
không thoát khỏi chết", cần phải thường xuyên quán
sát như vậy bởi nữ nhân hay nam nhân, bởi tại gia
hay xuất gia.

 Do duyên lợi ích như thế nào, này các Tỷ-kheo,
"Tất cả pháp khả ái, khả hỷ đối với ta sẽ phải
đổi khác, sẽ phải biến diệt" là sự kiện cần phải
thường xuyên quán sát bởi nữ nhân hay nam
nhân, bởi tại gia hay xuất gia?

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5405

6. Có những loài hữu tình, có lòng tham dục đối với các vật khả ái. Do say đắm với lòng tham dục ấy, thân làm ác, miệng nói ác, ý nghĩ ác Do vị ấy thường xuyên quán sát sự kiện ấy, nên tham dục đối với các vật khả ái được đoạn tận hoàn toàn hay được giảm thiểu. Do duyên lợi ích này, này các Tỷ-kheo, "Tất cả pháp khả ái, khả hỷ đối với ta sẽ phải biến diệt" là sự kiện cần phải thường xuyên quán sát bởi nữ nhân hay nam nhân, bởi tại gia hay xuất gia.

 Và do duyên lợi ích như thế nào, này các Tỷ-kheo,
"Ta là chủ nhân của nghiệp, là thừa tự của
nghiệp, nghiệp là thai tạng, nghiệp là quyến
thuộc, nghiệp là điểm tựa. Phàm nghiệp nào ta
sẽ làm, thiện hay ác, ta sẽ thừa tự nghiệp ấy" là
sự kiện cần phải thường xuyên quán sát bởi nữ
nhân hay nam nhân, bởi tại gia hay xuất gia?

7. Có những loài hữu tình, thân làm ác, miệng nói ác, ý nghĩ ác. Do vị ấy thường xuyên quán sát như vậy, ác hạnh được hoàn toàn đoạn tận hay được giảm thiểu. Do duyên lợi ích này, này các Tỷ-kheo, "Ta là chủ nhân của nghiệp, là thừa tự của nghiệp, nghiệp là thai tạng, nghiệp là quyến thuộc, nghiệp là điểm tựa. Phàm nghiệp nào ta sẽ làm, thiện hay ác, ta sẽ thừa tự nghiệp ấy" là sự kiện cần phải thường xuyên

MƯỜI HAI DUYÊN                                       5406

quán sát bởi nữ nhân hay nam nhân, bởi tại gia hay xuất gia.

8. Nếu vị Thánh đệ tử, này các Tỷ-kheo, suy tư như sau:

- "Không phải chỉ một mình ta già, không thoát
khỏi già, nhưng phàm có những loài hữu tình
nào có đến, có đi, có diệt, có sanh, tất cả loài
hữu tình ấy phải bị già, không thoát khỏi già".
Do vị ấy thường xuyên quán sát sự kiện ấy, con
đường được sanh khởi. Vị ấy sử dụng con
đường ấy, tu tập, làm cho sung mãn. Do vị ấy
sử dụng con đường ấy, tu tập, làm cho sung
mãn nên các kiết sử được đoạn tận, các tùy
miên được chấm dứt.
- "Không phải chỉ một mình ta bị bệnh, không
thoát khỏi bệnh, nhưng phàm có những loài
hữu tình nào có đến, có đi, có diệt, có sanh, tất
cả loài hữu tình ấy phải bị bệnh, không thoát
khỏi bệnh". Do vị ấy thường xuyên quán sát sự
kiện ấy, con đường được sanh khởi. Vị ấy sử
dụng con đường ấy, tu tập, làm cho sung mãn.
Do vị ấy sử dụng con đường ấy, tu tập, làm cho
sung mãn, nên các kiết sử được đoạn tận, các
tùy miên được chấm dứt.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5407

- "Không phải chỉ một mình ta bị chết, không
thoát khỏi chết, nhưng phàm có những loài hữu
tình nào, có đến, có đi, có diệt, có sanh, tất cả
các loài hữu tình ấy phải bị chết, không thoát
khỏi chết..." ...
- "Không phải chỉ có các pháp khả ái, khả ý của
riêng một mình ta sẽ phải đổi khác, sẽ phải biến
diệt. Phàm có các loài hữu tình nào có đến, có
đi, có diệt, có sanh, các pháp khả ái, khả ý của
tất cả loài hữu tình ấy sẽ phải đổi khác, sẽ phải
biến diệt...".
- "Không phải chỉ có một mình ta là chủ nhân
của nghiệp, là thừa tự của nghiệp, nghiệp là
thai tạng, nghiệp là quyến thuộc, nghiệp là
điểm tựa. Phàm có các loài hữu tình nào có
đến, có đi, có diệt, có sanh, tất cả các loài hữu
tình ấy là chủ nhân của nghiệp, là thừa tự của
nghiệp, nghiệp là thai tạng, nghiệp là quyến
thuộc, nghiệp là điểm tựa. Phàm nghiệp nào họ
sẽ làm thiện hay ác, họ sẽ thừa tự nghiệp ấy."
Do vị ấy thường xuyên quán sát sự kiện ấy, nên
con đường được sanh khởi. Vị ấy sử dụng con
đường ấy, tu tập, làm cho sung mãn. Do vị ấy
sử dụng con đường ấy, tu tập, làm cho sung
mãn, nên các kiết sử được đoạn tận, các tùy
miên được chấm dứt.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5408

Bị bệnh và bị già,
Lại thêm phải bị chết,
Pháp yếu là như vậy,
Hữu tình là như vậy.
Phàm phu sanh nhàm chán,
Thật không hợp cho Ta,
Nếu Ta cũng nhàm chán,
Đối với các chúng sanh,
Cùng chung một số phận.
Trong khi đời sống Ta,
Không khác gì đời họ,
Ta được sống như vậy,
Kiêu mạn trong không bệnh,
Trong tuổi trẻ sinh mạng,
Tất cả Ta nhiếp phục
Phát xuất từ an ổn,
Ta thấy hạnh viễn ly,
Ta phát tâm dõng mãnh,
Thấy được cảnh Niết-bàn.
Nay Ta không có thể,
Hưởng thọ các dục vọng,
Ta sẽ không thối đọa,
Chứng cứu cánh Phạm hạnh.

MƯỜI HAI DUYÊN                       5409

645 Ái - 6 ái thân - Kinh PHÚNG TỤNG – 33 Trường II, 567

KINH PHÚNG TỤNG – Bài kinh số 33 – Trường II, 567 (Trích đoạn)

28.   Sáu ái thân:

 Sắc ái, thanh ái, hương ái, vị ái, xúc ái, pháp ái.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5410

646 Ái - Ai có tham luyến thời có dao động... - Kinh Channa – Tương IV, 99

Channa – Tương IV, 99

1) Một thời Thế Tôn ở tại Ràjagaha (Vương Xá), Veluvana (Trúc Lâm), tại chỗ nuôi dưỡng các con sóc.

2) Lúc bấy giờ, Tôn giả Sàriputta, Tôn giả Mahà Cunda và Tôn giả Channa trú ở núi Gijjhakùta.

3) Lúc bấy giờ, Tôn giả Channa bị bệnh, đau đớn, bị trọng bệnh.

4) Rồi Tôn giả Sàriputta, vào buổi chiều, từ Thiền tịnh đứng dậy, đi đến Tôn giả Mahà Cunda; sau khi đến nói với Tôn giả Mahà Cunda:

-- Này Hiền giả Cunda, chúng ta hãy đi đến Tôn giả Channa để hỏi thăm về bệnh hoạn.

-- Thưa vâng, Hiền giả.

Tôn giả Mahà Cunda vâng đáp Tôn giả Sàriputta.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   5411

5) Rồi Tôn giả Sàriputta và Tôn giả Mahà Cunda đi đến Tôn giả Channa, sau khi đến ngồi trên chỗ đã soạn sẵn.

6-7) Sau khi ngồi, Tôn giả Sàriputta nói với Tôn giả Channa:

-- Này Hiền giả Channa, Hiền giả có kham nhẫn
được chăng? Có chịu đựng được chăng? Có phải
khổ thọ giảm thiểu, không có tăng trưởng? Có phải
có triệu chứng giảm thiểu, không phải tăng trưởng?

-- Thưa Hiền giả Sàriputta tôi không có thể kham
nhẫn, không có thể chịu đựng. Mãnh liệt là các khổ
thọ tôi cảm giác! Chúng tăng trưởng, không có giảm
thiểu. Có triệu chứng tăng trưởng, không phải giảm
thiểu.

8) Này Hiền giả, ví như một người lực sĩ chém đầu
một người khác với một thanh kiếm sắc. Cũng vậy,
này Hiền giả, những ngọn gió kinh khủng thổi lên
đau nhói trong đầu tôi. Thưa Hiền giả, tôi không có
thể kham nhẫn, không có thể chịu đựng... không phải
giảm thiểu.

9) Này Hiền giả, ví như một người lực sĩ lấy một dây nịt bằng da cứng quấn tròn quanh đầu rồi xiết mạnh. Cũng vậy, này Hiền giả, tôi cảm thấy đau đầu một

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5412

cách kinh khủng. Này Hiền giả, tôi không thể kham nhẫn, không có thể chịu đựng... không phải giảm thiểu.

10) Này Hiền giả, ví như một người đồ tể thiện xảo
hay một đệ tử người đồ tể mổ bụng với một con dao
cắt thịt bò sắc bén. Cũng vậy, này Hiền giả, những
ngọn gió kinh khủng cắt mổ bụng của tôi. Thưa Hiền
giả, tôi không có thể kham nhẫn, không có thể chịu
đựng... không phải giảm thiểu.

11) Này Hiền giả, ví như hai người lực sĩ sau khi nắm
một người yếu hơn với những cánh tay của mình,
nướng người ấy, đốt người ấy trên một hố than hừng.
Cũng vậy, này Hiền giả, một sức nóng kinh khủng
khởi lên trong thân tôi. Này Hiền giả, tôi không có
thể kham nhẫn, không có thể chịu đựng. Mãnh liệt là
các khổ thọ tôi cảm giác! Chúng tăng trưởng, không
có giảm thiểu. Có triệu chứng tăng trưởng, không
phải giảm thiểu.

12) Thưa Hiền giả Sàriputta, tôi sẽ đem lại con dao. Tôi không muốn sống nữa.

13) -- Tôn giả Channa, chớ có đem lại con dao! Tôn giả Channa, hãy chịu đựng! Chúng tôi muốn Tôn giả Channa chịu đựng. Nếu Tôn giả Channa không có các món ăn, không có các dược phẩm thích hợp, thời

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5413

tôi sẽ tìm các dược phẩm thích hợp cho Tôn giả
Channa. Nếu Tôn giả Channa không có người hầu hạ
thích ứng, thời tôi sẽ hầu hạ Tôn giả Channa. Tôn giả
Channa chớ có đem lại con dao. Tôn giả Channa hãy
chịu đựng. Chúng tôi muốn Tôn giả Channa chịu
đựng.

14) -- Thưa Hiền giả Sàriputta, không phải tôi không có các món ăn thích hợp, tôi có các món ăn thích hợp. Không phải tôi không có các dược phẩm thích hợp, tôi có các dược phẩm thích hợp. Không phải tôi không có những người hầu hạ thích ứng, tôi có những người hầu hạ thích ứng. Đã lâu ngày tôi hầu hạ bậc Đạo Sư với tâm thích thú, không phải không thích thú. Đây, thưa Hiền giả, là xứng đáng với người đệ tử. Vì rằng đã hầu hạ bậc Đạo Sư với tâm thích thú, không phải không thích thú. Không có phạm tội, nếu Tỷ-kheo Channa đem lại con dao. Này Hiền giả Sàriputta, Hiền giả hãy thọ trì như vậy.

15) -- Chúng tôi sẽ hỏi Tôn giả Channa một câu, nếu Tôn giả Channa kham nhẫn được hỏi và trả lời.

-- Hãy hỏi đi, Hiền giả Sàriputta, sau khi nghe, chúng ta sẽ biết.

16) -- Này Hiền giả Channa, mắt, nhãn thức, những pháp do nhãn thức nhận biết, Hiền giả có quán: "Cái

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5414

này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của
tôi"?... Tai... Mũi... Lưỡi... Thân... Này Hiền giả
Channa, ý, ý thức, các pháp do ý thức nhận biết,
Hiền giả có quán: "Cái này là của tôi, cái này là tôi,
cái này là tự ngã của tôi"?

17) -- Này Hiền giả Sàriputta, mắt, nhãn thức, các
pháp do nhãn thức nhận biết, tôi quán: "Cái này
không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này
không phải tự ngã của tôi".

18) -- Này Hiền giả Channa, trong mắt, trong nhãn
thức, trong các pháp do nhãn thức nhận biết, do
thấy gì, do thắng tri gì mà Hiền giả quán: "Cái này
không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này
không phải tự ngã của tôi"?

19) -- Thưa Hiền giả Sàriputta, trong mắt, trong nhãn thức, trong các pháp do nhãn thức nhận biết, sau khi thấy đoạn diệt, sau khi thắng tri đoạn diệt, tôi quán: "Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi".

Trong tai... Trong mũi... Trong lưỡi... Trong thân.. Thưa Hiền giả... Trong ý, trong ý thức, trong các pháp do ý thức nhận biết, sau khi thấy đoạn diệt, sau khi thắng tri đoạn diệt, tôi quán: "Cái này không phải

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5415

của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi".

20) Được nghe nói vậy, Tôn giả Mahà Cunda nói với Tôn giả Channa:

-- Hiền giả Channa, Hiền giả cần phải luôn luôn chú ý đến lời dạy này của Thế Tôn: "Ai còn tham luyến, thời có dao động. Ai không tham luyến, thời không dao động. Ai không dao động, thời được khinh an. Ai được khinh an, thời không thiên chấp. Ai không thiên chấp (nati), thời không có đến và đi. Ai không có đến và đi, thời không có diệt và sanh. Ai không có diệt và sanh, thời không có đời này, đời sau, không có giữa hai đời. Đây là sự đoạn tận đau khổ".

21) Rồi Tôn giả Sàriputta và Tôn giả Mahà Cunda, sau khi giáo giới Tôn giả Channa với lời giáo giới này, từ chỗ ngồi đứng dậy, và ra đi.

22) Tôn giả Channa, sau khi hai vị Tôn giả ấy đi không bao lâu, liền đem lại con dao.

23) Rồi Tôn giả Sàriputta đi đến Thế Tôn, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên.

24) Ngồi xuống một bên, Tôn giả Sàriputta bạch Thế Tôn:

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5416

-- Bạch Thế Tôn, Tôn giả Channa đã đem lại con dao. Sanh thú của vị ấy là gì? Đời sau vị ấy sẽ như thế nào?

-- Có phải trước mặt Ông, này Sàriputta, Tỷ-kheo Channa đã tuyên bố là không phạm tội?

25) -- Thưa có, bạch Thế Tôn. Có một làng của dân tộc Vajji tên là Pubbavijjhamam; tại đấy, có những gia đình thân hữu, có những gia đình thân thích với Tôn giả Channa, chính những gia đình ấy mới có lỗi.

26) -- Này Sàriputta, những gia đình thân hữu và
những gia đình thân thích ấy của Tôn giả Channa là
những gia đình có lỗi. Tuy vậy, này Sàriputta, với sự
việc như vậy, Ta không nói Channa là có lỗi. Này
Sàriputta, ai bỏ thân này và chấp thủ thân khác;
người ấy, Ta nói là có lỗi. Nhưng Tỷ-kheo Channa
thời không vậy. Tỷ-kheo Channa không có tội lỗi khi
đem lại con dao. Này Sàriputtra, Ông cần phải thọ trì
như vậy

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5417

647 Ái - Ai nặng nề về ái lạc thì.. - Kinh TÔN GIẢ NÀGITA – Tăng II, 347

TÔN GIẢ NÀGITA – Tăng II, 347

1. Như vầy tôi nghe:

Một thời, Thế Tôn bộ hành giữa các người Kosala,
cùng với đại chúng Tỷ-kheo đi đến một làng Bà-la-
môn tên là Icchànangalam. Tại đấy, Thế Tôn trú ở
Icchànangalam, trong khóm rừng Icchànangalam.

Các Bà-la-môn gia chủ ở Icchànangalam được nghe: "Sa-môn Tôn giả Gotama là Thích tử xuất gia từ gia đình họ Thích, đã đến Icchànangalam, trú ở Icchànanagalam trong khóm rừng Icchànangalam. Về Tôn giả Gotama ấy, tiếng đồn tốt đẹp sau đây được truyền đi: " « Đây là đức Thế Tôn, bậc A-la- hán, Chánh Đẳng Giác, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn. Với thắng trí, Ngài tự thân chứng ngộ thế giới này cùng với Thiên giới, Phạm thiên giới, với chúng Sa-môn, Bà-la-môn các loài Trời và Người. Sau khi đã chứng ngộ, Ngài tuyên thuyết điều Ngài đã chứng ngộ. Ngài thuyết pháp sơ thiện, trung thiện, hậu thiện, có nghĩa, có văn. Ngài truyền dạy Phạm hạnh hoàn toàn đầy

MƯỜI HAI DUYÊN                                       5418

đủ trong sạch. Tốt đẹp thay, sự chiêm ngưỡng một vị A-la-hán như vậy! » " .

Rồi các Bà-la-môn gia chủ ở Icchànangalam, sau khi
đêm ấy đã mãn, cầm theo rất nhiều đồ ăn loại cứng
và loại mềm, đi đến khóm rừng Icchànangalam, sau
khi đến, đứng ở ngoài cổng vào, và lớn tiếng làm
huyên náo.

2. Lúc bấy giờ, Tôn giả Nàgita là thị giả của Thế Tôn. Rồi Thế Tôn bảo Tôn già Nàgita:

- Này Nàgita, những ai đã đến, và làm ồn ào như những hàng cá với đống cá lớn?

- Các người ấy, bạch Thế Tôn, là các Ba-la-môn gia
chủ ở Icchànangalam, đang đứng ở ngoài cổng vào,
đem theo rất nhiều đồ ăn loại cứng và loại mềm cho
Thế Tôn và chúng Tăng.

- Này Nàgita, Ta không có liên hệ gì với danh vọng và danh vọng không có liên hệ gì với Ta. Này Nàgita, những ai tìm được không có khó khăn, tìm được không có mệt nhọc, tìm được không có phí sức, tìm được an ổn, viễn ly lạc, an tịnh lạc, chánh giác lạc, mà Ta đã tìm được không có khó khăn, tìm được không có mệt nhọc, tìm được không có phí sức. Hãy

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5419

để họ thọ hưởng lạc như phân ấy, thụy miên lạc, lợi dưỡng, cung kính, danh văn lạc.

3. - Bạch Thế Tôn, nay Thế Tôn hãy chấp nhận! Thiện Thệ hãy chấp nhận! Nay Thế Tôn sẽ đi đến chỗ nào, tại chỗ ấy các Bà-la-môn gia chủ ở thị trấn và ở quốc độ cũng sẽ đi đến với tâm hướng về cúng dường. Ví như trời mưa nặng hạt, và nước mưa được chảy tùy theo chiều dốc. Cũng vậy, bạch Thế Tôn, nay Thế Tôn sẽ đi đến chỗ nào, tại chỗ ấy các Ba-la- môn gia chủ ở thị trấn và ở quốc độ họ cũng sẽ đi đến, với tâm hướng về cúng đường. Vì cớ sao? Bạch Thế Tôn, do vì giới hạnh và trí tuệ của Thế Tôn.

4. - Này Nagita, Ta không có liên hệ gì với danh
vọng, và danh vọng không có liên hệ gì với Ta. Này
Nàgita, những ai tìm được không có khó khăn, tìm
được không có mệt nhọc, tìm được không có phí sức,
tìm được an ổn lạc, viễn ly lạc, an tịnh lạc, chánh
giác lạc, mà Ta đã tìm được không có khó khăn, tìm
được không phí sức. Hãy để họ thọ hưởng lạc như
phân ấy, thụy miên lạc, lợi dưỡng, cung kính, danh
văn lạc.

Này Nàgita,

- Với ai ăn, uống, nhai, nếm, thời đại tiện, tiểu tiện, là kết quả tất nhiên cho người ấy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5420

- Với ai nặng nề về ái lạc, thời sự biến hoại, đổi
khác, sầu bi khổ ưu não khởi lên. Đấy là kết
quả tất nhiên cho người ấy.
- Ai sống chuyên chú tâm về tướng bất tịnh,
thời sự nhàm chán đối với tịnh tướng được an
trú. Đấy là kết quả tất nhiên cho người ấy.
- Ai sống tùy quán vô thường trong sáu xúc
xứ, thời sự nhàm chán đối với xúc được an trú.
Đấy là kết quả tất nhiên cho người ấy.
- Ai sống tùy quán sanh diệt đối với năm thủ
uẩn, thời sự nhàm chán đối với chấp thủ được
an trú. Đấy là kết quả tất nhiên cho người ấy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5421

648 Ái - Bị chìm giữa dòng là đồng nghĩa với hỷ tham - Khúc Gỗ 1 – Tương IV, 293

Khúc Gỗ – Tương IV, 293

1) Một thời Thế Tôn trú ở Kosambi, trên bờ sông Gangà.

2) Thế Tôn thấy một khúc gỗ lớn trôi theo dòng nước sông Hằng, thấy vậy liền gọi các Tỷ-kheo:

-- Này các Tỷ-kheo, các Ông có thấy khúc gỗ to lớn này đang trôi theo dòng nước sông Hằng không?

-- Thưa có, bạch Thế Tôn.

3) -- Này các Tỷ-kheo, nếu khúc gỗ không đâm vào
bờ bên này, không đâm vào bờ bên kia, không chìm
giữa dòng, không mắc cạn trên miếng đất nổi, không
bị loài Người nhặt lấy, không bị phi nhân nhặt lấy,
không bị mắc vào xoáy nước, không bị mục bên
trong; như vậy, này các Tỷ-kheo, khúc gỗ ấy sẽ
hướng về biển, sẽ xuôi theo biển, sẽ nghiêng nhập
vào biển. Vì sao? Vì rằng, này các Tỷ-kheo, dòng
sông Hằng hướng về biển, xuôi theo biển, nghiêng
trôi về biển.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   5422

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, nếu các Ông không đâm
vào bờ bên này, không đâm vào bờ bên kia, không
chìm giữa dòng, không mắc cạn trên miếng đất nổi,
không bị loài Người nhặt lấy, không bị phi nhân nhặt
lấy, không bị mắc vào xoáy nước, không bị mục bên
trong; như vậy, này các Tỷ-kheo, các Ông sẽ hướng
về Niết-bàn, sẽ xuôi theo Niết-bàn, sẽ nghiêng nhập
vào Niết-bàn. Vì sao? Vì rằng, này các Tỷ-kheo,
chánh kiến hướng về Niết-bàn, xuôi theo Niết-bàn,
nghiêng nhập vào Niết-bàn.

4) Khi được nghe nói vậy, một Tỷ-kheo bạch Thế Tôn:

-- Bạch Thế Tôn, bờ bên này là gì? Bờ bên kia là gì? Thế nào là chìm giữa dòng? Thế nào là mắc cạn trên miếng đất nổi? Thế nào là bị loài Người nhặt lấy? Thế nào là bị phi nhân nhặt lấy? Thế nào là bị mắc vào xoáy nước? Thế nào là bị mục nát bên trong?

5) -- Bờ bên này, này Tỷ-kheo, là đồng nghĩa với sáu nội xứ này.

6) Bờ bên kia, này Tỷ-kheo, là đồng nghĩa với sáu ngoại xứ.

7) Bị chìm giữa dòng, này Tỷ-kheo, là đồng nghĩa với hỷ tham.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5423

8) Bị mắc cạn trên miếng đất nổi, này Tỷ-kheo, là đồng nghĩa với ngã mạn.

9) Và này Tỷ-kheo, thế nào là bị người nhặt lấy? Ở
đây, Tỷ-kheo sống quá liên hệ với cư sĩ, chung vui,
chung buồn, an lạc khi họ an lạc, đau khổ khi họ bị
đau khổ, tự trói buộc mình trong các công việc phải
làm được khởi lên của họ. Đây gọi là Tỷ-kheo bị loài
Người nhặt lấy.

10) Và thế nào, này Tỷ-kheo, là bị phi nhân nhặt lấy?
Ở đây, Tỷ-kheo sống Phạm hạnh với ước nguyện
được sanh cộng trú với một hạng chư Thiên:
"Mong rằng với giới luật này, với cấm giới này, với
khổ hạnh này, với Phạm hạnh này, ta sẽ trở thành
Thiên nhân hay một loài chư Thiên! " Đây, này Tỷ-
kheo, được gọi là bị phi nhân nhặt lấy.

11) Bị mắc vào xoáy nước, này Tỷ-kheo, là đồng nghĩa với năm dục công đức.

12) Và này Tỷ-kheo, thế nào là bị mục nát bên trong? Ở đây, này Tỷ-kheo, có người theo tà giới, theo ác pháp, bất tịnh, có những hành vi đáng nghi ngờ, có những hành động che đậy, không phải Sa-môn nhưng hiện tướng Sa-môn, không phải Phạm hạnh nhưng hiện tướng Phạm hạnh, nội tâm bị hủ bại, đầy

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5424

dục vọng, là một đống rác bẩn. Đây, này Tỷ-kheo, được gọi là bị mục nát bên trong.

11) Lúc bấy giờ Nanda, người chăn bò, đứng không xa Thế Tôn bao nhiêu.

12) Rồi người chăn bò Nanda bạch Thế Tôn:

-- Bạch Thế Tôn, con không đâm vào bờ bên này,
con không đâm vào bờ bên kia, con không bị chìm
giữa dòng, con không bị mắc cạn trên miếng đất nổi,
con không bị loài Người nhặt lấy, con không bị phi
nhân nhặt lấy, con không bị mắc vào xoáy nước, con
không bị mục nát bên trong. Bạch Thế Tôn, mong
Thế Tôn cho con được xuất gia với Thế Tôn, được
thọ đại giới.

13) -- Này Nanda, hãy đem trả các con bò cho người chủ.

-- Bạch Thế Tôn, chúng sẽ đi trở về. Các bò mẹ đang trông mong gặp lại các con bê của chúng.

-- Tuy vậy, này Nanda, Ông hãy trả lui các con bò cho những người chủ.

14) Rồi Nanda, người chăn bò, sau khi trả lui các con bò cho những người chủ, đi đến Thế Tôn; sau khi đến, bạch Thế Tôn:

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5425

-- Bạch Thế Tôn, các con bò đã được trả lui cho những người chủ. Bạch Thế Tôn, xin hãy cho con được xuất gia với Thế Tôn. Hãy cho con thọ đại giới.

15) Nanda, người chăn bò được xuất gia với Thế Tôn, được thọ đại giới. Sau khi thọ đại giới không bao lâu, Tôn giả Nanda sống một mình, an tịnh...

16) Tôn giả Nanda trở thành một vị A-la-hán nữa.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5426

649 Ái - Chính vì không giác ngộ.. - Kinh GIÁC NGỘ – Tăng I, 549

GIÁC NGỘ – Tăng I, 549

Như vậy, tôi nghe:

Một thời, Thế Tôn trú ở giữa dân chúng Vajji, tại làng Bhanda. Tại đấy, Thế Tôn bảo các Tỷ-kheo:

- Này các Tỷ-kheo.

- Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Các tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

2.- Này các Tỷ-kheo, do không giác ngộ, không thể
nhập bốn pháp, như vậy phải chạy dài, phải luân
chuyển trong một thời gian dài, đối với Ta và đối
với các Thầy!

3. Thế nào là bốn?

- Này các Tỷ-kheo, do không giác ngộ, không thể
nhập Thánh giới, như vậy phải chạy dài, phải
luân chuyển trong một thời gian dài, đối với Ta
và đối với các Thầy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   5427

- Này các Tỷ-kheo, do không giác ngộ, không thể
nhập Thánh định, …
- …Thánh tuệ, …
- …Thánh giải thoát, như vậy phải chạy dài,
phải luân chuyển trong một thời gian dài, đối
với Ta và đối với các Thầy.

4. Này các Tỷ-kheo, khi nào Thánh giới này được
giác ngộ, được thể nhập; Thánh tuệ được giác ngộ,
được thể nhập; Thánh định được giác ngộ, được thể
nhập; Thánh giải thoát được giác ngộ, được thể nhập;
hữu ái được chặt đứt, dây cột của hữu được đoạn tận,
nay không còn tái sanh.

Thế Tôn nói như vậy. Thiện Thệ sau khi nói như vậy, bậc Đạo sư lại nói thêm:

Giới, Thiền định, Trí tuệ
Với giải thoát vô thượng
Gotama danh xưng
Giác ngộ những pháp này
Đức Phật thắng tri chúng
Thuyết pháp cho Tỷ-kheo
Đạo sư đoạn tận khổ
Bậc Tuệ nhãn tịch tịnh.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5428

MƯỜI HAI DUYÊN   5429

650 Ái - Chỗ nào có ái, chỗ ấy có Thức an trú - Kinh Có Tham – Tương II, 180

Có Tham – Tương II, 180

1)...Trú ở Sàvatthi.

2) Này các Tỷ-kheo, có bốn loại đồ ăn đưa đến sự tồn tại hay sự chấp thủ tái sanh của các loài hữu tình hay các loài chúng sanh.

3) Thế nào là bốn?

- Đoàn thực thô hoặc tế,
- Xúc thực là thứ hai,
- Tư niệm là thứ ba,
- Thức là thứ tư.

Này các Tỷ-kheo, bốn loại đồ ăn này đưa đến sự tồn tại hay sự chấp thủ tái sanh cho các loài hữu tình hay các loài chúng sanh.

4) Này các Tỷ-kheo,

- Nếu đối với đoàn thực, có tham, có hỷ, có ái, thời có thức được an trú, tăng trưởng.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5430

- Chỗ nào thức được an trú, tăng trưởng, chỗ ấy
có danh sắc sanh.
- Chỗ nào có danh sắc sanh, chỗ ấy có các hành
tăng trưởng.
- Chỗ nào có các hành tăng trưởng, chỗ ấy hữu
được tái sanh trong tương lai.
- Chỗ nào hữu được tái sanh trong tương lai,
chỗ ấy có sanh, già chết trong tương lai.
- Chỗ nào có sanh, già chết trong tương lai, Ta
nói chỗ ấy có sầu, có khổ, có não.

5) Này các Tỷ-kheo, nếu đối với xúc thực... (như trên)...

6) Này các Tỷ-kheo, nếu đối với tư niệm thực...

7) Này các Tỷ-kheo,

- Nếu đối với thức thực, có tham, có hỷ, có ái,
thời có thức được an trú, tăng trưởng.
- Chỗ nào có thức được an trú, tăng trưởng, chỗ
ấy có danh sắc sanh.
- Chỗ nào có danh sắc sanh, chỗ ấy có các hành
tăng trưởng.
- Chỗ nào có các hành tăng trưởng, chỗ ấy hữu
được tái sanh trong tương lai.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5431

- Chỗ nào hữu được tái sanh trong tương lai,
chỗ ấy có sanh, già chết trong tương lai.
- Chỗ nào có sanh, già chết trong tương lai, Ta
nói chỗ ấy có sầu, có khổ, có não.

8) Ví như, này các Tỷ-kheo, một người thợ nhuộm
hay một người thợ vẽ. Nếu có thuốc nhuộm hay sơn
màu nghệ, màu xanh, hay màu đỏ, có một tấm bảng
khéo đánh bóng, một bức tường hay tấm vải, có thể
phác họa hình người đàn bà hay người đàn ông có
đầy đủ chân tay.

9) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, nếu đối với đoàn thực, có tham, có hỷ, có ái, thời có thức an trú, tăng trưởng. Chỗ nào có thức an trú, tăng trưởng chỗ ấy có danh sắc sanh. Chỗ nào có danh sắc sanh, chỗ ấy có các hành tăng trưởng. Chỗ nào có các hành tăng trưởng, chỗ ấy có hữu tái sanh trong tương lai. Chỗ nào có hữu tái sanh trong tương lai, chỗ ấy có sanh, già chết trong tương lai. Chỗ nào có sanh, già chết trong tương lai, Ta nói chỗ ấy có sầu, có khổ, có não.

10) Này các Tỷ-kheo, nếu đối với xúc thực...

11) Này các Tỷ-kheo, nếu đối với niệm thực...

12) Này các Tỷ-kheo, nếu đối với thức thực, có tham, có hỷ, có ái, thời có thức an trú, tăng trưởng. Chỗ nào

MƯỜI HAI DUYÊN                                       5432

có thức an trú, tăng trưởng, chỗ ấy có danh sắc sanh. Chỗ nào có danh sắc sanh, chỗ ấy có các hành tăng trưởng. Chỗ nào có các hành tăng trưởng, chỗ ấy có hữu tái sanh trong tương lai. Chỗ nào có hữu tái sanh trong tương lai, chỗ ấy có sanh, già, chết trong tương lai. Chỗ nào có sanh, già chết trong tương lai, Ta nói chỗ ấy có sầu, có khổ, có não.

13) Này các Tỷ-kheo,

- Nếu đối với đoàn thực không có tham, không
có hỷ, không có ái, thời không có thức an trú,
tăng trưởng.
- Chỗ nào không có thức an trú, tăng trưởng, chỗ
ấy không có danh sắc sanh.
- Chỗ nào không có danh sắc sanh, chỗ ấy không
có các hành tăng trưởng.
- Chỗ nào không có các hành tăng trưởng, chỗ
ấy không có hữu tái sanh trong tương lai.
- Chỗ nào không có hữu tái sanh trong tương lai,
chỗ ấy không có sanh, già, chết trong tương lai.
- Chỗ nào không có sanh, già, chết trong tương
lai, Ta nói rằng chỗ ấy không có sầu, không có
khổ, không có não.

14) Này các Tỷ-kheo, nếu đối với xúc thực...

15) Này các Tỷ-kheo, nếu đối với tư niệm thực ...

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5433

16) Này các Tỷ-kheo, nếu đối với thức thực, không có tham, không có hỷ, không có ái, thời không có thức an trú, tăng trưởng. Chỗ nào không có thức an trú, tăng trưởng, chỗ ấy không có danh sắc sanh. Chỗ nào không có danh sắc sanh, chỗ ấy không có các hành tăng trưởng. Chỗ nào không có các hành tăng trưởng, chỗ ấy không có hữu tái sanh trong tương lai. Chỗ nào không có hữu tái sanh trong tương lai, chỗ ấy không có sanh, già chết trong tương lai. Chỗ nào không có sanh, già chết trong tương lai, Ta nói rằng chỗ ấy không có sầu, không có khổ, không có não.

17) Ví như, này các Tỷ-kheo, một ngôi nhà có mái
hay một dãy hành lang có mái, có cửa sổ phía Bắc,
phía Nam, hay phía Đông. Khi mặt trời mọc lên, ánh
sáng ngang qua cửa sổ chiếu vào, thời chiếu vào chỗ
nào?

- Bạch Thế Tôn, chiếu vào tường phía Tây.

18) - Này các Tỷ-kheo, nếu không có tường phía Tây, thời chiếu vào chỗ nào?

- Bạch Thế Tôn, chiếu trên đất.

19) - Này các Tỷ-kheo, nếu không có đất, thời chiếu vào chỗ nào?

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5434

- Bạch Thế Tôn, chiếu trên nước.

20) - Này các Tỷ-kheo, nếu không có nước, thời chiếu vào chỗ nào?

- Bạch Thế Tôn, không có chiếu ở đâu cả.

21) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, nếu đối với đoàn thực không có tham, không có hỷ, không có ái. ..

22) Này các Tỷ-kheo, nếu đối với xúc thực...

23) Này các Tỷ-kheo, nếu đối với tư niệm thực...

24) Này các Tỷ-kheo,

- Nếu đối với thức thực, không có tham,
không có hỷ, không có ái, thời không có thức
an trú.
- Chỗ nào không có thức an trú, chỗ ấy không có
danh sắc sanh.
- Chỗ nào không có danh sắc sanh, chỗ ấy không
có các hành tăng trưởng.
- Chỗ nào không có các hành tăng trưởng, chỗ
ấy không có hữu tái sanh trong tương lai.
- Chỗ nào không có hữu tái sanh trong tương lai,
chỗ ấy không có sanh, già chết trong tương lai.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5435

- Chỗ nào không có sanh, già chết trong tương lai, Ta nói rằng chỗ ấy không có sầu, không có khổ, không có não.

MƯỜI HAI DUYÊN                               5436

651 Ái - Con đường đưa đến đoạn tận khát ái - Kinh Đoạn Tận – Tương V, 136

Đoạn Tận – Tương V, 136 (Khaya)

1) ...

2) -- Con đường nào, đạo lộ nào, này các Tỷ-kheo, đưa đến đoạn tận khát ái, hãy tu tập con đường ấy, đạo lộ ấy.

3) Và con đường nào, đạo lộ nào, này các Tỷ-kheo, đưa đến đoạn tận khát ái?

Tức là bảy giác chi. Thế nào là bảy? Niệm giác chi, trạch pháp giác chi, tinh tấn giác chi, hỷ giác chi, khinh an giác chi, định giác chi, xả giác chi.

4) Khi được nói vậy, Tôn giả Udàyi bạch Thế Tôn:

-- Tu tập như thế nào, làm cho sung mãn như thế nào, bạch Thế Tôn, bảy giác chi đưa đến đoạn tận khát ái?

5) -- Ở đây, này Udàyi, Tỷ-kheo tu tập niệm giác chi
liên hệ đến viễn ly, liên hệ đến ly tham, liên hệ đến
đoạn diệt, hướng đến từ bỏ, quảng đại, to lớn, vô
lượng, không sân.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5437

Đối với vị tu tập niệm giác chi liên hệ đến viễn ly,
liên hệ đến ly tham, liên hệ đến đoạn diệt, hướng đến
từ bỏ, quảng đại, to lớn, vô lượng, không sân thì khát
ái được đoạn tận. Do khát ái được đoạn tận nên
nghiệp được đoạn tận. Do nghiệp được đoạn tận nên
khổ được đoạn tận.

6-11) ... trạch pháp giác chi... tinh tấn giác chi... hỷ giác chi... khinh an giác chi... định giác chi...

12) Ở đây, Tỷ-kheo tu tập xả giác chi liên hệ đến viễn ly, liên hệ đến ly tham, liên hệ đến đoạn diệt, hướng đến từ bỏ, quảng đại, to lớn, vô lượng, không sân.

Đối với vị tu tập xả giác chi liên hệ đến viễn ly, liên
hệ đến ly tham, liên hệ đến đoạn diệt, hướng đến từ
bỏ, quảng đại, to lớn, vô lượng, không sân thì khát ái
được đoạn tận. Do khát ái được đoạn tận nên nghiệp
được đoạn tận. Do nghiệp được đoạn tận nên khổ
được đoạn tận.

13) Như vậy, này Udàyi, do khát ái đoạn tận nên nghiệp đoạn tận. Do nghiệp đoạn tận nên khổ đoạn tận.

MƯỜI HAI DUYÊN                                        5438

652 Ái - Cái gì ở đời là khả ái, hấp dẫn Con mắt ở đời là khả ái... - Kinh Xúc Chạm Biết Rõ – Tương II, 191

Xúc Chạm – Biết Rõ – Tương II, 191

1) Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú ở giữa dân chúng Kuru, tại thị trấn dân chúng Kuru tên là Kammàsadhamma.

2) Ở đây, Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo: "Này các Tỷ- kheo".

- Bạch Thế Tôn. Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn.

3) Thế Tôn nói như sau:

- Này các Tỷ-kheo, các Ông có nắm giữ với nội xúc hay không?

4) Được nói vậy, một Tỷ-kheo bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, con có nắm giữ, với nội xúc.

5) Này các Tỷ-kheo, nhưng Ông nắm giữ nội xúc như thế nào?

MƯỜI HAI DUYÊN                                   5439

6) Tỷ-kheo ấy trả lời. Với câu trả lời, Tỷ-kheo ấy không làm tâm Thế Tôn thỏa mãn.

7) Khi được nói vậy, Tôn giả Ananda bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, nay đã đến thời. Bạch Thiện Thệ, nay đã đến thời Thế Tôn nói về nội xúc. Sau khi nghe, các Tỷ-kheo sẽ thọ trì.

8) - Vậy này Ananda, hãy nghe và khéo suy nghiệm, Ta sẽ nói.

- Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn.

9) Thế Tôn nói như sau:

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo trong khi nắm giữ nội xúc, nắm giữ nội xúc như sau: "Sự đau khổ đa loại, đa dạng này khởi lên ở đời với già chết; sự đau khổ này lấy cái gì làm nhân, hay lấy cái gì làm tập khởi, lấy cái gì làm tác sanh, lấy cái gì làm hiện hữu? Cái gì có mặt, già chết hiện hữu? Cái gì không có mặt, già chết không hiện hữu?".

Vị ấy nắm giữ nội xúc, biết như sau: "Sự đau khổ đa loại, đa dạng này khởi lên ở đời với già chết. Sự đau khổ này lấy sanh y làm nhân, lấy sanh y làm tập khởi,

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5440

lấy sanh y làm tác sanh, lấy sanh y làm hiện hữu. Do
sanh y có mặt, già chết hiện hữu. Do sanh y không
có mặt, già chết không hiện hữu". Vị ấy biết già chết.
Vị ấy biết già chết tập khởi. Vị ấy biết già chết đoạn
diệt. Vị ấy biết con đường thích ứng đưa đến già chết
đoạn diệt. Và nhờ thực hành như vậy, vị ấy trở thành
một vị tùy pháp hành.

Này các Tỷ-kheo, đây gọi là Tỷ-kheo đã thực hành để diệt tận khổ đau, để đoạn diệt già chết một cách hoàn toàn.

10) Vị ấy lại nắm giữ thêm nội xúc và nắm giữ như sau: "Sanh y này lấy gì làm nhân, lấy gì làm tập khởi, lấy gì làm tác sanh, lấy gì làm hiện hữu? Cái gì có mặt, sanh y hiện hữu? Cái gì không có mặt, sanh y không hiện hữu?". Vị ấy nắm giữ nội xúc, biết được như sau: "Sanh y lấy ái làm nhân, lấy ái làm tập khởi, lấy ái làm tác sanh, lấy ái làm hiện hữu. Do ái có mặt, sanh y hiện hữu. Do ái không có mặt, sanh y không hiện hữu". Vị ấy biết sanh y, biết sanh y tập khởi, biết sanh y đoạn diệt, và biết con đường thích ứng đưa đến sanh y đoạn diệt. Do thực hành như vậy, vị ấy được gọi là tùy pháp hành.

Này các Tỷ-kheo, đây gọi là Tỷ-kheo đã chơn chánh thực hành để tận diệt đau khổ và đoạn diệt sanh y một cách hoàn toàn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       5441

11) Vị ấy lại nắm giữ thêm nội xúc và nắm giữ như
sau: "Nhưng ái này, khởi lên tại chỗ nào được khởi
lên, an trú tại chỗ nào được an trú?". Vị ấy nắm
giữ nội xúc, biết được như sau: "Tất cả những gì ở
đời khả ái, hấp dẫn, khởi lên; tại chỗ ấy, ái được
sanh khởi; tại chỗ ấy, ái được an trú. Và cái gì ở đời
khả ái, hấp dẫn? Con mắt ở đời là khả ái, hấp dẫn
khởi lên; tại chỗ ấy, ái được sanh khởi; tại chỗ ấy ái
được an trú".

12)... Lỗ tai ở đời là khả ái, hấp dẫn...

13)... Lỗ mũi ở đời là khả ái, hấp dẫn...

14)... Lưỡi ở đời là khả ái, hấp dẫn...

15)... Thân ở đời là khả ái, hấp dẫn...

16)... Ý ở đời là khả ái, hấp dẫn khởi lên; tại chỗ ấy, ái được sanh khởi; tại chỗ ấy, ái được an trú.

17) Này các Tỷ-kheo, những ai trong quá khứ, là Sa-
môn hay Bà-la-môn, thấy những gì ở đời khả ái, hấp
dẫn là thường còn, thấy là lạc, thấy là vô bệnh, thấy
là an ổn, thấy là tự ngã, những người ấy làm ái
tăng trưởng.

18)

MƯỜI HAI DUYÊN                                       5442

- Những ai làm ái tăng trưởng, những người ấy làm
sanh y tăng trưởng.
- Những ai làm sanh y tăng trưởng, những người ấy
làm đau khổ tăng trưởng.
- Những ai làm đau khổ tăng trưởng, những người
ấy không thể giải thoát sanh, già, chết, sầu, bi,
khổ, ưu, não.

Ta nói rằng họ không thể giải thoát khỏi đau khổ.

19) Này các Tỷ-kheo, những ai trong tương lai là Sa-
môn hay Bà-la-môn thấy những gì ở đời khả ái, hấp
dẫn là thường còn, thấy là lạc, thấy là tự ngã, thấy là
vô bệnh, thấy là an ổn, những người ấy sẽ làm ái tăng
trưởng.

20) Những ai làm ái tăng trưởng, những người ấy sẽ
làm sanh y tăng trưởng. Những ai làm sanh y tăng
trưởng, những người ấy sẽ làm đau khổ tăng trưởng.
Những ai làm đau khổ tăng trưởng, những người ấy
không thể giải thoát khỏi sanh, già, chết, sầu, bi, khổ,
ưu, não. Ta nói họ không có thể giải thoát khỏi đau
khổ.

21) Này các Tỷ-kheo, những ai trong hiện tại là Sa- môn hay Bà-la-môn thấy những gì ở đời khả ái, hấp dẫn là thường còn, thấy là lạc, thấy là tự ngã, thấy là

MƯỜI HAI DUYÊN                                        5443

vô bệnh, thấy là an ổn, những người ấy làm ái tăng trưởng.

22) Những ai làm ái tăng trưởng, những người ấy làm sanh y tăng trưởng. Những ai làm sanh y tăng trưởng, những người ấy làm đau khổ tăng trưởng. Những ai làm đau khổ tăng trưởng, những người ấy không thể giải thoát khỏi sanh, già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não. Ta nói rằng họ không thể giải thoát khỏi đau khổ.

23) Này các Tỷ-kheo, ví như một bình bằng đồng,
đựng nước uống có sắc, có hương, có vị và nước
uống ấy có pha thuốc độc. Rồi một người đi đến, bị
nóng bức bách, bị nóng áp đảo, mệt mỏi, run rẩy,
khát nước và có những người nói với người ấy như
sau: "Này Bạn, bình đồng đựng nước uống này, có
sắc, có hương, có vị, và bình nước uống ấy có pha
thuốc độc. Nếu Bạn muốn, hãy uống. Trong khi
uống, Bạn sẽ được thích thú về sắc, về hương, về vị.
Sau khi uống, do nhân duyên ấy, Bạn có thể đi đến
chết, hay đau khổ gần như chết". Người kia có thể
uống bình nước bằng đồng ấy một cách hấp tấp
không suy nghĩ, không từ bỏ. Người kia do nhân
duyên ấy, có thể đi đến chết hay đau khổ gần như
chết.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       5444

24) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, những ai trong quá khứ, là Sa-môn hay Bà-la-môn, phàm vật gì khả ái hấp dẫn ở đời...

25)... Những ai trong tương lai...

26) Này các Tỷ-kheo, những ai trong hiện tại là Sa-
môn hay Bà-la-môn, thấy những gì ở đời khả ái, hấp
dẫn là thường còn, thấy là lạc, thấy là tự ngã, thấy là
vô bệnh, thấy là an ổn, những người ấy làm ái tăng
trưởng.

27) Những ai làm ái tăng trưởng, những người ấy làm sanh y tăng trưởng. Những ai làm sanh y tăng trưởng, những người ấy làm đau khổ tăng trưởng. Những ai làm đau khổ tăng trưởng, những người ấy không thể giải thoát khỏi sanh, già chết, sầu, bi, khổ, ưu, não. Ta nói họ không thể giải thoát khỏi đau khổ.

28) Và này các Tỷ-kheo, những ai trong quá khứ là
Sa-môn hay Bà-la-môn thấy những gì khả ái, hấp
dẫn ở đời là vô thường, thấy là khổ, thấy là vô ngã,
thấy là bệnh, thấy là đáng sợ hãi, những người ấy
từ bỏ ái.

- Những ai từ bỏ ái, những người ấy từ bỏ sanh y.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       5445

- Những ai từ bỏ sanh y, những người ấy từ bỏ
đau khổ.
- Những ai từ bỏ đau khổ, những người ấy đã
được giải thoát khỏi sanh, già, chết, sầu, bi,
khổ, ưu, não.

Ta nói rằng họ đã giải thoát khỏi đau khổ.

29) Và này các Tỷ-kheo, những ai trong tương lai là
Sa-môn hay Bà-la-môn, thấy những gì khả ái, hấp
dẫn ở đời là vô thường, thấy là khổ, thấy là vô ngã,
thấy là bệnh, thấy là đáng sợ hãi, những người ấy sẽ
từ bỏ ái.

30) Những ai từ bỏ ái, những người ấy từ bỏ sanh y... Ta nói họ có thể giải thoát khỏi đau khổ.

31) Còn những ai, này các Tỷ-kheo, trong hiện tại là Sa-môn hay Bà-la-môn, thấy những gì khả ái, hấp dẫn ở đời là vô thường, thấy là khổ, thấy là vô ngã, thấy là bệnh, thấy là đáng sợ hãi, họ từ bỏ ái.

32) Những ai từ bỏ ái, những người ấy từ bỏ sanh y.
Những ai từ bỏ sanh y, những người ấy từ bỏ đau
khổ. Những ai từ bỏ đau khổ, những người ấy sẽ giải
thoát khỏi sanh, già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não. Ta
nói họ sẽ giải thoát khỏi đau khổ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5446

33) Ví như, này các Tỷ-kheo, một bình nước bằng
đồng có sắc, có hương, có vị, nhưng bị pha thuốc
độc. Rồi có người đi đến, bị nóng bức bách, bị nóng
áp đảo, mệt mỏi, run rẩy, khát nước. Có những người
nói với người ấy: "Này Bạn, bình nước bằng đồng
này có sắc, có hương, có vị, nhưng bình nước uống
ấy bị pha thuốc độc. Nếu Bạn muốn, hãy uống. Trong
khi uống, Bạn sẽ thích thú về sắc, về hương, về vị.
Sau khi uống, do nhân duyên ấy Bạn có thể đi đến
chết, hay đau khổ gần như chết".

34) Và này các Tỷ-kheo, người ấy có thể suy nghĩ
như sau: Ở đây, ta có thể nhiếp phục khát nước này
với uống rượu, hay nhiếp phục với ăn sữa đông (sanh
tô), hay nhiếp phục với ngậm muối, hay nhiếp phục
với cháo chua. Nhưng ta không có thể uống thứ này,
nó khiến ta phải bất hạnh, đau khổ lâu dài". Người
ấy sau khi suy nghĩ, không uống và từ bỏ thứ nước
uống ấy. Do nhân duyên này, người ấy không đi đến
chết, hay sự đau khổ gần như chết.

35) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, những ai trong thời
quá khứ là Sa-môn hay Bà-la-môn, thấy những gì
khả ái hấp dẫn ở đời là vô thường, thấy là đau khổ,
thấy là vô ngã, thấy là bệnh, thấy là đáng sợ hãi, họ
đoạn trừ ái.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5447

36) Những ai đoạn trừ ái, những người ấy đoạn trừ sanh y. Những ai đoạn trừ sanh y, những người ấy đoạn trừ đau khổ. Những ai đoạn trừ đau khổ, những người ấy được giải thoát khỏi sanh, già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não. Ta nói họ được giải thoát khỏi đau khổ.

37-38) Này các Tỷ-kheo, những ai trong tương lai...

39) Những ai trong thời hiện tại là Sa-môn hay Bà-
la-môn, thấy những gì khả ái, hấp dẫn ở đời là vô
thường, thấy là khổ, thấy là vô ngã, thấy là bệnh, thấy
là đáng sợ hãi, họ từ bỏ ái.

40) Những ai từ bỏ ái, những người ấy từ bỏ sanh y. Những ai từ bỏ sanh y, những người ấy từ bỏ đau khổ. Những ai từ bỏ đau khổ, những người ấy được giải thoát khỏi sanh, già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não. Ta nói rằng họ được giải thoát khỏi đau khổ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       5448

653 Ái - Cảm xúc bởi thọ sanh ra do xúc chạm với vô minh, nên khát ái sanh - Kinh Pàrileyya – Tương III, 174

Pàrileyya – Tương III, 174

1) Một thời Thế Tôn ở Kosambi, tại vườn Ghosita.

2) Rồi Thế Tôn, vào buổi sáng đắp y, cầm y bát, đi
vào Kosambi để khất thực. Khất thực xong, sau buổi
ăn, trên con đường khất thực trở về, Ngài dọn dẹp
chỗ nằm của mình, cầm y bát, không gọi thị giả,
không tin cho chúng Tăng biết, một mình, không có
người đi theo, ra đi du hành.

3) Rồi một Tỷ-kheo, khi Thế Tôn đi chưa bao lâu, liền đi đến Tôn giả Ànanda; sau khi đến, nói với Tôn giả Ananda:

- Này Hiền giả Ananda, Thế Tôn tự sắp xếp sàng tọa
của mình, cầm y bát, không gọi thị giả, không tin cho
chúng Tăng biết, một mình, không có người đi theo,
ra đi du hành.

4) - Này Hiền giả, trong khi Thế Tôn tự sắp xếp sàng tọa của mình, cầm y bát, không gọi thị giả, không tin cho chúng Tăng biết, một mình, không có người đi

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5449

theo, ra đi du hành; trong khi ấy, Thế Tôn ưa sống một mình; trong khi ấy, Thế Tôn không muốn ai đi theo Ngài.

5) Rồi Thế Tôn tuần tự du hành, đi đến Pàlileyyaka. Tại đây, Thế Tôn trú ở Pàlileyyaka, dưới gốc cây bhaddasàla.

6) Rồi nhiều Tỷ-kheo đi đến Tôn giả Ananda; sau khi
đến, nói lên với Tôn giả Ananda những lời chào đón
hỏi thăm; sau khi nói lên những lời chào đón hỏi
thăm thân hữu liền ngồi xuống một bên.

7) Ngồi xuống một bên, các Tỷ-kheo ấy nói với Tôn giả Ananda:

- Đã lâu lắm, này Hiền giả Ananda, chúng tôi chưa
được tận mặt nghe Thế Tôn thuyết pháp. Chúng tôi
muốn, này Hiền giả Ananda, được tận mặt nghe Thế
Tôn thuyết pháp.

8) Rồi Tôn giả Ananda cùng với các Tỷ-kheo ấy đi
đến Pàlileyyaka, gốc cây bhaddasàla, chỗ Thế Tôn
ở; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một
bên.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   5450

9) Rồi Thế Tôn thuyết pháp cho các Tỷ-kheo ấy, giảng giải, khích lệ, làm cho phấn khởi, làm cho hoan hỷ.

10) Lúc bấy giờ, một Tỷ-kheo sanh khởi suy nghĩ như sau: "Biết như thế nào, thấy như thế nào, các lậu hoặc được đoạn tận lập tức?"

11) Thế Tôn với tâm của mình biết được suy nghĩ của Tỷ-kheo ấy, liền nói với các Tỷ-kheo:

- Này các Tỷ-kheo, pháp đã được giải thích, thuyết
giảng. Bốn niệm xứ đã được giải thích, thuyết giảng.
Bốn chánh cần đã được giải thích, thuyết giảng.
Bốn như ý túc đã được giải thích, thuyết giảng. Năm
căn đã được giải thích, thuyết giảng. Năm lực đã
được giải thích, thuyết giảng. Bảy bồ-đề phần đã
được giải thích, thuyết giảng. Thánh đạo Tám
ngành đã được giải thích, thuyết giảng. Như vậy,
này các Tỷ-kheo, pháp được Ta giải thích, thuyết
giảng.

12) Dầu cho, này các Tỷ-kheo, các pháp được Ta giải thích, thuyết giảng như vậy, nhưng ở đây có Tỷ-kheo khởi lên suy nghĩ sau đây: "Biết như thế nào, thấy như thế nào, các lậu hoặc được đoạn tận lập tức?"

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5451

13-16) Này các Tỷ-kheo, biết như thế nào, thấy như thế nào, các lậu hoặc được đoạn tận lập tức?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, kẻ vô văn phàm phu không
thấy rõ các bậc Thánh, không thuần thục pháp các
bậc Thánh, không tu tập pháp các bậc Thánh, không
thấy rõ các bậc Chân nhân, không thuần thục pháp
các bậc Chân nhân, không tu tập pháp các bậc Chân
nhân, quán sắc như là tự ngã, sự quán như vầy là
hành.

Hành ấy lấy gì làm nhân, lấy gì làm tập khởi, lấy gì sanh, lấy gì làm hiện hữu?

Đối với kẻ vô văn phàm phu, này các Tỷ-kheo, cảm
xúc bởi thọ sanh ra do xúc chạm với vô minh, khát
ái sanh. Từ khát ái ấy, hành ấy sanh. Như vậy, này
các Tỷ-kheo, hành ấy là vô thường, hữu vi, do duyên
sanh. Khát ái ấy là vô thường, hữu vi, do duyên
sanh. Thọ ấy... xúc ấy là vô thường, hữu vi, do duyên
sanh. Vô minh ấy là vô thường, hữu vi, do duyên
sanh. Do biết vậy, do thấy vậy, các lậu hoặc được
đoạn tận lập tức.

17) Vị ấy có thể không quán sắc như là tự ngã, nhưng có thể quán tự ngã như là có sắc. Sự quán ấy, này các Tỷ-kheo, là hành. Hành ấy lấy gì làm nhân, lấy gì làm tập khởi, lấy gì sanh, lấy gì làm hiện hữu? Đối

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5452

với kẻ vô văn phàm phu, này các Tỷ-kheo, cảm xúc bởi thọ sanh ra do xúc chạm với vô minh, khát ái sanh. Do khát ái ấy, hành ấy sanh. Như vậy, này các Tỷ-kheo, hành ấy là vô thường, hữu vi, do duyên sanh. Khát ái ấy... thọ ấy... xúc ấy... vô minh ấy là vô thường, hữu vi, do duyên sanh. Do biết vậy, thấy vậy, này các Tỷ-kheo, các lậu hoặc được đoạn tận lập tức.

18) Vị ấy có thể không quán sắc như là tự ngã, không quán tự ngã như là có sắc, nhưng có thể quán sắc ở trong tự ngã. Quán ấy, này các Tỷ-kheo, là hành. Hành ấy lấy gì làm nhân, lấy gì làm tập khởi, lấy gì sanh, lấy gì làm hiện hữu? Đối với kẻ vô văn phàm phu, này các Tỷ-kheo, cảm xúc bởi thọ sanh ra do xúc chạm với vô minh, khát ái sanh. Do khát ái ấy, hành ấy sanh. Như vậy, này các Tỷ-kheo, hành ấy là vô thường, hữu vi, do duyên sanh. Khát ái ấy... thọ ấy... xúc ấy... vô minh ấy là vô thường, hữu vi, do duyên sanh. Do biết vậy, thấy vậy, này các Tỷ-kheo, các lậu hoặc được đoạn tận lập tức.

19) Vị ấy có thể không quán sắc như là tự ngã, có thể không quán tự ngã như là có sắc, có thể không quán sắc ở trong tự ngã, nhưng có thể quán tự ngã ở trong sắc. Sự quán ấy, này các Tỷ-kheo, là hành. Hành ấy lấy gì làm nhân, lấy gì làm tập khởi, lấy gì sanh, lấy gì làm hiện hữu? Đối với kẻ vô văn phàm phu, do

MƯỜI HAI DUYÊN                                        5453

cảm xúc bởi thọ sanh ra do xúc chạm với vô minh,
khát ái sanh. Do khát ái ấy, hành ấy sanh. Như vậy,
này các Tỷ-kheo, hành ấy là vô thường, hữu vi, do
duyên sanh. Khát ái ấy... thọ ấy... xúc ấy... vô minh
ấy là vô thường, hữu vi, do duyên sanh. Do biết vậy,
thấy vậy, này các Tỷ-kheo, các lậu hoặc được đoạn
tận lập tức.

20-21) Vị ấy có thể không quán sắc như là tự ngã, có thể không quán tự ngã như là có sắc, có thể không quán sắc ở trong tự ngã, có thể không quán tự ngã ở trong sắc. Nhưng có thể quán thọ như là tự ngã, và có thể quán tự ngã như là có thọ, có thể quán thọ ở trong tự ngã, và có thể quán tự ngã ở trong thọ.

22-23). .. có thể quán tưởng... có thể quán các hành...

24). .. có thể quán thức như là tự ngã, có thể quán tự ngã như là có thức; có thể quán thức ở trong tự ngã; và có thể quán tự ngã ở trong thức. Sự quán ấy, này các Tỷ-kheo, là hành. Hành ấy lấy gì làm nhân, lấy gì làm tập khởi, lấy gì sanh, lấy gì làm hiện hữu? Đối với kẻ vô văn phàm phu, do cảm xúc bởi thọ sanh ra do xúc chạm với vô minh, khát ái sanh. Do khát ái ấy, hành ấy sanh. Như vậy, này các Tỷ-kheo, hành ấy là vô thường, hữu vi, do duyên sanh. Khát ái ấy... thọ ấy... xúc ấy... vô minh ấy là vô thường, hữu vi,

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5454

do duyên sanh. Do biết vậy, thấy vậy, này các Tỷ- kheo, các lậu hoặc được đoạn tận lập tức.

25) Vị ấy có thể không quán sắc như là tự ngã; có thể không quán thọ như là tự ngã; có thể không quán tưởng... không quán các hành... không quán thức như là tự ngã. Nhưng có thể có (tà) kiến như sau: "Đây là tự ngã, đây là thế giới; sau khi chết, tôi sẽ trở thành thường còn, thường hằng, thường trú, không chịu sự biến hoại". Nhưng thường kiến ấy, này các Tỷ-kheo, là hành. Hành ấy lấy gì làm nhân, lấy gì làm tập khởi... Do biết như vậy, thấy như vậy, này các Tỷ-kheo, các lậu hoặc được đoạn tận lập tức.

26) Vị ấy có thể không quán sắc như là tự ngã; không
quán thọ... không quán tưởng... không quán các
hành... không quán thức là tự ngã; có thể không có
( tà) kiến như sau: "Đây là tự ngã, đây là thế giới;
sau khi chết, tôi sẽ trở thành thường còn, thường
hằng, thường trú, không chịu sự biến hoại ". Nhưng
vị ấy có thể có (tà) kiến như sau: "Nếu trước ta không
có, thời nay không có của ta. Nếu ta sẽ không có, thời
sẽ không có của ta".

27) Đoạn kiến ấy, này các Tỷ-kheo, là hành. Nhưng hành ấy, lấy gì làm nhân, lấy gì làm tập khởi, lấy gì sanh khởi, lấy gì làm hiện hữu? Đối với kẻ vô văn phàm phu, này các Tỷ-kheo, do cảm xúc bởi thọ sanh

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5455

ra do xúc chạm với vô minh, khát ái sanh. Do khát ái
ấy, hành ấy sanh. Như vậy, này các Tỷ-kheo, hành
ấy là vô thường, hữu vi, do duyên sanh. Khát ái ấy...
thọ ấy... vô minh ấy là vô thường, hữu vi, do duyên
sanh. Do biết vậy, thấy vậy, này các Tỷ-kheo, các lậu
hoặc được đoạn tận lập tức.

28) Vị ấy có thể không quán sắc như là tự ngã...
không quán thọ... không quán tưởng... không quán
các hành... không quán thức như là tự ngã... không
quán tự ngã ở trong thức; không có (tà) kiến như sau:
"Đây là tự ngã, đây là thế giới; sau khi chết tôi sẽ
thường còn, thường hằng, thường trú, không chịu sự
biến hoại"; có thể không có (tà) kiến như sau: "Nếu
trước ta không có, thời nay không có của ta. Nếu ta
sẽ không có, thời sẽ không có của ta". Nhưng vị ấy
có thể nghi hoặc, do dự, không đạt được cứu cánh
trong Chánh pháp này.

29) Nhưng này các Tỷ-kheo, sự nghi hoặc, do dự, không đạt được cứu cánh trong Chánh pháp này là hành. Hành ấy lấy gì làm nhân, lấy gì làm tập khởi, lấy gì sanh, lấy gì làm hiện hữu? Đối với kẻ vô văn phàm phu, này các Tỷ-kheo, do cảm xúc bởi thọ sanh ra do xúc chạm với vô minh, khát ái sanh. Do khát ái ấy, hành ấy sanh. Như vậy, này các Tỷ-kheo, hành ấy là vô thường, hữu vi, do duyên sanh. Khát ái ấy

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5456

là vô thường, hữu vi, do duyên sanh. Thọ ấy là vô
thường, hữu vi, do duyên sanh. Xúc ấy là vô thường,
hữu vi, do duyên sanh. Vô minh ấy là vô thường,
hữu vi, do duyên sanh.

30) Này các Tỷ-kheo, do biết như vậy, thấy như vậy, các lậu hoặc được đoạn tận lập tức.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   5457

654 Ái - Do duyên dục giới nên dục tưởng,
dục tư duy, dục dục, dục nhiệt tình,
dục tầm cầu sanh khởi - Kinh Có
Nhân – Tương II, 263

Có Nhân – Tương II, 263

1) Trú ở Sàvatthi.

2) Này các Tỷ-kheo, có nhân, dục tầm sanh khởi,
không phải không nhân. Có nhân, sân tầm sanh
khởi, không phải không nhân. Có nhân, hại tầm sanh
khởi, không phải không nhân.

3) Và như thế nào, này các Tỷ-kheo, có nhân, dục
tầm sanh khởi, không phải không nhân; có nhân, sân
tầm sanh khởi, không phải không nhân; có nhân, hại
tầm sanh khởi, không phải không nhân?

4) Này các Tỷ-kheo,

- Do duyên dục giới, dục tưởng sanh khởi.
- Do duyên dục tưởng, dục tư duy sanh khởi.
- Do duyên dục tư duy, dục dục sanh khởi.
- Do duyên dục dục, dục nhiệt tình sanh khởi.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5458

- Do duyên dục nhiệt tình, dục tầm cầu sanh
khởi.
- Này các Tỷ-kheo, do tầm cầu dục tầm cầu, kẻ
vô văn phàm phu thực hành tà hạnh theo ba xứ:
thân, ngữ, ý.

5) Này các Tỷ-kheo,

-   Do duyên sân giới, sân tưởng sanh khởi.
-   Do duyên sân tưởng, sân tư duy sanh khởi.
-   Do duyên sân tư duy, sân dục sanh khởi.
-   Do duyên sân dục, sân nhiệt tình sanh khởi.
-   Do duyên sân nhiệt tình, sân tầm cầu sanh khởi.
-   Này các Tỷ-kheo, do tầm cầu sân tầm cầu, kẻ
vô văn phàm phu thực hành tà hạnh theo ba xứ:
thân, ngữ, ý.

6) Này các Tỷ-kheo,

-   Do duyên hại giới, hại tưởng sanh khởi
-   Do duyên hại tưởng, hại tư duy sanh khởi.
-   Do duyên hại tư duy, hại dục sanh khởi.
-   Do duyên hại dục, hại nhiệt tình sanh khởi.
-   Do duyên hại nhiệt tình, hại tầm cầu sanh khởi.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5459

- Này các Tỷ-kheo, do tầm cầu hại tầm cầu, kẻ vô văn phàm phu thực hành tà hạnh theo ba xứ: thân, ngữ, ý.

7) Ví như, này các Tỷ-kheo, có người ném bó đuốc
bằng cỏ cháy đỏ vào một rừng cỏ khô. Nếu người ấy
không dập tắt gấp với tay và chân; như vậy, này các
Tỷ-kheo, các sanh loại sống nương vào cỏ và củi sẽ
gặp bất hạnh và tai họa.

8) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, vị Sa-môn hay Bà-la-
môn nào, đối với tưởng bất chánh khởi lên, không
gấp từ bỏ, nhiếp phục, chấm dứt, tiêu diệt; vị ấy ngay
trong hiện tại trú trong đau khổ, với phiền lao, với
sầu não, với nhiệt não; và sau khi thân hoại mạng
chung, phải sanh vào ác thú.

9) Này các Tỷ-kheo, có nhân, xuất ly tầm sanh khởi,
không phải không nhân. Có nhân, vô sân tầm sanh
khởi, không phải không nhân. Có nhân, bất hại tầm
sanh khởi, không phải không nhân.

10) Và này các Tỷ-kheo, như thế nào có nhân, xuất
ly tầm sanh khởi, không phải không nhân; có nhân,
vô sân tầm sanh khởi, không phải không nhân; có
nhân, bất hại tầm sanh khởi, không phải không
nhân?

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5460

11) Này các Tỷ-kheo,

- Do duyên xuất ly giới, xuất ly tưởng sanh khởi.
- Do duyên xuất ly tưởng, xuất ly tư duy sanh
khởi.
- Do duyên xuất ly tư duy, xuất ly dục (chanda)
sanh khởi.
- Do duyên xuất ly dục, xuất ly nhiệt tình sanh
khởi.
- Do duyên xuất ly nhiệt tình, xuất ly tầm cầu
sanh khởi.
- Này các Tỷ-kheo, do tầm cầu xuất ly tầm cầu,
vị Đa văn Thánh đệ tử thực hành chánh hạnh
theo ba xứ: thân, ngữ, ý.

12) Này các Tỷ-kheo,

- Do duyên vô sân giới, vô sân tưởng sanh khởi.
- Do duyên vô sân tưởng, vô sân tư duy sanh
khởi
- Do duyên vô sân tư duy, vô sân dục sanh khởi.
- Do duyên vô sân dục, vô sân nhiệt tình sanh
khởi.
- Do duyên vô sanh nhiệt tình, vô sân tầm cầu
sanh khởi.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   5461

- Này các Tỷ-kheo, do tầm cầu vô sân tầm cầu, vị Đa văn Thánh đệ tử thực hành chánh hạnh theo ba xứ: thân, ngữ, ý.

13) Này các Tỷ-kheo,

- Do duyên bất hại giới, bất hại tưởng sanh khởi.
- Do duyên bất hại tưởng, bất hại tư duy sanh
khởi.
- Do duyên bất hại tư duy, bất hại dục sanh khởi.
- Do duyên bất hại dục, bất hại nhiệt tình sanh
khởi.
- Do duyên bất hại nhiệt tình, bất hại tầm cầu
sanh khởi.
- Này các Tỷ-kheo, do duyên tầm cầu bất hại tầm
cầu, vị Đa văn Thánh đệ tử thực hành chánh
hạnh theo ba xứ: thân, ngữ, ý.

14) Ví như, này các Tỷ-kheo, có người ném một bó
đuốc bằng cỏ cháy đỏ vào một rừng cỏ khô. Người
ấy với tay và chân gấp dập tắt bó đuốc ấy. Như vậy,
này các Tỷ-kheo, các sanh loại sống nương vào cỏ
và củi sẽ không gặp bất hạnh và tai họa.

15) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, vị Sa-môn hay Bà- la-môn nào đối với tưởng bất chánh khởi lên, gấp từ bỏ, nhiếp phục, chấm dứt, tiêu diệt; vị ấy ngay trong

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5462

hiện tại trú trong an lạc, không có phiền lao, không có sầu não, không có nhiệt não; sau khi thân hoại mạng chung, được sanh vào thiện thú.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5463

655 Ái - Do duyên ái nên Tìm cầu sanh… - Kinh ĐẠI DUYÊN – 15 Trường I, 511

KINH ĐẠI DUYÊN (MAHA NIDANA SUTTA) – Bài kinh số 15 – Trường I, 511

1. Như vậy tôi nghe. Một thời, Thế Tôn trụ tại bộ lạc
Kuru (Câu-lâu), ở ấp Kuru tên là Kammassadhamma
(Kiếm-ma-sắt-đàm). Tôn giả Ananda (A Nan) đến
tại chỗ Thế Tôn ở, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn và
ngồi xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên,
Tôn giả Ananda bạch Thế Tôn:

- Hy hữu thay, bạch Thế Tôn! Kỳ diệu thay, bạch Thế
Tôn! Bạch Thế Tôn, giáo pháp Duyên khởi này thâm
thúy, thật sự thâm thúy, và giáo pháp này đối với con
hết sức minh bạch rõ ràng.

- Này Ananda, chớ có nói vậy! Này Ananda chớ có
nói vậy! Này Ananda, giáo pháp Duyên khởi này
thâm thúy, thật sự thâm thúy. Này Ananda, chính vì
không giác ngộ, không thâm hiểu giáo pháp này
mà chúng sanh hiện tại bị rối loạn như một ổ kén,
rối ren như một ống chỉ, giống như cỏ munja và lau

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5464

sậy babaja (ba-ba-la), không thể nào ra khỏi khổ xứ, ác thú, đọa xứ, sanh tử.

2. Này Ananda, nếu có ai hỏi: "Già và chết do duyên
nào không?" Hãy đáp: "Có". Nếu có hỏi: "Già và
chết do duyên gì?" Hãy đáp: "Già và chết do duyên
sanh".

- Này Ananda, nếu có ai hỏi: "Sanh có duyên nào
không?" Hãy đáp: "Có". Nếu có hỏi: "Sanh do
duyên gì?" Hãy đáp: "Sanh do duyên hữu".
- Này Ananda, nếu có ai hỏi: "Hữu có do duyên
nào không? Hãy đáp: "Có". Nếu có hỏi: "Hữu
do duyên gì?" Hãy đáp: "Hữu do duyên thủ".
- Này Ananda, nếu có ai hỏi. "Thủ có do duyên
nào không?" Hãy đáp: "Có". Nếu có hỏi: "Thủ
do duyên gì?" Hãy đáp: "Thủ do duyên ái".
- Này Ananda, nếu có ai hỏi: "Sanh có duyên nào
không?" Hãy đáp: "Có". Nếu có hỏi: "Sanh do
duyên gì?" Hãy đáp: "Sanh do duyên hữu".
- Này Ananda, nếu có ai hỏi: "Hữu có do duyên
nào không? Hãy đáp: "Có". Nếu có hỏi: "Hữu
do duyên gì?" Hãy đáp: "Hữu do duyên thủ".
(2 đoạn này dư)????

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5465

- Này Ananda, nếu có ai hỏi: "Ái có duyên nào
không?" Hãy đáp: "Có". Nếu có hỏi: "Ái do
duyên gì?" Hãy đáp: "Ái do duyên thọ".
- Này Ananda, nếu có ai hỏi: "Thọ có do duyên
nào không?" Hãy đáp: "Có". Nếu có hỏi: "Thọ
do duyên gì?" Hãy đáp: "Thọ do duyên xúc".
- Này Ananda, nếu có ai hỏi: "Xúc có do duyên
nào không?" Hãy đáp: "Có". Nếu có hỏi: "Xúc
do duyên gì?" Hãy đáp: "Xúc do duyên danh
sắc"????. (Xúc do duyên Sáu nhập)
- (Thiếu Sáu nhập do duyên Danh sắc)????
- Này Ananda, nếu có ai hỏi: "Danh sắc có duyên
nào không?" Hãy đáp: "Có". Nếu có hỏi: "Danh
sắc do duyên gì? Hãy đáp: "Danh sắc do
duyên thức".
- Này Ananda, nếu có ai hỏi: "Thức có do duyên
nào không?" Hãy đáp: "Có". Nếu có hỏi: "Thức
do duyên gì?" Hãy đáp: "Thức do duyên danh
sắc".
3. Này Ananda, như vậy do duyên danh sắc, thức
sanh; do duyên thức, danh sắc sanh; do duyên danh
sắc, xúc sanh,(??? do duyên danh sắc, lục nhập sanh;
do duyên lục nhập, xúc sanh); do duyên xúc, thọ

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5466

sanh; do duyên thọ; ái sanh; do duyên ái, thủ sanh; do duyên thủ, hữu sanh; do duyên hữu, sanh sanh; do duyên sanh, lão tử sanh, do duyên lão tử, sầu, bi, khổ, ưu não sanh. Như vậy là toàn bộ khổ uẩn tập khởi.

4. Trước đã nói: "Do duyên sanh; lão tử sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên sanh; lão tử sanh?"

 Này Ananda, nếu sanh không có bất cứ loại
nào, bất cứ chỗ nào, như chư Thiên hay Thiên
giới, Càn-thát-bà hay Càn-thát-bà-giới, Dạ-xoa
hay Dạ Xoa giới. Quỷ thần hay Quỷ thần giới,
loài Người hay Nhân giới, loại bốn chân hay tứ
túc giới, loài chim hay điểu giới, loài trùng xà
hay trùng xà giới. Này Ananda, nếu không có
sanh cho tất cả, do sanh diệt, thời lão tử có thể
hiện hữu không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của lão tử, tức là sanh.

5. Trước đã nói: "Do duyên hữu, sanh sanh ra". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên hữu, sanh sanh ra?"

MƯỜI HAI DUYÊN                                       5467

 Này Ananda, nếu hữu không có bất cứ loại
nào, giới nào, bất cứ chỗ nào xứ nào, như dục
hữu, sắc hữu hay vô sắc hữu. Nếu không có hữu
cho tất cả, do hữu diệt, thời sanh có thể hiện
hữu không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của sanh, tức là hữu.

6. Trước đã nói: "Do duyên thủ, hữu sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu hỏi: "Do duyên thủ, hữu sanh?"

 Này Ananda, nếu thủ không có bất cứ loại
nào, bất cứ chỗ nào, như dục thủ, kiến thủ, giới
cấm thủ hay ngã chấp thủ. Nếu không có thủ
cho tất cả, do thủ diệt, thời hữu có thể hiện hữu
không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của hữu, tức là thủ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5468

7. Trước đã nói: "Do duyên ái, thủ sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên ái, thủ sanh".

 Này Ananda, nếu ái không có bất cứ loại nào,
bất cứ chỗ nào, như sắc ái, thanh ái, hương ái,
vị ái, xúc ái hay pháp ái. Nếu không có ái cho
tất cả, do ái diệt thời thủ có thể hiện hữu
không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của thủ, tức là ái.

8. Trước đã nói: "Do duyên thọ, ái sanh".

 Này Ananda, nếu thọ không có bất cứ loại nào,
bất cứ chỗ nào, như nhãn xúc sở sanh thọ, nhĩ
xúc sở sanh thọ, tỷ xúc sở sanh thọ, thiệt xúc
sở sanh thọ, tỷ xúc sở sanh thọ, ý xúc sở sanh
thọ. Nếu không có thọ cho tất cả, nếu thọ diệt
thời ái có thể hiện hữu không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là

MƯỜI HAI DUYÊN                                   5469

duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của ái, tức là thọ.

9. Này Ananda, như vậy do duyên thọ, ái sanh;

- Do duyên ái, tìm cầu sanh;
- Do duyên tìm cầu, lợi sanh;
- Do duyên lợi, quyết định (sở dụng của lợi)
sanh;
- Do duyên quyết định, tham dục sanh;
- Do duyên tham dục, đam trước sanh;
- Do duyên đam trước, chấp thủ sanh;
- Do duyên chấp thủ, hà tiện sanh;
- Do duyên hà tiện, thủ hộ sanh;
- Do duyên thủ hộ, phát sanh một số ác, bất thiện
pháp như chấp trượng, chấp kiếm, tranh đấu,
tranh luận, đấu khẩu, khẩu chiến, ác khẩu, vọng
ngữ.

10. Trước đã nói: "Do duyên thủ hộ, phát sanh một số ác, bất thiện pháp, như chấp trượng, chấp kiếm, tranh đấu, tranh luận, đấu khẩu, khẩu chiến, ác khẩu, vọng ngữ". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên thủ hộ, phát sanh một số ác, bất thiện

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5470

pháp, như chấp trượng, chấp kiếm, tranh đấu, tranh luận, đấu khẩu, khẩu chiến, ác khẩu, vọng ngữ"?

 Này Ananda, nếu thủ hộ không có bất cứ loại
nào, bất cứ chỗ nào, nếu không có thủ hộ cho
tất cả, nếu thủ hộ diệt, thời một số ác, bất thiện
pháp như chấp trượng, chấp kiếm, tranh đấu,
tranh luận, đấu khẩu, khẩu chiến, ác khẩu,
vọng ngữ có thể hiện hữu được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên,
như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của một
số ác, bất thiện pháp như chấp trượng, chấp kiếm,
tranh đấu, tranh luận, đấu khẩu, khẩu chiến, ác khẩu,
vọng ngữ, tức là thủ hộ.

11. Trước đã nói: "Do duyên hà tiện, thủ hộ sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên hà tiện thủ hộ sanh"?

 Này Ananda, nếu hà tiện không có bất cứ loại
nào, bất cứ chỗ nào, nếu không có hà tiện, cho
tất cả, nếu hà tiện diệt thời thủ hộ có thể hiện
hữu không?

- Bạch Thế Tôn, không!

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5471

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của thủ hộ, tức là hà tiện.

12. Trước đã nói: "Do duyên chấp thủ, hà tiện sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên chấp thủ, hà tiện sanh"?

 Này Ananda, nếu chấp thủ không có bất cứ
loại nào, bất cứ chỗ nào, nếu không chấp thủ
cho tất cả, nếu chấp thủ diệt thời hà tiện có thể
hiện hữu được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của hà tiện, tức là chấp thủ.

13. Trước đã nói: "Do duyên đam trước, chấp thủ sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên đam trước, chấp thủ sanh "?

 Này Ananda, nếu đam trước không có bất cứ
loại nào, bất cứ chỗ nào, nếu không có đam
trước cho tất cả, nếu đam trước diệt thời chấp
thủ có thể hiện hữu được không?

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5472

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của chấp thủ, tức là đam mê.

14. Trước đã nói: "Do duyên tham dục, đam trước sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên tham dục, đam trước sanh "?

 Này Ananda, nếu tham dục không có bất cứ
loại nào, bất cứ chỗ nào, nếu không có tham
dục cho tất cả, nếu tham dục diệt, thời đam
trước có thể hiện hữu được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của đam trước, tức là tham dục.

15. Trước đã nói: "Do duyên quyết định, tham dục sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên quyết định tham dục sanh"?

 Này Ananda, nếu quyết định không có bất cứ loại nào, bất cứ chỗ nào, nếu không có quyết định cho tất cả, nếu quyết định diệt, thời tham

MƯỜI HAI DUYÊN                                   5473

dục có thể hiện hữu được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của tham dục tức là quyết định.

16. Trước đã nói: "Do duyên lợi, quyết định sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên lợi quyết định sanh"?

 Này Ananda, nếu lợi không có bất cứ loại
nào, bất cứ chỗ nào, nếu lợi không có cho tất
cả, nếu lợi diệt thời quyết định có thể hiện hữu
được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của quyết định, tức là lợi.

17. Trước đã nói: "Do duyên tìm cầu, lợi sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên tìm cầu, lợi sanh"?

 Này Ananda, nếu tìm cầu không có bất cứ loại

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5474

nào, bất cứ chỗ nào, nếu tìm cầu không có cho tất cả, nếu tìm cầu diệt, thời lợi có thể hiện hữu được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của lợi, tức là tầm cầu.

18. Trước đã nói: "Do duyên ái, tìm cầu sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên ái, tầm cầu sanh"?

 Này Ananda, nếu không có bất cứ loại nào,
bất cứ chỗ nào, nếu ái không có cho tất cả,
nếu ái diệt thời, tầm cầu có thể hiện hữu được
không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của tầm cầu, tức là ái.

Này Ananda, như vậy hai phương diện (của ái) tuy hai nhưng hòa hợp thành một, nhờ thọ (làm duyên sanh).

MƯỜI HAI DUYÊN                                       5475

19. Trước đã nói: "Do duyên xúc, thọ sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên xúc, thọ sanh"?

 Này Ananda, nếu xúc không có bất cứ loại
nào, bất cứ chỗ nào, như nhãn xúc, nhĩ xúc,
tỷ xúc, thiệt xúc, thân xúc, ý xúc, nếu xúc
không có cho tất cả, nếu xúc diệt, thời thọ có
thể hiện hữu không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của thọ, tức là xúc.

20. Trước đã nói: "Do duyên danh sắc, xúc sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên danh sắc, xúc sanh"?

 Này Ananda, nếu những hình, những sắc,
những tướng, những mạo, nhờ đó mà danh
thân và sắc thân thi thiết; nếu những hình,
những sắc, những tướng, những mạo ấy không
có, thời danh mục xúc trong sắc thân có thể
hiện hữu được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

MƯỜI HAI DUYÊN                                   5476

- Này Ananda, những hình, những sắc, những tướng,
những mạo ấy nhờ đó mà sắc thân được thi thiết, nếu
những hình, những sắc, những tướng, những mạo ấy
không có, thời hữu đối xúc trong danh thân có thể
hiện hữu được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, những hình, những sắc, những tướng,
những mạo nhờ đó mà danh thân và sắc thân được
thi thiết, nếu những hình, những sắc, những tướng,
những mạo ấy không có, thời danh mục xúc hay hữu
đối xúc có thể hiện hữu được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, những hình, những sắc, những tướng,
những mạo nhờ đó mà danh sắc được thi thiết, nếu
những hình, những sắc, những tướng, những mạo ấy
không có thì xúc có thể hiện hữu được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

Do vậy, này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của xúc, tức là danh sắc.

21. Trước đã nói: "Do duyên thức, danh sắc sanh".

MƯỜI HAI DUYÊN                                   5477

Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên thức, danh sắc sanh"?

 Này Ananda, nếu thức không đi vào trong bụng của người mẹ, thời danh sắc có thể hình thành trong bụng bà mẹ không?

- Bạch Thế Tôn, không!

 Này Ananda, nếu thức đi vào trong bụng bà mẹ rồi bị tiêu diệt, thời danh sắc có thể hình thành trạng thái này, trạng thái khác không?

- Bạch Thế Tôn, không!

 Này Ananda, nếu thức bị đoạn trừ trong
đứa con nít, hoặc là đồng nam hay đồng nữ,
thời danh sắc có thể lớn hơn, trưởng thành
và thành mãn được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Do vậy, này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của danh sắc, tức là thức.

22. Trước đã nói: "Do duyên danh sắc, thức sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5478

duyên sanh sắc thức sanh "?

 Này Ananda, nếu thức không an trú được
trong danh sắc, thời trong tương lai, có thể
hiện hữu sự hình thành của sanh, lão, tử,
khổ tập không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Do vậy, này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của thức, tức là danh sắc.

- Này Ananda, trong giới hạn con người
được sanh, con người được già, con người
được chết, con người được diệt, hay con
người được tái sanh, trong giới hạn ấy là
danh mục đạo, trong giới hạn ấy là ngôn ngữ
đạo, trong giới hạn ấy là thi thiết đạo, trong
giới hạn ấy là tuệ giới, trong giới hạn ấy là
lưu chuyển luân hồi hiện hữu trạng thái này
trạng thái khác nghĩa là danh sắc và thức.

23. Này Ananda, có bao nhiêu lời tuyên bố về ngã?

- Này Ananda, hoặc ngã được tuyên bố là có sắc và hạn lượng trong câu: "Ngã của tôi có sắc và hạn lượng".

MƯỜI HAI DUYÊN                                   5479

- Này Ananda, hoặc ngã được tuyên bố là có sắc
và vô lượng trong câu: "Ngã của tôi có sắc và
vô lượng".
- Này Ananda, hoặc ngã được tuyên bố là không
có sắc và có hạn lượng trong câu: "Ngã của tôi
không có sắc và có hạn lượng".
- Này Ananda, hoặc ngã được tuyên bố là không
có sắc và vô lượng trong câu: "Ngã của tôi
không có sắc và vô lượng".
24. Này Ananda, có người tuyên bố ngã có sắc và có
hạn lượng trong hiện tại, người này tuyên bố hoặc
ngã có sắc và có hạn lượng trong tương lai. Hoặc như
thế này: "Ngã của tôi không phải như vậy, tôi sẽ uốn
nắn cho như vậy". Này Ananda, sự việc là như vậy
thời lời tuyên bố về tà kiến ngã có sắc và có hạn
lượng như vậy là quá đủ rồi.

Này Ananda, có người tuyên bố ngã có sắc và vô
lượng người này tuyên bố hoặc ngã có sắc và vô
lượng trong hiện tại, hoặc ngã có sắc và vô lượng
trong tương lai. Hoặc như thế này: "Ngã của tôi
không phải như vậy, tôi sẽ uốn nắn cho như vậy".
Này Ananda, sự việc là như vậy thời lời tuyên bố về
tà kiến ngã có sắc và vô lượng như vậy là quá đủ
rồi.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5480

Này Ananda, có người tuyên bố ngã không có sắc và
có hạn lượng, người này tuyên bố hoặc ngã không có
sắc và có hạn lượng trong hiện tại hoặc ngã không có
sắc và có hạn lượng trong tương lai... hoặc ngã không
có sắc và vô lượng trong tương lai. Hoặc như thế này:
"Ngã của tôi không phải như vậy, tôi sẽ uốn nắn cho
như vậy". Này Ananda, sự việc là như vậy thời lời
tuyên bố về tà kiến ngã có sắc và vô lượng như vậy
là quá đủ rồi. Này Ananda, như vậy, là có bấy nhiêu
lời tuyên bố về ngã.

25. Này Ananda, có bao nhiêu lời không tuyên bố về ngã?

- Này Ananda, hoặc ngã không được tuyên bố là
có sắc và có hạn lượng trong câu: "Ngã của tôi
có sắc và có hạn lượng".
- Này Ananda, hoặc ngã không được tuyên bố là
có sắc và vô lượng trong câu: "Ngã của tôi có
sắc và vô lượng".
- Này Ananda, hoặc ngã không được tuyên bố là
không có sắc và có hạn lượng trong câu: "Ngã
của tôi không có sắc và có hạn lượng".
- Này Ananda, hoặc ngã không được tuyên bố là
không có sắc và vô lượng trong câu: "Ngã của

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5481

tôi không có sắc và vô lượng".

26. Này Ananda, có người không tuyên bố ngã có sắc và có hạn lượng, người này không tuyên bố, hoặc ngã có sắc và có hạn lượng trong hiện tại, hoặc ngã có sắc và có hạn lượng trong tương lai. Hoặc không như thế này: "Ngã của tôi không phải như vậy, tôi sẽ uốn nắn cho như vậy". Này Ananda, sự việc là như vậy thời lời không tuyên bố về tà kiến ngã có sắc và có hạn lượng như vậy là quá đủ rồi.

Này Ananda, có người không tuyên bố ngã có sắc và
vô lượng, người này không tuyên bố hoặc ngã có sắc
và vô lượng trong hiện tại, hoặc ngã có sắc và vô
lượng trong tương lai. Hoặc không như thế này. "Ngã
của tôi không phải như vậy, tôi sẽ uốn nắn cho như
vậy". Này Ananda, sự việc là như vậy thời lời không
tuyên bố về tà kiến ngã có sắc và vô lượng như vậy
là quá đủ rồi.

Này Ananda, có người không tuyên bố ngã không có sắc và có hạn lượng, người này tuyên bố, hoặc ngã không có sắc và có hạn lượng trong hiện tại, hoặc ngã không có sắc và có hạn lượng trong tương lai. Hoặc không như thế này: "Ngã của tôi không phải như vậy, tôi sẽ uốn nắn cho như vậy". Này Ananda, sự việc là như vậy thời lời không tuyên bố về tà kiến

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5482

ngã không có sắc và có hạn lượng như vậy là quá đủ rồi.

Này Ananda, có người không tuyên bố ngã không có
sắc và vô lượng, người này không tuyên bố ngã
không có sắc và vô lượng trong hiện tại, hoặc ngã
không có sắc và vô lượng trong tương lai. Hoặc
không như thế này: "Ngã của tôi không phải như vậy,
tôi sẽ uốn nắn cho như vậy". Này Ananda, sự việc là
như vậy thời lời không tuyên bố về tà kiến ngã có sắc
và vô lượng như vậy là quá đủ rồi.

Này Ananda, như vậy là có bấy nhiêu lời không tuyên bố về ngã.

27. Này Ananda, dưới bao nhiêu hình thức, ngã được quan niệm?

- Này Ananda, ngã được quan niệm như thọ
trong câu: "Ngã của tôi là thọ". Hay trái lại:
"Ngã của tôi không phải là thọ, ngã của tôi
không có cảm thọ".

- Này Ananda, hoặc ngã được quan niệm như
trong câu: "Ngã của tôi không phải là thọ, cũng
không phải là không có cảm thọ; ngã của tôi
có cảm thọ, ngã của tôi có khả năng cảm thọ".
Như vậy, này Ananda, ngã được quan niệm.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5483

28. Này Ananda, ai nói: "ngã của tôi là thọ". Người ấy cần được trả lời: "Này Hiền giả, có ba loại cảm thọ, lạc thọ, khổ thọ, bất khổ bất lạc thọ. Trong ba loại thọ này, loại nào ông xem là ngã?"

- Này Ananda, khi cảm giác một lạc thọ, chúng
ta không cảm giác một khổ thọ, không cảm
giác một bất khổ bất lạc thọ, khi ấy chỉ cảm
giác một lạc thọ thôi.
- Này Ananda, khi cảm giác một khổ thọ, chúng
ta không cảm giác một lạc thọ, không cảm giác
một bất khổ bất lạc thọ, khi ấy chỉ cảm giác một
khổ thọ thôi.
- Này Ananda, khi cảm giác một bất khổ bất lạc
thọ, chúng ta không cảm giác một lạc thọ,
không cảm giác một khổ thọ, khi ấy chỉ cảm
giác một bất khổ bất lạc thọ thôi.
29. Lại nữa, này Ananda, lạc thọ là vô thường, hữu
vi, là pháp duyên khởi, là pháp biến hoại, là pháp
đoạn diệt, là pháp ly dục, là pháp diệt tận.

- Này Ananda, khổ thọ là vô thường, hữu vi, là
pháp duyên khởi, là pháp đoạn hoại, là pháp
đoạn diệt, là pháp ly dục, là pháp diệt tận.
- Này Ananda, bất khổ bất lạc thọ là vô thường,

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5484

hữu vi, là pháp duyên khởi, là pháp đoạn hoại,
là pháp đoạn diệt, là pháp ly dục, là pháp diệt
tận.
 Khi cảm giác một lạc thọ mà nói rằng: "Đó là
ngã của tôi", thời khi lạc thọ ấy diệt mất người
ấy cũng nghĩ rằng: "Ngã của tôi cũng diệt".
 Khi cảm giác một khổ thọ mà nói rằng: "Đó là
ngã của tôi", thời khi khổ thọ ấy diệt mất người
ấy cũng nghĩ rằng: "Ngã của tôi cũng diệt".
 Khi cảm giác một bất khổ bất lạc thọ mà nói
rằng: "Đó là ngã của tôi", thời khi bất khổ bất
lạc thọ ấy diệt mất, người ấy cũng nghĩ rằng:
"Ngã của tôi cũng diệt".
Vậy những ai nói rằng: "Ngã của tôi là thọ", người
ấy sẽ xem ngã của mình như một cái gì trong hiện
tại, cái gì ấy là vô thường, lạc khổ xen lẫn, là pháp
sanh diệt. Do vậy, này Ananda, không thể chấp
nhận quan niệm "Ngã của tôi là thọ".

30. Này Ananda, ai nói như sau: "Ngã của tôi
không phải là thọ, ngã của tôi không có cảm thọ".
Người ấy cần được trả lời: "Này Hiền giả, chỗ nào
không có một cảm thọ gì cả, chỗ ấy có thể xem là
"Tôi có" được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5485

- Do vậy, này Ananda, không thể chấp nhận quan niệm "Ngã của tôi không phải là thọ, ngã của tôi không có cảm thọ".

31. Này Ananda, ai nói như sau: "Ngã của tôi
không phải là thọ, ngã của tôi không phải không
có cảm thọ, ngã của tôi có cảm thọ, ngã của tôi có
khả năng cảm thọ". Người ấy cần được trả lời:
"Này Hiền giả nếu tất cả mọi loại cảm thọ đều đoạn
diệt hoàn toàn, khi không còn một loại cảm thọ nào
cả, khi thọ đã tận diệt, thời ở tại chỗ ấy, có thể nói:
"Tôi là như vậy" chăng?"

- Bạch Thế Tôn, không!

- Do vậy, này Ananda, không thể chấp nhận quan
niệm "Ngã của tôi không phải là thọ, ngã của tôi
không phải không có cảm thọ; ngã của tôi có cảm
thọ, ngã của tôi có khả năng cảm thọ".

32. Này Ananda, khi có một vị Tỷ-kheo không quan niệm ngã là thọ, không quan niệm ngã không phải thọ, không quan niệm: "Ngã của tôi là thọ, ngã của tôi có khả năng cảm thọ", khi ấy vị này sẽ không chấp trước một điều gì ở trên đời, vì không chấp trước nên không sợ hãi; vì không sợ hãi nên hoàn toàn tự mình tịch diệt. Vị ấy biết sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, những việc cần làm đã làm, sau đời

MƯỜI HAI DUYÊN                                       5486

này không còn đời nào khác nữa.

Này Ananda, với vị Tỷ-kheo có tâm giải thoát như vậy, nếu có ai nói vị Tỷ-kheo ấy có tà kiến như sau: "Như Lai có tồn tại sau khi chết" thời thật hoàn toàn phi lý. Hoặc có tà kiến như sau: "Như Lai không có tồn tại sau khi chết", thời thật hoàn toàn phi lý. Hoặc có tà kiến như sau: "Như Lai có tồn tại và không có tồn tại sau khi chết", thời thật hoàn toàn phi lý. Hoặc có tà kiến như sau: "Như Lai không có tồn tại và không không có tồn tại sau khi chết", thời thật hoàn toàn phi lý. Tại sao vậy? Này Ananda, ví dầu có bao nhiêu danh mục, bao nhiêu danh mục đạo, dầu có bao nhiêu ngôn ngữ, bao nhiêu ngôn ngữ đạo, dầu có bao nhiêu thi thiết, bao nhiêu thi thiết đạo, dầu có bao nhiêu trí tuệ, bao nhiêu trí tuệ giới, dầu có bao nhiêu luân chuyển, bao nhiêu vận hành, với thắng trí hiểu biết tất cả, vị Tỷ-kheo được giải thoát. Với vị Tỷ-kheo thắng trí giải thoát như vậy mà nói rằng vị Tỷ-kheo ấy không biết, không thấy, thời thật là một sự phi lý.

33. Này Ananda, có bảy trú xứ của thức và hai xứ. Thế nào là bảy?

- Này Ananda, có những loại hữu tình, thân dị loại và tưởng dị loại, như loài Người, một số chư

MƯỜI HAI DUYÊN                                       5487

Thiên và một số trong địa ngục. Đó là trú xứ thứ
nhất của thức.
- Này Ananda, có những loại hữu tình, thân dị loại
nhưng tưởng nhất loại, như các vị Phạm Chúng
thiên được sanh vào cõi ấy, nhờ sơ Thiền. Đó là
trú xứ thứ hai của thức.
- Này Ananda, có những loại hữu tình, thân nhất
loại nhưng tưởng dị loại, như các vị Quang Âm
thiên (Abhassarà). Đó là trú xứ thứ ba của thức.
- Này Ananda, có những loại hữu tình, thân nhất
loại và tưởng cũng nhất loại, như các vị Biến
Tịnh thiên (Subhakinna). Đó là trú xứ thứ tư của
thức.
- Này Ananda, có những loại hữu tình, vượt ra khỏi
tất cả sắc tưởng, đoạn trừ tất cả hữu đối tưởng,
không suy tư đến mọi dị loại tưởng, chỉ có tưởng
"Hư không là vô biên", được sanh vào cõi Hư
Không vô biên xứ. Đó là trú xứ thứ năm của thức.
- Này Ananda, có những loại hữu tình hoàn toàn
vượt ra khỏi Không vô biên xứ, chỉ có tưởng
"Thức là vô biên", được sanh vào cõi Thức vô
biên xứ. Đó là trú xứ thứ sáu của thức.
- Này Ananda, có những loại hữu tình, hoàn toàn

MƯỜI HAI DUYÊN                                  5488

vượt ra khỏi Thức vô biên xứ, chỉ có tưởng "Vô
sở hữu", được sanh vào cõi Vô sở hữu xứ. Đó là
trú xứ thứ bảy của thức.
- Hai xứ là Vô tưởng hữu tình xứ và Phi tưởng
phi phi tưởng xứ.
34. Này Ananda, trong thức trú xứ thứ nhất có thân
dị loại và tưởng dị loại này, như loài Người, một số
chư Thiên và một số hữu tình trong địa ngục. Này
Ananda nếu có ai hiểu được trú xứ này, hiểu được sự
tập khởi, hiểu được sự đoạn diệt, hiểu được vị ngọt,
hiểu được sự nguy hiểm và hiểu được sự xuất ly của
trú xứ này, một vị như vậy có thể còn hoan hỷ ưa
thích trú xứ này không?

- Bạch Thế Tôn, không!

... (như trước)...

- Này Ananda, trong thức trú xứ thứ bảy, hoàn toàn vượt ra khỏi Thức vô biên xứ, chỉ có tưởng "Vô sở hữu", được sanh vào cõi Vô sở hữu xứ. Này Ananda nếu có ai hiểu được trú xứ này, hiểu được sự tập khởi, hiểu được sự đoạn diệt, hiểu được sự tập khởi, hiểu được sự đoạn diệt, hiểu được vị ngọt, hiểu được sự nguy hiểm và hiểu được sự xuất ly của trú xứ này, một vị như vậy có thể còn hoan hỷ ưa thích trú xứ

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5489

này không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, với Vô tưởng hữu tình xứ này, này
Ananda, nếu có ai hiểu được trú xứ này, hiểu được
sự tập khởi, hiểu được sự đoạn diệt, hiểu được vị
ngọt, hiểu được sự nguy hiểm và hiểu được sự xuất
ly của trú xứ này, một vị như vậy có thể còn hoan
hỷ ưa thích trú xứ này không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, với Phi tưởng phi phi tưởng xứ này,
này Ananda, nếu có ai hiểu được trú xứ này, hiểu
được sự tập khởi, hiểu được sự đoạn diệt, hiểu được
vị ngọt, hiểu được sự nguy hiểm và hiểu được sự xuất
ly của trú xứ này, một vị như vậy có thể còn hoan
hỷ ưa thích trú xứ này không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, bởi bảy thức trú xứ và hai xứ này,
nếu có vị Tỷ-kheo đã như chơn hiểu được tập khởi,
đoạn trừ, vị ngọt, sự nguy hiểm, xuất ly của chúng,
nhờ không còn chấp thủ, vị này được giải thoát. Này
Ananda, vị Tỷ-kheo như vậy được gọi là Tuệ giải
thoát.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5490

35. Này Ananda, có tám giải thoát. Thế nào là tám?

57.   Tự mình có sắc, thấy các sắc pháp. Đó là giải
thoát thứ nhất.
58.   Không biết tự mình có sắc, thấy các sắc ngoài
tự thân. Đó là giải thoát thứ hai.
59.   Tâm mạnh hướng đến thanh tịnh. Đó là giải
thoát thứ ba.
60.   Hoàn toàn vượt khỏi mọi sắc tưởng, đoạn diệt
mọi hữu đối tưởng, không suy tư đến mọi
tưởng dị biệt, với tư tưởng: "Hư không là vô
biên", chứng và an trú Hư không vô biên xứ.
Đó là giải thoát thứ tư.
61.   Hoàn toàn vượt khỏi Hư không vô biên xứ, với
tư tưởng: "Thức là vô biên", chứng và an trú
Thức vô biên xứ. Đó là giải thoát thứ năm.
62.   Hoàn toàn vượt khỏi Thức vô biên xứ, với tư
tưởng: "Vô sở hữu" chứng và an trú Vô sở hữu
xứ. Đó là giải thoát thứ sáu.
63.   Hoàn toàn vượt khỏi Vô sở hữu xứ, chứng và
an trú Phi tưởng phi phi tưởng xứ. Đó là giải
thoát thứ bảy.
64.   Vượt khỏi hoàn toàn Phi tưởng phi phi tưởng

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5491

xứ, chứng và an trú Diệt thọ tưởng định. Đó là
giải thoát thứ tám. Này Ananda, như vậy là tám
giải thoát.
36. Này Ananda, khi một vị Tỷ-kheo thuận thứ thể
nhập tám giải thoát này, có thể nhập và có thể xuất
khỏi bất cứ giải thoát nào khi nào mình muốn, chỗ
nào mình muốn và dài bao lâu mình muốn - và với
các lậu hoặc được đoạn trừ, vị Tỷ-kheo chứng và
an trú trong tám giải thoát và tuệ giải thoát, không
còn lậu hoặc ngay trong thời hiện tại, tự mình thấu
đạt và chứng ngộ. Này Ananda, không còn có một
Câu giải thoát nào khác cao hơn và thù thắng hơn
Câu giải thoát này.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Tôn giả Ananda hoan hỷ tín thọ lời dạy của Thế Tôn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5492

656 Ái - Dục tham là tên thứ sáu cướp nhà, giết người - Kinh Rắn Độc – Tương IV, 283

Rắn Độc – Tương IV, 283

1-2) Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú ở Sàvatthi... gọi các Tỷ-kheo... Thế Tôn nói như sau:

3) -- Ví như, này các Tỷ-kheo, có bốn con rắn độc,
với sức nóng tột độ, với nọc độc mãnh liệt. Rồi có
người đến, muốn sống, không muốn chết, muốn lạc,
ghét khổ. Người ta nói với người ấy: "Này Bạn, có
bốn con rắn độc này, với sức nóng tột độ, với nọc
độc mãnh liệt. Thỉnh thoảng hãy thức chúng dậy,
thỉnh thoảng hãy tắm cho chúng, thỉnh thoảng hãy
cho chúng ăn, thỉnh thoảng hãy cho chúng vào huyệt
(để ngủ). Này Bạn, nếu một trong bốn con rắn độc
này, với sức nóng tột độ, với nọc độc mãnh liệt, tức
giận, thời này Bạn, Bạn sẽ đi đến chết, hay đau khổ
gần như chết. Vậy này Bạn, hãy làm những gì Bạn
nghĩ cần phải làm".

4) Rồi này các Tỷ-kheo, người ấy quá sợ hãi bốn con rắn độc, với sức nóng tột độ, với nọc độc mãnh liệt,

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5493

chạy trốn chỗ này, chỗ kia. Người ta nói với người
ấy: "Này Bạn, có năm kẻ sát nhân thù địch này, đang
đi theo sau lưng Bạn. Chúng nói: "Khi nào chúng ta
thấy nó, chúng ta sẽ giết nó". Này Bạn, hãy làm
những gì Bạn nghĩ là phải làm".

5) Rồi này các Tỷ-kheo, người ấy quá sợ hãi bốn con rắn độc ấy, với sức nóng tột độ, với nọc độc mãnh liệt, quá sợ hãi năm tên sát nhân thù địch ấy, chạy đi trốn chỗ này, chỗ kia. Người ta nói với người ấy: "Này Bạn, có một tên thứ sáu cướp nhà, giết người, với ngọn kiếm dơ lên, đang đi theo sau lưng Bạn. Nó nói: "Khi nào ta thấy nó, ta sẽ chém đầu nó". Này Bạn, hãy làm những gì Bạn nghĩ là phải làm ".

6) Rồi, này các Tỷ-kheo, người ấy quá sợ hãi bốn con rắn độc, với sức nóng tột độ, với nọc độc mãnh liệt, quá sợ hãi năm tên sát nhân thù địch, quá sợ hãi tên thứ sáu cướp nhà, giết người với ngọn kiếm dơ lên, chạy đi trốn chỗ này, chỗ kia. Rồi người ấy thấy một ngôi làng trống không. Nhà nào người ấy đi vào, người ấy vào chỗ trống không, vào chỗ rỗng không, vào chỗ tuyệt không. Người ấy sờ đến đồ dùng nào, người ấy sờ chỗ trống không, người ấy sờ chỗ rỗng không, người ấy sờ chỗ tuyệt không. Người ta nói với người ấy: "Này Bạn, bọn cướp phá hoại làng, sẽ

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5494

đánh cướp ngôi làng trống không này. Này Bạn, hãy làm những gì Bạn nghĩ là phải làm".

7) Rồi này các Tỷ-kheo, người ấy quá sợ hãi bốn con rắn độc với sức nóng tột độ, với nọc độc mãnh liệt, quá sợ hãi năm tên giết người thù địch, quá sợ hãi tên thứ sáu cướp nhà, giết người với ngọn kiếm dơ lên, quá sợ hãi các tên cướp làng, liền chạy đi trốn chỗ này, chỗ kia. Rồi người ấy thấy một đầm nước lớn, bờ bên này đầy những sợ hãi nguy hiểm, bờ bên kia được an ổn, không có sợ hãi, nhưng không có thuyền để vượt qua, không có cầu để đi qua đi lại.

8) Rồi này các Tỷ-kheo, người ấy suy nghĩ như sau:
"Đây là vùng nước đọng, bờ bên này nguy hiểm và
hãi hùng, bờ bên kia an ổn, không kinh hãi, nhưng
không có thuyền để vượt qua, cũng không có cầu bắc
qua từ bờ bên này đến bờ bên kia. Nay ta hãy thâu
góp cỏ cây, nhành lá, cột lại thành chiếc bè, nhờ
chiếc bè này, tinh tấn dùng tay chân, ta có thể vượt
qua bờ bên kia một cách an toàn".

9) Rồi này các Tỷ-kheo, người ấy thâu góp cỏ cây,
nhành lá, cột lại thành chiếc bè, nhờ chiếc bè này,
tinh tấn dùng tay chân, người ấy vượt qua bờ bên kia
một cách an toàn. Vị Bà-la-môn vượt qua bờ bên kia,
đứng trên đất liền.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5495

10) Ví dụ này, này các Tỷ-kheo, Ta làm để giải thích ý nghĩa. Và đây là ý nghĩa:

11) Bốn con rắn độc với sức nóng tột độ, với nọc độc mãnh liệt, này các Tỷ-kheo, là đồng nghĩa với bốn đại chủng: địa đại, thủy đại, hỏa đại và phong đại.

12) Năm tên giết người thù địch, này các Tỷ-kheo, là đồng nghĩa với năm thủ uẩn: sắc thủ uẩn, thọ thủ uẩn, tưởng thủ uẩn, hành thủ uẩn, thức thủ uẩn.

13) Tên thứ sáu cướp nhà, giết người với cây kiếm giơ lên, này các Tỷ-kheo, là đồng nghĩa với dục tham.

14) Ngôi làng trống không, này các Tỷ-kheo, là đồng nghĩa với sáu nội xứ. Này các Tỷ-kheo, nếu một người hiền, kinh nghiệm, có trí, tìm hiểu nó với con mắt; vị ấy thấy nó là trống không, là rỗng không, là tuyệt không... Nếu tìm hiểu nó với ý; vị ấy thấy nó là trống không, là rỗng không, là tuyệt không.

15) Bọn cướp phá làng, này các Tỷ-kheo, là đồng nghĩa với sáu ngoại xứ. Này các Tỷ-kheo, mắt bị tàn hại trong các sắc khả ái và không khả ái. Này các Tỷ- kheo, tai bị tàn hại trong các tiếng khả ái và không khả ái. Này các Tỷ-kheo, mũi bị tàn hại trong các hương khả ái và không khả ái. Này các Tỷ-kheo, lưỡi

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5496

bị tàn hại trong các vị khả ái và không khả ái. Này
các Tỷ-kheo, thân bị tàn hại trong các xúc khả ái và
không khả ái. Này các Tỷ-kheo, ý bị tàn hại trong các
pháp khả ái và không khả ái.

16) Vùng nước lớn, này các Tỷ-kheo, là đồng nghĩa với bốn bộc lưu: dục bộc lưu, hữu bộc lưu, kiến bộc lưu và vô minh bộc lưu.

17) Bờ bên này nguy hiểm và hãi hùng, này các Tỷ- kheo, là đồng nghĩa với thân kiến này.

18) Bờ bên kia an ổn và không kinh hãi, này các Tỷ- kheo, là đồng nghĩa với Niết-bàn.

19) Cái bè, này các Tỷ-kheo, là đồng nghĩa với Thánh đạo Tám ngành.

20) Tinh tấn dùng tay và dùng chân, này các Tỷ- kheo, là đồng nghĩa với tinh tấn, tinh cần.

21) Vị Bà-la-môn vượt qua bờ bên kia và đứng trên đất liền, này các Tỷ-kheo, là đồng nghĩa với bậc A- la-hán.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5497

657 Ái - Dục ái nhai nghiến, dục nhiệt não thiêu đốt - Kinh MAGANDIYA – 75 Trung II, 353

KINH MAGANDIYA (Magandiya suttam) – Bài kinh số 75 – Trung II, 353

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú giữa dân chúng Kuru, tại
thị trấn của dân chúng Kuru tên là
Kammasadhamma, trên thảm cỏ trong nhà lửa của
một Bà-la-môn thuộc dòng họ Bharadvaja. Rồi Thế
Tôn vào buổi sáng đắp y, cầm y bát, vào
Kammasadhamma để khất thực. Đi khất thực ở
Kammasadhamma xong, sau bữa ăn, trên đường khi
khất thực về, Thế Tôn đi đến một khu rừng để nghỉ
trưa. Sau khi đi sâu vào khu rừng ấy, Thế Tôn đến
ngồi dưới một gốc cây để nghỉ trưa.

Rồi du sĩ Magandiya, trong khi đi bộ ngao du
cùng khắp, đến tại ngôi nhà lửa của Bà-la-môn thuộc
họ Bharadvaja. Du sĩ Magandiya thấy thảm cỏ đã
soạn sẵn trong nhà lửa của vị Bà-la-môn thuộc dòng

MƯỜI HAI DUYÊN                                   5498

họ Bharadvaja, khi thấy vậy liền nói với Bà-la-môn thuộc dòng họ Bharadvaja:

– Tấm thảm cỏ này trong nhà lửa của Tôn giả Bharadvaja đã được sửa soạn cho ai, hình như là chỗ nằm ngủ của một Sa-môn?

– Thưa Tôn giả Magandiya, có Sa-môn Gotama
là Thích tử, xuất gia từ dòng họ Sakya (Thích-ca).
Tiếng đồn tốt đẹp sau đây được truyền đi về Tôn giả
Gotama: "Đây là Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian
Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên
Nhân Sư, Phật, Thế Tôn". Chỗ nằm này được sửa
soạn cho Tôn giả Gotama ấy.

– Thật sự, này Tôn giả Bharadvaja, chúng tôi
thấy một sự bất hạnh khi chúng tôi thấy chỗ ngủ của
Tôn giả Gotama, một vị phá hoại sự sống
(bhunahuno).

– Này Magandiya, hãy thận trọng lời Ông nói.
Này Magandiya, hãy thận trọng lời Ông nói. Nhiều
vương tộc trí giả, nhiều Bà-la-môn trí giả, nhiều Cư
sĩ trí giả, nhiều Sa-môn trí giả có lòng tin nơi Tôn giả
Gotama ấy, và đã tu tập theo Thánh đạo, theo Pháp
và theo (chí) Thiện.

MƯỜI HAI DUYÊN                                        5499

– Này Tôn giả Bharadvaja, nếu chúng tôi thấy
mặt Tôn giả Gotama, chúng tôi sẽ nói như sau trước
mặt vị ấy: "Sa-môn Gotama là người phá hoại sự
sống". Vì sao vậy? Thánh điển của chúng tôi đã
truyền lại như vậy.

– Nếu Tôn giả Magandiya hoan hỷ, tôi sẽ tin lại sự tình này cho Sa-môn Gotama biết.

– Tôn giả Bharadvaja hãy yên lòng, và hãy nói lên những điều gì đã được nói.

Thế Tôn với thiên nhĩ thanh tịnh siêu nhân nghe
được câu chuyện giữa Bà-la-môn thuộc dòng họ
Bharadvaja và du sĩ Magandiya. Và Thế Tôn vào
buổi chiều, từ Thiền tịnh độc cư đứng dậy, đi đến nhà
lửa của Bà-la-môn thuộc dòng họ Bharadvaja, sau
khi đến liền ngồi trên thảm cỏ đã soạn sẵn. Rồi Bà-
la-môn thuộc dòng họ Bharadvaja đi đến chỗ Thế
Tôn, sau khi đến, nói lên những lời chào đón hỏi
thăm với Thế Tôn, sau khi nói lên những lời chào
đón hỏi thăm thân hữu liền ngồi xuống một bên. Rồi
Thế Tôn nói với Bà-la-môn thuộc dòng họ
Bharadvaja đang ngồi một bên:

– Này Bharadvaja, có phải có cuộc nói chuyện giữa du sĩ Magandiya với Ông về vấn đề thảm cỏ này?

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5500

Khi nghe nói vậy, Bà-la-môn Bharadvaja hoảng hốt, lông tóc dựng ngược, bạch Thế Tôn:

– Chính là điều chúng con muốn thưa với Tôn giả Gotama và Tôn giả Gotama đã đoán trước chúng con.

Nhưng cuộc nói chuyện này giữa Thế Tôn và
Bà-la-môn thuộc dòng họ Bharadvaja nói chưa xong,
du sĩ Magandiya, khi đi bộ ngao du cùng khắp, đến
tại ngôi nhà lửa của Bà-la-môn thuộc dòng họ
Bharadvaja, đến tại chỗ Thế Tôn, sau khi đến, nói lên
những lời chào đón hỏi thăm với Thế Tôn, và sau khi
nói lên những lời chào đón hỏi thăm thân hữu liền
ngồi xuống một bên. Rồi Thế Tôn nói với du sĩ
Magandiya đang ngồi một bên:

– Này Magandiya, con mắt ưa thích sắc, ái lạc
sắc, hoan hỷ sắc, và Như Lai nhiếp phục, thủ hộ, hộ
trì con mắt và thuyết pháp để phòng hộ con mắt. Này
Magandiya, có phải vì vậy mà Ông nói: "Sa-môn
Gotama là người phá hoại sự sống?"

– Chính vì vậy, Tôn giả Gotama, mà tôi nói: "Sa-môn Gotama phá hoại sự sống". Vì sao vậy? Thánh điển của chúng tôi đã truyền lại như vậy.

– Này Magandiya, tai ưa thích tiếng... Này

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5501

Magandiya, mũi ưa thích hương... Này Magandiya,
lưỡi ưa thích vị... Này Magandiya, thân ưa thích
xúc... Này Magandiya, ý ưa thích pháp, ái lạc pháp,
hoan hỷ pháp và Như Lai nhiếp phục, thủ hộ, hộ trì
ý và thuyết pháp để phòng hộ ý. Này Magandiya, có
phải vì vậy mà ông nói: "Sa-môn Gotama là người
phá hoại sự sống?

– Chính vì vậy, Tôn giả Gotama, mà tôi nói: "Sa-môn Gotama là người phá hoại sự sống". Vì sao vậy? Thánh điển của chúng tôi đã truyền lại như vậy.

– Ông nghĩ thế nào, này Magandiya? Ở đây, có
người trước kia đam mê các sắc pháp do mắt nhận
thức, các sắc pháp này là khả ái, khả hỷ, khả lạc, khả
ý, liên hệ đến dục, hấp dẫn. Người ấy sau một thời
gian, sau khi như chơn biết được sự tập khởi, sự đoạn
diệt, vị ngọt, sự nguy hiểm và sự xuất ly của các sắc
pháp, sau khi đoạn tận sắc ái, sau khi trừ diệt nhiệt
não đối với sắc pháp, người này trú với khát ái được
đoạn trừ, với nội tâm an tịnh. Này Magandiya, Ông
có nói gì về người này?

– Không có gì, Tôn giả Gotama.

– Ông nghĩ thế nào? Này Magandiya, ở đây, có người trước kia đam mê các tiếng do tai nhận thức... các hương do mũi nhận thức... các vị do lưỡi nhận

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5502

thức... các xúc do thân nhận thức, các xúc này là khả ái, khả hỷ, khả lạc, khả ý, liên hệ đến dục, hấp dẫn. Người ấy sau một thời gian, sau khi như chơn biết được sự tập khởi, sự đoạn diệt, vị ngọt, sự nguy hiểm và sự xuất ly của các xúc, sau khi đoạn tận xúc ái, sau khi trừ diệt nhiệt não đối với các xúc, người này trú với khát ái được đoạn trừ, với nội tâm an tịnh. Này Magandiya, Ông có nói gì về người này?

– Không có gì, Tôn giả Gotama.

– Này Magandiya, Ta thuở trước, khi còn là tại gia, Ta sống hưởng thụ một cách đầy đủ, một cách sung mãn, năm dục trưởng dưỡng, các sắc pháp do mắt nhận thức, các sắc pháp này là khả ái, khả hỷ, khả lạc, khả ý, liên hệ đến dục, hấp dẫn. Các tiếng do tai nhận thức... các hương do mũi nhận thức... các vị do lưỡi nhận thức... các xúc do thân nhận thức, các xúc này là khả ái, khả hỷ, khả lạc, liên hệ đến dục, hấp dẫn. Này Magandiya, Ta có ba tòa lâu đài, một cho mùa mưa, một cho mùa đông, một cho mùa hạ. Này Magandiya, trong bốn tháng mùa mưa, Ta sống hưởng thụ trong lâu đài mùa mưa, được những nữ nhạc công giúp vui và không bước xuống khỏi lâu đài ấy. Rồi Ta sau một thời gian, sau khi như chơn biết được sự tập khởi, sự đoạn diệt, vị ngọt, sự nguy hiểm và sự xuất ly của các dục vọng, sau khi

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5503

đoạn tận dục ái, sau khi trừ diệt nhiệt não của các
dục, Ta trú với khát ái được đoạn trừ, với nội tâm
an tịnh. Rồi Ta thấy các chúng sanh khác, chưa xả
ly tham ái đối với các dục, đang bị các dục ái nhai
nghiến, đang bị dục nhiệt não thiêu đốt, đang chạy
theo các dục. Ta không ước vọng được như họ, ở
đây, Ta không ham thích. Vì sao vậy? Vì rằng, này
Magandiya, có hỷ lạc này, ly dục, ly bất thiện pháp,
sau khi chứng đạt Thiên lạc, được an trú, hoan hỷ
trong hỷ lạc ấy. Ta không ao ước cái gì thấp kém, ở
đây, Ta không ham thích.

Ví như, này Magandiya, một gia chủ hay con một người gia chủ, giàu sang, tài vật nhiều, sở hữu nhiều, sống thọ hưởng một cách đầy đủ, một cách sung mãn, năm dục trưởng dưỡng, các sắc pháp do mắt nhận thức, khả ái, khả hỷ, khả lạc, khả ý, liên hệ đến dục, hấp dẫn, các tiếng do tai nhận thức... các hương do mũi nhận thức... các vị do lưỡi nhận thức... các xúc do thân nhận thức, khả ái, khả hỷ, khả lạc, khả ý, liên hệ đến dục, hấp dẫn. Vị ấy, sau khi làm thiện thân hành, sau khi làm thiện khẩu hành, sau khi làm thiện ý hành, khi thân hoại mạng chung, được sanh lên thiện thú, Thiên giới, đời này, cọng trú với chư Thiên ở cõi trời Ba mươi ba. Vị ấy ở đây, trong rừng Nandana, được chúng Thiên nữ vây quanh, thọ hưởng năm thiên dục trưởng dưỡng một

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5504

cách đầy đủ, một cách sung mãn. Vị ấy thấy người
gia chủ hay con người gia chủ đang thọ hưởng năm
dục trưởng dưỡng một cách đầy đủ, một cách sung
mãn. Này Magandiya, Ông nghĩ thế nào? Thiên tử
ấy, được chúng Thiên nữ vây quanh, thọ hưởng năm
thiên dục trưởng dưỡng một cách đầy đủ, một cách
sung mãn, vị ấy có ước vọng được như người gia chủ
ấy, hay con người gia chủ ấy; hay năm dục trưởng
dưỡng thuộc loài Người, hay trở lui về với các dục
thuộc loài Người?

– Không có vậy, thưa Tôn giả Gotama! Vì sao vậy? Vì thiên dục, thưa Tôn giả Gotama, là kỳ diệu hơn, là vi diệu hơn nhân dục.

– Cũng vậy, này Magandiya, Ta thuở trước, khi còn là tại gia. Ta hưởng thụ một cách đầy đủ, một cách sung mãn các dục trưởng dưỡng các sắc pháp do mắt nhận thức, các sắc pháp này là khả ái, khả hỷ, khả lạc, khả ý, liên hệ đến dục, hấp dẫn, các tiếng do tai nhận thức... các hương do mũi nhận thức... các vị do lưỡi nhận thức... các xúc do thân nhận thức, các xúc này là khả ái, khả hỷ, khả lạc, khả ý, liên hệ đến dục, hấp dẫn. Rồi Ta sau một thời gian, sau khi chơn biết được sự tập khởi, sự diệt trừ, vị ngọt, sự nguy hiểm và sự xuất ly của các dục, sau khi đoạn tận dục ái, sau khi trừ diệt nhiệt não của các dục, Ta trú với

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5505

khát ái được đoạn trừ, với nội tâm an tịnh. Rồi Ta thấy các chúng sanh khác chưa xả ly tham ái đối với các dục, đang bị các dục ái nhai nghiến, đang bị dục nhiệt não thiêu đốt, đang chạy theo các dục. Ta không ước vọng được như họ, ở đây, Ta không ham thích. Vì sao vậy? Vì rằng, này Magandiya, có hỷ lạc này, ly dục, ly bất thiện pháp, sau khi chứng đạt thiên lạc được an trú, hoan hỷ trong hỷ lạc ấy. Ta không ao ước cái gì thấp kém; ở đây, Ta không ham thích.

Ví như, này Magandiya, một người bị bệnh cùi; với thân (đầy) những lở lói, với thân hư thối, nứt chảy, bị các loại trùng đục khoét, đang cào rách miệng các vết thương với móng tay, hơ đốt thân mình trên hố than hừng. Các bạn bè thân hữu, bà con huyết thống của người ấy mời một y sĩ khoa mổ xẻ. Vị y sĩ khoa mổ xẻ này cho người ấy thuốc. Người ấy dùng thuốc, được khỏi bệnh cùi, không bệnh, an lạc, tự do, tự tại, có thể đi chỗ nào người ấy muốn. Người ấy thấy một người bị bệnh cùi khác, với thân (đầy) những lở lói, với thân hư thối, nứt chảy, bị cái loài trùng đục khoét, đang cào rách miệng các vết thương với móng tay, hơ đốt thân mình trên hố than hừng. Này Magandiya, Ông nghĩ thế nào? Người ấy có ước vọng được như người cùi kia, hố than hừng, hay sự thọ dụng dược liệu không?

MƯỜI HAI DUYÊN                                       5506

– Không, thưa Tôn giả Gotama. Vì sao vậy? Thưa Tôn giả Gotama, khi có bệnh thời cần thuốc trị bệnh, khi không bệnh, thời không cần thuốc trị bệnh.

– Cũng vậy, này Magandiya, Ta thuở trước, khi còn là tại gia, Ta hưởng thụ một cách đầy đủ, một cách sung mãn, các dục trưởng dưỡng, các sắc pháp do mắt nhận thức, các sắc pháp này là khả ái, khả hỷ, khả lạc, khả ý, liên hệ đến dục, hấp dẫn, các tiếng do tai nhận thức... các hương do mũi nhận thức... các vị do lưỡi nhận thức... các xúc đo thân nhận thức, các xúc ấy là khả ái, khả hỷ, khả lạc, khả ý, liên hệ đến dục, hấp dẫn. Rồi Ta sau một thời gian, sau khi như chơn biết được sự tập khởi, sự diệt trừ, vị ngọt, sự nguy hiểm và sự xuất ly của các dục, sau khi đoạn tận dục ái, sau khi trừ diệt nhiệt não của các dục, Ta trú với khát ái được đoạn trừ, với nội tâm an tịnh. Rồi Ta thấy các chúng sanh khác chưa xả ly tham ái đối với các dục, đang bị các dục ái nhai nghiến, đang bị dục nhiệt não thiêu đốt, đang chạy theo các dục. Ta không ước vọng được như họ; ở đây, Ta không ham thích. Vì sao vậy? Vì rằng, này Magandiya, có hỷ lạc này, ly dục, ly bất thiện pháp, sau khi chứng đạt thiên lạc, được an trú, hoan hỷ trong hỷ lạc ấy. Ta không ao ước cái gì thấp kém; ở đây Ta không ham thích.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5507

Ví như, này Magandiya, một người bị bệnh cùi,
với thân (đầy) những lở lói, với thân hư thối, nứt
chảy, bị các loại trùng đục khoét, đang cào rách
miệng các vết thương với móng tay, hơ đốt thân mình
trên hố than hừng. Các bạn bè thân hữu, bà con
huyết thống của người ấy mời một y sĩ khoa mổ xẻ.
Vị y sĩ khoa mổ xẻ này cho người ấy thuốc. Người ấy
dùng thuốc được khỏi bệnh cùi, không bệnh, an lạc,
tự do, tự tại, có thể đi chỗ nào người ấy muốn. Rồi
có hai lực sĩ, nắm chặt (hai) cánh tay người ấy và lôi
kéo người ấy đến hố than hừng. Này Magandiya,
Ông nghĩ thế nào? Người ấy có co rút thân, vật qua
vật lại phía này phía kia không?

– Thưa Tôn giả Gotama, có. Vì sao vậy? Vì sự xúc phạm với lửa, là đau khổ, thưa Tôn giả Gotama, rất là nồng cháy, rất là nhiệt não.

– Này Magandiya, Ông nghĩ thế nào? Có phải
chỉ hiện tại sự xúc chạm với lửa ấy là đau khổ, rất là
nồng cháy, rất là nhiệt não, hay là trước đây, sự xúc
chạm với lửa ấy đã là đau khổ, rất là nồng cháy, rất
là nhiệt não?

– Thưa Tôn giả Gotama, hiện tại sự xúc chạm với lửa ấy là đau khổ, rất là nồng cháy, rất là nhiệt não, và xưa kia, sự xúc chạm với lửa ấy đã là đau

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5508

khổ, rất là nồng cháy và rất là nhiệt não. Tuy vậy,
thưa Tôn giả Gotama, kẻ bị bệnh cùi này, với thân
(đầy) những lở lói, với thân hư thối nứt chảy, bị các
loài trùng đục khoét, đang cào rách miệng các vết
thương với móng tay, với các căn bị hư hoại do sự
xúc chạm đau khổ với ngọn lửa, lại có phản tưởng là
được lạc thọ.

– Cũng vậy, này Magandiya, sự xúc chạm với các dục trong thời quá khứ cũng là đau khổ, rất là nồng cháy, rất là nhiệt não, và sự xúc chạm với các dục trong thời vị lai cũng là đau khổ, rất là nồng cháy, rất là nhiệt não, và sự xúc chạm với các dục trong thời hiện lại cũng là đau khổ, rất là nồng cháy, rất là nhiệt não. Và này Magandiya, những chúng sanh này chưa đoạn trừ tham ái đối với các dục, đang bị các dục ái nhai nghiến, đang bị dục nhiệt não thiêu đốt, với các căn bị hư hoại, do sự xúc chạm đau khổ với các dục, lại có phản tưởng là được lạc thọ.

Ví như, này Magandiya, một người bị bệnh cùi thân (đầy) lở lói, thân bị hư thối nứt chảy, bị các loài trùng đục khoét, đang cào rách miệng các vết thương với móng tay, hơ đốt thân mình trên hố than hừng. Này Magandiya, người bị bệnh cùi với thân (đầy) lở lói, thân bị hư thối nứt chảy, bị các loài trùng đục khoét, càng cào rách miệng các vết thương với các

MƯỜI HAI DUYÊN                                        5509

móng tay, càng hơ đốt thân mình trên hố than
hừng chừng nào thời miệng các vết thương ấy lại
càng thêm bất tịnh, càng thêm hôi thối và càng
thêm thối nát, và người ấy chỉ có cảm giác dễ chịu,
thỏa thích do nhân duyên gãi ngứa miệng các vết
thương.

Cũng vậy, này Magandiya, các chúng sanh
chưa đoạn trừ tham ái đối với các dục, đang bị các
dục ái nhai nghiến, đang bị dục nhiệt não thiêu đốt,
chạy theo các dục. Này Magandiya, các chúng sanh,
chưa đoạn trừ tham ái đối với các dục, đang bị các
dục ái nhai nghiến, đang bị dục nhiệt não thiêu đốt,
càng chạy theo dục chừng nào, thời dục ái các
chúng sanh ấy càng tăng trưởng, càng bị dục nhiệt
não thiêu đốt, và họ chỉ có cảm giác dễ chịu, thỏa
thích do duyên năm dục trưởng dưỡng.

Này Magandiya, Ông nghĩ thế nào? Ông có thấy hay nghe một vị vua hay vị đại thần của vua hưởng thụ một cách đầy đủ, một cách sung mãn năm dục trưởng dưỡng, dục ái chưa được đoạn tận, dục nhiệt não chưa được trừ diệt, đã trú, đang trú hay sẽ trú với khát ái được đoạn trừ, với nội tâm an tịnh không?

– Thưa không, Tôn giả Gotama.

– Lành thay, này Magandiya! Này Magandiya,

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5510

Ta cũng không thấy, cũng không nghe một vị vua
hay vị đại thần của vua hưởng thụ một cách đầy đủ,
một cách sung mãn năm dục trưởng dưỡng, dục ái
chưa được đoạn tận, dục nhiệt não chưa được trừ
diệt, đã trú, đang trú hay sẽ trú với khát ái được đoạn
trừ, với nội tâm an tịnh.

 Nhưng này Magandiya, những vị Sa-môn hay Bà-
la-môn nào đã sống, đang sống hay sẽ sống với
khát ái được đoạn trừ, với nội tâm an tịnh, tất
cả những vị này, sau khi như chơn biết sự tập
khởi, sự đoạn diệt, vị ngọt, sự nguy hiểm và sự
xuất ly của các dục ấy, với dục ái được đoạn tận,
với dục nhiệt não được trừ diệt, đã trú, đang trú
hay sẽ trú với khát ái được đoạn trừ, với nội tâm
được an tịnh.

Rồi Thế Tôn, thời ấy nói lên cảm hứng ngữ như sau:

Không bệnh, lợi tối thắng,
Niết-bàn, lạc tối thắng,
Bát chánh là độc đạo,
An ổn và bất tử.
Khi được nghe vậy, du sĩ Magandiya bạch Thế
Tôn:

MƯỜI HAI DUYÊN                                       5511

– Thật hy hữu thay, Tôn giả Gotama! Thật vi diệu thay, Tôn giả Gotama! Lời này được Tôn giả Gotama khéo nói:

Không bệnh, lợi tối thắng,
Niết-bàn, lạc tối thắng,
Con cũng vậy, thưa Tôn giả Gotama, con cũng
đã được nghe lời này, do các vị Tôn sư, đại Tôn sư
các du sĩ đã nói:

Không bệnh, lợi tối thắng,
Niết-bàn, lạc tối thắng,
Như vậy, thưa Tôn giả Gotama, lời nói này lời
nói kia phù hợp nhau.

– Nhưng này Magandiya, điều mà Ông đã được nghe do các vị Tôn sư, đại Tôn sư các du sĩ đã nói:

Không bệnh, lợi tối thắng, Niết-bàn, lạc tối thắng, Thế nào là không bệnh? Thế nào là Niết-bàn?

Khi được nói vậy, du sĩ Magandiya, tự lấy tay xoa bóp chân tay của mình và nói:

– Thế nào là không bệnh, thưa Tôn giả Gotama?

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5512

Thế nào là Niết-bàn, thưa Tôn giả Gotama? Tôi nay không bệnh, an lạc, không có bệnh tật gì ở tôi.

– Này Magandiya, ví như người sanh ra đã mù, không thấy sắc đen hay sắc trắng, không thấy sắc xanh, không thấy sắc vàng, không thấy sắc đỏ, không thấy sắc đỏ tía, không thấy cái gì thăng bằng, không thăng bằng, không thấy các vì sao, không thấy mặt trăng, mặt trời. Người ấy nghe một người có mắt nói như sau: "Thật tốt đẹp thay tấm vải trắng, xinh đẹp, không cấu uế, thanh tịnh". Và người ấy tìm tấm vải trắng. Rồi có một người khác đánh lừa người ấy với một tấm y thô, dính dầu và đất và nói: "Này bạn, đây là tấm vải trắng, xinh đẹp, không cấu uế, thanh tịnh cho bạn". Người ấy lấy tấm y ấy, sau khi lấy, đắp trên mình. Sau khi đắp trên mình, người ấy hoan hỷ thốt lên lời nói tự mãn: "Thật tốt đẹp thay tấm vải trắng xinh đẹp, không cấu uế, thanh tịnh".

Này Magandiya, Ông nghĩ thế nào? Kẻ sanh ra
đã mù kia, do biết, do thấy, lấy tấm y thô, dính dầu
và đất ấy để rồi sau khi lấy người ấy đắp trên mình,
sau khi đắp trên mình; người ấy hoan hỷ thốt lên lời
nói tự mãn: "Thật tốt đẹp thay, tấm vải trắng xinh
đẹp, không cấu uế, thanh tịnh, hay là do lòng tin
người có mắt?

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5513

– Thưa Tôn giả Gotama, do không biết, không
thấy, kẻ sanh ra đã mù kia lấy tấm y thô, dính dầu và
đất ấy để rồi sau khi lấy, người ấy đắp trên mình, sau
khi đắp trên mình, người ấy hoan hỷ thốt lên lời nói
tự mãn: "Thật tốt đẹp thay tấm vải trắng, xinh đẹp,
không cấu uế, thanh tịnh" là do lòng tin người có
mắt.

– Cũng vậy, này Magandiya, các du sĩ mù lòa, không có mắt, không biết không bệnh, không thấy Niết-bàn nhưng nói lên câu kệ này:

Không bệnh, lợi tối thắng, Niết-bàn, lạc tối thắng.

 Này Magandiya, câu kệ này trong thời quá khứ đã được các bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác nói lên:

Không bệnh, lợi tối thắng,
Niết-bàn, lạc tối thắng.
Bát chánh là độc đạo,
An ổn và bất tử.
Và câu kệ ấy này được dần dần lan tràn đến dân
chúng phàm phu.

Nhưng này Magandiya, thân này trở thành bệnh

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5514

khổ, trở thành cục bướu, trở thành mũi tên, trở thành
bất hạnh, trở thành bệnh chướng và với thân trở
thành bệnh khổ, trở thành cục bướu, trở thành mũi
tên, trở thành bất hạnh, trở thành bệnh chướng này,
Ông nói: "Thưa Tôn giả Gotama, cái này là không
bệnh ấy, cái này là Niết-bàn ấy". Như vậy, này
Magandiya, Ông không có Thánh nhãn ấy, với
Thánh nhãn ấy Ông có thể biết không bệnh, có thể
thấy Niết-bàn.

– Con có lòng tin Tôn giả Gotama như sau: "Tôn giả Gotama có thể thuyết pháp cho ta để ta có thể biết không bệnh, có thể thấy Niết-bàn".

– Này Magandiya, ví như người sanh ra đã mù, không thấy sắc đen hay sắc trắng, không thấy sắc xanh, không thấy sắc vàng, không thấy sắc đỏ, không thấy sắc đỏ tía, không thấy cái gì thăng bằng, không thăng bằng, không thấy các vì sao, không thấy mặt trăng, mặt trời. Các bạn bè thân hữu, bà con huyết thống của người ấy mời một y sĩ khoa mổ xẻ. Vị y sĩ khoa mổ xẻ này cho người ấy thuốc. Người ấy sau khi dùng thuốc, mắt không khởi lên, mắt không được sáng tỏ. Này Magandiya, Ông nghĩ thế nào? Có phải vị thầy thuốc ấy cảm thấy mệt mỏi, phiền não không?

– Thưa vâng, Tôn giả Gotama.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5515

Cũng vậy, này Magandiya, nếu Ta thuyết pháp
cho Ông: "Đây là không bệnh ấy, đây là Niết-bàn
ấy", và Ông không biết không bệnh, không biết Niết-
bàn thời như vậy làm Ta mệt mỏi, làm Ta phiền não.

– Con có lòng tin Tôn giả Gotama như sau: "Tôn giả Gotama có thể thuyết pháp cho ta để ta có thể biết không bệnh, có thể thấy Niết-bàn".

– Này Magandiya, ví như người sanh ra đã mù, không thấy sắc đen hay sắc trắng, không thấy sắc xanh, không thấy sắc vàng, không thấy sắc đỏ, không thấy sắc đỏ tía, không thấy cái gì thăng bằng, không thăng bằng, không thấy các vì sao, không thấy mặt trăng, mặt trời. Người ấy nghe một người có mắt nói như sau: "Thật tốt đẹp thay tấm vải trắng, xinh đẹp, không cấu uế, thanh tịnh", và người ấy đi tìm tấm vải trắng. Rồi có một người khác đánh lừa người ấy với một tấm y thô, dính dầu và đất và nói: "Này bạn, đây là tấm vải trắng, xinh đẹp, không cấu uế, thanh tịnh cho bạn". Người ấy lấy tấm y ấy. Sau khi lấy, người ấy đắp trên mình, sau khi đắp trên mình người ấy, các bạn bè thân hữu, bà con huyết thống của người ấy mời một y sĩ khoa mổ xẻ. Vị y sĩ khoa mổ xẻ này cho người ấy thuốc bài tiết các nhơ bẩn về phía trên, bài tiết các nhơ bẩn về phía dưới, xức thuốc mắt, thoa dầu cho mắt, cho thuốc qua lỗ mũi. Người ấy

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5516

sau khi dùng thuốc, mắt được khởi lên, mắt được
sáng tỏ. Với mắt được khởi lên, người ấy đoạn trừ
tham dục đối với tấm y thô, dính dầu và dính đất kia,
và người ấy có thể xem người kia là không phải bạn,
có thể xem người kia là thù địch và nghĩ đến sát hại
sinh mạng (của người kia): "Thật sự trong một thời
gian dài, Ta bị người này lường gạt, lừa dối, phỉnh
gạt với tấm y thô, dính dầu và đất: "Này bạn, đây là
tấm vải trắng, xinh đẹp, không cấu uế, thanh tịnh cho
bạn".

Cũng vậy, này Magandiya, nếu Ta thuyết pháp
cho Ông: "Đây là không bệnh ấy, đây là Niết-bàn
ấy", Ông có thể biết không bệnh, Ông có thể thấy
Niết-bàn. Và với mắt được khởi lên cho Ông, lòng
tham dục đối với năm thủ uẩn được đoạn trừ; và
Ông có thể nghĩ như sau: "Thật sự trong một thời
gian dài, ta bị tâm này lường gạt, lừa dối, phỉnh gạt,
chấp thủ sắc, ta đã chấp thủ, chấp thủ thọ, ta đã chấp
thủ, chấp thủ tưởng, ta đã chấp thủ, chấp thủ các
hành, ta đã chấp thủ, chấp thủ thức, ta đã chấp thủ.
Do duyên chấp thủ ấy nơi ta, nên có hữu; do duyên
hữu, có sanh; do duyên sanh, có già chết, sầu, bi, khổ,
ưu, não khởi lên. Như vậy là sự tập khởi của toàn bộ
Khổ uẩn".

– Con có lòng tin Tôn giả Gotama như sau: "Tôn

MƯỜI HAI DUYÊN                                       5517

giả Gotama có thể thuyết pháp cho ta khiến ta có thể từ chỗ ngồi này đứng dậy, không còn mù nữa".

– Vậy này Magandiya, hãy thân cận các vị chân
nhân. Này Magandiya, do Ông thân cận các vị chân
nhân, thời này Magandiya, Ông sẽ được nghe diệu
pháp. Này Magandiya, do ông được nghe diệu pháp,
thời này Magandiya, Ông sẽ sống đúng với Chánh
pháp và tùy pháp. Này Magandiya, do Ông sống
đúng với Chánh pháp và tùy pháp, thời này
Magandiya, Ông sẽ tự mình biết, tự mình thấy: "Đây
là những bệnh chướng, những cục bướu, những mũi
tên. Ở đây, những bệnh chướng, những cục bướu,
những mũi tên được trừ diệt, không có dư tàn. Do
chấp thủ được diệt ở ta, nên hữu diệt; do hữu diệt,
sanh diệt; do sanh diệt, già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não
được diệt trừ. Như vậy là sự đoạn diệt của toàn bộ
khổ uẩn này".

Khi được nghe nói vậy, du sĩ Magandiya bạch Thế Tôn:

– Thật vi diệu thay, Tôn giả Gotama! Thật vi
diệu thay, Tôn giả Gotama! Thưa Tôn giả Gotama,
như người dựng đứng lại những gì bị quăng ngã
xuống, phơi bày ra những gì bị che kín, chỉ đường
cho kẻ lạc hướng, đem đèn sáng vào trong bóng tối

MƯỜI HAI DUYÊN                                         5518

để những ai có mắt có thể thấy sắc; cũng vậy, Chánh
pháp đã được các Tôn giả Gotama dùng nhiều
phương tiện trình bày giải thích. Nay con xin quy y
Tôn giả Gotama, quy y Pháp và quy y Tỷ-kheo Tăng.
Con xin xuất gia với Tôn giả Gotama, con xin thọ đại
giới.

– Này Magandiya, ai trước kia là ngoại đạo nay muốn xuất gia, muốn thọ đại giới trong pháp và luật này phải sống bốn tháng biệt trú. Sau khi sống bốn tháng biệt trú, các Tỷ-kheo nếu đồng ý sẽ cho xuất gia, cho thọ đại giới để thành vị Tỷ-kheo. Nhưng Ta nhận thấy các tánh con người sai biệt nhau.

– Thưa Tôn giả Gotama, nếu những người xưa kia là ngoại đạo, nay muốn xuất gia, muốn thọ đại giới trong pháp và luật này, phải sống bốn tháng biệt trú, sau khi sống bốn tháng biệt trú, các Tỷ-kheo nếu đồng ý sẽ cho xuất gia, cho thọ đại giới; thời con sẽ xin sống biệt trú bốn năm, sau khi sống biệt trú bốn năm, nếu các Tỷ-kheo đồng ý, hãy cho con xuất gia, hãy cho con thọ đại giới để thành Tỷ-kheo.

Và du sĩ Magandiya được xuất gia với Thế Tôn, được thọ đại giới. Thọ đại giới không bao lâu, Tôn giả Magandiya ở một mình an tịnh, không phóng dật, sống nhiệt tâm, cần mẫn. Và không bao lâu, vị này

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5519

chứng được mục đích tối cao mà con cháu các lương
gia đã xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình
hướng đến. Đó là mục đích của vô thượng Phạm
hạnh, ngay trong hiện tại, với thượng trí tự mình
chứng ngộ, chứng đạt và an trú: "Sanh đã tận, Phạm
hạnh đã thành, những gì nên làm đã làm, sau đời này
sẽ không có đời sống khác nữa". Tôn giả Magandiya
hiểu biết như vậy.

Và Tôn giả Magandiya trở thành một vị A-la- hán nữa.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5520

658 Ái - Giới Định Tuệ đưa đến Thức đoạn diệt, Ái diệt - Kinh HỌC GIỚI – Tăng I, 426

HỌC GIỚI – Tăng I, 426

1. - Có ba học giới này. Thế nào là ba?
- Tăng thượng giới học,
- Tăng thượng tâm học,
- Tăng thượng tuệ học.
Thế nào là tăng thượng giới học?
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo giữ giới
… chấp nhận, học tập trong các học giới. Này
các Tỷ-kheo, đây gọi là tăng thượng giới học.
Và này các Tỷ-kheo, thế nào là tăng thượng tâm
học?
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo ly dục, ly
pháp bất thiện … chứng và trú Thiền thứ tư.
Này các Tỷ-kheo, đây gọi là tăng thượng tâm
học.
Và này các Tỷ-kheo, thế nào là tăng thượng tuệ
học?

MƯỜI HAI DUYÊN                                  5521

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo như thật
rõ biết: "Đây là Khổ", như thật rõ biết: "Đây
là con Đường đưa đến Khổ diệt". Này các Tỷ-
kheo, đây gọi là tăng thượng tuệ học.
Những pháp này, này các Tỷ-kheo, là ba học giới.

HỌC PHÁP – Tăng I, 427

1. - Này các Tỷ-kheo, có ba học pháp này. Thế nào
là ba?
- Tăng thượng giới học,
- Tăng thượng tâm học,
- Tăng thượng tuệ học.
… (Hoàn toàn giống như kinh trước với tăng thượng
giới học và tăng thượng tâm học, nhưng tăng thượng
tuệ học có khác) …
Và này các Tỷ-kheo, thế nào là tăng thượng tuệ
học?
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo do đoạn trừ
các lậu hoặc, ngay trong hiện tại tự mình với
thắng trí, chứng ngộ, chứng đạt và an trú vô lậu
tâm giải thoát, tuệ giải thoát. Này các Tỷ-kheo,
đây gọi là tăng thượng tuệ học.
Các pháp này, này các Tỷ-kheo, là ba học pháp.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   5522

Người tinh tấn, nghị lực
Kiên trì và Thiền tu
Sống hộ trì các căn
Hãy hành ba tăng thượng
Trước thế nào, sau vậy
Sau thế nào, trước vậy
Dưới thế nào, trên vậy
Trên thế nào, dưới vậy
Ngày thế nào, đêm vậy
Đêm thế nào, ngày vậy.
Hãy nhiếp phục mọi phương
Với vô lượng tâm định
Đây gọi Hữu học đạo
Là thuần tịnh hạnh đức
Đây gọi đời Chánh giác
Bậc trí đạt tối hậu
Với thức được đoạn diệt
Ái diệt, được giải thoát
Như đèn sáng tịch diệt
Tâm vị ấy giải thoát

MƯỜI HAI DUYÊN                  5523

659 Ái - Khi ái được đoạn tận - ĐẠI Kinh VACCHAGOTTA – 73 Trung II, 327

ĐẠI KINH VACCHAGOTTA (Mahavacchagotta sutta) – Bài kinh số 73 – Trung II, 327

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở tại Rajagaha (Vương Xá),
Veluvana (Trúc Lâm), nơi Kalandakanivape (chỗ
nuôi dưỡng sóc). Rồi du sĩ ngoại đạo Vacchagotta đi
đến chỗ Thế Tôn, sau khi đến, nói lên những lời chào
đón hỏi thăm với Thế Tôn, sau khi nói lên những lời
chào đón hỏi thăm thân hữu, bèn ngồi xuống một
bên. Sau khi ngồi xuống một bên, du sĩ ngoại đạo
Vacchagotta thưa với Thế Tôn:

– Đã lâu rồi tôi mới được hầu chuyện với Tôn giả Gotama. Lành thay, nếu Tôn giả Gotama giảng cho tôi một cách vắn tắt các thiện và bất thiện pháp.

– Này Vaccha, Ta có thể giảng cho Ông một cách vắn tắt các thiện và bất thiện pháp. Này Vaccha, Ta có thể giảng cho Ông, một cách rộng rãi các thiện

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5524

và bất thiện pháp. Nhưng này Vaccha, Ta sẽ giảng cho Ông một cách vắn tắt, các thiện và bất thiện pháp. Hãy nghe và khéo tác ý. Ta sẽ giảng.

– Thưa vâng, Tôn giả.

Du sĩ ngoại đạo Vacchagotta vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn giảng như sau:

 Tham, này Vaccha, là bất thiện, vô tham là
thiện.
 Sân, này Vaccha, là bất thiện, vô sân là thiện.
 Si, này Vaccha, là bất thiện, vô si là thiện.
 Như vậy, này Vaccha, ba pháp là bất thiện, ba
pháp là thiện.
 Sát sanh, này Vaccha, là bất thiện, từ bỏ sát
sanh là thiện.
 Lấy của không cho, này Vaccha, là bất thiện,
từ bỏ lấy của không cho là thiện.
 Tà hạnh trong các dục, này Vaccha là bất thiện,
từ bỏ tà hạnh trong các dục là thiện.
 Vọng ngữ, này Vaccha, là bất thiện, từ bỏ vọng
ngữ là thiện.
 Nói hai lưỡi, này Vaccha, là bất thiện, từ bỏ nói

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5525

hai lưỡi là thiện.
 Nói ác khẩu, này Vaccha, là bất thiện, từ bỏ nói
ác khẩu là thiện.
 Nói lời phù phiếm, này Vaccha, là bất thiện, từ
bỏ nói lời phù phiếm là thiện.
 Xan tham, này Vaccha, là bất thiện, không xan
tham là thiện.
 Sân, này Vaccha, là bất thiện, không sân là
thiện.
 Tà kiến, này Vaccha, là bất thiện, chánh kiến là
thiện.
 Như vậy, này Vaccha, mười pháp là bất thiện,
mười pháp là thiện.
 Này Vaccha, khi ái được một Tỷ-kheo đoạn
trừ, cắt tận gốc rễ, làm cho như thân cây tala,
không được tái sanh, không thể sanh khởi
trong tương lai, Tỷ-kheo ấy là bậc A-la-hán,
các lậu đã tận, tu hành thành mãn, các việc nên
làm đã làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã thành
đạt lý tưởng, đã tận trừ hữu kiết sử, chánh trí
giải thoát.

– Mong sự việc là vậy về Tôn giả Gotama. Nhưng không biết Tôn giả Gotama có một Tỷ-kheo là đệ tử đã đoạn trừ các lậu hoặc, với thượng trí, tự

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5526

mình chứng ngộ, chứng đạt và an trú ngay trong hiện tại, vô lậu tâm giải thoát, tuệ giải thoát?

– Này Vaccha, không phải chỉ một trăm, hai
trăm, ba trăm, bốn trăm, năm trăm mà còn nhiều hơn
thế nữa là những Tỷ-kheo đệ tử của Ta đã đoạn trừ
các lậu hoặc, với thượng trí, tự mình chứng ngộ,
chứng đạt và an trú ngay trong hiện tại vô lậu tâm
giải thoát, tuệ giải thoát.

– Mong sự việc là như vậy đối với Tôn giả Gotama. Mong sự việc là như vậy đối với các Tỷ- kheo. Nhưng không biết Tôn giả Gotama có một Tỷ- kheo-ni là đệ tử đã đoạn trừ các lậu hoặc, với thượng trí, tự mình chứng ngộ, chứng đạt và an trú ngay trong hiện tại vô lậu tâm giải thoát, tuệ giải thoát?

– Này Vaccha, không phải chỉ một trăm, hai
trăm, ba trăm, bốn trăm, năm trăm mà còn nhiều hơn
thế nữa là những Tỷ-kheo-ni, đệ tử của Ta, đã đoạn
trừ các lậu hoặc, với thượng trí, tự mình chứng ngộ,
chứng đạt và an trú ngay trong hiện tại vô lậu tâm
giải thoát, tuệ giải thoát.

– Mong sự việc là như vậy đối với tôn giả
Gotama. Mong sự việc là như vậy đối với các Tỷ-
kheo. Mong sự việc là như vậy đối với các Tỷ-kheo-
ni. Nhưng không biết Tôn giả Gotama có một Nam

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5527

cư sĩ là đệ tử sống tại gia, mặc áo trắng, theo Phạm
hạnh, sau khi đã đoạn trừ năm hạ phân kiết sử, được
hóa sanh, nhập Niết-bàn tại chỗ ấy, không phải trở
lại đời này nữa?

– Này Vaccha, không phải chỉ một trăm... không
phải năm trăm mà còn nhiều hơn thế nữa là những
Nam cư sĩ, là đệ tử sống tại gia, mặc áo trắng, theo
Phạm hạnh, sau khi đã đoạn trừ năm hạ phần kiết sử,
được hóa sanh, nhập Niết-bàn tại chỗ ấy, không phải
trở lại đời này nữa.

– Mong sự việc là như vậy đối với Tôn giả
Gotama. Mong sự việc là như vậy đối với các Tỷ-
kheo. Mong sự việc là như vậy đối với các Tỷ-kheo-
ni. Mong sự việc là như vậy đối với Nam cư sĩ, sống
tại gia, mặc áo trắng, theo Phạm hạnh. Nhưng không
biết Tôn giả Gotama có một Nam cư sĩ, là đệ tử sống
tại gia, mặc áo trắng (tuy), hưởng thụ vật dục nhưng
xây dựng Thánh giáo (Sasanakaro), chấp nhận giáo
huấn, đã độ nghi đoạn hoặc, chứng đắc vô sở úy,
không dựa vào người khác, sống trong Thánh giáo
của bậc Đạo sư?

– Này Vaccha, không phải chỉ một trăm... không phải năm trăm mà còn nhiều hơn thế nữa là những Nam cư sĩ, là đệ tử sống tại gia, mặc áo trắng, hưởng

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5528

thụ vật dục, nhưng xây dựng Thánh giáo, chấp nhận
giáo huấn, đã độ nghi đoạn hoặc, chứng đắc vô sở
úy, không dựa vào người khác, sống trong Thánh
giáo của bậc Đạo sư.

– Mong sự việc là như vậy đối với Tôn giả
Gotama. Mong sự việc là như vậy đối với các Tỷ-
kheo. Mong sự việc là như vậy đối với các Tỷ-kheo-
ni. Mong sự việc là như vậy đối với Nam cư sĩ, sống
tại gia, mặc áo trắng, theo Phạm hạnh. Mong sự việc
là như vậy đối với Nam cư sĩ sống tại gia, mặc áo
trắng, hưởng thụ dục lạc. Nhưng không biết Tôn giả
Gotama có một Nữ cư sĩ, là bậc đệ tử sống tại gia,
mặc áo trắng, theo Phạm hạnh, sau khi đoạn trừ năm
hạ phần kiết sử, được hóa sanh, nhập Niết-bàn tại
chỗ ấy, không trở lại đời này nữa?

– Này Vaccha, không phải chỉ một trăm... không
phải năm trăm mà còn nhiều hơn thế nữa là những
Nữ cư sĩ, là đệ tử sống tại gia, mặc áo trắng, theo
Phạm hạnh, sau khi đoạn trừ năm hạ phần kiết sử,
được hóa sanh, nhập Niết-bàn tại chỗ ấy, không trở
lại đời này nữa.

– Mong sự việc là như vậy đối với Tôn giả Gotama. Mong sự việc là như vậy đối với các Tỷ- kheo. Mong sự việc là như vậy đối với các Tỷ-kheo-

MƯỜI HAI DUYÊN                                   5529

ni. Mong sự việc là như vậy đối với các Nam cư sĩ,
sống tại gia, mặc áo trắng, theo Phạm hạnh. Mong
sự việc là như vậy đối với các Nam cư sĩ sống tại gia,
mặc áo trắng, hưởng thụ các dục lạc. Mong sự việc
là như vậy đối với các Nữ cư sĩ sống tại gia, mặc áo
trắng, theo Phạm hạnh. Nhưng không biết Tôn giả
Gotama có Nữ cư sĩ, là đệ tử sống tại gia, mặc áo
trắng, hưởng thụ vật dục, nhưng xây dựng Thánh
giáo, chấp nhận giáo huấn, đã độ nghi đoạn hoặc,
chứng đắc vô sở úy, không dựa vào người khác, sống
trong Thánh giáo của bậc Đạo sư?

– Này Vaccha, không phải chỉ một trăm, không
phải hai trăm, không phải ba trăm, không phải bốn
trăm, không phải năm trăm mà nhiều hơn thế nữa là
những Nữ cư sĩ, là đệ tử sống tại gia, mặc áo trắng,
hưởng thụ vật dục, nhưng xây dựng Thánh giáo, chấp
nhận giáo huấn, đã độ nghi đoạn hoặc, chứng đắc vô
sở úy, không dựa vào người khác, sống trong Thánh
giáo của bậc Đạo sư.

– Thưa Tôn giả Gotama, nếu Tôn giả Gotama
đã thành mãn pháp này, nhưng các Tỷ-kheo không
được thành mãn, như vậy Phạm hạnh này đã không
được đầy đủ về phương diện này. Thưa Tôn giả
Gotama, vì rằng Tôn giả Gotama đã thành mãn pháp
này và các Tỷ-kheo cũng được thành mãn; như vậy

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5530

Phạm hạnh này đã được đầy đủ về phương diện này.

Thưa Tôn giả Gotama, nếu Tôn giả Gotama đã
thành mãn pháp này, và các Tỷ-kheo đã thành mãn,
và các Tỷ-kheo-ni không thành mãn; như vậy Phạm
hành này không được đầy đủ về phương diện này.
Thưa Tôn giả Gotama, vì rằng Tôn giả Gotama đã
thành mãn pháp này, và các Tỷ-kheo đã thành mãn,
và các Tỷ-kheo-ni đã thành mãn; như vậy Phạm
hạnh này được đầy đủ về phương diện này.

Thưa Tôn giả Gotama, nếu Tôn giả Gotama đã
thành mãn pháp này và các Tỷ-kheo đã thành mãn,
và các Tỷ-kheo ni đã thành mãn, và các Nam cư sĩ
sống tại gia, mặc áo trắng, theo Phạm hạnh không
thành mãn; như vậy Phạm hạnh này đã không được
đầy đủ về phương diện này. Thưa Tôn giả Gotama,
vì rằng Tôn giả Gotama đã thành mãn pháp này, các
Tỷ-kheo cũng đã thành mãn, các Tỷ-kheo-ni cũng đã
thành mãn, các Nam cư sĩ sống tại gia, mặc áo trắng,
theo Phạm hạnh cũng đã thành mãn; như vậy Phạm
hạnh này đã được đầy đủ về phương diện này.

Thưa Tôn giả Gotama, nếu Tôn giả Gotama đã
thành mãn pháp này, và các Tỷ-kheo đã thành mãn,
và các Tỷ-kheo ni đã thành mãn, các Nam cư sĩ sống
tại gia, mặc áo trắng, theo phạm hạnh đã thành mãn

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5531

nhưng các Nam cư sĩ sống tại gia, mặc áo trắng,
hưởng thụ vật dục không thành mãn; như vậy phạm
hạnh này không được đầy đủ về phương diện này.
Thưa Tôn giả Gotama vì rằng Tôn giả Gotama đã
thành mãn pháp này, và các Tỷ-kheo đã thành mãn,
và các Tỷ-kheo-ni đã thành mãn, và các Nam cư sĩ
sống tại gia, mặc áo trắng, theo Phạm hạnh đã thành
mãn, và các Nam cư sĩ sống tại gia, mặc áo trắng,
hưởng thụ vật dục đã thành mãn; như vậy Phạm
hạnh này được đầy đủ về phương diện này.

Thưa Tôn giả Gotama, nếu Tôn giả Gotama đã thành mãn pháp này và các Tỷ-kheo đã thành mãn, và các Tỷ-kheo-ni đã thành mãn, và các Nam cư sĩ sống tại gia, mặc áo trắng, theo phạm hạnh đã thành mãn, và các Nam cư sĩ sống tại gia, mặc áo trắng, hưởng thụ vật dục đã thành mãn; nhưng các Nữ cư sĩ, sống tại gia, mặc áo trắng, sống theo Phạm hạnh không thành mãn; như vậy Phạm hạnh này không được đầy đủ về phương diện này. Thưa Tôn giả Gotama, vì rằng Tôn giả Gotama đã thành mãn pháp này, và các Tỷ-kheo đã thành mãn, và các Tỷ-kheo- ni đã thành mãn, và các Nam cư sĩ sống tại gia, mặc áo trắng, theo Phạm hạnh đã thành mãn, và các Nam cư sĩ sống tại gia, mặc áo trắng, hưởng thụ các vật dục đã thành mãn, và các Nữ cư sĩ sống tại gia, mặc áo trắng, theo Phạm hạnh đã thành mãn; như vậy

MƯỜI HAI DUYÊN                                   5532

Phạm hạnh này được đầy đủ về phương diện này.

Thưa Tôn giả Gotama, nếu Tôn giả Gotama đã
thành mãn pháp này, và các Tỷ-kheo đã thành mãn,
và các Tỷ-kheo ni đã thành mãn, và các Nam cư sĩ
sống tại gia, mặc áo trắng, theo Phạm hạnh đã thành
mãn, và các Nam cư sĩ sống tại gia, mặc áo trắng,
hưởng thụ vật dục đã thành mãn, và các Nữ cư sĩ
sống tại gia, mặc áo trắng, theo Phạm hạnh đã thành
mãn; nhưng các Nữ cư sĩ sống tại gia, mặc áo trắng,
hưởng thụ vật dục không thành mãn; như vậy Phạm
hạnh này đã không đầy đủ về phương diện này. Thưa
Tôn giả Gotama, vì rằng Tôn giả Gotama đã thành
mãn pháp này, và các Tỷ-kheo đã thành mãn, và các
Tỷ-kheo-ni đã thành mãn, và các Nam cư sĩ sống tại
gia, mặc áo trắng, theo Phạm hạnh đã thành mãn,
và các Nam cư sĩ sống tại gia, mặc áo trắng hưởng
thụ vật dục đã thành mãn, và các nữ cư sĩ sống tại
gia, mặc áo trắng, theo Phạm hạnh đã thành mãn,
và các Nữ cư sĩ sống tại gia, mặc áo trắng, hưởng
thụ các vật dục đã thành mãn; như vậy Phạm hạnh
này được đầy đủ về phương diện này.

Thưa Tôn giả Gotama, ví như con sông Hằng
(Ganga) hướng về biển cả, chảy về biển cả, xuôi
dòng về biển cả, liền đứng lại khi xúc chạm với
biển cả. Cũng vậy, hội chúng này của Tôn giả

MƯỜI HAI DUYÊN                                   5533

Gotama, gồm có cư sĩ và xuất gia, hướng về Niết- bàn, chảy về Niết-bàn, xuôi dòng về Niết-bàn, đứng lại khi xúc chạm với Niết-bàn.

Thật vi diệu thay, Tôn giả Gotama! Thật vi diệu
thay, Tôn giả Gotama! Tôn giả Gotama như người
dựng đứng lại những gì bị quăng ngã xuống, phơi
bày những gì bị che kín, chỉ đường cho kẻ bị lạc
hướng, đem đèn sáng vào trong bóng tối để những ai
có mắt có thể thấy sắc. Cũng vậy, Chánh pháp đã
được Tôn giả Gotama dùng nhiều phương tiện trình
bày. Nay con quy y Tôn giả Gotama, quy y Pháp,
quy y Tăng. Mong Tôn giả Gotama cho con được
xuất gia với Tôn giả Gotama, được thọ đại giới.

– Này Vaccha, ai trước kia thuộc ngoại đạo
muốn xuất gia trong pháp luật này, muốn thọ đại
giới, người ấy phải sống bốn tháng biệt trú. Sau bốn
tháng, (nếu) các Tỷ-kheo hoan hỷ, có thể cho vị ấy
xuất gia, cho thọ đại giới để trở thành Tỷ-kheo.
Nhưng ở đây, Ta biết sự sai biệt về tâm tánh chúng
sanh.

– Bạch Thế Tôn, nếu những ai trước kia thuộc ngoại đạo, muốn xuất gia trong pháp luật này, muốn thọ đại giới phải sống bốn tháng biệt trú. Sau bốn tháng, (nếu) các Tỷ-kheo hoan hỷ, có thể cho (những

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5534

vị ấy) xuất gia, cho thọ đại giới để trở thành Tỷ-kheo,
con sẽ sống biệt trú bốn năm. Sau bốn năm, nếu các
Tỷ-kheo hoan hỷ, hãy cho con xuất gia, cho con thọ
đại giới để thành Tỷ-kheo.

Du sĩ ngoại đạo Vacchagotta được xuất gia với
Thế Tôn, được thọ đại giới, không lâu sau khi thọ đại
giới, nửa tháng sau khi thọ đại giới, Tôn giả
Vacchagotta đi đến Thế Tôn, sau khi đến đảnh lễ Thế
Tôn, ngồi xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một
bên, Tôn giả Vacchagotta bạch Thế Tôn:

– Bạch Thế Tôn, cho đến mức độ trí hữu học, minh hữu học có thể chứng đạt, con đã chứng đạt. Mong Thế Tôn dạy cho con pháp (khác) cao hơn.

 Vậy này Vaccha, hãy tu tập hai pháp cao hơn
này, chỉ và quán. Này Vaccha, hai pháp này
được tu tập cao hơn, chỉ và quán, sẽ đưa đến
sự thể nhập vào một số giới sai biệt.

Này Vaccha, nếu Ông muốn như sau: "Ta muốn chứng được các loại thần thông: ta có thể một thân hiện ra nhiều thân, nhiều thân hiện ra một thân; ta có thể hiện hình biến hình đi ngang qua vách, qua tường, qua núi như đi ngang hư không; Ta có thể độn thổ trồi lên ngang qua đất liền như ở trong nước; ta có thể đi trên nước không chìm như đi trên đất liền;

MƯỜI HAI DUYÊN                                       5535

ta có thể ngồi kiết già đi trên hư không như con chim,
với bàn tay ta có thể chạm và rờ mặt trăng và mặt
trời, những vật có đại oai lực, oai thần như vậy; ta có
thể tự thân bay đến cõi Phạm thiên" thì Ông sẽ đạt
được cái gì có thể chứng ngộ ở tại đây, nếu Ông
còn giữ được đối tượng.

Này Vaccha, nếu Ông muốn như sau: "Với thiên
nhĩ thuần tịnh siêu nhân, ta có thể nghe được hai loại
tiếng, loài Trời và loài Người, xa hay gần", thì Ông
sẽ đạt được những gì có thể chứng ngộ ở tại đây, nếu
Ông còn giữ được đối tượng.

Này Vaccha, nếu Ông Muốn như sau: "Mong rằng ta có thể biết được tâm của các chúng sanh khác, của các người khác với tâm của ta; tâm có tham, ta có thể biết được là tâm có tham, hay tâm vô tham, ta có thể biết được là tâm vô tham; hay tâm có sân, ta có thể biết được là tâm có sân; hay tâm vô sân, ta có thể biết được là tâm vô sân; hay tâm có si, ta có thể biết được là tâm có si; hay tâm vô si, ta có thể biết được là tâm vô si; hay tâm chuyên chú, ta có thể biết được là tâm chuyên chú; hay tâm tán loạn, ta có thể biết được là tâm tán loạn; hay tâm đại hành, ta có thể biết được là tâm đại hành; hay tâm không phải đại hành; ta có thể biết được là tâm không phải đại hành; hay tâm chưa vô thượng, ta có thể biết là tâm chưa

MƯỜI HAI DUYÊN                                       5536

vô thượng; hay tâm vô thượng, ta có thể biết là tâm
vô thượng; hay định tâm, ta có thể biết là định tâm;
hay không phải định tâm, ta có thể biết là không phải
định tâm; hay giải thoát tâm, ta có thể biết là giải
thoát tâm; hay không phải giải thoát tâm, ta có thể
biết là không phải giải thoát tâm", thì Ông sẽ đạt
được những gì có thể chứng ngộ tại đây, nếu Ông
còn giữ được đối tượng.

Này Vaccha, Ông có thể muốn như sau: "Ta có thể nhớ đến nhiều đời sống quá khứ, như một đời, hai đời, ba đời, bốn đời, năm đời, mười đời, hai mươi đời, ba mươi đời, bốn mươi đời, năm mươi đời, trăm đời, hai trăm đời, ngàn đời, trăm ngàn đời, nhiều hoại kiếp, nhiều thành kiếp, nhiều hoại và thành kiếp. Ta nhớ rằng: "Tại chỗ kia ta có tên như thế này, dòng họ như thế này, giai cấp như thế này, thọ khổ lạc như thế này, tuổi thọ đến mức như thế này. Sau khi chết tại chỗ kia, ta được sanh ra tại chỗ nọ. Tại chỗ ấy, ta có tên như thế này, dòng họ như thế này, giai cấp như thế này, thọ khổ lạc như thế này, tuổi thọ đến mức như thế này. Sau khi chết tại chỗ nọ, ta được sanh ra ở đây. Như vậy, ta có thể nhớ đến nhiều đời sống quá khứ cùng với các nét đại cương và các chi tiết", Ông sẽ đạt được những gì có thể chứng ngộ tại đây, nếu Ông còn giữ được đối tượng.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       5537

Này Vaccha, Ông có thể muốn như sau: "Với thiên nhãn thuần tịnh siêu nhân, ta có thể thấy sự sống và chết của chúng sanh. Ta có thể biết rằng, chúng sanh người hạ liệt kẻ cao sang, người đẹp đẽ kẻ thô xấu, người may mắn kẻ bất hạnh đều do hạnh nghiệp của họ. Những chúng sanh này làm những ác hạnh về thân, ngữ và ý, phỉ báng các bậc Thánh, theo tà kiến, tạo các nghiệp theo tà kiến; những người này sau khi thân hoại mạng chung phải sanh vào cõi dữ ác thú, đọa xứ, địa ngục. Còn những chúng sanh nào làm các thiện hạnh về thân, ngữ và ý, không phỉ báng các bậc Thánh, theo chánh kiến, tạo các nghiệp theo chánh kiến; những người này, sau khi thân hoại mạng chung, được sanh lên các thiện thú, Thiên giới, trên đời này. Như vậy, với thiên nhãn thuần tịnh siêu nhân, ta có thể thấy sự sống và chết của chúng sanh. Ta có thể biết chúng sanh, người hạ liệt kẻ cao sang, người đẹp đẽ kẻ thô xấu, người may mắn kẻ bất hạnh đều do hạnh nghiệp của họ", Ông sẽ đạt được những gì có thể chứng ngộ tại đây, nếu người còn giữ được đối tượng.

Này Vaccha, Ông có thể muốn như sau: "Với sự đoạn trừ các lậu hoặc, mong rằng ta có thể với thượng trí tự mình chứng ngộ, chứng đạt và an trú ngay trong hiện tại vô lậu tâm giải thoát, tuệ giải thoát", Ông sẽ chứng đạt những gì có thể chứng ngộ

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5538

tại đây, nếu Ông còn giữ được đối tượng.

Rồi Tôn giả Vaccha hoan hỷ, tùy hỷ lời Thế Tôn
dạy, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tôn, thân
phía hữu hướng về Ngài rồi từ biệt. Rồi Tôn giả
Vacchagotta độc trú, viễn ly, không phóng dật,
nhiệt tâm, tinh cần, không bao lâu với thắng trí, tự
mình chứng ngộ, chứng đạt và an trú ngay trong hiện
tại vô thượng cứu cánh Phạm hạnh, vì mục đích này
Thiện gia nam tử chơn chánh xuất gia, từ bỏ gia đình,
sống không gia đình, hướng đến Sanh đã tận, Phạm
hạnh đã thành, việc cần làm đã làm, sau đời hiện tại
không có đời khác nữa; Tôn giả Vacchagotta đã trở
thành một vị La hán khác nữa.

Sau một thời gian, một số đông Tỷ-kheo đi đến yết kiến Thế Tôn. Tôn giả Vacchagotta thấy các Tỷ- kheo từ đàng xa đi đến, sau khi thấy liền đến các Tỷ- kheo ấy, sau khi đến nói với các Tỷ-kheo ấy như sau:

– Chư Tôn giả đang đi đâu?

– Thưa Hiền giả, chúng tôi đi đến yết kiến Thế Tôn.

– Vậy chư Tôn giả hãy nhân danh tôi, cúi đầu đảnh lễ chân Thế Tôn và thưa: "Bạch Thế Tôn, Tỷ- kheo Vacchagotta cúi đầu đảnh lễ chân Thế Tôn và

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5539

nói như sau: "Thế Tôn đã được con hầu hạ, Thiện Thệ đã được con hầu hạ".

– Thưa vâng, Hiền giả.

Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Tôn giả Vacchagotta.
Rồi các Tỷ-kheo ấy đi đến chỗ Thế Tôn, sau khi đến
đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Sau khi
ngồi xuống một bên, các Tỷ-kheo ấy bạch Thế Tôn:

– Bạch Thế Tôn, Tôn giả Vacchagotta cúi đầu đảnh lễ chân Thế Tôn và bạch như sau: "Thế Tôn đã được con hầu hạ, Thiện Thệ đã được con hầu hạ".

– Này các Tỷ-kheo, Ta đã được biết tâm của Tỷ-
kheo Vacchagotta với tâm của Ta như sau: "Tỷ-kheo
Vacchagotta là bậc tam minh, có đại thần lực, có đại
uy lực". Các chư Thiên cũng báo với Ta ý nghĩa ấy:
"Tỷ-kheo Vacchagotta là bậc tam minh, có đại thần
lực, có đại uy lực".

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Các Tỷ-kheo ấy hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5540

660 Ái - Kinh Cái Gậy – Tương V, 638

Cái Gậy – Tương V, 638

1) ...

2) -- Ví như, này các Tỷ-kheo, một cây gậy được quăng lên hư không, khi thì rơi xuống đầu gốc, khi thì rơi xuống chặng giữa, khi thì rơi xuống đầu ngọn.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, các chúng sanh bị vô
minh che lấp, bị khát ái trói buộc, dong ruổi, luân
chuyển, khi thì đi từ thế giới này đến thế giới kia, khi
thì đi từ thế giới kia đến thế giới này. Vì sao? Vì rằng
không thấy bốn Thánh đế.

3) Này các Tỷ-kheo, bốn Thánh đế ấy là gì?

- Thánh đế về Khổ,
- Thánh đế về Khổ tập,
- Thánh đế về Khổ diệt,
- Thánh đế về Con Đường đưa đến Khổ diệt.

4) Do vậy, này các Tỷ-kheo, một cố gắng cần phải làm để rõ biết: "Đây là Khổ". Một cố gắng cần phải làm để rõ biết: "Đây là Khổ tập". Một cố gắng cần phải làm để rõ biết: "Đây là Khổ diệt". Một cố gắng

MƯỜI HAI DUYÊN                                        5541

cần phải làm để rõ biết: "Đây là Con Đường đưa đến Khổ diệt".

MƯỜI HAI DUYÊN                                  5542

661 Ái - Kinh Cội Gốc Của Đau Khổ – Tương III, 65

Cội Gốc Của Đau Khổ – Tương III, 65

1-2) Nhân duyên ở Sàvatthi...

3) Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ thuyết về đau khổ và cội gốc của đau khổ. Hãy lắng nghe...

4) Này các Tỷ-kheo, thế nào là đau khổ?

Sắc, này các Tỷ-kheo, là đau khổ; thọ là đau khổ; tưởng là đau khổ; các hành là đau khổ; thức là đau khổ. Đây, này các Tỷ-kheo, gọi là đau khổ.

5) Này các Tỷ-kheo, thế nào là cội gốc của đau khổ?

Chính là khát ái này hướng tới tái sanh, câu hữu với hỷ và tham, tìm cầu hỷ lạc chỗ này, chỗ kia; tức là dục ái, hữu ái, phi hữu ái.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5543

662 Ái - Kinh Diệt Hỷ Tiêu Tận 1 – Tương IV, 237

Diệt Hỷ Tiêu Tận 1 – Tương IV, 237

1) ...

3) -- Này các Tỷ-kheo, khi Tỷ-kheo thấy mắt vô
thường là vô thường, thấy vậy là chánh tri kiến. Do
thấy chơn chánh, vị ấy nhàm chán. Do diệt hỷ tiêu
tận (nandi) nên tham tiêu tận. Do tham tiêu tận nên
diệt hỷ tiêu tận. Do diệt hỷ, tham tiêu tận nên tâm
được gọi là khéo giải thoát.

4-7) Này các Tỷ-kheo, khi Tỷ-kheo thấy tai vô
thường là vô thường... thấy mũi vô thường là vô
thường... thấy lưỡi vô thường là vô thường... thấy
thân vô thường là vô thường...

8) Này các Tỷ-kheo, khi Tỷ-kheo thấy ý vô thường
là vô thường, thấy vậy là chánh tri kiến. Do thấy
chơn chánh, vị ấy nhàm chán. Do diệt hỷ tiêu tận nên
tham tiêu tận. Do tham tiêu tận nên diệt hỷ tiêu tận.
Do diệt hỷ, tham tiêu tận nên tâm được gọi là khéo
giải thoát.

Diệt Hỷ Tiêu Tận 2 – Tương IV, 238

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5544

(Như kinh trên, chỉ khác là thế vào các sắc, các tiếng, các hương, các vị, các xúc, các pháp).

Diệt Hỷ Tiêu Tận 3 – Tương IV, 238

1-2) ...

3) -- Này các Tỷ-kheo, hãy như lý tác ý mắt, và hãy
như thật chánh quán con mắt là vô thường. Này
các Tỷ-kheo, do như lý tác ý con mắt và như thật
chánh quán con mắt là vô thường, Tỷ-kheo nhàm
chán đối với con mắt. Do diệt hỷ tiêu tận nên tham
tiêu tận. Do tham tiêu tận nên diệt hỷ tiêu tận. Do
diệt hỷ, tham tiêu tận nên tâm được gọi là khéo giải
thoát.

4-7) Này các Tỷ-kheo, hãy như lý tác ý tai... mũi... lưỡi... thân...

8) Này các Tỷ-kheo, hãy như lý tác ý và như thật
chánh quán ý là vô thường. Này các Tỷ-kheo, do như
lý tác ý và như thật chánh quán ý là vô thường, Tỷ-
kheo nhàm chán đối với ý. Do diệt hỷ tiêu tận nên
tham tiêu tận. Do tham tiêu tận nên diệt hỷ tiêu tận.
Do diệt hỷ, tham tiêu tận nên tâm được gọi là khéo
giải thoát.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       5545

Diệt Hỷ Tiêu Tận 4 – Tương IV, 239

(Như kinh trên chỉ thế vào các sắc, các tiếng, các hương, các vị, các xúc và các pháp)

MƯỜI HAI DUYÊN                                  5546

663 Ái - Kinh PHÁP MÔN CĂN BỔN – 1 Trung I, 9

KINH PHÁP MÔN CĂN BỔN (Mulapariyaya sutta) – Bài kinh số 1 – Trung I, 9

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú tại (tụ lạc) Ukkattha, trong rừng Subhaga (rừng Hạnh phúc), dưới gốc cây Sa la vương. Tại chỗ ấy, Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo:

– "Này các Tỷ-kheo".

– "Bạch Thế Tôn", những Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói:

– "Này các Tỷ-kheo. Ta sẽ giảng cho các Người "Pháp môn căn bản tất cả pháp". Hãy nghe và khéo tác ý, Ta sẽ nói".

– "Thưa vâng, bạch Thế Tôn", những Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

 Này các Tỷ-kheo, ở đây, có kẻ phàm phu ít nghe,

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5547

không được thấy các bậc Thánh, không thuần thục
pháp các bậc Thánh, không tu tập pháp các bậc
Thánh, không được thấy các bậc Chơn nhân,
không thuần thục pháp các bậc Chơn nhân, không
tu tập pháp các bậc Chơn nhân, tưởng tri địa đại
là địa đại. Vì tưởng tri địa đại là địa đại, người ấy
nghĩ đến địa đại, nghĩ đến (tự ngã) đối chiếu với
địa đại, nghĩ đến (tự ngã) như là địa đại, người ấy
nghĩ: "Địa đại là của ta" - dục hỷ địa đại. Vì sao
vậy? Ta nói người ấy không liễu tri địa đại.

 Người ấy tưởng tri thủy đại là thủy đại. Vì
tưởng tri thủy đại là thủy đại, người ấy nghĩ đến
thủy đại, nghĩ đến (tự ngã) đối chiếu với thủy
đại, nghĩ đến (tự ngã) như là thủy đại, người ấy
nghĩ: "Thủy đại là của ta" - dục hỷ thủy đại. Vì
sao vậy? Ta nói người ấy không liễu tri thủy
đại.
 Người ấy tưởng tri hỏa đại là hỏa đại. Vì tưởng
tri hỏa đại là hỏa đại, người ấy nghĩ đến hỏa
đại, nghĩ đến (tự ngã) đối chiếu với hỏa đại,
nghĩ đến (tự ngã) như là hỏa đại, người ấy nghĩ:
"Hỏa đại là của ta"- dục hỷ hỏa đại. Vì sao vậy?
Ta nói người ấy không liễu tri hỏa đại.
 Người ấy tưởng tri phong đại là phong đại. Vì
tưởng tri phong đại là phong đại, người ấy nghĩ

MƯỜI HAI DUYÊN                                       5548

đến (tự ngã) đối chiếu với phong đại, nghĩ đến
(tự ngã) như là phong đại, người ấy nghĩ:
"Phong đại là của ta"- dục hỷ phong đại. Vì sao
vậy? Ta nói người ấy không liễu tri phong đại.
 Người ấy tưởng tri Sanh vật là Sanh vật...
 Người ấy tưởng tri chư Thiên là chư Thiên...
 Người ấy tưởng tri Sanh chủ là Sanh chủ...
 Người ấy tưởng tri Phạm Thiên là Phạm
Thiên...
 Người ấy tưởng tri Quang âm thiên là Quang
âm thiên...
 Người ấy tưởng tri Biến tịnh thiên là Biến tịnh
thiên...
 Người ấy tưởng tri Quảng quả thiên là Quảng
quả thiên...
 Người ấy tưởng tri Abhibhù (Thắng Giả) là
Abhibhù...
 Người ấy tưởng tri Không vô biên xứ là Không
vô biên xứ...
 Người ấy tưởng tri Thức vô biên xứ là Thức vô

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5549

biên xứ...
 Người ấy tưởng tri Vô sở hữu xứ là Vô sở hữu
xứ...
 Người ấy tưởng tri Phi tưởng phi phi tưởng xứ
là Phi tưởng phi phi tưởng xứ...
 Người ấy tưởng tri sở kiến là sở kiến...
 Người ấy tưởng tri sở văn là sở văn...
 Người ấy tưởng tri sở tư niệm là sở tư niệm...
 Người ấy tưởng tri sở tri là sở tri...
 Người ấy tưởng tri đồng nhất là đồng nhất...
 Người ấy tưởng tri sai biệt là sai biệt...
 Người ấy tưởng tri tất cả là tất cả...
 Người ấy tưởng tri Niết-bàn là Niết-bàn. Vì
tưởng tri Niết-bàn là Niết-bàn, người ấy nghĩ
đến Niết-bàn, nghĩ đến (tự ngã) đối chiếu với
Niết-bàn. Nghĩ đến (tự ngã) như là Niết-bàn,
người ấy nghĩ: "Niết-bàn là của ta" - dục hỷ
Niết-bàn, Vì sao vậy? Ta nói: Người ấy không
liễu tri Niết-bàn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5550

 Này các Tỷ-kheo, có Tỷ-kheo hữu học tâm chưa thành tựu, đang sống cần cầu vô thượng an ổn, khỏi khổ ách. Vị ấy thắng tri địa đại là địa đại. Vì thắng tri địa đại là địa đại, vị ấy đã không nghĩ đến địa đại, đã không nghĩ (tự ngã) đối chiếu với địa đại, đã không nghĩ (tự ngã) như là địa đại, đã không nghĩ: "Địa đại là của ta", - không dục hỷ địa đại. Vì sao vậy? Ta nói vị ấy có thể liễu tri địa đại. ... Thủy đại... hỏa đại... phong đại... Sanh vật... chư Thiên Sanh chủ... Phạm thiên... Quang âm thiên... Biến tịnh thiên... Quảng quả thiên... Abhibhù (Thắng Giả)... Không vô biên xứ... Thức vô biên xứ... Vô sở hữu xứ... Phi tưởng phi phi tưởng xứ... sở kiến... sở văn... sở tư niệm... sở tri... đồng nhất... sai biệt... tất cả...

 Vị ấy thắng tri Niết-bàn là Niết-bàn; vì thắng
tri Niết-bàn là Niết-bàn, vị ấy đã không nghĩ
đến Niết-bàn, đã không nghĩ (tự ngã) đối chiếu
với Niết-bàn, đã không nghĩ (tự ngã) như là
Niết-bàn, đã không nghĩ: "Niết-bàn là của ta" –
không dục hỷ Niết-bàn. Vì sao vậy? Ta nói vị
ấy có thể liễu tri Niết-bàn.

 Lại nữa, này các Tỷ-kheo, có Tỷ-kheo là bậc A- la-hán, các lậu hoặc đã tận, tu hành thành mãn, các việc nên làm đã làm, đã đặt gánh nặng xuống,

MƯỜI HAI DUYÊN                                          5551

đã thành đạt lý tưởng, đã tận trừ hữu kiết sử, chánh trí giải thoát. Vị ấy thắng tri địa đại là địa đại. Vì thắng tri địa đại là địa đại, vị ấy không nghĩ đến địa đại, không nghĩ (tự ngã) đối chiếu với địa đại, không nghĩ đến (tự ngã) như là địa đại, không nghĩ: "Địa đại là của ta" – không dục hỷ địa đại. Vì sao vậy? Ta nói vị ấy đã liễu tri địa đại... thủy đại... hỏa đại... phong đại... sanh vật... chư Thiên... Sanh chủ... Phạm thiên... Quang âm thiên... Biến tịnh thiên... Quảng quả thiên... Abhibhù (Thắng Giả)... Không vô biên xứ... Thức vô biên xứ... Vô sở hữu xứ... Phi tưởng phi phi tưởng xứ... sở kiến... sở văn... sở tư niệm... sở tri... đồng nhất... sai biệt... tất cả...

 Vị ấy thắng tri Niết-bàn là Niết-bàn. Vì thắng
tri Niết-bàn là Niết-bàn, vị ấy không nghĩ đến
Niết-bàn, vị ấy không nghĩ đến (tự ngã) đối
chiếu với Niết-bàn, không nghĩ đến (tự ngã)
như là Niết-bàn, không nghĩ: "Niết-bàn là của
ta" – không dục hỷ Niết-bàn. Vì sao vậy? Ta
nói vị ấy đã liễu tri Niết-bàn".

 Lại nữa, này các Tỷ-kheo, có Tỷ-kheo là bậc A- la-hán, các lậu hoặc đã tận, tu hành thành mãn, các việc nên làm đã làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã thành đạt lý tưởng, đã tận trừ hữu kiết sử, chánh

MƯỜI HAI DUYÊN                                         5552

trí giải thoát. Vị ấy thắng tri địa đại là địa đại. Vì
thắng tri địa đại là địa đại, vị ấy không nghĩ đến
địa đại, không nghĩ đến (tự ngã) đối chiếu với địa
đại, không nghĩ đến (tự ngã) như là địa đại, không
nghĩ: "Địa đại là của ta" – không dục hỷ địa đại.
Vì sao vậy? Vì vị ấy không có tham dục, nhờ tham
dục đã được đoạn trừ... thủy đại... hỏa đại... Vị ấy
thắng tri Niết-bàn là Niết-bàn. Vì thắng tri Niết-
bàn là Niết-bàn, vị ấy không nghĩ đến Niết-bàn,
không nghĩ đến (tự ngã) đối chiếu với Niết-bàn,
không nghĩ đến (tự ngã) như là Niết-bàn, không
nghĩ: "Niết-bàn là của ta" – không dục hỷ Niết-
bàn. Vì sao vậy? Vì vị ấy không có tham dục, nhờ
tham dục đã được đoạn trừ.

 Lại nữa, này các Tỷ-kheo, có Tỷ-kheo là bậc A- la-hán, các lậu hoặc đã tận, tu hành thành mãn, các việc nên làm đã làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã thành đạt lý tưởng, đã tận trừ hữu kiết sử, chánh trí giải thoát. Vị ấy thắng tri địa đại là địa đại. Vì thắng tri địa đại là địa đại, vị ấy không nghĩ đến địa đại, không nghĩ đến (tự ngã) đối chiếu với địa đại, không nghĩ đến (tự ngã) như là địa đại, không nghĩ: "Địa đại là của ta" – không dục hỷ địa đại. Vì sao vậy? Vì vị ấy không có sân hận, nhờ sân hận đã được đoạn trừ... thủy đại... hỏa đại... Vị ấy thắng tri Niết-bàn là Niết-bàn. Vì thắng tri Niết-

MƯỜI HAI DUYÊN                                         5553

bàn là Niết-bàn, vị ấy không nghĩ đến Niết-bàn,
không nghĩ đến (tự ngã) đối chiếu với Niết-bàn,
không nghĩ đến (tự ngã) như là Niết-bàn, không
nghĩ: "Niết-bàn là của ta" – không dục hỷ Niết-
bàn. Vì sao vậy? Vì vị ấy không có sân hận, nhờ
sân hận đã được đoạn trừ.

 Lại nữa, này các Tỷ-kheo, có Tỷ-kheo là bậc A-
la-hán, các lậu hoặc đã tận, tu hành thành mãn,
các việc nên làm đã làm, đã đặt gánh nặng xuống,
đã thành đạt lý tưởng, đã tận trừ hữu kiết sử, chánh
trí giải thoát. Vị ấy thắng tri địa đại là địa đại. Vì
thắng tri địa đại là địa đại, vị ấy không nghĩ đến
địa đại, không nghĩ đến (tự ngã) đối chiếu với địa
đại, không nghĩ đến (tự ngã) như là địa đại, không
nghĩ: "Địa đại là của ta" – không dục hỷ địa đại.
Vì sao vậy? Vì vị ấy không có si mê, nhờ si mê đã
được đoạn trừ.

 Này các Tỷ-kheo, Như Lai là bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác, thắng tri địa đại là địa đại.
Vì thắng tri địa đại là địa đại, Ngài không nghĩ
đến địa đại, không nghĩ đến (tự ngã) đối chiếu với
địa đại, không nghĩ đến (tự ngã) như là địa đại,
không nghĩ: "Địa đại là của ta" – không dục hỷ địa
đại. Vì sao vậy? Ta nói vì Như Lai đã liễu tri địa
đại.

MƯỜI HAI DUYÊN                                        5554

 ... thủy đại... hỏa đại...

 ...Như Lai thắng tri Niết-bàn là Niết-bàn. Vì
thắng tri Niết-bàn là Niết-bàn, Như Lai không
nghĩ đến Niết-bàn, không nghĩ đến (tự ngã) đối
chiếu với Niết-bàn, không nghĩ đến (tự ngã)
như là Niết-bàn, không nghĩ đến (tự ngã) như
là Niết-bàn, không nghĩ: "Niết-bàn là của ta" –
không dục hỷ Niết-bàn. Vì sao vậy? Ta nói vì
Như Lai đã liễu tri Niết-bàn.

 Này các Tỷ-kheo, Như Lai là bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác, thắng tri địa đại là địa đại.
Vì thắng tri địa đại là địa đại, Như Lai không nghĩ
đến địa đại, không nghĩ đến (tự ngã) đối chiếu với
địa đại, không nghĩ đến (tự ngã) như là địa đại,
không nghĩ: "Địa đại là của ta" – không dục hỷ địa
đại. Vì sao vậy? Vì Như Lai biết rằng: "Dục hỷ
là căn bản của đau khổ, từ hữu, sanh khởi lên,
và già và chết đến với loài sinh vật". Do vậy, này
các Tỷ-kheo, Ta nói Như Lai, với sự diệt trừ
hoàn toàn các ái, sự ly tham, sự đoạn diệt, sự xả
ly, sự từ bỏ hoàn toàn các ái, đã chơn chánh giác
ngộ vô thượng chánh đẳng chánh giác"

 ... thủy đại... hỏa đại...

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5555

 ... Như Lai thắng tri Niết-bàn là Niết-bàn. Vì
thắng tri Niết-bàn là Niết-bàn, Như Lai không
nghĩ đến Niết-bàn, không nghĩ đến (tự ngã) đối
chiếu với Niết-bàn, không nghĩ đến (tự ngã)
như là Niết-bàn, không nghĩ: "Niết-bàn là của
Ta" – không dục hỷ Niết-bàn. Vì sao vậy? Vì
Như Lai biết rằng: "Dục hỷ là căn bản của
đau khổ, từ hữu, sanh khởi lên, và già chết
đến với loài sinh vật". Do vậy, này các Tỷ-
kheo, Ta nói Như Lai, với sự diệt trừ hoàn toàn
các ái, sự ly tham, sự đoạn diệt, sự xả ly, sự trừ
bỏ hoàn toàn các ái, đã chơn chánh giác ngộ vô
thượng chánh đẳng chánh giác.

Như vậy, Thế Tôn thuyết giảng. Các Tỷ-kheo ấy hoan hỷ tín thọ lời dạy của Thế Tôn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5556

MƯỜI HAI DUYÊN   5557

664 Ái - Kinh ĐẠI Kinh SÁU XỨ – 149 Trung III, 643

ĐẠI KINH SÁU XỨ (Mahasalayatanika suttam) – Bài kinh số 149 – Trung III, 643

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Savatthi (Xá-vệ), Jetavana (Kỳ-đà Lâm), tại tinh xá ông Anathapindika (Cấp Cô Độc). Tại đấy, Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo:

– "Này các Tỷ-kheo",

– "Thưa vâng, bạch Thế Tôn". Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

– Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng Đại Kinh Sáu Xứ. Hãy nghe và suy nghiệm kỹ, Ta sẽ giảng.

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn giảng như sau:

MƯỜI HAI DUYÊN                                  5558

 Này các Tỷ-kheo, không biết, không thấy như
chơn mắt, không biết không thấy như chơn các
sắc, không biết không thấy như chơn nhãn thức,
không biết không thấy như chơn nhãn xúc; do
duyên nhãn xúc này khởi lên lạc thọ, khổ thọ hay
bất khổ bất lạc thọ, không biết không thấy như
chơn cảm thọ ấy, vị ấy ái trước đối với mắt, ái
trước đối với các sắc, ái trước đối với nhãn thức,
ái trước đối với nhãn xúc. Do duyên nhãn xúc này
khởi lên lạc thọ, khổ thọ hay bất khổ bất lạc thọ,
vị ấy ái trước đối với cảm thọ ấy. Khi vị ấy trú,
quán sát vị ngọt, bị ái trước, hệ lụy và tham đắm,
nên năm thủ uẩn đi đến tích trữ trong tương
lai. Và ái của vị ấy đưa đến tái sanh, câu hữu với
hỷ và tham, tìm sự hoan lạc chỗ này, chỗ kia; ái
ấy được tăng trưởng; những thân ưu não tăng
trưởng; những tâm ưu não tăng trưởng; những
thân nhiệt não tăng trưởng; những tâm khổ não
tăng trưởng. Vị ấy cảm thọ thân khổ và tâm khổ.

Này các Tỷ-kheo, không thấy và không biết
như chơn tai; này các Tỷ-kheo, không thấy và
không biết như chơn mũi; này các Tỷ-kheo, không
thấy và không biết như chơn lưỡi; này các Tỷ-kheo,
không thấy và không biết như chơn thân; này các Tỷ-
kheo, không thấy và không biết như chơn ý; này các
Tỷ-kheo, không thấy và không biết như chơn các

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5559

pháp; này các Tỷ-kheo, không thấy và không biết
như chơn ý thức; này các Tỷ-kheo, không thấy và
không biết như chơn ý xúc. Do duyên ý xúc này khởi
lên lạc thọ, khổ thọ hay bất khổ bất lạc thọ; không
thấy và không biết như chơn cảm thọ ấy, vị ấy ái
trước đối với ý, ái trước đối với pháp, ái trước đối
với ý thức, ái trước đối với ý xúc. Do duyên ý xúc
này khởi lên lạc thọ, khổ thọ, hay bất khổ bất lạc
thọ, ... (như trên)... vị ấy cảm thọ thân khổ và tâm
khổ.

 Này các Tỷ-kheo, thấy và biết như chơn mắt,
thấy và biết như chơn các sắc, thấy và biết như
chơn nhãn thức, thấy và biết như chơn nhãn xúc.
Do duyên nhãn xúc này khởi lên lạc thọ, khổ thọ
hay bất khổ bất lạc thọ, thấy và biết như chơn cảm
thọ ấy; vị ấy không ái trước đối với con mắt,
không ái trước đối với các sắc, không ái trước đối
với nhãn thức, không ái trước đối với nhãn xúc.
Do duyên nhãn xúc này khởi lên lạc thọ, khổ thọ,
hay bất khổ bất lạc thọ; vị ấy không ái trước đối
với cảm thọ ấy. Khi vị ấy trú, quán sát vị ngọt,
không bị ái trước, hệ lụy và tham đắm, nên năm
thủ uẩn đi đến tàn diệt trong tương lai. Và ái
của vị ấy, đưa đến tái sanh, câu hữu với hỷ và
tham, tìm sự hoan lạc chỗ này chỗ kia; ái ấy được
đoạn tận; những thân ưu não của vị ấy được đoạn

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5560

tận; những tâm ưu não được đoạn tận; những thân
nhiệt não được đoạn tận; những tâm nhiệt não
được đoạn tận; những thân khổ não được đoạn
tận; những tâm khổ não được đoạn tận; vị ấy cảm
thọ thân lạc và tâm lạc.

 Kiến gì như chơn của vị ấy, kiến ấy là chánh
kiến.
 Tư duy gì như chơn của vị ấy, tư duy ấy là
chánh tư duy.
 Tinh tấn gì như chơn của vị ấy, tinh tấn ấy là
chánh tinh tấn.
 Niệm gì như chơn của vị ấy, niệm ấy là chánh
niệm.
 Định gì như chơn của vị ấy, định ấy là chánh
định.
 Thân nghiệp, ngữ nghiệp, sinh mạng của vị ấy
được thanh tịnh tốt đẹp.
 Và Thánh đạo Tám ngành này đi đến tu tập
và phát triển sung mãn cho vị ấy.

 Do sự tu tập Thánh đạo Tám ngành này như vậy,
bốn niệm xứ đi đến tu tập và phát triển sung mãn;
bốn chánh tinh tấn cũng đi đến tu tập và phát
triển sung mãn; bốn như ý túc cũng đi đến tu tập

MƯỜI HAI DUYÊN                                   5561

và phát triển sung mãn; năm căn cũng đi đến tu
tập và phát triển sung mãn; năm lực cũng đi đến
tu tập và phát triển sung mãn; bảy giác chi cũng
đi đến tu tập và phát triển sung mãn.

 Và nơi vị ấy, hai pháp này được chuyển vận song hành: chỉ và quán.

 Với thượng trí, vị ấy liễu tri những pháp cần phải
liễu tri với thượng trí. Với thượng trí, vị ấy đoạn
tận những pháp cần phải đoạn tận với thượng trí.
Với thượng trí vị ấy, tu tập những pháp cần phải
tu tập với thượng trí. Với thượng trí, vị ấy chứng
ngộ những pháp cần phải chứng ngộ với thượng
trí.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là những pháp cần
phải liễu tri với thượng trí? Cần phải trả lời là
năm thủ uẩn, tức là sắc thủ uẩn, thọ thủ uẩn,
tưởng thủ uẩn, hành thủ uẩn, thức thủ uẩn.
Những pháp này là những pháp cần phải liễu
tri với thượng trí.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các pháp cần
phải đoạn tận với thượng trí? Vô minh và hữu
ái, những pháp này cần phải đoạn tận với
thượng trí.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5562

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các pháp cần phải tu tập với thượng trí? Chỉ và quán, những pháp này cần phải tu tập với thượng trí.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là những pháp cần
phải chứng ngộ với thượng trí? Minh và giải
thoát, những pháp này cầu phải chứng ngộ với
thượng trí.

Này các Tỷ-kheo, thấy và biết như chơn tai; này các Tỷ-kheo, thấy và biết như chơn mũi; này các Tỷ-kheo, thấy và biết như chơn lưỡi; này các Tỷ- kheo, thấy và biết như chơn thân; này các Tỷ-kheo, thấy và biết như chơn ý; này các Tỷ-kheo, thấy và biết như chơn các pháp; này các Tỷ-kheo, thấy và biết như chơn ý thức; này các Tỷ-kheo, thấy và biết như chơn ý xúc. Do duyên ý xúc này khởi lên lạc thọ, khổ thọ, bất khổ bất lạc thọ; thấy và biết như chơn cảm thọ ấy, nên vị ấy không ái trước đối với ý, không ái trước đối với các pháp, không ái trước đối với ý thức, không ái trước đối với ý xúc. Do duyên ý xúc này khởi lên lạc thọ, khổ thọ, hay bất khổ bất lạc thọ; vị ấy không ái trước đối với cảm thọ ấy... (như trên)... tâm khổ não được đoạn tận. Vị ấy cảm thọ thân lạc và tâm lạc. Kiến gì như chơn của vị ấy, kiến ấy là chánh kiến. Tư duy gì như chơn của vị ấy... (như trên)... hoạt mạng của vị ấy đi đến thanh

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5563

tịnh tốt đẹp. Và Thánh đạo Tám ngành này đi đến tu tập và phát triển sung mãn cho vị ấy. Do sự tu tập Thánh đạo Tám ngành này như vậy... (như trên)... Và này các Tỷ-kheo, thế nào là những pháp cần phải chứng ngộ với thượng trí? Minh và giải thoát, những pháp này cần phải chứng ngộ với thượng trí.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Các Tỷ-kheo ấy hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   5564

665 Ái - Luyến ái sanh khởi từ Sân... Có 4 loại - Kinh LUYẾN ÁI – Tăng II, 228

LUYẾN ÁI – Tăng II, 228

1.- Này các Tỷ-kheo, có bốn sự được sanh khởi này. Thế nào là bốn?

-   Luyến ái sanh từ luyến ái,
-   Sân sanh từ luyến ái,
-   Luyến ái sanh từ sân,
-   Sân sanh từ sân.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là luyến ái sanh từ luyến ái?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người là khả lạc, khả hỷ,
khả ý đối với một người. Rồi các người khác đối xử
với người ấy khả lạc, khả hỷ, khả ý. Người kia suy
nghĩ như sau: "Người này khả lạc, khả hỷ, khả ý đối
với ta, lại được các người khác đối xử khả lạc, khả
hỷ, khả ý". Do đó người ấy khởi lên luyến ái đối với
những người ấy. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là luyến
ái sanh khởi từ luyến ái.

3. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là sân sanh từ luyến ái?

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5565

Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người là khả lạc, khả hỷ,
khả ý đối với một người. Rồi các người khác đối xử
với người ấy không khả lạc, không khả hỷ, không
khả ý. Người kia suy nghĩ như sau: "Người này khả
lạc, khả hỷ, khả ý đối với ta, nhưng không được các
người khác đối xử khả lạc, khả hỷ, khả ý". Do đó
người ấy khởi lên lòng sân đối với những người ấy.
Như vậy, này các Tỷ-kheo, là sân được sanh khởi từ
luyến ái.

4. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là luyến ái được sanh khởi từ sân?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người không là khả lạc,
khả hỷ, khả ý đối với một người. Rồi các người khác
đối với người ấy không khả lạc, không khả hỷ, không
khả ý. Người kia suy nghĩ như sau: "Người này
không khả lạc, khả hỷ, khả ý đối với ta. Và các người
khác đối xử với người ấy không khả lạc, không khả
hỷ, không khả ý". Do đó người ấy khởi lên luyến ái
đối với các người ấy. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là
luyến ái được sanh khởi từ sân.

5. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là lòng sân được sanh khởi từ lòng sân?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người không là khả lạc, khả hỷ, khả ý đối với một người. Rồi các người khác

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5566

đối với người ấy khả lạc, khả hỷ, khả ý. Người kia
suy nghĩ như sau: "Người này không khả lạc, không
khả hỷ, không khả ý đối với ta. Và các người khác
đối xử với người ấy khả lạc, khả hỷ, khả ý". Do đó
người ấy khởi lên lòng sân đối với những người ấy.
Như vậy, này các Tỷ-kheo, là sân được sanh khởi từ
lòng sân.

Này các Tỷ-kheo, có bốn luyến ái này sanh ra.

6. Này các Tỷ-kheo, trong khi Tỷ-kheo ly các dục, ly
các pháp bất thiện … chứng đạt và an trú sơ Thiền,
một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, có tầm có tứ.
Luyến ái sanh ra từ luyến ái, luyến ái ấy trong thời
gian ấy không có mặt. Sân sanh ra từ luyến ái, sân ấy
trong thời gian ấy không có mặt. Luyến ái sanh ra từ
sân, luyến ái ấy trong thời gian ấy không có mặt. Sân
sanh ra từ sân, sân ấy trong thời gian ấy không có
mặt.

7. Này các Tỷ-kheo, trong khi Tỷ-kheo làm cho tịnh chỉ các tầm và tứ … chứng đạt và an trú Thiền thứ hai … Thiền thứ ba … Thiền thứ tư. Luyến ái sanh ra từ luyến ái, luyến ái ấy trong thời gian ấy không có mặt. Sân sanh ra từ luyến ái, sân ấy trong thời gian ấy không có mặt. Luyến ái sanh ra từ sân, luyến ái ấy trong thời gian ấy không có mặt. Sân sanh ra từ sân, sân ấy trong thời gian ấy không có mặt.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       5567

8. Này các Tỷ-kheo, trong thời gian Tỷ-kheo do đoạn diệt các lậu hoặc, ngay trong hiện tại, tự mình với thắng trí chứng ngộ, chứng đạt và an trú tâm giải thoát, tuệ giải thoát. Luyến ái sanh ra từ luyến ái, luyến ái ấy đã được đoạn tận, đã được cắt đứt từ gốc rễ, đã được làm như thân cây tala, đã được làm không thể tái sanh, không thể sanh khởi trong tương lai. Sân sanh ra từ luyến ái, sân ấy đã được đoạn tận … không thể sanh khởi trong tương lai; luyến ái sanh ra từ sân, luyến ái ấy đã được đoạn tận, đã được cắt đứt từ gốc rễ, đã được làm như thân cây tala, đã được làm không thể tái sanh, không thể sanh khởi trong tương lai. Sân sanh ra từ sân, sân ấy đã được đoạn tận, đã được cắt đứt từ gốc rễ, đã được làm như thân cây tala, đã được làm không thể tái sanh, không thể sanh khởi trong tương lai.

Này các Tỷ-kheo, đây gọi là Tỷ-kheo không lôi cuốn, không phản ứng, không un khói, không bốc cháy, không sững sờ.

9. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo lôi cuốn?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo quán sắc từ tự ngã, hay quán tự ngã có sắc, hay quán sắc trong tự ngã, hay quán tự ngã ở trong sắc; quán thọ từ tự ngã, hay quán tự ngã có thọ, hay quán thọ trong tự ngã, hay quán tự ngã ở trong thọ; quán tưởng từ tự ngã, hay

MƯỜI HAI DUYÊN                                       5568

quán tự ngã có tưởng, hay quán tưởng trong tự ngã, hay quán tự ngã ở trong tưởng; quán các hành từ tự ngã, hay quán tự ngã có các hành, hay quán các hành trong tự ngã, hay quán tự ngã ở trong các hành; quán thức từ tự ngã, hay quán tự ngã có thức, hay quán thức trong tự ngã, hay quán tự ngã ở trong thức. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo lôi cuốn.

10. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo không lôi cuốn?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo không quán sắc từ
tự ngã, hay không quán tự ngã có sắc, hay không
quán sắc trong tự ngã, hay không quán tự ngã ở trong
sắc; không quán thọ … không quán tưởng … không
quán các hành … không quán thức từ tự ngã, hay
không quán tự ngã có thức, hay không quán thức
trong tự ngã, hay không quán tự ngã ở trong thức.
Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo không lôi
cuốn.

11. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo phản ứng?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo mắng chưởi lại
những ai mắng chưởi, nổi sân lại những ai nổi sân,
gây hấn lại những ai gây hấn. Như vậy, này các Tỷ-
kheo, là Tỷ-kheo phản ứng.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5569

12. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo không phản ứng?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo không mắng chưởi lại những ai mắng chưởi, không nổi sân lại những ai nổi sân, không gây hấn lại những ai gây hấn. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo không phản ứng.

13. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo un khói?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, khi nào có ý nghĩ: "Ta có
mặt", thời có những ý nghĩ: "Ta có mặt trong đời
này"; "Ta có mặt như vậy"; "Ta có mặt khác như
vậy"; "Ta không phải thường hằng"; "Ta là thường
hằng"; "Ta phải có mặt hay không?"; "Ta phải có mặt
trong đời này?"; "Ta có mặt như vậy"; "Ta có mặt
khác như vậy"; "Mong rằng ta có mặt"; "Mong rằng
ta có mặt trong đời này"; "Mong rằng ta có mặt như
vậy!"; "Mong rằng ta có mặt khác như vậy!"; "Ta sẽ
có mặt"; "Ta sẽ có mặt trong đời này"; "Ta sẽ có mặt
như vậy"; "Ta sẽ có mặt khác như vậy". Như vậy,
này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo un khói.

14. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo không un khói?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, khi nào không có ý nghĩ: "Ta có mặt", thời cũng không có những ý nghĩ: "Ta

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5570

có mặt trong đời này"; "Ta có mặt như vậy"; "Ta có
mặt khác như vậy"; "Ta không phải thường hằng";
"Ta là thường hằng"; "Ta phải có mặt hay không?";
"Ta phải có mặt trong đời này?"; "Ta có mặt như
vậy"; "Ta có mặt khác như vậy"; "Mong rằng ta có
mặt"; "Mong rằng ta có mặt trong đời này"; "Mong
rằng ta có mặt như vậy!"; "Mong rằng ta có mặt khác
như vậy!"; "Ta sẽ có mặt"; "Ta sẽ có mặt trong đời
này"; "Ta sẽ có mặt như vậy"; "Ta sẽ có mặt khác
như vậy". Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo
không un khói.

15. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo bốc cháy?

Khi nào có tư tưởng: "Với cái này, Ta có mặt", thời có những tư tưởng sau: "Với cái này, Ta có mặt trong đời này"; "Với cái này, Ta có mặt như vậy"; "Với cái này, Ta có mặt khác như vậy"; "Với cái này, Ta không phải thường hằng"; "Với cái này, Ta là thường hằng"; "Với cái này, Ta phải có mặt hay không?"; "Với cái này, Ta phải có mặt trong thế giới này?"; "Với cái này, Ta có mặt như vậy"; "Với cái này, Ta có mặt khác như vậy"; "Với cái này, mong rằng ta có mặt"; "Với cái này, mong rằng ta có mặt trong đời này"; "Với cái này, mong rằng ta có mặt như vậy!";" Với cái này, ta sẽ có mặt"; "Với cái này, ta sẽ có mặt

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5571

trong đời này";" Với cái này, ta sẽ có mặt như vậy";" Với cái này, ta sẽ có mặt khác như vậy". Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo bốc cháy.

16. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo không bốc cháy?

Khi nào không có tư tưởng: "Với cái này, Ta có mặt",
thời cũng không có những tư tưởng sau: "Với cái
này, Ta có mặt trong đời này"; "Với cái này, Ta có
mặt như vậy"; "Với cái này, Ta có mặt khác như
vậy"; "Với cái này, Ta không phải thường hằng";
"Với cái này, Ta là thường hằng"; "Với cái này, Ta
phải có mặt hay không?"; "Với cái này, Ta phải có
mặt trong thế giới này?"; "Với cái này, Ta có mặt
như vậy"; "Với cái này, Ta có mặt khác như vậy";
"Với cái này, mong rằng ta có mặt"; "Với cái này,
mong rằng ta có mặt trong đời này"; "Với cái này,
mong rằng ta có mặt như vậy!";" Với cái này, ta sẽ
có mặt"; "Với cái này, ta sẽ có mặt trong đời này";"
Với cái này, ta sẽ có mặt như vậy";" Với cái này, ta
sẽ có mặt khác như vậy". Như vậy, này các Tỷ-kheo,
là Tỷ-kheo không bốc cháy.

17. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo không có sững sờ?

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5572

Ở đây, sự kiêu mạn: "Tôi là" của vị Tỷ-kheo được
đoạn tận, cắt đứt từ gốc rễ, làm cho như thân cây tala,
làm cho không thể tái sanh, làm cho không thể sanh
khởi trong tương lai. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là
Tỷ-kheo không có sững sờ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       5573

666 Ái - Làm sao ái tận giải thoát - TIỂU Kinh ĐOẠN TẬN ÁI – 37 Trung I, 549

TIỂU KINH ĐOẠN TẬN ÁI (Culatanhasankhava suttam) – Bài kinh số 37 – Trung I, 549

Như vầy tôi nghe.

Một thời, Thế Tôn ở tại Savatthi (Xá-vệ), Đông
Viên (Pubbarama), giảng đường Lộc Mẫu
(Migaramatu). Rồi Thiên chủ Sakka đến tại chỗ Thế
Tôn ở, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn và đứng một
bên. Thiên chủ Sakka đứng một bên bạch Thế Tôn.

– Bạch Thế Tôn, nói một cách tóm tắt, đến mức
độ nào, một Tỷ-kheo ái tận giải thoát, cứu cánh thành
tựu, cứu cánh an ổn, khỏi các khổ ách, cứu cánh
phạm hạnh, cứu cánh viên mãn, bậc tối thắng giữa
chư Thiên và loài Người?

– Ở đây, này Thiên chủ, Tỷ-kheo được nghe như sau: "Thật không xứng đáng, nếu có thiên vị đối với tất cả pháp".

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5574

 Này Thiên chủ, nếu Tỷ-kheo được nghe như sau:
"Thật không xứng đáng, nếu có thiên vị đối với tất
cả pháp", vị ấy biết rõ tất cả pháp.
 Sau khi biết rõ tất cả pháp, vị ấy biết một cách rốt
ráo tất cả pháp.
 Do biết một cách rốt ráo tất cả pháp, nếu có một
cảm thọ nào, lạc thọ, khổ thọ hay bất khổ bất lạc
thọ, vị ấy sống quán tánh vô thường, sống quán
tánh ly tham, sống quán tánh đoạn diệt, sống quán
tánh xả ly trong các cảm thọ ấy.
 Vị ấy nhờ sống quán tánh vô thường, sống quán
tánh ly tham, sống quán tánh đoạn diệt, sống quán
tánh xả ly trong các cảm thọ ấy, nên không chấp
trước một vật gì ở đời.
 Do không chấp trước nên không phiền não, do
không phiền não, vị ấy chứng đạt Niết-bàn. Vị ấy
tuệ tri: "Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, những
việc cần làm đã làm, không còn trở lại đời này
nữa". Này Thiên chủ, một cách tóm tắt, đến mức
độ như vậy, một Tỷ-Kheo ái tận giải thoát, cứu
cánh thành tựu, cứu cánh an ổn, khỏi các khổ ách,
cứu cánh phạm hạnh, cứu cánh viên mãn, bậc tối
thắng giữa chư Thiên và loài Người.
Rồi Thiên chủ Sakka, sau khi hoan hỷ, tín thọ
lời Thế Tôn thuyết giảng, đảnh lễ Thế Tôn, thân bên

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5575

hữu hướng về Ngài rồi biến mất tại chỗ.

Lúc bấy giờ, Tôn giả Mahamoggallana ngồi
cách Thế Tôn không xa. Rồi Tôn giả
Mahamoggallana suy nghĩ: "Không hiểu Dạ-xoa
(Yakkaha) kia, sau khi hoan hỷ lời Thế Tôn dạy, có
tín thọ hay không? Ta hãy tìm biết Dạ- xoa kia, sau
khi hoan hỷ lời Thế Tôn dạy, có tín thọ hay không?"

Rồi Tôn giả Mahamoggallana, như người lực sĩ
duỗi cánh tay đang co lại, hay co lại cánh tay đang
duỗi ra, biến mất ở Đông Viên Lộc Mẫu giảng đường
và hiện ra ở giữa chư thiên cõi trời Ba mươi ba. Lúc
bấy giờ Thiên chủ Sakka, với đầy đủ năm trăm nhạc
khí chư thiên, đang vui chơi tại vườn Nhất bạch liên.
Thiên chủ Sakka thấy Tôn giả từ xa đến, bảo năm
trăm nhạc khí chư thiên dừng nghỉ, đi đến Tôn giả
Mahamoggallana, sau khi đến, thưa với Tôn giả
Mahamoggallana: "Hãy đến đây, Thiện hữu
Moggallana; thiện lai, Thiện hữu Moggallana! Này
Thiện Hữu Moggallana, lâu lắm Thiện hữu mới có
dịp đến đây. Hãy ngồi, Thiện hữu Moggallana, trên
chỗ đã soạn sẵn". Tôn giả Mahamoggallana, ngồi
xuống trên chỗ đã soạn sẵn. Còn Thiên chủ Sakka
lấy một ghế thấp khác và ngồi xuống một bên. Rồi
Tôn giả Mahamoggallana nói với Thiên chủ Sakka
đang ngồi xuống một bên:

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5576

– Này Kosiya, về lời thuyết giảng mà Thế Tôn
đã nói cho Ông một cách tóm tắt, thật tốt lành cho
chúng tôi, nếu được nghe chỉ một phần lời thuyết
giảng ấy.

– Thiện hữu Moggallana, chúng tôi bận nhiều công việc, chúng tôi có nhiều việc phải làm, việc làm cho chúng tôi và việc làm cho chư thiên ở cõi trời Ba mươi ba. Lại nữa, này Thiện hữu Moggallana, lời thuyết giảng ấy được khéo nghe, khéo nắm vững , khéo suy tư, khéo thẩm lự nên không thể mau quên được. Này Thiện hữu Moggallana, xưa kia phát khởi chiến tranh giữa chư Thiên và chúng Asura (A-tu- la). Này Thiện hữu Moggallana, trong trận chiến này, chư Thiên thắng, chúng Asura bại. Này thiện hữu Moggallana, sau khi thắng trận chiến ấy và nhân dịp thắng trận, chúng tôi, sau khi trở về, cho xây dựng một lâu đài tên là Vejayanta (Tối Thắng Điện). Này Thiện hữu Moggallana, lâu đài Vejayanta ó cđến một trăm vọng tháp, trong mỗi vọng tháp có bảy ngôi nhà có hình tam giác, trong mỗi nhà tam giác có bảy tiên nữ, và mỗi tiên nữ có đến bảy thị nữ. Này thiện hữu Moggallana, Thiện hữu có muốn xem những điều khả ái của lâu đài Vejayanta không?

Tôn giả Mahamoggallana im lặng nhận lời. Rồi Thiên chủ Sakka cùng với đại vương Vessavana để

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5577

Tôn giả Mahamoggallana đi trước và đi đến lâu đài
Vejayanta. Các thị nữ của Thiên chủ Sakka thấy Tôn
giả Mahamoggallana đi từ xa đến, sau khi thấy, liền
hổ thẹn, bẽn lẽn, rồi bước vào phòng của mình. Ví
như cô dâu khi thấy cha chồng liền hổ thẹn, bẽn lẽn;
cũng như vậy, các thị nữ của Thiên chủ Sakka, khi
thấy Tôn giả Mahamoggallana liền hổ thẹn, bẽn lẽn,
vào phòng riêng của mình. Rồi Thiên chủ Sakka và
đại vương Vessavana đưa Tôn giả Mahamoggallana
đi thăm và xem khắp lâu đài Vejayanta: "Này Thiện
hữu Moggallana, xem điều khả ái này của lâu đài
Vejayanta; xem điều khả ái này của lâu đài
Vejayanta. Cái này chói sáng nhờ các công đức do
Tôn giả Kosiya đã làm thời xưa; và loài Người, khi
thấy cái gì khả ái liền nói: "Thật sự, cái này chói sáng
từ chư thiên cõi trời Ba mươi ba. Cái này chói sáng
nhờ các công đức do Tôn giả Kosiya đã làm thời
xưa".

Rồi Tôn giả Mahamoggallana suy nghĩ: "Dạ-
xoa này sống phóng dật một cách quá đáng. Ta hãy
làm cho vị này hoảng sợ". Tôn giả Mahamoggallana
liền thị hiện thần thông lực, dùng ngón chân cái làm
cho lầu Vejayanta rung động, chuyển động, chấn
động mạnh. Thiên chủ Sakka, đại vương Sessavana
và chư thiên ở cõi trời Ba mươi ba, tâm cảm thấy kỳ
diệu, hy hữu: "Thật kỳ diệu thay, thật hy hữu thay

MƯỜI HAI DUYÊN                                        5578

đại thần thông lực, đại oai lực của Tôn giả Sa-môn!
Với ngón chân cái, vị này làm cho thiên cung này
rung động, chuyển động, chấn động mạnh!" Tôn giả
Mahamoggallana sau khi biết Thiên chủ Sakka đã
hoảng sợ, lông tóc dựng ngược liền nói với Thiên
chủ Sakka:

– Này Kosiya, về lời thuyết giảng mà Thế Tôn
đã nói cho Ông một cách tóm tắt, thật tốt lành cho
chúng tôi, nếu được nghe chỉ một phần lời thuyết
giảng ấy.

Ở đây, này Thiện hữu Moggallana, tôi đến chỗ
Thế Tôn ở, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn và đứng
một bên. Này Thiện hữu Moggallana, sau khi đứng
một bên, tôi bạch với Thế Tôn như sau:

"– Bạch Thế Tôn, một cách tóm tắt, đến mức độ
nào, một Tỷ-kheo là ái tận giải thoát, cứu cánh thành
tựu, cứu cánh an ổn, khỏi các khổ ách, cứu cánh
phạm hạnh, cứu cánh viên mãn, bậc tối thắng giữa
chư Thiên và loài Người?

Khi nghe nói vậy, này Thiện hữu Moggallana, Thế Tôn nói với tôi như sau:

"– Ở đây, này Thiên chủ, Tỷ-kheo được nghe như sau: "Thật không xứng đáng, nếu có thiên vị đối

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5579

với tất cả pháp". Vị ấy biết rõ tất cả pháp. Sau khi
biết rõ tất cả pháp, vị ấy biết một cách rốt ráo tất cả
pháp". Do biết một cách rốt ráo tất cả pháp, nếu có
cảm thọ nào, lạc thọ, khổ thọ hay bất khổ bất lạc thọ,
vị ấy sống quán tánh vô thường, sống quán tánh ly
tham, sống quán tánh đoạn diệt, sống quán tánh xả
ly trong các cảm thọ ấy. Vị ấy nhờ sống quán tánh
vô thường, sống quán tánh ly tham, sống quán tánh
đoạn diệt, sống quán tánh xả ly trong các cảm thọ ấy
nên không chấp trước một vật gì ở đời; do không
chấp trước nên không phiền não; do không phiền
não, vị ấy chứng đạt Niết-bàn. Vị ấy tuệ tri: "Sanh
đã tận, phạm hạnh đã thành, những việc cần làm đã
làm, không còn trở lại đời này nữa". "Này Thiên chủ,
một cách tóm tắt, đến mức độ như vậy, một Tỷ-kheo
ái tận giải thoát, cứu cánh thành tựu, cứu cánh an
ổn, khỏi các khổ ách, cứu cánh phạm hạnh, cứu cánh
viên mãn, bậc tối thắng giữa chư Thiên và loài
Người".

Như vậy, này Thiện hữu Moggallana, Thế Tôn nói một cách tóm tắt cho tôi về ái tận giải thoát.

Rồi Tôn giả Mahamoggallana, sau khi hoan hỷ, tín cho lời Thiên chủ Sakka nói, như một nhà lực sĩ duỗi ra cánh tay đang co lại, hay co lại cánh tay đang duỗi ra, biến mất giữa chư thiên ở cõi trời Ba mươi

MƯỜI HAI DUYÊN                                       5580

ba, và hiện ra tại Đông Viên Lộc Mẫu giảng đường.
Sau khi Tôn giả Mahamoggallana đi chẳng bao lâu,
các thị nữ của Thiên chủ Sakka nói với Thiên chủ
Sakka như sau:

– Thưa Thiên chủ, có phải vị ấy là Thế Tôn, bậc Đạo sư của Thiên chủ?

– Không, vị ấy không phải là Thế Tôn, bậc Đạo Sư của ta. Vị ấy là đồng phạm hạnh với ta, Tôn giả Mahamoggallana.

– Thưa Thiên chủ, thật là điều tốt lành cho Thiên
chủ, có một vị đồng phạm hạnh có đại thần thông, có
đại oai lực như vậy. Chắc chắn vị ấy là Thế Tôn, bậc
Đạo Sư của Thiên chủ.

Rồi Tôn giả Mahamoggallana đến tại chỗ Thế
Tôn ở, sau khi đến đảnh lễ Thế Tôn và ngồi xuống
một bên. Sau khi ngồi xuống một bên, Tôn giả
Mahamoggallana bạch Thế Tôn:

– Bạch Thế Tôn, Thế Tôn có biết chăng, Thế Tôn vừa mới nói về ái tận giải thoát một cách tóm tắt cho một Dạ-xoa có đại oai lực?

– Này Moggallana, Ta biết. Ở đây, Thiên chủ Sakka đến tại chỗ Ta ở, sau khi đến, đảnh lễ Ta rồi

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5581

đứng một bên. Sau khi đứng một bên, này Moggallana, Thiên chủ Sakka bạch với Ta:

"– Bạch Thế Tôn, nói một cách tóm tắt, đến mức
độ nào, một Tỷ-kheo ái tận, giải thoát, cứu cánh
thành tựu, cứu cánh an ổn, khỏi các khổ ách, cứu
cánh phạm hạnh, cứu cánh viên mãn, bậc tối thắng
giữa chư Thiên và loài Người?

Khi nghe nói vậy, này Mahamoggallana, Ta nói với Thiên chủ Sakka:

"– Ở đây, này Thiên chủ, Tỷ-kheo được nghe như sau: "Thật không xứng đáng, nếu có thiên vị đối với tất cả pháp". Này Thiên chủ, nếu Tỷ-kheo được nghe như sau: "Thật không xứng đáng nếu có thiên vị đối với tất cả pháp". Vị ấy biết rõ tất cả pháp. Sau khi biết rõ tất cả pháp, vị ấy biết một cách rốt ráo tất cả pháp. Do biết một cách rốt ráo tất cả pháp, nếu có một cảm thọ nào, lạc thọ, khổ thọ, hay bất khổ bất lạc thọ, vị ấy sống quán tánh vô thường, sống quán tánh ly tham, sống quán tánh đoạn diệt, sống quán tánh xả ly trong các cảm thọ ấy. Vị ấy nhờ sống quán tánh vô thường, sống quán tánh ly tham, sống quán tánh đoạn diệt, sống quán tánh xả ly trong các cảm thọ ấy nên không chấp trước một vật gì ở đời. Do không chấp trước nên không phiền não, do không

MƯỜI HAI DUYÊN                                        5582

phiền não, vị ấy chứng đạt Niết-bàn. Vị ấy tuệ tri: "Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, những việc cần làm đã làm, không còn trở lại đời này nữa".

Này Thiên chủ, một cách tóm tắt, đến mức độ
như vậy, một Tỷ-kheo ái tận, giải thoát, cứu cánh
thành tựu, cứu cảnh an ổn, khỏi các khổ ách, cứu
cánh phạm hạnh, cứu cánh viên mãn, bậc tối thắng
giữa chư Thiên và loài Người".

Như vậy, này Moggallana, Ta biết Ta vừa nói một cách tóm tắt về ái tận giải thoát cho Thiên chủ Sakka.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Tôn giả Mahamoggallana hoan hỷ, tín thọ lời Thế Tôn dạy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   5583

667 Ái - Làm sao đoạn diệt khát ái - Kinh NGỦ NGỤC – Tăng III, 396

NGỦ NGỤC –Tăng III, 396

1. Như vầy tôi nghe:

Một thời Thế Tôn trú ở giữa dân chúng Bhagga, tại núi Sumsumàra, tại vườn Nai.

Lúc bấy giờ, Tôn giả Mahàmoggallàna đang ngồi ngủ gục, trong làng Kallavàlamutta, giữa dân chúng Magadha.

Thế Tôn với thiên nhãn thanh tịnh siêu nhân, thấy
Tôn giả Mahàmoggallàna đang ngồi ngủ gục, trong
làng Kallavàlamutta, giữa dân chúng Magadha. Thấy
vậy, như nhà lực sĩ duỗi bàn tay đang co lại, hay co
lại bàn tay đang duỗi ra; cũng vậy, Thế Tôn biến mất
giữa dân chúng Bhagga, tại núi Sumsumàra, rừng
Bhesakalà, ở vườn Nai, rồi hiện ra trước mặt Tôn giả
Mahàmoggallàna, tại làng Kallavàlamutta, giữa dân
chúng Magadha. Thế Tôn ngồi xuống trên chỗ đã
soạn sẵn; sau khi ngồi, Thế Tôn nói với Tôn giả
Mahàmoggallàna.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5584

- Này Moggallàna, có phải Thầy ngủ gục? Này Moggallàna, có phải Thầy ngủ gục?

- Thưa phải, bạch Thế Tôn.

2. - Do vậy, này Moggallàna, khi nào Thầy trú có
tưởng và thụy miên xâm nhập Thầy, chớ có tác ý đến
nó, chớ có tưởng nhiều đến nó. Sự kiện này có xảy
ra, do Thầy trú như vậy, thụy miên ấy được đoạn
diệt.

3. Nếu Thầy trú như vậy, và thụy miên ấy không
được đoạn diệt, thời này Moggallàna, với tâm của
Thầy, hãy tùy tầm, tùy tứ, với ý hãy tùy quán pháp
như đã được nghe, như đã được học thuộc lòng. Sự
kiện này có xảy ra, do Thầy trú như vậy, thụy miên
ấy được đoạn diệt.

4. Nếu Thầy trú như vậy, và thụy miên ấy không
được đoạn diệt, thời này Moggallàna Thầy hãy đọc
tụng pháp một cách rộng rãi, như đã được nghe, như
đã được học thuộc lòng. Sự kiện này có xảy ra, do
Thầy trú như vậy, thụy miên ấy được đoạn diệt.

5. Nếu Thầy trú như vậy, và thụy miên ấy không được đoạn diệt, thời này Moggallàna Thầy hãy kéo hai lỗ tai của Thầy, và lấy tay xoa bóp tay chân. Sự

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5585

kiện này có xảy ra, do Thầy trú như vậy, thụy miên ấy được đoạn diệt.

6. Nếu Thầy trú như vậy, và thụy miên ấy không
được đoạn diệt, thời này Moggallàna Thầy hãy từ
chỗ ngồi, đứng dậy lấy nước chùi mắt, nhìn về phía
chân trời và nhìn lên các sao lấp lánh. Sự kiện này
có xảy ra, do Thầy trú như vậy, thụy miên ấy được
đoạn diệt.

7. Nếu Thầy trú như vậy, và thụy miên ấy không
được đoạn diệt, thời này Moggallàna Thầy hãy tác ý
đến quang tưởng và an trú vào tưởng ban ngày. Như
ban ngày, ban đêm cũng vậy. Như ban đêm, ban ngày
cũng vậy. Như vậy, với tâm rộng mở, không có hạn
chế. Sự kiện này có xảy ra, do Thầy trú như vậy, thụy
miên ấy được đoạn diệt.

8. Nếu Thầy trú như vậy, và thụy miên ấy không
được đoạn diệt, thời này Moggallàna Thầy hãy trú
tâm trên chỗ kinh hành, với tưởng trước mặt và sau
lưng, với căn hướng nội, với ý không hướng ngoại.
Sự kiện này có xảy ra, do Thầy trú như vậy, thụy
miên ấy được đoạn diệt.

9. Nếu Thầy trú như vậy, và thụy miên ấy không được đoạn diệt, thời này Moggallàna Thầy hãy nằm như dáng nằm con sư tử, về phía hông bên phải, hai

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5586

chân gác lên nhau, chánh niệm tỉnh giác, tác ý với
tưởng thức dậy. Và khi thức dậy, này Moggallàna,
Thầy hãy thức dậy thật mau, nghĩ rằng: "Ta sẽ trú,
không có chú tâm đến lạc nằm ngủ, lạc nằm xuống
một bên, lạc thụy miên". Như vậy, này Moggallàna,
Thầy cần phải học tập.

10. Do vậy, này Moggallàna, hãy học tập như sau:
"Không say sưa trong cao mạn, ta sẽ đi đến thăm các
gia đình". Này Moggallàna, như vậy các Thầy sẽ học
tập.

- Này Moggallàna, nếu Tỷ-kheo say sưa trong
cao mạn đi đến thăm các gia đình. Trong các
gia đình, này Moggallàna, người ta có nhiều
công việc phải làm. Do vậy, người ta không có
tác ý đến Tỷ-kheo đã đi đến. Ở đây, Tỷ-kheo
ấy có thể suy nghĩ: "Nay, ai đã chia rẽ ta với
gia đình này. Các người này không ưa thích gì
ta".
- Như vậy, do không được gì, vị ấy nản chí, vị
ấy giao động. Do giao động, vị ấy không phòng
hộ, do không phòng hộ, tâm rời xa Thiền định.

 Do vậy, này Moggallàna, hãy học tập như sau: "Ta sẽ không nói lời khiêu khích". Như vậy, này Moggallàna, Thầy cần phải học tập.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   5587

- Khi nào có lời khiêu khích, này Moggallàna,
thời chờ đợi là nhiều lời qua tiếng lại.
- Khi nào có nhiều lời qua tiếng lại, thời có dao
động.
- Với người có dao động, thời không có phòng
hộ.
- Với người không có phòng hộ, tâm rời xa
Thiền định.

 Này Moggallàna, Ta không tán thán tất cả sự liên
hệ, nhưng không phải Ta không tán thán tất cả sự
liên hệ. Thật vậy, này Moggallàna, Ta không tán
thán các vị xuất gia có sự liên hệ, với các gia chủ.
 Nhưng với các trú xứ ít tiếng ồn, ít tiếng động,
thoát khỏi hơi thở của nhiều người, những chỗ ở
cô độc xa vắng loài Người, thích hợp cho đời sống
Thiền tịnh, Ta tán thán sự liên hệ với những trú
xứ như vậy.

11. Được nghe nói như               vậy,   Tôn    giả Mahàmoggallàna bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, cho đến như thế nào, tóm tắt lại, một Tỷ-kheo được giải thoát nhờ sự đoạn diệt khát ái, đạt đến cứu cánh mục đích, đạt đến cứu cánh an ổn khỏi ách nạn, đạt đến cứu cánh Phạm hạnh, đạt đến cứu

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5588

cánh của cứu cánh, trở thành tối thượng giữa chư Thiên và loài Người?

- Này Moggallàna, ở đây, Tỷ-kheo được nghe như
sau: "Không nên thiên chấp tất cả pháp". Này
Moggallàna, vị Tỷ-kheo được nghe như sau: "Không
nên thiên chấp tất cả pháp". Vị ấy thắng tri tất cả
pháp; do thắng tri tất cả pháp, vị ấy liễu tri tất cả
pháp.

 Do liễu tri tất cả pháp, phàm có cảm thọ gì
được cảm giác, lạc, khổ hay không khổ, không
lạc, vị ấy trú tùy quán vô thường đối với các
cảm thọ ấy. Vị ấy trú tùy quán ly tham. Vị ấy
trú tùy quán đoạn diệt. Vị ấy trú tùy quán từ bỏ.
 Do vị ấy trú tùy quán vô thường trong các cảm
thọ, do vị ấy trú tùy quán ly tham, do vị ấy tùy
quán đoạn diệt, do vị ấy trú tùy quán từ bỏ, nên
không chấp thủ một cái gì ở đời.
 Do không chấp thủ nên không lo âu.
 Do không tham đắm nên tự mình nhập Niết-
bàn. Vị ấy biết rõ: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã
thành, việc nên làm đã làm, không còn trở lui
trong trạng thái này nữa".

Này Moggallàna, cho đến như vậy, tóm tắt lại, một Tỷ-kheo được giải thoát nhờ sự đoạn diệt khát ái, đạt đến mục đích cứu cánh, đạt đến cứu cánh an ổn khỏi

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5589

các ách nạn, đạt đến cứu cánh Phạm hạnh, đạt đến cứu cánh của cứu cánh, trở thành tối thượng giữa chư Thiên và loài Người.

 Này các Tỷ-kheo, chớ có sợ hãi các công đức.

Này các Tỷ-kheo, đồng nghĩa với an lạc chính là các
công đức. Ta thắng tri rằng, này các Tỷ-kheo, các
công đức được làm lâu ngày có quả dị thục, có sự
hình thành khả ái, khả hỷ, khả ý lâu ngày. Trong bảy
năm Ta tu tập từ tâm, sau khi tu tập từ tâm bảy năm,
trong bảy thành kiếp hoại kiếp, Ta không trở lui lại
thế giới này.

- Khi thế giới ở trong thành kiếp, này các Tỷ-
kheo, Ta đi đến thế giới Quang Âm Thiên.
- Khi thế giới ở trong kiếp hoại, Ta sanh ra trong
Phạm cung trống không. Ở đấy, này các Tỷ-
kheo, Ta là Phạm thiên, là Đại phạm thiên, vị
Chiến thắng, vị Vô năng thắng, vị Biến tri, vị
Tự tại.
- Ba mươi sáu lần, này các Tỷ-kheo, Ta là Thiên
chủ Sakka.
- Nhiều lần bảy lần, Ta là vị Chuyển luân vương
theo Chánh pháp, là vị Pháp vương, bậc Chiến
thắng bốn phương, đạt được sự thanh bình cho
quốc độ, đầy đủ bảy món báu. Này các Tỷ-

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5590

kheo, Ta có bảy loại châu báu này, như là xe
báu, voi báu, ngựa báu, châu báu, nữ báu, gia
chủ báu và cư sĩ báu là thứ bảy. Ta có hơn một
ngàn người con trai, này các Tỷ-kheo, là những
bậc anh hùng, dõng mãnh, đánh tan địch quân.
Và khi ta chiến thắng quả đất này, xa cho đến
bờ biển, Ta trị vì quả đất này không dùng
trượng, không dùng đao, đúng với Chánh pháp.

Hãy xem quả dị thục,
Của các việc công đức,
Của các việc hiền thiện,
Với kẻ tìm an lạc.
Này Tỷ-kheo, Ta tu,
Từ tâm trong bảy năm,
Trong bảy thành hoại kiếp,
Không trở lại thành kiếp,
Ta đạt Quang Âm thiên,
Khi thế giới hoại kiếp
Sanh Phạm cung trống rỗng.
Bảy lần, Ta đóng vai,
Đại Phạm thiên, Tự tại,
Trong ba mươi sáu lần,
Làm Thiên chủ Thiên giới.
Ta làm vua Chuyển luân,
Chủ tể cõi Diêm-phù.
Bậc Sát-ly quán đảnh,

MƯỜI HAI DUYÊN                                  5591

Bậc chủ tể loài Người,
Ta chiến thắng đất này,
Không với trượng, với kiếm,
Không bạo lực, đúng pháp,
Đối mọi người bình đẳng,
Ta trị vì đúng pháp,
Trên cõi đất tròn này.
Ta khiến các gia đình,
Giàu lớn, tài sản lớn,
Họ hưởng mọi dục lạc,
Ta đầy đủ bảy báu,
Chư Phật thương tưởng đời,
Khéo dạy điều như vậy.
Đấy là nhân đại sự,
Được gọi là Địa vương.
Ta là vua, huy hoàng,
Bảo vệ nhiều tài sản,
Có thần lực, danh xưng,
Vương chủ rừng Diêm-phù,
Ai nghe, không tịnh tín?
Trừ các loại ác sanh,
Do vậy muốn lợi ích,
Cầu vọng sự lớn mạnh,
Hãy kính trọng diệu pháp,
Hãy nhớ lời Phật dạy.

MƯỜI HAI DUYÊN                        5592

MƯỜI HAI DUYÊN   5593

668 Ái - Làm sao đoạn diệt khát ái - Kinh RÀHULA – Tăng II, 129

RÀHULA – Tăng II, 129

1. Rồi Tôn giả Ràhula đi đến Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Thế Tôn nói với Tôn giả Ràhula đang ngồi xuống một bên:

- Này Ràhula, phàm có nội địa giới gì, phàm có ngoại địa giới gì, đều là địa giới này. Cần phải như thật thấy địa giới ấy với chánh trí tuệ rằng: "Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải là tự ngã của tôi". Do thấy như thật (địa giới) này với chánh trí tuệ, vị ấy nhàm chán địa giới. Với trí tuệ, vị ấy tẩy sạch tâm.

2-4. Này Ràhula, phàm có nội thủy giới gì, phàm có ngoại thủy giới gì, đều là thủy giới này …, phàm có nội hỏa giới gì, phàm có ngoại hỏa giới gì, đều là hỏa giới này …, phàm có nội phong giới gì, phàm có ngoại phong giới gì, đều là phong giới này. Cần phải như thật thấy phong giới ấy với chánh trí tuệ rằng: "Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải là tự ngã của tôi". Do thấy như thật (phong giới) này với chánh trí tuệ, vị ấy

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5594

nhàm chán phong giới. Với trí tuệ, vị ấy tẩy sạch tâm.

5. Khi nào, này Ràhula, Tỷ-kheo đối với bốn giới
này, không có tùy quán là tự ngã hay thuộc ngã sở,
này Ràhula, vị này được gọi là Tỷ-kheo đã cắt dứt ái,
đã giải tỏa các kiết sử, đã chơn chánh minh quán kiêu
mạn, đã chấm dứt khổ đau.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5595

669 Ái - Mũi tên là đồng nghĩa với ái - Kinh THIỆN TINH – 105 Trung III, 79

KINH THIỆN TINH (Sunakkhatta suttam) – Bài kinh số 105 – Trung III, 79

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú tại Vesali (Tỳ-xá-ly), ở
Đại Lâm, tại Trùng Các giảng đường (Kutagarasala).
Lúc bấy giờ nhiều Tỷ-kheo, trước mặt Thế Tôn tuyên
bố đã chứng trí giác: "Chúng tôi biết rằng sanh đã
tận, Phạm hạnh đã thành, những điều nên làm đã làm,
không còn trở lại trạng thái này nữa". Sunakkhatta
Licchaviputta (Thiện Tinh Ly-xa Tử) được nghe:
"Nhiều Tỷ-kheo... (như trên)... này nữa". Rồi
sunakkhatta Licchaviputta đi đến chỗ Thế Tôn, sau
khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên.
Ngồi xuống một bên, Sunakkhatta Licchaviputta
bạch Thế Tôn:

– Bạch Thế Tôn con có được nghe như sau: "Nhiều Tỷ-kheo... (như trên)... này nữa". Bạch Thế Tôn, những Tỷ-kheo ấy, trước mặt Thế Tôn tuyên bố

MƯỜI HAI DUYÊN                                   5596

đã chứng trí giác: "Chúng tôi biết rằng sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành, những việc nên làm đã làm, không còn trở lại trạng thái này nữa". Bạch Thế Tôn, không biết các Tỷ-kheo ấy đã tuyên bố một cách chơn chánh chứng trí giác, hay ở đây có một số Tỷ-kheo, vì tăng thượng mạn đã tuyên bố chứng trí giác?

– Này Sunakkhatta, những vị Tỷ-kheo trước mặt Ta đã tuyên bố chứng trí giác: "Chúng tôi biết rằng, sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành, những việc nên làm đã làm, không còn trở lại trạng thái này nữa". Ở đây, có một số Tỷ-kheo đã chơn chánh tuyên bố chứng trí giác; nhưng ở đây, cũng có một số Tỷ-kheo chính vì tăng thượng mạn, đã tuyên bố chứng trí giác.

 Ở đây, này Sunakkhatta, những vị Tỷ-kheo nào
đã chơn chánh tuyên bố chứng trí giác, thời đối
với các vị ấy, thật là đúng như vậy.
 Nhưng đối với các vị Tỷ-kheo nào, vì tăng
thượng mạn đã tuyên bố chứng tri giác, ở đây,
này Sunakkhatta, Như Lai nghĩ như sau: "Ta
hãy thuyết pháp cho những vị ấy". Và như vậy,
ở đây, này Sunakkhatta, Như Lai suy nghĩ: "Ta
hãy thuyết pháp cho những vị ấy".
 Nhưng ở đây, nếu có một số người ngu si, bày
đặt câu hỏi, đến hỏi Như Lai; ở đây, này

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5597

Sunakkhatta, Như Lai suy nghĩ như sau: "Ta hãy thuyết pháp cho những người ấy". Như Lai suy nghĩ như vậy, không có làm khác.

– Nay đã đúng thời để thuyết pháp, bạch Thế
Tôn! Nay đã đúng thời để thuyết pháp, bạch Thiện
Thệ! Thế Tôn thuyết pháp như thế nào, sau khi nghe
Thế Tôn xong, các Tỷ-kheo sẽ thọ trì.

– Vậy này Sunakkhatta, hãy nghe và khéo tác ý kỹ, Ta sẽ giảng.

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Sunakkhatta Licchaviputta vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

– Này Sunakkhatta, có năm dục trưởng dưỡng
này. Thế nào là năm? Các sắc do mắt nhận thức, khả
ái, khả hỷ, khả lạc, khả ý, liên hệ đến dục, hấp dẫn;
các tiếng do tai nhận thức...; các hương do mũi nhận
thức...; các vị do lưỡi nhận thức...; các xúc do thân
cảm xúc khả ái, khả hỷ, khả lạc, khả ý, liên hệ đến
dục, hấp dẫn. Này Sunakkhatta, những pháp này là
năm dục trưởng dưỡng.

 Nhưng này Sunakkhatta, sự tình này xảy ra khi ở đây có số người thiên nặng về vật chất thế gian.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5598

Đối với người thiên nặng về vật chất thế gian, này
Sunakkhatta, câu chuyện (thích hợp với người ấy)
phải tùy thuộc như thế nào để phù hợp với điều
người ấy suy tầm và suy tư, và người ấy chỉ giao
thiệp với người nào người ấy thích thú. Nhưng
nếu câu chuyện chỉ nói liên hệ đến bất động, thời
người ấy không nghe, không lóng tai, và tâm
không an trú vào tri giác. Và người ấy không giao
thiệp với người mà người ấy không thích thú.

Ví như này Sunakkhatta, có người đã lâu không trú ở trong làng hay thị trấn của mình, và có thể thấy một người vừa mới từ làng ấy hay thị trấn ấy lại. Người này sẽ hỏi người ấy về sự an ninh của làng hay thị trấn ấy, về đồ ăn uống sung túc và về ít bệnh tật, và người ấy sẽ nói cho người này biết về sự an ổn của làng hay thị trấn ấy, về đồ ăn uống sung túc và về ít bệnh tật. Này Sunakkhatta, Ông nghĩ thế nào? Có phải người này sẽ nghe người kia, lóng tai, tâm an trú vào trí giác và người này sẽ giao thiệp với người ấy mà người này thích thú?

– Thưa phải vậy, bạch Thế Tôn.

– Cũng vậy, này Sunakkhatta, sự tình này xảy ra khi ở đây có số người thiên nặng về vật chất thế gian. Đối với người thiên nặng về vật chất thế gian, này

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5599

Sunakkhatta, câu chuyện thích hợp với người ấy phải tùy thuộc như thế nào để phù hợp với điều người ấy suy tầm và suy tư, và người ấy chỉ giao thiệp với người mà người ấy thích thú. Nhưng nếu câu chuyện chỉ nói liên hệ đến Bất động, thời người ấy không nghe, không lóng tai và tâm không an trú vào thượng trí, và người ấy không giao thiệp với người mà người ấy không thích thú. Người ấy cần được hiểu như vầy: "Là hạng người thiên nặng về vật chất thế gian".

 Này Sunakkhatta, sự tình này xảy ra, khi một số
người thiên nặng về Bất động. Đối với người
thiên nặng về Bất động, này Sunakkhatta, câu
chuyện thích hợp (với người ấy) phải tùy thuộc
như thế nào để phù hợp với điều người ấy suy tầm
và suy tư, và người ấy chỉ giao thiệp với người mà
người ấy thích thú. Nhưng nếu câu chuyện chỉ nói
liên hệ đến vật chất thế gian, thời người ấy không
nghe, không lóng tai và tâm không an trú vào
thượng trí, và người ấy không giao thiệp với
người mà người ấy không thích thú.

Ví như, này Sunakkhatta, một lá vàng khô đã rời khỏi cành, không còn xanh trở lại.

Cũng vậy, này Sunakkhatta, đối với hạng người thiên nặng về Bất động, đã rời khỏi kiết sử vật chất

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5600

thế gian. Người ấy cần được hiểu như sau: "Đây là hạng người không liên hệ với kiết sử vật chất thế gian, thiên nặng về Bất động".

– Này Sunakkhatta, sự tình này xảy ra. Ở đây, có một số người thiên nặng về Vô sở hữu. Đối với người thiên nặng về Vô sở hữu, này Sunakkhatta, câu chuyện thích hợp với người ấy phải tùy thuộc như thế nào để phù hợp với điều người ấy suy tầm và suy tư, và người ấy chỉ giao thiệp với người mà người ấy thích thú. Nhưng nếu câu chuyện chỉ nói liên hệ đến Bất động, thời người ấy không nghe, không lóng tai, và tâm không an trú vào trí giác, và người ấy không giao thiệp với người mà người ấy không thích thú.

Ví như, này Sunakkhatta, một hòn đá bị vỡ làm đôi không thể nối liền lại được.

Cũng vậy, này Sunakkhatta, đối với hạng người
thiên nặng về Vô sở hữu, đã bị chặt đứt khỏi kiết sử
Bất động, người ấy cần được hiểu như sau: "Đây là
hạng người không liên hệ với kiết sử Bất động, thiên
nặng về Vô sở hữu".

 Này Sunakkhatta, sự tình này xảy ra. Ở đây, có
một số người thiên nặng về Phi tưởng phi phi
tưởng xứ. Đối với người thiên nặng về Phi tưởng
phi phi tưởng xứ, này Sunakkhatta, câu chuyện

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5601

thích hợp với người ấy phải tùy thuộc như thế nào
để phù hợp với điều người ấy suy tầm và suy tư,
và người ấy chỉ giao thiệp với người mà người ấy
thích thú. Nhưng nếu câu chuyện chỉ nói liên hệ
đến Vô sở hữu xứ, thời người ấy không nghe,
không lóng tai, và tâm không an trú vào tri giác,
và người ấy không giao thiệp với người mà người
ấy không thích thú.

Ví như, này Sunakkhatta, một người đã ăn các
món ăn mỹ vị và đã quăng bỏ. Này Sunakkhatta, Ông
nghĩ thế nào? Người ấy có ưa ăn lại món ăn ấy
không?

– Bạch Thế Tôn không. Vì sao vậy? Vì rằng, bạch Thế Tôn, món ăn ấy được xem là ghê tởm rồi.

– Cũng vậy, này Sunakkhatta, đối với hạng
người thiên nặng về Phi tưởng phi phi tưởng xứ, đã
để một bên kiết sử Vô sở hữu xứ. Người ấy cần được
hiểu như sau: "Đây là hạng người không liên hệ với
kiết sử Vô sở hữu xứ, thiên nặng về Phi tưởng phi phi
tưởng xứ".

 Này Sunakkhatta sự tình này xảy ra, khi ở đây, có
số người thiên nặng về chánh Niết-bàn. Đối với
hạng người thiên nặng về chánh Niết-bàn, này
Sunakkhatta, câu chuyện thích hợp với người ấy

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5602

phải tùy thuộc như thế nào để phù hợp với điều
người ấy suy tầm và suy tư, và người ấy chỉ giao
thiệp với người mà người ấy thích thú. Nhưng nếu
câu chuyện chỉ nói liên hệ đến Phi tưởng phi phi
tưởng xứ, thời người ấy không nghe, không lóng
tai, và tâm không an trú vào trí giác. Và người ấy
không giao thiệp với người mà người mà ấy
không thích.

Ví như, này Sunakkhatta, cây tala ngọn cây đã bị chặt đứt không thể lớn được nữa.

Cũng vậy, này Sunakkhatta, đối với hạng người
thiên nặng về chánh Niết-bàn, đã cắt đứt kiết sử Phi
tưởng phi phi tưởng xứ, đã cắt đứt từ rễ, làm cho như
cây tala không thể tái sanh, không thể khởi lên lại
trong tương lai. Người ấy cần phải được hiểu như
sau: "Đây là hạng người không liên hệ với kiết sử
Phi tưởng phi phi tưởng xứ, thiên nặng về chánh
Niết-bàn".

 Này Sunakkhatta, sự tình này xảy ra, khi ở đây, có
một số người suy nghĩ như sau: "Tham ái được vị
Sa-môn gọi là mũi tên. Thuốc độc vô minh làm
não hại (con người) với dục, tham, sân. Mũi tên
tham ái đã được ta đoạn diệt; thuốc độc vô minh
đã được trừ khử; ta thiên nặng về chánh Niết-

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5603

bàn". Vị ấy có thể tự hào với mục đích hiện tại.
Vị ấy có thể truy cầu những gì không thích hợp
với khuynh hướng chánh Niết-bàn, mắt vị ấy có
thể truy cầu sắc không thích hợp, tai có thể truy
cầu tiếng không thích hợp, mũi có thể truy cầu
hương không thích hợp, lưỡi có thể truy cầu vị
không thích hợp, thân có thể truy cầu xúc không
thích hợp, ý có thể truy cầu pháp không thích hợp.
Khi mắt truy cầu sắc không thích hợp, tai truy cầu
tiếng không thích hợp, mũi truy cầu hương không
thích hợp, lưỡi truy cầu vị không thích hợp, thân
truy cầu xúc không thích hợp, ý truy cầu pháp
không thích hợp, thời tham dục nhiễu loạn tâm vị
ấy. Vị ấy do tâm bị tham dục nhiễu loạn đi đến
chết hay đi đến khổ gần như chết.

Ví như, này Sunakkhatta, một người bị mũi tên bắn, tên ấy có tẩm thuốc độc rất dày. Bạn bè thân hữu, bà con huyết thống người ấy cho mời một y sĩ giải phẫu. Vị y sĩ giải phẫu ấy có thể cắt xung quanh miệng vết thương với con dao; sau khi cắt xung quanh miệng vết thương với con dao, vị y sĩ giải phẫu có thể dò tìm mũi tên với một vật dụng dò tìm. Sau khi dò tìm mũi tên với một vật dụng dò tìm, y sĩ có thể rút mũi tên ra. Y sĩ có thể trừ khử hết thuốc độc, còn để lại một ít nhưng nghĩ không có thuốc độc nào còn lại, y sĩ nói như sau: "Này Hiền giả, mũi tên

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5604

của Bạn đã được rút ra thuốc độc đã được trừ khử,
không còn dư tàn, và không còn gì nguy hiểm nữa
cho Bạn, nhưng Bạn phải chỉ ăn các đồ ăn thích hợp,
và hãy gìn giữ, nếu ăn đồ ăn không thích hợp, vết
thương của Bạn sẽ làm mủ lại, và thường thường
phải cho rửa vết thương, thường thường phải xức
thuốc cho miệng vết thương. Trong khi thường
thường cho rửa vết thương, thường thường xức thuốc
cho miệng vết thương, chớ có để máu cũ đóng khô
trên miệng vết thương và hãy cẩn thận khi đi ra giữa
gió và nắng; hãy cẩn thận khi đi ra giữa gió và nắng,
nếu không, bụi và nhớp có thể nhiễu hại miệng vết
thương. Và này Bạn, nếu Bạn chăm sóc vết thương,
thời vết thương sẽ được lành".

Người ấy suy nghĩ như sau: "Mũi tên đã được rút khỏi (thân) ta, nọc độc đã được trừ khử, không còn dư tàn, và ta đã thoát khỏi nguy hiểm". Và người ấy ăn những đồ ăn không thích hợp. Vì người ấy ăn những đồ ăn không thích hợp, nên vết thương làm mủ lại. Và thường thường người ấy không rửa vết thương, thường thường không xức thuốc miệng vết thương. Vì người ấy thường thường không rửa vết thương, vì người ấy thường thường không xức thuốc miệng vết thương, nên máu cũ đông lại trên miệng vết thương. Và người ấy thường hay đi giữa gió và nắng. Do người ấy thường hay đi giữa gió và nắng,

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5605

bụi và nhớp nhiễu hại miệng vết thương; và vì người ấy không chăm sóc vết thương nên vết thương không được lành. Vì người ấy làm chính những việc không thích hợp, và do thuốc độc được trừ khử nhưng còn dư tàn, do cả hai điều ấy nên miệng vết thương có thể lở to hơn trước. Do vết thương lở to, người ấy có thể đi đến chết hay đau khổ gần như chết.

Cũng vậy, này Sunakkhatta, sự kiện này xảy ra, khi ở đây một số Tỷ-kheo nghĩ như sau: "Tham ái được bậc Sa-môn gọi là mũi tên, thuốc độc vô minh làm não hại (con người) với dục, tham, sân. Mũi tên tham ái đã được ta đoạn diệt; thuốc độc vô minh đã được trừ khử. Ta thiên nặng về chánh Niết-bàn". Vị ấy có thể tự hào với mục đích hiện tại. Vị ấy có thể truy cầu những gì không thích hợp với khuynh hướng chánh Niết-bàn. Mắt có thể truy cầu sắc không thích hợp, tai có thể truy cầu tiếng không thích hợp, mũi có thể truy cầu hương không thích hợp, lưỡi có thể truy cầu vị không thích hợp, thân có thể truy cầu xúc không thích hợp, ý có thể truy cầu pháp không thích hợp. Khi mắt truy cầu sắc không thích hợp, tai truy cầu tiếng không thích hợp, mũi truy cầu hương không thích hợp, lưỡi truy cầu vị không thích hợp, thân truy cầu xúc không thích hợp, ý truy cầu pháp không thích hợp. thời tham dục nhiễu loạn tâm vị ấy. Vị ấy do tham dục nhiễu loạn tâm, đi đến chết

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5606

hay đi đến khổ gần như chết. Như vậy, này
Sunakkhatta, là chết trong giới luật của bậc Thánh,
khi vị ấy từ bỏ tu tập, trở về hoàn tục, và như vậy,
này Sunakkhatta, là khổ như chết, khi vị ấy phạm
một ô uế tội nào.

 Này Sunakkhatta, sự tình này xảy ra, khi ở đây
một số Tỷ-kheo suy nghĩ như sau: "Tham ái được
bậc Sa-môn gọi là mũi tên, thuốc độc vô minh làm
não hại (con người) với dục, tham, sân. Mũi tên
tham ái đã được ta đoạn diệt, thuốc độc vô minh
đã được trừ khử. Ta thiên nặng về chánh Niết-
bàn". Chính vì thiên nặng về chánh Niết-bàn, vị
ấy không truy cầu những gì không thích hợp với
(khuynh hướng) thiên nặng về Niết-bàn, mắt
không truy cầu sắc không thích hợp, tai không
truy cầu tiếng không thích hợp, mũi không truy
cầu hương không thích hợp, lưỡi không truy cầu
vị không thích hợp, thân không truy cầu xúc
không thích hợp, ý không truy cầu pháp không
thích hợp. Vì mắt vị ấy không truy cầu sắc không
thích hợp, vì tai không truy cầu tiếng không thích
hợp, vì mũi không truy cầu hương không thích
hợp, vì lưỡi không truy cầu vị không thích hợp, vì
thân không truy cầu xúc không thích hợp, vì ý
không truy cầu pháp không thích hợp, nên tham
dục không nhiễu loạn tâm, vì tham dục không

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5607

nhiễu loạn tâm; nên vị ấy không đi đến chết hay đi đến khổ gần như chết.

Ví như, này Sunakkhatta, một người bị tên bắn, và mũi tên bị tẩm thuốc độc rất dày. Bạn bè thân hữu, bà con huyết thống người ấy cho mời một y sĩ giải phẫu. Vị y sĩ giải phẫu ấy có thể cắt xung quanh miệng vết thương với con dao; sau khi cắt xung quanh miệng vết thương với con dao, vị y sĩ giải phẫu có thể dò tìm tên với một vật dụng dò tìm. Sau khi dò tìm mũi tên với một vật dụng dò tìm, y sĩ có thể rút mũi tên ra... Y sĩ có thể trừ khử hết thuốc độc không còn để dư lại và biết rằng không còn để dư lại. Vị ấy nói như sau: "Này Bạn, mũi tên của Bạn đã được rút ra, thuốc độc đã được trừ khử, không có dư tàn, nhưng vẫn còn nguy hiểm cho Bạn. Và Bạn hãy ăn những đồ ăn thích hợp, chớ ăn những đồ ăn không thích hợp khiến vết thương có thể làm mủ; và thường thường hãy rửa vết thương, thường thường hãy xức thuốc miệng vết thương, thường thường rửa vết thương, thường thường xức thuốc miệng vết thương, chớ để máu cũ đóng khô lại trên miệng vết thương. Và chớ có đi ra giữa gió và nắng; đi ra giữa gió và nắng, chớ để bụi và nhớp làm nhiễu hại miệng vết thương, hãy sống gìn giữ vết thương, này Bạn, và vết thương sẽ lành".

MƯỜI HAI DUYÊN                                       5608

Người ấy suy nghĩ như sau: "Mũi tên đã được rút ra khỏi ta, thuốc độc đã được trừ khử, không có dư tàn. Và ta chưa thoát khỏi nguy hiểm".

 Và vị ấy có thể chỉ ăn các đồ ăn thích hợp.
Do chỉ ăn các đồ ăn thích hợp miệng vết
thương có thể không làm mủ.
 Và thường thường vị ấy có thể rửa vết
thương, thường thường có thể xức thuốc
miệng vết thương. Do thường thường rửa vết
thương, do thường thường xức thuốc miệng
vết thương, máu cũ không có thể đóng khô
lại trên miệng vết thương.
 Người ấy không sốt sắng đi giữa gió và nắng.
Do người ấy không sốt sắng đi giữa gió và
nắng, bụi và nhớp có thể không nhiễu hại
miệng vết thương và người ấy sống gìn giữ
vết thương, và vết thương được lành.
 Vì người ấy chỉ làm những điều thích hợp và
vì thuốc độc được trừ khử không còn dư tàn,
do hai (nhân duyên ấy) vết thương được khép
kín lại. Khi vết thương được da che kín lại,
người ấy không đi đến chết hay không đi đến
khổ gần như chết.

Cũng vậy, này Sunakkhatta, sự kiện này xảy ra,

MƯỜI HAI DUYÊN                                   5609

khi ở đây một số Tỷ-kheo suy nghĩ như sau: "Tham
ái được bậc Sa-môn gọi là mũi tên, thuốc độc vô
minh làm não hại (con người) với dục, tham, sân.
Mũi tên tham ái đã được ta đoạn diệt.... (như trên)...
không có truy cầu những gì không thích hợp. Mắt
không truy cầu sắc không thích hợp, tai không truy
cầu tiếng không thích hợp, mũi không truy cầu
hương không thích hợp, lưỡi không truy cầu vị
không thích hợp, thân không truy cầu xúc không
thích hợp, ý không truy cầu pháp không thích hợp.
Do mắt người ấy không truy cầu sắc không thích
hợp, do tai không truy cầu tiếng không thích hợp, do
mũi không truy cầu hương không thích hợp, do lưỡi
không truy cầu vị không thích hợp, do thân không
truy cầu xúc không thích hợp, do ý không truy cầu
pháp không thích hợp, tham dục có thể không nhiễu
hại tâm. Do tâm không bị tham dục nhiễu hại, nên
người ấy không đi đến chết, hay không đi đến khổ
gần như chết.

Này Sunakkhatta, Ta nói ví dụ này với mục đích làm sáng tỏ ý nghĩa. Nghĩa ở đây như sau:

 Vết thương, này Sunakkhatta, là đồng nghĩa
với sáu xúc xứ (phassayatana);
 Thuốc độc, này Sunakkhatta, là đồng nghĩa
với vô minh;

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5610

 Mũi tên, này Sunakkhatta, là đồng nghĩa với
ái;
 Vật dụng dò tìm, này Sunakkhatta, là đồng
nghĩa với niệm;
 Con dao, này Sunakkhatta, là đồng nghĩa với
Thánh trí tuệ.
 Vị y sĩ giải phẫu, này Sunakkhatta, là đồng
nghĩa với Như Lai, bậc A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác.

Thật vậy, này Sunakkhatta, Tỷ-kheo tự mình phòng hộ đối với sáu xúc xứ, nghĩ rằng: "Sanh y (Upadhi) là căn bản của khổ", sau khi biết như vậy, vị ấy trở thành vô sanh y, giải thoát nhờ đoạn diệt sanh y. Vị ấy còn chú thân của mình trên sanh y hay để tâm đến sanh y, sự tình như vậy không xảy ra.

Ví như, này Sunakkhatta, một chén uống nước bằng đồng, đẹp đẽ và hương thơm, và chén ấy lại tẩm thuốc độc. Rồi một người đến, muốn sống, muốn không chết, muốn lạc, yếm ly khổ. Này Sunakkhatta, Ông nghĩ thế nào? Người ấy có uống chén bằng đồng này không, nếu người ấy biết: "Sau khi tôi uống từ đây, tôi sẽ đi đến chết hoặc đi đến gần như chết?"

– Thưa không, bạch Thế Tôn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   5611

– Cũng vậy, này Sunakkhatta, Tỷ-kheo ấy chắc
chắn phòng hộ đối với sáu xúc xứ. "Sanh y là căn
bản của đau khổ", sau khi biết vậy, vị ấy trở thành vô
sanh y, giải thoát nhờ đoạn diệt sanh y. Còn chú thân
của vị ấy trên sanh y, để tâm đến sanh y, sự tình như
vậy không xảy ra.

Ví như, này Sunakkhatta, một con rắn độc hết
sức độc hại, và có một người đến, muốn sống, muốn
không chết, muốn lạc, yếm ly khổ. Này Sunakkhatta,
Ông nghĩ thế nào? Người ấy có đưa tay hay gót chân
cho con rắn độc hại này không, nếu người ấy biết:
"Nếu ta bị con rắn này cắn, ta sẽ đi đến chết hay khổ
gần như chết?"

– Thưa không, bạch Thế Tôn.

– Cũng vậy, này Sunakkhatta, Tỷ-kheo ấy
chắc chắn phòng hộ sáu xúc xứ. "Sanh y là căn
bản đau khổ", sau khi biết vậy, vị ấy trở thành vô
sanh y, giải thoát nhờ đoạn diệt sanh y. Còn chú
thân của vị ấy trên sanh y, hay để tâm đến sanh
y, sự tình như vậy không xảy ra.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Sunakkhatta Licchaviputta hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5612

MƯỜI HAI DUYÊN   5613

670 Ái - Mắt, tai... là chỗ ái sanh khởi - Kinh Xúc Chạm – Tương II, 191

Xúc Chạm – Biết Rõ – Tương II, 191

1) Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú ở giữa dân chúng Kuru, tại thị trấn dân chúng Kuru tên là Kammàsadhamma.

2) Ở đây, Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo: "Này các Tỷ- kheo".

- Bạch Thế Tôn. Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn.

3) Thế Tôn nói như sau:

- Này các Tỷ-kheo, các Ông có nắm giữ với nội xúc hay không?

4) Được nói vậy, một Tỷ-kheo bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, con có nắm giữ, với nội xúc.

5) Này các Tỷ-kheo, nhưng Ông nắm giữ nội xúc như thế nào?

MƯỜI HAI DUYÊN                                   5614

6) Tỷ-kheo ấy trả lời. Với câu trả lời, Tỷ-kheo ấy không làm tâm Thế Tôn thỏa mãn.

7) Khi được nói vậy, Tôn giả Ananda bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, nay đã đến thời. Bạch Thiện Thệ, nay đã đến thời Thế Tôn nói về nội xúc. Sau khi nghe, các Tỷ-kheo sẽ thọ trì.

8) - Vậy này Ananda, hãy nghe và khéo suy nghiệm, Ta sẽ nói.

- Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn.

9) Thế Tôn nói như sau:

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo trong khi nắm giữ nội xúc, nắm giữ nội xúc như sau: "Sự đau khổ đa loại, đa dạng này khởi lên ở đời với già chết; sự đau khổ này lấy cái gì làm nhân, hay lấy cái gì làm tập khởi, lấy cái gì làm tác sanh, lấy cái gì làm hiện hữu? Cái gì có mặt, già chết hiện hữu? Cái gì không có mặt, già chết không hiện hữu?".

Vị ấy nắm giữ nội xúc, biết như sau: "Sự đau khổ đa loại, đa dạng này khởi lên ở đời với già chết. Sự đau khổ này lấy sanh y làm nhân, lấy sanh y làm tập khởi,

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5615

lấy sanh y làm tác sanh, lấy sanh y làm hiện hữu. Do
sanh y có mặt, già chết hiện hữu. Do sanh y không
có mặt, già chết không hiện hữu". Vị ấy biết già chết.
Vị ấy biết già chết tập khởi. Vị ấy biết già chết đoạn
diệt. Vị ấy biết con đường thích ứng đưa đến già chết
đoạn diệt. Và nhờ thực hành như vậy, vị ấy trở thành
một vị tùy pháp hành.

Này các Tỷ-kheo, đây gọi là Tỷ-kheo đã thực hành để diệt tận khổ đau, để đoạn diệt già chết một cách hoàn toàn.

10) Vị ấy lại nắm giữ thêm nội xúc và nắm giữ như sau: "Sanh y này lấy gì làm nhân, lấy gì làm tập khởi, lấy gì làm tác sanh, lấy gì làm hiện hữu? Cái gì có mặt, sanh y hiện hữu? Cái gì không có mặt, sanh y không hiện hữu?". Vị ấy nắm giữ nội xúc, biết được như sau: "Sanh y lấy ái làm nhân, lấy ái làm tập khởi, lấy ái làm tác sanh, lấy ái làm hiện hữu. Do ái có mặt, sanh y hiện hữu. Do ái không có mặt, sanh y không hiện hữu". Vị ấy biết sanh y, biết sanh y tập khởi, biết sanh y đoạn diệt, và biết con đường thích ứng đưa đến sanh y đoạn diệt. Do thực hành như vậy, vị ấy được gọi là tùy pháp hành.

Này các Tỷ-kheo, đây gọi là Tỷ-kheo đã chơn chánh thực hành để tận diệt đau khổ và đoạn diệt sanh y một cách hoàn toàn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       5616

11) Vị ấy lại nắm giữ thêm nội xúc và nắm giữ như
sau: "Nhưng ái này, khởi lên tại chỗ nào được khởi
lên, an trú tại chỗ nào được an trú?". Vị ấy nắm
giữ nội xúc, biết được như sau: "Tất cả những gì ở
đời khả ái, hấp dẫn, khởi lên; tại chỗ ấy, ái được
sanh khởi; tại chỗ ấy, ái được an trú. Và cái gì ở đời
khả ái, hấp dẫn? Con mắt ở đời là khả ái, hấp dẫn
khởi lên; tại chỗ ấy, ái được sanh khởi; tại chỗ ấy ái
được an trú".

12)... Lỗ tai ở đời là khả ái, hấp dẫn...

13)... Lỗ mũi ở đời là khả ái, hấp dẫn...

14)... Lưỡi ở đời là khả ái, hấp dẫn...

15)... Thân ở đời là khả ái, hấp dẫn...

16)... Ý ở đời là khả ái, hấp dẫn khởi lên; tại chỗ ấy, ái được sanh khởi; tại chỗ ấy, ái được an trú.

17) Này các Tỷ-kheo, những ai trong quá khứ, là Sa-
môn hay Bà-la-môn, thấy những gì ở đời khả ái, hấp
dẫn là thường còn, thấy là lạc, thấy là vô bệnh, thấy
là an ổn, thấy là tự ngã, những người ấy làm ái
tăng trưởng.

18)

MƯỜI HAI DUYÊN                                       5617

- Những ai làm ái tăng trưởng, những người ấy làm
sanh y tăng trưởng.
- Những ai làm sanh y tăng trưởng, những người ấy
làm đau khổ tăng trưởng.
- Những ai làm đau khổ tăng trưởng, những người
ấy không thể giải thoát sanh, già, chết, sầu, bi,
khổ, ưu, não.

Ta nói rằng họ không thể giải thoát khỏi đau khổ.

19) Này các Tỷ-kheo, những ai trong tương lai là Sa-
môn hay Bà-la-môn thấy những gì ở đời khả ái, hấp
dẫn là thường còn, thấy là lạc, thấy là tự ngã, thấy là
vô bệnh, thấy là an ổn, những người ấy sẽ làm ái tăng
trưởng.

20) Những ai làm ái tăng trưởng, những người ấy sẽ
làm sanh y tăng trưởng. Những ai làm sanh y tăng
trưởng, những người ấy sẽ làm đau khổ tăng trưởng.
Những ai làm đau khổ tăng trưởng, những người ấy
không thể giải thoát khỏi sanh, già, chết, sầu, bi, khổ,
ưu, não. Ta nói họ không có thể giải thoát khỏi đau
khổ.

21) Này các Tỷ-kheo, những ai trong hiện tại là Sa- môn hay Bà-la-môn thấy những gì ở đời khả ái, hấp dẫn là thường còn, thấy là lạc, thấy là tự ngã, thấy là

MƯỜI HAI DUYÊN                                        5618

vô bệnh, thấy là an ổn, những người ấy làm ái tăng trưởng.

22) Những ai làm ái tăng trưởng, những người ấy làm sanh y tăng trưởng. Những ai làm sanh y tăng trưởng, những người ấy làm đau khổ tăng trưởng. Những ai làm đau khổ tăng trưởng, những người ấy không thể giải thoát khỏi sanh, già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não. Ta nói rằng họ không thể giải thoát khỏi đau khổ.

23) Này các Tỷ-kheo, ví như một bình bằng đồng,
đựng nước uống có sắc, có hương, có vị và nước
uống ấy có pha thuốc độc. Rồi một người đi đến, bị
nóng bức bách, bị nóng áp đảo, mệt mỏi, run rẩy,
khát nước và có những người nói với người ấy như
sau: "Này Bạn, bình đồng đựng nước uống này, có
sắc, có hương, có vị, và bình nước uống ấy có pha
thuốc độc. Nếu Bạn muốn, hãy uống. Trong khi
uống, Bạn sẽ được thích thú về sắc, về hương, về vị.
Sau khi uống, do nhân duyên ấy, Bạn có thể đi đến
chết, hay đau khổ gần như chết". Người kia có thể
uống bình nước bằng đồng ấy một cách hấp tấp
không suy nghĩ, không từ bỏ. Người kia do nhân
duyên ấy, có thể đi đến chết hay đau khổ gần như
chết.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       5619

24) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, những ai trong quá khứ, là Sa-môn hay Bà-la-môn, phàm vật gì khả ái hấp dẫn ở đời...

25)... Những ai trong tương lai...

26) Này các Tỷ-kheo, những ai trong hiện tại là Sa-
môn hay Bà-la-môn, thấy những gì ở đời khả ái, hấp
dẫn là thường còn, thấy là lạc, thấy là tự ngã, thấy là
vô bệnh, thấy là an ổn, những người ấy làm ái tăng
trưởng.

27) Những ai làm ái tăng trưởng, những người ấy làm sanh y tăng trưởng. Những ai làm sanh y tăng trưởng, những người ấy làm đau khổ tăng trưởng. Những ai làm đau khổ tăng trưởng, những người ấy không thể giải thoát khỏi sanh, già chết, sầu, bi, khổ, ưu, não. Ta nói họ không thể giải thoát khỏi đau khổ.

28) Và này các Tỷ-kheo, những ai trong quá khứ là
Sa-môn hay Bà-la-môn thấy những gì khả ái, hấp
dẫn ở đời là vô thường, thấy là khổ, thấy là vô ngã,
thấy là bệnh, thấy là đáng sợ hãi, những người ấy
từ bỏ ái.

- Những ai từ bỏ ái, những người ấy từ bỏ sanh y.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       5620

- Những ai từ bỏ sanh y, những người ấy từ bỏ
đau khổ.
- Những ai từ bỏ đau khổ, những người ấy đã
được giải thoát khỏi sanh, già, chết, sầu, bi,
khổ, ưu, não.

Ta nói rằng họ đã giải thoát khỏi đau khổ.

29) Và này các Tỷ-kheo, những ai trong tương lai là
Sa-môn hay Bà-la-môn, thấy những gì khả ái, hấp
dẫn ở đời là vô thường, thấy là khổ, thấy là vô ngã,
thấy là bệnh, thấy là đáng sợ hãi, những người ấy sẽ
từ bỏ ái.

30) Những ai từ bỏ ái, những người ấy từ bỏ sanh y... Ta nói họ có thể giải thoát khỏi đau khổ.

31) Còn những ai, này các Tỷ-kheo, trong hiện tại là Sa-môn hay Bà-la-môn, thấy những gì khả ái, hấp dẫn ở đời là vô thường, thấy là khổ, thấy là vô ngã, thấy là bệnh, thấy là đáng sợ hãi, họ từ bỏ ái.

32) Những ai từ bỏ ái, những người ấy từ bỏ sanh y.
Những ai từ bỏ sanh y, những người ấy từ bỏ đau
khổ. Những ai từ bỏ đau khổ, những người ấy sẽ giải
thoát khỏi sanh, già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não. Ta
nói họ sẽ giải thoát khỏi đau khổ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5621

33) Ví như, này các Tỷ-kheo, một bình nước bằng
đồng có sắc, có hương, có vị, nhưng bị pha thuốc
độc. Rồi có người đi đến, bị nóng bức bách, bị nóng
áp đảo, mệt mỏi, run rẩy, khát nước. Có những người
nói với người ấy: "Này Bạn, bình nước bằng đồng
này có sắc, có hương, có vị, nhưng bình nước uống
ấy bị pha thuốc độc. Nếu Bạn muốn, hãy uống. Trong
khi uống, Bạn sẽ thích thú về sắc, về hương, về vị.
Sau khi uống, do nhân duyên ấy Bạn có thể đi đến
chết, hay đau khổ gần như chết".

34) Và này các Tỷ-kheo, người ấy có thể suy nghĩ
như sau: Ở đây, ta có thể nhiếp phục khát nước này
với uống rượu, hay nhiếp phục với ăn sữa đông (sanh
tô), hay nhiếp phục với ngậm muối, hay nhiếp phục
với cháo chua. Nhưng ta không có thể uống thứ này,
nó khiến ta phải bất hạnh, đau khổ lâu dài". Người
ấy sau khi suy nghĩ, không uống và từ bỏ thứ nước
uống ấy. Do nhân duyên này, người ấy không đi đến
chết, hay sự đau khổ gần như chết.

35) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, những ai trong thời
quá khứ là Sa-môn hay Bà-la-môn, thấy những gì
khả ái hấp dẫn ở đời là vô thường, thấy là đau khổ,
thấy là vô ngã, thấy là bệnh, thấy là đáng sợ hãi, họ
đoạn trừ ái.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5622

36) Những ai đoạn trừ ái, những người ấy đoạn trừ sanh y. Những ai đoạn trừ sanh y, những người ấy đoạn trừ đau khổ. Những ai đoạn trừ đau khổ, những người ấy được giải thoát khỏi sanh, già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não. Ta nói họ được giải thoát khỏi đau khổ.

37-38) Này các Tỷ-kheo, những ai trong tương lai...

39) Những ai trong thời hiện tại là Sa-môn hay Bà-
la-môn, thấy những gì khả ái, hấp dẫn ở đời là vô
thường, thấy là khổ, thấy là vô ngã, thấy là bệnh, thấy
là đáng sợ hãi, họ từ bỏ ái.

40) Những ai từ bỏ ái, những người ấy từ bỏ sanh y. Những ai từ bỏ sanh y, những người ấy từ bỏ đau khổ. Những ai từ bỏ đau khổ, những người ấy được giải thoát khỏi sanh, già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não. Ta nói rằng họ được giải thoát khỏi đau khổ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       5623

671 Ái - Nghiệp là thửa ruộng, thức là hạt giống, ái là sự nhuận ướt - Kinh HIỆN HỮU – Tăng I, 405

HIỆN HỮU – Tăng I, 405

1. Rồi Tôn giả Ànanda đi đến Thế Tôn, sau khi đến,
đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống
một bên, Tôn giả Ànanda bạch Thế Tôn:
- Hữu, hữu, bạch Thế Tôn, được nói đến như vậy.
Cho đến như thế nào, bạch Thế Tôn, được xem là
có hữu?
- Này Ànanda, nếu không có hành động (nghiệp) và
sự chín muồi của dục giới thời dục hữu có thể
trình bày được không?
- Thưa không, bạch Thế Tôn.
- Như vậy, này Ànanda, nghiệp là thửa ruộng,
thức là hột giống, ái là sự nhuận ướt. Chúng
sanh bị vô minh che lấp, bị ái trói buộc, nên thức
được an lập trong giới thấp kém. Như vậy, trong
tương lai có sự tái sanh sanh khởi. Như vậy, này
Ànanda, hữu có mặt.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5624

2. Và này Ànanda, nếu không có hành động và sự
chín muồi của sắc giới, thời sắc hữu có thể trình bày
được không?
- Thưa không, bạch Thế Tôn.
- Như vậy, này Ànanda, nghiệp là thửa ruộng, thức
là hột giống, ái là sự nhuận ướt. Chúng sanh bị
vô minh che lấp, bị ái trói buộc, nên thức được
an lập trong giới bậc trung. Như vậy, trong tương
lai có sự tái sanh sanh khởi. Như vậy, này
Ànanda, hữu có mặt.
3.Và này Ànanda, nếu không có hành động và sự
chín muồi của vô sắc giới, thời vô sắc hữu có thể
trình bày được không?
- Thưa không, bạch Thế Tôn.
- Như vậy, này Ànanda, nghiệp là thửa ruộng, thức
là hột giống, ái là sự nhuận ướt. Chúng sanh bị
vô minh che lấp, bị ái trói buộc, nên thức được
an lập trong giới bậc thù thắng. Như vậy, trong
tương lai có sự tái sanh sanh khởi. Như vậy, này
Ànanda, hữu có mặt.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5625

672 Ái - Nguyên nhân sanh khởi dục hỷ - Kinh PHÁP MÔN CĂN BỔN – 1 Trung I, 9

KINH PHÁP MÔN CĂN BỔN (Mulapariyaya sutta) – Bài kinh số 1 – Trung I, 9

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú tại (tụ lạc) Ukkattha, trong rừng Subhaga (rừng Hạnh phúc), dưới gốc cây Sa la vương. Tại chỗ ấy, Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo:

– "Này các Tỷ-kheo".

– "Bạch Thế Tôn", những Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói:

– "Này các Tỷ-kheo. Ta sẽ giảng cho các Người "Pháp môn căn bản tất cả pháp". Hãy nghe và khéo tác ý, Ta sẽ nói".

– "Thưa vâng, bạch Thế Tôn", những Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5626

Này các Tỷ-kheo, ở đây, có kẻ phàm phu ít nghe,
không được thấy các bậc Thánh, không thuần thục
pháp các bậc Thánh, không tu tập pháp các bậc
Thánh, không được thấy các bậc Chơn nhân, không
thuần thục pháp các bậc Chơn nhân, không tu tập
pháp các bậc Chơn nhân, tưởng tri địa đại là địa đại.
Vì tưởng tri địa đại là địa đại, người ấy nghĩ đến địa
đại, nghĩ đến (tự ngã) đối chiếu với địa đại, nghĩ đến
(tự ngã) như là địa đại, người ấy nghĩ: "Địa đại là của
ta" - dục hỷ địa đại. Vì sao vậy? Ta nói người ấy
không liễu tri địa đại.

 Người ấy tưởng tri thủy đại là thủy đại. Vì
tưởng tri thủy đại là thủy đại, người ấy nghĩ đến
thủy đại, nghĩ đến (tự ngã) đối chiếu với thủy
đại, nghĩ đến (tự ngã) như là thủy đại, người ấy
nghĩ: "Thủy đại là của ta" - dục hỷ thủy đại. Vì
sao vậy? Ta nói người ấy không liễu tri thủy
đại.
 Người ấy tưởng tri hỏa đại là hỏa đại. Vì tưởng
tri hỏa đại là hỏa đại, người ấy nghĩ đến hỏa
đại, nghĩ đến (tự ngã) đối chiếu với hỏa đại,
nghĩ đến (tự ngã) như là hỏa đại, người ấy nghĩ:
"Hỏa đại là của ta"- dục hỷ hỏa đại. Vì sao vậy?
Ta nói người ấy không liễu tri hỏa đại.
 Người ấy tưởng tri phong đại là phong đại. Vì

MƯỜI HAI DUYÊN                                       5627

tưởng tri phong đại là phong đại, người ấy nghĩ
đến (tự ngã) đối chiếu với phong đại, nghĩ đến
(tự ngã) như là phong đại, người ấy nghĩ:
"Phong đại là của ta"- dục hỷ phong đại. Vì sao
vậy? Ta nói người ấy không liễu tri phong đại.
 Người ấy tưởng tri Sanh vật là Sanh vật...
 Người ấy tưởng tri chư Thiên là chư Thiên...
 Người ấy tưởng tri Sanh chủ là Sanh chủ...
 Người ấy tưởng tri Phạm Thiên là Phạm
Thiên...
 Người ấy tưởng tri Quang âm thiên là Quang
âm thiên...
 Người ấy tưởng tri Biến tịnh thiên là Biến tịnh
thiên...
 Người ấy tưởng tri Quảng quả thiên là Quảng
quả thiên...
 Người ấy tưởng tri Abhibhù (Thắng Giả) là
Abhibhù...
 Người ấy tưởng tri Không vô biên xứ là Không
vô biên xứ...
 Người ấy tưởng tri Thức vô biên xứ là Thức vô
biên xứ...
 Người ấy tưởng tri Vô sở hữu xứ là Vô sở hữu

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5628

xứ...
 Người ấy tưởng tri Phi tưởng phi phi tưởng xứ
là Phi tưởng phi phi tưởng xứ...
 Người ấy tưởng tri sở kiến là sở kiến...
 Người ấy tưởng tri sở văn là sở văn...
 Người ấy tưởng tri sở tư niệm là sở tư niệm...
 Người ấy tưởng tri sở tri là sở tri...
 Người ấy tưởng tri đồng nhất là đồng nhất...
 Người ấy tưởng tri sai biệt là sai biệt...
 Người ấy tưởng tri tất cả là tất cả...
 Người ấy tưởng tri Niết-bàn là Niết-bàn. Vì
tưởng tri Niết-bàn là Niết-bàn, người ấy nghĩ
đến Niết-bàn, nghĩ đến (tự ngã) đối chiếu với
Niết-bàn. Nghĩ đến (tự ngã) như là Niết-bàn,
người ấy nghĩ: "Niết-bàn là của ta" - dục hỷ
Niết-bàn, Vì sao vậy? Ta nói: Người ấy không
liễu tri Niết-bàn.

Này các Tỷ-kheo, có Tỷ-kheo hữu học tâm chưa thành tựu, đang sống cần cầu vô thượng an ổn, khỏi khổ ách. Vị ấy thắng tri địa đại là địa đại. Vì thắng tri địa đại là địa đại, vị ấy đã không nghĩ đến địa đại, đã không nghĩ (tự ngã) đối chiếu với địa đại, đã không nghĩ (tự ngã) như là địa đại, đã không nghĩ:

MƯỜI HAI DUYÊN                                        5629

"Địa đại là của ta", - không dục hỷ địa đại. Vì sao vậy? Ta nói vị ấy có thể liễu tri địa đại. ... Thủy đại... hỏa đại... phong đại... Sanh vật... chư Thiên Sanh chủ... Phạm thiên... Quang âm thiên... Biến tịnh thiên... Quảng quả thiên... Abhibhù (Thắng Giả)... Không vô biên xứ... Thức vô biên xứ... Vô sở hữu xứ... Phi tưởng phi phi tưởng xứ... sở kiến... sở văn... sở tư niệm... sở tri... đồng nhất... sai biệt... tất cả...

 Vị ấy thắng tri Niết-bàn là Niết-bàn; vì thắng
tri Niết-bàn là Niết-bàn, vị ấy đã không nghĩ
đến Niết-bàn, đã không nghĩ (tự ngã) đối chiếu
với Niết-bàn, đã không nghĩ (tự ngã) như là
Niết-bàn, đã không nghĩ: "Niết-bàn là của ta" –
không dục hỷ Niết-bàn. Vì sao vậy? Ta nói vị
ấy có thể liễu tri Niết-bàn.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, có Tỷ-kheo là bậc A-la- hán, các lậu hoặc đã tận, tu hành thành mãn, các việc nên làm đã làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã thành đạt lý tưởng, đã tận trừ hữu kiết sử, chánh trí giải thoát. Vị ấy thắng tri địa đại là địa đại. Vì thắng tri địa đại là địa đại, vị ấy không nghĩ đến địa đại, không nghĩ (tự ngã) đối chiếu với địa đại, không nghĩ đến (tự ngã) như là địa đại, không nghĩ: "Địa đại là của ta" – không dục hỷ địa đại. Vì sao vậy? Ta nói vị ấy đã liễu tri địa đại... thủy đại... hỏa đại... phong

MƯỜI HAI DUYÊN                                          5630

đại... sanh vật... chư Thiên... Sanh chủ... Phạm thiên... Quang âm thiên... Biến tịnh thiên... Quảng quả thiên... Abhibhù (Thắng Giả)... Không vô biên xứ... Thức vô biên xứ... Vô sở hữu xứ... Phi tưởng phi phi tưởng xứ... sở kiến... sở văn... sở tư niệm... sở tri... đồng nhất... sai biệt... tất cả...

 Vị ấy thắng tri Niết-bàn là Niết-bàn. Vì thắng
tri Niết-bàn là Niết-bàn, vị ấy không nghĩ đến
Niết-bàn, vị ấy không nghĩ đến (tự ngã) đối
chiếu với Niết-bàn, không nghĩ đến (tự ngã)
như là Niết-bàn, không nghĩ: "Niết-bàn là của
ta" – không dục hỷ Niết-bàn. Vì sao vậy? Ta
nói vị ấy đã liễu tri Niết-bàn".

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, có Tỷ-kheo là bậc A-la- hán, các lậu hoặc đã tận, tu hành thành mãn, các việc nên làm đã làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã thành đạt lý tưởng, đã tận trừ hữu kiết sử, chánh trí giải thoát. Vị ấy thắng tri địa đại là địa đại. Vì thắng tri địa đại là địa đại, vị ấy không nghĩ đến địa đại, không nghĩ đến (tự ngã) đối chiếu với địa đại, không nghĩ đến (tự ngã) như là địa đại, không nghĩ: "Địa đại là của ta" – không dục hỷ địa đại. Vì sao vậy? Vì vị ấy không có tham dục, nhờ tham dục đã được đoạn trừ... thủy đại... hỏa đại... Vị ấy thắng tri Niết-bàn là Niết-bàn. Vì thắng tri Niết-bàn là Niết-bàn, vị ấy

MƯỜI HAI DUYÊN                                         5631

không nghĩ đến Niết-bàn, không nghĩ đến (tự ngã)
đối chiếu với Niết-bàn, không nghĩ đến (tự ngã) như
là Niết-bàn, không nghĩ: "Niết-bàn là của ta" – không
dục hỷ Niết-bàn. Vì sao vậy? Vì vị ấy không có tham
dục, nhờ tham dục đã được đoạn trừ.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, có Tỷ-kheo là bậc A-la- hán, các lậu hoặc đã tận, tu hành thành mãn, các việc nên làm đã làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã thành đạt lý tưởng, đã tận trừ hữu kiết sử, chánh trí giải thoát. Vị ấy thắng tri địa đại là địa đại. Vì thắng tri địa đại là địa đại, vị ấy không nghĩ đến địa đại, không nghĩ đến (tự ngã) đối chiếu với địa đại, không nghĩ đến (tự ngã) như là địa đại, không nghĩ: "Địa đại là của ta" – không dục hỷ địa đại. Vì sao vậy? Vì vị ấy không có sân hận, nhờ sân hận đã được đoạn trừ... thủy đại... hỏa đại... Vị ấy thắng tri Niết-bàn là Niết- bàn. Vì thắng tri Niết-bàn là Niết-bàn, vị ấy không nghĩ đến Niết-bàn, không nghĩ đến (tự ngã) đối chiếu với Niết-bàn, không nghĩ đến (tự ngã) như là Niết- bàn, không nghĩ: "Niết-bàn là của ta" – không dục hỷ Niết-bàn. Vì sao vậy? Vì vị ấy không có sân hận, nhờ sân hận đã được đoạn trừ.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, có Tỷ-kheo là bậc A-la- hán, các lậu hoặc đã tận, tu hành thành mãn, các việc nên làm đã làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã thành

MƯỜI HAI DUYÊN                                        5632

đạt lý tưởng, đã tận trừ hữu kiết sử, chánh trí giải thoát. Vị ấy thắng tri địa đại là địa đại. Vì thắng tri địa đại là địa đại, vị ấy không nghĩ đến địa đại, không nghĩ đến (tự ngã) đối chiếu với địa đại, không nghĩ đến (tự ngã) như là địa đại, không nghĩ: "Địa đại là của ta" – không dục hỷ địa đại. Vì sao vậy? Vì vị ấy không có si mê, nhờ si mê đã được đoạn trừ.

Này các Tỷ-kheo, Như Lai là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, thắng tri địa đại là địa đại. Vì thắng tri địa đại là địa đại, Ngài không nghĩ đến địa đại, không nghĩ đến (tự ngã) đối chiếu với địa đại, không nghĩ đến (tự ngã) như là địa đại, không nghĩ: "Địa đại là của ta" – không dục hỷ địa đại. Vì sao vậy? Ta nói vì Như Lai đã liễu tri địa đại.... thủy đại... hỏa đại... Như Lai thắng tri Niết-bàn là Niết-bàn. Vì thắng tri Niết-bàn là Niết-bàn, Như Lai không nghĩ đến Niết- bàn, không nghĩ đến (tự ngã) đối chiếu với Niết-bàn, không nghĩ đến (tự ngã) như là Niết-bàn, không nghĩ đến (tự ngã) như là Niết-bàn, không nghĩ: "Niết-bàn là của ta" – không dục hỷ Niết-bàn. Vì sao vậy? Ta nói vì Như Lai đã liễu tri Niết-bàn.

Này các Tỷ-kheo, Như Lai là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, thắng tri địa đại là địa đại. Vì thắng tri địa đại là địa đại, Như Lai không nghĩ đến địa đại, không nghĩ đến (tự ngã) đối chiếu với địa đại, không

MƯỜI HAI DUYÊN                                       5633

nghĩ đến (tự ngã) như là địa đại, không nghĩ: "Địa đại là của ta" – không dục hỷ địa đại. Vì sao vậy? Vì Như Lai biết rằng: "Dục hỷ là căn bản của đau khổ, từ hữu, sanh khởi lên, và già và chết đến với loài sinh vật". Do vậy, này các Tỷ-kheo, Ta nói Như Lai, với sự diệt trừ hoàn toàn các ái, sự ly tham, sự đoạn diệt, sự xả ly, sự từ bỏ hoàn toàn các ái, đã chơn chánh giác ngộ vô thượng chánh đẳng chánh giác"... thủy đại... hỏa đại... ... Như Lai thắng tri Niết-bàn là Niết-bàn. Vì thắng tri Niết-bàn là Niết-bàn, Như Lai không nghĩ đến Niết-bàn, không nghĩ đến (tự ngã) đối chiếu với Niết-bàn, không nghĩ đến (tự ngã) như là Niết-bàn, không nghĩ: "Niết-bàn là của Ta" – không dục hỷ Niết-bàn. Vì sao vậy? Vì Như Lai biết rằng: "Dục hỷ là căn bản của đau khổ, từ hữu, sanh khởi lên, và già chết đến với loài sinh vật". Do vậy, này các Tỷ-kheo, Ta nói Như Lai, với sự diệt trừ hoàn toàn các ái, sự ly tham, sự đoạn diệt, sự xả ly, sự trừ bỏ hoàn toàn các ái, đã chơn chánh giác ngộ vô thượng chánh đẳng chánh giác.

Như vậy, Thế Tôn thuyết giảng. Các Tỷ-kheo ấy hoan hỷ tín thọ lời dạy của Thế Tôn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                        5634

673 Ái - Nguyên nhân ái tăng trưởng và ái đoạn diệt - Kinh Thủ – Tương II, 154

Thủ – Tương II, 154

1)... Trú ở Sàvatthi.

2) Này các Tỷ-kheo, ai sống, thấy vị ngọt trong các pháp được chấp thủ (upàdàniya dhammà), ái được tăng trưởng. Do duyên ái nên thủ có mặt. Do duyên thủ nên hữu có mặt. Do duyên hữu nên sanh có mặt. Do duyên sanh nên già chết, sầu, bi, khổ, ưu, não sanh khởi. Như vậy là toàn bộ khổ uẩn này tập khởi.

3) Này các Tỷ-kheo, ví như một đống lửa lớn làm
bằng mười xe củi, hay hai mươi xe củi, hay ba mươi
xe củi, hay bốn mươi xe củi đang cháy đỏ. Tại đây
có người thỉnh thoảng ném cỏ khô vào, và ném củi
khô vào. Này các Tỷ-kheo, như vậy đống lửa lớn ấy
được nuôi dưỡng, được tiếp tế, có thể cháy đỏ trong
một thời gian dài.

4) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, ai sống thấy vị ngọt
trong các pháp được chấp thủ, ái được tăng trưởng.
Do duyên ái nên thủ sanh khởi... (như trên)... Như
vậy là toàn bộ khổ uẩn này tập khởi.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   5635

5) Này các Tỷ-kheo, ai sống thấy sự nguy hiểm
trong các pháp được chấp thủ, ái được đoạn diệt.
Do ái diệt nên thủ diệt. Do thủ diệt nên hữu diệt. Do
hữu diệt nên sanh diệt. Do sanh diệt nên già chết,
sầu, bi, khổ, ưu, não diệt. Như vậy là toàn bộ khổ uẩn
này đoạn diệt.

6) Này các Tỷ-kheo, ví như một đống lửa lớn làm
bằng mười xe củi, hay hai mươi xe củi, hay ba mươi
xe củi, hay bốn mươi xe củi đang cháy đỏ. Tại đấy
không có người thỉnh thoảng ném cỏ khô vào, hay
phân khô, hay củi khô vào. Như vậy, này các Tỷ-
kheo, đống lửa lớn ấy do (nhiên liệu) được tiếp tế
trước tiêu diệt, do (nhiên liệu) khác không được đem
lại, không được nuôi dưỡng, bị tắt.

7) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, ai sống thấy sự nguy
hiểm trong các pháp được chấp thủ, ái được đoạn
diệt. Do ái diệt nên thủ diệt... (như trên)... Như vậy
là toàn bộ khổ uẩn này đoạn diệt.

Kiết Sử – 156tu2

1)... Trú ở Sàvatthi.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5636

2)... Này các Tỷ-kheo, ai sống thấy vị ngọt trong các
pháp kiết sử, ái được tăng trưởng. Do duyên ái nên
thủ có mặt. Do duyên thủ nên hữu có mặt. Do duyên
hữu nên sanh có mặt. Do duyên sanh nên già chết,
sầu, bi, khổ, ưu, não sanh khởi. Như vậy là toàn bộ
khổ uẩn này tập khởi.

3) Ví như, này các Tỷ-kheo, do duyên dầu và duyên
tim, ngọn đèn dầu được cháy đỏ. Tại đây có người
thỉnh thoảng rót dầu thêm và khơi tim lên. Này các
Tỷ-kheo, ngọn đèn dầu ấy được nuôi dưỡng như vậy,
được tiếp tế như vậy, có thể cháy đỏ trong một thời
gian dài.

4) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, ai sống thấy vị ngọt
trong các pháp kiết sử, ái được tăng trưởng. Do
duyên ái nên thủ sanh khởi... (như trên)... Như vậy là
toàn bộ khổ uẩn này tập khởi.

5) Này các Tỷ-kheo, ai sống thấy sự nguy hiểm
trong các pháp kiết sử, ái được đoạn diệt. Do ái diệt
nên thủ diệt. Do thủ diệt nên hữu diệt. Do hữu diệt
nên sanh diệt. Do sanh diệt nên già chết, sầu, bi, khổ,
ưu, não được đoạn diệt. Như vậy là toàn bộ khổ uẩn
này đoạn diệt.

6) Ví như, này các Tỷ-kheo, do duyên dầu và do duyên tim, ngọn đèn dầu được cháy đỏ. Tại đấy

MƯỜI HAI DUYÊN                                       5637

không có người thỉnh thoảng rót thêm dầu vào và
không khơi tim lên. Như vậy, này các Tỷ-kheo, ngọn
đèn ấy do (nhiên liệu) được tiếp tế trước tiêu diệt và
do (nhiên liệu) khác không được đem thêm, không
được nuôi dưỡng, sẽ bị tắt.

7) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, ai sống thấy sự nguy
hiểm trong các pháp kiết sử, ái được đoạn diệt. Do ái
diệt nên thủ diệt... (như trên)... Như vậy là toàn bộ
khổ uẩn này đoạn diệt.

Kiết Sử – 157tu2

1)... Trú ở Sàvatthi.

2) Này các Tỷ-kheo, ví như duyên dầu và duyên tim,
ngọn đèn dầu được cháy đỏ. Tại đấy có người thỉnh
thoảng rót thêm dầu và khơi tim lên. Này các Tỷ-
kheo, ngọn đèn dầu ấy được nuôi dưỡng như vậy,
được tiếp tế như vậy, có thể cháy đỏ trong một thời
gian dài.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, ai sống thấy vị ngọt
trong các pháp kiết sử, ái được tăng trưởng. Do
duyên ái, thủ sanh khởi... (như trên)... Như vậy là
toàn bộ khổ uẩn này tập khởi.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5638

3) Này các Tỷ-kheo, ví như duyên dầu và duyên tim,
ngọn đèn dầu được cháy đỏ. Tại đấy không có người
thỉnh thoảng rót thêm dầu và khơi tim lên. Như vậy,
này các Tỷ-kheo, ngọn đèn dầu ấy do chính (nhiên
liệu) được tiếp tế trước tiêu diệt, do (nhiên liệu) khác
không được đem thêm, không được nuôi dưỡng, sẽ bị
tắt.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, ai sống thấy sự nguy
hiểm trong các pháp kiết sử, ái được đoạn diệt. Do
ái diệt nên thủ diệt. .. (như trên)... Như vậy là toàn
bộ khổ uẩn này đoạn diệt.

Cây Lớn – 158tu2

1). .. Trú tại Sàvatthi.

2) Này các Tỷ-kheo, ai sống thấy vị ngọt trong các
pháp được chấp thủ, ái được tăng trưởng. Do duyên
ái, thủ sanh khởi... (như trên)... Như vậy là toàn bộ
khổ uẩn này tập khởi.

3) Ví như, này các Tỷ-kheo, một cây lớn, các rễ của cây ấy đâm sâu xuống dưới và đâm ngang, tất cả rễ ấy đều đem lên nhựa sống cho cây ấy. Này các Tỷ- kheo, cây lớn ấy được nuôi dưỡng như vậy, được tiếp

MƯỜI HAI DUYÊN                                        5639

tế như vậy, có thể đứng vững trong một thời gian dài.
Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, ai sống thấy vị ngọt
trong các pháp được chấp thủ, ái được tăng trưởng.
Do duyên ái, thủ sanh khởi... (như trên)... Như vậy là
toàn bộ khổ uẩn này tập khởi.

4) Này các Tỷ-kheo, ai sống thấy sự nguy hiểm
trong các pháp được chấp thủ, ái được đoạn diệt.
Do ái diệt nên thủ diệt. Do thủ diệt nên hữu diệt...
(như trên)... Như vậy là toàn bộ khổ uẩn này đoạn
diệt.

5) Này các Tỷ-kheo, ví như một cây lớn, có một người đến, cầm cái cuốc và cái giỏ. Người ấy chặt đứt rễ của cây ấy. Sau khi đào cái mương, người ấy nhổ các rễ lớn cho đến các rễ con, các rễ phụ. Rồi người ấy chặt cây ấy thành từng khúc. Sau khi chặt cây thành từng khúc, người ấy bửa, sau khi bửa, người ấy chẻ thành từng miếng nhỏ. Sau khi chẻ thành từng miếng nhỏ, người ấy phơi giữa gió và nắng. Sau khi người ấy phơi giữa gió và nắng, người ấy lấy lửa đốt. Sau khi lấy lửa đốt, người ấy vun thành đống tro. Sau khi vun thành đống tro, người ấy sàng tro ấy giữa gió lớn hay đổ tro ấy vào dòng nước mạnh cho nước cuốn đi. Như vậy, này các Tỷ-kheo, cây lớn ấy, rễ bị cắt đứt, làm thành như thân cây ta-la, làm cho không thể tái sanh, trong tương lai không thể sống lại được.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5640

6) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, ai sống thấy được sự
nguy hiểm trong các pháp chấp thủ, ái được đoạn
diệt. Do ái diệt nên thủ diệt... (như trên)... Như vậy
là toàn bộ khổ uẩn này đoạn diệt.

Cây Lớn – 160tu2

1)... Trú tại Sàvatthi.

2) Này các Tỷ-kheo, ví như có một cây lớn, các rễ
của cây ấy đâm sâu xuống dưới và đâm ngang, tất
cả rễ ấy đều đem lên nhựa sống cho cây ấy. Này các
Tỷ-kheo, cây lớn ấy được nuôi dưỡng như vậy, được
tiếp tế như vậy, có thể đứng vững trong một thời gian
dài.

3) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, ai sống thấy vị ngọt
trong các pháp được chấp thủ, ái được tăng
trưởng. Do duyên ái nên thủ sanh khởi...(như trên)...
Như vậy là toàn bộ khổ uẩn này tập khởi.

4) Này các Tỷ-kheo, ví như một cây lớn, có người đến, cầm cái cuốc và cái giỏ. Người ấy chặt đứt rễ của cây ấy. Sau khi chặt đứt rễ, người ấy đào một cái mương. Sau khi đào cái mương, người ấy nhổ các rễ lớn... (như trên)... hay đổ tro vào dòng nước mạnh

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5641

cho nước cuốn đi. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, cây
lớn ấy, rễ bị cắt đứt, làm thành như thân cây ta-la,
làm cho cây ấy không thể tái sanh, trong tương lai
không thể sống lại được.

5) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, ai sống thấy sự nguy
hiểm trong các pháp được chấp thủ, ái được đoạn
diệt. Do ái diệt nên thủ diệt... (như trên)... Như vậy
là toàn bộ khổ uẩn này đoạn diệt.

Cây Non – 161tu2

1)... Trú ở Sàvatthi.

2) Này các Tỷ-kheo, ai sống thấy vị ngọt trong các
pháp kiết sử, ái được tăng trưởng. Do duyên ái, thủ
được sanh khởi...(như trên)... Như vậy là toàn bộ khổ
uẩn này tập khởi.

3) Này các Tỷ-kheo, ví như một cây non, có người thỉnh thoảng vun xới các rễ, thỉnh thoảng bỏ thêm phân, thỉnh thoảng tưới thêm nước. Này các Tỷ-kheo, cây non ấy được nuôi dưỡng như vậy, được tiếp tế như vậy, có thể lớn lên, tăng trưởng, lớn mạnh.

4) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, ai sống thấy vị ngọt trong các pháp kiết sử, ái được tăng trưởng. Do

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5642

duyên ái, thủ sanh khởi... (như trên)... Như vậy là toàn bộ khổ uẩn này tập khởi.

5) Này các Tỷ-kheo, ai sống thấy sự nguy hiểm
trong các pháp kiết sử, ái được đoạn diệt. Do ái diệt
nên thủ diệt...(như trên)... Như vậy là toàn bộ khổ
uẩn này đoạn diệt.

6) Này các Tỷ-kheo, ví như một cây non, có người đến, cầm cái cuốc và cái giỏ. Người ấy chặt đứt rễ của cây ấy, sau khi chặt đứt, người ấy đào cái mương. Sau khi đào cái mương, người ấy nhổ lên các rễ lớn cho đến các rễ con và rễ phụ. Rồi người ấy chặt cây ấy thành từng khúc. Sau khi chặt từng khúc, người ấy bửa. Sau khi bửa, người ấy chẻ thành từng miếng nhỏ. Sau khi chẻ thành từng miếng nhỏ, người ấy phơi giữa gió và nắng. Sau khi phơi giữa nắng và gió, người ấy lấy lửa đốt. Sau khi lấy lửa đốt, người ấy vun thành đống tro. Sau khi vun thành đống tro, người ấy sàng tro ấy giữa gió lớn hay đổ tro ấy vào dòng nước mạnh cho nước cuốn đi. Như vậy, này các Tỷ-kheo, cây non ấy, rễ bị cắt đứt, làm thành như thân cây ta-la, làm cho không thể tái sanh, trong tương lai không thể sống lại được.

7) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, ai sống thấy sự nguy hiểm trong các pháp kiết sử, ái được đoạn diệt. Do ái

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5643

diệt nên thủ diệt...(như trên)... Như vậy là toàn bộ khổ uẩn này đoạn diệt.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5644

674   Ái - Người thứ hai chưa được đoạn tận - Kinh Bởi Migajàla – Tương IV, 65

Bởi Migajàla – Tương IV, 65

1) Nhân duyên ở Sàvatthi...

2) Tôn giả Migajàla đi đến Thế Tôn...

3) Ngồi xuống một bên, Tôn giả Migajàla bạch Thế Tôn:

-- "Sống một mình! Sống một mình!", bạch Thế Tôn,
được nói đến như vậy. Bạch Thế Tôn, cho đến như
thế nào là sống một mình? Và cho đến như thế nào
là sống có người thứ hai?

4) -- Này Migajàla, có những sắc do mắt nhận thức khả lạc, khả hỷ, khả ý, khả ái, liên hệ đến dục, hấp dẫn. Nếu Tỷ-kheo hoan hỷ, tán dương và trú với lòng tham luyến sắc ấy; do vị ấy hoan hỷ, tán dương và trú với lòng tham luyến sắc ấy nên hỷ (nandi) khởi lên. Do hỷ có mặt nên dục tham (sàràgo) có mặt. Do dục tham có mặt nên triền phược có mặt. Bị trói buộc bởi hỷ triền phược, này Migajàla, nên Tỷ- kheo được gọi là người sống có người thứ hai.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5645

5-8) ... có những tiếng do tai nhận thức... có những hương do mũi nhận thức... có những vị do lưỡi nhận thức... có những xúc do thân nhận thức...

9) Này Migajàla, có những pháp do ý nhận thức khả
lạc, khả hỷ, khả ý, khả ái, liên hệ đến dục, hấp dẫn.
Nếu Tỷ-kheo hoan hỷ, tán dương và trú với lòng
tham luyến pháp ấy; do vị ấy hoan hỷ, tán dương và
trú với lòng tham luyến pháp ấy nên hỷ khởi lên. Do
hỷ có mặt nên dục tham có mặt. Do dục tham có mặt
nên triền phược có mặt. Bị trói buộc bởi hỷ triền
phược, này Migajàla, nên Tỷ-kheo được gọi là
người sống có người thứ hai.

10) Tỷ-kheo sống như vậy, này Migajàla, dầu cho đến ở các trú xứ xa vắng, các khóm rừng, các khu rừng, ít tiếng động, ít ồn ào, khỏi hơi thở quần chúng (vijanavàtàni), vắng người, thích hợp với tịnh; dầu vậy, vẫn được gọi là sống với người thứ hai.

11) Vì sao? Vì rằng ái, người thứ hai, chưa được đoạn tận cho nên được gọi là sống có người thứ hai.

12-14) Và này Migajala, có các sắc do mắt nhận thức, khả lạc, khả hỷ, khả ý, khả ái, liên hệ đến dục, hấp dẫn. Nếu Tỷ-kheo không hoan hỷ, không tán dương và trú với lòng không tham luyến pháp ấy;

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5646

thời do vị ấy không hoan hỷ, không tán dương và trú
với lòng không tham luyến pháp ấy, nên hỷ đoạn
diệt; thời do hỷ không có mặt nên dục tham không
có mặt. Do dục tham không có mặt nên triền phược
không có mặt. Do không bị trói buộc bởi hỷ triền
phược, này Migajàla, nên Tỷ-kheo được gọi là
người trú một mình.

15-16) ...Này Migajàla, có những vị do lưỡi nhận thức...

17) Này Migajàla, có những pháp do ý nhận thức
khả lạc, khả hỷ, khả ý, khả ái, liên hệ đến dục, hấp
dẫn. Nếu Tỷ-kheo không hoan hỷ, không tán dương
và trú với tâm không tham luyến pháp ấy; thời do vị
ấy không hoan hỷ, không tán dương, trú với tâm
không tham luyến pháp ấy nên hỷ đoạn diệt. Do hỷ
không có mặt nên dục tham không có mặt. Do dục
tham không có mặt nên triền phược không có mặt.
Do không bị trói buộc bởi hỷ triền phược, này
Migajàla, nên Tỷ-kheo được gọi là người trú một
mình.

18) Tỷ-kheo sống như vậy, này Migajàla, dầu có ở
giữa làng tràn đầy những Tỷ-kheo, Tỷ-kheo-ni, nam
cư sĩ, nữ cư sĩ, vua chúa, đại thần của vua, các ngoại
đạo và các đệ tử các ngoại đạo, vị ấy vẫn được gọi là
vị sống một mình.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5647

19) Vì sao? Vì rằng ái, người thứ hai, được đoạn tận, do vậy được gọi là sống một mình.

MƯỜI HAI DUYÊN                                5648

675 Ái - Sầu bi khổ ưu não do ái sanh ra - Kinh ÁI SANH – 87 Trung II, 591

KINH ÁI SANH (Piyajatika suttam) 675.1    – Bài kinh số 87 – Trung II, 591

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú ở Savatthi, Jetavana, tại
tinh xá ông Anathapindika. Lúc bấy giờ con một của
một gia chủ, khả ái, đáng thương, bị mệnh chung.
Sau khi nó chết, (người cha) không còn muốn làm
việc, không còn muốn ăn uống, luôn luôn đi đến
nghĩa địa, người ấy than khóc: "Con ở đâu, đứa con
một của ta? Con ở đâu, đứa con một của ta?"

Rồi người gia chủ ấy, đi đến Thế Tôn, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Thế Tôn nói với người gia chủ đang ngồi một bên:

– Này Gia chủ, có phải Ông có các căn để an trú tự tâm ông, có phải các căn của Ông đổi khác?

– Bạch Thế Tôn, sao các căn của con có thể đổi

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5649

khác được? Bạch Thế Tôn, đứa con một khả ái, đáng
thương của con đã mệnh chung. Sau khi nó chết
(con) không còn muốn làm việc, con không còn
muốn ăn uống, con luôn luôn đi đến nghĩa địa và than
khóc: "Con ở đâu, đứa con một của ta? Con ở đâu,
đứa con một của ta?"

– Sự thật là như vậy, này Gia chủ, vì rằng, này Gia chủ, sầu, bi, khổ, ưu não do ái sanh ra, hiện hữu từ nơi ái.

– Nhưng đối với ai, bạch Thế Tôn, sự tình sẽ
như vậy: "Sầu, bi, khổ, ưu, não do ái sanh ra, hiện
hữu từ nơi ái?" Vì rằng, bạch Thế Tôn hỷ lạc
(anandasomanassa) do ái sanh ra, hiện hữu từ nơi ái.

Rồi người gia chủ, không hoan hỷ lời Thế Tôn dạy, chống báng lại, từ chỗ ngồi đứng dậy và ra đi.

Lúc bấy giờ, một số người đánh bạc đang chơi
đổ nhứt lục không xa Thế Tôn bao nhiêu. Người gia
chủ kia, đi đến những người đánh bạc ấy, sau khi đến
nói với những người ấy như sau:

– Này Quý vị, ở đây tôi đi đến Sa-môn Gotama,
sau khi đến, đảnh lễ Sa-môn Gotama rồi ngồi xuống
một bên. Này Quý vị, Sa-môn Gotama nói với tôi
đang ngồi một bên:

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5650

– "Này Gia chủ, có phải Ông có các căn để an
trú tự tâm ông. Có phải các căn của Ông đổi khác?"
Này Quý vị, được nghe nói vậy tôi nói với Sa-môn
Gotama:

– "Bạch Thế Tôn sao các căn của con có thể đổi
khác được. Bạch Thế Tôn, đứa con một khả ái, đáng
thương của con đã mệnh chung. Sau khi nó chết, con
không còn muốn làm việc, con không còn muốn ăn
uống, con luôn luôn đi đến nghĩa địa và than khóc:
"Con ở đâu, đứa con một của ta? Con ở đâu, đứa con
một của ta?"

– "Sự thật là như vậy, này Gia chủ. Vì rằng, này Gia chủ, sầu, bi, khổ, ưu, não, do ái sanh ra, hiện hữu từ nơi ái".

– "Nhưng đối với ai, bạch Thế Tôn, sự tình sẽ
như vậy! "Sầu, bi, khổ, ưu, não do ái sanh ra, hiện
hữu từ nơi ái". Vì rằng bạch Thế Tôn, hỷ lạc do ái
sanh ra, hiện hữu từ nơi ái". Này Quý vị, không hoan
hỷ lời Thế Tôn dạy, ta chống báng lại, từ chỗ ngồi
đứng dậy và ra đi.

– Sự thật là như vậy, này Gia Chủ! Sự thật là như vậy này Gia chủ! Này Gia chủ, hỷ lạc do ái sanh, hiện hữu từ nơi ái.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       5651

Rồi người gia chủ suy nghĩ: "Có sự đồng ý giữa
ta và những người đánh bạc, " rồi bỏ đi. Và cuộc đối
thoại ấy dần dần được truyền đi và truyền đến trong
nội cung. Rồi vua Pasenadi xứ Kosala cho gọi hoàng
hậu Mallika:

– Này Mallika, đây là lời Sa-môn Gotama nói với các người ấy: "Sầu, bi, khổ, ưu, não do ái sanh ra, hiện hữu từ nơi ái".

– Tâu Đại vương, nếu Thế Tôn đã dạy như vậy, thì sự việc là như vậy.

– Điều gì Sa-môn Gotama nói, Mallika này cũng
nói theo. Vì Mallika quá hoan hỷ với Sa-môn
Gotama. Vì vị Đạo sư nói gì cho đệ tử, và đệ tử quá
hoan hỷ với vị Đạo sư nên nói: "Sự thật là vậy, thưa
Đạo sư! Sự thật là như vậy, thưa Đạo sư". Cũng vậy,
này Mallika, điều gì Sa-môn Gotama nói, Hoàng hậu
quá hoan hỷ với Sa-môn Gotama nên đã nói: "Nếu
Thế Tôn đã nói như vậy thời sự việc là vậy". Hãy đi
đi, Mallika, hãy đi đi!

Rồi hoàng hậu Mallika cho gọi Bà-la-môn Nalijangha và nói:

– Này Bà-la-môn, hãy đi đến Thế Tôn, sau khi đến, nhân danh ta cúi đầu đảnh lễ chân Thế Tôn, hỏi

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5652

có ít bệnh, ít não, khinh an, khí lực sung mãn, lạc trú, và thưa: "Bạch Thế Tôn, hoàng hậu Mallika cúi đầu đảnh lễ chân Thế Tôn, hỏi thăm Thế Tôn có ít bệnh, ít não, khinh an, khí lực sung mãn lạc trú không, và thưa như sau: "Bạch Thế Tôn, có phải Thế Tôn đã nói như sau: Sầu, bi, khổ, ưu, não do ái sanh ra, hiện hữu từ nơi ái". Và nếu Thế Tôn trả lời Ông như thế nào, hãy khéo nắm giữ và nói lại với ta. Vì các Như Lai không nói phản lại sự thật.

– Thưa vâng, tâu Hoàng hậu.

Bà-la-môn Nalijangha vâng đáp hoàng hậu
Mallika, đi đến Thế Tôn, sau khi đến nói lên những
lời chào đón hỏi thăm với Thế Tôn, Và sau khi nói
lên những lời chào đón hỏi thăm thân hữu liền ngồi
xuống một bên. Ngồi xuống một bên, Bà-la-môn
Nalijangha Bạch Thế Tôn:

– Thưa Tôn giả Gotama, hoàng hậu Mallika cúi
đầu đảnh lễ chân Sa-môn Gotama, hỏi thăm có ít
bệnh, ít não, khinh an, khí lực sung mãn, lạc trú và
thưa như sau: "Bạch Thế Tôn, có phải Thế Tôn đã
nói như sau: "Sầu, bi, khổ, ưu, não do ái sanh ra, hiện
hữu từ nơi ái"?

– Thật sự là như vậy, này Bà-la-môn. Thật sự là như vậy, này Bà-la-môn. Này Bà-la-môn, sầu, bi,

MƯỜI HAI DUYÊN                                        5653

khổ, ưu, não do ái sanh ra, hiện hữu từ nơi ái.

Này Bà-la-môn, đây là một pháp môn, do pháp môn này, cần phải được hiểu là sầu, bi, khổ, ưu, não do ái sanh ra, hiện hữu từ nơi ái.

Này Bà-la-môn, thuở xưa, ở tại Savatthi này, bà
mẹ của một người đàn bà mệnh chung. Từ khi bà ta
mệnh chung, người đàn bà này phát điên cuồng, tâm
tư hỗn loạn, đi từ đường này qua đường khác, từ ngã
tư đường này qua ngã tư đường khác và nói: "Người
có thấy mẹ tôi đâu không? Người có thấy mẹ tôi đâu
không?". Này Bà-la-môn, đây là một pháp môn, do
pháp môn này, cần phải được hiểu là sầu, bi, khổ, ưu
não do ái sanh ra, hiện hữu từ nơi ái.

Này Bà-la-môn, thuở xưa, ở tại Savatthi này,
người cha của một người đàn bà mệnh chung... (như
trên)..., người anh mệnh chung, người chị mệnh
chung, người con trai mệnh chung, người con gái
mệnh chung, người chồng mệnh chung. Từ khi người
chồng mệnh chung, người đàn bà này phát điên
cuồng, tâm tư hỗn loạn, đi từ đường này qua đường
khác, đi từ ngã tư đường này qua ngã tư đường khác
và nói: "Người có thấy chồng tôi đâu không? Người
có thấy chồng tôi đâu không?". Này Bà-la-môn, đây
là một pháp môn, do pháp môn này cần phải được

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5654

hiểu là sầu, bi, khổ, não do ái sanh ra, hiện hữu từ nơi ái.

Này Bà-la-môn, thuở xưa, ở tại Savatthi này, người mẹ của một người đàn ông mệnh chung. Từ khi bà ta mệnh chung, người đàn ông này phát điên cuồng, tâm tư hỗn loạn, đi từ đường này qua đường khác, đi từ ngã tư đường này qua ngã tư đường khác và nói: "Người có thấy mẹ tôi đâu không? Người có thấy mẹ tôi đâu không?". Này Bà-la-môn, đây là một pháp môn, do pháp môn này cần phải được hiểu là sầu, bi, khổ, ưu, não do ái sanh ra, hiện hữu từ nơi ái.

Này Bà-la-môn, thuở xưa, ở tại Savatthi này,
người cha của một người đàn ông mệnh chung...
(như trên)... người anh mệnh chung, người chị mệnh
chung, người con trai mệnh chung, người con gái
mệnh chung, người vợ mệnh chung. Từ khi người vợ
mệnh chung, người đàn ông này phát điên cuồng,
tâm tư hỗn loạn, đi từ đường này qua đường khác, đi
từ ngã tư đường này qua ngã tư đường khác, và nói:
"Người có thấy vợ tôi đâu không? Người có thấy vợ
tôi đâu không?". Này Bà-la-môn, đây là một pháp
môn, do pháp môn này cần phải được hiểu là sầu, bi,
khổ, ưu, não do ái sanh ra, hiện hữu từ nơi ái.

Này Bà-la-môn, thuở xưa chính tại thành

MƯỜI HAI DUYÊN                                        5655

Savatthi này, một người đàn bà đi về thăm gia đình
bà con. Những người bà con ấy của người đàn bà
muốn dùng sức mạnh bắt người đàn bà ấy phải xa
chồng và muốn gả cho một người đàn ông khác.
Người đàn bà ấy không chịu. Rồi người đàn bà ấy
nói với chồng mình: "Này Hiền phu, những người bà
con này muốn dùng sức mạnh bắt tôi phải xa anh và
muốn gả cho một người đàn ông khác. Nhưng tôi
không muốn như vậy". Rồi người ấy chặt người đàn
bà ấy làm hai, rồi tự vận, nghĩ rằng: "Hai chúng ta
sẽ gặp nhau trong đời sau". Này Bà-la-môn, do pháp
môn này cần phải được hiểu rằng sầu, bi, khổ, ưu,
não do ái sanh ra, hiện hữu từ nơi ái.

Rồi Bà-la-môn Nalijangha hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy, từ chỗ ngồi đứng dậy, đi đến hoàng hậu Mallika, sau khi đến, kể lại cho hoàng hậu Mallika toàn thể cuộc đàm thoại với Thế Tôn. Rồi hoàng hậu Mallika đi đến vua Pasenadi nước Kosala, và thưa:

 Tâu Đại vương, Đại vương nghĩ thế nào? Đại vương có thương công chúa Vajiri của thiếp không?

– Phải, này Mallika, ta thương công chúa Vajiri.

– Tâu đại vương, Đại vương nghĩ thế nào? Nếu có một sự biến dịch, đổi khác xảy đến cho công chúa

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5656

Vajiri của Đại vương. Đại vương có khởi lên sầu, bi, khổ, ưu, não không?

– Này Mallika, nếu có sự biến dịch, đổi khác
xảy đến cho công chúa Vajiri của ta, thì sẽ có một sự
thay đổi đến đời sống của ta, làm sao không khởi lên
nơi ta, sầu, bi, khổ, ưu, não?

– Chính liên hệ đến sự tình này, tâu Đại vương
mà Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác đã nói: "Sầu, bi, khổ, ưu, não do
ái sanh ra, hiện hữu từ nơi ái".

 Tâu Đại vương, Đại vương nghĩ thế nào? Nữ Sát-đế-lỵ Vasabha, Đại vương có thương yêu không?

– Này Mallika, ta có thương yêu nữ Sát-đế-lỵ Vasabha.

– Tâu Đại vương, Đại vương nghĩ thế nào? Nếu
có một sự biến dịch, đổi khác xảy đến cho nữ Sát-đế-
lỵ Vasabha, Đại vương có khởi lên sầu, bi, khổ, ưu,
não không?

– Này Mallika, nếu có một sự biến dịch, đổi khác xảy đến cho nữ Sát Đến Lỵ Vasabha, thì sẽ có một sự đổi khác xảy đến cho đời sống của ta, làm sao

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5657

không khởi lên nơi ta sầu, bi, khổ, ưu, não?

– Chính liên hệ đến sự tình này, tâu Đại vương,
mà Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác đã nói: "Sầu, bi, khổ, ưu, não khởi
lên do ái sanh ra, hiện hữu từ nơi ái".

 Tâu Đại vương, Đại vương nghĩ thế nào? Tướng quân Vidudabha, Đại vương có thương quý không?

– Này Mallika, ta có thương quý tướng quân Vidudabha.

– Tâu Đại vương, Đại vương nghĩ thế nào? Nếu
có một sự biến dịch, đổi khác xảy đến cho tướng
quân Vidudabha, Đại vương có khởi lên sầu, bi, khổ,
ưu, não không?

– Này Mallika, nếu có một sự biến dịch, đổi
khác xảy đến cho tướng quân Vidudabha thì sẽ có sự
đổi khác xảy đến cho mạng sống của ta, làm sao
không khởi lên nơi ta, sầu, bi, khổ, ưu não?

– Chính liên hệ đến sự tình này, tâu Đại vương,
mà Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác đã nói: "Sầu, bi, khổ, ưu, não khởi
lên do ái sanh ra, hiện hữu từ nơi ái".

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5658

 Tâu Đại vương, Đại vương nghĩ thế nào? Đại vương có yêu thương thiếp không?

– Phải, này Mallika, ta có thương yêu Hoàng hậu.

– Tâu Đại vương, Đại vương nghĩ thế nào? Nếu có một sự biến dịch, đổi khác xảy đến cho thiếp, Đại vương có khởi lên sầu, bi, khổ, ưu, não không?

– Này Mallika, nếu có một sự biến dịch, đổi
khác xảy đến cho Hoàng hậu, thì sẽ có một sự đổi
khác xảy đến cho mạng sống của ta, làm sao không
khởi lên nơi ta sầu, bi, khổ, ưu, não?

– Chính liên hệ đến sự tình này, tâu Đại vương,
mà Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác đã nói: "Sầu, bi, khổ, ưu, não khởi
lên do ái sanh ra, hiện hữu từ nơi ái".

 Tâu Đại vương, Đại vương nghĩ thế nào? Đại vương có yêu thương dân chúng Kasi và Kosala không?

– Phải, này Mallika, ta thương yêu dân chúng
Kasi và Kosala. Này Mallika, nhờ sức mạnh của họ,
chúng ta mới có được gỗ chiên-đàn từ nước Kasi và
dùng các vòng hoa, hương liệu, phấn sáp.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5659

– Tâu Đại vương, Đại vương nghĩ thế nào? Nếu
có một sự biến dịch, đổi khác xảy đến cho dân chúng
Kasi và Kosala, Đại vương có khởi lên sầu, bi, khổ,
ưu, não không?

– Này Mallika, nếu có một sự biến dịch đổi khác xảy đến cho dân chúng nước Kasi và Kosala, thì sẽ có một sự đổi khác xảy đến cho mạng sống của ta, làm sao không khởi lên nơi ta sầu, bi, khổ, ưu, não?

– Chính liên hệ đến sự tình này, tâu Đại vương,
mà Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác đã nói: "Sầu, bi, khổ, ưu, não khởi
lên do ái sanh ra, hiện hữu từ nơi ái".

– Thật vi diệu thay, này Mallika! Thật hy hữu
thay, này Mallika! Thế Tôn đã thể nhập nhờ trí tuệ,
đã thấy nhờ trí tuệ. Đến đây, Mallika, hãy sửa soạn
tẩy trần.

Rồi vua Pasenadi nước Kosala từ chỗ ngồi đứng
dậy đắp thượng y vào một bên vai, chắp tay vái Thế
Tôn và nói lên ba lần lời cảm hứng sau đây: "Đảnh
lễ Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác! Đảnh
lễ Thế Tôn... (như trên)... Đảnh lễ Thế Tôn, bậc A-
la-hán, Chánh Đẳng Giác! ".

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5660

MƯỜI HAI DUYÊN   5661

676 Ái - Sợi dây đưa đến sanh hữu - Kinh MẶT TRỜI – Tăng III, 418

MẶT TRỜI –Tăng III, 418

1. Như vầy tôi nghe:

Một thời Thế Tôn ở Vesàlì, tại rừng Ambapàli. Tại
đấy, Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo: "Này các Tỷ-kheo".
"Thưa vâng, bạch Thế Tôn". Các Tỷ-kheo ấy vâng
đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

2. Này các Tỷ-kheo,

 Các hành là vô thường.
 Các hành là không có kiên cố.
 Các hành là không an ổn.
 Cho đến như vậy, này các Tỷ-kheo, là vừa đủ
để nhàm chán, là vừa đủ để ly tham, là vừa đủ
để giải thoát đối với tất cả hành.

 Núi chúa Sineru, này các Tỷ-kheo, dài 84 ngàn do
tuần, rộng 84 ngàn do tuần, chìm xuống biển lớn
84 ngàn do tuần, nổi lên trên biển lớn 84 ngàn do
tuần. Này các Tỷ-kheo, rồi có thời, nhiều năm,
nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm, nhiều trăm
ngàn năm, trời không mưa. Khi không có mưa,

MƯỜI HAI DUYÊN                                   5662

các loài chủng tử, các loài thực vật, các rừng rậm dược thảo đều khô héo cằn cỗi không có tồn tại.

Như vậy, này các Tỷ-kheo, các hành là vô thường.
Này các Tỷ-kheo, các hành là không có kiên cố. Này
các Tỷ-kheo, các hành là không an ổn. Cho đến như
vậy, này các Tỷ-kheo, là vừa đủ để nhàm chán, là
vừa đủ để ly tham, là vừa đủ để giải thoát đối với tất
cả các hành.

 Này các Tỷ-kheo, rồi có thời, sau một thời gian rất dài, mặt trời thứ hai hiện ra.

3. Này các Tỷ-kheo, khi mặt trời thứ hai có mặt, thời
tất cả sông nhỏ, ao nhỏ khô cạn, khô kiệt, không có
tồn tại. Như vậy, này các Tỷ-kheo, các hành là vô
thường... là vừa đủ để giải thoát đối với tất cả các
hành.

 Này các Tỷ-kheo, rồi có một thời, sau một thời gian rất dài, mặt trời thứ ba hiện ra.

4. Này các Tỷ-kheo, khi mặt trời thứ ba có mặt, thời
các sông lớn như sông Hằng, sống Yamunà,
Aciravatì, Sarabhù, Mahì, các con sông ấy bị khô
cạn, bị khô kiệt, không có tồn tại. Như vậy, này các
Tỷ-kheo, các hành là vô thường... là vừa đủ để giải
thoát đối với tất cả các hành.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5663

 Này các Tỷ-kheo, rồi có một thời, sau một thời gian rất dài, mặt trời thứ tư hiện ra.

5. Này các Tỷ-kheo, khi mặt trời thứ tư hiện ra, thời
các biển hồ lớn, từ đấy các sông lớn chảy ra, ví như
Anotattà, Sìhapapàtà, Rathakàrà, Kannamunda,
Kunàlà, Chaddantà, Mandàkinì, các biển hồ ấy bị
khô cạn, bị khô kiệt, không có tồn tại. Như vậy, này
các Tỷ-kheo, các hành là vô thường... là vừa đủ để
giải thoát đối với tất cả các hành.

 Này các Tỷ-kheo, rồi có một thời, sau một thời gian rất dài, mặt trời thứ năm hiện ra.

6. Này các Tỷ-kheo, khi mặt trời thứ năm có mặt, thời nước các biển lớn rút lui một trăm do tuần, nước các biển lớn rút lui hai trăm do tuần, các nước biển lớn rút lui ba trăm do tuần... Nước các biển lớn rút lui bảy trăm do tuần; nước các biển lớn dừng lại sâu đến bảy cây sàla, sáu cây sàla, năm cây sàla, bốn cây sàla, ba cây sàla, hai cây sàla, chỉ một cây sàla. Nước biển lớn dừng lại, sâu đến bảy đầu người, sâu đến sáu đầu người, năm đầu người, bốn đầu người, ba đầu người, hai đầu người, một đầu người, nửa đầu người. Nước các biển lớn dừng lại, sâu chỉ đến eo lưng của người, chỉ đến đầu gối của người, chỉ đến mắt cá của người.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       5664

Ví như này các Tỷ-kheo, vào mùa thu khi trời mưa hạt lớn, chỗ này chỗ khác, trong các dấu chân của các con bò cái, có những vũng nước nhỏ đọng lại.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, chỉ còn những vũng nước nhỏ trong dấu chân các con bò cái là nước của biển lớn còn lại, chỗ này chỗ kia.

Này các Tỷ-kheo, khi mặt trời thứ năm hiện ra, nước
biển lớn chỉ bằng độ ngón tay. Như vậy, này các Tỷ-
kheo, các hành là vô thường... là vừa đủ để giải thoát
đối với tất cả các hành.

 Này các Tỷ-kheo, rồi có một thời, sau một thời gian rất dài, mặt trời thứ sáu hiện ra.

7. Này các Tỷ-kheo, khi mặt trời thứ sáu hiện ra, thời đất lớn này và núi chúa Sineru, sanh khói lên, thổi khói lên, phun khói lên.

Ví như, này các Tỷ-kheo, các lò của người thợ gốm mới đốt lửa lên, sanh khói lên, phun khói lên.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, khi mặt trời thứ sáu hiện ra, thời đất lớn này và núi chúa Sineru sanh khói lên, thổi khói lên, phun khói lên.

Như vậy, này các Tỷ-kheo, các hành là vô thường... là vừa đủ để giải thoát đối với tất cả các hành.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5665

 Này các Tỷ-kheo, rồi có một thời, sau một thời gian rất dài, mặt trời thứ bảy hiện ra.

8. Này các Tỷ-kheo, khi mặt trời thứ bảy hiện ra, trái đất lớn này và núi chúa Sineru bốc cháy, rực cháy, trở thành một màn lửa. Và khi quả đất lớn này và núi chúa Sineru cháy đỏ lên, cháy rực lên ngọn lửa do gió thổi bốc cao đến Phạm thiên giới. Các chóp ngọn của núi Sineru, cao đến một, hai, ba, bốn, năm trăm do tuần, khi bị cháy đỏ lên, cháy rực lên, bị cả khối lửa to lớn phá hoại và chinh phục, liền sụp đổ xuống.

Sau khi quả đất lớn và núi Sineru bị cháy đỏ lên, cháy rực lên, không tìm thấy tro và lọ đen.

Ví như, này các Tỷ-kheo, khi bơ và dầu được cháy
đỏ, được cháy rực lên, không tìm thấy tro và lọ đen.
Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, khi quả đất lớn này và
núi chứa Sineru bị cháy đỏ lên, cháy rực lên, không
tìm thấy tro và lọ đen.

 Như vậy, này các Tỷ-kheo, các hành là vô thường.
Này các Tỷ-kheo, các hành là không có kiên cố.
Này các Tỷ-kheo, các hành là không an ổn. Cho
đến như vậy, này các Tỷ-kheo, là vừa đủ để nhàm
chán, là vừa đủ để ly tham, là vừa đủ để giải thoát
đối với tất cả hành.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5666

Ở đây, này các Tỷ-kheo, ai là người có thể nghĩ rằng, ai là người có thể tin rằng: "Quả đất này và núi chúa Sineru sẽ bị đốt cháy, sẽ bị hủy hoại, sẽ không còn tồn tại nữa", trừ những người đã được chứng kiến.

9. Thuở xưa, này các Tỷ-kheo, có Đạo Sư Sunetta
thuộc ngoại đạo, được ly tham trong các dục. Này
các Tỷ-kheo, Đạo Sư Sunetta có hàng trăm người đệ
tử. Đạo Sư Sunetta thuyết pháp cho các đệ tử về
cọng trú với chư Thiên ở Phạm thiên giới.

Và tất cả những ai nắm hiểu một cách hoàn toàn trọn vẹn lời thuyết dạy của Sunetta, về cọng trú với chư Thiên ở Phạm thiên giới, khi thân hoại mạng chung, họ được sanh lên thiện thú Phạm thiên giới.

Những ai không nắm hiểu một cách hoàn toàn trọn vẹn lời dạy của Sunetta, sau khi thân hoại mạng chung, một số được sanh cộng trú với chư Thiên ở Tha hóa Tự tại, một số được sanh cọng trú với chư Thiên ở Hóa Lạc thiên, một số được sanh cọng trú với chư Thiên ở Đâu-suất Thiên, một số được sanh cọng trú với chư Thiên ở Dạ-ma Thiên, một số được sanh cọng trú với chư Thiên ở Thiên giới Ba mươi ba, một số được sanh cọng trú với chư Thiên ở Bốn Thiên vương, một số được sanh cọng trú với các đại gia đình Sát-đế-ly, một số được sanh cọng trú với các

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5667

đại gia đình Bà-la-môn, một số được sanh cọng trú với các đại gia đình gia chủ.

10. Rồi này các Tỷ-kheo, Đạo Sư Sunetta suy nghĩ
như sau: "Thật không xứng đáng cho ta trong đời sau
lại có một sanh thú giống như sanh thú của các đệ
tử. Vậy ta hãy tu tập tối thượng từ bi".

Rồi này các Tỷ-kheo, bậc Đạo sư Sunetta trong bảy năm tu tập từ tâm.

- Sau khi tu tập từ tâm bảy năm, trong bảy thành
kiếp hoại kiếp, vị ấy không trở lui lại thế giới này.
- Trong kiếp thành của thế giới, này các Tỷ-kheo,
vị ấy đi đến thế giới của Àbhassara (Quang Âm
thiên).
- Trong kiếp hoại của thế giới, vị ấy được sanh
trong Phạm cung trống không. Tại đấy này các
Tỷ-kheo, vị ấy là Phạm thiên, Đại Phạm thiên, bậc
chiến thắng, bậc vô năng, bấc biến tri, bậc tự tại.
- Ba mươi sáu lần, này các Tỷ-kheo, vị ấy là Thiên
chủ Sakka.
- Nhiều lần bảy lần, vị ấy là vị Chuyển luân Thánh
vương theo Chánh pháp, là vị pháp vương, bậc
chiến thắng bốn phương, đạt được sự thanh bình
cho quốc độ, đầy đủ bảy món báu. Vị ấy có hơn
một ngàn người con trai, là những bậc anh hùng,

MƯỜI HAI DUYÊN                                       5668

dũng mãnh, đánh tan địch quân. Và vị ấy chiến
thắng quả đất này xa cho đến hải biên, trị vì quả
đất này không dùng trượng, không dùng dao,
đúng với Chánh pháp.

Này các Tỷ-kheo, Đạo sư Sunetta ấy, dầu cho thọ
mạng lâu dài như vậy, sống lâu dài như vậy, nhưng
không được thoát khỏi sanh, già, chết, sầu, bi, khổ,
ưu, não. Ta nói rằng vị ấy chưa giải thoát khỏi khổ.
Vì cớ sao? Vì rằng vị ấy chưa giác ngộ, chưa thể
nhập bốn pháp.

11. Thế nào là bốn?

Này các Tỷ-kheo, vì không giác ngộ, không thể nhập
Thánh giới; vì không có giác ngộ, không thể nhập
Thánh định; vì không giác ngộ, không thể nhập
Thánh trí tuệ; vì không giác ngộ, không thể nhập
Thánh giải thoát.

Này các Tỷ-kheo, sự kiện là như sau: Khi Thánh giới được giác ngộ, được thể nhập; khi Thánh định được giác ngộ, được thể nhập; khi Thánh trí tuệ được giác ngộ, được thể nhập; khi Thánh giải thoát được giác ngộ, được thể nhập, cắt đứt là hữu ái; sợi dây đưa đến sanh hữu được đoạn tận, nay không có tái sanh.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5669

Thế Tôn nói như vậy. Bậc Thiện Thệ nói xong, bậc Đạo Sư lại nói thêm:

Vô thượng giới và định,
Trí tuệ và giải thoát,
Gotama danh tiếng,
Giác ngộ những pháp này.
Đức Phật với thắng trí,
Thuyết pháp cho Tỷ-kheo,
Bậc Đạo sư đoạn khổ,
Bậc Pháp nhãn tịch tịnh.

MƯỜI HAI DUYÊN                                5670

677 Ái - Sự vật khả ái khả lạc được gọi là Gai trong giới luật của bậc Thánh - Kinh Khổ Pháp – Tương IV, 306

Khổ Pháp – Tương IV, 306

1-2) ...

3) -- Này các Tỷ-kheo, khi nào một Tỷ-kheo như thật rõ biết sự tập khởi, sự chấm dứt của tất cả khổ pháp, khi ấy, các dục được thấy. Khi vị ấy thấy dục (kàmà), thời dục (kàmachanda), dục ái, dục mê, dục nhiệt não đối với các dục không có tùy miên nơi vị ấy. Như vậy, sở hành và sở trú của vị ấy được giác tri. Vì rằng, do sở hành như vậy, các tham ái, ưu, bi, các ác bất thiện pháp không có tồn chỉ.

4) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo như thật rõ biết sự tập khởi, và sự chấm dứt tất cả khổ pháp?

Đây là sắc, đây là sắc tập khởi, đây là sắc đoạn diệt. Đây là thọ, đây là thọ tập khởi, đây là thọ đoạn diệt. Đây là tưởng... Đây là các hành... Đây là thức, đây là thức tập khởi, đây là thức đoạn diệt.

Như vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo như thật rõ biết sự tập khởi và sự đoạn diệt của tất cả khổ pháp.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5671

5) Và này các Tỷ-kheo, như thế nào là Tỷ-kheo thấy được các dục?

Khi các dục được thấy, thời dục, dục ái, dục mê, dục nhiệt não đối với các dục không có tùy miên.

Ví như, này các Tỷ-kheo, có một hố than sâu hơn
thân người, đầy vun than hừng, không có ngọn,
không có khói. Rồi có người đi đến, muốn sống,
không muốn chết, muốn lạc, ghét bỏ khổ. Rồi hai
người lực sĩ đến, kẹp người ấy vào trong các cánh
tay, và kéo người ấy đến hố than hừng. Người ấy vật
vã thân bên này, bên kia. Vì sao? Này các Tỷ-kheo,
người ấy được biết rằng: "Ta sẽ rơi vào trong hố
than hừng này. Do nhân này, ta sẽ đi đến chết hay
đau khổ gần như chết".

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo thấy các dục
như hố than hừng và ai thấy được các dục, thời
dục, dục ái, dục mê, dục nhiệt não đối với các dục
không có tùy miên.

6) Thế nào, này các Tỷ-kheo, là sở hành và sở trú của Tỷ-kheo được giác tri?

Vì rằng, do sở hành như vậy, các tham ái, ưu bi, các ác bất thiện pháp không có tồn chỉ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5672

Ví như, này các Tỷ-kheo, một người đi vào một khu rừng đầy những gai góc, trước mặt người ấy là gai, phía Tây... phía Bắc... phía Nam... người ấy là gai, phía dưới người ấy là gai, phía trên người ấy là gai. Chỗ nào người ấy đi tới hay chỗ nào người ấy đi lui, người ấy nghĩ: "Mong sao tôi chớ có bị vướng gai".

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, đối với sự vật gì khả ái, khả lạc, sự vật ấy được gọi là gai trong giới luật của bậc Thánh.

7) Sau khi biết vậy, này các Tỷ-kheo, hộ trì và không hộ trì cần phải được hiểu.

8) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là không hộ trì?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo khi mắt thấy sắc, thiên chấp các sắc khả ái, ghét bỏ các sắc không khả ái, sống với thân niệm không an trú, với tâm nhỏ hẹp. Vị ấy không như thật rõ biết tâm giải thoát, tuệ giải thoát. Chính ở nơi đây, các ác bất thiện pháp ấy khởi lên không được đoạn diệt không có dư tàn. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là không hộ trì.

9) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là được hộ trì?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo khi mắt thấy sắc, không thiên chấp các sắc khả ái, không ghét bỏ các

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5673

sắc không khả ái, sống với thân niệm an trú, với tâm vô lượng. Vị ấy như thật rõ biết tâm giải thoát, tuệ giải thoát. Chính ở nơi đây, các ác bất thiện pháp ấy khởi lên được đoạn diệt không có dư tàn.

... khi lưỡi nếm vị... khi ý biết pháp, không thiên chấp
các pháp khả ái, không ghét bỏ các pháp không khả
ái, sống với thân niệm an trú, với tâm vô lượng. Vị
ấy như thật rõ biết tâm giải thoát, tuệ giải thoát.
Chính ở đây, các ác bất thiện pháp ấy khởi lên được
đoạn diệt không có dư tàn. Như vậy, này các Tỷ-
kheo, là có hộ trì.

10) Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo sở hành như vậy, sở
trú như vậy, đôi lúc và đôi khi niệm bị thất thoát,
khởi lên các ác bất thiện pháp, các ức niệm, ước
vọng liên hệ đến kiết sử. Chậm chạp, này các Tỷ-
kheo, là niệm được khởi lên. Mau lẹ, vị ấy từ bỏ
(trạng thái ấy), gột sạch, chấm dứt, không cho hiện
hữu.

Ví như, này các Tỷ-kheo, một người làm rơi hai hay
ba giọt nước trên một nồi sắt được hơ nóng cả
ngày. Chậm chạp, này các Tỷ-kheo, là sự rơi xuống
của các giọt nước. Mau chóng, chúng đi đến đoạn
diệt, hoại diệt.

MƯỜI HAI DUYÊN                                        5674

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo ấy sở hành
như vậy, sở trú như vậy, đôi lúc và đôi khi niệm bị
thất thoát, khởi lên các ác bất thiện pháp, các ức
niệm, ước vọng liên hệ đến kiết sử. Chậm chạp, này
các Tỷ-kheo, là niệm được khởi lên. Mau lẹ, vị ấy từ
bỏ (trạng thái ấy), gột sạch, chấm dứt, không cho
hiện hữu.

11) Như vậy, này các Tỷ-kheo, sở hành như vậy, sở
trú như vậy của Tỷ-kheo được giác tri. Do sở hành,
sở trú như vậy, các tham ái, ưu, bi, các ác bất thiện
pháp không có tồn chỉ.

Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy với sở hành như vậy,
sở trú như vậy, nếu có quốc vương hay đại thần của
vua, bạn bè, thân hữu hay bà con huyết thống đến
dâng cúng tài sản và nói: "Hãy đến đây, này Bạn!
Sao lại để những y vàng ấy hành hạ Bạn? Sao lại
sống với đầu trọc và bình bát? Hãy hoàn tục, thọ
hưởng tài sản và làm các công đức". Này các Tỷ-
kheo, Tỷ-kheo ấy có sở hành như vậy, có sở trú như
vậy, sẽ từ bỏ học pháp và hoàn tục; sự việc như vậy
không xảy ra.

12) Ví như, này các Tỷ-kheo, sông Hằng hướng về
phía Đông, xuôi về phía Đông, nghiêng nhập vào
phía Đông. Rồi một đám dân chúng đông người đến
với xuổng, cuốc, giỏ và nói: "Chúng ta hãy làm cho

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5675

sông Hằng này hướng về phía Tây, xuôi về phía Tây,
nghiêng nhập vào phía Tây". Các Ông nghĩ thế nào,
này các Tỷ-kheo, đám dân chúng đông người ấy có
thể làm cho sông Hằng hướng về phía Tây, xuôi về
phía Tây và nghiêng nhập vào phía Tây không?

-- Thưa không, bạch Thế Tôn.

-- Vì sao?

-- Vì sông Hằng này, bạch Thế Tôn, hướng về phía
Đông, xuôi về phía Đông, nghiêng nhập vào phía
Đông; không có dễ gì làm cho hướng về phía Tây,
xuôi về phía Tây, nghiêng nhập vào phía Tây được.
Chỉ có đám dân chúng đông người ấy chuốc lấy mệt
mỏi và thất vọng thôi.

13) -- Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy với sở hành như vậy, sở trú như vậy, nếu có quốc vương hay đại thần của vua, bạn bè, thân hữu, hay bà con huyết thống đến dâng cúng tài sản và nói: "Hãy đến đây, này Bạn. Sao lại để những y vàng ấy hành hạ Bạn? Sao lại sống với đầu trọc và bình bát? Hãy hoàn tục, thọ hưởng tài sản và làm các công đức". Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy có sở hành như vậy, có sở trú như vậy, sẽ từ bỏ học pháp và hoàn tục; sự việc như vậy không xảy ra. Vì sao? Này các Tỷ- kheo, vì tâm của vị ấy đã lâu ngày hướng về viễn ly,

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5676

xuôi về viễn ly, nghiêng nhập vào viễn ly; do vậy sự hoàn tục không xảy ra.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5677

678 Ái - Tham ái ấy người Hiền trí đoạn trừ - Kinh Bậc Hiền So Sánh Với Kẻ Ngu – Tương II, 49

Bậc Hiền So Sánh Với Kẻ Ngu – Tương II, 49

1). .. Trú Tại Sàvatthi.

2) Đối với kẻ ngu, này các Tỷ-kheo, bị vô minh che
đậy, bị tham ái hệ phược, thân này được khởi lên
như sau: Chỉ có thân này và danh sắc ở ngoài. Như
vậy là bộ hai này. Duyên bộ hai này có xúc, có sáu
xứ. Do cảm xúc bởi chúng, hoặc một trong hai, người
ngu cảm thọ lạc khổ.

3) Đối với bậc Hiền, này các Tỷ-kheo, bị vô minh
che đậy, bị tham ái hệ phược, thân này được khởi lên
như sau: Chỉ có thân này và danh sắc ở ngoài. Như
vậy là bộ hai này. Duyên bộ hai này có xúc, có sáu
xứ. Do cảm xúc bởi chúng, hoặc một trong hai, người
Hiền cảm thọ lạc khổ.

4) Ở đây, này các Tỷ-kheo, có gì phân biệt, có gì sai khác, có gì dị biệt giữa bậc Hiền và kẻ ngu?

5) - Bạch Thế Tôn, đối với chúng con, các pháp lấy Thế Tôn làm căn bản, lấy Thế Tôn làm lãnh đạo, lấy

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5678

Thế Tôn làm chỗ y chỉ. Bạch Thế Tôn, lành thay, nếu Thế Tôn nói lên cho chúng con ý nghĩa lời nói này. Sau khi nghe Thế Tôn giảng, các Tỷ-kheo sẽ thọ trì.

6) Vậy này các Tỷ-kheo, hãy nghe và khéo suy nghiệm, Ta sẽ nói.

- Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Các vị Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn.

7) Thế Tôn nói như sau:

- Này các Tỷ-kheo, bị vô minh che đậy và bị tham ái hệ phược, thân này của người ngu được sanh khởi.

Vô minh ấy, người ngu không đoạn tận. Tham ái ấy,
người ngu không tận trừ. Vì sao? Này các Tỷ-kheo,
người ngu sống Phạm hạnh không phải vì chơn
chánh đoạn trừ khổ đau. Do vậy người ngu, khi
thân hoại mạng chung, đi đến một thân khác. Do đi
đến một thân khác, người ấy không giải thoát khỏi
sanh, già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não. Ta nói rằng:
"Người ấy không thoát khỏi đau khổ".

8) Và này các Tỷ-kheo, bị vô minh che đậy, bị tham ái hệ phược, thân người Hiền trí được sanh khởi.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5679

Vô minh ấy, người Hiền trí đoạn tận. Tham ái ấy,
người Hiền trí tận trừ. Vì sao? Này các Tỷ-kheo,
người Hiền trí sống Phạm hạnh, vì chơn chánh
đoạn trừ khổ đau. Do vậy, người Hiền trí, khi thân
hoại mạng chung, không đi đến một thân khác. Do
không đi đến một thân khác, vị ấy giải thoát khỏi
sanh, già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não. Ta nói rằng:
"Vị ấy thoát khỏi đau khổ ".

9) Này các Tỷ-kheo, đây là sự phân biệt, đây là sự sai khác, đây là sự dị biệt giữa bậc Hiền trí và người ngu.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5680

679 Ái - Thân này do ái, đồ ăn, kiêu mạn, dâm dục tác thành - Kinh TỶ KHEO NI – Tăng II, 90

TỶ KHEO NI – Tăng II, 90

1. Một thời, Tôn giả Ànanda trú ở Kosambi, tại khu vườn Ghosita. Rồi một Tỷ-kheo ni gọi một người và nói:

"- Hãy đến đây, thưa Ông. Hãy đi đến Tôn giả Ànanda, và nhân danh tôi, với đầu đảnh lễ Tôn giả Ànanda và nói: "Thưa Tôn giả, Tỷ-kheo-ni tên là … bị bệnh, khổ đau, bị trọng bệnh. Tỷ-kheo-ni với đầu đảnh lễ Tôn giả Ànanda và nói như sau: "Thưa Tôn giả, lành thay, nếu Tôn giả đi đến trú xứ của Tỷ- kheo-ni, đi đến Tỷ-kheo-ni ấy vì lòng từ mẫn".

"- Thưa vâng, nữ Tôn giả". Người ấy vâng đáp Tỷ- kheo-ni ấy, đi đến Tôn giả Ànanda; sau khi đến, đảnh lễ Tôn giả Ànanda, rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, người ấy nói với Tôn giả Ànanda:

- Thưa Tôn giả, Tỷ-kheo-ni tên này bị bệnh, khổ đau, bị trọng bệnh, với đầu đảnh lễ chân Tôn giả Ànanda, và nói như sau: "Thưa Tôn giả, lành thay, nếu Tôn

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5681

giả đi đến trú xứ của Tỷ-kheo-ni, đi đến Tỷ-kheo-ni ấy vì lòng từ mẫn".

Tôn giả Ànanda im lặng nhận lời.

2. Rồi Tôn giả Ànanda, đắp y, cầm y bát, đi đến trú
xứ Tỷ-kheo-ni. Tỷ-kheo-ni ấy thấy Tôn giả Ànanda
từ xa đi đến, sau khi thấy, liền trùm đầu và nằm trên
giường. Rồi Tôn giả Ànanda đi đến Tỷ-kheo-ni ấy,
ngồi trên chỗ đã soạn sẵn. Sau khi ngồi, Tôn giả
Ànanda nói với Tỷ-kheo-ni ấy:

3. –

 Này chị, thân này do đồ ăn được tác thành, y
cứ vào đồ ăn; đồ ăn cần phải đoạn tận.
 Này chị, thân này do ái được tác thành, y cứ
vào ái; ái cần phải đoạn tận.
 Này chị, thân này do kiêu mạn được tác thành,
y cứ vào kiêu mạn; kiêu mạn cần phải đoạn tận.
 Này chị, thân này do dâm dục được tác thành,
y cứ vào dâm dục; dâm dục, sự phá đổ cây cầu
được Thế Tôn nói đến.

4. Này chị, thân này do đồ ăn được tác thành, y cứ vào đồ ăn; đồ ăn cần phải đoạn tận. Như vậy, được nói đến, y cứ vào gì được nói đến như vậy?

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5682

- Này chị, ở đây, Tỷ-kheo như lý quán sát thọ dụng
món ăn không phải để vui đùa, không phải để đam
mê, không phải để trang sức, không phải để tự làm
đẹp mình, mà chỉ để thân này được sống lâu, và
được bảo dưỡng, để thân này khỏi bị thương hại,
để hỗ trợ Phạm hạnh, nghĩ rằng: "Như vậy, ta diệt
trừ cảm thọ cũ và không cho khởi lên cảm thọ
mới, và ta sẽ không có lỗi lầm, sống được an ổn".
Vị ấy sau một thời gian, dầu cho y cứ vào đồ ăn,
vẫn không đắm trước đồ ăn. Này chị, thân này do
đồ ăn được tác thành, y cứ vào đồ ăn; đồ ăn cần
phải đoạn tận. Như vậy, được nói đến, chính do
duyên này được nói đến.

5. Này chị, thân này do ái được tác thành, y cứ vào ái; ái cần phải đoạn tận. Như vậy, được nói đến, y cứ vào gì được nói đến như vậy?

- Ở đây, này chị, Tỷ-kheo nghe: "Tỷ-kheo tên này do đoạn diệt các lậu hoặc, ngay trong hiện tại, tự mình với thắng trí, chứng ngộ, chứng đạt và an trú vô lậu tâm giải thoát, tuệ giải thoát". - Vị ấy suy nghĩ: "Thật vậy, ta cũng do đoạn tận các lậu hoặc … ta sẽ chứng ngộ, chứng đạt và an trú vô lậu tâm giải thoát, tuệ giải thoát". Vị ấy, sau một thời gian, dầu y cứ vào ái, đoạn tận ái. Này chị, thân này do ái được tác thành, y cứ vào ái; ái

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5683

cần phải đoạn tận. Như vậy, được nói đến, chính do duyên này được nói đến.

6. Này chị, thân này do kiêu mạn được tác thành, y cứ vào kiêu mạn; kiêu mạn cần phải đoạn tận. Như vậy, được nói đến, y cứ vào gì được nói đến như vậy?

- Ở đây, này chị, Tỷ-kheo nghe: "Tỷ-kheo tên này
do đoạn diệt các lậu hoặc … vô lậu tâm giải thoát,
tuệ giải thoát".
- Vị ấy suy nghĩ: "Vậy tại sao ta không như vậy?".
Vị ấy, sau một thời gian, dầu y cứ vào kiêu mạn,
đoạn tận kiêu mạn. Này chị, thân này do kiêu mạn
được tác thành, y cứ vào kiêu mạn; kiêu mạn cần
phải đoạn tận. Như vậy, được nói đến, chính do
duyên này được nói đến.

7. Này chị, thân này do dâm dục tác thành, dâm dục, sự phá đổ cây cầu được Thế Tôn nói đến.

8. Rồi Tỷ-kheo-ni ấy, từ giường đứng dậy, đắp thượng y vào một bên vai, với đầu đảnh lễ chân Tôn giả Ànanda, và thưa với Tôn giả Ànanda:

- Một lỗi con đã vi phạm, thưa Tôn giả, vì ngu đần,
vì si mê, vì bất thiện. Thưa Tôn giả, mong Tôn giả
Ànanda chấp nhận cho tội lỗi này là một tội lỗi để
con ngăn ngừa trong tương lai!

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5684

9. - Thật vậy, này chị, thật sự chị đã phạm tội vì ngu đần, vì si mê, vì bất thiện. Chị đã làm như vậy. Này chị, vì Chị thấy phạm tội là phạm tội, và như Pháp phát lộ, nên chúng tôi chấp nhận tội ấy cho chị. Này chị, như vậy Luật của bậc Thánh được tăng trưởng khi thấy được phạm tội là phạm tội, và như pháp phát lộ để ngăn giữ trong tương lai.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5685

680 Ái - Thật là hạ liệt cái gọi là.. - Kinh Đờn Tỳ Bà – Tương IV, 317

Đờn Tỳ Bà – Tương IV, 317

1-2) ...

3) --Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo hay Tỷ-kheo-ni nào
đối với các sắc do mắt nhận thức có khởi lên dục
(chanda), tham, sân, si hay hận tâm; hãy ngăn chận
tâm đừng cho khởi lên như vậy. Con đường này là
con đường đầy sợ hãi, đầy kinh khủng, đầy gai góc,
đầy rừng rậm, con đường ác, con đường tà, con
đường đầy trộm cướp. Con đường này là con đường
do phi thiện nhân dùng, không phải con đường do
thiện nhân dùng. Như vậy, với ý nghĩ: "Đây không
phải con đường xứng đáng cho ta". Hãy ngăn chận
tâm đừng cho khởi lên như vậy đối với các sắc do
mắt nhận thức.

... Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo hay Tỷ-kheo-ni nào đối với các vị do lưỡi nhận thức...

... đối với các pháp do ý nhận thức, có khởi lên dục, tham, sân, si hay hận tâm; hãy ngăn chận tâm đừng cho khởi lên như vậy. Con đường này là con đường đầy sợ hãi, đầy kinh khủng, đầy gai góc, đầy rừng

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5686

rậm, con đường ác, con đường tà, con đường đầy
trộm cướp. Con đường này là con đường do phi thiện
nhân dùng, không phải con đường do thiện nhân
dùng. Như vậy với ý nghĩ: "Đây không phải con
đường xứng đáng cho ta", hãy ngăn chận tâm đừng
cho khởi lên như vậy đối với các pháp do ý nhận
thức.

4) Ví như, này các Tỷ-kheo, lúa mì đã chín và một
người giữ lúa mì phóng dật (lơ đãng). Có con bò ăn
lúa mì, xâm phạm lúa mì, xâm phạm lúa mì ấy và mê
say ăn một cách thỏa thích.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, kẻ vô văn phàm phu không hộ trì đối với sáu xúc xứ, mê say thọ dụng một cách thỏa thích đối với năm dục công đức.

5) Ví như, này các Tỷ-kheo, lúa mì đã chín và một
người giữ lúa mì không phóng dật. Có con bò ăn lúa
mì, xâm phạm lúa mì ấy. Người giữ lúa mì nắm chắc
cái lỗ mũi của con bò; sau khi nắm chắc cái lỗ mũi,
người ấy rị chặt trên cái trán. Sau khi rị chặt trên cái
trán, với cái gậy, người ấy đánh con bò một trận nên
thân. Sau khi lấy gậy đánh cho một trận nên thân,
người ấy thả con bò đi.

Lần thứ hai, này các Tỷ-kheo...

MƯỜI HAI DUYÊN                                        5687

Lần thứ ba, này các Tỷ-kheo, có con bò ăn lúa mì, xâm phạm lúa mì ấy. Người giữ lúa mì nắm chặt cái mũi con bò; sau khi nắm chắc cái mũi, người ấy rị chặt trên cái trán. Sau khi rị chặt trên cái trán, với cái gậy, người ấy đánh con bò một trận nên thân. Sau khi lấy gậy đánh con bò một trận nên thân, người ấy thả con bò đi. Như vậy, này các Tỷ-kheo, con bò ăn lúa mì ấy đi vào làng, hay đi vào rừng, hay khi đứng, hay ngồi, nó không xâm phạm lúa mì ấy, vì nó nhớ đến cảm xúc cái gậy lần trước.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, khi nào Tỷ-kheo có tâm chơn trực, chánh trực đối với sáu xúc xứ, thời nội tâm được an trú, tịnh chỉ, nhứt tâm, Thiền định.

6) Ví như, này các Tỷ-kheo, một vị vua hay đại thần
của vua từ trước chưa từng được nghe tiếng đàn tỳ
bà, nay được nghe tiếng đàn tỳ bà, vị ấy nói: "Này
Bạn, tiếng ấy là tiếng gì, khả ái như vậy, khả lạc như
vậy, mê ly như vậy, say đắm như vậy, hấp dẫn như
vậy?"

Họ nói với vị ấy: "Thưa Tôn giả, đây là đàn tỳ bà, với tiếng khả ái như vậy, mê ly như vậy, khả lạc như vậy, say đắm như vậy, hấp dẫn như vậy".

Vị ấy nói như sau: "Hãy đi và đem đàn tỳ bà ấy về cho ta".

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5688

Họ đem đàn tỳ bà về cho vị ấy, và nói như sau: "Thưa
Tôn giả, đàn tỳ bà này với tiếng khả ái như vậy, khả
lạc như vậy, mê ly như vậy, say đắm như vậy, hấp
dẫn như vậy".

Vị ấy bèn nói: "Thôi vừa rồi đối với ta về đàn tỳ bà này. Hãy đem tiếng lại cho ta".

Họ thưa với vị ấy: "Thưa Tôn giả, cái này được gọi
là đàn tỳ bà, gồm có nhiều thành phần, gồm có số
lớn thành phần. Nhờ nhiều thành phần này nên đàn
phát âm. Như duyên cái bầu, duyên cái da, duyên cái
cán, duyên cái đầu, duyên cái dây, duyên cái cung,
duyên nỗ lực thích nghi của người. Như vậy, thưa
Tôn giả, cái này gọi là đàn tỳ bà, gồm có nhiều thành
phần, gồm có số lớn thành phần. Nhờ gồm nhiều
thành phần này nên đàn phát âm".

Rồi vua ấy đập đàn tỳ bà ấy ra thành 10 mảnh, 100 mảnh; sau khi đập bể đàn tỳ bà ấy ra thành 10 mảnh, 100 mảnh, vị ấy chẻ thành từng miếng nhỏ; sau khi chẻ thành từng miếng nhỏ, vị ấy lấy lửa đốt; sau khi lấy lửa đốt, vị ấy vun lại thành đống tro; sau khi vun lại thành đống tro, vị ấy đem quạt đống tro lớn ấy trước làn gió mạnh, hay để chúng trôi theo dòng nước sông chảy mạnh. Rồi vị ấy nói: "Thật là hạ liệt, cái gọi đàn tỳ bà này, dầu cho tỳ bà là cái gì. Ở đây, đại chúng thường phóng dật, bị hướng dẫn sai lạc".

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5689

7) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo quán sát sắc cho đến sở thú của sắc, quán sát thọ... quán sát tưởng... quán sát các hành... quán sát thức cho đến sở thú của thức. Trong tất cả quán sát này, không có cái gì là "Tôi", là "Của tôi", là "Tôi là" cả.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5690

681 Ái - Thế Tôn sống an lạc vì đã đoạn tận tham ái - Kinh VỀ ÀLAVÌ - Tăng I, 244

VỀ ÀLAVÌ – Tăng I, 244

Như vầy tôi nghe.
Một thời Thế Tôn ở Àlavì, tại Gomagga, trong rừng
Simsapà, trên chỗ có trải lá.
Rồi Hatthaka, người Àlavì, đang đi bộ hành du
ngoạn, thấy Thế Tôn đang ngồi trên chỗ có trải lá
trong rừng Simsapà ở Gomagga, thấy vậy, liền đi đến
Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi
xuống một bên. Ngồi xuống một bên, Hatthaka
người Àlavì bạch Thế Tôn:
- Bạch Thế Tôn, Thế Tôn sống có an lạc
không?
- Phải, này Hoàng Tử, ta sống được an lạc. Và
những ai cảm thấy an lạc ở đời, Ta là một trong số
những người ấy.
- Bạch Thế Tôn, lạnh là đêm mùa đông, thời
gian giữa những ngày tám (trước và sau ngày rằm)
là thời gian tuyết rơi, cứng rắn là đất do trâu bò dẫm
đạp, mỏng manh là nệm làm bằng lá, lưa thưa là

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5691

những lá của cây, lạnh là tấm vải cà-sa, và lạnh là làn
gió thổi.
Rồi Thế Tôn nói như sau:
- Dẫu vậy, này Hoàng Tử, Ta sống được an
lạc. Và những ai cảm thấy an lạc ở đời, Ta là một
trong số những người ấy. Vậy nay, này Hoàng Tử, ở
đây ta sẽ hỏi Hoàng Tử, nếu có thể kham nhẫn,
Hoàng Tử hãy trả lời. Hoàng Tử nghĩ thế nào, này
Hoàng Tử? Ở đây, người gia chủ hay con người gia
chủ có nhà có nóc nhọn, với các tường trét trong trét
ngoài, che chở khỏi gió, chốt cửa được khóa chặt,
các cửa sổ được đóng kín. Trong ấy, có một chỗ nằm
có trải tấm thảm len với lông dài, với tấm vải giường
bằng len trắng, chăn len thêu bông, nệm bằng da quý
con sơn dương kadali, tấm thảm có tàn che phía trên
và gối nệm đỏ cả hai đầu, có đèn thắp đỏ và bốn bà
vợ đẹp hầu hạ. Này Hoàng Tử, Hoàng Tử nghĩ thế
nào, người ấy nằm ngủ có an lạc không? Hay Hoàng
Tử nghĩ thế nào?
- Bạch Thế Tôn, người ấy nằm ngủ an lạc.
Nếu có những người cảm thấy an lạc ở đời, người ấy
là một trong những người ấy.
- Hoàng Tử nghĩ thế nào, này Hoàng tử, với
người gia chủ hay người con của người gia chủ ấy,
khởi lên những nhiệt lão về thân hay về tâm, do tham

MƯỜI HAI DUYÊN                                       5692

ái sanh. Bị nung đốt bởi những nhiệt não do tham ái
sanh, người ấy có cảm thấy đau khổ không?
- Thưa có, bạch Thế Tôn.
- Người gia chủ hay con của người gia chủ ấy,
này Hoàng Tử, bị nung đốt bởi những nhiệt não do
tham ái sanh, cảm thấy đau khổ. Tham ái ấy, Như
Lai đã đoạn tận, cắt đứt từ gốc rễ, làm cho như thân
cây tala, làm cho không thể hiện hữu, làm cho không
thể sanh khởi trong tương lai. Do vậy Ta cảm thấy
an lạc.
- Hoàng Tử nghĩ thế nào, này Hoàng Tử, với
người gia chủ hay con của người gia chủ ấy, khởi lên
những nhiệt não về thân hay tâm do sân sanh… do
si sanh. Bị nung đốt bởi những nhiệt não do si sanh,
người ấy có cảm thấy đau khổ không?
- Thưa có, bạch Thế Tôn.
- Người gia chủ hay con của người gia chủ ấy,
này Hoàng Tử, bị nung đốt bởi những nhiệt não do
si sanh, cảm thấy đau khổ. Si ấy, Như Lai đã đoạn
tận, cắt đứt từ gốc rễ, làm cho như thân cây tala, làm
cho không thể hiện hữu, làm cho không thể sanh khởi
trong tương lai. Do vậy ta cảm thấy an lạc.
Luôn luôn được an lạc,
Vị Phạm chí tịch tịnh
Không bị dục uế nhiễm
Trong mát, không sanh y,

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5693

Mọi tham trước dứt đoạn,
Nhiếp phục tâm sầu khổ,
An tịnh, cảm thọ lạc
Với tâm đạt an tịnh.

MƯỜI HAI DUYÊN                     5694

682 Ái - Thế nào là vị đã chặt đứt khát ái - Kinh SÀRIPUTTA – Tăng I, 239

SÀRIPUTTA – Tăng I, 239

2. Rồi Tôn giả Sàriputta đi đến Thế Tôn; sau khi đến
đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Thế Tôn
nói với Tôn giả Sàriputta đang ngồi xuống một bên:
- Này Sàriputta, Ta có thể thuyết pháp một cách
tóm lược. Này Sàriputta, ta có thể thuyết pháp
một cách rộng rãi. Này Sàriputta, ta có thể
thuyết pháp một cách tóm lược và rộng rãi. Và
những người hiểu được thật là khó tìm!
- Nay đã đến thời, bạch Thế Tôn, nay đã đến
thời, bạch Thế Tôn, để Thế Tôn thuyết pháp
một cách tóm lược, thuyết pháp một cách rộng
rãi, và thuyết pháp một cách tóm lược và rộng
rãi. Sẽ có những người có thể hiểu rõ Chánh
pháp.
- Vậy này Sàriputta, hãy học tập như sau: "Trong
cái thân có thức này, sẽ không có ngã kiến, ngã
sở kiến, ngã mạn tùy miên; đối với tất cả tướng
ở ngoài, sẽ không có ngã kiến, ngã sở kiến, ngã
mạn tùy miên; và do chứng đạt và an trú tâm
giải thoát, tuệ giải thoát, không có ngã kiến,

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5695

ngã sở kiến, ngã mạn tùy miên, chúng tôi sẽ
chứng đạt và an trú tâm giải thoát, tuệ giải
thoát ấy!". Như vậy, này Sàriputta, các Ông
cần phải học tập.
- Khi nào Tỷ-kheo đối với thân có thức này,
không có ngã kiến, ngã sở kiến, ngã mạn tùy
miên; đối với tất cả các tướng ở ngoài, không
có ngã kiến, ngã sở kiến, ngã mạn tùy miên; và
do chứng đạt và an trú tâm giải thoát, tuệ giải
thoát, không có ngã kiến, ngã sở kiến, ngã mạn
tùy miên, vị ấy chứng đạt và an trú tâm giải
thoát, tuệ giải thoát ấy. Người như vậy, này
Sàriputta, được gọi là Tỷ-kheo đã chặt đứt
khát ái, đã cởi mở kiết sử, với chơn chánh
hiện quán kiêu mạn, đã đoạn tận khổ đau.
- Lại nữa, này Sàriputta, liên hệ đến vấn đề này,
ta đã nói như sau trong kinh tên là "Những câu
hỏi của Udaya" trong chương Pàràyana.
Đoạn tận cả hai pháp
Dục tham và sân hận
Và từ bỏ hôn trầm
Chận đứng mọi trạo hối
Với xả niệm thanh tịnh
Chạy trước pháp tư duy?
Ta nói trí giải thoát
Vô minh được phá tận.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   5696

MƯỜI HAI DUYÊN   5697

683 Ái - Tỷ kheo Sati bị mắc trong lưới lớn của ái - ĐẠI Kinh ĐOẠN TẬN ÁI – 38 Trung I, 559

ĐẠI KINH ĐOẠN TẬN ÁI (Mahatanha sankhaya suttam) – Bài kinh số 38 – Trung I, 559

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Savatthi (Xá-vệ) tại
Jetavana (Kỳ-đà Lâm), vườn ông Anathapindika
(Cấp Cô Độc). Lúc bấy giờ, Tỷ-kheo tên là Sati, con
của người đánh cá, khởi lên ác tà kiến như sau:
"Theo như tôi hiểu pháp Thế Tôn thuyết giảng, thì
thức này dong ruỗi, luân chuyển nhưng không đổi
khác".

Một số đông Tỷ-kheo nghe như sau: "Tỷ-kheo Sati, con của người đánh cá, khởi lên ác tà kiến như sau: "Theo như tôi hiểu pháp Thế Tôn thuyết giảng, thì thức này dong ruỗi, luân chuyển nhưng không đổi khác"". Rồi những Tỷ-kheo ấy đi đến chỗ Tỷ-kheo Sati, con của người đánh cá ở, khi đến xong liền nói với Tỷ-kheo Sati, con của người đánh cá như sau:

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5698

– Này Hiền giả Sati, có đúng sự thật chăng, Hiền
giả khởi lên ác tà kiến như sau: "Theo như tôi hiểu
pháp Thế Tôn thuyết giảng... (như trên)... nhưng
không đổi khác".

– Thật sự là vậy, chư Hiền, theo như tôi hiểu pháp Thế Tôn thuyết giảng, thì thức này dong ruỗi, luân chuyển nhưng không đổi khác.

Rồi những Tỷ-kheo ấy muốn Tỷ-kheo Sati, con của người đánh cá, từ bỏ ác tà kiến ấy, liền cật vấn, nạn vấn lý do, thảo luận:

– Hiền giả Sati, chớ nói như vậy, chớ xuyên tạc
Thế Tôn. Xuyên tạc Thế Tôn là không tốt. Thế Tôn
không có nói như vậy. Hiền giả Sati, Thế Tôn đã
dùng nhiều pháp môn nói thức do duyên khởi; không
có duyên thì thức không hiện khởi.

Tỷ-kheo Sati, con của người đánh cá, dù được các Tỷ-kheo ấy cật vấn, thảo luận, vẫn nói lên ác tà kiến ấy, cứng đầu chấp chặt, nắm chặt tà kiến ấy.

– Thật sự là vậy, chư Hiền. Theo như tôi hiểu pháp Thế Tôn thuyết giảng thì thức này dong ruỗi, luân chuyển, nhưng không đổi khác.

Vì các Tỷ-kheo ấy không thể làm cho Tỷ-kheo

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5699

Sati, con người đánh cá từ bỏ ác tà kiến ấy, nên các
vị ấy đến chỗ Thế Tôn ở, khi đến xong, đảnh lễ Ngài
rồi ngồi xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên,
những Tỷ-kheo ấy bạch Thế Tôn:

– Bạch Thế Tôn, Tỷ-kheo Sati, con của người
đánh cá, khởi lên ác tà kiến như sau: "Theo tôi hiểu
pháp Thế Tôn thuyết giảng thì thức này dong ruỗi,
luân chuyển, nhưng không đổi khác". Bạch Thế Tôn,
chúng con nghe: "Tỷ-kheo Sati, con của người đánh
cá khởi lên ác tà kiến như sau: "Theo tôi hiểu pháp
Thế Tôn thuyết giảng thì thức này dong ruỗi, luân
chuyển, nhưng không đổi khác"". Bạch Thế Tôn, rồi
chúng con đi đến chỗ Tỷ-kheo Sati, con của người
đánh cá ở, khi đến xong, liền nói với Tỷ-kheo Sati,
con của người đánh cá:

"– Này Hiền giả Sati, có đúng sự thật chăng?
Hiền giả khởi lên ác tà kiến như sau: "Theo tôi hiểu,
pháp Thế Tôn thuyết giảng... nhưng không đổi
khác"".

Bạch Thế Tôn, khi nghe nói vậy, Tỷ-kheo Sati, con của người đánh cá nói với chúng con như sau:

"– Thật sự là vậy, chư Hiền. Theo như tôi hiểu... nhưng không đổi khác.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5700

Bạch Thế Tôn, chúng con muốn khiến Tỷ-kheo Sati, con của người đánh cá, từ bỏ ác tà kiến ấy, liền cật vấn, nạn vấn lý do, thảo luận:

"– Hiền giả Sati chớ có nói như vậy. Chớ có
xuyên tạc Thế Tôn. Xuyên tạc Thế Tôn là không tốt.
Thế Tôn không có nói như vậy. Hiền giả Sati, Thế
Tôn đã dùng nhiều pháp môn nói thức do duyên
khởi, không có duyên thì thức không hiện khởi.

"Bạch Thế Tôn, Tỷ-kheo Sati, con của người
đánh cá dầu cho được chúng con cật vấn, nạn vấn lý
do, thảo luận, vẫn nói lên ác tà kiến ấy, cứng đầu,
chấp chặt, nắm chặt tà kiến ấy:

"– Thật sự là vậy, theo tôi hiểu, Thế Tôn thuyết giảng..., nhưng không đổi khác".

Bạch Thế Tôn, vì chúng con không thể làm cho Tỷ-kheo Sati, con của người đánh cá, từ bỏ ác tà kiến ấy, nên chúng con đến hỏi Thế Tôn ý nghĩa này.

Rồi Thế Tôn cho gọi là một Tỷ-kheo khác:

– Này Tỷ-kheo, hãy đi và nhân danh Ta, gọi Tỷ- kheo Sati, con của người đánh cá: "Hiền giả Sati, bậc Đạo Sư gọi Hiền giả".

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5701

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Tỷ-kheo ấy vâng lời Thế Tôn, đến chỗ Tỷ-kheo Sati, con của người đánh cá, sau khi đến, liền nói với Tỷ-kheo Sati, con của người đánh cá:

– Hiền giả Sati, bậc Đạo Sư gọi Hiền giả.

– Thưa vâng, Hiền giả.

Tỷ-kheo Sati, con của người đánh cá đáp lời Tỷ-
kheo ấy, đi đến chỗ Thế Tôn ở, sau khi đến, đảnh lễ
Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Thế Tôn nói với
Tỷ-kheo Sati, con của người đánh cá đang ngồi
xuống một bên:

– Này Sati, có thật chăng, Ông khởi lên ác tà
kiến như sau: "Theo như tôi hiểu pháp Thế Tôn
thuyết giảng, thì thức này dong ruỗi, luân chuyển
nhưng không đổi khác"?

– Thật sư là vậy, bạch Thế Tôn. Theo như con hiểu pháp Thế Tôn thuyết giảng, thì thức này dong ruỗi, luân chuyển nhưng không đổi khác.

– Này Sati, thế nào là thức ấy?

– Bạch Thế Tôn, chính thức ấy nói cảm thọ, thọ

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5702

lãnh chỗ này, chỗ kia, kết quả các hành động thiện ác.

– Này kẻ mê mờ kia, vì ai mà Ông lại hiểu pháp
Ta thuyết giảng như vậy. Này kẻ mê mờ kia, có phải
chăng, Ta đã dùng nhiều pháp môn nói là thức do
duyên khởi, không có duyên, thì thức không hiện
khởi? Và này kẻ mê mờ kia, không những Ông xuyên
tạc Ta, vì Ông đã tự chấp thủ sai lạc, Ông còn tự phá
hoại Ông và tạo nên nhiều tổn đức. Này kẻ mê mờ
kia, và như vậy sẽ đưa đến bất hạnh và đau khổ lâu
dài cho Ông.

Rồi Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo:

– Chư Tỷ-kheo, các Ông nghĩ thế nào? Tỷ-kheo Sati, con của người đánh cá, có thể khởi lên tia lửa sáng gì trong Pháp, Luật này không?

– Bạch Thế Tôn, làm sao có thể có được, không thể được, bạch Thế Tôn.

Được nói vậy, Tỷ-kheo Sati, con của người đánh
cá, im lặng, hổ ngươi, thụt vai, cúi đầu, lo âu, câm
miệng. Rồi Thế Tôn sau khi biết được Tỷ-kheo Sati,
con của người đánh cá, đang im lặng, hổ ngươi, thụt
vai, cúi đầu, lo âu, câm miệng, bèn nói với Tỷ-kheo
Sati, con của người đánh cá.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5703

– Này kẻ mê mờ kia, người ta sẽ biết Ông qua ác tà kiến của chính Ông. Ở đây, Ta sẽ hỏi các Tỷ- kheo.

Rồi Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo:

– Chư Tỷ-kheo, các Ông có hiểu pháp Ta thuyết
giảng giống như Tỷ-kheo Sati, con của người đánh
cá này, không những đã xuyên tạc Ta vì đã tự chấp
thủ sai lạc, mà còn tự phá hoại mình và tạo nên nhiều
tổn đức?

– Bạch Thế Tôn, không. Bạch Thế Tôn, Thế Tôn đã dùng nhiều pháp môn nói thức do duyên khởi, không có duyên, thức không hiện khởi.

– Lành thay, chư Tỷ-kheo, lành thay, chư Tỷ-
kheo, các Ông hiểu pháp Ta thuyết giảng như vậy!
Chư Tỷ-kheo, Ta đã dùng nhiều pháp môn nói
thức do duyên khởi. Không có duyên, thức không
hiện khởi. Nhưng Tỷ-kheo Sati, con của người đánh
cá, không những xuyên tạc Ta vì đã tự chấp thủ sai
lạc, còn tự pháp hoại mình và tạo nên nhiều tổn đức,
và như vậy sẽ đưa đến bất hạnh và đau khổ lâu dài
cho kẻ mê mờ ấy.

Này các Tỷ-kheo, do duyên mà thức sanh, và thức ấy có tên tùy theo duyên ấy. Do duyên mắt và

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5704

các sắc, thức sanh, và thức ấy có tên là nhãn thức.
Do duyên tai và các tiếng, thức sanh, và thức ấy có
tên là nhĩ thức. Do duyên mũi và các hương, thức
sanh, và thức ấy có tên là tỷ thức. Do duyên lưỡi và
các vị, thức sanh, và thức ấy có tên là thiệt thức. Do
duyên thân và các xúc, thức sanh và thức ấy có tên
là thân thức. Do duyên ý và các pháp, thức sanh, và
thức ấy có tên là ý thức.

Này các Tỷ-kheo, do duyên nào lửa sanh và lửa
ấy có tên tùy theo duyên ấy. Do duyên củi, lửa sanh,
lửa ấy gọi là lửa củi. Duyên vỏ gỗ bào, lửa sanh, lửa
ấy gọi là lửa vỏ bào. Duyên cỏ, lửa sanh, lửa ấy gọi
là lửa cỏ. Duyên phân bò, lửa sanh, lửa ấy gọi là lửa
phân bò. Duyên trấu, lửa sanh, lửa ấy gọi là lửa trấu.
Duyên đống rác, lửa sanh, lửa ấy gọi là lửa đống
rác.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, do duyên, thức sanh, và thức ấy có tên tùy theo duyên ấy. Do duyên mắt và các sắc, thức sanh, và thức ấy có tên là nhãn thức. Do duyên tai và các tiếng, thức sanh, và thức ấy có tên là nhĩ thức. Do duyên mũi và các hương, thức sanh, và thức ấy có tên và tỷ thức. Do duyên lưỡi và các vị, thức sanh, và thức ấy có tên là thiệt thức. Do duyên thân và các xúc, thức sanh, và thức ấy có tên là thân thức. Do duyên ý và các pháp, thức

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5705

sanh, và thức ấy có tên là ý thức.

Này các Tỷ-kheo, các Ông có thấy sanh vật này không?

– Bạch Thế Tôn, có thấy.

– Này các Tỷ-kheo, các Ông có thấy sự tác thành sanh vật do món ăn ấy không?

– Bạch Thế Tôn có thấy.

– Này các Tỷ-kheo, các Ông có thấy, do sự đoạn diệt các món ăn ấy, sanh vật ấy cũng bị đoạn diệt không?

– Bạch Thế Tôn, có thấy.

– Này các Tỷ-kheo, vì do dự nên nghi hoặc sanh.

– Sanh vật này có thể không có mặt?

– Bạch Thế Tôn, có vậy.

– Này các Tỷ-kheo, vì do dự nên nghi hoặc sanh. Sự tác thành của món ăn ấy có thể có hay không?

– Bạch Thế Tôn, có vậy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5706

– Này các Tỷ-kheo, vì do dự nên nghi hoặc sanh. Do sự đoạn diệt các món ăn ấy, sanh vật ấy có thể bị đoạn diệt hay không bị đoạn diệt?

– Bạch Thế Tôn, có vậy.

– Này các Tỷ-kheo, nếu thấy như thật với chánh trí tuệ, thì sự nghi ngờ này được trừ diệt. Sanh vật này có thể không có mặt.

– Bạch Thế Tôn, có vậy.

– Này các Tỷ-kheo, nếu thấy như thật với chánh trí tuệ, thì sự nghi ngờ này được trừ diệt. Sự tác thành của món ăn ấy có thể có hay không?

– Bạch Thế Tôn, có vậy. (???)

– Này các Tỷ-kheo, nếu thấy như thật với chánh
trí tuệ, thì sự nghi ngờ này được trừ diệt. Do sự đoạn
diệt các món ăn ấy, sanh vật có thể bị đoạn diệt hay
không bị đoạn diệt?

– Bạch Thế Tôn, có vậy.

– Này các Tỷ-kheo, sanh vật này có mặt, (đối với vấn đề này), ở đây, các Ông có phải không có nghi hoặc không?

MƯỜI HAI DUYÊN                                        5707

– Bạch Thế Tôn, có vậy.

– Này các Tỷ-kheo, sự tác thành của món ăn ấy, (đối với vấn đề này), ở đây, các Ông có phải không có nghi hoặc không?

– Bạch Thế Tôn, có vậy.

– Này các Tỷ-kheo, do sự đoạn diệt các món ăn
ấy, sanh vật ấy có thể bị đoạn diệt, (đối với vấn đề
này), ở đây, các Ông có phải không có nghi hoặc
không?

– Bạch Thế Tôn, có vậy.

– Này các Tỷ-kheo, sanh vật này có mặt, (đối với vấn đề này) có phải các Ông khéo thấy, nhờ như thật chánh trí tuệ không?

– Bạch Thế Tôn, có vậy.

– Này các Tỷ-kheo, sự hiện hữu của sanh vật ấy là do các món ăn ấy tác thành, có phải các Ông khéo thấy nhờ như thật chánh trí tuệ không?

– Bạch Thế Tôn, có vậy.

– Này các Tỷ-kheo, do sự đoạn diệt các món ăn

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5708

ấy, sanh vật ấy có thể bị đoạn diệt, (đối với vấn đề này), có phải các Ông khéo thấy nhờ như thật chánh trí tuệ không?

– Bạch Thế Tôn, có vậy.

– Này các Tỷ-kheo, đối với tri kiến này được
thanh tịnh như vậy, được làm cho trong sáng như
vậy, nếu các Ông chấp trước, lấy làm hãnh diện,
truy cầu, xem là của mình, thì này các Tỷ-kheo, các
Ông có thể hiểu ví dụ chiếc bè, nói Pháp được
giảng dạy là để đưa vượt qua, không phải để nắm
lấy.

– Bạch Thế Tôn, không.

– Nhưng này các Tỷ-kheo, đối với tri kiến này được thanh tịnh như vậy, được làm cho trong sáng như vậy, nếu các Ông không chấp trước, không lấy làm hãnh diện, không truy cầu, không xem là của mình, thì này các Tỷ-kheo, các Ông có thể hiểu ví dụ của mình, thì này các Tỷ-kheo, các Ông có thể hiểu ví dụ là của mình (???), thì này các Tỷ-kheo, các Ông có thể hiểu ví dụ chiếc bè, nói Pháp được giảng dạy là để đưa vượt qua, không phải để nắm lấy.

– Bạch Thế Tôn, có.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5709

– Này các Tỷ-kheo, có bốn món ăn giúp cho an
trú các loài hữu tình đã sanh hay phò trợ các loài
hữu tình sẽ sanh. Thế nào là bốn? Đoàn thực hoặc
thô hoặc tế, thứ hai là xúc thực, thứ ba là tư niệm
thực, và thứ tư là thức thực.

Và này các Tỷ-kheo bốn món ăn này, lấy gì làm
nhân duyên, lấy gì làm tập khởi, lấy gì làm sanh
chủng, lấy gì làm nguyên nhân? Bốn món ăn này lấy
ái làm nhân duyên, lấy ái làm tập khởi, lấy ái làm
sanh chủng, lấy ái làm nguyên nhân.

Này các Tỷ-kheo, ái này lấy gì làm nhân duyên,
lấy gì làm tập khởi, lấy gì làm sanh chủng, lấy gì làm
nguyên nhân? Ái lấy thọ làm nhân duyên, lấy thọ làm
tập khởi, lấy thọ làm sanh chủng, lấy thọ làm nguyên
nhân.

Này các Tỷ-kheo, thọ này lấy gì làm nguyên
nhân, lấy gì làm tập khởi, lấy gì làm sanh chủng, lấy
gì làm nguyên nhân? Thọ lấy xúc làm nhân duyên,
lấy xúc làm tập khởi, lấy xúc làm sanh chủng, lấy xúc
làm nguyên nhân.

Này các Tỷ-kheo, xúc này lấy gì làm nguyên
duyên, lấy gì làm tập khởi, lấy gì làm sanh chủng,
lấy gì làm nguyên nhân? Xúc lấy sáu nhập làm nhân
duyên, lấy sáu nhập làm tập khởi, lấy sáu nhập làm

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5710

sanh chủng, lấy sáu nhập làm nguyên nhân.

Này các Tỷ-kheo, sáu nhập này lấy gì làm nhân duyên, lấy gì làm tập khởi, lấy gì làm sanh chủng, lấy gì làm nguyên nhân? Sáu nhập lấy danh sắc làm nhân duyên, lấy danh sắc làm tập khởi, lấy danh sắc làm sanh chủng, lấy danh sắc làm nguyên nhân.

Này các Tỷ-kheo, danh sắc này lấy gì làm nhân
duyên, lấy gì làm tập khởi, lấy gì làm sanh chủng,
lấy gì làm nguyên nhân? Danh sắc lấy thức làm nhân
duyên, lấy thức là tập khởi, lấy thức làm sanh chủng,
lấy thức làm nguyên nhân.

Này các Tỷ-kheo, thức này lấy gì làm nhân
duyên, lấy gì làm tập khởi, lấy gì làm sanh chủng,
lấy gì làm nguyên nhân? Thức lấy hành làm nhân
duyên, lấy hành làm tập khởi, lấy hành làm sanh
chủng, lấy hành làm nguyên nhân.

Này các Tỷ-kheo, các hành này lấy gì làm nhân
duyên, lấy gì làm tập khởi, lấy gì làm sanh chủng,
lấy gì làm nguyên nhân? Các hành lấy vô minh làm
sanh chủng, lấy vô minh làm nguyên nhân.

Như vậy, này các Tỷ-kheo, vô minh duyên hành, hành duyên thức, thức duyên danh sắc, danh sắc duyên sáu nhập, sáu nhập duyên xúc, xúc duyên thọ,

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5711

thọ duyên ái, ái duyên thủ, thủ duyên hữu, hữu duyên
sanh, sanh duyên già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não
được hiện hữu. Như vậy là sự tập khởi của toàn bộ
khổ uẩn này.

– Trước đã nói: Sanh duyên già, chết (Do duyên
sanh nên già, chết hiện khởi). Này các Tỷ-kheo, sanh
duyên già, chết có phải không? Hay ở đây (nghĩa)
như thế nào?

– Bạch Thế Tôn, sanh duyên già, chết. Như vậy đối với chúng con, (nghĩa) ở đây là vậy: Sanh duyên già, chết.

- Trước đã nói: hữu duyên sanh. Này các Tỷ- kheo, hữu duyên sanh có phải không? Hay ở đây (nghĩa) như thế nào?

– Bạch Thế Tôn, hữu duyên sanh. Như vậy, đối với chúng con, (nghĩa) ở đây là vậy: Hữu duyên sanh.

- Trước đã nói: Thủ duyên hữu. Này các Tỷ- kheo, thủ duyên hữu có phải không? Hay ở đây (nghĩa) như thế nào?

– Bạch Thế Tôn, thủ duyên hữu. Như vậy đối với chúng con, (nghĩa) ở đây là vậy: Thủ duyên hữu.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5712

– Trước đã nói: Ái duyên thủ. Này các Tỷ-kheo, ái duyên thủ có phải không? Hay ở đây, (nghĩa) như thế nào?

– Bạch Thế Tôn, ái duyên thủ. Như vậy đối với chúng con, (nghĩa) ở đây là vậy: Ái duyên thủ.

– Trước đã nói: Thọ duyên ái. Này các Tỷ-kheo, thọ duyên ái có phải không? Hay ở đây (nghĩa) như thế nào?

– Bạch Thế Tôn, thọ duyên ái. Như vậy đối với chúng con, (nghĩa) ở đây là vậy: Thọ duyên ái.

– Trước đã nói: Xúc duyên thọ. Này các Tỷ- kheo, xúc duyên thọ có phải không? Hay ở đây (nghĩa) như thế nào?

– Bạch Thế Tôn, xúc duyên thọ. Như vậy đối với chúng con, (nghĩa) ở đây là vậy: Xúc duyên thọ.

– Trước đã nói: Sáu nhập duyên xúc. Này các Tỷ-kheo, sáu nhập duyên xúc có phải không? Hay ở đây (nghĩa) như thế nào?

– Bạch Thế Tôn, sáu nhập duyên xúc. Như vậy đối với chúng con, (nghĩa) ở đây là vậy: Sáu nhập duyên xúc.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   5713

– Trước đã nói: Danh sắc duyên sáu nhập. Này các Tỷ-kheo, danh sắc duyên sáu nhập có phải không? Hay ở đây (nghĩa) như thế nào?

– Bạch Thế Tôn, danh sắc duyên sáu nhập. Như vậy đối với chúng con, (nghĩa) ở đây là vậy: Danh sắc duyên sáu nhập.

– Trước đã nói: Thức duyên danh sắc. Này các Tỷ-kheo, thức duyên danh sắc có phải không? Hay ở đây (nghĩa) như thế nào?

– Bạch Thế Tôn, thức duyên danh sắc. Như vậy đối với chúng con, (nghĩa) ở đây là vậy: Thức duyên danh sắc.

– Trước đã nói: Hành duyên thức: Này các Tỷ- kheo, hành duyên thức có phải không? Hay ở đây (nghĩa) như thế nào?

– Bạch Thế Tôn, hành duyên thức. Như vậy, đối với chúng con, (nghĩa) ở đây là vậy: Hành duyên thức.

– Trước đã nói: Vô minh duyên hành. Này các Tỷ-kheo, vô minh duyên hành có phải không? Hay ở đây (nghĩa) như thế nào?

MƯỜI HAI DUYÊN                                   5714

– Bạch Thế Tôn, vô minh duyên hành. Như vậy đối với chúng con (nghĩa) ở đây là vậy: Vô minh duyên hành.

– Lành thay, này các Tỷ-kheo! Các Ông nói như vậy và Ta cũng nói như vậy: "Cái này có nên cái kia có, cái này sanh nên cái kia sanh", như vô minh duyên hành, hành duyên thức, thức duyên danh sắc, danh sắc duyên sáu nhập, sáu nhập duyên xúc, xúc duyên thọ, thọ duyên ái, ái duyên thủ, thủ duyên hữu, hữu duyên sanh, sanh duyên già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não cùng sanh khởi. Như vậy, là sự tập khởi của toàn bộ khổ uẩn này. Do vô minh đoạn diệt, xả ly một cách hoàn toàn nên các hành diệt. Do các hành diệt nên thức diệt. Do thức diệt nên danh sắc diệt. Do danh sắc diệt nên sáu nhập diệt. Do sáu nhập diệt nên xúc diệt. Do xúc diệt nên thọ diệt. Do thọ diệt nên ái diệt. Do ái diệt nên thủ diệt. Do thủ diệt nên hữu diệt. Do hữu diệt nên sanh diệt. Do sanh diệt nên già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não đều diệt. Như vậy là sự đoạn diệt của toàn bộ khổ uẩn này.

Trước đã nói: Do sanh diệt nên già, chết diệt. Này các Tỷ-kheo, do sanh diệt nên già, chết diệt có phải không? Hay ở đây (nghĩa) như thế nào?

– Bạch Thế Tôn, do sanh diệt nên già, chết diệt.

MƯỜI HAI DUYÊN                                        5715

Như vậy đối với chúng con (nghĩa) ở đây là vậy: Do sanh diệt nên già, chết diệt.

– Trước đã nói: Do hữu diệt nên sanh diệt. Này các Tỷ-kheo, do hữu diệt nên sanh diệt có phải không? Hay ở đây (nghĩa) như thế nào?

– Bạch Thế Tôn, do hữu diệt nên sanh diệt. Như vậy đối với chúng con (nghĩa) ở đây là vậy: Do hữu diệt nên sanh diệt.

– Trước đã nói: Do thủ diệt nên hữu diệt. Này các Tỷ-kheo, do thủ diệt nên hữu diệt có phải không? Hay ở đây (nghĩa) như thế nào?

– Bạch Thế Tôn, do thủ diệt nên hữu diệt. Như vậy đối với chúng con, (nghĩa) ở đây là vậy: Do thủ diệt nên hữu diệt.

– Trước đã nói: Do ái diệt nên thủ diệt. Này các Tỷ-kheo, do ái diệt nên thủ diệt có phải không? Hay ở đây (nghĩa) như thế nào?

– Bạch Thế Tôn, do ái diệt nên thủ diệt. Như vậy đối với chúng con, (nghĩa) ở đây là vậy: Do ái diệt nên thủ diệt.

– Trước đã nói: Do thọ diệt nên ái diệt. Này các

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5716

Tỷ-kheo, do thọ diệt nên ái diệt có phải không? Hay ở đây (nghĩa) như thế nào?

– Bạch Thế Tôn, do thọ diệt nên ái diệt. Như vậy đối với chúng con (nghĩa) ở đây là vậy: Do thọ diệt nên ái diệt.

– Trước đã nói: Do xúc diệt nên thọ diệt. Này các Tỷ-kheo, do xúc diệt nên thọ diệt có phải không? Hay ở đây (nghĩa) như thế nào?

– Bạch Thế Tôn, do xúc diệt nên thọ diệt. Như vậy đối với chúng con, (nghĩa) ở đây là vậy: Do xúc diệt nên thọ diệt.

– Trước đã nói: Do sáu nhập diệt nên xúc diệt. Này các Tỷ-kheo, do sáu nhập diệt nên xúc diệt có phải không? Hay ở đây (nghĩa) như thế nào?

– Bạch Thế Tôn, do sáu nhập diệt nên xúc diệt. Như vậy đối với chúng con (nghĩa) ở đây là vậy: Do sáu nhập diệt nên xúc diệt.

– Trước đã nói: Do danh sắc diệt nên sáu nhập diệt. Này các Tỷ-kheo, do danh sắc diệt nên sáu nhập diệt có phải không? Hay ở đây (nghĩa) như thế nào?

– Bạch Thế Tôn, do danh sắc diệt nên sáu nhập

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5717

diệt. Như vậy đối với chúng con (nghĩa) ở đây là vậy: Do danh sắc diệt nên sáu nhập diệt.

– Trước đã nói: Do thức diệt nên danh sắc diệt. Này các Tỷ-kheo, do thức diệt nên danh sắc diệt có phải không? Hay ở đây (nghĩa) như thế nào?

– Bạch Thế Tôn, do thức diệt nên danh sắc diệt. Như vậy đối với chúng con, (nghĩa) ở đây là vậy: Do thức diệt nên danh sắc diệt.

– Trước đã nói: Do hành diệt nên thức diệt. Này các Tỷ-kheo, do hành diệt nên thức diệt có phải không? Hay ở đây (nghĩa) như thế nào?

– Bạch Thế Tôn, do hành diệt nên thức diệt. Như vậy đối với chúng con (nghĩa) ở đây là vậy: Do hành diệt nên thức diệt.

– Trước đã nói: Do vô minh diệt nên hành diệt. Này các Tỷ-kheo, do vô minh diệt nên hành diệt có phải không? Hay ở đây (nghĩa) như thế nào?

– Bạch Thế Tôn, do vô minh diệt nên hành diệt. Như vậy đối với chúng con, (nghĩa) ở đây là vậy: Do vô minh diệt nên hành diệt.

– Lành thay, này các Tỷ-kheo! Các Ông nói như

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5718

vậy và Ta cũng nói như vậy: "Cái này không có nên cái kia không có, cái này diệt nên cái kia diệt", như vô minh diệt nên hành diệt, hành diệt nên thức diệt, thức diệt nên danh sắc diệt, danh sắc diệt nên sáu nhập diệt, sáu nhập diệt nên xúc diệt, xúc diệt nên thọ diệt, thọ diệt nên ái diệt, ái diệt nên thủ diệt, thủ diệt nên hữu diệt, hữu diệt nên sanh diệt, sanh diệt nên già, chết, sầu, bi, khổ, ưu não diệt. Như vậy là sự đoạn diệt của toàn bộ khổ uẩn này.

Này các Tỷ-kheo, các Ông nên biết như vậy,
thấy như vậy, có còn chạy theo thời quá khứ, và suy
nghĩ: "Ta có mặt trong thời quá khứ hay không có
mặt trong thời quá khứ? Ta có mặt trong thời quá
khứ như thế nào? Ta có mặt trong thời quá khứ, hình
vóc như thế nào? Trước kia ta là gì và ta có mặt như
thế nào trong thời quá khứ"?

– Thưa không, bạch Thế Tôn.

– Này các Tỷ-kheo, các Ông biết như vậy, thấy
như vậy, có còn chạy theo thời vị lai, và suy nghĩ:
"Ta sẽ có mặt trong thời vị lai hay ta sẽ không có mặt
trong thời vị lai? Ta sẽ có mặt trong thời vị lai như
thế nào? Ta sẽ có mặt trong thời vị lai, hình vóc như
thế nào? Trước kia là gì và ta sẽ có mặt như thế nào
trong thời vị lai"?

MƯỜI HAI DUYÊN                                         5719

– Thưa không, bạch Thế Tôn.

– Này các Tỷ-kheo, các Ông biết như vậy, thấy
như vậy, các Ông có nghi ngờ gì về mình trong thời
hiện tại: "Ta có mặt hay ta không có mặt. Ta có mặt
như thế nào? Ta có mặt, hình vóc như thế nào? Hữu
tình này từ đâu đến? Và rồi nó sẽ đi đâu"?

– Thưa không, bạch Thế Tôn.

– Này các Tỷ-kheo, các Ông biết như vậy, thấy
như vậy, các Ông có nói như sau: "Bậc Đạo Sư quá
nặng nề (?) đối với chúng ta. Chúng ta nói vì chúng
ta tôn trọng bậc Đạo Sư"?

– Thưa không, bạch Thế Tôn.

– Này các Tỷ-kheo, các Ông biết như vậy, thấy
như vậy, các Ông có nói như sau: "Một Sa-môn nói
với chúng tôi như vậy, các Sa-môn khác cũng vậy(?),
và còn chúng tôi không có nói như vậy"?

– Thưa không, bạch Thế Tôn.

– Này các Tỷ-kheo, các Ông biết như vậy, thấy như vậy, các Ông có tìm một vị Đạo Sư khác không?

– Thưa không, bạch Thế Tôn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   5720

– Này các Tỷ-kheo, các Ông biết như vậy, thấy
như vậy, các Ông có trở lui lại các giới cấm, tế tự (?)
đàn tràng của các tục tử Sa-môn, Bà-la-môn (và nghĩ
rằng) chúng là căn bản không?

– Thưa không, bạch Thế Tôn.

– Này các Tỷ-kheo, có phải các Ông chỉ nói những gì các Ông tự biết, tự thấy, tự ý thức được?

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

– Lành thay, này các Tỷ-kheo,! Này các Tỷ-
kheo, các Ông đã được ta giới thiệu Chánh Pháp,
Pháp này thiết thực, hiện tại, không có thời gian, đến
để mà thấy, có khả năng hướng thượng, được người
trí tự thân giác hiểu. Này các Tỷ-kheo, Pháp này thiết
thực, hiện tại, không có thời gian, đến để mà thấy, có
khả năng hướng thượng, được người trí tự thân giác
hiểu. Tất cả những gì đã nói là do duyên này mà
nói.

Này các Tỷ-kheo, có ba sự hòa hợp mà một bào thai thành hình:

 Ở đây, cha mẹ có giao hợp và người mẹ không trong thời có thể thụ thai, và hương ấm (gandhabba) không hiện tiền, như vậy bào thai

MƯỜI HAI DUYÊN                                       5721

không thể thành hình.
 Ở đây, cha và mẹ có giao hợp, và người mẹ
trong thời có thể thụ thai, nhưng hương ấm
(gandhabba) không hiện tiền, như vậy bào thai
không thể thành hình.
 Và này các Tỷ-kheo, khi nào cha mẹ có giao
hợp, và người mẹ trong thời có thể thụ thai, và
hương ấm có hiện tiền; có ba sự hòa hợp như
vậy, thì bào thai mới thành hình.
Rồi này các Tỷ-kheo, người mẹ trong chín hay
mười tháng mang bào thai ấy, với sự lo âu lớn đối
với gánh nặng ấy. Rồi này các Tỷ-kheo, sau chín hay
mười tháng, người mẹ sinh đẻ với sự lo âu lớn đối
với gánh nặng ấy. Khi đã sinh, người mẹ nuôi (hài
nhi ấy) với máu của mình. Này các Tỷ-kheo, trong
luật của bậc Thánh, sữa của bà mẹ được xem là máu.
Này các Tỷ-kheo, đứa trẻ ấy, sau khi lớn lên, sau khi
các căn đã thuần thục, chơi với những trò chơi dành
cho các đứa trẻ, như với cái cày nhỏ, chơi khăng,
chơi nhảy lộn nhào, chơi chong chóng, chơi với đồ
đong bằng lá, chơi xe con, chơi cung nhỏ. Này các
Tỷ-kheo, đứa trẻ sau khi lớn lên, sau khi các căn do
mắt nhận thức, được thuần thục, thọ hưởng đầy đủ
năm món dục lạc; các sắc do mắt nhận thức, sắc này
khả ái, khả hỷ, khả lạc, khả ý, kích thích lòng dục,
hấp dẫn; các tiếng do tai nhận thức... Các hương do

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5722

mũi nhận thức... Các vị do lưỡi nhận thức... Các xúc do thân cảm xúc; các xúc này khả ái, khả hỷ, khả lạc, khả ý, kích thích lòng dục.

 Khi thấy sắc bằng mắt, người đó tham ái đối với
sắc đẹp, người đó ghét bỏ đối với sắc xấu, người
đó sống niệm không an trú trên thân, với một tâm
nhỏ mọn. Người đó không như thật tuệ tri tâm giải
thoát, tuệ giải thoát, chính nhờ chúng mà các ác
bất thiện pháp của người đó được trừ diệt, không
có dư tàn.
 Như vậy, đối diện với thân, sơ (thuận, nghịch) có
cảm thọ nào khởi lên: lạc thọ, khổ thọ, hay bất khổ
bất lạc thọ, người đó tùy hỷ, hoan nghênh, tham
trước thọ ấy.
 Vì tùy hỷ, hoan nghênh, tham trước cảm thọ ấy,
nên dục sanh hỷ, có tâm dục hỷ đối với những cảm
thọ ấy, nên dục hỷ sanh. Có tâm dục hỷ đối với
những cảm thọ ấy, tức là chấp thủ.
 Do duyên thủ nên hữu sanh; do duyên hữu nên
sanh sinh khởi; do duyên sanh nên già, chết, sầu,
bi, khổ, ưu, não, sanh. Như vậy là sự tập khởi của
toàn bộ khổ uẩn này.
Khi người đó nghe tiếng với tai... (như trên)...
khi người đó ngửi hương với mũi... (như trên)... khi
người đó nếm vị với lưỡi... (như trên)... khi người đó

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5723

cảm xúc với thân... (như trên)... khi người đó nhận thức pháp với ý, người đó tham ái đối với pháp tốt, ghét bỏ đối với pháp xấu. Người đó sống niệm không an trú trên thân, với một tâm nhỏ mọn. Người đó không như thật tuệ tri đến tâm giải thoát, tuệ giải thoát, chính nhờ chúng mà các ác, bất thiện pháp của người đó được trừ diệt, không còn dư tàn. Như vậy, đối diện với thân, sơ (thuận, nghịch), có cảm thọ nào khởi lên: lạc thọ, khổ thọ, hay bất khổ bất lạc thọ. Người đó tùy hỷ, hoan nghênh, tham trước cảm thọ ấy. Vì người đó tùy hỷ, hoan nghênh, tham trước cảm thọ ấy nên dục hỷ sanh. Có tâm dục hỷ đối với những cảm thọ ấy, tức là chấp thủ. Do duyên thủ nên hữu sanh; do duyên hữu nên sanh sinh khởi; do duyên sanh nên già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não sanh. Như vậy là sự tập khởi của toàn bộ khổ uẩn này.

Ở đời, này các Tỷ-kheo, Như Lai xuất hiện ở đời là bậc A-la-hán, Chánh Biến Tri, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn. Như Lai sau khi tự chứng ngộ với thượng trí, thế giới này với Thiên giới, Ma giới, Phạm thiên giới, gồm cả thế giới này với Sa-môn, Bà-la-môn, Thiên, Nhơn, lại tuyên thuyết điều Như Lai đã chứng ngộ. Như Lai thuyết pháp, sơ thiện, trung thiện, hậu thiện, đầy đủ văn nghĩa. Như Lai truyền dạy phạm hạnh hoàn toàn đầy

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5724

đủ, thanh tịnh. Người gia trưởng hay con vị gia trưởng, hay một người sanh ở giai cấp (hạ tiện) nào nghe Pháp ấy. Sau khi nghe Pháp, người ấy sanh lòng kính ngưỡng Như Lai. Khi có lòng tín ngưỡng, vị ấy suy nghĩ: "Đời sống gia đình đầy những triền phược, con đường đầy những bụi đời. Đời sống xuất gia phóng khoáng như hư không. Thật rất khó cho một người sống ở gia đình có thể sống theo phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ, hoàn toàn thanh tịnh, trắng bạch như vỏ ốc. Vậy ta nên cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà-sa, xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình". Sau một thời gian, người ấy bỏ tài sản nhỏ hay bỏ tài sản lớn, bỏ bà con quyến thuộc nhỏ hay bà con quyến thuộc lớn, cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà-sa, xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình.

Khi đã xuất gia như vậy, vị ấy sống thành tựu học pháp chánh hạnh:

 Từ bỏ sát sanh, tránh xa sát sanh, bỏ trượng, bỏ
kiếm, biết tàm quý, có lòng từ, sống thương xót
đến hạnh phúc tất cả chúng sanh và loài hữu
tình.
 Vị ấy từ bỏ lấy của không cho, chỉ lấy những
vật đã cho, chỉ mong những vật đã cho, sống
thanh tịnh, không có trộm cắp.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5725

 Từ bỏ tà hạnh, sống theo phạm hạnh, sống hạnh
viễn ly, từ bỏ dâm dục hèn hạ,
 Từ bỏ nói láo, nói những lời chân thật, y chỉ
trên sự thật, chắc chắn, đáng tin cậy, không
lường gạt, không phản lại đối với đời,
 Từ bỏ nói hai lưỡi, tránh xa nói hai lưỡi, nghe
điều gì ở chỗ này, không đến chỗ kia nói để
sanh chia rẽ ở những người này, nghe điều gì ở
chỗ kia, không đến nói với những người này để
sanh chia rẽ ở những người kia. Như vậy, vị ấy
sống hòa hợp những kẻ ly gián, khuyến khích
những kẻ hòa hợp, hoan hỷ trong hòa hợp, thoải
mái trong hòa hợp, hân hoan trong hòa hợp, nói
những lời đưa đến hòa hợp.
 Từ bỏ lời nói độc ác, tránh xa lời nói độc ác,
nói những lời nói không lỗi lầm, đẹp tai, dễ
thương, thông cảm đến tâm, tao nhã, đẹp lòng
nhiều người.
 Từ bỏ lời nói phù phiếm, tránh xa lời nói phù
phiếm, nói đúng thời, nói những lời chân thật,
nói những lời có ý nghĩa, nói những lời về
Chánh Pháp, nói những lời về Luật, nói những
lời đáng được gìn giữ, những lời hợp thời,
thuận lý, có mạch lạc hệ thống, có ích lợi.

Vị ấy từ bỏ làm hại đến các hột giống và các loại

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5726

cây cỏ, dùng một ngày một bữa, không ăn ban đêm, từ bỏ ăn phi thời, từ bỏ đi xem múa, hát, nhạc, trình diễn, từ bỏ trang sức bằng vòng hoa, hương liệu, dầu thơm và các thời trang, từ bỏ dùng giường cao và giường lớn, từ bỏ nhận vàng bạc, từ bỏ nhận các hạt sống, từ bỏ nhận thịt sống, từ bỏ nhận đàn bà, con gái, từ bỏ nhận nô tỳ, gái và trai, từ bỏ nhận cừu và dê, từ bỏ nhận gia cầm và heo, từ bỏ nhận voi, bò, ngựa và ngựa cái, từ bỏ nhận ruộng nương và đất đai, từ bỏ nhận người môi giới hoặc tự mình làm môi giới, từ bỏ buôn bán, từ bỏ các sự gian lận bằng cân, tiền bạc, đo lường, từ bỏ các tà hạnh như hối lộ, gian trá, lừa đảo, từ bỏ làm thương tổn, sát hại, câu thúc, bức đoạt, trộm cắp, cướp phá.

Vị ấy biết đủ với tấm y để che thân, với đồ ăn
khất thực để nuôi bụng, đi tại chỗ nào cũng mang
theo (y và bình bát). Ví như con chim bay đến chỗ
nào cũng mang theo hai cánh; cũng vậy, Tỷ-kheo
biết đủ với tấm y để che thân, với đồ ăn khất thực để
nuôi bụng, đi tại chỗ nào cũng mang theo (y và bình
bát).

Vị ấy nhờ thành tựu Thánh giới uẩn này nên hưởng được lạc thọ, nội tâm không lỗi lầm.

Khi mắt thấy sắc, vị ấy không nắm giữ tướng

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5727

chung, không nắm giữ tướng riêng. Những nguyên nhân gì khiến con mắt không được chế ngự, khiến tham ái, ưu, bi, các ác, bất thiện pháp khởi lên; vị ấy tự chế ngự nguyên nhân ấy, hộ trì con mắt, thực hành sự hộ trì con mắt. Khi tai nghe tiếng... (như trên)... mũi ngửi hương... (như trên)... lưỡi nếm vị... (như trên)... thân cảm xúc... (như trên)... ý nhận thức các pháp; vị ấy không nắm giữ tướng chung, không nắm giữ tướng riêng. Những nguyên nhân gì khiến ý căn không được chế ngự, khiến tham ái, ưu, bi, các ác, bất thiện pháp khởi lên; vị ấy chế ngự nguyên nhân ấy, hộ trì ý căn, thực hành sự hộ trì ý căn. Vị ấy nhờ sự hộ trì cao quý các căn ấy, nên hưởng lạc thọ, nội tâm không lỗi lầm.

Vị ấy khi đi tới, khi đi lui đều tỉnh giác, khi nhìn
thẳng, khi nhìn quanh đều tỉnh giác, khi co tay, khi
duỗi tay đều tỉnh giác, khi mang y kép, bình bát,
thượng y đều tỉnh giác, khi ăn uống, nhai, nuốt đều
tỉnh giác, khi đi đại tiểu tiện, tiểu tiện đều tỉnh giác,
khi đi, đứng, ngồi, nằm, thức, nói, im lặng đều tỉnh
giác.

Vị ấy với sự thành tựu Thánh giới uẩn này, với sự thành tựu Thánh hộ trì căn này, và với Thánh chánh niệm tỉnh giác này, lựa một chỗ thanh vắng, tịch mịch như khu rừng, gốc cây, khe núi, hang đá,

MƯỜI HAI DUYÊN                                         5728

bãi tha ma, lùm cây, ngoài trời, đống rơm. Sau khi đi
khất thực về và ăn xong, vị ấy ngồi kiết-già, lưng
thẳng, tại chỗ nói trên, và an trú chánh niệm trước
mặt.

 Vị ấy từ bỏ tham ái ở đời, sống với tâm thoát
ly tham ái, gột rửa tâm hết tham ái.
 Từ bỏ sân hận, vị ấy sống với tâm không sân
hận, lòng từ mẫn thương xót tất cả chúng hữu
tình, gột rửa, tâm hết sân hận.
 Từ bỏ hôn trầm thụy miên, vị ấy sống thoát ly
hôn trầm thụy miên, với tâm tưởng hướng về
ánh sáng, chánh niệm tỉnh giác, gột rửa tâm hết
hôn trầm thụy miên.
 Từ bỏ trạo cử hối quá, vị ấy sống không trạo
cử, nội tâm trầm lặng, gột rửa tâm hết trạo cử,
hối tiếc.
 Từ bỏ nghi ngờ, vị ấy sống thoát khỏi nghi ngờ,
không phân vân lưỡng lự, gột rửa tâm hết nghi
ngờ đối với thiện pháp.

Sau khi từ bỏ năm triền cái làm ô nhiễm tâm, làm cho yếu ớt trí tuệ, vị ấy ly dục, ly pháp bất thiện, chứng và trú Thiền thứ nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, có tầm có tứ. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo diệt tầm và tứ, chứng và trú Thiền thứ hai,

MƯỜI HAI DUYÊN                                        5729

một trạng thái hỷ lạc do định sanh, không tầm, không tứ, nội tĩnh nhất tâm. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ- kheo ly hỷ trú xả, chánh niệm tỉnh giác, thân cảm giác sự lạc thọ mà các bậc Thánh gọi là "xả niệm lạc trú", chứng và trú Thiền thứ ba. Lại nữa, này các Tỷ- kheo, vị Tỷ-kheo xả lạc xả khổ, diệt hỷ ưu đã cảm thọ trước, chứng và trú Thiền thứ tư, không khổ không lạc, xả niệm thanh tịnh.

 Khi vị ấy thấy sắc bằng mắt, vị ấy không tham ái
đối với sắc đẹp, không ghét bỏ đối với sắc xấu, vị
ấy sống an trú niệm trên thân, với tâm vô lượng.
Vị ấy như thật tuệ tri tâm giải thoát, tuệ giải thoát,
chính nhờ chúng mà các ác bất thiện pháp của vị
ấy được trừ diệt, không có dư tàn.
 Như vậy từ bỏ (thuận nghịch), có cảm thọ nào
khởi lên: lạc thọ, khổ thọ, hay bất khổ bất lạc thọ;
vị ấy không tùy hỷ, không hoan nghênh, không
tham trước thọ ấy.
 Vì vị ấy không tùy hỷ, không hoan nghênh, không
tham trước thọ ấy, nếu có dục hỷ nào đối với các
cảm thọ, dục hỷ ấy được trừ diệt.
 Do dục hỷ của vị ấy diệt nên thủ diệt. Do thủ diệt
nên hữu diệt. Do hữu diệt nên sanh diệt. Do sanh
diệt nên già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não diệt. Như
vậy là sự đoạn diệt của toàn bộ khổ uẩn này.

MƯỜI HAI DUYÊN                                        5730

Khi vị ấy nghe tiếng bằng tai... (như trên)... khi vị ngửi hương bằng mũi... (như trên)... Khi vị ấy nếm vị bằng lưỡi... (như trên)...Khi vị ấy cảm xúc bằng thân... (như trên)... Khi vị ấy nhận thức pháp bằng ý, vị ấy không tham ái đối với pháp tốt, không ghét bỏ đối với pháp xấu. Vị ấy sống an trú niệm trên thân, với tâm vô lượng. Vị ấy như thật tuệ tri tâm giải thoát, tuệ giải thoát. Chính nhờ chúng mà các ác, bất thiện pháp của vị ấy được trừ diệt, không có dư tàn. Như vậy, vị ấy đoạn trừ (thuận nghịch) có cảm thọ nào khởi lên: lạc thọ, khổ thọ hay bất khổ bất lạc thọ; vị ấy không tùy hỷ, không hoan nghênh, không tham trước thọ ấy. Vì vị ấy không tùy hỷ, không hoan nghênh, không tham trước thọ ấy, nếu có dục hỷ nào đối với các cảm thọ, dục hỷ ấy được trừ diệt. Do dục hỷ của vị ấy diệt nên thủ diệt. Do thủ diệt nên hữu diệt. Do hữu diệt nên sanh diệt. Do sanh diệt nên già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não diệt. Như vậy là sự đoạn diệt của toàn bộ khổ uẩn này.

Này các Tỷ-kheo, các Ông hãy thọ trì ái tận giải
thoát này, được Ta nói một cách tóm tắt, nhưng
(phải nhớ là) Tỷ-kheo Sati, con của người đánh cá,
đã bị mắc trong cái lưới lớn của ái, trong sự rối loạn
của ái.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Các Tỷ-kheo ấy

MƯỜI HAI DUYÊN                                        5731

hoan hỷ, tín thọ lời Thế Tôn dạy.

MƯỜI HAI DUYÊN                      5732

684 Ái - Vì sao ái tăng trưởng - Kinh Thủ – Tương II, 154

Thủ – Tương II, 154

1)... Trú ở Sàvatthi.

2) Này các Tỷ-kheo, ai sống, thấy vị ngọt trong các pháp được chấp thủ (upàdàniya dhammà), ái được tăng trưởng. Do duyên ái nên thủ có mặt. Do duyên thủ nên hữu có mặt. Do duyên hữu nên sanh có mặt. Do duyên sanh nên già chết, sầu, bi, khổ, ưu, não sanh khởi. Như vậy là toàn bộ khổ uẩn này tập khởi.

3) Này các Tỷ-kheo, ví như một đống lửa lớn làm
bằng mười xe củi, hay hai mươi xe củi, hay ba mươi
xe củi, hay bốn mươi xe củi đang cháy đỏ. Tại đây
có người thỉnh thoảng ném cỏ khô vào, và ném củi
khô vào. Này các Tỷ-kheo, như vậy đống lửa lớn ấy
được nuôi dưỡng, được tiếp tế, có thể cháy đỏ trong
một thời gian dài.

4) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, ai sống thấy vị ngọt
trong các pháp được chấp thủ, ái được tăng trưởng.
Do duyên ái nên thủ sanh khởi... (như trên)... Như
vậy là toàn bộ khổ uẩn này tập khởi.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   5733

5) Này các Tỷ-kheo, ai sống thấy sự nguy hiểm
trong các pháp được chấp thủ, ái được đoạn diệt.
Do ái diệt nên thủ diệt. Do thủ diệt nên hữu diệt. Do
hữu diệt nên sanh diệt. Do sanh diệt nên già chết,
sầu, bi, khổ, ưu, não diệt. Như vậy là toàn bộ khổ uẩn
này đoạn diệt.

6) Này các Tỷ-kheo, ví như một đống lửa lớn làm
bằng mười xe củi, hay hai mươi xe củi, hay ba mươi
xe củi, hay bốn mươi xe củi đang cháy đỏ. Tại đấy
không có người thỉnh thoảng ném cỏ khô vào, hay
phân khô, hay củi khô vào. Như vậy, này các Tỷ-
kheo, đống lửa lớn ấy do (nhiên liệu) được tiếp tế
trước tiêu diệt, do (nhiên liệu) khác không được đem
lại, không được nuôi dưỡng, bị tắt.

7) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, ai sống thấy sự nguy
hiểm trong các pháp được chấp thủ, ái được đoạn
diệt. Do ái diệt nên thủ diệt... (như trên)... Như vậy
là toàn bộ khổ uẩn này đoạn diệt.

Kiết Sử – 156tu2

1)... Trú ở Sàvatthi.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5734

2)... Này các Tỷ-kheo, ai sống thấy vị ngọt trong các
pháp kiết sử, ái được tăng trưởng. Do duyên ái nên
thủ có mặt. Do duyên thủ nên hữu có mặt. Do duyên
hữu nên sanh có mặt. Do duyên sanh nên già chết,
sầu, bi, khổ, ưu, não sanh khởi. Như vậy là toàn bộ
khổ uẩn này tập khởi.

3) Ví như, này các Tỷ-kheo, do duyên dầu và duyên
tim, ngọn đèn dầu được cháy đỏ. Tại đây có người
thỉnh thoảng rót dầu thêm và khơi tim lên. Này các
Tỷ-kheo, ngọn đèn dầu ấy được nuôi dưỡng như vậy,
được tiếp tế như vậy, có thể cháy đỏ trong một thời
gian dài.

4) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, ai sống thấy vị ngọt
trong các pháp kiết sử, ái được tăng trưởng. Do
duyên ái nên thủ sanh khởi... (như trên)... Như vậy là
toàn bộ khổ uẩn này tập khởi.

5) Này các Tỷ-kheo, ai sống thấy sự nguy hiểm
trong các pháp kiết sử, ái được đoạn diệt. Do ái diệt
nên thủ diệt. Do thủ diệt nên hữu diệt. Do hữu diệt
nên sanh diệt. Do sanh diệt nên già chết, sầu, bi, khổ,
ưu, não được đoạn diệt. Như vậy là toàn bộ khổ uẩn
này đoạn diệt.

6) Ví như, này các Tỷ-kheo, do duyên dầu và do duyên tim, ngọn đèn dầu được cháy đỏ. Tại đấy

MƯỜI HAI DUYÊN                                       5735

không có người thỉnh thoảng rót thêm dầu vào và
không khơi tim lên. Như vậy, này các Tỷ-kheo, ngọn
đèn ấy do (nhiên liệu) được tiếp tế trước tiêu diệt và
do (nhiên liệu) khác không được đem thêm, không
được nuôi dưỡng, sẽ bị tắt.

7) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, ai sống thấy sự nguy
hiểm trong các pháp kiết sử, ái được đoạn diệt. Do ái
diệt nên thủ diệt... (như trên)... Như vậy là toàn bộ
khổ uẩn này đoạn diệt.

Cây Lớn – 158tu2

1). .. Trú tại Sàvatthi.

2) Này các Tỷ-kheo, ai sống thấy vị ngọt trong các
pháp được chấp thủ, ái được tăng trưởng. Do duyên
ái, thủ sanh khởi... (như trên)... Như vậy là toàn bộ
khổ uẩn này tập khởi.

3) Ví như, này các Tỷ-kheo, một cây lớn, các rễ của cây ấy đâm sâu xuống dưới và đâm ngang, tất cả rễ ấy đều đem lên nhựa sống cho cây ấy. Này các Tỷ- kheo, cây lớn ấy được nuôi dưỡng như vậy, được tiếp tế như vậy, có thể đứng vững trong một thời gian dài. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, ai sống thấy vị ngọt

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5736

trong các pháp được chấp thủ, ái được tăng trưởng. Do duyên ái, thủ sanh khởi... (như trên)... Như vậy là toàn bộ khổ uẩn này tập khởi.

4) Này các Tỷ-kheo, ai sống thấy sự nguy hiểm
trong các pháp được chấp thủ, ái được đoạn diệt.
Do ái diệt nên thủ diệt. Do thủ diệt nên hữu diệt...
(như trên)... Như vậy là toàn bộ khổ uẩn này đoạn
diệt.

5) Này các Tỷ-kheo, ví như một cây lớn, có một người đến, cầm cái cuốc và cái giỏ. Người ấy chặt đứt rễ của cây ấy. Sau khi đào cái mương, người ấy nhổ các rễ lớn cho đến các rễ con, các rễ phụ. Rồi người ấy chặt cây ấy thành từng khúc. Sau khi chặt cây thành từng khúc, người ấy bửa, sau khi bửa, người ấy chẻ thành từng miếng nhỏ. Sau khi chẻ thành từng miếng nhỏ, người ấy phơi giữa gió và nắng. Sau khi người ấy phơi giữa gió và nắng, người ấy lấy lửa đốt. Sau khi lấy lửa đốt, người ấy vun thành đống tro. Sau khi vun thành đống tro, người ấy sàng tro ấy giữa gió lớn hay đổ tro ấy vào dòng nước mạnh cho nước cuốn đi. Như vậy, này các Tỷ-kheo, cây lớn ấy, rễ bị cắt đứt, làm thành như thân cây ta-la, làm cho không thể tái sanh, trong tương lai không thể sống lại được.

6) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, ai sống thấy được sự nguy hiểm trong các pháp chấp thủ, ái được đoạn

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5737

diệt. Do ái diệt nên thủ diệt... (như trên)... Như vậy là toàn bộ khổ uẩn này đoạn diệt.

Cây Lớn – 160tu2

1)... Trú tại Sàvatthi.

2) Này các Tỷ-kheo, ví như có một cây lớn, các rễ
của cây ấy đâm sâu xuống dưới và đâm ngang, tất
cả rễ ấy đều đem lên nhựa sống cho cây ấy. Này các
Tỷ-kheo, cây lớn ấy được nuôi dưỡng như vậy, được
tiếp tế như vậy, có thể đứng vững trong một thời gian
dài.

3) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, ai sống thấy vị ngọt
trong các pháp được chấp thủ, ái được tăng
trưởng. Do duyên ái nên thủ sanh khởi...(như trên)...
Như vậy là toàn bộ khổ uẩn này tập khởi.

4) Này các Tỷ-kheo, ví như một cây lớn, có người đến, cầm cái cuốc và cái giỏ. Người ấy chặt đứt rễ của cây ấy. Sau khi chặt đứt rễ, người ấy đào một cái mương. Sau khi đào cái mương, người ấy nhổ các rễ lớn... (như trên)... hay đổ tro vào dòng nước mạnh cho nước cuốn đi. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, cây lớn ấy, rễ bị cắt đứt, làm thành như thân cây ta-la,

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5738

làm cho cây ấy không thể tái sanh, trong tương lai không thể sống lại được.

5) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, ai sống thấy sự nguy
hiểm trong các pháp được chấp thủ, ái được đoạn
diệt. Do ái diệt nên thủ diệt... (như trên)... Như vậy
là toàn bộ khổ uẩn này đoạn diệt.

Cây Non – 161tu2

1)... Trú ở Sàvatthi.

2) Này các Tỷ-kheo, ai sống thấy vị ngọt trong các
pháp kiết sử, ái được tăng trưởng. Do duyên ái, thủ
được sanh khởi...(như trên)... Như vậy là toàn bộ khổ
uẩn này tập khởi.

3) Này các Tỷ-kheo, ví như một cây non, có người thỉnh thoảng vun xới các rễ, thỉnh thoảng bỏ thêm phân, thỉnh thoảng tưới thêm nước. Này các Tỷ-kheo, cây non ấy được nuôi dưỡng như vậy, được tiếp tế như vậy, có thể lớn lên, tăng trưởng, lớn mạnh.

4) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, ai sống thấy vị ngọt
trong các pháp kiết sử, ái được tăng trưởng. Do
duyên ái, thủ sanh khởi... (như trên)... Như vậy là
toàn bộ khổ uẩn này tập khởi.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5739

5) Này các Tỷ-kheo, ai sống thấy sự nguy hiểm
trong các pháp kiết sử, ái được đoạn diệt. Do ái diệt
nên thủ diệt...(như trên)... Như vậy là toàn bộ khổ
uẩn này đoạn diệt.

6) Này các Tỷ-kheo, ví như một cây non, có người đến, cầm cái cuốc và cái giỏ. Người ấy chặt đứt rễ của cây ấy, sau khi chặt đứt, người ấy đào cái mương. Sau khi đào cái mương, người ấy nhổ lên các rễ lớn cho đến các rễ con và rễ phụ. Rồi người ấy chặt cây ấy thành từng khúc. Sau khi chặt từng khúc, người ấy bửa. Sau khi bửa, người ấy chẻ thành từng miếng nhỏ. Sau khi chẻ thành từng miếng nhỏ, người ấy phơi giữa gió và nắng. Sau khi phơi giữa nắng và gió, người ấy lấy lửa đốt. Sau khi lấy lửa đốt, người ấy vun thành đống tro. Sau khi vun thành đống tro, người ấy sàng tro ấy giữa gió lớn hay đổ tro ấy vào dòng nước mạnh cho nước cuốn đi. Như vậy, này các Tỷ-kheo, cây non ấy, rễ bị cắt đứt, làm thành như thân cây ta-la, làm cho không thể tái sanh, trong tương lai không thể sống lại được.

7) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, ai sống thấy sự nguy
hiểm trong các pháp kiết sử, ái được đoạn diệt. Do ái
diệt nên thủ diệt...(như trên)... Như vậy là toàn bộ
khổ uẩn này đoạn diệt.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5740

Danh Sắc – 163tu2

1) Trú ở Sàvatthi.

2)... Này các Tỷ-kheo, ai sống thấy vị ngọt trong các
pháp kiết sử, danh sắc được sanh khởi. Do duyên
danh sắc, sáu xứ sanh khởi...(như trên)... Như vậy là
toàn bộ khổ uẩn này tập khởi.

3) Này các Tỷ-kheo, ví như một cây lớn, các rễ của
cây ấy đâm thẳng xuống dưới và đâm ngang ra, tất
cả rễ ấy đem lên nhựa sống. Như vậy, này các Tỷ-
kheo, cây lớn ấy được nuôi dưỡng như vậy, được tiếp
tế như vậy, có thể được đứng vững trong một thời
gian dài.

4) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, ai sống thấy vị ngọt trong các pháp kiết sử, danh sắc được sanh khởi...(như trên)...

5) Này các Tỷ-kheo, ai sống thấy sự tai hại trong
các pháp kiết sử, danh sắc không có sanh khởi. Do
danh sắc diệt nên sáu xứ diệt...(như trên)... Như vậy
là toàn bộ khổ uẩn này đoạn diệt.

6) Này các Tỷ-kheo, ví như một cây lớn, có một người đến, cầm cái cuốc và cái giỏ...(như trên)... Trong tương lai không thể sống lại được.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5741

7) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, ai sống thấy sự tai hại trong các pháp kiết sử, danh sắc không có sanh khởi. Do danh sắc diệt nên sáu xứ diệt... (như trên)... Như vậy là toàn bộ khổ uẩn này đoạn diệt.

Thức – 164tu2

1). .. Trú ở Sàvatthi.

2) Này các Tỷ-kheo, ai sống thấy vị ngọt trong các
pháp kiết sử, thức được sanh khởi. Do duyên thức,
nên danh sắc sanh khởi...(như trên)... Như vậy là toàn
bộ khổ uẩn này tập khởi.

3) Này các Tỷ-kheo, ví như một cây lớn, rễ của các cây ấy...(như trên)...

4) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, ai sống thấy vị ngọt
trong các pháp kiết sử, thức được sanh khởi. Do
duyên thức nên danh sắc sanh khởi...(như trên)...
Như vậy là toàn bộ khổ uẩn này tập khởi.

5) Này các Tỷ-kheo, ai sống thấy sự tai hại trong
các pháp kiết sử, thức không sanh khởi. Do thức
diệt nên danh sắc diệt...(như trên)... Như vậy là toàn
bộ khổ uẩn này đoạn diệt.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5742

6) Này các Tỷ-kheo, ví như một cây lớn, có người đến, cầm cái cuốc và cái giỏ...(như trên)... trong tương lai không thể sống lại được.

7) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, ai sống thấy sự tai hại
trong các pháp kiết sử, thức không có sanh khởi. Do
thức diệt nên danh sắc diệt...(như trên)... Như vậy là
toàn bộ khổ uẩn này đoạn diệt.

Nhân – 165tu2

1) Một thời Thế Tôn trú giữa dân chúng Kuru, tại một thị trấn của dân chúng Kuru tên là Kammàsadamma.

2) Rồi Tôn giả Ananda đi đến Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên.

3) Ngồi xuống một bên, Tôn giả Ananda bạch Thế Tôn:

- Thật vi diệu thay, bạch Thế Tôn! Thật hy hữu thay,
bạch Thế Tôn! Bạch Thế Tôn, sâu xa thay là định lý
Duyên khởi này, và sâu xa thật là định nghĩa này.
Nhưng đối với con định lý ấy có vẻ rõ ràng, minh
bạch!

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5743

4) - Chớ có nói vậy, này Ananda! Chớ có nói vậy, này Ananda! Sâu xa thay, này Ànanda là định lý Duyên khởi này, và sâu xa thật là định nghĩa này. Này Ànanda, chính vì không hiểu rõ pháp này, không giác ngộ, không chứng nhập (pháp này) mà chúng sanh nay bị rối ren như cuộn chỉ, bị phủ đầy bởi bệnh cằn cỗi, như cỏ munjà, như cây lau, không thoát khỏi sự luân hồi trong cõi dữ, ác thú, đọa xứ.

5) Này Ananda, ai sống thấy vị ngọt trong các pháp
được chấp thủ, ái được tăng trưởng. Do duyên ái,
hữu có mặt. Do duyên hữu, sanh có mặt. Do duyên
sanh, già chết, sầu, bi, khổ, ưu, não sanh khởi. Như
vậy là toàn khổ uẩn này tập khởi.

6) Này Ananda, ví như một cây lớn, các rễ của cây
ấy đâm xuống và đâm ngang, tất cả rễ ấy đều hút lên
nhựa sống cho cây ấy. Này Ananda, cây lớn ấy được
nuôi dưỡng như vậy, được tiếp tế như vậy, có thể
đứng vững trong một thời gian dài.

7) Cũng vậy, này Ananda, ai sống thấy vị ngọt trong
các pháp được chấp thủ, ái được tăng trưởng. Do
duyên ái, thủ có mặt. Do duyên thủ, hữu có
mặt...(như trên)... Như vậy là toàn bộ khổ uẩn này
tập khởi.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5744

8) Này Ananda, ai sống thấy sự tai hại trong các
pháp chấp thủ, ái được đoạn diệt. Do ái diệt nên thủ
diệt...(như trên)... Như vậy là toàn bộ khổ uẩn này
đoạn diệt.

9) Này Ananda, ví như một cây lớn, rồi có người đi
đến, cầm cái cuốc và cái giỏ. Người ấy chặt đứt rễ
cây ấy. Sau khi chặt đứt rễ, người ấy đào một cái
mương. Sau khi đào mương, người ấy nhổ lên các rễ
lớn cho đến các rễ con, rễ phụ. Người ấy chặt cây ấy
ra từng khúc. Sau khi chặt ra từng khúc, người ấy
bửa. Sau khi bửa, người ấy chẻ ra từng miếng nhỏ.
Sau khi chẻ ra từng miếng nhỏ, người ấy phơi giữa
gió và nắng. Sau khi phơi giữa gió và nắng, người
ấy lấy lửa đốt. Sau khi lấy lửa đốt, người ấy vun lại
thành đống tro. Sau khi vun lại thành đống tro, hoặc
người ấy sàng trong gió lớn hay đổ vào dòng nước
chảy mạnh để nước cuốn đi. Như vậy, này Ananda,
cây lớn ấy sẽ bị chặt đứt, làm thành như cây ta-la,
không thể nào tái sanh, không thể sanh khởi lại trong
tương lai.

10) Như vậy, này Ananda, ai sống thấy tai hại trong các pháp được chấp thủ, ái được đoạn diệt. Do ái diệt nên thủ diệt. Do thủ diệt nên hữu diệt. Do hữu diệt nên sanh diệt. Do sanh diệt, nên già chết, sầu, bi, khổ,

MƯỜI HAI DUYÊN                                        5745

ưu, não đều diệt. Như vậy là toàn bộ khổ uẩn này đoạn diệt.

MƯỜI HAI DUYÊN                                5746

685 Ái - Vô minh và Hữu ái là pháp cần được đoạn tận - Kinh THẮNG TRÍ – Tăng II, 287

THẮNG TRÍ – Tăng II, 287

 Này các Tỷ-kheo, có bốn pháp này. Thế nào là bốn?

- Này các Tỷ-kheo, có những pháp cần phải liễu
tri với thắng trí;
- Này các Tỷ-kheo, có những pháp cần phải đoạn
tận với thắng trí;
- Này các Tỷ-kheo, có những pháp cần phải tu
tập với thằng trí;
- Này các Tỷ-kheo, có những pháp cần phải
chứng ngộ với thắng trí.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là những pháp cần phải liễu tri với thắng trí?

 Năm thủ uẩn, những pháp này được gọi là những pháp cần phải liễu tri với thắng trí.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là những pháp cần phải đoạn tận với thắng trí?

MƯỜI HAI DUYÊN                                  5747

 Vô minh và hữu ái, những pháp này được gọi là những pháp cần phải đoạn tận với thắng trí.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là những pháp cần phải tu tập với thắng trí?

 Chỉ và quán, những pháp này được gọi là những pháp cần phải tu tập với thắng trí.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là những pháp cần phải chứng ngộ với thắng trí?

 Minh và giải thoát, những pháp này được gọi là những pháp cần phải chứng ngộ với thắng trí.

Này các Tỷ-kheo, có bốn pháp này.

MƯỜI HAI DUYÊN                                  5748

686 Ái - Ái duyên Thủ - Kinh Thủ – Tương II, 154

Thủ – Tương II, 154

1)... Trú ở Sàvatthi.

2) Này các Tỷ-kheo, ai sống, thấy vị ngọt trong các pháp được chấp thủ (upàdàniya dhammà), ái được tăng trưởng. Do duyên ái nên thủ có mặt. Do duyên thủ nên hữu có mặt. Do duyên hữu nên sanh có mặt. Do duyên sanh nên già chết, sầu, bi, khổ, ưu, não sanh khởi. Như vậy là toàn bộ khổ uẩn này tập khởi.

3) Này các Tỷ-kheo, ví như một đống lửa lớn làm
bằng mười xe củi, hay hai mươi xe củi, hay ba mươi
xe củi, hay bốn mươi xe củi đang cháy đỏ. Tại đây
có người thỉnh thoảng ném cỏ khô vào, và ném củi
khô vào. Này các Tỷ-kheo, như vậy đống lửa lớn ấy
được nuôi dưỡng, được tiếp tế, có thể cháy đỏ trong
một thời gian dài.

4) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, ai sống thấy vị ngọt
trong các pháp được chấp thủ, ái được tăng trưởng.
Do duyên ái nên thủ sanh khởi... (như trên)... Như
vậy là toàn bộ khổ uẩn này tập khởi.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   5749

5) Này các Tỷ-kheo, ai sống thấy sự nguy hiểm
trong các pháp được chấp thủ, ái được đoạn diệt.
Do ái diệt nên thủ diệt. Do thủ diệt nên hữu diệt. Do
hữu diệt nên sanh diệt. Do sanh diệt nên già chết,
sầu, bi, khổ, ưu, não diệt. Như vậy là toàn bộ khổ uẩn
này đoạn diệt.

6) Này các Tỷ-kheo, ví như một đống lửa lớn làm
bằng mười xe củi, hay hai mươi xe củi, hay ba mươi
xe củi, hay bốn mươi xe củi đang cháy đỏ. Tại đấy
không có người thỉnh thoảng ném cỏ khô vào, hay
phân khô, hay củi khô vào. Như vậy, này các Tỷ-
kheo, đống lửa lớn ấy do (nhiên liệu) được tiếp tế
trước tiêu diệt, do (nhiên liệu) khác không được đem
lại, không được nuôi dưỡng, bị tắt.

7) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, ai sống thấy sự nguy
hiểm trong các pháp được chấp thủ, ái được đoạn
diệt. Do ái diệt nên thủ diệt... (như trên)... Như vậy
là toàn bộ khổ uẩn này đoạn diệt.

Kiết Sử – 156tu2

1)... Trú ở Sàvatthi.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5750

2)... Này các Tỷ-kheo, ai sống thấy vị ngọt trong các
pháp kiết sử, ái được tăng trưởng. Do duyên ái nên
thủ có mặt. Do duyên thủ nên hữu có mặt. Do duyên
hữu nên sanh có mặt. Do duyên sanh nên già chết,
sầu, bi, khổ, ưu, não sanh khởi. Như vậy là toàn bộ
khổ uẩn này tập khởi.

3) Ví như, này các Tỷ-kheo, do duyên dầu và duyên
tim, ngọn đèn dầu được cháy đỏ. Tại đây có người
thỉnh thoảng rót dầu thêm và khơi tim lên. Này các
Tỷ-kheo, ngọn đèn dầu ấy được nuôi dưỡng như vậy,
được tiếp tế như vậy, có thể cháy đỏ trong một thời
gian dài.

4) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, ai sống thấy vị ngọt
trong các pháp kiết sử, ái được tăng trưởng. Do
duyên ái nên thủ sanh khởi... (như trên)... Như vậy là
toàn bộ khổ uẩn này tập khởi.

5) Này các Tỷ-kheo, ai sống thấy sự nguy hiểm
trong các pháp kiết sử, ái được đoạn diệt. Do ái diệt
nên thủ diệt. Do thủ diệt nên hữu diệt. Do hữu diệt
nên sanh diệt. Do sanh diệt nên già chết, sầu, bi, khổ,
ưu, não được đoạn diệt. Như vậy là toàn bộ khổ uẩn
này đoạn diệt.

6) Ví như, này các Tỷ-kheo, do duyên dầu và do duyên tim, ngọn đèn dầu được cháy đỏ. Tại đấy

MƯỜI HAI DUYÊN                                       5751

không có người thỉnh thoảng rót thêm dầu vào và
không khơi tim lên. Như vậy, này các Tỷ-kheo, ngọn
đèn ấy do (nhiên liệu) được tiếp tế trước tiêu diệt và
do (nhiên liệu) khác không được đem thêm, không
được nuôi dưỡng, sẽ bị tắt.

7) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, ai sống thấy sự nguy
hiểm trong các pháp kiết sử, ái được đoạn diệt. Do ái
diệt nên thủ diệt... (như trên)... Như vậy là toàn bộ
khổ uẩn này đoạn diệt.

Cây Lớn – 158tu2

1). .. Trú tại Sàvatthi.

2) Này các Tỷ-kheo, ai sống thấy vị ngọt trong các
pháp được chấp thủ, ái được tăng trưởng. Do duyên
ái, thủ sanh khởi... (như trên)... Như vậy là toàn bộ
khổ uẩn này tập khởi.

3) Ví như, này các Tỷ-kheo, một cây lớn, các rễ của cây ấy đâm sâu xuống dưới và đâm ngang, tất cả rễ ấy đều đem lên nhựa sống cho cây ấy. Này các Tỷ- kheo, cây lớn ấy được nuôi dưỡng như vậy, được tiếp tế như vậy, có thể đứng vững trong một thời gian dài. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, ai sống thấy vị ngọt

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5752

trong các pháp được chấp thủ, ái được tăng trưởng. Do duyên ái, thủ sanh khởi... (như trên)... Như vậy là toàn bộ khổ uẩn này tập khởi.

4) Này các Tỷ-kheo, ai sống thấy sự nguy hiểm
trong các pháp được chấp thủ, ái được đoạn diệt.
Do ái diệt nên thủ diệt. Do thủ diệt nên hữu diệt...
(như trên)... Như vậy là toàn bộ khổ uẩn này đoạn
diệt.

5) Này các Tỷ-kheo, ví như một cây lớn, có một người đến, cầm cái cuốc và cái giỏ. Người ấy chặt đứt rễ của cây ấy. Sau khi đào cái mương, người ấy nhổ các rễ lớn cho đến các rễ con, các rễ phụ. Rồi người ấy chặt cây ấy thành từng khúc. Sau khi chặt cây thành từng khúc, người ấy bửa, sau khi bửa, người ấy chẻ thành từng miếng nhỏ. Sau khi chẻ thành từng miếng nhỏ, người ấy phơi giữa gió và nắng. Sau khi người ấy phơi giữa gió và nắng, người ấy lấy lửa đốt. Sau khi lấy lửa đốt, người ấy vun thành đống tro. Sau khi vun thành đống tro, người ấy sàng tro ấy giữa gió lớn hay đổ tro ấy vào dòng nước mạnh cho nước cuốn đi. Như vậy, này các Tỷ-kheo, cây lớn ấy, rễ bị cắt đứt, làm thành như thân cây ta-la, làm cho không thể tái sanh, trong tương lai không thể sống lại được.

6) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, ai sống thấy được sự nguy hiểm trong các pháp chấp thủ, ái được đoạn

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5753

diệt. Do ái diệt nên thủ diệt... (như trên)... Như vậy là toàn bộ khổ uẩn này đoạn diệt.

Cây Lớn – 160tu2

1)... Trú tại Sàvatthi.

2) Này các Tỷ-kheo, ví như có một cây lớn, các rễ
của cây ấy đâm sâu xuống dưới và đâm ngang, tất
cả rễ ấy đều đem lên nhựa sống cho cây ấy. Này các
Tỷ-kheo, cây lớn ấy được nuôi dưỡng như vậy, được
tiếp tế như vậy, có thể đứng vững trong một thời gian
dài.

3) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, ai sống thấy vị ngọt
trong các pháp được chấp thủ, ái được tăng
trưởng. Do duyên ái nên thủ sanh khởi...(như trên)...
Như vậy là toàn bộ khổ uẩn này tập khởi.

4) Này các Tỷ-kheo, ví như một cây lớn, có người đến, cầm cái cuốc và cái giỏ. Người ấy chặt đứt rễ của cây ấy. Sau khi chặt đứt rễ, người ấy đào một cái mương. Sau khi đào cái mương, người ấy nhổ các rễ lớn... (như trên)... hay đổ tro vào dòng nước mạnh cho nước cuốn đi. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, cây lớn ấy, rễ bị cắt đứt, làm thành như thân cây ta-la,

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5754

làm cho cây ấy không thể tái sanh, trong tương lai không thể sống lại được.

5) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, ai sống thấy sự nguy
hiểm trong các pháp được chấp thủ, ái được đoạn
diệt. Do ái diệt nên thủ diệt... (như trên)... Như vậy
là toàn bộ khổ uẩn này đoạn diệt.

Cây Non – 161tu2

1)... Trú ở Sàvatthi.

2) Này các Tỷ-kheo, ai sống thấy vị ngọt trong các
pháp kiết sử, ái được tăng trưởng. Do duyên ái, thủ
được sanh khởi...(như trên)... Như vậy là toàn bộ khổ
uẩn này tập khởi.

3) Này các Tỷ-kheo, ví như một cây non, có người thỉnh thoảng vun xới các rễ, thỉnh thoảng bỏ thêm phân, thỉnh thoảng tưới thêm nước. Này các Tỷ-kheo, cây non ấy được nuôi dưỡng như vậy, được tiếp tế như vậy, có thể lớn lên, tăng trưởng, lớn mạnh.

4) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, ai sống thấy vị ngọt
trong các pháp kiết sử, ái được tăng trưởng. Do
duyên ái, thủ sanh khởi... (như trên)... Như vậy là
toàn bộ khổ uẩn này tập khởi.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5755

5) Này các Tỷ-kheo, ai sống thấy sự nguy hiểm
trong các pháp kiết sử, ái được đoạn diệt. Do ái diệt
nên thủ diệt...(như trên)... Như vậy là toàn bộ khổ
uẩn này đoạn diệt.

6) Này các Tỷ-kheo, ví như một cây non, có người đến, cầm cái cuốc và cái giỏ. Người ấy chặt đứt rễ của cây ấy, sau khi chặt đứt, người ấy đào cái mương. Sau khi đào cái mương, người ấy nhổ lên các rễ lớn cho đến các rễ con và rễ phụ. Rồi người ấy chặt cây ấy thành từng khúc. Sau khi chặt từng khúc, người ấy bửa. Sau khi bửa, người ấy chẻ thành từng miếng nhỏ. Sau khi chẻ thành từng miếng nhỏ, người ấy phơi giữa gió và nắng. Sau khi phơi giữa nắng và gió, người ấy lấy lửa đốt. Sau khi lấy lửa đốt, người ấy vun thành đống tro. Sau khi vun thành đống tro, người ấy sàng tro ấy giữa gió lớn hay đổ tro ấy vào dòng nước mạnh cho nước cuốn đi. Như vậy, này các Tỷ-kheo, cây non ấy, rễ bị cắt đứt, làm thành như thân cây ta-la, làm cho không thể tái sanh, trong tương lai không thể sống lại được.

7) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, ai sống thấy sự nguy
hiểm trong các pháp kiết sử, ái được đoạn diệt. Do ái
diệt nên thủ diệt...(như trên)... Như vậy là toàn bộ
khổ uẩn này đoạn diệt.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5756

Danh Sắc – 163tu2

1) Trú ở Sàvatthi.

2)... Này các Tỷ-kheo, ai sống thấy vị ngọt trong các
pháp kiết sử, danh sắc được sanh khởi. Do duyên
danh sắc, sáu xứ sanh khởi...(như trên)... Như vậy là
toàn bộ khổ uẩn này tập khởi.

3) Này các Tỷ-kheo, ví như một cây lớn, các rễ của
cây ấy đâm thẳng xuống dưới và đâm ngang ra, tất
cả rễ ấy đem lên nhựa sống. Như vậy, này các Tỷ-
kheo, cây lớn ấy được nuôi dưỡng như vậy, được tiếp
tế như vậy, có thể được đứng vững trong một thời
gian dài.

4) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, ai sống thấy vị ngọt trong các pháp kiết sử, danh sắc được sanh khởi...(như trên)...

5) Này các Tỷ-kheo, ai sống thấy sự tai hại trong
các pháp kiết sử, danh sắc không có sanh khởi. Do
danh sắc diệt nên sáu xứ diệt...(như trên)... Như vậy
là toàn bộ khổ uẩn này đoạn diệt.

6) Này các Tỷ-kheo, ví như một cây lớn, có một người đến, cầm cái cuốc và cái giỏ...(như trên)... Trong tương lai không thể sống lại được.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5757

7) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, ai sống thấy sự tai hại trong các pháp kiết sử, danh sắc không có sanh khởi. Do danh sắc diệt nên sáu xứ diệt... (như trên)... Như vậy là toàn bộ khổ uẩn này đoạn diệt.

Thức – 164tu2

1). .. Trú ở Sàvatthi.

2) Này các Tỷ-kheo, ai sống thấy vị ngọt trong các
pháp kiết sử, thức được sanh khởi. Do duyên thức,
nên danh sắc sanh khởi...(như trên)... Như vậy là toàn
bộ khổ uẩn này tập khởi.

3) Này các Tỷ-kheo, ví như một cây lớn, rễ của các cây ấy...(như trên)...

4) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, ai sống thấy vị ngọt
trong các pháp kiết sử, thức được sanh khởi. Do
duyên thức nên danh sắc sanh khởi...(như trên)...
Như vậy là toàn bộ khổ uẩn này tập khởi.

5) Này các Tỷ-kheo, ai sống thấy sự tai hại trong
các pháp kiết sử, thức không sanh khởi. Do thức
diệt nên danh sắc diệt...(như trên)... Như vậy là toàn
bộ khổ uẩn này đoạn diệt.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5758

6) Này các Tỷ-kheo, ví như một cây lớn, có người đến, cầm cái cuốc và cái giỏ...(như trên)... trong tương lai không thể sống lại được.

7) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, ai sống thấy sự tai hại
trong các pháp kiết sử, thức không có sanh khởi. Do
thức diệt nên danh sắc diệt...(như trên)... Như vậy là
toàn bộ khổ uẩn này đoạn diệt.

Nhân – 165tu2

1) Một thời Thế Tôn trú giữa dân chúng Kuru, tại một thị trấn của dân chúng Kuru tên là Kammàsadamma.

2) Rồi Tôn giả Ananda đi đến Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên.

3) Ngồi xuống một bên, Tôn giả Ananda bạch Thế Tôn:

- Thật vi diệu thay, bạch Thế Tôn! Thật hy hữu thay,
bạch Thế Tôn! Bạch Thế Tôn, sâu xa thay là định lý
Duyên khởi này, và sâu xa thật là định nghĩa này.
Nhưng đối với con định lý ấy có vẻ rõ ràng, minh
bạch!

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5759

4) - Chớ có nói vậy, này Ananda! Chớ có nói vậy, này Ananda! Sâu xa thay, này Ànanda là định lý Duyên khởi này, và sâu xa thật là định nghĩa này. Này Ànanda, chính vì không hiểu rõ pháp này, không giác ngộ, không chứng nhập (pháp này) mà chúng sanh nay bị rối ren như cuộn chỉ, bị phủ đầy bởi bệnh cằn cỗi, như cỏ munjà, như cây lau, không thoát khỏi sự luân hồi trong cõi dữ, ác thú, đọa xứ.

5) Này Ananda, ai sống thấy vị ngọt trong các pháp
được chấp thủ, ái được tăng trưởng. Do duyên ái,
hữu có mặt. Do duyên hữu, sanh có mặt. Do duyên
sanh, già chết, sầu, bi, khổ, ưu, não sanh khởi. Như
vậy là toàn khổ uẩn này tập khởi.

6) Này Ananda, ví như một cây lớn, các rễ của cây
ấy đâm xuống và đâm ngang, tất cả rễ ấy đều hút lên
nhựa sống cho cây ấy. Này Ananda, cây lớn ấy được
nuôi dưỡng như vậy, được tiếp tế như vậy, có thể
đứng vững trong một thời gian dài.

7) Cũng vậy, này Ananda, ai sống thấy vị ngọt trong
các pháp được chấp thủ, ái được tăng trưởng. Do
duyên ái, thủ có mặt. Do duyên thủ, hữu có
mặt...(như trên)... Như vậy là toàn bộ khổ uẩn này
tập khởi.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5760

8) Này Ananda, ai sống thấy sự tai hại trong các
pháp chấp thủ, ái được đoạn diệt. Do ái diệt nên thủ
diệt...(như trên)... Như vậy là toàn bộ khổ uẩn này
đoạn diệt.

9) Này Ananda, ví như một cây lớn, rồi có người đi
đến, cầm cái cuốc và cái giỏ. Người ấy chặt đứt rễ
cây ấy. Sau khi chặt đứt rễ, người ấy đào một cái
mương. Sau khi đào mương, người ấy nhổ lên các rễ
lớn cho đến các rễ con, rễ phụ. Người ấy chặt cây ấy
ra từng khúc. Sau khi chặt ra từng khúc, người ấy
bửa. Sau khi bửa, người ấy chẻ ra từng miếng nhỏ.
Sau khi chẻ ra từng miếng nhỏ, người ấy phơi giữa
gió và nắng. Sau khi phơi giữa gió và nắng, người
ấy lấy lửa đốt. Sau khi lấy lửa đốt, người ấy vun lại
thành đống tro. Sau khi vun lại thành đống tro, hoặc
người ấy sàng trong gió lớn hay đổ vào dòng nước
chảy mạnh để nước cuốn đi. Như vậy, này Ananda,
cây lớn ấy sẽ bị chặt đứt, làm thành như cây ta-la,
không thể nào tái sanh, không thể sanh khởi lại trong
tương lai.

10) Như vậy, này Ananda, ai sống thấy tai hại trong các pháp được chấp thủ, ái được đoạn diệt. Do ái diệt nên thủ diệt. Do thủ diệt nên hữu diệt. Do hữu diệt nên sanh diệt. Do sanh diệt, nên già chết, sầu, bi, khổ,

MƯỜI HAI DUYÊN                                        5761

ưu, não đều diệt. Như vậy là toàn bộ khổ uẩn này đoạn diệt.

MƯỜI HAI DUYÊN                                5762

687 Ái - Ái là người thợ dệt - Kinh CON ĐƯỜNG ĐI ĐẾN BỜ BÊN KIA – Tăng III, 193

CON ĐƯỜNG ĐI ĐẾN BỜ BÊN KIA –Tăng III, 193

1. Như vầy tôi nghe:
Một thời Thế Tôn trú ở Bàrànasi, tại Isipatana, vườn
Lộc Uyển. Lúc bấy giờ, nhiều Tỷ-kheo trưởng lão,
sau bữa ăn, trên con đường đi khất thực trở về, ngồi
tụ họp tại ngôi nhà hình tròn, và câu chuyện sau đây
được khởi lên:
- Này chư Hiền, Thế Tôn đã nói như sau trong "Con
đường đến bờ bên kia" trong câu hỏi của Metteyya:
Ai biết hai cực đoan,
Giữa bậc Trí không nhiễm,
Ta gọi bậc Đại nhân,
Đây, vượt người dệt vải.
- Thưa Hiền giả, thế nào là một cực đoan? Thế nào
là cực đoan thứ hai" Thế nào là chặng giữa? Thế nào
là người dệt vải?
2. Được nói vậy, một Tỷ-kheo thưa với các Tỷ-kheo
trưởng lão:

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5763

- Thưa chư Hiền, Xúc là một cực đoan. Xúc tập khởi
là cực đoan thứ hai. Xúc diệt là chặng giữa. Ái là
người thợ dệt; vì rằng ái dệt, nên khiến cho vị ấy phải
sanh ở hữu này. Cho đến như vậy, thưa chư Hiền,
Tỷ-kheo thắng tri được điều có thể thắng tri, liễu tri
được điều có thể liễu tri. Do thắng tri được điều có
thể thắng tri, do liễu tri được điều có thể liễu tri,
ngay trong hiện tại, vị ấy có thể chấm dứt khổ đau.
3. Được nói vậy, một Tỷ-kheo khác thưa với các Tỷ-
kheo trưởng lão:
- Quá khứ, thưa chư Hiền, là một cực đoan. Tương
lai là cực đoan thứ hai. Hiện tại là chặng giữa. Ái là
người dệt vải. Do ái dệt, nên khiến cho vị ấy phải
sanh ở hữu này. Cho đến như vậy, thưa chư Hiền,
Tỷ-kheo thắng tri được điều có thể thắng tri... vị ấy
có thể chấm dứt khổ đau.
4. Được nói vậy, một Tỷ-kheo khác thưa với các Tỷ-
kheo trưởng lão:
- Lạc, thưa chư Hiền, là một cực đoan. Khổ là cực
đoan thứ hai. Không khổ không lạc là chặng giữa.
Ái là người dệt vải. Do ái dệt, nên khiến cho vị ấy
phải sanh ở hữu này... có thể chấm dứt khổ đau.
5. Được nói vậy, một Tỷ-kheo khác thưa với các Tỷ-
kheo trưởng lão:

MƯỜI HAI DUYÊN                                       5764

- Danh, thưa chư Hiền, là một cực đoan. Sắc là cực
đoan thứ hai. Thức là chặng giữa. Ái là người dệt
vải. Do ái dệt... có thể chấm dứt khổ đau.
6. Được nói vậy, một Tỷ-kheo khác thưa với các Tỷ-
kheo trưởng lão:
- Sáu nội xứ, thưa chư Hiền, là một cực đoan. Sáu
ngoại xứ là cực đoan thứ hai. Thức là chặng giữa. Ái
là người dệt vải. Do ái dệt... có thể chấm dứt khổ
đau.
7. Được nói vậy, một Tỷ-kheo khác thưa với các Tỷ-
kheo trưởng lão:
- Thân, thưa chư Hiền, là một cực đoan. Thân tập
khởi là cực đoan thứ hai. Thân kiến diệt là chặng
giữa. Ái là người dệt vải. Do ái dệt... có thể chấm dứt
khổ đau.
8. Được nói vậy, một Tỷ-kheo khác thưa với các Tỷ-
kheo trưởng lão:
- Thưa chư Hiền, tất cả chúng tôi đã trả lời tùy theo
sự hiểu biết của chúng tôi. Thưa chư Hiền, chúng ta
sẽ đi đến Thế Tôn, sau khi đến, chúng ta sẽ hỏi Thế
Tôn về ý nghĩa này. Thế Tôn trả lời cho chúng ta như
thế nào, chúng ta sẽ thọ trì như vậy.
- Thưa vâng, thưa Hiền giả.
Các Tỷ-kheo trưởng lão vâng đáp Tỷ-kheo ấy. Rồi
các trưởng lão đi đến Thế Tôn, sau khi đi đến, đảnh

MƯỜI HAI DUYÊN                                       5765

lễ Thế Tôn, rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một
bên, các Tỷ -kheo trưởng lão thuật lại với Thế Tôn
tất cả câu chuyện đã xảy ra và thưa:
- Bạch Thế Tôn, ai là người đã khéo nói?
- Này các Tỷ-kheo, Tất cả các Thầy đều khéo nói theo
phương pháp của mình. Nhưng, đây là vấn đề Ta nói
về con đường đi đến bờ bên kia trong các câu hỏi
của Metteyya.
Ai biết hai cực đoan,
Giữa bậc Trí không nhiễm,
Ta gọi bậc Đại nhân,
Đây, vượt người dệt vải.
Hãy nghe và suy nghiệm kỹ, Ta sẽ nói:
- Thưa vâng, bạch Thế Tôn.
Các vị Tỷ-kheo trưởng lão vâng đáp Thế Tôn. Thế
Tôn nói như sau:
- Xúc là một cực đoan.
- Xúc tập khởi là cực đoan thứ hai.
- Xúc diệt là chặng giữa.
- Ái là người dệt vải; vì rằng ái dệt nên khiến cho
vị ấy phải sanh ở hữu này.
Cho đến như vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo thắng tri
được điều có thể thắng tri, liễu tri được điều có thể
liễu tri. Do thắng tri được điều có thể thắng tri, liễu

MƯỜI HAI DUYÊN                                       5766

tri được điều có thể liễu tri, ngay trong hiện tại, vị ấy có thể chấm dứt khổ đau.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5767

688 Ái - Ái là nhiên liệu cho tái sanh - Kinh Luận Nghị Đường – Tương IV, 616

Luận Nghị Đường – Tương IV, 616 (Kutùhalasàlà)

1). ..

2) Rồi du sĩ Vacchagotta đi đến Thế Tôn; sau khi
đến, nói lên với Thế Tôn những lời chào đón hỏi
thăm, sau khi nói lên những lời chào đón hỏi thăm
thân hữu rồi ngồi xuống một bên.

3) Ngồi một bên, du sĩ Vacchagotta thưa với Thế Tôn:

-- Thưa Tôn giả Gotama, những ngày về trước, những ngày về trước nữa, rất nhiều Sa-môn, Bà-la- môn là du sĩ ngoại đạo ngồi tụ tập, tụ hội tại Luận nghị đường, và câu chuyện sau đây được khởi lên: "Vị Pùrana Kassapa này là vị hội chủ, vị giáo trưởng, vị sư trưởng giáo hội, có tiếng tốt, có danh vọng, khai tổ giáo phái, được quần chúng tôn sùng". Khi nói về một đệ tử từ trần, mệnh chung, họ nói sanh xứ của vị ấy như sau: "Vị này sanh tại chỗ này. Vị này sanh tại chỗ này". Nếu đệ tử là vị thượng nhân, tối thượng nhân, đã đạt địa vị tối thắng, khi vị này từ trần, mệnh

MƯỜI HAI DUYÊN                                       5768

chung, họ nói sanh xứ của vị ấy như sau: "Vị này sanh tại chỗ này. Vị này sanh tại chỗ này".

4-9) Makkhali Gosàla... Nigantha Nàtaputta... Sanjaya Belatthiputta... Pakuddha Kaccàyana... vị Ajita Kesakambala này là vị hội chủ, vị giáo trưởng, vị sư trưởng giáo hội, có tiếng tốt, có danh vọng, khai tổ giáo phái, được quần chúng tôn sùng. Khi nói về một đệ tử từ trần, mệnh chung, họ nói sanh xứ của vị ấy như sau: "Vị này sanh tại chỗ này. Vị này sanh tại chỗ này". Nếu đệ tử là vị thượng nhân, tối thượng nhân, đã đạt địa vị tối thắng, khi vị này từ trần, mệnh chung, họ nói sanh xứ của vị ấy như sau: "Vị này sanh tại chỗ này. Vị này sanh tại chỗ này".

10) Còn Sa-môn Gotama này là vị hội chủ, vị giáo trưởng, vị sư trưởng giáo hội, có tiếng tốt, có danh vọng, khai tổ giáo phái, được quần chúng tôn sùng. Khi nói về một đệ tử đã từ trần, đã mệnh chung, Sa- môn Gotama nói sanh xứ của vị ấy như sau: "Vị này sanh tại chỗ này. Vị này sanh tại chỗ này". Nếu đệ tử là bậc thượng nhân, tối thắng nhân đã đạt địa vị tối thượng, khi vị này từ trần, mệnh chung, Sa-môn Gotama không có trả lời: "Vị này sanh tại chỗ này. Vị này sanh tại chỗ này". Nhưng Ngài nói về vị ấy như sau: "Vị ấy đã chặt đứt ái, đã phá hủy các kiết

MƯỜI HAI DUYÊN                                       5769

phược, nhờ chơn chánh thấy rõ kiêu mạn, đã đoạn tận khổ đau".

11) Thưa Tôn giả Gotama, con có khởi lên phân vân và nghi ngờ như sau: "Như thế nào, cần phải thấu hiểu pháp của Sa-môn Gotama?"

12) -- Này Vaccha, thôi vừa rồi sự phân vân của Ông. Thôi vừa rồi sự nghi ngờ của Ông. Chính do trên điểm Ông phân vân mà nghi ngờ được khởi lên. Ta tuyên bố sự sanh khởi, này Vaccha, đối với những ai có chấp thủ, không phải đối với ai không có chấp thủ.

13) Ví như, này Vaccha, một ngọn lửa cháy đỏ khi nào có nhiên liệu (saupàdàna), không phải không có nhiên liệu.

Cũng vậy, này Vaccha, Ta tuyên bố về sanh khởi đối với người có chấp thủ (sanh y), không phải với người không có chấp thủ.

14) -- Thưa Tôn giả Gotama, trong khi có gió thổi ngọn lửa đi thật xa, thời Tôn giả Gotama tuyên bố cái gì làm nhiên liệu cho ngọn lửa này?

-- Này Vaccha, trong khi có gió thổi ngọn lửa đi thật xa, thời Ta nói chính gió là nhiên liệu. Trong khi ấy, này Vaccha, chính gió là nhiên liệu (upàdàna).

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5770

15) -- Thưa Tôn giả Gotama, trong khi một loài hữu
tình quăng bỏ thân này để sanh vào một thân khác,
thời Tôn giả Gotama tuyên bố cái gì làm nhiên liệu
cho thân này?

-- Này Vaccha, trong khi một loài hữu tình quăng bỏ
thân này và sanh vào một thân khác, này Vaccha, Ta
tuyên bố rằng trong khi ấy chính ái (tanhà) là nhiên
liệu (upàdànam).

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5771

689 Ái - Ái là sự nhuận ướt - Kinh HIỆN HỮU – Tăng I, 405

HIỆN HỮU – Tăng I, 405

1. Rồi Tôn giả Ànanda đi đến Thế Tôn, sau khi đến,
đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống
một bên, Tôn giả Ànanda bạch Thế Tôn:
- Hữu, hữu, bạch Thế Tôn, được nói đến như vậy.
Cho đến như thế nào, bạch Thế Tôn, được xem là có
hữu?
- Này Ànanda, nếu không có hành động (nghiệp) và
sự chín muồi của dục giới thời dục hữu có thể trình
bày được không?
- Thưa không, bạch Thế Tôn.
- Như vậy, này Ànanda, nghiệp là thửa ruộng,
thức là hột giống, ái là sự nhuận ướt. Chúng
sanh bị vô minh che lấp, bị ái trói buộc, nên thức
được an lập trong giới thấp kém. Như vậy, trong
tương lai có sự tái sanh sanh khởi. Như vậy, này
Ànanda, hữu có mặt.
2. Và này Ànanda, nếu không có hành động và sự
chín muồi của sắc giới, thời sắc hữu có thể trình bày
được không?

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5772

- Thưa không, bạch Thế Tôn.
- Như vậy, này Ànanda, nghiệp là thửa ruộng, thức
là hột giống, ái là sự nhuận ướt. Chúng sanh bị
vô minh che lấp, bị ái trói buộc, nên thức được
an lập trong giới bậc trung. Như vậy, trong tương
lai có sự tái sanh sanh khởi. Như vậy, này
Ànanda, hữu có mặt.
3. Và này Ànanda, nếu không có hành động và sự
chín muồi của vô sắc giới, thời vô sắc hữu có thể
trình bày được không?
- Thưa không, bạch Thế Tôn.
- Như vậy, này Ànanda, nghiệp là thửa ruộng, thức
là hột giống, ái là sự nhuận ướt. Chúng sanh bị
vô minh che lấp, bị ái trói buộc, nên thức được
an lập trong giới bậc thù thắng. Như vậy, trong
tương lai có sự tái sanh sanh khởi. Như vậy, này
Ànanda, hữu có mặt.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   5773

690 Ái - Ái nhiễm là bệnh tật, là mũi tên, là mụt nhọt - Kinh Ái Nhiễm – Tương IV, 113

Ái Nhiễm – Tương IV, 113 (Ejà)

1) ...

2) -- Ái nhiễm, này các Tỷ-kheo, là bệnh tật; ái
nhiễm là mụt nhọt; ái nhiễm là mũi tên. Do vậy, này
các Tỷ-kheo, Như Lai sống không ái nhiễm, không
bị mũi tên làm bị thương.

3) Do vậy, này các Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo có ước vọng gì, hãy ước sống không ái nhiễm, không bị mũi tên làm bị thương.

4) Chớ có nghĩ đến mắt, chớ có nghĩ đến trong mắt, chớ có nghĩ đến từ mắt, chớ có nghĩ đến: "Mắt là của tôi".

Chớ có nghĩ đến các sắc, chớ có nghĩ đến trong các sắc, chớ có nghĩ đến từ các sắc, chớ có nghĩ đến: " Các sắc là của tôi ".

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5774

Chớ có nghĩ đến nhãn thức, chớ có nghĩ đến trong nhãn thức, chớ có nghĩ đến từ nhãn thức, chớ có nghĩ đến: " Nhãn thức là của tôi ".

Chớ có nghĩ đến nhãn xúc, chớ có nghĩ đến trong nhãn xúc, chớ có nghĩ đến từ nhãn xúc, chớ có nghĩ đến: " Nhãn xúc là của tôi ".

Do duyên nhãn xúc khởi lên cảm thọ gì, lạc, khổ hay bất khổ bất lạc; chớ có nghĩ đến cảm thọ ấy, chớ có nghĩ đến trong cảm thọ ấy, chớ có nghĩ đến từ cảm thọ ấy, chớ có nghĩ đến: " Cảm thọ ấy là tôi ".

5-6) Chớ có nghĩ đến tai... Chớ có nghĩ đến mũi...

7-8) Chớ có nghĩ đến lưỡi... Chớ có nghĩ đến thân...

9) Chớ có nghĩ đến ý, chớ có nghĩ đến trong ý, chớ có nghĩ đến từ ý, chớ có nghĩ đến: "Ý là của tôi ".

Chớ có nghĩ đến các pháp, chớ có nghĩ đến trong các pháp, chớ có nghĩ đến từ các pháp, chớ có nghĩ đến: "Các pháp là của tôi".

Chớ có nghĩ đến ý thức, chớ có nghĩ đến trong ý thức, chớ có nghĩ đến từ ý thức, chớ có nghĩ đến: "Ý thức là của tôi .

MƯỜI HAI DUYÊN                                       5775

Chớ có nghĩ đến ý xúc, chớ có nghĩ đến trong ý xúc, chớ có nghĩ đến từ ý xúc, chớ có nghĩ đến: " Ý xúc là của tôi ".

Do duyên ý xúc, khởi lên cảm thọ gì, lạc, khổ hay bất khổ bất lạc; chớ có nghĩ đến cảm thọ ấy, chớ có nghĩ đến trong cảm thọ ấy, chớ có nghĩ đến từ cảm thọ ấy, chớ có nghĩ đến: "Cảm thọ ấy là của tôi".

10) Chớ có nghĩ đến tất cả, chớ có nghĩ đến trong tất cả, chớ có nghĩ đến từ tất cả, chớ có nghĩ đến: "Tất cả là của tôi".

11) Vị ấy do không nghĩ đến nên không chấp thủ một vật gì ở đời. Do không chấp thủ, vị ấy không có dao động (paritassati). Do không dao động, vị ấy tự mình tịch tịnh một cách hoàn toàn. Vị ấy biết rõ: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành, những việc nên làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa".

Ái Nhiễm – Tương IV, 115

1) ...

2) -- Ái nhiễm, này các Tỷ-kheo, là bệnh tật, ái nhiễm là mụt nhọt, ái nhiễm là mũi tên. Do vậy, này

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5776

các Tỷ-kheo, Như Lai sống không ái nhiễm, không bị mũi tên bắn.

3) Do vậy, này các Tỷ-kheo, nếu có mong ước, hãy mong ước không ái nhiễm, không bị mũi tên bắn.

4-6) Chớ có nghĩ đến mắt, chớ có nghĩ đến trong mắt, chớ có nghĩ đến từ mắt, chớ có nghĩ đến: "Mắt là của ta".

Chớ có nghĩ đến các sắc, chớ có nghĩ đến trong các sắc, chớ có nghĩ đến từ các sắc, chớ có nghĩ đến: "Các sắc là của ta".

Chớ có nghĩ đến nhãn thức...

Chớ có nghĩ đến nhãn xúc...

Do duyên nhãn xúc khởi lên cảm thọ gì, lạc, khổ hay bất khổ bất lạc; chớ có nghĩ đến cảm thọ ấy, chớ có nghĩ đến trong cảm thọ ấy, chớ có nghĩ đến từ cảm thọ ấy, chớ có nghĩ đến: "Cảm thọ ấy là của ta".

Này các Tỷ-kheo, nghĩ đến cái gì, nghĩ đến trong cái
gì, nghĩ đến từ cái gì, nghĩ đến: "Cái gì là của ta", từ
đấy cái ấy đổi khác. Vì rằng bị đổi khác, vì chấp
trước tái sanh (Bhavasatto), nên thế giới hoan hỷ tái
sanh.

MƯỜI HAI DUYÊN                                        5777

... tai... mũi...

7-8) ... lưỡi... thân...

9) Chớ có nghĩ đến ý, chớ có nghĩ đến trong ý, chớ có nghĩ đến từ ý, chớ có nghĩ đến: "Ý là của ta".

Chớ có nghĩ đến các pháp, chớ có nghĩ đến trong các pháp, chớ có nghĩ đến từ các pháp, chớ có nghĩ đến: "Các pháp là của ta".

Chớ có nghĩ đến ý thức, chớ có nghĩ đến trong ý thức, chớ có nghĩ đến từ ý thức, chớ có nghĩ đến: "Ý thức là của ta".

Chớ có nghĩ đến ý xúc, chớ có nghĩ đến trong ý xúc, chớ có nghĩ đến từ ý xúc, chớ có nghĩ đến: "Ý xúc là của ta".

Do duyên ý xúc, khởi lên cảm thọ gì, lạc, khổ hay bất khổ bất lạc; chớ có nghĩ đến cảm thọ ấy, chớ có nghĩ đến trong cảm thọ ấy, chớ có nghĩ đến từ cảm thọ ấy, chớ có nghĩ đến: "Cảm thọ ấy là của ta".

Này các Tỷ-kheo, nghĩ đến cái gì, nghĩ đến trong cái gì, nghĩ đến từ cái gì, nghĩ đến: " Cái gì là của ta ", từ đấy cái ấy đổi khác. Vì rằng bị đổi khác, vì chấp trước tái sanh, nên thế giới hoan hỷ tái sanh.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       5778

Này các Tỷ-kheo, cho đến uẩn, giới, xứ... chớ có
nghĩ đến cái ấy, chớ có nghĩ đến trong cái ấy, chớ có
nghĩ đến từ cái ấy, chớ có nghĩ đến: "Cái ấy là của
ta".

Vị ấy không nghĩ đến như vậy nên không chấp thủ
một cái gì trong đời. Do không chấp thủ nên không
có dao động. Do không có dao động, vị ấy tự mình
tịch tịnh một cách hoàn toàn. Vị ấy biết rõ: "Sanh đã
tận, Phạm hạnh đã thành, những việc nên làm đã
làm, không còn trở lui trạng thái này nữa".

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5779

691 Ái - Ái tập khởi là khổ tập khởi - Kinh Khổ – Tương II, 131

Khổ – Tương II, 131

1)... Trú Tại Sàvatthi.

2) Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng sự tập khởi và sự đoạn diệt của khổ. Hãy nghe...

I

3) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là khổ tập khởi?

4) Do duyên con mắt và các sắc, nhãn thức khởi lên.
Do ba cái tụ hội nên xúc khởi. Do duyên xúc nên có
thọ. Do duyên thọ nên có ái. Này các Tỷ-kheo, đây
là khổ tập khởi.

5) Do duyên tai và các tiếng...

6) Do duyên mũi và các hương...

7) Do duyên lưỡi và các vị...

8) Do duyên thân và các xúc...

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5780

9) Do duyên ý và các pháp, ý thức khởi lên. Do ba
cái tụ hội, nên có xúc. Do duyên xúc nên có thọ. Do
duyên thọ nên có ái. Này các Tỷ-kheo, đây là khổ tập
khởi.

II

10) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là khổ đoạn diệt?

11) Do duyên con mắt và các sắc, nhãn thức khởi lên. Do ba cái tụ hội, nên có xúc. Do duyên xúc nên có thọ. Do duyên thọ nên có ái. Do ly tham, đoạn diệt ái ấy một cách hoàn toàn nên thủ diệt. Do thủ diệt nên hữu diệt. Do hữu diệt nên sanh diệt. Do sanh diệt nên già chết, sầu, bi, khổ, ưu, não đều đoạn diệt. Như vậy là sự đoạn diệt của toàn bộ khổ uẩn này. Này các Tỷ-kheo, đây là khổ đoạn diệt.

12) Do duyên lỗ tai và các tiếng, nên nhĩ thức sanh khởi...

13) Do duyên mũi và các hương, nên tỷ thức sanh khởi...

14) Do duyên lưỡi và các vị nên thiệt thức sanh khởi...

15) Do duyên thân và các xúc nên thân xúc sanh khởi...

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5781

16) Do duyên ý và các pháp nên ý thức sanh khởi. Do ba cái tụ họp nên có xúc. Do duyên xúc nên có thọ. Do duyên thọ nên có ái. Do sự ly tham, đoạn diệt ái ấy một cách hoàn toàn nên thủ diệt. Do thủ diệt nên hữu diệt. Do hữu diệt nên sanh diệt. Do sanh diệt nên già chết, sầu, bi, khổ, ưu, não đoạn diệt. Như vậy là sự đoạn diệt của toàn bộ khổ uẩn này.

17) Này các Tỷ-kheo, đây là khổ đoạn diệt.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5782

692 Ái - Ái ở chỗ nào - Kinh ĐẠI NIỆM XỨ – 22 Trường II, 185

KINH ĐẠI NIỆM XỨ (MAHA SATIPATTHANA SUTTANTA) – Bài kinh số 22 – Trường II, 185

1. Một thời, Thế Tôn ở xứ Kuru, (Câu lâu). Kammàssadhamma (Kiềm ma sắt đàm) là đô thị của xứ Kuru. Rồi Thế Tôn gọi các vị Tỷ kheo:

- "Này các Tỷ kheo." Các Tỷ kheo trả lời Thế Tôn: "Bạch Thế Tôn." Thế Tôn nói như sau:

- Này các Tỷ kheo, đây là con đường độc nhất, đưa
đến thanh tịnh cho chúng sanh, vượt khỏi sầu bi, diệt
trừ khổ ưu, thành tựu chánh lý chứng ngộ Niết bàn.
Đó là Bốn Niệm Xứ.

Thế nào là bốn?

- Này các Tỷ kheo, ở đây vị Tỷ kheo sống, quán
thân trên thân, nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm,
để chế ngự tham ưu ở đời;
- Sống quán thọ trên các thọ, nhiệt tâm, tỉnh giác,

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5783

chánh niệm, để chế ngự tham ưu ở đời;
- Sống quán tâm trên tâm, nhiệt tâm, tỉnh giác,
chánh niệm, để chế ngự tham ưu ở đời;
- Sống quán pháp trên các pháp, nhiệt tâm, tỉnh
giác, chánh niệm, để chế ngự tham ưu ở đời.

2. Này các Tỷ kheo, thế nào là Tỷ kheo sống quán thân trên thân?

Này các Tỷ kheo, ở đây Tỷ kheo đi đến khu rừng, đi đến gốc cây, hay đi đến ngôi nhà trống, và ngồi kiết già, lưng thẳng và an trú chánh niệm trước mặt.

 Tỉnh giác, vị ấy thở vô; tỉnh giác, vị ấy thở ra.
 Thở vô dài, vị ấy tuệ tri: "Tôi thở vô dài"; hay
thở ra dài, vị ấy tuệ tri; "Tôi thở ra dài";
 Hay thở vô ngắn, vị ấy tuệ tri: "Tôi thở vô
ngắn"; hay thở ra ngắn, vị ấy tuệ tri: "Tôi thở
ra ngắn";
 Cảm giác toàn thân, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập;
"Cảm giác toàn thân, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập;
 "An tịnh thân hành, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập;
"An tịnh thân hành, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập.
Này các tỷ kheo, như người thợ quay hay học trò
người thợ quay tuệ tri thiện xảo, khi quay dài, tuệ tri

MƯỜI HAI DUYÊN                                       5784

rằng: "Tôi quay dài"; hay khi quay ngắn, tuệ tri rằng: "Tôi quay ngắn."

Cũng vậy, này các Tỷ kheo, Tỷ kheo thở vô dài, tuệ tri: "Tôi thở vô dài"; hay thở ra dài tuệ tri: "Tôi thở ra dài"; hay thở vô ngắn, tuệ tri: "Tôi thở vô ngắn"; hay thở ra ngắn, tuệ tri: "Tôi thở ra ngắn"; "Cảm giác toàn thân, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập; "Cảm giác toàn thân, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập; "An tịnh thân hành, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập; "An tịnh thân hành, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập. ==> Như vậy, vị ấy sống, quán thân trên nội thân hay sống quán thân trên ngoại thân; hay sống quán thân trên cả nội thân, ngoại thân; hay vị ấy sống quán tánh sanh khởi trên thân; hay sống quán tánh diệt tận trên thân; hay sống quán tánh sanh diệt trên thân. "Có thân đây", vị ấy an trú chánh niệm như vậy, với hy vọng hướng đến chánh trí, chánh niệm. Và vị ấy sống không nương tựa, không chấp trước vật gì ở trên đời. Này các Tỷ kheo, như vậy Tỷ kheo sống quán thân trên thân.

3. Lại nữa, này các Tỷ keo, Tỷ kheo đi, tuệ tri: "Tôi đi"; hay đứng, tuệ tri: "Tôi đứng"; hay ngồi, tuệ tri: "Tôi ngồi"; hay nằm , tuệ tri: "Tôi nằm". Thân thể được sử dụng như thế nào, vị ấy biết thân như thế ấy. ==> Như vậy, vị ấy sống quán thân trên nội thân; hay vị ấy sống quán thân trên ngoại thân; hay vị ấy

MƯỜI HAI DUYÊN                                        5785

sống quán thân trên nội thân, ngoại thân. Hay vị ấy sống quán tánh sanh khởi trên thân; hay vị ấy sống quán tánh diệt tận trên thân; hay vị ấy sống quán tánh sanh diệt trên thân. "Có thân đây", vị ấy an trú chánh niệm như vậy với hy vọng hướng đến chánh trí, chánh niệm. Vị ấy sống không nương tựa, không chấp trước một vật gì trên đời. Này các Tỷ kheo, như vậy Tỷ kheo sống quán thân trên thân.

4. Lại nữa, này các Tỷ kheo, Tỷ kheo, khi bước tới,
bước lui, biết rõ việc mình đang làm. Khi ngó tới,
ngó lui, biết rõ việc mình đang làm. Khi co tay khi
duỗi tay biết rõ việc mình đang làm. Khi mang áo
Sanghàti (Tăng già lê), mang bát, mang y, biết rõ
việc mình đang làm. Khi ăn, uống, nhai, nếm, biết rõ
việc mình đang làm. Khi đi đại tiện, tiểu tiện, biết rõ
việc mình đang làm. Khi đi, đứng, ngồi, nằm, biết rõ
việc mình đang làm.

Như vậy, vị ấy sống quán thân trên nội thân; hay sống quán thân trên ngoại thân; hay sống quán thân trên cả nội thân, ngoại thân. Hay vị ấy sống quán tánh sanh khởi trên thân; hay sống quán tánh diệt tận trên thân; hay sống quán tánh sanh diệt trên thân. "Có thân đây", vị ấy an trú chánh niệm như vậy. Và vị ấy sống không nương tựa, không chấp trước một vật gì trên đời. Này các Tỷ kheo, như vậy Tỷ kheo sống

MƯỜI HAI DUYÊN                                       5786

quán thân trên thân.

5. Lại nữa này các Tỷ kheo, Tỷ kheo quán sát thân
này, dưới từ bàn chân trở lên, trên cho đến đảnh
tóc, bao bọc bởi da và chứa đầy những vật bất tịnh
sai biệt: "Trong thân này, đây là tóc, lông, móng,
răng, da, thịt, gân, xương, thận, tủy, tim gan,
hoành cách mô, lá lách, phổi, ruột, màng ruột,
bụng, phân, mật, đàm (niệm dịch), mủ, máu, mồi
hôi, mỡ, nước mắt, mỡ da, nước miếng, nước mủ,
ở khớp xương, nước tiểu."

Này các Tỷ kheo, cũng như một bao đồ, hai đầu trống
đựng đầy các loại hột như gạo, lúa, đậu xanh, đậu
lớn, mè, gạo đã xay rồi. Một người có mắt, đổ các
hột ấy ra và quan sát: "Đây là hột gạo, đây là hột
lúa, đây là đậu xanh, đây là đậu lớn, đây là mè, đây
là hột lúa đã xay rồi."

Cũng vậy, này các Tỷ kheo, một Tỷ kheo quán sát thân này dưới từ bàn chân trở lên, trên cho đến đảnh tóc, bao bọc bởi da và chứa đầy những vật bất tịnh sai biệt: "Trong thân này, đây là tóc, lông, móng, răng, da, thịt, gân, xương, tủy, thận, tim, gan, hoành cách mô, lá lách, phổi, ruột, màng ruột, bụng, phân, mật, đàm, mủ, máu, mồ hôi, mỡ, nước mắt, mỡ da, nước miếng, nước mủ, nước ở khớp xương, nước

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5787

tiểu."

Như vậy vị ấy sống quán thân trên nội thân; hay sống
quán thân trên ngoại thân; hay sống quán thân trên
nội thân, ngoại thân. Hay vị ấy sống quán tánh sanh
khởi trên thân; hay sống quán tánh diệt tận trên thân;
hay sống quán tánh sanh diệt trên thân. "Có thân
đây", vị ấy an trú chánh niệm. Và vị ấy sống không
nương tựa, không chấp trước một vật gì trên đời. Này
các Tỷ kheo, như vậy vị Tỷ kheo sống quán thân trên
thân.

6. Lại nữa này các Tỷ kheo, Tỷ kheo quán sát thân
này về vị trí các giới và sự sắp đặt các giới: "Trong
thân này có địa đại, thủy đại, hỏa đại và phong
đại."

Này các Tỷ kheo, như một người đồ tể thiện xảo, hay đệ tử của một người đồ tể giết một con bò, ngồi cắt chia từng thân phần tại ngã tư đường. Cũng vậy này các Tỷ kheo, vị Tỷ kheo quán sát thân nầy về vị trí các giới và về sự sắp đặt các giới: "Trong thân này có địa đại, thủy đại, hỏa đại và phong đại."

Như vậy vị ấy sống quán thân trên nội thân; hay sống quán thân trên ngoại thân; hay sống quán thân trên nội thân ngoại thân. Hay vị ấy sống quán tánh sanh khởi trên thân; hay sống quán tánh diệt tận trên thân;

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5788

hay sống quán tánh sanh diệt trên thân. "Có thân
đây", vị ấy an trú chánh niệm như vậy, với hy vọng
hướng đến chánh trí, chánh niệm, và vị ấy sống
không nương tựa, không chấp trước một vật gì trên
đời. Này các Tỷ kheo, như vậy Tỷ kheo sống quán
thân trên thân.

7. Lại nữa này các Tỷ kheo, Tỷ kheo, như thấy một
thi thể quăng bỏ trong nghĩa địa một ngày, hai
ngày, ba ngày, thi thể ấy trương phồng lên, xanh đen
lại, nát thối ra. Tỷ kheo quán thân ấy như sau:
"Thân này tánh chất là như vậy, bản tánh là như
vậy, không vượt khỏi tánh chất ấy."

Như vậy vị ấy sống quán thân trên nội thân; hay sống
quán thân trên ngoại thân hay sống quán thân trên
nội thân, ngoại thân. Hay vị ấy sống quán tánh sanh
khởi trên thân; hay sống quán tánh diệt tận trên thân;
hay sống quán tánh sanh diệt trên thân. "Có thân
đây", vị ấy an trú chánh niệm như vậy, với hy vọng
hướng đến chánh trí, chánh niệm. Và vị ấy sống
không nương tựa, không chấp trước một vật gì trên
đời. Này các Tỷ kheo, như vậy Tỷ kheo sống quán
thân trên thân.

8. Lại nữa này các Tỷ kheo, Tỷ kheo như thấy một thi thể quăng bỏ trong nghĩa địa bị các loài quạ ăn,

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5789

hay bị các loài diều hâu ăn, hay bị các chim kên ăn; hay bị các loài chó ăn; hay bị các loài giả can ăn, hay bị các loài côn trùng ăn. Tỷ kheo quán thân ấy như sau: "Thân này tánh chất là như vậy, bản chất là như vậy, không vượt khỏi tánh chất ấy."

Như vậy vị ấy sống quán thân trên nội thân; hay sống quán thên trên ngoại thân; hay sống quán thân trên nội thân, ngoại thân. Hay vị ấy sống quán tánh sanh khởi trên thân; hay sống quán tánh diệt tận trên thân; hay sống quán tánh sanh diệt trên thân; hay sống quán tánh sanh diệt trên thân. "Có thân đây", vị ấy an trú chánh niệm như vậy, với hy vọng hướng đến chánh trí, chánh niệm và vị ấy sống không nương tựa, không chấp trước một vật gì trên đời. Này các Tỷ kheo, như vậy Tỷ kheo sống quán thân trên thân.

9. Này các Tỷ kheo, lại nữa Tỷ kheo như thấy một
thi thể bị quăng bỏ trong nghĩa địa; với các xương
còn liên kết với nhau, còn dính thịt và máu, còn được
các đường gân cốt lại;

...với các xương còn liên kết với nhau, không còn dính thịt nhưng còn dính máu, còn được các đường gân cột lại,

...với các xương còn liên kết với nhau, không còn dính thịt và máu, còn được các đường gân cột lại;

MƯỜI HAI DUYÊN                                       5790

...chỉ còn có xương không dính lại với nhau, rải rác
chỗ này chỗ kia, ở đây là xương tay, ở đây là xương
chân, ở đây là xương ống, ở đây là xương bắp vế, ở
đây là xương mông, ở đây là xương sống, ở đây là
xương đầu. Tỷ kheo quán thân ấy như sau: "Thân
này tánh chất là như vậy, bản tánh là như vậy,
không vượt khỏi tánh chất ấy".

Như vậy vị ấy sống quán thân trên nội thân; hay sống quán thân trên ngoại thân; hay sống quán thân trên nội thân ngoại thân. Hay vị ấy sống quán tánh sanh khởi trên thân; hay vị ấy sống quán tánh diệt tận trên thân; hay vị ấy sống quán tánh sanh diệt trên thân. "Có thân đây", vị ấy sống an trú chánh niệm như vậy, với hy vọng hướng đến chánh trí, chánh niệm. Và vị ấy sống không nương tựa, không chấp trước một vật gì ở trên đời. Này các Tỷ kheo, như vậy Tỷ kheo sống quán thân trên thân.

10. Lại nữa này các Tỷ kheo, Tỷ kheo như thấy một thi thể quăng bỏ trong nghĩa địa, chỉ còn toàn xương trắng màu vỏ ốc...

...chỉ còn một đống xương lâu hơn một năm...

...chỉ còn là xương thối trở thành bột. Tỷ kheo quán thân ấy như sau: "Thân này tánh chất là như vậy, bản tánh là như vậy, không vượt khỏi tánh chất ấy."

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5791

Như vậy vị ấy sống quán thân trên nội thân; hay sống
quán thân trên ngoại thân; hay sống quán thân trên
nội thân, ngoại thân. Hay sống quán tánh sanh khởi
trên thân; hay sống quán tánh diệt tận trên thân; hay
sống quán tánh sanh diệt trên thân. "Có thân đây", vị
ấy sống an trú chánh niệm như vậy, với hy vọng
hướng đến chánh trí, chánh niệm. Và vị ấy sống
không nương tựa, không chấp trước một vật gì ở trên
đời. Này các Tỷ kheo, như vậy Tỷ kheo sống quán
thân trên thân.

11. Này các Tỷ kheo, như thế nào Tỷ kheo sống quán thọ trên các thọ?

Này các Tỷ kheo, ở đây Tỷ kheo:

 Khi cảm giác lạc thọ, biết rằng: "Tôi cảm giác
lạc thọ";
 Khi cảm giác khổ thọ, biết rằng: "Tôi cảm giác
khổ thọ";
 Khi cảm giác bất khổ bất lạc thọ, biết rằng:
"Tôi cảm giác bất khổ bất lạc thọ".
 Hay khi cảm giác lạc thọ thuộc vật chất, biết
rằng: "Tôi cảm giác lạc thọ thuộc vật chất".
 Hay khi cảm giác lạc thọ không thuộc vật chất,
biết rằng: "Tôi cảm giác lạc thọ không thuộc

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5792

vật chất"
 Hay khi cảm giác khổ thọ thuộc vật chất, biết
rằng: "Tôi cảm giác khổ thọ thuộc vật chất".
 Hay khi cảm giác khổ thọ không thuộc vật chất,
biết rằng: "Tôi cảm giác khổ thọ không thuộc
vật chất ".
 Hay khi cảm giác bất khổ bất lạc thọ thuộc vật
chất, biết rằng: "Tôi cảm giác bất khổ bất lạc
thọ thuộc vật chất."
 Hay khi cảm giác bất khổ bất lạc thọ không
thuộc vật chất, biết rằng: "Tôi cảm giác bất khổ
bất lạc thọ không thuộc vật chất ".
Như vậy vị ấy sống quán thọ trên các nội thọ; hay
sống quán thọ trên các ngoại thọ; hay sống quán thọ
trên các nội thọ, ngoại thọ. Hay sống quán tánh sanh
khởi trên các thọ; hay sống quán tánh diệt tận trên
các thọ; hay sống quán tánh sanh diệt trên các thọ.
"Có thọ đây", vị ấy sống an trú chánh niệm như vậy,
với hy vọng hướng đến chánh trí, chánh niệm. Và vị
ấy sống không nương tựa, không chấp trước một vật
gì ở trên đời. Này các Tỷ kheo, như vậy Tỷ kheo sống
quán thọ trên các thọ.

12. Này các Tỷ kheo, như thế nào Tỷ kheo sống quán tâm trên tâm?

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5793

Này các Tỷ kheo, ở đây vị Tỷ kheo:

1.    "Với tâm có tham, biết rằng tâm có tham";
2.    Hay "Với tâm không tham, biết rằng tâm không
tham";
3.    Hay "Với tâm có sân, biết rằng tâm có sân";
4.    Hay "Với tâm không sân, biết rằng tâm không
sân";
5.    Hay "Với tâm có si, biết rằng tâm có si";
6.    Hay "Với tâm không si, biết rằng tâm không
si";
7.    Hay "Với tâm thâu nhiếp, biết rằng tâm được
thâu nhiếp";
8.    Hay "Với tâm tán loạn, biết rằng tâm bị tán
loạn";
9.    Hay "Với tâm quảng đại, biết rằng tâm được
quảng đại";
10.   Hay "Với tâm không quảng đại, biết rằng tâm
không được quảng đại";
11.   Hay "Với tâm hữu hạn, biết rằng tâm hữu hạn";
12.   Hay "Với tâm vô thượng, biết rằng tâm vô
thượng";
13.   Hay "Với tâm có định, biết rằng tâm có định";

MƯỜI HAI DUYÊN                                        5794

14.   Hay "Với tâm không định, biết rằng tâm không
định";
15.   Hay "Với tâm giải thoát, biết rằng tâm có giải
thoát";
16.   Hay "Với tâm không giải thoát, biết rằng tâm
không giải thoát".
Như vậy vị ấy sống quán tâm trên nội tâm; hay sống
quán tâm trên ngoại tâm; hay sống quán tâm trên nội
tâm, ngoại tâm. Hay sống quán tánh sanh khởi trên
tâm; hay sống quán tánh diệt tận trên tâm; hay sống
quán tánh sanh diệt trên tâm. "Có tâm đây", vị ấy
sống an trú chánh niệm như vậy, với hy vọng hướng
đến chánh trí, chánh niệm. Và vị ấy sống không
nương tựa, không chấp trước một vật gì trên đời. Này
các Tỷ kheo, như vậy vị Tỷ kheo sống quán tâm trên
tâm.

13. Này các Tỷ kheo, thế nào là vị Tỷ kheo sống quán pháp trên các pháp?

 Này các Tỷ kheo, ở đây Tỷ kheo sống quán pháp
trên các pháp đối với Năm triền cái. Và này các
Tỷ kheo, thế nào là vị Tỷ kheo sống quán pháp
trên các pháp đối với năm triền cái?

Này các Tỷ kheo, ở đây:

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5795

 Tỷ kheo, nội tâm có tham dục, tuệ tri: "Nội
tâm có tham dục";
 Hay nội tâm không có tham dục, tuệ tri rằng:
"Nội tâm tôi không có tham dục".
 Và với tham dục chưa sanh nay sanh khởi, vị
ấy tuệ tri như vậy.
 Và với tham dục đã sanh nay được đoạn diệt,
vị ấy tuệ tri như vậy.
 Và với tham dục đã được đoạn diệt, tương lai
không sanh khởi nữa, vị ấy tuệ tri như vậy.
- Hay nội tâm có sân hận, tuệ tri rằng: "Nội tâm
tôi có sân hận";
- Hay nội tâm không có sân hận, tuệ tri rằng:
"Nội tâm tôi không có sân hận."
- Và với sân hận chưa sanh nay sanh khởi, vị ấy
tuệ tri như vậy.
- Và với sân hận đã sanh, nay được đoạn diệt,
- Và với sân hận đã được đoạn diệt, tương lai
không sanh khởi nữa, vị ấy tuệ tri như vậy.
 Hay nội tâm có hôn trầm thụy miên, tuệ tri
rằng: "Nội tâm tôi có hôn trầm thụy miên";
 Hay nội tâm không có hôn trầm thụy miên, tuệ
tri rằng: "Nội tâm tôi không có hôn trầm thụy

MƯỜI HAI DUYÊN                                   5796

miên".
 Và với hôn trầm thụy miên chưa sanh nay sanh
khởi, vị ấy tuệ tri như vậy.
 Và với hôn trầm thụy miên đã được đoạn diệt,
vị ấy tuệ tri như vậy.
 Và với hôn trầm thụy miên đã được đoạn diệt,
tương lai không sanh khởi nữa, vị ấy tuệ tri như
vậy.
- Hay nội tâm có trạo hối, tuệ tri rằng: "Nội tâm
tôi có trạo hối";
- Hay nội tâm không có trạo hối, tuệ tri rằng:
"Nội tâm tôi không có trạo hối".
- Và với trạo hối chưa sanh nay sanh khởi, vị ấy
tuệ tri như vậy.
- Và với trạo hối đã sanh nay được đoạn diệt, vị
ấy tuệ tri như vậy.
- Và với trạo hối đã được đoạn diệt, tương lai
không sanh khởi nữa, vị ấy tuệ tri như vậy.
 Hay nội tâm có nghi, tuệ tri rằng: "Nội tâm tôi
có nghi";
 Hay nội tâm không có nghi, tuệ tri rằng: "Nội
tâm tôi không có nghi."
 Và với nghi chưa sanh nay sanh khởi, vị ấy tuệ

MƯỜI HAI DUYÊN                                   5797

tri như vậy.
 Và với nghi đã sanh, nay được đoạn diệt, vị ấy
tuệ tri như vậy,
 Và với nghi đã được đoạn diệt, tương lai không
sanh khởi nữa, vị ấy tuệ tri như vậy.

Như vậy vị ấy sống quán pháp trên các nội pháp; hay
sống quán pháp trên các ngoại pháp; hay sống quán
pháp trên các nội pháp, ngoại pháp. Hay sống quán
tánh sanh khởi trên các pháp; hay sống quán tánh diệt
tận trên các pháp; hay sống quán tánh sanh diệt trên
các pháp. "Có những pháp ở đây", vị ấy sống an trú
chánh niệm như vậy, với hy vọng hướng đến chánh
trí, chánh niệm. Và vị ấy sống không nương tựa,
không chấp trước một vật gì trên đời. Này các Tỷ
kheo, như vậy Tỷ kheo sống quán pháp trên các
pháp, đối với năm triền cái.

14. Lại nữa, này các Tỷ kheo, Tỷ kheo sống quán
pháp trên các pháp đối với Năm Thủ uẩn. Này các
Tỷ kheo, thế nào là Tỷ kheo sống quán pháp trên các
pháp đối với Năm Thủ uẩn?

Này các Tỷ kheo, Tỷ kheo suy tư:

- "Đây là sắc, đây là sắc sanh, đây là sắc diệt.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       5798

- Đây là thọ, đây là thọ sanh, đây là thọ diệt.
- Đây là tưởng, đây là tưởng sanh, đây là tưởng
diệt.
- Đây là hành, đây là hành sanh, đây là hành diệt.
- Đây là thức, đây là thức sanh, đây là thức diệt".

Như vậy vị ấy sống quán pháp trên các nội pháp; hay
sống quán pháp trên các ngoại pháp; hay sống quán
pháp trên các nội pháp, ngoại pháp; hay sống quán
tánh sanh khởi trên các pháp; hay sống quán tánh diệt
tận trên các pháp; hay sống quán tánh sanh diệt trên
các pháp. "Có những pháp ở đây", vị ấy sống an trú
chánh niệm như vậy, với hy vọng hướng đến chánh
trí, chánh niệm. Và vị ấy sống không nương tựa,
không chấp trước một vật gì ở trên đời. Này các Tỷ
kheo, như vậy Tỷ kheo sống quán pháp trên các pháp
đối với Năm Thủ uẩn.

15. Lại nữa này các Tỷ kheo, Tỷ kheo sống quán
pháp trên các pháp đối với Sáu Nội Ngoại xứ. Này
các Tỷ kheo, thế nào là Tỷ kheo sống quán pháp trên
các pháp đối với Sáu Nội Ngoại xứ?

Này các Tỷ kheo, ở đây:

- Tỷ kheo tuệ tri con mắt và tuệ tri các sắc, do

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5799

duyên hai pháp này, kiết sử sanh khởi, vị ấy
tuệ tri như vậy;
- Và với kiết sử chưa sanh nay sanh khởi, vị ấy
tuệ tri như vậy;
- Và với kiết sử đã sanh nay được đoạn diệt, vị
ấy tuệ tri như vậy;
- Và với kiết sử đã được đoạn diệt, tương lai
không sanh khởi nữa, vị ấy tuệ tri như vậy.

... và tuệ tri tai, và tuệ tri các tiếng...

...và tuệ tri mũi và tuệ tri các hương...

... và tuệ tri lưỡi, và tuệ tri các vị...

... và tuệ tri thân và tuệ tri các xúc...

 Tỷ kheo tuệ tri ý và tuệ tri các pháp; do duyên
hai pháp này, kiết sử sanh khởi, vị ấy tuệ tri như
vậy;
 Và với kiết sử sanh khởi, vị ấy tuệ tri như vậy;
 Và với kiết sử đã sanh nay được đoạn diệt, vị
ấy tuệ tri như vậy;
 Và với kiết sử đã được đoạn diệt, tương lai
không sanh khởi nữa, vị ấy tuệ tri như vậy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       5800

Như vậy vị ấy sống quán pháp trên các nội pháp; hay
sống quán pháp trên các ngoại pháp; hay sống quán
pháp trên các nội pháp, ngoại pháp; hay sống quán
tánh sanh khởi trên các pháp; hay sống quán tánh diệt
tận trên các pháp; hay sống quán tánh sanh diệt trên
các pháp. "Có những pháp ở đây", vị ấy sống an trú
chánh niệm như vậy, với hy vọng hướng đến chánh
trí, chánh niệm. Và vị ấy sống không nương tựa,
không chấp trước một vật gì trên đời. Này các Tỷ
kheo, như vậy Tỷ kheo sống quán pháp trên các
pháp, đối với Sáu Nội Ngoại xứ.

16. Lại nữa này các Tỷ kheo, Tỷ kheo sống quán
pháp trên các pháp đối với Bảy Giác chi. Này các
Tỷ kheo, thế nào là Tỷ kheo sống quán pháo trên các
pháp đối với Bảy Giác chi?

Này các Tỷ kheo, ở đây:

- Tỷ kheo nội tâm có Niệm Giác chi, tuệ tri rằng:
"Nội tâm tôi có Niệm Giác chi",
- Hay nội tâm không có Niệm Giác chi, tuệ tri
rằng: "Nội tâm tôi không có Niệm Giác chi";
- Và với Niệm Giác chi chưa sanh nay sanh khởi,
vị ấy tuệ tri như vậy,
- Và với Niệm Giác chi đã sanh, nay được tập

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5801

viên thành, vị ấy tuệ tri như vậy.

... Hay nội tâm có Trạch pháp Giác chi..

... hay nội tâm có Tinh tấn Giác chi...

... hay nội tâm có Hỷ Giác chi...

... hay nội tâm có Khinh an Giác chi...

... hay nội tâm có Định Giác chi...

... hay nội tâm có Xả Giác chi; tuệ tri rằng: "Nội tâm tôi có Xả Giác chi"; hay nội tâm không có Xả Giác chi, tuệ tri rằng: "Nội tâm tôi không có Xả Giác chi." Và với Xả Giác chi chưa sanh nay sanh khởi, vị ấy tuệ tri như vậy; và với Xả Giác chi đã sanh nay được tu tập viên thành, vị ấy tuệ tri như vậy.

Như vậy vị ấy sống quán pháp trên các nội pháp; hay sống quán pháp trên các ngoại pháp; hay sống quán pháp trên các nội pháp, ngoại pháp..Hay sống quán tánh sanh khởi trên các pháp; hay sống quán tánh diệt tận trên các pháp; hay sống quán tánh sanh diệt trên các pháp. "Có những pháp ở đây"; vị ấy sống an trú chánh niệm như vậy, với hy vọng hướng đến chánh trí, chánh niệm. Và vị ấy sống không nượng tựa, không chấp trước một vật gì trên đời. Này các Tỷ

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5802

kheo, như vậy Tỷ kheo sống quán pháp trên các pháp đối với Bảy Giác chi.

17. Lại nữa này các Tỷ kheo, vị ấy sống quán pháp
trên các pháp đối với Bốn Sự thật. Này các Tỷ
kheo, thế nào là Tỷ kheo sống quán pháp trên các
pháp đối với Bốn Sự thật?

Này các Tỷ kheo, ở đây Tỷ kheo như thật tuệ tri:
"Đây là khổ"; như thật tuệ tri: "Đây là khổ tập"; như
thật tuệ tri: "Đây là khổ diệt"; như thật tuệ tri: "Đây
là con đường đưa đến khổ diệt".

18. Và này các Tỷ kheo, thế nào Khổ Thánh đế?
 Sanh là khổ, già là khổ, (bệnh là khổ), chết là khổ,
sầu, bi. khổ, ưu, não là khổ, cầu không được là
khổ, tóm lại Năm Thủ uẩn là khổ.
Này các Tỷ kheo thế nào là sanh?
 Mỗi mỗi hạng chúng sanh, trong từng giới loại, sự
xuất sản, xuất sanh, xuất thành, tái sanh của họ,
sự xuất hiện các uẩn, sự hoạch đắc các căn. Này
các Tỷ kheo, như vậy gọi là sanh.
Này các Tỷ kheo, thế nào là già?
 Mỗi mỗi hạng chúng sanh, trong từng giới hạn, sự
niên lão, sự hủy hoại, trạng thái rụng răng, trạng
thái tóc bạc, da nhăn, tuổi thọ rút ngắn, các căn

MƯỜI HAI DUYÊN                                       5803

hủy hoại. Này các Tỷ kheo, như vậy là già.
Này các Tỷ kheo, thế nào là chết?
 Mỗi mỗi hạng chúng sanh trong từng giới loại, sự
tạ thế, sự từ trần, thân hoại, sự diệt vong, sự chết,
sự tử vong, thời đã đến, các uẩn đã tận diệt, sự vất
bỏ tử thi. Này các Tỷ kheo, như vậy gọi là chết.
Này các Tỷ kheo, thế nào gọi là sầu?
 Này các Tỷ kheo, với những ai gặp phải tai nạn
này hay tai nạn khác; với những ai cảm thọ sự đau
khổ này hay sự đau khổ khác, sự sầu, sự sầu lo, sự
sầu muộn, nội sầu, mọi khổ sầu của người ấy. Này
các Tỷ kheo, như vậy gọi là sầu.
Này các Tỷ kheo, thế nào là bi?
 Này các Tỷ kheo, với những ai gặp phải tai nạn
này hay tai nạn khác; với những ai cảm thọ sự đau
khổ này hay sự đau khổ khác, sự bi ai, sự bi thảm,
sự than van, sự than khóc, sự bi thán, sự bi thống
của người ấy. Này các Tỷ kheo, như vậy gọi là bi.
Này các Tỷ kheo, thế nào là khổ?
 Này các Tỷ kheo, sự đau khổ về thân, sự không
sảng khoái về thân, sự đau khổ do thân cảm thọ,
sự không sảng khoái do thân cảm thọ. Này các Tỷ
kheo, như vậy gọi là khổ.
Này các Tỷ kheo, thế nào là ưu?

MƯỜI HAI DUYÊN                                       5804

 Này các Tỷ kheo, sự đau khổ về tâm, sự không
sảng khoái về tâm, sự đau khổ do tâm cảm thọ, sự
không sảng khoái do tâm cảm thọ. Này các Tỷ
kheo, như vậy gọi là ưu.
Này các Tỷ kheo, thế nào là não?
 Này các Tỷ kheo, với những ai gặp tai nạn này
hay tai nạn khác; với những ai cảm thọ sự đau khổ
này hay sự đau khổ khác, sự áo não, sự bi não, sự
thất vọng, sự tuyệt vọng của người ấy. Này các Tỷ
kheo, như vậy gọi là não.
Này các Tỷ kheo, thế nào là cầu bất đắc khổ?
 Này các Tỷ kheo, chúng sanh bị sanh chi phối,
khởi sự mong cầu: "Mong rằng ta khỏi bị sanh chi
phối, mong rằng ta khỏi phải đi thác sanh". Lời
cầu mong ấy không được thành tựu. Như vậy gọi
là cầu bất đắc khổ! Này các Tỷ kheo, chúng sanh
bị già chi phối... chúng sanh bị bệnh chi phối...
chúng sanh bị chết chi phối.. chúng sanh bị sầu,
bi, khổ, ưu, não chi phối, khởi sự mong cầu:
"Mong rằng ta khỏi bị sầu, bi, khổ, ưu, não chi
phối! Mong rằng ta khỏi đương chịu sầu, bi, khổ,
ưu, não". Lời mong cầu ấy không được thành tựu.
Như vậy là cầu bất đắc khổ.
Này các Tỷ kheo, như thế nào là Tóm lại Năm Thủ
uẩn là khổ?

MƯỜI HAI DUYÊN                                   5805

 Như Sắc thủ uẩn, Thọ thủ uẩn, Tưởng thủ uẩn,
Hành thủ uẩn, Thức thủ uẩn. Này các Tỷ kheo,
như vậy tóm lại Năm Thủ uẩn là khổ.
19. Này các Tỷ kheo, thế nào là Khổ tập Thánh
đế?
 Sự tham ái đưa đến tái sanh, câu hữu với hỷ và
tham, tìm cầu hỷ lạc chỗ này chỗ kia. Như dục ái,
hữu ái, vô hữu ái.
 Này các Tỷ kheo, sự tham ái này khi sanh khởi thì
sanh khởi ở đâu, khi an trú thì an trú ở đâu?
 Ở đời, các sắc gì thân ái, các sắc gì khả ái, sự tham
ái này khi sanh khởi thời sanh khởi ở đấy, khi an
trú thì an trú ở đấy.
 Ở đời, sắc gì thân ái, sắc gì khả ái?
 Ở đời con mắt là sắc thân ái, là sắc khả ái. Sự
tham ái này khi sanh khởi thì sanh khởi ở đấy, khi
an trú thì an trú ở đấy. Ở đời cái tai... ở đời mũi...
ở đời lưỡi... ở đời thân... ở đời ý là sắc thân ái, là
sắc khả ái. Sự tham ái này khi sanh khởi thì sanh
khởi ở đấy, khi an trú thì an trú ở đấy.
 Ở đời các sắc... ở đời các tiếng... ở đời các
hương... ở đời các vị... ở đời các cảm xúc... ở đời
các pháp là sắc thân ái, là sắc khả ái. Sự tham ái
này khi sanh khởi thì sanh khởi ở đấy, khi an trú

MƯỜI HAI DUYÊN                                        5806

thì an trú ở đấy.
 Ở đời nhãn thức... ở đời nhĩ thức... ở đời tỷ
thức... ở đời thiệt thức... ở đời thân thức... ở đời ý
thức là sắc thân ái, là sắc khả ái. Sự tham ái này
khi sanh khởi thì sanh khởi ở đấy, khi an trú thì an
trú ở đấy.
 Ở đời nhãn xúc... ở đời nhĩ xúc... ở đời tỷ xúc...
ở đời thiệt xúc... ở đời thân xúc... ở đời ý xúc là
sắc thân ái, là sắc khả ái. Sự tham ái này khi sanh
khởi thì sanh khởi ở đấy, khi an trú thì an trú ở
đấy.
 Ở đời nhãn xúc sở sanh thọ... ở đời nhĩ xúc sở
sanh thọ... ở đời tỷ xúc sở sanh thọ... ở đời thiệt
xúc sở thanh thọ... ở đời thân xúc sở sanh thọ... ở
đời ý xúc sở sanh thọ là sắc thân ái, là sắc khả ái.
Sự tham ái này khi sanh khởi thì sanh khởi ở đấy,
khi an trú thì an trú ở đấy.
 Ở đời sắc tưởng... ở đời thanh tưởng... ở đời
hương tưởng... ở đời vị tưởng... ở đời xúc tưởng...
ở đời pháp tưởng là sắc thân ái, là sắc khả ái. Sự
tham ái này khi sanh khởi thì sanh khởi ở đấy, khi
an trú thì an trú ở đấy.
 Ở đời sắc tư... ở đời thanh tư... ở đời hương tư...
ở đời vị tư... ở đời xúc tư... ở đời pháp tư là sắc
thân ái, là sắc khả ai. Sự tham ái này khi sanh khởi

MƯỜI HAI DUYÊN                                        5807

thì sanh khởi ở đấy, khi an trú thì an trú ở đấy.
 Ở đời sắc ái... ở đời thanh ái... ở đời hương ái... ở
đời vị ái... ở đời xúc ái... ở đời pháp ái là sắc thân
ái, là sắc khả ái. Sự tham ái này khi sanh khởi thì
sanh khởi ở đấy, khi an trú thì an trú ở đấy.
 Ở đời sắc tầm ... ở đời thanh tầm... ở đời hương
tầm... ở đời vị tầm... ở đời xúc tầm... ở đời pháp
tầm là sắc thân ái, là sắc khả ái. Sự tham ái này
khi sanh khởi thì sanh khởi ở đấy, khi an trú thì an
trú ở đấy.
 Ở đời sắc tứ... ở đời thanh tứ... ở đời hương tứ...
ở đời vị tứ... ở đời pháp tứ là sắc thân ái, là sắc
khả ái. Sự tham ái này khi sanh khởi thì sanh khởi
ở đấy, khi an trú thì an trú ở đấy. Này các Tỷ kheo,
như vậy gọi là Khổ tập Thánh đế.
20. Này các Tỷ kheo, và thế nào là Khổ diệt Thánh
đế?
 Sự diệt tận không còn luyến tiếc tham ái ấy, sự
xả ly, sự khí xả, sự giải thoát, sự vô nhiễm
(tham ái ấy).
 Này các Tỷ kheo, sự tham ái này khi xả ly thì xả
ly ở đâu, khi diệt trừ thì diệt trừ ở đâu?
 Ở đời các sắc gì thân ái, các sắc gì khả ái, sự
tham ái này khi xả ly thì xả ly ở đấy, khi diệt

MƯỜI HAI DUYÊN                                        5808

trừ thì diệt trừ ở đấy.
 Ở đời sắc gì thân ái, sắc gì khả ái?
 Ở đời con mắt là sắc thân ái, là sắc khả ái. Sự
tham ái này khi xả ly thì xả ly ở đấy, khi diệt
trừ thì diệt trừ ở đấy. Ở đời lỗ tai... ở đời mũi...
ở đời lưỡi... ở đời thân... ở đời ý là sắc thân ái,
là sắc khả ái. Sự tham ái này khi xả ly thì xả ly
ở đấy, khi diệt trừ thì diệt trừ ở đấy.
 Ở đời các sắc... ở đời các tiếng... ở đời các mùi
hương... ở đời các vị.. ở đời các xúc... ở đời các
pháp là sắc thân ái, là sắc khả ái. Sự tham ái
này khi xả ly thì xả ly ở đấy, khi diệt trừ thì diệt
trừ ở đấy.
 Ở đời nhãn thức... ở đời nhĩ thức... ở đời tỷ
thức... ở đời thiệt thức... ở đời ý thức là sắc thân
ái, là sắc khả ái. Sự tham ái khi xả ly thì xả ly
ở đấy, khi diệt trừ thì diệt trừ ở đấy.
 Ở đời nhãn xúc... ở đời nhĩ xúc... ở đời tỷ xúc...
ở đời thiệt xúc... ở đời thân xúc... ở đời ý xúc
là sắc thân ái, là sắc khả ái. Sự tham ái này khi
xả ly thì xả ly ở đấy, khi diệt trừ thì diệt trừ ở
đấy.
 Ở đời nhãn xúc sở sanh thọ... ở đời nhĩ xúc sở
sanh thọ... ở đời tỷ xúc sở sanh thọ... ở đời thiệt
xúc sở sanh thọ... ở đời thân xúc sở sanh thọ..

MƯỜI HAI DUYÊN                                        5809

ở đời ý xúc sở sanh thọ là sắc thân ái, là sắc khả
ái. Sự tham ái này khi xả ly thì xả ly ở đấy, khi
diệt trừ thì diệt trừ ở đấy.
 Ở đời sắc tưởng... ở đời thanh tưởng... ở đời
hương tưởng... ở đời vị tưởng... ở đời xúc
tưởng... ở đời pháp tưởng là sắc thân ái, là sắc
khả ái. Sự tham ái này khi xả ly thì xả ly ở đấy,
khi diệt trừ thì diệt trừ ở đấy.
 Ở đời sắc tư... ở đời thanh tư... ở đời hương
tư...ở đời vị tư …ở đời xúc tư… ở đời pháp tư
là sắc thân ái, là sắc khả ái. Sự tham ái này khi
xả ly thì xả ly ở đấy, khi diệt trừ thì diệt trừ ở
đấy.
 Ở đời sắc ái... ở đời thanh ái... ở đời hương ái...
ở đời vị ái... ở đời xúc ái... ở đời pháp ái là sắc
thân ái, là sắc khả ái. Sự tham ái này khi xả ly
thì xả ly ở đấy, khi diệt trừ thì diệt trừ ở đấy.
 Ở đời sắc tầm... ở đời thanh tầm... ở đời hương
tầm... ở đời vị tầm... ở đời xúc tầm... ở đời pháp
tầm là sắc thân ái, là sắc khả ái. Sự tham ái này
khi xả ly thì xả ly ở đấy, khi diệt trừ thì diệt trừ
ở đấy.
 Ở đời sắc tứ... ở đời thanh tứ... ở đời hương tứ...
ở đời vị tứ... ở đời xúc tứ... ở đời pháp tứ là sắc
thân ái, là sắc khả ái. Sự tham ái này khi xả ly

MƯỜI HAI DUYÊN                                        5810

thì xả ly ở đấy, khi diệt trừ thì diệt trừ ở đấy. Này các Tỷ kheo, như vậy gọi là Khổ diệt Thánh đế.

21. Này các Tỷ kheo, thế nào là Khổ diệt đạo
Thánh đế?
 Đó là bát chi Thánh đạo, tức là Chánh tri kiến,
Chánh tư duy, Chánh ngữ, Chánh nghiệp,
Chánh mạng, Chánh tin tấn, Chánh niệm,
Chánh định.
 Này các Tỷ kheo, thế nào là Chánh tri kiến?
 Này các Tỷ kheo, tri kiến về Khổ, tri kiến về
Khổ tập, tri kiến về Khổ diệt, tri kiến về Khổ
diệt đạo. Này các Tỷ kheo, như vậy gọi là
Chánh tri kiến.
 Này các Tỷ kheo, thế nào là Chánh tư duy?
 Tư duy về ly dục, tư duy về vô sân, tư duy về
bất hại. Này các tỷ kheo, như vậy gọi là Chánh
tư duy.
 Này các Tỷ kheo thế nào là Chánh ngữ?
 Tự chế không nói láo, tự chế không nói hai
lưỡi, tự chế không ác khẩu, tự chế không nói
lời phù phiếm. Này các Tỷ kheo, như vậy gọi
là Chánh ngữ.
 Này các Tỷ kheo, thế nào là Chánh nghiệp?

MƯỜI HAI DUYÊN                                           5811

 Tự chế không sát sanh, tự chế không trộm
cướp, tự chế không tà dâm. Này các Tỷ kheo,
như vậy gọi là Chánh nghiệp.
 Này các Tỷ kheo, thế nào là Chánh mạng?
 Này các Tỷ kheo, ở đây vị Thánh đệ tử từ bỏ tà
mạng, sinh sống bằng chánh mạng. Này các Tỷ
kheo, như vậy gọi là Chánh mạng.
 Này các Tỷ kheo, và thế nào là Chánh tinh tấn?
 Này các Tỷ kheo, ở đây Tỷ kheo, đối với các
ác, bất thiện pháp chưa sanh, khởi lên ý muốn
không cho sanh khởi; vị này nổ lực, tinh tấn,
quyết tâm, trì chí.
 Đối cới các ác, bất thiện pháp đã sanh, khởi lên
ý muốn trừ diệt, vị này nổ lực, tinh tấn, quyết
tâm, trì chí.
 Đối với các thiện pháp chưa sanh, khởi lên ý
muốn khiến cho sanh khởi; vị này nỗ lực, tinh
tấn, quyết tâm, trì chí.
 Đối với các thiện pháp đã sanh, khởi lên ý
muốn khiến cho an trú, không cho băng hoại,
khiến cho tăng trưởng, phát triển, viên mãn. Vị
này nổ lực, tinh tấn, quyết tâm, trì chí. Này các
Tỷ kheo, như vậy gọi là Chánh tinh tấn.
 Này các Tỷ kheo, thế nào là Chánh niệm?

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5812

 Này các Tỷ kheo, ở đây vị Tỷ kheo sống quán
thân trên thân, tinh tấn, tỉnh giác, chánh niệm,
để chế ngự tham ưu ở đời; trên các cảm thọ...
trên các tâm... quán pháp trên các pháp, tinh
cần tỉnh giác, chánh niệm, để chế ngự tham ưu
ở đời. Này các Tỷ kheo, như vậy gọi là Chánh
niệm.
 Này các Tỷ kheo, thế nào là Chánh định?
 Này các Tỷ kheo, ở đây Tỷ kheo ly dục, ly ác
bất thiện pháp, chứng và trú Thiền thứ nhất,
một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, với tầm,
với tứ.
 Tỷ kheo ấy diệt tầm, diệt tứ, chứng và trú Thiền
thứ hai, một trạng thái hỷ lạc do định sanh,
không tầm, không tứ, nội tỉnh nhất tâm.
 Tỷ kheo ấy ly hỷ trú xả, chánh niệm tỉnh giác,
thân cảm sự lạc thọ mà các bậc Thánh gọi là xả
niệm lạc trú, chứng và trú Thiền thứ ba.
 Tỷ kheo ấy xả lạc, xả khổ, diệt hỷ ưu đã cảm
thọ trước, chứng và trú Thiền thứ tư, không
khổ, không lạc, xả niệm thanh tịnh. Này các Tỷ
kheo, như vậy gọi là Chánh định.
Này các Tỷ kheo, như vậy gọi là Khổ diệt đạo thánh
đế.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5813

Như vậy vị ấy sống quán pháp trên các nội pháp; hay
sống quán pháp trên các ngoại pháp; hay sống quán
pháp trên các nội pháp, ngoại pháp. Hay sống quán
tánh sanh khởi trên các pháp; hay sống quán tánh diệt
tận trên các pháp; hay sống quán tánh sanh diệt trên
các pháp. "Có những pháp ở đây", vị ấy sống an
trú chánh niệm như vậy, với hy vọng hướng đến
chánh trí, chánh niệm. Và vị ấy sống không nương
tựa, không chấp trước một vật gì trên đời. Này các
Tỷ kheo, như vậy Tỷ kheo sống quán pháp trên các
pháp đối với Bốn Thánh đế.

22. Này các Tỷ kheo, vị nào tu tập Bốn Niệm xứ này
như vậy trong bảy năm, vị ấy có thể chứng một trong
hai quả sau đây: Một là chứng Chánh trí ngay
trong hiện tại; hay nếu còn hữu dư y, chứng quả
Bất hoàn.

Này các Tỷ kheo, không cần gì đến bảy năm, một vị
nào tu tập Bốn Niệm xứ này như vậy trong sáu năm...
trong năm năm... trong bốn năm... trong ba năm...
trong hai năm... trong một năm, vị ấy có thể chứng
một trong hai quả sau đây: Một là chứng Chánh trí
ngay trong hiện tại; hay nếu còn hữu dư y, chứng quả
Bất hoàn.

Này các Tỷ kheo, không cần gì đến một năm, một vị

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5814

nào tu tập Bốn Niệm xứ này trong bảy tháng, vị ấy
có thể chứng một trong hai quả sau đây: Một là
chứng Chánh trí ngay trong hiện tại; hay nếu còn hữu
dư y, chứng quả Bất hoàn.

Này các Tỷ kheo, đây là con đường độc nhất, đưa
đến sự thanh tịnh cho chúng sanh, vượt khỏi sầu
bi, diệt trừ khổ ưu, thành tựu Chánh lý, chứng
ngộ Niết Bàn. Đó là Bốn Niệm Xứ.

Thế Tôn thuyết pháp đã xong. Các Tỷ kheo ấy hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5815

693 Thủ - Định nghĩa - Pháp bị chấp thủ và chấp thủ - 5 uẩn - Kinh Chấp Thủ – Tương III, 297

Chấp Thủ – Tương III, 297

1-2) Nhân duyên ở Sàvatthi...

3) -- Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ thuyết giảng cho các Ông về các pháp bị chấp thủ và sự chấp thủ. Hãy lắng nghe.

4) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các pháp bị chấp thủ? Thế nào là sự chấp thủ?

- Sắc, này các Tỷ-kheo, là pháp bị chấp thủ. - Dục và tham đối với sắc là sự chấp thủ đối với sắc.

5-8) ... Thọ... Tưởng... Các hành...

- Thức, này các Tỷ-kheo, là pháp bị chấp thủ. - Dục và tham đối với thức là sự chấp thủ đối với thức.

9) Này các Tỷ-kheo, các pháp này, được gọi là các pháp bị chấp thủ. Đây là sự chấp thủ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                  5816

MƯỜI HAI DUYÊN   5817

694 Thủ - Định nghĩa - Pháp bị chấp thủ và chấp thủ - 6 xứ - Kinh Chấp Thủ – Tương IV, 157

Chấp Thủ – Tương IV, 157

1) ...

2) -- Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng về các pháp bị chấp thủ và chấp thủ. Hãy lắng nghe.

3) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các pháp bị chấp thủ, và thế nào là chấp thủ?

4-9) Mắt, này các Tỷ-kheo, là pháp bị chấp thủ. Ở đây, chỗ nào có dục và tham, ở đấy là chấp thủ.

Tai... Mũi... Lưỡi... Thân...

Ý là pháp bị chấp thủ. Ở đây, chỗ nào có dục và tham, ở đấy là chấp thủ.

10) Này các Tỷ-kheo, đây được gọi là những pháp bị chấp thủ, và chấp thủ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5818

MƯỜI HAI DUYÊN   5819

695 Thủ - Định nghĩa - Pháp bị kiết sử và kiết sử - Kinh Kiết Sử – Tương IV, 156

Kiết Sử – Tương IV, 156

1) ...

2) -- Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng về các pháp bị kiết sử và kiết sử. Hãy lắng nghe.

3) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các pháp bị kiết sử và kiết sử?

4-9) Này các Tỷ-kheo, mắt là pháp bị kiết sử. Ở đây, chỗ nào có dục và tham, ở đấy là kiết sử.

Tai... Mũi... Lưỡi... Thân...

Ý là pháp bị kiết sử. Ở đây, chỗ nào có dục và tham, ở đấy là kiết sử.

10) Này các Tỷ-kheo, đây được gọi là những pháp bị kiết sử và kiết sử.

Kiết Sử – 185tu4

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5820

1) -- Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng về các pháp bị kiết sử và kiết sử, Hãy lắng nghe.

2) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các pháp bị kiết sử, thế nào là kiết sử?

3) Này các Tỷ-kheo, có những sắc do mắt nhận thức khả lạc, khả hỷ, khả ý, khả ái, liên hệ đến dục, hấp dẫn. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là các pháp bị kiết sử. Ở đây, chỗ nào có dục và tham, chỗ ấy là kiết sử.

4-7) Này các Tỷ-kheo, có các tiếng do tai nhận
thức... có những hương do mũi nhận thức... có
những vị do lưỡi nhận thức... có những xúc do thân
cảm giác...

8) Này các Tỷ-kheo, có những pháp do ý nhận thức khả lạc, khả hỷ, khả ý, khả ái, liên hệ đến dục, hấp dẫn. Này các Tỷ-kheo, đây được gọi là các pháp bị kiết sử. Chỗ nào có dục và tham, chỗ ấy là kiết sử.

Chấp Thủ – 186tu4

1) -- Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ thuyết giảng về các pháp bị chấp thủ và chấp thủ. Hãy lắng nghe.

2) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các pháp bị chấp thủ, thế nào là chấp thủ?

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5821

3-8) Này các Tỷ-kheo... (Giống như từ số 3 đến số 8 của kinh trên).

MƯỜI HAI DUYÊN                                   5822

696 Thủ - Định nghĩa - Pháp đưa đến chấm dứt tất cả chấp thủ - Kinh Được Chấm Dứt 1 – Tương IV, 61

Được Chấm Dứt 1 – Tương IV, 61 (Pariyàdinnam)

1) ...

2) -- Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ thuyết cho các Ông về pháp đưa đến chấm dứt tất cả chấp thủ. Hãy lắng nghe.

3) Và thế nào, này các Tỷ-kheo, là pháp đưa đến chấm dứt tất cả chấp thủ?

4) Do duyên con mắt và các sắc khởi lên nhãn thức. Do ba pháp này hợp lại có xúc. Do duyên xúc có thọ. Thấy vậy, này các Tỷ-kheo, bậc Đa văn Thánh đệ tử nhàm chán đối với mắt, nhàm chán đối với các sắc, nhàm chán đối với nhãn thức, nhàm chán đối với nhãn xúc, nhàm chán đối với thọ. Do nhàm chán, vị ấy ly tham. Do ly tham, vị ấy được giải thoát. Nhờ giải thoát, vị ấy biết rõ: "Ta đã chấm dứt chấp thủ".

5-8) ... tai... mũi... lưỡi... thân...

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5823

9) Và do duyên ý và các pháp khởi lên ý thức. Do ba pháp này hợp lại có xúc. Do duyên xúc có thọ. Thấy vậy, này các Tỷ-kheo, bậc Đa văn Thánh đệ tử nhàm chán đối với ý, nhàm chán đối với các pháp, nhàm chán đối với ý thức, nhàm chán đối với ý xúc, nhàm chán đối với thọ. Do nhàm chán, vị ấy ly tham. Do ly tham, vị ấy được giải thoát. Nhờ giải thoát, vị ấy biết rõ: "Ta đã chấm dứt chấp thủ ".

Được Chấm Dứt 2 – Tương IV, 62

1) ...

2) -- Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ thuyết cho các Ông về pháp đưa đến chấm dứt tất cả chấp thủ.

3) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là pháp đưa đến chấm dứt tất cả chấp thủ?

4) Các Ông nghĩ thế nào, này các Tỷ-kheo, mắt là thường hay vô thường?

-- Là vô thường, bạch Thế Tôn.

-- Cái gì vô thường là khổ hay lạc?

-- Là khổ, bạch Thế Tôn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5824

-- Cái gì vô thường, khổ, chịu sự biến hoại, có hợp lý chăng nếu quán cái ấy là: "Cái này là của tôi. Cái này là tôi. Cái này là tự ngã của tôi"?

-- Thưa không, bạch Thế Tôn.

-- Sắc... Nhãn thức... Nhãn xúc... Do duyên nhãn xúc khởi lên cảm thọ gì...

5-8) Tai... Mũi... Lưỡi... Thân...

9) Ý... Các pháp... Ý thức... Ý xúc... Do duyên ý xúc khởi lên cảm thọ gì, lạc, khổ hay bất khổ bất lạc; cảm thọ ấy là thường hay vô thường...

-- Là vô thường, bạch Thế Tôn....

10) -- Thấy vậy, này các Tỷ-kheo, bậc Đa văn Thánh
đệ tử nhàm chán đối với mắt, nhàm chán đối với các
sắc, nhàm chán đối với nhãn thức, nhàm chán đối với
nhãn xúc. Do duyên nhãn xúc khởi lên cảm thọ gì,
lạc, khổ hay bất khổ bất lạc; vị ấy nhàm chán đối với
cảm thọ ấy...

Đối với tai... Đối với mũi... Đối với lưỡi... Đối với thân...

Vị ấy nhàm chán đối với ý, nhàm chán đối với các pháp, nhàm chán đối với ý thức, nhàm chán đối với

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5825

ý xúc. Do duyên ý xúc khởi lên cảm thọ gì, lạc, khổ hay bất khổ bất lạc; vị ấy nhàm chán đối với cảm thọ ấy. Do nhàm chán, vị ấy ly tham. Do ly tham, vị ấy được giải thoát. Trong sự giải thoát, trí khởi lên biết rằng: " Ta đã giải thoát ". Vị ấy biết rõ: " Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành, những việc nên làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa ".

11) Đây, này các Tỷ-kheo, là pháp đưa đến chấm dứt tất cả chấp thủ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                         5826

697 Thủ - Định nghĩa - Pháp đưa đến liễu tri tất cả chấp thủ - Kinh Liễu Tri – Tương IV, 59

Liễu Tri – Tương IV, 59 (Parijnnà)

1) ...

2) -- Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ thuyết cho các Ông về pháp đưa đến liễu tri tất cả chấp thủ. Hãy lắng nghe.

3) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là pháp đưa đến liễu tri tất cả chấp thủ?

4) Do duyên mắt và các sắc khởi lên nhãn thức. Do ba pháp này hợp lại có xúc. Do duyên xúc có thọ. Thấy vậy, này các Tỷ-kheo, bậc Đa văn Thánh đệ tử nhàm chán đối với mắt, nhàm chán đối với các sắc, nhàm chán đối với nhãn thức, nhàm chán đối với nhãn xúc, nhàm chán đối với thọ. Do nhàm chán, vị ấy ly tham. Do ly tham, vị ấy được giải thoát. Nhờ giải thoát, vị ấy biết rõ: "Ta đã liễu tri chấp thủ".

5-8) Do duyên tai và các tiếng khởi lên nhĩ thức... Do duyên mũi và các hương... Do duyên lưỡi và các vị... Do duyên thân và các xúc...

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5827

9) Do duyên ý và các pháp khởi lên ý thức. Do ba
pháp này hợp lại có xúc. Do duyên xúc có thọ. Thấy
vậy, này các Tỷ-kheo, bậc Đa văn Thánh đệ tử nhàm
chán đối với ý, nhàm chán đối với các pháp, nhàm
chán đối với ý thức, nhàm chán đối với ý xúc, nhàm
chán đối với thọ. Do nhàm chán, vị ấy ly tham. Do
ly tham, vị ấy được giải thoát. Nhờ giải thoát, vị ấy
biết rõ: "Ta đã liễu tri chấp thủ".

10) Như vậy, này các Tỷ-kheo, là pháp đưa đến liễu tri tất cả chấp thủ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5828

698 Thủ - Định nghĩa - Thế nào là bị chấp
thủ quấy rối - Kinh TỔNG THUYẾT
VÀ BIỆT THUYẾT – 138 Trung III,
513

KINH TỔNG THUYẾT VÀ BIỆT THUYẾT (Uddesavibhanga suttam) – Bài kinh số 138 – Trung III, 513

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Savatthi (Xá-vệ), Jetavana (Kỳ-đà Lâm), tại tinh xá ông Anathapindika (Cấp Cô Độc). Tại đây, Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo:

– "Này các Tỷ-kheo".

– "Bạch Thế Tôn". Các vị Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

– Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng cho các Ông Tổng thuyết và Biệt thuyết. Hãy nghe và suy nghiệm kỹ, Ta sẽ giảng.

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                  5829

Các vị Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

– Này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo cần phải quán
sát một cách như thế nào để thức của vị ấy đối với
ngoại (trần) không tán loạn, không tản rộng, tâm
không trú trước nội (trần), không bị chấp thủ quấy
rối. Này các Tỷ-kheo, nếu thức đối với ngoại (trần)
không tán loạn, không tản rộng, tâm không trú
trước nội trần, không bị chấp thủ quấy rối, sẽ
không có tập khởi, sanh khởi của khổ về sanh, già,
chết, trong tương lai.

Thế Tôn nói như vậy. Nói như vậy xong, Thiện Thệ từ chỗ ngồi đứng dậy rồi bước vào tịnh xá.

Sau khi Thế Tôn đi không bao lâu, các Tỷ-kheo ấy suy nghĩ như sau: "Chư Hiền, sau khi đọc lên bài tổng thuyết một cách vắn tắt, không có giải nghĩa một cách rộng rãi, Thế Tôn từ chỗ ngồi đứng dậy và đi vào tinh xá: "Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo cần phải quán sát một cách như thế nào để thức của vị ấy đối với ngoại (trần) không tán loạn, không tản rộng, tâm không trú trước nội (trần), không bị chấp thủ quấy rối. Này các Tỷ-kheo, nếu thức đối với ngoại (trần) không tán loạn, không tản rộng, tâm không trú trước nội trần, không bị chấp thủ quấy rối, sẽ không có tập

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5830

khởi, sanh khởi của khổ về sanh, già, chết trong
tương lai". Nay không biết ai có thể giải nghĩa một
cách rộng rãi phần tổng thuyết này, phần này chỉ
được Thế Tôn nói lên một cách vắn tắt, không được
giải nghĩa một cách rộng rãi".

Rồi các Tỷ-kheo ấy suy nghĩ như sau: "Tôn giả Mahakaccana (Đại Ca-chiên-diên) này đã được Thế Tôn tán thán và được các vị đồng Phạm hạnh có trí kính trọng, Tôn giả Mahakaccana có thể giải nghĩa một cách rộng rãi tổng thuyết này, phần này chỉ được Thế Tôn nói lên một cách vắn tắt, không giải nghĩa một cách rộng rãi. Vậy chúng ta hãy đến Tôn giả Mahakaccana; sau khi đến, chúng ta hãy hỏi Tôn giả Mahakaccana về ý nghĩa này". Rồi các Tỷ-kheo ấy đi đến Tôn giả Mahakaccana; sau khi đến, nói lên với Tôn giả Mahakaccana những lời chào đón hỏi thăm, sau khi nói lên những lời chào đón hỏi thăm thân hữu, rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, các vị Tỷ-kheo ấy thưa với Tôn giả Mahakaccana:

– Thưa Hiền giả Kaccana, sau khi đọc tổng thuyết này, không giải nghĩa một cách rộng rãi, Thế Tôn từ chỗ ngồi đứng dậy đi vào tinh xá: "Này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo cần phải quán sát một cách như thế nào.. (như trên)... không chấp thủ, không sợ hãi. Nay không biết có ai có thể giải nghĩa một cách rộng

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5831

rãi tổng thuyết này, phần này chỉ được Thế Tôn nói
lên một cách vắn tắt, không giải nghĩa một cách rộng
rãi". Rồi này Hiền giả Kaccana, chúng tôi suy nghĩ
như sau: "Tôn giả Mahakaccana này đã được Thế
Tôn tán thán.. (như trên).. chúng ta hãy hỏi Tôn giả
Mahakaccana về ý nghĩa này, Tôn giả Mahakaccana
hãy giải thích cho".

– Này chư Hiền, ví như một người cần thiết lõi cây, tìm cầu lõi cây, đang đi tìm cầu lõi cây, đứng trước một cây lớn có lõi cây. Người ấy bỏ rễ, bỏ thân cây, nghĩ rằng lõi cây cần phải tìm trong các nhánh cây, lá cây... Cũng vậy là việc làm của chư Tôn giả.. Chư Tôn giả đứng trước mặt Thế Tôn, chư Tôn giả lại vượt qua Thế Tôn, và nghĩ rằng cần phải hỏi tôi về ý nghĩa này. Nhưng này chư Hiền, Thế Tôn biết những gì cần biết, thấy những gì cần thấy, bậc có mắt, bậc Trí giả, bậc Pháp giả, bậc Phạm thiên, bậc Thuyết giả, bậc Tuyên thuyết giả, bậc dẫn đến mục đích, bậc đem cho bất tử, bậc Pháp chủ, bậc Như Lai. Nay đã đến thời chư Hiền hãy đến hỏi Thế Tôn về ý nghĩ này. Thế Tôn giải thích cho chư Hiền như thế nào, chư Hiền hãy như vậy thọ trì.

– Thưa Hiền giả Kaccana, chắc chắn Thế Tôn biết những gì cần biết... Nay đã đến thời chúng tôi đến hỏi Thế Tôn về ý nghĩa này. Thế Tôn giải thích

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5832

cho chúng tôi như thế nào, chúng tôi sẽ như vậy thọ
trì. Nhưng Tôn giả Mahakaccana được Thế Tôn tán
thán, được các vị đồng Phạm hạnh kính trọng. Tôn
giả Mahakaccana có thể giải thích rộng rãi tổng
thuyết này, phần này chỉ được Thế Tôn nói lên một
cách vắn tắt, không giải nghĩa một cách rộng rãi.
Mong Tôn giả Mahakaccana giải thích cho, nếu Tôn
giả không cảm thấy phiền phức.

– Vậy chư Hiền, hãy nghe và suy nghiệm kỹ, tôi sẽ nói.

– Thưa vâng, Hiền giả.

Các vị Tỷ-kheo ấy vâng đáp Tôn giả Mahakaccana. Tôn giả Mahakaccana nói như sau:

– Này chư Hiền, phần tổng thuyết Thế Tôn đọc
lên một cách vắn tắt, không giải nghĩa một cách rộng
rãi, từ chỗ ngồi đứng dậy và đã đi vào trong tinh xá:
"Này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo cần phải quán sát một
cách như thế nào.. (như trên)... không chấp thủ,
không sợ hãi. Này chư Hiền, lời tổng thuyết này
được Thế Tôn đọc lên một cách vắn tắt, không giải
nghĩa một cách rộng rãi", tôi hiểu ý nghĩa một cách
rộng rãi như sau:

 Chư Hiền, sao gọi là thức đối với (ngoại) trần,

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5833

bị tán loạn, bị tản rộng?

Ở đây, này chư Hiền, khi vị Tỷ-kheo thấy sắc với con mắt, thức truy cầu sắc tướng, bị trói buộc bởi vị của sắc tướng, bị cột chặt bởi vị của sắc tướng, bị triền phược bởi kiết sử vị của sắc tướng, như vậy gọi là thức đối với ngoại (trần) bị tán loạn, tản rộng.

Khi vị Tỷ-kheo nghe tiếng với tai ... ngửi hương
với mũi ... nếm vị với lưỡi ... cảm xúc với thân ...
nhận thức pháp với ý, thức truy cầu pháp tướng, bị
trói buộc bởi vị của pháp tướng, bị cột chặt bởi vị của
pháp tướng, bị triền phược bởi kiết sử vị của pháp
tướng; như vậy gọi là thức đối với ngoại (trần) bị tán
loạn, tản rộng. Như vậy, này chư Hiền, gọi là thức bị
tán loạn, tản rộng.

 Chư Hiền, sao gọi là thức đối với (ngoại) trần, không bị tán loạn, không bị tản rộng?

Ở đây, này chư Hiền, khi vị Tỷ-kheo thấy sắc với con mắt, thức không truy cầu sắc tướng, không bị trói buộc bởi vị của sắc tướng, không bị cột chặt bởi vị của sắc tướng; không bị triền phược bởi kiết sử vị của sắc tướng; như vậy gọi là thức đối với ngoại (trần) không bị tán loạn, không bị tản rộng.

Khi vị Tỷ-kheo nghe tiếng với tai... ngửi hương

MƯỜI HAI DUYÊN                                       5834

với mũi... nếm vị với lưỡi.. cảm xúc với thân.... nhận
thức pháp với ý, thức không truy cầu pháp tướng,
không bị trói buộc bởi vị của pháp tướng, không bị
cột chặt bởi vị của pháp tướng, không bị triền phược
bởi kiết sử vị của pháp tướng; như vậy gọi là thức
đối với ngoại (trần) không bị tán loạn, không bị tản
rộng. Như vậy, này chư Hiền, gọi là thức không bị
tán loạn, không bị tản rộng.

 Và này chư Hiền, thế nào gọi là tâm trú trước nội (trần)?

 Ở đây, này chư Hiền, vị Tỷ-kheo ly dục, ly bất
thiện pháp, chứng đạt và an trú Thiền thứ nhất,
một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, có tầm có
tứ. Thức vị ấy truy tìm hỷ lạc do ly dục sanh,
bị trói buộc bởi vị hỷ lạc do ly dục sanh, bị cột
chặt bởi vị hỷ lạc do ly dục sanh, bị triền
phược bởi kiết sử hỷ lạc do ly dục sanh; như
vậy gọi là tâm trú trước nội (trần).
 Lại nữa, này chư Hiền, vị Tỷ-kheo đình chỉ tầm
và tứ, chứng đạt và an trú Thiền thứ hai, một
trạng thái hỷ lạc do định sanh, không tầm
không tứ, nội tĩnh nhứt tâm. Thức của vị ấy truy
tìm hỷ lạc do định sanh, bị trói buộc bởi vị hỷ
lạc do định sanh, bị cột chặt bởi vị hỷ lạc do
định sanh; bị triền phược bởi kiết sử hỷ lạc do

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5835

định sanh; như vậy gọi là tâm trú trước nội
(trần).
 Lại nữa, này chư Hiền, vị Tỷ-kheo ly hỷ trú xả,
chánh niệm, tỉnh giác, thân cảm sự lạc thọ mà
các bậc Thánh gọi là xả niệm lạc trú, chứng đạt
và an trú Thiền thứ ba. Thức của vị ấy truy tìm
xả, bị trói buộc bởi vị xả và lạc, bị cột chặt bởi
vị xả và lạc, bị triền phược bởi vị xả và lạc; như
vậy gọi là tâm trú trước nội (trần).
 Lại nữa, này chư Hiền, vị Tỷ-kheo xả lạc xả
khổ, diệt hỷ ưu đã cảm thọ trước, chứng đạt và
an trú Thiền thứ tư, không khổ không lạc, xả
niệm, thanh tịnh. Thức của vị ấy truy tìm không
khổ không lạc, bị trói buộc bởi vị không khổ
không lạc, bị cột chặt bởi vị không khổ không
lạc, bị triền phược bởi kiết sử vị không khổ
không lạc; như vậy gọi là tâm trú trước nội
(trần). Như vậy gọi là tâm trú trước nội (trần).

 Và này chư Hiền, thế nào gọi là tâm không bị trú trước nội (trần)?

 Ở đây, này chư Hiền, vị Tỷ-kheo ly dục, ly bất
thiện pháp, chứng đạt và an trú Thiền thứ nhất,
một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, không tầm
không tứ. Thức của vị ấy không truy tìm hỷ

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5836

lạc do ly dục sanh, không bị trói buộc bởi vị hỷ
lạc do ly dục sanh, không bị cột chặt bởi vị hỷ
lạc do ly dục sanh, không bị triền phược bởi
kiết sử hỷ lạc do ly dục sanh, như vậy gọi là
tâm không trú trước nội (trần).
 Lại nữa, này chư Hiền, vị Tỷ-kheo đình chỉ tầm
và tứ, chứng đạt và an trú Thiền thứ hai, một
trạng thái hỷ lạc do định sanh, không tầm
không tứ, nội tĩnh nhất tâm. Thức của vị ấy
không truy tìm hỷ lạc do định sanh, không bị
trói buộc bởi vị hỷ lạc do định sanh, không bị
cột chặt bởi vị hỷ lạc do định sanh, không bị
triền phược bởi kiết sử hỷ lạc do định sanh; như
vậy gọi là tâm không trú trước nội (trần).
 Lại nữa, này chư Hiền, vị Tỷ-kheo ly hỷ trú xả,
chánh niệm, tỉnh giác, thân cảm sự lạc thọ mà
các bậc Thánh gọi là xả niệm lạc trú, chứng đạt
và an trú Thiền thứ ba. Thức của vị ấy không
truy tìm xả, không bị trói buộc bởi vị xả và lạc,
không bị cột chặt bởi vị xả và lạc, không bị
triền phược bởi vị xả và lạc, như vậy được gọi
là tâm không trú trước nội (trần).
 Lại nữa, này chư Hiền, vị Tỷ-kheo xả lạc xả
khổ, diệt hỷ ưu đã cảm thọ trước, chứng đạt và
an trú Thiền thứ tư, không khổ không lạc, xả
niệm, thanh tịnh. Thức của vị ấy không truy tìm

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5837

không khổ không lạc, không bị trói buộc bởi vị
của không khổ không lạc, không bị cột chặt bởi
vị của không khổ không lạc, không bị triền
phược bởi kiết sử vị không khổ không lạc; như
vậy gọi là tâm không trú trước nội (trần). Như
vậy gọi là tâm không trú trước nội (trần).

 Và thế nào, này chư Hiền, là bị chấp thủ quấy rối?

 Ở đây, này chư Hiền, kẻ vô văn phàm phu
không thấy rõ các bậc Thánh, không thuần
thục pháp các bậc Thánh, không tu tập pháp
các bậc Thánh, không yết kiến các bậc Chân
nhân, không thuần thục pháp các bậc Chân
nhân, không tu tập pháp các bậc Chân nhân,
thấy sắc như là tự ngã, hay tự ngã như là có
sắc, hay thấy sắc như là tự ngã, hay tự ngã
như là có sắc.
 Sắc pháp ấy của nó có biến hoại, đổi khác.
 Với sự biến hoại và đổi khác trong sắc pháp
ấy của nó, thức của vị ấy bị tùy chuyển bởi
sự biến hoại trong sắc pháp của vị ấy.
 Do thức bị tùy chuyển bởi sự biến hoại trong
sắc pháp, nên pháp quấy rối khởi lên, xâm
nhập tâm và tồn tại.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5838

 Vì tâm bị xâm nhập, vị ấy sợ hãi, bực phiền
và đầy những khao khát => Và vị ấy bị chấp
thủ quấy rối.
Vị ấy xem cảm thọ.. tưởng... các hành... thức
như là tự ngã hay tự ngã, như là có thức, hay thức
như là trong tự ngã, hay tự ngã như là trong thức.
Thức ấy của vị ấy biến hoại và đổi khác. Với sự biến
hoại và đổi khác trong thức ấy của vị ấy, thức của vị
ấy bị tùy chuyển bởi sự biến hoại trong thức của vị
ấy. Do thức bị tùy chuyển bởi sự biến hoại trong
pháp, nên các pháp quấy rối khởi lên, xâm nhập tâm
và tồn tại. Vì tâm bị xâm nhập, vị ấy sợ hãi, bực
phiền và đầy những khao khát. Và vị ấy bị chấp thủ,
quấy rối. Như vậy, này chư Hiền, là bị chấp thủ, quấy
rối.

 Và thế nào, này chư Hiền, là không bị chấp thủ quấy rối?

 Ở đây, này chư Hiền, có Đa văn Thánh đệ tử
yết kiến các bậc Thánh, thuần thục pháp các
bậc Thánh, tu tập pháp các bậc Thánh; yết kiến
các bậc Chân nhân, thuần thục pháp các bậc
Chân nhân, tu tập pháp các bậc Chân nhân;
không thấy sắc như là tự ngã, hay tự ngã như là
có sắc, hay không thấy sắc như là trong tự ngã,
hay tự ngã như là trong sắc.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5839

 Sắc pháp của vị ấy biến hoại, đổi khác.
 Với sự biến hoại và đổi khác trong sắc pháp của
vị ấy, thức của vị ấy không bị tùy chuyển bởi
sự biến hoại trong sắc pháp của vị ấy.
 Do thức không bị tùy chuyển bởi sự biến hoại
trong sắc pháp, nên các pháp quấy rối khởi lên,
không xâm nhập tâm và tồn tại.
 Vì tâm không bị xâm nhập, vị ấy không sợ hãi,
không bực phiền và không đầy những khao
khát. Và vị ấy không bị chấp thủ quấy rối.

Vị ấy không xem cảm thọ.. tưởng... các hành..
thức như là tự ngã hay tự ngã là có thức, hay không
thấy thức như là trong tự ngã hay tự ngã như là trong
thức. Thức của vị ấy biến hoại và đổi khác. Với sự
biến hoại và đổi khác trong thức của vị ấy, thức
không bị tùy chuyển bởi sự biến hoại trong thức của
vị ấy. Do thức không bị tùy chuyển bởi sự biến hoại
trong thức, nên các pháp quấy rối không khởi lên,
xâm nhập tâm và tồn tại. Vì tâm không bị xâm nhập,
vị ấy không sợ hãi, không bực phiền và không đầy
những khao khát. Và vị ấy không bị chấp thủ quấy
rối. Như vậy, này chư Hiền, là không bị chấp thủ
quấy rối.

Này chư Hiền, phần tổng thuyết Thế Tôn đọc

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5840

lên một cách vắn tắt, không giải nghĩa một cách rộng rãi, từ chỗ ngồi đứng dậy và đã đi vào trong tinh xá: "Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo cần phải quán sát một cách như thế nào.. (như trên)... không có sự tập khởi, sự sanh khởi của khổ về sanh, già chết trong tương lai". Phần tổng thuyết này, này chư Hiền, được Thế Tôn đọc lên một cách vắn tắt, không được giải nghĩa một cách rộng rãi; này chư Hiền, tôi hiểu ý nghĩa một cách rộng rãi như vậy. Và nếu như Tôn giả muốn, hãy đi đến Thế Tôn và hỏi ý nghĩa này. Thế Tôn giải thích các Tôn giả như thế nào, hãy như vậy thọ trì.

Rồi các Tỷ-kheo ấy, sau khi hoan hỷ tín thọ lời Tôn giả Mahakaccana giảng, từ chỗ ngồi đứng dậy đi đến Thế Tôn, sau khi đến đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, các vị Tỷ-kheo ấy bạch Thế Tôn - Bạch Thế Tôn, sau khi đọc phần tổng thuyết một cách vắn tắt cho chúng con, không giải thích nghĩa một cách rộng rãi, Thế Tôn từ chỗ ngồi đứng dậy, và đi vào tịnh xá: "Này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo cần phải quán sát một cách như thế nào.. (như trên)... không có sự tập khởi, sự sanh khởi của khổ về sanh, già, chết trong tương lai".

Bạch Thế Tôn, sau khi Thế Tôn đi không bao lâu, chúng con suy nghĩ như sau: "Thế Tôn sau khi đọc phần tổng thuyết một cách vắn tắt cho chúng ta,

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5841

không giải nghĩa một cách rộng rãi, và đã đi vào tinh
xá: "Vị Tỷ-kheo cần phải quán sát một cách như thế
nào.. (như trên)... không có sự tập khởi, sự sanh khởi
của khổ về sanh, già, chết trong tương lai ". Nay
không biết ai có thể giải nghĩa một cách rộng rãi tổng
thuyết này, phần này chỉ được Thế Tôn đọc lên một
cách vắn tắt, không được giải nghĩa một cách rộng
rãi".

Rồi bạch Thế Tôn, chúng con suy nghĩ như sau:
"Tôn giả Mahakaccana (Đại Ca-chiên-diên)... (như
trên)... nay chúng ta hãy hỏi Tôn giả Mahakaccana
về ý nghĩa này". Rồi bạch Thế Tôn, chúng con đi đến
Tôn giả Mahakaccana, sau khi đến chúng con hỏi
Tôn giả Mahakaccana về ý nghĩa này. Ý nghĩa của
những (chữ) ấy đã được Tôn giả Mahakaccana giải
thích cho chúng con với những phương pháp (akara)
này, với những câu này, với những chữ này.

– Này các Tỷ-kheo, Mahakaccana là bậc Hiền
giả. Này các Tỷ-kheo, Mahakaccana là bậc đại trí
tuệ. Này các Tỷ-kheo, nếu các Ông hỏi Ta về ý nghĩa
này, Ta cũng giải thích cho các Ông như vậy, như
Mahakaccana đã giải thích. Thật sự ý nghĩa ấy là
vậy, và các Ông hãy thọ trì như vậy.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Các vị Tỷ-kheo

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5842

ấy hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

MƯỜI HAI DUYÊN                        5843

699 Thủ - 4 loại thủ được Thế Tôn Chánh Đẳng Giác - TIỂU Kinh SƯ TỬ HỐNG – 11 Trung I, 151

TIỂU KINH SƯ TỬ HỐNG (Culasihanada suttam) – Bài kinh số 11 – Trung I, 151

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Savatthi (Xá-vệ), tại
Jetavana (Kỳ-đà Lâm), trong vườn ông
Anathapindika (Cấp Cô Độc). Ở đây, Thế Tôn gọi
các Tỷ-kheo:

– Này các Tỷ-kheo.

– Bạch Thế Tôn,

Những Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn thuyết như sau:

– Này các Tỷ-kheo, chỉ ở đây là có Sa-môn thứ nhất; ở đây là có Sa-môn thứ hai; ở đây là có Sa-môn thứ ba; ở đây là có Sa-môn thứ tư; các ngoại đạo khác không có Sa-môn. Này các Tỷ-kheo, các Ông hãy

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5844

chân chánh rống tiếng rống sư tử như vậy.

Này các Tỷ-kheo, sự tình này xảy ra khi ở đây
những Du sĩ ngoại đạo có thể nói: "Chư Tôn giả có
tin tưởng gì, có sức lực gì mà chư Tôn giả tuyên bố:
"Chỉ ở đây là có Sa-môn thứ nhất; ở đây là có Sa-
môn thứ hai; ở đây là có Sa-môn thứ ba; ở đây là có
Sa-môn thứ tư; các ngoại đạo khác không có Sa-
môn"?

Này các Tỷ-kheo, nếu được các Du sĩ ngoại đạo
nói như vậy, cần phải trả lời họ như sau: "Chư Hiền,
vì chúng tôi tự chánh kiến bốn pháp, được Thế Tôn
tuyên bố cho chúng tôi biết, bậc đã thấy, đã biết, bậc
A-la-hán, Chánh Đẳng Giác nên chúng tôi nói: "Chỉ
ở đây là có Sa-môn thứ nhất, ở đây là có Sa-môn thứ
hai; Sa-môn thứ ba; Sa-môn thứ tư". Thế nào là bốn?
Chư Hiền, chúng tôi có lòng tin bậc Đạo Sư, có lòng
tin Pháp, có sự thành tựu viên mãn các Giới luật, và
những pháp hữu của chúng tôi, những người cư sĩ và
những người xuất gia, được chúng tôi thương, chúng
tôi mến. Chư Hiền, vì chúng tôi tự chánh kiến bốn
pháp, được Thế Tôn tuyên bố cho chúng tôi biết, bậc
đã thấy, đã biết, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác nên
chúng tôi nói: "Chỉ ở đây là Sa-môn... Sa-môn thứ
tư".

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5845

Này các Tỷ-kheo, sự tình này xảy ra, khi ở đây,
những Du sĩ ngoại đạo có thể nói: "Chư Hiền, chúng
tôi cũng có lòng tin bậc Đạo Sư, vị ấy là Đạo Sư của
chúng tôi. Chúng tôi có lòng tin Pháp, Pháp ấy là
Pháp của chúng tôi, chúng tôi thành tựu viên mãn các
Giới luật, những Giới luật ấy là Giới luật của chúng
tôi. Và những pháp hữu của chúng tôi, những người
cư sĩ và cả những người xuất gia, được chúng tôi
thương, được chúng tôi mến. Chư Hiền, như vậy có
sự sai biệt gì, có sự đặc thù gì, có sự khác biệt gì giữa
quý vị và chúng tôi?".

Chư Tỷ-kheo, nếu được các Du sĩ ngoại đạo nói như vậy, cần phải trả lời họ như sau:

 "Chư Hiền, cứu cánh là một hay cứu cánh là đa
diện?" Nếu trả lời đứng đắn, các Du sĩ ngoại
đạo phải trả lời: "Chư Hiền, cứu cánh là một,
cứu cánh không phải đa diện"
 "Chư Hiền, cứu cánh ấy cho người có tham,
hay cho người không tham?" Nếu trả lời đứng
đắn, các Du sĩ ngoại đạo phải trả lời:- "Chư
Hiền, cứu cánh ấy cho người không tham,
không phải cho người có tham"
 "Chư Hiền, cứu cánh ấy cho người có sân, hay
cho người không sân?" Nếu trả lời đứng đắn,
các Du sĩ ngoại đạo phải trả lời: "Chư Hiền,

MƯỜI HAI DUYÊN                                         5846

cứu cánh ấy cho người không sân, không phải
cho người có sân"
 "Chư Hiền, cứu cánh ấy cho người có si hay
cho người không si? Nếu trả lời đứng đắn...
phải trả lời: "Chư Hiền, cứu cánh ấy cho người
không si, không phải cho người có si"
 "Chư Hiền, cứu cánh ấy cho người có ái, hay
cho người không ái?" Nếu trả lời đứng đắn...
phải trả lời: "Chư Hiền, cứu cánh ấy cho người
không ái, không phải cho người có ái"
 "Chư Hiền, cứu cánh ấy cho người có chấp thủ,
hay cho người không chấp thủ?" Nếu trả lời
đứng đắn... phải trả lời: "Chư Hiền, cứu cánh
ấy cho người không chấp thủ, không phải cho
người chấp thủ".
 "Chư Hiền, cứu cánh ấy cho người có trí, hay
cho người không có trí?" Nếu trả lời đứng
đắn... phải trả lời: "Cứu cánh ấy cho người có
trí, không phải cho người không có trí".
 "Chư Hiền, cứu cánh ấy cho người thuận ứng,
nghịch ứng hay cho người không thuận ứng,
không nghịch ứng?" Nếu trả lời đứng đắn...
phải trả lời: "Chư Hiền, cứu cánh ấy cho người
không thuận ứng, không nghịch ứng, không
phải cho người thuận ứng, nghịch ứng".
 "Chư Hiền, cứu cánh ấy cho người ưa hý luận,
thích hý luận hay cho người không ưa hý luận,

MƯỜI HAI DUYÊN                                 5847

không thích hý luận?" Nếu trả lời đứng đắn, các
Du sĩ ngoại đạo cần phải trả lời: "Chư Hiền,
cứu cánh ấy cho người không ưa hý luận,
không thích hý luận, không phải cho người ưa
hý luận, thích hý luận".

Chư Tỷ-kheo, có hai loại tri kiến này: hữu kiến và phi hữu kiến.

 Chư Tỷ-kheo, những Sa-môn hay Bà-la-môn
nào chấp trước hữu kiến, thân thiết hữu kiến,
cố chấp hữu kiến; những vị ấy bị chướng ngại
đối với phi hữu kiến.
 Chư Tỷ-kheo, những Sa-môn hay Bà-la-môn
nào chấp trước phi hữu kiến, thân thiết phi hữu
kiến, cố chấp phi hữu kiến; những vị ấy bị
chướng ngại bởi hữu kiến.
 Chư Tỷ-kheo, những Sa-môn hay Bà-la-môn
nào không như thật tuệ tri sự tập khởi và sự
đoạn diệt của hai loại kiến này, vị ngọt, sự nguy
hiểm và sự xuất ly của chúng, những vị này là
những vị có tham, có sân, có si, có ái, có chấp
thủ, không có trí, có thuận ứng, có nghịch ứng,
có ưa hý luận, có thích hý luận; những vị ấy
không giải thoát khỏi sanh, già, chết, sầu, bi,
khổ, ưu, não. Ta nói những vị ấy không giải
thoát khỏi đau khổ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5848

 Chư Tỷ-kheo, những Sa-môn hay Bà-la-môn
nào như thật tuệ tri sự tập khởi và sự đoạn diệt
của hai loại kiến này, vị ngọt, sự nguy hiểm, và
sự xuất ly của chúng; những vị này là những vị
không tham, không sân, không si, không ái,
không chấp thủ, có trí, không có thuận ứng,
không có nghịch ứng, không ưa hý luận, thích
hý luận; những vị ấy giải thoát khỏi sanh, già,
chết, sầu, bi, khổ, ưu, não. Ta nói những vị ấy
giải thoát khỏi đau khổ.

Chư Tỷ-kheo, có bốn chấp thủ. Thế nào là bốn? Dục thủ, kiến thủ, giới cấm thủ, ngã luận thủ.

 Chư Tỷ-kheo, có những Sa-môn, Bà-la-môn
tuy tự xưng liễu tri tất cả thủ, nhưng không
chân chánh hiển thị sự liễu tri tất cả thủ. Họ
hiển thị sự liễu tri về dục thủ, nhưng không hiển
thị sự liễu tri về kiến thủ, về giới cấm thủ, về
ngã luận thủ. Vì sao vậy? Những Hiền giả Sa-
môn, Bà-la-môn ấy không như thật tuệ tri ba
sự. Do vậy, những Hiền giả Sa-môn, Bà-la-
môn ấy tuy tự xưng liễu tri tất cả thủ, nhưng
không chân chánh hiển thị sự liễu tri tất cả thủ.
Họ hiển thị sự liễu tri về dục thủ, nhưng không
hiển thị sự liễu tri về kiến thủ, về giới cấm thủ,
về ngã luận thủ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5849

 Chư Tỷ-kheo, có những Sa-môn hay Bà-la-
môn tuy tự xưng liễu tri tất cả thủ, nhưng không
chân chánh hiển thị sự liễu tri tất cả thủ. Họ
hiển thị sự liễu tri về dục thủ, sự liễu tri về kiến
thủ nhưng không hiển thị sự liễu tri về giới cấm
thủ, sự liễu tri về ngã luận thủ. Vì sao vậy?
Những Hiền giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy không
như thật tuệ tri hai sự. Do vậy, những Hiền giả
Sa-môn, Bà-la-môn ấy tuy tự xưng liễu tri tất
cả thủ, nhưng không chơn chánh hiển thị sự
liễu tri tất cả thủ. Họ hiển thị sự liễu tri về dục
thủ, sự liễu tri về kiến thủ; nhưng không hiển
thị sự liễu tri về giới cấm thủ, sự liễu tri về ngã
luận thủ.
 Chư Tỷ-kheo, có những Sa-môn, Bà-la-môn
tuy tự xưng liễu tri tất cả thủ, nhưng không
chơn chánh hiển thị sự liễu tri tất cả thủ. Họ
hiển thị sự liễu tri về dục thủ, sự liễu tri về kiến
thủ, sự liễu tri về giới cấm thủ, nhưng không
hiển thị sự liễu tri về ngã luận thủ. Vì sao vậy?
Những Hiền giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy không
như thật tuệ tri một sự. Do vậy, những Hiền giả
Sa-môn, Bà-la-môn ấy tuy tự xưng liễu tri tất
cả thủ, nhưng không chân chánh hiển thị sự liễu
tri tất cả thủ. Họ hiển thị sự liễu tri về dục thủ,
sự liễu tri về kiến thủ, sự liễu tri về giới cấm
thủ, nhưng không hiển thị sự liễu tri về ngã luận

MƯỜI HAI DUYÊN                                       5850

thủ.

Chư Tỷ-kheo, trong pháp luật như vậy, nếu có
tịnh tín đối với Đạo Sư, tịnh tín ấy được xem là
không hoàn toàn; nếu có tịnh tín đối với Pháp, tịnh
tín ấy được xem là không hoàn toàn; nếu có thành
tựu viên mãn các Giới luật, sự thành tựu ấy được xem
là không hoàn toàn; nếu có sự thương mến đối với
những pháp hữu, sự thương mến ấy được xem là
không hoàn toàn. Vì sao vậy? Chư Tỷ-kheo, sự tình
là như vậy, trong một pháp luật không khéo thuyết
giảng, không khéo hiển thị, không có hướng thượng,
không dẫn đến tịch tịnh, không được bậc Chánh
Đẳng Giác hiển thị.

Và này chư Tỷ-kheo, bậc Như Lai, A-la-hán, Chánh Đẳng Giác tự xưng liễu tri tất cả thủ, chân chánh hiển thị sự liễu tri tất cả thủ. Như Lai hiển thị sự liễu tri về dục thủ, sự liễu tri về kiến thủ, sự liễu tri về giới cấm thủ, sự liễu tri về ngã luận thủ.

Chư Tỷ-kheo, trong một pháp luật như vậy, nếu có tịnh tín đối với bậc Đạo Sư, tịnh tín ấy được xem là hoàn toàn; nếu có tịnh tín đối với Pháp, tịnh tín ấy được xem là hoàn toàn; nếu có thành tựu viên mãn các Giới luật, sự thành tựu ấy được xem là hoàn toàn; nếu có sự thương mến đối với các pháp hữu, sự

MƯỜI HAI DUYÊN                                        5851

thương mến ấy được xem là hoàn toàn. Vì sao vậy?
Chư Tỷ-kheo, sự tình là như vậy, trong một pháp luật
khéo thuyết giảng, khéo hiển thị, có hướng thượng,
dẫn đến tịch tịnh, được bậc Chánh Đẳng Giác hiển
thị.

 Chư Tỷ-kheo, bốn loại chấp thủ này, lấy gì làm
duyên, lấy gì làm tập khởi, lấy gì làm chủng,
lấy gì làm nhân? Bốn loại chấp thủ này lấy ái
làm duyên, lấy ái làm tập khởi, lấy ái làm
chủng, lấy ái làm nhân.
 Chư Tỷ-kheo, ái này lấy gì làm duyên, lấy gì
làm tập khởi, lấy gì làm chủng, lấy gì làm
nhân? Chư Tỷ-kheo, ái này lấy thọ làm duyên,
lấy thọ làm tập khởi, lấy thọ làm chủng, lấy thọ
làm nhân.
 Chư Tỷ-kheo, thọ này lấy gì làm duyên, lấy gì
làm tập khởi, lấy gì làm chủng, lấy gì làm
nhân? Chư Tỷ-kheo, thọ này lấy xúc làm
duyên, lấy xúc làm tập khởi, lấy xúc làm
chủng, lấy xúc làm nhân.
 Chư Tỷ-kheo, xúc này lấy gì làm duyên... lấy
gì làm nhân? Chư Tỷ-kheo, xúc này lấy sáu
nhập làm duyên... lấy sáu nhập làm nhân.
 Chư Tỷ-kheo, sáu nhập này lấy gì làm duyên...
lấy gì làm nhân? Chư Tỷ-kheo, sáu nhập này
lấy danh sắc làm duyên... lấy danh sắc làm

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5852

nhân.
 Chư Tỷ-kheo, danh sắc này lấy gì làm duyên...
lấy gì làm nhân? Chư Tỷ-kheo, danh sắc này
lấy thức làm duyên... lấy thức làm nhân.
 Chư Tỷ-kheo, thức này lấy gì làm duyên... lấy
gì làm nhân? Chư Tỷ-kheo, thức này lấy hành
làm duyên... lấy hành làm nhân.
 Chư Tỷ-kheo, hành này lấy gì làm duyên... lấy
gì làm nhân? Chư Tỷ-kheo, hành này lấy vô
minh làm duyên... lấy vô minh làm nhân.

Và Chư Tỷ-kheo, khi một Tỷ-kheo đã đoạn trừ vô minh, đã làm minh sanh khởi, vị ấy do vô minh được đoạn trừ, do minh sanh khởi, nên không chấp thủ dục thủ, không chấp thủ kiến thủ, không chấp thủ giới cấm thủ, không chấp thủ ngã luận thủ. Nhờ không chấp thủ nên không tháo động. Nhờ không tháo động, nên tự thân chứng được Niết-bàn; vị ấy tuệ tri: "Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, việc nên làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa".

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Các Tỷ-kheo ấy hoan hỷ, tín thọ lời dạy của Thế Tôn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5853

700 Thủ - Ai chấp thủ - Kinh Moliya Phagguna – Tương II, 30

Moliya Phagguna – Tương II, 30

1)...Trú Tại Sàvatthi.

2) Này các Tỷ-kheo, có bốn loại đồ ăn này khiến cho
các loại sanh vật hay các loại chúng sanh được tồn
tại hay khiến cho các loại sắp sanh thành được thọ
sanh.

Thế nào là bốn?

- Một là đoàn thực hoặc thô hoặc tế,
- Hai là xúc thực,
- Ba là tư niệm thực,
- Bốn là thức thực.

Này các Tỷ-kheo, bốn loại đồ ăn này khiến cho các
loại sanh vật hay khiến cho các loại chúng sanh được
tồn tại hay khiến cho các loại sắp sanh thành được
thọ sanh.

3) Khi được nói vậy, Tôn giả Moliya-Phagguna bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, ai ăn thức thực?

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5854

Thế Tôn đáp:

- Câu hỏi ấy không thích hợp. Ta không nói: "Có ai ăn". Nếu Ta nói: "Có kẻ ăn", thời câu hỏi: "Có ai ăn" là câu hỏi thích hợp. Nhưng Ta không nói như vậy. Và vì Ta không nói như vậy, nếu có ai hỏi Ta: "Bạch Thế Tôn, thức thực là cho ai?", thời câu hỏi ấy thích hợp. Ở đây, câu trả lời thích hợp là như sau: "Thức thực là duyên cho sự sanh thành, cho sự tái sanh trong tương lai. Khi cái ấy hiện hữu, có mặt thời sáu xứ có mặt. Do duyên sáu xứ, xúc có mặt".

4) Bạch Thế Tôn, ai cảm xúc?

Thế Tôn đáp:

- Câu hỏi ấy không thích hợp. Ta không nói: "Có kẻ
cảm xúc". Nếu Ta nói: "Có kẻ cảm xúc", thời câu
hỏi: "Ai cảm xúc" là câu hỏi thích hợp. Nhưng Ta
không nói như vậy. Và vì Ta không nói như vậy, nếu
có ai hỏi Ta: "Bạch Thế Tôn, do duyên gì, xúc sanh
khởi?", thời câu hỏi ấy thích hợp. Ở đây câu trả lời
thích hợp là như sau: "Do duyên sáu xứ, xúc sanh
khởi. Do duyên xúc, thọ sanh khởi".

5) Bạch Thế Tôn, ai cảm thọ?

Thế Tôn đáp:

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5855

- Câu hỏi ấy không thích hợp. Ta không nói: "Có người cảm thọ". Nếu ta có nói: "Có người cảm thọ", thời câu hỏi: "Ai cảm thọ?" là câu hỏi thích hợp. Nhưng Ta không nói như vậy. Và vì Ta không nói như vậy, nếu có ai hỏi Ta: "Bạch Thế Tôn, do duyên gì, thọ sanh khởi?", thời câu hỏi ấy thích hợp. Ở đây câu trả lời thích hợp là như sau: "Do duyên xúc, thọ sanh khởi. Do duyên thọ, ái sanh khởi ".

6) Bạch Thế Tôn, ai khát ái?

Thế Tôn đáp:

- Câu hỏi ấy không thích hợp. Ta không nói: "Có kẻ
khát ái". Nếu Ta nói: "Có kẻ khát ái", thời câu hỏi:
"Ai khát ái" là câu hỏi thích hợp. Nhưng Ta không
nói như vậy. Và vì Ta không nói như vậy, nếu có ai
hỏi Ta: "Bạch Thế Tôn, do duyên gì, ái sanh khởi",
thời câu hỏi ấy thích hợp. Ở đây, câu trả lời thích hợp
là như sau: "Do duyên thọ, ái sanh khởi. Do duyên
ái, thủ sanh khởi".

7) Bạch Thế Tôn, ai chấp thủ?

Thế Tôn đáp:

- Câu hỏi ấy không thích hợp. Ta không nói: "Có kẻ chấp thủ". Nếu Ta nói: "Có kẻ chấp thủ", thời câu

MƯỜI HAI DUYÊN                                       5856

hỏi: "Ai chấp thủ" là câu hỏi thích hợp. Nhưng Ta
không nói như vậy. Và vì Ta không nói như vậy, nếu
có ai hỏi Ta: "Bạch Thế Tôn, do duyên gì, thủ sanh
khởi", thời câu hỏi ấy thích hợp. Ở đây, câu trả lời
thích hợp là như sau: "Do duyên ái, thủ sanh khởi.
Do duyên thủ, hữu sanh khởi". Như vậy là toàn bộ
khổ uẩn này tập khởi.

8) Nhưng này Phagguna, do ly tham, đoạn diệt một cách hoàn toàn sáu xúc xứ nên xúc diệt. Do xúc diệt, nên thọ diệt. Do thọ diệt nên ái diệt. Do ái diệt nên thủ diệt. Do thủ diệt nên hữu diệt. Do hữu diệt nên sanh diệt. Do sanh diệt nên già chết, sầu, bi, khổ, ưu, não diệt. Như vậy là toàn bộ khổ uẩn này đoạn diệt.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       5857

701 Thủ - Chấp thủ vi tế cuối cùng - Kinh BẤT ĐỘNG LỢI ÍCH – 106 Trung III, 97

KINH BẤT ĐỘNG LỢI ÍCH (Ananjasappaya suttam) – Bài kinh số 106 – Trung III, 97

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú giữa dân chúng Kuru
(Câu-lâu). Kammassadhamma (Kiềm-ma-sắt-đàm)
là thị trấn của dân chúng Kuru. Tại đấy Thế Tôn gọi
các Tỷ-kheo: "Này các Tỷ-kheo". – "Thưa vâng,
bạch Thế Tôn". Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn.
Thế Tôn nói như sau:

– Này các Tỷ-kheo, các dục là vô thường, trống rỗng, giả dối, thuộc ngu si tánh. Này các Tỷ- kheo, đây là lời chào xáo của kẻ ngu xây dựng trên giả dối. Các dục hiện tại, và các dục tương lai, các dục tưởng hiện tại và các dục tưởng tương lai, cả hai đều thuộc lãnh vực của ma, là cảnh giới của ma, là chỗ dinh dưỡng của ma, là chỗ ăn uống của ma. Ở đây, các ác bất thiện ý này dẫn đến tham dục, sân

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5858

hận, khích động, và chính những pháp ấy tác thành chướng ngại ở đây cho Thánh đệ tử học tập.

Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Thánh đệ tử suy nghĩ như sau: "Các dục hiện tại và các dục tương lai… cho Thánh đệ tử học tập. Vậy ta hãy an trú với tâm quảng đại, đại hành, sau khi chiến thắng thế giới, sau khi xác định vị trí của ý. Khi ta an trú với tâm quảng đại, đại hành chiến thắng thế giới, xác định vị trí của ý, các ác bất thiện ý: tham dục, sân hận, khích động sẽ không khởi lên. Với các pháp ấy được đoạn trừ, tâm của ta không trở thành hạn hẹp, trái lại thành vô lượng, khéo tu tập". Trong khi ấy hành trì như vậy, an trú nhiều lần như vậy, tâm trở thành an tịnh trong giới xứ (của nó). Với tâm an tịnh, vị ấy thành tựu bất động ngay hiện tại hay thiên nặng về trí tuệ. Sau khi thân hoại mạng chung, sự tình này xảy ra, thức diễn tiến (samvattanikam vinnanam) có thể tùy theo đây đạt đến Bất động. Như vậy, này các Tỷ- kheo, được gọi là đệ nhất hành đạo về lợi ích Bất động".

Lại nữa này các Tỷ-kheo, vị Thánh đệ tử suy nghĩ như sau: "Những dục hiện tại và những dục tương lai, những dục tưởng hiện tại, và những dục tưởng tương lai, phàm bất cứ sắc pháp gì, là bốn đại chủng và sắc do bốn đại tạo thành". Trong khi vị ấy

MƯỜI HAI DUYÊN                                       5859

hành trì như vậy, an trú nhiều lần như vậy, tâm trở
thành an tịnh trong giới xứ (của nó). Với tâm an
tịnh, vị ấy thành tựu Bất động ngay trong hiện tại
hay thiên nặng về trí tuệ. Sau khi thân hoại mạng
chung, sự tình này xảy ra, thức diễn tiến ấy có thể
tùy theo đây đạt đến Bất động. Như vậy, này các
Tỷ-kheo, được gọi là đệ nhị hành đạo về lợi ích Bất
động.

Lại nữa này các Tỷ-kheo, vị Thánh đệ tử suy
nghĩ như sau: "Những dục hiện tại và những dục
tương lai, những dục tưởng hiện tại và những dục
tưởng tương lai, những sắc pháp hiện tại và những
sắc pháp tương lai, những sắc tưởng hiện tại và
những sắc tưởng tương lai, cả hai đều vô thường. Cái
gì vô thường thời không đáng để được hoan hỷ,
không đáng để được hoan nghênh, không đáng để
được chấp trước". Trong khi vị ấy hành trì như vậy,
an trú nhiều lần như vậy, tâm trí trở thành an tịnh
trong giới xứ (của nó). Với tâm an tịnh, vị ấy thành
tựu Bất động ngay trong hiện tại hay thiên nặng về
trí tuệ. Sau khi thân hoại mạng chung, sự tình này
xảy ra, thức diễn tiến ấy có thể tùy theo đây đạt đến
Bất động. Như vậy, này các Tỷ-kheo được gọi là đệ
tam hành đạo về lợi ích Bất động.

Lại nữa này các Tỷ-kheo, vị Thánh đệ tử suy

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5860

nghĩ như sau: "Những dục hiện tại... và những sắc tưởng tương lai, và những bất động tưởng, tất cả tưởng, chỗ nào các tưởng ấy được đoạn diệt không có dư tàn, như vậy là tịch tịnh, như vậy là thù diệu, tức là vô sở hữu". Trong khi vị ấy hành trì như vậy, an trú nhiều lần như vậy, tâm trí trở thành an tịnh trong giới xứ (của nó). Với tâm an tịnh, vị ấy thành tựu Vô sở hữu xứ ngay trong hiện tại hay thiên nặng về trí tuệ. Sau khi thân hoại mạng chung, sự tình này xảy ra, thức diễn tiến ấy có thể tùy theo đây đạt đến Vô sở hữu xứ. Như vậy, này các Tỷ-kheo được gọi là đệ nhất hành đạo về lợi ích Vô sở hữu xứ.

Lại nữa này các Tỷ-kheo, vị Thánh đệ tử đi đến
khu rừng hay đi đến dưới gốc cây và suy nghĩ như
sau: "Trống không là tự ngã hay ngã này sở hữu".
Trong khi vị ấy hành trì như vậy, an trú nhiều lần
như vậy, tâm trí trở thành an tịnh trong giới xứ (của
nó). Với tâm an tịnh, vị ấy thành tựu Vô sở hữu xứ
ngay trong hiện tại hay thiên nặng về trí tuệ. Sau khi
thân hoại mạng chung, sự tình này xảy ra, thức diễn
tiến ấy có thể tùy theo đây đạt đến Vô sở hữu xứ.
Như vậy, này các Tỷ-kheo, được gọi là đệ nhị hành
đạo về lợi ích Vô sở hữu xứ.

Lại nữa này các Tỷ-kheo, vị Thánh đệ tử suy nghĩ như sau: "Ta không có bất cứ chỗ nào, cho ai

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5861

và trong hình thức nào, và sở thuộc của ta không có
bất cứ chỗ nào, (cho ai) và trong hình thức nào".
Trong khi vị ấy hành trì như vậy, an trú nhiều lần
như vậy, tâm trí trở thành an tịnh trong trú xứ (của
nó). Với tâm an tịnh, vị ấy thành tựu Vô sở hữu xứ
trong hiện tại hay thiên nặng về trí tuệ. Sau khi thân
hoại mạng chung, sự tình này xảy ra, thức diễn tiến
ấy có thể tùy theo đây đạt đến Vô sở hữu xứ. Như
vậy, này các Tỷ-kheo được gọi là đệ tam hành đạo
về lợi ích Vô sở hữu xứ.

Và lại nữa, này các Tỷ-kheo, vị Thánh đệ tử suy nghĩ như sau: "Những dục hiện tại.. và những sắc tưởng và những Bất động tưởng, và những Vô sở hữu xứ tướng, tất cả các tưởng, chỗ nào các tưởng ấy được đoạn diệt không có dư tàn, như vậy là tịch tịnh, như vậy là thù diệu, tức là Phi tưởng phi phi tưởng xứ". Trong khi vị ấy hành trì như vậy, an trú nhiều lần như vậy, tâm trí trở thành an tịnh trong trú xứ (của nó). Với tâm an tịnh vị ấy có thể thành tựu Phi tưởng phi phi tưởng xứ ngay trong hiện tại, hoặc thiên nặng về trí tuệ. Sau khi thân hoại mạng chung, sự tình này xảy ra, thức diễn tiến ấy có thể tùy theo đây đạt đến Phi tưởng phi phi tưởng xứ. Như vậy, này các Tỷ-kheo, được gọi là hành đạo về lợi ích Phi tưởng phi phi tưởng xứ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5862

Khi được nói như vậy, Tôn giả Ananda bạch Thế Tôn:

– Ở đây, bạch Thế Tôn, vị Tỷ-kheo hành trì như
vậy và suy nghĩ: "Nếu (trước) không có như vậy, thời
có thể không là của ta; nếu (nay) không có như vậy
thời có thể sẽ không là của ta. Ta đoạn trừ những gì
hiện có và những gì đã có". Và như vậy vị ấy được
xả. Bạch Thế Tôn, một vị Tỷ-kheo như vậy có chứng
được cứu cánh Niết-bàn không?

– Ở đây, này Ananda, một số Tỷ-kheo có thể chứng được cứu cánh Niết-bàn, và ở đây, một số Tỷ- kheo có thể không chứng được cứu cánh Niết-bàn.

– Do nhân gì, do duyên gì, bạch Thế Tôn, ở đây,
một số Tỷ-kheo có thể chứng được cứu cánh Niết-
bàn, và ở đây, một số Tỷ-kheo có thể không chứng
cứu cánh Niết-bàn?

– Ở đây, này Ananda, một Tỷ-kheo hành trì như vậy và suy nghĩ: "Nếu (trước) không có như vậy thời có thể không là của ta. Nếu (nay) không có như vậy, thời có thể sẽ không là của ta. Ta đoạn trừ những gì hiện có và những gì đã có". Và như vậy vị ấy được xả. Vị ấy hoan hỷ trong xả ấy, hoan nghênh, chấp trước xả ấy. Do vị ấy hoan hỷ trong xả ấy, hoan nghênh, chấp trước xả ấy, thức lệ thuộc xả ấy và

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5863

thủ trước xả ấy. Có thủ trước, này Ananda, vị Tỷ- kheo không chứng cứu cánh Niết-bàn.

– Bạch Thế Tôn, vị Tỷ-kheo ấy thủ trước là thủ trước chỗ nào?

– Này Ananda, Phi tưởng phi phi tưởng xứ.

– Bạch Thế Tôn, Tỷ-kheo ấy thủ trước, thủ trước như vậy là thủ trước tối thượng?

– Này Ananda, Vị Tỷ-kheo ấy thủ trước, thủ
trước như vậy là thủ trước tối thượng. Này Ananda,
đây là thủ trước tối thượng, tức là Phi tưởng phi phi
tưởng xứ.

Ở đây, này Ananda, vị Tỷ-kheo hành trì như vậy
và suy nghĩ: "Nếu (trước) không có như vậy thời có
thể không là của ta. Nếu (nay) không có như vậy,
thời có thể không là của ta. Ta đoạn trừ những gì hiện
có và những gì đã có". Như vậy, vị ấy được xả. Vị
ấy không hoan hỷ trong xả ấy, không hoan nghênh,
không chấp trước xả ấy. Do vị ấy không hoan hỷ
trong xả ấy, không hoan nghênh, không thủ trước xả
ấy, thức không lệ thuộc xả ấy và không thủ trước
xả ấy. Không thủ trước, này Ananda, vị Tỷ-kheo
chứng cứu cánh Niết-bàn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5864

– Thật vi diệu thay, bạch Thế Tôn! Thật hy hữu
thay, bạch Thế Tôn! Chính mười y cứ sự này sự kia,
bạch Thế Tôn, sự vượt thoát dòng nước mạnh đã
được Thế Tôn nói lên. Nhưng bạch Thế Tôn, thế nào
là Thánh giải thoát?

– Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Thánh đệ tử suy
nghĩ như sau: "Những dục hiện tại và những dục
tương lai, những dục tưởng hiện tại và những dục
tưởng tương lai, những sắc pháp hiện tại và những
sắc pháp tương lai, những Bất động tưởng, những Vô
sở hữu xứ tưởng, và những Phi tưởng phi phi tưởng
xứ tưởng, cái gì thuộc tự thân, là tự thân. Đây là
bất tử tức là tâm giải thoát không thủ trước".

Này Ananda, đây là đạo lộ về lợi ích Bất động được Ta thuyết giảng, đạo lộ về lợi ích Vô sở hữu xứ được Ta thuyết giảng, đạo lộ về lợi ích Phi tưởng phi phi tưởng xứ được Ta thuyết giảng, là sự vượt qua dòng nước mạnh do y cứ sự này sự kia được Ta thuyết giảng, Thánh giải thoát được Ta thuyết giảng. Những gì, này Ananda, vị Đạo sư cần phải làm, vì lòng từ mẫn mưu tìm hạnh phúc cho các đệ tử, những điều ấy đã được Ta làm, vì lòng từ mẫn của Ta đối với Ông. Này Ananda, đây là những gốc cây, đây là những khoảng trống. Hãy tu Thiền, này Ananda, chớ có phóng dật, chớ có hối hận về sau. Đây là lời dạy

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5865

của Ta cho Ông.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Tôn giả Ananda hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                5866

702 Thủ - Do chấp thủ cái gì nội lạc nội khổ khởi lên - Kinh Chấp Thủ – Tương IV, 150

Chấp Thủ – Tương IV, 150

1) ...

2) -- Này các Tỷ-kheo, do có mặt cái gì, do chấp thủ cái gì khởi lên nội lạc, nội khổ?

3) -- Bạch Thế Tôn, đối với chúng con, các pháp lấy Thế Tôn làm căn bản...

4) -- Này các Tỷ-kheo, do mắt có mặt, do chấp thủ mắt nên khởi lên nội lạc, nội khổ.

... tai... mũi... lưỡi... thân... Do ý có mặt, do chấp thủ ý nên khởi lên nội lạc, nội khổ.

5) Các Ông nghĩ thế nào, này các Tỷ-kheo, mắt là thường hay vô thường?

-- Là vô thường, bạch Thế Tôn.

-- Cái gì vô thường là khổ hay lạc?

-- Là khổ, bạch Thế Tôn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                          5867

-- Cái gì vô thường, khổ, chịu sự biến hoại, nếu không chấp thủ cái ấy thời có thể khởi lên nội khổ, nội lạc không?

-- Thưa không, bạch Thế Tôn.

6) -- Thấy vậy, này các Tỷ-kheo, bậc Đa văn Thánh đệ tử nhàm chán đối với mắt... nhàm chán đối với ý. Do nhàm chán nên vị ấy ly tham. Do ly tham nên vị ấy được giải thoát. Trong sự giải thoát, trí khởi lên biết rằng: "Ta đã được giải thoát". Vị ấy biết rõ: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành, những việc nên làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa".

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5868

703 Thủ - Do chấp thủ nên mới có tư tưởng Tôi là - Kinh Ananda – Tương III, 191

Ananda – Tương III, 191

1) Như vầy tôi nghe.

Một thời Tôn giả Ananda ở Sàvatthi, tại Jetavana, vườn ông Anàthapindika.

2) Ở đây, Tôn giả Ananda gọi các Tỷ-kheo:

- Này các Tỷ-kheo.

- Thưa vâng, Hiền giả.

Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Tôn giả Ananda. Tôn giả Ananda nói như sau:

3) - Chư Hiền giả, Tôn giả Punna Mantaniputta, lúc
chúng ta mới tu học, đã giúp đỡ chúng ta nhiều. Vị
ấy giáo giới chúng ta với lời giáo giới này: Này Hiền
giả Ananda, do chấp thủ, khởi lên (tư tưởng) "Tôi
là", không phải không chấp thủ.

4) Do chấp thủ gì, khởi lên (tư tưởng) "Tôi là", không phải không chấp thủ?

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5869

Do chấp thủ sắc, khởi lên (tư tưởng) "Tôi là", không
phải không chấp thủ. Do chấp thủ thọ... tưởng... các
hành... Do chấp thủ thức, khởi lên (tư tưởng) "Tôi
là", không phải không chấp thủ.

5) Này Hiền giả Ananda, ví như một người đàn bà
hay người đàn ông, hay người trẻ tuổi, ưa thích trang
điểm, ngắm bóng mặt của mình trong một tấm gương
sạch sẽ, trong sáng, hay trong một bát nước trong,
thấy được do duyên chấp thủ, không phải không chấp
thủ. Cũng vậy, này Hiền giả Ànanda, do chấp thủ
sắc, nên có (tư tưởng) "Tôi là", không phải không
chấp thủ. Do chấp thủ thọ... tưởng... các hành... do
chấp thủ thức, nên có (tư tưởng) "Tôi là", không phải
không chấp thủ.

6) Hiền giả Ananda, Hiền giả nghĩ thế nào, sắc là thường hay vô thường?

- Là vô thường, Hiền giả.

7-10) Thọ... tưởng... các hành... thức là thường hay vô thường?

- Là vô thường, Hiền giả.

11-12) - Do thấy vậy, bậc Thánh đệ tử nhàm chán đối với sắc... đối với thọ... đối với tưởng... đối với

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5870

các hành... nhàm chán đối với thức. Do nhàm chán,
vị ấy ly tham. Do ly tham, vị ấy giải thoát. Trong sự
giải thoát, trí khởi lên: "Ta đã được giải thoát". Vị ấy
biết rõ: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành, những
việc nên làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này
nữa".

13) Chư Hiền giả, Tôn giả Punna Mantàniputta, khi chúng tôi mới tu học, đã giúp đỡ chúng tôi rất nhiều. Tôn giả ấy giảng cho chúng tôi lời giáo giới này. Sau khi nghe Tôn giả Punna Mantàniputta thuyết pháp, chúng tôi hoàn toàn chứng tri (Chánh) pháp.

MƯỜI HAI DUYÊN                                        5871

704 Thủ - Do hoan hỷ đối với sắc nên thủ đvới sắc khởi lên - Kinh Thiền Định – Tương III, 31

Thiền Định – Tương III, 31

1) Một thời Thế Tôn trú tại Sàvatthi...

2) Tại đấy, Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo: "Này các Tỷ- kheo".

- "Thưa vâng, bạch Thế Tôn". Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

- Này các Tỷ-kheo, hãy tu tập Thiền định. Vị Tỷ- kheo có Thiền định, này các Tỷ-kheo, hiểu biết một cách như thật.

3) Hiểu biết gì một cách như thật?

- Sắc tập khởi và đoạn diệt;
- Thọ tập khởi và đoạn diệt;
- Tưởng tập khởi và đoạn diệt;
- Các hành tập khởi và đoạn diệt;
- Thức tập khởi và đoạn diệt.

MƯỜI HAI DUYÊN                                  5872

4) Này các Tỷ-kheo, thế nào là sắc tập khởi? Thế
nào là thọ tập khởi? Thế nào là tưởng tập khởi?
Thế nào là các hành tập khởi? Thế nào là thức tập
khởi?

5) Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo hoan hỷ, hoan nghênh, đắm trước rồi an trú. Hoan hỷ, hoan nghênh, đắm trước và an trú gì?

6) Hoan hỷ, hoan nghênh, đắm trước rồi an trú sắc. Do vị ấy hoan hỷ, hoan nghênh, đắm trước rồi an trú sắc, hỷ đối với sắc khởi lên. Do hỷ đối với sắc, thủ đối với sắc khởi lên. Do duyên thủ đối với sắc, hữu khởi lên. Do duyên hữu, sanh khởi lên. Do duyên sanh, nên già chết, sầu, bi, khổ, ưu não khởi lên. Như vậy là sự tập khởi của toàn bộ khổ uẩn này.

7-10) Hoan hỷ, hoan nghênh, đắm trước rồi an trú thọ... rồi an trú tưởng... rồi an trú các hành... rồi an trú thức. Do vị ấy hoan hỷ, hoan nghênh, đắm trước rồi an trú thức, hỷ khởi lên. Do hỷ đối với thức, thủ đối với thức khởi lên. Do duyên thủ đối với thức, hữu khởi lên. Do duyên hữu, sanh khởi lên. Do duyên sanh, già chết, sầu, bi, khổ, ưu, não khởi lên. Như vậy là sự tập khởi của toàn bộ khổ uẩn này.

MƯỜI HAI DUYÊN                                        5873

11) Này các Tỷ-kheo, đây là sắc tập khởi, đây là thọ tập khởi, đây là tưởng tập khởi, đây là hành tập khởi, đây là thức tập khởi.

12) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là sắc đoạn diệt,
thế nào là thọ đoạn diệt, thế nào là tưởng đoạn diệt,
thế nào là các hành đoạn diệt, thế nào là thức đoạn
diệt?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị ấy không hoan hỷ, không hoan nghênh, không đắm trước và an trú.

13) Không hoan hỷ, không hoan nghênh, không đắm trước và an trú gì?

Không hoan hỷ, không hoan nghênh, không đắm trước và an trú sắc. Do vị ấy không hoan hỷ, không hoan nghênh, không đắm trước và an trú sắc, hỷ đối với sắc đoạn diệt. Do hỷ đối với sắc đoạn diệt nên thủ đoạn diệt. Do thủ đoạn diệt nên hữu đoạn diệt... Như vậy là sự đoạn diệt của toàn bộ khổ uẩn này.

14) Không hoan hỷ, không hoan nghênh, không đắm trước và an trú thọ. Do vị ấy không hoan hỷ, không hoan nghênh, không đắm trước và an trú thọ, hỷ đối với thọ đoạn diệt. Do hỷ đối với thọ đoạn diệt nên thủ đoạn diệt. Do thủ đoạn diệt nên hữu đoạn diệt... Như vậy là sự đoạn diệt của toàn bộ khổ uẩn này.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5874

15-16) Không hoan hỷ, không hoan nghênh, không
đắm trước và an trú tưởng... không đắm trước và an
trú các hành. Do vị ấy không hoan hỷ, không hoan
nghênh, không đắm trước và an trú các hành, hỷ đối
với các hành đoạn diệt. Do hỷ đối với các hành đoạn
diệt nên thủ đoạn diệt. Do thủ đoạn diệt nên hữu đoạn
diệt... Như vậy là sự đoạn diệt của toàn bộ khổ uẩn
này.

17) Không hoan hỷ, không hoan nghênh, không đắm trước và an trú thức. Do vị ấy không hoan hỷ, không hoan nghênh, không đắm trước và an trú thức, hỷ đối với thức đoạn diệt. Do hỷ đối với thức đoạn diệt nên thủ đoạn diệt. Do thủ đoạn diệt nên hữu đoạn diệt... Như vậy là sự đoạn diệt của toàn bộ khổ uẩn này.

18) Này các Tỷ-kheo, đây là sắc đoạn diệt, đây là thọ đoạn diệt, đây là tưởng đoạn diệt, đây là các hành đoạn diệt, đây là thức đoạn diệt.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5875

705 Thủ - Do không chấp thủ nên không có dao động - Kinh Thích Hợp 1 – Tương IV, 41

Thích Hợp 1 – Tương IV, 41 (Sàruppa)

1) ...

2) -- Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ thuyết cho các Ông con
đường thích hợp đưa đến nhổ lên tất cả tư lường
(sabbamannità). Hãy lắng nghe và suy nghiệm kỹ,
Ta sẽ giảng.

3) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là con đường thích hợp đưa đến nhổ lên tất cả tư lường?

4-6) Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo không tư
lường con mắt, không tư lường trên con mắt, không
tư lường từ con mắt, không tư lường: "Con mắt là
của ta".

- Vị ấy không tư lường các sắc, không tư lường trên
các sắc, không tư lường từ các sắc, không tư
lường: "Các sắc là của ta".
- Vị ấy không tư lường nhãn thức, không tư lường
trên nhãn thức, không tư lường từ nhãn thức,
không tư lường: "Nhãn thức là của ta".

MƯỜI HAI DUYÊN                                   5876

- Vị ấy không tư lường nhãn xúc, không tư lường
trên nhãn xúc, không tư lường từ nhãn xúc, không
tư lường: "Nhãn xúc là của ta".
- Do duyên nhãn xúc khởi lên cảm thọ gì, lạc, khổ
hay bất khổ bất lạc; vị ấy không tư lường cảm thọ
ấy, không tư lường trên cảm thọ ấy, không tư
lường từ cảm thọ ấy, không tư lường: "Cảm thọ
ấy của ta".

... Tai... Mũi...

7-8) ... Vị ấy không tư lường lưỡi, không tư lường trên lưỡi, không tư lường từ lưỡi, không tư lường: "Lưỡi là của ta". Vị ấy không tư lường các vị, không tư lường trên các vị, không tư lường từ các vị, không tư lường: "Các vị là của ta". Vị ấy không tư lường thiệt thức, không tư lường trên thiệt thức, không tư lường từ thiệt thức, không tư lường: "Thiệt thức là của ta". Vị ấy không tư lường thiệt xúc, không tư lường trên thiệt xúc, không tư lường từ thiệt xúc, không tư lường: "Thiệt xúc là của ta". Do duyên thiệt xúc khởi lên cảm thọ gì, lạc, khổ hay bất khổ bất lạc; vị ấy không tư lường cảm thọ ấy, không tư lường trên cảm thọ ấy, không tư lường từ cảm thọ ấy, không tư lường: "Cảm thọ ấy là của ta".

9) ... Vị ấy không tư lường ý, không tư lường trên ý, không tư lường từ ý, không tư lường: "Ý là của ta".

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5877

Vị ấy không tư lường các pháp, không tư lường trên các pháp, không tư lường từ các pháp, không tư lường: "Các pháp là của ta".

Vị ấy không tư lường ý thức, không tư lường trên ý
thức, không tư lường từ ý thức, không tư lường: "Ý
thức là của ta". Vị ấy không tư lường ý xúc, không
tư lường trên ý xúc, không tư lường từ ý xúc, không
tư lường: "Ý xúc là của ta".

Do duyên ý xúc khởi lên cảm thọ gì, lạc, khổ hay bất khổ bất lạc; vị ấy không tư lường cảm thọ ấy, không tư lường trên cảm thọ ấy, không tư lường từ cảm thọ ấy, không tư lường: "Cảm thọ ấy là của ta".

Này các Tỷ-kheo, tư lường cái gì, tư lường trên cái gì, tư lường từ cái gì, tư lường cái gì là của ta, từ đấy cái ấy bị đổi khác. Ý tựa trên đổi khác, bám víu vào tái sanh, thế giới ưa thích tái sanh.

10) Cho đến các uẩn, giới, xứ, này các Tỷ-kheo, vị
ấy không tư lường pháp ấy, không tư lường trên pháp
ấy, không tư lường từ pháp ấy, không tư lường:
"Pháp ấy là của ta".

Vị ấy không tư lường như vậy nên không chấp thủ một vật gì ở đời. Do không chấp thủ nên không ái luyến. Do không ái luyến nên tự mình được hoàn

MƯỜI HAI DUYÊN                                         5878

toàn tịch tịnh. Vị ấy biết rõ: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành, những việc nên làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa".

11) Như vậy, này các Tỷ-kheo, là con đường thích hợp đưa đến nhổ lên tất cả tư lường.

Thích Hợp 2 – Tương IV, 44

1) ...

2) -- Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ thuyết con đường thích hợp đưa đến nhổ lên tất cả tư lường.

3) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là con đường thích hợp đưa đến nhổ lên tất cả tư lường?

4-6) Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo không tư lường con mắt, không tư lường trên con mắt, không tư lường từ con mắt, không tư lường: "Con mắt là của ta". Vị ấy không tư lường các sắc... không tư lường nhãn thức... không tư lường nhãn xúc... Do duyên nhãn xúc khởi lên cảm thọ gì, lạc, khổ hay bất khổ bất lạc; vị ấy không tư lường cảm thọ ấy, không tư lường: "Cảm thọ ấy là của ta". Này các Tỷ-kheo, phàm tư lường cái gì, tư lường trên cái gì, tư lường từ cái gì, tư lường cái gì là của ta, do vậy cái ấy đổi

MƯỜI HAI DUYÊN                                       5879

khác. Thế giới thích thú hiện hữu (bhavasatto), vì thế giới dựa trên hiện hữu, vì rằng thế giới tham đắm hiện hữu...

7-8) ... Vị ấy không tư lường lưỡi, không tư lường
trên lưỡi, không tư lường từ lưỡi, không tư lường:
"Lưỡi là của ta". Vị ấy không tư lường các vị, không
tư lường thiệt thức, không tư lường thiệt xúc. Do
duyên thiệt xúc khởi lên cảm thọ gì, lạc, khổ hay bất
lạc bất khổ; vị ấy không tư lường cảm thọ ấy, không
tư lường trên cảm thọ ấy, không tư lường từ cảm thọ
ấy, không tư lường: "Cảm thọ ấy là của ta". Này các
Tỷ-kheo, phàm tư lường cái gì, tư lường trên cái gì,
tư lường từ cái gì, tư lường cái gì là của ta, do vậy
cái ấy đổi khác. Thế giới thích thú hiện hữu, vì thế
giới dựa trên hiện hữu, vì rằng thế giới tham đắm
hiện hữu.

9) ... Vị ấy không tư lường ý, không tư lường trên ý, không tư lường từ ý, không tư lường: "Ý là của ta". Vị ấy không tư lường các pháp, không tư lường ý thức, không tư lường ý xúc. Do duyên ý xúc khởi lên cảm thọ gì, lạc, khổ hay bất lạc bất khổ; vị ấy không tư lường cảm thọ ấy, không tư lường trên cảm thọ ấy, không tư lường từ cảm thọ ấy, không tư lường: "Cảm thọ ấy là của ta". Này các Tỷ-kheo, phàm tư lường cái gì, tư lường trên cái gì, tư lường

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5880

từ cái gì, tư lường cái gì là của ta, do vậy cái ấy đổi khác. Thế giới thích thú hiện hữu, vì thế giới dựa trên hiện hữu, vì rằng thế giới tham đắm hiện hữu.

10) Này các Tỷ-kheo, xa cho đến uẩn, giới, xứ, vị ấy
không có tư lường pháp ấy, không tư lường trên pháp
ấy, không tư lường từ pháp ấy, không tư lường:
"Pháp ấy là của ta".

Vị ấy không có tư lường như vậy nên không có
chấp thủ một sự vật gì trong đời. Do không chấp
thủ, nên không dao động (paritassati), do không
dao động, vị ấy tự mình được tịch tịnh
(parinibbàyati). Vị ấy tuệ tri (pajànati): "Sanh đã
tận, Phạm hạnh đã thành, những việc nên làm đã
làm, không còn trở lui trạng thái này nữa".

11) Này các Tỷ-kheo, đây là đạo lộ thích hợp đưa đến nhổ lên tất cả tư lường.

Thích Hợp 3 – Tương IV, 46

1) ...

2) -- Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ thuyết con đường thích hợp đưa đến nhổ lên tất cả tư lường.

3) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là con đường thích hợp đưa đến nhổ lên tất cả tư lường?

MƯỜI HAI DUYÊN                                       5881

4-6) Các Ông nghĩ thế nào, này các Tỷ-kheo, mắt là thường hay vô thường?

-- Là vô thường, bạch Thế Tôn.

-- Cái gì vô thường là khổ hay lạc?

-- Là khổ, bạch Thế Tôn.

-- Cái gì vô thường, khổ, chịu sự biến hoại, có hợp lý chăng nếu quán: "Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi"?

-- Thưa không, bạch Thế Tôn.

-- Các sắc... Nhãn thức... Nhãn xúc là thường hay vô thường?

-- Là vô thường, bạch Thế Tôn.

-- Do duyên nhãn xúc khởi lên cảm thọ gì, lạc, khổ, hay bất khổ bất lạc; cảm thọ ấy là thường hay vô thường?

-- Là vô thường, bạch Thế Tôn.

-- Cái gì vô thường là khổ hay lạc?

-- Là khổ, bạch Thế Tôn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5882

-- Cái gì vô thường, khổ, chịu sự biến hoại, có hợp lý chăng khi quán cái ấy: "Cái này là của tôi. Cái này là tôi. Cái này là tự ngã của tôi"?

-- Thưa không, bạch Thế Tôn.

--... Tai... Các tiếng... Nhĩ thức... Nhĩ xúc...

... Mũi... Các hương... Tỷ thức... Tỷ xúc...

7-8) ... Thiệt... Các vị... Thiệt thức... Thiệt xúc...

... Thân... Các xúc... Thân thức... Thân xúc...

9) Ý là thường hay vô thường?

-- Là vô thường, bạch Thế Tôn.

-- Cái gì vô thường là khổ hay lạc?

-- Là khổ, bạch Thế Tôn.

-- Cái gì vô thường, khổ, chịu sự biến hoại, có hợp lý chăng khi quán cái ấy: "Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi"?

-- Thưa không, bạch Thế Tôn.

10) -- Thấy vậy, này các Tỷ-kheo, vị Đa văn Thánh đệ tử nhàm chán đối với mắt, nhàm chán đối với sắc,

MƯỜI HAI DUYÊN                                           5883

nhàm chán đối với nhãn thức, nhàm chán đối với
nhãn xúc. Do duyên nhãn xúc khởi lên cảm thọ gì,
lạc, khổ hay bất khổ bất lạc; vị ấy nhàm chán đối với
cảm thọ ấy... đối với tai... đối với mũi... đối với với
lưỡi... đối với thân... nhàm chán đối với ý, nhàm chán
đối với các pháp, nhàm chán đối với ý thức, nhàm
chán đối với ý xúc. Do duyên nhãn xúc khởi lên cảm
thọ gì, lạc, khổ hay bất khổ bất lạc; vị ấy nhàm chán
đối với cảm thọ ấy. Do nhàm chán nên vị ấy ly tham.
Do ly tham nên vị ấy giải thoát. Trong sự giải thoát,
trí khởi lên biết rằng: "Ta đã giải thoát". Vị ấy biết
rõ: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành, những việc
nên làm đã làm, nay không còn trở lui trạng thái này
nữa".

11) Như vậy, này các Tỷ-kheo, là con đường thích hợp đưa đến nhổ lên tất cả tư lường.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       5884

706 Thủ - Do không chấp thủ nên không tháo động - TIỂU Kinh SƯ TỬ HỐNG – 11 Trung I, 151

TIỂU KINH SƯ TỬ HỐNG (Culasihanadasuttam) – Bài kinh số 11 – Trung I, 151

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Savatthi (Xá-vệ), tại
Jetavana (Kỳ-đà Lâm), trong vườn ông
Anathapindika (Cấp Cô Độc). Ở đây, Thế Tôn gọi
các Tỷ-kheo:

– Này các Tỷ-kheo.

– Bạch Thế Tôn,

Những Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn thuyết như sau:

– Này các Tỷ-kheo, chỉ ở đây là có Sa-môn thứ nhất; ở đây là có Sa-môn thứ hai; ở đây là có Sa-môn thứ ba; ở đây là có Sa-môn thứ tư; các ngoại đạo khác không có Sa-môn. Này các Tỷ-kheo, các Ông hãy

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5885

chân chánh rống tiếng rống sư tử như vậy.

Này các Tỷ-kheo, sự tình này xảy ra khi ở đây
những Du sĩ ngoại đạo có thể nói: "Chư Tôn giả có
tin tưởng gì, có sức lực gì mà chư Tôn giả tuyên bố:
"Chỉ ở đây là có Sa-môn thứ nhất; ở đây là có Sa-
môn thứ hai; ở đây là có Sa-môn thứ ba; ở đây là có
Sa-môn thứ tư; các ngoại đạo khác không có Sa-
môn"?

Này các Tỷ-kheo, nếu được các Du sĩ ngoại đạo
nói như vậy, cần phải trả lời họ như sau: "Chư Hiền,
vì chúng tôi tự chánh kiến bốn pháp, được Thế Tôn
tuyên bố cho chúng tôi biết, bậc đã thấy, đã biết, bậc
A-la-hán, Chánh Đẳng Giác nên chúng tôi nói: "Chỉ
ở đây là có Sa-môn thứ nhất, ở đây là có Sa-môn thứ
hai; Sa-môn thứ ba; Sa-môn thứ tư". Thế nào là bốn?
Chư Hiền, chúng tôi có lòng tin bậc Đạo Sư, có lòng
tin Pháp, có sự thành tựu viên mãn các Giới luật, và
những pháp hữu của chúng tôi, những người cư sĩ và
những người xuất gia, được chúng tôi thương, chúng
tôi mến. Chư Hiền, vì chúng tôi tự chánh kiến bốn
pháp, được Thế Tôn tuyên bố cho chúng tôi biết, bậc
đã thấy, đã biết, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác nên
chúng tôi nói: "Chỉ ở đây là Sa-môn... Sa-môn thứ
tư".

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5886

Này các Tỷ-kheo, sự tình này xảy ra, khi ở đây,
những Du sĩ ngoại đạo có thể nói: "Chư Hiền, chúng
tôi cũng có lòng tin bậc Đạo Sư, vị ấy là Đạo Sư của
chúng tôi. Chúng tôi có lòng tin Pháp, Pháp ấy là
Pháp của chúng tôi, chúng tôi thành tựu viên mãn các
Giới luật, những Giới luật ấy là Giới luật của chúng
tôi. Và những pháp hữu của chúng tôi, những người
cư sĩ và cả những người xuất gia, được chúng tôi
thương, được chúng tôi mến. Chư Hiền, như vậy có
sự sai biệt gì, có sự đặc thù gì, có sự khác biệt gì giữa
quý vị và chúng tôi?".

Chư Tỷ-kheo, nếu được các Du sĩ ngoại đạo nói như vậy, cần phải trả lời họ như sau:

 "Chư Hiền, cứu cánh là một hay cứu cánh là đa
diện?" Nếu trả lời đứng đắn, các Du sĩ ngoại
đạo phải trả lời: "Chư Hiền, cứu cánh là một,
cứu cánh không phải đa diện"
 "Chư Hiền, cứu cánh ấy cho người có tham,
hay cho người không tham?" Nếu trả lời đứng
đắn, các Du sĩ ngoại đạo phải trả lời:- "Chư
Hiền, cứu cánh ấy cho người không tham,
không phải cho người có tham"
 "Chư Hiền, cứu cánh ấy cho người có sân, hay
cho người không sân?" Nếu trả lời đứng đắn,
các Du sĩ ngoại đạo phải trả lời: "Chư Hiền,

MƯỜI HAI DUYÊN                                         5887

cứu cánh ấy cho người không sân, không phải
cho người có sân"
 "Chư Hiền, cứu cánh ấy cho người có si hay
cho người không si? Nếu trả lời đứng đắn...
phải trả lời: "Chư Hiền, cứu cánh ấy cho người
không si, không phải cho người có si"
 "Chư Hiền, cứu cánh ấy cho người có ái, hay
cho người không ái?" Nếu trả lời đứng đắn...
phải trả lời: "Chư Hiền, cứu cánh ấy cho người
không ái, không phải cho người có ái"
 "Chư Hiền, cứu cánh ấy cho người có chấp thủ,
hay cho người không chấp thủ?" Nếu trả lời
đứng đắn... phải trả lời: "Chư Hiền, cứu cánh
ấy cho người không chấp thủ, không phải cho
người chấp thủ".
 "Chư Hiền, cứu cánh ấy cho người có trí, hay
cho người không có trí?" Nếu trả lời đứng
đắn... phải trả lời: "Cứu cánh ấy cho người có
trí, không phải cho người không có trí".
 "Chư Hiền, cứu cánh ấy cho người thuận ứng,
nghịch ứng hay cho người không thuận ứng,
không nghịch ứng?" Nếu trả lời đứng đắn...
phải trả lời: "Chư Hiền, cứu cánh ấy cho người
không thuận ứng, không nghịch ứng, không
phải cho người thuận ứng, nghịch ứng".
 "Chư Hiền, cứu cánh ấy cho người ưa hý luận,
thích hý luận hay cho người không ưa hý luận,

MƯỜI HAI DUYÊN                                 5888

không thích hý luận?" Nếu trả lời đứng đắn, các
Du sĩ ngoại đạo cần phải trả lời: "Chư Hiền,
cứu cánh ấy cho người không ưa hý luận,
không thích hý luận, không phải cho người ưa
hý luận, thích hý luận".

Chư Tỷ-kheo, có hai loại tri kiến này: hữu kiến và phi hữu kiến.

 Chư Tỷ-kheo, những Sa-môn hay Bà-la-môn
nào chấp trước hữu kiến, thân thiết hữu kiến,
cố chấp hữu kiến; những vị ấy bị chướng ngại
đối với phi hữu kiến.
 Chư Tỷ-kheo, những Sa-môn hay Bà-la-môn
nào chấp trước phi hữu kiến, thân thiết phi hữu
kiến, cố chấp phi hữu kiến; những vị ấy bị
chướng ngại bởi hữu kiến.
 Chư Tỷ-kheo, những Sa-môn hay Bà-la-môn
nào không như thật tuệ tri sự tập khởi và sự
đoạn diệt của hai loại kiến này, vị ngọt, sự nguy
hiểm và sự xuất ly của chúng, những vị này là
những vị có tham, có sân, có si, có ái, có chấp
thủ, không có trí, có thuận ứng, có nghịch ứng,
có ưa hý luận, có thích hý luận; những vị ấy
không giải thoát khỏi sanh, già, chết, sầu, bi,
khổ, ưu, não. Ta nói những vị ấy không giải
thoát khỏi đau khổ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5889

 Chư Tỷ-kheo, những Sa-môn hay Bà-la-môn
nào như thật tuệ tri sự tập khởi và sự đoạn diệt
của hai loại kiến này, vị ngọt, sự nguy hiểm, và
sự xuất ly của chúng; những vị này là những vị
không tham, không sân, không si, không ái,
không chấp thủ, có trí, không có thuận ứng,
không có nghịch ứng, không ưa hý luận, thích
hý luận; những vị ấy giải thoát khỏi sanh, già,
chết, sầu, bi, khổ, ưu, não. Ta nói những vị ấy
giải thoát khỏi đau khổ.

Chư Tỷ-kheo, có bốn chấp thủ. Thế nào là bốn? Dục thủ, kiến thủ, giới cấm thủ, ngã luận thủ.

 Chư Tỷ-kheo, có những Sa-môn, Bà-la-môn
tuy tự xưng liễu tri tất cả thủ, nhưng không
chân chánh hiển thị sự liễu tri tất cả thủ. Họ
hiển thị sự liễu tri về dục thủ, nhưng không hiển
thị sự liễu tri về kiến thủ, về giới cấm thủ, về
ngã luận thủ. Vì sao vậy? Những Hiền giả Sa-
môn, Bà-la-môn ấy không như thật tuệ tri ba
sự. Do vậy, những Hiền giả Sa-môn, Bà-la-
môn ấy tuy tự xưng liễu tri tất cả thủ, nhưng
không chân chánh hiển thị sự liễu tri tất cả thủ.
Họ hiển thị sự liễu tri về dục thủ, nhưng không
hiển thị sự liễu tri về kiến thủ, về giới cấm thủ,
về ngã luận thủ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5890

 Chư Tỷ-kheo, có những Sa-môn hay Bà-la-
môn tuy tự xưng liễu tri tất cả thủ, nhưng không
chân chánh hiển thị sự liễu tri tất cả thủ. Họ
hiển thị sự liễu tri về dục thủ, sự liễu tri về kiến
thủ nhưng không hiển thị sự liễu tri về giới cấm
thủ, sự liễu tri về ngã luận thủ. Vì sao vậy?
Những Hiền giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy không
như thật tuệ tri hai sự. Do vậy, những Hiền giả
Sa-môn, Bà-la-môn ấy tuy tự xưng liễu tri tất
cả thủ, nhưng không chơn chánh hiển thị sự
liễu tri tất cả thủ. Họ hiển thị sự liễu tri về dục
thủ, sự liễu tri về kiến thủ; nhưng không hiển
thị sự liễu tri về giới cấm thủ, sự liễu tri về ngã
luận thủ.
 Chư Tỷ-kheo, có những Sa-môn, Bà-la-môn
tuy tự xưng liễu tri tất cả thủ, nhưng không
chơn chánh hiển thị sự liễu tri tất cả thủ. Họ
hiển thị sự liễu tri về dục thủ, sự liễu tri về kiến
thủ, sự liễu tri về giới cấm thủ, nhưng không
hiển thị sự liễu tri về ngã luận thủ. Vì sao vậy?
Những Hiền giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy không
như thật tuệ tri một sự. Do vậy, những Hiền giả
Sa-môn, Bà-la-môn ấy tuy tự xưng liễu tri tất
cả thủ, nhưng không chân chánh hiển thị sự liễu
tri tất cả thủ. Họ hiển thị sự liễu tri về dục thủ,
sự liễu tri về kiến thủ, sự liễu tri về giới cấm
thủ, nhưng không hiển thị sự liễu tri về ngã luận

MƯỜI HAI DUYÊN                                       5891

thủ.

Chư Tỷ-kheo, trong pháp luật như vậy, nếu có
tịnh tín đối với Đạo Sư, tịnh tín ấy được xem là
không hoàn toàn; nếu có tịnh tín đối với Pháp, tịnh
tín ấy được xem là không hoàn toàn; nếu có thành
tựu viên mãn các Giới luật, sự thành tựu ấy được xem
là không hoàn toàn; nếu có sự thương mến đối với
những pháp hữu, sự thương mến ấy được xem là
không hoàn toàn. Vì sao vậy? Chư Tỷ-kheo, sự tình
là như vậy, trong một pháp luật không khéo thuyết
giảng, không khéo hiển thị, không có hướng thượng,
không dẫn đến tịch tịnh, không được bậc Chánh
Đẳng Giác hiển thị.

Và này chư Tỷ-kheo, bậc Như Lai, A-la-hán, Chánh Đẳng Giác tự xưng liễu tri tất cả thủ, chân chánh hiển thị sự liễu tri tất cả thủ. Như Lai hiển thị sự liễu tri về dục thủ, sự liễu tri về kiến thủ, sự liễu tri về giới cấm thủ, sự liễu tri về ngã luận thủ.

Chư Tỷ-kheo, trong một pháp luật như vậy, nếu có tịnh tín đối với bậc Đạo Sư, tịnh tín ấy được xem là hoàn toàn; nếu có tịnh tín đối với Pháp, tịnh tín ấy được xem là hoàn toàn; nếu có thành tựu viên mãn các Giới luật, sự thành tựu ấy được xem là hoàn toàn; nếu có sự thương mến đối với các pháp hữu, sự

MƯỜI HAI DUYÊN                                        5892

thương mến ấy được xem là hoàn toàn. Vì sao vậy?
Chư Tỷ-kheo, sự tình là như vậy, trong một pháp luật
khéo thuyết giảng, khéo hiển thị, có hướng thượng,
dẫn đến tịch tịnh, được bậc Chánh Đẳng Giác hiển
thị.

 Chư Tỷ-kheo, bốn loại chấp thủ này, lấy gì làm
duyên, lấy gì làm tập khởi, lấy gì làm chủng,
lấy gì làm nhân? Bốn loại chấp thủ này lấy ái
làm duyên, lấy ái làm tập khởi, lấy ái làm
chủng, lấy ái làm nhân.
 Chư Tỷ-kheo, ái này lấy gì làm duyên, lấy gì
làm tập khởi, lấy gì làm chủng, lấy gì làm
nhân? Chư Tỷ-kheo, ái này lấy thọ làm duyên,
lấy thọ làm tập khởi, lấy thọ làm chủng, lấy thọ
làm nhân.
 Chư Tỷ-kheo, thọ này lấy gì làm duyên, lấy gì
làm tập khởi, lấy gì làm chủng, lấy gì làm
nhân? Chư Tỷ-kheo, thọ này lấy xúc làm
duyên, lấy xúc làm tập khởi, lấy xúc làm
chủng, lấy xúc làm nhân.
 Chư Tỷ-kheo, xúc này lấy gì làm duyên... lấy
gì làm nhân? Chư Tỷ-kheo, xúc này lấy sáu
nhập làm duyên... lấy sáu nhập làm nhân.
 Chư Tỷ-kheo, sáu nhập này lấy gì làm duyên...
lấy gì làm nhân? Chư Tỷ-kheo, sáu nhập này
lấy danh sắc làm duyên... lấy danh sắc làm

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5893

nhân.
 Chư Tỷ-kheo, danh sắc này lấy gì làm duyên...
lấy gì làm nhân? Chư Tỷ-kheo, danh sắc này
lấy thức làm duyên... lấy thức làm nhân.
 Chư Tỷ-kheo, thức này lấy gì làm duyên... lấy
gì làm nhân? Chư Tỷ-kheo, thức này lấy hành
làm duyên... lấy hành làm nhân.
 Chư Tỷ-kheo, hành này lấy gì làm duyên... lấy
gì làm nhân? Chư Tỷ-kheo, hành này lấy vô
minh làm duyên... lấy vô minh làm nhân.

Và Chư Tỷ-kheo, khi một Tỷ-kheo đã đoạn trừ vô minh, đã làm minh sanh khởi, vị ấy do vô minh được đoạn trừ, do minh sanh khởi, nên không chấp thủ dục thủ, không chấp thủ kiến thủ, không chấp thủ giới cấm thủ, không chấp thủ ngã luận thủ. Nhờ không chấp thủ nên không tháo động. Nhờ không tháo động, nên tự thân chứng được Niết-bàn; vị ấy tuệ tri: "Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, việc nên làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa".

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Các Tỷ-kheo ấy hoan hỷ, tín thọ lời dạy của Thế Tôn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5894

707 Thủ - Do không tư lường nên không chấp thủ một vật gì trên đời - Kinh Thích Hợp 1 – Tương IV, 41

Thích Hợp 1 – Tương IV, 41 (Sàruppa)

1) ...

2) -- Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ thuyết cho các Ông con
đường thích hợp đưa đến nhổ lên tất cả tư lường
(sabbamannità). Hãy lắng nghe và suy nghiệm kỹ,
Ta sẽ giảng.

3) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là con đường thích hợp đưa đến nhổ lên tất cả tư lường?

4-6) Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo không tư
lường con mắt, không tư lường trên con mắt, không
tư lường từ con mắt, không tư lường: "Con mắt là
của ta".

- Vị ấy không tư lường các sắc, không tư lường trên
các sắc, không tư lường từ các sắc, không tư
lường: "Các sắc là của ta".
- Vị ấy không tư lường nhãn thức, không tư lường
trên nhãn thức, không tư lường từ nhãn thức,
không tư lường: "Nhãn thức là của ta".

MƯỜI HAI DUYÊN                                   5895

- Vị ấy không tư lường nhãn xúc, không tư lường
trên nhãn xúc, không tư lường từ nhãn xúc, không
tư lường: "Nhãn xúc là của ta".
- Do duyên nhãn xúc khởi lên cảm thọ gì, lạc, khổ
hay bất khổ bất lạc; vị ấy không tư lường cảm thọ
ấy, không tư lường trên cảm thọ ấy, không tư
lường từ cảm thọ ấy, không tư lường: "Cảm thọ
ấy của ta".

... Tai... Mũi...

7-8) ... Vị ấy không tư lường lưỡi, không tư lường trên lưỡi, không tư lường từ lưỡi, không tư lường: "Lưỡi là của ta". Vị ấy không tư lường các vị, không tư lường trên các vị, không tư lường từ các vị, không tư lường: "Các vị là của ta". Vị ấy không tư lường thiệt thức, không tư lường trên thiệt thức, không tư lường từ thiệt thức, không tư lường: "Thiệt thức là của ta". Vị ấy không tư lường thiệt xúc, không tư lường trên thiệt xúc, không tư lường từ thiệt xúc, không tư lường: "Thiệt xúc là của ta". Do duyên thiệt xúc khởi lên cảm thọ gì, lạc, khổ hay bất khổ bất lạc; vị ấy không tư lường cảm thọ ấy, không tư lường trên cảm thọ ấy, không tư lường từ cảm thọ ấy, không tư lường: "Cảm thọ ấy là của ta".

9) ... Vị ấy không tư lường ý, không tư lường trên ý, không tư lường từ ý, không tư lường: "Ý là của ta".

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5896

Vị ấy không tư lường các pháp, không tư lường trên các pháp, không tư lường từ các pháp, không tư lường: "Các pháp là của ta".

Vị ấy không tư lường ý thức, không tư lường trên ý
thức, không tư lường từ ý thức, không tư lường: "Ý
thức là của ta". Vị ấy không tư lường ý xúc, không
tư lường trên ý xúc, không tư lường từ ý xúc, không
tư lường: "Ý xúc là của ta".

Do duyên ý xúc khởi lên cảm thọ gì, lạc, khổ hay bất khổ bất lạc; vị ấy không tư lường cảm thọ ấy, không tư lường trên cảm thọ ấy, không tư lường từ cảm thọ ấy, không tư lường: "Cảm thọ ấy là của ta".

Này các Tỷ-kheo, tư lường cái gì, tư lường trên cái gì, tư lường từ cái gì, tư lường cái gì là của ta, từ đấy cái ấy bị đổi khác. Ý tựa trên đổi khác, bám víu vào tái sanh, thế giới ưa thích tái sanh.

10) Cho đến các uẩn, giới, xứ, này các Tỷ-kheo, vị
ấy không tư lường pháp ấy, không tư lường trên pháp
ấy, không tư lường từ pháp ấy, không tư lường:
"Pháp ấy là của ta".

Vị ấy không tư lường như vậy nên không chấp thủ một vật gì ở đời. Do không chấp thủ nên không ái luyến. Do không ái luyến nên tự mình được hoàn

MƯỜI HAI DUYÊN                                         5897

toàn tịch tịnh. Vị ấy biết rõ: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành, những việc nên làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa".

11) Như vậy, này các Tỷ-kheo, là con đường thích hợp đưa đến nhổ lên tất cả tư lường.

Thích Hợp 2 – Tương IV, 44

1) ...

2) -- Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ thuyết con đường thích hợp đưa đến nhổ lên tất cả tư lường.

3) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là con đường thích hợp đưa đến nhổ lên tất cả tư lường?

4-6) Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo không tư lường con mắt, không tư lường trên con mắt, không tư lường từ con mắt, không tư lường: "Con mắt là của ta". Vị ấy không tư lường các sắc... không tư lường nhãn thức... không tư lường nhãn xúc... Do duyên nhãn xúc khởi lên cảm thọ gì, lạc, khổ hay bất khổ bất lạc; vị ấy không tư lường cảm thọ ấy, không tư lường: "Cảm thọ ấy là của ta". Này các Tỷ-kheo, phàm tư lường cái gì, tư lường trên cái gì, tư lường từ cái gì, tư lường cái gì là của ta, do vậy cái ấy đổi

MƯỜI HAI DUYÊN                                       5898

khác. Thế giới thích thú hiện hữu (bhavasatto), vì thế giới dựa trên hiện hữu, vì rằng thế giới tham đắm hiện hữu...

7-8) ... Vị ấy không tư lường lưỡi, không tư lường
trên lưỡi, không tư lường từ lưỡi, không tư lường:
"Lưỡi là của ta". Vị ấy không tư lường các vị, không
tư lường thiệt thức, không tư lường thiệt xúc. Do
duyên thiệt xúc khởi lên cảm thọ gì, lạc, khổ hay bất
lạc bất khổ; vị ấy không tư lường cảm thọ ấy, không
tư lường trên cảm thọ ấy, không tư lường từ cảm thọ
ấy, không tư lường: "Cảm thọ ấy là của ta". Này các
Tỷ-kheo, phàm tư lường cái gì, tư lường trên cái gì,
tư lường từ cái gì, tư lường cái gì là của ta, do vậy
cái ấy đổi khác. Thế giới thích thú hiện hữu, vì thế
giới dựa trên hiện hữu, vì rằng thế giới tham đắm
hiện hữu.

9) ... Vị ấy không tư lường ý, không tư lường trên ý, không tư lường từ ý, không tư lường: "Ý là của ta". Vị ấy không tư lường các pháp, không tư lường ý thức, không tư lường ý xúc. Do duyên ý xúc khởi lên cảm thọ gì, lạc, khổ hay bất lạc bất khổ; vị ấy không tư lường cảm thọ ấy, không tư lường trên cảm thọ ấy, không tư lường từ cảm thọ ấy, không tư lường: "Cảm thọ ấy là của ta". Này các Tỷ-kheo, phàm tư lường cái gì, tư lường trên cái gì, tư lường

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5899

từ cái gì, tư lường cái gì là của ta, do vậy cái ấy đổi khác. Thế giới thích thú hiện hữu, vì thế giới dựa trên hiện hữu, vì rằng thế giới tham đắm hiện hữu.

10) Này các Tỷ-kheo, xa cho đến uẩn, giới, xứ, vị ấy
không có tư lường pháp ấy, không tư lường trên pháp
ấy, không tư lường từ pháp ấy, không tư lường:
"Pháp ấy là của ta".

Vị ấy không có tư lường như vậy nên không có
chấp thủ một sự vật gì trong đời. Do không chấp
thủ, nên không dao động (paritassati), do không
dao động, vị ấy tự mình được tịch tịnh
(parinibbàyati). Vị ấy tuệ tri (pajànati): "Sanh đã
tận, Phạm hạnh đã thành, những việc nên làm đã
làm, không còn trở lui trạng thái này nữa".

11) Này các Tỷ-kheo, đây là đạo lộ thích hợp đưa đến nhổ lên tất cả tư lường.

Thích Hợp 3 – Tương IV, 46

1) ...

2) -- Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ thuyết con đường thích hợp đưa đến nhổ lên tất cả tư lường.

3) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là con đường thích hợp đưa đến nhổ lên tất cả tư lường?

MƯỜI HAI DUYÊN                                       5900

4-6) Các Ông nghĩ thế nào, này các Tỷ-kheo, mắt là thường hay vô thường?

-- Là vô thường, bạch Thế Tôn.

-- Cái gì vô thường là khổ hay lạc?

-- Là khổ, bạch Thế Tôn.

-- Cái gì vô thường, khổ, chịu sự biến hoại, có hợp lý chăng nếu quán: "Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi"?

-- Thưa không, bạch Thế Tôn.

-- Các sắc... Nhãn thức... Nhãn xúc là thường hay vô thường?

-- Là vô thường, bạch Thế Tôn.

-- Do duyên nhãn xúc khởi lên cảm thọ gì, lạc, khổ, hay bất khổ bất lạc; cảm thọ ấy là thường hay vô thường?

-- Là vô thường, bạch Thế Tôn.

-- Cái gì vô thường là khổ hay lạc?

-- Là khổ, bạch Thế Tôn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5901

-- Cái gì vô thường, khổ, chịu sự biến hoại, có hợp lý chăng khi quán cái ấy: "Cái này là của tôi. Cái này là tôi. Cái này là tự ngã của tôi"?

-- Thưa không, bạch Thế Tôn.

--... Tai... Các tiếng... Nhĩ thức... Nhĩ xúc...

... Mũi... Các hương... Tỷ thức... Tỷ xúc...

7-8) ... Thiệt... Các vị... Thiệt thức... Thiệt xúc...

... Thân... Các xúc... Thân thức... Thân xúc...

9) Ý là thường hay vô thường?

-- Là vô thường, bạch Thế Tôn.

-- Cái gì vô thường là khổ hay lạc?

-- Là khổ, bạch Thế Tôn.

-- Cái gì vô thường, khổ, chịu sự biến hoại, có hợp lý chăng khi quán cái ấy: "Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi"?

-- Thưa không, bạch Thế Tôn.

10) -- Thấy vậy, này các Tỷ-kheo, vị Đa văn Thánh đệ tử nhàm chán đối với mắt, nhàm chán đối với sắc,

MƯỜI HAI DUYÊN                                           5902

nhàm chán đối với nhãn thức, nhàm chán đối với
nhãn xúc. Do duyên nhãn xúc khởi lên cảm thọ gì,
lạc, khổ hay bất khổ bất lạc; vị ấy nhàm chán đối với
cảm thọ ấy... đối với tai... đối với mũi... đối với với
lưỡi... đối với thân... nhàm chán đối với ý, nhàm chán
đối với các pháp, nhàm chán đối với ý thức, nhàm
chán đối với ý xúc. Do duyên nhãn xúc khởi lên cảm
thọ gì, lạc, khổ hay bất khổ bất lạc; vị ấy nhàm chán
đối với cảm thọ ấy. Do nhàm chán nên vị ấy ly tham.
Do ly tham nên vị ấy giải thoát. Trong sự giải thoát,
trí khởi lên biết rằng: "Ta đã giải thoát". Vị ấy biết
rõ: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành, những việc
nên làm đã làm, nay không còn trở lui trạng thái này
nữa".

11) Như vậy, này các Tỷ-kheo, là con đường thích hợp đưa đến nhổ lên tất cả tư lường.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       5903

MƯỜI HAI DUYÊN   5904

708 Thủ - Giới cấm thủ - 4 loại giới cấm của Nigantha - Kinh SAMÔN QUẢ – 2 Trường I, 93

KINH SAMÔN QUẢ – Bài kinh số 2 – Trường I, 93

1. Như vậy tôi nghe. Một thời Thế Tôn ở tại
Ràjagaha (Vương Xá) nơi vườn xoài của Jìvaka (Kỳ
bà) Komàrabhacca, cùng với đại chúng Tỷ-kheo một
nghìn hai trăm năm mươi vị. Lúc bấy giờ Ajàtasattu
(A-Xà- Thế) con bà Videhi (Vi Đề Hi) vua xứ
Magadha (Ma- Kiệt-Đà) nhân lễ Bố Tát vào ngày
rằm tháng tư Komudi (cây súng) đang ngồi trên lầu
cao trang nghiêm, chung quanh có nhiều đại thần hậu
hạ. Lúc bấy giờ Ajàtasattu con bà Videhi, vua xứ
Magadha, nhân ngày Bố-Tát cảm hứng nói rằng:

– "Thật khả ái thay, này các khanh, đêm rằm sáng
trăng! Thật diễm lệ thay, này các khanh, đêm rằm
sáng trăng! Thật mỹ miều thay, này các khanh, đêm
rằm sáng trăng! Thật êm dịu thay, này các khanh,
đêm rằm sáng trăng! Thật điềm lành thay, này các
khanh, đêm rằm sáng trăng! Nay chúng ta nên đến
chiêm bái vị Sa-môn hay Bà-la-môn nào, nhờ sự

MƯỜI HAI DUYÊN                                   5905

chiêm bái này tâm chúng ta được tịnh tín?".

Khi nghe nói vậy, một đại thần tâu với Ajàtasattu, con bà Videhi vua nước Magadha: "Tâu Đại vương, có Pùrana Kassapa (Phú-La-Ca-Diếp) là vị hội chủ, vị giáo trưởng, vị sư trưởng giáo hội, có tiếng tốt, có danh vọng, khai tổ giáo phái, được quần chúng tôn sùng, dồi dào kinh nghiệm lâu ngày, xuất gia đã lâu năm, đã đến tuổi trưởng thượng. Mong Đại vương đến chiêm bái Pùrana Kassapa này. Chiêm bái Pùrana Kassapa có thể khiến tâm Đại vương được tịnh tín". Khi nghe nói vậy Ajàtasattu, con bà Videhi, vua nước Magadha yên lặng không nói gì.

3. Lại một đại thần khác tâu với Ajàtasattu, con bà Videhi, vua nước Magadha: "Tâu Đại vương, có Makkhali Gosala (Mặt-Già-Lê-Cù-Xá-Lợi) là vị hội chủ, vị giáo trưởng, vị sư trưởng giáo hội, có tiếng tốt, có danh vọng khai tổ giáo phái, được quần chúng tôn sùng, dồi dào kinh nghiệm lâu ngày, xuất gia đã lâu năm, đã đến tuổi trưởng thượng. Mong Đại vương chiêm bái Makkhali Gosala này. Chiêm bái vị Makkhali Gosala có thể khiến tâm Đại vương được tịnh tín". Khi nghe nói vậy. Ajàtasattu, con bà Videhi vua nước Magadha yên lặng không nói gì.

4. Lại một đại thần khác tâu với Ajàtasattu, con bà

MƯỜI HAI DUYÊN                                       5906

Videhi, vua nước Magadha: "Tâu Đại vương, có
Ajita Kesakambali (A-Kỳ-Đa-Kỳ-Xá-Khâm-Bà-La)
là vị hội chủ, vị giáo trưởng, vị sư trưởng giáo hội,
có tiếng tốt, có danh vọng, khai tổ giáo phái, được
quần chúng tôn sùng, dồi dào kinh nghiệm lâu ngày,
xuất gia đã lâu năm, đã đến tuổi trưởng thượng.
Mong Đại vương đến chiêm bái Ajita Kesakambali
này. Chiêm bái Ajita Kesakambali có thể khiến tâm
Đại vương được tịnh tín". Khi nghe nói vậy,
Ajàtasattu, còn bà Videhi, vua nước Magadha yên
lặng không nói gì.

5. Lại một đại thần khác tâu với Ajàtasattu, con bà
Videhi vua nước Magadha: "Tâu Đại vương, có
Pakudha Kaccàyana (Bà-phù-đà Ca chiên nê) là vị
hội chủ, vị giáo trưởng, vị sư trưởng giáo hội, có
tiếng tốt, có danh vọng, khai tổ giáo phái, được quần
chúng tôn sùng, dồi dào kinh nghiệm lâu ngày, xuất
gia đã lâu năm, đã đến tuổi trưởng thượng. Mong Đại
vương đến chiêm bái Pakudha Kaccàyana này.
Chiêm bái Pakudha Kaccàyana này có thể khiến tâm
Đại vương được tịnh tín". Khi nghe nói vậy.
Ajàtasattu, con bà Videhi, vua nước Magadha yên
lặng không nói gì.

6. Lại một đại thần khác tâu với Ajàtasattu, con bà Videhi, vua nước Magadha: "Tâu Đại vương, có

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5907

Sanjaya Belathiputta (Tán-nhã-di Tỳ-la-phê-phất) là
vị hội chủ, vị giáo trưởng, vị sư trưởng giáo hội, có
tiếng tốt, có danh vọng, khai tổ giáo phái, được quần
chúng tôn sùng, dồi dào kinh nghiệm lâu ngày, xuất
gia đã lâu năm, đã đến tuổi trưởng thượng. Mong Đại
vương đến chiêm bái Sanjaya Belathiputta này.
Chiêm bái Sanjaya Belathiputta này có thể khiến tâm
Đại vương tịnh tín". Khi nghe nói vậy, Ajàtasattu,
con bà Videhi, vua nước Magadha yên lặng không
nói gì.

7. Lại một đại thần khác tâu với Ajàtasattu, còn bà Videhi, vua nước Magadha: "Tâu Đại vương, có Nigantha Nàtaputta (Ni kiều-tử) là vị hội chủ, vị giáo trưởng, vị sư trưởng giáo hội, có tiếng tốt, có danh vọng, khai tổ giáo phái, được quần chúng tôn sùng, dồi dào kinh nghiệm lâu ngày, xuất gia đã lâu năm, đã đến tuổi trưởng thượng. Mong Đại vương đến chiêm bái Nigantha Nàtaputta này. Chiêm bái Nigantha Nàtaputta có thể khiến tâm Đại vương được tịnh tín". Khi nghe nói vậy, Ajàtasattu, con bà Videhi, vua nước Magadha yên lặng không nói gì.

8. Lúc bấy giờ Jìvaka Komàrabhacca ngồi yên lặng
cách Ajàtasattu, con bà Videhi, vua nước Magadha
không xa bao nhiêu. Khi ấy Ajàtasattu, con bà
Videhi, vua nước Magadha, nói với Jìvaka

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5908

Komàrabhacca:

- Này khanh Jìvaka, sao ngươi lại yên lặng như vậy?

- Tâu Đại vương, chính tại vườn xoài này của chúng
con, có Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Chánh
Giác, hiện đang trú ngụ với đại chúng Tỷ-kheo một
nghìn hai trăm năm mươi vị. Thế Tôn Gotama có
tiếng đồn tốt đẹp sau đây lan rộng: "Đây là Thế Tôn,
bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Chánh Giác, Minh Hạnh
Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều
Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn".
Đại vương hãy đến chiêm bái Thế Tôn này. Rất có
thể, nhờ chiêm bái Thế Tôn, tâm của Đại vương được
tịnh tín.

- Vậy khanh Jìvaka, hãy cho thắng kiệu voi.

- Vâng, tâu Đại vương.

9. Jìvaka Komàrabhacca vâng theo lời dạy của
Ajàtasattu, con bà Videhi, vua nước Magadha, sai
người thắng năm trăm con voi cái, và con vương
tượng vua thường cởi, rồi tâu với Ajàtasattu, con bà
Videhi, vua nước Magadha: "Tâu Đại vương, các
kiệu voi đã sẵn sàng. Ngài hãy làm những gì Ngài
xem là phải thời". Khi bấy giờ Ajàtasattu, con bà
Videhi, vua nước Magadha biểu các cung phi leo lên

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5909

năm trăm con voi cái mỗi người một con, còn mình thì leo lên vương tượng vua thường cởi, xuất hành ra khỏi Ràjagaha, dưới ánh sáng của các ngọn đuốc được cầm cao, với oai nghi của bậc đại vương, thẳng tiến đến vườn xoài của Jìvaka Komàrabhacca.

10. Khi Ajàtasattu, con bà Videhi, vua nước
Magadha đi đến không xa vườn xoài, ngài bỗng sợ
hãi, kinh hoàng, tóc dựng lên. Lúc bấy giờ
Ajàtasattu, con bà Videhi, vua nước Magadha sợ hãi,
kinh hoàng, tóc dựng lên, nói với Jìvaka
Komàrabhacca:

- Này khanh Jìvaka, người phản ta chăng? Này khanh
Jìvaka, người lường gạt ta chăng? Này khanh Jìvaka,
ngươi nạp ta cho kẻ thù chăng? Tại sao trong một đại
chúng lớn như thế này gần một nghìn hai trăm năm
mươi vị, mà không có một tiếng đằng hắng, không
có một tiếng ho, không một tiếng ồn?

- Tâu Đại vương, thần không phản lại Ngài, thần không lường gạt Ngài, tâu Đại vương, thần không nạp Ngài cho kẻ thù, tâu Đại Vương, hãy đi thẳng tới; tâu Đại vương hãy đi thẳng tới. Tại chỗ kia trong căn nhà tròn chỗ có những ngọn đèn đang thắp sáng.

11. Lúc bấy giờ, Ajàtasattu, con bà Videhi, vua nước Magadha đi cho đến chỗ voi có thể đi được, rồi

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5910

xuống voi đi đến cửa căn nhà tròn. Khi đến nơi liền nói với Jìvaka Komàrabhacca:

- Này khanh Jìvaka, Thế Tôn ở tại đâu?

- Tâu Đại vương, vị ấy là Thế Tôn. Tâu Đại vương, Thế Tôn ngồi dựa vào cột chính giữa, mặt hướng phía Nam, ngồi trước mặt chúng Tỷ-kheo.

12. Ajàtasattu, con bà Videhi, vua nước Magadha
liền tiến đến chỗ Thế Tôn. Khi đến rồi, vua đứng một
bên. Sau đi đứng một bên, Ajàtasattu, con bà Videhi,
vua nước Magadha nhìn khắp chúng Tỷ-kheo đang
yên lặng an tịnh như một hồ nước trong, cảm hứng
nói rằng: "Mong hoàng tử Udàyibhadda (Ưu-đà-di-
bạt-đà) cũng được sự trầm lặng như sự trầm lặng của
các vị Tỷ-kheo này vậy".

- Đại vương, hình như tâm trí của Đại vương nặng nhiều về tình thương thì phải?

- Bạch Thế Tôn, con thương hoàng tử Udàyibhadda
rất nhiều. Mong rằng hoàng tử Udàyibhadda cũng
được sự trầm lặng như sự trầm lặng của chúng Tỷ-
kheo này vậy.

13. Lúc bấy giờ Ajàtasattu, con bà Videhi, vua nước Magadha, đảnh lễ Thế Tôn, chấp tay vái chào chúng

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5911

Tỷ-kheo, và ngồi xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên, Ajàtasattu, con bà Videhi, vua nước Magadha bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, con muốn hỏi Thế Tôn một vấn đề này, nếu Ngài cho phép con hỏi.

- Đại vương cứ hỏi tùy theo ý muốn của Đại vương.

14. Cũng như các công nghệ chức nghiệp này, như điều tượng sư, điều mã sư, xa thuật sư, quân thuật sư, quân kỳ binh, nguyên súy, chiến sĩ, thượng sĩ quan, thám tử, dõng sĩ can đảm như voi chúa, anh hùng, trang giáp binh, nô lệ xuất thân, hỏa đầu quân, thợ hớt tóc, người hầu tắm, thợ làm bánh, nhà làm vòng hoa, thợ giặt, thợ dệt, nhà làm thúng rổ, thợ đồ gốm, nhà toán số, nhà ấn bản và các công nghệ chức nghiệp khác, chúng hưởng được kết quả thiết thực hiện tại công nghiệp chức nghiệp của chúng. Chúng giúp cho tự thân được sống an lạc, hạnh phúc. Chúng giúp cho vợ con được sống an lạc hạnh phúc. Chúng giúp cho cha mẹ được sống an lạc, hạnh phúc. Chúng giúp cho bạn bè được sống an lạc hạnh phúc. Chúng dâng các vật cúng dường cho Sa-môn, Bà-la-môn, sự cúng dường này có ảnh hưởng đến đời sau, liên hệ đến thiên giới, thọ hưởng phước báo an lạc, thác sanh lên cõi trời. Bạch Đại đức, Ngài có

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5912

thể chỉ cho rõ ràng kết quả thiết thực, hiện tại của hạnh Sa-môn chăng?

15. Này Đại vương, Đại vương có nhớ đã hỏi câu hỏi ấy với các vị Sa-môn, Bà-la-môn khác chăng?

- Bạch Ngài, con nhớ đã hỏi câu hỏi ấy với Sa-môn, Bà-la-môn khác.

- Này Đại vương, hãy nói lại cho nghe, các vị ấy đã trả lời với Đại vương như thế nào, nếu Đại vương không thấy gì trở ngại.

- Bạch Đại đức, con không thấy gì trở ngại đối với đức Thế Tôn và các bậc như đức Thế Tôn.

- Vậy Đại vương hãy nói đi.

16. Bạch Đại đức, một thời con đến Pùrana Kassapa, khi đến nơi, con nói lên những lời đón chào, chúc tụng thân hữu và xã giao với Pùrana Kassapa và ngồi xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên, con nói với Pùrana Kassapa: "Ngài Kassapa, cũng như các công nghệ, chức nghiệp này, như điều tượng sư, điều mã sư, xa thuật sư, cung thuật sư, quân kỳ binh, nguyên súy, chiến sĩ, thượng sĩ quan, thám tử, dõng sĩ can đảm như voi chúa, anh hùng, trang giáp binh, nô lệ xuất thân, hỏa đầu quân, thợ hớt tóc, người hầu

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5913

tắm, thợ làm bánh, nhà làm vòng hoa, thợ giặt, thợ dệt, nhà làm thúng rổ, thợ đồ gốm, nhà toán số, nhà ấn bản và các công nghệ chức nghiệp khác, chúng hưởng được kết quả thiết thực, hiện tại công nghệ chức nghiệp của chúng. Chúng giúp cho tự thân được sống an lạc, hạnh phúc. Chúng giúp cho cha mẹ được sống an lạc, hạnh phúc. Chúng giúp cho vợ con được sống an lạc, hạnh phúc. Chúng giúp cho bạn bè được sống an lạc, hạnh phúc. Chúng dâng các vật cúng dường cho Sa-môn, Bà-la-môn, sự cúng dường này có ảnh hưởng đến đời sau, liên hệ đến thiên giới, thọ hưởng phước báo an lạc, thác sanh lên cõi trời. Bạch Ngài, Ngài có thể cho biết kết quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa-môn chăng?"

17. Bạch Đại đức, khi nghe nói vậy, Pùrana Kassapa đã nói với con: "Này Đại vương, tự làm hay khiến người làm, chém giết hay khiến người chém giết, đốt nấu hay khiến người đốt nấu, gây phiền muộn hay khiến người gây phiền muộn, gây áo não hay khiến người gây áo não, tự mình gây sợ hãi hay khiến người gây sợ hãi, sát sanh, lấy của không cho, phá cửa nhà mà vào, cướp bóc, đánh cướp một nhà lẻ loi, chận đường cướp giựt, tư thông vợ người, nói láo, hành động như vậy không có tội ác gì. Nếu lấy một bánh xe sắc bén giết hại tất cả chúng sanh trên cõi đất thành một đống thịt, thành một chồng chịt, cũng

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5914

không vì vậy mà có tội ác, mà gây ra tội ác. Nếu có người đi trên bờ phía Nam sông Hằng giết hại, tàn sát, chém giết, khiến người chém giết, đốt nấu, khiến người đốt nấu, cũng không vì vậy mà có tội ác, mà gây ra tội ác. Nếu có người đi trên bờ phía Bắc sông Hằng bố thí, khiến người bố thí, tế lễ, khiến người tế lễ, cũng không vì vậy mà có phước báo".

Bạch Đại đức, khi được hỏi về kết quả hiện tại thiết thực của hạnh Sa-môn, Pùrana Kassapa đã trả lời với thuyết vô nghiệp. Bạch Đại đức, cũng như hỏi về trái xoài lại trả lời về trái mít, hoặc hỏi về trái mít lại trả lời về trái xoài. Cũng vậy, Bạch Đại đức, khi được hỏi về kết quả hiện tại thiết thực của hạnh Sa-môn, Pùrana Kassapa đã trả lời với thuyết vô nghiệp, bạch Đại đức, con nghĩ: "Làm sao một người như con lại có thể làm một vị Sa-môn hay Bà-la-môn ở trong nước con không được vui lòng?" Vì vậy bạch Đại đức, con không tán thán, cũng không cật nạn lời nói của Pùrana Kassapa. Không tán thán, không cật nạn, dầu không mãn nguyện cũng không thốt ra lời bất mãn, không công nhận cũng như không bác bỏ, con từ chỗ ngồi đứng dậy ra về.

19. Bạch Đại đức, một thời con đến Makkhali Gosàla (Mạt-già-lê-cù-xá-lợi). Khi đến nơi, con nói lên những lời đón chào tụng thân hữu và xã giao với

MƯỜI HAI DUYÊN                                          5915

Makkhali Gosàla và ngồi xuống một bên. Sau khi
ngồi xuống một bên, con nói với Makkhali Gosàla:
"Ngài Gosàla, cũng như các công kỹ nghệ chức
nghiệp như điều tượng sư... (như trên)... Bạch Ngài,
Ngài có thể cho biết kết quả thiết thực hiện tại của
hạnh Sa-môn chăng?"

20. Bạch Đại đức, khi nghe nói vậy, Makkhali Gosàla đã nói với con: "Này Đại vương, không có nhơn, không có duyên, các loài hữu tình bị nhiễm ô; vô nhân, vô duyên, các loài hữu tình bị nhiễm ô. Không có nhân, không có duyên, các loài hữu tình được thanh tịnh; vô nhân, vô duyên, các loài hữu tình được thanh tịnh. Không có tự tác, không có tha tác, không có nhân tác, không có lực, không có tinh tấn, không có nhân lực, không có sự cố gắng của người. Tất cả loài hữu tình, tất cả sanh vật, tất cả sinh loại, tất cả sinh mạng đều không tự tại, không lực, không tinh tấn. Chúng bị dắt dẫn, chi phối bởi định mệnh, bởi điều kiện bộ loại của chúng, bởi cá tánh của chúng. Chúng hưởng thọ khổ lạc, y theo sáu loại thác sanh của chúng. Có tất cả là một triệu bốn trăm ngàn chủng loại thác sanh, lại có thêm sáu ngàn và có thêm sáu trăm nữa. Có năm trăm loại nghiệp và có năm nghiệp (theo năm căn), lại có ba nghiệp (về thân, khẩu, ý) lại có toàn nghiệp (thân và khẩu) và bán nghiệp (ý), có sáu mươi hai đạo, sau mươi hai trung

MƯỜI HAI DUYÊN                                        5916

kiếp, sáu giai cấp, tám nhân địa, bốn ngàn chín trăm sanh nghiệp, bốn ngàn chín trăm kẻ du hành, bốn ngàn chín trăm chỗ ở của loài Nàga, hai nghìn căn, ba nghìn cảnh địa ngục, ba mươi sáu trần giới, bảy tưởng thai, bảy vô tưởng thai, bảy tiết thai (sanh từ đốt), bảy loài thiên, bảy loài người, bảy loài quỷ, bảy hồ nước, bảy pavutas (rừng hay hồ nhỏ) bảy trăm pavutas bảy vực thẳm, bảy trăm papatas (vực thẳm), bảy mộng, bảy trăm mộng, có tám trăm bốn mươi vạn đại kiếp, trong thời gian ấy kẻ ngu và người hiền sau khi lưu chuyển luân hồi sẽ trừ tận khổ đau. Không có lời nguyện: với giới hạnh này, với kỷ luật này, với khổ hạnh này hay với phạm hạnh này, tôi sẽ làm cho chín muồi những nghiệp chưa được thuần thục, hoặc trừ diệt những nghiệp đã thuần thục bởi những nhẫn thọ liên tục, không thể đo lường khổ và lạc với những vật đo lường, trong khi luân hồi không có giảm tăng, không có thặng dư, thiếu thốn. Ví như một cuộn chỉ được tung ra sẽ được kéo dài đến mức độ nào đó. Cũng như vậy, kẻ ngu và người hiền sau khi lưu chuyển luân hồi sẽ trừ tận khổ đau".

21. Bạch Đại đức, khi được con hỏi kết quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa-môn, Makkhali Gosàla đã trả lời với thuyết luân hồi tịnh hóa. Bạch Đại đức, cũng như hỏi về trái xoài lại trả lời về trái mít, hoặc hỏi về trái mít lại trả lời về trái xoài. Cũng vậy, bạch Đại đức,

MƯỜI HAI DUYÊN                                          5917

khi được hỏi về kết quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa-môn, Makkhali Gosàla đã trả lời với thuyết luân hồi tịnh hóa. Bạch Đại đức, con liền nghĩ: "Làm sao một người như con, lại có thể làm một vị Sa-môn hay Bà-la-môn ở trong nước con không được vui lòng?" Vì vậy, bạch Đại đức, con không tán thán cũng không cật nạn lời nói của Makkhali Gosàla; không tán thán, không cật nạn, dầu không mãn nguyện cũng không thốt ra lời bất mãn, không công nhận cũng không bác bỏ, con từ chỗ ngồi đứng dậy ra về.

22. Bạch Đại đức, một thời con đến Ajita Kesakambàli (A-kỳ-đa-xí-xá-khâm-bà-la) khi đến nơi con nói lên những lời đón chào, chúc tụng thân hữu và xã giao với Ajita Kesakambàli, và ngồi xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên, con nói với Ajita Kesakambàla: "Ngài Ajita Kesakambàli, cũng như các công nghệ chức nghiệp như điều tượng sư... (như trên)... Bạch Ngài, Ngài có thể chỉ cho biết kết quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa-môn chăng?"

23. Bạch Đại đức, khi được nói vậy, Ajita Kesakambàli đã nói với con: "Này Đại vương, không có bố thí, không có lễ hy sinh, không có tế tự, không có quả dị thục các nghiệp thiện ác, không có đời này, không có đời khác, không có mẹ, không có cha, không có loại hóa sanh, ở đời không có những vị Sa-

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5918

môn, những vị Bà-la-môn chánh hướng, chánh hạnh, đã tự mình chứng tri giác ngộ đời này đời khác và truyền dạy lại. Con người này do bốn đại hợp thành, khi mệnh chung, địa đại trở về trả lại cho địa giới, thủy đại trở về trả lại cho thủy giới, hỏa đại trở về trả lại cho hỏa giới, phong đại trở về trả lại cho phong giới, các căn nhập vào hư không. Bốn người gánh quan tài với người nằm trong quan tài là năm, gánh người chết mang đi đến chỗ hỏa táng, thốt ra những lời tán tụng, các xương trắng như màu bồ câu và những vật cúng dường trở thành tro bụi, chỉ có người ngu mới tán dương sự bố thí, lời nói của chúng trống không, giả dối, khi chúng chấp thuyết có sự sống. Kẻ ngu cũng như người hiền, sau khi thân hoại mạng chung sẽ đoạn diệt, tiêu thất, không còn tồn tại sau khi chết. "

24. Bạch Đại đức, khi được con hỏi kết quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa-môn, Ajita Kesakambàli đã trả lời với thuyết đoạn diệt. Bạch Đại đức, cũng như hỏi về trái mít lại trả lời về trái xoài, hỏi về trái xoài lại trả lời về trái mít. Cũng vậy, bạch Đại đức, khi được hỏi về kết quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa-môn, Ajita Kesakambàli đã trả lời với thuyết đoạn diệt. Bạch Đại đức, con liền nghĩ: "Làm sao một người như con lại có thể làm một vị Sa-môn hay Bà-la-môn ở trong nước con không được vui lòng". Vì vậy bạch

MƯỜI HAI DUYÊN                                          5919

Đại đức, con không tán thán, cũng không cật nạn lời
nói của Ajita Kesakambàli. Không tán thán, không
cật nạn, dầu không mãn nguyện cũng không thốt ra
lời bất mãn, không công nhận cũng không bác bỏ,
con từ chỗ ngồi đứng dậy ra về.

25. Bạch Đại đức, một thời con đến Pakudha
Kaccayana (Bà-phù-đả-ca-chiên-diên). Khi đến nơi
con nói lên những lời đón chào, chúc tụng thân hữu
và xã giao với Pakudha Kaccàyana và ngồi xuống
một bên. Sau khi ngồi xuống một bên, con nói với
Pakudha Kaccayana: "Ngài Pakudha Kaccayana,
cũng như các công nghệ chức nghiệp, như điều
tượng sư... (như trên)... Bạch Ngài, Ngài có thể cho
biết kết quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa-môn
chăng?"

26. Bạch Đại đức, khi được nói vậy, Pakudha Kaccàyana nói với con: "Này Đại vương, có bảy thân không bị làm ra, không làm ra, không bị sáng tạo, không sáng tạo, không sanh sản, thường tại như đỉnh núi, đứng thẳng như trụ đá. Chúng bất động không chuyển biến, không xâm lăng nhau. Chúng không ảnh hưởng đến lạc hay khổ với nhau hoặc cả khổ và lạc. Bảy thân ấy là gì? Địa thân, thủy thân, hỏa thân, phong thân, khổ, lạc và thứ bảy là mạng. Bảy thân này khômg bị làm ra, không làm ra, không bị sáng

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5920

tạo, không sáng tạo, không sanh sản, thường tại như
đỉnh núi, đứng thẳng như trụ đá. Chúng bất động
không chuyển biến, không xâm lăng, chúng không
ảnh hưởng đến lạc hay khổ với nhau, hoặc cả khổ và
lạc. Ở đây không có người giết hại, hoặc có người bị
giết hại, người nghe hoặc người nói, người biết hoặc
người khiến cho biết. Khi một ai dùng lưởi kiếm sắc
bén chém đầu, thời không có ai tước đoạt sanh mạng
của ai cả, lưỡi kiếm chỉ rơi vào giữa bảy thân mà
thôi".

27. Bạch Đại đức, khi được con hỏi về kết quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa-môn, Pakudha Kaccàyana đả trả lời một việc khác với một quan điểm khác. Bạch Đại đức, cũng như hỏi về trái xoài lại trả lời về trái mít, hoặc hỏi về trái mít lại trả lời về trái xoài. Cũng vậy, Bạch Đại đức, khi được hỏi về kết quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa-môn, Pakudha Kaccayana đã trả lời một việc khác với một quan điểm khác. Bạch Đại đức, con liền nghĩ: "Làm sao một người như con lại có thể làm một vị Sa-môn, hay Bà-la-môn ở trong nước con không được vui lòng". Vì vậy, bạch Đại đức, con không tán thán, không cật nạn, bỏ lời nói của Pakudha Kaccayana. Không tán thán, không cật nạn, dầu không mãn nguyện, cũng không thốt ra lời bất mãn, không công nhận cũng không bác bỏ, con từ chỗ ngồi và đứng dậy ra về.

MƯỜI HAI DUYÊN                                        5921

28. Bạch Đại đức, một thời con đến Nigantha
Nàtaputta (Ni-kiền-tử). Khi đến nơi, con nói lên
những lời đón chào, chúc tụng thân hữu và xã giao
với Nigantha Nàtaputta và ngồi xuống một bên. Sau
khi ngồi xuống một bên, con nói với Nigantha
Nàtaputta: "Ngài Aggivessana, các công nghệ chức
nghiệp như điều tượng sư, ... (như trên) ... Bạch
Ngài, Ngài có thể cho biết kết quả thiết thực hiện tại
của hạnh Sa-môn?"

29. Bạch Đại đức, khi được hỏi vậy, Nigantha
Nàtaputta nói với con: "Này Đại vương, một người
Nigantha (Ni kiền tử) sống chế ngự bởi bốn loại cấm
giới. Này Đại vương, thế nào là một người Nigantha
sống chế ngự bởi bốn loại cấm giới? Này Đại vương,
một Nigantha sống gìn giữ đối với tất cả loại nước,
gìn giữ đối với mọi ác pháp, sống tẩy sạch tất cả ác
pháp và sống với ý chí gìn giữ đối với tất cả ác pháp.
Này Đại vương, như vậy một Nigantha sống chế ngự
bởi bốn loại cấm giới. Này Đại vương, vì một
Nigantha sống chế ngự bởi bốn loại cấm giới, nên vị
ấy được gọi là Gotatto (một vị đã đi đến đích),
Yatatto (một vị đã điều phục tự tâm) và Thitatto (một
vị đã an trú được tự tâm)".

30. Bạch Đại đức, khi được con hỏi đến kết quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa-môn, Nigantha Nàtaputta

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5922

đã trả lời với sự chế ngự bởi bốn loại cấm giới. Bạch Đại đức, cũng như hỏi về trái xoài lại trả lời về trái mít, hoặc hỏi về trái mít lại trả lời về trái xoài. Cũng vậy, bạch Đại đức, khi được hỏi về kết quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa-môn, Nigantha Nàtaputta đã trả lời với sự chế ngự bởi bốn cấm giới. Bạch Đại đức, con liền nghĩ: "Làm sao một người như con lại có thể làm một vị Sa-môn hay Bà-la-môn ở trong nước con không được vui lòng". Vì vậy, bạch Đại đức, con không tán thán, cũng không cật nạn lời nói của Nigantha Nàtaputta. Không tán thán không cật nạn, dù không mãn nguyện, cũng không thốt ra lời bất mãn, không công nhận cũng không bác bỏ, con từ chỗ ngồi đứng dậy ra về.

31. Bạch Đại đức, một hôm con đến Sanjaya
Belatthiputta (Tán-nhã-di-Tỳ-la-lê-phất). Khi đến
nơi, con nói lên những lời đón chào chúc tụng thân
hữu và xã giao với Sanjaya Belatthiputta và ngồi
xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên, con nói
với Sanjaya Belatthiputta: "Ngài Sanjaya, các công
nghệ chức nghiệp như điều tượng sư... (như trên)...
Bạch Ngài, Ngài có thể cho biết kết quả thiết thực
hiện tại của hạnh Sa-môn chăng?"

32. Bạch Đại đức, khi được nói vậy, Sanjaya Belatthiputta đã trả lời với con: "Nếu anh hỏi: "Có

MƯỜI HAI DUYÊN                                        5923

một thế giới khác hay không?" Nếu tôi nghĩ: "Có một thế giới khác", tôi có thể trả lời với anh: "Có một thế giới khác". Nhưng tôi không nói là như vậy, tôi không nói là như kia, tôi không nói là khác như thế, tôi không nói là không phải thế, tôi không nói là không không phải thế. Nếu anh hỏi tôi: "Không có một thế giới khác phải không?... " (như trên)... (trang 27, đoạn 27)... Cũng có và cũng không có một thế giới khác... Cũng không có và cũng không không có một thế giới khác... Có loài hữu tình hóa sanh... Không có loài hữu tình hóa sanh... Cũng có và cũng không có loài hữu tình hóa sanh... Cũng không có và cũng không không có loài hữu tình hóa sanh... Có kết quả dị thục của những nghiệp thiện và ác... Không có kết quả dị thục của những nghiệp thiện ác... Cũng có và cũng không có kết quả dị thục của những nghiệp thiện ác... Cũng không có và cũng không không có kết quả dị thục của các nghiệp thiện ác... Như Lai có tồn tại sau khi chết... Như Lai không có tồn tại sau khi chết... Như Lai không có và không không có tồn tại sau khi chết. Anh hỏi tôi như vậy. Nếu tôi nghĩ: Như Lai không có và cũng không không có tồn tại sau khi chết. Tôi có thể trả lời: Như Lai không có và cũng không không có tồn tại sau khi chết. Anh hỏi tôi như vậy. Nếu tôi nghĩ: Như Lai không có và cũng không không có tồn tại sau khi chết. Tôi có thể trả lời: Như Lai không có và cũng

MƯỜI HAI DUYÊN                                       5924

không không có tồn tại sau khi chết. Nhưng tôi không nói là như vậy, tôi không nói là như kia, tôi không nói là khác như thế, tôi không nói là không phải thế, tôi không nói là không không phải thế".

33. Bạch Đại đức, khi được con hỏi kết quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa-môn, Sanjaya Belatthiputta đã trả lời với Ngụy biện luận. Bạch Đại đức, cũng như hỏi về trái xoài lại trả lời về trái mít , hoặc hỏi trái mít lại trả lời trái xoài. Cũng vậy, bạch Đại đức, khi được hỏi về kết quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa- môn, Sanjaya Belatthiputta đã trả lời với Ngụy biện luận. Bạch Đại đức, con liền nghĩ: "Làm sao một người như con, lại có thể làm một vị Sa-môn hay Bà- la-môn ở trong nước con không được vui lòng". Vì vậy, Bạch Đại đức, con không tán thán cũng không cật nạn lời nói của Sanjaya Belatthiputta. Không tán thán, không cật nạn, dầu không mãn nguyện, cũng không thốt ra lời bất mãn. Không công nhận cũng không bác bỏ, con từ chỗ ngồi đứng dậy ra về.

34. Vậy nên bạch Đại đức, con cũng hỏi Thế Tôn. Bạch Đại đức, cũng như các công nghệ chức nghiệp. Như điều tượng sư, điều mã sư, xa thuật sư, cung thuật sư, quân kỳ binh, nguyên soái, chiến sĩ, thượng sĩ quan, thám tử, dũng sĩ can đảm như voi chúa, anh hùng, trang giáp binh, nô lệ xuất thân, hỏa đầu quân,

MƯỜI HAI DUYÊN                                        5925

thợ hớt tóc, người hầu tắm, thợ làm bánh, nhà vòng
hoa, thợ giặt, thợ dệt, nhà làm thúng rổ, thợ đồ gốm,
nhà toán số, nhà ấn bản, các công nghệ chức nghiệp
khác. Chúng hưởng được kết quả thiết thực hiện tại
công nghệ chức nghiệp của chúng. Chúng giúp cho
tự thân được sống an lạc, hạnh phúc. Chúng giúp
cho cha mẹ được sống an lạc, hạnh phúc. Chúng
giúp cho vợ con được sống an lạc hạnh phúc. Chúng
giúp cho bạn bè được sống an lạc hạnh phúc. Chúng
dâng các vật cúng dường cho Sa-môn, Bà-la-môn,
sự cúng dường này có ảnh hưởng đến đời sau, liên
hệ đến thiên giới, thọ hưởng phước báo an lạc, thác
sanh lên cõi trời. Bạch Đại đức, Đại đức có thể cho
biết kết quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa-môn
chăng?

- Đại vương có thể được. Này Đại vương, ta sẽ hỏi Đại vương về vấn đề này. Đại vương hãy trả lời tùy theo ý muốn của Đại vương.

35. Đại vương nghĩ sao? Nếu Đại vương có một người nô bộc, dậy sớm, thức khuya, thi hành mọi mệnh lệnh của chủ, làm đẹp lòng mọi người, lời nói kính ái, chú ý từng nét mặt (của Đại vương). Người ấy nghĩ: "Thật hy hữu thay! Thật kỳ diệu thay quả vị thác sanh của các công đức, quả dị thục của các công đức. Đức vua Ajàtasattu, con của bà Videhi của nước

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5926

Magadha, là người, tôi đây là người. Vị vua Ajàtasattu con bà Videhi, của nước Magadha, sống tận hưởng đầy đủ năm món dục lạc, tôi nghĩ không khác gì vị thiên thần, còn tôi là người nô bộc, làm mọi công việc, dậy sớm, thức khuya, thi hành mọi mệnh lệnh của chủ, làm đẹp lòng mọi người, lời nói kính ái, chú ý từng nét mặt (của vua). Vậy ta hãy làm các công đức như vua kia, ta hãy cạo bỏ râu tóc, khoác áo cà sa, từ bỏ gia đình xuất gia tu đạo". Và người nô lệ ấy, một thời khác, cạo bỏ râu tóc, khoác áo cà sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, xuất gia tu đạo. Sau khi xuất gia như vậy, người ấy sống chế ngự thân, sống chế ngự lời nói, sống chế ngự ý nghĩ, bằng lòng với nhu cầu tối thiểu về ăn uống, y áo, hoan hỉ sống an tịnh. Nếu những người của Đại vương đến tâu với Đại vương. "Đại vương có biết chăng? Có người nô bộc của Đại vương, làm mọi công việc, dậy sớm, thức khuya, thi hành mọi mệnh lệnh của chủ, làm đẹp lòng mọi người, lời nói kính ái, chú ý từng nét mặt (của Đại vương). Tâu Đại vương, người ấy đã cạo bỏ râu tóc, khoác áo cà sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, xuất gia tu đạo. Sau khi xuất gia như vậy, người ấy sống chế ngự thân, chế ngự lời nói, chế ngự ý nghĩ, bằng lòng với nhu cầu tối thiểu về ăn uống, y áo, hoan hỷ sống trong an tịnh". Này Đại vương, Đại vương có nói như vậy chăng?: "Người ấy hãy lại với ta, hãy làm lại

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5927

người nô bộc, làm mọi công việc, dậy sớm, thức khuya, thi hành mọi mệnh lệnh của chủ, làm đẹp lòng mọi người, lời nói kính ái chú ý từng nét mặt".

36. – Bạch Đại đức, không như vậy. Trái lại chúng
con kính lễ người ấy, đứng dậy trước người ấy, mời
người ấy ngồi xuống ghế, cúng dường người ấy các
dụng cụ như y, đồ ăn khất thực, sàng tọa, thuốc men
trị bệnh và chúng con sẽ ra lệnh để bảo vệ, che chở
người ấy đúng theo luật pháp.

- Này Đại vương, Đại vương nghĩ thế nào? Nếu quả như vậy, thì đó có phải chăng là kết quả thiết thực hiện tại hạnh Sa-môn?

- Bạch Đại đức, như vậy chính là kết quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa-môn.

- Này Đại vương đó là kết quả thiết thực hiện tại thứ nhất của hạnh Sa-môn mà Ta đã trình bày.

37. Bạch Đại đức, có thể cho biết một kết quả thiết thực hiện tại khác hơn nữa của hạnh Sa-môn?

- Này Đại vương, có thể được. Này Đại vương. Ta sẽ hỏi Đại vương về vấn đề này. Đại vương hãy trả lời tùy theo ý muốn của Đại vương. Đại vương nghĩ sao? Nếu Đại vương có một người nông phu, gia chủ, nạp

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5928

thuế má, làm giàu công khố. Người ấy nghĩ: "Thật hy hữu thay! Thật kỳ diệu thay quả vị thác sanh của các công đức, quả vị thục của các công đức. Vị vua Ajàtasattu, con của bà Videhi, nước Magadha, là người, tôi cũng là người. Vị vua Ajàtasattu, con bà Videhi nước Magadha, sống tận hưởng đầy đủ năm món dục lạc, tôi nghĩ không khác gì vị thiên thần. Còn tôi là người nông phu, gia chủ, nạp thuế má, làm giàu công khố. Vậy ta hãy làm các công đức như vua kia. Ta hãy cạo bỏ râu tóc, khoác áo cà sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, xuất gia tu đạo". Và người nông phu ấy, một thời khác, cạo bỏ râu tóc, khoác áo cà sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, xuất gia tu đạo. Sau khi xuất gia như vậy, người ấy sống chế ngự thân, chế ngự lời nói, chế ngự ý nghĩ, bằng lòng với nhu cầu tối thiểu về ăn uống, y áo, hoan hỷ sống an tịnh. Nếu những người của Đại vương đến tâu với Đại vương: "Đại vương có biết chăng? Có người nông phu của Đại vương, người gia chủ, nạp thuế má, làm giàu công khố. Tâu Đại vương, người ấy đã cạo bỏ râu tóc, khoác áo cà sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, xuất gia tu đạo. Sau khi xuất gia như vậy, người ấy sống chế ngự thân, chế ngự lời nói, chế ngự ý nghĩ, bằng lòng với nhu cầu tối thiểu về ăn uống, y áo, hoan hỷ sống an tịnh". Này Đại vương, Đại vương có nói: "Người hãy đến lại với ta, hãy làm lại người nông phu, gia chủ, nạp thuế má, làm giàu

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5929

công khố"?

38. Bạch Đại đức, không như vậy. Trái lại chúng con
kính nể người ấy, đứng dậy trước người ấy, mời
người ấy ngồi xuống ghế, cúng dường người ấy các
dụng cụ như y, đồ ăn khất thực, sàng tọa, thuốc men
trị bịnh. Và chúng con sẽ ra lệnh để bảo vệ, che chở
người ấy đúng theo luật pháp.

- Này Đại vương, Đại vương nghĩ thế nào? Nếu quả như vậy thời đó có phải là kết quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa-môn chăng?

- Bạch Đại đức, như vậy chính là kết quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa-môn.

- Này Đại vương, đó là kết quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa-môn, mà Ta trình bày.

39. Bạch Đại đức, có thể cho biết một kết quả thiết
thực hiện tại khác nữa của hạnh Sa-môn, vi diệu
hơn, thù thắng hơn những kết quả thiết thực hiện
tại của hạnh Sa-môn vừa kể trên?

- Này Đại vương có thể được. Này Đại vương, hãy lóng tai nghe và khéo tác ý, Ta sẽ giảng.

- Vâng, Đại đức. Vua Ajàtasattu con bà Videhi vua

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5930

xứ Magadha trả lời Thế Tôn. Thế Tôn nói:

40. Này Đại vương, nay ở đời, Như Lai xuất hiện là
bậc A-la-hán, Chánh Biến Tri, Minh Hạnh Túc,
Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự
Trượng Phu, Thiên Nhơn Sư, Phật, Thế Tôn. Như
Lai sau khi riêng tự chứng ngộ với thượng trí, thế
giới này với thiên giới, ma giới, phạm thiên giới,
gồm cả thế giới này với Sa-môn, Bà-la-môn, Thiên
Nhơn, lại tuyên thuyết điều Ngài đã chứng ngộ. Ngài
thuyết pháp sơ thiện, trung thiện, hậu thiện đầy đủ
văn nghĩa, Ngài truyền dạy phạm hạnh hoàn toàn đầy
đủ thanh tịnh.

41. Người gia trưởng, hay con vị gia trưởng, hay một
người sanh ở giai cấp (hạ tiện) nào nghe pháp ấy. Sau
khi nghe pháp, người ấy sanh lòng tín ngưỡng Như
Lai. Khi có lòng tín ngưỡng ấy, vị này suy nghĩ:
"Đời sống gia đình đầy những triền phược, con
đường đầy những bụi đời. Đời sống xuất gia
phóng khoáng như hư không. Thật rất khó cho
một người sống ở gia đình có thể sống theo phạm
hạnh hoàn toàn đầy đủ, hoàn toàn thanh tịnh,
trắng bạch như vỏ ốc. Vậy ta nên cạo bỏ râu tóc,
đắp áo cà sa, xuất gia, từ bỏ gia đình". Một thời
gian sau, người ấy bỏ tài sản nhỏ hay tài sản lớn, bỏ
bà con quyến thuộc nhỏ hay bà con quyến thuộc lớn,

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5931

cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà sa, và xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình.

42. Khi đã xuất gia như vậy, vị ấy sống chế ngự với
sự chế ngự của giới bổn Pàtimokkha, đầy đủ oai nghi
chánh hạnh, thấy nguy hiểm trong những lỗi nhỏ
nhặt, thọ trì và học tập trong giới học, thân nghiệp,
ngữ nghiệp thanh tịnh. Sanh hoạt trong sạch giới
hạnh cụ túc, thủ hộ các căn, chánh niệm tỉnh giác, và
biết tri túc.

43. Đại Vương! Thế nào là Tỷ-kheo giới hạnh cụ túc?

Ở đây, này Đại Vương, Tỷ-kheo từ bỏ sát sanh, tránh
xa sát sanh, bỏ trượng, bỏ kiếm, biết tàm quý, có lòng
từ, sống thương xót đến tất cả hạnh phúc của chúng
sanh và loài hữu tình. Như vậy là giới hạnh của vị
ấy trong giới luật.

Vị ấy từ bỏ lấy của không cho, chỉ lấy những vật đã
cho, chỉ mong những vật đã cho, tự sống thanh tịnh,
không có trộm cướp, như vậy là giới hạnh của vị ấy
trong giới luật.

44. Tỷ-kheo từ bỏ nói láo, tránh xa nói láo, nói những lời chân thật, y chỉ trên sự thật, chắc chắn, đáng tin cậy, không lường gạt, không phản lại đối với đời.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5932

Như vậy là giới hạnh của vị ấy trong giới luật.

Vị ấy từ bỏ nói hai lưỡi, tránh xa nói hai lưỡi, nghe điều gì ở chỗ này, không đến chỗ kia nói để sanh chia rẽ ở những người này; nghe điều gì ở chỗ kia, không đi nói với những người này để sanh chia rẽ ở những người kia. Như vậy Tỷ-kheo ấy sống hòa hợp những kẻ ly gián, khuyến khích những kẻ hòa hợp, hoan hỷ trong hòa hợp, thoải mái trong hòa hợp, hân hoan trong hòa hợp, nói những lời đưa đến hòa hợp. Như vậy là giới hạnh của vị ấy trong giới luật.

Vị ấy từ bỏ lời nói độc ác, tránh xa lời nói độc ác. Vị ấy nói những lời nói không lỗi lầm, đẹp tai, dễ thương, thông cảm đến tâm, tao nhã, đẹp lòng nhiều người. Như vậy là giới hạnh của vị ấy trong giới luật.

Vị ấy từ bỏ lời nói phù phiếm, tránh xa lời nói phù
phiếm, nói đúng thời, nói những lời chân thật, nói
những lời có ý nghĩa, nói những lời về chánh pháp,
nói những lời về luật, nói những lời đáng được gìn
giữ, những lời hợp thời, thuận lý, có mạch lạc hệ
thống, có ích lợi. Như vậy là giới hạnh của vị ấy
trong giới luật.

45. Vị ấy từ bỏ làm hại đến các hạt giống và các loại cây cỏ, dùng một ngày một bữa, không ăn ban đêm. Từ bỏ ăn phi thời. Từ bỏ đi xem múa, hát nhạc, diễn

MƯỜI HAI DUYÊN                                       5933

kịch. Từ bỏ trang sức bằng vòng hoa, hương liệu, dầu thoa và các thời trang. Từ bỏ dùng giường cao và giường lớn. Từ bỏ nhận vàng và bạc. Từ bỏ nhận các hạt sống. Từ bỏ nhận thịt sống. Từ bỏ nhận đàn bà con gái. Từ bỏ nhận nô tỳ gái và trai. Từ bỏ nhận cừu và dê. Từ bỏ nhận gia cầm và heo. Từ bỏ nhận voi, bò, ngựa và ngựa cái. Từ bỏ nhận ruộng nương, đất đai. Từ bỏ nhận người môi giới hoặc tự mình làm môi giới. Từ bỏ buôn bán. Từ bỏ các sự gian lận bằng cân, tiền bạc và đo lường. Từ bỏ các tà hạnh như hối lộ, gian trá, lừa đảo. Từ bỏ làm thương tổn, sát hại câu thúc, bứt đoạt, trộm cắp, cướp phá. Như vậy là giới hạnh của vị ấy trong giới luật.

46. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn, dầu đã
dùng các món ăn do tín thí cúng dường, vẫn còn sống
làm hại các hạt giống và cây cối như hạt giống từ rễ
sanh, hạt giống từ nhánh cây sanh, hạt giống từ đốt
cây sanh, hạt giống từ chiết cây sanh, và thứ năm là
hạt giống từ hạt giống sanh. Còn vị ấy thì không làm
hại hạt giống hay cây cỏ nào. Như vậy là giới hạnh
của vị ấy trong giới luật.

47. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn, dầu đã dùng các món ăn do tín thí cúng dường, vẫn còn sống cất chứa và thọ hưởng các đồ vật như cất chứa các món ăn, cất chứa các đồ uống, cất chứa vải, cất chứa

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5934

xe cộ, cất chứa các đồ nằm, cất chứa các hương liệu,
cất chứa các mỹ vị. Còn vị ấy thì từ bỏ cất chứa các
vật trên. Như vậy là giới hạnh của vị ấy trong giới
luật.

48. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn, dầu đã dùng các món ăn do tín thí cúng dường, vẫn còn sống theo các du hí không chơn chánh như múa, hát, nhạc kịch, ngâm vịnh, nhịp tay, tụng chú, đánh trống, diễn các tuồng thần tiên, mãi võ, đấu voi, đấu ngựa, đấu trâu, đấu bò đực, đấu dê, đấu cừu, đấu gà, đấu chim cun cút, đấu gậy, đấu quyền, đấu vật, đánh giặc giả, dàn trận, thao dượt, diễn binh. Còn vị ấy thì từ bỏ các du hí không chơn chánh như trên. Như vậy là giới hạnh của vị ấy trong giới luật.

49. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn, dầu đã dùng các món ăn do tín thí cúng dường, vẫn còn sống đánh bài và theo các trò giải trí. Như cờ tám hình vuông, cờ mười hình vuông, cờ trên không, trò chơi trên đất, chỉ bước vào những ô có quyền bước, trò chơi quăng thẻ rồi chụp nhưng không cho sụp đống thẻ, chơi súc sắc, chơi khăng, lấy tay làm viết, chơi banh, chơi thổi kèn bằng lá, cày với chiếc cày giả, nhảy lộn nhào, chơi chong chóng, chơi với đồ chơi bằng lá, chơi xe con, chơi cung nhỏ, chơi đoán chữ viết thiết trên không hay trên lưng, chơi đoán tư

MƯỜI HAI DUYÊN                                       5935

tưởng, chơi bắt chước bộ điệu. Còn vị ấy thì từ bỏ đánh bài và các loại giải trí như trên. Như vậy là giới hạnh của vị ấy trong giới luật.

50. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn, dầu đã dùng các món ăn do tín thí cúng dường, cũng vẫn sống dùng các giường cao và giường lớn như ghế bành, ghế trường kỷ, nệm trải giường bằng len, vải trải giường nhiều tấm nhiều màu, chăn len trắng, chăn len thêu bông, nệm bông, nệm thêu hình các con thú, mền bằng lông thú cả hai phía mền bằng lông thú một phía, mền có đính ngọc, mền bằng lụa, tấm khảm lớn có thể chứa mười sáu người múa, mền voi, mền ngựa, mền xe, mền bằng da sơn dương khâu lại với nhau, mền bằng da con sơn dương khâu lại gọi là Kadali, tấm thảm với lều che phía trên, ghế dài có gối đầu, gối chân màu đỏ. Còn vị ấy thì từ bỏ không dùng các giường cao và giường lớn như trên. Như vậy là giới hạnh của vị ấy trong giới luật.

51. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn, dầu đã
dùng các món ăn do tín thí cúng dường, cũng vẫn
sống dùng các đồ trang sức và mỹ phẩm như thoa
dầu, đấm bóp, tắm, đập tay chân cho mềm dẻo,
gương kem đánh mặt, vòng hoa và phấn son, phấn
mặt và sáp mặt, vòng tay tóc giả trên đầu, gậy cầm
tay, ống thuốc, gươm, lọng, dép thêu, khăn đầu,

MƯỜI HAI DUYÊN                                       5936

ngọc, phất trần, vải trắng có viền tua dài. Còn vị ấy thì không dùng các loại trang sức và mỹ phẩm như trên. Như vậy là giới hạnh của vị ấy trong giới luật.

52. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn, dầu đã dùng các món ăn do tín thí cúng dường, cũng vẫn sống nói những câu chuyện vô ích tầm thường như câu chuyện nói về vua chúa, câu chuyện về ăn trộm, câu chuyện về đại thần, câu chuyện về binh lính, câu chuyện về hãi hùng, câu chuyện về chiến tranh, câu chuyện về đồ ăn, câu chuyện về đồ uống, câu chuyện về vải mặc, câu chuyện về giường nằm, câu chuyện về vòng hoa, câu chuyện về hương liệu, câu chuyện về bà con, câu chuyện về xe cộ, câu chuyện về làng xóm, câu chuyện về thị tứ, câu chuyện về thành phố, câu chuyện về quốc độ, câu chuyện về đàn bà, câu chuyện về đàn ông, câu chuyện về vị anh hùng, câu chuyện bên lề đường, câu chuyện tại chỗ lấy nước, câu chuyện về người đã chết, các câu chuyện tạp thoại, các câu chuyện biến trạng của thế giới, câu chuyện về biến trạng của đại vương, câu chuyện về sự hiện hữu và sự không hiện hữu. Còn vị ấy thì từ bỏ nói những chuyện vô ích, tầm thường kể trên. Như vậy là giới hạnh của vị ấy trong giới luật.

53. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn, dầu đã dùng các món ăn do tín thí cúng dường, vẫn còn sống

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5937

bàn luận tranh chấp như nói: "Người không biết pháp
và luật này, tôi biết pháp và luật này. Sao người có
thể biết pháp và luật này? Người đã phạm vào tà
kiến, tôi nói mới thật đúng chánh kiến. Lời tôi nói
mới tương ứng, lời nói của người không tương ứng.
Những điều đáng nói trước, người lại nói sau. Những
điều đáng nói sau người lại nói trước. Chủ kiến của
người đã bị bài bác, câu nói của người đã bị thách
đấu. Người đã bị thuyết bại. Hãy đến mà giải vây lời
nói ấy. Nếu có thể được, gắng thoát ra khỏi lối bí".
Còn vị ấy thì từ bỏ những cuộc biện luận, tranh chấp
kể trên. Như vậy là giới hạnh của vị ấy trong giới
luật.

54. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn, dầu đã
dùng các món ăn do tín thí cúng dường, vẫn còn sống
cho đưa các tin tức, hoặc tự đứng làm môi giới như
cho các vua, các đại thần của vua, cho các vị Sát-đế-
lỵ, cho các vị Bà-la-môn, cho các gia chủ cho các
thanh niên và nói rằng: "Hãy đi đến chỗ ấy, hãy đi
lại chỗ kia, mang cái này lại, đem cái này đến chỗ
kia". Còn vị ấy thì từ bỏ đưa các tin tức và đứng làm
môi giới. Như vậy là giới hạnh của vị ấy trong giới
luật.

55. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn, dầu đã dùng các món ăn do tín thí cúng dường, vẫn còn sống

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5938

lừa đảo, nói lời siễm nịnh, gợi ý, dèm pha, cầu lợi. Còn vị ấy thì từ bỏ nói lời lừa đảo và siểm nịnh như trên. Như vậy là giới hạnh của vị ấy trong giới luật.

56. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn, dầu đã
dùng các món ăn do tín thí cúng dường, vẫn còn tự
nuôi sống bằng những tà hạnh như xem tướng tay
chân, chiêm tướng, triệu tướng, mộng tướng, thân
tướng, dấu chuột cắn, tế lửa, tế muỗng, dùng miệng
phun hạt cải v. v... vào lửa, tế vỏ lúa, tế tấm, tế gạo,
tế thục tô, tế máu, khoa xem chi tiết, khoa xem địa
lý, khoa xem mộng, khoa cầu thần ban phước, khoa
cầu quỷ ma, khoa dùng bùa chú khi ở trong nhà bằng
đất, khoa rắn, khoa thuốc độc, khoa bò cạp, khoa
chim, khoa chim quạ, khoa đoán số mạng, khoa ngừa
tên bắn, khoa biết tiếng nói của chim. Còn vị ấy thì
tránh xa những tà hạnh kể trên. Như vậy là giới hạnh
của vị ấy trong giới luật.

57. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn, dầu đã dùng các món ăn do tín thí cúng dường, vẫn còn tự nuôi sống bằng những tà mạng như xem tướng các hòn ngọc, tướng que gậy, tướng áo quần, tướng gươm kiếm, tướng mũi tên, tướng cây cung, tướng võ khí, tướng đàn bà, tướng đàn ông, tướng thiếu niên, tướng thiếu nữ, tướng đầy tớ nam, tướng đầy tớ nữ, tướng voi, tướng ngựa, tướng trâu, tướng bò đực,

MƯỜI HAI DUYÊN                                        5939

tướng bò cái, tướng dê, tướng cừu, tướng gia cầm,
tướng chim cun cút, tướng con cắc kè, tướng vật tai
dài, tướng ma, tướng thú vật. Còn vị ấy thì tránh xa
những tà mạng kể trên. Như vậy là giới hạnh của vị
ấy trong giới luật.

58. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn, dầu đã
dùng các món ăn do tín thí cúng dường, vẫn còn tự
nuôi sống bằng những tà mạng, như đoán trước:
"Vua sẽ tiến quân, vua sẽ lùi quân, vua bản xứ sẽ tấn
công, vua ngoại bang sẽ triệt thối, vua bản xứ sẽ
thắng trận, vua ngoại bang sẽ thắng trận, vua bản xứ
sẽ bại trận. Như vậy sẽ có sự thắng trận cho phe bên
này, sẽ có sự bại trận cho phe bên kia". Còn vị ấy thì
từ bỏ những tà mạng kể trên. Như vậy là giới hạnh
của vị ấy trong giới luật.

59. Trong khi có một số Sa-môn, Bà-la-môn, dầu đã dùng các món ăn do tín thí cúng dường, vẫn còn nuôi sống bằng những tà mạng, như đoán trước: "Sẽ có nguyệt thực, sẽ có nhật thực, sẽ có tinh thực, mặt trăng, mặt trời sẽ đi đúng chánh đạo, mặt trăng mặt trời sẽ đi ngoài chánh đạo, sẽ có sao băng, các tinh tú sẽ đi đúng chánh đạo, các tinh tú sẽ đi ngoài chánh đạo, sẽ có sao băng, sẽ có lửa cháy các phương hướng, sẽ có động, sẽ có sấm trời, mặt trăng mặt trời các sao sẽ mọc, sẽ lặn, sẽ mờ, sẽ sáng, nguyệt thực

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5940

sẽ có kết quả như thế này, nhật thực sẽ có kết quả như thế này, mặt trăng mặt trời đi đúng chánh đạo sẽ có kết quả như thế này, mặt trăng mặt trời đi ngoài chánh đạo sẽ có kết quả như thế này, các tinh tú đi đúng chánh đạo sẽ có kết quả như thế này, các tinh tú đi ngoài chánh đạo sẽ có kết quả như thế này, sao băng sẽ có kết quả như thế này, lửa cháy các phương sẽ có kết quả như thế này, động đất sẽ có kết quả như thế này, sấm trời sẽ có kết quả như thế này, mặt trăng mặt trời các sao mọc lặn sáng mờ sẽ có kết quả như thế này". Còn vị ấy thì tránh xa không tự nuôi sống bằng tà mạng kể trên. Như vậy là giới hạnh của vị ấy trong giới luật.

60. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn, dầu đã
dùng các món ăn do tín thí cúng dường, vẫn còn tự
nuôi sống bằng tà mạng, như đoán trước: "Sẽ có
nhiều mưa, sẽ có đại hạn, sẽ được mùa, sẽ mất mùa,
sẽ được an ổn, sẽ bị hiểm họa, sẽ có bệnh, sẽ không
có bệnh, hay làm các nghề như đếm trên ngón tay,
kế toán, cộng số lớn, làm thư, làm theo thế tình". Còn
vị ấy thì tránh xa các tà mạng kể trên. Như vậy là
giới hạnh của vị ấy trong giới luật.

61. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn, dầu đã dùng các món ăn do tín thí cúng dường, vẫn còn tự nuôi sống bằng những tà mạng, như sắp đặt ngày

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5941

lành để rước dâu hay rễ về nhà, sắp đặt ngày lành để đưa dâu hay rễ, lựa ngày giờ tốt để hòa giải, lựa ngày giờ tốt để chia rẽ, lựa ngày giờ tốt để đòi nợ, lựa ngày giờ tốt để cho mượn hay tiêu tiền, dùng bùa chú để giúp người được may mắn, dùng bùa chú để khiến người bị rủi ro, dùng bùa chú để phá thai, dùng bùa chú làm cóng lưỡi, dùng bùa chú khiến quai hàm không cử động, dùng bùa chú khiến người phải bỏ tay xuống, dùng bùa chú khiến tai bị điếc, hỏi gương soi, hỏi phù đồng thiếu nữ, hỏi thiên thần để biết họa phước, thờ mặt trời, thờ đại địa, phun ra lửa, cầu Siri thần tài. Còn vị ấy thì tránh xa các tà mạng kể trên. Như vậy là giới hạnh của vị ấy trong giới luật.

62. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn, dầu đã dùng các món ăn do tín thí cúng dường, vẫn còn tự nuôi sống bằng những tà mạng, như dùng các ảo thuật để được yên ổn, để khỏi làm các điều đã hứa, để được che chở khi ở trong nhà bằng đất, để dương được thịnh, để làm người liệt dương, để tìm đất tốt làm nhà, để cầu phước cho nhà mới, lễ rửa miệng, lễ tắm, lễ hy sinh, làm cho mửa, làm cho xổ, bài tiết các nhơ bẩn về phía trên, bài tiết các nhơ bẩn về phía dưới, tẩy tịnh trong đầu, thoa dầu trong tai, nhỏ thuốc mắt, cho thuốc qua lỗ mũi, xức thuốc mắt, thoa dầu cho mắt, chữa bệnh cho mắt, làm thầy thuốc, mổ xẻ chữa bệnh cho con nít, cho thuốc uống bằng các loại

MƯỜI HAI DUYÊN                                        5942

rễ cây, ngăn ngừa công hiệu của thuốc. Còn vị ấy thì tránh xa các tà mạng kể trên. Như vậy là giới hạnh của vị ấy trong giới luật.

63. Và như vậy, Đại vương, vị Tỷ-kheo ấy, nhờ đầy
đủ giới luật nên không thấy sợ hãi từ một chỗ nào về
phương diện hộ trì giới luật. Đại vương, như một vị
Sát đế lỵ đã làm lễ quán đảnh, đã hàng phục kẻ thù
địch, không còn thấy sợ hãi từ chỗ nào nữa về
phương diện thù địch. Cũng vậy, này Đại vương, Tỷ-
kheo ấy nhờ đầy đủ giới luật, nên không thấy sợ hãi
từ một chỗ nào về phương diện hộ trì giới luật. Vị ấy
nhờ đầy đủ giới luật cao quý này, nên hưởng lạc thọ,
nội tâm không vẩn đục. Như vậy, này Đại vương,
Tỷ-kheo đầy đủ giới luật.

64. Đại vương, thế nào là Tỷ-kheo hộ trì các căn?

Này Đại vương, khi mắt thấy sắc, Tỷ-kheo không
nắm giữ tướng chung, không nắm giữ tướng riêng.
Những nguyên nhân gì, khiến nhãn căn không được
chế ngự, khiến tham ái, ưu bi, các ác, bất thiện pháp
khởi lên, Tỷ-kheo tự chế ngự nguyên nhân ấy, hộ trì
nhãn căn, thiệt hành sự hộ trì nhãn căn.

Khi tai nghe tiếng... mũi ngửi hương... thân cảm xúc... ý nhận thức các pháp, vị ấy không nắm giữ tướng chung, không nắm giữ tướng riêng. Những

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5943

nguyên nhân gì khiến ý căn không được chế ngự, khiến tham ái, ưu bi, các ác, bất thiện pháp khởi lên, Tỷ-kheo chế ngự nguyên nhân ấy, hộ trì ý căn, thiệt hành sự hộ trì ý căn. Vị ấy, nhờ sự hộ trì cao quý các căn ấy, nên hưởng lạc thọ nội tâm, không vẩn đục. Như vậy, này Đại vương, Tỷ-kheo hộ trì các căn.

65. Đại vương, thế nào là Tỷ-kheo chánh niệm tỉnh giác?

Đại vương, ở đây, Tỷ-kheo khi đi tới, khi đi lui đều tỉnh giác; khi nhìn thẳng, khi nhìn quanh đều tỉnh giác; khi co tay, khi duỗi tay đều tỉnh giác; khi mang y kép, bình bát, thượng y đều tỉnh giác, khi ăn, uống, nhai, nuốt đều tỉnh giác; khi đi đại tiện, tiểu tiện đều tỉnh giác; khi đi, đứng, ngồi, nằm, thức, nói, yên lặng đều tỉnh giác. Như vậy, này Đại vương, Tỷ-kheo chánh niệm tỉnh giác.

66. Đại vương, thế nào là Tỷ-kheo biết đủ?

Ở đây Tỷ-kheo bằng lòng với tấm y để che thân, với đồ ăn khất thực để nuôi bụng, đi tại chỗ nào cũng mang theo (y và bình bát). Đại vương, cũng như con chim bay đến chỗ nào cũng mang theo hai cánh; cũng vậy, Đại vương, vị Tỷ-kheo bằng lòng với tấm y để che thân, với đồ ăn khất thực để nuôi bụng, đi tại chỗ nào cũng mang theo. Như vậy, này Đại vương, là Tỷ-

MƯỜI HAI DUYÊN                                        5944

kheo biết đủ.

67. Vị ấy, với giới uẩn cao quý này, với sự hộ trì các
căn cao quý này, với chánh niệm tỉnh giác cao quý
này, với hạnh biết đủ cao quý này, lựa một chỗ thanh
vắng, tịch mịch, như rừng, gốc cây, khe núi, hang đá,
bãi tha ma, lùm cây, ngoài trời, đống rơm. Sau khi đi
khất thực về và ăn xong, vị ấy ngồi kiết già, lưng
thẳng tại chỗ nói trên, và an trú chánh niệm trước
mặt.

68. Vị ấy từ bỏ tham ái ở đời, sống với tâm thoát ly tham ái, gột rửa tâm hết tham ái. Từ bỏ sân hận, vị ấy sống với tâm không sân hận, lòng từ mẫn thương xót tất cả chúng hữu tình, gột rửa tâm hết sân hận. Từ bỏ hôn trầm, thụy miên, vị ấy sống thoát ly hôn trầm và thụy miên; với tâm tưởng hướng về ánh sáng, chánh niệm tỉnh giác, gột rửa tâm hết hôn trầm, thụy miên. Từ bỏ trạo cử hối tiếc, vị ấy sống không trạo cử, nội tâm trầm lặng, gột rửa tâm hết trạo cử, hối tiếc. Từ bỏ nghi ngờ, vị ấy sống thoát khỏi nghi ngờ, không phân vân lưỡng lự, gột rửa tâm hết nghi ngờ đối với thiện pháp.

69. Này Đại vương, như một người mắc nợ, liền làm các nghề nghiệp. Những nghề này được phát đạt, người ấy không những trả được nợ cũ, còn có tiền dư

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5945

để nuôi dưỡng vợ. Người ấy nghĩ: "Ta trước kia mắc
nợ nên làm các nghề nghiệp. Những nghề này được
phát đạt, ta không những trả được nợ cũ, còn có tiền
dư để nuôi dưỡng vợ". Người ấy nhờ vậy được sung
sướng, hoan hỷ.

70. Này Đại vương, như một người bị bệnh, đau đớn,
trầm trọng, ăn uống không tiêu, thể lực suy yếu. Sau
một thời gian người ấy khỏi bệnh, ăn uống tiêu
thông, thể lực khôi phục. Người ấy nghĩ: "Ta trước
kia bị bệnh, đau đớn trầm trọng, ăn uống không tiêu,
thể lực suy yếu. Nay ta khỏi bệnh, ăn uống tiêu
thông, thể thực khôi phục". Người ấy nhờ vậy được
sung sướng hoan hỷ.

71. Này Đại vương, như một người bị nhốt trong ngục. Người ấy sau một thời gian, được khỏi tù tội, an lạc kiện toàn, tài sản không bị giảm tổn. Người ấy nghĩ: "Ta trước kia bị nhốt trong ngục, nay ta được khỏi tù tội, an lạc kiện toàn, tài sản không bị giảm tổn". Người ấy nhờ vậy được sung sướng hoan hỷ.

72. Này Đại vương, như một người nô lệ, không được tự chủ, lệ thuộc người khác, không được tự do đi lại. Người ấy, sau một thời gian, thoát khỏi cảnh nô lệ, được tự chủ, không lệ thuộc người khác, một người được giải thoát, được tự do đi lại. Người ấy

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5946

nghĩ: "Ta trước kia bị cảnh nô lệ, không được tự chủ, lệ thuộc người khác, không được tự do đi lại. Nay ta thoát cảnh nô lệ, được tự chủ, không lệ thuộc người khác, một người được giải thoát, được tự do đi lại". Người ấy nhờ vậy được sung sướng hoan hỷ.

73. Này Đại vương, như một người giàu có, nhiều tài sản, đang đi qua bãi sa mạc, thiếu lương thực, đầy những nguy hiểm. Người ấy, sau một thời gian đã đi khỏi sa mạc, đến đầu làng vô sự, yên ổn, không có nguy hiểm. Người ấy nghĩ: "Ta trước kia giàu có, nhiều tài sản, đi qua bãi sa mạc thiếu lương thực, đầy những nguy hiểm. Nay ta đã đi qua khỏi bãi sa mạc ấy, đến đầu làng vô sự, yên ổn, không có nguy hiểm". Người ấy nhờ vậy được sung sướng hoan hỷ.

74. Như vậy, này Đại vương, Tỷ-kheo tự mình quán
năm triền cái chưa xả ly, như món nợ, như bệnh
hoạn, như ngục tù, như cảnh nô lệ, như con đường sa
mạc. Này Đại vương, cũng như không mắc nợ, như
không bệnh tật, như được khỏi tù tội, như được tự
do, như đất lành yên ổn, này Đại vương, Tỷ-kheo
quán năm triền cái khi diệt trừ chúng.

75. Khi quán tự thân đã xả ly năm triền cái ấy, hân hoan sanh; do hân hoan nên hỷ sanh; do tâm hoan hỷ, thân được khinh an; do thân khinh an, lạc thọ

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5947

sanh; do lạc thọ, tâm được định tĩnh. Tỷ-kheo ly dục,
ly ác pháp, chứng và trú thiền thứ nhất, một trạng
thái hỷ lạc do ly dục sanh, với tầm, với tứ. Tỷ-kheo
thấm nhuần, tẩm ướt, làm cho sung mãn, tràn đầy
thân mình với hỷ lạc do ly dục sanh, không một chỗ
nào trên toàn thân không được hỷ lạc do ly dục sanh
ấy thấm nhuần.

76. Này Đại vương, như một người hầu tắm lão luyện
hay đệ tử người hầu tắm. Sau khi rắc bột tắm trong
thau bằng đồng, liền nhồi bột ấy với nước, cục bột
tắm ấy được thấm nhuần nước ướt, trào trộn với
nước ướt, thấm ướt cả trong lẫn ngoài với nước,
nhưng không chảy thành giọt. Cũng vậy, này Đại
vương, Tỷ-kheo thấm nhuần, tẩm ướt, làm cho sung
mãn, tràn đầy thân hình với hỷ lạc do ly dục sanh,
không một chỗ nào trên toàn thân không được hỷ lạc
do ly dục sanh ấy thấm nhuần.

 Này Đại vương, đó là quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa-môn, còn vi diệu thù thắng hơn những quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa-môn trước.

77. Lại nữa, này Đại vương, Tỷ-kheo ấy diệt tầm và tứ, chứng và trú thiền thứ hai, một trạng thái hỷ lạc do định sanh, không tầm không tứ, nội tĩnh nhất tâm Tỷ-kheo ấy thấm nhuần, tẩm ướt làm cho sung mãn,

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5948

tràn đầy thân mình với hỷ lạc do định sanh, không một chỗ nào trên toàn thân không được hỷ lạc do định sanh ấy thấm nhuần.

78. Này Đại vương, ví như một hồ nước, nước tự
trong dâng lên, phương Đông không có lỗ nước chảy
ra, phương Tây không có lỗ nước chảy ra, phương
Bắc không có lỗ nước chảy ra, phương Nam không
có lỗ nước chảy ra, và thỉnh thoảng trời lại mưa lớn.
Suối nước mát từ hồ nước ấy phun ra thấm nhuần,
tẩm ướt, làm cho sung mãn tràn đầy hồ nước ấy, với
nước mát lạnh, không một chỗ nào của hồ nước ấy
không được nước mát lạnh thấm nhuần. Cũng vậy,
này Đại vương, Tỷ-kheo thấm nhuần tẩm ướt, làm
cho sung mãn tràn đầy thân mình với hỷ lạc do định
sanh, không một chỗ nào trên toàn thân, không được
hỷ lạc do định sanh ấy thấm nhuần.

 Này Đại vương, đó là quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa-môn, còn vi diệu thù thắng hơn những quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa-môn trước.

79. Lại nữa, này Đại vương, Tỷ-kheo ly hỷ trú xả, chánh niệm tỉnh giác, thân cảm sự lạc thọ mà các bậc Thánh gọi là "Xả niệm lạc trú", chứng và an trú thiền thứ ba. Tỷ-kheo thấm nhuần, tẩm ướt, làm cho sung mãn tràn đầy thân mình với lạc thọ không có hỷ ấy,

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5949

không một chỗ nào trên toàn thân, không được lạc thọ không có hỷ ấy thấm nhuần.

80. Này Đại vương, ví như trong hồ sen xanh, hồ sen
hồng, hồ sen trắng, có những sen xanh, sen hồng hay
sen trắng. Những bông sen ấy sanh trong nước, lớn
lên trong nước, không vượt khỏi nước, nuôi sống
dưới nước, từ đầu ngọn cho đến gốc rễ đều thấm
nhuần tẩm ướt, đầy tràn thấu suốt bởi nước mát lạnh
ấy, không một chỗ nào của toàn thể sen xanh, sen
hồng hay sen trắng không được nước mát lạnh ấy
thấm nhuần. Cũng vậy, này Đại vương Tỷ-kheo thấm
nhuần, tẩm ướt, làm cho sung mãn, tràn đầy thân
mình với lạc thọ không có hỷ ấy, không một chỗ nào
trên toàn thân không được lạc thọ không có hỷ ấy
thấm nhuần.

 Này Đại vương, đó là quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa-môn, còn vi diệu thù thắng hơn những quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa-môn trước.

81. Lại nữa, này Đại vương, Tỷ-kheo, xả lạc, xả khổ, diệt hỷ ưu đã cảm thọ trước, chứng và trú vào thiền thứ tư, không khổ, không lạc, xả niệm thanh tịnh. Tỷ- kheo ấy thấm nhuần toàn thân mình với tâm thuần tịnh trong sáng, không một chỗ nào trên toàn thân không được tâm thuần tịnh trong sáng ấy thấm

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5950

nhuần.

82. Này Đại vương, ví như một người ngồi, dùng tấm
vải trắng trùm đầu, không một chỗ nào trên toàn
thân không được vải trắng ấy che thấu. Cũng vậy,
này Đại vương, Tỷ-kheo thấm nhuần toàn thân mình
với tâm thuần tịnh, trong sáng, không một chỗ nào
trên toàn thân không được tâm thuần tịnh trong sáng
ấy thấm nhuần.

 Này Đại vương, đó là quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa-môn, còn vi diệu, thù thắng hơn những quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa-môn trước.

83. Với tâm định tĩnh, thuần tịnh, không cấu
nhiễm, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng,
vững chắc, bình thản như vậy, Tỷ-kheo dẫn tâm,
hướng tâm đến chánh trí, chánh kiến. Vị ấy biết:
Thân này của ta là sắc pháp, do bốn đại thành, do
cha mẹ sanh, nhờ cơm cháo nuôi dưỡng, vô thường,
biến hoại, phấn toái, đoạn tuyệt, hoại diệt, trong thân
ấy thức ta lại nương tựa và bị trói buộc.

84. Này Đại vương, ví như một hòn lưu ly bảo châu, đẹp đẽ, trong suốt, có tám mặt, khéo dũa, khéo mài, sáng chói, không uế trược, đầy đủ tất cả mỹ tướng. Và một sợi giây được xâu qua hòn ngọc ấy, sợi giây màu xanh, màu vàng, màu đỏ, màu trắng hay màu

MƯỜI HAI DUYÊN                                       5951

vàng nhạt. Một người có mắt cầm hòn ngọc ấy trên tay sẽ thấy: Hòn lưu ly bảo châu này, đẹp đẽ, trong suốt, có tám mặt, khéo dũa, khéo mài, sáng chói, không uế trược, đầy đủ tất cả mỹ tướng. Và sợi giây này được xâu qua hòn ngọc ấy, sợi giây màu xanh, màu vàng, màu đỏ, màu trắng hay màu vàng nhạt.

Cũng vậy, này Đại vương, với tâm định tĩnh, thuần
tịnh, không cấu nhiễm, không phiền não, nhu
nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, bình thản như vậy.
Tỷ-kheo dẫn tâm, hướng tâm đến chánh trí, chánh
kiến. Vị ấy biết: Thân này của ta là sắc pháp, do bốn
đại thành, do cha mẹ sanh, nhờ cơm cháo nuôi
dưỡng, vô thường, biến hoại, phấn toái, đoạn tuyệt,
hoại diệt. Trong thân ấy thức ta lại nương tựa và bị
trói buộc.

Này Đại vương, đó là quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa-môn, còn vi diệu và thù thắng hơn những quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa-môn trước.

85. Với tâm định tĩnh, thuần tịnh, không cấu nhiễm, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, bình thản như vậy, Tỷ-kheo chú tâm, hướng tâm đến sự hóa hiện một thân do ý làm ra. Vị ấy tạo một thân khác từ nơi thân này, cũng là sắc pháp, do ý làm ra, đầy đủ các chi tiết lớn nhỏ, không thiếu

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5952

một căn nào.

86. Này Đại vương, ví như một người rút một cây lau ra ngoài vỏ. Người ấy nghĩ: Đây là vỏ, đây là cây lau; vỏ khác, cây lau khác và cây lau từ vỏ rút ra. Này Đại vương, ví như một người rút thanh kiếm từ bao kiếm; thanh kiếm khác, bao kiếm khác, và thanh kiếm từ nơi bao kiếm rút ra. Này Đại vương, ví như một người lột xác một con rắn. Người ấy nghĩ: Đây là con rắn, đây là xác rắn, con rắn khác, xác rắn khác, và con rắn từ nơi xác rắn được lột ra.

Cũng vậy, này Đại vương, với tâm định tĩnh, thuần
tịnh, không cấu nhiễm, không phiền não, nhu
nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, bình thản như vậy,
Tỷ-kheo dẫn tâm, hướng tâm đến sự hiện hóa một
thân do ý làm ra. Vị ấy tạo một thân khác từ nơi thân
này, cũng là sắc pháp, do ý tạo thành, đầy đủ các chi
tiết lớn nhỏ, không thiếu một căn nào.

Này Đại vương, đó là quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa-môn, còn vi diệu thù thắng hơn những quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa-môn trước.

87. Với tâm định tĩnh, thuần tịnh, không cấu nhiễm, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, bình thản như vậy, Tỷ-kheo dẫn tâm, hướng tâm đến các thần thông. Vị ấy chứng được các loại

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5953

thần thông, một thân hiện ra nhiều thân, nhiều thân
hiện ra một thân; hiện hình, biến hình đi ngang qua
vách, qua tường, qua núi như đi ngang hư không; độn
thổ, trồi lên ngang qua đất liền, như ở trong nước; đi
trên nước không chìm như trên đất liền; ngồi kiết già
đi trên hư không như con chim; với bàn tay, chạm và
rờ mặt trăng và mặt trời, những vật có đại oai lực, đại
oai thần như vậy; có thể tự thân bay đến cõi Phạm
thiên.

88. Này Đại vương, ví như một người thợ gốm khéo tay, hay đệ tử người thợ gốm, với đất sét khéo nhồi nhuyễn, có thể làm các loại đồ gốm tùy theo sở thích. Này Đại vương, ví như một người thợ ngà khéo tay, hay đệ tử người thợ ngà, với ngà khéo đẽo dũa có thể làm các loại đồ ngà tùy theo sở thích. Này Đại vương, ví như người thợ vàng khéo tay hay đệ tử người thợ vàng, với vàng khéo tinh nhuyễn có thể làm cho các loại đồ vàng tùy theo sở thích.

Cũng vậy này Đại vương, với tâm định tĩnh, thuần tịnh, không cấu nhiễm, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc bình thản như vậy, Tỷ-kheo dẫn tâm hướng tâm đến các thần thông. Vị ấy chứng được các thần thông một thân hiện ra nhiều thân, nhiều thân hiện ra một thân; hiện hình biến hình, đi ngang qua vách, qua tường, qua núi, như đi

MƯỜI HAI DUYÊN                                       5954

ngang qua hư không; độn thổ trồi lên, ngang qua đất liền như ở trong nước; đi trên nước không chìm như đi trên đất liền; ngồi kiết già đi trên hư không như con chim; với bàn tay chạm và rờ mặt trời và mặt trăng, những vật có đại oai lực, đại oai thần như vậy; có thể tự thân bay đến cõi Phạm thiên.

Này Đại vương đó là quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa-môn còn vi diệu thù thắng hơn những quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa-môn trước.

89. Với tâm định tĩnh, thuần tịnh, không cấu nhiễm,
không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững
chắc, bình thản như vậy, Tỷ-kheo dẫn tâm, hướng
tâm đến thiên nhĩ thông. Tỷ-kheo với thiên nhĩ
thanh tịnh siêu nhân có thể nghe hai loại tiếng, chư
Thiên và Người, xa và gần.

90. Này Đại vương, ví như một người đang đi qua đường, nghe tiếng trống lớn, tiếng trống nhỏ, tiếng loa, tiếng xập xõa và tiếng kiểng. Người ấy nghĩ: "Đây là tiếng trống lớn, đây là tiếng trống nhỏ, đây là tiếng loa, tiếng xập xõa, tiếng kiểng".

Cũng vậy, này Đại vương, với tâm định tĩnh, thuần
tịnh, không cấu nhiễm, không phiền não, nhu
nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, bình thản như vậy,
Tỷ-kheo dẫn tâm, hướng tâm đến thiên nhĩ thông.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5955

Tỷ-kheo với thiên nhĩ thanh tịnh siêu nhân, có thể nghe hai loại tiếng, chư Thiên và Người, xa và gần.

Này Đại vương, đó là quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa-môn, còn vi diệu thù thắng hơn những quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa-môn trước.

91. Với tâm định tĩnh, thuần tịnh, không cấu nhiễm,
không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững
chắc, bình thản như vậy, Tỷ-kheo dẫn tâm, hướng
tâm đến tha tâm thông. Tỷ-kheo sau khi đi sâu vào
tâm của chúng sanh, của loài người với tâm của
mình, vị ấy biết được như sau:

 Tâm có tham, biết là tâm có tham. Tâm không có tham, biết là tâm không có tham.

 Tâm có sân, biết là tâm có sân. Tâm không có sân, biết là tâm không có sân.

 Tâm có si, biết là tâm có si. Tâm không có si, biết là tâm không có si.

 Tâm chuyên chú, biết là tâm chuyên chú. Tâm tán loạn, biết là tâm tán loạn.

 Đại hành tâm, biết là đại hành tâm. Không phải đại hành tâm, biết không phải là đại hành tâm.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5956

 Tâm chưa vô thượng, biết là tâm chưa vô thượng, Tâm vô thượng, biết là tâm vô thượng.

 Tâm thiền định, biết là tâm thiền định. Tâm không thiền định, biết là tâm không thiền định.

 Tâm giải thoát, biết là tâm giải thoát. Tâm không giải thoát, biết là tâm không giải thoát.

92. Này Đại vương, ví như một người đàn bà, một người đàn ông, một thiếu niên trẻ hay một thanh niên ưa trang sức, nhìn mặt của mình trong tấm gương trong sạch, sáng suốt hay một chậu nước trong. Nếu mặt có tỳ vết, liền biết mặt có tỳ vết; nếu mặt không có tỳ vết, liền biết mặt không có tỳ vết.

Cũng vậy, này Đại vương, với tâm định tĩnh, không
cấu nhiễm, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử
dụng, vững chắc, bình thản như vậy, Tỷ-kheo dẫn
tâm, hướng tâm đến tha tâm thông. Tỷ-kheo sau khi
đi sâu vào tâm của chúng sanh, của mọi người với
tâm của mình, vị ấy biết được như sau:

 Tâm có tham, biết tâm có tham. Tâm không có tham, biết tâm không có tham.

 Tâm có sân biết tâm có sân. Tâm không có sân,

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5957

biết tâm không có sân. .

 Tâm có si, biết tâm có si. Tâm không có si, biết tâm không có si.

 Tâm chuyên chú, biết là tâm chuyên chú. Tâm tán loạn, biết là tâm tán loạn.

 Đại hành tâm, biết là đại hành tâm; không phải là đại hành tâm, biết không phải là đại hành tâm.

 Tâm chưa vô thượng, biết là tâm chưa vô thượng. Tâm vô thượng, biết là tâm vô thượng.

 Tâm thiền định, biết là tâm thiền định. Tâm không thiền định, biết là tâm không thiền định.

 Tâm giải thoát, biết là tâm giải thoát. Tâm không giải thoát biết là tâm không giải thoát.

93. Với tâm định tĩnh, thuần tịnh, không cấu nhiễm, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, bình thản như vậy, Tỷ-kheo dẫn tâm, hướng tâm đến túc mạng minh. Vị ấy nhớ đến các đời sống quá khứ, như một đời, hai đời, ba đời, bốn đời, năm đời, mười đời, hai mươi đời, ba mươi đời, bốn mươi đời, năm mươi đời, một trăm đời, hai trăm đời,

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5958

một ngàn đời, một trăm ngàn đời, nhiều hoại kiếp, nhiều thành kiếp, nhiều hoại và thành kiếp. Vị ấy nhớ rằng: "Tại chỗ kia ta có tên như thế này, dòng họ như thế này, giai cấp như thế này, thọ khổ lạc như thế này, tuổi thọ đến mức như thế này. Sau khi chết tại chỗ kia, ta được sanh ra tại chỗ nọ. Tại chỗ ấy, ta có tên như thế này, dòng họ như thế này, giai cấp như thế này, thọ khổ lạc như thế này, tuổi thọ đến mức như thế này. Sau khi chết tại chỗ nọ, ta được sanh ra ở đây". Như vậy Tỷ-kheo nhớ đến nhiều đời sống quá khứ cùng với các nét đại cương và các chi tiết.

94. Này Đại vương, ví như một người đi từ làng mình
đến làng khác, từ làng ấy đi đến một làng khác nữa,
và từ làng này lại trở về làng của mình. Người ấy
nghĩ: "Ta từ làng của mình đi đến làng kia, nơi đây
ta đã đứng như thế này, đã ngồi như thế này, đã nói
như thế này, đã yên lặng như thế này. Từ nơi làng
nọ, ta đã trở về làng của ta".

Cũng vậy, này Đại vương, với tâm định tĩnh, thuần tịnh, không cấu nhiễm, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, bình thản như vậy, Tỷ-kheo dẫn tâm, hướng tâm đến túc mạng minh. Vị ấy nhớ đến các đời sống quá khứ, như một đời, hai đời, ba đời, bốn đời, năm đời, mười đời, hai mươi đời, ba mươi đời, bốn mươi đời, năm mươi đời, một

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5959

trăm đời, hai trăm đời, một ngàn đời, một trăm ngàn
đời, nhiều hoại kiếp, nhiều thành kiếp, nhiều hoại
kiếp và thành kiếp. Vị ấy nhớ: "Tại chỗ kia, ta có tên
như thế này, dòng họ như thế này, giai cấp như thế
này, ăn uống như thế này, thọ khổ lạc như thế này,
tuổi thọ đến mức như thế này. Sau khi chết tại chỗ
kia, ta được sanh ra chỗ nọ, tại đây, ta có tên như thế
này, dòng họ như thế này, giai cấp như thế này, ăn
uống như thế này, thọ khổ lạc như thế này, tuổi thọ
đến mức như thế này. Sau khi chết tại chỗ nọ, ta được
sanh ra ở đây". Như vậy, Tỷ-kheo nhớ đến nhiều đời
sống quá khứ cùng với các nét đại cương và các chi
tiết.

- Này Đại vương, đó là quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa-môn, còn vi diệu, thù thắng hơn những quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa-môn trước.

95. Với tâm định tĩnh, thuần tịnh, không cấu nhiễm, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, bình thản như vậy, Tỷ-kheo dẫn tâm, hướng tâm đến trí huệ về sanh tử của chúng sanh. Vị ấy với thiên nhãn thuần tịnh, siêu nhân, thấy sự sống và chết của chúng sanh. Vị ấy biết rõ rằng, chúng sanh người hạ liệt kẻ cao sang, người đẹp đẽ kẻ thô xấu, người may mắn kẻ bất hạnh, đều do hạnh nghiệp của chúng: "Này các Hiền giả, những Tôn giả này làm

MƯỜI HAI DUYÊN                                       5960

những điều ác hạnh về thân, lời và ý, phỉ báng các
bậc Thánh, theo tà kiến, tạo các nghiệp theo tà kiến.
Những người này sau khi thân hoại mạng chung,
phải sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Này
các Hiền giả, còn những chúng sanh nào làm những
thiện hạnh về thân, lời và ý, không phỉ báng các bậc
Thánh, theo chánh kiến, tạo các nghiệp theo chánh
kiến, những người này, sau khi thân hoại mạng
chung, được sanh lên các thiện thú, cõi trời, trên đời
này. Như vậy vị ấy với thiên nhãn thuần tịnh siêu
nhân thấy sự sống chết của chúng sanh. Vị ấy biết rõ
rằng chúng sanh, người hạ liệt kẻ cao sang, người
đẹp đẽ kẻ thô xấu, người may mắn kẻ bất hạnh, đều
do hạnh nghiệp của chúng.

96. - Này Đại vương, ví như một tòa lầu có thượng
đài, giữa ngã tư đường, một người có mắt đứng trên
ấy, sẽ thấy những người đi vào nhà, đi từ nhà ra, đi
qua lại trên đường, ngồi ở giữa ngã tư hay trên đài
thượng. Người ấy nghĩ: "Những người này đi vào
nhà, những người này đi từ nhà ra, những người này
đi qua lại trên đường, những người này ngồi giữa
ngã tư, trên đài thượng".

Cũng vậy, này Đại vương với tâm định tĩnh, thuần tịnh, không cấu nhiễm, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, bình thản như vậy,

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5961

Tỷ-kheo dẫn tâm, hướng tâm đến trí tuệ về sanh tử của chúng sanh. Vị ấy với thiên nhãn thuần tịnh, siêu nhân, thấy sự sống và chết của chúng sanh. Vị ấy biết rõ rằng, chúng sanh người hạ liệt kẻ cao sang, người đẹp đẽ kẻ thô xấu, người may mắn kẻ bất hạnh, đều do hạnh nghiệp của chúng: Này các Hiền giả, những chúng sanh này làm những ác hạnh về thân, lời và ý, phỉ báng các bậc Thánh, theo tà kiến, tạo các nghiệp theo tà kiến, những người này sau khi thân hoại mạng chung, phải sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Này các Hiền giả, còn những chúng sanh nào làm các thiện hạnh về thân, lời và ý, không phỉ báng các bậc Thánh, theo chánh kiến, tạo các nghiệp theo chánh kiến, những người này, sau khi thân hoại mạng chung, được sanh lên các thiện thú, cõi trời, trên đời này. Như vậy, với thiên nhãn thuần tịnh, siêu nhân, thấy sự sống chết của chúng sanh, vị ấy biết rõ rằng chúng sanh, người hạ liệt kẻ cao sang, người đẹp đẽ kẻ thô xấu, người may mắn kẻ bất hạnh, đều do hạnh nghiệp của chúng. Này Đại vương, đó là quả thiết thực, hiện tại của hạnh Sa-môn, còn vi diệu thù thắng hơn những quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa-môn trước.

97. "Với tâm định tĩnh, thuần tịnh, không cấu nhiễm, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, bình thản như vậy, Tỷ-kheo dẫn tâm, hướng

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5962

tâm đến lậu tận trí. Vị ấy biết như thật "đây là khổ", biết như thật "đây là nguyên nhân của khổ", biết như thật "đây là khổ diệt", biết như thật "đây là con đường đưa đến khổ diệt", biết như thật "đây là những lậu hoặc", biết như thật "đây là nguyên nhân của lậu hoặc", biết như thật "đây là sự diệt trừ các lậu hoặc", biết như thật "đây là con đường đưa đến sự diệt trừ các lậu hoặc". Nhờ hiểu biết như vậy, nhận thức như vậy, tâm của vị ấy thoát khỏi dục lậu, thoát khỏi hữu lậu, thoát khỏi vô minh lậu. Đối với tự thân đã giải thoát như vậy, khởi lên sự hiểu biết: Ta đã giải thoát. Vị ấy biết: Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm; sau đời hiện tại, không có đời sống nào khác nữa.

98. - Này Đại vương, ví như tại dãy núi lớn có một hồ nước, thuần tịnh, trong sáng, không cấu nhiễm. Một người có mắt, đứng trên bờ sẽ thấy con hến, con sò, những hòn đá, hòn sạn, những đàn cá bơi qua lại hay đứng một chỗ. Vị ấy nghĩ: "Đây là hồ nước thuần tịnh, trong sáng, không cấu nhiễm. Đây là những con hến, con sò, những hòn đá, hòn sạn, những đàn cá đang bơi qua lại hay đứng yên một chỗ".

Cũng vậy, này Đại vương, với tâm định tĩnh, thuần tịnh, không cấu nhiễm, không phiền não, nhu nhuyến dễ sử dụng, vững chắc, bình thản như vậy. Tỷ-kheo

MƯỜI HAI DUYÊN                                       5963

dẫn tâm, hướng tâm đến lậu tận trí. Vị ấy biết như
thật: "Đây là khổ", biết như thật "đây là nguyên nhân
của khổ", biết như thật "đây là khổ diệt", biết như
thật "đây là con đường đưa đến khổ diệt", biết như
thật "đây là những lậu hoặc", biết như thật "đây là
nguyên nhân của lậu hoặc", biết như thật "đây là sự
diệt trừ các lậu hoặc", biết như thật "đây là con
đường đưa đến sự diệt trừ các lậu hoặc". Nhờ hiểu
biết như vậy, nhờ nhận thức như vậy, tâm của vị ấy
thoát khỏi dục lậu, thoát khỏi hữu lậu, thoát khỏi vô
minh lậu. Đối với tự thân đã giải thoát, vị ấy biết:
Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, những việc cần
làm đã làm; sau đời hiện tại, không có đời sống nào
khác nữa.

Này Đại vương, đó là quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa-môn, còn vi diệu thù thắng hơn những quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa-môn trước.

 Này Đại vương, không có một quả thiết thực
hiện tại của hạnh Sa-môn nào vi diệu và thù
thắng hơn quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa-
môn này.

99. Được nghe nói vậy, Ajàtasattu, con bà Videhi, vua nước Magadha bạch Thế Tôn: "Thật là vi diệu thay, bạch Thế Tôn! Thật là vi diệu thay, bạch Thế

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5964

Tôn! Bạch Thế Tôn, như người dựng đứng lại những
gì bị che kín, chỉ đường cho kẻ bị lạc hướng, đem
đèn sáng vào trong bóng tối để những ai có mắt có
thể thấy sắc. Cũng vậy, Chánh pháp đã được Thế Tôn
dùng nhiều phương tiện trình bày, giải thích. Và nay
con xin quy y Thế Tôn, quy y Pháp và quy y Tỷ-kheo
Tăng. Mong Thế Tôn nhận con làm đệ tử, từ nay trở
đi cho đến mạng chúng, con trọn đời quy ngưỡng.
Bạch Thế Tôn, con đã phạm một trọng tội. Vì ngu si,
vì vô minh, vì bất thiện, con đã hại mạng phụ vương
con, một vị vua chơn chánh, để đạt vương quyền.
Mong Thế Tôn nhận cho con tội ấy là một tội để con
ngăn chận về tương lai".

100. Đại vương, thật là một trọng tội. Vì ngu si, vì vô minh, vì bất thiện, Đại vương đã hại mạng phụ vương, một vị vua chơn chánh, để đoạt vương quyền. Vì Đại vương đã thấy tội ấy là một tội, đã thú tội đúng với Chánh pháp, Ta nhận tội ấy cho Đại vương. Đó là một sự tiến bộ, này Đại vương, trong luật pháp của bậc Thánh, những ai thấy tội là tội, thú tội đúng với Chánh pháp, và ngăn chận ở tương lai.

101. Được nghe nói vậy, Ajàtasattu, con bà Videhi,
vua nước Magadha bạch Thế Tôn: "Bạch Thế Tôn,
nay chúng con phải cáo từ, chúng con có nhiều bổn
phận, nhiều việc phải làm".

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5965

Đại vương hãy làm những gì Đại vương nghĩ ra là phải thời.

Lúc bấy giờ, Ajàtasattu, con bà Videhi, vua nước
Magadha hoan hỷ tán thán lời dạy của Thế Tôn, từ
chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tôn, thân phía hữu
hướng về Thế Tôn và từ biệt.

102. Lúc bấy giờ, khi Ajàtasattu, con bà Videhi, vua nước Magadha đi chưa bao lâu, Thế Tôn liền bảo các Tỷ-kheo:

- Này các Tỷ-kheo, tâm vua ấy rất ăn năn, này các
Tỷ-kheo, tâm vua ấy rất hối lỗi. Nếu vua ấy không
hại mạng vua cha, một vị vua rất chân chánh, thì tại
ngay chỗ ngồi này, vua ấy đã chứng được pháp nhãn,
không trần cấu, không ô uế.

Thế Tôn thuyết pháp như vậy. Các Tỷ-kheo ấy hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5966

709 Thủ - Giới cấm thủ - Kinh SÀLHA – Tăng II, 204

SÀLHA – Tăng II, 204

1. Một thời, Thế Tôn trú ở Vesàli (Tỳ-xá-ly) tại Đại
Lâm, trong ngôi nhà có nóc nhọn. Rồi Licchavì Sàlha
và Licchavì Abhaya đi đến Thế Tôn; sau khi đến,
đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống
một bên, Licchavì Sàlha bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, có những Sa-môn, Bà-la-môn trình
bày sự vượt qua dòng nước mạnh với hai pháp môn:
nhân giới thanh tịnh và nhân khổ hạnh nhàm chán.
Ở đây, bạch Thế Tôn, Thế Tôn có nói gì?

- Này Sàlha, Ta nói rằng giới thanh tịnh là một chi
phần của Sa-môn hạnh. Các vị Sa-môn, Bà-la-môn
nào, này Salha, sống chủ trương nhân khổ hạnh
nhàm chán, xem khổ hạnh nhàm chán là lõi cây, chấp
chặt vào khổ hạnh nhàm chán, những vị ấy không thể
nào vượt qua dòng nước mạnh.

Các vị Sa-môn, Bà-la-môn nào, này Sàlha, thân hành không thanh tịnh, lời nói không thanh tịnh, ý hành không thanh tịnh, sanh sống không thanh tịnh, những

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5967

vị ấy không có thể đạt được tri kiến vô thượng Bồ- đề.

3. Ví như, này Sàlhà, một người muốn vượt qua sông, cầm một cây búa sắc bén đi vào rừng. Tại đấy, nó thấy một cây sàla lớn, cao, thẳng, còn trẻ, không có lồi lõm. Nó chặt cây ấy tại gốc, sau khi chặt ở gốc, nó đốn ngọn. Sau khi đốn ngọn, nó tỉa cành lá và làm cho thân cây trơn tru. Sau khi tỉa cành lá và làm cho thân cây trơn tru, nó gọt đẽo với cái búa. Sau khi gọt đẽo với cái búa, nó gọt đẽo với con dao. Sau khi gọt đẽo với con dao, nó bào sạch với cái bào. Sau khi bào sạch với cái bào, nó bào sạch với hòn đá mài. Sau khi bào sạch với hòn đá mài, nó đem cây ấy xuống sông. Ý Ông nghĩ thế nào, này Sàlhà người ấy có thể vượt qua sông được không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

4. Vì sao? Bạch Thế Tôn, vì cây sàla ấy, tuy bề ngoài
rất khéo làm, nhưng bề trong không được làm sạch.
Do vậy, sự việc chờ đợi rằng: "Cây sàla ấy chìm
xuống và người ấy rơi vào ách nạn".

- Cũng vậy, này Sàlhà, những Sa-môn, Bà-la-môn
nào chủ trương sống khổ hạnh nhàm chán, xem khổ
hạnh nhàm chán là lõi cây, chấp chặt lấy khổ hạnh
nhàm chán, những vị ấy không có thể vượt qua dòng

MƯỜI HAI DUYÊN                                       5968

nước mạnh. Này Sàlhà, những vị Sa-môn, Bà-la-môn
nào, thân hành không thanh tịnh, lời nói không thanh
tịnh, ý hành không thanh tịnh, sinh sống không thanh
tịnh, chúng không có thể chứng được tri kiến vô
thượng Bồ-đề.

Này Sàlhà, những Sa-môn, Bà-la-môn nào sống
không chủ trương khổ hạnh nhàm chán, không xem
khổ hạnh nhàm chán là lõi cây, không chấp chặt lấy
khổ hạnh nhàm chán, những vị ấy có thể vượt qua
dòng nước mạnh. Này Sàlhà, những vị Sa-môn, Bà-
la-môn nào, thân hành thanh tịnh, lời nói thanh tịnh,
ý hành thanh tịnh, sinh sống thanh tịnh, những vị ấy
có thể chứng được tri kiến vô thượng Bồ-đề.

5. Ví như, này Sàlhà, một người muốn vượt qua sông, cầm một cây búa sắc bén đi vào rừng. Tại đấy, người ấy thấy một cây sàla lớn, cao, thẳng, còn trẻ, không có lồi lõm. Nó chặt cây ấy tại gốc, sau khi chặt ở gốc, người ấy đốn ngọn. Sau khi đốn ngọn, người ấy tỉa cành lá và làm cho thân cây trơn tru. Sau khi tỉa cành lá và làm cho thân cây trơn tru, người ấy gọt đẽo với cái búa. Sau khi gọt đẽo với cái búa, người ấy gọt đẽo với con dao. Sau khi gọt đẽo với con dao, người ấy bào sạch với cái bào. Sau khi bào sạch với cái bào, người ấy bào sạch với hòn đá mài. Sau khi bào sạch với hòn đá mài, người ấy làm thành chiếc

MƯỜI HAI DUYÊN                                       5969

thuyền, cột với cái chèo và bánh lái, rồi cuối cùng người ấy thả xuống sông. Ý Ông nghĩ thế nào, này Sàlhà người ấy có thể vượt qua sông được không?

- Thưa được, bạch Thế Tôn.

6. Vì sao? Bạch Thế Tôn, vì cây sàla ấy, bề ngoài rất
khéo làm, bề trong được làm sạch, được cột với cái
chèo và bánh lái. Do vậy, sự việc chờ đợi rằng:
"Chiếc thuyền ấy không chìm, và người ấy sẽ đến bờ
bên kia an toàn".

- Cũng vậy, này Sàlhà, những Sa-môn, Bà-la-môn
nào không chủ trương khổ hạnh nhàm chán, những
vị ấy có thể vượt qua dòng nước mạnh. Này Sàlhà,
những vị Sa-môn, Bà-la-môn nào, thân hành thanh
tịnh, lời nói thanh tịnh, ý hành thanh tịnh, sinh sống
thanh tịnh, những vị ấy có thể chứng được tri kiến vô
thượng Bồ-đề".

7. Ví như, này Sàlhà, một chiến sĩ dầu nó biết được
nhiều cung thuật, nhưng về ba phương diện nó xứng
đáng là của vua, thuộc sở hữu của vua, đi đến làm
biểu tượng của vua. Thế nào là ba?

- Bắn xa, - Bắn nhanh như chớp nhoáng, - Và bắn thủng được vật lớn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5970

8. Ví như, này Sàlhà, người chiến sĩ bắn xa, cũng vậy, này Sàlhà, là Thánh đệ tử có chánh định. Phàm có sắc gì quá khứ, vị lai, hiện tại, hoặc nội hay ngoại, hoặc thô hay tế, hoặc liệt hay thắng, hoặc xa hay gần, cần phải như thật thấy với trí tuệ rằng: "Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải là tự ngã của tôi". Phàm có thọ gì … phàm có tưởng gì … phàm có hành gì … phàm có thức gì, quá khứ, vị lai, hiện tại, hoặc nội hay ngoại, hoặc thô hay tế, hoặc liệt hay thắng, hoặc xa hay gần, cần phải như thật thấy với trí tuệ rằng: "Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải là tự ngã của tôi".

9. Ví như, này Sàlhà, người chiến sĩ bắn như chớp
nhoáng. Cũng vậy, này Sàlhà là vị Thánh đệ tử có
chánh tri kiến. Vị Thánh đệ tử này Sàlhà, có chánh
tri kiến như thật quán tri: "Đây là khổ … Đây là khổ
tập…, Đây là khổ diệt …, Đây là con đường đưa đến
khổ diệt".

10. Ví như, này Sàlhà, người chiến sĩ đâm thủng
được thân hình lớn. Cũng vậy, này Sàlhà là vị Thánh
đệ tử có chánh giải thoát. Vị Thánh đệ tử này Sàlhà,
có chánh giải thoát đâm thủng được vô minh uẩn to
lớn

MƯỜI HAI DUYÊN                                        5971

710 Thủ - Giới cấm thủ - Kinh SỰ HẦU HẠ GIÚP ĐỠ – Tăng I, 407

SỰ HẦU HẠ GIÚP ĐỠ – Tăng I, 407

(Nhân duyên như kinh trên).
Thế Tôn nói với Tôn giả Ànanda đang ngồi một bên:
- Này Ànanda, mọi giới cấm, sinh sống Phạm hạnh,
sự hầu hạ căn bản đều có quả phải không?
- Ở đây, bạch Thế Tôn, không thể trả lời một chiều
được.
- Vậy này Ànanda, hãy phân tích thêm!
- Bạch Thế Tôn, phàm giới cấm, sinh sống Phạm
hạnh, sự hầu hạ căn bản nào được áp dụng, khiến
pháp không thiện tăng trưởng, pháp thiện đoạn
tận, thời giới cấm, sinh sống Phạm hạnh, sự hầu
hạ căn bản như vậy không có kết quả.
Và bạch Thế Tôn, phàm giới cấm, sinh sống Phạm
hạnh, sự hầu hạ căn bản nào được áp dụng, khiến
pháp không thiện đoạn tận, pháp thiện tăng trưởng,
thời giới cấm, sinh sống Phạm hạnh, sự hầu hạ căn
bản như vậy có kết quả.
Tôn giả Ànanda nói như vậy và bậc Đạo Sư đồng ý.

MƯỜI HAI DUYÊN                                  5972

Rồi Tôn giả Ànanda nghĩ: "Bậc Đạo Sư đã đồng ý
với ta", từ chỗ ngồi đứng dậy, thân phía hữu hướng
về Ngài rồi ra đi.
Rồi Thế Tôn, khi Tôn giả Ànanda ra đi không bao
lâu, nói với các Tỷ-kheo:
- Này các Tỷ-kheo, Ànanda còn là hữu học, nhưng
không dễ gì tìm được một người có trí tuệ ngang
bằng.

MƯỜI HAI DUYÊN                                  5973

711 Thủ - Không chấp thủ một cái gì ở đời - Kinh HY CẦU – Tăng I, 163

HY CẦU – Tăng I, 163
1.- Tỷ-kheo có tín tâm, này các Tỷ-kheo, nếu hy cầu
một cách chơn chánh, sẽ hy cầu như sau:
"Mong rằng ta sẽ như Sàriputta và Moggallàna".
Đây là cán cân, này các Tỷ-kheo, đây là đồ đo lường
đối với các đệ tử Tỷ-kheo của Ta, tức là Sàriputta và
Moggallàna.
2. Tỷ-kheo-ni có tín tâm, này các Tỷ-kheo, nếu hy
cầu một cách chơn chánh, sẽ hy cầu như sau:
"Mong rằng ta sẽ như Tỷ-kheo-ni Khemà và
Uppalavannà". Đây là cán cân, này các Tỷ-kheo,
đây là đồ đo lường đối với các đệ tử Tỷ-kheo-ni của
Ta, tức là Tỷ-kheo-ni Khemà và Uppalavannà.
3. Cư sĩ có tín tâm, này các Tỷ-kheo, nếu hy cầu một
cách chơn chánh, sẽ hy cầu như sau:
"Mong rằng ta sẽ như gia chủ Citta và Hatthaka ở
Àlavì". Đây là cán cân, này các Tỷ-kheo, đây là đồ
đo lường đối với các đệ tử cư sĩ của Ta, tức là gia
chủ Citta và Hatthaka ở Àlavì.
4. Nữ cư sĩ có tín tâm, này các Tỷ-kheo, nếu hy cầu
một cách chơn chánh, sẽ hy cầu như sau:

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5974

"Mong rằng ta sẽ như nữ cư sĩ Khujjuttarà và
Velukantakiyà, mẹ của Nanda". Đây là cán cân, này
các Tỷ-kheo, đây là đồ đo lường đối với các đệ tử nữ
cư sĩ của Ta, tức là nữ cư sĩ Khujjuttarà và
Velukantakiyà, mẹ của Nanda.
---------------------
5. Thành tựu hai pháp, này các Tỷ-kheo, kẻ ngu,
vụng về, không phải bậc Chân nhân, tự mình xử sự
như một vật mất gốc, bị thương tích, phạm tội, bị kẻ
trí quở trách và tạo nên nhiều vô phước. Thế nào là
hai?
- Không có suy tư, không thẩm sát, tán thán
người không xứng đáng được tán thán, và chỉ
trích người xứng đáng được tán thán.
Do thành tựu hai pháp này, này các Tỷ-kheo, kẻ ngu,
vụng về, không phải bậc Chân nhân, tự mình xử sự
như một vật bị mất gốc, bị thương tích, phạm tội, bị
kẻ trí quở trách và tạo nên nhiều vô phước.
 Thành tựu hai pháp, này các Tỷ-kheo, bậc Hiền
trí, khôn khéo, bậc Chân nhân, tự mình xử sự
không như một vật mất gốc, không bị thương tích,
không phạm tội, không bị kẻ trí quở trách và tạo
nên nhiều phước đức. Thế nào là hai?

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5975

- Sau khi suy tư và thẩm sát, tán thán người đáng
được tán thán, và chỉ trích người đáng bị chỉ
trích.
Do thành tựu hai pháp, này các Tỷ-kheo, bậc Hiền
trí, khôn khéo, bậc Chân nhân, tự mình xử sự không
như vật mất gốc, không bị thương tích, không phạm
tội, không bị kẻ trí quở trách và tạo nên nhiều phước
đức.
--------------------
6. Thành tựu hai pháp, này các Tỷ-kheo, kẻ ngu,
vụng về, không phải bậc Chân nhân, tự mình xử sự
như một vật mất gốc, bị thương tích, phạm tội, bị kẻ
trí quở trách và tạo nên nhiều vô phước. Thế nào là
hai?
- Không suy tư, không thẩm sát, tự cảm thấy tin
tưởng đối với những chỗ không đáng tin tưởng,
tự cảm thấy không tin tưởng đối với những chỗ
đáng tin tưởng.
Do thành tựu hai pháp này, này các Tỷ-kheo, kẻ ngu,
vụng về, không phải bậc Chân nhân, tự mình xử sự
như một vật mất gốc, bị thương tích, phạm tội, bị kẻ
trí quở trách và tạo nên nhiều vô phước.
 Thành tựu hai pháp, này các Tỷ-kheo, bậc Hiền
trí, khôn khéo, bậc Chân nhân, tự mình xử sự
không như một vật mất gốc, không bị thương tích,

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5976

không phạm tội, không bị kẻ trí quở trách và tạo
nên nhiều phước đức. Thế nào là hai?
- Sau khi suy tư và thẩm sát, tự cảm thấy tin
tưởng đối với những chỗ đáng tin tưởng, và tự
cảm thấy không tin tưởng đối với những chỗ
không đáng tin tưởng.
Do thành tựu hai pháp, này các Tỷ-kheo, bậc hiền trí,
khôn khéo, bậc Chân nhân, tự mình xử sự không như
một vật mất gốc, không bị thương tích, không phạm
tội, không bị kẻ trí quở trách và tạo nên nhiều phước
đức.
---------------------
7. Do tà hạnh đối với hai (hạng người) kẻ ngu, vụng
về … nhiều vô phước. Đối với hai hạng người nào?
- Với mẹ và với cha. Do tà hạnh đối với hai
(hạng người) này, kẻ ngu, vụng về … nhiều vô
phước.
 Do chánh hạnh đối với hai (hạng người), bậc hiền
trí … nhiều phước đức. Đối với hai hạng người
nào?
- Với mẹ và với cha. Do chánh hạnh đối với hai
(hạng người) này, bậc hiền trí … nhiều phước
đức.
---------------------

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5977

8. Do tà hạnh đối với hai (hạng người) kẻ ngu, vụng
về … nhiều vô phước. Đối với hai hạng người nào?
- Với Như Lai và với đệ tử của Như Lai. Do tà
hạnh đối với hai (hạng người) này, kẻ ngu,
vụng về … nhiều vô phước.
 Do chánh hạnh đối với hai (hạng người), bậc hiền
trí … tạo nên nhiều phước đức. Đối với hai hạng
người nào?
- Với Như Lai và với đệ tử của Như Lai. Do
chánh hạnh đối với hai (hạng người) này, bậc
hiền trí … tạo nên nhiều phước đức.
--------------------
9. Này các Tỷ-kheo, có hai pháp này. Thế nào là hai?
- Thanh tịnh tự tâm
- Và không chấp thủ một cái gì ở đời.
Những pháp này, này các Tỷ-kheo, là hai pháp.
----------------------
10. Này các Tỷ-kheo, có hai pháp này. Thế nào là
hai?
- Phẫn nộ và hiềm hận. Những pháp này, là hai
pháp.
11. Này các Tỷ-kheo, có hai pháp này. Thế nào là
hai?

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5978

- Nhiếp phục phẫn nộ và nhiếp phục hiềm hận. Những pháp này, là hai pháp.

MƯỜI HAI DUYÊN                              5979

712 Thủ - Không nên thiên chấp tất cả pháp - Kinh NGỦ NGỤC – Tăng III, 396

NGỦ NGỤC –Tăng III, 396

1. Như vầy tôi nghe:

Một thời Thế Tôn trú ở giữa dân chúng Bhagga, tại núi Sumsumàra, tại vườn Nai.

Lúc bấy giờ, Tôn giả Mahàmoggallàna đang ngồi ngủ gục, trong làng Kallavàlamutta, giữa dân chúng Magadha.

Thế Tôn với thiên nhãn thanh tịnh siêu nhân, thấy
Tôn giả Mahàmoggallàna đang ngồi ngủ gục, trong
làng Kallavàlamutta, giữa dân chúng Magadha. Thấy
vậy, như nhà lực sĩ duỗi bàn tay đang co lại, hay co
lại bàn tay đang duỗi ra; cũng vậy, Thế Tôn biến mất
giữa dân chúng Bhagga, tại núi Sumsumàra, rừng
Bhesakalà, ở vườn Nai, rồi hiện ra trước mặt Tôn giả
Mahàmoggallàna, tại làng Kallavàlamutta, giữa dân
chúng Magadha. Thế Tôn ngồi xuống trên chỗ đã
soạn sẵn; sau khi ngồi, Thế Tôn nói với Tôn giả
Mahàmoggallàna.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5980

- Này Moggallàna, có phải Thầy ngủ gục? Này Moggallàna, có phải Thầy ngủ gục?

- Thưa phải, bạch Thế Tôn.

2. - Do vậy, này Moggallàna, khi nào Thầy trú có
tưởng và thụy miên xâm nhập Thầy, chớ có tác ý đến
nó, chớ có tưởng nhiều đến nó. Sự kiện này có xảy
ra, do Thầy trú như vậy, thụy miên ấy được đoạn
diệt.

3. Nếu Thầy trú như vậy, và thụy miên ấy không
được đoạn diệt, thời này Moggallàna, với tâm của
Thầy, hãy tùy tầm, tùy tứ, với ý hãy tùy quán pháp
như đã được nghe, như đã được học thuộc lòng. Sự
kiện này có xảy ra, do Thầy trú như vậy, thụy miên
ấy được đoạn diệt.

4. Nếu Thầy trú như vậy, và thụy miên ấy không
được đoạn diệt, thời này Moggallàna Thầy hãy đọc
tụng pháp một cách rộng rãi, như đã được nghe, như
đã được học thuộc lòng. Sự kiện này có xảy ra, do
Thầy trú như vậy, thụy miên ấy được đoạn diệt.

5. Nếu Thầy trú như vậy, và thụy miên ấy không được đoạn diệt, thời này Moggallàna Thầy hãy kéo hai lỗ tai của Thầy, và lấy tay xoa bóp tay chân. Sự

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5981

kiện này có xảy ra, do Thầy trú như vậy, thụy miên ấy được đoạn diệt.

6. Nếu Thầy trú như vậy, và thụy miên ấy không
được đoạn diệt, thời này Moggallàna Thầy hãy từ
chỗ ngồi, đứng dậy lấy nước chùi mắt, nhìn về phía
chân trời và nhìn lên các sao lấp lánh. Sự kiện này
có xảy ra, do Thầy trú như vậy, thụy miên ấy được
đoạn diệt.

7. Nếu Thầy trú như vậy, và thụy miên ấy không
được đoạn diệt, thời này Moggallàna Thầy hãy tác ý
đến quang tưởng và an trú vào tưởng ban ngày. Như
ban ngày, ban đêm cũng vậy. Như ban đêm, ban ngày
cũng vậy. Như vậy, với tâm rộng mở, không có hạn
chế. Sự kiện này có xảy ra, do Thầy trú như vậy, thụy
miên ấy được đoạn diệt.

8. Nếu Thầy trú như vậy, và thụy miên ấy không
được đoạn diệt, thời này Moggallàna Thầy hãy trú
tâm trên chỗ kinh hành, với tưởng trước mặt và sau
lưng, với căn hướng nội, với ý không hướng ngoại.
Sự kiện này có xảy ra, do Thầy trú như vậy, thụy
miên ấy được đoạn diệt.

9. Nếu Thầy trú như vậy, và thụy miên ấy không được đoạn diệt, thời này Moggallàna Thầy hãy nằm như dáng nằm con sư tử, về phía hông bên phải, hai

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5982

chân gác lên nhau, chánh niệm tỉnh giác, tác ý với
tưởng thức dậy. Và khi thức dậy, này Moggallàna,
Thầy hãy thức dậy thật mau, nghĩ rằng: "Ta sẽ trú,
không có chú tâm đến lạc nằm ngủ, lạc nằm xuống
một bên, lạc thụy miên". Như vậy, này Moggallàna,
Thầy cần phải học tập.

10. Do vậy, này Moggallàna, hãy học tập như sau:
"Không say sưa trong cao mạn, ta sẽ đi đến thăm các
gia đình". Này Moggallàna, như vậy các Thầy sẽ học
tập.

- Này Moggallàna, nếu Tỷ-kheo say sưa trong
cao mạn đi đến thăm các gia đình. Trong các
gia đình, này Moggallàna, người ta có nhiều
công việc phải làm. Do vậy, người ta không có
tác ý đến Tỷ-kheo đã đi đến. Ở đây, Tỷ-kheo
ấy có thể suy nghĩ: "Nay, ai đã chia rẽ ta với
gia đình này. Các người này không ưa thích gì
ta".
- Như vậy, do không được gì, vị ấy nản chí, vị
ấy giao động. Do giao động, vị ấy không phòng
hộ, do không phòng hộ, tâm rời xa Thiền định.

 Do vậy, này Moggallàna, hãy học tập như sau: "Ta sẽ không nói lời khiêu khích". Như vậy, này Moggallàna, Thầy cần phải học tập.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   5983

- Khi nào có lời khiêu khích, này Moggallàna,
thời chờ đợi là nhiều lời qua tiếng lại.
- Khi nào có nhiều lời qua tiếng lại, thời có dao
động.
- Với người có dao động, thời không có phòng
hộ.
- Với người không có phòng hộ, tâm rời xa
Thiền định.

 Này Moggallàna, Ta không tán thán tất cả sự liên
hệ, nhưng không phải Ta không tán thán tất cả sự
liên hệ. Thật vậy, này Moggallàna, Ta không tán
thán các vị xuất gia có sự liên hệ, với các gia chủ.
 Nhưng với các trú xứ ít tiếng ồn, ít tiếng động,
thoát khỏi hơi thở của nhiều người, những chỗ ở
cô độc xa vắng loài Người, thích hợp cho đời sống
Thiền tịnh, Ta tán thán sự liên hệ với những trú
xứ như vậy.

11. Được nghe nói như               vậy,   Tôn    giả Mahàmoggallàna bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, cho đến như thế nào, tóm tắt lại, một Tỷ-kheo được giải thoát nhờ sự đoạn diệt khát ái, đạt đến cứu cánh mục đích, đạt đến cứu cánh an ổn khỏi ách nạn, đạt đến cứu cánh Phạm hạnh, đạt đến cứu

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5984

cánh của cứu cánh, trở thành tối thượng giữa chư Thiên và loài Người?

- Này Moggallàna, ở đây, Tỷ-kheo được nghe như
sau: "Không nên thiên chấp tất cả pháp". Này
Moggallàna, vị Tỷ-kheo được nghe như sau: "Không
nên thiên chấp tất cả pháp". Vị ấy thắng tri tất cả
pháp; do thắng tri tất cả pháp, vị ấy liễu tri tất cả
pháp.

 Do liễu tri tất cả pháp, phàm có cảm thọ gì
được cảm giác, lạc, khổ hay không khổ, không
lạc, vị ấy trú tùy quán vô thường đối với các
cảm thọ ấy. Vị ấy trú tùy quán ly tham. Vị ấy
trú tùy quán đoạn diệt. Vị ấy trú tùy quán từ bỏ.
 Do vị ấy trú tùy quán vô thường trong các cảm
thọ, do vị ấy trú tùy quán ly tham, do vị ấy tùy
quán đoạn diệt, do vị ấy trú tùy quán từ bỏ, nên
không chấp thủ một cái gì ở đời.
 Do không chấp thủ nên không lo âu.
 Do không tham đắm nên tự mình nhập Niết-
bàn. Vị ấy biết rõ: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã
thành, việc nên làm đã làm, không còn trở lui
trong trạng thái này nữa".

Này Moggallàna, cho đến như vậy, tóm tắt lại, một Tỷ-kheo được giải thoát nhờ sự đoạn diệt khát ái, đạt đến mục đích cứu cánh, đạt đến cứu cánh an ổn khỏi

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5985

các ách nạn, đạt đến cứu cánh Phạm hạnh, đạt đến cứu cánh của cứu cánh, trở thành tối thượng giữa chư Thiên và loài Người.

 Này các Tỷ-kheo, chớ có sợ hãi các công đức.

Này các Tỷ-kheo, đồng nghĩa với an lạc chính là các
công đức. Ta thắng tri rằng, này các Tỷ-kheo, các
công đức được làm lâu ngày có quả dị thục, có sự
hình thành khả ái, khả hỷ, khả ý lâu ngày. Trong bảy
năm Ta tu tập từ tâm, sau khi tu tập từ tâm bảy năm,
trong bảy thành kiếp hoại kiếp, Ta không trở lui lại
thế giới này.

- Khi thế giới ở trong thành kiếp, này các Tỷ-
kheo, Ta đi đến thế giới Quang Âm Thiên.
- Khi thế giới ở trong kiếp hoại, Ta sanh ra trong
Phạm cung trống không. Ở đấy, này các Tỷ-
kheo, Ta là Phạm thiên, là Đại phạm thiên, vị
Chiến thắng, vị Vô năng thắng, vị Biến tri, vị
Tự tại.
- Ba mươi sáu lần, này các Tỷ-kheo, Ta là Thiên
chủ Sakka.
- Nhiều lần bảy lần, Ta là vị Chuyển luân vương
theo Chánh pháp, là vị Pháp vương, bậc Chiến
thắng bốn phương, đạt được sự thanh bình cho
quốc độ, đầy đủ bảy món báu. Này các Tỷ-

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5986

kheo, Ta có bảy loại châu báu này, như là xe
báu, voi báu, ngựa báu, châu báu, nữ báu, gia
chủ báu và cư sĩ báu là thứ bảy. Ta có hơn một
ngàn người con trai, này các Tỷ-kheo, là những
bậc anh hùng, dõng mãnh, đánh tan địch quân.
Và khi ta chiến thắng quả đất này, xa cho đến
bờ biển, Ta trị vì quả đất này không dùng
trượng, không dùng đao, đúng với Chánh pháp.

Hãy xem quả dị thục,
Của các việc công đức,
Của các việc hiền thiện,
Với kẻ tìm an lạc.
Này Tỷ-kheo, Ta tu,
Từ tâm trong bảy năm,
Trong bảy thành hoại kiếp,
Không trở lại thành kiếp,
Ta đạt Quang Âm thiên,
Khi thế giới hoại kiếp
Sanh Phạm cung trống rỗng.
Bảy lần, Ta đóng vai,
Đại Phạm thiên, Tự tại,
Trong ba mươi sáu lần,
Làm Thiên chủ Thiên giới.
Ta làm vua Chuyển luân,
Chủ tể cõi Diêm-phù.
Bậc Sát-ly quán đảnh,

MƯỜI HAI DUYÊN                                  5987

Bậc chủ tể loài Người,
Ta chiến thắng đất này,
Không với trượng, với kiếm,
Không bạo lực, đúng pháp,
Đối mọi người bình đẳng,
Ta trị vì đúng pháp,
Trên cõi đất tròn này.
Ta khiến các gia đình,
Giàu lớn, tài sản lớn,
Họ hưởng mọi dục lạc,
Ta đầy đủ bảy báu,
Chư Phật thương tưởng đời,
Khéo dạy điều như vậy.
Đấy là nhân đại sự,
Được gọi là Địa vương.
Ta là vua, huy hoàng,
Bảo vệ nhiều tài sản,
Có thần lực, danh xưng,
Vương chủ rừng Diêm-phù,
Ai nghe, không tịnh tín?
Trừ các loại ác sanh,
Do vậy muốn lợi ích,
Cầu vọng sự lớn mạnh,
Hãy kính trọng diệu pháp,
Hãy nhớ lời Phật dạy.

MƯỜI HAI DUYÊN                        5988

MƯỜI HAI DUYÊN   5989

713 Thủ - Kinh Quán Kiến – Tương III, 90

Quán Kiến – Tương III, 90

1-2) Nhân duyên ở Sàvatthi...

3) Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn hay Bà-la-môn nào quán tự ngã dưới nhiều hình thức sai khác, quán cả năm thủ uẩn hay quán một trong năm thủ uẩn.

4) Thế nào là năm?

Này các Tỷ-kheo, ở đây kẻ vô văn phàm phu không được thấy rõ các bậc Thánh, không thuần thục pháp các bậc Thánh, không tu tập pháp các bậc Thánh, không được thấy rõ các bậc Chân nhân, không thuần thục pháp các bậc Chân nhân, không tu tập pháp các bậc Chân nhân, quán sắc như là tự ngã, hay tự ngã như là có sắc, hay sắc ở trong tự ngã, hay tự ngã ở trong sắc, quán thọ... quán tưởng... quán các hành... quán thức như là tự ngã, hay tự ngã như là có thức, hay thức ở trong tự ngã, hay tự ngã ở trong thức. Nếu quán như vậy, thời đi đến chấp kiến: "Tôi là".

5) Này các Tỷ-kheo, khi đi đến chấp kiến: "Tôi là", thời năm căn nhập vào avakkanti (hiện hữu), tức là nhãn căn, nhĩ căn, tỷ căn, thiệt căn, thân căn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5990

6) Này các Tỷ-kheo, có ý, có các pháp, có vô minh
giới. Cảm xúc bởi cảm thọ, (cảm thọ này) sanh do
xúc chạm với vô minh; kẻ vô văn phàm phu đi đến
chấp kiến: "Tôi là", đi đến chấp kiến: "Cái này là
tôi", đi đến chấp kiến: "Tôi sẽ là", đi đến chấp kiến:
"Tôi sẽ không là" đi đến chấp kiến: "Tôi sẽ hiện hữu
với sắc", đi đến chấp kiến: "Tôi sẽ hiện hữu với vô
sắc", đi đến chấp kiến: "Tôi sẽ hiện hữu với tưởng",
đi đến chấp kiến: "Tôi sẽ hiện hữu với không tưởng",
đi đến chấp kiến: "Tôi sẽ hiện hữu với phi tưởng phi
phi tưởng".

7) Như vậy, này các Tỷ-kheo, do năm căn an trú ở
đây, nhưng đối với vị Đa văn Thánh đệ tử, vô minh
được đoạn trừ và minh khởi lên. Do vô minh được
viễn ly, do minh sanh khởi, không đi đến chấp kiến:
"Tôi là", không đi đến chấp kiến: "Cái này là tôi",
không đi đến chấp kiến: "Tôi sẽ hiện hữu"... "Tôi sẽ
không hiện hữu"... "Tôi sẽ hiện hữu với sắc"... "Tôi
sẽ hiện hữu với vô sắc"... "Tôi sẽ hiện hữu với
tưởng"... "Tôi sẽ hiện hữu với vô tưởng", không đi
đến chấp kiến: "Tôi sẽ hiện hữu với phi tưởng phi
phi tưởng".

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5991

714 Thủ - Kinh Tư Lường – Tương II, 147

Tư Lường – Tương II, 147

1) Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Sàvatthi (Xá-vệ), Jetavana (Thắng Lâm), tại vườn ông Anàthapindika (Cấp Cô Độc).

2) Ở đấy Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo: - "Này các Tỷ- kheo".

- "Thưa vâng, bạch Thế Thế Tôn". Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn.

3) Thế Tôn nói như sau:

- Này các Tỷ-kheo, các Tỷ-kheo tư lường, phải tư lường như thế nào để chơn chánh diệt khổ một cách trọn vẹn?

- Bạch Thế Tôn, các pháp lấy Thế Tôn làm căn bản,
lấy Thế Tôn làm lãnh đạo, lấy Thế Tôn làm điểm tựa.
Lành thay, bạch Thế Tôn, nếu Thế Tôn nói lên ý
nghĩa của lời nói này. Sau khi nghe Thế Tôn thuyết
giảng, các Tỷ-kheo sẽ thọ trì.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   5992

4) - Vậy này các Tỷ-kheo, hãy nghe và khéo suy nghiệm, Ta sẽ nói.

- Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

5) Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo đang tư
lường, tư lường như sau: "Sự đau khổ nhiều loại và
đa dạng này khởi lên trên đời như già và chết; sự
đau khổ này lấy gì làm nhân, lấy gì tập khởi, lấy gì
tác sanh, lấy gì làm hiện hữu? Do cái gì có mặt, già
chết hiện hữu? Do cái gì không có mặt, già chết
không hiện hữu?"

6) Tư lường như vậy, vị ấy biết như sau: "Sự đau khổ nhiều loại và đa dạng này khởi lên trên đời như già và chết, sự đau khổ này lấy sanh làm nhân, lấy sanh làm tập khởi, lấy sanh làm tác sanh, lấy sanh làm hiện hữu. Do sanh có mặt, già chết hiện hữu. Do sanh không có mặt, già chết không hiện hữu".

7) Và vị ấy biết già chết, biết già chết tập khởi, biết
già chết đoạn diệt, và vị ấy biết con đường thích ứng
đưa đến già chết đoạn diệt. Do thực hành như vậy, vị
ấy trở thành vị Tùy pháp hành.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       5993

8) Này các Tỷ-kheo, vị ấy được gọi là vị Tỷ-kheo đã thực hành một cách trọn vẹn để chơn chánh đoạn tận khổ đau và đoạn diệt già chết.

9) Tư lường thêm nữa, vị ấy tư lường như sau: "Còn
hữu này, do cái gì làm nhân? Còn thủ này, do cái gì
làm nhân? Còn ái này, do cái gì làm nhân? Còn thọ
này, do cái gì làm nhân? Còn xúc này... Còn sáu xứ
này... Còn danh sắc này... Còn thức này... Còn các
hành này, do cái gì làm nhân, cái gì tập khởi, cái gì
tác sanh, cái gì làm hiện hữu? Do cái gì có mặt, các
hành hiện hữu? Do cái gì không có mặt các hành
không hiện hữu?"

10) Tư lường như vậy, vị ấy biết như sau: "Các hành
lấy vô minh làm nhân, lấy vô minh làm tập khởi, lấy
vô minh làm tác sanh, lấy vô minh làm hiện hữu. Do
vô minh có mặt, các hành hiện hữu. Do vô minh
không có mặt, các hành không hiện hữu".

11) Và vị ấy biết các hành, biết các hành tập khởi,
biết các hành đoạn diệt, và vị ấy biết con đường thích
ứng đưa đến các hành đoạn diệt. Do thực hành như
vậy, vị ấy trở thành vị Tùy pháp hành. Này các Tỷ-
kheo, vị ấy được gọi là vị Tỷ-kheo đã thực hành một
cách trọn vẹn để chơn chánh đoạn tận khổ đau và
đoạn diệt các hành.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5994

12) Này các Tỷ-kheo,

- Nếu người nào bị vô minh chi phối, dự tính
làm phước hành, thức (của người ấy) đi đến
phước.
- Nếu người ấy dự tính làm phi phước hành, thức
(của người ấy) đi đến phi phước.
- Nếu người ấy dự tính làm bất động hành, thức
(của người ấy) đi đến bất động.

13) Này các Tỷ-kheo, khi nào vị Tỷ-kheo đoạn tận
vô minh, minh được sanh khởi. Vị ấy do vô minh
đoạn tận, minh sanh khởi, không dự tính làm
phước hành, không dự tính làm phi phước hành,
không dự tính làm bất động hành.

14) Không có dự tính, không có dụng ý, vị ấy không
chấp thủ một sự gì ở đời. Không chấp thủ, vị ấy
không sợ hãi. Không sợ hãi, vị ấy hoàn toàn tịch
tịnh. Vị ấy biết rõ: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã
thành, những việc nên làm đã làm, không còn trở lui
trạng thái này nữa".

15) Nếu vị ấy cảm giác lạc thọ, vị ấy biết lạc thọ ấy vô thường, vị ấy biết không nên tham đắm, vị ấy biết không nên hoan hỷ. Nếu vị ấy cảm giác khổ thọ, vị ấy biết khổ thọ vô thường, vị ấy biết không nên tham đắm, vị ấy biết không nên hoan hỷ. Nếu vị ấy cảm

MƯỜI HAI DUYÊN                                     5995

giác bất khổ bất lạc thọ, vị ấy biết thọ ấy vô thường, vị ấy biết không nên tham đắm, vị ấy biết không nên hoan hỷ.

16) Nếu vị ấy cảm giác lạc thọ, thọ ấy được cảm giác
với niệm thoát ly. Nếu vị ấy cảm giác khổ thọ, thọ
ấy được cảm giác với niệm thoát ly. Nếu vị ấy cảm
giác bất khổ bất lạc thọ, thọ ấy được cảm giác với
niệm thoát ly (visannutto).

17) Khi vị ấy cảm giác một cảm thọ tận cùng của
thân, vị ấy biết: "Ta cảm giác một cảm thọ tận cùng
của thân". Khi vị ấy cảm giác một cảm thọ tận cùng
của sinh mạng, vị ấy biết: "Ta cảm giác một cảm thọ
tận cùng của sinh mạng". Vị ấy biết: "Sau khi thân
hoại mạng chung, ở đây tất cả những cảm thọ không
làm cho có hỷ lạc, sẽ trở thành vắng lạnh, cái thân
được bỏ qua một bên".

18) Này các Tỷ-kheo, ví như một người từ trong lò
nung của người thợ gốm lấy ra một cái ghè nóng
và đặt trên một khoảng đất bằng phẳng để sức nóng
ở đấy được nguội dần, và các miếng sành vụn được
gạt bỏ một bên.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, khi cảm giác một cảm thọ tận cùng của thân, vị ấy biết: "Ta cảm giác một cảm thọ tận cùng của thân". Khi vị ấy cảm giác một

MƯỜI HAI DUYÊN                                      5996

cảm thọ tận cùng của sinh mạng, vị ấy biết: "Ta cảm giác một cảm thọ tận cùng của sinh mạng". Vị ấy biết: "Sau khi thân hoại mạng chung, ở đây tất cả những cảm thọ không làm cho có hỷ lạc, sẽ trở thành vắng lạnh, cái thân được bỏ qua một bên ".

19) Này các Tỷ-kheo, các Ông nghĩ thế nào? Vị Tỷ-
kheo đã đoạn trừ các lậu hoặc có dự tính làm các
phước hành, hay có dự tính làm các phi phước hành,
hay có dự tính làm các bất động hành?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

20) Hay nếu các hành không có mặt một cách trọn vẹn, do các hành đoạn diệt, thời thức có hiện hành không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

21) Hay nếu thức không có mặt một cách trọn vẹn, do thức đoạn diệt, thời danh sắc có hiện hành không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

22) Hay nếu danh sắc không có mặt một cách trọn vẹn, do danh sắc đoạn diệt, thời sáu xứ có hiện hành không?

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5997

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

23) Hay nếu sáu xứ không có mặt một cách trọn vẹn, do sáu xứ đoạn diệt, thời xúc có hiện hành không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

24) Hay nếu xúc không có mặt một cách trọn vẹn, do xúc đoạn diệt, thời thọ có hiện hành không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

25) Hay nếu thọ không có mặt một cách trọn vẹn, do thọ đoạn diệt, thời ái có hiện hành không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

26) Hay nếu ái không có mặt một cách trọn vẹn, do ái đoạn diệt, thời thủ có hiện hành không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

27) Hay nếu thủ không có mặt một cách trọn vẹn, do thủ đoạn diệt, thời hữu có hiện hành không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

28) Hay nếu hữu không có mặt một cách trọn vẹn, do hữu đoạn diệt, thời sanh có hiện hành không?

MƯỜI HAI DUYÊN                                  5998

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

29) Hay nếu sanh không có mặt một cách trọn vẹn, do sanh đoạn diệt, thời già chết có hiện hành không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

30) Lành thay, lành thay, này các Tỷ-kheo! Phải là
như vậy, này các Tỷ-kheo! Không thể khác vậy.
Hãy tin ở Ta, này các Tỷ-kheo! Hãy quyết định, chớ
có nghi ngờ, chớ có phân vân! Đây là khổ được
đoạn tận.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    5999

715 Thủ - Kinh ĐẠI Kinh ĐOẠN TẬN ÁI – 38 Trung I, 559

ĐẠI KINH ĐOẠN TẬN ÁI (Mahatanha sankhaya suttam) – Bài kinh số 38 – Trung I, 559

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Savatthi (Xá-vệ) tại
Jetavana (Kỳ-đà Lâm), vườn ông Anathapindika
(Cấp Cô Độc). Lúc bấy giờ, Tỷ-kheo tên là Sati, con
của người đánh cá, khởi lên ác tà kiến như sau:
"Theo như tôi hiểu pháp Thế Tôn thuyết giảng, thì
thức này dong ruỗi, luân chuyển nhưng không đổi
khác".

Một số đông Tỷ-kheo nghe như sau: "Tỷ-kheo Sati, con của người đánh cá, khởi lên ác tà kiến như sau: "Theo như tôi hiểu pháp Thế Tôn thuyết giảng, thì thức này dong ruỗi, luân chuyển nhưng không đổi khác"". Rồi những Tỷ-kheo ấy đi đến chỗ Tỷ-kheo Sati, con của người đánh cá ở, khi đến xong liền nói với Tỷ-kheo Sati, con của người đánh cá như sau:

MƯỜI HAI DUYÊN                                    6000

– Này Hiền giả Sati, có đúng sự thật chăng, Hiền
giả khởi lên ác tà kiến như sau: "Theo như tôi hiểu
pháp Thế Tôn thuyết giảng... (như trên)... nhưng
không đổi khác".

– Thật sự là vậy, chư Hiền, theo như tôi hiểu pháp Thế Tôn thuyết giảng, thì thức này dong ruỗi, luân chuyển nhưng không đổi khác.

Rồi những Tỷ-kheo ấy muốn Tỷ-kheo Sati, con của người đánh cá, từ bỏ ác tà kiến ấy, liền cật vấn, nạn vấn lý do, thảo luận:

– Hiền giả Sati, chớ nói như vậy, chớ xuyên tạc
Thế Tôn. Xuyên tạc Thế Tôn là không tốt. Thế Tôn
không có nói như vậy. Hiền giả Sati, Thế Tôn đã
dùng nhiều pháp môn nói thức do duyên khởi; không
có duyên thì thức không hiện khởi.

Tỷ-kheo Sati, con của người đánh cá, dù được các Tỷ-kheo ấy cật vấn, thảo luận, vẫn nói lên ác tà kiến ấy, cứng đầu chấp chặt, nắm chặt tà kiến ấy.

– Thật sự là vậy, chư Hiền. Theo như tôi hiểu pháp Thế Tôn thuyết giảng thì thức này dong ruỗi, luân chuyển, nhưng không đổi khác.

Vì các Tỷ-kheo ấy không thể làm cho Tỷ-kheo

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6001

Sati, con người đánh cá từ bỏ ác tà kiến ấy, nên các
vị ấy đến chỗ Thế Tôn ở, khi đến xong, đảnh lễ Ngài
rồi ngồi xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên,
những Tỷ-kheo ấy bạch Thế Tôn:

– Bạch Thế Tôn, Tỷ-kheo Sati, con của người
đánh cá, khởi lên ác tà kiến như sau: "Theo tôi hiểu
pháp Thế Tôn thuyết giảng thì thức này dong ruỗi,
luân chuyển, nhưng không đổi khác". Bạch Thế Tôn,
chúng con nghe: "Tỷ-kheo Sati, con của người đánh
cá khởi lên ác tà kiến như sau: "Theo tôi hiểu pháp
Thế Tôn thuyết giảng thì thức này dong ruỗi, luân
chuyển, nhưng không đổi khác"". Bạch Thế Tôn, rồi
chúng con đi đến chỗ Tỷ-kheo Sati, con của người
đánh cá ở, khi đến xong, liền nói với Tỷ-kheo Sati,
con của người đánh cá:

"– Này Hiền giả Sati, có đúng sự thật chăng?
Hiền giả khởi lên ác tà kiến như sau: "Theo tôi hiểu,
pháp Thế Tôn thuyết giảng... nhưng không đổi
khác"".

Bạch Thế Tôn, khi nghe nói vậy, Tỷ-kheo Sati, con của người đánh cá nói với chúng con như sau:

"– Thật sự là vậy, chư Hiền. Theo như tôi hiểu... nhưng không đổi khác.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6002

Bạch Thế Tôn, chúng con muốn khiến Tỷ-kheo Sati, con của người đánh cá, từ bỏ ác tà kiến ấy, liền cật vấn, nạn vấn lý do, thảo luận:

"– Hiền giả Sati chớ có nói như vậy. Chớ có
xuyên tạc Thế Tôn. Xuyên tạc Thế Tôn là không tốt.
Thế Tôn không có nói như vậy. Hiền giả Sati, Thế
Tôn đã dùng nhiều pháp môn nói thức do duyên
khởi, không có duyên thì thức không hiện khởi.

"Bạch Thế Tôn, Tỷ-kheo Sati, con của người
đánh cá dầu cho được chúng con cật vấn, nạn vấn lý
do, thảo luận, vẫn nói lên ác tà kiến ấy, cứng đầu,
chấp chặt, nắm chặt tà kiến ấy:

"– Thật sự là vậy, theo tôi hiểu, Thế Tôn thuyết giảng..., nhưng không đổi khác".

Bạch Thế Tôn, vì chúng con không thể làm cho Tỷ-kheo Sati, con của người đánh cá, từ bỏ ác tà kiến ấy, nên chúng con đến hỏi Thế Tôn ý nghĩa này.

Rồi Thế Tôn cho gọi là một Tỷ-kheo khác:

– Này Tỷ-kheo, hãy đi và nhân danh Ta, gọi Tỷ- kheo Sati, con của người đánh cá: "Hiền giả Sati, bậc Đạo Sư gọi Hiền giả".

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6003

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Tỷ-kheo ấy vâng lời Thế Tôn, đến chỗ Tỷ-kheo Sati, con của người đánh cá, sau khi đến, liền nói với Tỷ-kheo Sati, con của người đánh cá:

– Hiền giả Sati, bậc Đạo Sư gọi Hiền giả.

– Thưa vâng, Hiền giả.

Tỷ-kheo Sati, con của người đánh cá đáp lời Tỷ-
kheo ấy, đi đến chỗ Thế Tôn ở, sau khi đến, đảnh lễ
Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Thế Tôn nói với
Tỷ-kheo Sati, con của người đánh cá đang ngồi
xuống một bên:

– Này Sati, có thật chăng, Ông khởi lên ác tà
kiến như sau: "Theo như tôi hiểu pháp Thế Tôn
thuyết giảng, thì thức này dong ruỗi, luân chuyển
nhưng không đổi khác"?

– Thật sư là vậy, bạch Thế Tôn. Theo như con hiểu pháp Thế Tôn thuyết giảng, thì thức này dong ruỗi, luân chuyển nhưng không đổi khác.

– Này Sati, thế nào là thức ấy?

– Bạch Thế Tôn, chính thức ấy nói cảm thọ, thọ

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6004

lãnh chỗ này, chỗ kia, kết quả các hành động thiện ác.

– Này kẻ mê mờ kia, vì ai mà Ông lại hiểu pháp
Ta thuyết giảng như vậy. Này kẻ mê mờ kia, có phải
chăng, Ta đã dùng nhiều pháp môn nói là thức do
duyên khởi, không có duyên, thì thức không hiện
khởi? Và này kẻ mê mờ kia, không những Ông xuyên
tạc Ta, vì Ông đã tự chấp thủ sai lạc, Ông còn tự phá
hoại Ông và tạo nên nhiều tổn đức. Này kẻ mê mờ
kia, và như vậy sẽ đưa đến bất hạnh và đau khổ lâu
dài cho Ông.

Rồi Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo:

– Chư Tỷ-kheo, các Ông nghĩ thế nào? Tỷ-kheo Sati, con của người đánh cá, có thể khởi lên tia lửa sáng gì trong Pháp, Luật này không?

– Bạch Thế Tôn, làm sao có thể có được, không thể được, bạch Thế Tôn.

Được nói vậy, Tỷ-kheo Sati, con của người đánh
cá, im lặng, hổ ngươi, thụt vai, cúi đầu, lo âu, câm
miệng. Rồi Thế Tôn sau khi biết được Tỷ-kheo Sati,
con của người đánh cá, đang im lặng, hổ ngươi, thụt
vai, cúi đầu, lo âu, câm miệng, bèn nói với Tỷ-kheo
Sati, con của người đánh cá.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6005

– Này kẻ mê mờ kia, người ta sẽ biết Ông qua ác tà kiến của chính Ông. Ở đây, Ta sẽ hỏi các Tỷ- kheo.

Rồi Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo:

– Chư Tỷ-kheo, các Ông có hiểu pháp Ta thuyết
giảng giống như Tỷ-kheo Sati, con của người đánh
cá này, không những đã xuyên tạc Ta vì đã tự chấp
thủ sai lạc, mà còn tự phá hoại mình và tạo nên nhiều
tổn đức?

– Bạch Thế Tôn, không. Bạch Thế Tôn, Thế Tôn đã dùng nhiều pháp môn nói thức do duyên khởi, không có duyên, thức không hiện khởi.

– Lành thay, chư Tỷ-kheo, lành thay, chư Tỷ-
kheo, các Ông hiểu pháp Ta thuyết giảng như vậy!
Chư Tỷ-kheo, Ta đã dùng nhiều pháp môn nói
thức do duyên khởi. Không có duyên, thức không
hiện khởi. Nhưng Tỷ-kheo Sati, con của người đánh
cá, không những xuyên tạc Ta vì đã tự chấp thủ sai
lạc, còn tự pháp hoại mình và tạo nên nhiều tổn đức,
và như vậy sẽ đưa đến bất hạnh và đau khổ lâu dài
cho kẻ mê mờ ấy.

Này các Tỷ-kheo, do duyên mà thức sanh, và thức ấy có tên tùy theo duyên ấy. Do duyên mắt và

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6006

các sắc, thức sanh, và thức ấy có tên là nhãn thức.
Do duyên tai và các tiếng, thức sanh, và thức ấy có
tên là nhĩ thức. Do duyên mũi và các hương, thức
sanh, và thức ấy có tên là tỷ thức. Do duyên lưỡi và
các vị, thức sanh, và thức ấy có tên là thiệt thức. Do
duyên thân và các xúc, thức sanh và thức ấy có tên
là thân thức. Do duyên ý và các pháp, thức sanh, và
thức ấy có tên là ý thức.

Này các Tỷ-kheo, do duyên nào lửa sanh và lửa
ấy có tên tùy theo duyên ấy. Do duyên củi, lửa sanh,
lửa ấy gọi là lửa củi. Duyên vỏ gỗ bào, lửa sanh, lửa
ấy gọi là lửa vỏ bào. Duyên cỏ, lửa sanh, lửa ấy gọi
là lửa cỏ. Duyên phân bò, lửa sanh, lửa ấy gọi là lửa
phân bò. Duyên trấu, lửa sanh, lửa ấy gọi là lửa trấu.
Duyên đống rác, lửa sanh, lửa ấy gọi là lửa đống
rác.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, do duyên, thức sanh, và thức ấy có tên tùy theo duyên ấy. Do duyên mắt và các sắc, thức sanh, và thức ấy có tên là nhãn thức. Do duyên tai và các tiếng, thức sanh, và thức ấy có tên là nhĩ thức. Do duyên mũi và các hương, thức sanh, và thức ấy có tên và tỷ thức. Do duyên lưỡi và các vị, thức sanh, và thức ấy có tên là thiệt thức. Do duyên thân và các xúc, thức sanh, và thức ấy có tên là thân thức. Do duyên ý và các pháp, thức

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6007

sanh, và thức ấy có tên là ý thức.

Này các Tỷ-kheo, các Ông có thấy sanh vật này không?

– Bạch Thế Tôn, có thấy.

– Này các Tỷ-kheo, các Ông có thấy sự tác thành sanh vật do món ăn ấy không?

– Bạch Thế Tôn có thấy.

– Này các Tỷ-kheo, các Ông có thấy, do sự đoạn diệt các món ăn ấy, sanh vật ấy cũng bị đoạn diệt không?

– Bạch Thế Tôn, có thấy.

– Này các Tỷ-kheo, vì do dự nên nghi hoặc sanh.

– Sanh vật này có thể không có mặt?

– Bạch Thế Tôn, có vậy.

– Này các Tỷ-kheo, vì do dự nên nghi hoặc sanh. Sự tác thành của món ăn ấy có thể có hay không?

– Bạch Thế Tôn, có vậy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    6008

– Này các Tỷ-kheo, vì do dự nên nghi hoặc sanh. Do sự đoạn diệt các món ăn ấy, sanh vật ấy có thể bị đoạn diệt hay không bị đoạn diệt?

– Bạch Thế Tôn, có vậy.

– Này các Tỷ-kheo, nếu thấy như thật với chánh trí tuệ, thì sự nghi ngờ này được trừ diệt. Sanh vật này có thể không có mặt.

– Bạch Thế Tôn, có vậy.

– Này các Tỷ-kheo, nếu thấy như thật với chánh trí tuệ, thì sự nghi ngờ này được trừ diệt. Sự tác thành của món ăn ấy có thể có hay không?

– Bạch Thế Tôn, có vậy. (???)

– Này các Tỷ-kheo, nếu thấy như thật với chánh
trí tuệ, thì sự nghi ngờ này được trừ diệt. Do sự đoạn
diệt các món ăn ấy, sanh vật có thể bị đoạn diệt hay
không bị đoạn diệt?

– Bạch Thế Tôn, có vậy.

– Này các Tỷ-kheo, sanh vật này có mặt, (đối với vấn đề này), ở đây, các Ông có phải không có nghi hoặc không?

MƯỜI HAI DUYÊN                                        6009

– Bạch Thế Tôn, có vậy.

– Này các Tỷ-kheo, sự tác thành của món ăn ấy, (đối với vấn đề này), ở đây, các Ông có phải không có nghi hoặc không?

– Bạch Thế Tôn, có vậy.

– Này các Tỷ-kheo, do sự đoạn diệt các món ăn
ấy, sanh vật ấy có thể bị đoạn diệt, (đối với vấn đề
này), ở đây, các Ông có phải không có nghi hoặc
không?

– Bạch Thế Tôn, có vậy.

– Này các Tỷ-kheo, sanh vật này có mặt, (đối với vấn đề này) có phải các Ông khéo thấy, nhờ như thật chánh trí tuệ không?

– Bạch Thế Tôn, có vậy.

– Này các Tỷ-kheo, sự hiện hữu của sanh vật ấy là do các món ăn ấy tác thành, có phải các Ông khéo thấy nhờ như thật chánh trí tuệ không?

– Bạch Thế Tôn, có vậy.

– Này các Tỷ-kheo, do sự đoạn diệt các món ăn

MƯỜI HAI DUYÊN                                    6010

ấy, sanh vật ấy có thể bị đoạn diệt, (đối với vấn đề này), có phải các Ông khéo thấy nhờ như thật chánh trí tuệ không?

– Bạch Thế Tôn, có vậy.

– Này các Tỷ-kheo, đối với tri kiến này được
thanh tịnh như vậy, được làm cho trong sáng như
vậy, nếu các Ông chấp trước, lấy làm hãnh diện,
truy cầu, xem là của mình, thì này các Tỷ-kheo, các
Ông có thể hiểu ví dụ chiếc bè, nói Pháp được
giảng dạy là để đưa vượt qua, không phải để nắm
lấy.

– Bạch Thế Tôn, không.

– Nhưng này các Tỷ-kheo, đối với tri kiến này được thanh tịnh như vậy, được làm cho trong sáng như vậy, nếu các Ông không chấp trước, không lấy làm hãnh diện, không truy cầu, không xem là của mình, thì này các Tỷ-kheo, các Ông có thể hiểu ví dụ của mình, thì này các Tỷ-kheo, các Ông có thể hiểu ví dụ là của mình (???), thì này các Tỷ-kheo, các Ông có thể hiểu ví dụ chiếc bè, nói Pháp được giảng dạy là để đưa vượt qua, không phải để nắm lấy.

– Bạch Thế Tôn, có.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6011

– Này các Tỷ-kheo, có bốn món ăn giúp cho an
trú các loài hữu tình đã sanh hay phò trợ các loài
hữu tình sẽ sanh. Thế nào là bốn? Đoàn thực hoặc
thô hoặc tế, thứ hai là xúc thực, thứ ba là tư niệm
thực, và thứ tư là thức thực.

Và này các Tỷ-kheo bốn món ăn này, lấy gì làm
nhân duyên, lấy gì làm tập khởi, lấy gì làm sanh
chủng, lấy gì làm nguyên nhân? Bốn món ăn này lấy
ái làm nhân duyên, lấy ái làm tập khởi, lấy ái làm
sanh chủng, lấy ái làm nguyên nhân.

Này các Tỷ-kheo, ái này lấy gì làm nhân duyên,
lấy gì làm tập khởi, lấy gì làm sanh chủng, lấy gì làm
nguyên nhân? Ái lấy thọ làm nhân duyên, lấy thọ làm
tập khởi, lấy thọ làm sanh chủng, lấy thọ làm nguyên
nhân.

Này các Tỷ-kheo, thọ này lấy gì làm nguyên
nhân, lấy gì làm tập khởi, lấy gì làm sanh chủng, lấy
gì làm nguyên nhân? Thọ lấy xúc làm nhân duyên,
lấy xúc làm tập khởi, lấy xúc làm sanh chủng, lấy xúc
làm nguyên nhân.

Này các Tỷ-kheo, xúc này lấy gì làm nguyên
duyên, lấy gì làm tập khởi, lấy gì làm sanh chủng,
lấy gì làm nguyên nhân? Xúc lấy sáu nhập làm nhân
duyên, lấy sáu nhập làm tập khởi, lấy sáu nhập làm

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6012

sanh chủng, lấy sáu nhập làm nguyên nhân.

Này các Tỷ-kheo, sáu nhập này lấy gì làm nhân duyên, lấy gì làm tập khởi, lấy gì làm sanh chủng, lấy gì làm nguyên nhân? Sáu nhập lấy danh sắc làm nhân duyên, lấy danh sắc làm tập khởi, lấy danh sắc làm sanh chủng, lấy danh sắc làm nguyên nhân.

Này các Tỷ-kheo, danh sắc này lấy gì làm nhân
duyên, lấy gì làm tập khởi, lấy gì làm sanh chủng,
lấy gì làm nguyên nhân? Danh sắc lấy thức làm nhân
duyên, lấy thức là tập khởi, lấy thức làm sanh chủng,
lấy thức làm nguyên nhân.

Này các Tỷ-kheo, thức này lấy gì làm nhân
duyên, lấy gì làm tập khởi, lấy gì làm sanh chủng,
lấy gì làm nguyên nhân? Thức lấy hành làm nhân
duyên, lấy hành làm tập khởi, lấy hành làm sanh
chủng, lấy hành làm nguyên nhân.

Này các Tỷ-kheo, các hành này lấy gì làm nhân
duyên, lấy gì làm tập khởi, lấy gì làm sanh chủng,
lấy gì làm nguyên nhân? Các hành lấy vô minh làm
sanh chủng, lấy vô minh làm nguyên nhân.

Như vậy, này các Tỷ-kheo, vô minh duyên hành, hành duyên thức, thức duyên danh sắc, danh sắc duyên sáu nhập, sáu nhập duyên xúc, xúc duyên thọ,

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6013

thọ duyên ái, ái duyên thủ, thủ duyên hữu, hữu duyên
sanh, sanh duyên già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não
được hiện hữu. Như vậy là sự tập khởi của toàn bộ
khổ uẩn này.

– Trước đã nói: Sanh duyên già, chết (Do duyên
sanh nên già, chết hiện khởi). Này các Tỷ-kheo, sanh
duyên già, chết có phải không? Hay ở đây (nghĩa)
như thế nào?

– Bạch Thế Tôn, sanh duyên già, chết. Như vậy đối với chúng con, (nghĩa) ở đây là vậy: Sanh duyên già, chết.

- Trước đã nói: hữu duyên sanh. Này các Tỷ- kheo, hữu duyên sanh có phải không? Hay ở đây (nghĩa) như thế nào?

– Bạch Thế Tôn, hữu duyên sanh. Như vậy, đối với chúng con, (nghĩa) ở đây là vậy: Hữu duyên sanh.

- Trước đã nói: Thủ duyên hữu. Này các Tỷ- kheo, thủ duyên hữu có phải không? Hay ở đây (nghĩa) như thế nào?

– Bạch Thế Tôn, thủ duyên hữu. Như vậy đối với chúng con, (nghĩa) ở đây là vậy: Thủ duyên hữu.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    6014

– Trước đã nói: Ái duyên thủ. Này các Tỷ-kheo, ái duyên thủ có phải không? Hay ở đây, (nghĩa) như thế nào?

– Bạch Thế Tôn, ái duyên thủ. Như vậy đối với chúng con, (nghĩa) ở đây là vậy: Ái duyên thủ.

– Trước đã nói: Thọ duyên ái. Này các Tỷ-kheo, thọ duyên ái có phải không? Hay ở đây (nghĩa) như thế nào?

– Bạch Thế Tôn, thọ duyên ái. Như vậy đối với chúng con, (nghĩa) ở đây là vậy: Thọ duyên ái.

– Trước đã nói: Xúc duyên thọ. Này các Tỷ- kheo, xúc duyên thọ có phải không? Hay ở đây (nghĩa) như thế nào?

– Bạch Thế Tôn, xúc duyên thọ. Như vậy đối với chúng con, (nghĩa) ở đây là vậy: Xúc duyên thọ.

– Trước đã nói: Sáu nhập duyên xúc. Này các Tỷ-kheo, sáu nhập duyên xúc có phải không? Hay ở đây (nghĩa) như thế nào?

– Bạch Thế Tôn, sáu nhập duyên xúc. Như vậy đối với chúng con, (nghĩa) ở đây là vậy: Sáu nhập duyên xúc.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   6015

– Trước đã nói: Danh sắc duyên sáu nhập. Này các Tỷ-kheo, danh sắc duyên sáu nhập có phải không? Hay ở đây (nghĩa) như thế nào?

– Bạch Thế Tôn, danh sắc duyên sáu nhập. Như vậy đối với chúng con, (nghĩa) ở đây là vậy: Danh sắc duyên sáu nhập.

– Trước đã nói: Thức duyên danh sắc. Này các Tỷ-kheo, thức duyên danh sắc có phải không? Hay ở đây (nghĩa) như thế nào?

– Bạch Thế Tôn, thức duyên danh sắc. Như vậy đối với chúng con, (nghĩa) ở đây là vậy: Thức duyên danh sắc.

– Trước đã nói: Hành duyên thức: Này các Tỷ- kheo, hành duyên thức có phải không? Hay ở đây (nghĩa) như thế nào?

– Bạch Thế Tôn, hành duyên thức. Như vậy, đối với chúng con, (nghĩa) ở đây là vậy: Hành duyên thức.

– Trước đã nói: Vô minh duyên hành. Này các Tỷ-kheo, vô minh duyên hành có phải không? Hay ở đây (nghĩa) như thế nào?

MƯỜI HAI DUYÊN                                   6016

– Bạch Thế Tôn, vô minh duyên hành. Như vậy đối với chúng con (nghĩa) ở đây là vậy: Vô minh duyên hành.

– Lành thay, này các Tỷ-kheo! Các Ông nói như vậy và Ta cũng nói như vậy: "Cái này có nên cái kia có, cái này sanh nên cái kia sanh", như vô minh duyên hành, hành duyên thức, thức duyên danh sắc, danh sắc duyên sáu nhập, sáu nhập duyên xúc, xúc duyên thọ, thọ duyên ái, ái duyên thủ, thủ duyên hữu, hữu duyên sanh, sanh duyên già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não cùng sanh khởi. Như vậy, là sự tập khởi của toàn bộ khổ uẩn này. Do vô minh đoạn diệt, xả ly một cách hoàn toàn nên các hành diệt. Do các hành diệt nên thức diệt. Do thức diệt nên danh sắc diệt. Do danh sắc diệt nên sáu nhập diệt. Do sáu nhập diệt nên xúc diệt. Do xúc diệt nên thọ diệt. Do thọ diệt nên ái diệt. Do ái diệt nên thủ diệt. Do thủ diệt nên hữu diệt. Do hữu diệt nên sanh diệt. Do sanh diệt nên già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não đều diệt. Như vậy là sự đoạn diệt của toàn bộ khổ uẩn này.

Trước đã nói: Do sanh diệt nên già, chết diệt. Này các Tỷ-kheo, do sanh diệt nên già, chết diệt có phải không? Hay ở đây (nghĩa) như thế nào?

– Bạch Thế Tôn, do sanh diệt nên già, chết diệt.

MƯỜI HAI DUYÊN                                        6017

Như vậy đối với chúng con (nghĩa) ở đây là vậy: Do sanh diệt nên già, chết diệt.

– Trước đã nói: Do hữu diệt nên sanh diệt. Này các Tỷ-kheo, do hữu diệt nên sanh diệt có phải không? Hay ở đây (nghĩa) như thế nào?

– Bạch Thế Tôn, do hữu diệt nên sanh diệt. Như vậy đối với chúng con (nghĩa) ở đây là vậy: Do hữu diệt nên sanh diệt.

– Trước đã nói: Do thủ diệt nên hữu diệt. Này các Tỷ-kheo, do thủ diệt nên hữu diệt có phải không? Hay ở đây (nghĩa) như thế nào?

– Bạch Thế Tôn, do thủ diệt nên hữu diệt. Như vậy đối với chúng con, (nghĩa) ở đây là vậy: Do thủ diệt nên hữu diệt.

– Trước đã nói: Do ái diệt nên thủ diệt. Này các Tỷ-kheo, do ái diệt nên thủ diệt có phải không? Hay ở đây (nghĩa) như thế nào?

– Bạch Thế Tôn, do ái diệt nên thủ diệt. Như vậy đối với chúng con, (nghĩa) ở đây là vậy: Do ái diệt nên thủ diệt.

– Trước đã nói: Do thọ diệt nên ái diệt. Này các

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6018

Tỷ-kheo, do thọ diệt nên ái diệt có phải không? Hay ở đây (nghĩa) như thế nào?

– Bạch Thế Tôn, do thọ diệt nên ái diệt. Như vậy đối với chúng con (nghĩa) ở đây là vậy: Do thọ diệt nên ái diệt.

– Trước đã nói: Do xúc diệt nên thọ diệt. Này các Tỷ-kheo, do xúc diệt nên thọ diệt có phải không? Hay ở đây (nghĩa) như thế nào?

– Bạch Thế Tôn, do xúc diệt nên thọ diệt. Như vậy đối với chúng con, (nghĩa) ở đây là vậy: Do xúc diệt nên thọ diệt.

– Trước đã nói: Do sáu nhập diệt nên xúc diệt. Này các Tỷ-kheo, do sáu nhập diệt nên xúc diệt có phải không? Hay ở đây (nghĩa) như thế nào?

– Bạch Thế Tôn, do sáu nhập diệt nên xúc diệt. Như vậy đối với chúng con (nghĩa) ở đây là vậy: Do sáu nhập diệt nên xúc diệt.

– Trước đã nói: Do danh sắc diệt nên sáu nhập diệt. Này các Tỷ-kheo, do danh sắc diệt nên sáu nhập diệt có phải không? Hay ở đây (nghĩa) như thế nào?

– Bạch Thế Tôn, do danh sắc diệt nên sáu nhập

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6019

diệt. Như vậy đối với chúng con (nghĩa) ở đây là vậy: Do danh sắc diệt nên sáu nhập diệt.

– Trước đã nói: Do thức diệt nên danh sắc diệt. Này các Tỷ-kheo, do thức diệt nên danh sắc diệt có phải không? Hay ở đây (nghĩa) như thế nào?

– Bạch Thế Tôn, do thức diệt nên danh sắc diệt. Như vậy đối với chúng con, (nghĩa) ở đây là vậy: Do thức diệt nên danh sắc diệt.

– Trước đã nói: Do hành diệt nên thức diệt. Này các Tỷ-kheo, do hành diệt nên thức diệt có phải không? Hay ở đây (nghĩa) như thế nào?

– Bạch Thế Tôn, do hành diệt nên thức diệt. Như vậy đối với chúng con (nghĩa) ở đây là vậy: Do hành diệt nên thức diệt.

– Trước đã nói: Do vô minh diệt nên hành diệt. Này các Tỷ-kheo, do vô minh diệt nên hành diệt có phải không? Hay ở đây (nghĩa) như thế nào?

– Bạch Thế Tôn, do vô minh diệt nên hành diệt. Như vậy đối với chúng con, (nghĩa) ở đây là vậy: Do vô minh diệt nên hành diệt.

– Lành thay, này các Tỷ-kheo! Các Ông nói như

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6020

vậy và Ta cũng nói như vậy: "Cái này không có nên cái kia không có, cái này diệt nên cái kia diệt", như vô minh diệt nên hành diệt, hành diệt nên thức diệt, thức diệt nên danh sắc diệt, danh sắc diệt nên sáu nhập diệt, sáu nhập diệt nên xúc diệt, xúc diệt nên thọ diệt, thọ diệt nên ái diệt, ái diệt nên thủ diệt, thủ diệt nên hữu diệt, hữu diệt nên sanh diệt, sanh diệt nên già, chết, sầu, bi, khổ, ưu não diệt. Như vậy là sự đoạn diệt của toàn bộ khổ uẩn này.

Này các Tỷ-kheo, các Ông nên biết như vậy,
thấy như vậy, có còn chạy theo thời quá khứ, và suy
nghĩ: "Ta có mặt trong thời quá khứ hay không có
mặt trong thời quá khứ? Ta có mặt trong thời quá
khứ như thế nào? Ta có mặt trong thời quá khứ, hình
vóc như thế nào? Trước kia ta là gì và ta có mặt như
thế nào trong thời quá khứ"?

– Thưa không, bạch Thế Tôn.

– Này các Tỷ-kheo, các Ông biết như vậy, thấy
như vậy, có còn chạy theo thời vị lai, và suy nghĩ:
"Ta sẽ có mặt trong thời vị lai hay ta sẽ không có mặt
trong thời vị lai? Ta sẽ có mặt trong thời vị lai như
thế nào? Ta sẽ có mặt trong thời vị lai, hình vóc như
thế nào? Trước kia là gì và ta sẽ có mặt như thế nào
trong thời vị lai"?

MƯỜI HAI DUYÊN                                         6021

– Thưa không, bạch Thế Tôn.

– Này các Tỷ-kheo, các Ông biết như vậy, thấy
như vậy, các Ông có nghi ngờ gì về mình trong thời
hiện tại: "Ta có mặt hay ta không có mặt. Ta có mặt
như thế nào? Ta có mặt, hình vóc như thế nào? Hữu
tình này từ đâu đến? Và rồi nó sẽ đi đâu"?

– Thưa không, bạch Thế Tôn.

– Này các Tỷ-kheo, các Ông biết như vậy, thấy
như vậy, các Ông có nói như sau: "Bậc Đạo Sư quá
nặng nề (?) đối với chúng ta. Chúng ta nói vì chúng
ta tôn trọng bậc Đạo Sư"?

– Thưa không, bạch Thế Tôn.

– Này các Tỷ-kheo, các Ông biết như vậy, thấy
như vậy, các Ông có nói như sau: "Một Sa-môn nói
với chúng tôi như vậy, các Sa-môn khác cũng vậy(?),
và còn chúng tôi không có nói như vậy"?

– Thưa không, bạch Thế Tôn.

– Này các Tỷ-kheo, các Ông biết như vậy, thấy như vậy, các Ông có tìm một vị Đạo Sư khác không?

– Thưa không, bạch Thế Tôn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   6022

– Này các Tỷ-kheo, các Ông biết như vậy, thấy
như vậy, các Ông có trở lui lại các giới cấm, tế tự (?)
đàn tràng của các tục tử Sa-môn, Bà-la-môn (và nghĩ
rằng) chúng là căn bản không?

– Thưa không, bạch Thế Tôn.

– Này các Tỷ-kheo, có phải các Ông chỉ nói những gì các Ông tự biết, tự thấy, tự ý thức được?

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

– Lành thay, này các Tỷ-kheo,! Này các Tỷ-
kheo, các Ông đã được ta giới thiệu Chánh Pháp,
Pháp này thiết thực, hiện tại, không có thời gian, đến
để mà thấy, có khả năng hướng thượng, được người
trí tự thân giác hiểu. Này các Tỷ-kheo, Pháp này thiết
thực, hiện tại, không có thời gian, đến để mà thấy, có
khả năng hướng thượng, được người trí tự thân giác
hiểu. Tất cả những gì đã nói là do duyên này mà
nói.

Này các Tỷ-kheo, có ba sự hòa hợp mà một bào thai thành hình:

 Ở đây, cha mẹ có giao hợp và người mẹ không trong thời có thể thụ thai, và hương ấm (gandhabba) không hiện tiền, như vậy bào thai

MƯỜI HAI DUYÊN                                       6023

không thể thành hình.
 Ở đây, cha và mẹ có giao hợp, và người mẹ
trong thời có thể thụ thai, nhưng hương ấm
(gandhabba) không hiện tiền, như vậy bào thai
không thể thành hình.
 Và này các Tỷ-kheo, khi nào cha mẹ có giao
hợp, và người mẹ trong thời có thể thụ thai, và
hương ấm có hiện tiền; có ba sự hòa hợp như
vậy, thì bào thai mới thành hình.
Rồi này các Tỷ-kheo, người mẹ trong chín hay
mười tháng mang bào thai ấy, với sự lo âu lớn đối
với gánh nặng ấy. Rồi này các Tỷ-kheo, sau chín hay
mười tháng, người mẹ sinh đẻ với sự lo âu lớn đối
với gánh nặng ấy. Khi đã sinh, người mẹ nuôi (hài
nhi ấy) với máu của mình. Này các Tỷ-kheo, trong
luật của bậc Thánh, sữa của bà mẹ được xem là máu.
Này các Tỷ-kheo, đứa trẻ ấy, sau khi lớn lên, sau khi
các căn đã thuần thục, chơi với những trò chơi dành
cho các đứa trẻ, như với cái cày nhỏ, chơi khăng,
chơi nhảy lộn nhào, chơi chong chóng, chơi với đồ
đong bằng lá, chơi xe con, chơi cung nhỏ. Này các
Tỷ-kheo, đứa trẻ sau khi lớn lên, sau khi các căn do
mắt nhận thức, được thuần thục, thọ hưởng đầy đủ
năm món dục lạc; các sắc do mắt nhận thức, sắc này
khả ái, khả hỷ, khả lạc, khả ý, kích thích lòng dục,
hấp dẫn; các tiếng do tai nhận thức... Các hương do

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6024

mũi nhận thức... Các vị do lưỡi nhận thức... Các xúc do thân cảm xúc; các xúc này khả ái, khả hỷ, khả lạc, khả ý, kích thích lòng dục.

 Khi thấy sắc bằng mắt, người đó tham ái đối với
sắc đẹp, người đó ghét bỏ đối với sắc xấu, người
đó sống niệm không an trú trên thân, với một tâm
nhỏ mọn. Người đó không như thật tuệ tri tâm giải
thoát, tuệ giải thoát, chính nhờ chúng mà các ác
bất thiện pháp của người đó được trừ diệt, không
có dư tàn.
 Như vậy, đối diện với thân, sơ (thuận, nghịch) có
cảm thọ nào khởi lên: lạc thọ, khổ thọ, hay bất khổ
bất lạc thọ, người đó tùy hỷ, hoan nghênh, tham
trước thọ ấy.
 Vì tùy hỷ, hoan nghênh, tham trước cảm thọ ấy,
nên dục sanh hỷ, có tâm dục hỷ đối với những cảm
thọ ấy, nên dục hỷ sanh. Có tâm dục hỷ đối với
những cảm thọ ấy, tức là chấp thủ.
 Do duyên thủ nên hữu sanh; do duyên hữu nên
sanh sinh khởi; do duyên sanh nên già, chết, sầu,
bi, khổ, ưu, não, sanh. Như vậy là sự tập khởi của
toàn bộ khổ uẩn này.
Khi người đó nghe tiếng với tai... (như trên)...
khi người đó ngửi hương với mũi... (như trên)... khi
người đó nếm vị với lưỡi... (như trên)... khi người đó

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6025

cảm xúc với thân... (như trên)... khi người đó nhận thức pháp với ý, người đó tham ái đối với pháp tốt, ghét bỏ đối với pháp xấu. Người đó sống niệm không an trú trên thân, với một tâm nhỏ mọn. Người đó không như thật tuệ tri đến tâm giải thoát, tuệ giải thoát, chính nhờ chúng mà các ác, bất thiện pháp của người đó được trừ diệt, không còn dư tàn. Như vậy, đối diện với thân, sơ (thuận, nghịch), có cảm thọ nào khởi lên: lạc thọ, khổ thọ, hay bất khổ bất lạc thọ. Người đó tùy hỷ, hoan nghênh, tham trước cảm thọ ấy. Vì người đó tùy hỷ, hoan nghênh, tham trước cảm thọ ấy nên dục hỷ sanh. Có tâm dục hỷ đối với những cảm thọ ấy, tức là chấp thủ. Do duyên thủ nên hữu sanh; do duyên hữu nên sanh sinh khởi; do duyên sanh nên già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não sanh. Như vậy là sự tập khởi của toàn bộ khổ uẩn này.

Ở đời, này các Tỷ-kheo, Như Lai xuất hiện ở đời là bậc A-la-hán, Chánh Biến Tri, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn. Như Lai sau khi tự chứng ngộ với thượng trí, thế giới này với Thiên giới, Ma giới, Phạm thiên giới, gồm cả thế giới này với Sa-môn, Bà-la-môn, Thiên, Nhơn, lại tuyên thuyết điều Như Lai đã chứng ngộ. Như Lai thuyết pháp, sơ thiện, trung thiện, hậu thiện, đầy đủ văn nghĩa. Như Lai truyền dạy phạm hạnh hoàn toàn đầy

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6026

đủ, thanh tịnh. Người gia trưởng hay con vị gia trưởng, hay một người sanh ở giai cấp (hạ tiện) nào nghe Pháp ấy. Sau khi nghe Pháp, người ấy sanh lòng kính ngưỡng Như Lai. Khi có lòng tín ngưỡng, vị ấy suy nghĩ: "Đời sống gia đình đầy những triền phược, con đường đầy những bụi đời. Đời sống xuất gia phóng khoáng như hư không. Thật rất khó cho một người sống ở gia đình có thể sống theo phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ, hoàn toàn thanh tịnh, trắng bạch như vỏ ốc. Vậy ta nên cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà-sa, xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình". Sau một thời gian, người ấy bỏ tài sản nhỏ hay bỏ tài sản lớn, bỏ bà con quyến thuộc nhỏ hay bà con quyến thuộc lớn, cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà-sa, xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình.

Khi đã xuất gia như vậy, vị ấy sống thành tựu học pháp chánh hạnh:

 Từ bỏ sát sanh, tránh xa sát sanh, bỏ trượng, bỏ
kiếm, biết tàm quý, có lòng từ, sống thương xót
đến hạnh phúc tất cả chúng sanh và loài hữu
tình.
 Vị ấy từ bỏ lấy của không cho, chỉ lấy những
vật đã cho, chỉ mong những vật đã cho, sống
thanh tịnh, không có trộm cắp.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6027

 Từ bỏ tà hạnh, sống theo phạm hạnh, sống hạnh
viễn ly, từ bỏ dâm dục hèn hạ,
 Từ bỏ nói láo, nói những lời chân thật, y chỉ
trên sự thật, chắc chắn, đáng tin cậy, không
lường gạt, không phản lại đối với đời,
 Từ bỏ nói hai lưỡi, tránh xa nói hai lưỡi, nghe
điều gì ở chỗ này, không đến chỗ kia nói để
sanh chia rẽ ở những người này, nghe điều gì ở
chỗ kia, không đến nói với những người này để
sanh chia rẽ ở những người kia. Như vậy, vị ấy
sống hòa hợp những kẻ ly gián, khuyến khích
những kẻ hòa hợp, hoan hỷ trong hòa hợp, thoải
mái trong hòa hợp, hân hoan trong hòa hợp, nói
những lời đưa đến hòa hợp.
 Từ bỏ lời nói độc ác, tránh xa lời nói độc ác,
nói những lời nói không lỗi lầm, đẹp tai, dễ
thương, thông cảm đến tâm, tao nhã, đẹp lòng
nhiều người.
 Từ bỏ lời nói phù phiếm, tránh xa lời nói phù
phiếm, nói đúng thời, nói những lời chân thật,
nói những lời có ý nghĩa, nói những lời về
Chánh Pháp, nói những lời về Luật, nói những
lời đáng được gìn giữ, những lời hợp thời,
thuận lý, có mạch lạc hệ thống, có ích lợi.

Vị ấy từ bỏ làm hại đến các hột giống và các loại

MƯỜI HAI DUYÊN                                    6028

cây cỏ, dùng một ngày một bữa, không ăn ban đêm, từ bỏ ăn phi thời, từ bỏ đi xem múa, hát, nhạc, trình diễn, từ bỏ trang sức bằng vòng hoa, hương liệu, dầu thơm và các thời trang, từ bỏ dùng giường cao và giường lớn, từ bỏ nhận vàng bạc, từ bỏ nhận các hạt sống, từ bỏ nhận thịt sống, từ bỏ nhận đàn bà, con gái, từ bỏ nhận nô tỳ, gái và trai, từ bỏ nhận cừu và dê, từ bỏ nhận gia cầm và heo, từ bỏ nhận voi, bò, ngựa và ngựa cái, từ bỏ nhận ruộng nương và đất đai, từ bỏ nhận người môi giới hoặc tự mình làm môi giới, từ bỏ buôn bán, từ bỏ các sự gian lận bằng cân, tiền bạc, đo lường, từ bỏ các tà hạnh như hối lộ, gian trá, lừa đảo, từ bỏ làm thương tổn, sát hại, câu thúc, bức đoạt, trộm cắp, cướp phá.

Vị ấy biết đủ với tấm y để che thân, với đồ ăn
khất thực để nuôi bụng, đi tại chỗ nào cũng mang
theo (y và bình bát). Ví như con chim bay đến chỗ
nào cũng mang theo hai cánh; cũng vậy, Tỷ-kheo
biết đủ với tấm y để che thân, với đồ ăn khất thực để
nuôi bụng, đi tại chỗ nào cũng mang theo (y và bình
bát).

Vị ấy nhờ thành tựu Thánh giới uẩn này nên hưởng được lạc thọ, nội tâm không lỗi lầm.

Khi mắt thấy sắc, vị ấy không nắm giữ tướng

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6029

chung, không nắm giữ tướng riêng. Những nguyên nhân gì khiến con mắt không được chế ngự, khiến tham ái, ưu, bi, các ác, bất thiện pháp khởi lên; vị ấy tự chế ngự nguyên nhân ấy, hộ trì con mắt, thực hành sự hộ trì con mắt. Khi tai nghe tiếng... (như trên)... mũi ngửi hương... (như trên)... lưỡi nếm vị... (như trên)... thân cảm xúc... (như trên)... ý nhận thức các pháp; vị ấy không nắm giữ tướng chung, không nắm giữ tướng riêng. Những nguyên nhân gì khiến ý căn không được chế ngự, khiến tham ái, ưu, bi, các ác, bất thiện pháp khởi lên; vị ấy chế ngự nguyên nhân ấy, hộ trì ý căn, thực hành sự hộ trì ý căn. Vị ấy nhờ sự hộ trì cao quý các căn ấy, nên hưởng lạc thọ, nội tâm không lỗi lầm.

Vị ấy khi đi tới, khi đi lui đều tỉnh giác, khi nhìn
thẳng, khi nhìn quanh đều tỉnh giác, khi co tay, khi
duỗi tay đều tỉnh giác, khi mang y kép, bình bát,
thượng y đều tỉnh giác, khi ăn uống, nhai, nuốt đều
tỉnh giác, khi đi đại tiểu tiện, tiểu tiện đều tỉnh giác,
khi đi, đứng, ngồi, nằm, thức, nói, im lặng đều tỉnh
giác.

Vị ấy với sự thành tựu Thánh giới uẩn này, với sự thành tựu Thánh hộ trì căn này, và với Thánh chánh niệm tỉnh giác này, lựa một chỗ thanh vắng, tịch mịch như khu rừng, gốc cây, khe núi, hang đá,

MƯỜI HAI DUYÊN                                         6030

bãi tha ma, lùm cây, ngoài trời, đống rơm. Sau khi đi
khất thực về và ăn xong, vị ấy ngồi kiết-già, lưng
thẳng, tại chỗ nói trên, và an trú chánh niệm trước
mặt.

 Vị ấy từ bỏ tham ái ở đời, sống với tâm thoát
ly tham ái, gột rửa tâm hết tham ái.
 Từ bỏ sân hận, vị ấy sống với tâm không sân
hận, lòng từ mẫn thương xót tất cả chúng hữu
tình, gột rửa, tâm hết sân hận.
 Từ bỏ hôn trầm thụy miên, vị ấy sống thoát ly
hôn trầm thụy miên, với tâm tưởng hướng về
ánh sáng, chánh niệm tỉnh giác, gột rửa tâm hết
hôn trầm thụy miên.
 Từ bỏ trạo cử hối quá, vị ấy sống không trạo
cử, nội tâm trầm lặng, gột rửa tâm hết trạo cử,
hối tiếc.
 Từ bỏ nghi ngờ, vị ấy sống thoát khỏi nghi ngờ,
không phân vân lưỡng lự, gột rửa tâm hết nghi
ngờ đối với thiện pháp.

Sau khi từ bỏ năm triền cái làm ô nhiễm tâm, làm cho yếu ớt trí tuệ, vị ấy ly dục, ly pháp bất thiện, chứng và trú Thiền thứ nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, có tầm có tứ. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo diệt tầm và tứ, chứng và trú Thiền thứ hai,

MƯỜI HAI DUYÊN                                        6031

một trạng thái hỷ lạc do định sanh, không tầm, không tứ, nội tĩnh nhất tâm. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ- kheo ly hỷ trú xả, chánh niệm tỉnh giác, thân cảm giác sự lạc thọ mà các bậc Thánh gọi là "xả niệm lạc trú", chứng và trú Thiền thứ ba. Lại nữa, này các Tỷ- kheo, vị Tỷ-kheo xả lạc xả khổ, diệt hỷ ưu đã cảm thọ trước, chứng và trú Thiền thứ tư, không khổ không lạc, xả niệm thanh tịnh.

 Khi vị ấy thấy sắc bằng mắt, vị ấy không tham ái
đối với sắc đẹp, không ghét bỏ đối với sắc xấu, vị
ấy sống an trú niệm trên thân, với tâm vô lượng.
Vị ấy như thật tuệ tri tâm giải thoát, tuệ giải thoát,
chính nhờ chúng mà các ác bất thiện pháp của vị
ấy được trừ diệt, không có dư tàn.
 Như vậy từ bỏ (thuận nghịch), có cảm thọ nào
khởi lên: lạc thọ, khổ thọ, hay bất khổ bất lạc thọ;
vị ấy không tùy hỷ, không hoan nghênh, không
tham trước thọ ấy.
 Vì vị ấy không tùy hỷ, không hoan nghênh, không
tham trước thọ ấy, nếu có dục hỷ nào đối với các
cảm thọ, dục hỷ ấy được trừ diệt.
 Do dục hỷ của vị ấy diệt nên thủ diệt. Do thủ diệt
nên hữu diệt. Do hữu diệt nên sanh diệt. Do sanh
diệt nên già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não diệt. Như
vậy là sự đoạn diệt của toàn bộ khổ uẩn này.

MƯỜI HAI DUYÊN                                        6032

Khi vị ấy nghe tiếng bằng tai... (như trên)... khi vị ngửi hương bằng mũi... (như trên)... Khi vị ấy nếm vị bằng lưỡi... (như trên)...Khi vị ấy cảm xúc bằng thân... (như trên)... Khi vị ấy nhận thức pháp bằng ý, vị ấy không tham ái đối với pháp tốt, không ghét bỏ đối với pháp xấu. Vị ấy sống an trú niệm trên thân, với tâm vô lượng. Vị ấy như thật tuệ tri tâm giải thoát, tuệ giải thoát. Chính nhờ chúng mà các ác, bất thiện pháp của vị ấy được trừ diệt, không có dư tàn. Như vậy, vị ấy đoạn trừ (thuận nghịch) có cảm thọ nào khởi lên: lạc thọ, khổ thọ hay bất khổ bất lạc thọ; vị ấy không tùy hỷ, không hoan nghênh, không tham trước thọ ấy. Vì vị ấy không tùy hỷ, không hoan nghênh, không tham trước thọ ấy, nếu có dục hỷ nào đối với các cảm thọ, dục hỷ ấy được trừ diệt. Do dục hỷ của vị ấy diệt nên thủ diệt. Do thủ diệt nên hữu diệt. Do hữu diệt nên sanh diệt. Do sanh diệt nên già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não diệt. Như vậy là sự đoạn diệt của toàn bộ khổ uẩn này.

Này các Tỷ-kheo, các Ông hãy thọ trì ái tận giải
thoát này, được Ta nói một cách tóm tắt, nhưng
(phải nhớ là) Tỷ-kheo Sati, con của người đánh cá,
đã bị mắc trong cái lưới lớn của ái, trong sự rối loạn
của ái.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Các Tỷ-kheo ấy

MƯỜI HAI DUYÊN                                        6033

hoan hỷ, tín thọ lời Thế Tôn dạy.

MƯỜI HAI DUYÊN                      6034

716 Thủ - Kiến - Kiến nào là 4 loại kiến định - Kinh TỰ HOAN HỶ – 28 Trường II, 415

KINH TỰ HOAN HỶ – Bài kinh số 28 – Trường II, 415

Như vầy tôi nghe.

1. Một thời, Thế Tôn ở tại Nàlandà, trong rừng
Pàvàrikambavana. Lúc bấy giờ, tôn giả Sàriputta đến
tại chỗ Thế Tôn ở, đảnh lễ Thế Tôn và ngồi xuốn một
bên. Khi ngồi xuống một bên, tôn giả Sàriputta bạch
Thế Tôn!

- Bạch Thế Tôn, con tin tưởng Thế Tôn đến nỗi con
nghĩ rằng ở quá khứ, ở tương lai cũng như ở hiện tại,
không thể có một vị Samôn, một vị Bàlamôn khác nào
có thể vĩ đại hơn Thế Tôn, sáng suốt hơn Thế Tôn, về
phương diện giác ngộ.

- Này Sàriputta, lời nói của Ngươi thật là đại ngôn, thật là gan dạ, Ngươi thật là rống tiếng rống con sư tử khi Ngươi nói: "Bạch Thế Tôn, con tin tưởng Thế Tôn đến nỗi con nghĩ rằng, ở quá khứ, ở

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6035

tương lai cũng như ở hiện tại, không thể có một vị
Samôn, một vị Bàlamôn nào có thể vĩ đại hơn Thế
Tôn, sáng suốt hơn Thế Tôn, về phương diện giác
ngộ"

Này Sàriputta, có phải Ngươi đã được biết, trong quá
khứ, các vị Alahán, Chánh Đẳng Giác, với tâm của
Ngươi biết được tâm của tất cả các vị Thế Tôn - giới
đức chư vị Thế Tôn là như vậy, Pháp là như vậy...
trí tuệ là như vậy... an trú là như vậy... giải thoát
chư vị Thế Tôn là như vậy?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Sàriputta, có phải Ngươi đã được biết, trong
tương lai, các vị Alahán, Chánh Đẳng Giác, với tâm
của Ngươi biết được tâm của tất cả các vị Thế Tôn -
giới đức chư vị Thế Tôn là như vậy, Pháp là như
vậy... trí tuệ là như vậy... an trú là như vậy... giải
thoát chư vị Thế Tôn là như vậy?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Sàriputta, có phải Ngươi đã được biết, trong
hiện tại Ta là vị Alahán, Chánh Đẳng Giác, với tâm
của Ngươi biết được tâm của Thế Tôn - giới đức Thế
Tôn là như vậy, Pháp là như vậy... an trú là như
vậy... giải thoát Thế Tôn là như vậy?

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6036

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Sàriputta, hãy xem! Ngươi không có trí tuệ biết
được tâm tư của chư vị Alahán, Chánh Đẳng Giác ở
quá khứ, ở hiện tại và ở tương lai! Vậy sao, này
Sàriputta, lời nói của Ngươi tuyên bố thật là đại
ngôn, thật là gan dạ, Ngươi thật đã rống tiếng rống
con sư tử khi Ngươi nói: "Bạch Thế Tôn, con tin
tưởng Thế Tôn đến nỗi con nghĩ rằng, ở quá khứ, ở
tương lai cũng như ở hiện tại, không thể có một vị
Samôn, vị Bàlamôn khác nào có thể vĩ đại hơn Thế
Tôn, sáng suốt hơn Thế Tôn, về phương diện giác
ngộ."

2. Bạch Thế Tôn, con không có trí tuệ để được biết
tâm tư của chư vị Alahán, Chánh Đẳng Giác trong
quá khứ, hiện tại và vị lai. Bạch Thế Tôn, nhưng
con biết truyền thống về Chánh pháp.

Bạch Thế Tôn, như vị vua có một thành trì ở biên cảnh, có hào lũy kiên cố, có thành quách tháp canh kiên cố và chỉ có một cửa thành ra vào. Cửa thành có vị giữ cửa thông minh, biệt tài và giàu kinh nghiệm, ngăn chận những người lạ, chỉ cho vào những ai quen biết. Người này, trong khi đi tuần tiểu xung quanh thành, có thể không thấy hết các chắp nối và khe hở của tường, nhỏ cho đến một con mèo

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6037

thể đi qua được. Nhưng người ấy chỉ cần biết rằng các sinh vật to lớn hơn muốn đi vào hay đi ra thành này, tất cả đều phải đi vào hay đi ra cửa này.

Bạch Thế Tôn, cũng vậy con biết truyền thống về Chánh pháp.

- Tất cả những vị Alahán, Chánh Đẳng Giác
trong thời quá khứ, tất cả những bậc Thế Tôn
này đã diệt trừ Năm Triền cái, những nhiễm
tâm khiến trí tuệ yết ớt, đã khéo an trú tâm vào
Bốn Niệm xứ, đã như thật tu hạnh Bảy Giác
chi, đã chứng ngộ Vô thượng Chánh Đẳng
Giác.

- Tất cả những vị Alahán, Chánh Đẳng Giác
trong thời vị lai, tất cả những bậc Thế Tôn này
sẽ diệt trừ Năm Triền cái, những nhiễm tâm
khiến trí tuệ yếu ớt, sẽ khéo an trú tâm vào Bốn
Niệm xứ, sẽ như thật tu hạnh Bảy Giác chi và
sẽ chứng ngộ vô thượng Chánh Đẳng Giác.

- Bạch Thế Tôn, và nay Thế Tôn, bậc Alahán,
Chánh Đẳng Giác đã diệt trừ Năm Triền cái,
những nhiễm tâm khiến trí tuệ yếu ớt, đã khéo
an trú tâm vào Bốn Niệm xứ, đã như thật tu
hạnh Bảy Giác chi, đã chứng ngộ vô thượng

MƯỜI HAI DUYÊN                                    6038

Chánh Đẳng Giác.

Và nay, ở đây, con một thời yết kiến Thế Tôn để nghe pháp. Bạch Thế Tôn, Thế Tôn thuyết pháp cho con, mỗi pháp lại cao thượng, thâm thúy hơn pháp trước, hắc pháp và bạch pháp đều được đề cập, đối chiếu.

Bạch Thế Tôn, nhờ Thế Tôn Thuyết pháp cho con,
mỗi pháp lại cao thượng, thâm thúy hơn pháp trước,
hắc pháp và bạch pháp đều được đề cập, đối chiếu
như vậy, nên trong sự thâm hiểu Chánh pháp, một
pháp được con thâm hiểu trọn vẹn, đó là lòng tin của
con vào vị Bổn Sư - Thế Tôn là bậc Chánh Đẳng
Giác, pháp được Thế Tôn khéo thuyết giảng và
chúng Tăng đã khéo hành trì.

3. Bạch Thế Tôn, lại nữa, điểm này thật là vô thượng: Thế Tôn thuyết pháp về các Thiện pháp.

Ở đây những thiện pháp là:

- Bốn Niệm xứ,
- Bốn Chánh cần,
- Bốn Như ý túc,
- Năm Căn,
- Năm Lực,

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6039

- Bảy Giác chi,
- Thánh đạo tám ngành.
Bạch Thế Tôn, ở đây vị Tỷ kheo tận diệt các lậu
hoặc, có thể tự mình chứng tri và chứng ngộ, đạt đến
và an trú ngay trong hiện tại, Tâm giải thoát và Tuệ
giải thoát vô lậu này.

Bạch Thế Tôn, thật là vô thượng đối với các thiện pháp.

Tất cả điểm này, Thế Tôn đã biết và ngoài sự hiểu
biết của Ngài, không có gì còn lại để hiểu biết hơn
nữa. Không có một ai, một Samôn hay một
Bàlamôn nào khác có thể chứng biết hơn Thế Tôn
về vấn đề các thiện pháp.

4. Bạch Thế Tôn, lại nữa, điểm này thật là vô thượng: Thế Tôn thuyết pháp về sự trình bày các Nhập xứ.

Bạch Thế Tôn, sáu nội xứ và ngoại xứ, tức là:

- Mắt và sắc,
- Tai và tiếng,
- Mũi và hương,
- Lưỡi và vị,

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6040

- Thân và xúc,
- Ý và pháp.
Bạch Thế Tôn, thật là vô thượng về sự trình bày các
Nhập xứ.

Tất cả điểm này, Thế Tôn đã biết và ngoài sự hiểu
biết của Ngài, không có gì còn lại để hiểu biết hơn
nữa. Không có một ai, một Samôn hay một
Bàlamôn nào khác có thể chứng biết hơn Thế Tôn
về vấn đề trình bày các Nhập xứ.

5. Bạch Thế Tôn, lại nữa, điểm này thật là vô thượng: Thế Tôn thuyết pháp về vấn đề Nhập thai.

Bạch Thế Tôn, có bốn loại nhập thai:

- Bạch Thế Tôn, ở dây, có loại không biết mình
nhập bụng người mẹ, không biết mình trú trong
bụng người mẹ và không biết mình ra khỏi
bụng người mẹ. Đó là loại nhập thai thứ nhất.
- Lại nữa bạch Thế Tôn, có loại biết mình nhập
bụng người mẹ, nhưng không biết mình an trú
trong bụng người mẹ và không biết mình ra
khỏi bụng người mẹ. Đó là loại nhập thai nhứ
hai.
- Lại nữa bạch Thế Tôn, có loại biết mình nhập

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6041

bụng người mẹ, biết mình an trú trong bụng
người mẹ, và không biết mình ra khỏi bụng
người mẹ. Đó là loại nhập thai thứ ba.
- Lại nữa Bạch Thế Tôn, có loại biết mình nhập
bụng người mẹ, biết mình an trú trong bụng
người mẹ và biết mình ra khỏi bụng người mẹ.
Đó là loại nhập thai thứ tư.

Đây là bốn loại nhập thai. Bạch Thế Tôn, thật là vô thượng về vấn đề nhập thai.

6. Bạch Thế Tôn, lại nữa, điểm này thật là vô thượng: Thế Tôn thuyết pháp về vấn đề sai khác trong sự Ký tâm.

Bạch Thế Tôn có bốn loại ký tâm sai khác như thế này.

- Bạch Thế Tôn, có hạng tự tỏ lộ bằng hình
tướng: "Ý của Ngươi là như thế này, ý của
Ngươi là như vậy, tâm của Ngươi là như thế
này. Nếu có tỏ lộ nhiều đi nữa, thì sự tỏ lộ là
như vậy, không phải gì khác." Như vậy là loại
ký tâm thứ nhất.
- Lại nữa bạch Thế Tôn, ở đây có loại không tự
tỏ lộ bằng hình tướng, nhưng tỏ lộ sau khi nghe
tiếng phát ra bởi người, phi nhân, hay chư

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6042

Thiên: "Ý của Ngươi là như thế này, ý của
Ngươi là như vậy, tâm của Ngươi là như thế
này. Nếu có tỏ lộ nhiều đi nữa, thì sự tỏ lộ là
như vậy, không phải gì khác." Như vậy là loại
ký tâm thứ hai.
- Lại nữa bạch Thế Tôn, ở đây có loại không tự
tỏ lộ bằng hình tướng, cũng không tự tỏ lộ sau
khi nghe tiếng phát ra bởi Người, phi nhân hay
chư Thiên, mà tự tỏ lộ sau khi nghe tiếng rõ
ràng và hợp lý, phát ra từ sự suy tầm, tư duy:
"Ý của Ngươi là như thế này, ý của Ngươi là
như vậy, tâm của Ngươi là như thế này. Nếu có
tỏ lộ nhiều đi nữa, thời sự tỏ lộ là như vậy,
không phải gì khác." Như vậy là loại ký tâm
thứ ba.
- Lại nữa bạch Thế Tôn, ở đây có loại không tự
tỏ lộ bằng hình tướng, cũng không tự tỏ lộ sau
khi nghe tiếng phát ra bởi người, phi nhân, hay
chư Thiên, cũng không tự tỏ lộ, sau khi nghe
tiếng rõ ràng và hợp lý, phát ra từ sự suy tầm
và tư duy, nhưng khi chứng được định, không
tầm, không tứ, có thể biết được tâm người
khác với tâm của mình: "Tùy ước nguyện hợp
ý hành của Tôn giả này, vị này sẽ hướng tâm
đến tâm này. Nếu có tỏ lộ nhiều đi nữa, thời
sự tỏ lộ là như vậy, không phải gì khác". Như

MƯỜI HAI DUYÊN                                   6043

vậy là loại ký tâm thứ tư.

Bạch Thế Tôn, thật là vô thượng về vấn đề ký tâm sai khác.

7. Lại nữa, bạch Thế Tôn, điểm này thật là vô thượng: Thế Tôn thuyết pháp về vấn đề Kiến định (dassanasamàpatti).

Bạch Thế Tôn, có bốn loại kiến định như thế này:

- Ở đây bạch Thế Tôn, có vị Samôn hay
Bàlamôn, nhờ nhiệt tâm, nhờ tinh tấn, nhờ cần
mẫn, nhờ không phóng dật, nhờ chánh ức niệm,
nên tâm nhập định. Với tâm nhập định như vậy,
vị ấy quan sát thân này, dưới từ bàn chân trở
lên, trên cho đến đảnh tóc, bao bọc bởi da và
chứa đầy những vật bất tịnh sai biệt: Trong thân
này, đây là tóc, lông, móng, răng, da, thịt, gân,
xương, thận, tủy, tim gan, hoành cách mô, lá
lách, phổi, ruột, màng ruột, phân, mật, đàm
(niêm dịch), mủ, máu, mồ hôi, mỡ, nước mắt,
mỡ da, nước miếng, nước mũi, nước ở khớp
xương, nước tiểu. Như vậy là kiến định thứ
nhất.
- Lại nữa bạch Thế Tôn, ở đây có vị Samôn hay
Bàlamôn, nhờ nhiệt tâm, nhờ tinh tấn, nhờ cần

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6044

mẫn, nhờ không phóng dật, nhờ chánh ức niệm,
nên tâm nhập định. Với tâm nhập định như vậy,
vị ấy quán sát thân này, dưới từ bàn chân trở
lên, trên cho đến đảnh tóc, bao bọc bởi da và
chứa đầy những vật bất tịnh sai biệt: Trong thân
này, đây là tóc, lông, móng, răng, da, thịt, gân,
xương, thận, tủy, tim, gan, hành cách mô, lá
lách, phổi, ruột, màng ruột, phân, mật, đàm
(niêm dịch), mủ, máu, mồ hôi, mỡ, nước mắt,
mỡ da, nước miếng, nước mủ, nước ở khớp
xương, nước tiểu. Hơn nữa, vị ấy quán sát bộ
xương của người ấy còn liên kết với nhau, còn
dính thịt, máu và da. Như vậy là kiến định thứ
hai.
- Lại nữa bạch Thế Tôn,... vị ấy vượt qua sự quán
sát bộ xương của người ấy còn liên kết với
nhau, còn dính thịt, máu và da, quán sát giòng
tâm thức của người ấy, không gián đoạn, như
là an trú cả đời này và an trú cả đời sau. Như
vậy là kiến định thứ ba.
- Lại nữa, bạch Thế Tôn,... Hơn nữa, vị ấy vượt
qua sự quán sát bộ xương của người ấy còn liên
kết với nhau, còn dính thịt, máu và da, quán sát
giòng tâm thức của người ấy, không gián đoạn,
như là không an trú cả đời này và cả đời sau.
Như vậy là kiến định thứ tư.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6045

Bạch Thế Tôn, thật là vô thượng về vấn đề kiến định.

8. Lại nữa, bạch Thế Tôn, điểm này thật là vô thượng: Thế Tôn thuyết pháp về vấn đề Phân loại các loại Người.

Bạch Thế Tôn, có bảy loại Người như thế này:

- Câu giải thoát,
- Tuệ giải thoát,
- Thân chứng,
- Kiến chí,
- Tín thắng giải,
- Tùy pháp hành,
- Tùy tín hành.
Bạch Thế Tôn, như vậy là tối thượng về vấn đề phân
loại loài Người.

9. Lại nữa, bạch Thế Tôn, điểm này thật là vô thượng: Thế Tôn thuyết pháp về vấn đề Tinh cần.

Bạch Thế Tôn có Bảy Giác chi như thế này:

- Niệm Giác chi, - Trạch pháp Giác chi,

MƯỜI HAI DUYÊN                                    6046

- Tinh tấn Giác chi,
- Hỷ Giác chi,
- Khinh an Giác chi,
- Định Giác chi,
- Xả Giác chi.
Bạch Thế Tôn, như vậy là tối thượng về vấn đề tinh
cần.

10. Lại nữa, bạch Thế Tôn, điểm này thật là vô
thượng: Thế Tôn thuyết pháp về vấn đề Tiến bộ
trong sự tu hành (Patipàda = đạo hành). Bạch Thế
Tôn, có bốn loại đạo hành như thế này -

- Hành trì khổ chứng ngộ chậm,
- Hành trì khổ chứng ngộ mau,
- Hành trì lạc chứng ngộ chậm,
- Hành trì lạc chứng ngộ mau.

Bạch Thế Tôn, ở đây, thế này là hành trì khổ chứng ngộ chậm: Bạch Thế Tôn, sự hành trì cả hai phương diện đều được xem là hạ liệt, vừa khổ vừa chậm.

Bạch Thế Tôn, ở đây, thế này là hành trì khổ, chứng ngộ mau: Bạch Thế Tôn, sự hành trì này vì khổ nên

MƯỜI HAI DUYÊN                                   6047

được gọi là hạ liệt.

Bạch Thế Tôn, ở đây, thế này là hành trì lạc, chứng ngộ chậm: Bạch Thế Tôn, sự hành trì này vì chậm nên được gọi là hạ liệt.

Bạch Thế Tôn, ở đây, thế này là hành trì lạc chứng
ngộ mau: Bạch Thế Tôn, sự hành trì này cả hai
phương diện đều được xem là cao thượng, vừa lạc
vừa mau.

Bạch Thế Tôn, như vậy là tối thượng về vấn đề đạo hành (tiến bộ trên đường tu hành).

11. Lại nữa, bạch Thế Tôn, điểm này thật là vô thượng: Thế Tôn thuyết pháp về vấn đề Chánh hạnh trong ngôn ngữ.

Bạch Thế Tôn, ở đây, một người không những không nói những lời liên hệ đến nói láo, mà cũng phải, trong khi tìm cách thắng cuộc, không dùng lời vu khống, lời ác khẩu và lời ly gián, trái lại nói lời từ hòa, sáng suốt, đáng được giữ gìn, và nói đúng thời.

Bạch Thế Tôn, như vậy là tối thượng về chánh hạnh trong ngôn ngữ.

12. Lại nữa, bạch Thế Tôn, điểm này thật là vô

MƯỜI HAI DUYÊN                                         6048

thượng: Thế Tôn thuyết pháp về vấn đề Giới hạnh của con người.

Bạch Thế Tôn, ở đây, có người chân thật, thành tín, không dối trá, không lừa gạt, không gợi ý, không chiêm tướng, không lấy lợi câu lợi, hộ trì các căn, ăn uống tiết độ, hành động ôn hòa, luôn luôn cảnh giác, không chán nản, tinh cần, trầm tư, chánh niệm, ngôn từ lanh lợi, hành vi gan dạ, chịu đựng, biết điều, không tham dục, tỉnh giác cẩn trọng.

Bạch Thế Tôn, như vậy là tối thượng về vấn đề giới hạnh của con người.

13. Lại nữa, bạch Thế Tôn, điểm này thật là vô thượng: Thế Tôn thuyết pháp về Sự sai biệt trong sự giảng dạy.

Bạch Thế Tôn, có bốn loại giảng dạy.

- Bạch Thế Tôn, Thế Tôn nhờ tự Chánh tư duy,
biết người khác: Người này theo sự giảng dạy,
hành trì như thế này, sẽ diệt trừ ba kiết sử, sẽ
chứng Dự lưu, không còn bị đọa lạc, chắc chắn
sẽ được giác ngộ.
- Bạch Thế Tôn, Thế Tôn nhờ tự chánh tư duy,
biết người khác: Người này theo sự giảng dạy,

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6049

hành trì như thế này, sẽ diệt trừ ba kiết sử, làm
cho muội lược tham, sân, si, sẽ chứng Nhất lai,
phải sanh đời này một lần nữa trước khi diệt tận
khổ đau.
- Bạch Thế Tôn, Thế Tôn nhờ tự chánh tư duy
biết người khác: Người này theo sự giảng dạy,
hành trì như thế này, sẽ diệt trừ năm hạ phần
kiết sử, sẽ được hóa sanh và ở tại cảnh giới ấy
nhập Niết bàn, không còn về lại đời này.
- Bạch Thế Tôn, Thế Tôn nhờ tự chánh tư duy
biết người khác: Người này theo sự giảng dạy
hành trì như thế này, sẽ diệt trừ các lậu hoặc,
tự mình giác tri, chứng đạt và an trú ngay trong
hiện tại, vô lậu Tâm giải thoát và Tuệ giải thoát.

Bạch Thế Tôn, như vậy là tối thượng về vấn đề sai biệt trong sự giảng dạy.

14. Lại nữa, bạch Thế Tôn, điểm này thật là vô thượng: Thế Tôn thuyết pháp về Giải thoát trí của người khác.

- Bạch Thế Tôn, Thế Tôn nhờ tự Chánh tư duy
biết người khác: Người này diệt trừ ba kiết sử,
sẽ chứng quả Dự lưu, không còn bị đọa lạc,
nhất định sẽ được giác ngộ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6050

- Bạch Thế Tôn, Thế Tôn nhờ tự chánh tư duy
biết được người khác: Người này sẽ diệt trừ ba
kiết sử, làm cho muội lược tham, sân, si, sẽ
chứng quả Nhất lai, phải sanh đời này một lần
nữa, sẽ diệt tận khổ đau.
- Bạch Thế Tôn, Thế Tôn nhờ tự chánh tư duy
biết được người khác: Người này diệt trừ năm
hạ phần kiết sử, sẽ được hóa sanh, tự chỗ ấy
nhập Niết bàn, không còn phải trở lại đời này.
- Bạch Thế Tôn, Thế Tôn nhờ tự chánh tư duy
biết người khác: Người này, diệt trừ các lậu
hoặc, tự tri tự chứng, đạt đạo và an trú ngay
trong đời hiện tại vô lậu Tâm giải thoát, Tuệ
giải thoát.

Bạch Thế Tôn, như vậy là tối thượng về vấn đề giải thoát trí của người khác.

15. Lại nữa, bạch Thế Tôn, điểm này thật là vô thượng: Thế Tôn thuyết pháp về vấn đề Thường trú luận.

Bạch Thế Tôn, có ba loại Thường trú luận như thế này.

- Bạch Thế Tôn ở đây có vị Sa môn hay Bà la môn, nhờ nhiệt tâm, nhờ tinh tấn, nhờ cần mẫn,

MƯỜI HAI DUYÊN                                  6051

nhờ không phóng dật, nhờ chánh ức niệm nên
tâm nhập định; khi tâm nhập định, vị ấy nhớ
được nhiều đời sống quá khứ, như một đời, hai
đời, ba đời, bốn đời, năm đời, mười đời, trăm
đời, ngàn đời, trăm ngàn đời, vô số trăm đời,
vô số ngàn đời, vô số trăm ngàn đời, nhớ rằng:
"Khi được sanh tại chỗ ấy, tôi sống với tên như
thế này, giòng họ như thế này, giai cấp như thế
này, ăn uống như thế này, lạc thọ khổ thọ như
thế này, tuổi thọ như thế này. Từ chỗ ấy chết
đi, tôi được sanh đến chỗ kia. Tại chỗ kia, tôi
đã sống với tên như thế này, tuổi thọ như thế
này." Như vậy vị ấy nhớ nhiều đời quá khứ với
những đặc điểm và những chi tiết. Vị ấy nói
rằng: "Trong thời quá khứ, tôi biết được thế
giới là trong hoại kiếp hay thành hoại kiếp.
Nhưng trong tương lai tôi không được biết thế
giới là trong hoại kiếp hay thành kiếp. Bản ngả
và thế giới là thường trú, bất sanh, vững chắc
như đỉnh núi, như trụ đá. Còn những loại hữu
tình kia thì lưu chuyển, luân hồi, chết đi sanh
lại, tuy vậy chúng vẫn thường trú." Đó là
Thường trú luận thứ nhất.
- Lại nữa, bạch Thế Tôn, ở đây, có vị Sa môn
hay Bà la môn nhờ nhất tâm, nhờ tinh tấn, nhờ
cần mẫn, nhờ không phóng dật, nhờ chánh ức
niệm nên tâm nhập định. Khi tâm nhập định, vị

MƯỜI HAI DUYÊN                                   6052

ấy nhớ được nhiều đời sống quá khứ, như một
thành kiếp hoại kiếp, hai thành kiếp hoại kiếp,
ba thành kiếp hoại kiếp, bốn thành kiếp hoại
kiếp, năm thành kiếp hoại kiếp, mười thành
kiếp hoại kiếp, nhớ rằng: "Khi được sanh tại
chỗ ấy, tôi đã sống với tên như thế này, giòng
họ như thế này, giai cấp như thế này, ăn uống
như thế này, lạc thọ khổ thọ như thế này, tuổi
thọ như thế này. Từ chỗ ấy chết đi, tôi lại sanh
tại chỗ kia. Tại chỗ kia, tôi đã sống với tên như
thế này, giòng họ như thế này, giai cấp như thế
này, ăn uống như thế này, lạc thọ khổ thọ như
thế này, tuổi thọ như thế này. Từ chỗ kia chết
đi, tôi được sanh tại chỗ này." Như vậy vị ấy
nhớ nhiều đời quá khứ với những đặc điểm và
những chi tiết. Vị ấy nói: "Trong thời quá khứ,
tôi biết được thế giới là trong hoại kiếp hay
thành kiếp. Trong tương lai, tôi biết được thế
giới sẽ là trong hoại kiếp hay thành kiếp. Bản
ngã và thế giới là thường trú, bất sanh, vững
chắc như đỉnh núi, như trụ đá, còn những loại
hữu tình kia thì lưu chuyển luân hồi, chết đi
sanh lại, tuy vậy chúng vẫn thường trú." Đó là
Thường trú luận thứ hai.
- Lại nữa, bạch Thế Tôn, ở đây, vị Sa môn hay
Bà la môn, nhờ nhất tâm... nên tâm nhập định.
Khi tâm nhập định vị ấy nhớ được nhiều đời

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6053

sống quá khứ, như mười thành kiếp hoại kiếp,
hai mươi thành kiếp hoại kiếp, ba mươi thành
kiếp hoại kiếp, bốn mươi thành kiếp hoại kiếp,
nhớ rằng: "Khi được sanh tại chỗ ấy, tôi đã
sống với tên như thế này, giòng họ như thế này,
giai cấp như thế này, ăn uống như thế này, lạc
thọ khổ thọ như thế này, tuổi thọ như thế này.
Từ chỗ ấy chết đi, tôi lại được sanh tại chỗ kia.
Tại chỗ kia, tôi đã sống với tên như thế này,
giòng họ như thế này, giai cấp như thế này, ăn
uống như thế này, lạc thọ khổ thọ như thế này."
Như vậy vị ấy nhớ nhiều đời quá khứ, với
những đặc điểm và những chi tiết. Vị ấy nói:
"Trong thời quá khứ, tôi biết được thế giới là
trong hoại kiếp hay thành kiếp. Trong tương
lai, tôi biết được thế giới là trong hoại kiếp hay
trong thành kiếp. Bản ngã và thế giới là thường
trú, bất sanh, vững chắc như đỉnh núi, như trụ
đá, còn những loại hữu tình kia thì lưu chuyển
luân hồi, chết đi sống lại, tuy vậy chúng vẫn
thường trú." Đó là Thường trú luận thứ ba.

Bạch Thế Tôn, như vậy là tối thượng về vấn đề Thường trú luận.

16. Lại nữa, bạch Thế Tôn, điểm này thật là vô thượng: Thế Tôn thuyết pháp về vấn đề Túc mạng

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6054

trí. Bạch Thế Tôn, ở đây có vị Samôn hay Bàlamôn, nhờ nhất tâm... nên tâm nhập định. Khi tâm nhập định, vị ấy nhớ được nhiều đời sống quá khứ như một đời, hai đời, ba đời, bốn đời, năm đời, mười đời, hai mươi đời, ba mươi đời, bốn mươi đời, năm mươi đời, một trăm đời, một ngàn đời, một trăm ngàn đời, nhiều hoại kiếp, nhiều thành kiếp, nhiều hoại kiếp thành kiếp. Nhớ rằng: "Khi được sanh tại chỗ ấy, tôi đã sống với tên như thế này, giòng họ như thế này, giai cấp như thế này, ăn uống như thế này, lạc thọ khổ thọ như thế này, tuổi thọ như thế này. Từ chỗ ấy chết đi, tôi lại được sanh tại chỗ kia. Tại chỗ kia tôi đã sống với tâm như thế này, giòng họ như thế này, giai cấp như thế này, ăn uống như thế này, lạc thọ khổ thọ như thế này, tuổi thọ như thế này. Từ chỗ ấy chết đi, tôi lại được sanh tại chỗ kia. Tại chỗ kia tôi đã sống với tâm như thế này, giòng họ như thế này, giai cấp như thế này, ăn uống như thế này, lạc thọ khổ thọ như thế này, tuổi thọ như thế này." Như vậy, vị ấy nhớ nhiều đời quá khứ, với những đặc điểm và những chi tiết. Bạch Thế Tôn, có những chư Thiên, mà tuổi thọ không thể đếm được hay không thể tính được. Nhưng dưới bất cứ ngã thể nào được có trong quá khứ, hoặc có sắc hay không sắc, hoặc có tưởng hay không tưởng, hoặc phi tưởng phi phi tưởng, chúng nhớ đến đời quá khứ với các đặc điểm và chi tiết như vậy. Bạch Thế Tôn, như vậy là tối thượng về

MƯỜI HAI DUYÊN                                       6055

vấn đề Túc mạng trí.

17. Lại nữa, bạch Thế Tôn, điểm này thật là vô thượng: Thế Tôn thuyết pháp về vấn đề Sanh tử trí của các loài hữu tình. Ở đây, bạch Thế Tôn, có vị Sa môn hay Bà la môn, nhờ nhất tâm... nên tâm nhập định. Khi tâm nhập định, vị ấy với Thiên nhãn thuần tịnh, siêu nhân, thấy sự sống và chết của chúng sanh. Vị ấy biết rõ rằng, chúng sanh, người hạ liệt, kẻ cao sang, người đẹp đẽ, kẻ thô xấu, người may mắn, kẻ bất hạnh đều do hạnh nghiệp của họ: "Này các Hiền giả, những chúng sanh làm những ác hạnh về thân, ngữ và ý, phỉ báng các bậc Thánh, theo tà kiến, tạo các nghiệp theo tà kiến. Những người này sau khi thân hoại mạng chung, phải sanh vào khổ giới, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Này các Hiền giả, còn những chúng sanh nào làm những thiện hạnh về thân, ngữ và ý, không phỉ báng các bậc Thánh, theo Chánh kiến, tạo các nghiệp theo Chánh kiến. Những người này, sau khi thân hoại mạng chung, được sanh lên các thiện thú, cõi Trời, trên đời này". Như vậy, vị ấy với Thiên nhãn thuần tịnh, siêu nhân, thấy sự sống chết của chúng sanh. Vị ấy biết rõ rằng chúng sanh người hạ liệt, kẻ cao sang, người đẹp đẽ, kẻ thô xấu, người may mắn, kẻ bất hạnh đều do hạnh nghiệp của họ. Bạch Thế Tôn, như vậy là tối thượng về vấn đề Sanh tử trí của các loại hữu tình.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6056

18. Lại nữa, bạch Thế Tôn, điểm này thật là vô thượng: Thế Tôn thuyết pháp về vấn đề Thần túc thông.

Bạch Thế Tôn, có hai loại thần thông như thế này.

- Bạch Thế Tôn, có loại thần thông hữu lậu, hữu
dư y, được gọi là "không phải Thánh".
- Bạch Thế Tôn, có loại thần thông vô lậu, vô dư
y, được gọi là "bậc Thánh".

Bạch Thế Tôn, thế nào là loại thần thông hữu lậu, hữu dư y, được gọi là "không phải Thánh"?

- Ở đây, bạch Thế Tôn, có vị Sa môn hay Bà la
môn, nhờ nhất tâm, nhờ cần mẫn, nhờ bất
phóng dật, nhờ chánh ức niệm, nên tâm nhập
định. Khi tâm nhập định, vị ấy chứng được
nhiều loại Thần túc thông sai khác. Một thân
hiện ra nhiều thân, nhiều thân hiện ra một thân.
Hiện hình biến hình đi ngang qua vách, qua
tường, qua núi như đi ngang hư không; độn thổ
trồi lên ngang qua đất liền, như ở trong nước;
đi trên nước không chìm như trên đất liền; ngồi
kiết già đi trên hư không như con chim, với bàn
tay chạm và rờ mặt trăng và mặt trời, những vật
có đại oai lực, đại oai thần như vậy; có thể tự

MƯỜI HAI DUYÊN                                    6057

thân bay đến cõi Phạm thiên. Bạch Thế Tôn, như vậy là thần thông hữu lậu, hữu dư y, được gọi là "không phải Thánh ".

Bạch Thế Tôn, thế nào là thần thông vô lậu, vô dư y, được gọi là "bậc Thánh?"

- Ở đây, bạch Thế Tôn vị Tỷ kheo, nếu vị ấy
muốn: "Đối với sự vật đối nghịch, ta sẽ an trú
với tưởng không đối nghịch", và ở đây vị ấy an
trú với tưởng không đối nghịch.
- Nếu vị ấy muốn: "Đối với sự vật không đối
nghịch, ta sẽ an trú với tưởng đối nghịch", và ở
đây vị ấy an trú với tưởng đối nghịch.
- Nếu vị ấy muốn: "Đối với sự vật đối nghịch và
không đối nghịch, ta sẽ an trú với tưởng không
đối nghịch", và ở đây vị ấy an trú với tưởng
không đối nghịch.
- Nếu vị ấy muốn: "Đối với sự vật không đối
nghịch và đối nghịch, ta sẽ an trú với tưởng đối
nghịch", và ở đây vị ấy an trú với tưởng đối
nghịch.
- Nếu vị ấy muốn: "Loại bỏ cả hai đối nghịch và
không đối nghịch, ta sẽ trú xả, chánh niệm, tỉnh
giác", và ở đây vị ấy trú xả, chánh niệm, tỉnh
giác.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    6058

Bạch Thế Tôn, như vậy là thần thông vô lậu, vô dư y, và được gọi là "bậc Thánh".

Bạch Thế Tôn, như vậy là vô thượng về các loại Thần túc thông.

Tất cả điểm này, Thế Tôn đã biết, và ngoài sự hiểu
biết của Ngài, không có gì còn lại để hiểu biết hơn
nữa. Không có một ai, một Samôn hay Bàlamôn
nào khác, có thể chứng biết hơn Thế Tôn về vấn
đề các loại Thần túc thông.

19. Bạch Thế Tôn, những gì có thể đạt được bởi một thiện nam tử có lòng tin, có tinh tấn, có kiên trì bởi sự kiên trì của con người, bởi sự tinh tấn của con người, bởi sự tiến bộ của con người, bởi sự nhẫn nhục của con người, đều được Thế Tôn chứng đạt.

- Bạch Thế Tôn, Thế Tôn không có đam mê các
dục lạc, dục lạc này là đê tiện, hèn hạ, thuộc
phàm phu, không xứng bậc Thánh, không có
lợi ích.
- Thế Tôn cũng không đam mê tu hành khổ hạnh,
khổ hạnh này là khổ, không xứng bậc Thánh,
không có lợi ích.

 Thế Tôn có thể đạt được nếu Ngài muốn, một cách

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6059

dễ dàng, một cách đầy đủ, sự hạnh phúc ngay trong hiện tại, do bốn Thiền định đem lại.

- Bạch Thế Tôn, nếu có ai hỏi con: "Này Hiền
giả Sàriputta, trong thời quá khứ, có vị Samôn
hay Bàlamôn nào còn lớn hơn, còn sáng suốt
hơn Thế Tôn về vấn đề giác ngộ?" Bạch Thế
Tôn, được hỏi vậy, con trả lời không.

- Bạch Thế Tôn, nếu có ai hỏi con: "Này Hiền
giả Sàriputta, trong thời vị lai, có vị Samôn hay
Bàlamôn nào còn lớn hơn, sáng suốt hơn Thế
Tôn về vấn đề giác ngộ?" Bạch Thế Tôn, được
hỏi như vậy con trả lời không.

- Bạch Thế Tôn, nếu có ai hỏi con: "Này Hiền
giả Sàriputta, trong thời quá khứ, có vị Samôn
hay Bàlamôn nào có thể bằng Thế Tôn về vấn
đề giác ngộ?" Bạch Thế Tôn, được hỏi vậy con
trả lời có.

- Bạch Thế Tôn, nếu có ai hỏi con: "Này Hiền
giả Sàriputta, trong thời vị lai, có vị Samôn hay
Bàlamôn nào có thể bằng Thế Tôn về vấn đề
giác ngộ?" Bạch Thế Tôn, được hỏi vậy con trả
lời có.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6060

- "Này Hiền giả Sàriputta, trong thời hiện tại, có
vị Samôn hay Bàlamôn nào có thể bằng Thế
Tôn về vấn đề giác ngộ?" Bạch Thế Tôn, được
hỏi vậy con trả lời không.

 Bạch Thế Tôn, nếu có ai hỏi con: "Vì sao, Tôn giả
Sàriputta một mặt thì xác nhận là có, một mặt xác
nhận là không có?" Bạch Thế Tôn, được hỏi vậy
con sẽ trả lời:

- "Này Hiền giả, trước mặt Thế Tôn, tôi có nghe
nói, từ nơi Ngài tôi có ghi nhận: "Trong thời
quá khứ, có vị Alahán, Chánh Đẳng Giác bằng
Ta về phương diện giác ngộ."

- Này Hiền giả trước mặt Thế Tôn tôi có nghe
nói, từ nơi Ngài tôi có ghi nhận: "Trong thời vị
lai, có các vị Alahán, Chánh Đẳng Giác bằng
Ta về phương diện giác ngộ."

- Này Hiền giả, trước mặt Thế Tôn tôi có nghe
nói từ nơi Ngài tôi có nghi nhận: "Không có
trường hợp, không có sự kiện trong một thế
giới, hai vị Alahán, Chánh Đẳng Giác cùng
xuất hiện ở đời, không trước, không sau. Sự
kiện như vậy không thể xảy ra".

MƯỜI HAI DUYÊN                                    6061

Bạch Thế Tôn, có phải khi được hỏi và trả lời như
vậy, con đã nói lên đúng ý với Thế Tôn, không có sai
lạc, không có hiểu lầm Thế Tôn? Có phải con đã trả
lời thuận pháp, đúng pháp? Có phải không một đối
phương hợp pháp nào có thể tìm ra lý do để chỉ trích
phê bình?

- Này Sàriputta, được hỏi và trả lời như vậy, Ngươi
đã nói lên đúng ý với Ta, không có sai lạc, không có
hiểu lầm Ta. Ngươi đã trả lời thuận pháp và đúng
pháp. Không một đối phương hợp pháp nào có thể
tìm ra lý do để chỉ trích, phê bình.

20. Được nghe nói vậy, Tôn giả Udàyi bạch Thế Tôn:

- Thật là hy hữu, bạch Thế Tôn! Thật là kỳ diệu, bạch Thế Tôn! Như Lai thiểu dục như vậy, tri túc như vậy, nghiêm túc như vậy; trong khi Như Lai có đại thần lực như vậy, có đại uy lực như vậy, mà không tự mình tỏ lộ. Bạch Thế Tôn, nếu có một du sĩ ngoại đạo nào, tự thấy mình chứng được dầu chỉ có một pháp, họ đã dương cờ (gióng trống) lên rồi.

Thật là hy hữu, bạch Thế Tôn! Thật là kỳ diệu, bạch
Thế Tôn! Như Lai thiểu dục như vậy, tri túc như vậy,
nghiêm túc như vậy; trong khi Như Lai có đại thần
lực như vậy, có đại uy lực như vậy, mà không tự
mình tỏ lộ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6062

- Hãy ghi nhận, này Udàyi! Như Lai thiểu dục như
vậy, tri túc như vậy, nghiêm túc như vậy; trong khi
Như Lai có đại thần lực như vậy, có đại uy lực như
vậy, mà không tự mình tỏ lộ. Này Udàyi, nếu có một
du sĩ ngoại đạo nào, tự thấy mình dầu chỉ có một
pháp như vậy, họ đã dương cờ (gióng trống) lên rồi.
Này Udàyi hãy ghi nhận! Như Lai thiểu dục như vậy,
tri túc như vậy, nghiêm túc như vậy; trong khi Như
Lai có đại thần lực như vậy, có đại uy lực như vậy,
mà không tự mình tỏ lộ.

21. Rồi Thế Tôn bảo tôn giả Sàriputta:

- Vậy Sàriputta, Ngươi phải luôn luôn thuyết pháp
phân biệt này cho các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ni, các Nam
cư sĩ và các Nữ cư sĩ. Này Sàriputta, nếu có những
kẻ ngu nào còn nghi ngờ hay ngần ngại đối với Như
Lai, nếu họ được nghe pháp phân biệt này, nghi ngờ
hay ngần ngại của họ đối với Như Lai sẽ được diệt
trừ.

Như vậy, tôn giả Sàriputta nói lên lòng hoan hỷ của
mình đối với Thế Tôn. Do vậy, danh từ "Sam
pasàdaniyam, Tự hoan hỷ" được dùng cho câu trả
lời này.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   6063

717 Thủ - Kiến - Kiến nào là Tuệ - Kinh CÁC VỊ SÀPÙGIYÀ – Tăng II, 193

CÁC VỊ SÀPÙGIYÀ – Tăng II, 193

1. Một thời, Tôn giả Ànanda trú ở giữa các dân chúng
Koliya tại một thị trấn các Koliya tên là Sàpùgà. Rồi
rất nhiều Koliya tử ở Sàpùgà đi đến Tôn giả Ànanda;
sau khi đến, đảnh lễ Tôn giả Ànanda rồi ngồi xuống
một bên. Tôn giả Ànanda nói với các Koliya tử ấy ở
Sàpùgà:

- Này các Vyagghapajjà, có bốn thanh tịnh tinh cần
chi phần này được Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác chơn chánh nói lên để chúng sanh được
thanh tịnh, để vượt qua sầu bi, để chấm dứt khổ ưu,
để đạt đến chánh lý, để chứng ngộ Niết-bàn. Thế nào
là bốn?

-   Giới thanh tịnh tinh cần chi phần,
-   Tâm thanh tịnh tinh cần chi phần,
-   Kiến thanh tịnh tinh cần chi phần,
-   Giải thoát thanh tịnh tinh cần chi phần.

2. Và này các Vyagghapajjà, thế nào là giới thanh tịnh tinh cần chi phần?

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6064

Ở đây, này Vyagghapajjà, Tỷ-kheo có giới …, chấp
nhận và học tập trong các học pháp. Này các
Vyagghapajjà, đây gọi là giới thanh tịnh; với lời
nguyền: "Nếu giới thanh tịnh như vậy chưa đầy đủ,
tôi sẽ làm cho đầy đủ. Nếu giới thanh tịnh như vậy
được đầy đủ, tôi sẽ học thêm chỗ này chỗ kia với trí
tuệ". Ở đây, ước muốn, tinh tấn, nỗ lực, phấn chấn,
không có lối thoát, chánh niệm tỉnh giác, này các
Vyagghapajjà, đều được gọi là giới thanh tịnh tinh
cần chi phần.

Và này các Vyagghapajjà, thế nào là tâm thanh tịnh tinh cần chi phần?

3. Ở đây, này các Vyagghapajjà, vị Tỷ-kheo ly các
dục … chứng đạt và an trú Thiền thứ tư. Này các
Vyagghapajjà, đây gọi là tâm thanh tịnh; với lời
nguyện: "Nếu tâm thanh tịnh như vậy chưa đầy đủ,
tôi sẽ làm cho đầy đủ. Nếu tâm thanh tịnh như vậy
được đầy đủ, tôi sẽ học thêm chỗ này chỗ kia với trí
tuệ". Ở đây, ước muốn, tinh tấn, nỗ lực, phấn chấn,
không có lối thoát, chánh niệm tỉnh giác, này các
Vyagghapajjà, đều được gọi là tâm thanh tịnh tinh
cần chi phần.

4. Và này các Vyagghapajjà, thế nào là kiến thanh tịnh tinh cần chi phần?

MƯỜI HAI DUYÊN                                    6065

Ở đây, này các Vyagghapajjà, Tỷ-kheo như thật quán
tri: "Đây là khổ"; như thật quán tri: "Đây là khổ
tập"; như thật quán tri: "Đây là khổ diệt"; như thật
quán tri: "Đây là con đường đưa đến khổ diệt". Này
Vyagghapajjà, đây gọi là kiến thanh tịnh; với lời
nguyện: "Nếu kiến thanh tịnh như vậy chưa đầy đủ,
tôi sẽ làm cho đầy đủ. Nếu kiến thanh tịnh như vậy
được đầy đủ, tôi sẽ học thêm chỗ này chỗ kia với trí
tuệ". Ở đây, ước muốn, tinh tấn, nỗ lực, phấn chấn,
không có lối thoát, chánh niệm tỉnh giác, này các
Vyagghapajjà, đều được gọi là kiến thanh tịnh tinh
cần chi phần.

5. Và này các Vyagghapajjà, thế nào là giải thoát thanh tịnh tinh cần chi phần?

Vị Thánh đệ tử nào, này các Vyagghapajjà, thành tựu với giới thanh tịnh tinh cần chi phần này, thành tựu với tâm thanh tịnh tinh cần chi phần này, thành tựu với kiến thanh tịnh tinh cần chi phần này, tâm được ly tham đối với các pháp hấp dẫn, tâm được giải thoát đối với các pháp cần được giải thoát. Vị ấy, sau khi tâm được ly tham đối với các pháp hấp dẫn, tâm được giải thoát đối với các pháp cần được giải thoát, cảm xúc chánh giải thoát. Này các Vyagghapajjà, đây gọi là giải thoát thanh tịnh. Với lời nguyện: "Nếu giải thoát thanh tịnh như vậy chưa đầy đủ, tôi sẽ làm cho

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6066

đầy đủ. Nếu giải thoát thanh tịnh như vậy được đầy
đủ, tôi sẽ học thêm chỗ này chỗ kia với trí tuệ". Ở
đây, ước muốn, tinh tấn, nỗ lực, phấn chấn, không có
lối thoát, chánh niệm tỉnh giác, này các
Vyagghapajjà, đều được gọi là giải thoát thanh tịnh
tinh cần chi phần.

Bốn thanh tịnh tinh cần chi phần này, này các
Vyagghapajjà, đã được Thế Tôn, bậc đã biết đã thấy,
bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác chơn chánh nói lên
để chúng sanh được thanh tịnh, để vượt qua sầu bi,
để chấm dứt khổ ưu, để chứng đắc chánh lý, để
chứng ngộ Niết-bàn!

MƯỜI HAI DUYÊN                                    6067

718 Thủ - Kiến - Kiến nào nên hành trì - Kinh NÊN HÀNH TRÌ KHÔNG NÊN HÀNH TRÌ – 114 Trung III, 191

KINH NÊN HÀNH TRÌ KHÔNG NÊN HÀNH TRÌ (Sevitabha-asevitabha suttam) – Bài kinh số 114 – Trung III, 191

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú ở Savatthi, Jetavana, tại tịnh xá ông Anathapindika (Cấp Cô Độc). Ở đấy, Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo:

– "Này các Tỷ-kheo".

– "Bạch Thế Tôn". Các vị Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

– "Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng cho các Ông pháp môn về Nên hành trì, không nên hành trì. Hãy nghe và suy nghiệm kỹ Ta sẽ giảng"

– "Thưa vâng bạch Thế Tôn". Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

MƯỜI HAI DUYÊN                                   6068

 Này các Tỷ-kheo, Ta nói thân hành có hai
loại: "Nên hành trì, không nên hành trì; và
đây là sự tương đối giữa thân hành".
 Này các Tỷ-kheo, Ta nói khẩu hành cũng có
hai loại: "Nên hành trì, không nên hành trì; và
đây là sự tương đối giữa khẩu hành".
 Này các Tỷ-kheo, Ta nói ý hành cũng có hai
loại: "Nên hành trì, không nên hành trì; và
đây là sự tương đối giữa ý hành".
 Này các Tỷ-kheo, Ta nói tâm sanh cũng có
hai loại: "Nên hành trì, không nên hành trì; và
đây là sự tương đối giữa tâm sanh".
 Này các Tỷ-kheo, Ta nói tưởng đắc cũng có
hai loại: "Nên hành trì, không nên hành trì; và
đây là sự tương đối giữa tưởng đắc".
 Kiến đắc, này các Tỷ-kheo, Ta nói cũng có
hai loại: "Nên hành trì, không nên hành trì; và
đây là sự tương đối giữa kiến đắc
(ditthipatilabha)".
 Ngã tánh đắc, này các Tỷ-kheo, Ta nói cũng
có hai loại: "Nên hành trì, không nên hành trì;
và đây là sự tương đối giữa ngã tánh đắc".

Được nghe nói vậy Tôn giả Sariputta bạch Thế Tôn:

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6069

– Bạch Thế Tôn, lời nói này được Thế Tôn nói lên vắn tắt, không giải nghĩa rộng rãi, con hiểu ý nghĩa một cách rộng rãi như sau:

 Thân hành, này các Tỷ-kheo, tôi nói có hai loại:
"Nên hành trì, không nên hành trì; và như vậy
là sự tương đối giữa thân hành". Thế Tôn đã
nói như vậy. Và do duyên gì lời nói ấy được nói
lên?

 Bạch Thế Tôn, nếu một thân hành nào khi
hành trì, bất thiện pháp tăng trưởng, thiện
pháp thối giảm, thân hành như vậy không
nên hành trì.

 Bạch Thế Tôn, và một thân hành nào khi
hành trì thời bất thiện pháp thối giảm, thiện
pháp tăng trưởng, thân hành như vậy nên
hành trì.

 Bạch Thế Tôn, thân hành gì khi hành trì thời bất thiện pháp tăng trưởng, thiện pháp thối giảm?

 Ở đây, bạch Thế Tôn, có người sát sanh, tàn
nhẫn (?) tay lấm máu, tâm chuyên sát hại, đả
thương, tâm không từ bi đối với các loại hữu
tình.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    6070

 Người này lấy của không cho, bất cứ tài vật gì
của người khác, hoặc tại thôn làng hoặc tại rừng
núi, không cho người ấy, người ấy lấy trộm tài
vật ấy.
 Người ấy sống tà hạnh trong các dục vọng, giao
cấu các hạng nữ nhân có mẹ che chở, có cha
che chở, có anh che chở, có chị che chở, có bà
con che chở, đã có chồng, được hình phạt gậy
gộc bảo vệ, cho đến những nữ nhân được trang
sức bằng vòng hoa. Thân hành như vậy, bạch
Thế Tôn, khi hành trì thời các bất thiện pháp
tăng trưởng, các thiện pháp thối giảm.

 Bạch Thế Tôn, thân hành gì khi hành trì thời bất thiện pháp thối giảm, thiện pháp tăng trưởng?

 Ở đây, bạch Thế Tôn, có người từ bỏ sát sanh,
tránh xa sát sanh, bỏ trượng, bỏ kiếm, biết tàm
quý, có lòng từ, sống thương xót đến hạnh phúc
tất cả chúng sanh và loài hữu tình.
 Người ấy từ bỏ lấy của không cho, tránh xa lấy
của không cho; bất cứ tài vật gì của người khác,
hoặc tại thôn làng, hoặc tại rừng núi, không cho
người ấy, người ấy không lấy trộm tài vật ấy.
 Người ấy từ bỏ sống tà hạnh trong các dục
vọng, không giao cấu với các hạng nữ nhân có

MƯỜI HAI DUYÊN                                    6071

mẹ che chở, có cha che chở, có anh che chở, có
chị che chở, có bà con che chở, đã có chồng,
được hình phạt gậy gộc bảo vệ, cho đến những
nữ nhân được trang sức bằng vòng hoa. Thân
hành như vậy, bạch Thế Tôn, khi hành trì thời
các bất thiện pháp thối giảm các thiện pháp
tăng trưởng.

Thân hành, này các Tỷ-kheo, tôi nói có hai loại: "Nên hành trì, không nên hành trì; và như vậy là sự tương đối giữa thân hành". Thế Tôn đã nói như vậy và do duyên như vậy lời nói ấy được nói lên.

 Khẩu hành, này các Tỷ-kheo, tôi nói có hai loại:
"Nên hành trì, không nên hành trì; và như vậy
là sự tương đối giữa khẩu hành". Thế Tôn đã
nói như vậy. Và do duyên gì lời nói ấy được nói
lên?

Bạch Thế Tôn, một khẩu hành nào khi hành trì
thời bất thiện pháp tăng trưởng, thiện pháp thối giảm,
khẩu hành như vậy không nên hành trì. Bạch Thế
Tôn và một khẩu hành nào khi hành trì bất thiện pháp
thối giảm, thiện pháp tăng trưởng khẩu hành như vậy
nên hành trì.

Bạch Thế Tôn, khẩu hành gì khi hành trì thời bất thiện pháp tăng trưởng, thiệp pháp thối giảm? Ở đây,

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6072

bạch Thế Tôn, có người vọng ngữ, đến chỗ tập hội, hay đến chỗ chúng hội, hay đến giữa các thân tộc, hay đến giữa các tổ hợp, hay đến giữa vương tộc, khi bị dẫn xuất làm chứng và được hỏi: "Này Người kia, hãy nói những gì Ông biết". Dầu cho người ấy không biết, người ấy nói: "Tôi biết"; dầu cho người ấy biết, người ấy nói: "Tôi không biết" hay dầu cho người ấy không thấy, người ấy nói: "Tôi thấy" hay dầu cho người ấy thấy, người ấy nói: "Tôi không thấy". Như vậy lời nói của người ấy trở thành cố ý vọng ngữ, hoặc vì nguyên nhân tự kỷ, hoặc vì nguyên nhân tha nhân, hoặc vì nguyên nhân một vài quyền lợi gì. Và người ấy là người nói hai lưỡi, nghe điều gì ở chỗ này, đến chỗ kia nói để sanh chia rẽ ở những người này, nghe điều gì ở chỗ kia, đi nói với những người này để sanh chia rẽ ở những người kia. Như vậy, người ấy ly gián những kẻ hòa hợp, hay xúi dục những kẻ ly gián, ưa thích phá hoại, vui thích phá hoại, thích thú phá hoại, nói những lời đưa đến phá hoại. Và người ấy là người nói lời thô ác. Bất cứ lời gì thô ác, tàn ác, khiến người đau khổ, khiến người tức giận, liên hệ đến phẫn nộ, không đưa đến Thiền định, người ấy nói những lời như vậy. Và người ấy nói những lời phù phiếm, nói phi thời, nói những lời phi chơn, nói những lời không lợi ích, nói những lời phi pháp, nói những lời phi luật, nói những lời không đáng gìn giữ. Vì nói phi thời nên lời nói không có

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6073

thuận lý, không có mạch lạc, hệ thống, không có lợi
ích. Khẩu hành như vậy, bạch Thế Tôn, khi hành trì
thời các bất thiện pháp tăng trưởng, các thiện pháp
thối giảm.

Bạch Thế Tôn, khẩu hành gì khi hành trì thời các bất thiện pháp thối giảm, các thiện pháp tăng trưởng? Ở đây, bạch Thế Tôn, có người từ bỏ vọng ngữ, tránh xa vọng ngữ, đến chỗ tập hội, hay đến chỗ chúng hội, hay đến giữa các thân tộc, hay đến giữa các tổ hợp, hay đến giữa vương tộc, khi bị dẫn xuất làm chứng và được hỏi: "Này người kia, hãy nói những gì Ông biết". Nếu biết, người ấy nói: "Tôi biết " nếu không biết, người ấy nói: "Tôi không biết" hay nếu không thấy, người ấy nói: "Tôi không thấy" nếu thấy, người ấy nói: "Tôi thấy". Như vậy lời nói của người ấy không trở thành cố ý vọng ngữ, hoặc vì nguyên nhân tự kỷ, hoặc vì nguyên nhân tha nhân, hoặc vì nguyên nhân một vài quyền lợi gì. Từ bỏ nói hai lưỡi, tránh xa nói hai lưỡi, nghe điều gì ở chỗ này, không đi đến chỗ kia nói để sanh chia rẽ ở những người này, nghe điều gì ở chỗ kia không đi nói với những người này để sanh chia rẽ ở những người kia; như vậy, người ấy sống hòa hợp những kẻ ly gián, tăng trưởng những kẻ hòa hợp, ưa thích hòa hợp, vui thích hòa hợp, thích thú hòa hợp, nói những lời đưa đến hòa hợp. Từ bỏ lời nói độc ác, tránh xa lời nói độc ác; như vậy người

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6074

ấy nói những lời nói nhu hòa, đẹp tai, dễ thương, thông cảm đến tâm, tao nhã, đẹp lòng nhiều người, vui lòng nhiều người. Từ bỏ lời nói phù phiếm, tránh xa lời nói phù phiếm; người ấy nói đúng thời, nói những lời chơn thật, nói những lời có ý nghĩa, nói những lời về Chánh pháp, nói những lời về luật, nói những lời đáng được gìn giữ. Vì nói hợp thời, nên lời nói thuận lý, có mạch lạc hệ thống, có ích lợi. Khẩu hành như vậy, bạch Thế Tôn, khi hành trì thời các bất thiện pháp thối giảm, các thiện pháp tăng trưởng.

Khẩu hành, này các Tỷ-kheo, tôi nói có hai loại: "Nên hành trì, không nên hành trì; và như vậy là sự tương đối giữa khẩu hành". Thế Tôn đã nói như vậy, và do duyên như vậy, lời nói ấy được nói lên.

 Ý hành, này các Tỷ-kheo, Tôi nói có hai loại:
"Nên hành trì, không nên hành trì; và như vậy
là sự tương đối giữa ý hành". Thế Tôn đã nói
như vậy. Và do duyên gì lời nói ấy được nói lên?

Bạch Thế Tôn, một ý hành nào khi hành trì thời
các bất thiện pháp tăng trưởng, các thiện pháp thối
giảm, khẩu hành như vậy không nên hành trì. Bạch
Thế Tôn, và một ý hành nào khi hành trì thời các bất
thiện pháp thối giảm, các thiện pháp tăng trưởng, ý
hành như vậy nên hành trì.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6075

Ý hành gì, bạch Thế Tôn, khi hành trì thời bất
thiện pháp tăng trưởng, thiệp pháp thối giảm? Ở đây,
bạch Thế Tôn có người có tham ái, tham lam tài vật
kẻ khác, nghĩ rằng: "Ôi, mong rằng mọi tài vật của
người khác trở thành của mình!" Lại có người sân
tâm, khởi lên hại ý, hại niệm như sau: "Mong rằng
những loài hữu hình này bị giết, hay bị tàn sát, hay bị
tiêu diệt hay bị làm hại, hay mong chúng không còn
tồn tại". Ý hành như vậy, bạch Thế Tôn, khi hành trì
thời các bất thiện pháp tăng trưởng, các thiện pháp
thối giảm.

Ý hành gì, bạch Thế Tôn, khi hành trì thời các bất thiện pháp thối giảm, các thiện pháp tăng trưởng? Ở đây có người không có tham ái, không tham lam tài vật của kẻ khác, nghĩ rằng: "Ôi, mong rằng mọi tài vật của người khác không trở thành của mình!" Lại có người không có sân tâm, không khởi lên hại ý, hại niệm, nhưng nghĩ rằng: "Mong rằng những loài hữu tình này sống không thù hận, không oán thù, không nhiễu loạn, được an lạc, lo nghĩ tự thân". Ý hành như vậy, bạch Thế Tôn, khi hành trì thời các bất thiện pháp thối giảm, các thiện pháp tăng trưởng.

Ý hành, này các Tỷ-kheo, tôi nói có hai loại: "Nên hành trì, không nên hành trì và như vậy là sự tương đối giữa ý hành". Thế Tôn đã nói như vậy, và

MƯỜI HAI DUYÊN                                       6076

do duyên như vậy, lời nói ấy được nói lên.

 Tâm sanh, này các Tỷ-kheo, tôi nói cũng có hai
loại: "Nên hành trì, không nên hành trì". Thế
Tôn đã nói như vậy. Và do duyên gì, lời nói ấy
được nói lên?

Bạch Thế Tôn, nếu một tâm sanh nào khi hành
trì, các bất thiện pháp tăng trưởng, các thiện pháp thối
giảm, tâm sanh như vậy không nên hành trì. Và một
tâm sanh nào, bạch Thế Tôn, khi hành trì thời các bất
thiện pháp thối giảm, các thiện pháp tăng trưởng, tâm
sanh như vậy nên hành trì.

Tâm sanh gì, bạch Thế Tôn, khi hành trì thời bất thiện pháp tăng trưởng, thiện pháp thối giảm? Ở đây, bạch Thế Tôn, có người có tham dục, sống với tâm câu hữu với tham dục; người ấy sân hận và sống với tâm câu hữu với sân hận; người ấy có hại tâm và sống với tâm câu hữu với hại tâm. Tâm sanh như vậy, bạch Thế Tôn, khi hành trì bất thiện pháp tăng trưởng, thiện pháp thối giảm. Tâm sanh gì, bạch Thế Tôn, khi hành trì bất thiện pháp thối giảm, thiện pháp tăng trưởng? Ở đây, bạch Thế Tôn, có người không có tham dục; sống với tâm không câu hữu với tham dục; người ấy không có sân hận và sống với tâm không câu hữu với sân hận; người ấy không có hại tâm và

MƯỜI HAI DUYÊN                                        6077

sống với tâm không câu hữu với hại tâm. Tâm sanh như vậy, bạch Thế Tôn, nếu hành trì thời bất thiện pháp thối giảm, thiện pháp tăng trưởng.

Tâm sanh, này các Tỷ-kheo, tôi nói có hai loại:
"Nên hành trì, không nên hành trì; và như vậy là sự
tương đối giữa tâm sanh". Thế Tôn đã nói như vậy
và do duyên như vậy, lời nói ấy được nói lên.

 Tưởng đắc, này các Tỷ-kheo, tôi nói cũng có hai
loại: "Nên hành trì, không nên hành trì". Thế
Tôn đã nói vậy. Và do duyên gì, lời nói ấy được
nói lên?

Một tưởng đắc nào, bạch Thế Tôn, khi hành trì
các bất thiện pháp tăng trưởng, các thiện pháp thối
giảm, tưởng đắc như vậy không nên hành trì. Và một
tưởng đắc nào, bạch Thế Tôn, khi hành trì thời các
bất thiện pháp thối giảm, các thiện pháp tăng trưởng,
tưởng đắc như vậy nên hành trì.

Tưởng đắc gì, bạch Thế Tôn, khi hành trì thời bất thiện pháp tăng trưởng, thiện pháp thối giảm? Ở đây, bạch Thế Tôn, có người có tham dục sống với tưởng câu hữu với sân hận, người ấy có hại tâm và sống với tưởng câu hữu với hại tâm. Tưởng đắc như vậy, bạch Thế Tôn, khi hành trì thời bất thiện pháp tăng trưởng, thiệp pháp thối giảm. Tưởng đắc gì,

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6078

bạch Thế Tôn, khi hành trì, bất thiện pháp thối giảm,
thiệp pháp tăng trưởng? Ở đây, bạch Thế Tôn, có
người không có tham dục, sống với tưởng không câu
hữu với tham dục, người ấy không có sân hận và sống
với tưởng không câu hữu với sân hận, người ấy
không có hại tâm và sống với tưởng không câu hữu
với hại tâm. Tưởng đắc như vậy, bạch Thế Tôn, khi
hành trì thời bất thiện pháp thối giảm, thiện pháp tăng
trưởng.

Tưởng đắc, này các Tỷ-kheo, tôi nói có hai loại: "Nên hành trì, không nên hành trì; và như vậy là sự tương đối giữa tưởng đắc". Thế Tôn đã nói như vậy và do duyên như vậy, lời nói ấy được nói lên.

 Kiến đắc, này các Tỷ-kheo, tôi nói có hai loại:
"Nên hành trì và không nên hành trì; và như
vậy là sự tương đối giữa kiến đắc". Thế Tôn đã
nói như vậy. Và do duyên gì, lời nói ấy được nói
lên?

Một kiến đắc nào, bạch Thế Tôn, khi hành trì thời các bất thiện pháp tăng trưởng, các thiện pháp thối giảm, kiến đắc như vậy không nên hành trì. Và một kiến đắc nào khi hành trì thời các bất thiện pháp thối giảm, các thiện pháp tăng trưởng, kiến đắc như vậy nên hành trì. Kiến đắc gì, bạch Thế Tôn, khi

MƯỜI HAI DUYÊN                                       6079

hành trì thời bất thiện pháp tăng trưởng; thiện pháp
thối giảm? Ở đây, bạch Thế Tôn có người có (tà) kiến
như sau: "Không có bố thí, không có lễ hy sinh,
không có tế tự, không có quả dị thục các nghiệp thiện
ác, không có đời này, không có đời khác, không có
mẹ, không có cha, không có loại hóa sanh, ở đời
không có những vị Sa-môn, những vị Bà-la-môn,
chánh hướng, chánh hạnh đã tự mình với thượng trí
chứng tri, chứng đạt và an trú đời này, đời khác và
truyền dạy lại". Kiến đắc như vậy, bạch Thế Tôn, khi
hành trì, các bất thiện pháp tăng trưởng, các thiện
pháp thối giảm. Kiến đắc gì, bạch Thế Tôn, khi hành
trì thời bất thiện pháp thối giảm, các thiện pháp tăng
trưởng?

Ở đây, bạch Thế Tôn, có người có (chánh) kiến như sau: "Có bố thí, có lễ hy sinh, có tế tự, có quả dị thục các nghiệp thiện ác, có đời này, có đời khác, có mẹ, có cha, có các loại hóa sanh, ở đời có những vị Sa-môn, Bà-la-môn chánh hướng, chánh hạnh đã tự mình với thượng trí chứng tri, chứng đắc và an trú đời này, đời khác và truyền dạy lại". Kiến đắc như vậy, bạch Thế Tôn, khi hành trì thời các bất thiện pháp thối giảm, các thiện pháp tăng trưởng.

Kiến đắc, này các Tỷ-kheo, tôi nói có hai loại: "Nên hành trì, không nên hành trì; và như vậy là sự

MƯỜI HAI DUYÊN                                       6080

sai trái về kiến đắc". Thế Tôn đã nói như vậy, và do duyên như vậy, lời nói ấy được nói lên.

 Ngã tánh đắc, này các Tỷ-kheo, tôi nói cũng có
hai loại: "Nên hành trì, không nên hành trì; và
như vậy là sự tương đối giữa ngã tánh". Thế
Tôn đã nói như vậy. Và do duyên gì lời nói ấy
được nói lên?

Ngã tánh đắc nào, bạch Thế Tôn, khi hành trì
thời các bất thiện pháp tăng trưởng, các thiện pháp
thối giảm, ngã tánh đắc như vậy không nên hành trì.
Ngã tánh đắc nào, bạch Thế Tôn, khi hành trì thời
các bất thiện pháp thối giảm, các thiện pháp tăng
trưởng, ngã tánh đắc như vậy nên hành trì. Ngã tánh
đắc gì, bạch Thế Tôn, khi hành trì thời các bất thiện
pháp tăng trưởng, các thiện pháp thối giảm? Ngã
tánh đắc có hại, bạch Thế Tôn, vì sự không rốt ráo
khi được sanh khởi, các bất thiện pháp phải tăng
trưởng, các thiện pháp thối giảm. Ngã tánh đắc vô
hại, bạch Thế Tôn, vì sự rốt ráo khi được sanh khởi,
các bất thiện pháp thối giảm, các thiện pháp tăng
trưởng.

Ngã tánh đắc, này các Tỷ-kheo, tôi nói có hai loại: "Nên hành trì, không nên hành trì; và như vậy là sự sai khác về ngã tánh đắc". Thế Tôn đã nói như

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6081

vậy, và do duyên như vậy lời nói ấy được nói lên.
Bạch Thế Tôn, lời nói mà được Thế Tôn nói lên một
cách vắn tắt, không giải nghĩa rộng rãi, con được
hiểu ý nghĩa một cách rộng rãi như vậy.

 Lành thay, lành thay, này Sariputta! Lành thay,
này Sariputta! Lời nói này được Ta nói lên một
cách vắn tắt, không giải nghĩa rộng rãi, Ông đã
hiểu ý nghĩa một cách rộng rãi như vậy.

 Thân hành, này các Tỷ-kheo, Ta nói có hai loại:
"Nên hành trì, không nên hành trì; và như vậy là
sự tương đối giữa thân hành". Ta đã nói như vậy
và do duyên gì, lời nói ấy được nói lên?

Thân hành nào, này Sariputtta, khi hành trì thời
bất thiện pháp tăng trưởng, thiện pháp thối giảm,
thân hành như vậy không nên hành trì. Và thân hành
nào, này Sariputtta, khi hành trì thời bất thiện pháp
thối giảm, thiệp pháp tăng trưởng, thân hành như vậy
nên hành trì.

Thân hành gì, này Sariputta, khi hành trì bất thiện pháp tăng trưởng, thiện pháp thối giảm? Ở đây, này Sariputta, có người sát sanh, tàn nhẫn, tay lấm máu, tâm chuyên sát hại đả thương, tâm không từ bi đối với các loại hữu tình. Người này lấy của không cho; bất cứ tài vật gì của người khác, hoặc tại thôn

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6082

làng hoặc tại rừng núi không cho người ấy, người ấy
lấy trộm tài vật ấy. Người ấy sống tà hạnh trong các
dục vọng, giao cấu các hạng nữ nhân có mẹ che chở,
có cha che chở, có anh che chở, có chị che chở, có
bà con che chở, đã có chồng, được hình phạt gậy gộc
bảo vệ, cho đến những nữ nhân được trang sức bằng
vòng hoa. Thân hành như vậy, này Sariputta, khi
hành trì thời các bất thiện pháp tăng trưởng, các thiện
pháp thối giảm.

Thân hành gì, này Sariputta, khi hành trì thời các bất thiện pháp thối giảm, các thiện pháp tăng trưởng? Ở đây, này Sariputtta, có người từ bỏ sát sanh, tránh xa sát sanh, bỏ trượng, bỏ kiếm, biết tàm quý, có lòng từ, sống thương xót đến hạnh phúc tất cả chúng sanh và loài hữu tình. Người ấy từ bỏ lấy của không cho, tránh xa lấy của không cho; bất cứ tài vật gì của người khác, hoặc tại thôn làng, hoặc tại rừng núi không cho người ấy, người ấy không lấy trộm tài vật ấy. Người ấy từ bỏ sống theo tà hạnh trong các dục vọng, không giao cấu với các hạng nữ nhân có mẹ che chở, có cha che chở, có anh che chở, có chị che chở, có bà con che chở, đã có chồng, được hình phạt gậy gộc bảo vệ, cho đến những nữ nhân được trang sức bằng vòng hoa. Thân hành như vậy, này Sariputta, khi hành trì thời các bất thiện pháp thối giảm, các thiện pháp tăng trưởng.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       6083

Thân hành, này các Tỷ-kheo, ta nói có hai loại:
"Nên hành trì, không nên hành trì; và như vậy là sự
tương đối giữa thân hành". Ta đã nói như vậy và do
duyên như vậy, lời nói ấy được nói lên.

 Khẩu hành, này các Tỷ-kheo, Ta nói có hai loại:
"Nên hành trì, không nên hành trì; và như vậy là
sự tương đối giữa khẩu hành". Ta đã nói như vậy.
Và do duyên gì lời nói ấy được nói lên?

Này Sariputta, khẩu hành nào khi hành trì thời
các bất thiện pháp tăng trưởng, các thiện pháp thối
giảm, khẩu hành như vậy không nên hành trì. Và
khẩu hành nào, này Sariputta, khi hành trì, các bất
thiện pháp thối giảm, các thiện pháp tăng trưởng,
khẩu hành như vậy nên hành trì.

Khẩu hành gì, này Sariputta, khi hành trì thời
các bất thiện pháp tăng trưởng, các thiện pháp thối
giảm? Ở đây, này Sariputta, có người vọng ngữ đến
chỗ tập hội... (như trên)

... (những thay đổi cần thiết cho đến đoạn ngã tánh đắc... )

"Ngã tánh đắc, này các Tỷ-kheo, Ta nói có hai loại: "Nên hành trì, không nên hành trì; và như vậy là sự tương đối giữa ngã tánh đắc", Ta đã nói như

MƯỜI HAI DUYÊN                                    6084

vậy. Và do duyên như vậy lời nói ấy được nói lên.

 Này Sariputta, lời nói này được Ta nói một cách vắn tắt, cần phải hiểu một cách rộng rãi như vậy.

 Sắc do mắt nhận thức, này Sariputta, Ta nói có
hai loại: "Nên hành trì, không nên hành trì".
 Tiếng do tai nhận thức, này Sariputta, Ta nói
có hai loại: "Nên hành trì, không nên hành trì".
 Hương do mũi nhận thức, này Sariputta, Ta nói
có hai loại: "Nên hành trì không nên hành trì".
 Vị do lưỡi nhận thức, này Sariputta, Ta nói có
hai loại: "Nên hành trì, không nên hành trì".
 Xúc do thân nhận thức, này Sariputta, Ta nói
có hai loại: "Nên hành trì, không nên hành trì".
 Pháp do ý nhận thức, này Sariputta, Ta nói có
hai loại: "Nên hành trì, không nên hành trì".

Khi được nghe nói vậy, Tôn giả Sariputta bạch Thế Tôn:

– Bạch Thế Tôn, lời nói này được Thế Tôn nói lên một cách vắn tắt, không giải nghĩa rộng rãi, con được hiểu ý nghĩa một cách rộng rãi như sau:

"Sắc do mắt nhận thức, này Sariputta, Ta nói có

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6085

hai loại: "Nên hành trì, không nên hành trì". Thế Tôn đã nói như vậy. Và do duyên gì lời nói ấy được nói lên?

Sắc nào do mắt nhận thức bạch Thế Tôn, khi
hành trì thời các bất thiện pháp tăng trưởng, các thiện
pháp thối giảm, sắc do mắt nhận thức như vậy không
nên hành trì. Sắc nào do mắt nhận thức, bạch Thế
Tôn khi hành trì thời các bất thiện pháp thối giảm,
các thiện pháp tăng trưởng, sắc ấy do mắt nhận thức
như vậy nên hành trì. "Sắc do mắt nhận thức, này
Sariputta, Ta nói có hai loại: "Nên hành trì, không
nên hành trì". Thế Tôn đã nói như vậy và do duyên
như vậy lời nói ấy được nói lên.

"Tiếng do tai nhận thức, này Sariputta, Ta nói có hai loại: "Nên hành trì, không nên hành trì". Thế Tôn đã nói như vậy. Và do duyên gì lời nói ấy được nói lên? Tiếng nào do tai nhận thức bạch Thế Tôn, khi hành trì thời các bất thiện pháp tăng trưởng, các thiện pháp thối giảm, tiếng do tai nhận thức như vậy không nên hành trì. Tiếng nào do tai nhận thức, bạch Thế Tôn, khi hành trì thời các bất thiện pháp thối giảm, các thiện pháp tăng trưởng, tiếng do tai nhận thức như vậy nên hành trì. "Tiếng do tai nhận thức, này Sariputta, Ta nói có hai loại: "Nên hành trì, không nên hành trì". Thế Tôn đã nói như vậy và do

MƯỜI HAI DUYÊN                                       6086

duyên như vậy lời nói ấy được nói lên.

"Hương do mũi nhận thức, này Sariputta, Ta nói có hai loại: "Nên hành trì, không nên hành trì". Thế Tôn đã nói như vậy. Và do duyên gì lời nói ấy được nói lên? Hương nào do mũi nhận thức, bạch Thế Tôn, khi hành trì thời các bất thiện pháp tăng trưởng, các thiện pháp thối giảm, hương do mũi nhận thức như vậy không nên hành trì. Hương nào do mũi nhận thức, bạch Thế Tôn, khi hành trì, các bất thiện pháp thối giảm, các thiện pháp tăng trưởng, hương do mũi nhận thức như vậy nên hành trì: "Hương do mũi nhận thức, này Sariputta, Ta nói có hai loại: "Nên hành trì, không nên hành trì". Thế Tôn đã nói như vậy và do duyên như vậy lời nói ấy được nói lên.

"Vị do lưỡi nhận thức, này Sariputta, Ta nói có hai loại: "Nên hành trì, không nên hành trì". Thế Tôn đã nói như vậy. Và do duyên gì lời nói ấy được nói lên. Vị nào do lưỡi nhận thức, bạch Thế Tôn, khi hành trì thời các bất thiện pháp tăng trưởng, các thiện pháp thối giảm, vị do lưỡi nhận thức như vậy không nên hành trì. Vị nào do lưỡi nhận thức, bạch Thế Tôn, khi hành trì thời các bất thiện pháp thối giảm, các thiện pháp tăng trưởng, vị do lưỡi nhận thức như vậy nên hành trì. "Vị do lưỡi nhận thức, này Sariputta, Ta nói có hai loại: "Nên hành trì, không

MƯỜI HAI DUYÊN                                       6087

nên hành trì". Thế Tôn đã nói như vậy và do duyên như vậy lời nói ấy được nói lên.

"Xúc do thân nhận thức, này Sariputta, Ta nói có hai loại: "Nên hành trì, không nên hành trì". Thế Tôn đã nói như vậy. Và do duyên gì lời nói ấy được nói lên? Xúc nào do thân nhận thức, bạch Thế Tôn, khi hành trì thời các bất thiện pháp tăng trưởng, các thiện pháp thối giảm, xúc do thân nhận thức như vậy không nên hành trì. Xúc nào do thân nhận thức, bạch Thế Tôn, khi hành trì thời các bất thiện pháp thối giảm, các thiện pháp tăng trưởng, xúc do thân nhận thức như vậy nên hành trì. "Xúc do thân nhận thức, này Sariputta, Ta nói có hai loại: "Nên hành trì, không nên hành trì". Thế Tôn đã nói như vậy và do duyên như vậy lời nói ấy được nói lên.

"Pháp do ý nhận thức, này Sariputta, Ta nói có hai loại: "Nên hành trì, không nên hành trì". Thế Tôn đã nói như vậy. Và do duyên gì lời nói ấy được nói lên? Pháp nào do ý nhận thức, bạch Thế Tôn, khi hành trì thời các bất thiện pháp tăng trưởng, các thiện pháp thối giảm, pháp do ý nhận thức như vậy không nên hành trì. Pháp nào do ý nhận thức, bạch Thế Tôn, khi hành trì thời các bất thiện pháp thối giảm, các thiện pháp tăng trưởng, pháp do ý nhận thức như vậy nên hành trì. Pháp do ý nhận thức, này Sariputta, Ta

MƯỜI HAI DUYÊN                                       6088

nói có hai loại: "Nên hành trì, không nên hành trì". Thế Tôn đã nói như vậy và do duyên như vậy lời nói ấy được nói lên.

Bạch Thế Tôn, lời nói này được Thế Tôn nói lên một cách vắn tắt, không giải nghĩa rộng rãi, con được hiểu ý nghĩa một cách rộng rãi như vậy.

 Lành thay, lành thay, này Sariputta! Lành thay,
này Sariputta! Lời nói này được Ta nói lên một
cách vắn tắt, không giải nghĩa rộng rãi, Ông đã
hiểu ý nghĩa một cách rộng rãi như vậy.

Sắc do mắt nhận thức, này Sariputta, Ta nói có hai loại: "Nên hành trì, không nên hành trì". Lời nói như vậy được Ta nói lên. Và do duyên gì, lời nói ấy được nói lên?... (như trên)... Pháp do ý nhận thức, này Sariputta, Ta nói có hai loại: "Nên hành trì, không nên hành trì". Lời nói như vậy được Ta nói lên và do duyên như vậy, lời nói ấy được nói lên.

Này Sariputta, lời nói này được Ta nói lên một cách vắn tắt, ý nghĩa lời nói ấy được hiểu một cách rộng rãi như vậy.

 Ý, này Sariputta, Ta nói có hai loại: "Nên hành trì, không nên hành trì".

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6089

 Đồ ăn khất thực, này Sariputta, Ta nói có hai
loại: "Nên hành trì, không nên hành trì".
 Sàng tọa, này Sariputta, Ta nói có hai loại:
"Nên hành trì, không nên hành trì".
 Làng, này Sariputta, Ta nói có hai loại: "Nên
hành trì, không nên hành trì".
 Thị trấn, này Sariputta, Ta nói có hai loại:
"Nên hành trì, không nên hành trì".
 Đô thị, này Sariputta, Ta nói có hai loại: "Nên
hành trì, không nên hành trì".
 Quốc độ, này Sariputta, Ta nói có hai loại:
"Nên hành trì, không nên hành trì".
 Người (Puggala), này Sariputta, Ta nói có hai
loại: "Nên hành trì, không nên hành trì".

Khi được nghe nói vậy, Tôn giả Sariputta bạch Thế Tôn:

– Bạch Thế Tôn, lời nói này được Thế Tôn nói lên một cách vắn tắt, không giải nghĩa một cách rộng rãi, con được hiểu ý nghĩa một cách rộng rãi như sau:

"Ý, này Sariputta, Ta nói có hai loại: "Nên hành trì, không nên hành trì". Thế Tôn đã nói như vậy. Và do duyên gì, lời nói ấy được nói lên? Ý nào, bạch

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6090

Thế Tôn, khi hành trì, các bất thiện pháp tăng trưởng,
các thiện pháp thối giảm, ý như vậy không nên hành
trì. Ý nào, bạch Thế Tôn, khi hành trì thời các bất
thiện pháp thối giảm, các thiện pháp tăng trưởng, ý
như vậy nên hành trì. "Ý, này Sariputta, Ta nói có
hai loại: "Nên hành trì, không nên hành trì". Thế Tôn
đã nói lên như vậy. Và do duyên như vậy, lời nói ấy
được nói lên.

"Món ăn khất thực, này Sariputta, Ta nói có hai loại... do duyên như vậy, lời nói ấy được nói lên".

"Sàng tọa, này Sariputta, Ta nói có hai loại... do duyên như vậy, lời nói ấy được nói lên".

"Làng, này Sariputta, Ta nói có hai loại... do duyên như vậy, lời nói ấy được nói lên".

"Thị trấn, này Sariputta, Ta nói có hai loại... do duyên như vậy, lời nói ấy được nói lên".

"Đô thị, này Sariputta, Ta nói có hai loại... do duyên như vậy, lời nói ấy được nói lên".

"Quốc độ, này Sariputta, Ta nói có hai loại... do duyên như vậy, lời nói ấy được nói lên".

"Người, này Sariputta, Ta nói có hai loại... do

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6091

duyên như vậy, lời nói ấy được nói lên".

Bạch Thế Tôn, lời nói này được Thế Tôn nói lên một cách vắn tắt, không giải thích rộng rãi, con đã hiểu một cách rộng rãi như vậy.

– Lành thay, lành thay, này Sariputta! Lành
thay, này Sariputta! Lời nói này được Ta nói lên vắn
tắt, không giải thích rộng rãi, Ông đã hiểu một cách
rộng rãi như vậy.

Y, này Sariputta, Ta nói có hai loại: "Nên hành trì, không nên hành trì". Ta đã nói lên như vậy. Và do duyên gì, lời nói ấy được nói lên? Y nào, này Sariputta, khi hành trì thời các bất thiện pháp tăng trưởng... Do duyên như vậy, lời nói ấy được nói lên.

Đồ ăn khất thực, này Sariputta, Ta nói có hai
loại: "Nên hành trì, không nên hành trì". Ta đã nói
như vậy. Và do duyên gì, lời nói ấy được nói lên?...
Do duyên như vậy, lời nói ấy được nói lên.

Sàng tọa, này Sariputta, Ta nói có hai loại: "Nên hành trì, không nên hành trì"... (như trên)... Sàng tọa như vậy không nên hành trì. Sàng tọa như vậy nên hành trì.... (như trên)... Làng như vậy không nên hành trì ... (như trên) ... Làng như vậy nên hành trì... (như trên).. Thị trấn như vậy không nên hành trì...

MƯỜI HAI DUYÊN                                        6092

(như trên)... Thị trấn như vậy nên hành trì.... (như trên).... Đô thị như vậy không nên hành trì... (như trên)... Đô thị như vậy nên hành trì... (như trên)... Quốc độ như vậy không nên hành trì ... (như trên) ... Quốc độ như vậy nên hành trì ... (như trên) ... Người, này Sariputta, Ta nói có hai loại: "Nên hành trì và không nên hành trì". Ta đã nói như vậy. Và do duyên gì, lời nói ấy được nói lên? Người, này Sariputta... Do duyên như vậy, lời nói ấy được nói lên.

Này Sariputta, lời nói này được Ta nói vắn tắt, ý nghĩa (lời nói ấy) cần được hiểu một cách rộng rãi như vậy.

 Này Sariputta, nếu tất cả những vị Sát đế lỵ,
đối với lời nói này được Ta nói vắn tắt, có thể
hiểu ý nghĩa lời nói ấy một cách rộng rãi như
vậy, tất cả những vị ấy sẽ được hưởng hạnh
phúc, an lạc lâu dài.
 Này Sariputta, nếu tất cả những vị Bà-la-
môn ..
 Nếu tất cả những vị Vessa...
 Này Sariputta, nếu tất cả những vị Thủ đà
(Sudda), đối với lời nói này được Ta nói vắn
tắt, có thể hiểu ý nghĩa lời nói ấy một cách
rộng rãi như vậy, tất cả những vị ấy sẽ được

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6093

hưởng hạnh phúc an lạc lâu dài.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Tôn giả Sariputta hoan hỷ, tín thọ lời Thế Tôn dạy.

MƯỜI HAI DUYÊN                           6094

719 Thủ - Kiến - Kiến đưa đến hạnh phúc và khổ đau - Kinh CHỦNG TỬ – Tăng IV, 531

CHỦNG TỬ – Tăng IV, 531

1. Này các Tỷ-kheo, với người đàn ông, với con
người có tà kiến, có tà tư duy, có tà ngữ, có tà
nghiệp, có tà mạng, có tà tinh tấn, có tà niệm, có tà
định, có tà trí, có tà giải thoát; phàm có thân nghiệp
gì được thực hiện đầy đủ, được chấp nhận theo
kiến ấy; phàm có khẩu nghiệp gì... phàm có ý
nghiệp gì được thực hiện đầy đủ, được chấp nhận
theo kiến ấy; phàm có tư tâm sở nào, phàm có quyết
định nào, phàm có ước nguyện nào và phàm có các
hành nào, tất cả các pháp ấy đưa đến bất khả lạc,
bất khả hỷ, bất khả ý, bất hạnh, đau khổ. Vì sao?
Này các Tỷ-kheo, vì tà kiến là ác.

Ví như, này các Tỷ-kheo, hột giống cây nimba, hay
hột giống cây kosàtakì (một loại dây leo), hay hột
giống cây mướp đắng được gieo vào đất ướt. Phàm
vị gì nó lấy lên từ đất, phàm vị gì nó lấy lên từ nước,
tất cả vị ấy đều đưa đến tánh đắng, tánh cay, tánh
không lạc của nó. Vì sao? Vì nó là tánh ác của hột
giống, này các Tỷ-kheo.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       6095

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, với người đàn ông, với
con người có tà kiến, có tà tư duy, có tà ngữ, có tà
nghiệp, có tà mạng, có tà tinh tấn, có tà niệm, có tà
định, có tà trí, có tà giải thoát, phàm có thân nghiệp
gì được thực hiện đầy đủ, được chấp nhận theo kiến
ấy, phàm có khẩu nghiệp gì... phàm có ý nghiệp gì
được thực hiện đầy đủ, và được chấp nhận theo kiến
ấy; phàm có tư tâm sở nào, phàm có quyết định nào,
phàm có ước nguyện nào, phàm có các hành nào, tất
cả các pháp ấy đưa đến bất khả lạc, bất khả hỷ, bất
khả ý, bất hạnh, đau khổ. Vì sao? Này các Tỷ-kheo,
vì tà kiến là ác.

3. Này các Tỷ-kheo, với người đàn ông, với con
người có chánh kiến, có chánh tư duy, có chánh ngữ,
có chánh nghiệp, có chánh mạng, có chánh tinh tấn,
có chánh niệm, có chánh định, có chánh trí, có chánh
giải thoát; phàm có thân nghiệp gì được thực hiện
đầy đủ, được chấp nhận theo kiến ấy; phàm có
khẩu nghiệp gì... phàm có ý nghiệp gì được thực
hiện đầy đủ, được chấp nhận theo kiến ấy; phàm
có tư tâm sở nào, phàm có quyết định nào, phàm
có ước nguyện nào, và phàm có các hành nào, tất
cả các pháp ấy đưa đến khả lạc, khả hỷ, khả ý,
hạnh phúc, an lạc. Vì sao? Này các Tỷ-kheo, vì
chánh kiến là hiền thiện.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6096

Ví như, này các Tỷ-kheo, hột giống cây mía, hay hột
giống cây lúa, hay hột giống cây nho được gieo vào
đất ướt. Phàm vị gì nó lấy lên từ đất, phàm vị gì nó
lấy lên từ nước, tất cả vị ấy đều đưa đến tánh ngon,
tánh nghịt, tánh thuần chất của nó. Vì sao? Vì hột
giống là hiền thiện.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, đối với người có chánh kiến, này các Tỷ-kheo, phàm mọi thân hành... vì tánh hiền thiện của kiến.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    6097

720 Thủ - Kiến - Phá hoại kiến có thân - Kinh SỰ PHÁ HOẠI – Tăng III, 481

SỰ PHÁ HOẠI –Tăng III, 481

1.- Do phá hoại bảy pháp, này các Tỷ-kheo, thành vị Tỷ-kheo.

2. Thế nào là bảy?

- Phá hoại kiến có thân,
- Phá hoại nghi,
- Phá hoại giới cấm thủ,
- Phá hoại tham,
- Phá hoại sân,
- Phá hoại si,
- Phá hoại mạn.

Do phá hoại bảy pháp này, này các Tỷ-kheo, thành vị Tỷ-kheo.

CÁC PHÁP KHÁC –Tăng III, 481

1. Này các Tỷ-kheo, do đoạn diệt bảy pháp, thành vị Sa-môn …

MƯỜI HAI DUYÊN                                   6098

Do vất bỏ bảy pháp, thành vị Bà-la-môn …

Do tiêu diệt bảy pháp, thành vị an lành …

Do gột sạch bảy pháp, thành vị đã gột sạch …

Do biết rõ bảy pháp, thành bậc có trí …

Do phá hoại kẻ thù bảy pháp, thành vị Thánh …

Do chặn đứng bảy pháp, thành vị A-la-hán.

2. Thế nào là bảy?

- Chận đứng kiến có thân,
- Chặn đứng nghi,
- Chặn đứng giới cấm thủ,
- Chặn đứng tham,
- Chặn đứng sân,
- Chặn đứng si,
- Chặn đứng mạn

Do chặn đứng bảy pháp này, này các Tỷ-kheo, thành vị A-la-hán.

MƯỜI HAI DUYÊN                                  6099

MƯỜI HAI DUYÊN   6100

721 Thủ - Kiến - Thế nào là hộ trì chân lý - Kinh CANKI – 95 Trung II, 715

KINH CANKI (Canki suttam) – Bài kinh số 95 – Trung II, 715

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn du hành trong nước Kosala cùng với Đại chúng Tỷ-kheo, và đi đến một làng Bà- la-môn của dân chúng Kosala, tên là Opasada. Thế Tôn trú tại Opasada, tại rừng chư Thiên (Devavana), rừng cây sala (salavana), phía Bắc làng Opasada. Lúc bấy giờ, Bà-la-môn Canki trú ở Opasada, một chỗ dân cư đông đúc, cây cỏ, ao nước, lúa gạo phì nhiêu, một vương địa do vua Pasenadi, vua nước Kosala cấp, một ân tứ của vua, một tịnh ấp. Các Bà- la-môn gia chủ ở Opasada được nghe: "Sa-môn Gotama... (như kinh Ratthapala, số 82, trang 497- 498 thay chữ Thullakotthita bằng chữ Opasada)... được yết kiến một vị A-la-hán như vậy". Rồi các Bà- la-môn gia chủ ở Opasada, từng đoàn, từng đoàn lũ lượt đi ra khỏi Opasada và đi đến ngõ phía Bắc, rừng chư Thiên, rừng cây sala. Lúc bấy giờ, Bà-la-môn

MƯỜI HAI DUYÊN                                    6101

Canki đi lên trên lầu để nghỉ trưa. Bà-la-môn Canki
thấy các Bà-la-môn gia chủ ở Opasada từng đoàn,
từng đoàn lũ lượt đi ra khỏi Opasada và đi đến ngõ
phía Bắc rừng chư Thiên, rừng cây sala. Thấy vậy,
Bà-la-môn Canki bèn gọi người gác cửa:

– Này người Gác cửa, vì sao các Bà-la-môn gia
chủ ở Opasada từng đoàn, từng đoàn lũ lượt đi ra
khỏi Opasada và đi đến ngõ phía Bắc, rừng chư
Thiên, rừng cây sala như vậy?

– Thưa Tôn giả Canki, có Sa-môn Gotama,
dòng họ Thích-ca, xuất gia từ gia tộc Thích-ca đang
du hành trong nước Kosala... (như kinh Ratthapala
số 82, trang 497) Phật, Thế Tôn. Nay những người
ấy đi đến yết kiến Tôn giả Gotama.

– Này người Gác cửa, hãy đi đến các Bà-la-môn
gia chủ ở Opasada, khi đến nơi, hãy nói với những
Bà-la-môn gia chủ: "Bà-la-môn Canki có nói: "Này
các Hiền giả, hãy chờ đợi. Bà-la-môn Canki sẽ tự
thân hành đến yết kiến Sa-môn Gotama".

Lúc bấy giờ, có khoảng năm trăm Bà-la-môn, từ
nhiều địa phương khác nhau, đến tại Opasada vì một
vài công vụ. Những Bà-la-môn nghe: "Bà-la-môn
Canki sẽ đi yết kiến Sa-môn Gotama". Những Bà-la-
môn ấy đến Bà-la-môn Canki, khi đến xong, liền

MƯỜI HAI DUYÊN                                   6102

thưa với Bà-la-môn Canki:

– Có phải Tôn giả Canki sẽ đến yết kiến Sa-môn Gotama?

– Này các Hiền giả, đó là ý định của ta. Ta sẽ đến yết kiến Sa-môn Gotama.

– Tôn giả Canki, chớ có đến yết kiến Sa-môn
Gotama. Thật không xứng đáng cho tôn giả Canki
đến yết kiến Sa-môn Gotama; trái lại, thật xứng đáng
cho Sa-môn Gotama đến yết kiến Tôn giả Canki. Lại
nữa, Tôn giả Canki thiện sanh cả từ mẫu hệ và phụ
hệ, huyết thống thanh tịnh cho đến bảy đời tổ phụ
không bị một vết nhơ nào, không bị một dèm pha nào
về vấn đề huyết thống thọ sanh. Vì Tôn giả Canki
thiện sanh cả từ mẫu hệ và phụ hệ, huyết thống thanh
tịnh cho đến bảy đời tổ phụ, không bị một vết nhơ
nào, không bị một chỉ trích nào về vấn đề huyết
thống thọ sanh. Do điểm này, thật không xứng đáng
cho Tôn giả Canki đến yết kiến Sa-môn Gotama; trái
lại, thật xứng đáng cho Sa-môn Gotama đến yết kiết
Bà-la-môn Canki.

Lại nữa, Tôn giả Canki là nhà giàu có, đại phú, sung túc... (như trên)... Lại nữa, Tôn giả Canki là nhà phúng tụng, nhà trì chú, thông hiểu ba tập Veda với danh nghĩa, lễ nghi, ngữ nguyên, chú giải và lịch sử

MƯỜI HAI DUYÊN                                       6103

truyền thống là thứ năm, thông hiểu ngữ pháp và văn phạm, biện tài về Thuận thế luận và Đại nhân tướng. Tôn giả Canki đẹp trai, khả ái, làm đẹp lòng người, với màu da thù thắng, khôi ngô tuấn tú, cử chỉ trang nhã, dáng điệu cao thượng. Tôn giả Canki có giới hạnh, trưởng thành trong giới hạnh, thành tựu sự trưởng thành trong giới hạnh. Tôn giả Canki thiện ngôn, dùng lời thiện ngôn, nói lời tao nhã, ý nghĩa minh bạch, giọng nói không bập bẹ phều phào, giải thích nghĩa lý minh xác. Tôn giả Canki là bậc Tôn sư của hàng Tôn sư nhiều người, dạy ba trăm thanh niên Bà-la-môn tụng đọc chú thuật. Tôn giả Candi được vua Pasenadi xứ Kosala kính trọng, tôn sùng, chiêm ngưỡng, kính lễ, trọng vọng. Tôn giả Canki được Bà- la-môn Pokkarasati kính trọng, tôn sùng, chiêm ngưỡng, kính lễ, trọng vọng. Tôn giả Canki sống ở Opasada, một địa phương dân chúng đông đúc, cỏ cây, ao nước phì nhiêu, lúa gạo sung túc, một vương lãnh địa, một tịnh thí địa, một ân tứ của vua Pasenadi nước Kosala. Vì rằng Tôn giả Canki sống ở Opasada... (như trên)... Do điểm này, thật không xứng đáng cho Tôn giả Canki đến yết kiến Sa-môn Gotama; trái lại, thật xứng đáng cho Sa-môn Gotama đến yết kiết Tôn giả Canki.

Nghe nói vậy, Bà-la-môn Canki nói với những vị Bà-la-môn ấy:

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6104

– Các Hiền giả hãy nghe ta giải thích, vì sao thật
xứng đáng cho chúng ta đến yết kiến Sa-môn
Gotama; trái lại, thật không xứng đáng cho Sa-môn
Gotama đến yết kiến chúng ta.

- Này các Hiền giả, thật vậy, Sa-môn Gotama
thiện sanh cả từ mẫu hệ và phụ hệ, huyết thống
thanh tịnh cho đến bảy đời tổ phụ, không bị một
vết nhơ nào, không bị một dèm pha nào về vấn
đề huyết thống thọ sanh. Do điểm này thật
không xứng đáng cho Sa-môn Gotama đến yết
kiến chúng ta, trái lại, thật xứng đáng cho
chúng ta đến yết kiến Sa-môn Gotama.
- Này các Hiền giả, thật vậy, Sa-môn Gotama
xuất gia, từ bỏ rất nhiều vàng bạc, bỏ cả loại
đang chôn dưới đất lẫn loại trên mặt đất.
- Này các Hiền giả, thật vậy, Sa-môn Gotama
trong tuổi thanh niên, tóc còn đen nhánh, trong
tuổi trẻ đẹp của thời niên thiếu, đã xuất gia từ
bỏ gia đình, sống không gia đình.
- Này các Hiền giả, thật vậy Sa-môn Gotama,
dầu song thân không đồng ý, khóc than, nước
mắt thấm ướt cả mặt, vẫn cạo bỏ râu tóc, khoác
áo cà-sa, xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không
gia đình.
- Này các Hiền giả, thật vậy, Sa-môn Gotama

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6105

đẹp trai, khả ái, làm đẹp lòng mọi người với
màu da thù thắng, khôi ngô tuấn tú, cử chỉ trang
nhã, dáng điệu cao thượng.
- Này các Hiền giả, thật vậy, Sa-môn Gotama có
giới hạnh, gìn giữ giới hạnh của bậc Thánh, có
thiện đức, đầy đủ thiện đức.
- Này các Hiền giả, thật vậy, Sa-môn Gotama
thiện ngôn, dùng lời thiện ngôn, nói lời tao nhã,
ý nghĩa minh bạch, giọng nói không bập bẹ,
phều phào, giải thích nghĩa lý minh xác.
- Này các Hiền giả, thật vậy, Sa-môn Gotama là
bậc Tôn sư các hàng Tôn sư của nhiều người.
- Này các Hiền giả, thật vậy, Sa-môn Gotama đã
diệt trừ tham dục, đã diệt được mọi xao động
của tâm.
- Này các Hiền giả, thật vậy, Sa-môn Gotama
chủ trương về nghiệp, chủ trương về hành
động, đặt trọng tâm vào chí thiện khi thuyết
pháp với chúng Bà-la-môn.
- Này các Hiền giả, thật vậy, Sa-môn Gotama
xuất gia từ chủng tộc cao quý, từ dòng họ Sát-
đế-lỵ thanh tịnh.
- Này các Hiền giả, thật vậy, Sa-môn Gotama
xuất gia từ chủng tộc khá giả, đại phú, tài sản
sung mãn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    6106

- Này các Hiền giả, thật vậy, dân chúng băng
ngàn vượt biển (băng qua nhiều địa phương,
băng qua nhiều quốc độ) đến hỏi đạo Sa-môn
Gotama.
- Này các Hiền giả, thật vậy, có hàng ngàn Thiên
nhân đến quy y Sa-môn Gotama.
- Này các Hiền giả, thật vậy, tiếng đồn tốt đẹp
sau đây được truyền đi về Sa-môn Gotama:
"Ngài là bậc Thế Tôn, A-la-hán, Chánh Đẳng
Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian
Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu,
Thiên Nhơn Sư, Phật, Thế Tôn".
- Này các Hiền giả, thật vậy, Sa-môn Gotama có
đầy đủ ba mươi hai tướng tốt của bậc Đại nhân.
- Này các Hiền giả, thật vậy, vua Seniya
Bimbisara nước Magadha, cùng với vương tử,
cung phi, thị tùng đều quy y Sa-môn Gotama.
- Này các Hiền giả, thật vậy, vua Pasenadi nước
Kosala, cùng với nương tử, cung phi, thị tùng
đều quy y Sa-môn Gotama.
- Này các Hiền giả, thật vậy, Bà-la-môn
Pokkharasati cùng với các con, vợ, thị giả đều
quy y Sa-môn Gotama.
- Này các Hiền giả, thật vậy, Sa-môn Gotama đã
đến Opasada, nay đang ở tại Opasada về phía

MƯỜI HAI DUYÊN                                 6107

Bắc Opasada, trong rừng chư Thiên, rừng cây
sala. Những Sa-môn, Bà-la-môn nào đến ruộng
làng chúng ta đều là khách của chúng ta. Đối
với khách, chúng ta phải kính trọng, tôn sùng,
chiêm ngưỡng, kính lễ, trọng vọng.
Này các Hiền giả, nay Sa-môn Gotama đã đến
Opasada, hiện ở tại Opasada, về phía Bắc Opasada,
trong rừng chư Thiên, rừng cây sala. Như vậy Sa-
môn Gotama là khách của chúng ta. Và đã là khách,
chúng ta phải kính trọng, tôn sùng, chiêm ngưỡng,
kính lễ, trọng vọng. Do điểm này, thật không xứng
đáng cho Tôn giả Gotama đến yết kiến chúng ta, trái
lại, thật xứng đáng cho chúng ta đến yết kiến Tôn giả
Gotama.

Này các Hiền giả, đó là những ưu điểm mà ta
được biết về Tôn giả Gotama. Tôn giả Gotama không
phải có chừng ấy ưu điểm mà thôi. Tôn giả Gotama
có đến vô lượng ưu điểm.

Này các Hiền giả, chỉ với một ưu điểm thôi, thật
không xứng đáng cho Tôn giả Gotama đến yết kiến
chúng ta; thật xứng đáng cho chúng ta đến yết kiến
Tôn giả Gotama. Vậy tất cả chúng ta hãy đi đến yết
kiến Tôn giả Gotama.

Rồi Bà-la-môn Canki, cùng với đại chúng Bà-

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6108

la-môn đi đến Thế Tôn, sau khi đến nói lên với Thế
Tôn những lời chào đón hỏi thăm, sau khi nói lên
những người chào đón hỏi thăm thân hữu rồi ngồi
xuống một bên.

Lúc bấy giờ Thế Tôn đang ngồi và nói lên với
những Bà-la-môn trưởng thượng những lời thân hữu
về vấn đề này, vấn đề khác. Khi ấy có thanh niên Bà-
la-môn tên Kapathika, trẻ tuổi, đầu cạo trọc, mới có
mười sáu tuổi, từ khi sanh, thông hiểu ba tập Veda
với danh nghĩa, lễ nghi, ngữ nguyên, chú giải và lịch
sử truyền thống là thứ năm, thông hiểu ngữ pháp và
văn phạm, biệt tài về Thuận thế luận và Đại nhân
tướng, thanh niên này đang ngồi giữa hội chúng ấy.
Thanh niên này thỉnh thoảng cắt đứt cuộc đàm luận
giữa Thế Tôn và các vị Bà-la-môn trưởng thượng.
Rồi Thế Tôn khiển trách thanh niên Bà-la-môn
Kapathika:

– Hiền giả Bharadvaja, chớ có cắt ngang cuộc
đàm luận của các Bà-la-môn trưởng thượng. Hiền giả
Bharadvaja hãy chờ cho đến khi câu chuyện chấm
dứt.

Khi nghe nói vậy, Bà-la-môn Canki bạch Thế Tôn:

– Tôn giả Gotama, chớ có khiển trách thanh niên

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6109

Bà-la-môn Kapathika. Thanh niên Bà-la-môn
Kapathika là Thiện nam tử. Thanh niên Bà-la-môn
Kapathipa là bậc đa văn. Thanh niên Bà-la-môn
Kapathika phát ngôn thiện xảo. Và thanh niên Bà-la-
môn Kapathia là bậc có trí. Và thanh niên Bà-la-môn
Kapathika có thể đàm luận với Tôn giả Gotama trong
vấn đề này.

Thế Tôn nghĩ như sau: "Thật sự thanh niên Bà-
la-môn Kapathika này đã thông hiểu ba tập Veda, và
các Bà-la-môn tôn trọng người này". Và thanh niên
Bà-la-môn Kapathika nghĩ như sau: "Khi nào Sa-
môn Gotama lấy mắt nhìn con mắt ta, ta sẽ hỏi Sa-
môn Gotama".

Rồi Thế Tôn với tâm tư của mình biết được tâm
tư của thanh niên Bà-la-môn Kapathika liền lấy mắt
nhìn thanh niên Bà-la-môn Kapathika. Thanh niên
Bà-la-môn Kapathika suy nghĩ: "Sa-môn Gotama
chăm chú nhìn ta, vậy ta hãy hỏi Sa-môn Gotama
một câu hỏi". Rồi thanh niên Bà-la-môn Kapathika
bạch Thế Tôn:

– Thưa Tôn giả Gotama, câu chú thuật
(mantapadam) của các cổ Bà-la-môn y cứ tiếng đồn,
truyền thống và Thánh tạng. Và ở đây, các vị Bà-la-
môn chắc chắn đi đến kết luận: "Chỉ đây là sự thật,

MƯỜI HAI DUYÊN                                   6110

ngoài ra đều là sai lầm". Ở đây, Tôn giả Gotama đã nói gì?

– Nhưng này Bharadvaja, có một Bà-la-môn
nào giữa các vị Bà-la-môn đã nói như sau: "Tôi biết
việc này, tôi thấy việc này. Chỉ đây là sự thật, ngoài
ra đều là sai lầm".

– Thưa không, Tôn giả Gotama.

– Nhưng này Bharadvaja, có một vị Tôn sư nào của các vị Bà-la-môn, cho đến vị Tôn sư của các vị Tôn sư trở lui cho đến bảy đời, các vị Đại Tôn sư đã nói như sau: "Tôi biết việc này, tôi thấy việc này. Chỉ đây là sự thật, ngoài ra đều là sai lầm".?

– Thưa không, Tôn giả Gotama.

– Nhưng này Bharadvaja, thuở xưa những vị ẩn sĩ giữa các Bà-la-môn, những tác giả các chú thuật, những nhà tụng tán các chú thuật, đã hát, đã nói lên, đã sưu tầm những Thánh cú mà nay những Bà-la- môn hiện tại cũng hát lên, nói lên, đọc lên giống như các vị trước đã làm. Như là Atthaka, Vamaka, Vamadeva, Vessamitta, Yamatagggi, Angirasa, Bharadvaja, Vasettha, Kassapa, Bhagu, những vị ấy đã nói như sau: "Tôi biết việc này, tôi thấy việc này. Chỉ đây là sự thật, ngoài ra đều là sai lầm".?

MƯỜI HAI DUYÊN                                       6111

– Thưa không, Tôn giả Gotama.

– Như vậy này Bharadvaja, không có một Bà-
la-môn nào nói như vậy với một Bà-la-môn: "Tôi
biết việc này, tôi thấy việc này. Chỉ đây là sự thật,
ngoài ra đều là sai lầm". Không có một vị Tôn sư nào
của các vị Bà-la-môn, một vị Đại Tôn sư, cho đến
bảy đời, vị Đại Tôn sư đã nói như sau: "Tôi biết việc
này, tôi thấy việc này. Chỉ đây là sự thật, ngoài ra
đều là sai lầm".

Thuở xưa những vị ẩn sĩ, giữa các Bà-la-môn,
những tác giả các chú thuật, những nhà tụng tán các
chú thuật, đã hát, đã nói lên, đã sưu tầm những Thánh
cú và nay, những Bà-la-môn hiện tại cũng đã hát lên,
nói lên giống như các vị trước đã làm. Như là Attaka,
Vamaka, Vamadeva, Vessamitta, Yamataggi,
Angirasa, Bharadvaja, Vasettha, Kassapa, Bhagu,
những vị ấy không có nói như sau: "Chúng tôi biết
việc này, chúng tôi thấy việc này. Chỉ có đây là sự
thật, ngoài ta đều là sai lầm".

Ví như này, Bharadvaja, một chuỗi người mù ôm lưng nhau, người trước không thấy, người giữa cũng không thấy, người cuối cùng cũng không thấy.

Cũng vậy, này Bharadvaja. Ta nghĩ rằng, lời nói của các Bà-la-môn cũng giống như chuỗi người

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6112

mù: người trước không thấy, người giữa cũng không thấy, người cuối cùng cũng không thấy.

 Này Bharadvaja, Ông nghĩ thế nào? Sự kiện là như vậy, có phải lòng tin của các vị Bà-la-môn trở thành không có căn cứ?

– Thưa Tôn giả Gotama, các Bà-la-môn không phải chỉ dựa trên lòng tin, các Bà-la-môn ở đây còn dựa trên điều nghe (tùy văn: anussava).

– Trước hết, này Bharadvaja, Ông đi đến lòng tin, nay Ông nói đến tùy văn.

 Này Bharadvaja, năm pháp này có hai quả báo
ngay trong hiện tại. Thế nào là năm? Tín, tùy hỷ,
tùy văn, cân nhắc suy tư các lý do, và chấp nhận
quan điểm. Này Bharadvaja, năm pháp này có hai
quả báo ngay trong hiện tại.

- Tuy vậy, này Bharadvaja, có điều được khéo
tin tưởng, có thể là trống không, trống rỗng, hư
vọng. Trái lại, có điều không được khéo tin
tưởng, có thể là thật, chân, không thay đổi.
- Lại nữa này Bharadvaja, có điều được khéo tùy
hỷ... (như trên)
- ... được khéo tùy văn... (như trên)

MƯỜI HAI DUYÊN                                    6113

- ... được khéo cân nhắc suy tư... (như trên)
- ... được khéo chấp nhận có thể là trống không,
trống rỗng, hư vọng. Trái lại, có điều không
được khéo chấp nhận có thể là thật, chân,
không thay đổi.

 Hộ trì chân lý, này Bharadvaja không đủ để một người có trí đi đến kết luận một chiều là: "Chỉ đây là sự thật, ngoài ra đều là sai lầm"

 Nhưng thưa Tôn giả Gotama, cho đến mức độ nào
là hộ trì chân lý? Cho đến mức độ nào, chân lý
được hộ trì? Chúng con hỏi Tôn giả Gotama về
hộ trì chân lý.

– Này Bharadvaja, nếu có người có lòng tin và nói: "Đây là lòng tin của tôi", người ấy hộ trì chân lý. Nhưng người ấy không đi đến kết luận một chiều: "Chỉ đây là sự thật, ngoài ra đều là sai lầm". Cho đến như vậy, này Bharadvaja, là sự hộ trì chân lý. Cho đến như vậy, chân lý được hộ trì. Và cho đến như vậy, chúng tôi chủ trương hộ trì chân lý. Nhưng ở đây, chưa phải là giác ngộ chân lý.

Này Bharadvaja, nếu có người có lòng tùy hỷ...

Này Bharadvaja, nếu có người có lòng tùy văn...

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6114

Này Bharadvaja, nếu có người có sự cân nhắc suy tư các lý do...

Này Bharadvaja, nếu có người chấp nhận một quan điểm và nói: "Đây là sự chấp nhận quan điểm của tôi", người ấy hộ trì chân lý. Nhưng người ấy không đi đến kết luận một chiều: "Chỉ đây là sự thật, ngoài ra là sai lầm". Cho đến như vậy, này Bharadvaja, là hộ trì chân lý. Cho đến như vậy, này Bharadvaja, chúng tôi chủ trương hộ trì và cho đến như vậy, này Bharadvaja, chúng tôi chủ trường hộ trì chân lý. Nhưng ở đây chưa phải sự giác ngộ chân lý.

– Cho đến như vậy, thưa Tôn giả Gotama là hộ
trì chân lý. Cho đến như vậy, thưa Tôn giả Gotama,
chân lý được hộ trì. Cho đến như vậy, thưa Tôn giả
Gotama chúng con nhìn thấy hộ trì chân lý.

 Nhưng thưa Tôn giả Gotama, cho đến mức độ nào
là giác ngộ chân lý? Cho đến mức độ nào chân lý
được giác ngộ? Chúng con hỏi Tôn giả Gotama
về giác ngộ chân lý?

– Ở đây, này Bharadvaja, Tỷ-kheo sống gần một
làng hay một thị trấn. Một gia chủ hay con trai một
gia chủ đi đến vị ấy và tìm hiểu vị ấy trong ba
pháp, tức là tham pháp, sân pháp, si pháp.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6115

Người này nghĩ rằng: "Không hiểu vị Tôn giả ấy có tham ái hay không, do những tham ái này, tâm vị ấy bị chi phối đến nỗi dầu không biết vẫn nói: "Tôi biết", dầu không thấy vẫn nói: "Tôi thấy," hay xui khiến người khác có những hành động khiến người ấy không được hạnh phúc, phải đau khổ lâu dài". Trong khi xem xét vị ấy, người này biết như sau:

- "Vị Tôn giả ấy không có những tham pháp,
do những tham pháp này tâm vị ấy bị chi
phối đến nỗi dầu không biết vẫn nói: "Tôi
biết", dầu không thấy vẫn nói: "Tôi thấy";
hay xui khiến người khác có những hành
động khiến người ấy không được hạnh phúc,
phải đau khổ lâu dài.
- Thân hành của vị ấy là như vậy, khẩu hành
là như vậy, là hành động của một người
không có lòng tham.
- Còn Tôn giả ấy thuyết pháp, pháp ấy thâm
sâu, khó thấy, khó chứng, tịch tịnh, thù
thắng, vượt ngoài luận lý suông, tế nhị, được
người trí chấp nhận; pháp ấy không thể do
một người có lòng tham khéo giảng".

Sau khi xem xét vị ấy và thấy vị ấy trong sạch không có những tham pháp, người kia lại xem xét thêm vị ấy về các sân pháp: "Không hiểu vị Tôn giả

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6116

ấy có sân pháp hay không, do những sân pháp này,
tâm vị ấy bị chi phối đến nỗi dầu không biết vẫn nói:
"Tôi biết", dầu không thấy vẫn nói: "Tôi thấy", hay
xui khiến người khác có những hành động khiến
người ấy không được hạnh phúc, phải đau khổ lâu
dài". Trong khi xem xét vị ấy, người này biết như
sau:

- "Tôn giả ấy không có những sân pháp, do
những sân pháp này, tâm vị ấy bị chi phối
đến nỗi dầu không biết vẫn nói: "Tôi biết",
dầu không thấy vẫn nói: "Tôi thấy", hay xui
khiến người khác có những hành động,
khiến người ấy không được hạnh phúc, phải
đau khổ lâu dài.
- Thân hành của vị ấy là như vậy, khẩu hành
là như vậy, là hành động của một người
không có lòng sân.
- Còn Tôn giả ấy thuyết pháp, pháp ấy thâm
sâu, khó thấy, khó chứng, tịch tịnh, thù
thắng, vượt ngoài luận lý suông, tế nhị, được
người trí chấp nhận, pháp ấy không thể do
một người có lòng sân khéo giảng".

Sau khi xem xét vị ấy và thấy vị ấy trong sạch, không có những sân pháp, người kia lại xem xét thêm vị ấy về các si pháp: "Không hiểu tôn giả ấy có si

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6117

pháp hay không, do những si pháp này, tâm của vị
ấy bị chi phối đến nỗi dầu không biết, vẫn nói: "Tôi
biết", dầu không thấy vẫn nói: "Tôi thấy", hay xui
khiến người khác có hành động khiến người ấy
không được hạnh phúc, phải đau khổ lâu dài". Trong
khi xem xét vị ấy, người này biết như sau:

- "Tôn giả ấy không có những si pháp, do
những si pháp này, tâm vị ấy bị chi phối đến
nỗi dầu không biết, vẫn nói: "Tôi biết", dầu
không thấy, vẫn nói: "Tôi thấy", hay xui
khiến người khác có những hành động khiến
người ấy không được hạnh phúc, phải đau
khổ lâu dài.
- Thân hành của vị ấy là như vậy, khẩu hành
là như vậy, là hành động của một người
không có lòng si.
- Còn Tôn giả ấy thuyết pháp, pháp ấy thâm
sâu, khó thấy, khó chứng, tịch tịnh, thù
thắng, vượt ngoài luận lý suông, tế nhị, được
người trí chấp nhận, pháp ấy không thể do
một người có lòng si khéo giảng".

Sau khi xem xét vị ấy và thấy vị ấy trong sạch, không có những si pháp, người này sanh lòng tin đối với vị ấy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    6118

 Với lòng tin sanh, người này đến gần,
 Khi đến gần liền thân cận giao thiệp,
 Do thân cận giao thiệp, nên lóng tai,
 Do lóng tai, người ấy nghe pháp,
 Sau khi nghe, liền thọ trì pháp,
 Rồi tìm hiểu ý nghĩa các pháp được thọ trì;
 Trong khi tìm hiểu ý nghĩa, các pháp được
hoan hỷ chấp nhận;
 Khi các pháp được hoan hỷ chấp nhận, ước
muốn sanh,
 Khi ước muốn sanh, liền cố gắng,
 Sau khi cố gắng liền cân nhắc,
 Sau khi cân nhắc, người ấy tinh cần.
 Trong khi tinh cần, người ấy tự thân chứng
ngộ tối thượng chân lý, và khi thể nhập chân
lý ấy với trí tuệ, người ấy thấy.

Cho đến mức độ này, này Bharadvaja là sự giác
ngộ chân lý, cho đến mức độ này, chân lý được giác
ngộ, và cho đến mức độ này, chúng tôi chủ trương
sự giác ngộ chân lý, nhưng như vậy chưa phải là
chứng đạt chân lý.

– Cho đến như vậy, thưa Tôn giả Gotama, là

MƯỜI HAI DUYÊN                                  6119

giác ngộ chân lý, cho đến như vậy, chân lý được giác ngộ, và cho đến như vậy chúng con thấy giác ngộ chân lý.

 Nhưng thưa Tôn giả Gotama, cho đến mức độ nào
là chứng đạt được chân lý, cho đến mức độ nào
chân lý được chứng đạt. Chúng con hỏi Tôn giả
Gotama về sự chứng đạt chân lý.

– Này Bharadvaja, chính nhờ luyện tập, tu tập và hành tập nhiều lần, chân lý mới được chứng đạt. Cho đến như vậy, này Bharadvaja, là chứng đạt chân lý, cho đến như vậy, chân lý được chứng đạt, cho đến như vậy, chúng tôi chủ trương sự chứng đạt chân lý.

– Cho đến như vậy, thưa Tôn giả Gotama, là
chứng đạt chân lý, cho đến như vậy chân lý được
chứng đạt, và cho đến như vậy, chúng con thấy
chứng đạt chân lý.

 Nhưng trong sự chứng đạt chân lý, thưa Tôn giả
Gotama, pháp nào được hành trì nhiều? Chúng
con hỏi Tôn giả Gotama, trong sự chứng đạt chân
lý, pháp nào được hành trì nhiều?

– Trong sự chứng đạt chân lý, này Bharadvaja, tinh cần được hành trì nhiều. Nếu không tinh cần (theo đuổi) chân lý thì không thể chứng đạt chân lý.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    6120

Nhưng nếu tinh cần thì chứng đạt được chân lý. Do vậy, trong sự chứng đạt chân lý, tinh cần được hành trì nhiều.

– Trong sự tinh cần, thưa Tôn giả Gotama, pháp
nào được hành trì nhiều? Chúng con hỏi Tôn giả
Gotama, trong sự tinh cần, pháp nào được hành trì
nhiều.

– Trong sự tinh cần, này Bharadvaja, sự cân
nhắc được hành trì nhiều. Nếu không cân nhắc thì
không thể tinh cần (theo đuổi) chân lý. Nếu có cân
nhắc sẽ được tinh cần; do vậy, trong sự tinh cần, cân
nhắc được hành trì nhiều.

– Trong sự cân nhắc, thưa Tôn giả Gotama,
pháp nào được hành trì nhiều? Chúng con hỏi Tôn
giả Gotama, trong sự cân nhắc, pháp nào được hành
trì nhiều.

– Trong sự cân nhắc, này Bharadvaja, cố gắng
được hành trì nhiều. Nếu không cố gắng thì không
thể cân nhắc. Nhưng nếu có cố gắng thì có cân nhắc;
do vậy trong sự cân nhắc, thì cố gắng được hành trì
nhiều.

– Trong sự cố gắng, Tôn giả Gotama, pháp nào được hành trì nhiều? Chúng con hỏi Tôn giả

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6121

Gotama, trong sự cố gắng, pháp nào được hành trì nhiều.

– Trong sự cố gắng này Bharadvaja, ước muốn
được hành trình nhiều. Nếu ước muốn đối với chân
lý ấy không khởi lên thì không có cố gắng. Vì ước
muốn có khởi lên nên có cố gắng, do vậy, trong sự
cố gắng, ước muốn được hành trì nhiều.

– Trong ước muốn, thưa Tôn giả Gotama pháp
nào được hành trì nhiều? Chúng con muốn hỏi Tôn
giả Gotama, trong ước muốn, pháp nào được hành
trì nhiều.

– Trong ước muốn, này Bharadvaja, hoan hỷ
chấp nhận pháp được hành trì nhiều. Nếu không hoan
hỷ chấp nhận pháp thì ước muốn không khởi lên. Vì
có hoan hỷ chấp nhận pháp nên ước muốn khởi lên;
do vậy, trong ước muốn, hoan hỷ chấp nhận pháp
được hành trì nhiều.

– Nhưng trong sự hoan hỷ chấp nhận pháp, thưa
Tôn giả Gotama, pháp nào được hành trì nhiều?
Chúng con hỏi Tôn giả Gotama, trong sự hoan hỷ
chấp nhận pháp, pháp nào được hành trì nhiều.

– Trong sự hoan hỷ chấp nhận pháp, này Bharadvaja, tìm hiểu ý nghĩa được hành trì nhiều.

MƯỜI HAI DUYÊN                                  6122

Nếu không tìm hiểu ý nghĩa thì không hoan hỷ chấp
nhận pháp. Và vì có tìm hiểu ý nghĩa nên có sự chấp
nhận pháp; do vậy, trong sự hoan hỷ chấp nhận pháp,
tìm hiểu ý nghĩa được hành trì nhiều.

– Nhưng trong sự tìm hiểu ý nghĩa, thưa Tôn giả
Gotama, pháp nào được hành trì nhiều? Chúng con
hỏi Tôn giả Gotama, trong sự tìm hiểu ý nghĩa, pháp
nào được hành trì nhiều.

– Trong sự tìm hiểu ý nghĩa, này Bharadvaja, thọ trì pháp được hành trì nhiều. Nếu không có thọ trì pháp thì không tìm hiểu ý nghĩa. Và vì có thọ trì pháp, nên có tìm hiểu ý nghĩa; do vậy, trong sự tìm hiểu ý nghĩa, thọ trì pháp được hành trì nhiều.

– Trong sự thọ trì pháp, thưa Tôn giả Gotama,
pháp nào được hành trì nhiều? Trong sự thọ trì
pháp, chúng con hỏi Tôn giả Gotama, pháp nào
được hành trì nhiều.

– Trong sự thọ trì pháp, này Bharadvaja, nghe
pháp được hành trì nhiều. Nếu không nghe pháp thì
không có thọ trì pháp. Và do có nghe pháp nên có
thọ trì pháp; do vậy, trong sự thọ trì pháp, nghe pháp
được hành trì nhiều.

– Trong sự nghe pháp, thưa Tôn giả Gotama,

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6123

pháp nào được hành trì nhiều? Chúng con hỏi Tôn giả Gotama, trong sự nghe pháp, pháp nào được hành trì nhiều.

– Trong sự nghe pháp, này Bharadvaja, lóng tai được hành trì nhiều. Nếu không có lóng tai thì không có nghe pháp. Và vì có lóng tai nên có nghe pháp; do vậy, trong sự nghe pháp, lóng tai được hành trì nhiều.

– Trong sự lóng tai, thưa Tôn giả Gotama, pháp
nào được hành trì nhiều? Chúng con hỏi Tôn giả
Gotama, trong sự lóng tai, pháp nào được hành trì
nhiều.

– Trong sự lóng tai, này Bharadvaja, thân cận giao thiệp được hành trì nhiều. Nếu không có thân cận giao thiệp thì không có lóng tai. Vì có thân cận giao thiệp nên có lóng tai; do vậy, trong sự lóng tai, thân cận giao thiệp được hành trì nhiều.

– Trong sự thân cận giao thiệp, thưa Tôn giả
Gotama, pháp nào được hành trì nhiều? Chúng con
hỏi Tôn giả Gotama, trong sự thân cận giao thiệp,
pháp nào được hành trì nhiều.

– Trong sự thân cận giao thiệp, này Bharadvaja, đi đến gần được hành trì nhiều. Nếu không đi đến gần thì không có thân cận giao thiệp. Và vì có đi đến

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6124

gần nên có thân cận giao thiệp; do vậy, trong sự thân cận giao thiệp, đi đến gần được hành trì nhiều.

– Trong sự đi đến gần, thưa Tôn giả Gotama,
pháp nào được hành trì nhiều? Chúng con hỏi Tôn
giả Gotama, trong sự đi đến gần, pháp nào được
hành trì nhiều.

– Trong sự đi đến gần, này Bharadvaja, lòng tin
được hành trì nhiều. Nếu lòng tin không sanh thì
không đi đến gần. Và vì lòng tin không sanh nên có
đi đến gần; do vậy, trong sự đi đến gần, lòng tin được
hành trì nhiều.

– Chúng con đã hỏi Tôn giả Gotama về hộ trì
chân lý. Tôn giả Gotama đã trả lời về hộ trì chân lý.
Chúng con tùy hỷ và chấp nhận, và do vậy, chúng
con hoan hỷ.

Chúng con đã hỏi Tôn giả Gotama về giác ngộ
chân lý. Tôn giả Gotama đã trả lời về giác ngộ chân
lý. Chúng con đã tùy hỷ và chấp nhận; do vậy, chúng
con hoan hỷ.

Chúng con đã hỏi Tôn giả Gotama về chứng đạt
chân lý. Tôn giả Gotama đã trả lời về chứng đạt chân
lý. Chúng con tùy hỷ và chấp nhận; do vậy, chúng
con hoan hỷ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6125

Trong sự chứng đạt chân lý, chúng con hỏi Tôn
giả Gotama về pháp nào được hành trì nhiều. Trong
sự chứng đạt chân lý, Tôn giả Gotama đã trả lời pháp
nào được hành trì nhiều. Chúng con tùy hỷ và chấp
nhận; do vậy, chúng con hoan hỷ.

Chúng con đã hỏi Tôn giả Gotama về bất cứ điều gì, Tôn giả Gotama đã trả lời các điều ấy. Chúng con tùy hỷ và chấp nhận; do vậy, chúng con hoan hỷ.

Thưa Tôn giả Gotama, xưa kia chúng con biết
(sự phân biệt) như sau: "Và ai là những Sa-môn trọc
đầu, tiện nô, hắc nô, sanh từ gót chân của Phạm thiên
(?) và ai là những người hiểu biết Chánh Pháp". Thật
sự Tôn giả Gotama đã làm sống dậy nơi con lòng ái
kính Sa-môn đối với các Sa-môn, lòng tin kính Sa-
môn đối với các Sa-môn.

Thật vi diệu thay, Tôn giả Gotama! Thật vi diệu
thay, Tôn giả Gotama! ... (như trên)... Mong Tôn giả
Gotama nhận con làm cư sĩ, từ nay cho đến mạng
chung, con trọn đời quy ngưỡng!

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6126

722 Thủ - Làm sao để không chấp thủ một sự vật gì ở đời - Kinh GIỚI PHÂN BIỆT – 140 Trung III, 541

KINH GIỚI PHÂN BIỆT (Dhatuvibhanga suttam) – Bài kinh số 140 – Trung III, 541

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn du hành ở xứ Magadha (Ma-
kiệt-đà), đi đến Rajagaha (Vương xá), đến nhà thợ
gốm Bhaggava; sau khi đến nói với thợ gốm
Bhaggava:

– Này Bhaggava, nếu không gì phiền phức cho Ông, Ta muốn ở tại chỗ này một đêm.

– Bạch Thế Tôn không có gì phiền phức cho
con. Ở đây đã có một vị xuất gia đến ở từ trước rồi.
Nếu vị ấy thỏa thuận, bạch Thế Tôn, hãy ở lại tùy
theo sở thích.

Lúc bấy giờ, Thiện gia nam tử Pukkusati, do lòng tin, y cứ Thế Tôn đã xuất gia, từ bỏ gia đình,

MƯỜI HAI DUYÊN                                    6127

sống không gia đình. Vị ấy đã đến ở trước tại trú xứ của thợ gốm. Rồi Thế Tôn đi đến Tôn giả Pukkusati; sau khi đến nói với Pukkusati:

– Này Tỷ-kheo, nếu không gì phiền phức cho Ông, Ta muốn ở lại trú xứ này một đêm.

– Rộng rãi, thưa Hiền giả, là trú xứ của thợ gốm. Tôn giả có thể ở, tùy theo sở thích.

Rồi Thế Tôn sau khi bước vào trú xứ của thợ
gốm, trải thảm cỏ vào một bên, ngồi kiết-già, lưng
thẳng và an trú niệm trước mặt. Và Thế Tôn trải qua
phần lớn đêm ấy, ngồi (như vậy). Tôn giả Pukkusati
trải qua phần lớn đêm ấy cũng ngồi (như vậy). Rồi
Thế Tôn suy nghĩ: "Cử chỉ Thiện gia nam tử này có
vẻ tín thành, Ta hãy hỏi vị ấy". Rồi Thế Tôn nói với
Tôn giả Pukkusati:

– Này Tỷ-kheo, Ông xuất gia, y cứ vào ai? Ai là Đạo sư của Ông? Ông chấp nhận pháp của ai?

– Thưa Hiền giả, có Sa môn Gotama là Thích
tử, xuất gia từ dòng họ Thích Ca. Tiếng đồn tốt đẹp
sau đây được truyền đi về Thế Tôn Gotama ấy: "Ngài
là bậc Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác,
Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Điều
Ngự Trượng Phu, Thiên Nhơn Sư, Phật, Thế Tôn".

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6128

Tôi đã xuất gia, y cứ bậc Thế Tôn ấy. Ngài là bậc Đạo sư của tôi. Và tôi chấp thuận pháp của bậc Thế Tôn ấy.

– Này Tỷ-kheo, nay Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác ấy ở đâu?

– Thưa Hiền giả, có một thành phố tên là
Savatthi giữa các quốc độ phía Bắc. Tại đấy, Thế
Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác hiện này đang
ở.

– Này Tỷ-kheo, trước đây Ông đã thấy bậc Thế Tôn ấy chưa? Và nếu thấy, Ông có nhận ra được không?

– Thưa Hiền giả, trước đây tôi chưa từng thấy bậc Thế Tôn ấy. Và nếu thấy, tôi không nhận ra được.

Rồi Thế Tôn suy nghĩ: "Thiện gia nam tử này
xuất gia y cứ nơi Ta. Vậy Ta hãy thuyết pháp cho
(Thiện gia nam tử) ấy". Rồi Thế Tôn nói với Tôn giả
Pukkusati:

– Hãy nghe và suy nghiệm kỹ, Ta sẽ giảng.

– Thưa Hiền giả vâng.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   6129

Tôn giả Pukkusati vâng đáp Thế Tôn.

Thế Tôn nói như sau:

– Này Tỷ-kheo, người này có sáu giới, sáu xúc xứ, mười tám ý hành, bốn thắng xứ, khi được an trú, vọng tưởng không có chuyển động. Khi vọng tưởng không chuyển động, vị ấy được gọi là một ẩn sĩ tịch tịnh. Chớ có buông lung trí tuệ, hãy độ trì chân đế, hãy tăng trưởng huệ thí (caga), hãy tu học tịch tịnh. Đây là tổng thuyết sáu giới phân biệt.

 Này Tỷ-kheo, khi được nói đến "Người này có
sáu giới", do duyên gì được nói đến như vậy? Địa
giới, (thủy giới), hỏa giới, phong giới, không giới,
thức giới. Này Tỷ-kheo, khi được nói đến "Người
này có sáu giới", chính do duyên này được nói đến
như vậy.

 Này các Tỷ-kheo, khi được nói đến "Người này
có sáu xúc xứ", do duyên gì được nói đến như
vậy? Nhãn xúc xứ, nhĩ xúc xứ, tỷ xúc xứ, thiệt xúc
xứ, thân xúc xứ, ý xúc xứ. Khi được nói đến
"Người này có sáu xúc xứ ", chính do duyên này
được nói đến như vậy.

 Này Tỷ-kheo, khi được nói đến "Người này có mười tám ý hành", do duyên gì được nói đến như

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6130

vậy? Khi con mắt thấy sắc, người ấy chạy theo
sắc, chỗ trú xứ của hỷ, chạy theo sắc chỗ trú xứ
của ưu, chạy theo sắc chỗ trú xứ của xả, khi tai
nghe tiếng... mũi ngửi hương.. lưỡi nếm vị... thân
cảm xúc, ... ý nhận thức pháp, người ấy chạy theo
pháp, chỗ trú xứ của hỷ, người ấy chạy theo pháp,
chỗ trú xứ của ưu, người ấy chạy theo pháp, chỗ
trú xứ của xả. Như vậy có sáu hỷ hành, sáu ưu
hành, sáu xả hành. Khi được nói đến "Người này
có mười tám ý hành" chính do duyên này được nói
đến như vậy.

 Này Tỷ-kheo, khi được nói đến "Người này có
bốn thắng xứ ", do duyên gì được nói đến như
vậy? Tuệ thắng xứ, đế thắng xứ, huệ thí thắng xứ,
tịch tịnh thắng xứ. Khi được nói đến "Người này
có bốn thắng xứ", chính do duyên này được nói
đến như vậy.

 Khi được nói đến "Chớ có buông lung trí tuệ,
hãy hộ trì chân đế, hãy tăng trưởng huệ thí, hãy
tu học tịch tịnh", do duyên gì được nói đến như
vậy?

 Thế nào là không buông lung trí tuệ? Có sáu giới này: địa giới, thủy giới, hỏa giới, phong giới, không giới, thức giới.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    6131

 Này Tỷ-kheo, thế nào là địa giới? Có nội địa
giới và có ngoại địa giới. Và này Tỷ-kheo,
thế nào là nội địa giới? Cái gì thuộc nội
thân, thuộc cá nhân, kiên cứng, thô phù, bị
chấp thủ, như tóc, lông, móng, răng, da, thịt,
gân, xương, tủy, thận, tim, gan, hoành cách
mô, lá lách, phổi, ruột, màng ruột, bao tử,
phân và bất cứ vật gì khác, thuộc nội thân,
thuộc cá nhân, kiên cứng, thô phù, bị chấp
thủ. Như vậy, này Tỷ-kheo, được gọi là nội
địa giới. Những gì thuộc nội địa giới và
những gì thuộc ngoại địa giới đều thuộc về
địa giới. Địa giới ấy phải được quán sát
như thật với chánh trí tuệ như sau: "Cái
này không phải của tôi, cái này không phải
là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi".
Sau khi như thật quán sát địa giới với
chánh trí tuệ như vậy, vị ấy sanh yếm ly đối
với địa giới, tâm từ bỏ địa giới.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là thủy giới?
Có nội thủy giới, có ngoại thủy giới. Và này
Tỷ-kheo, thế nào là nội thủy giới? Cái gì
thuộc nội thân, thuộc cá nhân, thuộc nước,
thuộc chất lỏng, bị chấp thủ, như mật, đàm
(niêm dịch), mủ, máu, mồ hôi, mỡ, nước
mắt, mỡ da, nước miếng, nước mũi, nước ở

MƯỜI HAI DUYÊN                                    6132

khớp xương, nước tiểu, và bất cứ vật gì
khác, thuộc nội thân, thuộc cá nhân, thuộc
nước, thuộc chất lòng, bị chấp thủ. Như vậy,
này Tỷ-kheo, được gọi là thủy giới. Những
gì thuộc nội thủy giới và những gì thuộc
ngoại thủy giới đều thuộc về thủy giới. Thủy
giới ấy phải được quán sát như thật với
chánh trí tuệ như sau: "Cái này không phải
của tôi, cái này không phải là tôi, cái này
không phải tự ngã của tôi". Sau khi như thật
quán sát thủy giới với chánh trí tuệ như vậy,
vị ấy sanh yếm ly đối với thủy giới, tâm từ
bỏ thủy giới.
 Và này Tỷ-kheo, thế nào là hỏa giới? Có nội
hỏa giới, có ngoại hỏa giới. Và này Tỷ-kheo,
thế nào là nội hỏa giới? Cái gì thuộc về nội
thân, thuộc về cá nhân, thuộc lửa, thuộc chất
nóng, bị chấp thủ. Như cái gì khiến cho hâm
nóng, khiến cho hủy hoại, khiến cho thiêu
cháy, cái gì khiến cho những vật được ăn,
uống, nhai, nếm, có thể khéo tiêu hóa, hay
tất cả những vật gì khác, thuộc nội thân,
thuộc cá nhân, thuộc lửa, thuộc chất nóng,
bị chấp thủ. Này Tỷ-kheo, như vậy được gọi
là nội hỏa giới. Những gì thuộc nội hỏa giới
và những gì thuộc ngoại hỏa giới đều thuộc

MƯỜI HAI DUYÊN                                   6133

về hỏa giới. Hỏa giới ấy phải được quán sát
như thật với chánh trí tuệ như sau: "Cái này
không phải của tôi, cái này không phải là tôi,
cái này không phải tự ngã của tôi". Sau khi
như thật quán sát hỏa giới với chánh trí tuệ
như vậy, vị ấy sanh yếm ly đối với hỏa giới,
tâm từ bỏ hỏa giới.
 Và này Tỷ-kheo, thế nào là phong giới? Có
nội phong giới, có ngoại phong giới. Và này
Tỷ-kheo, thế nào là nội phong giới? Cái gì
thuộc về nội thân, thuộc cá nhân, thuộc gió,
thuộc tánh động, bị chấp thủ, như gió thổi
lên, gió thổi xuống, gió trong ruột, gió trong
bụng dưới, gió thổi ngang các đốt, các khớp,
hơi thở vô, hơi thở ra, và bất cứ vật gì khác
thuộc nội thân, thuộc cá nhân, thuộc gió,
thuộc tánh động, bị chấp thủ. Này Tỷ-kheo,
như vậy được gọi là nội phong giới. Những
gì thuộc nội phong giới và những gì thuộc
ngoại phong giới đều thuộc về phong giới.
Phong giới ấy phải được quán sát như thật
với chánh trí tuệ như sau: "Cái này không
phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái
này không phải tự ngã của tôi". Sau khi như
thật quán sát phong giới với chánh trí tuệ
như vậy, vị ấy sanh yếm ly đối với phong

MƯỜI HAI DUYÊN                                    6134

giới, tâm tư từ bỏ phong giới.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hư không
giới? Có nội hư không giới, có ngoại hư
không giới. Và này Tỷ-kheo, thế nào là nội
hư không giới? Cái gì thuộc về nội thân,
thuộc cá nhân, thuộc hư không, thuộc hư
không tánh, bị chấp thủ, như lỗ tai, lỗ mũi,
cửa miệng, do cái gì người ta nuốt, những gì
được nhai, được uống, được ăn, được nếm,
và tại chỗ mà những gì được nhai, được
uống, được ăn, được nếm, được giữ lại, và
ngang qua chỗ mà những gì được nhai, được
uống, được ăn, được nếm và được tống xuất
xuống phần dưới để ra ngoài, và bất cứ vật
gì khác thuộc nội thân, thuộc cá nhân, thuộc
hư không, thuộc hư không tánh, bị chấp thủ.
Này Tỷ-kheo, như vậy được gọi là nội hư
không giới. Những gì thuộc nội hư không
giới và ngoại hư không giới đều thuộc về hư
không giới. Hư không ấy phải được quán sát
như thật với chánh trí tuệ như sau: "Cái này
không phải của tôi, cái này không phải là tôi,
cái này không phải tự ngã của tôi". Sau khi
như thật quán sát hư không giới với chánh
trí tuệ như vậy, vị ấy sanh yếm ly đối với hư
không giới, tâm từ bỏ hư không giới.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    6135

 Lại nữa, khi thức còn lại được trong sạch,
trong trắng, vị ấy biết được một số sự việc
nhờ thức ấy. Vị ấy thức tri được lạc, thức
tri được khổ, thức tri được bất khổ bất lạc.
o Này Tỷ-kheo, duyên lạc xúc, lạc thọ khởi
lên. Vị ấy khi đang cảm giác lạc thọ, tuệ tri
rằng: "Tôi cảm giác lạc thọ". Do lạc xúc
diệt đi, lạc thọ do lạc xúc được khởi lên
được cảm giác, vị ấy biết: "Lạc thọ ấy được
diệt đi, được chấm dứt".
o Này Tỷ-kheo, duyên khổ xúc, khổ thọ khởi
lên. Vị ấy khi đang cảm giác khổ thọ, tuệ tri
rằng: "Tôi cảm giác khổ thọ". Do khổ xúc
ấy diệt đi, khổ thọ do khổ xúc được khởi
lên, được cảm giác, vị ấy biết: "Khổ thọ ấy
được diệt đi, được chấm dứt".
o Này Tỷ-kheo, duyên bất khổ bất lạc xúc,
bất khổ bất lạc thọ khởi lên. Vị ấy khi đang
cảm giác bất khổ lạc thọ, tuệ tri rằng: "Tôi
cảm giác bất khổ bất lạc thọ". Do bất khổ
bất lạc thọ xúc ấy diệt đi, bất khổ bất lạc thọ
do bất khổ bất lạc xúc được khởi lên, được
cảm giác, vị ấy tuệ tri: "Bất khổ bất lạc thọ
ấy được diệt đi, được chấm dứt".
Này Tỷ-kheo, ví như do hai cây que xúc chạm cọ

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6136

xát, hơi nóng được sanh, ngọn lửa được hiện khởi.
Khi hai que ấy được rời nhau, được phân ly, sức
nóng được sanh khởi ấy, sức nóng ấy được diệt đi,
được chấm dứt.

Cũng vậy, này Tỷ-kheo, duyên lạc xúc, lạc thọ khởi lên. Vị ấy khi đang cảm giác lạc thọ tuệ tri rằng: "Tôi đang cảm giác lạc thọ". Do lạc xúc ấy diệt đi, lạc thọ do lạc xúc được khởi lên, được cảm giác vị ấy tuệ tri: "Lạc thọ ấy được diệt đi, được chấm dứt". Này Tỷ-kheo, duyên khổ xúc khổ thọ khởi lên. Vị ấy khi đang cảm giác khổ thọ tuệ tri rằng: "Tôi đang cảm giác khổ thọ". Do khổ xúc... "... được chấm dứt". Này Tỷ-kheo duyên bất khổ bất lạc xúc, bất khổ bất lạc thọ khởi lên... , "... bất khổ bất lạc thọ được diệt đi, được chấm dứt".

Lại nữa, xả còn lại được trong sạch, trong trắng, nhu nhuyến, dễ uốn nắn, chói sáng. Ví như, này Tỷ-kheo, một người thợ vàng thiện xảo hay người đệ tử sửa soạn lò đúc; sau khi sửa soạn lò đúc xong, người ấy đốt lửa miệng lò đúc; sau khi đốt lửa miệng lò đúc, người ấy dùng kềm kẹp lấy vàng và đặt vàng vào trong miệng lò; rồi thỉnh thoảng người ấy thổi trên ấy, thỉnh thoảng người ấy rưới nước trên ấy, thỉnh thoảng người ấy quán sát thật kỹ... vàng ấy đã trở thành sáng sủa, thanh tịnh, gột sạch, các uế

MƯỜI HAI DUYÊN                                        6137

tạp được đoạn trừ, các tỳ vết được trừ sạch, nhu
nhuyến, dễ uốn nắn và chói sáng... và nếu người ấy
muốn làm đồ trang sức nào, hoặc vòng nhẫn, hoặc
bông tai, hoặc vòng cổ, hoặc vòng hoa vàng, thời
vàng ấy có thể dùng vào mục đích ấy.

Cũng vậy, này Tỷ-kheo, lại nữa xả còn lại được trong sạch, trong trắng, nhu nhuyến, dễ uốn nắn, chói sáng. Người ấy tuệ tri như sau: "Nếu ta tập trung xả này thanh tịnh như vậy, trong trắng như vậy vào Hư không vô biên xứ, và tu tập tâm ta tùy theo pháp ấy, thời xả này y cứ vào đấy, chấp thủ tại đấy được an trú nơi ta trong một thời gian dài. Nếu ta tập trung xả này thanh tịnh như vậy, trong trắng như vậy vào Thức vô biên xứ và tu tập tâm của ta tùy theo pháp ấy, thời xả này y cứ vào đấy, chấp thủ tại đấy được an trú nơi ta trong một thời gian dài. Nếu ta tập trung xả này thanh tịnh như vậy, trong trắng như vậy vào Vô sở hữu xứ, và tu tập tâm ta tùy theo pháp ấy, thời xả này y cứ vào đấy, chấp thủ tại đấy, được an trú nơi ta trong một thời gian dài. Nếu ta tập trung xả này thanh tịnh như vậy, trong trắng như vậy vào Phi tưởng phi phi tưởng xứ, và tu tập tâm của ta tùy theo pháp ấy, thời xả này y cứ vào đấy, chấp thủ tại đấy, được an trú nơi ta trong một thời gian dài".

Người ấy tuệ tri như sau: "Nếu ta tập trung xả

MƯỜI HAI DUYÊN                                       6138

này thanh tịnh như vậy, trong trắng như vậy vào Hư
không vô biên xứ... Thức vô biên xứ... Vô sở hữu
xứ... Phi tưởng phi phi tưởng xứ, và tu tập tâm của ta
tùy theo pháp ấy, thời (xả) ấy trở thành pháp hữu vi".
Vị ấy không tác thành, không suy tưởng đến hữu
hay phi hữu. Do không tác thành, không suy tưởng
đến hữu hay phi hữu, vị ấy không chấp thủ một sự
vật gì ở đời; chấp thủ không quấy rối vị ấy; do chấp
thủ không quấy rối vị ấy, vị ấy tự chứng Niết-bàn,
và vị ấy tuệ tri: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành,
những điều nên làm đã làm, không còn trở lại trạng
thái như thế này nữa".

 Nếu vị ấy cảm giác lạc thọ, vị ấy tuệ tri: "Thọ
ấy là vô thường"; vị ấy tuệ tri: "Không nên
đắm trước"; vị ấy tuệ tri: "Không phải là đối
tượng để hoan hỷ".
 Nếu vị ấy cảm giác khổ thọ, vi ấy tuệ tri:
"Thọ ấy là vô thường"; vị ấy tuệ tri: "Không
nên đắm trước"; vị ấy tuệ tri: "Không phải là
đối tượng để hoan hỷ".
 Nếu vị ấy cảm giác bất khổ bất lạc thọ, vị ấy
tuệ tri: "Thọ ấy là vô thường"; vị ấy tuệ tri:
"Không nên đắm trước"; vị ấy tuệ tri: "Không
phải là đối tượng để hoan hỷ".
 Nếu cảm giác lạc thọ, không có hệ phược, vị

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6139

ấy cảm giác thọ ấy.
 Nếu vị ấy cảm giác khổ thọ, không có hệ
phược, vị ấy cảm giác thọ ấy.
 Nếu vị ấy cảm giác bất khổ bất lạc thọ, không
có hệ phược, vị ấy cảm giác thọ ấy.
 Khi vị ấy cảm giác một cảm thọ với thân là
tối hậu, vị ấy tuệ tri: "Ta cảm giác một cảm
thọ với thân là tối hậu". Khi vị ấy cảm giác
một cảm thọ với sinh mạng là tối hậu, vị ấy
tuệ tri: "Ta cảm giác một cảm thọ với sinh
mạng là tối hậu "; vị ấy tuệ tri: "Sau khi thân
hoại mạng chung, mọi cảm thọ hoan hỷ ở nơi
đây trở thành thanh lương".
Ví như, này Tỷ-kheo, như ngọn đèn dầu được
cháy đỏ nhờ dầu và tim. Khi dầu và tim diệt tận, và
không có vật liệu khác được đem đến, ngọn đèn dầu
ấy bị diệt tắt...

...Cũng vậy, này Tỷ-kheo, khi cảm giác một cảm thọ lấy thân làm tối hậu, vị ấy tuệ tri: "Tôi cảm giác một cảm thọ lấy thân làm tối hậu". Khi cảm giác một cảm thọ lấy sinh mạng làm tối hậu, vị ấy tuệ tri: "Tôi cảm giác một cảm thọ lấy sinh mạng làm tối hậu"; vị ấy tuệ tri: "Sau khi thân hoại mạng chung, mọi cảm thọ hoan hỷ ở nơi đây trở thành thanh lương". Do vậy, Tỷ-kheo thành tựu như vậy là thành tựu với tối

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6140

thắng TUỆ THẮNG XỨ này. Vì rằng, này Tỷ-kheo, như vậy là tối thắng Thánh tuệ, nghĩa là trí biết sự đoạn tận mọi đau khổ.

Sự giải thoát ấy của vị này, an trú vào CHÂN
ĐẾ, không bị dao động. Này Tỷ-kheo, cái gì có thể
đưa đến hư vọng, thời thuộc về hư vọng. Cái gì
không thể đưa đến hư vọng, thời thuộc về chân đế,
Niết-bàn. Do vậy, vị Tỷ-kheo thành tựu như vậy là
thành tựu với tối thắng ĐẾ thắng xứ này. Vì rằng,
này Tỷ-kheo, như vậy là tối thắng Thánh đế, tức là
Niết-bàn, không có thể đưa đến hư vọng.

Và những sanh y vô trí thức trước của nó đã
được đầy đủ, đã được thành tựu. Chúng được đoạn
tận, chặt tận gốc rễ, làm cho như thân cây tala, không
thể hiện hữu nữa trong tương lai, không có khả năng
sanh khởi nữa. Do vậy, một Tỷ-kheo thành tựu như
vậy là thành tựu với tối thắng HUỆ THÍ thắng xứ
này. Vì rằng này Tỷ-kheo, như vậy là tối thắng
Thánh huệ thí, tức là sự xả ly tất cả sanh y.

Và tham ái vô trí thức trước của nó, thuộc tham dục, tham nhiễm; pháp ấy được đoạn tận, chặt tận gốc rễ, làm cho như thân cây tala, không thể hiện hữu nữa trong tương lai, không có khả năng sanh khởi nữa. Và sự phẫn nộ vô trí thức trước của nó, thuộc

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6141

sân hận, thuộc tội quá; pháp ấy được đoạn tận, cắt
tận gốc rễ, làm cho như thân cây tala, không thể hiện
hữu nữa trong tương lai, không có khả năng sanh
khởi nữa. Và vô minh vô trí thức trước của nó, thuộc
si mê, thuộc tội quá; pháp ấy được đoạn tận cắt tận
gốc rễ, làm cho như thân cây tala, không thể hiện hữu
trong tương lai, không có khả năng sanh khởi nữa.
Do vậy, Tỷ-kheo thành tựu như vậy là thành tựu tối
thắng TỊCH TỊNH thắng xứ. Này Tỷ-kheo, như vậy
là tối thắng Thánh tịch tịnh, tức là sự tịch tịnh tham
sân si.

Khi được nói đến "Chớ có buông lung trí tuệ,
hãy hộ trì chân đế, hãy làm cho sung mãn huệ thí,
hãy tu học tịch tịnh", chính do duyên này được nói
đến như vậy.

 Khi được nói đến "Khi được an trú, vọng tưởng
không có chuyển động. Khi vọng tưởng không
chuyển động, vị ấy được gọi là một ẩn sĩ tịch
tịnh", do duyên gì được nói đến như vậy?

 Này Tỷ-kheo, "Tôi là", như vậy là vọng tưởng.
 "Tôi là cái này", như vậy là vọng tưởng.
 "Tôi sẽ là", như vậy là vọng tưởng.
 "Tôi sẽ không là", như vậy là vọng tưởng.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6142

 "Tôi sẽ có sắc", như vậy là vọng tưởng.
 "Tôi sẽ không có sắc" như vậy là vọng tưởng.
 "Tôi sẽ có tưởng", như vậy là vọng tưởng.
 "Tôi sẽ không có tưởng", như vậy là vọng
tưởng.
 "Tôi sẽ không có tưởng, không không có
tưởng", như vậy là vọng tưởng.
 Vọng tưởng, này Tỷ-kheo, là bệnh, vọng tưởng
là cục bướu, vọng tưởng là mũi tên. Này Tỷ-
kheo, khi vượt khỏi mọi vọng tưởng, vị ẩn sĩ
được gọi là tịch tịnh.
 Nhưng này Tỷ-kheo, vị ẩn sĩ tịch tịnh không
sanh, không già, không có dao động, không
có hy cầu. Vì không có cái gì do đó có thể sanh,
này Tỷ-kheo, không sanh làm sao già được?
Không già, làm sao chết được? Không chết làm
sao dao động được? Không dao động, làm sao
hy cầu?

Khi được nói đến "Khi được an trú, vọng tưởng
không có chuyển động; khi vọng tưởng không
chuyển động, vị ấy được gọi là một ẩn sĩ tịch tịnh"
do chính duyên này được nói đến như vậy.

Này Tỷ-kheo, hãy thọ trì sự phân biệt tóm tắt

MƯỜI HAI DUYÊN                                    6143

của Ta về sáu giới.

Rồi Tôn giả Pukkusati nghĩ như sau: "Thật sự
bậc Đạo sư đã đến với ta! Thật sự bậc Thiện Thệ
đã đến với ta! Thật sự bậc Chánh Đẳng Giác đã
đến với ta!" Rồi Tôn giả từ chỗ ngồi đứng dậy, đắp
y vào một bên vai, cúi đầu đảnh lễ chân Thế Tôn, và
bạch Thế Tôn:

– Con đã rơi vào một lỗi lầm, bạch Thế Tôn, vì
rằng, ngu đần, si mê và không khéo léo như con, đã
nghĩ rằng con có thể xưng hô với Thế Tôn với danh
từ Hiền giả. Bạch Thế Tôn, mong Thế Tôn chấp nhận
cho con lỗi lầm ấy là một lỗi lầm để con có thể ngăn
ngừa trong tương lai.

– Này Tỷ-kheo, thật vậy, Ông đã rơi vào một lỗi lầm, vì rằng ngu đần, si mê và không khéo léo vì Ông đã nghĩ rằng Ông có thể xưng hô với Ta với danh từ Hiền giả. Nhưng này Tỷ-kheo, nếu Ông thấy một lỗi lầm là một lỗi lầm, và như pháp phát lộ, thời chúng ta chấp nhận (lỗi lầm) ấy cho Ông. Vì rằng này Tỷ- kheo, đây là sự tăng ích trong giới luật của bậc Thánh, khi nào một ai thấy lỗi lầm là một lỗi lầm, như pháp phát lộ, để ngăn ngừa trong tương lai.

– Bạch Thế Tôn, Thế Tôn hãy cho con được thọ cụ túc giới trước mặt Thế Tôn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    6144

– Này Tỷ-kheo, Ông có đủ y bát không?

– Bạch Thế Tôn, con không có đủ y bát.

– Này Tỷ-kheo, các Như Lai không có trao cụ túc giới cho ai không đủ y bát.

Rồi Tôn giả Pukkusati sau khi hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tôn, thân phía hữu hướng về Ngài rồi ra đi tìm y bát. Trong khi Tôn giả Pukkusati đi tìm y bát, một con bò cuồng chạy, đoạt mất mạng sống (của Tôn giả).

Rồi một số đông Tỷ-kheo đi đến Thế Tôn, sau
khi đến đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên.
Ngồi xuống một bên, các vị Tỷ-kheo ấy bạch Thế
Tôn:

– Bạch Thế Tôn, Thiện gia nam tử Pukkusati
được Thế Tôn thuyết giảng một cách vắn tắt đã mệnh
chung. Sanh thú của vị ấy như thế nào, đời sống
tương lai như thế nào?

Này Tỷ-kheo, thật là bậc Hiền giả, Thiện gia
nam tử Pukkusati, đã chấp hành Chánh pháp và tùy
pháp. Và không có phiền nhiễu Ta với những kiện
tụng về Chánh pháp. Này các Tỷ-kheo, Thiện gia
nam tử Pukkusati, sau khi đoạn trừ năm hạ phần kiết

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6145

sử, được hóa sanh và từ chỗ ấy nhập Niết-bàn, không phải trở lui đời ấy nữa.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Các Tỷ-kheo ấy hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   6146

723 Thủ - Làm sao để không chấp thủ - TIỂU Kinh ĐOẠN TẬN ÁI – 37 Trung I, 549

TIỂU KINH ĐOẠN TẬN ÁI (Culatanhasankhava suttam) – Bài kinh số 37 – Trung I, 549

Như vầy tôi nghe.

Một thời, Thế Tôn ở tại Savatthi (Xá-vệ), Đông
Viên (Pubbarama), giảng đường Lộc Mẫu
(Migaramatu). Rồi Thiên chủ Sakka đến tại chỗ Thế
Tôn ở, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn và đứng một
bên. Thiên chủ Sakka đứng một bên bạch Thế Tôn.

– Bạch Thế Tôn, nói một cách tóm tắt, đến mức
độ nào, một Tỷ-kheo ái tận giải thoát, cứu cánh thành
tựu, cứu cánh an ổn, khỏi các khổ ách, cứu cánh
phạm hạnh, cứu cánh viên mãn, bậc tối thắng giữa
chư Thiên và loài Người?

– Ở đây, này Thiên chủ, Tỷ-kheo được nghe như sau: "Thật không xứng đáng, nếu có thiên vị đối với tất cả pháp".

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6147

 Này Thiên chủ, nếu Tỷ-kheo được nghe như sau:
"Thật không xứng đáng, nếu có thiên vị đối với tất
cả pháp", vị ấy biết rõ tất cả pháp.
 Sau khi biết rõ tất cả pháp, vị ấy biết một cách rốt
ráo tất cả pháp.
 Do biết một cách rốt ráo tất cả pháp, nếu có một
cảm thọ nào, lạc thọ, khổ thọ hay bất khổ bất lạc
thọ, vị ấy sống quán tánh vô thường, sống quán
tánh ly tham, sống quán tánh đoạn diệt, sống quán
tánh xả ly trong các cảm thọ ấy.
 Vị ấy nhờ sống quán tánh vô thường, sống quán
tánh ly tham, sống quán tánh đoạn diệt, sống quán
tánh xả ly trong các cảm thọ ấy, nên không chấp
trước một vật gì ở đời.
 Do không chấp trước nên không phiền não, do
không phiền não, vị ấy chứng đạt Niết-bàn. Vị ấy
tuệ tri: "Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, những
việc cần làm đã làm, không còn trở lại đời này
nữa". Này Thiên chủ, một cách tóm tắt, đến mức
độ như vậy, một Tỷ-Kheo ái tận giải thoát, cứu
cánh thành tựu, cứu cánh an ổn, khỏi các khổ ách,
cứu cánh phạm hạnh, cứu cánh viên mãn, bậc tối
thắng giữa chư Thiên và loài Người.
Rồi Thiên chủ Sakka, sau khi hoan hỷ, tín thọ
lời Thế Tôn thuyết giảng, đảnh lễ Thế Tôn, thân bên

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6148

hữu hướng về Ngài rồi biến mất tại chỗ.

Lúc bấy giờ, Tôn giả Mahamoggallana ngồi
cách Thế Tôn không xa. Rồi Tôn giả
Mahamoggallana suy nghĩ: "Không hiểu Dạ-xoa
(Yakkaha) kia, sau khi hoan hỷ lời Thế Tôn dạy, có
tín thọ hay không? Ta hãy tìm biết Dạ- xoa kia, sau
khi hoan hỷ lời Thế Tôn dạy, có tín thọ hay không?"

Rồi Tôn giả Mahamoggallana, như người lực sĩ
duỗi cánh tay đang co lại, hay co lại cánh tay đang
duỗi ra, biến mất ở Đông Viên Lộc Mẫu giảng đường
và hiện ra ở giữa chư thiên cõi trời Ba mươi ba. Lúc
bấy giờ Thiên chủ Sakka, với đầy đủ năm trăm nhạc
khí chư thiên, đang vui chơi tại vườn Nhất bạch liên.
Thiên chủ Sakka thấy Tôn giả từ xa đến, bảo năm
trăm nhạc khí chư thiên dừng nghỉ, đi đến Tôn giả
Mahamoggallana, sau khi đến, thưa với Tôn giả
Mahamoggallana: "Hãy đến đây, Thiện hữu
Moggallana; thiện lai, Thiện hữu Moggallana! Này
Thiện Hữu Moggallana, lâu lắm Thiện hữu mới có
dịp đến đây. Hãy ngồi, Thiện hữu Moggallana, trên
chỗ đã soạn sẵn". Tôn giả Mahamoggallana, ngồi
xuống trên chỗ đã soạn sẵn. Còn Thiên chủ Sakka
lấy một ghế thấp khác và ngồi xuống một bên. Rồi
Tôn giả Mahamoggallana nói với Thiên chủ Sakka
đang ngồi xuống một bên:

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6149

– Này Kosiya, về lời thuyết giảng mà Thế Tôn
đã nói cho Ông một cách tóm tắt, thật tốt lành cho
chúng tôi, nếu được nghe chỉ một phần lời thuyết
giảng ấy.

– Thiện hữu Moggallana, chúng tôi bận nhiều công việc, chúng tôi có nhiều việc phải làm, việc làm cho chúng tôi và việc làm cho chư thiên ở cõi trời Ba mươi ba. Lại nữa, này Thiện hữu Moggallana, lời thuyết giảng ấy được khéo nghe, khéo nắm vững , khéo suy tư, khéo thẩm lự nên không thể mau quên được. Này Thiện hữu Moggallana, xưa kia phát khởi chiến tranh giữa chư Thiên và chúng Asura (A-tu- la). Này Thiện hữu Moggallana, trong trận chiến này, chư Thiên thắng, chúng Asura bại. Này thiện hữu Moggallana, sau khi thắng trận chiến ấy và nhân dịp thắng trận, chúng tôi, sau khi trở về, cho xây dựng một lâu đài tên là Vejayanta (Tối Thắng Điện). Này Thiện hữu Moggallana, lâu đài Vejayanta ó cđến một trăm vọng tháp, trong mỗi vọng tháp có bảy ngôi nhà có hình tam giác, trong mỗi nhà tam giác có bảy tiên nữ, và mỗi tiên nữ có đến bảy thị nữ. Này thiện hữu Moggallana, Thiện hữu có muốn xem những điều khả ái của lâu đài Vejayanta không?

Tôn giả Mahamoggallana im lặng nhận lời. Rồi Thiên chủ Sakka cùng với đại vương Vessavana để

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6150

Tôn giả Mahamoggallana đi trước và đi đến lâu đài
Vejayanta. Các thị nữ của Thiên chủ Sakka thấy Tôn
giả Mahamoggallana đi từ xa đến, sau khi thấy, liền
hổ thẹn, bẽn lẽn, rồi bước vào phòng của mình. Ví
như cô dâu khi thấy cha chồng liền hổ thẹn, bẽn lẽn;
cũng như vậy, các thị nữ của Thiên chủ Sakka, khi
thấy Tôn giả Mahamoggallana liền hổ thẹn, bẽn lẽn,
vào phòng riêng của mình. Rồi Thiên chủ Sakka và
đại vương Vessavana đưa Tôn giả Mahamoggallana
đi thăm và xem khắp lâu đài Vejayanta: "Này Thiện
hữu Moggallana, xem điều khả ái này của lâu đài
Vejayanta; xem điều khả ái này của lâu đài
Vejayanta. Cái này chói sáng nhờ các công đức do
Tôn giả Kosiya đã làm thời xưa; và loài Người, khi
thấy cái gì khả ái liền nói: "Thật sự, cái này chói sáng
từ chư thiên cõi trời Ba mươi ba. Cái này chói sáng
nhờ các công đức do Tôn giả Kosiya đã làm thời
xưa".

Rồi Tôn giả Mahamoggallana suy nghĩ: "Dạ-
xoa này sống phóng dật một cách quá đáng. Ta hãy
làm cho vị này hoảng sợ". Tôn giả Mahamoggallana
liền thị hiện thần thông lực, dùng ngón chân cái làm
cho lầu Vejayanta rung động, chuyển động, chấn
động mạnh. Thiên chủ Sakka, đại vương Sessavana
và chư thiên ở cõi trời Ba mươi ba, tâm cảm thấy kỳ
diệu, hy hữu: "Thật kỳ diệu thay, thật hy hữu thay

MƯỜI HAI DUYÊN                                        6151

đại thần thông lực, đại oai lực của Tôn giả Sa-môn!
Với ngón chân cái, vị này làm cho thiên cung này
rung động, chuyển động, chấn động mạnh!" Tôn giả
Mahamoggallana sau khi biết Thiên chủ Sakka đã
hoảng sợ, lông tóc dựng ngược liền nói với Thiên
chủ Sakka:

– Này Kosiya, về lời thuyết giảng mà Thế Tôn
đã nói cho Ông một cách tóm tắt, thật tốt lành cho
chúng tôi, nếu được nghe chỉ một phần lời thuyết
giảng ấy.

Ở đây, này Thiện hữu Moggallana, tôi đến chỗ
Thế Tôn ở, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn và đứng
một bên. Này Thiện hữu Moggallana, sau khi đứng
một bên, tôi bạch với Thế Tôn như sau:

"– Bạch Thế Tôn, một cách tóm tắt, đến mức độ
nào, một Tỷ-kheo là ái tận giải thoát, cứu cánh thành
tựu, cứu cánh an ổn, khỏi các khổ ách, cứu cánh
phạm hạnh, cứu cánh viên mãn, bậc tối thắng giữa
chư Thiên và loài Người?

Khi nghe nói vậy, này Thiện hữu Moggallana, Thế Tôn nói với tôi như sau:

"– Ở đây, này Thiên chủ, Tỷ-kheo được nghe như sau: "Thật không xứng đáng, nếu có thiên vị đối

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6152

với tất cả pháp". Vị ấy biết rõ tất cả pháp. Sau khi
biết rõ tất cả pháp, vị ấy biết một cách rốt ráo tất cả
pháp". Do biết một cách rốt ráo tất cả pháp, nếu có
cảm thọ nào, lạc thọ, khổ thọ hay bất khổ bất lạc thọ,
vị ấy sống quán tánh vô thường, sống quán tánh ly
tham, sống quán tánh đoạn diệt, sống quán tánh xả
ly trong các cảm thọ ấy. Vị ấy nhờ sống quán tánh
vô thường, sống quán tánh ly tham, sống quán tánh
đoạn diệt, sống quán tánh xả ly trong các cảm thọ ấy
nên không chấp trước một vật gì ở đời; do không
chấp trước nên không phiền não; do không phiền
não, vị ấy chứng đạt Niết-bàn. Vị ấy tuệ tri: "Sanh
đã tận, phạm hạnh đã thành, những việc cần làm đã
làm, không còn trở lại đời này nữa". "Này Thiên chủ,
một cách tóm tắt, đến mức độ như vậy, một Tỷ-kheo
ái tận giải thoát, cứu cánh thành tựu, cứu cánh an
ổn, khỏi các khổ ách, cứu cánh phạm hạnh, cứu cánh
viên mãn, bậc tối thắng giữa chư Thiên và loài
Người".

Như vậy, này Thiện hữu Moggallana, Thế Tôn nói một cách tóm tắt cho tôi về ái tận giải thoát.

Rồi Tôn giả Mahamoggallana, sau khi hoan hỷ, tín cho lời Thiên chủ Sakka nói, như một nhà lực sĩ duỗi ra cánh tay đang co lại, hay co lại cánh tay đang duỗi ra, biến mất giữa chư thiên ở cõi trời Ba mươi

MƯỜI HAI DUYÊN                                       6153

ba, và hiện ra tại Đông Viên Lộc Mẫu giảng đường.
Sau khi Tôn giả Mahamoggallana đi chẳng bao lâu,
các thị nữ của Thiên chủ Sakka nói với Thiên chủ
Sakka như sau:

– Thưa Thiên chủ, có phải vị ấy là Thế Tôn, bậc Đạo sư của Thiên chủ?

– Không, vị ấy không phải là Thế Tôn, bậc Đạo Sư của ta. Vị ấy là đồng phạm hạnh với ta, Tôn giả Mahamoggallana.

– Thưa Thiên chủ, thật là điều tốt lành cho Thiên
chủ, có một vị đồng phạm hạnh có đại thần thông, có
đại oai lực như vậy. Chắc chắn vị ấy là Thế Tôn, bậc
Đạo Sư của Thiên chủ.

Rồi Tôn giả Mahamoggallana đến tại chỗ Thế
Tôn ở, sau khi đến đảnh lễ Thế Tôn và ngồi xuống
một bên. Sau khi ngồi xuống một bên, Tôn giả
Mahamoggallana bạch Thế Tôn:

– Bạch Thế Tôn, Thế Tôn có biết chăng, Thế Tôn vừa mới nói về ái tận giải thoát một cách tóm tắt cho một Dạ-xoa có đại oai lực?

– Này Moggallana, Ta biết. Ở đây, Thiên chủ Sakka đến tại chỗ Ta ở, sau khi đến, đảnh lễ Ta rồi

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6154

đứng một bên. Sau khi đứng một bên, này Moggallana, Thiên chủ Sakka bạch với Ta:

"– Bạch Thế Tôn, nói một cách tóm tắt, đến mức
độ nào, một Tỷ-kheo ái tận, giải thoát, cứu cánh
thành tựu, cứu cánh an ổn, khỏi các khổ ách, cứu
cánh phạm hạnh, cứu cánh viên mãn, bậc tối thắng
giữa chư Thiên và loài Người?

Khi nghe nói vậy, này Mahamoggallana, Ta nói với Thiên chủ Sakka:

"– Ở đây, này Thiên chủ, Tỷ-kheo được nghe như sau: "Thật không xứng đáng, nếu có thiên vị đối với tất cả pháp". Này Thiên chủ, nếu Tỷ-kheo được nghe như sau: "Thật không xứng đáng nếu có thiên vị đối với tất cả pháp". Vị ấy biết rõ tất cả pháp. Sau khi biết rõ tất cả pháp, vị ấy biết một cách rốt ráo tất cả pháp. Do biết một cách rốt ráo tất cả pháp, nếu có một cảm thọ nào, lạc thọ, khổ thọ, hay bất khổ bất lạc thọ, vị ấy sống quán tánh vô thường, sống quán tánh ly tham, sống quán tánh đoạn diệt, sống quán tánh xả ly trong các cảm thọ ấy. Vị ấy nhờ sống quán tánh vô thường, sống quán tánh ly tham, sống quán tánh đoạn diệt, sống quán tánh xả ly trong các cảm thọ ấy nên không chấp trước một vật gì ở đời. Do không chấp trước nên không phiền não, do không

MƯỜI HAI DUYÊN                                        6155

phiền não, vị ấy chứng đạt Niết-bàn. Vị ấy tuệ tri: "Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, những việc cần làm đã làm, không còn trở lại đời này nữa".

Này Thiên chủ, một cách tóm tắt, đến mức độ
như vậy, một Tỷ-kheo ái tận, giải thoát, cứu cánh
thành tựu, cứu cảnh an ổn, khỏi các khổ ách, cứu
cánh phạm hạnh, cứu cánh viên mãn, bậc tối thắng
giữa chư Thiên và loài Người".

Như vậy, này Moggallana, Ta biết Ta vừa nói một cách tóm tắt về ái tận giải thoát cho Thiên chủ Sakka.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Tôn giả Mahamoggallana hoan hỷ, tín thọ lời Thế Tôn dạy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   6156

724 Thủ - Như Lai dùng chúng nhưng không chấp trước chúng - Kinh POTTHAPADA – 9 Trường I, 311

KINH POTTHAPADA – Bài kinh số 9 – Trường I, 311

1. Như vầy tôi nghe. Một thời Thế Tôn ở tại Sàvatthi
(Xá-vệ), rừng Jetavana (Kỳ viên), vườn
Anàthapindika (Cấp Cô Độc). Lúc bấy giờ, du sĩ
ngoại đạo Potthapada (Bố-sá-bà-lâu) cùng với đại
chúng du sĩ ngoại đạo khoảng ba trăm vị, ở tại vườn
của hoàng hậu Mallika (Mạt-lê-viên) tên là
Ekasàlaka có hàng rào cây tinduka, một hội thảo
trường luận bàn về chánh kiến, tà kiến.

2. Lúc bấy giờ Thế Tôn, vào buổi sáng đắp y cầm bát vào Sàvatthi khất thực. Rồi Thế Tôn tự nghĩ: "Nay còn quá sớm để đi khất thực tại Sàvatthi, Ta hãy đi đến vườn của hoàng hậu Mallika tên là Ekasàlaka, có hàng rào cây tinduka, một hội thảo trường luận bàn chánh kiến, tà kiến, để gặp du sĩ ngoại đạo Potthapàda". Và Thế Tôn đi đến vườn của hoàng hậu Mallika, tên là Ekasàlaka, có hàng rào cây tinduka, một hội thảo trường luận về chánh kiến, tà kiến.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    6157

3. Lúc bấy giờ du sĩ ngoại đạo Potthapàda ngồi với
đại chúng du sĩ ngoại đạo, đang ồn ào, la lối, lớn
tiếng bàn luận những vấn đề phù phiếm như câu
chuyện về vua chúa; câu chuyện về ăn trộm, câu
chuyện về đại thần; câu chuyện về binh lính; các câu
chuyện về hãi hùng; câu chuyện về chiến tranh; câu
chuyện về đồ ăn; câu chuyện về đồ uống; câu chuyện
về đồ mặc; câu chuyện về giường nằm; câu chuyện
về vòng hoa; câu chuyện về hương liệu; câu chuyện
về bà con; câu chuyện về xe cộ; câu chuyện về làng
xóm; câu chuyện về thị trấn; câu chuyện về thành
phố; câu chuyện về quốc độ; câu chuyện về đàn bà;
câu chuyện về đàn ông; câu chuyện về vị anh hùng;
câu chuyện bên lề đường; câu chuyện tại chỗ lấy
nước; câu chuyện về người đã chết; các câu chuyện
tạp thoại; câu chuyện về hiện trạng của thế giới, hiện
trạng của đại dương; câu chuyện về sự hiện hữu và
sự không hiện hữu.

4. Du sĩ ngoại đạo Potthapàda thấy Thế Tôn từ xa
đến, liền khuyến cáo chúng của mình: "Các Tôn giả
hãy nhỏ tiếng, các Tôn giả hãy đừng làm ồn. Nay Sa-
môn Gotama đang đến, Ngài ưa mến sự trầm lặng, vị
Đại đức này tán thán sự trầm lặng. Nếu biết chúng
này yên tịnh, Ngài có thể ghé đến đây". Nghe nói
vậy, các du sĩ ngoại đạo liền im lặng.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6158

5. Rồi Thế Tôn đến du sĩ ngoại đạo Potthapàda. Và
du sĩ ngoại đạo Potthapàda bạch Thế Tôn: "Thiện lai
Thế Tôn! Hoan nghênh Thế Tôn! Đã lâu Thế Tôn
không quá bộ đến đây. Mời Thế Tôn ngồi. Đây là
chỗ ngồi đã soạn sẵn".

Thế Tôn ngồi trên chỗ đã soạn sẵn. Du sĩ ngoại đạo Potthapàda lấy một ghế thấp khác và ngồi xuống một bên. Rồi Thế Tôn nói với du sĩ Potthapàda đã ngồi một bên: "Này Potthapàda, vấn đề gì các vị đang ngồi thảo luận? Vấn đề gì đang nói mà bị gián đoạn?"

6. Khi nghe nói vậy du sĩ ngoại đạo Potthapàda bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, hãy gác một bên câu chuyện
chúng tôi đang ngồi bàn luận, bạch Thế Tôn, lát nữa
Thế Tôn nghe lại cũng không khó khăn gì. Bạch Thế
Tôn, thuở xưa xưa lắm, nhiều vị Sa-môn, Bà-la-môn
ngoại đạo tụ họp, ngồi hội thảo trong giảng đường
nêu lên vấn đề sự diệt tận các tăng thượng tưởng.
"Này Tôn giả, tăng thượng tưởng diệt tận như thế
nào?" Một vài vị trả lời: "Không nhân, không duyên,
các tưởng của con người sinh và diệt! Khi tưởng sanh
con người có tưởng, khi tưởng diệt con người không
có tưởng". Như vậy, một vài vị giải thích sự diệt tận
các tăng thượng tưởng.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6159

Về vấn đề này, người khác lại nói như sau:
"Các Tôn giả, sự kiện không phải như vậy. Này Tôn
giả, tưởng là tự ngã của con người, chính tưởng ấy
đến và đi. Khi tưởng ấy đến thì con người có tưởng,
khi tưởng ấy đi thì con người không có tưởng". Như
vậy một vài vị giải thích sự diệt tận các tăng thượng
tưởng.

Vấn đề này, người khác lại nói như sau: "Các
Tôn giả, sự kiện không phải như vậy. Này Tôn giả,
có những Sa-môn, Bà-la-môn có đại thần thông và
đại oai lực. Chính những vị này khiến tưởng nhập
vào trong người và cũng kéo tưởng ra ngoài người
ấy. Khi các vị này khiến tưởng nhập vào trong người,
người ấy có tưởng, khi kéo tưởng ra ngoài, người ấy
không có tưởng". Như vậy một vài vị giải thích sự
diệt tận các tăng thượng tưởng.

Về vấn đề này, người khác lại nói như sau: "Các Tôn giả, sự kiện không phải như vậy. Này Tôn giả, có những vị thiên thần có đại thần thông, có đại oai lực, chính những vị này khiến tưởng nhập vào trong người và kéo tưởng ra ngoài người ấy. Khi các vị này khiến tưởng nhập vào trong người, người ấy có tưởng, khi kéo tưởng ra ngoài, người ấy không có tưởng". Như vậy một vài vị giải thích sự diệt tận các tăng thượng tưởng. Bạch Thế Tôn, lúc bấy giờ con

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6160

tưởng niệm đến Thế Tôn: "Mong Thế Tôn có mặt ở
đây! Mong Thiện thệ có mặt ở đây! Ngài rất tinh
thông những pháp này. Chắc chắn Thế Tôn biết rõ
sự diệt tận các tăng thượng tưởng". Bạch Thế Tôn,
sự diệt tận các tăng thượng tưởng như thế nào?

7. Này Potthapàda, những Sa-môn, Bà-la-môn nào
đã nói: "Không nhân, không duyên, các tưởng của
con người sinh và diệt". Những vị này đã sai lạc ngay
từ ban đầu. Vì sao vậy? Này Potthapàda, chính vì có
nhân, có duyên, các tưởng của con người sinh và
diệt. Chính do sự học tập, một loại tưởng sanh, chính
do sự học tập, một loại tưởng diệt.

Và Thế Tôn nói:

- Sự học tập ấy là gì? Này Potthapàda, nay ở đời Như Lai xuất hiện, là bậc A-la-hán, Chánh Biến Tri... (như kinh Sa-môn Quả số 40-43 trừ đoạn kết của mỗi đoạn) thân nghiệp, ngữ nghiệp thanh tịnh, mạng sống trong sạch, giới hạnh đầy đủ, hộ trì các căn, chánh niệm tỉnh giác và biết tri túc. Này Potthapàda, thế nào là Tỷ-kheo giới hạnh đầy đủ? Ở đây này Potthapàda, Tỷ-kheo từ bỏ sát sanh, tránh xa sát sanh, bỏ trượng, bỏ kiếm, biết tàm quý, có lòng từ, sống thương xót hạnh phúc của tất cả chúng sanh và loài hữu tình. Như vậy là giới hạnh của vị ấy trong

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6161

giới luật ... (như kinh Sa-môn Quả số 43-62)... như
dùng ảo thuật để yên ổn, để khỏi làm các điều đã
hứa... ngăn ngừa công hiệu của thuốc. Còn vị ấy thì
tránh xa các tà mạng kể trên... như vậy là giới hạnh
của vị ấy trong giới luật.

8. Này Potthapàda, và như vậy Tỷ-kheo ấy nhờ đầy
đủ giới luật nên không thấy sợ hãi từ một chỗ nào về
phương diện hộ trì giới luật. Này Potthapàda, như
một Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh, đã hàng phục kẻ
thù địch, không còn thấy sợ hãi từ chỗ nào nữa về
phương diện thù địch. Cũng vậy, này Potthapàda,
Tỷ-kheo ấy nhờ đầy đủ giới luật nên không thấy sợ
hãi từ một chỗ nào về phương diện hộ trì giới luật.
Vị ấy nhờ đầy đủ giới luật cao quý này, nên hưởng
lạc thọ nội tâm không lỗi lầm. Như vậy, này
Potthapàda, Tỷ-kheo đầy đủ giới luật.

9. Này Potthapàda, thế nào là Tỷ-kheo hộ trì các căn? Này Potthapàda, khi mắt thấy sắc, Tỷ-kheo không nắm giữ tướng chung, không nắm giữ tướng riêng. Những nguyên nhân gì, vì con mắt không được chế ngự, khiến tham ái ưu bi, các ác, bất thiện pháp khởi lên, Tỷ-kheo tự chế ngự nguyên nhân ấy, hộ trì con mắt, thực hành sự hộ trì con mắt. Khi tai nghe tiếng... mũi ngửi hương... lưỡi nếm vị... thân cảm xúc... ý nhận thức các pháp, vị ấy không nắm

MƯỜI HAI DUYÊN                                    6162

giữ tướng chung, không nắm giữ tướng riêng. Những
nguyên nhân gì, vì ý căn không được chế ngự, khiến
tham ái ưu bi, các ác bất thiện pháp khởi lên, Tỷ-
kheo chế ngự nguyên nhân ấy, hộ trì ý căn, thiệt hành
sự hộ trì ý căn. Vị ấy, nhờ sự hộ trì cao quý các căn
ấy, nên hưởng lạc thọ, nội tâm không lỗi lầm. Như
vậy, này Potthapàda, Tỷ-kheo hộ trì các căn... (Như
kinh Sa-môn Quả số 65-74)...

10. Khi quán tự thân đã xả ly năm triền cái ấy, hân hoan sanh; do hân hoan, nên hỷ sanh; do tâm hoan hỷ, thân được khinh an; do thân khinh an, lạc thọ sanh; do lạc thọ, tâm được định tĩnh. Tỷ-kheo, ly dục, ly bất thiện pháp, chứng và trú thiền thứ nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh với tầm, với tứ. Dục tưởng xưa kia của vị ấy được diệt trừ, và khi tưởng hỷ lạc vi diệu chân thật do ly dục sanh khởi lên, vị ấy có tưởng hỷ lạc vi diệu chân thật, do ly dục sanh. Như vậy do học tập, một tưởng khởi lên, cũng do học tập, một tưởng diệt trừ. Và Thế Tôn nói: "Đó là sự học tập Thế Tôn nói đến".

11. Lại nữa, này Potthapàda, Tỷ-kheo diệt tầm, diệt tứ, chứng và trú thiền thứ hai, một trạng thái hỷ lạc do định sanh, không tầm không tứ, nội tĩnh nhất tâm. Tưởng hỷ lạc vi diệu chơn thật do ly dục sanh xưa kia của vị ấy được diệt trừ. Và khi tưởng hỷ lạc vi

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6163

diệu chơn thật do định sanh khởi lên, vị ấy có
tưởng hỷ lạc vi diệu chơn thật do định sanh. Như vậy
do học tập, một tưởng khởi lên, cũng do học tập một
tưởng diệt trừ. Và Thế Tôn nói: "Đó là sự học tập
Thế Tôn nói đến".

12. "Lại nữa này Potthapàda, Tỷ-kheo ly hỷ trú xả, chánh niệm tỉnh giác, thân cảm sự lạc thọ mà các bậc Thánh gọi là "Xả niệm lạc trú", chứng và trú thiền thứ ba. Tưởng hỷ lạc chơn thật vi diệu do định sanh xưa kia của vị ấy được diệt trừ. Và khi tưởng xả lạc vi diệu chơn thật khởi lên, vị ấy có tưởng xả lạc vi diệu chơn thật. Như vậy do học tập, một tưởng khởi lên và cũng do học tập, một tưởng diệt trừ. Và Thế Tôn nói: "Đó là sự học tập Thế Tôn nói đến".

13. Lại nữa này Potthapàda, Tỷ-kheo xả lạc, xả khổ, diệt hỷ, ưu đã cảm thọ trước, chứng và trú thiền thứ tư không khổ không lạc, xả niệm thanh tịnh. Như vậy xả lạc chơn thật vi diệu xưa kia của vị ấy được diệt trừ. Và khi tưởng xả lạc, xả khổ vi diệu chơn thật khởi lên, vị ấy có tưởng xả lạc, xả khổ vi diệu chơn thật. Như vậy do học tập một tưởng khởi lên, cũng do học tập một tưởng diệt trừ. Và Thế Tôn nói: "Đó là sự học tập Thế Tôn nói đến".

14. Lại nữa này Potthapàda, với sự vượt thoát mọi

MƯỜI HAI DUYÊN                                    6164

sắc tưởng, với sự diệt trừ mọi chướng ngại tưởng, với sự không tác ý đối với dị tưởng, Tỷ-kheo nghĩ rằng: "Hư không là vô biên", chứng và trú Không vô biên xứ. Như vậy sắc tưởng xưa kia của vị ấy được diệt trừ. Và khi tưởng Không vô biên xứ vi diệu chơn thật khởi lên, vị ấy có tưởng Không vô biên xứ vi diệu chơn thật. Như vậy do sự học tập, một tưởng khởi lên, cũng do học tập một tưởng diệt trừ. Và Thế Tôn nói: "Đó là sự học tập Thế Tôn nói đến".

15. Lại nữa này Potthapàda, với sự vượt thoát mọi Không vô biên xứ, Tỷ-kheo nghĩ rằng: "Thức là vô biên" chứng và trú Thức vô biên xứ. Như vậy tưởng Không vô biên xứ vi diệu chơn thật xưa kia của vị ấy được diệt trừ, và khi tưởng Thức vô biên xứ vi diệu chơn thật khởi lên, vị ấy có tưởng Thức vô biên xứ vi diệu chơn thật. Như vậy do học tập, một tưởng khởi lên, cũng do học tập, một tưởng diệt trừ. Và Thế Tôn nói: "Đó là sự học tập Thế Tôn nói đến".

16. Lại nữa này Potthapàda, với sự vượt thoát mọi Thức vô biên xứ, Tỷ-kheo nghĩ rằng: "Không có vật gì" chứng và trú Vô sở hữu xứ. Như vậy tưởng Thức vô biên xứ vi diệu chơn thật xưa kia của vị ấy được diệt trừ. Và khi tưởng Vô sở hữu xứ vi diệu chơn thật khởi lên, vị ấy có tưởng Vô sở hữu xứ vi diệu chơn thật. Như vậy do học tập, một tưởng khởi lên,

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6165

cũng do học tập, một tưởng diệt trừ. Và Thế Tôn nói: "Đó là sự học tập Thế Tôn nói đến".

17. Lại nữa này Potthapàda, khi Tỷ-kheo ở nơi đây tự mình khởi tưởng, vị này tiếp tục đi từ tưởng này đến tưởng khác cho đến tưởng tột đỉnh. Và vị này khi đứng tại tưởng tột đỉnh có thể nghĩ: "Tâm còn suy tưởng có hại cho ta, tâm không suy tưởng mới tốt cho ta. Nếu ta cứ tiếp tục suy tưởng, khi những tưởng này của ta diệt đi, các thô tưởng khác lại khởi lên, ta hãy đừng có suy tưởng". Do không có suy tưởng, các tưởng kia diệt tận và các thô tưởng khác không khởi lên, vị ấy cảm thọ sự diệt tận. Như vậy, này Potthapàda, là sự chứng đạt trí tuệ diệt trừ dần dần các tăng thượng tưởng.

18. Này Potthapàda, ngươi nghĩ thế nào? Trước đây ngươi đã nghe sự chứng đạt trí tuệ diệt trừ dần dần các tăng thượng tưởng này không?

- Bạch Thế Tôn, con không có nghe. Bạch Thế Tôn, nhưng nay con hiểu lời nói của Thế Tôn.

- Này Potthapàda, khi Tỷ-kheo ở đây tự mình khởi tưởng, vị này tiếp tục đi từ tưởng này đến tưởng khác cho đến tưởng tột đỉnh. Và vị này, khi đứng tại tưởng tột đỉnh có thể nghĩ: "Tâm còn suy tưởng, có hại cho ta, tâm không suy tưởng mới tốt cho ta. Nếu

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6166

ta cứ tiếp tục suy tưởng khi những tưởng này của ta diệt đi, các thô tưởng khác lại khởi lên. Vậy ta hãy đừng có suy tưởng". Và vị này không có suy tưởng. Do không có suy tưởng, các tưởng kia diệt tận và các thô tưởng khác cũng không khởi lên. Vị ấy cảm thọ sự diệt tận. Như vậy này Potthapàda là sự chứng đạt trí tuệ diệt trừ dần dần các tăng thượng tưởng.

19. - Bạch Thế Tôn, Thế Tôn chỉ nói đến một tưởng tuyệt đỉnh hay nhiều tưởng tuyệt đỉnh?

- Này Potthapàda, Ta nói đến một tưởng tuyệt đỉnh và cũng nói đến nhiều tưởng tuyệt đỉnh.

- Bạch Thế Tôn, làm sao Thế Tôn nói đến một tưởng tuyệt đỉnh và cũng nói đến nhiều tưởng tuyệt đỉnh?

- Này Potthapàda, tùy theo vị ấy cảm thọ sự
diệt tận (của một tưởng) sau một tưởng khác, vị ấy
đạt tới nhiều tuyệt đỉnh sai khác, cái này tiếp theo cái
kia cho đến tuyệt đỉnh cuối cùng mà Ta nói đến nhiều
tưởng tuyệt đỉnh. Này Potthapàda như vậy Ta nói
đến một tưởng tuyệt đỉnh và cũng nói đến nhiều
tưởng tuyệt đỉnh.

20. - Bạch Thế Tôn, tưởng khởi trước, trí khởi sau; hay trí khởi trước tưởng khởi sau; hay tưởng và trí

MƯỜI HAI DUYÊN                                        6167

cùng khởi một lần không trước không sau?

- Này Potthapàda, tưởng khởi trước trí mới
khởi sau, do tưởng sanh, trí mới sanh. Vị ấy tuệ
tri: "Do duyên tưởng, trí sanh ra nơi ta". Này
Potthapàda, với lời dạy này cần phải hiểu tưởng sanh
trước trí sanh sau, tưởng sanh trí mới sanh.

21. - Bạch Thế Tôn, tưởng có phải là tự ngã của con người hay tưởng khác, tự ngã khác?

- Này Potthapàda, ngươi hiểu tự ngã như thế nào?

- Bạch Thế Tôn, con hiểu tự ngã là thô phù, có sắc, do bốn đại hình thành, và do đoàn thực nuôi dưỡng.

- Này Potthapàda, nếu tự ngã là thô phù, có sắc, do bốn đại hình thành và do đoàn thực nuôi dưỡng, như vậy này Potthapàda, tưởng khác và tự ngã khác. Này Potthapàda, với sự nhận thức này, cần phải hiểu, tưởng khác và tự ngã khác. Này Potthapàda, giả sử tự ngã ấy là thô phù, có sắc, do bốn đại hình thành và do đoàn thực nuôi dưỡng, tuy vậy một vài tưởng khác của người ấy khởi lên, một vài tưởng khác diệt xuống. Này Potthapàda, với sự nhận thức này cần phải hiểu tưởng khác, tự ngã khác.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    6168

22. - Bạch Thế Tôn, con hiểu tự ngã là do ý sở thành, đầy đủ mọi chi tiết lớn nhỏ, đầy đủ các căn.

- Này Potthapàda, nếu tự ngã là do ý sở thành, đầy
đủ mọi chi tiết lớn nhỏ, đầy đủ các căn, như vậy này
Potthapàda, với sự nhận thức này, cần phải hiểu
tưởng khác, tự ngã khác. Này Potthapàda, giả sử tự
ngã ấy là do ý sở thành, đầy đủ mọi chi tiết lớn nhỏ,
đầy đủ các căn, tuy vậy một vài tưởng khác của
người ấy khởi lên, một vài tưởng khác diệt xuống.
Này Potthapàda, với sự nhận thức này, cần phải hiểu
tưởng khác, tự ngã khác.

- Bạch Thế Tôn, con hiểu tự ngã là vô sắc, do tưởng sở thành.

23. - Này Potthapàda, nếu tự ngã là vô sắc, do tưởng sở thành, với sự nhận thức này Potthapàda, cần phải hiểu tưởng khác, tự ngã khác. Này Potthapàda, giả sử tự ngã là vô sắc, do tưởng sở thành, tuy vậy, một vài tưởng khác của người khởi lên, một vài tưởng khác diệt xuống. Này Potthapàda, với sự nhận thức này, cần phải hiểu tưởng khác, tự ngã khác.

24. - Bạch Thế Tôn, con có thể hiểu được chăng "tưởng là tự ngã của người" hay "tưởng khác, tự ngã khác"?

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6169

- Này Potthapàda, thật khó cho ngươi biết
được "tưởng là tự ngã của con người" hay "tưởng
khác, tự ngã khác", vì ngươi có dị kiến, có tin tưởng
khác, có lý tưởng khác, có thiên tư khác, có hạnh
nguyện khác.

25. - Bạch Thế Tôn, nếu thật khó cho con biết được
"tưởng là tự ngã của con người", hay "tưởng khác,
tự ngã khác" vì con có dị kiến khác, có tin tưởng
khác, có lý tưởng khác, có thiên tư khác, có hạnh
nguyện khác, thời bạch Thế Tôn, thế giới có phải là
thường còn không? Chỉ có quan niệm này là đúng sự
thực, ngoài ra là mê muội không?

- Này Potthapàda, Ta không trả lời: "Thế giới là thường còn, chỉ có quan điểm này là đúng sự thực, ngoài ra là mê muội".

- Bạch Thế Tôn, có phải thế giới là vô thường, chỉ có quan điểm này là đúng sự thực, ngoài ra là mê muội không?

- Này Potthapàda, Ta không trả lời: "Thế giới là vô thường, chỉ có quan điểm này là đúng sự thực, ngoài ra là mê muội".

- Bạch Thế Tôn, có phải thế giới này là hữu biên, chỉ có quan điểm này là đúng sự thực, ngoài ra

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6170

là mê muội không?

- Này Potthapàda, Ta không trả lời: "Thế giới là hữu biên, chỉ có quan điểm này là đúng sự thực, ngoài ra là mê muội".

- Bạch Thế Tôn, có phải thế giới là vô biên, chỉ có quan điểm này là đúng sự thực, ngoài ra là mê muội không?

- Này Potthapàda, Ta không trả lời: Thế giới là vô biên, chỉ có quan điểm này là đúng sự thực, ngoài ra là mê muội".

26. - Bạch Thế Tôn, có phải sinh mạng và thân thể là một, chỉ có quan điểm này là đúng sự thật, ngoài ra là mê muội không?

- Này Potthapàda, Ta không trả lời: "Thân thể và sinh mạng là một, chỉ có quan điểm này là đúng sự thực, ngoài ra là mê muội".

- Bạch Thế Tôn, có phải sinh mạng khác, thân thể khác? Chỉ có quan điểm này là đúng sự thực, ngoài ra là mê muội không?

- Này Potthapàda, Ta không trả lời: "Sinh mạng khác, thân thể khác. Chỉ có quan điểm này là

MƯỜI HAI DUYÊN                                    6171

đúng sự thực, ngoài ra là mê muội".

27. - Bạch Thế Tôn, có phải Như Lai tồn tại sau khi chết? Chỉ có quan điểm này là đúng sự thực, ngoài ra là mê muội không?

- Này Potthapàda, Ta không trả lời: "Như Lai tồn tại sau khi chết. Chỉ có quan điểm này là đúng sự thực, ngoài ra là mê muội".

- Bạch Thế Tôn, có phải Như Lai không tồn tại sau khi chết không? Chỉ có quan điểm này là đúng sự thực, ngoài ra là mê muội không?

- Này Potthapàda, Ta không trả lời: "Như Lai không tồn tại sau khi chết. Chỉ có quan điểm này là đúng sự thực, ngoài ra là mê muội".

- Bạch Thế Tôn, có phải Như Lai tồn tại và không tồn tại sau khi chết. Chỉ có quan điểm này là đúng sự thực, ngoài ra là mê muội không?

- Này Potthapàda, Ta không trả lời: "Như Lai tồn tại và không tồn tại sau khi chết. Chỉ có quan điểm này là đúng sự thực, ngoài ra là mê muội".

- Bạch Thế Tôn, có phải Như Lai không tồn tại và không không tồn tại sau khi chết. Chỉ có quan

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6172

điểm này là đúng sự thực, ngoài ra là mê muội không?

- Này Potthapàda, Ta không trả lời: "Như
Lai không tồn tại và không không tồn tại sau khi
chết. Chỉ có quan điểm này là đúng sự thực, ngoài ra
là mê muội".

28. - Bạch Thế Tôn, vì sao Thế Tôn không trả lời?

- Này Potthapàda, câu hỏi này không thuộc về đích giải thoát, không thuộc về Pháp, không thuộc căn bản của phạm hạnh, không đưa đến yểm ly, đến ly tham, đến tịch diệt, đến tịch tịnh, đến thắng trí, đến giác ngộ, đến Niết bàn. Vì vậy, Ta không trả lời.

29. - Bạch Thế Tôn, vậy Thế Tôn trả lời những gì?

- Này Potthapàda, Ta trả lời: "Đây là khổ".
Ta trả lời: "Đây là khổ tập". "Ta trả lời: "Đây là khổ
diệt". Ta trả lời: "Đây là con đường đưa đến khổ
diệt".

30. - Bạch Thế Tôn, vì sao Thế Tôn trả lời?

- Này Potthapàda, câu hỏi này thuộc về đích giải thoát, thuộc về Pháp, thuộc căn bản của phạm hạnh, đưa đến yểm ly, đến ly tham, đến tịch diệt, đến

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6173

thắng trí, đến giác ngộ, đến Niết bàn. Vì vậy Ta trả lời.

- Bạch Thế Tôn, như vậy là phải. Bạch Thiện Thệ, như vậy là phải. Bạch Thế Tôn, nay đã đến thời Ngài làm gì Ngài xem là phải làm.

Và Thế Tôn từ chỗ ngồi đứng dậy ra về.

31. Thế Tôn rời khỏi chưa bao lâu, những du sĩ ngoại
đạo ấy liền bao vây xung quanh du sĩ ngoại đạo
Potthapàda và tuôn ra những lời nói mỉa mai gay gắt:
"Potthapàda này là như vậy, những gì Sa-môn
Gotama nói đều được Potthapàda tán thành: "Bạch
Thế Tôn, như vậy là phải. Bạch Thiện Thệ như vậy
là phải". Chúng tôi không được biết Sa-môn Gotama
đã thuyết trình dứt khoát những vấn đề sau đây: "Thế
giới là thường còn", hay "Thế giới là vô thường", hay
"Thế giới là hữu biên", hay "Thế giới là vô biên", hay
"Sinh mạng và thân thể là một", hay "Sinh mạng
khác, thân thể khác", "hay Như Lai có tồn tại sau khi
chết" hay "Như Lai không tồn tại sau khi chết" hay
"Như Lai tồn tại và cũng không tồn tại sau khi chết",
hay "Như Lai không tồn tại và cũng không không tồn
tại sau khi chết".

Khi được nói vậy, du sĩ ngoại đạo Potthapàda nói với các du sĩ ngoại đạo kia:

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6174

- Này các Tôn giả, tôi cũng không được biết Sa-môn Gotama đã thuyết trình dứt khoát những vấn đề sau đây: "Thế giới là thường còn", hay "Thế giới là vô thường", hay "Thế giới là hữu biên", hay "Thế giới là vô biên", hay "Sinh mạng và thân thể là một", hay "Sinh mạng khác, thân thể khác", hay "Như Lai có tồn tại sau khi chết", hay "Như Lai không có tồn tại sau khi chết", hay "Như Lai có tồn tại và cũng không tồn tại sau khi chết", hay "Như Lai không có tồn tại và cũng không không tồn tại sau khi chết". Sa- môn Gotama đã tuyên bố một phương pháp như thực, chơn chánh, chơn thật, dùng Pháp làm cơ bản, dùng Pháp làm quy tắc. Và khi một vị tuyên bố một phương pháp như thực, chân chánh, chân thật, dùng Pháp làm cơ bản, dùng Pháp làm quy tắc thì làm sao một người hiểu biết như tôi lại không tán thành?

32. Hai ba ngày sau, Citta Hatthisàriputta và du sĩ
ngoại đạo Potthapàda đi đến chỗ Thế Tôn. Khi đi đến
nơi, Citta Hatthisàriputta đảnh lễ Thế Tôn và ngồi
xuống một bên, còn du sĩ ngoại đạo Potthapàda, nói
những lời chào đón hỏi thăm xã giao với Thế Tôn và
ngồi xuống một bên. Sau khi ngồi một bên, du sĩ
ngoại đạo Potthapàda bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, khi Thế Tôn rời khỏi chưa bao lâu những du sĩ ngoại đạo liền bao vây xung

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6175

quanh con và tuôn ra những lời nói mỉa mai gay gắt: "Potthapàda này là như vậy. Những gì Sa-môn Gotama nói đều được Potthapàda tán thành: "Bạch Thế Tôn, như vậy là phải, Bạch Thiện Thệ như vậy là phải". Chúng tôi không được biết Sa-môn Gotama đã thuyết trình dứt khoát những vấn đề sau đây: "Thế giới là thường còn", hay "Thế giới là vô thường", hay "Thế giới là hữu biên", hay "Thế giới là vô biên", hay "Sinh mạng và thân thể là một", hay "Sinh mạng khác, thân thể khác", hay "Như Lai có tồn tại sau khi chết", hay "Như Lai không tồn tại sau khi chết", hay "Như Lai có tồn tại và cũng không tồn tại sau khi chết", hay "Như Lai không tồn tại và cũng không không tồn tại sau khi chết". Khi được nói vậy, con nói với các du sĩ ngoại đạo kia: "Này các Tôn giả, tôi cũng không được biết Sa-môn Gotama đã thuyết trình dứt khoát những vấn đề sau đây: "Thế giới là thường con", hay "Thế giới là vô thường", hay "Thế giới là hữu biên", hay "Thế giới là vô biên", hay "Sinh mạng và thân thể là một", hay "Sinh mạng khác, thân thể khác" hay "Như Lai có tồn tại sau khi chết", hay "Như Lai không có tồn tại sau khi chết", hay "Như Lai có tồn tại và cũng không tồn tại sau khi chết", hay "Như Lai không tồn tại và cũng không không tồn tại sau khi chết". Sa-môn Gotama đã tuyên bố một phương pháp như thực, chơn chánh, chơn thật, dùng Pháp làm cơ bản, dùng Pháp làm quy tắc.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6176

Và khi một vị đã tuyên bố một phương pháp như
thực, chơn chánh, chơn thật, dùng Pháp làm cơ bản,
dùng Pháp làm quy tắc thì làm sao một người hiểu
biết như tôi lại có thể không tán thành?".

33. - Này Potthapàda, những du sĩ ngoại đạo ấy là
mù, không có mắt, chỉ có ngươi là người có mắt độc
nhất giữa chúng. Này Potthapàda, có những pháp
được Ta tuyên thuyết, trình bày một cách không dứt
khoát. Này Potthapàda, có những pháp được Ta
tuyên thuyết trình bày một cách dứt khoát.

Này Potthapàda, những pháp gì được Ta tuyên thuyết trình bày một cách không dứt khoát? "Thế giới là thường còn", này Potthapàda, đó là pháp được Ta tuyên thuyết trình bày một cách không dứt khoát. "Thế giới là vô thường", này Potthapàda, đó là pháp được Ta tuyên thuyết trình bày một cách không dứt khoát. "Thế giới là hữu biên", này Potthapàda... "Thế giới là vô biên", này Potthapàda... "Sinh mạng và thân thể là một", này Potthapàda... "Sinh mạng khác, thân thể khác", này Potthapàda... "Như Lai có tồn tại sau khi chết", này Potthapàda... "Như Lai không có tồn tại sau khi chết", này Potthapàda... "Như Lai có tồn tại và cũng không có tồn tại sau khi chết", này Potthapàda ... "Như Lai không có tồn tại và cũng không không có tồn tại sau

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6177

khi chết", này Potthapàda, đó là pháp được Ta tuyên thuyết trình bày một cách không dứt khoát.

Này Potthapàda, vì sao những pháp ấy lại
được Ta tuyên thuyết trình bày một cách không dứt
khoát? Này Potthapàda, những pháp này không
thuộc về đích giải thoát, không thuộc về pháp, không
thuộc căn bản của phạm hạnh, không đưa đến yểm
lỵ, đến ly dục, đến tịch diệt, đến tịch tịnh, đến thắng
trí, đến giác ngộ, đến Niết- bàn. Vì vậy những pháp
ấy được Ta tuyên thuyết, trình bày một cách không
dứt khoát.

Này Potthapàda, những pháp gì được Ta
tuyên thuyết trình bày một cách dứt khoát? "Đây là
khổ", này Potthapàda, đó là pháp được Ta tuyên
thuyết trình bày một cách dứt khoát. "Đây là khổ
tập", này Potthapàda, đó là pháp được Ta tuyên
thuyết trình bày một cách dứt khoát. "Đây là khổ
diệt", này Potthapàda, đó là pháp được Ta tuyên
thuyết trình bày một cách dứt khoát. "Đây là con
đường đưa đến khổ diệt", này Potthapàda, đó là pháp
được Ta tuyên thuyết, trình bày một cách dứt khoát.

Này Potthapàda, vì sao những pháp ấy được Ta tuyên thuyết trình bày một cách dứt khoát? Này Potthapàda, những pháp ấy thuộc về đích giải thoát,

MƯỜI HAI DUYÊN                                       6178

thuộc về Pháp, thuộc căn bản phạm hạnh, đưa đến
yểm ly, đến ly dục, đến tịch diệt, đến tịch tịnh, đến
thắng trí, đến giác ngộ, đến Niết-bàn. Vì vậy những
pháp ấy được Ta tuyên thuyết trình bày một cách dứt
khoát.

34. Này Potthapàda, có một số Sa-môn, Bà-la-môn
có chủ trương như thế này, có chủ kiến như thế này:
"Sau khi chết, tự ngã hoàn toàn hạnh phúc, vô
bệnh".

- Ta đến những vị ấy và hỏi: "Có phải quý Đại
đức có chủ trương như thế này, có chủ kiến như
thế này: "Sau khi chết, tự ngã hoàn toàn hạnh
phúc, vô bệnh". Khi được Ta hỏi như vậy,
những vị ấy công nhận là phải.
- Ta nói: "Chư Đại đức có sống và đã biết đã
thấy thế giới này là hoàn toàn hạnh phúc
không?". Khi được hỏi vậy, các vị ấy trả lời là
không.
- Ta nói với các vị ấy: "Vậy chư Đại đức có tự
thân cảm biết hoàn toàn hạnh phúc trong một
đêm hay trong một ngày, hay trong nửa đêm
hay trong nửa ngày không?". Khi được hỏi
vậy, các vị ấy trả lời là không.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6179

- Ta nói với các vị ấy: "Chư Đại đức có biết một
con đường nào, một phương pháp nào có thể
đưa đến sự chứng ngộ một thế giới hoàn toàn
hạnh phúc không?" Khi được hỏi vậy, các vị ấy
trả lời là không?
- Ta nói với các vị ấy: "Chư Đại đức có nghe
tiếng nói của chư thiên, đã được sinh vào một
thế giới hoàn toàn hạnh phúc. "Này các vị, hãy
cố gắng khéo thực hành. Này các vị hãy trực
chứng một thế giới hoàn toàn hạnh phúc. Này
các vị, chúng tôi đã thiệt hành, đã sanh vào một
thế giới hoàn toàn hạnh phúc" không? Khi
được hỏi vậy, các vị ấy không trả lời không.

Này Potthapàda, ngươi nghĩ thế nào? Sự kiện là như vậy, thời có phải lời nói của những Sa-môn, Bà-la-môn kia là không chánh xác hợp lý?

35. Như có một người nói: "Tôi yêu và ái luyến một cô gái đẹp trong nước này". Có người hỏi: "Này bạn, cô gái đẹp ông yêu và ái luyến ấy, Ông có biết là người giai cấp nào, là Sát-đế-lỵ, hay Bà-la-môn, hay Phệ-xá, hay Thủ-đà?" Khi được hỏi vậy, người ấy trả lời không biết. Có người hỏi: "Này bạn, cô gái đẹp Ông yêu và ái luyến ấy, Ông có biết tên gì, lớn người, thấp người hay người bậc trung? Da đen sẫm, da

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6180

ngăm ngăm đen hay da hồng hào? Ở tại làng nào, hay
thành phố nào?" Khi được hỏi vậy, người ấy trả lời
không biết. Có người hỏi: "Này bạn, như vậy có
phải Ông đã yêu và ái luyến một người Ông không
biết, Ông không thấy?" Được hỏi vậy vị ấy trả lời
phải. Này Potthapàda, ngươi nghĩ thế nào? Sự kiện
là như vậy, thời có phải lời nói của người kia là
không chánh xác hợp lý?

- Vâng phải, bạch Thế Tôn! Sự kiện là như vậy, thời lời nói của người kia là không chánh xác, hợp lý.

36. - Như vậy này Potthapàda, những Sa-môn, Bà- la-môn có chủ trương như thế này, có chủ kiến như thế này: "Sau khi chết tự ngã hoàn toàn hạnh phúc, vô bệnh", Ta đến những vị ấy và hỏi: "Có phải quý Đại đức có chủ trương như thế này, có chủ kiến như thế này: "Sau khi chết, tự ngã hoàn toàn hạnh phúc, vô bệnh". Khi được hỏi như vậy, những vị ấy công nhận là phải. Ta nói: "Chư Đại đức có sống và đã biết, đã thấy thế giới này là hoàn toàn hạnh phúc không?" Khi được hỏi vậy, các vị ấy trả lời là không. Ta nói với các vị ấy: "Vậy chư Đại đức có tự nhận cảm biết hoàn toàn hạnh phúc trong một đêm hay trong một ngày, hay trong nửa đêm hay trong nửa ngày không?". Khi được hỏi vậy, các vị ấy trả lời là

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6181

không. Ta nói với các vị ấy: "Chư Đại đức có biết một con đường nào, một phương pháp nào đưa đến sự chứng ngộ một thế giới hoàn toàn hạnh phúc không?" Khi được hỏi vậy, các vị ấy trả lời là không? Ta nói với các vị ấy: "Chư Đại đức có nghe tiếng nói của chư thiên đã được sinh vào một thế giới hoàn toàn hạnh phúc: "Này các vị, hãy cố gắng thực hành! Này các vị, hãy trực chứng một thế giới hoàn toàn hạnh phúc! Này các vị, chúng tôi đã thực hành, đã sanh vào một thế giới hoàn toàn hạnh phúc" không?". Khi được hỏi vậy, các vị ấy trả lời là không. Này Potthapàda, ngươi nghĩ thế nào? Sự kiện là như vậy, thời có phải lời nói của những Sa-môn, Bà-la-môn kia là không chánh xác, hợp lý?

- Vâng phải, bạch Thế Tôn sự kiện là như vậy, theo lời nói của người kia là không chánh xác, hợp lý.

37. - Này Potthapàda, như một người muốn xây tại ngã tư đường một cái thang để leo lên lầu. Có người hỏi: "Này bạn, Ông muốn xây một cái thang để leo lên lầu, vậy Ông có biết lầu ấy là về hướng Đông, hay về hướng Tây, hay về hướng Bắc, hay về hướng Nam? Nhà lầu ấy cao hay thấp, hay trung bình?" Được hỏi vậy, vị ấy trả lời không biết. Có người hỏi: "Này bạn, như vậy có phải, Ông xây một cái thang

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6182

để leo lên một cái lầu mà Ông không biết, không
thấy?" Được hỏi vậy, vị ấy trả lời phải. Này
Potthapàda ngươi nghĩ thế nào? Sự kiện là như vậy
thời có phải lời nói của người kia là không chánh xác,
hợp lý?

- Vâng phải, bạch Thế Tôn! Sự kiện là như vậy, thời lời nói của người kia là không chánh xác, hợp lý.

38. - Như vậy này Potthapàda, những Sa-môn, Bà- la-môn có chủ trương như thế này, có chủ kiến như thế này: "Sau khi chết, tự ngã hoàn toàn hạnh phúc, vô bệnh". Ta đến những vị ấy và hỏi: "Có phải quý Đại đức có chủ trương như thế này, có chủ kiến như thế này: "Sau khi chết, tự ngã hoàn toàn hạnh phúc, vô bệnh". Khi được hỏi vậy, những vị ấy công nhận là phải. Ta nói "Chư Đại đức có sống và đã biết, đã thấy thế giới này là hoàn toàn hạnh phúc không?" Khi được hỏi vậy, các vị ấy trả lời là không. Ta nói với các vị ấy: "Chư Đại đức có biết một con đường nào, một phương pháp nào có thể đưa đến sự chứng ngộ một thế giới hoàn toàn hạnh phúc không?" Khi được hỏi vậy, các vị ấy trả lời là không. Ta nói với các vị ấy: "Vậy chư Đại đức có tự tâm cảm biết hoàn toàn hạnh phúc trong một đêm hay trong một ngày, hay trong nửa đêm hay trong nữa ngày không? Khi

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6183

được hỏi vậy, các vị ấy trả lời là không". Ta nói với
các vị ấy: "Chư Đại đức có nghe tiếng nói của chư
thiên đã được sinh vào một thế giới hoàn toàn hạnh
phúc". Này các vị, hãy cố gắng thực hành! Này các
vị, hãy trực chứng một thế giới hoàn toàn hạnh phúc.
Này các vị, chúng tôi đã thực hành, đã sanh vào một
thế giới hoàn toàn hạnh phúc "không?" Khi được nói
vậy, các vị ấy trả lời là không. Này Potthapàda,
ngươi nghĩ như thế nào? Sự kiện là như vậy, thời có
phải lời nói của những Sa-môn, Bà-la-môn, kia là
không chánh xác, hợp lý?

- Vâng phải, bạch Thế Tôn! Sự kiện là như vậy, thời lời nói của người kia không chánh đáng, hợp lý.

39. - Này Potthapàda, có ba loại ngã chấp: thô phù ngã chấp, ý sở thành ngã chấp, vô sắc ngã chấp.

- Này Potthapàda, thế nào là thô phù ngã chấp? Có sắc, do bốn đại hình thành, do đoàn thực nuôi dưỡng là thô phù ngã chấp.

- Thế nào ý sở thành ngã chấp? Có sắc, do ý sở thành, đầy đủ chi tiết lớn nhỏ, các căn đầy đủ, là ý sở thành ngã chấp.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6184

- Thế nào là vô sắc ngã chấp? Không có sắc, do tưởng sở thành là vô sắc ngã chấp.

40. Này Potthapàda, Ta thuyết pháp để diệt thô phù ngã chấp. Nếu các người thực hành theo pháp này thời nhiễm pháp được diệt trừ, tịnh pháp được tăng trưởng, và ngay hiện tại, tự mình giác ngộ, với thắng trí, chứng đạt và an trú trí tuệ sung mãn, quảng đại. Này Potthapàda, rất có thể các người nghĩ: "Các nhiễm pháp sẽ diệt trừ, các tịnh pháp sẽ tăng trưởng, và ngay hiện tại tự mình giác ngộ, với thắng trí, chứng đạt và an trú trí tuệ sung mãn, quảng đại, tuy vậy đau khổ vẫn tồn tại". Này Potthapàda, chớ có nghĩ như vậy. Khi nhiễm pháp được diệt trừ, tịnh pháp được tăng trưởng, ngay hiện tại tự mình giác ngộ, với thắng trí, chứng đạt và an trú trí tuệ sung mãn, quảng đại, thời hân hoan sanh, hoan hỷ, khinh an, chánh niệm, tỉnh giác và lạc trú sanh.

41. Này Potthapàda, Ta thuyết pháp cũng để diệt trừ ý sở thành ngã chấp. Nếu các người thực hành theo pháp này thời nhiễm pháp được diệt trừ, tịnh pháp được tăng trưởng, và ngay hiện tại, tự mình giác ngộ và an trú trí tuệ sung mãn quảng đại. Này Potthapàda, rất có thể các ngươi nghĩ: "Các nhiễm pháp sẽ diệt trừ, các tịnh pháp sẽ tăng trưởng, và ngay hiện tại tự mình giác ngộ, với thắng trí chứng

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6185

đạt và an trú trí tuệ sung mãn quảng đại, tuy vậy đau
khổ vẫn tồn tại". Này Potthapàda, chớ có nghĩ như
vậy. Khi nhiễm pháp được diệt trừ, tịnh pháp được
tăng trưởng, khi ngay hiện tại tự mình giác ngộ, với
thắng trí chứng đạt và an trú trí tuệ sung mãn quãng
đại, thời hân hoan sanh, hoan hỷ, khinh an, chánh
niệm tỉnh giác là lạc trú sanh.

42. Này Potthapàda, Ta thuyết pháp cũng để diệt trừ vô sắc ngã chấp. Nếu các ngươi thực hành theo pháp này, thời nhiễm pháp được diệt trừ, tịnh pháp được tăng trưởng, và ngay hiện tại tự mình giác ngộ, với thắng trí chứng đạt và an trú trí tuệ sung mãn quảng đại. Này Potthapàda, rất có thể các ngươi nghĩ: "Các nhiễm pháp sẽ diệt trừ, các tịnh pháp sẽ tăng trưởng, ngay hiện tại tự mình giác ngộ, với thắng trí chứng đạt và an trú trí tuệ sung mãn quảng đại, tuy vậy đau khổ vẫn tồn tại". Này Potthapàda, chớ có nghĩ như vậy. Khi nhiễm pháp được diệt trừ, tịnh pháp được tăng trưởng, ngay hiện tại tự mình giác ngộ, với thắng trí chứng đạt và an trú trí tuệ sung mãn quảng đại, thời hân hoan sanh, hoan hỷ, chánh niệm, tỉnh giác và lạc trú sanh.

43. Này Potthapàda, có những người ngoài hỏi chúng tôi: "Này Hiền giả, thô phù ngã chấp ấy là gì mà Hiền giả thuyết pháp để diệt trừ, khiến các người thực

MƯỜI HAI DUYÊN                                        6186

hành theo pháp này thời nhiễm pháp được diệt trừ,
tịnh pháp được tăng trưởng, và ngay hiện tại tự mình
giác ngộ, với thắng trí chứng đạt và an trú trí tuệ sung
mãn quảng đại?"

Khi được chúng hỏi như vậy, chúng tôi trả lời
"Này Hiền giả, chính thô phù ngã chấp ấy, chúng tôi
thuyết pháp để diệt trừ, khiến các người thực hành
theo pháp này, thời nhiễm pháp được diệt trừ, tịnh
pháp được tăng trưởng và ngay hiện tại tự mình giác
ngộ, với thắng trí chứng đạt và an trú trí tuệ sung mãn
quảng đại".

44. Này Potthapàda, có những người ngoài hỏi: "Này
Hiền giả, ý sở thành ngã chấp ấy là gì mà Hiền giả
thuyết pháp để diệt trừ, khiến các người thực hành
theo pháp này thời nhiễm pháp này được diệt trừ,
tịnh pháp được tăng trưởng và ngay hiện tại tự mình
giác ngộ, với thắng trí chứng đạt và an trú trí tuệ sung
mãn, quảng đại?"

Khi được hỏi vậy, chúng tôi trả lời: "Này Hiền giả, chính ý sở thành ngã chấp ấy chúng tôi thuyết pháp để diệt trừ, khiến các người thiệt hành theo pháp này thời nhiễm pháp được diệt trừ, tịnh pháp được tăng trưởng và ngay hiện tại, tự mình giác ngộ với thắng trí chứng đạt và an trú trí tuệ sung mãn

MƯỜI HAI DUYÊN                                        6187

quảng đại".

45. Này Potthapàda, có những người ngoài hỏi chúng
tôi: "Này Hiền giả, vô sắc ngã chấp ấy là gì mà Hiền
giả thuyết pháp để diệt trừ, khiến các người thiệt
hành theo pháp này thời nhiễm pháp được diệt trừ,
tịnh pháp được tăng trưởng và ngay hiện tại, tự mình
giác ngộ với thắng trí chứng đạt và an trú trí tuệ sung
mãn quảng đại?".

Khi được hỏi vậy, chúng tôi trả lời: "Này
Hiền giả, chính vô sắc ngã chấp ấy, chúng tôi thuyết
pháp để diệt trừ, khiến các người thực hành theo
pháp này thời nhiễm pháp được diệt trừ, tịnh pháp
được tăng trưởng và ngay hiện tại, tự mình giác ngộ
với thắng trí chứng đạt và an trú trí tuệ sung mãn
quảng đại".

Này Potthapàda, ngươi nghĩ thế nào? Sự kiện là như vậy, thời có phải lời nói ấy là chánh xác, hợp lý?

46. Này Potthapàda, ví như một người xây một cái thang để leo lên lầu, từ dưới chân lầu ấy. Người ấy được hỏi: "Này bạn, Ông xây cái thang để leo lên lầu, cái lầu ấy về hướng Đông hay hướng Nam, hay hướng Tây, hay hướng Bắc? Nhà lầu ấy cao, hay thấp, hay trung bình? Nếu người ấy trả lời: "Này

MƯỜI HAI DUYÊN                                       6188

Hiền giả, cái lầu mà tôi xây thang để leo lên chính
tại dưới chân lầu này". Này Potthapàda, ngươi nghĩ
thế nào? Sự kiện là như vậy thời có phải lời nói ấy là
chính xác, hợp chăng?

- Vâng phải, bạch Thế Tôn, sự kiện là như vậy thời lời nói của người kia là chánh xác, hợp lý!

47. - Như vậy, này Potthapàda, và có những người ngoài hỏi chúng tôi: "Này Hiền giả, thô phù ngã chấp là gì?... Này Hiền giả, ý sở thành ngã chấp là gì?... Này Hiền giả, vô sắc ngã chấp ấy là gì mà Hiền giả thuyết pháp để diệt trừ, khiến các người thực hành theo pháp này thời nhiễm pháp được diệt trừ, tịnh pháp được tăng trưởng và ngay hiện tại, tự mình giác ngộ với thắng trí chứng đạt và an trú trí tuệ sung mãn quảng đại?" Khi được hỏi vậy, chúng tôi trả lời: "Này Hiền giả, chính vô sắc ngã chấp ấy mà chúng tôi thuyết pháp để diệt trừ, khiến các người thực hành theo pháp này thời nhiễm pháp được diệt trừ, tịnh pháp được tăng trưởng và ngay hiện tại, tự mình giác ngộ với thắng trí chứng đạt và an trú trí tuệ sung mãn quảng đại".

- Này Potthapàda, ngươi nghĩ thế nào? Sự kiện là như vậy, thời có phải lời nói ấy là chánh xác, hợp lý?

- Vâng phải, bạch Thế Tôn, sự kiện là như vậy, thời

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6189

lời nói của người kia là chánh xác, hợp lý!

48. Khi nghe nói vậy, Citta Hatthisàriputta bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, trong khi có thô phù ngã chấp,
phải chăng không có ý sở thành ngã chấp,
không có vô sắc ngã chấp? Thô phù ngã chấp
khi ấy thật có tồn tại.
- Bạch Thế Tôn, trong khi sở thành ngã chấp,
phải chăng không có thô phù ngã chấp, không
có vô sắc ngã chấp? Ý sở thành ngã chấp khi
ấy thật có tồn tại.
- Bạch Thế Tôn, trong khi có vô sắc ngã chấp,
phải chăng không có thô phù ngã chấp, không
có ý sở thành ngã chấp? Vô sắc ngã chấp khi
ấy thật có tồn tại.

49. - Này Citta, trong khi có thô phù ngã chấp, thời
ngã chấp ấy không thuộc ý sở thành ngã chấp, không
thuộc vô sắc ngã chấp, chính khi ấy thuộc thô phù
ngã chấp.

Này Citta, trong khi có ý sở thành ngã chấp,
thời ngã chấp ấy không thuộc thô phù ngã chấp,
không thuộc vô sắc ngã chấp, chính khi ấy thuộc ý
sở thành ngã chấp.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    6190

Này Citta, trong khi có vô sắc ngã chấp, thời
ngã chấp ấy không thuộc thô phù ngã chấp, không
thuộc ý sở thành ngã chấp, chính khi ấy thuộc vô sắc
ngã chấp.

Này Citta, nếu có người hỏi Người: "Ngươi
đã có tồn tại ở quá khứ hay không? Ngươi sẽ tồn tại
ở tương lai hay không? Ngươi có tồn tại ở hiện tại
không?" Này Citta, được hỏi vậy, ngươi trả lời như
thế nào?

- Bạch Thế Tôn, nếu có người hỏi con:
"Ngươi đã có tồn tại ở quá khứ hay không? Ngươi sẽ
tồn tại ở tương lai hay không? Ngươi có tồn tại ở hiện
tại hay không?" Bạch Thế Tôn được hỏi vậy, con sẽ
trả lời: "Tôi đã có tồn tại ở quá khứ, không phải
không tồn tại; tôi sẽ tồn tại ở tương lai, không phải
không không tồn tại; tôi tồn tại ở hiện tại, không phải
không tồn tại". Bạch Thế Tôn, nếu được hỏi như vậy,
con sẽ trả lời như vậy.

50. - Này Citta, nếu có người hỏi lại ngươi: "Quá khứ ngã chấp mà Ngươi đã có, có phải ngã chấp ấy đối với Ngươi là thật có, ngã chấp tương lai, không tồn tại, ngã chấp hiện tại không tồn tại? Tương lai ngã chấp mà Ngươi sẽ có, có phải ngã chấp ấy đối với Ngươi là thật có, ngã chấp quá khứ không tồn

MƯỜI HAI DUYÊN                                       6191

tại, ngã chấp hiện tại không tồn tại? Hiện tại ngã
chấp mà Ngươi hiện có, có phải ngã chấp ấy đối với
Ngươi là thật có, ngã chấp quá khứ không tồn tại,
ngã chấp tương lai không tồn tại?" Này Citta, được
hỏi vậy, Ngươi trả lời thế nào?

- Bạch Thế Tôn, nếu có người hỏi con: "Quá khứ ngã chấp mà Ngươi đã có, có phải ngã chấp ấy đối với Ngươi là thật có, ngã chấp tương lai không tồn tại, ngã chấp hiện tại không tồn tại? Tương lai ngã chấp mà Ngươi sẽ có, có phải ngã chấp ấy đối với Ngươi là thật có, ngã chấp quá khứ không tồn tại, ngã chấp hiện tại không tồn tại? Hiện tại ngã chấp mà Ngươi hiện có, có phải ngã chấp ấy đối với Ngươi là thật có, ngã chấp quá khứ không tồn tại, ngã chấp tương lai không tồn tại?" Bạch Thế Tôn, nếu được hỏi vậy, con sẽ trả lời: "Quá khứ ngã chấp mà tôi đã có, ngã chấp ấy đối với tôi là thật có, ngã chấp tương lai không tồn tại, ngã chấp hiện tại không tồn tại? Tương lai ngã chấp mà tôi sẽ có, ngã chấp ấy đối với tôi là thật có, ngã chấp quá khứ không tồn tại, ngã chấp hiện tại không tồn tại. Hiện tại ngã chấp mà tôi hiện có, ngã chấp ấy đối với tôi là thật có, ngã chấp quá khứ không tồn tại, ngã chấp tương lai không tồn tại". Bạch Thế Tôn, được hỏi vậy, con sẽ trả lời như vậy.

51. - Như vậy này Citta, trong khi có thô phù ngã

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6192

chấp, thời ngã chấp ấy không thuộc ý sở thành ngã
chấp, không thuộc vô sắc ngã chấp, chính khi ấy
thuộc thô phù ngã chấp. Này Citta, trong khi có ý sở
thành ngã chấp, thời ngã chấp ấy không thuộc vô sắc
ngã chấp, chính khi ấy thuộc ý sở thành ngã chấp.
Này Citta, trong khi có vô sắc ngã chấp, thời ngã
chấp ấy không thuộc thô phù ngã chấp, không thuộc
ý sở thành ngã chấp, chính khi ấy thuộc vô sắc ngã
chấp.

52. Này Citta, ví như từ bò cái sanh ra sữa, từ sữa sinh ra lạc, từ lạc sanh ra sanh tô, từ sanh tô sanh ra thục tô, từ thục tô sanh ra đề hồ. Khi thành sữa thời sữa ấy không thuộc lạc, không thuộc sanh tô, không thuộc thục tô, không thuộc đề hồ, chính khi ấy thuộc sữa; khi thành lạc... khi thành sanh tô... khi thành thục tô... khi thành đề hồ thời đề hồ không thuộc sữa, không thuộc lạc, không thuộc sanh tô, không thuộc thục tô, chính khi ấy thuộc đề hồ.

53. Như vậy này Citta trong khi có thô phù ngã chấp... Này Citta, trong khi có ý sở thành ngã chấp... Này Citta, trong khi có vô sắc ngã chấp thời ngã chấp ấy không thuộc thô phù ngã chấp, không thuộc ý sở thành ngã chấp, chính khi ấy thuộc vô sắc ngã chấp. Này Citta, chúng chỉ là danh tự thế gian, ngôn ngữ thế gian, danh xưng thế gian, ký pháp thế gian. Như

MƯỜI HAI DUYÊN                                       6193

Lai dùng chúng nhưng không chấp trước chúng.

54. Được nghe nói vậy du sĩ ngoại đạo Potthapàda bạch Thế Tôn:

- Thật vi diệu thay, bạch Thế Tôn! Thật vi diệu thay,
bạch Thế Tôn! Như người dựng lại những gì bị
quăng ngã xuống, phơi bày những gì bị che kín, chỉ
đường cho những người lạc hướng, đem đèn sáng
vào trong bóng tối để những ai có mắt có thể thấy
sắc. Cũng vậy chánh pháp đã được Thế Tôn dùng
nhiều phương tiện trình bày, giải thích. Bạch Thế
Tôn, con xin quy y Thế Tôn, quy y Pháp và quy y
chúng Tỷ-kheo. Mong Thế Tôn nhận con làm đệ tử,
từ nay trở đi cho đến mạng chung, con trọn đời quy
ngưỡng.

55. Và Citta Hatthisàriputta cũng bạch Thế Tôn:

- Thật vi diệu thay, bạch Thế Tôn! Thật vi diệu thay, bạch Thế Tôn! Như người dựng đứng lại những gì bị quăng ngã xuống, phơi bày ra những gì bị che kín, chỉ đường cho những người đi lạc hướng, đem đèn sáng vào trong bóng tối để những ai có mắt có thể thấy sắc. Cũng vậy, chánh pháp đã được Thế Tôn dùng nhiều phương tiện trình bày giải thích. Con xin quy y Thế Tôn, quy y Pháp và quy y chúng Tăng. Mong Thế Tôn cho con được xuất gia với Thế Tôn,

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6194

mong cho con thọ đại giới.

56. Citta Hatthisàriputta được xuất gia với Thế Tôn
và được thọ đại giới. Thọ đại giới không bao lâu, Đại
đức Citta Hatthisàriputta ở một mình, an tịnh, không
phóng dật, sống nhiệt tâm, cần mẫn. Và không bao
lâu, vị này chứng được mục đích tối cao mà con cháu
các lương gia đã xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không
gia đình hướng đến. Đó là vô thượng phạm hạnh
ngay trong hiện tại, tự mình với thắng trí chứng ngộ,
chứng đạt và an trú: sanh đã tận, phạm hạnh đã thành,
những gì nên làm đã làm sau đời này sẽ không có đời
sống khác nữa. Đại đức Citta Hatthisàriputta hiểu
biết như vậy.

Và đại đức Citta Hatthisàriputta trở thành một vị A- la-hán nữa.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6195

725 Thủ - Thủ duyên Hữu - Do duyên chấp thủ 6 giới nên có nhập thai - Kinh SỞ Y XỨ – Tăng I, 310

SỞ Y XỨ – Tăng I, 310

 Này các Tỷ-kheo, có ba y xứ này của ngoại đạo,
dầu có bị các bậc Hiền giả cật vấn, nạn vấn lý do,
thảo luận, vẫn kiên trì trong quan điểm truyền
thống về vô vi (không hành động).
Thế nào là ba?
- Này các Tỷ-kheo, có một số Sa-môn, Bà-la-môn
thuyết như sau, chấp kiến như sau: "Phàm có cảm
giác gì, con người này lãnh thọ lạc, khổ hay không
khổ, không lạc, tất cả đều do nhân nghiệp quá
khứ".
- Này các Tỷ-kheo, có một số Sa-môn, Bà-la-môn,
thuyết pháp như sau, chấp kiến như sau: "Phàm
có cảm giác gì, con người này lãnh thọ lạc, khổ
hay không khổ, không lạc, tất cả đều do nhân một
tạo hóa tạo ra".
- Này các Tỷ-kheo, có một số Sa-môn, Bà-la-môn,
thuyết pháp như sau, chấp kiến như sau: "Phàm
có cảm giác gì, con người này lãnh thọ lạc, khổ

MƯỜI HAI DUYÊN                                    6196

hay không khổ, không lạc, tất cả đều do không
nhân, không duyên".
 Ở đây, này các Tỷ-kheo, đối với các vị Sa-môn,
Bà-la-môn, thuyết như sau, chấp kiến như sau:
“Phàm có cảm giác gì, con người này lãnh thọ
lạc, khổ hay không khổ, không lạc, tất cả đều do
nhân nghiệp quá khứ". Đối với các vị ấy, Ta đến
và nói: "Chư Tôn giả, có thật chăng, Chư Tôn giả
có thuyết như sau, chấp kiến như sau: "Phàm có
cảm giác gì, con người này lãnh thọ lạc, khổ hay
không khổ, không lạc, tất cả đều do nhân nghiệp
quá khứ? "”.
Được Ta hỏi Như vậy, họ trả lời: "Thưa phải, có như
vậy".
Ta nói với họ như sau: "Như vậy, thời theo các Tôn
giả, do nhân nghiệp quá khứ, sẽ trở thành người sát
sanh; do nhân nghiệp quá khứ, sẽ trở thành người
lấy của không cho; do nhân nghiệp quá khứ, sẽ trở
thành người không Phạm hạnh; do nhân nghiệp quá
khứ, sẽ trở thành người nói láo; do nhân nghiệp quá
khứ, sẽ trở thành người nói hai lưỡi; do nhân nghiệp
quá khứ, sẽ trở thành người ác khẩu; do nhân nghiệp
quá khứ, sẽ trở thành người nói lời phù phiếm; do
nhân nghiệp quá khứ, sẽ trở thành người tham lam;
do nhân nghiệp quá khứ, sẽ trở thành người tâm sân;

MƯỜI HAI DUYÊN                                    6197

do nhân nghiệp quá khứ, sẽ trở thành người theo tà
kiến".
Nhưng này các Tỷ-kheo, với những ai trở lại dựa vào
nghiệp quá khứ là lý do kiên thực, với những người
ấy sẽ không có ước muốn, không có tinh tấn, không
có "Đây là việc phải làm", hay "Đây là việc không
nên làm". Như vậy, sự cần thiết cần phải làm hay
không cần phải làm không được tìm thấy là chân
thực, là đáng tin cậy, thời danh từ Sa-môn không thể
áp dụng đúng pháp cho các Ông được, vì các Ông
sống thất niệm và với các căn không hộ trì.
Như vậy, này các Tỷ-kheo, đây là sự chỉ trích đúng
pháp thứ nhất của Ta đối với các vị Sa-môn, Bà-la-
môn có thuyết như vậy, có chấp kiến như vậy.
 Ở đây, này các Tỷ-kheo, đối với các vị Sa-môn,
Bà-la-môn, thuyết như sau, chấp kiến như sau:
"Phàm có cảm giác gì, con người này lãnh thọ lạc,
khổ hay không khổ, không lạc, tất cả đều do nhân
một tạo hóa tạo ra". Ta đến họ và nói: "Chư Tôn
giả, có thật chăng, Chư Tôn giả có thuyết như sau,
có chấp kiến như sau: “Phàm có cảm giác gì, con
người này lãnh thọ lạc, khổ hay không khổ, không
lạc, tất cả đều do nhân một tạo hóa tạo ra? ” ".
Được Ta hỏi vậy, họ trả lời: "Thưa phải, có như vậy".
Ta nói với họ như sau: "Như vậy, thời theo các Tôn
giả, do nhân một vị tạo hóa tạo ra, sẽ trở thành

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6198

người sát sanh … Do nhân một vị tạo hóa tạo ra, sẽ
trở thành người theo tà kiến".
Nhưng này các Tỷ-kheo, với những ai trở lại dựa vào
vị tạo hóa tạo ra là lý do kiên thực, với những người
ấy sẽ không có ước muốn, không có tinh tấn, không
có "Đây là việc phải làm", hay "Đây là việc không
nên làm". Như vậy, sự cần thiết cần phải làm hay
không cần phải làm, không được tìm thấy là chân
thực, là đáng tin cậy, thời danh từ Sa-môn không thể
áp dụng đúng pháp cho các Ông được, vì các Ông
sống thất niệm và với các căn không hộ trì.
Như vậy, này các Tỷ-kheo, đây là sự chỉ trích đúng
pháp thứ hai của Ta đối với các vị Sa-môn, Bà-la-
môn có thuyết như vậy, có chấp kiến như vậy.
 Ở đây, này các Tỷ-kheo, đối với các vị Sa-môn,
Bà-la-môn, thuyết như sau, chấp kiến như sau:
"Phàm có cảm giác gì, con người này lãnh thọ lạc,
khổ hay không khổ, không lạc, tất cả đều do không
nhân không duyên". Ta đến họ và nói: "Chư Tôn
giả, có thật chăng, Chư Tôn giả có thuyết như sau,
có chấp kiến như sau: “ Phàm có cảm giác gì, con
người này lãnh thọ lạc, khổ hay không khổ, không
lạc, tất cả đều do không nhân, không duyên? ” ".
Được Ta hỏi như vậy, họ trả lời: "Thưa phải, có như
vậy".

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6199

Ta nói với họ như sau: "Như vậy, thời theo các Tôn
giả, do không nhân không duyên, sẽ trở thành
người sát sanh … Do không nhân không duyên, sẽ
trở thành người theo tà kiến".
Nhưng này các Tỷ-kheo, với những ai trở lại dựa vào
không nhân, không duyên là lý do kiên thực, với
những người ấy, sẽ không có ước muốn, không có
tinh tấn, không có "Đây là việc phải làm", hay "Đây
là việc không phải làm". Như vậy, sự cần thiết cần
phải làm hay không cần phải làm, không được tìm
thấy là chân thực, là đáng tin cậy, thời danh từ Sa-
môn không thể áp dụng đúng pháp cho các Ông
được, vì các Ông sống thất niệm và với các căn
không hộ trì.
Như vậy, này các Tỷ-kheo, đây là sự chỉ trích đúng
pháp thứ ba của Ta đối với các vị Sa-môn, Bà-la-
môn có thuyết như vậy, có chấp kiến như vậy.
Này các Tỷ-kheo, đây là ba y xứ của ngoại đạo, dù
có được các bậc Tôn giả cật vấn, nạn vấn lý do thảo
luận, vẫn kiên trì trong quan điểm truyền thống về
vô vi (không hành động).
 Và này các Tỷ-kheo, đây là pháp Ta thuyết
giảng, không bị chỉ trích, không bị uế nhiễm,
không có tội lỗi, không bị các Sa-môn, các Bà-
la-môn có trí quở trách. Và này các Tỷ-kheo, thế
nào là pháp Ta thuyết giảng, không bị chỉ trích,

MƯỜI HAI DUYÊN                                    6200

không bị uế nhiễm, không có tội lỗi, không bị các
Sa-môn, các Bà-la-môn có trí quở trách?
- Sáu giới này, là pháp Ta thuyết giảng, không
bị... quở trách.
- Sáu xúc xứ này, là pháp Ta thuyết giảng,
không bị... quở trách.
- Mười tám ý cận hành này, là pháp Ta thuyết
giảng, không bị quở trách
- Bốn Thánh đế này, là pháp Ta thuyết giảng,
không bị... quở trách.
 Sáu giới này, này các Tỷ-kheo, là pháp Ta thuyết
giảng… có trí quở trách, được nói đến như vậy.
Do duyên gì được nói đến?
- Này các Tỷ-kheo, có sáu giới này: địa giới,
thủy giới, phong giới, hỏa giới, không giới,
thức giới.
- Sáu giới này, này các Tỷ-kheo, là pháp được
Ta thuyết giảng, không bị chỉ trích, không bị uế
nhiễm, không có tội lỗi, không bị các Sa-môn,
các Bà-la-môn có trí quở trách. Điều đã được
nói đến, chính do duyên này đã được nói đến.
 Có sáu xúc xứ này, này các Tỷ-kheo, là pháp ta
thuyết giảng … không bị các Sa-môn, các Bà-la-
môn có trí quở trách. Điều đã được nói đến, chính
do duyên nào đã được nói đến?

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6201

- Này các Tỷ-kheo, có sáu xúc xứ này: nhãn xúc
xứ, nhĩ xúc xứ, tỷ xúc xứ, thiệt xúc xứ, thân xúc
xứ, ý xúc xứ.
- Có sáu xúc xứ này, này các Tỷ-kheo, được Ta
thuyết giảng..... không bị các Sa-môn, các Bà-
la-môn có trí quở trách. Điều đã được nói đến,
chính do duyên này đã được nói đến.
 Có mười tám ý cận hành này, này các Tỷ-kheo,
là pháp được Ta thuyết giảng......không bị các Sa-
môn, các Bà-la-môn có trí quở trách. Điều đã
được nói đến, chính do duyên nào đã được nói
đến?
- Khi con mắt thấy sắc, tư tưởng hướng về và
đến gần sắc, làm y xứ cho hỷ, hướng về và đến
gần sắc, làm y xứ cho ưu, hướng về và đến gần
sắc, làm y xứ cho xả.
- Khi tai nghe tiếng, tư tưởng hướng về và đến
gần tiếng, làm y xứ cho hỷ, hướng về và đến
gần tiếng, làm y xứ cho ưu, hướng về và đến
gần tiếng, làm y xứ cho xả. Khi mũi ngửi
hương … khi lưỡi nếm vị … khi thân cảm xúc
… khi ý nhận thức pháp, tư tưởng hướng về và
đến gần pháp, làm y xứ cho hỷ, hướng về và
đến gần pháp, làm y xứ cho ưu, hướng về và
đến gần pháp, làm y xứ cho xả.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6202

- Có mười tám ý cận hành này, này các Tỷ-kheo,
được Ta thuyết giảng … không bị các Sa-môn,
các Bà-la-môn có trí quở trách. Điều đã được
nói đến, chính do duyên này đã được nói đến.
 Bốn Thánh đế này, này các Tỷ-kheo, được Ta
thuyết giảng … không bị các Sa-môn, các Bà-la-
môn có trí quở trách. Điều đã được nói đến, chính
do duyên nào đã được nói đến?
 Do chấp thủ Sáu giới, nên có Nhập thai.
 Do có nhập thai, nên có Danh sắc.
 Do duyên danh sắc, nên có Sáu xứ.
 Do duyên sáu xứ, nên có xúc.
 Do duyên xúc, nên có thọ.
 Với người có cảm thọ, này các Tỷ-kheo, Ta nêu
rõ: "Đây là Khổ", Ta nêu rõ: "Đây là Khổ tập",
Ta nêu rõ: "Đây là Khổ diệt", Ta nêu rõ: "Đây
là con Đường đưa đến Khổ diệt".
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Khổ Thánh đế?
- Sanh là khổ, già là khổ, bệnh là khổ, chết là
khổ, sầu, bi, khổ, ưu não là khổ. Điều mong cầu
không được là khổ. Tóm lại, năm thủ uẩn là
khổ. Này các Tỷ-kheo, đây là Khổ Thánh đế.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Thánh đế về Khổ
tập?

MƯỜI HAI DUYÊN                                   6203

- Vô minh duyên hành, hành duyên thức, thức
duyên sắc, danh sắc duyên sáu xứ, sáu xứ
duyên xúc, xúc duyên thọ, thọ duyên ái, ái
duyên thủ, thủ duyên hữu, hữu duyên sanh,
sanh duyên già, chết, sầu, bi, khổ, ưu não. Như
vầy là sự tập khởi của toàn bộ khổ uẩn này. Này
các Tỷ-kheo, đây gọi là Thánh đế về Khổ tập.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Thánh đế về Khổ
diệt?
- Do vô minh diệt không có tàn dư, nên các hành
diệt.
- Do hành diệt, nên thức diệt. Do thức diệt nên
danh sắc diệt. Do danh sắc diệt nên sáu xứ diệt.
Do sáu xứ diệt nên xúc diệt. Do xúc diệt nên
thọ diệt. Do thọ diệt nên ái diệt. Do ái diệt nên
thủ diệt. Do thủ diệt nên hữu diệt. Do hữu diệt
nên sanh diệt. Do sanh diệt nên già, chết, sầu,
bi, khổ, ưu não đều diệt. Như vầy là sự đoạn
diệt toàn bộ của khổ uẩn này. Này các Tỷ-kheo,
đây gọi là Thánh đế về Khổ diệt.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Thánh đế về con
Đường đưa đến Khổ diệt?
- Đây là Thánh đạo Tám ngành, tức là chánh tri
kiến, chánh tư duy, chánh ngữ, chánh nghiệp,
chánh mạng, chánh tinh tấn, chánh niệm, chánh

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6204

định. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là Thánh đế về
con Đường đưa đến Khổ diệt.
Bốn Thánh đế này, này các Tỷ-kheo, do Ta thuyết
giảng, không bị chỉ trích, không có uế nhiễm, không
có tội lỗi, không bị các Sa-môn, các Bà-la-môn có trí
quở trách. Điều đã được nói đến, chính do duyên này
được nói đến.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6205

726 Thủ - Thủ duyên Hữu - Ta tuyên bố sự
sanh khởi đối với người có chấp thủ,
không phải... - Kinh Luận Nghị Đường
– Tương IV, 616

Luận Nghị Đường – Tương IV, 616 (Kutùhalasàlà)

1). ..

2) Rồi du sĩ Vacchagotta đi đến Thế Tôn; sau khi
đến, nói lên với Thế Tôn những lời chào đón hỏi
thăm, sau khi nói lên những lời chào đón hỏi thăm
thân hữu rồi ngồi xuống một bên.

3) Ngồi một bên, du sĩ Vacchagotta thưa với Thế Tôn:

-- Thưa Tôn giả Gotama, những ngày về trước, những ngày về trước nữa, rất nhiều Sa-môn, Bà-la- môn là du sĩ ngoại đạo ngồi tụ tập, tụ hội tại Luận nghị đường, và câu chuyện sau đây được khởi lên: "Vị Pùrana Kassapa này là vị hội chủ, vị giáo trưởng, vị sư trưởng giáo hội, có tiếng tốt, có danh vọng, khai tổ giáo phái, được quần chúng tôn sùng". Khi nói về một đệ tử từ trần, mệnh chung, họ nói sanh xứ của vị ấy như sau: "Vị này sanh tại chỗ này. Vị này sanh tại

MƯỜI HAI DUYÊN                                       6206

chỗ này". Nếu đệ tử là vị thượng nhân, tối thượng nhân, đã đạt địa vị tối thắng, khi vị này từ trần, mệnh chung, họ nói sanh xứ của vị ấy như sau: "Vị này sanh tại chỗ này. Vị này sanh tại chỗ này".

4-9) Makkhali Gosàla... Nigantha Nàtaputta... Sanjaya Belatthiputta... Pakuddha Kaccàyana... vị Ajita Kesakambala này là vị hội chủ, vị giáo trưởng, vị sư trưởng giáo hội, có tiếng tốt, có danh vọng, khai tổ giáo phái, được quần chúng tôn sùng. Khi nói về một đệ tử từ trần, mệnh chung, họ nói sanh xứ của vị ấy như sau: "Vị này sanh tại chỗ này. Vị này sanh tại chỗ này". Nếu đệ tử là vị thượng nhân, tối thượng nhân, đã đạt địa vị tối thắng, khi vị này từ trần, mệnh chung, họ nói sanh xứ của vị ấy như sau: "Vị này sanh tại chỗ này. Vị này sanh tại chỗ này".

10) Còn Sa-môn Gotama này là vị hội chủ, vị giáo trưởng, vị sư trưởng giáo hội, có tiếng tốt, có danh vọng, khai tổ giáo phái, được quần chúng tôn sùng. Khi nói về một đệ tử đã từ trần, đã mệnh chung, Sa- môn Gotama nói sanh xứ của vị ấy như sau: "Vị này sanh tại chỗ này. Vị này sanh tại chỗ này". Nếu đệ tử là bậc thượng nhân, tối thắng nhân đã đạt địa vị tối thượng, khi vị này từ trần, mệnh chung, Sa-môn Gotama không có trả lời: "Vị này sanh tại chỗ này. Vị này sanh tại chỗ này". Nhưng Ngài nói về vị ấy

MƯỜI HAI DUYÊN                                       6207

như sau: "Vị ấy đã chặt đứt ái, đã phá hủy các kiết phược, nhờ chơn chánh thấy rõ kiêu mạn, đã đoạn tận khổ đau".

11) Thưa Tôn giả Gotama, con có khởi lên phân vân và nghi ngờ như sau: "Như thế nào, cần phải thấu hiểu pháp của Sa-môn Gotama?"

12) -- Này Vaccha, thôi vừa rồi sự phân vân của Ông. Thôi vừa rồi sự nghi ngờ của Ông. Chính do trên điểm Ông phân vân mà nghi ngờ được khởi lên. Ta tuyên bố sự sanh khởi, này Vaccha, đối với những ai có chấp thủ, không phải đối với ai không có chấp thủ.

13) Ví như, này Vaccha, một ngọn lửa cháy đỏ khi nào có nhiên liệu (saupàdàna), không phải không có nhiên liệu.

Cũng vậy, này Vaccha, Ta tuyên bố về sanh khởi đối với người có chấp thủ (sanh y), không phải với người không có chấp thủ.

14) -- Thưa Tôn giả Gotama, trong khi có gió thổi ngọn lửa đi thật xa, thời Tôn giả Gotama tuyên bố cái gì làm nhiên liệu cho ngọn lửa này?

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6208

-- Này Vaccha, trong khi có gió thổi ngọn lửa đi thật xa, thời Ta nói chính gió là nhiên liệu. Trong khi ấy, này Vaccha, chính gió là nhiên liệu (upàdàna).

15) -- Thưa Tôn giả Gotama, trong khi một loài hữu
tình quăng bỏ thân này để sanh vào một thân khác,
thời Tôn giả Gotama tuyên bố cái gì làm nhiên liệu
cho thân này?

-- Này Vaccha, trong khi một loài hữu tình quăng bỏ
thân này và sanh vào một thân khác, này Vaccha, Ta
tuyên bố rằng trong khi ấy chính ái (tanhà) là nhiên
liệu (upàdànam).

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6209

727 Thủ - Thủ duyên sanh ra Tà kiến về tự ngã - Kinh Và Nếu Không Phải Của Tôi – Tương III, 324

Và Nếu Không Phải Của Tôi – Tương III, 324

1) Nhân duyên ở Sàvatthi.

2) -- Do có cái gì, này các Tỷ-kheo, do chấp thủ cái
gì tà kiến như sau sanh khởi: "Nếu trước không có
ta, thời đã không có của ta. Nếu sẽ không có ta, thời
sẽ không có của ta"?

3) -- Đối với chúng con, bạch Thế Tôn, các pháp lấy Thế Tôn làm căn bản...

4) -- Này các Tỷ-kheo, do có sắc, chấp thủ sắc, thiên
chấp sắc nên tà kiến này khởi lên: "Nếu trước không
có ta, thời đã không có của ta. Nếu sẽ không có ta,
thời sẽ không có của ta".

5-7) ... thọ... tưởng... các hành...

8) Do có thức, chấp thủ thức, thiên chấp thức nên tà
kiến này khởi lên: "Nếu trước không có ta, thời đã
không có của ta. Nếu sẽ không có ta, thời sẽ không
có của ta".

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6210

9) Các Ông nghĩ thế nào, này các Tỷ-kheo, sắc là thường hay vô thường?

-- Vô thường, bạch Thế Tôn.

-- Cái gì vô thường là khổ hay lạc?

-- Là khổ, bạch Thế Tôn.

-- Cái gì vô thường, khổ, chịu sự biến hoại, có nên
chấp thủ cái ấy, và khởi lên tà kiến như sau: "Nếu
trước không có ta, thời đã không có của ta. Nếu sẽ
không có ta, thời sẽ không có của ta"?

-- Thưa không, bạch Thế Tôn.

10-13) ... Thọ... Tưởng... Các hành... Thức là thường hay vô thường?

-- Là vô thường, bạch Thế Tôn.

-- Cái gì vô thường là khổ hay lạc?

-- Là khổ, bạch Thế Tôn.

-- Cái gì vô thường, khổ, chịu sự biến hoại, có nên
chấp thủ cái ấy, và khởi tà kiến như sau: "Nếu trước
không có ta, thời đã không có của ta. Nếu sẽ không
có ta, thời sẽ không có của ta"?

MƯỜI HAI DUYÊN                                    6211

-- Thưa không, bạch Thế Tôn.

Thấy vậy, vị Đa văn Thánh đệ tử nhàm chán đối với
sắc... đối với thọ... đối với tưởng... đối với các hành...
nhàm chán đối với thức. Do nhàm chán, vị ấy ly
tham. Do ly tham, vị ấy giải thoát. Trong sự giải
thoát, trí khởi lên: "Ta đã được giải thoát". Vị ấy biết
rõ: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành, những việc
nên làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này
nữa".

MƯỜI HAI DUYÊN                                          6212

728 Thủ - Tu tập - Pháp đưa đến chấm dứt tất cả chấp thủ - Kinh Được Chấm Dứt 1 – Tương IV, 61

Được Chấm Dứt 1 – Tương IV, 61 (Pariyàdinnam)

1) ...

2) -- Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ thuyết cho các Ông về pháp đưa đến chấm dứt tất cả chấp thủ. Hãy lắng nghe.

3) Và thế nào, này các Tỷ-kheo, là pháp đưa đến chấm dứt tất cả chấp thủ?

4) Do duyên con mắt và các sắc khởi lên nhãn thức. Do ba pháp này hợp lại có xúc. Do duyên xúc có thọ. Thấy vậy, này các Tỷ-kheo, bậc Đa văn Thánh đệ tử nhàm chán đối với mắt, nhàm chán đối với các sắc, nhàm chán đối với nhãn thức, nhàm chán đối với nhãn xúc, nhàm chán đối với thọ. Do nhàm chán, vị ấy ly tham. Do ly tham, vị ấy được giải thoát. Nhờ giải thoát, vị ấy biết rõ: "Ta đã chấm dứt chấp thủ".

5-8) ... tai... mũi... lưỡi... thân...

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6213

9) Và do duyên ý và các pháp khởi lên ý thức. Do ba pháp này hợp lại có xúc. Do duyên xúc có thọ. Thấy vậy, này các Tỷ-kheo, bậc Đa văn Thánh đệ tử nhàm chán đối với ý, nhàm chán đối với các pháp, nhàm chán đối với ý thức, nhàm chán đối với ý xúc, nhàm chán đối với thọ. Do nhàm chán, vị ấy ly tham. Do ly tham, vị ấy được giải thoát. Nhờ giải thoát, vị ấy biết rõ: "Ta đã chấm dứt chấp thủ ".

Được Chấm Dứt 2 – Tương IV, 62

1) ...

2) -- Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ thuyết cho các Ông về pháp đưa đến chấm dứt tất cả chấp thủ.

3) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là pháp đưa đến chấm dứt tất cả chấp thủ?

4) Các Ông nghĩ thế nào, này các Tỷ-kheo, mắt là thường hay vô thường?

-- Là vô thường, bạch Thế Tôn.

-- Cái gì vô thường là khổ hay lạc?

-- Là khổ, bạch Thế Tôn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6214

-- Cái gì vô thường, khổ, chịu sự biến hoại, có hợp lý chăng nếu quán cái ấy là: "Cái này là của tôi. Cái này là tôi. Cái này là tự ngã của tôi"?

-- Thưa không, bạch Thế Tôn.

-- Sắc... Nhãn thức... Nhãn xúc... Do duyên nhãn xúc khởi lên cảm thọ gì...

5-8) Tai... Mũi... Lưỡi... Thân...

9) Ý... Các pháp... Ý thức... Ý xúc... Do duyên ý xúc khởi lên cảm thọ gì, lạc, khổ hay bất khổ bất lạc; cảm thọ ấy là thường hay vô thường...

-- Là vô thường, bạch Thế Tôn....

10) -- Thấy vậy, này các Tỷ-kheo, bậc Đa văn Thánh
đệ tử nhàm chán đối với mắt, nhàm chán đối với các
sắc, nhàm chán đối với nhãn thức, nhàm chán đối với
nhãn xúc. Do duyên nhãn xúc khởi lên cảm thọ gì,
lạc, khổ hay bất khổ bất lạc; vị ấy nhàm chán đối với
cảm thọ ấy...

Đối với tai... Đối với mũi... Đối với lưỡi... Đối với thân...

Vị ấy nhàm chán đối với ý, nhàm chán đối với các pháp, nhàm chán đối với ý thức, nhàm chán đối với

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6215

ý xúc. Do duyên ý xúc khởi lên cảm thọ gì, lạc, khổ hay bất khổ bất lạc; vị ấy nhàm chán đối với cảm thọ ấy. Do nhàm chán, vị ấy ly tham. Do ly tham, vị ấy được giải thoát. Trong sự giải thoát, trí khởi lên biết rằng: " Ta đã giải thoát ". Vị ấy biết rõ: " Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành, những việc nên làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa ".

11) Đây, này các Tỷ-kheo, là pháp đưa đến chấm dứt tất cả chấp thủ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                         6216

729 Thủ - Tu tập - Pháp đưa đến liễu tri tất cả chấp thủ - Kinh Liễu Tri – Tương IV, 59

Liễu Tri – Tương IV, 59 (Parijnnà)

1) ...

2) -- Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ thuyết cho các Ông về pháp đưa đến liễu tri tất cả chấp thủ. Hãy lắng nghe.

3) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là pháp đưa đến liễu tri tất cả chấp thủ?

4) Do duyên mắt và các sắc khởi lên nhãn thức. Do ba pháp này hợp lại có xúc. Do duyên xúc có thọ. Thấy vậy, này các Tỷ-kheo, bậc Đa văn Thánh đệ tử nhàm chán đối với mắt, nhàm chán đối với các sắc, nhàm chán đối với nhãn thức, nhàm chán đối với nhãn xúc, nhàm chán đối với thọ. Do nhàm chán, vị ấy ly tham. Do ly tham, vị ấy được giải thoát. Nhờ giải thoát, vị ấy biết rõ: "Ta đã liễu tri chấp thủ".

5-8) Do duyên tai và các tiếng khởi lên nhĩ thức... Do duyên mũi và các hương... Do duyên lưỡi và các vị... Do duyên thân và các xúc...

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6217

9) Do duyên ý và các pháp khởi lên ý thức. Do ba
pháp này hợp lại có xúc. Do duyên xúc có thọ. Thấy
vậy, này các Tỷ-kheo, bậc Đa văn Thánh đệ tử nhàm
chán đối với ý, nhàm chán đối với các pháp, nhàm
chán đối với ý thức, nhàm chán đối với ý xúc, nhàm
chán đối với thọ. Do nhàm chán, vị ấy ly tham. Do
ly tham, vị ấy được giải thoát. Nhờ giải thoát, vị ấy
biết rõ: "Ta đã liễu tri chấp thủ".

10) Như vậy, này các Tỷ-kheo, là pháp đưa đến liễu tri tất cả chấp thủ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6218

730 Thủ - Ái duyên Thủ - 9 pháp lấy ái làm cội gốc - Kinh ÁI – Tăng IV, 140

ÁI – Tăng IV, 140

1. - Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ thuyết về chín pháp lấy ái làm cội gốc. Hãy nghe và khéo tác ý, Ta sẽ giảng.

2. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là chín pháp lấy ái làm cội gốc?

9. Do duyên ái nên cầu tìm.
10. Do duyên cầu tìm nên có được.
11. Do duyên có được nên có quyết định.
12. Do duyên quyết định nên có dục tham.
13. Do duyên dục tham nên đắm trước.
14. Do duyên đắm trước nên có chấp trước.
15. Do duyên chấp trước nên có xan tham.
16. Do duyên xan tham nên có thủ hộ, chấp
trượng, chấp kiếm, đấu tranh, tránh tranh,
kháng tranh, ly gián ngữ, vọng ngữ, rất nhiều
các ác, bất thiện pháp khởi lên.

Này các Tỷ-kheo, đây là chín pháp lấy ái làm cội gốc.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6219

731 Thủ - Ái duyên Thủ - Do duyên gì mà thủ đối với 5 uẩn khởi lên - Kinh Thiền Định – Tương III, 31

Thiền Định – Tương III, 31

1) Một thời Thế Tôn trú tại Sàvatthi...

2) Tại đấy, Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo: "Này các Tỷ- kheo".

- "Thưa vâng, bạch Thế Tôn". Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

- Này các Tỷ-kheo, hãy tu tập Thiền định. Vị Tỷ- kheo có Thiền định, này các Tỷ-kheo, hiểu biết một cách như thật.

3) Hiểu biết gì một cách như thật?

- Sắc tập khởi và đoạn diệt;
- Thọ tập khởi và đoạn diệt;
- Tưởng tập khởi và đoạn diệt;
- Các hành tập khởi và đoạn diệt;
- Thức tập khởi và đoạn diệt.

MƯỜI HAI DUYÊN                                  6220

4) Này các Tỷ-kheo, thế nào là sắc tập khởi? Thế
nào là thọ tập khởi? Thế nào là tưởng tập khởi?
Thế nào là các hành tập khởi? Thế nào là thức tập
khởi?

5) Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo hoan hỷ, hoan nghênh, đắm trước rồi an trú. Hoan hỷ, hoan nghênh, đắm trước và an trú gì?

6) Hoan hỷ, hoan nghênh, đắm trước rồi an trú sắc. Do vị ấy hoan hỷ, hoan nghênh, đắm trước rồi an trú sắc, hỷ đối với sắc khởi lên. Do hỷ đối với sắc, thủ đối với sắc khởi lên. Do duyên thủ đối với sắc, hữu khởi lên. Do duyên hữu, sanh khởi lên. Do duyên sanh, nên già chết, sầu, bi, khổ, ưu não khởi lên. Như vậy là sự tập khởi của toàn bộ khổ uẩn này.

7-10) Hoan hỷ, hoan nghênh, đắm trước rồi an trú thọ... rồi an trú tưởng... rồi an trú các hành... rồi an trú thức. Do vị ấy hoan hỷ, hoan nghênh, đắm trước rồi an trú thức, hỷ khởi lên. Do hỷ đối với thức, thủ đối với thức khởi lên. Do duyên thủ đối với thức, hữu khởi lên. Do duyên hữu, sanh khởi lên. Do duyên sanh, già chết, sầu, bi, khổ, ưu, não khởi lên. Như vậy là sự tập khởi của toàn bộ khổ uẩn này.

MƯỜI HAI DUYÊN                                        6221

11) Này các Tỷ-kheo, đây là sắc tập khởi, đây là thọ tập khởi, đây là tưởng tập khởi, đây là hành tập khởi, đây là thức tập khởi.

12) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là sắc đoạn diệt,
thế nào là thọ đoạn diệt, thế nào là tưởng đoạn diệt,
thế nào là các hành đoạn diệt, thế nào là thức đoạn
diệt?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị ấy không hoan hỷ, không hoan nghênh, không đắm trước và an trú.

13) Không hoan hỷ, không hoan nghênh, không đắm trước và an trú gì?

Không hoan hỷ, không hoan nghênh, không đắm trước và an trú sắc. Do vị ấy không hoan hỷ, không hoan nghênh, không đắm trước và an trú sắc, hỷ đối với sắc đoạn diệt. Do hỷ đối với sắc đoạn diệt nên thủ đoạn diệt. Do thủ đoạn diệt nên hữu đoạn diệt... Như vậy là sự đoạn diệt của toàn bộ khổ uẩn này.

14) Không hoan hỷ, không hoan nghênh, không đắm trước và an trú thọ. Do vị ấy không hoan hỷ, không hoan nghênh, không đắm trước và an trú thọ, hỷ đối với thọ đoạn diệt. Do hỷ đối với thọ đoạn diệt nên thủ đoạn diệt. Do thủ đoạn diệt nên hữu đoạn diệt... Như vậy là sự đoạn diệt của toàn bộ khổ uẩn này.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6222

15-16) Không hoan hỷ, không hoan nghênh, không
đắm trước và an trú tưởng... không đắm trước và an
trú các hành. Do vị ấy không hoan hỷ, không hoan
nghênh, không đắm trước và an trú các hành, hỷ đối
với các hành đoạn diệt. Do hỷ đối với các hành đoạn
diệt nên thủ đoạn diệt. Do thủ đoạn diệt nên hữu đoạn
diệt... Như vậy là sự đoạn diệt của toàn bộ khổ uẩn
này.

17) Không hoan hỷ, không hoan nghênh, không đắm trước và an trú thức. Do vị ấy không hoan hỷ, không hoan nghênh, không đắm trước và an trú thức, hỷ đối với thức đoạn diệt. Do hỷ đối với thức đoạn diệt nên thủ đoạn diệt. Do thủ đoạn diệt nên hữu đoạn diệt... Như vậy là sự đoạn diệt của toàn bộ khổ uẩn này.

18) Này các Tỷ-kheo, đây là sắc đoạn diệt, đây là thọ đoạn diệt, đây là tưởng đoạn diệt, đây là các hành đoạn diệt, đây là thức đoạn diệt.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6223

732 Thủ -- Ngã luận thủ - 108 ngã chấp - Kinh ÁI – Tăng II, 225

ÁI – Tăng II, 225

1.- Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng cho các Thầy về ái, lưới triền khiến cho lưu chuyển được rộng ra, bám dính vào; chính do ái ấy, thế giới này bị hoại vong, trói buộc, rối loạn như một cuộn chỉ, rối ren như một ổ kén, quyện lại như cỏ munja và lau sậy babbaja, không thể nào ra khỏi khổ xứ, ác thú, đọa xứ, sanh tử. Hãy nghe và khéo tác ý, ta sẽ nói.

- Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế tôn nói như sau:

2.- Và này các Tỷ-kheo, thế nào là ái, thế nào là lưới
triền, khiến cho lưu chuyển, được trải rộng ra, bám
dính vào; chính do ái ấy, thế giới này bị hoại vong,
trói buộc, rối loạn như một cuộn chỉ, rối ren như một
ổ kén, quyện lại như cỏ munja và lau sậy babbaja,
không thể nào ra khỏi khổ xứ, ác thú, đọa xứ, sanh
tử?

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6224

Này các Tỷ-kheo, mười tám ái hành này, liên hệ đến nội tâm, có mười tám ái hành này liên hệ với ngoại cảnh.

3. Thế nào là mười tám ái hành liên hệ đến nội tâm?

-   Này các Tỷ-kheo,

37. Khi nào có ý nghĩ: "Ta có mặt", thời có những
ý nghĩ:
38. "Ta có mặt trong đời này";
39. "Ta có mặt như vậy";
40. "Ta có mặt khác như vậy";
41. "Ta không phải thường hằng";
42. "Ta là thường hằng";
43. "Ta phải có mặt hay không?";
44. "Ta phải có mặt trong đời này?";
45. "Ta phải có mặt như vậy";
46. "Ta phải có mặt khác như vậy";
47. "Mong rằng ta có mặt";
48. "Mong rằng ta có mặt trong đời này";
49. "Mong rằng ta có mặt như vậy!";
50. "Mong rằng ta có mặt khác như vậy!";
51. "Ta sẽ có mặt";
52. "Ta sẽ có mặt trong đời này";
53. "Ta sẽ có mặt như vậy";
54. "Ta sẽ có mặt khác như vậy".

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6225

Có mười tám ái hành này liên hệ với nội tâm.

4. Thế nào là mười tám ái hành liên hệ với ngoại cảnh?

37. Khi nào có tư tưởng: "Với cái này, Ta có mặt",
thời có những tư tưởng sau:
38. "Với cái này, Ta có mặt trong đời này";
39. "Với cái này, Ta có mặt như vậy";
40. "Với cái này, Ta có mặt khác như vậy";
41. "Với cái này, Ta không phải thường hằng";
42. "Với cái này, Ta là thường hằng";
43. "Với cái này, Ta phải có mặt hay không?";
44. "Với cái này, Ta phải có mặt trong thế giới
này?";
45. "Với cái này, Ta phải có mặt như vậy";
46. "Với cái này, Ta phải có mặt khác như vậy";
47. "Với cái này, mong rằng ta có mặt";
48. "Với cái này, mong rằng ta có mặt trong đời
này";
49. "Với cái này, mong rằng ta có mặt như vậy!";
50. "Với cái này, mong rằng ta có mặt khác như
vậy!";
51. " Với cái này, tôi sẽ có mặt";
52. "Với cái này, tôi sẽ có mặt trong đời này";
53. " Với cái này, tôi sẽ có mặt như vậy";
54. " Với cái này, tôi sẽ có mặt khác như vậy".

MƯỜI HAI DUYÊN                                    6226

Có mười tám ái hành này liên hệ với ngoại cảnh.

5. Mười tám ái hành này liên hệ với nội tâm, và mười tám ái hành này liên hệ đến ngoại cảnh. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là ba mươi sáu ái hành.

- Ba mươi sáu ái hành quá khứ như vậy; - Ba mươi sáu ái hành vị lai như vậy; - Ba mươi sáu ái hành hiện tại như vậy.

 Như vậy là một trăm lẻ tám ái hành.

6. Này các Tỷ-kheo, đây là ái này, lưới triền, khiến cho lưu chuyển, được trải rộng ra, bám dính vào; chính do ái ấy, thế giới này bị hoại vong, trói buộc, rối loạn như một cuộn chỉ, rối ren như một ổ kén, quyện lại như cỏ munja và lau sậy babbaja, không thể nào ra khỏi khổ xứ, ác thú, đọa xứ, sanh tử.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6227

733 Thủ -- Ngã luận thủ - 3 Ngã chấp - Thô
phù ngã chấp, ý sở thành ngã chấp, vô
sắc… - Kinh POTTHAPADA – 9
Trường I, 311

KINH POTTHAPADA – Bài kinh số 9 – Trường I, 311

1. Như vầy tôi nghe. Một thời Thế Tôn ở tại Sàvatthi
(Xá-vệ), rừng Jetavana (Kỳ viên), vườn
Anàthapindika (Cấp Cô Độc). Lúc bấy giờ, du sĩ
ngoại đạo Potthapada (Bố-sá-bà-lâu) cùng với đại
chúng du sĩ ngoại đạo khoảng ba trăm vị, ở tại vườn
của hoàng hậu Mallika (Mạt-lê-viên) tên là
Ekasàlaka có hàng rào cây tinduka, một hội thảo
trường luận bàn về chánh kiến, tà kiến.

2. Lúc bấy giờ Thế Tôn, vào buổi sáng đắp y cầm bát vào Sàvatthi khất thực. Rồi Thế Tôn tự nghĩ: "Nay còn quá sớm để đi khất thực tại Sàvatthi, Ta hãy đi đến vườn của hoàng hậu Mallika tên là Ekasàlaka, có hàng rào cây tinduka, một hội thảo trường luận bàn chánh kiến, tà kiến, để gặp du sĩ ngoại đạo Potthapàda". Và Thế Tôn đi đến vườn của hoàng hậu Mallika, tên là Ekasàlaka, có hàng rào cây tinduka,

MƯỜI HAI DUYÊN                                    6228

một hội thảo trường luận về chánh kiến, tà kiến.

3. Lúc bấy giờ du sĩ ngoại đạo Potthapàda ngồi với
đại chúng du sĩ ngoại đạo, đang ồn ào, la lối, lớn
tiếng bàn luận những vấn đề phù phiếm như câu
chuyện về vua chúa; câu chuyện về ăn trộm, câu
chuyện về đại thần; câu chuyện về binh lính; các câu
chuyện về hãi hùng; câu chuyện về chiến tranh; câu
chuyện về đồ ăn; câu chuyện về đồ uống; câu chuyện
về đồ mặc; câu chuyện về giường nằm; câu chuyện
về vòng hoa; câu chuyện về hương liệu; câu chuyện
về bà con; câu chuyện về xe cộ; câu chuyện về làng
xóm; câu chuyện về thị trấn; câu chuyện về thành
phố; câu chuyện về quốc độ; câu chuyện về đàn bà;
câu chuyện về đàn ông; câu chuyện về vị anh hùng;
câu chuyện bên lề đường; câu chuyện tại chỗ lấy
nước; câu chuyện về người đã chết; các câu chuyện
tạp thoại; câu chuyện về hiện trạng của thế giới, hiện
trạng của đại dương; câu chuyện về sự hiện hữu và
sự không hiện hữu.

4. Du sĩ ngoại đạo Potthapàda thấy Thế Tôn từ xa đến, liền khuyến cáo chúng của mình: "Các Tôn giả hãy nhỏ tiếng, các Tôn giả hãy đừng làm ồn. Nay Sa- môn Gotama đang đến, Ngài ưa mến sự trầm lặng, vị Đại đức này tán thán sự trầm lặng. Nếu biết chúng này yên tịnh, Ngài có thể ghé đến đây". Nghe nói

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6229

vậy, các du sĩ ngoại đạo liền im lặng.

5. Rồi Thế Tôn đến du sĩ ngoại đạo Potthapàda. Và
du sĩ ngoại đạo Potthapàda bạch Thế Tôn: "Thiện lai
Thế Tôn! Hoan nghênh Thế Tôn! Đã lâu Thế Tôn
không quá bộ đến đây. Mời Thế Tôn ngồi. Đây là
chỗ ngồi đã soạn sẵn".

Thế Tôn ngồi trên chỗ đã soạn sẵn. Du sĩ ngoại đạo Potthapàda lấy một ghế thấp khác và ngồi xuống một bên. Rồi Thế Tôn nói với du sĩ Potthapàda đã ngồi một bên: "Này Potthapàda, vấn đề gì các vị đang ngồi thảo luận? Vấn đề gì đang nói mà bị gián đoạn?"

6. Khi nghe nói vậy du sĩ ngoại đạo Potthapàda bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, hãy gác một bên câu chuyện chúng tôi đang ngồi bàn luận, bạch Thế Tôn, lát nữa Thế Tôn nghe lại cũng không khó khăn gì. Bạch Thế Tôn, thuở xưa xưa lắm, nhiều vị Sa-môn, Bà-la-môn ngoại đạo tụ họp, ngồi hội thảo trong giảng đường nêu lên vấn đề sự diệt tận các tăng thượng tưởng. "Này Tôn giả, tăng thượng tưởng diệt tận như thế nào?" Một vài vị trả lời: "Không nhân, không duyên, các tưởng của con người sinh và diệt! Khi tưởng sanh con người có tưởng, khi tưởng diệt con người không có tưởng". Như vậy, một vài vị giải thích sự diệt tận

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6230

các tăng thượng tưởng.

Về vấn đề này, người khác lại nói như sau:
"Các Tôn giả, sự kiện không phải như vậy. Này Tôn
giả, tưởng là tự ngã của con người, chính tưởng ấy
đến và đi. Khi tưởng ấy đến thì con người có tưởng,
khi tưởng ấy đi thì con người không có tưởng". Như
vậy một vài vị giải thích sự diệt tận các tăng thượng
tưởng.

Vấn đề này, người khác lại nói như sau: "Các
Tôn giả, sự kiện không phải như vậy. Này Tôn giả,
có những Sa-môn, Bà-la-môn có đại thần thông và
đại oai lực. Chính những vị này khiến tưởng nhập
vào trong người và cũng kéo tưởng ra ngoài người
ấy. Khi các vị này khiến tưởng nhập vào trong người,
người ấy có tưởng, khi kéo tưởng ra ngoài, người ấy
không có tưởng". Như vậy một vài vị giải thích sự
diệt tận các tăng thượng tưởng.

Về vấn đề này, người khác lại nói như sau: "Các Tôn giả, sự kiện không phải như vậy. Này Tôn giả, có những vị thiên thần có đại thần thông, có đại oai lực, chính những vị này khiến tưởng nhập vào trong người và kéo tưởng ra ngoài người ấy. Khi các vị này khiến tưởng nhập vào trong người, người ấy có tưởng, khi kéo tưởng ra ngoài, người ấy không có

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6231

tưởng". Như vậy một vài vị giải thích sự diệt tận các tăng thượng tưởng. Bạch Thế Tôn, lúc bấy giờ con tưởng niệm đến Thế Tôn: "Mong Thế Tôn có mặt ở đây! Mong Thiện thệ có mặt ở đây! Ngài rất tinh thông những pháp này. Chắc chắn Thế Tôn biết rõ sự diệt tận các tăng thượng tưởng". Bạch Thế Tôn, sự diệt tận các tăng thượng tưởng như thế nào?

7. Này Potthapàda, những Sa-môn, Bà-la-môn nào
đã nói: "Không nhân, không duyên, các tưởng của
con người sinh và diệt". Những vị này đã sai lạc ngay
từ ban đầu. Vì sao vậy? Này Potthapàda, chính vì có
nhân, có duyên, các tưởng của con người sinh và
diệt. Chính do sự học tập, một loại tưởng sanh, chính
do sự học tập, một loại tưởng diệt.

Và Thế Tôn nói:

- Sự học tập ấy là gì? Này Potthapàda, nay ở đời Như Lai xuất hiện, là bậc A-la-hán, Chánh Biến Tri... (như kinh Sa-môn Quả số 40-43 trừ đoạn kết của mỗi đoạn) thân nghiệp, ngữ nghiệp thanh tịnh, mạng sống trong sạch, giới hạnh đầy đủ, hộ trì các căn, chánh niệm tỉnh giác và biết tri túc. Này Potthapàda, thế nào là Tỷ-kheo giới hạnh đầy đủ? Ở đây này Potthapàda, Tỷ-kheo từ bỏ sát sanh, tránh xa sát sanh, bỏ trượng, bỏ kiếm, biết tàm quý, có lòng từ,

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6232

sống thương xót hạnh phúc của tất cả chúng sanh và
loài hữu tình. Như vậy là giới hạnh của vị ấy trong
giới luật ... (như kinh Sa-môn Quả số 43-62)... như
dùng ảo thuật để yên ổn, để khỏi làm các điều đã
hứa... ngăn ngừa công hiệu của thuốc. Còn vị ấy thì
tránh xa các tà mạng kể trên... như vậy là giới hạnh
của vị ấy trong giới luật.

8. Này Potthapàda, và như vậy Tỷ-kheo ấy nhờ đầy
đủ giới luật nên không thấy sợ hãi từ một chỗ nào về
phương diện hộ trì giới luật. Này Potthapàda, như
một Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh, đã hàng phục kẻ
thù địch, không còn thấy sợ hãi từ chỗ nào nữa về
phương diện thù địch. Cũng vậy, này Potthapàda,
Tỷ-kheo ấy nhờ đầy đủ giới luật nên không thấy sợ
hãi từ một chỗ nào về phương diện hộ trì giới luật.
Vị ấy nhờ đầy đủ giới luật cao quý này, nên hưởng
lạc thọ nội tâm không lỗi lầm. Như vậy, này
Potthapàda, Tỷ-kheo đầy đủ giới luật.

9. Này Potthapàda, thế nào là Tỷ-kheo hộ trì các căn? Này Potthapàda, khi mắt thấy sắc, Tỷ-kheo không nắm giữ tướng chung, không nắm giữ tướng riêng. Những nguyên nhân gì, vì con mắt không được chế ngự, khiến tham ái ưu bi, các ác, bất thiện pháp khởi lên, Tỷ-kheo tự chế ngự nguyên nhân ấy, hộ trì con mắt, thực hành sự hộ trì con mắt. Khi tai

MƯỜI HAI DUYÊN                                    6233

nghe tiếng... mũi ngửi hương... lưỡi nếm vị... thân cảm xúc... ý nhận thức các pháp, vị ấy không nắm giữ tướng chung, không nắm giữ tướng riêng. Những nguyên nhân gì, vì ý căn không được chế ngự, khiến tham ái ưu bi, các ác bất thiện pháp khởi lên, Tỷ- kheo chế ngự nguyên nhân ấy, hộ trì ý căn, thiệt hành sự hộ trì ý căn. Vị ấy, nhờ sự hộ trì cao quý các căn ấy, nên hưởng lạc thọ, nội tâm không lỗi lầm. Như vậy, này Potthapàda, Tỷ-kheo hộ trì các căn... (Như kinh Sa-môn Quả số 65-74)...

10. Khi quán tự thân đã xả ly năm triền cái ấy, hân hoan sanh; do hân hoan, nên hỷ sanh; do tâm hoan hỷ, thân được khinh an; do thân khinh an, lạc thọ sanh; do lạc thọ, tâm được định tĩnh. Tỷ-kheo, ly dục, ly bất thiện pháp, chứng và trú thiền thứ nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh với tầm, với tứ. Dục tưởng xưa kia của vị ấy được diệt trừ, và khi tưởng hỷ lạc vi diệu chân thật do ly dục sanh khởi lên, vị ấy có tưởng hỷ lạc vi diệu chân thật, do ly dục sanh. Như vậy do học tập, một tưởng khởi lên, cũng do học tập, một tưởng diệt trừ. Và Thế Tôn nói: "Đó là sự học tập Thế Tôn nói đến".

11. Lại nữa, này Potthapàda, Tỷ-kheo diệt tầm, diệt tứ, chứng và trú thiền thứ hai, một trạng thái hỷ lạc do định sanh, không tầm không tứ, nội tĩnh nhất tâm.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6234

Tưởng hỷ lạc vi diệu chơn thật do ly dục sanh xưa
kia của vị ấy được diệt trừ. Và khi tưởng hỷ lạc vi
diệu chơn thật do định sanh khởi lên, vị ấy có
tưởng hỷ lạc vi diệu chơn thật do định sanh. Như vậy
do học tập, một tưởng khởi lên, cũng do học tập một
tưởng diệt trừ. Và Thế Tôn nói: "Đó là sự học tập
Thế Tôn nói đến".

12. "Lại nữa này Potthapàda, Tỷ-kheo ly hỷ trú xả, chánh niệm tỉnh giác, thân cảm sự lạc thọ mà các bậc Thánh gọi là "Xả niệm lạc trú", chứng và trú thiền thứ ba. Tưởng hỷ lạc chơn thật vi diệu do định sanh xưa kia của vị ấy được diệt trừ. Và khi tưởng xả lạc vi diệu chơn thật khởi lên, vị ấy có tưởng xả lạc vi diệu chơn thật. Như vậy do học tập, một tưởng khởi lên và cũng do học tập, một tưởng diệt trừ. Và Thế Tôn nói: "Đó là sự học tập Thế Tôn nói đến".

13. Lại nữa này Potthapàda, Tỷ-kheo xả lạc, xả khổ, diệt hỷ, ưu đã cảm thọ trước, chứng và trú thiền thứ tư không khổ không lạc, xả niệm thanh tịnh. Như vậy xả lạc chơn thật vi diệu xưa kia của vị ấy được diệt trừ. Và khi tưởng xả lạc, xả khổ vi diệu chơn thật khởi lên, vị ấy có tưởng xả lạc, xả khổ vi diệu chơn thật. Như vậy do học tập một tưởng khởi lên, cũng do học tập một tưởng diệt trừ. Và Thế Tôn nói: "Đó là sự học tập Thế Tôn nói đến".

MƯỜI HAI DUYÊN                                    6235

14. Lại nữa này Potthapàda, với sự vượt thoát mọi sắc tưởng, với sự diệt trừ mọi chướng ngại tưởng, với sự không tác ý đối với dị tưởng, Tỷ-kheo nghĩ rằng: "Hư không là vô biên", chứng và trú Không vô biên xứ. Như vậy sắc tưởng xưa kia của vị ấy được diệt trừ. Và khi tưởng Không vô biên xứ vi diệu chơn thật khởi lên, vị ấy có tưởng Không vô biên xứ vi diệu chơn thật. Như vậy do sự học tập, một tưởng khởi lên, cũng do học tập một tưởng diệt trừ. Và Thế Tôn nói: "Đó là sự học tập Thế Tôn nói đến".

15. Lại nữa này Potthapàda, với sự vượt thoát mọi Không vô biên xứ, Tỷ-kheo nghĩ rằng: "Thức là vô biên" chứng và trú Thức vô biên xứ. Như vậy tưởng Không vô biên xứ vi diệu chơn thật xưa kia của vị ấy được diệt trừ, và khi tưởng Thức vô biên xứ vi diệu chơn thật khởi lên, vị ấy có tưởng Thức vô biên xứ vi diệu chơn thật. Như vậy do học tập, một tưởng khởi lên, cũng do học tập, một tưởng diệt trừ. Và Thế Tôn nói: "Đó là sự học tập Thế Tôn nói đến".

16. Lại nữa này Potthapàda, với sự vượt thoát mọi Thức vô biên xứ, Tỷ-kheo nghĩ rằng: "Không có vật gì" chứng và trú Vô sở hữu xứ. Như vậy tưởng Thức vô biên xứ vi diệu chơn thật xưa kia của vị ấy được diệt trừ. Và khi tưởng Vô sở hữu xứ vi diệu chơn thật khởi lên, vị ấy có tưởng Vô sở hữu xứ vi diệu

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6236

chơn thật. Như vậy do học tập, một tưởng khởi lên, cũng do học tập, một tưởng diệt trừ. Và Thế Tôn nói: "Đó là sự học tập Thế Tôn nói đến".

17. Lại nữa này Potthapàda, khi Tỷ-kheo ở nơi đây tự mình khởi tưởng, vị này tiếp tục đi từ tưởng này đến tưởng khác cho đến tưởng tột đỉnh. Và vị này khi đứng tại tưởng tột đỉnh có thể nghĩ: "Tâm còn suy tưởng có hại cho ta, tâm không suy tưởng mới tốt cho ta. Nếu ta cứ tiếp tục suy tưởng, khi những tưởng này của ta diệt đi, các thô tưởng khác lại khởi lên, ta hãy đừng có suy tưởng". Do không có suy tưởng, các tưởng kia diệt tận và các thô tưởng khác không khởi lên, vị ấy cảm thọ sự diệt tận. Như vậy, này Potthapàda, là sự chứng đạt trí tuệ diệt trừ dần dần các tăng thượng tưởng.

18. Này Potthapàda, ngươi nghĩ thế nào? Trước đây ngươi đã nghe sự chứng đạt trí tuệ diệt trừ dần dần các tăng thượng tưởng này không?

- Bạch Thế Tôn, con không có nghe. Bạch Thế Tôn, nhưng nay con hiểu lời nói của Thế Tôn.

- Này Potthapàda, khi Tỷ-kheo ở đây tự mình khởi tưởng, vị này tiếp tục đi từ tưởng này đến tưởng khác cho đến tưởng tột đỉnh. Và vị này, khi đứng tại tưởng tột đỉnh có thể nghĩ: "Tâm còn suy tưởng, có

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6237

hại cho ta, tâm không suy tưởng mới tốt cho ta. Nếu ta cứ tiếp tục suy tưởng khi những tưởng này của ta diệt đi, các thô tưởng khác lại khởi lên. Vậy ta hãy đừng có suy tưởng". Và vị này không có suy tưởng. Do không có suy tưởng, các tưởng kia diệt tận và các thô tưởng khác cũng không khởi lên. Vị ấy cảm thọ sự diệt tận. Như vậy này Potthapàda là sự chứng đạt trí tuệ diệt trừ dần dần các tăng thượng tưởng.

19. - Bạch Thế Tôn, Thế Tôn chỉ nói đến một tưởng tuyệt đỉnh hay nhiều tưởng tuyệt đỉnh?

- Này Potthapàda, Ta nói đến một tưởng tuyệt đỉnh và cũng nói đến nhiều tưởng tuyệt đỉnh.

- Bạch Thế Tôn, làm sao Thế Tôn nói đến một tưởng tuyệt đỉnh và cũng nói đến nhiều tưởng tuyệt đỉnh?

- Này Potthapàda, tùy theo vị ấy cảm thọ sự
diệt tận (của một tưởng) sau một tưởng khác, vị ấy
đạt tới nhiều tuyệt đỉnh sai khác, cái này tiếp theo cái
kia cho đến tuyệt đỉnh cuối cùng mà Ta nói đến nhiều
tưởng tuyệt đỉnh. Này Potthapàda như vậy Ta nói
đến một tưởng tuyệt đỉnh và cũng nói đến nhiều
tưởng tuyệt đỉnh.

20. - Bạch Thế Tôn, tưởng khởi trước, trí khởi sau;

MƯỜI HAI DUYÊN                                        6238

hay trí khởi trước tưởng khởi sau; hay tưởng và trí cùng khởi một lần không trước không sau?

- Này Potthapàda, tưởng khởi trước trí mới
khởi sau, do tưởng sanh, trí mới sanh. Vị ấy tuệ
tri: "Do duyên tưởng, trí sanh ra nơi ta". Này
Potthapàda, với lời dạy này cần phải hiểu tưởng sanh
trước trí sanh sau, tưởng sanh trí mới sanh.

21. - Bạch Thế Tôn, tưởng có phải là tự ngã của con người hay tưởng khác, tự ngã khác?

- Này Potthapàda, ngươi hiểu tự ngã như thế nào?

- Bạch Thế Tôn, con hiểu tự ngã là thô phù, có sắc, do bốn đại hình thành, và do đoàn thực nuôi dưỡng.

- Này Potthapàda, nếu tự ngã là thô phù, có
sắc, do bốn đại hình thành và do đoàn thực nuôi
dưỡng, như vậy này Potthapàda, tưởng khác và tự
ngã khác. Này Potthapàda, với sự nhận thức này, cần
phải hiểu, tưởng khác và tự ngã khác. Này
Potthapàda, giả sử tự ngã ấy là thô phù, có sắc, do
bốn đại hình thành và do đoàn thực nuôi dưỡng, tuy
vậy một vài tưởng khác của người ấy khởi lên, một
vài tưởng khác diệt xuống. Này Potthapàda, với sự

MƯỜI HAI DUYÊN                                    6239

nhận thức này cần phải hiểu tưởng khác, tự ngã khác.

22. - Bạch Thế Tôn, con hiểu tự ngã là do ý sở thành, đầy đủ mọi chi tiết lớn nhỏ, đầy đủ các căn.

- Này Potthapàda, nếu tự ngã là do ý sở thành, đầy
đủ mọi chi tiết lớn nhỏ, đầy đủ các căn, như vậy này
Potthapàda, với sự nhận thức này, cần phải hiểu
tưởng khác, tự ngã khác. Này Potthapàda, giả sử tự
ngã ấy là do ý sở thành, đầy đủ mọi chi tiết lớn nhỏ,
đầy đủ các căn, tuy vậy một vài tưởng khác của
người ấy khởi lên, một vài tưởng khác diệt xuống.
Này Potthapàda, với sự nhận thức này, cần phải hiểu
tưởng khác, tự ngã khác.

- Bạch Thế Tôn, con hiểu tự ngã là vô sắc, do tưởng sở thành.

23. - Này Potthapàda, nếu tự ngã là vô sắc, do tưởng sở thành, với sự nhận thức này Potthapàda, cần phải hiểu tưởng khác, tự ngã khác. Này Potthapàda, giả sử tự ngã là vô sắc, do tưởng sở thành, tuy vậy, một vài tưởng khác của người khởi lên, một vài tưởng khác diệt xuống. Này Potthapàda, với sự nhận thức này, cần phải hiểu tưởng khác, tự ngã khác.

24. - Bạch Thế Tôn, con có thể hiểu được chăng "tưởng là tự ngã của người" hay "tưởng khác, tự ngã

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6240

khác"?

- Này Potthapàda, thật khó cho ngươi biết
được "tưởng là tự ngã của con người" hay "tưởng
khác, tự ngã khác", vì ngươi có dị kiến, có tin tưởng
khác, có lý tưởng khác, có thiên tư khác, có hạnh
nguyện khác.

25. - Bạch Thế Tôn, nếu thật khó cho con biết được
"tưởng là tự ngã của con người", hay "tưởng khác,
tự ngã khác" vì con có dị kiến khác, có tin tưởng
khác, có lý tưởng khác, có thiên tư khác, có hạnh
nguyện khác, thời bạch Thế Tôn, thế giới có phải là
thường còn không? Chỉ có quan niệm này là đúng sự
thực, ngoài ra là mê muội không?

- Này Potthapàda, Ta không trả lời: "Thế giới là thường còn, chỉ có quan điểm này là đúng sự thực, ngoài ra là mê muội".

- Bạch Thế Tôn, có phải thế giới là vô thường, chỉ có quan điểm này là đúng sự thực, ngoài ra là mê muội không?

- Này Potthapàda, Ta không trả lời: "Thế giới là vô thường, chỉ có quan điểm này là đúng sự thực, ngoài ra là mê muội".

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6241

- Bạch Thế Tôn, có phải thế giới này là hữu biên, chỉ có quan điểm này là đúng sự thực, ngoài ra là mê muội không?

- Này Potthapàda, Ta không trả lời: "Thế giới là hữu biên, chỉ có quan điểm này là đúng sự thực, ngoài ra là mê muội".

- Bạch Thế Tôn, có phải thế giới là vô biên, chỉ có quan điểm này là đúng sự thực, ngoài ra là mê muội không?

- Này Potthapàda, Ta không trả lời: Thế giới là vô biên, chỉ có quan điểm này là đúng sự thực, ngoài ra là mê muội".

26. - Bạch Thế Tôn, có phải sinh mạng và thân thể là một, chỉ có quan điểm này là đúng sự thật, ngoài ra là mê muội không?

- Này Potthapàda, Ta không trả lời: "Thân thể và sinh mạng là một, chỉ có quan điểm này là đúng sự thực, ngoài ra là mê muội".

- Bạch Thế Tôn, có phải sinh mạng khác, thân thể khác? Chỉ có quan điểm này là đúng sự thực, ngoài ra là mê muội không?

MƯỜI HAI DUYÊN                                    6242

- Này Potthapàda, Ta không trả lời: "Sinh mạng khác, thân thể khác. Chỉ có quan điểm này là đúng sự thực, ngoài ra là mê muội".

27. - Bạch Thế Tôn, có phải Như Lai tồn tại sau khi chết? Chỉ có quan điểm này là đúng sự thực, ngoài ra là mê muội không?

- Này Potthapàda, Ta không trả lời: "Như Lai tồn tại sau khi chết. Chỉ có quan điểm này là đúng sự thực, ngoài ra là mê muội".

- Bạch Thế Tôn, có phải Như Lai không tồn tại sau khi chết không? Chỉ có quan điểm này là đúng sự thực, ngoài ra là mê muội không?

- Này Potthapàda, Ta không trả lời: "Như Lai không tồn tại sau khi chết. Chỉ có quan điểm này là đúng sự thực, ngoài ra là mê muội".

- Bạch Thế Tôn, có phải Như Lai tồn tại và không tồn tại sau khi chết. Chỉ có quan điểm này là đúng sự thực, ngoài ra là mê muội không?

- Này Potthapàda, Ta không trả lời: "Như Lai tồn tại và không tồn tại sau khi chết. Chỉ có quan điểm này là đúng sự thực, ngoài ra là mê muội".

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6243

- Bạch Thế Tôn, có phải Như Lai không tồn
tại và không không tồn tại sau khi chết. Chỉ có quan
điểm này là đúng sự thực, ngoài ra là mê muội
không?

- Này Potthapàda, Ta không trả lời: "Như
Lai không tồn tại và không không tồn tại sau khi
chết. Chỉ có quan điểm này là đúng sự thực, ngoài ra
là mê muội".

28. - Bạch Thế Tôn, vì sao Thế Tôn không trả lời?

- Này Potthapàda, câu hỏi này không thuộc về đích giải thoát, không thuộc về Pháp, không thuộc căn bản của phạm hạnh, không đưa đến yểm ly, đến ly tham, đến tịch diệt, đến tịch tịnh, đến thắng trí, đến giác ngộ, đến Niết bàn. Vì vậy, Ta không trả lời.

29. - Bạch Thế Tôn, vậy Thế Tôn trả lời những gì?

- Này Potthapàda, Ta trả lời: "Đây là khổ".
Ta trả lời: "Đây là khổ tập". "Ta trả lời: "Đây là khổ
diệt". Ta trả lời: "Đây là con đường đưa đến khổ
diệt".

30. - Bạch Thế Tôn, vì sao Thế Tôn trả lời?

- Này Potthapàda, câu hỏi này thuộc về đích

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6244

giải thoát, thuộc về Pháp, thuộc căn bản của phạm
hạnh, đưa đến yểm ly, đến ly tham, đến tịch diệt, đến
thắng trí, đến giác ngộ, đến Niết bàn. Vì vậy Ta trả
lời.

- Bạch Thế Tôn, như vậy là phải. Bạch Thiện Thệ, như vậy là phải. Bạch Thế Tôn, nay đã đến thời Ngài làm gì Ngài xem là phải làm.

Và Thế Tôn từ chỗ ngồi đứng dậy ra về.

31. Thế Tôn rời khỏi chưa bao lâu, những du sĩ ngoại
đạo ấy liền bao vây xung quanh du sĩ ngoại đạo
Potthapàda và tuôn ra những lời nói mỉa mai gay gắt:
"Potthapàda này là như vậy, những gì Sa-môn
Gotama nói đều được Potthapàda tán thành: "Bạch
Thế Tôn, như vậy là phải. Bạch Thiện Thệ như vậy
là phải". Chúng tôi không được biết Sa-môn Gotama
đã thuyết trình dứt khoát những vấn đề sau đây: "Thế
giới là thường còn", hay "Thế giới là vô thường", hay
"Thế giới là hữu biên", hay "Thế giới là vô biên", hay
"Sinh mạng và thân thể là một", hay "Sinh mạng
khác, thân thể khác", "hay Như Lai có tồn tại sau khi
chết" hay "Như Lai không tồn tại sau khi chết" hay
"Như Lai tồn tại và cũng không tồn tại sau khi chết",
hay "Như Lai không tồn tại và cũng không không tồn
tại sau khi chết".

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6245

Khi được nói vậy, du sĩ ngoại đạo Potthapàda nói với các du sĩ ngoại đạo kia:

- Này các Tôn giả, tôi cũng không được biết Sa-môn Gotama đã thuyết trình dứt khoát những vấn đề sau đây: "Thế giới là thường còn", hay "Thế giới là vô thường", hay "Thế giới là hữu biên", hay "Thế giới là vô biên", hay "Sinh mạng và thân thể là một", hay "Sinh mạng khác, thân thể khác", hay "Như Lai có tồn tại sau khi chết", hay "Như Lai không có tồn tại sau khi chết", hay "Như Lai có tồn tại và cũng không tồn tại sau khi chết", hay "Như Lai không có tồn tại và cũng không không tồn tại sau khi chết". Sa- môn Gotama đã tuyên bố một phương pháp như thực, chơn chánh, chơn thật, dùng Pháp làm cơ bản, dùng Pháp làm quy tắc. Và khi một vị tuyên bố một phương pháp như thực, chân chánh, chân thật, dùng Pháp làm cơ bản, dùng Pháp làm quy tắc thì làm sao một người hiểu biết như tôi lại không tán thành?

32. Hai ba ngày sau, Citta Hatthisàriputta và du sĩ
ngoại đạo Potthapàda đi đến chỗ Thế Tôn. Khi đi đến
nơi, Citta Hatthisàriputta đảnh lễ Thế Tôn và ngồi
xuống một bên, còn du sĩ ngoại đạo Potthapàda, nói
những lời chào đón hỏi thăm xã giao với Thế Tôn và
ngồi xuống một bên. Sau khi ngồi một bên, du sĩ
ngoại đạo Potthapàda bạch Thế Tôn:

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6246

- Bạch Thế Tôn, khi Thế Tôn rời khỏi chưa bao lâu những du sĩ ngoại đạo liền bao vây xung quanh con và tuôn ra những lời nói mỉa mai gay gắt: "Potthapàda này là như vậy. Những gì Sa-môn Gotama nói đều được Potthapàda tán thành: "Bạch Thế Tôn, như vậy là phải, Bạch Thiện Thệ như vậy là phải". Chúng tôi không được biết Sa-môn Gotama đã thuyết trình dứt khoát những vấn đề sau đây: "Thế giới là thường còn", hay "Thế giới là vô thường", hay "Thế giới là hữu biên", hay "Thế giới là vô biên", hay "Sinh mạng và thân thể là một", hay "Sinh mạng khác, thân thể khác", hay "Như Lai có tồn tại sau khi chết", hay "Như Lai không tồn tại sau khi chết", hay "Như Lai có tồn tại và cũng không tồn tại sau khi chết", hay "Như Lai không tồn tại và cũng không không tồn tại sau khi chết". Khi được nói vậy, con nói với các du sĩ ngoại đạo kia: "Này các Tôn giả, tôi cũng không được biết Sa-môn Gotama đã thuyết trình dứt khoát những vấn đề sau đây: "Thế giới là thường con", hay "Thế giới là vô thường", hay "Thế giới là hữu biên", hay "Thế giới là vô biên", hay "Sinh mạng và thân thể là một", hay "Sinh mạng khác, thân thể khác" hay "Như Lai có tồn tại sau khi chết", hay "Như Lai không có tồn tại sau khi chết", hay "Như Lai có tồn tại và cũng không tồn tại sau khi chết", hay "Như Lai không tồn tại và cũng không không tồn tại sau khi chết". Sa-môn Gotama đã tuyên

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6247

bố một phương pháp như thực, chơn chánh, chơn
thật, dùng Pháp làm cơ bản, dùng Pháp làm quy tắc.
Và khi một vị đã tuyên bố một phương pháp như
thực, chơn chánh, chơn thật, dùng Pháp làm cơ bản,
dùng Pháp làm quy tắc thì làm sao một người hiểu
biết như tôi lại có thể không tán thành?".

33. - Này Potthapàda, những du sĩ ngoại đạo ấy là
mù, không có mắt, chỉ có ngươi là người có mắt độc
nhất giữa chúng. Này Potthapàda, có những pháp
được Ta tuyên thuyết, trình bày một cách không dứt
khoát. Này Potthapàda, có những pháp được Ta
tuyên thuyết trình bày một cách dứt khoát.

Này Potthapàda, những pháp gì được Ta tuyên thuyết trình bày một cách không dứt khoát? "Thế giới là thường còn", này Potthapàda, đó là pháp được Ta tuyên thuyết trình bày một cách không dứt khoát. "Thế giới là vô thường", này Potthapàda, đó là pháp được Ta tuyên thuyết trình bày một cách không dứt khoát. "Thế giới là hữu biên", này Potthapàda... "Thế giới là vô biên", này Potthapàda... "Sinh mạng và thân thể là một", này Potthapàda... "Sinh mạng khác, thân thể khác", này Potthapàda... "Như Lai có tồn tại sau khi chết", này Potthapàda... "Như Lai không có tồn tại sau khi chết", này Potthapàda... "Như Lai có tồn tại và cũng không có

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6248

tồn tại sau khi chết", này Potthapàda ... "Như Lai không có tồn tại và cũng không không có tồn tại sau khi chết", này Potthapàda, đó là pháp được Ta tuyên thuyết trình bày một cách không dứt khoát.

Này Potthapàda, vì sao những pháp ấy lại
được Ta tuyên thuyết trình bày một cách không dứt
khoát? Này Potthapàda, những pháp này không
thuộc về đích giải thoát, không thuộc về pháp, không
thuộc căn bản của phạm hạnh, không đưa đến yểm
lỵ, đến ly dục, đến tịch diệt, đến tịch tịnh, đến thắng
trí, đến giác ngộ, đến Niết- bàn. Vì vậy những pháp
ấy được Ta tuyên thuyết, trình bày một cách không
dứt khoát.

Này Potthapàda, những pháp gì được Ta
tuyên thuyết trình bày một cách dứt khoát? "Đây là
khổ", này Potthapàda, đó là pháp được Ta tuyên
thuyết trình bày một cách dứt khoát. "Đây là khổ
tập", này Potthapàda, đó là pháp được Ta tuyên
thuyết trình bày một cách dứt khoát. "Đây là khổ
diệt", này Potthapàda, đó là pháp được Ta tuyên
thuyết trình bày một cách dứt khoát. "Đây là con
đường đưa đến khổ diệt", này Potthapàda, đó là pháp
được Ta tuyên thuyết, trình bày một cách dứt khoát.

Này Potthapàda, vì sao những pháp ấy được

MƯỜI HAI DUYÊN                                       6249

Ta tuyên thuyết trình bày một cách dứt khoát? Này
Potthapàda, những pháp ấy thuộc về đích giải thoát,
thuộc về Pháp, thuộc căn bản phạm hạnh, đưa đến
yểm ly, đến ly dục, đến tịch diệt, đến tịch tịnh, đến
thắng trí, đến giác ngộ, đến Niết-bàn. Vì vậy những
pháp ấy được Ta tuyên thuyết trình bày một cách dứt
khoát.

34. Này Potthapàda, có một số Sa-môn, Bà-la-môn
có chủ trương như thế này, có chủ kiến như thế này:
"Sau khi chết, tự ngã hoàn toàn hạnh phúc, vô
bệnh".

- Ta đến những vị ấy và hỏi: "Có phải quý Đại
đức có chủ trương như thế này, có chủ kiến như
thế này: "Sau khi chết, tự ngã hoàn toàn hạnh
phúc, vô bệnh". Khi được Ta hỏi như vậy,
những vị ấy công nhận là phải.
- Ta nói: "Chư Đại đức có sống và đã biết đã
thấy thế giới này là hoàn toàn hạnh phúc
không?". Khi được hỏi vậy, các vị ấy trả lời là
không.
- Ta nói với các vị ấy: "Vậy chư Đại đức có tự
thân cảm biết hoàn toàn hạnh phúc trong một
đêm hay trong một ngày, hay trong nửa đêm
hay trong nửa ngày không?". Khi được hỏi

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6250

vậy, các vị ấy trả lời là không.
- Ta nói với các vị ấy: "Chư Đại đức có biết một
con đường nào, một phương pháp nào có thể
đưa đến sự chứng ngộ một thế giới hoàn toàn
hạnh phúc không?" Khi được hỏi vậy, các vị ấy
trả lời là không?
- Ta nói với các vị ấy: "Chư Đại đức có nghe
tiếng nói của chư thiên, đã được sinh vào một
thế giới hoàn toàn hạnh phúc. "Này các vị, hãy
cố gắng khéo thực hành. Này các vị hãy trực
chứng một thế giới hoàn toàn hạnh phúc. Này
các vị, chúng tôi đã thiệt hành, đã sanh vào một
thế giới hoàn toàn hạnh phúc" không? Khi
được hỏi vậy, các vị ấy không trả lời không.

Này Potthapàda, ngươi nghĩ thế nào? Sự kiện là như vậy, thời có phải lời nói của những Sa-môn, Bà-la-môn kia là không chánh xác hợp lý?

35. Như có một người nói: "Tôi yêu và ái luyến một cô gái đẹp trong nước này". Có người hỏi: "Này bạn, cô gái đẹp ông yêu và ái luyến ấy, Ông có biết là người giai cấp nào, là Sát-đế-lỵ, hay Bà-la-môn, hay Phệ-xá, hay Thủ-đà?" Khi được hỏi vậy, người ấy trả lời không biết. Có người hỏi: "Này bạn, cô gái đẹp Ông yêu và ái luyến ấy, Ông có biết tên gì, lớn người,

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6251

thấp người hay người bậc trung? Da đen sẫm, da
ngăm ngăm đen hay da hồng hào? Ở tại làng nào, hay
thành phố nào?" Khi được hỏi vậy, người ấy trả lời
không biết. Có người hỏi: "Này bạn, như vậy có
phải Ông đã yêu và ái luyến một người Ông không
biết, Ông không thấy?" Được hỏi vậy vị ấy trả lời
phải. Này Potthapàda, ngươi nghĩ thế nào? Sự kiện
là như vậy, thời có phải lời nói của người kia là
không chánh xác hợp lý?

- Vâng phải, bạch Thế Tôn! Sự kiện là như vậy, thời lời nói của người kia là không chánh xác, hợp lý.

36. - Như vậy này Potthapàda, những Sa-môn, Bà- la-môn có chủ trương như thế này, có chủ kiến như thế này: "Sau khi chết tự ngã hoàn toàn hạnh phúc, vô bệnh", Ta đến những vị ấy và hỏi: "Có phải quý Đại đức có chủ trương như thế này, có chủ kiến như thế này: "Sau khi chết, tự ngã hoàn toàn hạnh phúc, vô bệnh". Khi được hỏi như vậy, những vị ấy công nhận là phải. Ta nói: "Chư Đại đức có sống và đã biết, đã thấy thế giới này là hoàn toàn hạnh phúc không?" Khi được hỏi vậy, các vị ấy trả lời là không. Ta nói với các vị ấy: "Vậy chư Đại đức có tự nhận cảm biết hoàn toàn hạnh phúc trong một đêm hay trong một ngày, hay trong nửa đêm hay trong nửa

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6252

ngày không?". Khi được hỏi vậy, các vị ấy trả lời là không. Ta nói với các vị ấy: "Chư Đại đức có biết một con đường nào, một phương pháp nào đưa đến sự chứng ngộ một thế giới hoàn toàn hạnh phúc không?" Khi được hỏi vậy, các vị ấy trả lời là không? Ta nói với các vị ấy: "Chư Đại đức có nghe tiếng nói của chư thiên đã được sinh vào một thế giới hoàn toàn hạnh phúc: "Này các vị, hãy cố gắng thực hành! Này các vị, hãy trực chứng một thế giới hoàn toàn hạnh phúc! Này các vị, chúng tôi đã thực hành, đã sanh vào một thế giới hoàn toàn hạnh phúc" không?". Khi được hỏi vậy, các vị ấy trả lời là không. Này Potthapàda, ngươi nghĩ thế nào? Sự kiện là như vậy, thời có phải lời nói của những Sa-môn, Bà-la-môn kia là không chánh xác, hợp lý?

- Vâng phải, bạch Thế Tôn sự kiện là như vậy, theo lời nói của người kia là không chánh xác, hợp lý.

37. - Này Potthapàda, như một người muốn xây tại ngã tư đường một cái thang để leo lên lầu. Có người hỏi: "Này bạn, Ông muốn xây một cái thang để leo lên lầu, vậy Ông có biết lầu ấy là về hướng Đông, hay về hướng Tây, hay về hướng Bắc, hay về hướng Nam? Nhà lầu ấy cao hay thấp, hay trung bình?" Được hỏi vậy, vị ấy trả lời không biết. Có người hỏi:

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6253

"Này bạn, như vậy có phải, Ông xây một cái thang
để leo lên một cái lầu mà Ông không biết, không
thấy?" Được hỏi vậy, vị ấy trả lời phải. Này
Potthapàda ngươi nghĩ thế nào? Sự kiện là như vậy
thời có phải lời nói của người kia là không chánh xác,
hợp lý?

- Vâng phải, bạch Thế Tôn! Sự kiện là như vậy, thời lời nói của người kia là không chánh xác, hợp lý.

38. - Như vậy này Potthapàda, những Sa-môn, Bà- la-môn có chủ trương như thế này, có chủ kiến như thế này: "Sau khi chết, tự ngã hoàn toàn hạnh phúc, vô bệnh". Ta đến những vị ấy và hỏi: "Có phải quý Đại đức có chủ trương như thế này, có chủ kiến như thế này: "Sau khi chết, tự ngã hoàn toàn hạnh phúc, vô bệnh". Khi được hỏi vậy, những vị ấy công nhận là phải. Ta nói "Chư Đại đức có sống và đã biết, đã thấy thế giới này là hoàn toàn hạnh phúc không?" Khi được hỏi vậy, các vị ấy trả lời là không. Ta nói với các vị ấy: "Chư Đại đức có biết một con đường nào, một phương pháp nào có thể đưa đến sự chứng ngộ một thế giới hoàn toàn hạnh phúc không?" Khi được hỏi vậy, các vị ấy trả lời là không. Ta nói với các vị ấy: "Vậy chư Đại đức có tự tâm cảm biết hoàn toàn hạnh phúc trong một đêm hay trong một ngày,

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6254

hay trong nửa đêm hay trong nữa ngày không? Khi
được hỏi vậy, các vị ấy trả lời là không". Ta nói với
các vị ấy: "Chư Đại đức có nghe tiếng nói của chư
thiên đã được sinh vào một thế giới hoàn toàn hạnh
phúc". Này các vị, hãy cố gắng thực hành! Này các
vị, hãy trực chứng một thế giới hoàn toàn hạnh phúc.
Này các vị, chúng tôi đã thực hành, đã sanh vào một
thế giới hoàn toàn hạnh phúc "không?" Khi được nói
vậy, các vị ấy trả lời là không. Này Potthapàda,
ngươi nghĩ như thế nào? Sự kiện là như vậy, thời có
phải lời nói của những Sa-môn, Bà-la-môn, kia là
không chánh xác, hợp lý?

- Vâng phải, bạch Thế Tôn! Sự kiện là như vậy, thời lời nói của người kia không chánh đáng, hợp lý.

39. - Này Potthapàda, có ba loại ngã chấp: thô phù ngã chấp, ý sở thành ngã chấp, vô sắc ngã chấp.

- Này Potthapàda, thế nào là thô phù ngã chấp? Có sắc, do bốn đại hình thành, do đoàn thực nuôi dưỡng là thô phù ngã chấp.

- Thế nào ý sở thành ngã chấp? Có sắc, do ý sở thành, đầy đủ chi tiết lớn nhỏ, các căn đầy đủ, là ý sở thành ngã chấp.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6255

- Thế nào là vô sắc ngã chấp? Không có sắc, do tưởng sở thành là vô sắc ngã chấp.

40. Này Potthapàda, Ta thuyết pháp để diệt thô phù ngã chấp. Nếu các người thực hành theo pháp này thời nhiễm pháp được diệt trừ, tịnh pháp được tăng trưởng, và ngay hiện tại, tự mình giác ngộ, với thắng trí, chứng đạt và an trú trí tuệ sung mãn, quảng đại. Này Potthapàda, rất có thể các người nghĩ: "Các nhiễm pháp sẽ diệt trừ, các tịnh pháp sẽ tăng trưởng, và ngay hiện tại tự mình giác ngộ, với thắng trí, chứng đạt và an trú trí tuệ sung mãn, quảng đại, tuy vậy đau khổ vẫn tồn tại". Này Potthapàda, chớ có nghĩ như vậy. Khi nhiễm pháp được diệt trừ, tịnh pháp được tăng trưởng, ngay hiện tại tự mình giác ngộ, với thắng trí, chứng đạt và an trú trí tuệ sung mãn, quảng đại, thời hân hoan sanh, hoan hỷ, khinh an, chánh niệm, tỉnh giác và lạc trú sanh.

41. Này Potthapàda, Ta thuyết pháp cũng để diệt trừ ý sở thành ngã chấp. Nếu các người thực hành theo pháp này thời nhiễm pháp được diệt trừ, tịnh pháp được tăng trưởng, và ngay hiện tại, tự mình giác ngộ và an trú trí tuệ sung mãn quảng đại. Này Potthapàda, rất có thể các ngươi nghĩ: "Các nhiễm pháp sẽ diệt trừ, các tịnh pháp sẽ tăng trưởng, và ngay hiện tại tự mình giác ngộ, với thắng trí chứng

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6256

đạt và an trú trí tuệ sung mãn quảng đại, tuy vậy đau
khổ vẫn tồn tại". Này Potthapàda, chớ có nghĩ như
vậy. Khi nhiễm pháp được diệt trừ, tịnh pháp được
tăng trưởng, khi ngay hiện tại tự mình giác ngộ, với
thắng trí chứng đạt và an trú trí tuệ sung mãn quãng
đại, thời hân hoan sanh, hoan hỷ, khinh an, chánh
niệm tỉnh giác là lạc trú sanh.

42. Này Potthapàda, Ta thuyết pháp cũng để diệt trừ vô sắc ngã chấp. Nếu các ngươi thực hành theo pháp này, thời nhiễm pháp được diệt trừ, tịnh pháp được tăng trưởng, và ngay hiện tại tự mình giác ngộ, với thắng trí chứng đạt và an trú trí tuệ sung mãn quảng đại. Này Potthapàda, rất có thể các ngươi nghĩ: "Các nhiễm pháp sẽ diệt trừ, các tịnh pháp sẽ tăng trưởng, ngay hiện tại tự mình giác ngộ, với thắng trí chứng đạt và an trú trí tuệ sung mãn quảng đại, tuy vậy đau khổ vẫn tồn tại". Này Potthapàda, chớ có nghĩ như vậy. Khi nhiễm pháp được diệt trừ, tịnh pháp được tăng trưởng, ngay hiện tại tự mình giác ngộ, với thắng trí chứng đạt và an trú trí tuệ sung mãn quảng đại, thời hân hoan sanh, hoan hỷ, chánh niệm, tỉnh giác và lạc trú sanh.

43. Này Potthapàda, có những người ngoài hỏi chúng tôi: "Này Hiền giả, thô phù ngã chấp ấy là gì mà Hiền giả thuyết pháp để diệt trừ, khiến các người thực

MƯỜI HAI DUYÊN                                        6257

hành theo pháp này thời nhiễm pháp được diệt trừ,
tịnh pháp được tăng trưởng, và ngay hiện tại tự mình
giác ngộ, với thắng trí chứng đạt và an trú trí tuệ sung
mãn quảng đại?"

Khi được chúng hỏi như vậy, chúng tôi trả lời
"Này Hiền giả, chính thô phù ngã chấp ấy, chúng tôi
thuyết pháp để diệt trừ, khiến các người thực hành
theo pháp này, thời nhiễm pháp được diệt trừ, tịnh
pháp được tăng trưởng và ngay hiện tại tự mình giác
ngộ, với thắng trí chứng đạt và an trú trí tuệ sung mãn
quảng đại".

44. Này Potthapàda, có những người ngoài hỏi: "Này
Hiền giả, ý sở thành ngã chấp ấy là gì mà Hiền giả
thuyết pháp để diệt trừ, khiến các người thực hành
theo pháp này thời nhiễm pháp này được diệt trừ,
tịnh pháp được tăng trưởng và ngay hiện tại tự mình
giác ngộ, với thắng trí chứng đạt và an trú trí tuệ sung
mãn, quảng đại?"

Khi được hỏi vậy, chúng tôi trả lời: "Này Hiền giả, chính ý sở thành ngã chấp ấy chúng tôi thuyết pháp để diệt trừ, khiến các người thiệt hành theo pháp này thời nhiễm pháp được diệt trừ, tịnh pháp được tăng trưởng và ngay hiện tại, tự mình giác ngộ với thắng trí chứng đạt và an trú trí tuệ sung mãn

MƯỜI HAI DUYÊN                                        6258

quảng đại".

45. Này Potthapàda, có những người ngoài hỏi chúng
tôi: "Này Hiền giả, vô sắc ngã chấp ấy là gì mà Hiền
giả thuyết pháp để diệt trừ, khiến các người thiệt
hành theo pháp này thời nhiễm pháp được diệt trừ,
tịnh pháp được tăng trưởng và ngay hiện tại, tự mình
giác ngộ với thắng trí chứng đạt và an trú trí tuệ sung
mãn quảng đại?".

Khi được hỏi vậy, chúng tôi trả lời: "Này
Hiền giả, chính vô sắc ngã chấp ấy, chúng tôi thuyết
pháp để diệt trừ, khiến các người thực hành theo
pháp này thời nhiễm pháp được diệt trừ, tịnh pháp
được tăng trưởng và ngay hiện tại, tự mình giác ngộ
với thắng trí chứng đạt và an trú trí tuệ sung mãn
quảng đại".

Này Potthapàda, ngươi nghĩ thế nào? Sự kiện là như vậy, thời có phải lời nói ấy là chánh xác, hợp lý?

46. Này Potthapàda, ví như một người xây một cái thang để leo lên lầu, từ dưới chân lầu ấy. Người ấy được hỏi: "Này bạn, Ông xây cái thang để leo lên lầu, cái lầu ấy về hướng Đông hay hướng Nam, hay hướng Tây, hay hướng Bắc? Nhà lầu ấy cao, hay thấp, hay trung bình? Nếu người ấy trả lời: "Này

MƯỜI HAI DUYÊN                                       6259

Hiền giả, cái lầu mà tôi xây thang để leo lên chính
tại dưới chân lầu này". Này Potthapàda, ngươi nghĩ
thế nào? Sự kiện là như vậy thời có phải lời nói ấy là
chính xác, hợp chăng?

- Vâng phải, bạch Thế Tôn, sự kiện là như vậy thời lời nói của người kia là chánh xác, hợp lý!

47. - Như vậy, này Potthapàda, và có những người ngoài hỏi chúng tôi: "Này Hiền giả, thô phù ngã chấp là gì?... Này Hiền giả, ý sở thành ngã chấp là gì?... Này Hiền giả, vô sắc ngã chấp ấy là gì mà Hiền giả thuyết pháp để diệt trừ, khiến các người thực hành theo pháp này thời nhiễm pháp được diệt trừ, tịnh pháp được tăng trưởng và ngay hiện tại, tự mình giác ngộ với thắng trí chứng đạt và an trú trí tuệ sung mãn quảng đại?" Khi được hỏi vậy, chúng tôi trả lời: "Này Hiền giả, chính vô sắc ngã chấp ấy mà chúng tôi thuyết pháp để diệt trừ, khiến các người thực hành theo pháp này thời nhiễm pháp được diệt trừ, tịnh pháp được tăng trưởng và ngay hiện tại, tự mình giác ngộ với thắng trí chứng đạt và an trú trí tuệ sung mãn quảng đại".

- Này Potthapàda, ngươi nghĩ thế nào? Sự kiện là như vậy, thời có phải lời nói ấy là chánh xác, hợp lý?

- Vâng phải, bạch Thế Tôn, sự kiện là như vậy, thời

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6260

lời nói của người kia là chánh xác, hợp lý!

48. Khi nghe nói vậy, Citta Hatthisàriputta bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, trong khi có thô phù ngã chấp,
phải chăng không có ý sở thành ngã chấp,
không có vô sắc ngã chấp? Thô phù ngã chấp
khi ấy thật có tồn tại.
- Bạch Thế Tôn, trong khi sở thành ngã chấp,
phải chăng không có thô phù ngã chấp, không
có vô sắc ngã chấp? Ý sở thành ngã chấp khi
ấy thật có tồn tại.
- Bạch Thế Tôn, trong khi có vô sắc ngã chấp,
phải chăng không có thô phù ngã chấp, không
có ý sở thành ngã chấp? Vô sắc ngã chấp khi
ấy thật có tồn tại.

49. - Này Citta, trong khi có thô phù ngã chấp, thời
ngã chấp ấy không thuộc ý sở thành ngã chấp, không
thuộc vô sắc ngã chấp, chính khi ấy thuộc thô phù
ngã chấp.

Này Citta, trong khi có ý sở thành ngã chấp,
thời ngã chấp ấy không thuộc thô phù ngã chấp,
không thuộc vô sắc ngã chấp, chính khi ấy thuộc ý
sở thành ngã chấp.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    6261

Này Citta, trong khi có vô sắc ngã chấp, thời
ngã chấp ấy không thuộc thô phù ngã chấp, không
thuộc ý sở thành ngã chấp, chính khi ấy thuộc vô sắc
ngã chấp.

Này Citta, nếu có người hỏi Người: "Ngươi
đã có tồn tại ở quá khứ hay không? Ngươi sẽ tồn tại
ở tương lai hay không? Ngươi có tồn tại ở hiện tại
không?" Này Citta, được hỏi vậy, ngươi trả lời như
thế nào?

- Bạch Thế Tôn, nếu có người hỏi con:
"Ngươi đã có tồn tại ở quá khứ hay không? Ngươi sẽ
tồn tại ở tương lai hay không? Ngươi có tồn tại ở hiện
tại hay không?" Bạch Thế Tôn được hỏi vậy, con sẽ
trả lời: "Tôi đã có tồn tại ở quá khứ, không phải
không tồn tại; tôi sẽ tồn tại ở tương lai, không phải
không không tồn tại; tôi tồn tại ở hiện tại, không phải
không tồn tại". Bạch Thế Tôn, nếu được hỏi như vậy,
con sẽ trả lời như vậy.

50. - Này Citta, nếu có người hỏi lại ngươi: "Quá khứ ngã chấp mà Ngươi đã có, có phải ngã chấp ấy đối với Ngươi là thật có, ngã chấp tương lai, không tồn tại, ngã chấp hiện tại không tồn tại? Tương lai ngã chấp mà Ngươi sẽ có, có phải ngã chấp ấy đối với Ngươi là thật có, ngã chấp quá khứ không tồn

MƯỜI HAI DUYÊN                                       6262

tại, ngã chấp hiện tại không tồn tại? Hiện tại ngã
chấp mà Ngươi hiện có, có phải ngã chấp ấy đối với
Ngươi là thật có, ngã chấp quá khứ không tồn tại,
ngã chấp tương lai không tồn tại?" Này Citta, được
hỏi vậy, Ngươi trả lời thế nào?

- Bạch Thế Tôn, nếu có người hỏi con: "Quá khứ ngã chấp mà Ngươi đã có, có phải ngã chấp ấy đối với Ngươi là thật có, ngã chấp tương lai không tồn tại, ngã chấp hiện tại không tồn tại? Tương lai ngã chấp mà Ngươi sẽ có, có phải ngã chấp ấy đối với Ngươi là thật có, ngã chấp quá khứ không tồn tại, ngã chấp hiện tại không tồn tại? Hiện tại ngã chấp mà Ngươi hiện có, có phải ngã chấp ấy đối với Ngươi là thật có, ngã chấp quá khứ không tồn tại, ngã chấp tương lai không tồn tại?" Bạch Thế Tôn, nếu được hỏi vậy, con sẽ trả lời: "Quá khứ ngã chấp mà tôi đã có, ngã chấp ấy đối với tôi là thật có, ngã chấp tương lai không tồn tại, ngã chấp hiện tại không tồn tại? Tương lai ngã chấp mà tôi sẽ có, ngã chấp ấy đối với tôi là thật có, ngã chấp quá khứ không tồn tại, ngã chấp hiện tại không tồn tại. Hiện tại ngã chấp mà tôi hiện có, ngã chấp ấy đối với tôi là thật có, ngã chấp quá khứ không tồn tại, ngã chấp tương lai không tồn tại". Bạch Thế Tôn, được hỏi vậy, con sẽ trả lời như vậy.

51. - Như vậy này Citta, trong khi có thô phù ngã

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6263

chấp, thời ngã chấp ấy không thuộc ý sở thành ngã
chấp, không thuộc vô sắc ngã chấp, chính khi ấy
thuộc thô phù ngã chấp. Này Citta, trong khi có ý sở
thành ngã chấp, thời ngã chấp ấy không thuộc vô sắc
ngã chấp, chính khi ấy thuộc ý sở thành ngã chấp.
Này Citta, trong khi có vô sắc ngã chấp, thời ngã
chấp ấy không thuộc thô phù ngã chấp, không thuộc
ý sở thành ngã chấp, chính khi ấy thuộc vô sắc ngã
chấp.

52. Này Citta, ví như từ bò cái sanh ra sữa, từ sữa sinh ra lạc, từ lạc sanh ra sanh tô, từ sanh tô sanh ra thục tô, từ thục tô sanh ra đề hồ. Khi thành sữa thời sữa ấy không thuộc lạc, không thuộc sanh tô, không thuộc thục tô, không thuộc đề hồ, chính khi ấy thuộc sữa; khi thành lạc... khi thành sanh tô... khi thành thục tô... khi thành đề hồ thời đề hồ không thuộc sữa, không thuộc lạc, không thuộc sanh tô, không thuộc thục tô, chính khi ấy thuộc đề hồ.

53. Như vậy này Citta trong khi có thô phù ngã chấp... Này Citta, trong khi có ý sở thành ngã chấp... Này Citta, trong khi có vô sắc ngã chấp thời ngã chấp ấy không thuộc thô phù ngã chấp, không thuộc ý sở thành ngã chấp, chính khi ấy thuộc vô sắc ngã chấp. Này Citta, chúng chỉ là danh tự thế gian, ngôn ngữ thế gian, danh xưng thế gian, ký pháp thế gian. Như

MƯỜI HAI DUYÊN                                       6264

Lai dùng chúng nhưng không chấp trước chúng.

54. Được nghe nói vậy du sĩ ngoại đạo Potthapàda bạch Thế Tôn:

- Thật vi diệu thay, bạch Thế Tôn! Thật vi diệu thay,
bạch Thế Tôn! Như người dựng lại những gì bị
quăng ngã xuống, phơi bày những gì bị che kín, chỉ
đường cho những người lạc hướng, đem đèn sáng
vào trong bóng tối để những ai có mắt có thể thấy
sắc. Cũng vậy chánh pháp đã được Thế Tôn dùng
nhiều phương tiện trình bày, giải thích. Bạch Thế
Tôn, con xin quy y Thế Tôn, quy y Pháp và quy y
chúng Tỷ-kheo. Mong Thế Tôn nhận con làm đệ tử,
từ nay trở đi cho đến mạng chung, con trọn đời quy
ngưỡng.

55. Và Citta Hatthisàriputta cũng bạch Thế Tôn:

- Thật vi diệu thay, bạch Thế Tôn! Thật vi diệu thay, bạch Thế Tôn! Như người dựng đứng lại những gì bị quăng ngã xuống, phơi bày ra những gì bị che kín, chỉ đường cho những người đi lạc hướng, đem đèn sáng vào trong bóng tối để những ai có mắt có thể thấy sắc. Cũng vậy, chánh pháp đã được Thế Tôn dùng nhiều phương tiện trình bày giải thích. Con xin quy y Thế Tôn, quy y Pháp và quy y chúng Tăng. Mong Thế Tôn cho con được xuất gia với Thế Tôn,

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6265

mong cho con thọ đại giới.

56. Citta Hatthisàriputta được xuất gia với Thế Tôn
và được thọ đại giới. Thọ đại giới không bao lâu, Đại
đức Citta Hatthisàriputta ở một mình, an tịnh, không
phóng dật, sống nhiệt tâm, cần mẫn. Và không bao
lâu, vị này chứng được mục đích tối cao mà con cháu
các lương gia đã xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không
gia đình hướng đến. Đó là vô thượng phạm hạnh
ngay trong hiện tại, tự mình với thắng trí chứng ngộ,
chứng đạt và an trú: sanh đã tận, phạm hạnh đã thành,
những gì nên làm đã làm sau đời này sẽ không có đời
sống khác nữa. Đại đức Citta Hatthisàriputta hiểu
biết như vậy.

Và đại đức Citta Hatthisàriputta trở thành một vị A- la-hán nữa.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6266

734 Thủ -- Ngã luận thủ - Các hình thức chấp ngã - Kinh ĐẠI DUYÊN – 15 Trường I, 511

KINH ĐẠI DUYÊN (MAHA NIDANA SUTTA) – Bài kinh số 15 – Trường I, 511

1. Như vậy tôi nghe. Một thời, Thế Tôn trụ tại bộ lạc
Kuru (Câu-lâu), ở ấp Kuru tên là Kammassadhamma
(Kiếm-ma-sắt-đàm). Tôn giả Ananda (A Nan) đến
tại chỗ Thế Tôn ở, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn và
ngồi xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên,
Tôn giả Ananda bạch Thế Tôn:

- Hy hữu thay, bạch Thế Tôn! Kỳ diệu thay, bạch Thế
Tôn! Bạch Thế Tôn, giáo pháp Duyên khởi này thâm
thúy, thật sự thâm thúy, và giáo pháp này đối với con
hết sức minh bạch rõ ràng.

- Này Ananda, chớ có nói vậy! Này Ananda chớ có
nói vậy! Này Ananda, giáo pháp Duyên khởi này
thâm thúy, thật sự thâm thúy. Này Ananda, chính vì
không giác ngộ, không thâm hiểu giáo pháp này
mà chúng sanh hiện tại bị rối loạn như một ổ kén,

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6267

rối ren như một ống chỉ, giống như cỏ munja và lau sậy babaja (ba-ba-la), không thể nào ra khỏi khổ xứ, ác thú, đọa xứ, sanh tử.

2. Này Ananda, nếu có ai hỏi: "Già và chết do duyên
nào không?" Hãy đáp: "Có". Nếu có hỏi: "Già và
chết do duyên gì?" Hãy đáp: "Già và chết do duyên
sanh".

- Này Ananda, nếu có ai hỏi: "Sanh có duyên nào
không?" Hãy đáp: "Có". Nếu có hỏi: "Sanh do
duyên gì?" Hãy đáp: "Sanh do duyên hữu".
- Này Ananda, nếu có ai hỏi: "Hữu có do duyên
nào không? Hãy đáp: "Có". Nếu có hỏi: "Hữu
do duyên gì?" Hãy đáp: "Hữu do duyên thủ".
- Này Ananda, nếu có ai hỏi. "Thủ có do duyên
nào không?" Hãy đáp: "Có". Nếu có hỏi: "Thủ
do duyên gì?" Hãy đáp: "Thủ do duyên ái".
- Này Ananda, nếu có ai hỏi: "Sanh có duyên nào
không?" Hãy đáp: "Có". Nếu có hỏi: "Sanh do
duyên gì?" Hãy đáp: "Sanh do duyên hữu".
- Này Ananda, nếu có ai hỏi: "Hữu có do duyên
nào không? Hãy đáp: "Có". Nếu có hỏi: "Hữu
do duyên gì?" Hãy đáp: "Hữu do duyên thủ".

MƯỜI HAI DUYÊN                                    6268

(2 đoạn này dư)????
- Này Ananda, nếu có ai hỏi: "Ái có duyên nào
không?" Hãy đáp: "Có". Nếu có hỏi: "Ái do
duyên gì?" Hãy đáp: "Ái do duyên thọ".
- Này Ananda, nếu có ai hỏi: "Thọ có do duyên
nào không?" Hãy đáp: "Có". Nếu có hỏi: "Thọ
do duyên gì?" Hãy đáp: "Thọ do duyên xúc".
- Này Ananda, nếu có ai hỏi: "Xúc có do duyên
nào không?" Hãy đáp: "Có". Nếu có hỏi: "Xúc
do duyên gì?" Hãy đáp: "Xúc do duyên danh
sắc"????. (Xúc do duyên Sáu nhập)
- (Thiếu Sáu nhập do duyên Danh sắc)????
- Này Ananda, nếu có ai hỏi: "Danh sắc có duyên
nào không?" Hãy đáp: "Có". Nếu có hỏi: "Danh
sắc do duyên gì? Hãy đáp: "Danh sắc do
duyên thức".
- Này Ananda, nếu có ai hỏi: "Thức có do duyên
nào không?" Hãy đáp: "Có". Nếu có hỏi: "Thức
do duyên gì?" Hãy đáp: "Thức do duyên danh
sắc".
3. Này Ananda, như vậy do duyên danh sắc, thức
sanh; do duyên thức, danh sắc sanh; do duyên danh

MƯỜI HAI DUYÊN                                 6269

sắc, xúc sanh,(??? do duyên danh sắc, lục nhập sanh; do duyên lục nhập, xúc sanh); do duyên xúc, thọ sanh; do duyên thọ; ái sanh; do duyên ái, thủ sanh; do duyên thủ, hữu sanh; do duyên hữu, sanh sanh; do duyên sanh, lão tử sanh, do duyên lão tử, sầu, bi, khổ, ưu não sanh. Như vậy là toàn bộ khổ uẩn tập khởi.

4. Trước đã nói: "Do duyên sanh; lão tử sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên sanh; lão tử sanh?"

 Này Ananda, nếu sanh không có bất cứ loại
nào, bất cứ chỗ nào, như chư Thiên hay Thiên
giới, Càn-thát-bà hay Càn-thát-bà-giới, Dạ-xoa
hay Dạ Xoa giới. Quỷ thần hay Quỷ thần giới,
loài Người hay Nhân giới, loại bốn chân hay tứ
túc giới, loài chim hay điểu giới, loài trùng xà
hay trùng xà giới. Này Ananda, nếu không có
sanh cho tất cả, do sanh diệt, thời lão tử có thể
hiện hữu không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của lão tử, tức là sanh.

5. Trước đã nói: "Do duyên hữu, sanh sanh ra". Này

MƯỜI HAI DUYÊN                                       6270

Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên hữu, sanh sanh ra?"

 Này Ananda, nếu hữu không có bất cứ loại
nào, giới nào, bất cứ chỗ nào xứ nào, như dục
hữu, sắc hữu hay vô sắc hữu. Nếu không có hữu
cho tất cả, do hữu diệt, thời sanh có thể hiện
hữu không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của sanh, tức là hữu.

6. Trước đã nói: "Do duyên thủ, hữu sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu hỏi: "Do duyên thủ, hữu sanh?"

 Này Ananda, nếu thủ không có bất cứ loại
nào, bất cứ chỗ nào, như dục thủ, kiến thủ, giới
cấm thủ hay ngã chấp thủ. Nếu không có thủ
cho tất cả, do thủ diệt, thời hữu có thể hiện hữu
không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên,

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6271

như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của hữu, tức là thủ.

7. Trước đã nói: "Do duyên ái, thủ sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên ái, thủ sanh".

 Này Ananda, nếu ái không có bất cứ loại nào,
bất cứ chỗ nào, như sắc ái, thanh ái, hương ái,
vị ái, xúc ái hay pháp ái. Nếu không có ái cho
tất cả, do ái diệt thời thủ có thể hiện hữu
không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của thủ, tức là ái.

8. Trước đã nói: "Do duyên thọ, ái sanh".

 Này Ananda, nếu thọ không có bất cứ loại nào,
bất cứ chỗ nào, như nhãn xúc sở sanh thọ, nhĩ
xúc sở sanh thọ, tỷ xúc sở sanh thọ, thiệt xúc
sở sanh thọ, tỷ xúc sở sanh thọ, ý xúc sở sanh
thọ. Nếu không có thọ cho tất cả, nếu thọ diệt
thời ái có thể hiện hữu không?

MƯỜI HAI DUYÊN                                   6272

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của ái, tức là thọ.

9. Này Ananda, như vậy do duyên thọ, ái sanh;

- Do duyên ái, tìm cầu sanh;
- Do duyên tìm cầu, lợi sanh;
- Do duyên lợi, quyết định (sở dụng của lợi)
sanh;
- Do duyên quyết định, tham dục sanh;
- Do duyên tham dục, đam trước sanh;
- Do duyên đam trước, chấp thủ sanh;
- Do duyên chấp thủ, hà tiện sanh;
- Do duyên hà tiện, thủ hộ sanh;
- Do duyên thủ hộ, phát sanh một số ác, bất thiện
pháp như chấp trượng, chấp kiếm, tranh đấu,
tranh luận, đấu khẩu, khẩu chiến, ác khẩu, vọng
ngữ.

10. Trước đã nói: "Do duyên thủ hộ, phát sanh một số ác, bất thiện pháp, như chấp trượng, chấp kiếm,

MƯỜI HAI DUYÊN                                   6273

tranh đấu, tranh luận, đấu khẩu, khẩu chiến, ác khẩu, vọng ngữ". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên thủ hộ, phát sanh một số ác, bất thiện pháp, như chấp trượng, chấp kiếm, tranh đấu, tranh luận, đấu khẩu, khẩu chiến, ác khẩu, vọng ngữ"?

 Này Ananda, nếu thủ hộ không có bất cứ loại
nào, bất cứ chỗ nào, nếu không có thủ hộ cho
tất cả, nếu thủ hộ diệt, thời một số ác, bất thiện
pháp như chấp trượng, chấp kiếm, tranh đấu,
tranh luận, đấu khẩu, khẩu chiến, ác khẩu,
vọng ngữ có thể hiện hữu được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên,
như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của một
số ác, bất thiện pháp như chấp trượng, chấp kiếm,
tranh đấu, tranh luận, đấu khẩu, khẩu chiến, ác khẩu,
vọng ngữ, tức là thủ hộ.

11. Trước đã nói: "Do duyên hà tiện, thủ hộ sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên hà tiện thủ hộ sanh"?

 Này Ananda, nếu hà tiện không có bất cứ loại nào, bất cứ chỗ nào, nếu không có hà tiện, cho tất cả, nếu hà tiện diệt thời thủ hộ có thể hiện

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6274

hữu không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của thủ hộ, tức là hà tiện.

12. Trước đã nói: "Do duyên chấp thủ, hà tiện sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên chấp thủ, hà tiện sanh"?

 Này Ananda, nếu chấp thủ không có bất cứ
loại nào, bất cứ chỗ nào, nếu không chấp thủ
cho tất cả, nếu chấp thủ diệt thời hà tiện có thể
hiện hữu được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của hà tiện, tức là chấp thủ.

13. Trước đã nói: "Do duyên đam trước, chấp thủ sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên đam trước, chấp thủ sanh "?

 Này Ananda, nếu đam trước không có bất cứ

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6275

loại nào, bất cứ chỗ nào, nếu không có đam trước cho tất cả, nếu đam trước diệt thời chấp thủ có thể hiện hữu được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của chấp thủ, tức là đam mê.

14. Trước đã nói: "Do duyên tham dục, đam trước sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên tham dục, đam trước sanh "?

 Này Ananda, nếu tham dục không có bất cứ
loại nào, bất cứ chỗ nào, nếu không có tham
dục cho tất cả, nếu tham dục diệt, thời đam
trước có thể hiện hữu được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của đam trước, tức là tham dục.

15. Trước đã nói: "Do duyên quyết định, tham dục sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên quyết định tham dục sanh"?

MƯỜI HAI DUYÊN                                   6276

 Này Ananda, nếu quyết định không có bất cứ
loại nào, bất cứ chỗ nào, nếu không có quyết
định cho tất cả, nếu quyết định diệt, thời tham
dục có thể hiện hữu được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của tham dục tức là quyết định.

16. Trước đã nói: "Do duyên lợi, quyết định sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên lợi quyết định sanh"?

 Này Ananda, nếu lợi không có bất cứ loại
nào, bất cứ chỗ nào, nếu lợi không có cho tất
cả, nếu lợi diệt thời quyết định có thể hiện hữu
được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của quyết định, tức là lợi.

17. Trước đã nói: "Do duyên tìm cầu, lợi sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên

MƯỜI HAI DUYÊN                                    6277

tìm cầu, lợi sanh"?

 Này Ananda, nếu tìm cầu không có bất cứ loại
nào, bất cứ chỗ nào, nếu tìm cầu không có
cho tất cả, nếu tìm cầu diệt, thời lợi có thể hiện
hữu được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của lợi, tức là tầm cầu.

18. Trước đã nói: "Do duyên ái, tìm cầu sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên ái, tầm cầu sanh"?

 Này Ananda, nếu không có bất cứ loại nào,
bất cứ chỗ nào, nếu ái không có cho tất cả,
nếu ái diệt thời, tầm cầu có thể hiện hữu được
không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của tầm cầu, tức là ái.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6278

Này Ananda, như vậy hai phương diện (của ái) tuy hai nhưng hòa hợp thành một, nhờ thọ (làm duyên sanh).

19. Trước đã nói: "Do duyên xúc, thọ sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên xúc, thọ sanh"?

 Này Ananda, nếu xúc không có bất cứ loại
nào, bất cứ chỗ nào, như nhãn xúc, nhĩ xúc,
tỷ xúc, thiệt xúc, thân xúc, ý xúc, nếu xúc
không có cho tất cả, nếu xúc diệt, thời thọ có
thể hiện hữu không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của thọ, tức là xúc.

20. Trước đã nói: "Do duyên danh sắc, xúc sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên danh sắc, xúc sanh"?

 Này Ananda, nếu những hình, những sắc,
những tướng, những mạo, nhờ đó mà danh
thân và sắc thân thi thiết; nếu những hình,
những sắc, những tướng, những mạo ấy không

MƯỜI HAI DUYÊN                                   6279

có, thời danh mục xúc trong sắc thân có thể hiện hữu được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, những hình, những sắc, những tướng,
những mạo ấy nhờ đó mà sắc thân được thi thiết, nếu
những hình, những sắc, những tướng, những mạo ấy
không có, thời hữu đối xúc trong danh thân có thể
hiện hữu được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, những hình, những sắc, những tướng,
những mạo nhờ đó mà danh thân và sắc thân được
thi thiết, nếu những hình, những sắc, những tướng,
những mạo ấy không có, thời danh mục xúc hay hữu
đối xúc có thể hiện hữu được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, những hình, những sắc, những tướng,
những mạo nhờ đó mà danh sắc được thi thiết, nếu
những hình, những sắc, những tướng, những mạo ấy
không có thì xúc có thể hiện hữu được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

MƯỜI HAI DUYÊN                                   6280

Do vậy, này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của xúc, tức là danh sắc.

21. Trước đã nói: "Do duyên thức, danh sắc sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên thức, danh sắc sanh"?

 Này Ananda, nếu thức không đi vào trong bụng của người mẹ, thời danh sắc có thể hình thành trong bụng bà mẹ không?

- Bạch Thế Tôn, không!

 Này Ananda, nếu thức đi vào trong bụng bà mẹ rồi bị tiêu diệt, thời danh sắc có thể hình thành trạng thái này, trạng thái khác không?

- Bạch Thế Tôn, không!

 Này Ananda, nếu thức bị đoạn trừ trong
đứa con nít, hoặc là đồng nam hay đồng nữ,
thời danh sắc có thể lớn hơn, trưởng thành
và thành mãn được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Do vậy, này Ananda, như vậy là nhơn, như

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6281

vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của danh sắc, tức là thức.

22. Trước đã nói: "Do duyên danh sắc, thức sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên sanh sắc thức sanh "?

 Này Ananda, nếu thức không an trú được
trong danh sắc, thời trong tương lai, có thể
hiện hữu sự hình thành của sanh, lão, tử,
khổ tập không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Do vậy, này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của thức, tức là danh sắc.

- Này Ananda, trong giới hạn con người
được sanh, con người được già, con người
được chết, con người được diệt, hay con
người được tái sanh, trong giới hạn ấy là
danh mục đạo, trong giới hạn ấy là ngôn ngữ
đạo, trong giới hạn ấy là thi thiết đạo, trong
giới hạn ấy là tuệ giới, trong giới hạn ấy là
lưu chuyển luân hồi hiện hữu trạng thái này
trạng thái khác nghĩa là danh sắc và thức.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   6282

23. Này Ananda, có bao nhiêu lời tuyên bố về ngã?

- Này Ananda, hoặc ngã được tuyên bố là có sắc
và hạn lượng trong câu: "Ngã của tôi có sắc và
hạn lượng".
- Này Ananda, hoặc ngã được tuyên bố là có sắc
và vô lượng trong câu: "Ngã của tôi có sắc và
vô lượng".
- Này Ananda, hoặc ngã được tuyên bố là không
có sắc và có hạn lượng trong câu: "Ngã của tôi
không có sắc và có hạn lượng".
- Này Ananda, hoặc ngã được tuyên bố là không
có sắc và vô lượng trong câu: "Ngã của tôi
không có sắc và vô lượng".
24. Này Ananda, có người tuyên bố ngã có sắc và có
hạn lượng trong hiện tại, người này tuyên bố hoặc
ngã có sắc và có hạn lượng trong tương lai. Hoặc như
thế này: "Ngã của tôi không phải như vậy, tôi sẽ uốn
nắn cho như vậy". Này Ananda, sự việc là như vậy
thời lời tuyên bố về tà kiến ngã có sắc và có hạn
lượng như vậy là quá đủ rồi.

Này Ananda, có người tuyên bố ngã có sắc và vô lượng người này tuyên bố hoặc ngã có sắc và vô

MƯỜI HAI DUYÊN                                    6283

lượng trong hiện tại, hoặc ngã có sắc và vô lượng
trong tương lai. Hoặc như thế này: "Ngã của tôi
không phải như vậy, tôi sẽ uốn nắn cho như vậy".
Này Ananda, sự việc là như vậy thời lời tuyên bố về
tà kiến ngã có sắc và vô lượng như vậy là quá đủ
rồi.

Này Ananda, có người tuyên bố ngã không có sắc và
có hạn lượng, người này tuyên bố hoặc ngã không có
sắc và có hạn lượng trong hiện tại hoặc ngã không có
sắc và có hạn lượng trong tương lai... hoặc ngã không
có sắc và vô lượng trong tương lai. Hoặc như thế này:
"Ngã của tôi không phải như vậy, tôi sẽ uốn nắn cho
như vậy". Này Ananda, sự việc là như vậy thời lời
tuyên bố về tà kiến ngã có sắc và vô lượng như vậy
là quá đủ rồi. Này Ananda, như vậy, là có bấy nhiêu
lời tuyên bố về ngã.

25. Này Ananda, có bao nhiêu lời không tuyên bố về ngã?

- Này Ananda, hoặc ngã không được tuyên bố là
có sắc và có hạn lượng trong câu: "Ngã của tôi
có sắc và có hạn lượng".
- Này Ananda, hoặc ngã không được tuyên bố là
có sắc và vô lượng trong câu: "Ngã của tôi có
sắc và vô lượng".

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6284

- Này Ananda, hoặc ngã không được tuyên bố là
không có sắc và có hạn lượng trong câu: "Ngã
của tôi không có sắc và có hạn lượng".
- Này Ananda, hoặc ngã không được tuyên bố là
không có sắc và vô lượng trong câu: "Ngã của
tôi không có sắc và vô lượng".

26. Này Ananda, có người không tuyên bố ngã có sắc và có hạn lượng, người này không tuyên bố, hoặc ngã có sắc và có hạn lượng trong hiện tại, hoặc ngã có sắc và có hạn lượng trong tương lai. Hoặc không như thế này: "Ngã của tôi không phải như vậy, tôi sẽ uốn nắn cho như vậy". Này Ananda, sự việc là như vậy thời lời không tuyên bố về tà kiến ngã có sắc và có hạn lượng như vậy là quá đủ rồi.

Này Ananda, có người không tuyên bố ngã có sắc và
vô lượng, người này không tuyên bố hoặc ngã có sắc
và vô lượng trong hiện tại, hoặc ngã có sắc và vô
lượng trong tương lai. Hoặc không như thế này. "Ngã
của tôi không phải như vậy, tôi sẽ uốn nắn cho như
vậy". Này Ananda, sự việc là như vậy thời lời không
tuyên bố về tà kiến ngã có sắc và vô lượng như vậy
là quá đủ rồi.

Này Ananda, có người không tuyên bố ngã không có sắc và có hạn lượng, người này tuyên bố, hoặc ngã

MƯỜI HAI DUYÊN                                    6285

không có sắc và có hạn lượng trong hiện tại, hoặc
ngã không có sắc và có hạn lượng trong tương lai.
Hoặc không như thế này: "Ngã của tôi không phải
như vậy, tôi sẽ uốn nắn cho như vậy". Này Ananda,
sự việc là như vậy thời lời không tuyên bố về tà kiến
ngã không có sắc và có hạn lượng như vậy là quá đủ
rồi.

Này Ananda, có người không tuyên bố ngã không có
sắc và vô lượng, người này không tuyên bố ngã
không có sắc và vô lượng trong hiện tại, hoặc ngã
không có sắc và vô lượng trong tương lai. Hoặc
không như thế này: "Ngã của tôi không phải như vậy,
tôi sẽ uốn nắn cho như vậy". Này Ananda, sự việc là
như vậy thời lời không tuyên bố về tà kiến ngã có sắc
và vô lượng như vậy là quá đủ rồi.

Này Ananda, như vậy là có bấy nhiêu lời không tuyên bố về ngã.

27. Này Ananda, dưới bao nhiêu hình thức, ngã được quan niệm?

- Này Ananda, ngã được quan niệm như thọ
trong câu: "Ngã của tôi là thọ". Hay trái lại:
"Ngã của tôi không phải là thọ, ngã của tôi
không có cảm thọ".

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6286

- Này Ananda, hoặc ngã được quan niệm như
trong câu: "Ngã của tôi không phải là thọ, cũng
không phải là không có cảm thọ; ngã của tôi
có cảm thọ, ngã của tôi có khả năng cảm thọ".
Như vậy, này Ananda, ngã được quan niệm.

28. Này Ananda, ai nói: "ngã của tôi là thọ". Người ấy cần được trả lời: "Này Hiền giả, có ba loại cảm thọ, lạc thọ, khổ thọ, bất khổ bất lạc thọ. Trong ba loại thọ này, loại nào ông xem là ngã?"

- Này Ananda, khi cảm giác một lạc thọ, chúng
ta không cảm giác một khổ thọ, không cảm
giác một bất khổ bất lạc thọ, khi ấy chỉ cảm
giác một lạc thọ thôi.
- Này Ananda, khi cảm giác một khổ thọ, chúng
ta không cảm giác một lạc thọ, không cảm giác
một bất khổ bất lạc thọ, khi ấy chỉ cảm giác một
khổ thọ thôi.
- Này Ananda, khi cảm giác một bất khổ bất lạc
thọ, chúng ta không cảm giác một lạc thọ,
không cảm giác một khổ thọ, khi ấy chỉ cảm
giác một bất khổ bất lạc thọ thôi.
29. Lại nữa, này Ananda, lạc thọ là vô thường, hữu
vi, là pháp duyên khởi, là pháp biến hoại, là pháp

MƯỜI HAI DUYÊN                                    6287

đoạn diệt, là pháp ly dục, là pháp diệt tận.

- Này Ananda, khổ thọ là vô thường, hữu vi, là
pháp duyên khởi, là pháp đoạn hoại, là pháp
đoạn diệt, là pháp ly dục, là pháp diệt tận.
- Này Ananda, bất khổ bất lạc thọ là vô thường,
hữu vi, là pháp duyên khởi, là pháp đoạn hoại,
là pháp đoạn diệt, là pháp ly dục, là pháp diệt
tận.
 Khi cảm giác một lạc thọ mà nói rằng: "Đó là
ngã của tôi", thời khi lạc thọ ấy diệt mất người
ấy cũng nghĩ rằng: "Ngã của tôi cũng diệt".
 Khi cảm giác một khổ thọ mà nói rằng: "Đó là
ngã của tôi", thời khi khổ thọ ấy diệt mất người
ấy cũng nghĩ rằng: "Ngã của tôi cũng diệt".
 Khi cảm giác một bất khổ bất lạc thọ mà nói
rằng: "Đó là ngã của tôi", thời khi bất khổ bất
lạc thọ ấy diệt mất, người ấy cũng nghĩ rằng:
"Ngã của tôi cũng diệt".
Vậy những ai nói rằng: "Ngã của tôi là thọ", người
ấy sẽ xem ngã của mình như một cái gì trong hiện
tại, cái gì ấy là vô thường, lạc khổ xen lẫn, là pháp
sanh diệt. Do vậy, này Ananda, không thể chấp
nhận quan niệm "Ngã của tôi là thọ".

30. Này Ananda, ai nói như sau: "Ngã của tôi

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6288

không phải là thọ, ngã của tôi không có cảm thọ".
Người ấy cần được trả lời: "Này Hiền giả, chỗ nào
không có một cảm thọ gì cả, chỗ ấy có thể xem là
"Tôi có" được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Do vậy, này Ananda, không thể chấp nhận quan niệm "Ngã của tôi không phải là thọ, ngã của tôi không có cảm thọ".

31. Này Ananda, ai nói như sau: "Ngã của tôi
không phải là thọ, ngã của tôi không phải không
có cảm thọ, ngã của tôi có cảm thọ, ngã của tôi có
khả năng cảm thọ". Người ấy cần được trả lời:
"Này Hiền giả nếu tất cả mọi loại cảm thọ đều đoạn
diệt hoàn toàn, khi không còn một loại cảm thọ nào
cả, khi thọ đã tận diệt, thời ở tại chỗ ấy, có thể nói:
"Tôi là như vậy" chăng?"

- Bạch Thế Tôn, không!

- Do vậy, này Ananda, không thể chấp nhận quan
niệm "Ngã của tôi không phải là thọ, ngã của tôi
không phải không có cảm thọ; ngã của tôi có cảm
thọ, ngã của tôi có khả năng cảm thọ".

32. Này Ananda, khi có một vị Tỷ-kheo không

MƯỜI HAI DUYÊN                                       6289

quan niệm ngã là thọ, không quan niệm ngã không
phải thọ, không quan niệm: "Ngã của tôi là thọ, ngã
của tôi có khả năng cảm thọ", khi ấy vị này sẽ không
chấp trước một điều gì ở trên đời, vì không chấp
trước nên không sợ hãi; vì không sợ hãi nên hoàn
toàn tự mình tịch diệt. Vị ấy biết sanh đã tận, phạm
hạnh đã thành, những việc cần làm đã làm, sau đời
này không còn đời nào khác nữa.

Này Ananda, với vị Tỷ-kheo có tâm giải thoát như vậy, nếu có ai nói vị Tỷ-kheo ấy có tà kiến như sau: "Như Lai có tồn tại sau khi chết" thời thật hoàn toàn phi lý. Hoặc có tà kiến như sau: "Như Lai không có tồn tại sau khi chết", thời thật hoàn toàn phi lý. Hoặc có tà kiến như sau: "Như Lai có tồn tại và không có tồn tại sau khi chết", thời thật hoàn toàn phi lý. Hoặc có tà kiến như sau: "Như Lai không có tồn tại và không không có tồn tại sau khi chết", thời thật hoàn toàn phi lý. Tại sao vậy? Này Ananda, ví dầu có bao nhiêu danh mục, bao nhiêu danh mục đạo, dầu có bao nhiêu ngôn ngữ, bao nhiêu ngôn ngữ đạo, dầu có bao nhiêu thi thiết, bao nhiêu thi thiết đạo, dầu có bao nhiêu trí tuệ, bao nhiêu trí tuệ giới, dầu có bao nhiêu luân chuyển, bao nhiêu vận hành, với thắng trí hiểu biết tất cả, vị Tỷ-kheo được giải thoát. Với vị Tỷ-kheo thắng trí giải thoát như vậy mà nói rằng vị Tỷ-kheo ấy không biết, không thấy, thời thật là

MƯỜI HAI DUYÊN                                       6290

một sự phi lý.

33. Này Ananda, có bảy trú xứ của thức và hai xứ. Thế nào là bảy?

- Này Ananda, có những loại hữu tình, thân dị loại
và tưởng dị loại, như loài Người, một số chư
Thiên và một số trong địa ngục. Đó là trú xứ thứ
nhất của thức.
- Này Ananda, có những loại hữu tình, thân dị loại
nhưng tưởng nhất loại, như các vị Phạm Chúng
thiên được sanh vào cõi ấy, nhờ sơ Thiền. Đó là
trú xứ thứ hai của thức.
- Này Ananda, có những loại hữu tình, thân nhất
loại nhưng tưởng dị loại, như các vị Quang Âm
thiên (Abhassarà). Đó là trú xứ thứ ba của thức.
- Này Ananda, có những loại hữu tình, thân nhất
loại và tưởng cũng nhất loại, như các vị Biến
Tịnh thiên (Subhakinna). Đó là trú xứ thứ tư của
thức.
- Này Ananda, có những loại hữu tình, vượt ra khỏi
tất cả sắc tưởng, đoạn trừ tất cả hữu đối tưởng,
không suy tư đến mọi dị loại tưởng, chỉ có tưởng
"Hư không là vô biên", được sanh vào cõi Hư

MƯỜI HAI DUYÊN                                  6291

Không vô biên xứ. Đó là trú xứ thứ năm của thức.
- Này Ananda, có những loại hữu tình hoàn toàn
vượt ra khỏi Không vô biên xứ, chỉ có tưởng
"Thức là vô biên", được sanh vào cõi Thức vô
biên xứ. Đó là trú xứ thứ sáu của thức.
- Này Ananda, có những loại hữu tình, hoàn toàn
vượt ra khỏi Thức vô biên xứ, chỉ có tưởng "Vô
sở hữu", được sanh vào cõi Vô sở hữu xứ. Đó là
trú xứ thứ bảy của thức.
- Hai xứ là Vô tưởng hữu tình xứ và Phi tưởng
phi phi tưởng xứ.
34. Này Ananda, trong thức trú xứ thứ nhất có thân
dị loại và tưởng dị loại này, như loài Người, một số
chư Thiên và một số hữu tình trong địa ngục. Này
Ananda nếu có ai hiểu được trú xứ này, hiểu được sự
tập khởi, hiểu được sự đoạn diệt, hiểu được vị ngọt,
hiểu được sự nguy hiểm và hiểu được sự xuất ly của
trú xứ này, một vị như vậy có thể còn hoan hỷ ưa
thích trú xứ này không?

- Bạch Thế Tôn, không!

... (như trước)...

- Này Ananda, trong thức trú xứ thứ bảy, hoàn toàn

MƯỜI HAI DUYÊN                                    6292

vượt ra khỏi Thức vô biên xứ, chỉ có tưởng "Vô sở
hữu", được sanh vào cõi Vô sở hữu xứ. Này Ananda
nếu có ai hiểu được trú xứ này, hiểu được sự tập
khởi, hiểu được sự đoạn diệt, hiểu được sự tập khởi,
hiểu được sự đoạn diệt, hiểu được vị ngọt, hiểu được
sự nguy hiểm và hiểu được sự xuất ly của trú xứ này,
một vị như vậy có thể còn hoan hỷ ưa thích trú xứ
này không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, với Vô tưởng hữu tình xứ này, này
Ananda, nếu có ai hiểu được trú xứ này, hiểu được
sự tập khởi, hiểu được sự đoạn diệt, hiểu được vị
ngọt, hiểu được sự nguy hiểm và hiểu được sự xuất
ly của trú xứ này, một vị như vậy có thể còn hoan
hỷ ưa thích trú xứ này không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, với Phi tưởng phi phi tưởng xứ này,
này Ananda, nếu có ai hiểu được trú xứ này, hiểu
được sự tập khởi, hiểu được sự đoạn diệt, hiểu được
vị ngọt, hiểu được sự nguy hiểm và hiểu được sự xuất
ly của trú xứ này, một vị như vậy có thể còn hoan
hỷ ưa thích trú xứ này không?

- Bạch Thế Tôn, không!

MƯỜI HAI DUYÊN                                    6293

- Này Ananda, bởi bảy thức trú xứ và hai xứ này,
nếu có vị Tỷ-kheo đã như chơn hiểu được tập khởi,
đoạn trừ, vị ngọt, sự nguy hiểm, xuất ly của chúng,
nhờ không còn chấp thủ, vị này được giải thoát. Này
Ananda, vị Tỷ-kheo như vậy được gọi là Tuệ giải
thoát.

35. Này Ananda, có tám giải thoát. Thế nào là tám?

65.   Tự mình có sắc, thấy các sắc pháp. Đó là giải
thoát thứ nhất.
66.   Không biết tự mình có sắc, thấy các sắc ngoài
tự thân. Đó là giải thoát thứ hai.
67.   Tâm mạnh hướng đến thanh tịnh. Đó là giải
thoát thứ ba.
68.   Hoàn toàn vượt khỏi mọi sắc tưởng, đoạn diệt
mọi hữu đối tưởng, không suy tư đến mọi
tưởng dị biệt, với tư tưởng: "Hư không là vô
biên", chứng và an trú Hư không vô biên xứ.
Đó là giải thoát thứ tư.
69.   Hoàn toàn vượt khỏi Hư không vô biên xứ, với
tư tưởng: "Thức là vô biên", chứng và an trú
Thức vô biên xứ. Đó là giải thoát thứ năm.
70.   Hoàn toàn vượt khỏi Thức vô biên xứ, với tư

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6294

tưởng: "Vô sở hữu" chứng và an trú Vô sở hữu
xứ. Đó là giải thoát thứ sáu.
71.   Hoàn toàn vượt khỏi Vô sở hữu xứ, chứng và
an trú Phi tưởng phi phi tưởng xứ. Đó là giải
thoát thứ bảy.
72.   Vượt khỏi hoàn toàn Phi tưởng phi phi tưởng
xứ, chứng và an trú Diệt thọ tưởng định. Đó là
giải thoát thứ tám. Này Ananda, như vậy là tám
giải thoát.
36. Này Ananda, khi một vị Tỷ-kheo thuận thứ thể
nhập tám giải thoát này, có thể nhập và có thể xuất
khỏi bất cứ giải thoát nào khi nào mình muốn, chỗ
nào mình muốn và dài bao lâu mình muốn - và với
các lậu hoặc được đoạn trừ, vị Tỷ-kheo chứng và
an trú trong tám giải thoát và tuệ giải thoát, không
còn lậu hoặc ngay trong thời hiện tại, tự mình thấu
đạt và chứng ngộ. Này Ananda, không còn có một
Câu giải thoát nào khác cao hơn và thù thắng hơn
Câu giải thoát này.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Tôn giả Ananda hoan hỷ tín thọ lời dạy của Thế Tôn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6295

MƯỜI HAI DUYÊN   6296

735 Thủ -- Ngã luận thủ - Có tự ngã không - Kinh Ananda – Tương IV, 619

Ananda – Tương IV, 619 (hay Sự có mặt của ngã)

1). ..

2) Rồi du sĩ Vacchagotta đi đến Thế Tôn; sau khi
đến, nói lên với Thế Tôn những lời chào đón hỏi
thăm, sau khi nói lên những lời chào đón hỏi thăm
thân hữu rồi ngồi xuống một bên.

3) Ngồi một bên, du sĩ Vacchagotta thưa với Thế Tôn:

-- Thưa Tôn giả Gotama, có tự ngã không?

Khi được hỏi vậy, Thế Tôn im lặng.

-- Thưa Tôn giả Gotama, có tự ngã không?

Lần thứ hai, Tôn giả Gotama giữ im lặng.

Rồi du sĩ Vacchagotta từ chỗ ngồi đứng dậy và ra đi.

4) Rồi Tôn giả Ananda, sau khi du sĩ Vacchagotta ra đi không bao lâu, liền bạch Thế Tôn:

MƯỜI HAI DUYÊN                                    6297

-- Bạch Thế Tôn, vì sao Thế Tôn không trả lời câu hỏi của du sĩ Vacchagotta?

5) -- Này Ananda, nếu được hỏi: "Có tự ngã
không?", và Ta trả lời cho du sĩ Vacchagotta là: "Có
tự ngã", như vậy, này Ananda, thuộc về phái các Sa-
môn, Bà-la-môn chấp thường kiến.

6) Và này Ananda, nếu được hỏi: "Có phải không có
tự ngã?"Và Ta trả lời cho du sĩ Vacchagotta là:
"Không có tự ngã", như vậy, này Ananda, là thuộc
về phái các Sa-môn, Bà-la-môn chấp đoạn kiến.

7) Lại nữa, này Ananda, nếu được hỏi: "Có tự ngã không?" và Ta trả lời cho du sĩ Vacchagotta là: "Có tự ngã", như vậy, câu trả lời của Ta có phù hợp với trí khởi lên rằng: "Tất cả các pháp là vô ngã"?

-- Thưa không, bạch Thế Tôn.

8) -- Lại nữa, này Ananda, nếu được hỏi: "Có phải
không có tự ngã?" và Ta trả lời cho du sĩ
Vacchagotta là: "Không có tự ngã", như vậy, này
Ananda, lại làm cho du sĩ Vacchagotta càng ngơ
ngác bối rối hơn nữa: "Trước đây ta có tự ngã, nay
không có tự ngã nữa".

MƯỜI HAI DUYÊN                                    6298

MƯỜI HAI DUYÊN   6299

736 Thủ -- Ngã luận thủ - Do chấp thủ 5 uẩn nên mới có tư tưởng Tôi là - Kinh Ananda – Tương III, 191

Ananda – Tương III, 191

1) Như vầy tôi nghe.

Một thời Tôn giả Ananda ở Sàvatthi, tại Jetavana, vườn ông Anàthapindika.

2) Ở đây, Tôn giả Ananda gọi các Tỷ-kheo:

- Này các Tỷ-kheo.

- Thưa vâng, Hiền giả.

Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Tôn giả Ananda. Tôn giả Ananda nói như sau:

3) - Chư Hiền giả, Tôn giả Punna Mantaniputta, lúc
chúng ta mới tu học, đã giúp đỡ chúng ta nhiều. Vị
ấy giáo giới chúng ta với lời giáo giới này: Này Hiền
giả Ananda, do chấp thủ, khởi lên (tư tưởng) "Tôi
là", không phải không chấp thủ.

4) Do chấp thủ gì, khởi lên (tư tưởng) "Tôi là", không phải không chấp thủ?

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6300

Do chấp thủ sắc, khởi lên (tư tưởng) "Tôi là", không
phải không chấp thủ. Do chấp thủ thọ... tưởng... các
hành... Do chấp thủ thức, khởi lên (tư tưởng) "Tôi
là", không phải không chấp thủ.

5) Này Hiền giả Ananda, ví như một người đàn bà
hay người đàn ông, hay người trẻ tuổi, ưa thích trang
điểm, ngắm bóng mặt của mình trong một tấm gương
sạch sẽ, trong sáng, hay trong một bát nước trong,
thấy được do duyên chấp thủ, không phải không chấp
thủ. Cũng vậy, này Hiền giả Ànanda, do chấp thủ
sắc, nên có (tư tưởng) "Tôi là", không phải không
chấp thủ. Do chấp thủ thọ... tưởng... các hành... do
chấp thủ thức, nên có (tư tưởng) "Tôi là", không phải
không chấp thủ.

6) Hiền giả Ananda, Hiền giả nghĩ thế nào, sắc là thường hay vô thường?

- Là vô thường, Hiền giả.

7-10) Thọ... tưởng... các hành... thức là thường hay vô thường?

- Là vô thường, Hiền giả.

11-12) - Do thấy vậy, bậc Thánh đệ tử nhàm chán đối với sắc... đối với thọ... đối với tưởng... đối với

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6301

các hành... nhàm chán đối với thức. Do nhàm chán,
vị ấy ly tham. Do ly tham, vị ấy giải thoát. Trong sự
giải thoát, trí khởi lên: "Ta đã được giải thoát". Vị ấy
biết rõ: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành, những
việc nên làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này
nữa".

13) Chư Hiền giả, Tôn giả Punna Mantàniputta, khi chúng tôi mới tu học, đã giúp đỡ chúng tôi rất nhiều. Tôn giả ấy giảng cho chúng tôi lời giáo giới này. Sau khi nghe Tôn giả Punna Mantàniputta thuyết pháp, chúng tôi hoàn toàn chứng tri (Chánh) pháp.

MƯỜI HAI DUYÊN                                        6302

737 Thủ -- Ngã luận thủ - Kinh NĂM BA – 102 Trung III, 37

KINH NĂM BA (Pancattaya sutam) – Bài kinh số 102 – Trung III, 37

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú ở Savatthi, Jetavana (Kỳ-
đà-lâm), tại tu viện ông Anathapindika. Ở đây, Thế
Tôn gọi các Tỷ-kheo: "Này các Tỷ-kheo"- "Thưa
vâng, bạch Thế Tôn". Các vị Tỷ-kheo ấy vâng đáp
Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

 Này các Tỷ-kheo, có một số Sa-môn, Bà-la-môn
luận bàn về tương lai, thảo luận về tương lai, y
cứ vào tương lai, tuyên bố nhiều quan điểm sai
khác.

 Ở đây, một số tuyên bố: "Sau khi chết, tự ngã
không bệnh, có tưởng".
 Ở đây, một số tuyên bố: "Sau khi chết, tự ngã
không bệnh, không tưởng".

MƯỜI HAI DUYÊN                                   6303

 Ở đây một số tuyên bố: "Sau khi chết, tự ngã
không bệnh, phi tưởng và phi phi tưởng".
 Hay họ chủ trương đoạn diệt hủy hoại, tiêu diệt
của loài hữu tình hiện đang sanh tồn.
 Hay một số lại tuyên bố về hiện tại Niết-bàn.

 Như vậy, họ chủ trương sau khi chết, tự ngã tồn
tại không bệnh.
 Hay họ chủ trương đoạn diệt, hủy hoại, tiêu diệt
của loài hữu tình hiện đang sanh tồn.
 Hay một số lại tuyên bố hiện tại Niết-bàn.

 Như vậy, những chủ thuyết này, sau khi thành năm trở lại thành ba, sau khi thành ba, trở lại thành năm. Đây là sự tổng thuyết năm ba.

 Ở đây, này các Tỷ-kheo, những vị Sa-môn, Bà-la- môn nào chủ trương sau khi chết, tự ngã có tưởng, không bệnh,

- các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy hoặc chủ trương sau khi chết tự ngã có sắc, có tưởng, không bệnh;

- các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy chủ trương sau khi chết, tự ngã hoặc không có sắc, có

MƯỜI HAI DUYÊN                                    6304

tưởng, không bệnh;

- các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy chủ trương sau khi chết, tự ngã hoặc có sắc và không sắc, có tưởng, không bệnh;

- các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy chủ trương sau khi chết, tự ngã hoặc không sắc và không không sắc, có tưởng, không bệnh;

- các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy chủ trương tự ngã hoặc nhất tưởng, có tưởng, không bệnh;

- các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy chủ trương sau khi chết, tự ngã hoặc dị tưởng, có tưởng, không bệnh;

- các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy chủ trương tự ngã sau khi chết hoặc thiểu tưởng, có tưởng, không bệnh;

- các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy chủ trương sau khi chết, tự ngã hoặc vô lượng tưởng, có tưởng, không bệnh.

Nhưng có một số tuyên bố thức biến này (vinnanakasina) khi vượt qua khỏi (upativa-ttatam?) trở thành vô lượng, bất động.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   6305

 Về vấn đề này, này các Tỷ-kheo, Như Lai biết như
sau: "Những Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn nào chủ
trương sau khi chết, tự ngã có tưởng, không bệnh,
các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy chủ trương sau
khi chết, tự ngã hoặc có sắc, có tưởng, không
bệnh; các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy chủ
trương sau khi chết, tự ngã hoặc không có sắc, có
tưởng, không bệnh; các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-
môn ấy chủ trương sau khi chết tự ngã hoặc có sắc
và không sắc, có tưởng, không bệnh; các Tôn giả
Sa-môn, Bà-la-môn ấy chủ trương sau khi chết tự
ngã hoặc không sắc và không không sắc, có
tưởng, không bệnh; các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-
môn ấy chủ trương sau khi chết, tự ngã hoặc nhứt
tưởng, có tưởng, không bệnh; các Tôn giả Sa-
môn, Bà-la-môn ấy chủ trương sau khi chết, tự
ngã hoặc di tưởng, có tưởng, không bệnh; các Tôn
giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy chủ trương sau khi
chết, tự ngã hoặc thiểu tưởng, có tưởng, không
bệnh; các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy chủ
trương sau khi chết, tự ngã hoặc vô lượng tưởng,
có tưởng, không bệnh. Hay (Như Lai biết) loại
tưởng nào trong các loại tưởng ấy được xưng là
thanh tịnh, tối thắng, đệ nhất, vô thượng, tức là
sắc tưởng, tức là vô sắc tưởng, tức là nhứt tưởng,
tức là dị tưởng. Nói rằng: "vô sở hữu", một số
tuyên bố Vô sở hữu xứ là vô lượng, bất động. Biết

MƯỜI HAI DUYÊN                                    6306

rằng cái này thuộc hữu vi, là thô pháp, nhưng có
sự đoạn diệt các hành, biết được có (sự đoạn diệt)
này, Như Lai thấy sự giải thoát khỏi (pháp hữu vi)
và đã vượt khỏi (pháp hữu vi)".

 Ở đây, này các Tỷ-kheo, những vị Sa-môn, Bà- la-môn nào chủ trương sau khi chết, tự ngã không tưởng, không bệnh;

- các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy chủ trương sau khi chết, tự ngã hoặc có sắc không tưởng, không bệnh;

- các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy chủ trương sau khi chết, tự ngã hoặc không sắc, không tưởng, không bệnh;

- các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy chủ trương sau khi chết, tự ngã hoặc có sắc không sắc, không tưởng, không bệnh.

- Các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy chủ trương sau khi chết tự ngã hoặc cũng không sắc, không không sắc, không tưởng không bệnh.

Ở đây, này các Tỷ-kheo, các vị Sa-môn, Bà-la- môn nào chủ trương sau khi chết, tự ngã có tưởng, vô bệnh, một số phỉ báng các vị ấy. Vì sao vậy? Họ

MƯỜI HAI DUYÊN                                    6307

nói rằng: "Tưởng là bệnh hoạn, tưởng là mụt nhọt, tưởng là mũi tên; đây là tịch tịnh, thù diệu tức là vô tưởng".

 Về vấn đề này, này các Tỷ-kheo, Như Lai biết như
sau: "Những Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn nào chủ
trương sau khi chết, tự ngã là không tưởng, không
bệnh; các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy chủ
trương sau khi chết, tự ngã hoặc có sắc, không
tưởng, không bệnh; Các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-
môn ấy chủ trương sau khi chết, tự ngã hoặc
không sắc không tưởng không bệnh; các Tôn giả
Sa-môn, Bà-la-môn ấy chủ trương sau khi chết, tự
ngã hoặc có sắc và không sắc, không tưởng,
không bệnh; các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy
chủ trương sau khi chết, tự ngã hoặc không có sắc,
không không sắc, không tưởng, không bệnh". Này
các Tỷ-kheo, vị Sa-môn hay Bà-la-môn nào nói
như sau: "Ngoài sắc, ngoài thọ, ngoài tưởng,
ngoài hành, ngoài thức, ta sẽ chủ trương sự lai,
vãng, tử, sanh, tăng trưởng, tăng thịnh, hay tăng
đại"; sự tình không có như vậy. Biết rằng cái này
thuộc hữu vi là thô pháp, nhưng có sự đoạn diệt
các hành, biết được có (sự đoạn diệt) này, Như
Lai thấy sự giải thoát (pháp hữu vi) và đã vượt
khỏi (pháp hữu vi).

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6308

 Ở đây, này các Tỷ-kheo những Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn nào chủ trương sau khi chết tự ngã là Phi tưởng phi phi tưởng, không bệnh;

- các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy chủ trương sau khi chết, tự ngã hoặc có sắc, phi tưởng phi phi tưởng, không bệnh;

- các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy chủ trương sau khi chết, tự ngã hoặc không sắc, phi tưởng phi phi tưởng, không bệnh;

- các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy chủ trương sau khi chết, tự ngã hoặc có sắc và không sắc, phi tưởng phi phi tưởng, không bệnh;

- các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy chủ trương
sau khi chết, tự ngã hoặc không sắc, không
không sắc, phi tưởng phi phi tưởng, không
bệnh.

Ở đây này các Tỷ-kheo, các vị Sa-môn, Bà-la- môn nào chủ trương sau khi chết, tự ngã có tưởng, không bệnh, một số phỉ báng các vị ấy; các Sa-môn, Bà-la-môn nào chủ trương sau khi chết, tự ngã không tưởng, không bệnh, một số phỉ báng các vị ấy. Vì sao vậy? (Họ nói rằng): "Tưởng là bệnh hoạn, tưởng là mụt nhọt, tưởng là mũi tên, không tưởng là si ám.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    6309

Đây là tịch tịnh, thù diệu, tức là phi tưởng phi phi tưởng".

 Về vấn đề này, này các Tỷ-kheo, Như Lai biết như
sau: "Những Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn nào chủ
trương sau khi chết, tự ngã là phi tưởng phi phi
tưởng, không bệnh,

 các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy chủ
trương sau khi chết, tự ngã hoặc có sắc, phi
tưởng phi phi tưởng, không bệnh;
 các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy chủ
trương sau khi chết, tự ngã hoặc không sắc,
phi tưởng phi phi tưởng, không bệnh;
 các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy chủ
trương sau khi chết, tự ngã hoặc có sắc và
không sắc, phi tưởng phi phi tưởng, không
bệnh;
 các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy chủ
trương sau khi chết, tự ngã là không có sắc,
không không sắc, phi tưởng phi phi tưởng,
không bệnh".

Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn, Bà-la-môn nào chủ trương sự thành tựu của xứ này (ayatana) chỉ nhờ những hành có thể thấy được, nghe được, tư

MƯỜI HAI DUYÊN                                    6310

duy được, ý thức được; đây được xưng, này các Tỷ-
kheo, là tổn hại cho sự thành tựu xứ (ayatana) này.
Vì rằng, này các Tỷ-kheo, xứ này không được xưng
là có thể đạt thành nhờ sự thành tựu hữu hành
(sasankhara), mà này các Tỷ-kheo, xứ này được
xưng là có thể đạt thành nhờ sự thành tựu không
có hành nào còn lại. Biết rằng cái này thuộc hữu vi
là thô pháp, nhưng có sự đoạn diệt các hành, biết
được có (sự đoạn diệt này), Như Lai thấy sự giải
thoát khỏi (pháp hữu vi) và đã vượt khỏi (pháp hữu
vi).

 Ở đây, này các Tỷ-kheo, những vị Sa-môn, Bà- la-môn nào chủ trương sau khi chết, tự ngã có tưởng, không bệnh, một số phỉ báng các vị ấy.

 Còn những vị Sa-môn, Bà-la-môn nào chủ trương sau khi chết, tự ngã không tưởng, không bệnh, một số phỉ báng các vị ấy.

 Còn những vị Sa-môn, Bà-la-môn nào chủ
trương sau khi chết, tự ngã phi tưởng phi phi
tưởng, không bệnh, một số phỉ báng các vị ấy.
Vì sao vậy? Tất cả những Tôn giả Sa-môn, Bà-
la-môn này hướng thượng tuyên bố có chấp
trước: "Đời sau chúng ta sẽ hiện hữu, đời sau
chúng ta sẽ hiện hữu". Ví như một người lái

MƯỜI HAI DUYÊN                                   6311

buôn đi buôn bán nghĩ rằng: "Từ đây ta sẽ có
vật này, ta sẽ được vật này từ cái này". Cũng
vậy, những vị Sa-môn, Bà-la-môn này, chúng
ta nghĩ rằng, cũng giống như những người lái
buôn khi các vị này nói: "Đời sau chúng ta sẽ
hiện hữu, đời sau chúng ta sẽ hiện hữu".

 Về vấn đề này, này các Tỷ-kheo, Như Lai biết
được: "Những Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn này
chủ trương đoạn diệt, hủy hoại, diệt tận, loại hữu
tình hiện đang sinh tồn, những vị ấy sợ hãi tự
thân, yếm ly tự thân, chỉ chạy theo và chạy
vòng quanh tự thân".

Ví như một con chó bị dây cột vào một cột trụ
hay cây cột vững chắc, chạy theo và chạy vòng tròn
cột trụ hay cây cột ấy. Cũng vậy, các Tôn giả Sa-
môn, Bà-la-môn ấy sợ hãi tự thân, yếm ly tự thân,
chỉ biết chạy theo và chạy vòng quanh tự thân. Biết
rằng cái này thuộc hữu vi là thô pháp, nhưng có sự
đoạn diệt các hành, biết được có (sự đoạn diệt này),
Như Lai thấy sự giải thoát khỏi (pháp hữu vi), và đã
vượt khỏi (pháp hữu vi).

Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn hay Bà-la- môn nào luận bàn về tương lai, thảo luận về tương lai, y cứ vào tương lai tuyên bố nhiều quan điểm sai

MƯỜI HAI DUYÊN                                    6312

khác, tất cả đều tuyên bố năm xứ này hay một trong chúng.

 Này các Tỷ-kheo, có một số Sa-môn, Bà-la-môn luận bàn về quá khứ, thảo luận về quá khứ, y cứ vào quá khứ, tuyên bố nhiều quan điểm sai khác:

 "Tự ngã và thế giới là thường còn; chỉ như vậy là
chơn thật, ngoài ra là hư vọng". Ở đây, một số
tuyên bố như vậy.
 "Tự ngã và thế giới là vô thường; chỉ như vậy là
chơn thật, ngoài ra là hư vọng". Ở đây, một số
tuyên bố như vậy.
 "Tự ngã và thế giới là thường còn là vô thường;
chỉ như vậy là chân thật, ngoài ra là hư vọng". Ở
đây, một số tuyên bố như vậy.
 "Tự ngã và thế giới là không phải thường còn,
không phải vô thường; chỉ như vậy là chơn thật,
ngoài ra là hư vọng". Ở đây, một số tuyên bố như
vậy.
 "Tự ngã và thế giới là hữu biên; chỉ như vậy là
chơn thật, ngoài ra là hư vọng". Ở đây, một số
tuyên bố như vậy.
 "Tự ngã và thế giới là vô biên; chỉ như vậy là chơn
thật, ngoài ra là hư vọng". Ở đây, một số tuyên bố

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6313

như vậy.
 "Tự ngã và thế giới là hữu biên và vô biên; chỉ
như vậy là chơn thật, ngoài ra là hư vọng". Ở đây,
một số tuyên bố như vậy.
 "Tự ngã và thế giới không phải hữu biên, không
phải vô biên; chỉ như vậy là chơn thật, ngoài ra là
hư vọng". Ở đây, một số tuyên bố như vậy.
 "Tự ngã và thế giới là nhứt tưởng; chỉ như vậy là
chơn thật, ngoài ra là hư vọng". Ở đây, một số
tuyên bố như vậy.
 "Tự ngã và thế giới là dị tưởng; chỉ như vậy là
chơn thật, ngoài ra là hư vọng". Ở đây, một số
tuyên bố như vậy.
 "Tự ngã và thế giới là thiểu tưởng; chỉ như vậy là
chơn thật, ngoài ra là hư vọng". Ở đây, một số
tuyên bố như vậy.
 "Tự ngã và thế giới là vô lượng tưởng; chỉ như
vậy là chơn thật, ngoài ra là hư vọng". Ở đây, một
số tuyên bố như vậy.
 "Tự ngã và thế giới là nhứt hướng lạc; chỉ như vậy
là chơn thật, ngoài ra là hư vọng". Ở đây, một số
tuyên bố như vậy.
 "Tự ngã và thế giới là nhứt hướng khổ; chỉ như
vậy là chơn thật, ngoài ra là hư vọng". Ở đây, một

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6314

số tuyên bố như vậy.
 "Tự ngã và thế giới là lạc và khổ; chỉ như vậy là
chơn thật, ngoài ra là hư vọng". Ở đây, một số
tuyên bố như vậy.
 "Tự ngã và thế giới là không khổ, không lạc; chỉ
như vậy là chơn thật, ngoài ra là hư vọng". Ở đây,
một số tuyên bố như vậy.

Ở đây, này các Tỷ-kheo, những vị Sa-môn, Bà- la-môn nào có chủ thuyết như sau, có quan điểm như sau: "Tự ngã và thế giới là thường còn, chỉ như vậy là chơn thật, ngoài ra là hư vọng". Ngoài tín, ngoài hỷ, ngoài tùy văn, ngoài thẩm định lý do, ngoài kham nhẫn chấp thọ (tà) kiến, trí tự mình sẽ trở thành thanh tịnh, trong sạch; sự tình như vậy không xảy ra. Này các Tỷ-kheo, nếu trí tự mình không trở thành thanh tịnh, trong sạch, thời cho đến chỉ một phần nhỏ của trí, mà những Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy làm cho trong sạch chính như vậy cũng được xưng là chấp trước đối với những vị Tôn giả Sa-môn, Bà- la-môn ấy. Biết rằng cái này thuộc hữu vi là thô pháp, nhưng có sự đoạn diệt các hành, biết được có (sự đoạn diệt này), Như Lai thấy sự giải thoát khỏi (pháp hữu vi) và đã vượt khỏi (pháp hữu vi).

Ở đây, này các Tỷ-kheo, những vị Sa-môn, Bà-

MƯỜI HAI DUYÊN                                       6315

la-môn nào có lý thuyết như sau, có quan điểm như sau: "Tự ngã và thế giới là vô thường... (như trên)... tự ngã và thế giới là thường còn và vô thường... (như trên)... tự ngã và thế giới không thường còn và không vô thường... (như trên)... tự ngã và thế giới là vô biên... (như trên)... tự ngã và thế giới là hữu biên và vô biên... (như trên)... tự ngã và thế giới là không hữu biên, không vô biên... (như trên)... tự ngã và thế giới là nhứt tưởng... (như trên)... tự ngã và thế giới là dị tưởng... (như trên)... tự ngã và thế giới là thiểu tưởng... (như trên)... tự ngã và thế giới là vô lượng tưởng... (như trên)... tự ngã và thế giới là nhứt hướng lạc... (như trên)... tự ngã và thế giới là nhứt hướng khổ... (như trên)... tự ngã và thế giới là lạc và khổ.. (như trên)... Tự ngã và thế giới là không khổ, không lạc; chỉ như vậy là chơn thật, ngoài ra là hư vọng. Ngoài lòng tin, ngoài hỷ, ngoài tùy văn, ngoài thẩm định lý do, ngoài sự kham nhẫn chấp thọ (tà) kiến, trí tự mình sẽ trở thành thanh tịnh, trong sạch, sự tình như vậy không xảy ra. Này các Tỷ-kheo, nếu trí tự mình không trở thành thanh tịnh, trong sạch, thời cho đến chỉ một phần nhỏ của trí, mà những Tôn giả Sa- môn, Bà-la-môn ấy làm cho trong sạch, chính như vậy cũng được xưng là chấp trước đối với những Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy. Biết rằng cái này thuộc hữu vi là thô pháp, nhưng có sự đoạn diệt các hành, biết được có (sự đoạn diệt này), Như Lai thấy

MƯỜI HAI DUYÊN                                        6316

sự giải thoát khỏi (pháp hữu vi), và đã vượt khỏi (pháp hữu vi).

 Ở đây, này các Tỷ-kheo, có vị Sa-môn hay Bà-la-
môn do từ bỏ những quan điểm về quá khứ, và từ
bỏ những quan điểm về tương lai, do không hoàn
toàn chú tâm đến những dục kiết sử, đạt được viễn
ly hỷ và an trú. Vị ấy nghĩ: "Đây là sự thật, đây là
thù diệu, tức là đạt được viễn ly hỷ, ta an trú".
Nhưng nếu viễn ly hỷ ấy của vị này bị đoạn diệt,
do viễn ly hỷ bị đoạn diệt, ưu tư sanh khởi. Do ưu
tư được đoạn diệt, viễn ly hỷ sanh khởi. Ví như,
này các Tỷ-kheo, chỗ nào bóng mát từ bỏ, chỗ ấy
sức nóng (mặt trời) lan rộng, chỗ nào sức nóng
(mặt trời) từ bỏ, chỗ ấy bóng mát lan rộng; cũng
vậy, này các Tỷ-kheo, do viễn ly hỷ bị đoạn diệt,
ưu tư sanh khởi. Do ưu tư được đoạn diệt nên viễn
ly hỷ sanh khởi.

 Về vấn đề này, này các Tỷ-kheo, Như Lai
biết như sau: Vị Tôn giả Sa-môn hay Bà-la-
môn này, do từ bỏ những quan điểm về quá
khứ, và do từ bỏ những quan điểm về tương
lai, do hoàn toàn không chú tâm đến các dục
kiết sử, sau khi đạt được viễn ly hỷ, liền an
trú: "Đây là sự thật, đây là thù diệu, tức là
đạt được viễn ly hỷ, ta an trú". Viễn ly ấy

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6317

của vị này bị đoạn diệt. Do viễn ly hỷ bị
đoạn diệt, ưu tư sanh khởi; do ưu tư được
đoạn diệt, viễn ly hỷ sanh khởi. Biết rằng cái
này thuộc hữu vi pháp là thô pháp, nhưng có
sự đoạn diệt các hành, biết được có (sự đoạn
diệt này), Như Lai thấy sự giải thoát khỏi
(pháp hữu vi) và đã vượt khỏi (pháp hữu vi).

 Nhưng ở đây, này các Tỷ-kheo, có vị Sa-môn hay
Bà-la-môn, do từ bỏ các quan điểm về quá khứ,
do từ bỏ các quan điểm về tương lai, do hoàn toàn
không chú tâm đến các dục kiết sử, do vượt qua
viễn ly hỷ, sau khi đạt được phi vật chất lạc liền
an trú: "Đây là sự thật, đây là thù diệu tức là đạt
được phi vật chất lạc, ta an trú". Phi vật chất lạc
của vị ấy bị đoạn diệt; do phi vật chất lạc bị đoạn
diệt, viễn ly hỷ sanh khởi; do viễn ly hỷ bị đoạn
diệt, phi vật chất lạc sanh khởi. Ví như, này các
Tỷ-kheo, chỗ nào bóng mát từ bỏ, chỗ ấy sức nóng
(mặt trời) lan rộng, chỗ nào sức nóng (mặt trời)
từ bỏ, chỗ ấy bóng mát lan rộng; cũng vậy, này
các Tỷ-kheo, do phi vật chất lạc bị đoạn diệt, viễn
ly hỷ sanh khởi; do viễn ly hỷ bị đoạn diệt, phi vật
chất lạc sanh khởi.

 Về vấn đề này, này các Tỷ-kheo, Như Lai biết như sau: Vị Tôn giả Sa-môn hay Bà-la-

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6318

môn này, do từ bỏ các quan điểm về quá
khứ, do từ bỏ các quan điểm về tương lai, do
hoàn toàn không chú tâm đến các dục kiết
sử, do vượt qua viễn ly hỷ, đạt được phi vật
chất lạc và an trú: "Đây là sự thật, đây là thù
diệu, tức là đạt được phi vật chất lạc, ta an
trú". Phi vật chất lạc ấy của vị này bị đoạn
diệt. Do phi vật chất lạc bị đoạn diệt, viễn ly
hỷ sanh khởi; do viễn ly hỷ bị đoạn diệt, phi
vật chất lạc sanh khởi. Biết rằng cái này
thuộc hữu vi là thô pháp, nhưng có sự đoạn
diệt các hành; biết được có (sự đoạn diệt)
này, Như Lai thấy được sự giải thoát khỏi
(pháp hữu vi) và đã vượt khỏi (pháp hữu vi).

 Ở đây, này các Tỷ-kheo, có Sa-môn hay Bà-la- môn, do từ bỏ các quan điểm về quá khứ, do từ bỏ các quan điểm về tương lai, do hoàn toàn không chú tâm đến các dục kiết sử, do vượt qua viễn ly hỷ, do vượt qua phi vật chất lạc, sau khi đạt được vô khổ vô lạc thọ, liền an trú: "Đây là sự thật, đây là thù diệu, tức là đạt được vô khổ vô lạc thọ, ta an trú". Vô khổ vô lạc thọ ấy của vị này bị đoạn diệt. Do vô khổ vô lạc thọ bị đoạn diệt, phi vật chất lạc sanh khởi; do phi vật chất lạc bị đoạn diệt, vô khổ vô lạc thọ sanh khởi. Ví như này các Tỷ- kheo, chỗ nào bóng mát từ bỏ, chỗ ấy sức nóng

MƯỜI HAI DUYÊN                                       6319

(mặt trời) lan rộng, chỗ nào sức nóng từ bỏ, chỗ
ấy bóng mát lan rộng; cũng vậy, này các Tỷ-kheo,
do vô khổ vô lạc thọ bị đoạn diệt, phi vật chất lạc
sanh khởi; do phi vật chất lạc bị đoạn diệt, vô khổ
vô lạc thọ sanh khởi.

 Về vấn đề này, này các Tỷ-kheo, Như Lai
biết như sau: vị Tôn giả Sa-môn hay Bà-la-
môn này, do từ bỏ các quan điểm về quá
khứ, do từ bỏ các quan điểm về tương lai, do
hoàn toàn không chú tâm đến các dục kiết
sử, do vượt qua viễn ly hỷ, do vượt qua phi
vật chất lạc, sau khi đạt được vô khổ vô lạc
thọ, liền an trú: "Đây là sự thật, đây là thù
diệu, tức là đạt được vô khổ vô lạc thọ, ta an
trú". Vô khổ vô lạc thọ ấy của vị này bị đoạn
diệt. Do vô khổ vô lạc thọ bị đoạn diệt, phi
vật chất lạc sanh khởi; do phi vật chất lạc bị
đoạn diệt, vô khổ vô lạc thọ sanh khởi. Biết
rằng cái này thuộc hữu vi là thô pháp, nhưng
có sự đoạn diệt các hành, sau khi biết được:
"Đây có sự đoạn diệt (các hành này), Như
Lai thấy được sự giải thoát khỏi (hữu vi
pháp)" và đã vượt khỏi (hữu vi pháp).

 Nhưng ở đây, này các Tỷ-kheo, có vị Sa-môn hay Bà-la-môn, do từ bỏ các quan điểm về quá khứ,

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6320

do từ bỏ các quan điểm về tương lai, do hoàn toàn
không chú tâm đến các dục kiết sử, do vượt khỏi
viễn ly hỷ, do vượt khỏi phi vật chất lạc, do vượt
khỏi vô khổ vô lạc thọ, vị ấy quán: "Ta là tịch
tịnh, ta là tịch diệt, ta là không chấp thủ".

 Về vấn đề này, này các Tỷ-kheo, Như Lai
biết như sau: Ở đây, này các Tỷ-kheo, Như
Lai biết như sau: Vị Tôn giả Sa-môn, Bà la
môn này... (như trên)... "... ta là không chấp
thủ". Chắc chắn vị Đại đức này tuyên bố con
đường thích hợp (đưa đến) Niết-bàn. Nhưng
vị Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn này khởi lên
chấp thủ, hoặc chấp thủ quan điểm về quá
khứ, chấp thủ hoặc chấp thủ quan điểm về
tương lai, chấp thủ hoặc chấp thủ dục kiết
sử, chấp thủ hoặc chấp thủ viễn ly hỷ, chấp
thủ hoặc chấp thủ phi vật chất lạc, chấp thủ
hoặc chấp thủ vô khổ vô lạc thọ. Dầu cho vị
Đại đức này quán: "Ta là tịch tịnh, ta là tịch
diệt, ta không có chấp trước", nhưng vị này
vẫn được xem là có chấp trước về điểm
ấy. Biết rằng cái này thuộc hữu vi pháp là
thô pháp, nhưng có đoạn diệt các hành, sau
khi biết được có (sự đoạn diệt các hành) này,
Như Lai thấy được sự giải thoát khỏi (hữu
vi pháp) và đã vượt khỏi (hữu vi pháp).

MƯỜI HAI DUYÊN                                    6321

 Nhưng ở đây, này các Tỷ-kheo, vô thượng tịch
tịnh, tối thắng đạo được Như Lai chánh đẳng
giác, nghĩa là sau khi như thật biết sự tập khởi, sự
đoạn diệt, vị ngọt và sự nguy hiểm của sáu xúc
xứ, có sự giải thoát không chấp thủ. Ở đây, này
các Tỷ-kheo, vô thượng tịch tịnh tối thắng đạo này
được Như Lai chánh đẳng giác, nghĩa là sau khi
như thật biết sự tập khởi, sự đoạn diệt, vị ngọt và
sự nguy hiểm của sáu xúc xứ, có sự giải thoát
không chấp thủ.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Các Tỷ-kheo hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6322

738 Thủ -- Ngã luận thủ - Kinh PHẠM VÕNG – 1 Trường I, 11

KINH PHẠM VÕNG – Bài kinh số 1 – Trường I, 11

1. Như vầy tôi nghe. Một thời, Thế Tôn đang đi trên
con đường giữa Ràjagaha (Vương Xá) và Nalandà
cùng với đại chúng Tỷ-kheo khoảng năm trăm vị.
Lúc bấy giờ có Suppiya du sĩ ngoại đạo cũng đi trên
con đường giữa Ràjagaha và Nalandà cùng với đệ tử,
thanh niên Brahmadatta. Suppiya, du sĩ ngoại đạo
dùng vô số phương tiện hủy báng Phật, hủy báng
Pháp, hủy báng Tăng, còn đệ tử của du sĩ ngoại đạo
Suppiya, thanh niên Brahmadatta, lại dùng vô số
phương tiện tán thán Phật, tán thán Pháp, tán thán
Tăng. Như vậy cả hai thầy trò nói những lời hoàn
toàn tương phản nhau trong khi đi sau lưng đức Phật
và chúng Tỷ-kheo.

2. Rồi Thế Tôn đến nghỉ một đêm tại Ambalatthikà, nhà nghỉ mát của vua, cùng với chúng Tỷ-kheo. Suppiya, du sĩ ngoại đạo cũng đến nghỉ một đêm tại Ambalatthikà, nhà nghỉ mát của vua, cùng với đệ tử, thanh niên Brahmadatta. Tại đây, du sĩ ngoại đạo

MƯỜI HAI DUYÊN                                   6323

Suppiya cũng dùng vô số phương tiện hủy báng Phật,
hủy báng Pháp, hủy báng Tăng, còn người đệ tử của
du sĩ ngoại đạo Suppiya, thanh niên Brahmadatta, lại
dùng vô số phương tiện tán thán Phật, tán thán Pháp,
tán thán Tăng. Như vậy cả hai thầy trò nói những lời
tương phản nhau trong khi đi sau lưng Thế Tôn và
chúng Tỷ-kheo.

3. Và khi đêm vừa mới tàn, một số lớn chư Tăng, sau khi thức dậy, đã ngồi họp tại một gian nhà hình tròn và câu chuyện sau đây được bàn đến giữa chư Tăng:

- Này các Hiền giả, thật kỳ diệu thay! Này các Hiền
giả, thật hy hữu thay! Thế Tôn, đấng Toàn Tri, Toàn
Kiến, đấng A-la-hán, bậc Chánh Đẳng Giác, đã thấu
hiểu sự xu hướng sai khác của chúng sanh. Suppiya,
kẻ du sĩ ngoại đạo này dùng vô số phương tiện hủy
báng Phật, hủy báng Pháp, hủy báng Tăng. Còn đệ
tử du sĩ ngoại đạo Suppiya, thanh niên Brahmadatta
lại dùng vô số phương tiện, tán thán Phật, tán thán
Pháp, tán thán Tăng. Như vậy cả hai thầy trò đã nói
những lời hoàn toàn tương phản trong khi đi sau lưng
Thế Tôn và chúng Tỷ-kheo.

4. Lúc bấy giờ Thế Tôn được biết câu chuyện đang bàn giữa chư Tăng, liền đến tại gian nhà hình tròn và ngồi xuống trên chỗ đã soạn sẵn. Sau khi ngồi xuống,

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6324

Thế Tôn nói với các vị Tỷ-Kheo:

- Này các Tỷ-kheo, câu chuyện gì được bàn đến trong khi các ngươi ngồi họp tại chỗ này? Vấn đề gì đã được bỏ dở chưa nói xong?

Nghe nói như vậy, các Tỷ-kheo bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn! Tại đây, khi đêm vừa mới tàn,
chúng con sau khi dậy, ngồi họp tại nơi gian nhà hình
tròn và giữa chúng con, câu chuyện sau đây được bàn
đến: "Này các Hiền giả, thật kỳ diệu thay! ... (xem số
3). . Thế Tôn và chúng Tỷ-kheo". Bạch Thế Tôn, đó
là câu chuyện đang bàn đến nửa chừng của chúng
con khi Thế Tôn đến!

5. - Này các Tỷ-kheo, nếu có người hủy báng Ta, hủy
báng Pháp hay hủy báng Tăng, các người chớ có vì
vậy sanh lòng công phẫn, tức tối, tâm sanh phiền
muộn. Này các Tỷ-kheo, nếu có người hủy báng Ta,
hủy báng Pháp hay hủy báng Tăng, và nếu các ngươi
sanh lòng công phẫn, tức tối, tâm sanh phiền muộn,
thời như vậy sẽ có hại cho các ngươi. Nếu có người
hủy báng Ta, hủy báng Pháp hay hủy báng Tăng, và
nếu các ngươi công phẫn và phiền muộn, thời các
ngươi có thể biết được lời nói của những kẻ ấy là
đúng hay sai lạc chăng?

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6325

- Bạch Thế Tôn, không thể được!

- Này các Tỷ-kheo, khi có người hủy báng Ta, hủy
báng Pháp hay hủy báng Tăng, các ngươi phải nói rõ
những điểm không đúng sự thật là không đúng sự
thật: - "Như thế này, điểm này không đúng sự thật;
như thế này, điểm này không chính xác; việc này
không có giữa chúng tôi; việc này không xảy ra giữa
chúng tôi".

6. Này các Tỷ-kheo, nếu có người tán thán Ta, tán
thán Pháp, hay tán thán Tăng, thời các ngươi không
nên hoan hỷ, vui mừng, tâm không nên thích thú.
Này các Tỷ-kheo, nếu có người tán thán ta, tán thán
Pháp hay tán thán Tăng, mà nếu các người hoan hỷ,
vui mừng và thích thú thời sẽ có hại cho các ngươi.
Này các Tỷ-kheo, nếu có người tán thán Ta, tán thán
Pháp hay tán thán Tăng, thời các người hãy công
nhận những gì đúng sự thật là đúng sự thật: "Như thế
này, điểm này đúng sự thật, như thế này, điểm này
chính xác, việc này có giữa chúng tôi, việc này đã
xảy ra giữa chúng tôi".

7. Này các Tỷ-kheo, thật chỉ thuộc các vấn đề không quan trọng, nhỏ nhặt, chỉ thuộc giới luật mà kẻ phàm phu tán thán Như Lai.

 Này các Tỷ-kheo, thế nào là những vấn đề

MƯỜI HAI DUYÊN                                    6326

không quan trọng, nhỏ nhặt, chỉ thuộc giới luật mà kẻ phàm phu tán thán Như Lai?

8. Sa-môn Gotama từ bỏ sát sanh, tránh xa sát sanh,
bỏ trượng, bỏ kiếm, biết tàm quý, có lòng từ, sống
thương xót đến hạnh phúc của tất cả chúng sanh và
loài hữu tình. - Này các Tỷ-kheo, đó là lời tán thán
Như Lai của kẻ phàm phu.

 Sa-môn Gotama từ bỏ lấy của không cho, tránh xa
sự lấy của không cho, chỉ lấy những vật đã cho,
chỉ mong những vật đã cho, sự sống thanh tịnh
không có trộm cướp. - Này các Tỷ-kheo, đó là
những lời tán thán Như Lai của kẻ phàm phu.

 Sa-môn Gotama từ bỏ tà hạnh, tịnh tu phạm hạnh,
sống giải thoát, từ bỏ dâm dục hèn hạ. Này các
Tỷ-kheo, đó là những lời tán thán Như Lai của kẻ
phàm phu.

9. Sa-môn Gotama từ bỏ nói láo, tránh xa nói láo, nói
những lời chân thật, y chỉ nơi sự thật, chắc chắn,
đáng tin cậy, không lừa gạt, không phản lại lời hứa
đối với đời. Này các Tỷ-kheo, đó là những lời tán
thán Như Lai của kẻ phàm phu.

 Sa-môn Gotama từ bỏ nói hai lưỡi, tránh xa nói

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6327

hai lưỡi; nghe điều gì ở chỗ này, không đi nói đến
chỗ kia để sanh chia rẽ ở những người này; nghe
điều gì ở chỗ kia, không đi nói với những người
này để sanh chia rẽ ở những người kia. Như vậy
Sa-môn Gotama sống hòa hợp những kẻ ly gián,
tăng trưởng những kẻ đã hòa hợp, hoan hỷ trong
hòa hợp, nói những lời đưa đến hòa hợp. Này các
Tỷ-kheo, đó là những lời tán thán Như Lai của kẻ
phàm phu.

 Này các Tỷ-kheo, Sa-môn Gotama từ bỏ lời nói
độc ác, tránh xa lời nói độc ác, những lời nói
không lỗi lầm, đẹp tai, dễ thương, thông cảm đến
tâm, tao nhã, đẹp lòng nhiều người, vui lòng nhiều
người, Sa-môn Gotama nói những lời như vậy.
Này các Tỷ-kheo, đó là những lời tán thán Như
Lai của kẻ phàm phu.

 Này các Tỷ-kheo, Sa-môn Gotama từ bỏ lời nói ỷ
ngữ, tránh xa lời nói ỷ ngữ, nói đúng thời, nói
những lời chân thật, nói những lời có ý nghĩa, nói
những lời về Chánh pháp, nói những lời về Luật,
nói những lời đáng được gìn giữ, những lời hợp
thời, thuận lý, có mạch lạc hệ thống, có ích lợi. -
Này các Tỷ-kheo, đó là những lời tán thán Như
Lai của kẻ phàm phu.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6328

10. Sa-môn Gotama không làm hại đến các hạt giống và các loại cây cỏ;

 Sa-môn Gotama dùng mỗi ngày một bữa, không
ăn ban đêm, từ bỏ không ăn ban đêm, từ bỏ không
ăn phi thời.
 Sa-môn Gotama từ bỏ không đi xem múa, hát,
nhạc, diễn kịch.
 Sa-môn Gotama từ bỏ không trang sức bằng vòng
hoa, hương liệu, dầu thoa và các thời trang.
 Sa-môn Gotama từ bỏ không dùng giường cao và
giường lớn.
 Sa-môn Gotama từ bỏ không nhận vàng và bạc.
 Sa-môn Gotama từ bỏ không nhận các hạt giống.
 Sa-môn Gotama từ bỏ không nhận thịt sống.
 Sa-môn Gotama từ bỏ không nhận đàn bà, con gái.
 Sa-môn Gotama từ bỏ không nhận nô tỳ gái và
trai.
 Sa-môn Gotama từ bỏ không nhận cừu và dê.
 Sa-môn Gotama từ bỏ không nhận gia cầm và heo.
 Sa-môn Gotama từ bỏ không nhận voi, bò, ngựa
và ngựa cái.

MƯỜI HAI DUYÊN                                  6329

 Sa-môn Gotama từ bỏ không nhận ruộng nương
đất đai.
 Sa-môn Gotama từ bỏ không phái người môi giới
hoặc tự mình làm môi giới.
 Sa-môn Gotama từ bỏ không buôn bán.
 Sa-môn Gotama từ bỏ các sự gian lận bằng cân,
tiền bạc và đo lường.
 Sa-môn Gotama từ bỏ các tà hạnh, như hối lộ, gian
trá, lừa đảo.
 Sa-môn Gotama từ bỏ không làm thương tổn, sát
hại, câu thúc, bức đoạt, trộm cắp, cướp phá.
 - Này các Tỷ-kheo, đó là những lời tán thán Như
Lai của kẻ phàm phu.

Xong Tiểu giới.

-------------------------------------------------------

11. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn dầu đã dùng các món ăn do tín thí cúng dường, vẫn còn sống làm hại các hạt giống và cây cối. Như các hạt giống từ rễ sanh, hạt giống từ ngành cây sanh, hạt giống từ đất sanh, hạt giống từ chiết cây sanh và thứ năm là hạt giống từ hạt giống sanh. Còn Sa-môn Gotama thì không làm hại hột giống hay cây cối nào. - Này các

MƯỜI HAI DUYÊN                                               6330

Tỷ-kheo, như vầy người phàm phu tán thán Như Lai.

12. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn, dầu đã dùng các món ăn do tín thí cúng dường, vẫn còn sống cất chứa và thọ hưởng các đồ vật. Như cất chứa các món ăn, cất chứa các đồ uống, cất chứa vải, cất chứa xe cộ, cất chứa các đồ nằm, cất chứa các hương liệu, cất chứa các mỹ vị. Còn Sa-môn Gotama thì từ bỏ không cất chứa các vật trên. - Này các Tỷ-kheo, như vậy người phàm phu tán thán Như Lai.

13. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn, dầu đã
dùng các món ăn do tín thí cúng dường, vẫn còn
sống theo các du hí không chân chánh như múa,
hát, nhạc, kịch, ngâm vịnh, nhịp tay, tụng chú,
đánh trống, diễn các tuồng thần tiên, mãi võ, đấu
voi, đấu ngựa, đấu trâu, đấu bò đực, đấu dê, đấu cừu,
đấu gà, đấu chim cun cút, đấu gậy, đấu quyền, đấu
vật, đánh giặc giả, dàn trận, thao dượt, diễn binh.
Còn Sa-môn Gotama thì từ bỏ các loại du hí không
chân chánh như trên. - Này các Tỷ-kheo, như vậy
người phàm phu tán thán Như Lai.

14. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn dầu đã dùng các món ăn do tín thí cúng dường, vẫn còn sống đánh bài và theo các trò giải trí như cờ tám hình vuông, cờ mười hình vuông, cờ trên không, trò chơi

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6331

trên đất, chỉ bước vào những ô có quyền bước, trò
chơi quăng thẻ rồi chụp nhưng không cho sụp đống
thẻ, chơi súc sắc, chơi khăng, lấy tay làm viết, chơi
banh, chơi thổi kèn bằng lá, chơi xe con, chơi cung
nhỏ, chơi đoán chữ viết thiếu trên không hay trên
lưng, chơi đoán tư tưởng, chơi bắt chước bộ điệu.
Còn Sa-môn Gotama thì từ bỏ đánh bài và các loại
giải trí như trên. - Này các Tỷ-kheo, như vậy người
phàm phu tán thán Như Lai.

15. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn, dầu đã dùng các món ăn do tín thí cúng dường, cũng vẫn sống dùng các giường cao và giường lớn như ghế bành, ghế dài, nệm trải giường bằng len, vải trải giường nhiều tấm nhiều màu, chăn len trắng, chăn len thêu bông, nệm bông, nệm thêu hình các con thú, mền bằng lông thú cả hai phía, mền bằng lông thú một phía, mền có đính ngọc, mền bằng lụa, tấm thảm lớn có thể chứa mười sáu người múa, nệm voi, nệm ngựa, nệm xe, nệm bằng da sơn dương khâu lại với nhau, nệm bằng da con sơn dương gọi là kadali, tấm khảm với lầu che phía trên, ghế dài có đầu gối chân màu đỏ. Còn Sa-môn Gotama thì từ bỏ không dùng các giường cao và giường lớn như trên. - Này các Tỷ-kheo, như vậy người phàm phu tán thán Như Lai.

16. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn dầu đã

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6332

dùng các món ăn do tín thí cúng dường, cũng vẫn
sống dùng các đồ trang sức và mỹ phẩm. Như thoa
dầu, đấm bóp, tắm, đập tay chân cho mềm dẻo,
gương, kem đánh mặt, vòng hoa và phấn son, phấn
mặt, sáp mặt, vòng tay, tóc giả trên đầu, gậy cầm tay,
ống thuốc, gươm, lọng, dép thêu, khăn đầu, ngọc,
phất trần, vải trắng có viền tua dài. Còn Sa-môn
Gotama thì từ bỏ không dùng các loại trang sức và
mỹ phẩm như trên. Này các Tỷ-kheo, như vậy người
phàm phu tán thán Như Lai.

17. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn, dầu đã dùng các món ăn do tín thí cúng dường, vẫn còn sống nói những câu chuyện vô ích, tầm thường như câu chuyện về vua chúa, câu chuyện về ăn trộm, câu chuyện về đại thần, câu chuyện về binh lính, các câu chuyện hãi hùng, câu chuyện về chiến tranh, câu chuyện về đồ ăn, câu chuyện về đồ uống, câu chuyện về vải mặc, câu chuyện về giường nằm, câu chuyện về vòng hoa, câu chuyện về hương liệu, câu chuyện về bà con, câu chuyện về xe cộ, câu chuyện về làng xóm, câu chuyện về thị tứ, câu chuyện về thành phố, câu chuyện về quốc độ, câu chuyện về đàn bà, câu chuyện về đàn ông, câu chuyện về vị anh hùng, câu chuyện bên lề đường, câu chuyện tại chỗ lấy nước, câu chuyện về người đã chết, các câu chuyện tạp thoại, câu chuyện về hiện trạng của thế giới, hiện

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6333

trạng của đại dương, câu chuyện về sự hiện hữu và
sự không hiện hữu. Còn Sa-môn Gotama từ bỏ không
nói những câu chuyện vô ích, tầm thường kể trên. -
Này các Tỷ-kheo, như vậy người phàm phu tán thán
Như Lai.

18. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn dầu đã
dùng các món ăn do tín thí cúng dường, vẫn còn sống
bàn luận tranh chấp, như nói: "Người không biết
pháp và luật này, tôi biết pháp và luật này. Sao người
có thể biết pháp và luật này? Người đã phạm vào tà
kiến, tôi mới thật đúng chánh kiến; lời nói của tôi
mới tương ưng, lời nói của ngươi không tương ưng;
lời nói của ngươi không tương ưng, những điều đáng
nói trước ngươi lại nói sau, những điều đáng nói sau
ngươi lại nói trước, chủ kiến của người đã bị bài bác;
câu nói của ngươi đã bị thách đấu; ngươi đã bị thuyết
bại. Hãy đến mà giải vây lời nói ấy; nếu có thể được,
gắng thoát ra khỏi lối bí". Còn Sa-môn Gotama thì
từ bỏ những cuộc biện luận tranh chấp đã kể trên. -
Này các Tỷ-kheo, như vậy người phàm phu tán thán
Như Lai.

19. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn dầu đã dùng các món ăn do tín thí cúng dường, vẫn còn sống cho đưa các tin tức, hoặc tự đứng làm môi giới, như cho các vua, cho các đại thần của vua, cho các vị Sát-

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6334

đế-lỵ, cho các vị Bà-la-môn, cho các gia chủ, cho các
thanh niên và nói rằng: "Hãy đi đến chỗ ấy, hãy đi
lại chỗ kia; mang cái này lại, đem cái này đến chỗ
kia". Còn Sa-môn Gotama thì từ bỏ không cho đưa
các tin tức và tự đứng làm môi giới. Như vậy kẻ
phàm phu tán thán Như Lai.

20. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn, dầu đã
dùng các món ăn do tín thí cúng dường, vẫn còn sống
lừa đảo, nói lời siểm nịnh, gợi ý, dèm pha, lấy lợi cầu
lợi. Còn Sa-môn Gotama thì từ bỏ không lừa đảo và
siểm nịnh như trên. Này các Tỷ-kheo, như vậy kẻ
phàm phu tán thán Như Lai.

Xong Trung giới.

------------------------------------------------------

21. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn, dầu đã dùng các món ăn do tín thí cúng dường, vẫn còn tự nuôi sống bằng những tà hạnh như xem tướng tay chân, chiêm tướng, triệu tướng, mộng tướng, thân tướng, dấu chuột cắn, tế lửa, tế muỗng, dùng miệng phun hột cải v. v... vào lửa, tế vỏ lúa, tế tấm, tế gạo, tế thục tô, tế dầu, tế máu, khoa xem chi tiết, khoa xem địa lý, khoa xem mộng, khoa cầu thần ban phước, khoa cầu ma quỷ, khoa dùng bùa chú khi ở trong nhà bằng đất, khoa rắn, khoa thuốc độc, khoa

MƯỜI HAI DUYÊN                                              6335

bồ cạp, khoa chim, khoa chim quạ, khoa đoán số
mạng, khoa ngừa tên bắn, khoa biết tiếng nói của
chim. Còn Sa-môn Gotama thì tránh xa những tà
hạnh kể trên. - Này các Tỷ-kheo, như vậy kẻ phàm
phu tán thán Như Lai.

22. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn, dầu đã
dùng các món ăn do tín thí cúng dường, vẫn còn nuôi
sống mình bằng những tà mạng như xem tướng các
hòn ngọc, tướng que gậy, tướng áo quần, tướng
gươm kiếm, tướng mũi tên, tướng cây cung, tướng
võ khí, tướng đàn bà, tướng đàn ông, tướng thiếu
niên, tướng thiếu nữ, tướng đầy tớ nam, tường đầy tớ
nữ, tướng voi, tướng ngựa, tướng trâu, tướng bò đực,
tướng bò cái, tướng dê, tướng cừu, tướng gia cầm,
tướng chim cun cút, tướng con cắc kè, tướng vật tai
dài, tướng ma, tướng thú vật. Còn Sa-môn Gotama
thì từ bỏ những tà mạng kể trên. - Này các Tỷ-kheo,
như vậy kẻ phàm phu tán thán Như Lai.

23. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn, dầu đã dùng các món ăn do tín thí cúng dường, vẫn còn tự nuôi sống bằng những tà mạng như đoán trước: Vua sẽ tiến quân, vua sẽ lui quân; vua bản xứ sẽ tấn công, vua ngoại bang sẽ triệt thối; vua ngoại bang sẽ tấn công, vua bản xứ sẽ triệt thối; vua bản xứ sẽ thắng trận, vua ngoại bang sẽ bại trận; vua ngoại bang sẽ

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6336

thắng trận, vua bản xứ sẽ bại trận. Như vậy sẽ có sự
thắng trận cho phe bên này, sẽ có sự thất bại cho phe
bên kia. Còn Sa-môn Gotama thì từ bỏ những tà
mạng kể trên. - Này các Tỷ-kheo, như vậy kẻ phàm
phu tán thán Như Lai.

24. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn, dầu đã dùng các món ăn do tín thí cúng dường, vẫn còn tự nuôi sống bằng những tà mạng như đoán trước sẽ có nguyệt thực, sẽ có nhựt thực, sẽ có tinh thực; mặt trăng, mặt trời sẽ đi đúng chánh đạo, mặt trăng, mặt trời sẽ đi ngoài chánh đạo, các tinh tú sẽ đi đúng chánh đạo, các tinh tú sẽ đi ngoài chánh đạo, sẽ có sao băng, sẽ có lửa cháy các phương hướng, sẽ có động đất, sẽ có sấm trời, mặt trăng, mặt trời, các sao sẽ mọc, sẽ lặn, sẽ mờ, sẽ sáng, nguyệt thực sẽ có kết quả như thế này, nhựt thực sẽ có kết quả như thế này, tinh thực sẽ có kết quả như thế này, mặt trăng mặt trời đi đúng chánh đạo sẽ có kết quả như thế này, mặt trăng mặt trời đi ngoài chánh đạo sẽ có kết quả như thế này, các tinh tú đi đúng chánh đạo sẽ có kết quả như thế này, sao băng sẽ có kết quả như thế này, lửa cháy các phương hướng sẽ có kết quả như thế này, động đất sẽ có những kết quả như thế này, sấm trời sẽ có kết quả như thế này, mặt trăng, mặt trời, các sao mọc, lặn, mờ, sáng, sẽ có kết quả như thế này. Còn Sa-môn Gotama thì tránh xa, không tự nuôi

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6337

sống bằng những tà mạng kể trên. - Này các Tỷ- kheo, như vậy kẻ phàm phu tán thán Như Lai.

25. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn, dầu đã dùng các món ăn do tín thí cúng dường, vẫn còn tự nuôi sống bằng những tà mạng như đoán trước sẽ có nhiều mưa, sẽ có đại hạn, sẽ được mùa, sẽ mất mùa, sẽ được an ổn, sẽ có hiểm họa, sẽ có bịnh, sẽ không có bịnh, hay làm các nghề như đếm trên ngón tay, kế toán, cộng số lớn, làm thư, làm theo thế tình. Còn Sa- môn Gotama tránh xa các tà hạnh kể trên. - Này các Tỷ-kheo, như vậy kẻ phàm phu tán thán Như Lai.

26. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn, dầu đã dùng các món ăn tín thí cúng dường, vẫn còn tự nuôi sống bằng những tà mạng. Như sắp đặt ngày lành để rước dâu hay rể, lựa ngày giờ tốt để hòa giải, lựa ngày giờ tốt để chia rẽ, lựa ngày giờ tốt để đòi nợ, lựa ngày giờ tốt để mượn hay tiêu tiền, dùng bùa chú để giúp người được may mắn, dùng bùa chú để khiến người bị rủi ro, dùng bùa chú để phá thai, dùng bùa chú làm cóng lưỡi, dùng bùa chú khiến quai hàm không cử động, dùng bùa chú khiến cho người phải bỏ tay xuống, dùng bùa chú khiến cho tai bị điếc, hỏi gương soi, hỏi phù đồng, thiếu nữ, hỏi thiên thần để biết họa phước, thờ mặt trời, thờ đại địa, phun ra lửa, cầu Siri thần tài. Còn Sa-môn Gotama tránh xa các

MƯỜI HAI DUYÊN                                       6338

tà mạng kể trên. - Này các Tỷ-kheo, như vậy kẻ phàm phu tán thán Như Lai.

27. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn, dầu đã dùng các món ăn do tín thí cúng dường, vẫn còn tự nuôi sống bằng những tà mạng như dùng các ảo thuật để được yên ổn, để khỏi làm các điều đã hứa, để được che chở khi ở trong nhà đất, để dương được thịnh, để làm người liệt dương, để tìm đất tốt làm nhà, để cầu phước cho nhà mới, lễ rửa miệng, lễ hy sinh, làm cho mửa, làm cho xổ, bài tiết các nhơ bẩn về phía trên, bài tiết các nhơ bẩn về phía dưới, tẩy tịnh trong đầu, thoa dầu trong tai, nhỏ thuốc mắt, cho thuốc qua lỗ mũi, xức thuốc mắt, thoa dầu cho mắt, chữa bịnh đau mắt, làm thầy thuốc mổ xẻ, chữa bịnh cho con nít, cho uống thuốc làm bằng các loại rễ cây, ngăn ngừa công hiệu của thuốc. Còn Sa-môn Gotama tránh xa các tà mạng kể trên. - Này các Tỷ-kheo, như vậy kẻ phàm phu tán thán Như Lai.

Này các Tỷ-kheo, đấy là những vấn đề không quan trọng, nhỏ nhặt, chỉ thuộc giới luật mà kẻ phàm phu dùng để tán thán Như Lai.

Xong Đại giới.

-----------------------------------------------

MƯỜI HAI DUYÊN                                          6339

28. Này các Tỷ-kheo, lại có những pháp khác, sâu
kín, khó thấu, khó chứng, tịch tịnh, mỹ diệu, vượt
ngoài tầm của luận lý suông, tế nhị chỉ những
người trí mới nhận hiểu. Những pháp ấy Như Lai
đã tự chứng tri, giác ngộ và truyền thuyết. Và
chính những pháp ấy những ai như thật chân
chánh tán thán Như Lai mới nói đến.

 Này các Tỷ-kheo, thế nào là những pháp sâu
kín, khó thấy, khó chứng, tịch tịnh, mỹ diệu,
không thể nhận hiểu bởi luận lý suông, tế nhị,
chỉ những người trí mới có thể nhận hiểu.
Những pháp ấy Như Lai đã tự chứng tri, giác
ngộ và truyền thuyết, và chính những pháp ấy
những ai như thật chân chánh tán thán Như Lai
mới nói đến?

29. Này các Tỷ-kheo có những Sa-môn, Bà-la-môn, luận bàn về quá khứ tối sơ, chấp kiến về QUÁ KHỨ TỐI SƠ, y cứ về quá khứ tối sơ, đề xướng nhiều sở kiến sai khác, với mười tám luận chấp. Và y chỉ theo gì, căn cứ theo gì, những Sa-môn, Bà-la-môn ấy luận bàn về phía quá khứ tối sơ, chấp kiến về quá khứ tối sơ, y cứ về quá khứ tối sơ, đề xướng ra nhiều sở kiến sai khác với mười tám luận chấp?

30. Này các Tỷ-kheo, có một số Sa-môn, Bà-la-môn,

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6340

chủ trương Thường trú luận, chấp rằng: "Bản ngã
về thế giới là thường còn" với bốn luận chấp. Và
những Sa-môn, Bà-la-môn này, y chỉ gì, căn cứ gì,
chủ trương Thường trú luận, và chấp bản ngã và thế
giới là thường còn với bốn luận chấp?

31. Này các Tỷ-kheo, ở đời này có Sa-môn hay Bà- la-môn, nhờ nhiệt tâm, nhờ tinh tấn, nhờ cần mẫn, nhờ không phóng dật, nhờ chánh ức niệm, nên tâm nhập định; khi tâm nhập định, vị ấy nhớ được nhiều đời sống quá khứ, như một đời, hai đời, ba đời, bốn đời, năm đời, mười đời, trăm đời, ngàn đời, trăm ngàn đời, vô số trăm đời, vô số ngàn đời, vô số trăm ngàn đời, nhớ rằng: "Khi được sanh tại chỗ ấy, tôi đã sống với tên như thế này, giòng họ như thế này, giai cấp như thế này, ăn uống như thế này, lạc thọ khổ thọ như thế này, tuổi thọ như thế này. Từ chỗ ấy chết đi, tôi lại được sanh đến chỗ kia. Tại chỗ kia, tôi đã sống tên như thế này, giòng họ như thế này, giai cấp như thế này, ăn uống như thế này, lạc thọ, khổ thọ như thế này, tuổi thọ như thế này. Từ chỗ kia chết đi tôi được sanh tại chỗ này". Như vậy người ấy nhớ nhiều đời quá khứ, với những đặc điểm và những chi tiết. Người ấy nói rằng: "Bản ngã và thế giới là thường trú, bất sanh, vững chắc như đảnh núi, như trụ đá; còn những loại hữu tình kia thời lưu chuyển luân hồi, chết đi sanh lại, tuy vậy chúng vẫn thường

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6341

trú. Tại sao vậy? Vì rằng tôi do nhờ nhiệt tâm, nhờ
tinh tấn, nhờ cần mẫn, nhờ không phóng dật, nhờ
chánh ức niệm... còn những loại hữu tình kia thì lưu
chuyển luân hồi, chết đi sanh lại, tuy vậy chúng vẫn
thường trú".

Này các Tỷ-kheo đó là lập trường thứ nhất, y chỉ theo
đó, căn cứ theo đó, một số những vị Sa-môn, Bà-la-
môn, chủ trương Thường trú luận, và chấp rằng bản
ngã và thế giới là thường còn.

32. Trường hợp thứ hai, có những Sa-môn, Bà-la-
môn y chỉ gì, căn cứ gì, chủ trương Thường trú
luận, và chấp rằng bản ngã và thế giới là thường
còn?

Này các Tỷ-kheo, ở đời này có Sa-môn hay Bà-la- môn, nhờ nhất tâm, nhờ tinh tấn, nhờ cần mẫn, nhờ không phóng dật, nhờ chánh ức niệm, nên tâm nhập định, khi tâm nhập định, vị ấy nhớ được nhiều đời sống quá khứ, như một thành kiếp hoại kiếp, hai thành kiếp hoại kiếp, ba thành kiếp hoại kiếp, mười thành kiếp hoại kiếp nhớ rằng: "Khi được sanh tại chỗ ấy, tôi đã sống với tên như thế này, giòng họ như thế này, giai cấp như thế này, ăn uống như thế này, lạc thọ khổ thọ như thế này... còn những loại hữu tình kia lưu chuyển luân hồi, chết đi sanh lại, tuy vậy

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6342

chúng vẫn thường trú".

Này các Tỷ-kheo, đó là lập trường thứ hai, y chỉ theo
đó, căn cứ theo đó, một số những Sa-môn, Bà-la-
môn, chủ trương Thường trú luận và chấp rằng, bản
ngã và thế giới thường còn.

33. Trường hợp thứ ba, những Sa-môn hay Bà-la-
môn, y chỉ gì, căn cứ gì, chủ trương Thường trú
luận, và cho rằng bản ngã và thế giới là thường
còn?

Này các Tỷ-kheo, ở đời này có Sa-môn hay Bà-la- môn, nhờ nhất tâm, nhờ tinh tấn, nhờ cần mẫn, nhờ không phóng dật, nhờ chánh ức niệm, nên tâm nhập định. Khi tâm nhập định, vị ấy nhớ được nhiều đời sống quá khứ, như mười thành kiếp hoại kiếp, hai mươi thành kiếp hoại kiếp, ba mươi thành kiếp hoại kiếp, bốn mươi thành kiếp hoại kiếp, năm mươi thành kiếp hoại kiếp; nhớ rằng: "Khi được sanh tại chỗ ấy, tôi đã sống với tên như thế này, giòng họ như thế này, giai cấp như thế này, lạc thọ khổ thọ như thế này, tuổi thọ như thế này. Từ chỗ ấy, chết đi, tôi lại được sanh đến chỗ kia. Từ chỗ ấy, chết đi, tôi lại được sanh đến chỗ kia. Tại chỗ kia, tôi đã sống với tên như thế này, giòng họ như thế này, giai cấp như thế này, ăn uống như thế này, lạc thọ khổ thọ như thế

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6343

này, tuổi thọ như thế này. Từ chỗ kia chết đi, tôi được sanh tại chỗ này". Như vậy người ấy nhớ nhiều đời quá khứ với những đặc điểm và những chi tiết. Người ấy nói: "Bản ngã và thế giới là thường trú, bất sanh, vững chắc như đảnh núi, như trụ đá; còn những loại hữu tình kia thì lưu chuyển luân hồi, chết đi sanh lại, tuy vậy, chúng vẫn thường trú. Tại sao vậy? Vì rằng tôi nhờ nhiệt tâm... nên tâm nhập định như vậy. Khi tâm nhập định như vậy, tôi nhớ được nhiều đời sống quá khứ, như mười thành kiếp, hoại kiếp... bốn mươi thành kiếp hoại kiếp". Nhớ rằng: "Khi được sanh tại chỗ ấy, tôi sống với tên như thế này... tôi được sanh tại chỗ này". Như vậy người ấy nhớ nhiều đời quá khứ với những đặc điểm và những chi tiết. Người ấy nói: "Bản ngã và thế giới là thường trú, bất sanh, vững chắc như đảnh núi, trụ đá... còn những loại hữu tình kia thì lưu chuyển, luân hồi, chết đi sanh lại, tuy vậy chúng vẫn thường trú".

Này các Tỷ-kheo, đó là lập trường thứ ba, y chỉ theo
đó, căn cứ theo đó, một số Sa-môn, Bà-la-môn, chủ
trương Thường trú luận, chấp bản ngã và thế giới
thường còn.

34. Trường hợp thứ tư, những Sa-môn, Bà-la-môn y chỉ gì, căn cứ gì, chủ trương Thường trú luận, và chấp bản ngã và thế giới thường còn?

MƯỜI HAI DUYÊN                                        6344

Này các Tỷ-kheo, ở đời có Sa-môn hay Bà-la-môn, là nhà suy luận, là nhà thẩm sát. Do sự chia chẻ của suy luận, và sự tùy thuận theo thẩm sát, vị này tuyên bố như thế này: "Bản ngã và thế giới là thường trú, bất sanh, vững chắc như đảnh núi, như trụ đá, còn những loại hữu tình kia thời lưu chuyển luân hồi, chết đi sanh lại, tuy vậy chúng vẫn thường còn".

Này các Tỷ-kheo, đó là lập trường thứ tư, y chỉ theo
đó, căn cứ theo đó, một số Sa-môn, Bà-la-môn, chủ
trương Thường trú luận, chấp bản ngã và thế giới là
thường còn.

35. Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn, Bà-la-môn
này, chủ trương Thường trú luận, chấp bản ngã và
thế giới là thường còn, với bốn luận chấp. Nếu có
những vị Sa-môn, Bà-la-môn nào chủ trương
Thường trú luận, chấp rằng: "Bản ngã và thế giới là
thường còn", chúng sẽ chấp cả bốn luận chấp trên,
hay một trong những luận chấp trên, ngoài ra không
có luận chấp nào khác nữa.

36. Này các Tỷ-kheo, Như Lai tuệ tri như thế này: "Những sở kiến ấy, chấp trước như vậy, chấp thủ như vậy, sẽ đưa đến những cõi thú như vậy, sẽ tác thành những định mạng như vậy". Như Lai biết như vậy, Ngài lại biết hơn thế nữa, và Ngài không chấp sở tri

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6345

ấy. Nhờ không chấp trước sở tri ấy, nội tâm chứng
được tịch tịnh. Ngài như thật biết sự tập khởi, sự
diệt trừ của các thọ, vị ngọt, những nguy hiểm và
sự xuất ly của chúng. Nhờ biết vậy, này các Tỷ-
kheo, Như Lai được giải thoát hoàn toàn, không
có chấp thủ.

37. Những pháp ấy, này các Tỷ-kheo, là những pháp
sâu kín, khó thấy, khó chứng, tịch tịnh, mỹ diệu, vượt
ngoài tầm của luận lý suông, tế nhị, chỉ những người
có trí mới có thể phân biệt. Những pháp ấy, Như Lai
đã thắng tri, giác ngộ và truyền thuyết; và chính
những pháp ấy, những ai như thật chân chánh tán
thán Như Lai mới nói đến.

---------------------------------------------------

TỤNG PHẨM THỨ NHẤT

1. Này các Tỷ-kheo, lại có những Sa-môn, Bà-la-
môn, chủ trương một phần Thường trú luận, một
phần Vô thường luận, chấp bản ngã và thế giới là
thường còn đối với một hạng hữu tình và vô
thường đối với một hạng hữu tình khác, với bốn
luận chấp. Và những Sa-môn, Bà-la-môn ấy, y chỉ
gì, căn cứ gì chủ trương một phần Thường trú luận,
một phần Vô thường luận, chấp bản ngã và thế giới
là thường còn đối với một hạng hữu tình và vô

MƯỜI HAI DUYÊN                                             6346

thường đối với một hạng hữu tình khác, với bốn luận chấp?

2. Này các Tỷ-kheo, có một thời đến một giai đoạn
nào đó, sau một thời hạn rất lâu, thế giới này chuyển
hoại. Trong khi thế giới chuyển hoại, các loại hữu
tình phần lớn sanh qua cõi Àbhassara (Quang Âm
thiên). Ở tại đấy, những loại chúng sanh này do ý
sanh, nuôi sống bằng hỷ, tự chiếu hào quang, phi
hành trên hư không, sống trong sự quang vinh, và
sống như vậy một thời gian khá dài.

3. Này các Tỷ-kheo, có một thời đến một giai đoạn
nào đó, sau một thời hạn rất lâu, thế giới này chuyển
thành. Trong khi thế giới này chuyển thành, Phạm
cung được hiện ra, nhưng trống không. Lúc bấy giờ,
một hữu tình, hoặc thọ mạng đã tận, hay phước báo
đã tận, mạng chung từ Quang Âm thiên, sanh qua
Phạm cung trống rỗng ấy. Vị ấy ở tại đấy, do ý sanh,
nuôi sống bằng hỷ, tự chiếu hào quang, phi hành trên
hư không, sống trong sự quang vinh, và sống như
vậy trong một thời gian khá dài.

4. Vị này, tại chỗ ấy, sau khi sống lâu một mình như vậy, khởi ý chán nản, không hoan hỷ và có kỳ vọng: "Mong sao có các loài hữu tình khác, cũng đến tại chỗ này!" Lúc bấy giờ, các loài hữu tình khác, hoặc

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6347

thọ mạng đã tận, hay phước báo đã tận, bị mệnh
chung và từ thân Quang Âm thiên, sanh qua Phạm
cung để làm bạn với vị hữu tình kia. Những loại hữu
tình ở đấy cũng do ý sanh, nuôi sống bằng hỷ, tự
chiếu hào quang, phi hành trên hư không, sống trong
sự quang vinh, và sống như vậy, trong một thời gian
khá dài.

5. Lúc bấy giờ, này các Tỷ-kheo, vị hữu tình đầu tiên sanh qua nghĩ rằng: "Ta là Phạm thiên, Đại Phạm thiên, Toàn năng, Tối thắng, Biến nhãn, Thượng tôn, Thượng đế, Sáng tạo chủ, Hóa sanh chủ, Đại tôn, Chúa tể mọi định mạng, đấng Tự tại, Tổ phụ các chúng sanh đã và sẽ sanh. Những loài hữu tình ấy do chính ta sanh ra. Tại sao vậy? Vì chính do ta khởi niệm: Mong sao các loài hữu tình khác cũng đến tại chỗ này - Chính do sở nguyện của ta mà những loài hữu tình ấy đến tại chỗ này". Các loài hữu tình đến sau cũng nghĩ như thế này: "Vị ấy là Phạm thiên, Đại Phạm thiên, đấng Toàn năng, Tối thắng, Biến nhãn, Thượng tôn, Thượng đế, Sáng tạo chủ, Hóa sanh chủ, Đại tôn, Chúa tể mọi định mạng, đấng Tự tại, Tổ phụ các chúng sanh đã và sẽ sanh. Chúng ta do vị Phạm thiên này hóa sanh. Vì sao vậy? Vì ta đã thấy vị này sanh trước ở đây rồi. Còn chúng ta thì sanh sau".

6. Này các Tỷ-kheo, vị hữu tình sanh ra đầu tiên ấy

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6348

sống được lâu hơn, sắc tướng tốt đẹp hơn và được nhiều uy quyền hơn. Còn các loài hữu tình sanh sau thì sống ngắn hơn, sắc tướng ít tốt đẹp hơn và được ít quyền hơn. Này các Tỷ-kheo, sự tình này xảy ra. Một trong các loài hữu tình ấy, sau khi từ bỏ thân kia lại thác sanh đến cõi này. Khi đến cõi này, vị ấy xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Sau khi xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình, vị ấy, nhờ nhiệt tâm, nhờ tinh tấn, nhờ cần mẫn, nhờ không phóng dật, nhờ chánh ức niệm, nên tâm nhập định. Khi tâm nhập định, vị ấy nhớ tới đời sống quá khứ ấy, chớ không nhớ xa hơn đời sống ấy. Vị ấy nói rằng: "Vị kia là Phạm thiên, Đại Phạm thiên, đấng Toàn năng, Tối thắng, Biến nhãn, Thượng tôn, Thượng đế, Sáng tạo chủ, Hóa sanh chủ, Đại tôn, Chúa tể mọi định mạng, đấng Tự Tại, Tổ phụ các chúng sanh đã và sẽ sanh. Chúng ta do vị Phạm thiên ấy hóa sanh. Vị ấy là thường hằng, kiên cố, thường trú, không bị chuyển biến, thường trú như vậy mãi mãi. Còn chúng ta do vị Phạm thiên ấy hóa sanh đến tại chỗ này. Chúng ta là vô thường, không kiên cố, yểu thọ và chịu sự biến dịch".

Này các Tỷ-kheo, đó là trường hợp thứ nhất, y chỉ theo đó, căn cứ theo đó, một số Sa-môn, Bà-la-môn, chủ trương một phần Thường trú luận, một phần Vô thường luận, chấp bản ngã và thế giới là thường còn

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6349

đối với một hạng hữu tình và vô thường đối với một hạng hữu tình khác.

7. Trường hợp thứ hai, lại có những Sa-môn, Bà-
la-môn, y chỉ gì, căn cứ gì, chủ trương một phần
Thường trú luận, một phần Vô thường luận, chấp
bản ngã và thế giới là thường còn đối với một hạng
hữu tình và vô thường đối với một hạng hữu tình
khác?

Này các Tỷ-kheo, có những hạng chư Thiên gọi là
Khiddàpadosikà (bị nhiễm hoặc bởi dục lạc). Những
vị này sống lâu ngày, mê say trong hý tiếu dục lạc.
Vì sống lâu ngày, mê say trong hý tiếu dục lạc, nên
bị thất niệm. Do thất niệm, các chư Thiên ấy thác
sanh, từ bỏ thân thể của chúng.

8. Này các Tỷ-kheo, sự tình này xảy ra. Một trong các loài hữu tình kia khi thác sanh từ bỏ thân thể ấy, lại sanh đến chỗ này. Khi đến tại chỗ này, vị ấy xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Sau khi xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, vị ấy nhờ nhất tâm, nhờ tinh tấn, nhờ cần mẫn, nhờ không phóng dật, nhờ chánh ức niệm, nên tâm nhập định. Khi tâm nhập định, vị ấy nhớ đến đời sống quá khứ ấy, chớ không nhớ xa hơn đời sống ấy.

9. Vị ấy nói rằng: "Những chư Thiên không bị nhiễm

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6350

hoặc bởi dục lạc, chúng sống lâu ngày không mê say trong hý tiếu dục lạc. Vì sống lâu ngày không mê say trong hý tiếu dục lạc, nên không bị thất niệm. Nhờ không thất niệm, nên những chư Thiên ấy không thác sanh từ bỏ thân thể của chúng, sống thường hằng, kiên cố, thường trú, không bị chuyển biến, thường trú như vậy mãi mãi. Còn chúng ta đã bị nhiễm hoặc bởi dục lạc, sống lâu ngày mê say trong hý tiếu dục lạc. Vì chúng ta sống lâu ngày mê say trong hý tiếu dục lạc, nên bị thất niệm. Do thất niệm, chúng ta từ bỏ thân thể này, sống vô thường, không kiên cố, yểu thọ, chịu sự biến dịch và thác sanh đến tại chỗ này".

Này các Tỷ-kheo, đó là trường hợp thứ hai, y chỉ theo
đó, căn cứ theo đó, một số Sa-môn, Bà-la-môn, chủ
trương một phần Thường trú luận, một phần Vô
thường luận, chấp bản ngã và thế giới là thường còn
đối với một hạng hữu tình, và vô thường đối với một
hạng hữu tình khác.

10. Trường hợp thứ ba, lại có những Sa-môn, Bà-
la-môn, y chỉ gì, căn cứ gì, chủ trương một phần
Thường trú luận, một phần Vô thường luận, chấp
bản ngã và thế giới là thường còn với một hạng
hữu tình, và vô thường đối với một hạng hữu tình
khác?

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6351

Này các Tỷ-kheo, có những hạng chư Thiên gọi là
Manopadosikà (bị nhiễm hoặc bởi tâm trí). Chúng
sống lâu ngày nung nấu bởi sự đố kỵ lẫn nhau. Vì
sống lâu ngày nung nấu bởi sự đố kỵ lẫn nhau, tâm
trí của chúng oán ghét lẫn nhau. Vì tâm trí oán ghét
lẫn nhau, nên thân chúng mệt mỏi, tâm chúng mệt
mỏi. Các hạng chư Thiên ấy thác sanh từ bỏ thân thể
này của chúng.

11. Này các Tỷ-kheo, sự tình này xảy ra. Một trong các vị hữu tình kia, khi thác sanh từ bỏ thân thể ấy, lại sanh đến cõi này. Khi đến tại chỗ này, vị ấy xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Sau khi xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình, vị ấy nhờ nhất tâm, nhờ tinh tấn, nhờ cần mẫn, nhờ không phóng dật, nhờ chánh ức niệm, nên tâm nhập định. Khi tâm nhập định, vị ấy nhớ đến đời sống quá khứ ấy, nhưng không nhớ xa hơn đời sống ấy.

12. Vị ấy nói rằng: "Những vị chư Thiên không bị
nhiễm hoặc bởi tâm trí, chúng sống lâu ngày không
nung nấu bởi sự đố kỵ lẫn nhau. Vì sống lâu ngày
không nung nấu bởi sự đố kỵ lẫn nhau, tâm trí của
chúng không oán ghét nhau. Vì tâm trí chúng không
oán ghét nhau, nên thân chúng không mệt mỏi, tâm
chúng không mệt mỏi. Những hàng chư Thiên ấy
không thác sanh từ bỏ thân thể của chúng, sống

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6352

thường hằng kiên cố, thường trú, không bị chuyển biến, thường trú như vậy mãi mãi". Còn chúng ta bị nhiễm hoặc bởi tâm trí, sống lâu ngày nung nấu bởi sự đố kỵ lẫn nhau, nên tâm trí chúng ta oán ghét lẫn nhau. Vì tâm trí chúng ta oán ghét lẫn nhau, nên thân mệt mỏi và tâm mệt mỏi. Chúng ta thác sanh, từ bỏ thân này, sống vô thường không kiên cố, yểu thọ, chịu sự biến dịch và thác sanh đến tại chỗ này".

Này các Tỷ-kheo, đó là trường hợp thứ ba, y chỉ theo
đó, căn cứ theo đó, một số Sa-môn, Bà-la-môn chủ
trương một phần Thường trú luận, một phần Vô
thường luận, chấp bản ngã và thế giới là thường còn
đối với một hạng hữu tình và vô thường đối với một
hạng hữu tình khác.

13. Trường hợp thứ tư, lại có những Sa-môn, Bà-
la-môn, y chỉ gì, căn cứ gì chủ trương một phần
Thường trú luận, một phần Vô thường luận, chấp
bản ngã và thế giới là thường còn đối với một hạng
hữu tình và vô thường đối với một hạng hữu tình
khác.

Này các Tỷ-kheo, có Sa-môn, hay Bà-la-môn là nhà suy luận, là nhà thẩm sát. Do sự chia chẻ biện bác của suy luận và sự tùy thuộc theo thẩm sát, vị này tuyên bố như thế này: "Cái gọi là mắt, là tai, là mũi,

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6353

là lưỡi, là thân, cái bản ngã ấy vô thường, không kiên
cố, không thường trú, bị chuyển biến. Cái gọi là tâm,
là ý, là thức, cái bản ngã ấy là thường còn, bất biến,
thường trú, không bị chuyển biến, thường hằng như
vậy mãi mãi".

Này các Tỷ-kheo, đó là trường hợp thứ tư, y chỉ theo
đó, căn cứ theo đó, một số Sa-môn, Bà-la-môn, chủ
trương một phần Thường trú luận, một phần Vô
thường luận, chấp bản ngã và thế giới là thường còn
đối với một hạng hữu tình, và vô thường đối với một
hạng hữu tình khác.

14. Này các Tỷ-kheo, những vị Sa-môn, Bà-la-môn
này chủ trương một phần Thường trú luận, một
phần Vô thường luận, chấp bản ngã và thế giới là
thường còn với bốn luận chấp. Nếu có những Sa-
môn hay Bà-la-môn chủ trương Thường trú luận,
chấp bản ngã và thế giới là thường còn, chúng sẽ
chấp cả bốn luận chấp trên, hay một trong những
luận chấp trên, ngoài ra không có luận chấp nào khác
nữa.

15. Này các Tỷ-kheo, Như Lai biết rằng: "Những sở kiến ấy, chấp trước như vậy, chấp thủ như vậy, sẽ đưa đến những cõi thú như vậy, sẽ tác thành những định mạng như vậy". Như Lai tuệ tri như vậy, Ngài

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6354

lại tuệ tri hơn thế nữa, và Ngài không chấp sở tri ấy. Nhờ không chấp sở tri ấy, nội tâm được tịch tịnh. Ngài như thật biết sự tập khởi, sự diệt trừ của các thọ, vị ngọt, những nguy hiểm và sự xuất ly của chúng. Nhờ biết vậy, này các Tỷ-kheo, Như Lai được giải thoát hoàn toàn, không có chấp thủ.

Những pháp ấy, này các Tỷ-kheo, là những pháp sâu kín khó thấy, khó chứng, tịch tịnh, mỹ diệu, vượt ngoài tầm của luận lý suông, tế nhị, chỉ những người có trí mới có thể nhận biết. Những pháp ấy, những ai như thật chân chánh tán thán Như Lai mới nói đến.

-----------------------------------

16. Này các Tỷ-kheo, có những Sa-môn, Bà-la-môn
chủ trương Hữu biên Vô biên, chấp thế giới là Hữu
biên Vô biên với bốn luận chấp. Và những Sa-môn,
Bà-la-môn này, y chỉ gì, căn cứ gì, chủ trương Hữu
biên Vô biên luận, chấp thế giới là hữu biên vô biên
với bốn luận chấp?

17. Này các Tỷ-kheo, ở đây có Sa-môn hay Bà-la- môn, nhờ nhiệt tâm, nhờ tinh tấn, nhờ cần mẫn, nhờ không phóng dật, nhờ chánh ức niệm, nên tâm nhập định. Khi tâm nhập định, vị ấy sống ở trong đời với tư tưởng thế giới là hữu biên. Vị ấy nói rằng: "Thế giới này là hữu biên, có một đường vòng chung

MƯỜI HAI DUYÊN                                        6355

quanh. Vì sao vậy? Vì tôi, nhờ nhất tâm, nhờ tinh
tấn, nhờ cần mẫn, nhờ không phóng dật, nhờ chánh
ức niệm, nên tâm nhập định. Khi tâm nhập định, tôi
sống với tư tưởng thế giới là hữu biên. Do đó tôi biết
rằng thế giới này là hữu biên, có một đường vòng
chung quanh".

Này các Tỷ-kheo, đó là trường hợp thứ nhất, y chỉ
theo đó, căn cứ theo đó, một số Sa-môn, Bà-la-môn
chủ trương Hữu biên Vô biên luận, chấp thế giới là
hữu biên và vô biên.

18. Trường hợp thứ hai, có những Sa-môn, Bà-la- môn, y chỉ gì, căn cứ gì, chủ trương Hữu biên Vô biên luận, chấp thế giới là hữu biên và vô biên?

Này các Tỷ-kheo, ở đây có Sa-môn, Bà-la-môn, nhờ nhất tâm, nhờ tinh tấn, nhờ cần mẫn, nhờ không phóng dật, nhờ chánh ức niệm, nên tâm nhập định. Khi tâm nhập định, vị ấy sống ở trong đời với tư tưởng thế giới là vô biên. Vị ấy nói: "Thế giới này là vô biên, không có giới hạn". Những vị Sa-môn, Bà- la-môn nào đã nói: "Thế giới này là hữu biên, có một đường vòng xung quanh", những vị ấy nói không đúng sự thật. Thế giới này là vô biên, không có giới hạn. Tại sao vậy? Vì tôi nhờ nhất tâm, nhờ tinh tấn, nhờ cần mẫn, nhờ không phóng dật, nhờ chánh ức

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6356

niệm, nên tâm nhập định. Khi tâm nhập định, tôi sống với tư tưởng thế giới là vô biên. Do đó tôi biết: "Thế giới này là vô biên, không có giới hạn".

Này các Tỷ-kheo, đó là trường hợp thứ hai, y chỉ như
vậy, căn cứ như vậy, có một số Sa-môn, Bà-la-môn
chủ trương Hữu biên Vô biên luận, chấp thế giới là
hữu biên vô biên.

19. Trường hợp thứ ba, lại có những Sa-môn, Bà- la-môn, y chỉ gì, căn cứ gì, chủ trương Hữu biên Vô biên luận, chấp thế giới là hữu biên vô biên?

Này các Tỷ-kheo, ở đây có Sa-môn hay Bà-la-môn, nhờ nhất tâm, nhờ tinh tấn, nhờ cần mẫn, nhờ không phóng dật, nhờ chánh ức niệm, nên tâm nhập định. Khi tâm nhập định, vị ấy sống ở trong đời với tư tưởng thế giới là hữu biên về phía trên, phía dưới và thế giới là Vô biên về phía bề ngang. Vị ấy nói: "Thế giới này là hữu biên và vô biên". Những Sa-môn, Bà- la-môn nào đã nói: "Thế giới này là hữu biên, có một đường vòng xung quanh, thì những vị ấy nói không đúng sự thật". Những Sa-môn, Bà-la-môn nào đã nói: "Thế giới này là vô biên không có giới hạn thì những vị ấy nói không đúng sự thật. Thế giới này vừa là hữu biên, vừa là vô biên. Tại sao vậy? Vì rằng, tôi nhờ nhất tâm, nhờ tinh tấn, nhờ cần mẫn, nhờ

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6357

không phóng dật, nhờ chánh ức niệm, nên tâm nhập định. Khi tâm nhập định, tôi sống ở trong đời với tư tưởng, thế giới là hữu biên về phía trên, phía dưới, và thế giới là vô biên về phía bề ngang. Do vậy tôi biết: "Thế giới này vừa là hữu biên vừa là vô biên".

Này các Tỷ-kheo, đó là trường hợp thứ ba, y chỉ như
vậy, căn cứ như vậy, một số Sa-môn, Bà-la-môn chủ
trương Hữu biên Vô biên luận, chấp thế giới là hữu
biên vô biên.

20. Trường hợp thứ tư, lại có những Sa-môn, Bà- la-môn, y chỉ gì, căn cứ gì, chủ trương Hữu biên Vô biên luận, chấp thế giới là hữu biên vô biên?

Này các Tỷ-kheo, ở đây có Sa-môn hay Bà-la-môn là nhà suy luận, là nhà thẩm sát. Do sự chia chẻ biện bác của suy luận và sự tùy thuận theo thẩm sát, vị này tuyên bố như sau: "Thế giới này không phải là hữu biên, cũng không phải là vô biên. Những Sa- môn, Bà-la-môn nào đã nói: "Thế giới này là hữu biên có giới hạn xung quanh", những vị ấy nói không đúng sự thật. Lại những Sa-môn, Bà-la-môn nào đã nói: "Thế giới này là vô biên không có giới hạn" những vị ấy cũng nói không đúng sự thật. Lại những vị Sa-môn, Bà-la-môn nào đã nói: "Thế giới này vừa là hữu biên vừa là vô biên", những vị ấy cũng nói

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6358

không đúng sự thật. Thế giới này cũng không phải là hữu biên, cũng không phải là vô biên.

21. Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn, Bà-la-môn này
chủ trương Hữu biên Vô biên luận với bốn luận
chấp. Nếu có những Sa-môn hay Bà-la-môn nào chủ
trương Hữu biên Vô biên luận, chấp thế giới là hữu
biên vô biên, chúng sẽ chấp cả bốn luận chấp trên,
hay một trong những luận chấp trên, ngoài ra không
có luận chấp nào khác nữa.

22. Này các Tỷ-kheo, Như Lai tuệ tri như thế này: "Những sở kiến ấy, chấp trước như vậy, chấp thủ như vậy, sẽ đưa đến những cõi thú như vậy, sẽ tác thành những định mạng như vậy". Như Lai tuệ tri như vậy. Ngài lại tuệ tri hơn thế nữa, và Ngài không chấp sở tri ấy. Nhờ không chấp trước sở tri ấy, nội tâm được tịch tịnh. Ngài như thật tuệ tri sự tập khởi, sự diệt trừ của các thọ, vị ngọt, những nguy hiểm và sự xuất ly của chúng. Nhờ tuệ tri vậy, này các Tỷ-kheo, Như Lai được giải thoát hoàn toàn, không có chấp thủ.

Những pháp ấy, này các Tỷ-kheo, là những pháp sâu kín, khó thấy, khó chứng, tịch tịnh, mỹ diệu, vượt ngoài tầm của luận lý suông, tế nhị, chỉ những người trí mới có thể nhận biết. Những pháp ấy Như Lai tự chứng tri, giác ngộ và truyền thuyết; và chính những

MƯỜI HAI DUYÊN                                         6359

pháp ấy những ai như thật chân chánh tán thán Như Lai mới nói đến.

------------------------------------------------------------

23. Này các Tỷ-kheo, có một số Sa-môn, Bà-la-môn
chủ trương Ngụy biện luận. Khi bị hỏi vấn đề này
hay vấn đề khác dùng những lời ngụy biện trườn
uốn như con lươn với bốn luận chấp. Và những Sa-
môn, Bà-la-môn ấy, y chỉ gì, căn cứ gì, chủ trương
ngụy biện luận, khi bị hỏi vấn đề này hay vấn đề khác
dùng những lời ngụy biện trườn uốn như con lươn
với bốn luận chấp?

24. Này các Tỷ-kheo, ở đây có Sa-môn hay Bà-la- môn không như thật biết "Đây là thiện" không như thật biết "Đây là bất thiện". Vị ấy nghĩ: Tôi không như thật biết: "Đây là thiện", không như thật biết: "Đây là bất thiện" và nếu tôi trả lời: "Đây là thiện" hoặc tôi trả lời: "Đây là bất thiện", thời dục, tham, sân hoặc hận, khởi lên nơi tôi . Nếu dục, tham, sân hoặc hận, khởi lên nơi tôi, như vậy tôi có thể bị sai lầm. Nếu tôi sai lầm thì tôi bị phiền muộn. Nếu tôi bị phiền muộn sẽ thành một chướng ngại cho tôi - Như vậy, vì sợ sai lầm, vì chán ghét sai lầm, nên vị ấy không trả lời: "Đây là thiện", cũng không trả lời: "Đây là bất thiện". Khi hỏi đến vấn đề này hay vấn

MƯỜI HAI DUYÊN                                              6360

đề khác, vị ấy dùng lời ngụy biện trườn uốn như con
lươn: "Tôi không nói là như vậy. Tôi không nói là
như kia. Tôi không nói là khác như thế. Tôi không
nói là không phải như thế. Tôi không nói là không
không phải như thế".

Này các Tỷ-kheo, đó là trường hợp thứ nhất, y chỉ
như vậy, căn cứ như vậy, một số Sa-môn, Bà-la-môn
chủ trương Ngụy biện luận, khi bị hỏi vấn đề này hay
vấn đề khác dùng những lời ngụy biện trườn uốn như
con lươn.

25. Trường hợp thứ hai, lại có những Sa-môn, Bà-
la-môn, y chỉ gì, căn cứ gì chủ trương Ngụy biện
luận, khi bị hỏi vấn đề này hay vấn đề khác dùng
những lời ngụy biện trườn uốn như con lươn? (1)

Này các Tỷ-kheo, ở đây có Sa-môn hay Bà-la-môn, không như thật biết "Đây là thiện", không như thật biết "Đây là bất thiện". Vị ấy nghĩ: Tôi không như thật biết: "Đây là thiện", không như thật biết: "Đây là bất thiện". Vì tôi không như thật biết: "Đây là thiện", không như thật biết "Đây là bất thiện". Và nếu tôi trả lời: "Đây là thiện" hoặc tôi trả lời: "Đây là bất thiện", thời dục, tham, sân hoặc hận, khởi lên nơi tôi. Nếu dục, tham, sân hoặc hận khởi lên nơi tôi, như vậy tôi có thể chấp thủ. Nếu tôi chấp thủ, thì tôi bị

MƯỜI HAI DUYÊN                                         6361

phiền muộn. Nếu tôi bị phiền muộn, thời thành một chướng ngại cho tôi.

- Như vậy, vì sợ chấp thủ, vì chán ghét chấp thủ, nên vị ấy không trả lời: "Đây là thiện", cũng không trả lời: "Đây là bất thiện". Khi bị hỏi đến vấn đề này hay vấn đề khác, vị ấy dùng lời ngụy biện trườn uốn như con lươn: "Tôi không nói là như vậy. Tôi không nói là như kia. Tôi không nói là khác như thế. Tôi không nói là không phải như thế. Tôi không nói là không không phải như thế". Này các Tỷ-kheo, đó là trường hợp thứ hai, y chỉ như vậy, căn cứ như vậy, một số Sa-môn, Bà-la-môn chủ trương Ngụy biện luận, khi bị hỏi đến vấn đề này hay vấn đề khác, dùng những lời ngụy biện trườn uốn như con lươn.

(1) Hỏi một đường đáp một ngã (trườn uốn như con lươn ).

26. Trường hợp thứ ba, lại có những Sa-môn, Bà-
la-môn, y chỉ gì, căn cứ gì chủ trương ngụy biện
luận, khi bị hỏi vấn đề này hay vấn đề khác dùng
những lời ngụy biện trườn uốn như con lươn?

- Này các Tỷ-kheo, ở đây có Sa-môn hay Bà-la-môn không như thật biết "Đây là thiện", không như thật biết "Đây là bất thiện". Vị ấy nghĩ: Tôi không như

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6362

thật biết: "Đây là thiện", không như thật biết: "Đây là bất thiện". Vì tôi không như thật biết "Đây là thiện", không như thật biết "Đây là bất thiện" và nếu tôi trả lời: "Đây là thiện" hoặc trả lời: "Đây là bất thiện", có những Sa-môn, Bà-la-môn, bác học, tế nhị, nghị luận biện tài, biện bác như chia chẻ sợi tóc, những vị này đi chỗ này chỗ kia, như muốn đả phá các tà kiến với trí tuệ của chúng, chúng có thể đọ tài, chất vấn và cật nạn tôi. Nếu chúng đọ tài, chất vấn, cật nạn tôi, tôi có thể không giải đáp được cho chúng. Nếu tôi không giải đáp được cho chúng, thì tôi bị phiền muộn. Nếu tôi bị phiền muộn thời thành một chướng ngại cho tôi - Như vậy, vì sợ bị thử thách, vì chán ghét thử thách, nên vị ấy không trả lời: "Đây là thiện", cũng không trả lời. "Đây là bất thiện". Khi bị hỏi đến vấn đề này hay vấn đề khác, vị ấy dùng lời ngụy biện trườn uốn như con lươn: "Tôi không nói là như vậy. Tôi không nói là như kia. Tôi không nói là khác như thế. Tôi không nói là không phải như thế. Tôi không nói là không không phải như thế". - Này các Tỷ-kheo, đó là trường hợp thứ ba, y chỉ như vậy, căn cứ như vậy, một số Sa-môn, chủ trương ngụy biện luận, khi bị hỏi vấn đề này hay vấn đề khác dùng những lời ngụy biện trườn uốn như con lươn.

27. Trường hợp thứ tư, lại có những Sa-môn, Bà- la-môn, y chỉ gì, căn cứ gì chủ trương ngụy biện

MƯỜI HAI DUYÊN                                       6363

luận, khi bị hỏi vấn đề này hay vấn đề khác dùng những lời ngụy biện trườn uốn như con lươn?

- Này các Tỷ-kheo, ở đây có Sa-môn, Bà-la-môn đần độn ngu si. Vị này, vì đần độn ngu si, khi bị hỏi vấn đề nay hay vấn đề khác, liền dùng những lời ngụy biện trườn uốn như con lươn: "Anh hỏi tôi có một thế giới khác hay không?" Nếu tôi nghĩ "Có một thế giới khác", tôi có thể trả lời với anh: "Có một thế giới khác". Nhưng tôi không nói là như vậy. Tôi không nói là như kia. Tôi không nói là khác như thế. Tôi không nói là không phải như thế. Tôi không nói là không không phải như thế. Nếu anh hỏi tôi: "Không có một thế giới khác phải không?" Nếu tôi nghĩ: "Không có một thế giới khác", tôi có thể trả lời với anh: "Không có một thế giới khác". Nhưng tôi không nói là như vậy. Tôi không nói là như kia. Tôi không nói là khác như thế. Tôi không nói là không phải như thế. Tôi không nói là không không phải như thế. Nếu anh hỏi tôi "Không có một thế giới khác phải không?" (... như trên... ) "Cũng có và cũng không có một thế giới khác?", "Cũng không có và cũng không không có một thế giới khác?", "Có loại hữu tình hóa sanh?", "Không có loại hữu tình hóa sanh?" , "Cũng có và cũng không có loại hữu tình hóa sanh?", "Cũng không có và cũng không không có loại hữu tình hóa sanh?", "Có kết quả dị thục của các nghiệp thiện và

MƯỜI HAI DUYÊN                                        6364

ác?", "Không có kết quả dị thục của những nghiệp
thiện và ác?", "Cũng có và cũng không có kết quả dị
thục của những nghiệp thiện và ác?", "Cũng không
có và cũng không không có kết quả dị thục của
những nghiệp thiện và ác?", "Như Lai có tồn tại sau
khi chết?", "Như Lai không có tồn tại sau khi chết?",
"Như Lai có và không có tồn tại sau khi chết?", "Như
Lai không có và cũng không không có tồn tại sau khi
chết?". Anh hỏi tôi như vậy. Nếu tôi nghĩ: "Như Lai
không có và cũng không không có tồn tại sau khi
chết". Tôi có thể trả lời: "Như Lai không có và cũng
không không có tồn tại sau khi chết". Nhưng tôi
không nói là như vậy. Tôi không nói là như kia. Tôi
không nói là khác như thế. Tôi không nói là không
phải như thế. Tôi không nói là không không phải như
thế.

-Này các Tỷ-kheo, đó là trường hợp thứ tư, y chỉ như
vậy, căn cứ như vậy, một số Sa-môn, Bà-la-môn chủ
trương ngụy biện luận, khi bị hỏi vấn đề này hay vấn
đề khác dùng những lời ngụy biện trườn uốn như con
lươn.

28. Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn, Bà-la-môn chủ trương ngụy biện luận. Khi bị hỏi vấn đề này hay vấn đề khác, dùng những lời ngụy biện trườn uốn như con lươn với bốn luận chấp. Nếu có những Sa-môn

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6365

hay Bà-la-môn nào chủ trương ngụy biện luận, khi bị hỏi vấn đề này hay vấn đề khác dùng những lời ngụy biện trườn uốn như con lươn, chúng sẽ chấp cả bốn luận chấp trên hay một trong những luận chấp trên, ngoài ra không có luận chấp nào khác nữa.

29. Này các Tỷ-kheo, Như Lai tuệ tri như thế này: "Những sở kiến ấy, chấp trước như vậy, chấp thủ như vậy, sẽ đưa đến cõi thú như vậy, sẽ tác thành những định mạng như vậy". Như Lai tuệ tri như vậy. Ngài lại tuệ tri hơn thế nữa. Và Ngài không chấp sở tri ấy. Nhờ không chấp trước sở tri ấy, nội tâm được tịch tịnh. Ngài như thật tuệ tri sự tập khởi, sự diệt trừ của các thọ, vị ngọt, những nguy hiểm và sự xuất ly của chúng. Nhờ tuệ tri vậy, này các Tỷ-kheo, Như Lai được giải thoát hoàn toàn, không có chấp thủ.

Những pháp ấy, này các Tỷ-kheo, là những pháp sâu
kín, khó thấy, khó chứng, tịch tịnh, mỹ diệu, vượt
ngoài tầm của luận lý suông, tế nhị, chỉ những người
có trí mới có thể phân biệt. Những pháp ấy Như Lai
đã tự chứng tri, giác ngộ và truyền thuyết. Và chính
những pháp ấy những ai như thật chân chánh tán thán
Như Lai mới nói đến.

----------------------------------------------------------

30. Này các Tỷ-kheo, có một số Sa-môn, Bà-la-môn

MƯỜI HAI DUYÊN                                                 6366

chủ trương Vô nhân luận, chấp bản ngã và thế
giới do vô nhân sanh với hai luận chấp. Và những
Sa-môn, Bà-la-môn ấy, y chỉ gì, căn cứ gì, chủ
trương Vô nhân luận, chấp bản ngã và thế giới do vô
nhân sanh?

31. Này các Tỷ-kheo, có những chư Thiên gọi là Vô tưởng hữu tình. Khi một tưởng niệm khởi lên, thời chư Thiên ấy thác sanh, từ bỏ thân chư Thiên của mình. Này các Tỷ-kheo, sự tình này xẩy ra. Một trong loài hữu tình ấy, khi thác sanh từ bỏ thân chư Thiên ấy của mình, lại sanh đến cõi này. Khi đến tại chỗ này, vị ấy xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Sau khi xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, vị ấy nhờ nhiệt tâm, nhờ tinh tấn, nhờ cần mẫn, nhờ không phóng dật, nhờ chánh ức niệm, nên tâm nhập định. Vị ấy nhớ đến khi tưởng niệm phát sanh, chớ không nhớ xa hơn nữa. Vị ấy nói: "Bản ngã và thế giới do vô nhân sanh. Tại sao vậy? Vì rằng tôi trước kia không có, nay tôi có. Từ nơi trạng thái không có, tôi trở thành loài hữu tình".

Này các Tỷ-kheo, đó là trường hợp thứ nhất, y chỉ
như vậy, căn cứ như vậy, một số Sa-môn, Bà-la-môn
chủ trương Vô nhân luận, chấp bản ngã và thế giới
do vô nhân sanh.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6367

32. Trường hợp thứ hai, những Sa-môn, Bà-la- môn, y chỉ gì, căn cứ gì, chủ trương Vô nhân luận, chấp bản ngã và thế giới do vô nhân sanh?

Này các Tỷ-kheo, ở đây có Sa-môn hay Bà-la-môn là nhà biện luận, là nhà thẩm sát. Do sự chia chẻ biện bác của suy luận và sự tùy thuận theo thẩm sát, vị ấy tuyên bố: "Bản ngã và thế giới vô nhân sanh".

Này các Tỷ-kheo, đó là trường hợp thứ hai, y chỉ như
vậy, căn cứ như vậy, một số Sa-môn, Bà-la-môn chủ
trương Vô nhân luận, chấp bản ngã và thế giới do vô
nhân sanh.

33. Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn, Bà-la-môn
chủ trương Vô nhân luận, chấp bản ngã và thế giới
do vô nhân sanh với hai luận chấp. Nếu có những
Sa-môn hay Bà-la-môn nào chủ trương Vô nhân
luận, chấp bản ngã và thế giới do vô nhân sanh,
chúng sẽ chấp cả hai luận chấp trên hay một trong
những luận chấp trên, ngoài ra không có luận chấp
nào khác nữa.

34. Này các Tỷ-kheo, Như Lai tuệ tri như thế này: "Những sở kiến ấy, chấp trước như vậy, chấp thủ như vậy, sẽ đưa đến cõi thú như vậy, sẽ tác thành những định mạng như vậy". Như Lai tuệ tri như vậy, Ngài lại tuệ tri hơn thế nữa, và Ngài không chấp sở tri ấy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6368

Nhờ không chấp trước sở tri ấy, nội tâm được tịch tịnh. Ngài như thật tuệ tri sự tập khởi, sự diệt trừ của các thọ, vị ngọt, những nguy hiểm và sự xuất ly của chúng. Nhờ tuệ tri như vậy, này các Tỷ-kheo, Như Lai được giải thoát hoàn toàn, không có chấp thủ. Những pháp ấy, này các Tỷ-kheo, là những pháp sâu kín, khó thấy, khó chứng, tịch tịnh, mỹ diệu, vượt ngoài tầm của luận lý suông, tế nhị, chỉ những người có trí mới có thể phân biệt. Những pháp ấy Như Lai đã tự chứng tri, giác ngộ và truyền thuyết. Và chính những pháp ấy những ai như thật chân chánh tán thán Như Lai mới nói đến.

35. Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn, Bà-la-môn
luận bàn về quá khứ tối sơ, chấp kiến về quá khứ
tối sơ, y cứ về quá khứ tối sơ, đề xướng nhiều ý kiến
sai khác với mười tám luận chấp trên. Này các Tỷ-
kheo, nếu có những Sa-môn hoặc Bà-la-môn luận
bàn về quá khứ tối sơ, chấp kiến về quá khứ tối sơ, y
cứ về quá khứ tối sơ, đề xướng nhiều ý kiến sai khác,
chúng sẽ chấp cả mười tám luận chấp trên hay một
trong những luận chấp trên, ngoài ra không có luận
chấp nào khác nữa.

36. Này các Tỷ-kheo, Như Lai tuệ tri như thế này: "Những sở kiến ấy, chấp trước như vậy, chấp thủ như vậy, sẽ đưa đến cõi thú như vậy, sẽ tác thành những

MƯỜI HAI DUYÊN                                        6369

định mạng như vậy". Như Lai tuệ tri như vậy. Ngài lại tuệ tri hơn thế nữa. Và Ngài không chấp sở tri ấy. Nhờ không chấp trước sở tri ấy, nội tâm được tịch tịnh. Ngài như thật tuệ tri sự tập khởi, sự diệt trừ của các thọ, vị ngọt, những nguy hiểm và sự xuất ly của chúng. Nhờ tuệ tri vậy, này các Tỷ-kheo, Như Lai được giải thoát hoàn toàn, không có chấp thủ.

Những pháp ấy, này các Tỷ-kheo, là những pháp sâu
kín, khó thấy, khó chứng, tịch tịnh, mỹ diệu, vượt
ngoài tầm của luận lý suông, tế nhị, chỉ những người
có trí mới có thể phân biệt. Những pháp ấy Như Lai
đã tự chứng tri, giác ngộ và truyền thuyết. Và chính
những pháp ấy, những ai như thật chân chánh
tán thán Như Lai mới nói đến.

------------------------------------------------------

--------------------------------------------------------

37. Này các Tỷ-kheo, có một số Sa-môn, Bà-la-môn
LUẬN BÀN VỀ TƯƠNG LAI, chấp kiến về tương
lai, y cứ về tương lai, đề xướng nhiều ý kiến sai khác
với bốn mươi bốn luận chấp. Và những vị Sa-môn,
Bà-la-môn này, y chỉ gì, căn cứ gì, luận bàn về tương
lai, chấp kiến về tương lai, y cứ về tương lai đề
xướng nhiều ý kiến sai khác với bốn mươi bốn luận
chấp?

MƯỜI HAI DUYÊN                                                6370

38. Này các Tỷ-kheo, có những Sa-môn, Bà-la-môn
chủ trương hữu tưởng sau khi chết, chấp bản ngã
có tưởng sau khi chết với mười sáu luận chấp. Và
những Sa-môn, Bà-la-môn này, y chỉ gì, căn cứ gì,
chủ trương Hữu tưởng luận sau khi chết, với mười
sáu luận chấp?

- Những vị này chủ trương: "Bản ngã có sắc,
không có bệnh, sau khi chết có tưởng".
- Chúng chủ trương: "Bản ngã có sắc và cũng
không có sắc ...",
- "Bản ngã cũng không có sắc và cũng không
không có sắc ...",
- "Bản ngã là hữu biên...",
- "Bản ngã là vô biên ...",
- "Bản ngã là hữu biên và vô biên",
- "Bản ngã cũng không hữu biên và cũng không
vô biên ...",
- "Bản ngã là nhất tưởng ...",
- "Bản ngã là dị tưởng ...".
- "Bản ngã là thiểu tưởng ...",
- "Bản ngã là vô lượng tưởng ...",
- "Bản ngã là thuần lạc ...",

MƯỜI HAI DUYÊN                                 6371

- "Bản ngã là thuần khổ ...",
- "Bản ngã là khổ lạc".
- Chúng chủ trương: "Bản ngã là không khổ
không lạc, không có bệnh, sau khi chết có
tưởng".

39. Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn, Bà-la-môn này
chủ trương hữu tưởng sau khi chết, chấp bản ngã có
tưởng sau khi chết với mười sáu luận chấp. Này các
Tỷ-kheo, những Sa-môn hay Bà-la-môn này chủ
trương Hữu tưởng luận sau khi chết, chúng sẽ chấp
cả mười sáu luận chấp trên, hay một trong những
luận chấp trên, ngoài ra không có luận chấp nào khác
nữa.

40. Này các Tỷ-kheo, Như Lai tuệ tri như thế này: "Những sở kiến ấy, chấp trước như vậy, sẽ đưa đến cõi thú như vậy, sẽ tác thành những định mạng như vậy". Như Lai tuệ tri như vậy, Ngài lại tuệ tri hơn thế nữa, và Ngài không chấp sở tri ấy. Nhờ không chấp trước sở tri ấy, nội tâm được tịch tịnh. Ngài như thật tuệ tri sự tập khởi, sự diệt trừ của các thọ, vị ngọt, những nguy hiểm và sự xuất ly của chúng. Nhờ tuệ tri vậy, này các Tỷ-kheo, Như Lai được giải thoát hoàn toàn, không có chấp thủ.

 Những pháp ấy, này các Tỷ-kheo, là những pháp

MƯỜI HAI DUYÊN                                       6372

sâu kín, khó thấy, khó chứng, tịch tịnh, mỹ diệu,
vượt ngoài tầm của luận lý suông, tế nhị, chỉ
những người có trí mới có thể phân biệt. Những
pháp ấy Như Lai đã tự chứng tri, giác ngộ và
truyền thuyết. Và chính những pháp ấy, những ai
như thật chân chánh tán thán Như Lai mới nói
đến.

--------------------------------------------------

TỤNG PHẨM THỨ HAI

1. Này các Tỷ-kheo, có một số Sa-môn, Bà-la-môn,
chủ trương Vô tưởng luận sau khi chết, chấp bản
ngã không có tưởng sau khi chết với tám luận
chấp. Và những Sa-môn, Bà-la-môn này, y chỉ gì,
căn cứ gì, chủ trương Vô tưởng luận sau khi chết,
chấp bản ngã không có tưởng sau khi chết với tám
luận chấp?

2. Những vị này chủ trương:

- "Bản ngã có sắc, không có bệnh, sau khi chết
không có tưởng",
- "Bản ngã không có sắc ...",
- "Bản ngã có sắc và cũng không có sắc ...",

MƯỜI HAI DUYÊN                                            6373

- "Bản ngã không có sắc và cũng không không
có sắc ...",
- "Là hữu biên ...", "Là vô biên ...",
- "Là hữu biên và vô biên ...".
- Các vị này chấp bản ngã là phi hữu biên và phi
vô biên, không có bệnh, sau khi chết không có
tưởng.

3. Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn, Bà-la-môn này
chủ trương Vô tưởng luận sau khi chết, chấp bản
ngã không có tưởng sau khi chết với tám luận chấp.
- Này các Tỷ-kheo, nếu có những Sa-môn hay Bà-la-
môn nào chủ trương Vô tưởng luận sau khi chết,
chấp bản ngã không có tưởng sau khi chết, chúng sẽ
chấp cả tám luận chấp trên, hay một trong những
luận chấp trên, ngoài ra không có luận chấp nào
khác nữa.

4. Này các Tỷ-kheo. Như Lai tuệ tri như thế này: "Những sở kiến ấy, chấp trước như vậy, chấp thủ như vậy, sẽ đưa đến những cõi thú như vậy, sẽ tác thành những định mạng như vậy". Như Lai tuệ tri như vậy. Ngài lại tuệ tri hơn thế nữa, và Ngài không chấp sở tri ấy. Nhờ không chấp trước sở tri ấy, nội tâm được tịch tịnh. Ngài như thật tuệ tri sự tập khởi, sự diệt trừ của các thọ, vị ngọt, những nguy hiểm và sự xuất ly

MƯỜI HAI DUYÊN                                         6374

của chúng. Nhờ tuệ tri vậy, này các Tỷ-kheo, Như Lai được giải thoát hoàn toàn, không có chấp thủ.

 Những pháp ấy, này các Tỷ-kheo, là những pháp
sâu kín, khó thấy, khó chứng, tịch tịnh, mỹ diệu,
vượt ngoài tầm của luận lý suông, tế nhị, chỉ
những người có trí mới có thể nhận biết. Những
pháp ấy Như Lai tự chứng tri, giác ngộ và truyền
thuyết; và chính những pháp ấy nhưng ai như thật
chân chánh tán thán Như Lai mới nói đến.

--------------------------------------------

5. Này các Tỷ-kheo, có một số Sa-môn, Bà-la-môn
chủ trương Phi Hữu tưởng Phi Vô tưởng luận sau
khi chết, chấp bản ngã phi hữu tưởng phi vô
tưởng với tám luận chấp. Và những Sa-môn, Bà-la-
môn này, y chỉ gì, căn cứ gì, chủ trương Phi Hữu
tưởng Phi Vô tưởng luận sau khi chết, chấp bản ngã
phi hữu tưởng phi vô tưởng với tám luận chấp?

6. Những vị này chấp:

- "Bản ngã có sắc, không có bệnh, sau khi chết
phi hữu tưởng phi vô tưởng... ",
- "Bản ngã là vô sắc... ",
- "Bản ngã có sắc và cũng không có sắc... ",

MƯỜI HAI DUYÊN                                        6375

- "Bản ngã là phi hữu sắc và cũng phi vô sắc... ",
- "Bản ngã là hữu biên... ",
- "Bản ngã là vô biên... ",
- "Bản ngã là hữu biên và vô biên... ".

7. Những vị này chấp rằng: Bản ngã là phi hữu biên và cũng phi vô biên, không có bệnh, sau khi chết phi hữu tưởng phi vô tưởng, với tám luận chấp. Này các Tỷ-kheo, nếu có Sa-môn hay Bà-la-môn nào, chủ trương phi hữu tưởng phi vô tưởng, chúng sẽ chấp cả tám luận chấp trên, hay một trong những luận chấp trên, ngoài ra không có luận chấp nào khác nữa.

8. Này các Tỷ-kheo, Như Lai tuệ tri như thế này: "Những sở kiến ấy, chấp trước như vậy, sẽ đưa đến những cõi thú như vậy, sẽ tác thành những định mạng như vậy". Như Lai tuệ tri như vậy. Ngài tuệ tri hơn thế nữa, và Ngài không chấp sở tri ấy. Nhờ không chấp trước sở tri ấy, nội tâm được tịch tịnh. Ngài như thật tuệ tri sự tập khởi, sự diệt trừ của các thọ, vị ngọt, những nguy hiểm và sự xuất ly của chúng. Nhờ tuệ tri vậy, này các Tỷ-kheo, Như Lai được giải thoát hoàn toàn, không có chấp thủ.

 Những pháp ấy, này các Tỷ-kheo, là những pháp sâu kín, khó thấy, khó chứng, tịch tịnh, mỹ diệu,

MƯỜI HAI DUYÊN                                        6376

vượt ngoài tầm của luận lý suông, tế nhị, chỉ
những người có trí mới có thể nhận biết. Những
pháp ấy Như Lai tự chứng tri, giác ngộ và truyền
thuyết; và chính những pháp ấy những ai như thật
chân chánh tán thán Như Lai mới nói đến.

-------------------------------------------------------------- -

9. Này các Tỷ-kheo, có một số Sa-môn, Bà-la-môn,
chủ trương Đoạn diệt luận, chấp trước sự đoạn
diệt, sự tiêu thất, sự hủy hoại của loài hữu tình với
bảy luận chấp. Và những Sa-môn, Bà-la-môn này, y
chỉ gì, căn cứ gì, chấp trước sự đoạn diệt, sự tiêu
thất, sự hủy hoại của loài hữu tình với bảy luận
chấp?

10. Này các Tỷ-kheo, có Sa-môn hoặc Bà-la-môn chủ trương lý thuyết và ý kiến: "Vì bản ngã này có sắc, do bốn đại hợp thành, do cha mẹ sanh ra, khi thân hoại bị hủy nát tiêu diệt, sau khi chết không còn nữa, nên bản ngã này như thế hoàn toàn đoạn diệt". Như vậy một số người chủ trương sự đoạn diệt, sự tiêu thất và sự hủy hoại của loài hữu tình.

11. Một vị khác lại nói: "Này ông, thật có bản ngã như ông nói. Tôi không nói bản ngã ấy không có, nhưng bản ngã ấy như thế không bị hoàn toàn đoạn

MƯỜI HAI DUYÊN                                              6377

diệt. Lại còn một bản ngã khác có thiên tánh, có sắc,
thuộc dục giới, ăn các đồ ăn đoàn thực. Bản ngã ấy
ông không biết, ông không thấy. Bản ngã ấy tôi biết,
tôi thấy. Bản ngã ấy khi thân hoại, bị hủy nát tiêu
diệt, sau khi chết không còn nữa, nên bản ngã ấy như
thế hoàn toàn đoạn diệt". Như vậy có một số người
chủ trương sự đoạn diệt, tiêu thất và hủy hoại của
loài hữu tình.

12. Một vị khác lại nói: "Này ông, thật có bản ngã ấy
như ông nói. Tôi không nói bản ngã ấy không có.
Nhưng bản ngã ấy như thế không bị hoàn toàn đoạn
diệt. Lại còn một bản ngã khác có thiên tánh, có sắc,
do ý tạo thành, mọi chi tiết tay chân lớn nhỏ đều đầy
đủ, không khuyết một căn nào. Bản ngã ấy ông
không biết, ông không thấy. Bản ngã ấy tôi biết, tôi
thấy. Bản ngã ấy khi thân hoại bị hủy nát, tiêu diệt,
sau khi chết không còn nữa, nên bản ngã ấy như thế
hoàn toàn đoạn diệt". Như vậy có một số người chủ
trương sự đoạn diệt, tiêu thất và hủy hoại của loài
hữu tình.

13. Một vị khác lại nói: "Này ông, thật có bản ngã ấy như ông nói. Tôi không nói bản ngã ấy không có. Nhưng bản ngã ấy như thế không bị hoàn toàn đoạn diệt. Lại còn một bản ngã khác vượt ngoài tất cả sắc tưởng, diệt trừ các tưởng chống đối, không ức niệm

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6378

các dị tưởng, nhận hiểu hư không là vô biên. - Đạt đến không vô biên xứ. Bản ngã ấy ông không biết, ông không thấy. Bản ngã ấy tôi biết, tôi thấy. Bản ngã ấy khi thân hoại, bị hủy nát tiêu diệt, sau khi chết không còn nữa, nên bản ngã ấy như thế hoàn toàn đoạn diệt". Như vậy có một số người chủ trương sự đoạn diệt, tiêu thất và hủy hoại của loài hữu tình.

14. Một vị khác lại nói: "Này ông, thật có bản ngã ấy như ông nói. Tôi không nói bản ngã ấy không có. Nhưng bản ngã ấy như thế không bị hoàn toàn đoạn diệt. Lại còn một bản ngã khác vượt ngoài tất cả không vô biên xứ, nhận hiểu: Thức là vô biên. - Đạt đến Thức vô biên xứ. Bản ngã ấy ông không biết, ông không thấy. Bản ngã ấy tôi biết, tôi thấy. Bản ngã ấy khi thân hoại, bị hủy nát, tiêu diệt, sau khi chết không còn nữa, nên bản ngã ấy như thế hoàn toàn đoạn diệt". Như vậy có một số người chủ trương sự đoạn diệt, tiêu thất và hủy hoại của loài hữu tình.

15. Một vị khác lại nói: "Này ông, thật có bản ngã ấy như ông nói. Tôi không nói bản ngã ấy không có. Nhưng bản ngã ấy như thế không bị hoàn toàn đoạn diệt. Lại còn một bản ngã khác vượt ngoài tất cả Thức vô biên xứ, nhận hiểu: không có sở hữu. - Đạt đến Vô sở hữu xứ. Bản ngã ấy ông không biết, ông không thấy. Bản ngã ấy tôi biết, tôi thấy. Bản ngã ấy

MƯỜI HAI DUYÊN                                        6379

khi thân hoại bị hủy nát, tiêu diệt, sau khi chết không còn nữa, nên bản ngã ấy như thế hoàn toàn đoạn diệt". Như vậy có một số người chủ trương sự đoạn diệt, tiêu thất và hủy hoại của loài hữu tình.

16. Một vị khác lại nói: "Này ông, thật có bản ngã ấy
như ông nói. Tôi không nói bản ngã ấy không có.
Nhưng bản ngã ấy như thế không bị hoàn toàn đoạn
diệt. Lại còn một bản ngã khác vượt ngoài tất cả Vô
sở hữu xứ, nhận hiểu: Đây là tịch tịnh, đây là mỹ
diệu. - Đạt đến Phi tưởng Phi phi tưởng xứ. Bản ngã
ấy ông không biết, ông không thấy. Bản ngã ấy tôi
biết, tôi thấy. Bản ngã ấy khi thân hoại, bị hủy nát
tiêu diệt, sau khi chết không còn nữa, nên bản ngã ấy
như thế hoàn toàn đoạn diệt". Như vậy có một số
người chủ trương sự đoạn diệt, tiêu thất và hủy hoại
của loài hữu tình.

17. Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn, Bà-la-môn ấy,
chủ trương Đoạn diệt luận, chấp trước sự đoạn diệt,
tiêu thất, hủy hoại của loài hữu tình với bảy luận
chấp. Này các Tỷ-kheo, nếu có những vị Sa-môn hay
Bà-la-môn nào chủ trương Đoạn diệt luận, chấp
trước sự đoạn diệt, tiêu thất, hủy hoại của loài hữu
tình, chúng chấp cả bảy luận chấp trên, hay một trong
những luận chấp trên, ngoài ra không có luận chấp
nào khác nữa.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       6380

18. Này các Tỷ-kheo. Như Lai tuệ tri như thế này: "Những sở kiến ấy, chấp trước như vậy, sẽ đưa đến những cõi thú như vậy, sẽ tác thành những định mạng như vậy". Như Lai tuệ tri như vậy, Ngài tuệ tri hơn thế nữa, và Ngài không chấp sở tri ấy. Nhờ không chấp trước sở tri ấy, nội tâm được tịch tịnh. Ngài như thật tuệ tri sự tập khởi, sự diệt trừ của các thọ, vị ngọt, những nguy hiểm và sự xuất ly của chúng. Nhờ tuệ tri như vậy, này các Tỷ-kheo, Như Lai được giải thoát hoàn toàn, không có chấp thủ.

 Những pháp ấy, này các Tỷ-kheo, là những pháp
sâu kín, khó thấy, khó chứng, tịch tịnh, mỹ diệu,
vượt ngoài tầm của luận lý suông, tế nhị, chỉ
những người có trí mới có thể nhận biết. Những
pháp ấy Như Lai tự chứng tri, giác ngộ và truyền
thuyết: và chính những pháp ấy những ai như thật
chân chánh tán thán Như Lai mới nói đến.

--------------------------------------------------------

-------------------------------------------------------------- ------

19. Này các Tỷ-kheo, có một số Sa-môn, Bà-la-môn
chủ trương HIỆN TẠI NIẾT BÀN LUẬN, chấp
trước sự tối thượng hiện tại Niết Bàn của loài hữu
tình với năm luận chấp. Và những Sa-môn, Bà-la-

MƯỜI HAI DUYÊN                                                6381

môn này, y chỉ gì, căn cứ gì, chủ trương Hiện tại Niết bàn luận, chấp sự tối thượng hiện tại Niết Bàn của loài hữu tình với năm luận chấp?

20. Này các Tỷ-kheo, có Sa-môn hay Bà-la-môn chủ
trương và quan niệm: "Khi nào bản ngã này tận
hưởng, sung mãn năm món dục lạc, như thế bản ngã
ấy đạt đến tối thượng Niết Bàn của loài hữu tình".

21. Một vị khác lại nói: "Này ông, thật có bản ngã ấy như ông nói. Tôi không nói bản ngã ấy không có. Nhưng bản ngã ấy như thế, không phải hoàn toàn đạt đến tối thượng Niết Bàn. Vì cớ sao? Vì rằng tính của dục lạc và vô thường, khổ, biến dịch. Vì tánh của chúng là biến dịch, chuyển hóa, nên ưu, bi, khổ, muộn, não phát sanh. Khi nào bản ngã ấy ly các dục lạc, ly các ác pháp, đạt đến và an trú vào đệ nhất thiền; thiền định này có tầm, có tứ, có hỷ và có lạc, do ly dục sanh. Như thế, bản ngã ấy đạt đến tối thượng hiện tại Niết Bàn". Như vậy có người chủ trương tối thượng hiện tại Niết Bàn của loài hữu tình.

22. Một vị khác lại nói: "Này ông, thật có bản ngã ấy như ông nói. Tôi không nói bản ngã ấy không có. Nhưng bản ngã ấy như thế, không phải hoàn toàn đạt đến tối thượng hiện tại Niết Bàn. Vì cớ sao? Vì ở đây thiền định ấy có tầm, có tứ nên gọi là thô tháo. Khi

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6382

nào bản ngã ấy có tầm và tứ, đạt đến và an trú đệ nhị
thiền. Thiền định này nội tâm yên tỉnh, trí chuyên
nhất cảnh, không tầm, không tứ, hỷ lạc do định sanh.
Như thế, bản ngã ấy đạt đến tối thượng hiện tại Niết
Bàn". Như vậy có người chủ trương tối thượng hiện
tại Niết Bàn của loài hữu tình.

23. Một vị khác lại nói: "Này ông, thật có bản ngã ấy như ông nói. Tôi không nói bản ngã ấy không có. Nhưng bản ngã ấy như thế, không phải hoàn toàn đạt đến tối thượng hiện tại Niết Bàn. Vì cớ sao? Vì ở đây tâm trí có hỷ và bị kích động nên gọi là thô tháo. Khi nào bản ngã ấy không tham hỷ, trú xã, chánh niệm, chánh trí, thân hưởng lạc mà các bậc thánh gọi là Hỷ niệm lạc trú - đạt đến và an trú đệ tam thiền". Như thế, bản ngã ấy đạt đến tối thượng hiện tại Niết Bàn. Như vậy, có người chủ trương tối thượng hiện tại Niết Bàn. Như vậy, có người chủ trương tối thượng hiện tại Niết-bàn của loài hữu tình.

24. Một vị khác lại nói: "Này ông, thật có bản ngã ấy như ông nói. Tôi không nói bản ngã ấy không có. Nhưng bản ngã ấy như thế, không phải hoàn toàn đạt đến tối thượng hiện tại Niết bàn. Vì cớ sao? Vì ở đây tâm thọ lạc nên gọi là thô tháo. Khi nào bản ngã ấy xả lạc và xả khổ, diệt trừ hỷ và ưu về trước, đạt đến và an trú vào đệ tứ thiền. Thiền này không khổ,

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6383

không lạc, xả niệm thanh tịnh. Như thế, bản ngã ấy
đạt đến tối thượng hiện tại Niết Bàn". Như vậy có
người chủ trương tối thượng hiện tại Niết Bàn của
loài hữu tình.

25. Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn, Bà-la-môn ấy
chủ trương Hiện tại Niết-bàn luận, chấp trước sự
tối thượng hiện tại Niết Bàn của loài hữu tình với
năm luận chấp. Này các Tỷ-kheo, nếu có những Sa-
môn, Bà-la-môn nào chủ trương Hiện tại Niết-bàn
luận, chấp sự tối thượng hiện tại Niết Bàn của loài
hữu tình, những vị này sẽ chấp cả năm luận chấp
trên, hay một trong năm luận chấp trên, ngoài ra
không còn một luận chấp nào khác nữa.

26. Này các Tỷ-kheo, Như Lai tuệ tri như thế này: "Những sở kiến ấy, chấp trước như vậy sẽ đưa đến những cõi thú như vậy, sẽ tác thành những định mạng như vậy". Như Lai tuệ tri như vậy. Ngài tuệ tri hơn thế nữa, và Ngài không chấp sở tri ấy. Nhờ không chấp trước sở tri ấy, nội tâm được tịch tịnh. Ngài như thật tuệ tri sự tập khởi, sự diệt trừ của các thọ, vị ngọt, những nguy hiểm và sự xuất ly của chúng. Nhờ tuệ tri như vậy, này các Tỷ-kheo, Như Lai được giải thoát hoàn toàn không có chấp thủ.

 Những pháp ấy, này các Tỷ-kheo, là những pháp

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6384

sâu kín, khó thấy, khó chứng, tịch tịnh, mỹ diệu,
vượt ngoài tầm của luận lý suông, tế nhị, chỉ
những người có trí mới có thể nhận biết. Những
pháp ấy Như Lai tự chứng tri, giác ngộ và truyền
thuyết; và chính những pháp ấy những ai như thật
chân chánh tán thán Như Lai mới nói đến.

------------------------------------------------------------

27. Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn, Bà-la-môn ấy luận bàn về tương lai, chấp kiến về tương lai, y cứ về tương lai, sẽ đề xướng nhiều sở kiến sai khác với bốn mươi bốn luận chấp. Này các Tỷ-kheo, những Sa- môn hay Bà-la-môn nào, luận bàn về tương lai, chấp kiến về tương lai, y cứ về tương lai, đề xướng nhiều sở kiến sai khác. Chúng sẽ chấp bốn mươi bốn luận chấp trên, hay một trong những luận chấp trên, ngoài ra không có luận chấp nào khác nữa.

28. Này các Tỷ-kheo, Như Lai tuệ tri như thế này: "Những sở kiến ấy, chấp trước như vậy, sẽ đưa đến những cõi thú như vậy, sẽ tác thành những định mạng như vậy". Như Lai tuệ tri như vậy. Ngài tuệ tri hơn thế nữa, và Ngài không chấp sở tri ấy. Nhờ không chấp trước sở tri ấy, nội tâm được tịch tịnh. Ngài như thật tuệ tri sư tập khởi, sự diệt trừ của các thọ, vị ngọt, những nguy hiểm và sự xuất ly của

MƯỜI HAI DUYÊN                                              6385

chúng. Nhờ tuệ tri như vậy, này các Tỷ-kheo, Như Lai được giải thoát hoàn toàn, không có chấp thủ.

29. Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn, Bà-la-môn ấy luận bàn về quá khứ tối sơ và luận bàn về tương lai, luận bàn về quá khứ tối sơ và tương lai, chấp kiến về quá khứ tối sơ và tương lai, y cứ về quá khứ tối sơ và tương lai, đề xướng nhiều sở kiến sai khác với sáu mươi hai luận chấp. Này các Tỷ-kheo, những Sa- môn hay Bà-la-môn nào, luận bàn về quá khứ tối sơ, luận bàn về tương lai, luận bàn về quá khứ tối sơ và tương lai, chấp kiến về quá khứ tối sơ và tương lai, y cứ về quá khứ tối sơ và tương lai, đề xướng nhiều sở kiến sai khác. Những vị ấy sẽ chấp sáu mươi hai luận chấp trên, hay một trong những luận chấp trên, ngoài ra không có luận chấp nào khác nữa.

30. Này các Tỷ-kheo, Như Lai tuệ tri như thế này: "Những sở kiến ấy, chấp trước như vậy, sẽ đưa đến những cõi thú như vậy, sẽ tác thành những định mệnh như vậy". Như Lai tuệ tri như vậy. Ngài tuệ tri hơn thế nữa, và Ngài không chấp sở tri ấy. Nhờ không chấp trước sở tri ấy, nội tâm được tịch tịnh. Ngài như thật tuệ tri sự tập khởi sự diệt trừ của các thọ, vị ngọt, những nguy hiểm và sự xuất ly của chúng. Nhờ tuệ tri như vậy, này các Tỷ-kheo, Như Lai được giải thoát hoàn toàn, không có chấp thủ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6386

31. Những pháp ấy, này các Tỷ-kheo, là những pháp
sâu kín, khó thấy, khó chứng, tịch tịnh, mỹ diệu, vượt
ngoài tầm của luận lý suông, tế nhị, chỉ những người
có trí mới có thể nhận biết. Những pháp ấy Như Lai
tự chứng tri, giác ngộ và truyền thuyết, và chính
những pháp ấy những ai như thật chân chánh tán thán
Như Lai mới nói đến.

-------------------------------------------------

32. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn chủ trương Thường trú luận, chấp bản ngã và
thế giới là thường trú với bốn luận chấp. Chủ trương
ấy là kinh nghiệm cá nhân, là sự không biết,
không thấy, sự cảm thọ của những Sa-môn, Bà-
la-môn, là sự kích thích, dao động, xuyên tạc của
những vị bị tham ái chi phối.

33. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn chủ trương một phần Thường trú luận, một
phần Vô thường luận, chấp bản ngã và thế giới là
thường còn đối với một hạng hữu tình và vô thường
đối với một hạng hữu tình khác với bốn luận chấp.
Chủ trương ấy là kinh nghiệm cá nhân, là sự
không biết, không thấy, sự cảm thọ của những Sa-
môn, Bà-la-môn, là sự kích thích, dao động, xuyên
tạc của những vị bị tham ái chi phối.

MƯỜI HAI DUYÊN                                           6387

34. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn chủ trương Hữu biên Vô biên luận, chấp thế
giới là hữu biên vô biên với bốn luận chấp. Chủ
trương ấy là kinh nghiệm cá nhân, là sự không biết,
không thấy, sự cảm thọ của những Sa-môn, Bà-la-
môn, là sự kích thích dao động, xuyên tạc của những
vị bị tham ái chi phối.

35. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn chủ trương Ngụy biện luận. Khi bị hỏi vấn đề
này hay vấn đề khác dùng những lời ngụy biện trườn
uốn như con lươn với bốn luận chấp. Chủ trương ấy
là kinh nghiệm cá nhân, là sự không biết, không thấy,
sự cảm thọ của những Sa-môn, Bà-la-môn, là sự kích
thích, dao động, xuyên tạc của những vị bị tham ái
chi phối.

36. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn, chủ trương Vô nhân luận, chấp bản ngã và
thế giới do vô nhân sanh với hai luận chấp. Chủ
trương ấy là kinh nghiệm cá nhân, là sự không biết
không thấy, sự cảm thọ của những Sa-môn, Bà-la-
môn, là sự kích thích, dao động, xuyên tạc của những
vị bị tham ái chi phối.

37. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà- la-môn, luận bàn về quá khứ tối sơ, chấp kiến về quá

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6388

khứ tối sơ, y cứ về quá khứ tối sơ, đề xướng nhiều ý
kiến sai khác với mười tám luận chấp. Chủ trương ấy
là kinh nghiệm cá nhân, là sự không biết, không thấy,
sự cảm thọ của những Sa-môn, Bà-la-môn, là sự kích
thích, dao động, xuyên tạc của những vị bị tham ái
chi phối.

38. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn chủ trương Hữu tưởng luận sau khi chết, chấp
bản ngã có tưởng sau khi chết với mười sáu luận
chấp. Chủ trương ấy là kinh nghiệm cá nhân, là sự
không biết, không thấy, sự cảm thọ của những Sa-
môn, Bà-la-môn, là sự kích thích, dao động xuyên
tạc của những vị bị tham ái chi phối.

39. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn chủ trương Vô tưởng luận sau khi chết, chấp
bản ngã không có tưởng sau khi chết với tám luận
chấp. Chủ trương ấy là kinh nghiệm cá nhân, là sự
không biết, không thấy, sự cảm thọ của những Sa-
môn, Bà-la-môn, là sự kích thích, dao động, xuyên
tạc của những vị bị tham ái chi phối.

40. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà- la-môn chủ trương Phi Hữu tưởng Phi Vô tưởng sau khi chết, chấp bản ngã phi hữu tưởng phi vô tưởng sau khi chết với tám luận chấp. Chủ trương ấy là kinh

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6389

nghiệm cá nhân, là sự không biết, không thấy, sự
cảm thọ của những Sa-môn, Bà-la-môn, là sự kích
thích, dao động, xuyên tạc của những vị bị tham ái
chi phối.

41. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà- la-môn chủ trương Đoạn diệt luận, chấp trước sự đoạn diệt, tiêu mất, hủy hoại của loài hữu tình với bảy luận chấp. Chủ trương ấy là kinh nghiệm cá nhân, là sự không biết, không thấy, sự cảm thọ của những Sa-môn, Bà-la-môn, là sự kích thích, dao động, xuyên tạc của những vị bị tham ái chi phối.

42. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn chủ trương Hiện tại Niết Bàn luận, chấp trước
sự hiện tại Niết Bàn của loài hữu tình với năm luận
chấp. Chủ trương ấy là kinh nghiệm cá nhân, là sự
không biết, không thấy, sự cảm thọ của những Sa-
môn, Bà-la-môn, là sự kích thích, dao động, xuyên
tạc của những vị bị tham ái chi phối.

43. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà- la-môn, luận bàn về tương lai, chấp kiến về tương lai, y cứ về tương lai, đề xướng nhiều sở kiến sai khác với bốn mươi bốn luận chấp. Chủ trương ấy là kinh nghiệm cá nhân, là sự không biết, không thấy, sự cảm thọ của những Sa-môn, Bà-la-môn, là sự kích

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6390

thích, dao động, xuyên tạc của những vị bị tham ái chi phối.

44. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn, luận bàn về quá khứ tối sơ, luận bàn về
tương lai, luận bàn về quá khứ tối sơ và tương lai,
chấp kiến về quá khứ tối sơ và tương lai, y cứ về quá
khứ tối sơ và tương lai, đề xướng nhiều sở kiến sai
khác với sáu mươi hai luận chấp. Chủ trương ấy là
kinh nghiệm cá nhân, là sự không biết, không thấy,
sự cảm thọ của những Sa-môn, Bà-la-môn, là sự kích
thích, dao động, xuyên tạc của những vị bị tham ái
chi phối.

---------------------------------------------------

45. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà- la-môn, chủ trương Thường trú luận, chấp bản ngã và thế giới là thường trú với bốn luận chấp. Chủ trương ấy phát khởi do sự xúc chạm (của các căn).

46. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn chủ trương một phần Thường trú luận, một
phần Vô thường luận, chấp bản ngã và thế giới là
thường còn đối với một hạng hữu tình và vô thường
đối với một hạng hữu tình khác với bốn luận chấp.
Chủ trương ấy phát khởi do sự xúc chạm (của các
căn).

MƯỜI HAI DUYÊN                                            6391

47. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà- la-môn chủ trương Hữu biên Vô biên luận, chấp thế giới là hữu biên vô biên với bốn luận chấp. Chủ trương ấy phát khởi do sự xúc chạm (của các căn).

48. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn chủ trương Ngụy biện luận. Khi bị hỏi vấn đề
này hay vấn đề khác dùng những lời ngụy biện trườn
uốn như con lươn với bốn luận chấp. Chủ trương ấy
phát khởi là do sự xúc chạm (của các căn).

49. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn, chủ trương Vô nhân luận, chấp bản ngã và
thế giới do vô nhân sanh với hai luận chấp. Chủ
trương ấy phát khởi do sự xúc chạm (của các căn).

50. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà- la-môn, luận bàn về quá khứ tối sơ, chấp kiến về quá khứ tối sơ, y chỉ về quá khứ tối sơ, đề xướng nhiều ý kiến sai khác với mười tám luận chấp. Chủ trương ấy phát khởi do sự xúc chạm (của các căn).

51. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn chủ trương Hữu tưởng luận sau khi chết, chấp
bản ngã có tưởng sau khi chết với mười sáu luận
chấp. Chủ trương ấy phát khởi do sự xúc chạm (của
các căn).

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6392

52. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn chủ trương Vô tưởng luận sau khi chết, chấp
bản ngã không có tưởng sau khi chết với tám luận
chấp. Chủ trương ấy phát khởi do sự xúc chạm (của
các căn).

53. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn chủ trương Phi Hữu tưởng Phi Vô tưởng luận
sau khi chết, chấp bản ngã phi hữu tưởng phi vô
tưởng sau khi chết với tám luận chấp. Chủ trương ấy
phát khởi do sự xúc chạm (của các căn).

54. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn chủ trương Đoạn biệt luận, chấp trước sự
đoạn diệt, tiêu mất, hủy hoại của loài hữu tình với
bảy luận chấp. Chủ trương ấy phát khởi do sự xúc
chạm (của các căn).

55. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn chủ trương Hiện tại Niết bàn luận, chấp trước
sự hiện tại Niết Bàn của loài hữu tình với năm luận
chấp. Chủ trương ấy phát khởi do sự xúc chạm (của
các căn).

56. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà- la-môn, luận bàn về tương lai, chấp kiến về tương lai, y cứ về tương lai, đề xướng nhiều sở kiến sai khác với bốn mươi bốn luận chấp. Chủ trương ấy phát

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6393

khởi do sự xúc chạm (của các căn).

57. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn, luận bàn về quá khứ tối sơ, luận bàn về
tương lai, luận bàn về quá khứ tối sơ và tương lai,
chấp kiến về quá khứ tối sơ và tương lai, y cứ về quá
khứ tối sơ và tương lai, đề xướng nhiều sở kiến sai
khác với sáu mươi hai luận chấp. Chủ trương ấy phát
khởi do sự xúc chạm (của các căn).

--------------------------------------------------

58. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn, chủ trương Thường trú luận, chấp bản ngã
và thế giới là thường còn với bốn luận chấp. Những
vị này không có thể cảm thọ những chủ trương
trên, nếu không có cảm xúc.

59. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn chủ trương một phần Thường trú luận, một
phần Vô thường luận, chấp bản ngã và thế giới, là
thường còn đối với một hạng hữu tình và vô thường
đối với một hạng hữu tình khác với bốn luận chấp.
Những vị này không có thể cảm thọ những chủ
trương trên, nếu không có cảm xúc.

60. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà- la-môn chủ trương Hữu biên Vô biên luận, chấp thế

MƯỜI HAI DUYÊN                                            6394

giới là hữu biên vô biên với bốn luận chấp. Những vị này không có thể cảm thọ những chủ trương trên, nếu không có cảm xúc.

61. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn chủ trương Ngụy biện luận. Khi bị hỏi vấn đề
này hay vấn đề khác dùng những lời ngụy biện trườn
uốn như con lươn với bốn luận chấp. Những vị này
không có thể cảm thọ những chủ trương trên, nếu
không có cảm xúc.

62. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn, chủ trương Vô nhân luận, chấp bản ngã và
thế giới do vô nhân sanh với hai luận chấp. Các vị
này không có thể cảm thọ những chủ trương trên, nếu
không có cảm xúc.

63. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn, luận bàn về quá khứ tối sơ, chấp kiến về quá
khứ tối sơ, y chỉ về quá khứ tối sơ, đề xướng nhiều ý
kiến sai khác với mười tám luận chấp. Những vị này
không có thể cảm thọ những chủ trương trên, nếu
không có cảm xúc.

64. Này các Tỷ-kheo , ở đây có những Sa-môn, Bà- la-môn chủ trương Hữu tưởng luận sau khi chết, chấp bản ngã có tưởng sau khi chết với mười sáu luận chấp. Các vị này không có thể cảm thọ những chủ

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6395

trương trên, nếu không có cảm xúc.

65. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn chủ trương Vô tưởng luận sau khi chết, chấp
bản ngã không có tưởng sau khi chết với tám luận
chấp. Các vị này không có thể cảm thọ những chủ
trương trên, nếu không có cảm xúc.

66. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn chủ trương Phi Hữu tưởng Phi Vô tưởng sau
khi chết, chấp bản ngã phi hữu tưởng phi vô tưởng
sau khi chết với tám luận chấp. Các vị này không có
thể cảm thọ những chủ trương trên, nếu không có
cảm xúc.

67. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn chủ trương Đoạn diệt luận, chấp trước sự
đoạn diệt, tiêu mất, hủy hoại của loài hữu tình với
bảy luận chấp. Các vị này không có thể cảm thọ
những chủ trương, trên, nếu không có cảm xúc.

68. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn chủ trương Hiện tại Niết Bàn luận, chấp trước
sự hiện tại Niết Bàn của loài hữu tình với năm luận
chấp. Các vị này không có thể cảm thọ những chủ
trương trên, nếu không có cảm xúc.

69. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-

MƯỜI HAI DUYÊN                                    6396

la-môn, luận bàn về tương lai, chấp kiến về tương lai,
y cứ về tương lai, đề xướng nhiều sở kiến sai khác
với bốn mươi bốn luận chấp. Các vị này không có
thể cảm thọ những chủ trương trên, nếu không có
cảm xúc.

70. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn, luận bàn về quá khứ tối sơ, luận bàn về
tương lai, luận bàn về quá khứ tối sơ và tương lai,
chấp kiến về quá khứ tối sơ và tương lai, y cứ về quá
khứ tối sơ và tương lai, đề xướng nhiều sở kiến sai
khác với sáu mươi hai luận chấp. Những vị này
không có thể cảm thọ những chủ trương trên, nếu
không có cảm xúc.

-----------------------------------------------

71. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn, chủ trương Thường trú luận, chấp bản ngã
và thế giới là thường còn với bốn luận chấp; những
Sa-môn, Bà-la-môn chủ trương một phần Thường trú
luận, một phần Vô thường luận; những Sa-môn, Bà-
la-môn, chủ trương Ngụy biện luận; những Sa-môn,
Bà-la-môn, chủ trương Vô nhân luận; những Sa-
môn, Bà-la-môn, luân bàn về quá khứ tối sơ, những
Sa-môn, Bà-la-môn chủ trương Hữu tưởng luận sau
khi chết, những Sa-môn, Bà-la-môn chủ trương Vô

MƯỜI HAI DUYÊN                                          6397

tưởng luận sau khi chết; những Sa-môn, Bà-la-môn
chủ trương Phi Hữu tưởng Phi Vô tưởng sau khi chết;
những Sa-môn, Bà-la-môn chủ trương Đoạn diệt
luận; những Sa-môn, Bà-la-môn chủ trương hiện tại
Niết Bàn luận; những Sa-môn, Bà-la-môn luận bàn
về quá khứ tối sơ; những Sa-môn, Bà-la-môn luận
bàn về tương lai, chấp kiến về quá khứ tối sơ và
tương lai, y cứ vào quá khứ tối sơ và tương lai, đề
xướng nhiều sở kiến sai khác với sáu mươi hai luận
chấp. Tất cả những vị này có những cảm thọ
(những chủ trương trên) do sự xúc chạm qua sáu
xúc xứ.

Do duyên với những cảm thọ mà tham ái phát khởi;
do duyên tham ái, thủ phát khởi; do duyên thủ, hữu
phát khởi; do duyên hữu, sanh phát khởi, do duyên
sanh, già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não phát khởi. Này
các Tỷ-kheo, khi Tỷ-kheo như thật biết sự tập khởi,
sự diệt trừ, vị ngọt, sự nguy hiểm và sự xuất ly của
sáu chỗ xuất xứ, vị ấy sẽ có một sự hiểu biết vượt ra
ngoài những điều trên.

72. Này các Tỷ-kheo, có những Sa-môn, Bà-la-môn nào luận bàn về quá khứ tối sơ, hay luận bàn về tương lai, hay luận bàn về quá khứ tối sơ và tương lai, chấp kiến về quá khứ tối sơ và tương lai, y cứ vào quá khứ tối sơ và tương lai, đề xướng nhiều sở kiến

MƯỜI HAI DUYÊN                                       6398

sai khác tất cả những vị này đều bị bao trùm bởi
lưới của sáu mươi hai luận chấp này, dầu chúng
nhảy vọt lên, chúng vẫn bị hạn cuộc bao phủ ở nơi
đây.

Này các Tỷ-kheo, cũng ví như người đánh cá lành
nghề hay người học đánh cá vung lưới trên mặt hồ
nước nhỏ có mắt sít sao. Người ấy nghĩ: "Những con
cá lớn ở trong hồ nước nhỏ này, tất cả chúng đều bị
bao phủ trong tấm lưới này, dầu chúng có nhảy vọt
lên, chúng vẫn bị hạn cuộc bao phủ ở nơi đây". Cũng
như vậy này các Tỷ-kheo, những Sa-môn, Bà-la-môn
nào, luận bàn về quá khứ tối sơ, hay luận bàn về
tương lai, hay luận bàn về quá khứ tối sơ và tương
lai, chấp kiến về quá khứ tối sơ và tương lai, đề
xướng nhiều sở kiến sai khác, tất cả những vị này
đều bị bao phủ trong lưới của sáu mươi hai luận chấp
này; dầu có nhảy vọt lên, những vị này vẫn bị hạn
cuộc bao phủ ở nơi đây.

73. Này các Tỷ-kheo, thân của Như Lai còn tồn tài,
những cái khiến đưa đến đời sống khác đã bị chấm
dứt. Khi thân của vị này còn tồn tại thời chư Thiên
và loài Người còn có thể thấy thân ấy. Khi thân hoại
mạng chung, thời chư Thiên và loài Người không thể
thấy được.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    6399

Này các Tỷ-kheo, như nhánh có một chùm xoài bị chặt đứt, tất cả trái xoài dính với nhánh ấy đều bị chung một số phận với nhánh kia. Cũng như vậy này các Tỷ-kheo, thân của Như Lai còn tồn tại, nhưng cái khiến đưa đến một đời sống khác đã bị chặt đứt. Khi thân của vị này còn tồn tại thời chư Thiên và loài Người có thể thấy thân ấy. Khi thân hoại mạng chung thời chư Thiên và loài Người không thể thấy được.

74. Khi nghe nói vậy, đại đức Ananda bạch đức Thế Tôn:

- Kỳ diệu thay, bạch Thế Tôn! Hy hữu thay, bạch Thế Tôn! Pháp môn này gọi là gì, bạch Thế Tôn?

- Này Ananda, pháp môn này gọi là "Lợi Võng", hãy
như vậy mà phụng trì; gọi là "Pháp Võng", hãy như
vậy mà phụng trì; gọi là "Phạm Võng", hãy như vậy
mà phụng trì; gọi là "Kiếm Võng", hãy như vậy mà
phụng trị; gọi là "Vô thượng Chiến thắng", hãy như
vậy mà phụng trì.

Thế Tôn thuyết như vậy. Các Tỷ-kheo ấy hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy. Trong khi kinh này được truyền thuyết, một ngàn thế giới đều rung động.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    6400

MƯỜI HAI DUYÊN   6401

739 Thủ -- Ngã luận thủ - Kinh VÍ DỤ CON RẮN – 22 Trung I, 295

KINH VÍ DỤ CON RẮN (Alaggadupamasutttam) – Bài kinh số 22 – Trung I, 295

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Savatthi (Xá-vệ), tại
Jetavana (Kỳ-đà Lâm), vườn ông Anathapindika
(Cấp Cô Độc). Lúc bấy giờ, Tỷ-kheo tên là Arittha,
xưa làm nghề huấn luyện chim ưng, khởi lên ác tà
kiến như sau: "Theo như ta hiểu pháp Thế Tôn thuyết
giảng, khi thọ dụng những pháp được Thế Tôn gọi là
chướng ngại pháp, thật sự không có chướng ngại gì".

Một số đông Tỷ-kheo nghe như sau: "Tỷ-kheo tên Arittha, xưa làm nghề huấn luyện chim ưng, khởi lên ác tà kiến như sau: "Theo như ta hiểu pháp Thế Tôn thuyết giảng, khi thọ dụng những pháp được Thế Tôn gọi là chướng ngại pháp, thật sự không có chướng ngại gì". Rồi những Tỷ-kheo ấy đi đến chỗ Tỷ-kheo Arittha, xưa làm nghề huấn luyện chim ưng, khi đến xong, liền nói với Tỷ-kheo Arittha, xưa làm

MƯỜI HAI DUYÊN                                   6402

nghề huấn luyện chim ưng như sau:

– Này Hiền giả Arittha, có đúng sự thật rằng, Hiền giả khởi lên ác tà kiến như sau: "Theo như tôi hiểu... thật sự không có chướng ngại gì"?

– Thật sự là vậy, chư Hiền. Theo như tôi hiểu... không có chướng ngại gì.

Rồi những Tỷ-kheo ấy muốn Tỷ-kheo Arittha, xưa làm nghề huấn luyện chim ưng từ bỏ ác tà kiến ấy, liền cật vấn, nạn vấn lý do, thảo luận:

- "Hiền giả Arittha, chớ nói như vậy, chớ xuyên tạc Thế Tôn. Xuyên tạc Thế Tôn là không tốt. Thế Tôn không có nói như vậy. Hiền giả Arittha, Thế Tôn đã dùng nhiều pháp môn thuyết chướng đạo pháp. Và những ai thọ dụng chúng tự đủ bị chướng ngại. Thế Tôn đã thuyết các dục vui ít, khổ nhiều, não nhiều, do vậy nguy hiểm càng nhiều hơn. Thế Tôn đã thuyết các dục được ví như khúc xương... Thế Tôn đã thuyết các dục được ví như một miếng thịt... Thế Tôn đã thuyết các dục được ví như bó đuốc cỏ khô... Thế Tôn đã thuyết các dục được ví như hố than hừng... Thế Tôn đã thuyết các dục được ví như cơn mộng... Thế Tôn đã thuyết các dục được ví như vật dụng cho mượn... Thế Tôn đã thuyết các dục được ví như trái cây... Thế Tôn đã thuyết các dục vọng được

MƯỜI HAI DUYÊN                                    6403

ví như lò thịt... Thế Tôn đã thuyết các dục vọng được
ví như gậy nhọn... Thế Tôn đã thuyết các dục được
ví như đầu rắn, vui ít khổ nhiều, não nhiều và do vậy,
nguy hiểm càng nhiều hơn".

Tỷ-kheo Arittha xưa làm nghề huấn luyện chim
ưng, dầu được các Tỷ-kheo ấy cật vấn, chất vấn thảo
luận, vẫn nói lên ác tà kiến ấy, cứng đầu, chấp chặt,
nắm chặt tà kiến ấy: "Thật sự là vậy, theo như tôi
hiểu, pháp Thế Tôn thuyết giảng... không có chướng
ngại gì".

Vì các Tỷ-kheo không thể làm cho Tỷ-kheo
Arittha, xưa làm nghề huấn luyện chim ưng, từ bỏ ác
tà kiến ấy, nên họ đến chỗ Thế Tôn ở, khi đến xong,
đảnh lễ Thế Tôn và ngồi xuống một bên. Sau khi
ngồi xuống một bên, những Tỷ-kheo ấy bạch Thế
Tôn:

– Bạch Thế Tôn, Tỷ-kheo Arittha, xưa làm nghề huấn luyện chim ưng, khởi lên ác tà kiến như sau: "Theo tôi hiểu, pháp Thế Tôn thuyết giảng... không có chướng ngại gì". Bạch Thế Tôn, chúng con nghe: "Tỷ-kheo tên Arittha, xưa làm nghề huấn luyện chim ưng... không có chướng ngại gì". Bạch Thế Tôn, rồi chúng con đi đến chỗ Tỷ-kheo Arittha, xưa làm nghề huấn luyện chim ưng, khi đến xong, liền nói với Tỷ-

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6404

kheo Arittha, xưa làm nghề huấn luyện chim ưng:

"– Này Hiền giả Arittha, có đúng sự thật chăng? Hiền giả khởi lên ác tà kiến như sau: "Theo như tôi hiểu... thật sự không có chướng ngại gì".

Bạch Thế Tôn, khi nghe nói vậy, Tỷ-kheo Arittha, xưa làm nghề huấn luyện chim ưng, nói với chúng con như sau:

"– Thật sự là vậy. Chư Hiền, theo như tôi hiểu... thật sự không có chướng ngại gì.

Bạch Thế Tôn, chúng con muốn khiến Tỷ-kheo Arittha, xưa làm nghề huấn luyện chim ưng, từ bỏ ác tà kiến ấy, liền cật vấn, nạn vấn lý do, thảo luận:

– "Hiền giả Arittha, chớ nói như vậy! Chớ
xuyên tạc Thế Tôn. Xuyên tạc Thế Tôn là không tốt.
Thế Tôn không có nói như vậy, Hiền giả Arittha, Thế
Tôn đã dùng nhiều pháp môn, thuyết chướng đạo
pháp. Và những ai thọ dụng chúng, tự đủ bị chướng
ngại. Thế Tôn đã thuyết các dục vui ít, khổ nhiều,
não nhiều, do vậy nguy hiểm càng nhiều hơn. Thế
Tôn đã thuyết các dục được ví như khúc xương... Thế
Tôn đã thuyết các dục được ví như đầu rắn, vui ít,
khổ nhiều, não nhiều, và do vậy nguy hiểm càng
nhiều hơn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6405

Bạch Thế Tôn, Tỷ-kheo Arittha, xưa làm nghề
huấn luyện chim ưng, dầu được chúng con cật vấn,
nạn vấn lý do, thảo luận, vẫn nói lên ác tà kiến ấy,
cứng đầu, chấp chặt, nắm chặt tà kiến ấy: "Thật sự là
vậy, theo tôi hiểu, pháp Thế Tôn thuyết giảng...
không có chướng ngại gì". Bạch Thế Tôn, vì chúng
con không thể làm cho Tỷ-kheo Arittha, xưa làm
nghề huấn luyện chim ưng, từ bỏ ác tà kiến ấy, nên
chúng con đến hỏi Thế Tôn ý nghĩa này.

Rồi Thế Tôn cho gọi một Tỷ-kheo khác:

– Này Tỷ-kheo, hãy đi và nhân danh Ta gọi Tỷ- kheo Arittha, xưa làm nghề huấn luyện chim ưng rằng: "Hiền giả Arittha, bậc Đạo Sư gọi Hiền giả".

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Tỷ-kheo ấy vâng lời Thế Tôn, đến chỗ Tỷ-kheo
Arittha, xưa làm nghề huấn luyện chim ưng, sau khi
đến, liền nói với Tỷ-kheo Arittha, xưa làm nghề huấn
luyện chim ưng:

– Hiền giả Arittha, bậc Đạo sư gọi Hiền giả.

– Thưa vâng, Hiền giả.

Tỷ-kheo Arittha, xưa làm nghề huấn luyện chim

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6406

ưng, đáp lời Tỷ-kheo ấy, đi đến chỗ Thế Tôn ở, sau
khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên.
Thế Tôn nói với Tỷ-kheo Arittha, xưa làm nghề huấn
luyện chim ưng, đang ngồi xuống một bên:

– Này Arittha, có thật chăng, Ông khởi lên ác tà kiến như sau: "Theo như tôi hiểu... thật sự không có chướng ngại gì"?

– Thật sự là vậy, bạch Thế Tôn. Theo như con hiểu, thật sự không có chướng ngại gì.

 Này kẻ ngu si kia, sao Ông lại hiểu pháp Ta
thuyết giảng như vậy? Này kẻ ngu si kia, có phải
chăng, Ta đã dùng nhiều pháp môn thuyết
chướng đạo pháp. Và những ai thọ dụng chúng
tự đủ bị chướng ngại?

 Ta đã thuyết các dục vui ít, khổ nhiều, não
nhiều, do vậy nguy hiểm càng nhiều hơn. Ta đã
thuyết các dục được ví như khúc xương... Ta đã
thuyết các dục được ví như miếng thịt... được ví
như bó đuốc cỏ khô... được ví như hố than
hừng... được ví như cơn mộng... được ví như vật
dụng cho mượn... được ví như trái cây... được
ví như lò thịt... được ví như gậy nhọn... Ta đã
thuyết các dục được ví như đầu rắn, vui ít, khổ

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6407

nhiều, não nhiều, và do vậy nguy hiểm càng nhiều hơn.

 Và này kẻ ngu si kia, không những Ông xuyên
tạc Ta, vì Ông đã tự chấp thủ sai lạc, Ông tự
phá hoại Ông và tạo nên nhiều tổn đức. Này kẻ
ngu si kia, và như vậy sẽ đưa đến bất hạnh và
đau khổ lâu dài cho Ông.

Rồi Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo:

– Chư Tỷ-kheo, các Ông nghĩ thế nào? Tỷ-kheo
Arittha, xưa làm nghề huấn luyện chim ưng này có
thể khởi lên tia lửa sáng gì trong pháp luật này
không?

– Bạch Thế Tôn, làm sao có thể được! Không thể được, bạch Thế Tôn.

Được nói vậy, Tỷ-kheo Arittha, xưa làm nghề
huấn luyện chim ưng, im lặng, hổ thẹn, thụt vai, cúi
đầu, lo âu, câm miệng. Rồi Thế Tôn, sau khi biết
được Tỷ-kheo Arittha, xưa làm nghề huấn luyện
chim ưng đang im lặng, hổ thẹn, thụt vai, cúi đầu, lo
âu, câm miệng, bèn nói với Tỷ-kheo Arittha, xưa làm
nghề huấn luyện chim ưng:

– Này kẻ ngu si kia, người ta sẽ được biết Ông

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6408

qua ác tà kiến của chính Ông. Ở đây, Ta sẽ hỏi các Tỷ-kheo.

Rồi Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo:

– Chư Tỷ-kheo, các Ông có hiểu pháp Ta thuyết
giảng, giống như Tỷ-kheo Arittha, xưa làm nghề
huấn luyện chim ưng này, không những đã xuyên tạc
Ta vì đã tự chấp thủ sai lạc, mà còn tự phá hoại mình
và gây nên nhiều tổn đức?

– Bạch Thế Tôn, không. Bạch Thế Tôn, Thế
Tôn đã dùng nhiều pháp môn thuyết chướng đạo
pháp; và những ai thọ dụng chúng, tự đủ bị chướng
ngại. Thế Tôn đã thuyết các dục vui ít, khổ nhiều,
não nhiều, do vậy nguy hiểm càng nhiều hơn, Thế
Tôn đã thuyết các dục ví như khúc xương... (như
trên)... Thế Tôn đã thuyết các dục ví như đầu rắn, vui
ít, khổ nhiều, não nhiều và do vậy nguy hiểm càng
nhiều hơn.

– Lành thay, chư Tỷ-kheo! Lành thay, chư Tỷ- kheo!

Các Ông hiểu pháp Ta thuyết giảng như vậy.
Chư Tỷ-kheo, Ta đã dùng nhiều pháp môn thuyết
chướng đạo pháp, và những ai thọ dụng chúng, tự đủ
bị chướng ngại. Ta đã thuyết các dục vui ít, khổ

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6409

nhiều, não nhiều, và do vậy nguy hiểm càng nhiều
hơn. Ta đã thuyết các dục ví như khúc xương... (như
trên)... Ta đã thuyết các dục ví như đầu rắn, vui ít,
khổ nhiều, não nhiều, và do vậy nguy hiểm càng
nhiều hơn. Nhưng Tỷ-kheo Arittha, xưa làm nghề
huấn luyện chim ưng, không những xuyên tạc Ta vì
đã tự chấp thủ sai lạc mà còn tự phá hoại mình và tạo
nên nhiều tổn đức, và như vậy sẽ đưa đến bất hạnh,
đau khổ lâu ngày cho kẻ ngu si ấy. Thật sự, này các
Tỷ-kheo, sự kiện này không xảy ra, người ta có
thể thọ dụng các dục ngoài các dục, ngoài các dục
tưởng, ngoài các dục tầm.

Chư Tỷ-kheo, ở đây có một số người ngu si học
pháp, như Kinh, Ứng tụng, Giải thuyết, Kệ tụng,
Cảm hứng ngữ, Như thị ngữ, Bổn sanh, Vị tằng hữu
pháp, Phương quảng. Sau khi học các pháp này, họ
không quán sát ý nghĩa những pháp ấy với trí tuệ.
Những pháp ấy, vì ý nghĩa không được trí tuệ quán
sát, nên không trở thành rõ ràng. Họ học các pháp
chỉ vì lợi ích, muốn chỉ trích người khác, chỉ vì lợi
ích, muốn khoái khẩu biện luận, và họ không đạt
được mục tiêu mà sự học pháp hướng đến. Những
pháp ấy vì nắm giữ sai lạc nên đưa họ đến bất hạnh,
đau khổ lâu dài. Vì sao vậy? Này các Tỷ-kheo, vì nắm
giữ sai lạc các pháp.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6410

Chư Tỷ-kheo, ví như một người ưa muốn rắn
nước, tìm cầu rắn nước, đi khắp chỗ để tìm rắn nước.
Người đó thấy một con rắn nước lớn, và người đó
bắt con rắn ấy ở lưng hay ở đuôi. Con rắn ấy có thể
quay lại cắn người đó nơi tay, nơi cánh tay hay ở
một phần nào khác của cơ thể, và người đó có thể do
nhân này mà bị chết hay bị đau khổ gần như chết. Vì
sao vậy? Chư Tỷ-kheo, vì nắm bắt con rắn một cách
sai lạc. Cũng vậy này các Tỷ-kheo, ở đây, một số
người ngu si học pháp... Chư Tỷ-kheo, vì sự chấp thủ
các pháp sai lạc.

Ở đây, này các Tỷ-kheo, một số Thiện nam tử học pháp, như Kinh, Ứng tụng, Giải thuyết, Kệ tụng, Cảm hứng ngữ, Như thị ngữ, Bổn sanh, Vị tằng hữu pháp, Phương quảng. Sau khi học các pháp này, họ quán sát ý nghĩa những pháp ấy với trí tuệ. Những pháp ấy, vì ý nghĩa được trí tuệ quán sát, nên trở thành rõ ràng. Họ học pháp không vì lợi ích, muốn chỉ trích người khác, không vì lợi ích, muốn khoái khẩu biện luận, và họ đạt được mục tiêu mà sự học pháp hướng đến. Những pháp ấy, vì khéo nắm giữ, nên đưa họ đến hạnh phúc, an lạc lâu dài. Vì sao vậy? Này các Tỷ-kheo, vì khéo nắm giữ các pháp.

Chư Tỷ-kheo, ví như một người ưa muốn rắn nước, tìm cầu rắn nước đi khắp chỗ để tìm rắn nước.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    6411

Người đó thấy một con rắn nước lớn. Người đó có thể khéo đè con rắn nước với cây gậy có nạng. Sau khi khéo đè với cây gậy có nạng, người đó có thể khéo nắm giữ cổ rắn. Chư Tỷ-kheo, dầu cho con rắn nước ấy có thể cuốn thân nó xung quanh tay, hay cánh tay, hay một thân phần nào khác, người đó cũng không vì nhân duyên ấy đi đến chỗ chết hay đến sự đau khổ gần như chết. Vì sao vậy? Chư Tỷ-kheo, vì khéo nắm giữ con rắn nước vậy. Cũng vậy, chư Tỷ-kheo, ở đây, một số Thiện nam tử học pháp... chư Tỷ-kheo, vì khéo nắm giữ các pháp vậy. Do vậy, này các Tỷ-kheo, hãy hiểu rõ ý nghĩa lời Ta thuyết giảng và thọ trì như vậy. Nếu có ai không hiểu rõ ý nghĩa lời Ta thuyết giảng thì ở nơi đây, các Ông hãy hỏi Ta hay hỏi những bậc Tỷ-kheo trí thức.

Chư Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng pháp cho các Ông, ví như chiếc bè để vượt qua, không phải để nắm giữ lấy. Hãy nghe và khéo tác ý, Ta sẽ giảng.

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Những Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn thuyết giảng như sau:

– Này các Tỷ-kheo, ví như có người đang đi trên con đường lớn dài, đến một vùng nước rộng, bờ bên này nguy hiểm và hãi hùng, bờ bên kia an ổn và

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6412

không kinh hãi, nhưng không có thuyền để vượt qua hay không có cầu bắc qua từ bờ này đến bờ kia. Người đó tự suy nghĩ: "Đây là vùng nước rộng, bờ bên này nguy hiểm và hãi hùng, bờ bên kia an ổn và không kinh hãi, nhưng không có thuyền để vượt qua hay không có cầu bắc qua từ bờ này đến bờ kia. Nay ta hãy thâu góp cỏ, cây, nhánh, lá, cột lại thành chiếc bè, và dựa trên chiếc bè này, tinh tấn dùng tay chân, có thể vượt qua bờ bên kia một cách an toàn". Chư Tỷ-kheo, rồi người đó thâu góp cỏ, cây, nhánh, lá cột lại thành chiếc bè, và nhờ chiếc bè này, tinh tấn dùng tay chân vượt qua bờ bên kia một cách an toàn. Khi qua bờ bên kia rồi, Người đó suy nghĩ: "Chiếc bè này lợi ích nhiều cho ta, nhờ chiếc bè này, ta tinh tấn dùng tay chân để vượt qua bờ bên kia một cách an toàn. Nay ta hãy đội chiếc bè này trên đầu hay vác nó trên vai, và đi đến chỗ nào ta muốn". Chư Tỷ- kheo, các Ông nghĩ thế nào? Chư Tỷ-kheo, nếu người đó làm như vậy, thì có làm đúng với sở dụng của chiếc bè chăng?

– Bạch Thế Tôn, không.

– Chư Tỷ-kheo, người đó phải làm thế nào cho
đúng sở dụng của chiếc bè? Ở đây, chư Tỷ-kheo,
người đó sau khi vượt qua bờ bên kia, có thể suy
nghĩ: "Chiếc bè này lợi ích nhiều cho ta. Nhờ chiếc

MƯỜI HAI DUYÊN                                       6413

bè này, ta tinh tấn dùng tay chân đã vượt qua bờ bên
kia một cách an toàn. Nay ta hãy kéo chiếc bè này
lên trên bờ đất khô, hay nhận chìm xuống nước, và
đi đến chỗ nào ta muốn". Chư Tỷ-kheo, làm như vậy,
người đó làm đúng sở dụng chiếc bè ấy. Cũng vậy,
này chư Tỷ-kheo, Ta thuyết pháp như chiếc bè để
vượt qua, không phải để nắm giữ lấy. Chư Tỷ-kheo,
các Ông cần hiểu ví dụ cái bè... Chánh pháp còn
phải bỏ đi, huống nữa là phi pháp.

Này các Tỷ-kheo, có sáu kiến xứ. Thế nào là sáu?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, có kẻ vô văn phàm phu, không đi đến yết kiến các bậc Thánh, không thuần thục pháp các bậc Thánh, không tu tập pháp các bậc Thánh, không đi đến yết kiến các bậc Chơn nhơn, không thuần thục pháp các bậc Chơn nhơn, không tu tập pháp các bậc Chơn nhơn, xem sắc pháp: "Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi", xem cảm thọ: "Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi", xem tưởng: "Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi", xem các hành: "Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi", xem cái gì được thấy, được nghe, được cảm xúc, được ý thức, được đạt tới, được tìm cầu, được ý suy tư: "Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái

MƯỜI HAI DUYÊN                                        6414

này là tự ngã của tôi", và bất cứ kiến xứ nào đều nói
rằng: "Đây là thế giới, đây là tự ngã, sau khi chết, tôi
sẽ thường còn, thường hằng, thường trú, không biến
chuyển, tôi sẽ, trú như thế này cho đến mãi mãi",
xem như vậy là: "Cái này là của tôi, cái này là tôi,
cái này là tự ngã của tôi".

Và này chư Tỷ-kheo, có vị Đa văn Thánh đệ tử đi đến yết kiến các bậc Thánh, thuần thục các pháp bậc Thánh, tu tập pháp các bậc Thánh, đi đến yết kiến các bậc Chơn nhơn, thuần thục pháp các bậc Chơn nhơn, tu tập pháp các bậc Chơn nhơn, xem sắc pháp: "Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi", xem cảm thọ: "Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi", xem tưởng: "Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi", xem các hành: "Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi", xem cái gì được thấy, được nghe, được cảm xúc, được ý thức, được đạt tới, được tìm cầu, được ý suy tư: "Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi", và bất cứ kiến xứ nào đều nói rằng: "Đây là thế giới, đây là tự ngã, sau khi chết tôi sẽ thường còn, thường hằng, thường trú, không biến chuyển, tôi sẽ trú như thế này cho đến mãi mãi",

MƯỜI HAI DUYÊN                                        6415

xem như vậy là: "Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi". Vị này do quán sát như vậy, đối với sự vật chẳng thật có nên không có lo âu, phiền muộn.

Được nghe nói vậy, một Tỷ-kheo khác bạch Thế Tôn:

– Có thể có cái gì không thực có ở ngoài, có thể gây lo âu phiền muộn?

Thế Tôn đáp:

– Có thể có, này Tỷ-kheo, ở đây, có người nghĩ như sau: "Cái gì chắc chắn đã là của tôi, nay chắc chắn không còn là của tôi. Cái gì chắc chắn có thể là của tôi, chắc chắn tôi không được cái ấy". Người đó sầu muộn, than vãn, khóc lóc, đấm ngực, đi đến bất tỉnh. Này Tỷ-kheo, như vậy, có cái không thực có ở ngoài, có thể gây lo âu, phiền muộn.

– Bạch Thế Tôn, có thể có cái gì không thực có ở ngoài, có thể không gây lo âu phiền muộn?

Thế Tôn đáp:

– Có thể có, này Tỷ-kheo, ở đây, này Tỷ-kheo, có người không nghĩ như sau: "Cái gì chắc chắn đã

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6416

là của tôi, nay chắc chắn không còn là của tôi. Cái gì
chắc chắn có thể là của tôi, chắc chắn tôi không được
cái ấy". Người đó không sầu muộn, than vãn, khóc
lóc, không đấm ngực, không đi đến bất tỉnh. Như
vậy, này Tỷ-kheo, có cái không thực có ở ngoài,
không gây lo âu phiền muộn.

– Bạch Thế Tôn, có thể có cái gì không thực có ở trong có thể gây ra lo âu phiền muộn?

Thế Tôn đáp:

– Có thể có, này Tỷ-kheo, ở đây, này Tỷ-kheo,
có người có (tà) kiến như sau: "Đây là thế giới, đây
là tự ngã, sau khi chết, tôi sẽ thường còn, thường
hằng, thường trú không biến chuyển. Tôi sẽ trú như
thế này cho đến mãi mãi". Người này nghe Như Lai
hay đệ tử Như Lai thuyết pháp để bạt trừ tất cả kiến
xứ, cố chấp, thiên chấp, thiên kiến, tùy miên, sự tịnh
chỉ mọi hành động, sự từ bỏ mọi sanh y, sự diệt trừ
khát ái đưa đến ly tham, đoạn diệt, Niết-bàn. Người
đó có thể nghĩ như sau: "Chắc chắn ta sẽ bị đoạn diệt,
chắc chắn ta sẽ bị hoại diệt, chắc chắn ta sẽ không
tồn tại". Người đó sầu muộn, than vãn, khóc lóc, đấm
ngực, đi đến bất tỉnh. Này Tỷ-kheo, như vậy là có cái
không thực có ở trong có thể gây ra lo âu phiền
muộn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6417

– Bạch Thế Tôn, có thể có cái gì không thực có ở trong, không gây ra lo âu, phiền muộn?

Thế Tôn đáp:

– Có thể có, này Tỷ-kheo, ở đây, có người không có (tà) kiến như sau: "Đây là thế giới, đây là tự ngã, sau khi chết, tôi sẽ thường còn, thường hằng, thường trú, không biến chuyển, tôi sẽ trú như thế này cho đến mãi mãi". Người này nghe Như Lai hay đệ tử Như Lai thuyết pháp để bạt trừ tất cả kiến xứ, cố chấp, thiên chấp, thiên kiến, tùy miên, sự tịnh chi mọi hành động, sự từ bỏ mọi sanh y, sự diệt trừ khát ái để đưa đến ly tham, đoạn diệt, Niết-bàn. Vị ấy không nghĩ như sau: "Chắc chắn ta sẽ bị đoạn diệt, chắc chắn ta sẽ bị hoại diệt, chắc chắn ta sẽ không tồn tại". Vị ấy không sầu muộn, than vãn, khóc lóc; vị ấy không đấm ngực, không đi đến bất tỉnh. Này các Tỷ-kheo, như vậy là có cái không thực có ở trong, không gây ra lo âu, phiền muộn.

Này các Tỷ-kheo, các Ông có thể nắm giữ một
vật sở hữu gì, và vật sở hữu được nắm giữ ấy sẽ
thường còn, thường hằng, thường trú, không chuyển
biến, có thể trú như thế này mãi mãi không?

Chư Tỷ-kheo, các Ông có thể thấy một vật sở hữu nào được nắm giữ và vật sở hữu được nắm giữ

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6418

ấy sẽ thường còn, thường hằng, thường trú, không chuyển biến, có thể trú như thế này mãi mãi không?

– Bạch Thế Tôn, không.

– Lành thay, này các Tỷ-kheo. Này các Tỷ-
kheo, Ta cũng không thấy một vật sở hữu được nắm
giữ nào, mà vật sở hữu được nắm giữ ấy sẽ thường
còn, thường hằng, thường trú, không chuyển biến, có
thể trú như thế này mãi mãi.

Này các Tỷ-kheo, các Ông có thể chấp thủ Ngã luận thủ nào mà Ngã luận thủ ấy được chấp thủ như vậy lại không khởi lên sầu, bi, khổ, ưu, não không?

Này các Tỷ-kheo, các Ông có thấy Ngã luận thủ nào mà Ngã luận thủ ấy được chấp thủ như vậy lại không khởi lên sầu, bi, khổ, ưu, não không?

– Bạch Thế Tôn không.

– Lành thay, này các Tỷ-kheo. Này các Tỷ-
kheo, Ta cũng không thấy Ngã luận thủ nào mà Ngã
luận thủ ấy được chấp thủ như vậy lại không khởi lên
sầu, bi, khổ, ưu, não.

Này các Tỷ-kheo, các Ông có kiến y nào, mà kiến y ấy được y chỉ như vậy lại không khởi lên sầu,

MƯỜI HAI DUYÊN                                    6419

bi, khổ, ưu, não không?

Này các Tỷ-kheo, các Ông có thấy kiến y nào, mà kiến y ấy được y chỉ như vậy lại không khởi lên sầu, bi, khổ, ưu, não không?

– Bạch Thế Tôn, không

– Lành thay, này các Tỷ-kheo! Này các Tỷ-
kheo, Ta cũng không thấy một kiến y nào, mà kiến y
ấy được y chỉ như vậy, lại không khởi lên sầu, bi,
khổ, ưu, não.

Chư Tỷ-kheo, nếu có ngã thời có ngã sở thuộc của tôi không?

– Bạch Thế Tôn, có.

– Chư Tỷ-kheo, nếu có ngã sở thuộc, thời có ngã của tôi không?

– Bạch Thế Tôn, có.

– Chư Tỷ-kheo, nếu ngã và ngã sở thuộc không thể được chấp nhận là thường còn, thường hằng, thì kiến xứ này: "Đây là thế giới, đây là tự ngã, sau khi chết tôi sẽ thành thường còn, thường hằng, thường trú, không biến chuyển tôi sẽ trú như thế này cho đến

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6420

mãi mãi". Này các Tỷ-kheo, kiến xứ ấy là hoàn toàn, triệt để chẳng ngu si không?

– Bạch Thế Tôn, làm sao có thể hoàn toàn, triệt để chẳng ngu si được!

– Này các Tỷ-kheo, các Ông nghĩ thế nào? Sắc là thường hay vô thường?

– Bạch Thế Tôn, vô thường.

– Cái gì vô thường là khổ hay lạc?

– Bạch Thế Tôn, khổ.

– Cái gì vô thường, khổ, chịu sự biến hoại, thì có hợp lý chăng khi chánh quán cái ấy là: "Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi"?

– Bạch Thế Tôn, không.

– Chư Tỷ-kheo, cảm thọ là thường hay vô thường?

– Bạch Thế Tôn, là vô thường.

– Cái gì vô thường là khổ hay lạc?

MƯỜI HAI DUYÊN                                       6421

– Bạch Thế Tôn, là khổ.

– Cái gì vô thường, khổ, chịu sự biến hoại thì có hợp lý chăng khi chánh quán cái ấy là: "Cái này là của tôi... tự ngã của tôi"?

– Bạch Thế Tôn, không.

– Chư Tỷ-kheo, tưởng là thường hay vô thường?

– Bạch Thế Tôn, vô thường.

– Cái gì vô thường...?

– Bạch Thế Tôn, không.

– Chư Tỷ-kheo, các hành là thường hay vô thường...

- Chư Tỷ-kheo, thức là thường hay vô thường?

– Bạch Thế Tôn, vô thường.

– Cái gì vô thường là khổ hay lạc?

– Bạch Thế Tôn, khổ.

– Cái gì vô thường, khổ thì có hợp lý chăng, khi chánh quán cái ấy là: "Cái này là của tôi, cái này là

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6422

tôi, cái này là tự ngã của tôi"?

– Bạch Thế Tôn, không.

– Do vậy, này các Tỷ-kheo, bất cứ sắc pháp nào, quá khứ, tương lai, hiện tại, nội hay ngoại, thô hay tế, liệt hay thắng, xa hay gần; tất cả sắc pháp là: "Cái này không phải của tôi, cái này không phải là của tôi, cái này không phải tự ngã của tôi", cần phải như thật quán với chánh trí tuệ. Bất cứ cảm thọ nào... Bất cứ tưởng nào... Bất cứ hành nào... Bất cứ thức nào, quá khứ, vị lai, hiện tại, nội hay ngoại, thô hay tế, liệt hay thắng, xa hay gần, tất cả thức là: "Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi", cần phải như thật quán với chánh trí tuệ.

Chư Tỷ-kheo, nhờ thấy vậy, vị Đa văn Thánh đệ tử yểm ly đối với sắc, yểm ly đối với thọ, yểm ly đối với tưởng, yểm ly đối với hành, yểm ly đối với thức. Do yểm ly nên ly tham. Do ly tham, nên được giải thoát. Trong sự giải thoát có trí khởi lên, biết được đã giải thoát. Vị ấy biết: "Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, những gì nên làm đã làm, không còn trở lui tại đây với một đời sống khác".

Chư Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy được gọi là vị đã vất bỏ đi các chướng ngại vật, là vị đã lấp đầy các

MƯỜI HAI DUYÊN                                        6423

thông hào, là vị đã nhổ lên cột trụ, là vị đã mở
tung các lề khóa, là bậc Thánh đã hạ cây cờ
xuống, đã đặt gánh nặng xuống, không có gì hệ
lụy.

Và thế nào là Tỷ-kheo đã vất bỏ đi các chướng ngại?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, là đã đoạn trừ vô minh,
cắt tận gốc rễ, làm cho như cây ta-la bị chặt đầu,
khiến không thể tái sanh trong tương lai, không có
khả năng sanh khởi. Chư Tỷ-kheo, như vậy là Tỷ-
kheo đã vất bỏ đi các chướng ngại.

Này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo đã lấp đầy các thông hào?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đã đoạn trừ
tái sanh và sự luân chuyển sanh tử, đã cắt tận gốc rễ,
làm cho như cây ta-la bị chặt đầu, khiến không thể
tái sanh trong tương lai, không có khả năng sanh
khởi. Chư Tỷ-kheo, như vậy là Tỷ-kheo đã lấp đầy
thông hào.

Này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo đã nhổ lên cột trụ?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đã đoạn trừ

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6424

khát ái, đã cắt tận gốc rễ, làm cho như cây ta-la bị
chặt đầu, khiến không thể tái sanh trong tương lai,
không có khả năng sanh khởi. Chư Tỷ-kheo, như vậy
là Tỷ-kheo đã nhổ lên cột trụ.

Này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo đã mở tung các lề khóa?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đã đoạn trừ năm hạ phần kiết sử, đã cắt tận gốc rễ, làm cho như cây ta-la bị chặt đầu, khiến không thể tái sanh trong tương lai, không có khả năng sanh khởi. Chư Tỷ- kheo, như vậy là Tỷ-kheo đã mở tung các lề khóa.

Này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo bậc Thánh, đã hạ cây cờ xuống, đã đặt gánh nặng xuống, không có gì hệ lụy?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đã đoạn trừ
ngã mạn, đã cắt tận gốc rễ, làm cho như cây ta-la bị
chặt đầu, khiến không thể tái sanh trong tương lai,
không có khả năng sanh khởi. Chư Tỷ-kheo, như vậy
là vị Tỷ-kheo bậc Thánh, đã hạ cây cờ xuống, đã đặt
gánh nặng xuống, không có gì hệ lụy.

Chư Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đã giải thoát như vậy, thì chư Thiên ở Đế thích Thiên giới, Phạm thiên giới, Sanh chủ giới sẽ không tìm được dấu vết của Tỷ-

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6425

kheo ấy, nếu nghĩ rằng: "Y ở đây, có thức của Như Lai". Vì sao vậy? Chư Tỷ-kheo, Ta nói ngay ở hiện tại, một Như Lai không thể tìm thấy dấu vết".

Chư Tỷ-kheo, Ta nói như vậy, thuyết như vậy,
một số Sa-môn, Bà-la-môn xuyên tạc Ta một cách
phi chơn, hồ đồ, hư vọng, không thực: "Sa-môn
Gotama chủ trương chủ nghĩa hư vô, đề cao đoạn
diệt, hủy diệt, sự tiêu diệt các hữu tình". Nhưng này
các Tỷ-kheo, Ta không là như vậy, Ta không nói như
vậy, Ta không như các Sa-môn, Bà-la-môn ấy đã
xuyên tạc một cách phi chơn, hồ đồ, hư vọng, không
thật: "Sa-môn Gotama chủ trương chủ nghĩa hư vô,
đề cao đoạn diệt, hủy diệt, sự tiêu diệt các hữu tình".
Chư Tỷ-kheo, xưa cũng như nay, Ta chỉ nói lên
sự khổ và sự diệt khổ.

 Chư Tỷ-kheo, nếu ở đây những người khác
nhiếc mắng, phỉ báng, làm cho Như Lai tức
giận, thì này các Tỷ-kheo, ở đây, Như Lai
không có sân hận, không có bất mãn, tâm không
phẫn nộ.

 Chư Tỷ-kheo, nếu ở đây, những người khác
cung kính, tôn trọng, lễ bái, cúng dường Như
Lai, thì này các Tỷ-kheo, ở đây Như Lai không
có hoan hỷ, sung sướng, Tâm không thích thú.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       6426

 Chư Tỷ-kheo, nếu những người khác cung kính,
tôn trọng, lễ bái, cúng dường Như Lai, thì này
các Tỷ-kheo, ở đây Như Lai suy nghĩ: "Đây là
điều xưa kia đã từng biết rõ: ở đây là trách
nhiệm Ta phải làm".

 Do vậy, này các Tỷ-kheo, nếu có những người
khác nhiếc mắng, phỉ báng, làm cho các Ông tức
giận, ở đây các Ông chớ có sân hận, bất mãn, tâm
chớ khởi phẫn nộ.

 Do vậy, này các Tỷ-kheo, nếu có những người
khác cung kính, tôn trọng, lễ bái cúng dường các
Ông, thì ở đây, các Ông chớ có hoan hỷ, sung
sướng, tâm chớ sanh thích thú.

 Do vậy, này các Tỷ-kheo, nếu có những người
khác cung kính, tôn trọng, lễ bái cúng dường các
Ông, thì ở đây, các Ông hãy suy nghĩ: "Đây là
điều xưa kia đã từng biết rõ, đây là những trách
nhiệm ta phải làm".

 Do vậy, này các Tỷ-kheo, cái gì không phải của các Ông, các Ông hãy từ bỏ. Các Ông từ bỏ, sẽ đưa lại hạnh phúc, an lạc lâu dài cho các Ông.

Chư Tỷ-kheo, cái gì không phải của các Ông?

MƯỜI HAI DUYÊN                                  6427

 Chư Tỷ-kheo, sắc không phải của các Ông, hãy từ bỏ sắc. Các Ông từ bỏ sắc sẽ đưa lại hạnh phúc, an lạc lâu dài cho các Ông.

 Chư Tỷ-kheo, thọ không phải của các Ông, hãy từ bỏ thọ. Các Ông từ bỏ thọ sẽ đưa lại hạnh phúc, an lạc lâu dài cho các Ông.

 Chư Tỷ-kheo, tưởng không phải của các Ông, hãy từ bỏ tưởng. Các Ông từ bỏ tưởng sẽ đem lại hạnh phúc, an lạc lâu dài cho các Ông.

 Chư Tỷ-kheo, các hành không phải của các
Ông, hãy từ bỏ các hành. Các Ông từ bỏ các
hành sẽ đem lại hạnh phúc, an lạc lâu dài cho
các Ông.

 Chư Tỷ-kheo, thức không phải của các Ông, hãy từ bỏ thức. Các Ông từ bỏ thức sẽ đem lại hạnh phúc, an lạc lâu dài cho các Ông.

Chư Tỷ-kheo, các Ông nghĩ thế nào? Trong
rừng Jetavana này, nếu có người thâu lượm cỏ, cây,
nhành, lá rồi đốt hay làm với chúng tùy theo ý muốn.
Các Ông có nghĩ chăng? Người ấy thâu lượm chúng
ta, đốt chúng ta hay làm với chúng ta tùy theo ý
muốn?

MƯỜI HAI DUYÊN                                    6428

– Bạch Thế Tôn, không. Vì sao vậy? Bạch Thế Tôn, vì nó không phải tự ngã hay không phải sở thuộc của ngã.

– Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, cái gì không phải
của các Ông, các Ông hãy từ bỏ. Các Ông từ bỏ sẽ
đưa lại hạnh phúc, an lạc lâu dài cho các Ông. Chư
Tỷ-kheo, và cái gì không phải của các Ông? Chư Tỷ-
kheo, sắc không phải của các Ông, hãy từ bỏ sắc. Các
Ông từ bỏ sắc sẽ đưa lại hạnh phúc, an lạc lâu dài
cho các Ông. Chư Tỷ-kheo, thọ... (như trên)... Chư
Tỷ-kheo tưởng... (như trên)... Chư Tỷ-kheo, hành...
Chư Tỷ-kheo, thức không phải của các Ông, hãy từ
bỏ thức. Các Ông từ bỏ thức sẽ đem lại hạnh phúc,
an lạc lâu dài cho các Ông.

Chư Tỷ-kheo, như vậy, pháp được Ta khéo giảng, làm cho tỏ lộ, làm cho khai thông, làm cho khai thị, được loại trừ các vải quấn cũ.

 Chư Tỷ-kheo, vì pháp được Ta khéo giảng, làm tỏ lộ, làm cho khai thông, làm cho khai thị, được loại trừ các vải quấn cũ, nên những vị Tỷ-kheo, là bậc A-la-hán, các lậu hoặc đã tận, tu hành thành mãn, việc nên làm đã làm, gánh nặng đã đặt xuống, lý tưởng đã thành đạt, hữu kiết sử đã đoạn trừ, được giải thoát nhờ chánh trí, vòng luân chuyển (sanh

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6429

tử) của những vị này không thể chỉ bày. Chư Tỷ-kheo, như vậy, pháp được Ta khéo giảng... được loại trừ các vải quấn cũ.

 Chư Tỷ-kheo, vì pháp được Ta khéo giảng, được
loại trừ các vải quấn cũ, nên những Tỷ-kheo nào
đã đoạn trừ năm hạ phần kiết sử, thì những vị này
thành các vị hóa sanh, nhập diệt tại đây, không
còn phải trở lui vào đời này nữa. Chư Tỷ-kheo,
như vậy, pháp được Ta khéo giảng... được loại trừ
các vãi quấn cũ.

 Chư Tỷ-kheo, vì pháp được Ta khéo giảng... được
loại trừ các vải quấn cũ, nên những Tỷ-kheo nào
đã đoạn trừ ba kiết sử, đã làm cho muội lược tham
sân si, thì tất cả những vị ấy thành bậc Nhất lai,
chỉ đến đời này một lần nữa sẽ diệt tận khổ đau.
Chư Tỷ-kheo, như vậy, pháp được Ta khéo
giảng... được loại trừ các vãi quấn cũ.

 Chư Tỷ-kheo, vì pháp được Ta khéo giảng... được
loại trừ các vải quấn cũ, nên những Tỷ-kheo nào
đoạn trừ ba kiết sử, thì tất cả những vị ấy trở thành
bậc Dự lưu, không còn bị đọa lạc ác thú, quyết
định hướng đến chánh giác. Chư Tỷ-kheo, như
vậy, pháp được Ta khéo giảng... được loại trừ các
vải quấn cũ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       6430

 Chư Tỷ-kheo, vì pháp được ta khéo giảng... được
loại trừ các vải quấn cũ, nên những Tỷ-kheo nào
là những vị tùy pháp hành, tùy tín hành, thì tất cả
những vị này sẽ hướng về chánh giác, chư Tỷ-
kheo, như vậy pháp được Ta khéo giảng... được
loại trừ khỏi các vải quấn cũ.

 Chư Tỷ-kheo, vì pháp được Ta khéo giảng, làm
cho tỏ lộ, làm cho khai thông, làm cho khai thị,
được loại trừ các vải quấn cũ, nên những vị nào
chỉ đủ lòng tin nơi Ta, chỉ đủ lòng thương mến
đối với Ta, thì tất cả những vị ấy được hướng
về chư Thiên.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Những Tỷ-kheo ấy hoan hỷ, tín thọ lời Thế Tôn dạy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6431

740 Thủ -- Ngã luận thủ - Làm sao phá bỏ... - Kinh ĐOẠN GIẢM – 8 Trung I, 97

KINH ĐOẠN GIẢM (Sallekha suttam) – Bài kinh số 8 – Trung I, 97

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Savatthi (Xá-vệ), tại
Jetavana (Kỳ-đà Lâm), vườn ông Anathapindika
(Cấp Cô Độc). Lúc bấy giờ, Tôn giả Mahacunda, vào
buổi chiều từ chỗ độc cư Thiền tịnh đứng dậy, đến
tại chỗ Thế Tôn, đảnh lễ Ngài rồi ngồi xuống một
bên. Sau khi ngồi xuống một bên, Tôn giả
Mahacunda bạch Thế Tôn:

– Bạch Thế Tôn, có những loại sở kiến này khởi
lên trên đời, hoặc liên hệ đến ngã luận, hoặc liên hệ
đến thế giới luận. Bạch Thế Tôn, đối với một Tỷ-
kheo, có tác ý ngay từ ban đầu, thời có thể đoạn trừ
những sở kiến ấy hay không, có thể xả ly những sở
kiến ấy hay không?

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6432

– Này Cunda, những loại sở kiến này khởi lên trên đời, hoặc liên hệ đến ngã luận, hoặc liên hệ đến thế giới luận, chỗ nào những sở kiến này tiềm ẩn, và chỗ nào những sở kiến này hiện hành, chỉ có cách như thật quán sát chúng với trí tuệ rằng: "Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cài này không phải tự ngã của tôi", có vậy thời có sự đoạn trừ những sở kiến ấy, có sự xả ly những sở kiến ấy.

 Này Cunda, sự kiện này xảy ra khi ở đây một
Tỷ-kheo ly dục, ly bất thiện pháp, chứng và trú
Thiền thứ nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly dục
sanh, với tầm với tứ. Vị ấy có thể nghĩ: "Ta
sống với hạnh đoạn giảm". Này Cunda, các
(quả chứng) ấy không gọi là đoạn giảm trong
giới luật của bậc Thánh. Chúng được gọi là
hiện tại lạc trú trong giới luật của bậc Thánh.
 Này Cunda, sự kiện này xảy ra khi ở đây, một
Tỷ-kheo diệt tầm và tứ, chứng và trú Thiền thứ
hai, một trạng thái hỷ lạc do định sanh, không
tầm không tứ, nội tỉnh nhất tâm. Vị ấy có thể
nghĩ: "Ta sống với hạnh đoạn giảm". Này
Cunda, các (quả chứng) ấy không gọi là đoạn
giảm trong giới luật của bậc Thánh. Chúng
được gọi là hiện tại lạc trú trong giới luật của
bậc Thánh.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6433

 Này Cunda, sự kiện này xảy ra khi ở đây, một
Tỷ-kheo ly hỷ trú xả, chánh niệm tỉnh giác,
thân cảm sự lạc thọ mà các bậc Thánh gọi là xả
niệm lạc trú, chứng và trú Thiền thứ ba. Vị ấy
có thể nghĩ... (như trên)... hiện tại lạc trú trong
giới của bậc Thánh.
 Này Cunda, sự kiện này xảy ra, khi một Tỷ-
kheo xả lạc xả khổ, diệt hỷ ưu đã cảm thọ trước,
chứng và trú Thiền thứ tư, không khổ không
lạc, xả niệm thanh tịnh. Vị ấy có thể nghĩ: "Ta
sống với hạnh đoạn giảm". Này Cunda, các
(quả chứng) ấy không gọi là đoạn giảm trong
giới luật của bậc Thánh. Chúng được gọi là
hiện tại lạc trú trong giới luật của bậc Thánh.

 Này Cunda, sự kiện này xảy ra, khi một Tỷ-
kheo vượt lên mọi sắc tưởng, diệt trừ mọi
chướng ngại tưởng, không tác ý đối với dị
tưởng. Tỷ-kheo nghĩ rằng: "Hư không là vô
biên", chứng và trú Không vô biên xứ. Vị ấy
có thể tự nghĩ: "Ta sống với hạnh đoạn giảm".
Này Cunda, các (quả chứng) ấy không gọi là
đoạn giảm trong giới luật của bậc Thánh.
Chúng được gọi là tịch tịnh trú trong giới luật
của bậc Thánh.
 Này Cunda, sự kiện này xảy ra, khi một Tỷ-

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6434

kheo vượt lên mọi Không vô biên xứ, nghĩ
rằng: "Thức là vô biên", chứng và trú Thức vô
biên xứ. Vị ấy có thể nghĩ: "Ta sống với hạnh
đoạn giảm". Này Cunda... (như trên)... chúng
được gọi là tịch tịnh trú trong giới luật của bậc
Thánh.
 Này Cunda, sự kiện này xảy ra, khi một Tỷ-
kheo vượt lên mọi Thức vô biên xứ, nghĩ rằng:
"Không có vật gì", chứng và trú Vô sở hữu xứ.
Vị ấy có thể nghĩ: "Ta sống với hạnh đoạn
giảm". Này Cunda... (như trên)... chúng được
gọi là tịch tịnh trú trong giới luật của bậc
Thánh.
 Này Cunda, sự kiện này xảy ra, khi một Tỷ-
kheo vượt lên mọi Vô sở hữu xứ, chứng và trú
Phi tưởng phi phi tưởng xứ. Vị ấy có thể
nghĩ: "Ta sống với hạnh đoạn giảm". Này
Cunda... (như trên)... chúng được gọi là tịch
tịnh trú trong giới luật của bậc Thánh.

Này Cunda, ở đây đoạn giảm được các Người thực hiện khi các Người nghĩ:

45. "Những kẻ khác có thể là những người
làm hại, chúng ta ở đây không thể là
những người làm hại", như vậy đoạn giảm
được thực hiện.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6435

46. "Những kẻ khác có thể sát sanh, chúng
ta ở đây sẽ từ bỏ sát sanh", như vậy đoạn
giảm được thực hiện.
47. "Những kẻ khác có thể lấy của không
cho, chúng ta ở đây sẽ từ bỏ lấy của không
cho", như vậy đoạn giảm được thực hiện.
48. "Những kẻ khác có thể không phạm
hạnh, chúng ta ở đây sẽ sống phạm hạnh",
như vậy...
49. "Những kẻ khác có thể nói láo, chúng
ta ở đây sẽ từ bỏ nói láo
50. "Những kẻ khác có thể nói hai lưỡi,
chúng ta ở đây sẽ từ bỏ nói hai lưỡi",...
51. "Những kẻ khác có thể nói lời độc ác",
chúng ta ở đây sẽ từ bỏ nói lời độc ác", ...
52. "Những kẻ khác có thể nói lời phù
phiếm, chúng ta ở đây sẽ từ bỏ nói lời phù
phiếm",...
53. "Những kẻ khác có thể tham dục,
chúng ta ở đây không tham dục",...
54. "Những kẻ khác có thể có sân tâm,
chúng ta ở đây sẽ không có sân tâm",...
55. "Những kẻ khác có thể có tà kiến,
chúng ta ở đây sẽ có chánh kiến,...

MƯỜI HAI DUYÊN                                   6436

56. "Những kẻ khác có thể có tà tư duy,
chúng ta ở đây sẽ có chánh tư duy",...
57. "Những kẻ khác có thể có tà ngữ,
chúng ta ở đây sẽ có chánh ngữ",...
58. "Những kẻ khác có thể có tà nghiệp,
chúng ta ở đây sẽ có chánh nghiệp",...
59. "Những kẻ khác có thể có tà mạng,
chúng ta ở đây sẽ có chánh mạng",...
60. "Những kẻ khác có thể có tà tinh tấn,
chúng ta ở đây sẽ có chánh tinh tấn",...
61. "Những kẻ khác có thể có tà niệm,
chúng ta ở đây sẽ có chánh niệm",...
62. "Những kẻ khác có thể có tà định,
chúng ta ở đây sẽ có chánh định",...
63. "Những kẻ khác có thể có tà trí, chúng
ta ở đây sẽ có chánh trí",...
64. "Những kẻ khác có thể có tà giải thoát,
chúng ta ở đây sẽ có chánh giải thoát",...
65. "Những kẻ khác có thể bị hôn trầm
thụy miên chi phối, chúng ta ở đây sẽ
không có hôn trầm thụy miên chi phối",...
66. "Những kẻ khác có thể có trạo hối,
chúng ta ở đây sẽ không có trạo hối",...

MƯỜI HAI DUYÊN                                 6437

67. "Những kẻ khác có thể nghi hoặc,
chúng ta ở đây sẽ trừ diệt nghi hoặc",...
68. "Những kẻ khác có thể phẫn nộ, chúng
ta ở đây sẽ không có phẫn nộ",...
69. "Những kẻ khác có thể oán hận, chúng
ta ở đây sẽ không có oán hận",...
70. "Những kẻ khác có thể hư ngụy, chúng
ta ở đây sẽ không hư ngụy",...
71. "Những kẻ khác có thể não hại, chúng
ta ở đây sẽ không não hại",...
72. "Những kẻ khác có thể tật đố, chúng ta
ở đây sẽ không tật đố
73. "Những kẻ khác có thể xan tham,
chúng ta ở đây sẽ không xan tham",...
74. "Những kẻ khác có thể man trá, chúng
ta ở đây sẽ không man trá...
75. "Những kẻ khác có thể khi cuống,
chúng ta ở đây sẽ không khi cuống",...
76. "Những kẻ khác có thể ngoan cố,
chúng ta ở đây không thể ngoan cố",...
(như trên)... cấp tháo... mạn...
77. "Những kẻ khác có thể quá mạn,
chúng ta ở đây sẽ không quá mạn",...

MƯỜI HAI DUYÊN                                6438

78. "Những kẻ khác có thể khó nói (nan
thuyết), chúng ta ở đây sẽ dễ nói",...
79. "Những kẻ khác có thể là ác hữu,
chúng ta ở đây sẽ là thiện hữu
80. "Những kẻ khác có thể phóng dật,
chúng ta ở đây sẽ không phóng dật",...
(như trên)...
81. "Những kẻ khác có thể là bất tín,
chúng ta ở đây sẽ có tín tâm",...
82. "Những kẻ khác có thể không xấu hổ,
chúng ta ở đây sẽ có xấu hổ",...
83. "Những kẻ khác có thể không sợ hãi,
chúng ta ở đây sẽ có sợ hãi",...
84. "Những kẻ khác có thể nghe ít, chúng
ta ở đây sẽ nghe nhiều"...
85. "Những kẻ khác có thể biếng nhác,
chúng ta ở đây sẽ siêng năng...
86. "Những kẻ khác có thể thất niệm,
chúng ta ở đây sẽ an trú niệm
87. "Những kẻ khác có thể liệt tuệ, chúng
ta ở đây thành tựu tuệ
88. "Những kẻ khác có thể nhiễm thế tục,
co hấp tư kiến, tánh khó hành xả, chúng ta
ở đây sẽ không nhiễm thế tục, không cố

MƯỜI HAI DUYÊN                                 6439

chấp tư kiến, tánh dễ hành xả" như vậy
đoạn giảm được thực hiện.
Này Cunda, Ta nói rằng sự khởi tâm rất có lợi
ích cho các thiện pháp, còn nói gì thân nghiệp, khẩu
nghiệp phù hợp (với tâm ý).

Do vậy, này Cunda:

– "Những kẻ khác có thể làm hại, chúng ta
ở đây sẽ không làm hại", cần phải khởi
tâm như vậy.
– "Những kẻ khác có thể sát sanh, chúng ta
ở đây sẽ từ bỏ sát sanh", cần phải khởi tâm
như vậy
– ... (như trên)...
– "Những kẻ khác có thể nhiễm thế tục, co
hấp tư kiến, tánh khó hành xả, chúng ta ở
đây sẽ không nhiễm thế tục, không co hấp
tư kiến, tánh dễ hành xả", cần phải phát
tâm như vậy.
Này Cunda, giống như một con đường không
bằng phẳng, có một con đường bằng phẳng khác đối
trị.

Này Cunda, giống như một bến nước không bằng phẳng, có một bến nước bằng phẳng khác đối

MƯỜI HAI DUYÊN                                    6440

trị.

Cũng vậy này Cunda:

– Đối với con người làm hại, có sự không
làm hại đối trị.
– Đối với con người sát sanh, có từ bỏ sát
sanh đối trị.
– Đối với con người lấy của không cho, có
từ bỏ lấy của không cho đối trị...,
– …không phạm hạnh, có phạm hạnh...;
– …nói láo, có từ bỏ nói láo...;
– …nói hai lưỡi, có từ bỏ nói hai lưỡi...;
– …nói ác khẩu, có từ bỏ nói ác khẩu;
– …nói phù phiếm, có từ bỏ nói phù
phiếm...;
– ... tham dục, có không tham dục...;
– ... sân tâm, có không sân tâm...;
– ... tà kiến, có chánh kiến...;
– ... tà tư duy, có chánh tư duy...;
– ... tà ngữ, có chánh ngữ...;
– ... tà nghiệp, có chánh nghiệp...;
– ... tà mạng, có chánh mạng...;

MƯỜI HAI DUYÊN                                        6441

– ... tà tinh tấn, có chánh tinh tấn...;
– ... tà niệm, có chánh niệm...;
– ... tà định, có chánh định...;
– ... tà trí, có chánh trí...;
– ... tà giải thoát, có chánh giải thoát...;
– ... bị hôn trầm thụy miên chi phối, có
không bị hôn trầm thụy miên chi phối...;
– ... trạo hối, có không trạo hối...;
– ... nghi hoặc, có trừ diệt nghi hoặc...;...
phẫn nộ, có không phẫn nộ...;
– ... oán hận, có không oán hận...;
– ... hư ngụy, có không hư ngụy...;
– ... não hại, có không não hại...;
– ... tật đố, có không tật đố...;
– ... xan tham, có không xan tham...;
– ... man trá, có không man trá...;
– ... khi cuống, có không khi cuống...;
– ... ngoan cố, có không ngoan cố... cấp
tháo... mạn;
– ... quá mạn có không quá mạn...;
– ... khó thuyết, có không khó thuyết...;

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6442

– ... ác hữu, có thiện hữu...;
– ... phóng dật, có không phóng dật...;
– ... bất tín, có tín tâm...;
– ... không xấu hổ, có xấu hổ...;
– ... không sợ hãi, có sợ hãi...;
– ... nghe ít, có nghe nhiều...;
– ... biếng nhác, có siêng năng...;
– ... thất niệm, có an trú niệm...;
– ... liệt tuệ, có thành tựu tuệ...;
– đối với con người nhiễm thế tục, co hấp tư
kiến, tánh khó hành xả, có không nhiễm
thế tục, không co hấp tư kiến, tánh dễ hành
xả đối trị.
Này Cunda, ví như các bất thiện pháp, tất cả
đều hướng hạ, còn các thiện pháp, tất cả đều hướng
thượng.

Cũng vậy, này Cunda:

– con người không làm hại, hướng thượng
đối với người làm hại,
– con người từ bỏ sát sanh, hướng thượng
đối với người sát sanh,

MƯỜI HAI DUYÊN                                    6443

– con người từ bỏ lấy của không cho, hướng
thượng đối với người lấy của không cho
– ... (như trên)...
– con người không nhiễm thế tục, không co
hấp tư kiến, tánh dễ hành xả, hướng
thượng đối với người nhiễm thế tục, co
hấp tư kiến, tánh khó hành xả.
Này Cunda, con người tự mình bị rơi vào bùn
lầy có thể kéo lên một người bị rơi vào bùn lầy, sự
tình ấy không thể xảy ra.

Này Cunda, con người tự mình không rơi vào bùn lầy, có thể kéo lên một người bị rơi vào bun lầy, sự tình ấy có thể xảy ra.

Này Cunda, con người tự mình không được
nhiếp phục, không được huấn luyện, không được
hoàn toàn giải thoát, tự mình có thể nhiếp phục,
huấn luyện và hoàn toàn giải thoát người khác, sự
tình ấy không xảy ra.

Một người được nhiếp phục, được huấn luyện,
được hoàn toàn giải thoát, tự mình có thể nhiếp
phục, huấn luyện, hoàn toàn giải thoát người khác,
sự tình ấy xảy ra.

Cũng vậy, này Cunda:

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6444

– đối với người làm hại, không làm hại đưa
đến hoàn toàn giải thoát;
– đối với con người sát sanh, từ bỏ sát sanh
đưa đến hoàn toàn giải thoát;
– đối với con người lấy của không cho, từ bỏ
lấy của không cho đưa đến hoàn toàn giải
thoát;
– đối với con người không phạm hạnh, sống
phạm hạnh...;
– đối với con người nói láo, từ bỏ nói láo...;
– đối với con người nói hai lưỡi, từ bỏ nói
hai lưỡi...;
– đối với con người ác khẩu, từ bỏ nói ác
khẩu...;
– đối với con người nói phù phiếm, từ bỏ nói
phù phiếm...;
– đối với con người có tham dục, không
tham dục...;
– đối với con người có sân tâm, không sân
tâm...;
– đối với con người có tà kiến, chánh kiến...;
– đối với con người có tà tư duy, chánh tư
duy...;

MƯỜI HAI DUYÊN                                   6445

– đối với con người có tà ngữ, chánh ngữ...;
– đối với con người có tà nghiệp, chánh
nghiệp...;
– đối với con người có tà mạng, chánh
mạng...;
– đối với con người có tà tinh tấn, chánh
tinh tấn...;
– đối với con người có tà niệm, chánh
niệm...;
– đối với con người có tà định, chánh
định...;
– đối với con người có tà trí, chánh trí...;
– đối với con người có tà giải thoát, chánh
giải thoát...;
– đối với con người bị hôn trầm thụy miên
chi phối, không bị hôn trầm thụy miên chi
phối...;
– đối với con người trạo hối, không trạo
hối...;
– đối với con người nghi hoặc, không nghi
hoặc...;
– đối với con người phẫn nộ, không phẫn
nộ...;

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6446

– đối với con người oán hận, không oán
hận...;
– đối với con người hư ngụy, không hư
ngụy...;
– đối với con người não hại, không não
hại...;
– đối với con người tật đố, không tật đố...;
– đối với con người xan tham, không xan
tham...;
– đối với con người man trá, không man
trá...;
– đối với con người khi cuống, không khi
cuống...;
– đối với con người ngoan cố, không ngoan
cố... cấp tháo... mạn...;
– đối với con người quá mạn, không quá
mạn...;
– đối với con người khó nói, dễ nói...;
– đối với con người ác hữu, thiện hữu...;
– đối với con người phóng dật, không phóng
dật...;
– đối với con người bất tín, tín tâm...;
– đối với con người không xấu hổ, có xấu

MƯỜI HAI DUYÊN                                   6447

hổ...;
– đối với con người không sợ hãi, có sợ
hãi...;
– đối với con người nghe ít, nghe nhiều...;
– đối với con người biếng nhác, siêng
năng...;
– đối với con người thất niệm, an trú niệm...;
– đối với con người liệt tuệ, thành tựu trí
tuệ...;
– đối với con người nhiễm thế tục, co hấp tư
kiến, tánh khó hành xả, không nhiễm thế
tục, không co hấp tư kiến, tánh dễ hành xả,
đưa đến hoàn toàn giải thoát.
Này Cunda, như vậy Ta đã giảng PHÁP MÔN
ĐOẠN GIẢM, đã giảng PHÁP MÔN KHỞI TÂM, đã
giảng PHÁP MÔN ĐỐI TRỊ, đã giảng PHÁP MÔN
HƯỚNG THƯỢNG, đã giảng PHÁP MÔN GIẢI
THOÁT HOÀN TOÀN.

Này Cunda, những gì bậc Đạo Sư phải làm, vì hạnh phúc, vì lòng thương tưởng đệ tử, những việc ấy Ta đã làm, vì lòng thương tưởng cho các Người. Này Cunda, đây là những gốc cây, đây là những nhà không tịnh. Này Cunda, hãy Thiền định, chớ có phóng dật, chớ có hối tiếc về sau. Đó là lời giáo huấn

MƯỜI HAI DUYÊN                                       6448

của Ta cho các Người.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Tôn giả Mahacunda hoan hỷ, tín thọ lời dạy của Thế Tôn.

MƯỜI HAI DUYÊN                               6449

741 Thủ -- Ngã luận thủ - Làm sao phá
bỏ…             -            Kinh
AGGIVACCHAGOTTA – 72 Trung
II, 313

KINH AGGIVACCHAGOTTA (Aggivacchagotta suttam) – Bài kinh số 72 – Trung II, 313

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Savatthi (Xá-vệ) Jetavana
(Kỳ-đà-Lâm), tại tinh xá ông Anathapindika (Cấp Cô
Độc). Rồi du sĩ ngoại đạo Vacchagotta đi đến chỗ
Thế Tôn, sau khi đến, nói lên những lời chào đón hỏi
thăm với Thế Tôn, sau khi nói lên những lời chào
đón hỏi thăm thân hữu rồi ngồi xuống một bên. Sau
khi ngồi xuống một bên, du sĩ ngoại đạo Vacchagotta
bạch Thế Tôn:

– Tôn giả Gotama, phải chăng Tôn giả Gotama có tri kiến như sau: "Thế giới là thường trú, chỉ như vậy là chơn, ngoài ra là hư vọng?"

– Này Vaccha, Ta không có tri kiến như sau:

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6450

"Thế giới là thường trú, chỉ như vậy là chơn, ngoài ra là hư vọng".

– Tôn giả Gotama, phải chăng Tôn giả Gotama có tri kiến như sau: "Thế giới là vô thường, chỉ như vậy là chơn, ngoài ra là hư vọng?"

– Này Vaccha, Ta không có tri kiến như sau: "Thế giới là vô thường, chỉ như vậy là chơn, ngoài ra là hư vọng".

– Tôn giả Gotama, phải chăng Tôn giả Gotama có tri kiến như sau: "Thế giới là hữu biên, chỉ như vậy là chơn, ngoài ra là hư vọng?"

– Này Vaccha, Ta không có tri kiến như sau: "Thế giới là hữu biên, chỉ như vậy là chơn, ngoài ra là hư vọng".

– Tôn giả Gotama, phải chăng Tôn giả Gotama có tri kiến như sau: "Thế giới là vô biên, chỉ như vậy là chơn, ngoài ra là hư vọng?"

– Này Vaccha, Ta không có tri kiến như sau: "Thế giới là vô biên, chỉ như vậy là chơn, ngoài ra là hư vọng".

– Tôn giả Gotama, phải chăng Tôn giả Gotama

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6451

có tri kiến như sau: "Sinh mạng và thân thể là một, chỉ như vậy là chơn, ngoài ra là hư vọng?"

– Này Vaccha, Ta không có tri kiến như sau: "Sinh mạng và thân thể là một, chỉ như vậy là chơn, ngoài ra là hư vọng".

– Tôn giả Gotama, phải chăng Tôn giả Gotama có tri kiến như sau: "Sinh mạng và thân thể là khác, chỉ như vậy là chơn, ngoài ra là hư vọng?"

– Này Vaccha, Ta không có tri kiến như sau: "Sinh mạng và thân thể là khác, chỉ như vậy là chơn, ngoài ra là hư vọng".

– Tôn giả Gotama, phải chăng Tôn giả Gotama có tri kiến như sau: "Như Lai có tồn tại sau khi chết, chỉ như vậy là chơn, ngoài ra là hư vọng?"

– Này Vaccha, Ta không có tri kiến như sau: "Như Lai có tồn tại sau khi chết, chỉ như vậy là chơn, ngoài ra là hư vọng".

– Tôn giả Gotama, phải chăng Tôn giả Gotama có tri kiến như sau: "Như Lai không có tồn tại sau khi chết, chỉ như vậy là chơn, ngoài ra là hư vọng?"

– Này Vaccha, Ta không có tri kiến như sau:

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6452

"Như Lai không có tồn tại sau khi chết, chỉ như vậy là chơn, ngoài ra là hư vọng".

– Tôn giả Gotama, phải chăng Tôn giả Gotama
có tri kiến như sau: "Như Lai có tồn tại và không tồn
tại sau khi chết, chỉ như vậy là chơn, ngoài ra là hư
vọng?"

– Này Vaccha, Ta không có tri kiến như sau: "Như Lai có tồn tại và không có tồn tại sau khi chết, chỉ như vậy là chơn, ngoài ra là hư vọng".

– Tôn giả Gotama, phải chăng Tôn giả Gotama
có tri kiến như sau: "Như Lai không có tồn tại và
không không tồn tại sau khi chết, chỉ như vậy là
chơn, ngoài ra là hư vọng?"

– Này Vaccha, Ta không có tri kiến như sau:
"Như Lai không có tồn tại và không không tồn tại
sau khi chết, chỉ như vậy là chơn, ngoài ra là hư
vọng".

– Sao vậy, thưa Tôn giả Gotama? Khi được hỏi: "Phải chăng Tôn giả Gotama có tri kiến như sau: "Thế giới là thường trú, chỉ như vậy là chơn, ngoài ra là hư vọng?", Tôn giả Gotama đã trả lời: "Này Vaccha, Ta không có tri kiến như sau: "Thế giới là thường trú, chỉ như vậy là chơn, ngoài ra là hư

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6453

vọng?"

Sao vậy, thưa Tôn giả Gotama? Khi được hỏi:
"Phải chăng Tôn giả Gotama có tri kiến như sau:
"Thế giới là vô thường, chỉ như vậy là chơn, ngoài ra
là hư vọng?" Tôn giả Gotama đã trả lời: "Này
Vaccha, Ta không có tri kiến như sau: "Thế giới là
vô thường, chỉ như vậy là chơn, ngoài ra là hư
vọng?"

Sao vậy, thưa Tôn giả Gotama? Khi được hỏi: "Phải chăng Tôn giả Gotama có tri kiến như sau: "Thế giới là hữu biên, chỉ như vậy là chơn, ngoài ra là hư vọng?" Tôn giả Gotama đã trả lời: "Này Vaccha, Ta không có tri kiến như sau: "Thế giới là hữu biên, chỉ như vậy là chơn, ngoài ra là hư vọng?"

Sao vậy, thưa Tôn giả Gotama? Khi được hỏi:
"Phải chăng Tôn giả Gotama có tri kiến như sau:
"Thế giới là vô biên, chỉ như vậy là chơn, ngoài ra là
hư vọng?", Tôn giả Gotama đã trả lời: "Này Vaccha,
Ta không có tri kiến như sau: "Thế giới là vô biên,
chỉ như vậy là chơn, ngoài ra là hư vọng?"

... (như trên)...

Sao vậy, thưa Tôn giả Gotama? Khi được hỏi: "Phải chăng Tôn giả Gotama có tri kiến như sau:

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6454

"Như Lai không có tồn tại và không không tồn tại
sau khi chết, chỉ như vậy là chơn, ngoài ra là hư
vọng?", Tôn giả Gotama đã trả lời: "Này Vaccha, Ta
không có tri kiến như sau: "Như Lai không có tồn tại
và không không tồn tại sau khi chết, chỉ như vậy là
chơn, ngoài ra là hư vọng?" Tôn giả Gotama thấy có
sự nguy hại gì mà Ngài không chấp nhận hoàn toàn
những tri kiến này như vậy?

– Này Vaccha, nghĩ rằng: "Thế giới là thường
trú", như vậy là tà kiến, kiến trù lâm, kiến hoang
vu, kiến hý luận, kiến tranh chấp, kiến kiết phược,
đi đôi với khổ, với tàn hại, với não hại, với nhiệt
não, không hướng đến yểm ly, ly tham, đoạn diệt,
an tịnh, thắng trí, giác ngộ, Niết- bàn.

Này Vaccha, nghĩ rằng: "Thế giới là vô thường"... (như trên)... "Thế giới là hữu biên"... "Thế giới là vô biên"... "Sinh mạng và thân thể là một"... "Sinh mạng và thân thể là khác"... "Như Lai có tồn tại sau khi chết"... "Như Lai không có tồn tại sau khi chết"... "Như Lai có tồn tại và không có tồn tại sau khi chết"... Này Vaccha, nghĩ rằng: "Như Lai không có tồn tại và không không tồn tại sau khi chết", như vậy là tà kiến, kiến trù lâm, kiến hoang vu, kiến hý luận, kiến tranh chấp, kiến kiết phược, đi đôi với khổ, với tàn hại, với não hại, với nhiệt não, không hướng

MƯỜI HAI DUYÊN                                       6455

đến yểm ly, ly tham, đoạn diệt, an tịnh, thắng trí, giác
ngộ, Niết-bàn. Này Vaccha, Ta thấy có sự nguy hại
này mà Ta không chấp nhận hoàn toàn những tri
kiến như vậy.

– Nhưng Tôn giả Gotama có tà kiến nào không?

– Này Vaccha, tà kiến đã được Như Lai đoạn
trừ. Nhưng này Vaccha, đây là điều Như Lai đã
thấy: "Đây là sắc, đây là sắc tập, đây là sắc diệt;
đây là thọ, đây là thọ tập, đây là thọ diệt; đây là
tưởng, đây là tưởng tập, đây là tưởng diệt; đây là
hành, đây là hành tập, đây là hành diệt; đây là thức,
đây là thức tập, đây là thức diệt". Do vậy ta nói
rằng, với sự đoạn trừ, ly tham, đoạn diệt, xả bỏ,
vứt bỏ tất cả ảo tưởng tất cả hôn mê, của tất cả
ngã kiến, ngã sở kiến, mạn tùy miên, mà Như Lai
được giải thoát, không còn chấp thủ.

– Thưa Tôn giả Gotama, một Tỷ-kheo được tâm giải thoát như vậy sanh khởi chỗ nào?

– Sanh khởi, này Vaccha, không có áp dụng.

– Như vậy, Tôn giả Gotama, vị ấy không sanh khởi?

– Không sanh khởi, này Vaccha, không có áp

MƯỜI HAI DUYÊN                                        6456

dụng.

– Như vậy, Tôn giả Gotama, vị ấy sanh khởi và không sanh khởi?

– Sanh khởi và không sanh khởi, này Vaccha, không có áp dụng.

– Như vậy, Tôn giả Gotama, vị ấy không sanh khởi và không không sanh khởi?

– Không sanh khởi và không không sanh khởi, này Vaccha, không có áp dụng.

– Khi được hỏi: "Tôn giả Gotama, vị Tỷ-kheo được tâm giải thoát như vậy sanh khởi tại chỗ nào?", Tôn giả đáp: "Sanh khởi, này Vaccha, không có áp dụng". Khi được hỏi: "Như vậy, Tôn giả Gotama, vị ấy không sanh khởi?" Tôn giả đáp: "Không sanh khởi, này Vaccha, không có áp dụng". Khi được hỏi: "Như vậy, Tôn giả Gotama, vị ấy sanh khởi và không sanh khởi?", Tôn giả đáp: "Sanh khởi và không sanh khởi, này Vaccha, không có áp dụng". Khi được hỏi: "Như vậy, Tôn giả Gotama, vị ấy không sanh khởi và không không sanh khởi?", Tôn giả đáp: "Không sanh khởi và không không sanh khởi, này Vaccha, không có áp dụng". Thưa Tôn giả Gotama, tôi trở thành vô tri về điểm này, tôi trở thành mê mờ về điểm

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6457

này, và một số tin tưởng tôi đã có đối với Tôn giả Gotama do các cuộc đàm thoại lúc trước đem lại, nay đã biến mất nơi tôi.

– Này Vaccha, thôi vừa rồi, vô tri của Ông! Thôi
vừa rồi, mê mờ (của Ông)! Này Vaccha, sâu kín là
pháp này, khó thấy, khó giác ngộ, an tịnh, thù thắng,
không thể luận bàn, tế nhị, chỉ bậc trí mới hiểu. Thật
rất khó cho Ông có thể hiểu được, khi Ông thuộc tri
kiến khác, kham nhẫn khác, lý tưởng khác, hành trì
khác, Đạo sư khác. Và này Vaccha, nay Ta trở lại hỏi
Ông. Hãy trả lời nếu Ông kham nhẫn. Này Vaccha,
Ông nghĩ thế nào? Nếu một ngọn lửa cháy đỏ trước
mặt Ông, Ông có biết: "Ngọn lửa này cháy đỏ trước
mặt tôi?"

– Tôn giả Gotama, nếu một ngọn lửa cháy đỏ trước mặt tôi, tôi có biết: "Ngọn lửa này cháy đỏ trước mặt tôi".

– Nhưng nếu, này Vaccha, có người hỏi Ông
như sau: "Ngọn lửa này cháy đỏ trước mặt Ông,
ngọn lửa này do duyên gì mà cháy đỏ?", nếu được
hỏi vậy, này Vaccha, Ông trả lời như thế nào?

– Thưa Tôn giả Gotama, nếu có người hỏi tôi như sau: "Ngọn lửa này cháy đỏ trước mặt Ông, ngọn lửa này do duyên gì mà cháy đỏ?", nếu được hỏi vậy,

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6458

thưa Tôn giả Gotama, tôi sẽ trả lời như sau: "Ngọn lửa cháy đỏ trước mặt tôi, ngọn lửa này cháy đỏ do duyên nhiên liệu cỏ và củi".

– Này Vaccha, nếu ngọn lửa ấy bị tắt trước mặt Ông, Ông có biết: "Ngọn lửa này đã tắt trước mặt tôi?"

– Tôn giả Gotama, nếu ngọn lửa ấy được tắt trước mặt tôi, tôi sẽ biết: "Ngọn lửa này đã tắt trước mặt tôi".

– Này Vaccha, nếu có người hỏi Ông như sau:
"Ngọn lửa này đã tắt trước mặt Ông, ngọn lửa ấy từ
đây đã đi về phương hướng nào, phương Đông,
phương Tây, phương Bắc, hay phương Nam?", được
hỏi vậy, này Vaccha, Ông trả lời thế nào?

– Không có thể áp dụng ở đây, Tôn giả Gotama.
Vì rằng, này Tôn giả Gotama, ngọn lửa ấy đã cháy
vì duyên nhiên liệu cỏ và củi. Khi cỏ và củi ấy hết và
vì không có nhiên liệu khác, nên được xem là không
có nhiên liệu, đã bị tắt.

– Cũng vậy, này Vaccha, do sắc pháp này, nhờ đó mà một người nhận biết Như Lai có thể nhận biết được, sắc pháp ấy đã được Như Lai đoạn diệt, cắt tận gốc rễ, làm cho như thân cây tala không được tái

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6459

sanh, không thể sanh khởi trong tương lai. Giải thoát
khỏi cái gọi là sắc, này Vaccha, là Như Lai, thâm
sâu, vô lượng, khó dò đến đáy như đại dương. Khởi
lên không có áp dụng, không khởi lên không có áp
dụng, khởi lên và không khởi lên không có áp dụng,
không khởi lên và không không khởi lên không có
áp dụng.

Do thọ này, nhờ đó mà một người nhận biết
Như Lai có thể nhận biết được, thọ ấy đã được Như
Lai đoạn diệt, cắt đứt tận gốc rễ, làm cho như thân
cây tala không được tái sanh, không thể sanh khởi
trong tương lai. Giải thoát khỏi cái gọi là thọ, này
Vaccha, là Như Lai, thâm sâu, vô lượng khó dò đến
đáy đại dương, khởi lên không có áp dụng, không
khởi lên không có áp dụng, khởi lên và không khởi
lên không có áp dụng, không khởi lên và không
không khởi lên không có áp dụng.

Do tưởng này, nhờ đó mà một người nhận biết
Như Lai có thể nhận biết được, tưởng ấy đã được
Như Lai đoạn diệt, cắt đứt tận gốc rễ, làm cho như
thân cây tala không được tái sanh, không thể sanh
khởi trong tương lai. Giải thoát khỏi cái gọi là tưởng,
này Vaccha, là Như Lai, thâm sâu, vô lượng... (như
trên)... không khởi lên và không không khởi lên
không có áp dụng.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       6460

Do những hành này nhờ đó mà một người nhận
biết Như Lai có thể nhận biết được, các hành ấy đã
được Như Lai đoạn diệt, cắt đứt tận gốc rễ, làm cho
như thân cây tala không được tái sanh, không thể
sanh khởi trong tương lai. Giải thoát khỏi những cái
gọi là hành, này Vaccha, là Như Lai, thâm sâu, vô
lượng... (như trên)... không khởi lên và không không
khởi lên, không có áp dụng.

Do thức này, nhờ đó mà một người nhận thức Như Lai có thể nhận thức được, cái thức ấy đã được Như Lai đoạn diệt, cắt đứt được tận gốc rễ, làm cho như thân cây tala không được tái sanh, không thể sanh khởi trong tương lai. Giải thoát khỏi cái gọi là thức, này Vaccha, là Như Lai, thâm sâu, vô lượng, khó dò đến đáy như đại dương, khởi lên không có áp dụng, không khởi lên không có áp dụng, khởi lên và không khởi lên không có áp dụng, không khởi lên và không không khởi lên không có áp dụng.

Khi được nói vậy, du sĩ ngoại đạo Vacchagotta bạch Thế Tôn:

– Thưa Tôn giả Gotama, như một cây tala lớn, không xa làng hay thị trấn, vì vô thường nên cành lá rơi rụng, vỏ và đọt non rơi rụng, giác cây rơi rụng và sau một thời gian, với cành lá rơi rụng, với vỏ và đọt

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6461

non rơi rụng, với giác cây rơi rụng, cây ấy thuần tịnh
chỉ còn lại lõi cây. Cũng vậy, lời nói này của Tôn giả
Gotama, với cành lá rơi rụng, với vỏ và đọt non rụng,
với giác cây rơi rụng, lời nói ấy thuần tịnh, chỉ còn
lại lõi cây.

Thật vi diệu thay, Tôn giả Gotama! Thật vi diệu
thay, Tôn giả Gotama! Như người dựng đứng lại
những gì bị quăng ngã xuống, phơi bày ra những gì
bị che kín, chỉ đường cho người bị lạc hướng, đem
đèn sáng vào trong bóng tối để những ai có mắt có
thể thấy sắc; cũng vậy, Chánh pháp đã được Tôn giả
Gotama dùng nhiều phương tiện trình bày giải thích.
Con xin quy y Tôn giả Gotama, quy Pháp và quy y
Tăng. Mong Tôn giả Gotama nhận con làm đệ tử, từ
nay trở đi cho đến mạng chung, con trọn đời quy
ngưỡng.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6462

742 Thủ -- Ngã luận thủ - Nguyên nhân
ngã luận thủ sanh khởi là Không như
lý tác ý - Kinh TẤT CẢ LẬU HOẶC –
2 Trung I, 19

KINH TẤT CẢ LẬU HOẶC (Sabbasava suttam) – Bài kinh số 2 – Trung I, 19

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Savatthi (Xá-vệ), tại
Jetavana (Kỳ-đà Lâm), vườn ông Anathapindika
(Cấp Cô Độc). Khi ở tại chỗ ấy, Thế Tôn gọi các Tỷ-
kheo:

– "Này các Tỷ-kheo!"

– "Bạch Thế Tôn", các Tỷ-kheo ấy vâng đáp
Thế Tôn. Thế Tôn nói: "Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ
giảng cho các Người pháp môn phòng hộ tất cả lậu
hoặc". Hãy nghe và khéo tác ý. Ta sẽ nói".

– "Thưa vâng, bạch Thế Tôn". Thế Tôn nói như sau:

MƯỜI HAI DUYÊN                                   6463

– Này các Tỷ-kheo, Ta giảng sự diệt tận các lậu hoặc cho người biết, cho người thấy, không phải cho người không biết, cho người không thấy.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là sự diệt tận các lậu hoặc cho người biết, cho người thấy? - Có như lý tác ý và không như lý tác ý.

 Này các Tỷ-kheo, do không như lý tác ý, các
lậu hoặc chưa sanh được sanh khởi, và các lậu
hoặc đã sanh được tăng trưởng.
 Này các Tỷ-kheo, do như lý tác ý, các lậu hoặc
chưa sanh không sanh khởi, và các lậu hoặc đã
sanh được trừ diệt.
Này các Tỷ-kheo:

 Có những lậu hoặc phải do tri kiến được
đoạn trừ,
 Có những lậu hoặc phải do phòng hộ được
đoạn trừ,
 Có những lậu hoặc phải do thọ dụng được
đoạn trừ,
 Có những lậu hoặc phải do kham nhẫn được
đoạn trừ,
 Có những lậu hoặc phải do tránh né được

MƯỜI HAI DUYÊN                                   6464

đoạn trừ,
 Có những lậu hoặc phải do trừ diệt được
đoạn trừ,
 Có những lậu hoặc phải do tu tập được đoạn
trừ.
 Này các Tỷ-kheo, và thế nào là các lậu hoặc
phải do tri kiến được đoạn trừ?

Này các Tỷ-kheo, ở đây có kẻ phàm phu ít nghe,
không được thấy các bậc Thánh, không thuần thục
pháp các bậc Thánh, không tu tập pháp các bậc
Thánh, không được thấy các bậc Chơn nhơn, không
thuần thục pháp các bậc Chơn nhơn, không tu tập
pháp các bậc Chơn nhơn, không tuệ tri các pháp cần
phải tác ý, không tuệ tri các pháp không cần phải tác
ý; vị này vì không tuệ tri các pháp cần phải tác ý, vì
không tuệ tri các pháp không cần phải tác ý nên tác
ý các pháp không cần phải tác ý và không tác ý các
pháp cần phải tác ý.

 Này các Tỷ-kheo, và thế nào là các pháp không cần phải tác ý mà vị ấy tác ý?

Này các Tỷ-kheo, nghĩa là các pháp do vị ấy tác ý mà dục lậu chưa sanh được sanh khởi, hay dục lậu đã sanh được tăng trưởng; hay hữu lậu chưa sanh

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6465

được sanh khởi, hay hữu lậu đã sanh được tăng
trưởng, hay vô minh lậu chưa sanh được sanh khởi,
hay vô minh lậu đã sanh được tăng trưởng. Những
pháp ấy là những pháp không cần phải tác ý mà vị ấy
tác ý.

 Này các Tỷ-kheo, và thế nào là các pháp cần phải tác ý mà vị ấy không tác ý?

Này các Tỷ-kheo, nghĩa là các pháp do vị ấy tác
ý mà dục lậu chưa sanh không sanh khởi, hay dục lậu
đã sanh được trừ diệt, hay hữu lậu chưa sanh không
sanh khởi, hay hữu lậu đã sanh được trừ diệt, hay vô
minh lậu chưa sanh không sanh khởi, hay vô minh
lậu đã sanh được trừ diệt. Những pháp ấy là những
pháp cần phải tác ý mà các vị ấy không tác ý. Do vị
ấy tác ý các pháp không nên tác ý, do vị ấy không tác
ý các pháp cần phải tác ý, nên các lậu hoặc chưa sanh
được sanh khởi, và các lậu hoặc đã sanh được tăng
trưởng.

 Vị ấy không như lý tác ý như sau:

14. "Ta có mặt trong thời quá khứ, hay ta không
có mặt trong thời quá khứ?
15. Ta có mặt trong thời quá khứ như thế nào?
16. Ta có mặt trong thời quá khứ hình vóc như

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6466

thế nào?
17. Trước kia ta-là gì và ta đã có mặt như thế nào
trong thời quá khứ?
18. Ta sẽ có mặt trong thời vị lai hay ta sẽ không
có mặt trong thời vị lai?
19. Ta sẽ có mặt trong thời vị lai như thế nào?
20. Ta sẽ có mặt trong thời vị lai, hình vóc như
thế nào?
21. Trước kia ta-là gì và ta sẽ có mặt như thế nào
trong thời vị lai?"
22. Hay nay vị ấy có nghi ngờ về mình trong thời
hiện tại: "Ta có mặt hay ta không có mặt?
23. Ta có mặt như thế nào?
24. Ta có mặt hình vóc như thế nào?
25. Chúng sanh này từ đâu đến?
26. Và rồi nó sẽ đi đâu?".
 Với người không như lý tác ý như vậy, một
trong sáu tà kiến này khởi lên:

7. "Ta có tự ngã", tà kiến này khởi lên với người
ấy như thật, như chơn;
8. "Ta không có tự ngã", tà kiến này khởi lên với
người ấy như thật như chơn;

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6467

9. "Do tự mình, ta tưởng tri ta có tự ngã", tà kiến
này khởi lên với người ấy như thật, như chơn;
10. "Do tự mình, ta tưởng tri ta không có tự ngã",
tà kiến này khởi lên với người ấy như thật, như
chơn.
11. "Không do tự mình, ta tưởng tri ta có tự ngã",
tà kiến này khởi lên với người ấy như thật, như
chơn; hay tà kiến này khởi lên với người ấy:
12. "Chính tự ngã của ta nói, cảm giác, hưởng thọ
quả báo các nghiệp thiện ác đã làm chỗ này, chỗ
kia, chính tự ngã ấy của ta là thường trú, thường
hằng, hằng tồn, không chuyển biến, và sẽ vĩnh
viễn tồn tại".
Này các Tỷ-kheo, như vậy gọi là tà kiến, kiến
trù lâm, kiến hoang vu, kiến hý luận, kiến tranh chấp,
kiến kiết phược.

Này các Tỷ-kheo, trói buộc bởi kiến kiết sử, kẻ
phàm phu ít nghe không được giải thoát khỏi sanh,
già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não. Ta nói kẻ ấy không
thoát khỏi khổ đau.

Này các Tỷ-kheo, và vị Thánh đệ tử nghe nhiều, được thấy các bậc Thánh, thuần thục pháp các bậc Thánh, tu tập pháp các bậc Thánh; được thấy các bậc Chơn nhơn, thuần thục pháp các bậc Chơn nhơn, tu

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6468

tập pháp các bậc Chơn nhơn, tuệ tri các pháp cần phải tác ý, tuệ tri các pháp không cần phải tác ý.

Vị này, nhờ tuệ tri các pháp cần phải tác ý, nhờ
tuệ tri các pháp không cần phải tác ý, nên không tác
ý các pháp không cần phải tác ý và tác ý các pháp
cần phải tác ý.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các pháp không cần phải tác ý và vị này không tác ý?

Này các Tỷ-kheo, những pháp nào do tác ý mà
dục lậu chưa sanh được sanh khởi, hay dục lậu đã
sanh được tăng trưởng; hay hữu lậu chưa sanh... (như
trên)... hay vô minh lậu chưa sanh được khởi, hay vô
minh lậu đã sanh được tăng trưởng. Đó là những
pháp không nên tác ý và vị ấy không tác ý.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các pháp cần phải tác ý và vị ấy tác ý?

Này các Tỷ-kheo, những pháp nào do tác ý mà
dục lậu chưa sanh không sanh khởi, hay dục lậu đã
sanh được trừ diệt, hay hữu lậu chưa sanh... (như
trên)... hay vô minh lậu chưa sanh không sanh khởi,
hay vô minh lậu đã sanh được trừ diệt, đó là những
pháp cần phải tác ý và vị ấy tác ý.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6469

Nhờ vị ấy không tác ý các pháp không cần phải
tác ý, tác ý các pháp cần phải tác ý nên các lậu hoặc
chưa sanh không sanh khởi và các lậu hoặc đã sanh
được trừ diệt.

Vị ấy như lý tác ý: "Đây là khổ", như lý tác ý: "Đây là khổ tập", như lý tác ý: "Đây là khổ diệt", như lý tác ý: "Đây là con đường đưa đến khổ diệt".

Nhờ vị ấy tác ý như vậy, ba kiết sử được trừ diệt:
thân kiến, nghi, giới cấm thủ. Này các Tỷ-kheo, các
pháp ấy được gọi là các lậu hoặc phải do tri kiến
được đoạn trừ.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các lậu hoặc phải do phòng hộ được đoạn trừ?

Ở đây, có Tỷ-kheo như lý giác sát, sống phòng hộ với sự phòng hộ con mắt. Này các Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo ấy sống không phòng hộ với sự phòng hộ con mắt, các lậu hoặc tàn hại và nhiệt não có thể khởi lên. Nếu sống phòng hộ với sự phòng hộ con mắt, các lậu hoặc tàn hại và nhiệt não ấy không còn nữa. Vị ấy như lý giác sát, sống phòng hộ với sự phòng hộ lỗ tai... (như trên)... sống phòng hộ với sự phòng hộ lỗi mũi... (như trên)... sống phòng hộ với sự phòng hộ lưỡi... (như trên)... sống như lý giác sát phòng hộ với sự phòng hộ thân căn... (như trên)... sống như lý

MƯỜI HAI DUYÊN                                       6470

giác sát phòng hộ với sự phòng hộ ý căn. Này các
Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo ấy sống không phòng hộ với
sự phòng hộ ý căn, các lậu hoặc tàn hại và nhiệt não
ấy có thể khởi lên. Nếu sống phòng hộ ý căn, các lậu
hoặc tàn hại và nhiệt não ấy không còn nữa. Này các
Tỷ-kheo, các pháp ấy được gọi là các lậu hoặc phải
do phòng hộ được đoạn trừ.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các lậu hoặc phải do thọ dụng được đoạn trừ?

Này các Tỷ-kheo, ở đây, Tỷ-kheo như lý giác
sát, thọ dụng y phục, chỉ để ngăn ngừa lạnh, ngăn
ngừa nóng, ngăn ngừa sự xúc phạm của ruồi, muỗi,
gió, sức nóng mặt trời, các loài bò sát, chỉ với mục
đích che đậy sự trần truồng.

Vị ấy như lý giác sát, thọ dụng món ăn khất thực
không phải để vui đùa, không phải để đam mê, không
phải để trang sức, không phải để tự làm đẹp mình,
mà chỉ để thân này được sống lâu và được bảo
dưỡng, để (thân này) khỏi bị thương hại, để hổ trợ
phạm hạnh, nghĩ rằng: "Như vậy, ta diệt trừ các cảm
thọ cũ và không cho khởi lên các cảm thọ mới, và ta
sẽ không có lỗi lầm, sống được an ổn".

Vị ấy như lý giác sát, thọ dụng sàng tọa, chỉ để ngăn ngừa lạnh, ngăn ngừa nóng, ngăn ngừa sự xúc

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6471

phạm của ruồi, muỗi, gió, sức nóng mặt trời, các loại bò sát, chỉ để giải trừ nguy hiểm của thời tiết, chỉ với mục đích sống độc cư an tịnh;

Vị ấy như lý giác sát thọ dụng dược phẩm trị bệnh, chỉ để ngăn chận các cảm giác khổ thống đã sanh, để được ly khổ hoàn toàn.

Này các Tỷ-kheo, nếu vị ấy không thọ dụng như
vậy, các lậu hoặc tàn hại và nhiệt não có thể khởi lên.
Nếu vị ấy thọ dụng như vậy, các lậu hoặc tàn hại và
nhiệt não ấy không còn nữa. Này các Tỷ-kheo, các
pháp ấy được gọi là các lậu hoặc phải do thọ dụng
được đoạn trừ.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các lậu hoặc phải do kham nhẫn được đoạn trừ?

Này các Tỷ-kheo, ở đây, có Tỷ-kheo như lý giác sát, kham nhẫn lạnh, nóng, đói, khát, sự xúc phạm của ruồi, muỗi, gió, sức nóng mặt trời, các loài bò sát; Kham nhẫn những cách nói mạ lỵ, phỉ báng.

Vị ấy có tánh kham nhẫn các cảm thọ về thân,
những cảm thọ thống khổ, khốc liệt, đau nhói, nhức
nhối, không sung sướng, không thích thú, chết điếng
người.

MƯỜI HAI DUYÊN                                        6472

Này các Tỷ-kheo, nếu vị ấy không kham nhẫn
như vậy, các lậu hoặc tàn hại và nhiệt não có thể khởi
lên. Nếu vị ấy kham nhẫn như vậy, các lậu hoặc tàn
hại và nhiệt não ấy không còn nữa. Này các Tỷ-kheo,
các pháp ấy được gọi là các lậu hoặc phải do kham
nhẫn được đoạn trừ.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các lậu hoặc phải do tránh né được đoạn trừ?

Này các Tỷ-kheo, ở đây, Tỷ-kheo như lý giác sát tránh né voi dữ, tránh né ngựa dữ, tránh né bò dữ, tránh né chó dữ, rắn, khúc cây, gai góc, hố sâu, vực núi, ao nước nhớp, vũng nước. Có những chỗ ngồi không xứng đáng ngồi, những trú xứ không nên lai vãng, những bạn bè ác độc mà nếu giao du thì bị các vị đồng phạm hạnh có trí nghi ngờ, khinh thường;

Vị ấy như lý giác sát tránh né chỗ ngồi không
xứng đáng ấy, trú xứ không nên lai vãng ấy và các
bạn độc ác ấy. Này các Tỷ-kheo, nếu vị ấy không
tránh né như vậy, các lậu hoặc tàn hại và nhiệt não
ấy có thể khởi lên. Nếu vị ấy tránh né như vậy, các
lậu hoặc tàn hại và nhiệt não ấy không còn nữa. Này
các Tỷ-kheo, các pháp ấy được gọi là các lậu hoặc
phải do tránh né được đoạn trừ.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các lậu hoặc

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6473

phải do trừ diệt được đoạn trừ?

Này các Tỷ-kheo, ở đây, Tỷ-kheo như lý giác sát không có chấp nhận dục niệm đã khởi lên, từ bỏ, trừ diệt, diệt tận, không cho tồn tại (dục niệm ấy); không có chấp nhận sân niệm đã khởi lên, từ bỏ, trừ diệt, diệt tận, không cho tồn tại (sân niệm ấy); không có chấp nhận hại niệm đã khởi lên, từ bỏ, trừ diệt, diệt tận, không cho tồn tại (hại niệm ấy); không chấp nhận các ác bất thiện pháp luôn luôn khởi lên, từ bỏ, trừ diệt, diệt tận, không cho tồn tại (các ác bất thiện pháp ấy). Này các Tỷ-kheo, nếu vị ấy không trừ diệt như vậy, các lậu hoặc tàn hại và nhiệt não ấy có thể khởi lên. Nếu vị ấy trừ diệt như vậy, các lậu hoặc tàn hại và nhiệt não ấy không còn nữa. Này các Tỷ-kheo, các pháp ấy được gọi là các lậu hoặc phải do trừ diệt được đoạn diệt.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các lậu hoặc phải do tu tập được đoạn trừ?

Này các Tỷ-kheo, ở đây, Tỷ-kheo như lý giác sát tu tập niệm giác chi, niệm giác chi này y viễn ly, y ly tham, y đoạn diệt, hướng đến từ bỏ; như lý giác sát tu tập trạch pháp giác chi... (như trên)... tu tập tinh tấn giác chi... tu tập hỷ giác chi... tu tập khinh an giác chi... tu tập định giác chi... tu tập xả giác chi; xả giác

MƯỜI HAI DUYÊN                                           6474

chi này y viễn ly, y ly tham, y đoạn diệt, hướng đến
từ bỏ. Này các Tỷ-kheo, nếu vị ấy không tu tập như
vậy, các lậu hoặc tàn hại và nhiệt não ấy có thể khởi
lên. Nếu vị ấy tu tập như vậy, các lậu hoặc tàn hại và
nhiệt não ấy không còn nữa. Này các Tỷ-kheo, các
pháp ấy được gọi là các lậu hoặc phải do tu tập được
đoạn trừ.

Này các Tỷ-kheo, đối với Tỷ-kheo những lậu hoặc nào phải do tri kiến được đoạn trừ đã được tri kiến đoạn trừ, những lậu hoặc nào phải do phòng hộ được đoạn trừ đã được phòng hộ đoạn trừ, những lậu hoặc nào phải do thọ dụng dược đoạn trừ đã được thọ dụng đoạn trừ, những lậu hoặc nào phải do kham nhẫn được đoạn trừ đã được kham nhẫn đoạn trừ, những lậu hoặc nào phải do tránh né được đoạn trừ đã được tránh né đoạn trừ, những lậu hoặc nào phải do trừ diệt được đoạn trừ đã được trừ diệt đoạn trừ, những lậu hoặc nào phải do tu tập được đoạn trừ đã được tu tập đoạn trừ; này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy được gọi là đã sống phòng hộ với sự phòng hộ tất cả lậu hoặc, đã đoạn diệt khát ái, đã thoát ly kiết sử, đã chánh quán kiêu mạn, đã diệt tận khổ đau.

Như vậy Thế Tôn thuyết giảng. Các Tỷ-kheo ấy hoan hỷ, tín thọ lời dạy của Thế Tôn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       6475

MƯỜI HAI DUYÊN   6476

743 Thủ -- Ngã luận thủ - Nguyên nhân sanh ra kiến chấp về tự ngã - Kinh Quán Kiến – Tương III, 90

Quán Kiến – Tương III, 90

1-2) Nhân duyên ở Sàvatthi...

3) Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn hay Bà-la-môn nào quán tự ngã dưới nhiều hình thức sai khác, quán cả năm thủ uẩn hay quán một trong năm thủ uẩn.

4) Thế nào là năm?

Này các Tỷ-kheo, ở đây kẻ vô văn phàm phu không được thấy rõ các bậc Thánh, không thuần thục pháp các bậc Thánh, không tu tập pháp các bậc Thánh, không được thấy rõ các bậc Chân nhân, không thuần thục pháp các bậc Chân nhân, không tu tập pháp các bậc Chân nhân, quán sắc như là tự ngã, hay tự ngã như là có sắc, hay sắc ở trong tự ngã, hay tự ngã ở trong sắc, quán thọ... quán tưởng... quán các hành... quán thức như là tự ngã, hay tự ngã như là có thức, hay thức ở trong tự ngã, hay tự ngã ở trong thức. Nếu quán như vậy, thời đi đến chấp kiến: "Tôi là".

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6477

5) Này các Tỷ-kheo, khi đi đến chấp kiến: "Tôi là", thời năm căn nhập vào avakkanti (hiện hữu), tức là nhãn căn, nhĩ căn, tỷ căn, thiệt căn, thân căn.

6) Này các Tỷ-kheo, có ý, có các pháp, có vô minh
giới. Cảm xúc bởi cảm thọ, (cảm thọ này) sanh do
xúc chạm với vô minh; kẻ vô văn phàm phu đi đến
chấp kiến: "Tôi là", đi đến chấp kiến: "Cái này là
tôi", đi đến chấp kiến: "Tôi sẽ là", đi đến chấp kiến:
"Tôi sẽ không là" đi đến chấp kiến: "Tôi sẽ hiện hữu
với sắc", đi đến chấp kiến: "Tôi sẽ hiện hữu với vô
sắc", đi đến chấp kiến: "Tôi sẽ hiện hữu với tưởng",
đi đến chấp kiến: "Tôi sẽ hiện hữu với không tưởng",
đi đến chấp kiến: "Tôi sẽ hiện hữu với phi tưởng phi
phi tưởng".

7) Như vậy, này các Tỷ-kheo, do năm căn an trú ở
đây, nhưng đối với vị Đa văn Thánh đệ tử, vô minh
được đoạn trừ và minh khởi lên. Do vô minh được
viễn ly, do minh sanh khởi, không đi đến chấp kiến:
"Tôi là", không đi đến chấp kiến: "Cái này là tôi",
không đi đến chấp kiến: "Tôi sẽ hiện hữu"... "Tôi sẽ
không hiện hữu"... "Tôi sẽ hiện hữu với sắc"... "Tôi
sẽ hiện hữu với vô sắc"... "Tôi sẽ hiện hữu với
tưởng"... "Tôi sẽ hiện hữu với vô tưởng", không đi
đến chấp kiến: "Tôi sẽ hiện hữu với phi tưởng phi
phi tưởng".

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6478

MƯỜI HAI DUYÊN   6479

744 Thủ -- Tà kiến - 10 tà đạo bắt đầu từ Tà kiến - Kinh TÀ TÁNH – Tăng IV, 530

TÀ TÁNH – Tăng IV, 530

1. Do tà tánh, này các Tỷ-kheo, nên thất bại, không thành công.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là do tà tánh, nên thất bại, không thành công?

2. Này các Tỷ-kheo,

- Với người tà kiến, có tà tư duy.
- Với người tà tư duy, có tà ngữ.
- Với người tà ngữ, có tà nghiệp.
- Với người tà nghiệp, có tà mạng.
- Với người tà mạng, có tà tinh tấn.
- Với người tà tinh tấn, có tà niệm.
- Với người tà niệm, có tà định.
- Với người tà định, có tà trí.
- Với người tà trí, có tà giải thoát.

Như vậy, này các Tỷ-kheo, do tà tánh đưa đến thất bại.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   6480

3. Do chánh tánh, này các Tỷ-kheo, nên thành công, không thất bại.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là do chánh tánh nên thành công, không thất bại?

4. Này các Tỷ-kheo,

- Với người chánh kiến, có chánh tư duy.
- Với người chánh tư duy, có chánh ngữ.
- Với người chánh ngữ, có chánh nghiệp.
- Với người chánh nghiệp, có chánh mạng.
- Với người chánh mạng, có chánh tinh tấn.
- Với người chánh tinh tấn, có chánh niệm.
- Với người chánh niệm, có chánh định.
- Với người chánh định, có chánh trí.
- Với người chánh trí, có chánh giải thoát.

Như vậy, này các Tỷ-kheo, do chánh tánh đưa đến thành công, không đưa đến thất bại.

MƯỜI HAI DUYÊN                                  6481

745 Thủ -- Tà kiến - 2 kiến thủ - TIỂU Kinh SƯ TỬ HỐNG – 11 Trung I, 151

TIỂU KINH SƯ TỬ HỐNG (Culasihanada suttam) – Bài kinh số 11 – Trung I, 151

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Savatthi (Xá-vệ), tại
Jetavana (Kỳ-đà Lâm), trong vườn ông
Anathapindika (Cấp Cô Độc). Ở đây, Thế Tôn gọi
các Tỷ-kheo:

– Này các Tỷ-kheo.

– Bạch Thế Tôn,

Những Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn thuyết như sau:

– Này các Tỷ-kheo, chỉ ở đây là có Sa-môn thứ
nhất; ở đây là có Sa-môn thứ hai; ở đây là có Sa-môn
thứ ba; ở đây là có Sa-môn thứ tư; các ngoại đạo khác
không có Sa-môn. Này các Tỷ-kheo, các Ông hãy
chân chánh rống tiếng rống sư tử như vậy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6482

Này các Tỷ-kheo, sự tình này xảy ra khi ở đây
những Du sĩ ngoại đạo có thể nói: "Chư Tôn giả có
tin tưởng gì, có sức lực gì mà chư Tôn giả tuyên bố:
"Chỉ ở đây là có Sa-môn thứ nhất; ở đây là có Sa-
môn thứ hai; ở đây là có Sa-môn thứ ba; ở đây là có
Sa-môn thứ tư; các ngoại đạo khác không có Sa-
môn"?

Này các Tỷ-kheo, nếu được các Du sĩ ngoại đạo
nói như vậy, cần phải trả lời họ như sau: "Chư Hiền,
vì chúng tôi tự chánh kiến bốn pháp, được Thế Tôn
tuyên bố cho chúng tôi biết, bậc đã thấy, đã biết, bậc
A-la-hán, Chánh Đẳng Giác nên chúng tôi nói: "Chỉ
ở đây là có Sa-môn thứ nhất, ở đây là có Sa-môn thứ
hai; Sa-môn thứ ba; Sa-môn thứ tư". Thế nào là bốn?
Chư Hiền, chúng tôi có lòng tin bậc Đạo Sư, có lòng
tin Pháp, có sự thành tựu viên mãn các Giới luật, và
những pháp hữu của chúng tôi, những người cư sĩ và
những người xuất gia, được chúng tôi thương, chúng
tôi mến. Chư Hiền, vì chúng tôi tự chánh kiến bốn
pháp, được Thế Tôn tuyên bố cho chúng tôi biết, bậc
đã thấy, đã biết, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác nên
chúng tôi nói: "Chỉ ở đây là Sa-môn... Sa-môn thứ
tư".

Này các Tỷ-kheo, sự tình này xảy ra, khi ở đây, những Du sĩ ngoại đạo có thể nói: "Chư Hiền, chúng

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6483

tôi cũng có lòng tin bậc Đạo Sư, vị ấy là Đạo Sư của
chúng tôi. Chúng tôi có lòng tin Pháp, Pháp ấy là
Pháp của chúng tôi, chúng tôi thành tựu viên mãn các
Giới luật, những Giới luật ấy là Giới luật của chúng
tôi. Và những pháp hữu của chúng tôi, những người
cư sĩ và cả những người xuất gia, được chúng tôi
thương, được chúng tôi mến. Chư Hiền, như vậy có
sự sai biệt gì, có sự đặc thù gì, có sự khác biệt gì giữa
quý vị và chúng tôi?".

Chư Tỷ-kheo, nếu được các Du sĩ ngoại đạo nói như vậy, cần phải trả lời họ như sau:

 "Chư Hiền, cứu cánh là một hay cứu cánh là đa
diện?" Nếu trả lời đứng đắn, các Du sĩ ngoại
đạo phải trả lời: "Chư Hiền, cứu cánh là một,
cứu cánh không phải đa diện"
 "Chư Hiền, cứu cánh ấy cho người có tham,
hay cho người không tham?" Nếu trả lời đứng
đắn, các Du sĩ ngoại đạo phải trả lời:- "Chư
Hiền, cứu cánh ấy cho người không tham,
không phải cho người có tham"
 "Chư Hiền, cứu cánh ấy cho người có sân, hay
cho người không sân?" Nếu trả lời đứng đắn,
các Du sĩ ngoại đạo phải trả lời: "Chư Hiền,
cứu cánh ấy cho người không sân, không phải
cho người có sân"

MƯỜI HAI DUYÊN                                         6484

 "Chư Hiền, cứu cánh ấy cho người có si hay
cho người không si? Nếu trả lời đứng đắn...
phải trả lời: "Chư Hiền, cứu cánh ấy cho người
không si, không phải cho người có si"
 "Chư Hiền, cứu cánh ấy cho người có ái, hay
cho người không ái?" Nếu trả lời đứng đắn...
phải trả lời: "Chư Hiền, cứu cánh ấy cho người
không ái, không phải cho người có ái"
 "Chư Hiền, cứu cánh ấy cho người có chấp thủ,
hay cho người không chấp thủ?" Nếu trả lời
đứng đắn... phải trả lời: "Chư Hiền, cứu cánh
ấy cho người không chấp thủ, không phải cho
người chấp thủ".
 "Chư Hiền, cứu cánh ấy cho người có trí, hay
cho người không có trí?" Nếu trả lời đứng
đắn... phải trả lời: "Cứu cánh ấy cho người có
trí, không phải cho người không có trí".
 "Chư Hiền, cứu cánh ấy cho người thuận ứng,
nghịch ứng hay cho người không thuận ứng,
không nghịch ứng?" Nếu trả lời đứng đắn...
phải trả lời: "Chư Hiền, cứu cánh ấy cho người
không thuận ứng, không nghịch ứng, không
phải cho người thuận ứng, nghịch ứng".
 "Chư Hiền, cứu cánh ấy cho người ưa hý luận,
thích hý luận hay cho người không ưa hý luận,
không thích hý luận?" Nếu trả lời đứng đắn, các
Du sĩ ngoại đạo cần phải trả lời: "Chư Hiền,

MƯỜI HAI DUYÊN                                  6485

cứu cánh ấy cho người không ưa hý luận, không thích hý luận, không phải cho người ưa hý luận, thích hý luận".

Chư Tỷ-kheo, có hai loại tri kiến này: hữu kiến và phi hữu kiến.

 Chư Tỷ-kheo, những Sa-môn hay Bà-la-môn
nào chấp trước hữu kiến, thân thiết hữu kiến,
cố chấp hữu kiến; những vị ấy bị chướng ngại
đối với phi hữu kiến.
 Chư Tỷ-kheo, những Sa-môn hay Bà-la-môn
nào chấp trước phi hữu kiến, thân thiết phi hữu
kiến, cố chấp phi hữu kiến; những vị ấy bị
chướng ngại bởi hữu kiến.
 Chư Tỷ-kheo, những Sa-môn hay Bà-la-môn
nào không như thật tuệ tri sự tập khởi và sự
đoạn diệt của hai loại kiến này, vị ngọt, sự nguy
hiểm và sự xuất ly của chúng, những vị này là
những vị có tham, có sân, có si, có ái, có chấp
thủ, không có trí, có thuận ứng, có nghịch ứng,
có ưa hý luận, có thích hý luận; những vị ấy
không giải thoát khỏi sanh, già, chết, sầu, bi,
khổ, ưu, não. Ta nói những vị ấy không giải
thoát khỏi đau khổ.
 Chư Tỷ-kheo, những Sa-môn hay Bà-la-môn
nào như thật tuệ tri sự tập khởi và sự đoạn diệt

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6486

của hai loại kiến này, vị ngọt, sự nguy hiểm, và
sự xuất ly của chúng; những vị này là những vị
không tham, không sân, không si, không ái,
không chấp thủ, có trí, không có thuận ứng,
không có nghịch ứng, không ưa hý luận, thích
hý luận; những vị ấy giải thoát khỏi sanh, già,
chết, sầu, bi, khổ, ưu, não. Ta nói những vị ấy
giải thoát khỏi đau khổ.

Chư Tỷ-kheo, có bốn chấp thủ. Thế nào là bốn? Dục thủ, kiến thủ, giới cấm thủ, ngã luận thủ.

 Chư Tỷ-kheo, có những Sa-môn, Bà-la-môn
tuy tự xưng liễu tri tất cả thủ, nhưng không
chân chánh hiển thị sự liễu tri tất cả thủ. Họ
hiển thị sự liễu tri về dục thủ, nhưng không hiển
thị sự liễu tri về kiến thủ, về giới cấm thủ, về
ngã luận thủ. Vì sao vậy? Những Hiền giả Sa-
môn, Bà-la-môn ấy không như thật tuệ tri ba
sự. Do vậy, những Hiền giả Sa-môn, Bà-la-
môn ấy tuy tự xưng liễu tri tất cả thủ, nhưng
không chân chánh hiển thị sự liễu tri tất cả thủ.
Họ hiển thị sự liễu tri về dục thủ, nhưng không
hiển thị sự liễu tri về kiến thủ, về giới cấm thủ,
về ngã luận thủ.
 Chư Tỷ-kheo, có những Sa-môn hay Bà-la-
môn tuy tự xưng liễu tri tất cả thủ, nhưng không

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6487

chân chánh hiển thị sự liễu tri tất cả thủ. Họ
hiển thị sự liễu tri về dục thủ, sự liễu tri về kiến
thủ nhưng không hiển thị sự liễu tri về giới cấm
thủ, sự liễu tri về ngã luận thủ. Vì sao vậy?
Những Hiền giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy không
như thật tuệ tri hai sự. Do vậy, những Hiền giả
Sa-môn, Bà-la-môn ấy tuy tự xưng liễu tri tất
cả thủ, nhưng không chơn chánh hiển thị sự
liễu tri tất cả thủ. Họ hiển thị sự liễu tri về dục
thủ, sự liễu tri về kiến thủ; nhưng không hiển
thị sự liễu tri về giới cấm thủ, sự liễu tri về ngã
luận thủ.
 Chư Tỷ-kheo, có những Sa-môn, Bà-la-môn
tuy tự xưng liễu tri tất cả thủ, nhưng không
chơn chánh hiển thị sự liễu tri tất cả thủ. Họ
hiển thị sự liễu tri về dục thủ, sự liễu tri về kiến
thủ, sự liễu tri về giới cấm thủ, nhưng không
hiển thị sự liễu tri về ngã luận thủ. Vì sao vậy?
Những Hiền giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy không
như thật tuệ tri một sự. Do vậy, những Hiền giả
Sa-môn, Bà-la-môn ấy tuy tự xưng liễu tri tất
cả thủ, nhưng không chân chánh hiển thị sự liễu
tri tất cả thủ. Họ hiển thị sự liễu tri về dục thủ,
sự liễu tri về kiến thủ, sự liễu tri về giới cấm
thủ, nhưng không hiển thị sự liễu tri về ngã luận
thủ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                        6488

Chư Tỷ-kheo, trong pháp luật như vậy, nếu có
tịnh tín đối với Đạo Sư, tịnh tín ấy được xem là
không hoàn toàn; nếu có tịnh tín đối với Pháp, tịnh
tín ấy được xem là không hoàn toàn; nếu có thành
tựu viên mãn các Giới luật, sự thành tựu ấy được xem
là không hoàn toàn; nếu có sự thương mến đối với
những pháp hữu, sự thương mến ấy được xem là
không hoàn toàn. Vì sao vậy? Chư Tỷ-kheo, sự tình
là như vậy, trong một pháp luật không khéo thuyết
giảng, không khéo hiển thị, không có hướng thượng,
không dẫn đến tịch tịnh, không được bậc Chánh
Đẳng Giác hiển thị.

Và này chư Tỷ-kheo, bậc Như Lai, A-la-hán, Chánh Đẳng Giác tự xưng liễu tri tất cả thủ, chân chánh hiển thị sự liễu tri tất cả thủ. Như Lai hiển thị sự liễu tri về dục thủ, sự liễu tri về kiến thủ, sự liễu tri về giới cấm thủ, sự liễu tri về ngã luận thủ.

Chư Tỷ-kheo, trong một pháp luật như vậy, nếu có tịnh tín đối với bậc Đạo Sư, tịnh tín ấy được xem là hoàn toàn; nếu có tịnh tín đối với Pháp, tịnh tín ấy được xem là hoàn toàn; nếu có thành tựu viên mãn các Giới luật, sự thành tựu ấy được xem là hoàn toàn; nếu có sự thương mến đối với các pháp hữu, sự thương mến ấy được xem là hoàn toàn. Vì sao vậy? Chư Tỷ-kheo, sự tình là như vậy, trong một pháp luật

MƯỜI HAI DUYÊN                                        6489

khéo thuyết giảng, khéo hiển thị, có hướng thượng, dẫn đến tịch tịnh, được bậc Chánh Đẳng Giác hiển thị.

 Chư Tỷ-kheo, bốn loại chấp thủ này, lấy gì làm
duyên, lấy gì làm tập khởi, lấy gì làm chủng,
lấy gì làm nhân? Bốn loại chấp thủ này lấy ái
làm duyên, lấy ái làm tập khởi, lấy ái làm
chủng, lấy ái làm nhân.
 Chư Tỷ-kheo, ái này lấy gì làm duyên, lấy gì
làm tập khởi, lấy gì làm chủng, lấy gì làm
nhân? Chư Tỷ-kheo, ái này lấy thọ làm duyên,
lấy thọ làm tập khởi, lấy thọ làm chủng, lấy thọ
làm nhân.
 Chư Tỷ-kheo, thọ này lấy gì làm duyên, lấy gì
làm tập khởi, lấy gì làm chủng, lấy gì làm
nhân? Chư Tỷ-kheo, thọ này lấy xúc làm
duyên, lấy xúc làm tập khởi, lấy xúc làm
chủng, lấy xúc làm nhân.
 Chư Tỷ-kheo, xúc này lấy gì làm duyên... lấy
gì làm nhân? Chư Tỷ-kheo, xúc này lấy sáu
nhập làm duyên... lấy sáu nhập làm nhân.
 Chư Tỷ-kheo, sáu nhập này lấy gì làm duyên...
lấy gì làm nhân? Chư Tỷ-kheo, sáu nhập này
lấy danh sắc làm duyên... lấy danh sắc làm
nhân.
 Chư Tỷ-kheo, danh sắc này lấy gì làm duyên...

MƯỜI HAI DUYÊN                                    6490

lấy gì làm nhân? Chư Tỷ-kheo, danh sắc này
lấy thức làm duyên... lấy thức làm nhân.
 Chư Tỷ-kheo, thức này lấy gì làm duyên... lấy
gì làm nhân? Chư Tỷ-kheo, thức này lấy hành
làm duyên... lấy hành làm nhân.
 Chư Tỷ-kheo, hành này lấy gì làm duyên... lấy
gì làm nhân? Chư Tỷ-kheo, hành này lấy vô
minh làm duyên... lấy vô minh làm nhân.

Và Chư Tỷ-kheo, khi một Tỷ-kheo đã đoạn trừ vô minh, đã làm minh sanh khởi, vị ấy do vô minh được đoạn trừ, do minh sanh khởi, nên không chấp thủ dục thủ, không chấp thủ kiến thủ, không chấp thủ giới cấm thủ, không chấp thủ ngã luận thủ. Nhờ không chấp thủ nên không tháo động. Nhờ không tháo động, nên tự thân chứng được Niết-bàn; vị ấy tuệ tri: "Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, việc nên làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa".

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Các Tỷ-kheo ấy hoan hỷ, tín thọ lời dạy của Thế Tôn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    6491

746 Thủ -- Tà kiến - 2 kiến thủ - Thế giới này phần lớn dựa vào hai chấp kiến - Kinh Channa – Tương III, 239

Channa – Tương III, 239

1) Một thời, nhiều Tỷ-kheo Trưởng lão trú ở Bàrànasi, Isipatana, vườn Lộc Uyển.

2) Rồi Tôn giả Channa, vào buổi chiều, từ chỗ tịnh cư đứng dậy, cầm chìa khóa, đi từ tịnh xá này đến tịnh xá khác và nói với các Tỷ-kheo Trưởng lão:

- Chư Tôn giả Trưởng lão, hãy giáo giới cho tôi! Chư
Tôn giả Trưởng lão, hãy giảng dạy cho tôi! Chư Tôn
giả, hãy thuyết pháp cho tôi để tôi có thể thấy được
pháp.

3) Được nói vậy, các vị Tỷ-kheo Trưởng lão nói với Tôn giả Channa:

- Sắc, này Hiền giả Channa, là vô thường; thọ là vô
thường; tưởng là vô thường; các hành là vô thường;
thức là vô thường. Sắc là vô ngã; thọ... tưởng... các
hành... thức là vô ngã. Tất cả các hành là vô thường;
tất cả các pháp là vô ngã.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6492

4) Rồi Tôn giả Channa suy nghĩ như sau: "Ta cũng suy nghĩ như vầy: ‘Sắc là vô thường; thọ... tưởng... các hành... thức là vô thường. Sắc là vô ngã; thọ... tưởng... các hành... thức là vô ngã. Tất cả các hành là vô thường; tất cả pháp là vô ngã.’

5) Nhưng tâm của ta không hướng tiến đến sự chỉ tịnh tất cả các hành, sự từ bỏ tất cả sanh y, sự đoạn diệt khát ái, ly tham, đoạn diệt, Niết-bàn, không có thoải mái, không có an trú, không có hướng về. Do sự tham luyến (paritassanà?), chấp thủ khởi lên. Tâm ý trở lui lại tư tưởng: ‘Có phải tự ngã của ta sinh hoạt?’ Như vậy thời ta không thể thấy pháp. Ai có thể thuyết pháp cho ta để ta có thể thấy pháp?"

6) Rồi Tôn giả Channa suy nghĩ: "Đây là Tôn giả
Ànanda, hiện trú ở Kosambi, tại vườn Ghosita, được
bậc Đạo Sư tán thán và các bậc đồng Phạm hạnh có
trí kính trọng. Tôn giả Ànanda có thể thuyết pháp
cho ta để ta có thể thấy pháp. Và cho đến như vậy, ta
có lòng tin tưởng đối với Tôn giả Ànanda. Vậy ta hãy
đi đến Tôn giả Ànanda! "

7) Rồi Tôn giả Channa, sau khi dọn dẹp chỗ nằm của mình, cầm y bát đi đến Kosambi, vườn Ghosita, chỗ Tôn giả Ànanda ở, sau khi đến, nói với Tôn giả Ànanda những lời chào đón hỏi thăm, sau khi nói lên

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6493

những lời chào đón hỏi thăm thân hữu, liền ngồi xuống một bên.

8) Ngồi xuống một bên, Tôn giả Channa nói với Tôn giả Ànanda:

- Một thời, này Hiền giả Ànanda, tôi ở Bàrànasi,
Isipatana, vườn Lộc Uyển. Rồi vào buổi chiều, này
Hiền giả, tôi từ chỗ tịnh cư đứng dậy, cầm chiếc chìa
khóa, đi từ tịnh xá này đến tịnh xá khác, sau khi đến
nói với các Tỷ-kheo Trưởng lão: "Chư Tôn giả
Trưởng lão, hãy giáo giới cho tôi! Chư Tôn giả
Trưởng lão, hãy giảng dạy cho tôi! Chư Tôn giả
Trưởng lão, hãy thuyết pháp cho tôi để tôi có thể thấy
pháp".

9) Được nghe nói vậy, này Hiền giả, các Tỷ-kheo
Trưởng lão nói với tôi: "Sắc, này Hiền giả Channa,
là vô thường; thọ... tưởng... các hành... thức là vô
thường. Sắc là vô ngã; thọ... tưởng... các hành... thức
là vô ngã. Tất cả các hành là vô thường; tất cả các
pháp là vô ngã".

10) Về vấn đề ấy, này Hiền giả, tôi suy nghĩ như sau:
"Ta cũng suy nghĩ như vầy: ‘Sắc là vô thường... thức
là vô thường. Sắc là vô ngã, thọ... tưởng... các hành...
thức là vô ngã. Tất cả các hành là vô thường; tất cả
các pháp là vô ngã’.

MƯỜI HAI DUYÊN                                        6494

11) Nhưng tâm của ta không hướng tiến đến sự chỉ tịnh tất cả hành, sự từ bỏ tất cả sanh y, sự đoạn diệt khát ái, ly tham, đoạn diệt, Niết-bàn, không có thoải mái (?), không có an trú, không có hướng về. Do sự tham luyến, chấp thủ khởi lên. Tâm ý trở lui lại tư tưởng: ‘Có phải tự ngã của ta sinh hoạt?’ Như vậy thời ta không thể thấy pháp. Ai có thể thuyết pháp cho ta để ta có thể thấy pháp?"

12) Rồi về vấn đề này, này Hiền giả, tôi suy nghĩ như sau: "Đây là Tôn giả Ànanda, hiện trú ở Kosambi, tại vườn Ghosita, được bậc Đạo Sư tán thán và các bậc đồng Phạm hạnh có trí kính trọng. Tôn giả Ànanda có thể thuyết pháp cho ta để ta có thể thấy pháp! Và cho đến như vậy, ta có lòng tin tưởng đối với Tôn giả Ànanda! Vậy ta hãy đi đến Tôn giả Ànanda".

13) -Tôn giả Ànanda hãy giáo giới cho tôi! Tôn giả Ànanda hãy giảng dạy cho tôi! Tôn giả Ànanda hãy thuyết pháp cho tôi để tôi có thể thấy pháp.

14) -Cho đến như vậy, thật sự tôi rất hoan hỷ đối với
Tôn giả Channa. Tôn giả Channa đã làm cho sự việc
rõ ràng. Tôn giả Channa đã phá vỡ chướng ngại. Hãy
lóng tai, này Hiền giả Channa! Hiền giả có thể hiểu
được Chánh pháp.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6495

15) Ngay lúc ấy, Tôn giả Channa khởi lên hoan hỷ, hân hoan thù thắng khi nghe đến: "Ta có thể hiểu được pháp".

16) - Này Hiền giả Channa, tôi tận mặt nghe Thế Tôn, tận mặt nhận lãnh từ Thế Tôn lời giáo giới này cho Kaccànaghotta: "Thế giới này dựa trên hai (quan điểm), này Kaccàna, hiện hữu và không hiện hữu. Ai thấy như thật với chánh trí tuệ sự tập khởi của thế giới, thì không chấp nhận là thế giới không hiện hữu! Nhưng này Kaccàna, ai thấy như thật với chánh trí tuệ sự đoạn diệt của thế giới, thì cũng không chấp nhận là thế giới có hiện hữu. Thế giới này phần lớn, này Kaccàna, là chấp thủ các phương tiện và bị trói buộc bởi thành kiến. Với ai không đi đến, không chấp thủ, không an trú vào chấp thủ các phương tiện, tâm không an trú và thiên kiến tùy miên, vị ấy không nói: ‘Đây là tự ngã của tôi". Với ai nghĩ rằng: ‘Cái gì khởi lên là đau khổ, cái gì diệt là đau khổ’, vị ấy không có phân vân, nghi hoặc. Trí ở đây không mượn nhờ người khác. Cho đến như vậy, này Kaccàna, là chánh trí ".

17) "‘Tất cả đều có’, này Kaccàna, là một cực đoan. ‘Tất cả đều không có’ là một cực đoan. Không chấp nhận hai cực đoan ấy, này Kaccàna, Như Lai thuyết pháp một cách trung đạo. Do duyên vô minh, nên

MƯỜI HAI DUYÊN                                       6496

hành khởi. Do duyên hành, nên thức khởi... Như vậy
là sự tập khởi của toàn bộ khổ uẩn này. Do sự ly
tham, đoạn diệt vô minh không có dư tàn nên các
hành diệt... Như vậy là sự đoạn diệt của toàn bộ khổ
uẩn này".

18) - Như vậy, này Hiền giả Ananda, là điều sẽ đến
với các bậc Tôn giả nào có được những đồng Phạm
hạnh như vậy, những vị có lòng từ mẫn, những vị
muốn sự lợi ích, những vị giáo giới, những vị giảng
dạy, nghe được lời thuyết pháp này từ Tôn giả
Ànanda, tôi được an trú vững chắc trong Chánh
pháp.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    6497

747 Thủ -- Tà kiến - 2 kiến thủ - Thế giới này phần lớn rơi vào hai cực đoan.. - Kinh Kaccàyanagotta – Tương II, 36

Kaccàyanagotta – Tương II, 36

1) Trú ở Sàvatthi (Xá-vệ)...

2) Rồi Tôn giả Kaccàyanagotta đi đến Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên.

3) Ngồi xuống một bên, Tôn giả Kaccàyanagotta bạch Thế Tôn:

- "Chánh kiến, chánh kiến", bạch Thế Tôn được nói đến như vậy. Bạch Thế Tôn, cho đến như thế nào là chánh kiến?

4) - Này Kaccàyana, thế giới này phần lớn y chỉ vào hai cực đoan này: có và không có.

5) Này Kaccàyana, ai với chánh trí tuệ thấy như chơn thế giới tập khởi, vị ấy không chấp nhận thế giới là không có.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    6498

Này Kaccàyana, ai với chánh trí tuệ thấy như chơn thế giới đoạn diệt, vị ấy không chấp nhận thế giới là có.

6) Này Kaccàyana, chấp thủ phương tiện và bị thiên kiến trói buộc, phần lớn thế giới này là vậy.

Và ai với tâm không trú trước, chấp thủ phương tiện
ấy, không chấp thủ thiên chấp tùy miên ấy, không có
chấp trước, không trú trước, vị ấy không có nghĩ:
"Đây là tự ngã của tôi". Khi khổ sanh thời xem là
sanh, khi khổ diệt thời xem là diệt; vị ấy không có
nghi ngờ, không có phân vân, không duyên vào ai
khác, trí ở đây là của vị ấy. Cho đến như vậy, này
Kaccàyana là chánh tri kiến.

7) "Tất cả là có", này Kaccàyana, là một cực đoan. "Tất cả là không có" là cực đoan thứ hai.

Xa lìa hai cực đoan ấy, này Kaccàyana, Như Lai thuyết pháp theo trung đạo.

8) Vô minh duyên hành, hành duyên thức, thức
duyên danh sắc, danh sắc duyên sáu xứ, sáu xứ
duyên xúc, xúc duyên thọ, thọ duyên ái, ái duyên thủ,
thủ duyên hữu, hữu duyên sanh, sanh duyên già,
chết, sầu, bi, khổ, ưu, não được khởi lên. Như vậy là
toàn bộ khổ uẩn này tập khởi.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6499

Nhưng do sự ly tham, đoạn diệt vô minh một cách
hoàn toàn, nên hành diệt. Do hành diệt nên thức
diệt. Do thức diệt nên danh sắc diệt. Do danh sắc
diệt nên sáu xứ diệt. Do sáu xứ diệt nên xúc diệt. Do
xúc diệt nên thọ diệt. Do thọ diệt nên ái diệt. Do ái
diệt nên thủ diệt. Do thủ diệt nên hữu diệt. Do hữu
diệt nên sanh diệt. Do sanh diệt nên già chết, sầu,
bi, khổ, ưu, não đều diệt. Như vậy là toàn bộ khổ uẩn
này đoạn diệt.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6500

748 Thủ -- Tà kiến - 4 Kiến điên đảo - Kinh TƯỞNG ĐIÊN ĐẢO – Tăng I, 650

TƯỞNG ĐIÊN ĐẢO – Tăng I, 650

1. - Này các Tỷ-kheo, có bốn tưởng điên đảo, tâm điên đảo, kiến điên đảo này. Thế nào là bốn?

- Trong vô thường, nghĩ là thường, đó là tưởng
điên đảo, tâm điên đảo, kiến điên đảo.
- Trong khổ nghĩ là không khổ, đó là tưởng điên
đảo, tâm điên đảo, kiến điên đảo.
- Trong vô ngã, nghĩ là ngã, đó là tưởng điên đảo,
tâm điên đảo, kiến điên đảo.
- Trong không thanh tịnh, nghĩ là thanh tịnh, đó
là tưởng điên đảo, tâm điên đảo, kiến điên đảo.

Này các Tỷ-kheo có bốn tưởng điên đảo, tâm điên đảo, kiến điên đảo này.

2. Này các Tỷ-kheo có bốn tưởng không điên đảo, tâm không điên đảo, kiến không điên đảo này. Thế nào là bốn?

- Trong vô thường, nghĩ là vô thường, đó là tưởng không điên đảo, tâm không điên đảo, kiến không điên đảo.

MƯỜI HAI DUYÊN                                  6501

- Trong khổ, nghĩ là khổ…
- Trong vô ngã, nghĩ là vô ngã…
- Trong không thanh tịnh nghĩ là không thanh tịnh,
đó là tưởng không điên đảo, tâm không điên đảo,
kiến không điên đảo.

Này các Tỷ-kheo, có bốn tưởng không điên đảo, tâm không điên đảo, kiến không điên đảo này.

3. Trong vô thường, tưởng thường.
Trong khổ tưởng là lạc,
Trong vô ngã, tưởng ngã,
Trong bất tịnh, tưởng tịnh,
Chúng sanh đến tà kiến,
Tâm động, tưởng tà vọng,
Bị ma trói buộc chặt,
Không thoát khỏi ách nạn,
Chúng sanh bị luân chuyển,
Trong sanh tử luân hồi.

Khi chư Phật xuất hiện,
Ở đời chói hào quang,
Tuyên thuyết diệu pháp này,
Đưa đến khổ lắng dịu.
Nghe pháp, được trí tuệ,
Trở lại được tự tâm,
Thấy vô thường không thường,

MƯỜI HAI DUYÊN                                  6502

Thấy đau khổ là khổ,
Thấy tự ngã không ngã,
Thấy bất tịnh không tịnh,
Do hành chánh tri kiến,
Vượt qua mọi đau khổ.

MƯỜI HAI DUYÊN              6503

749 Thủ -- Tà kiến - 4 ách - kiến ách, dục ách, hữu ách, vô minh ách - Kinh CÁC ÁCH – Tăng I, 567

CÁC ÁCH – Tăng I, 567

1.- Này các Tỷ-kheo, có bốn ách này. Thế nào là bốn?

 Dục ách,
 Hữu ách,
 Kiến ách,
 Vô minh ách.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là dục ách?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người không
như thật quán tri sự tập khởi, sự chấm dứt, vị ngọt,
sự nguy hại, sự xuất ly các dục.
- Do như không thật quán tri sự tập khởi, sự chấm
dứt, vị ngọt, sự nguy hại, sự xuất ly các dục, nên
dục tham, dục hỷ, dục luyến, dục đam mê, dục
khát, dục não, dục chấp thủ, dục ái trong các dục
chiếm đóng và tồn tại. Này các Tỷ-kheo, đây gọi
là dục ách.

Và thế nào là hữu ách?

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6504

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người không
như thật quán tri sự tập khởi, sự chấm dứt, vị ngọt,
sự nguy hại, sự xuất ly các hữu.
- Do như không thật quán tri sự tập khởi, sự chấm
dứt, vị ngọt, sự nguy hại, sự xuất ly các hữu, nên
hữu tham, hữu hỷ, hữu luyến, hữu đam mê, hữu
khát, hữu não, hữu chấp thủ, hữu ái trong các hữu
chiếm đóng và tồn tại. Này các Tỷ-kheo, đây gọi
là hữu ách.

Và thế nào là kiến ách?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người không
như thật quán tri sự tập khởi, sự chấm dứt, vị ngọt,
sự nguy hại, sự xuất ly của các kiến.
- Do như không thật quán tri sự tập khởi, sự chấm
dứt, vị ngọt, sự nguy hại, sự xuất ly các kiến, nên
kiến tham, kiến hỷ, kiến luyến, kiến đam mê, kiến
khát, kiến não, kiến chấp thủ, kiến ái trong các
kiến xâm chiếm và tồn tại. Này các Tỷ-kheo, đây
gọi là kiến ách.

Và thế nào là vô minh ách?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người không như thật quán tri sự tập khởi, sự chấm dứt, vị ngọt, sự nguy hại, sự xuất ly của sáu xúc xứ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6505

- Do như không thật quán tri sự tập khởi … sự xuất
ly của sáu xúc xứ, nên vô minh, vô trí trong sáu
xúc xứ xâm chiếm và tồn tại. Này các Tỷ-kheo,
đây gọi là vô minh ách.

Đây là dục ách, hữu ách, kiến ách và vô minh ách.

Bị trói buộc bởi các ác bất thiện pháp, các phiền não,
các pháp bị tái sanh, phiền nhiễu, các quả khổ dị thục
trong tương lai, bởi sanh già, chết, do vậy được gọi
là không an ổn khỏi các ách. Này các Tỷ-kheo, có
bốn ách này.

2. Này các Tỷ-kheo, có bốn ly ách này. Thế nào là bốn?

 Ly dục ách,
 Ly hữu ách,
 Ly kiến ách,
 Ly vô minh ách.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là ly dục ách?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người như thật
quán tri sự tập khởi, sự chấm dứt, vị ngọt, sự nguy
hại, sự xuất ly các dục.
- Do như thật quán tri sự tập khởi, sự chấm dứt, vị
ngọt, sự nguy hại, sự xuất ly các dục, nên dục

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6506

tham, dục hỷ, dục luyến, dục đam mê, dục khát,
dục não, dục chấp thủ, dục ái trong các dục không
xâm chiếm và tồn tại. Này các Tỷ-kheo, đây gọi
là ly dục ách.

Và thế nào là ly hữu ách?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người như thật
quán tri sự tập khởi, sự chấm dứt, vị ngọt, sự nguy
hại, sự xuất ly các hữu.
- Do như thật quán tri sự tập khởi, sự chấm dứt, vị
ngọt, sự nguy hại, sự xuất ly các hữu, nên hữu
tham, hữu hỷ, hữu luyến, hữu đam mê, hữu khát,
hữu não, hữu chấp thủ, hữu ái trong các hữu
không xâm chiếm và tồn tại. Này các Tỷ-kheo,
đây gọi là ly hữu ách.

Và thế nào là ly kiến ách?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người như thật
quán tri sự tập khởi, sự chấm dứt, vị ngọt, sự nguy
hại, sự xuất ly của các kiến.
- Do như thật quán tri sự tập khởi, sự chấm dứt, vị
ngọt, sự nguy hại, sự xuất ly các kiến, nên kiến
tham, kiến hỷ, kiến luyến, kiến đam mê, kiến
khát, kiến não, kiến chấp thủ, kiến ái trong các
kiến không xâm chiếm và tồn tại. Này các Tỷ-
kheo, đây gọi là ly kiến ách.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6507

Và thế nào là ly vô minh ách?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người như thật
quán tri sự tập khởi, sự chấm dứt, vị ngọt, sự nguy
hại, sự xuất ly của sáu xúc xứ.
- Do như thật quán tri sự tập khởi … sự xuất ly của
sáu xúc xứ, nên vô minh, vô trí trong sáu xúc
xứ không xâm chiếm và tồn tại. Này các Tỷ-
kheo, đây gọi là ly vô minh ách.

Đây là ly dục ách, ly hữu ách, ly kiến ách và ly vô minh ách.

Không bị trói buộc bởi các ác bất thiện pháp, các
phiền não, các pháp bị tái sanh, phiền nhiễu, các quả
khổ dị thục trong tương lai, bởi sanh già, chết, do vậy
được gọi là an ổn khỏi các ách. Này các Tỷ-kheo, có
bốn ly ách này.

- Bị trói buộc cả hai
Dục ách và hữu ách
Bị trói buộc kiến ách
Với vô minh thượng phủ
Chúng sanh bị luân chuyển
Đi đến sanh và chết.
- Những ai liễu tri dục
Và toàn bộ hữu ách
Nhổ vất bỏ kiến ách

MƯỜI HAI DUYÊN                                       6508

Và từ bỏ vô minh Ly hệ tất cả ách Họ vượt khỏi các ách

MƯỜI HAI DUYÊN             6509

750 Thủ -- Tà kiến - 6 kiến xứ - Kinh VÍ DỤ CON RẮN – 22 Trung I, 295

KINH VÍ DỤ CON RẮN (Alaggadupamasutttam) – Bài kinh số 22 – Trung I, 295

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Savatthi (Xá-vệ), tại
Jetavana (Kỳ-đà Lâm), vườn ông Anathapindika
(Cấp Cô Độc). Lúc bấy giờ, Tỷ-kheo tên là Arittha,
xưa làm nghề huấn luyện chim ưng, khởi lên ác tà
kiến như sau: "Theo như ta hiểu pháp Thế Tôn thuyết
giảng, khi thọ dụng những pháp được Thế Tôn gọi là
chướng ngại pháp, thật sự không có chướng ngại gì".

Một số đông Tỷ-kheo nghe như sau: "Tỷ-kheo tên Arittha, xưa làm nghề huấn luyện chim ưng, khởi lên ác tà kiến như sau: "Theo như ta hiểu pháp Thế Tôn thuyết giảng, khi thọ dụng những pháp được Thế Tôn gọi là chướng ngại pháp, thật sự không có chướng ngại gì". Rồi những Tỷ-kheo ấy đi đến chỗ Tỷ-kheo Arittha, xưa làm nghề huấn luyện chim ưng, khi đến xong, liền nói với Tỷ-kheo Arittha, xưa làm

MƯỜI HAI DUYÊN                                   6510

nghề huấn luyện chim ưng như sau:

– Này Hiền giả Arittha, có đúng sự thật rằng, Hiền giả khởi lên ác tà kiến như sau: "Theo như tôi hiểu... thật sự không có chướng ngại gì"?

– Thật sự là vậy, chư Hiền. Theo như tôi hiểu... không có chướng ngại gì.

Rồi những Tỷ-kheo ấy muốn Tỷ-kheo Arittha, xưa làm nghề huấn luyện chim ưng từ bỏ ác tà kiến ấy, liền cật vấn, nạn vấn lý do, thảo luận:

- "Hiền giả Arittha, chớ nói như vậy, chớ xuyên tạc Thế Tôn. Xuyên tạc Thế Tôn là không tốt. Thế Tôn không có nói như vậy. Hiền giả Arittha, Thế Tôn đã dùng nhiều pháp môn thuyết chướng đạo pháp. Và những ai thọ dụng chúng tự đủ bị chướng ngại. Thế Tôn đã thuyết các dục vui ít, khổ nhiều, não nhiều, do vậy nguy hiểm càng nhiều hơn. Thế Tôn đã thuyết các dục được ví như khúc xương... Thế Tôn đã thuyết các dục được ví như một miếng thịt... Thế Tôn đã thuyết các dục được ví như bó đuốc cỏ khô... Thế Tôn đã thuyết các dục được ví như hố than hừng... Thế Tôn đã thuyết các dục được ví như cơn mộng... Thế Tôn đã thuyết các dục được ví như vật dụng cho mượn... Thế Tôn đã thuyết các dục được ví như trái cây... Thế Tôn đã thuyết các dục vọng được

MƯỜI HAI DUYÊN                                    6511

ví như lò thịt... Thế Tôn đã thuyết các dục vọng được
ví như gậy nhọn... Thế Tôn đã thuyết các dục được
ví như đầu rắn, vui ít khổ nhiều, não nhiều và do vậy,
nguy hiểm càng nhiều hơn".

Tỷ-kheo Arittha xưa làm nghề huấn luyện chim
ưng, dầu được các Tỷ-kheo ấy cật vấn, chất vấn thảo
luận, vẫn nói lên ác tà kiến ấy, cứng đầu, chấp chặt,
nắm chặt tà kiến ấy: "Thật sự là vậy, theo như tôi
hiểu, pháp Thế Tôn thuyết giảng... không có chướng
ngại gì".

Vì các Tỷ-kheo không thể làm cho Tỷ-kheo
Arittha, xưa làm nghề huấn luyện chim ưng, từ bỏ ác
tà kiến ấy, nên họ đến chỗ Thế Tôn ở, khi đến xong,
đảnh lễ Thế Tôn và ngồi xuống một bên. Sau khi
ngồi xuống một bên, những Tỷ-kheo ấy bạch Thế
Tôn:

– Bạch Thế Tôn, Tỷ-kheo Arittha, xưa làm nghề huấn luyện chim ưng, khởi lên ác tà kiến như sau: "Theo tôi hiểu, pháp Thế Tôn thuyết giảng... không có chướng ngại gì". Bạch Thế Tôn, chúng con nghe: "Tỷ-kheo tên Arittha, xưa làm nghề huấn luyện chim ưng... không có chướng ngại gì". Bạch Thế Tôn, rồi chúng con đi đến chỗ Tỷ-kheo Arittha, xưa làm nghề huấn luyện chim ưng, khi đến xong, liền nói với Tỷ-

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6512

kheo Arittha, xưa làm nghề huấn luyện chim ưng:

"– Này Hiền giả Arittha, có đúng sự thật chăng? Hiền giả khởi lên ác tà kiến như sau: "Theo như tôi hiểu... thật sự không có chướng ngại gì".

Bạch Thế Tôn, khi nghe nói vậy, Tỷ-kheo Arittha, xưa làm nghề huấn luyện chim ưng, nói với chúng con như sau:

"– Thật sự là vậy. Chư Hiền, theo như tôi hiểu... thật sự không có chướng ngại gì.

Bạch Thế Tôn, chúng con muốn khiến Tỷ-kheo Arittha, xưa làm nghề huấn luyện chim ưng, từ bỏ ác tà kiến ấy, liền cật vấn, nạn vấn lý do, thảo luận:

– "Hiền giả Arittha, chớ nói như vậy! Chớ
xuyên tạc Thế Tôn. Xuyên tạc Thế Tôn là không tốt.
Thế Tôn không có nói như vậy, Hiền giả Arittha, Thế
Tôn đã dùng nhiều pháp môn, thuyết chướng đạo
pháp. Và những ai thọ dụng chúng, tự đủ bị chướng
ngại. Thế Tôn đã thuyết các dục vui ít, khổ nhiều,
não nhiều, do vậy nguy hiểm càng nhiều hơn. Thế
Tôn đã thuyết các dục được ví như khúc xương... Thế
Tôn đã thuyết các dục được ví như đầu rắn, vui ít,
khổ nhiều, não nhiều, và do vậy nguy hiểm càng
nhiều hơn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6513

Bạch Thế Tôn, Tỷ-kheo Arittha, xưa làm nghề
huấn luyện chim ưng, dầu được chúng con cật vấn,
nạn vấn lý do, thảo luận, vẫn nói lên ác tà kiến ấy,
cứng đầu, chấp chặt, nắm chặt tà kiến ấy: "Thật sự là
vậy, theo tôi hiểu, pháp Thế Tôn thuyết giảng...
không có chướng ngại gì". Bạch Thế Tôn, vì chúng
con không thể làm cho Tỷ-kheo Arittha, xưa làm
nghề huấn luyện chim ưng, từ bỏ ác tà kiến ấy, nên
chúng con đến hỏi Thế Tôn ý nghĩa này.

Rồi Thế Tôn cho gọi một Tỷ-kheo khác:

– Này Tỷ-kheo, hãy đi và nhân danh Ta gọi Tỷ- kheo Arittha, xưa làm nghề huấn luyện chim ưng rằng: "Hiền giả Arittha, bậc Đạo Sư gọi Hiền giả".

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Tỷ-kheo ấy vâng lời Thế Tôn, đến chỗ Tỷ-kheo
Arittha, xưa làm nghề huấn luyện chim ưng, sau khi
đến, liền nói với Tỷ-kheo Arittha, xưa làm nghề huấn
luyện chim ưng:

– Hiền giả Arittha, bậc Đạo sư gọi Hiền giả.

– Thưa vâng, Hiền giả.

Tỷ-kheo Arittha, xưa làm nghề huấn luyện chim

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6514

ưng, đáp lời Tỷ-kheo ấy, đi đến chỗ Thế Tôn ở, sau
khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên.
Thế Tôn nói với Tỷ-kheo Arittha, xưa làm nghề huấn
luyện chim ưng, đang ngồi xuống một bên:

– Này Arittha, có thật chăng, Ông khởi lên ác tà kiến như sau: "Theo như tôi hiểu... thật sự không có chướng ngại gì"?

– Thật sự là vậy, bạch Thế Tôn. Theo như con hiểu, thật sự không có chướng ngại gì.

 Này kẻ ngu si kia, sao Ông lại hiểu pháp Ta
thuyết giảng như vậy? Này kẻ ngu si kia, có phải
chăng, Ta đã dùng nhiều pháp môn thuyết
chướng đạo pháp. Và những ai thọ dụng chúng
tự đủ bị chướng ngại?

 Ta đã thuyết các dục vui ít, khổ nhiều, não
nhiều, do vậy nguy hiểm càng nhiều hơn. Ta đã
thuyết các dục được ví như khúc xương... Ta đã
thuyết các dục được ví như miếng thịt... được ví
như bó đuốc cỏ khô... được ví như hố than
hừng... được ví như cơn mộng... được ví như vật
dụng cho mượn... được ví như trái cây... được
ví như lò thịt... được ví như gậy nhọn... Ta đã
thuyết các dục được ví như đầu rắn, vui ít, khổ

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6515

nhiều, não nhiều, và do vậy nguy hiểm càng nhiều hơn.

 Và này kẻ ngu si kia, không những Ông xuyên
tạc Ta, vì Ông đã tự chấp thủ sai lạc, Ông tự
phá hoại Ông và tạo nên nhiều tổn đức. Này kẻ
ngu si kia, và như vậy sẽ đưa đến bất hạnh và
đau khổ lâu dài cho Ông.

Rồi Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo:

– Chư Tỷ-kheo, các Ông nghĩ thế nào? Tỷ-kheo
Arittha, xưa làm nghề huấn luyện chim ưng này có
thể khởi lên tia lửa sáng gì trong pháp luật này
không?

– Bạch Thế Tôn, làm sao có thể được! Không thể được, bạch Thế Tôn.

Được nói vậy, Tỷ-kheo Arittha, xưa làm nghề
huấn luyện chim ưng, im lặng, hổ thẹn, thụt vai, cúi
đầu, lo âu, câm miệng. Rồi Thế Tôn, sau khi biết
được Tỷ-kheo Arittha, xưa làm nghề huấn luyện
chim ưng đang im lặng, hổ thẹn, thụt vai, cúi đầu, lo
âu, câm miệng, bèn nói với Tỷ-kheo Arittha, xưa làm
nghề huấn luyện chim ưng:

– Này kẻ ngu si kia, người ta sẽ được biết Ông

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6516

qua ác tà kiến của chính Ông. Ở đây, Ta sẽ hỏi các Tỷ-kheo.

Rồi Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo:

– Chư Tỷ-kheo, các Ông có hiểu pháp Ta thuyết
giảng, giống như Tỷ-kheo Arittha, xưa làm nghề
huấn luyện chim ưng này, không những đã xuyên tạc
Ta vì đã tự chấp thủ sai lạc, mà còn tự phá hoại mình
và gây nên nhiều tổn đức?

– Bạch Thế Tôn, không. Bạch Thế Tôn, Thế
Tôn đã dùng nhiều pháp môn thuyết chướng đạo
pháp; và những ai thọ dụng chúng, tự đủ bị chướng
ngại. Thế Tôn đã thuyết các dục vui ít, khổ nhiều,
não nhiều, do vậy nguy hiểm càng nhiều hơn, Thế
Tôn đã thuyết các dục ví như khúc xương... (như
trên)... Thế Tôn đã thuyết các dục ví như đầu rắn, vui
ít, khổ nhiều, não nhiều và do vậy nguy hiểm càng
nhiều hơn.

– Lành thay, chư Tỷ-kheo! Lành thay, chư Tỷ- kheo!

Các Ông hiểu pháp Ta thuyết giảng như vậy.
Chư Tỷ-kheo, Ta đã dùng nhiều pháp môn thuyết
chướng đạo pháp, và những ai thọ dụng chúng, tự đủ
bị chướng ngại. Ta đã thuyết các dục vui ít, khổ

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6517

nhiều, não nhiều, và do vậy nguy hiểm càng nhiều
hơn. Ta đã thuyết các dục ví như khúc xương... (như
trên)... Ta đã thuyết các dục ví như đầu rắn, vui ít,
khổ nhiều, não nhiều, và do vậy nguy hiểm càng
nhiều hơn. Nhưng Tỷ-kheo Arittha, xưa làm nghề
huấn luyện chim ưng, không những xuyên tạc Ta vì
đã tự chấp thủ sai lạc mà còn tự phá hoại mình và tạo
nên nhiều tổn đức, và như vậy sẽ đưa đến bất hạnh,
đau khổ lâu ngày cho kẻ ngu si ấy. Thật sự, này các
Tỷ-kheo, sự kiện này không xảy ra, người ta có
thể thọ dụng các dục ngoài các dục, ngoài các dục
tưởng, ngoài các dục tầm.

Chư Tỷ-kheo, ở đây có một số người ngu si học
pháp, như Kinh, Ứng tụng, Giải thuyết, Kệ tụng,
Cảm hứng ngữ, Như thị ngữ, Bổn sanh, Vị tằng hữu
pháp, Phương quảng. Sau khi học các pháp này, họ
không quán sát ý nghĩa những pháp ấy với trí tuệ.
Những pháp ấy, vì ý nghĩa không được trí tuệ quán
sát, nên không trở thành rõ ràng. Họ học các pháp
chỉ vì lợi ích, muốn chỉ trích người khác, chỉ vì lợi
ích, muốn khoái khẩu biện luận, và họ không đạt
được mục tiêu mà sự học pháp hướng đến. Những
pháp ấy vì nắm giữ sai lạc nên đưa họ đến bất hạnh,
đau khổ lâu dài. Vì sao vậy? Này các Tỷ-kheo, vì nắm
giữ sai lạc các pháp.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6518

Chư Tỷ-kheo, ví như một người ưa muốn rắn
nước, tìm cầu rắn nước, đi khắp chỗ để tìm rắn nước.
Người đó thấy một con rắn nước lớn, và người đó
bắt con rắn ấy ở lưng hay ở đuôi. Con rắn ấy có thể
quay lại cắn người đó nơi tay, nơi cánh tay hay ở
một phần nào khác của cơ thể, và người đó có thể do
nhân này mà bị chết hay bị đau khổ gần như chết. Vì
sao vậy? Chư Tỷ-kheo, vì nắm bắt con rắn một cách
sai lạc. Cũng vậy này các Tỷ-kheo, ở đây, một số
người ngu si học pháp... Chư Tỷ-kheo, vì sự chấp thủ
các pháp sai lạc.

Ở đây, này các Tỷ-kheo, một số Thiện nam tử học pháp, như Kinh, Ứng tụng, Giải thuyết, Kệ tụng, Cảm hứng ngữ, Như thị ngữ, Bổn sanh, Vị tằng hữu pháp, Phương quảng. Sau khi học các pháp này, họ quán sát ý nghĩa những pháp ấy với trí tuệ. Những pháp ấy, vì ý nghĩa được trí tuệ quán sát, nên trở thành rõ ràng. Họ học pháp không vì lợi ích, muốn chỉ trích người khác, không vì lợi ích, muốn khoái khẩu biện luận, và họ đạt được mục tiêu mà sự học pháp hướng đến. Những pháp ấy, vì khéo nắm giữ, nên đưa họ đến hạnh phúc, an lạc lâu dài. Vì sao vậy? Này các Tỷ-kheo, vì khéo nắm giữ các pháp.

Chư Tỷ-kheo, ví như một người ưa muốn rắn nước, tìm cầu rắn nước đi khắp chỗ để tìm rắn nước.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    6519

Người đó thấy một con rắn nước lớn. Người đó có thể khéo đè con rắn nước với cây gậy có nạng. Sau khi khéo đè với cây gậy có nạng, người đó có thể khéo nắm giữ cổ rắn. Chư Tỷ-kheo, dầu cho con rắn nước ấy có thể cuốn thân nó xung quanh tay, hay cánh tay, hay một thân phần nào khác, người đó cũng không vì nhân duyên ấy đi đến chỗ chết hay đến sự đau khổ gần như chết. Vì sao vậy? Chư Tỷ-kheo, vì khéo nắm giữ con rắn nước vậy. Cũng vậy, chư Tỷ-kheo, ở đây, một số Thiện nam tử học pháp... chư Tỷ-kheo, vì khéo nắm giữ các pháp vậy. Do vậy, này các Tỷ-kheo, hãy hiểu rõ ý nghĩa lời Ta thuyết giảng và thọ trì như vậy. Nếu có ai không hiểu rõ ý nghĩa lời Ta thuyết giảng thì ở nơi đây, các Ông hãy hỏi Ta hay hỏi những bậc Tỷ-kheo trí thức.

Chư Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng pháp cho các Ông, ví như chiếc bè để vượt qua, không phải để nắm giữ lấy. Hãy nghe và khéo tác ý, Ta sẽ giảng.

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Những Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn thuyết giảng như sau:

– Này các Tỷ-kheo, ví như có người đang đi trên con đường lớn dài, đến một vùng nước rộng, bờ bên này nguy hiểm và hãi hùng, bờ bên kia an ổn và

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6520

không kinh hãi, nhưng không có thuyền để vượt qua hay không có cầu bắc qua từ bờ này đến bờ kia. Người đó tự suy nghĩ: "Đây là vùng nước rộng, bờ bên này nguy hiểm và hãi hùng, bờ bên kia an ổn và không kinh hãi, nhưng không có thuyền để vượt qua hay không có cầu bắc qua từ bờ này đến bờ kia. Nay ta hãy thâu góp cỏ, cây, nhánh, lá, cột lại thành chiếc bè, và dựa trên chiếc bè này, tinh tấn dùng tay chân, có thể vượt qua bờ bên kia một cách an toàn". Chư Tỷ-kheo, rồi người đó thâu góp cỏ, cây, nhánh, lá cột lại thành chiếc bè, và nhờ chiếc bè này, tinh tấn dùng tay chân vượt qua bờ bên kia một cách an toàn. Khi qua bờ bên kia rồi, Người đó suy nghĩ: "Chiếc bè này lợi ích nhiều cho ta, nhờ chiếc bè này, ta tinh tấn dùng tay chân để vượt qua bờ bên kia một cách an toàn. Nay ta hãy đội chiếc bè này trên đầu hay vác nó trên vai, và đi đến chỗ nào ta muốn". Chư Tỷ- kheo, các Ông nghĩ thế nào? Chư Tỷ-kheo, nếu người đó làm như vậy, thì có làm đúng với sở dụng của chiếc bè chăng?

– Bạch Thế Tôn, không.

– Chư Tỷ-kheo, người đó phải làm thế nào cho
đúng sở dụng của chiếc bè? Ở đây, chư Tỷ-kheo,
người đó sau khi vượt qua bờ bên kia, có thể suy
nghĩ: "Chiếc bè này lợi ích nhiều cho ta. Nhờ chiếc

MƯỜI HAI DUYÊN                                       6521

bè này, ta tinh tấn dùng tay chân đã vượt qua bờ bên
kia một cách an toàn. Nay ta hãy kéo chiếc bè này
lên trên bờ đất khô, hay nhận chìm xuống nước, và
đi đến chỗ nào ta muốn". Chư Tỷ-kheo, làm như vậy,
người đó làm đúng sở dụng chiếc bè ấy. Cũng vậy,
này chư Tỷ-kheo, Ta thuyết pháp như chiếc bè để
vượt qua, không phải để nắm giữ lấy. Chư Tỷ-kheo,
các Ông cần hiểu ví dụ cái bè... Chánh pháp còn
phải bỏ đi, huống nữa là phi pháp.

Này các Tỷ-kheo, có sáu kiến xứ. Thế nào là sáu?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, có kẻ vô văn phàm phu, không đi đến yết kiến các bậc Thánh, không thuần thục pháp các bậc Thánh, không tu tập pháp các bậc Thánh, không đi đến yết kiến các bậc Chơn nhơn, không thuần thục pháp các bậc Chơn nhơn, không tu tập pháp các bậc Chơn nhơn, xem sắc pháp: "Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi", xem cảm thọ: "Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi", xem tưởng: "Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi", xem các hành: "Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi", xem cái gì được thấy, được nghe, được cảm xúc, được ý thức, được đạt tới, được tìm cầu, được ý suy tư: "Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái

MƯỜI HAI DUYÊN                                        6522

này là tự ngã của tôi", và bất cứ kiến xứ nào đều nói
rằng: "Đây là thế giới, đây là tự ngã, sau khi chết, tôi
sẽ thường còn, thường hằng, thường trú, không biến
chuyển, tôi sẽ, trú như thế này cho đến mãi mãi",
xem như vậy là: "Cái này là của tôi, cái này là tôi,
cái này là tự ngã của tôi".

Và này chư Tỷ-kheo, có vị Đa văn Thánh đệ tử đi đến yết kiến các bậc Thánh, thuần thục các pháp bậc Thánh, tu tập pháp các bậc Thánh, đi đến yết kiến các bậc Chơn nhơn, thuần thục pháp các bậc Chơn nhơn, tu tập pháp các bậc Chơn nhơn, xem sắc pháp: "Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi", xem cảm thọ: "Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi", xem tưởng: "Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi", xem các hành: "Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi", xem cái gì được thấy, được nghe, được cảm xúc, được ý thức, được đạt tới, được tìm cầu, được ý suy tư: "Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi", và bất cứ kiến xứ nào đều nói rằng: "Đây là thế giới, đây là tự ngã, sau khi chết tôi sẽ thường còn, thường hằng, thường trú, không biến chuyển, tôi sẽ trú như thế này cho đến mãi mãi",

MƯỜI HAI DUYÊN                                        6523

xem như vậy là: "Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi". Vị này do quán sát như vậy, đối với sự vật chẳng thật có nên không có lo âu, phiền muộn.

Được nghe nói vậy, một Tỷ-kheo khác bạch Thế Tôn:

– Có thể có cái gì không thực có ở ngoài, có thể gây lo âu phiền muộn?

Thế Tôn đáp:

– Có thể có, này Tỷ-kheo, ở đây, có người nghĩ như sau: "Cái gì chắc chắn đã là của tôi, nay chắc chắn không còn là của tôi. Cái gì chắc chắn có thể là của tôi, chắc chắn tôi không được cái ấy". Người đó sầu muộn, than vãn, khóc lóc, đấm ngực, đi đến bất tỉnh. Này Tỷ-kheo, như vậy, có cái không thực có ở ngoài, có thể gây lo âu, phiền muộn.

– Bạch Thế Tôn, có thể có cái gì không thực có ở ngoài, có thể không gây lo âu phiền muộn?

Thế Tôn đáp:

– Có thể có, này Tỷ-kheo, ở đây, này Tỷ-kheo, có người không nghĩ như sau: "Cái gì chắc chắn đã

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6524

là của tôi, nay chắc chắn không còn là của tôi. Cái gì
chắc chắn có thể là của tôi, chắc chắn tôi không được
cái ấy". Người đó không sầu muộn, than vãn, khóc
lóc, không đấm ngực, không đi đến bất tỉnh. Như
vậy, này Tỷ-kheo, có cái không thực có ở ngoài,
không gây lo âu phiền muộn.

– Bạch Thế Tôn, có thể có cái gì không thực có ở trong có thể gây ra lo âu phiền muộn?

Thế Tôn đáp:

– Có thể có, này Tỷ-kheo, ở đây, này Tỷ-kheo,
có người có (tà) kiến như sau: "Đây là thế giới, đây
là tự ngã, sau khi chết, tôi sẽ thường còn, thường
hằng, thường trú không biến chuyển. Tôi sẽ trú như
thế này cho đến mãi mãi". Người này nghe Như Lai
hay đệ tử Như Lai thuyết pháp để bạt trừ tất cả kiến
xứ, cố chấp, thiên chấp, thiên kiến, tùy miên, sự tịnh
chỉ mọi hành động, sự từ bỏ mọi sanh y, sự diệt trừ
khát ái đưa đến ly tham, đoạn diệt, Niết-bàn. Người
đó có thể nghĩ như sau: "Chắc chắn ta sẽ bị đoạn diệt,
chắc chắn ta sẽ bị hoại diệt, chắc chắn ta sẽ không
tồn tại". Người đó sầu muộn, than vãn, khóc lóc, đấm
ngực, đi đến bất tỉnh. Này Tỷ-kheo, như vậy là có cái
không thực có ở trong có thể gây ra lo âu phiền
muộn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6525

– Bạch Thế Tôn, có thể có cái gì không thực có ở trong, không gây ra lo âu, phiền muộn?

Thế Tôn đáp:

– Có thể có, này Tỷ-kheo, ở đây, có người không có (tà) kiến như sau: "Đây là thế giới, đây là tự ngã, sau khi chết, tôi sẽ thường còn, thường hằng, thường trú, không biến chuyển, tôi sẽ trú như thế này cho đến mãi mãi". Người này nghe Như Lai hay đệ tử Như Lai thuyết pháp để bạt trừ tất cả kiến xứ, cố chấp, thiên chấp, thiên kiến, tùy miên, sự tịnh chi mọi hành động, sự từ bỏ mọi sanh y, sự diệt trừ khát ái để đưa đến ly tham, đoạn diệt, Niết-bàn. Vị ấy không nghĩ như sau: "Chắc chắn ta sẽ bị đoạn diệt, chắc chắn ta sẽ bị hoại diệt, chắc chắn ta sẽ không tồn tại". Vị ấy không sầu muộn, than vãn, khóc lóc; vị ấy không đấm ngực, không đi đến bất tỉnh. Này các Tỷ-kheo, như vậy là có cái không thực có ở trong, không gây ra lo âu, phiền muộn.

Này các Tỷ-kheo, các Ông có thể nắm giữ một
vật sở hữu gì, và vật sở hữu được nắm giữ ấy sẽ
thường còn, thường hằng, thường trú, không chuyển
biến, có thể trú như thế này mãi mãi không?

Chư Tỷ-kheo, các Ông có thể thấy một vật sở hữu nào được nắm giữ và vật sở hữu được nắm giữ

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6526

ấy sẽ thường còn, thường hằng, thường trú, không chuyển biến, có thể trú như thế này mãi mãi không?

– Bạch Thế Tôn, không.

– Lành thay, này các Tỷ-kheo. Này các Tỷ-
kheo, Ta cũng không thấy một vật sở hữu được nắm
giữ nào, mà vật sở hữu được nắm giữ ấy sẽ thường
còn, thường hằng, thường trú, không chuyển biến, có
thể trú như thế này mãi mãi.

Này các Tỷ-kheo, các Ông có thể chấp thủ Ngã luận thủ nào mà Ngã luận thủ ấy được chấp thủ như vậy lại không khởi lên sầu, bi, khổ, ưu, não không?

Này các Tỷ-kheo, các Ông có thấy Ngã luận thủ nào mà Ngã luận thủ ấy được chấp thủ như vậy lại không khởi lên sầu, bi, khổ, ưu, não không?

– Bạch Thế Tôn không.

– Lành thay, này các Tỷ-kheo. Này các Tỷ-
kheo, Ta cũng không thấy Ngã luận thủ nào mà Ngã
luận thủ ấy được chấp thủ như vậy lại không khởi lên
sầu, bi, khổ, ưu, não.

Này các Tỷ-kheo, các Ông có kiến y nào, mà kiến y ấy được y chỉ như vậy lại không khởi lên sầu,

MƯỜI HAI DUYÊN                                    6527

bi, khổ, ưu, não không?

Này các Tỷ-kheo, các Ông có thấy kiến y nào, mà kiến y ấy được y chỉ như vậy lại không khởi lên sầu, bi, khổ, ưu, não không?

– Bạch Thế Tôn, không

– Lành thay, này các Tỷ-kheo! Này các Tỷ-
kheo, Ta cũng không thấy một kiến y nào, mà kiến y
ấy được y chỉ như vậy, lại không khởi lên sầu, bi,
khổ, ưu, não.

Chư Tỷ-kheo, nếu có ngã thời có ngã sở thuộc của tôi không?

– Bạch Thế Tôn, có.

– Chư Tỷ-kheo, nếu có ngã sở thuộc, thời có ngã của tôi không?

– Bạch Thế Tôn, có.

– Chư Tỷ-kheo, nếu ngã và ngã sở thuộc không thể được chấp nhận là thường còn, thường hằng, thì kiến xứ này: "Đây là thế giới, đây là tự ngã, sau khi chết tôi sẽ thành thường còn, thường hằng, thường trú, không biến chuyển tôi sẽ trú như thế này cho đến

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6528

mãi mãi". Này các Tỷ-kheo, kiến xứ ấy là hoàn toàn, triệt để chẳng ngu si không?

– Bạch Thế Tôn, làm sao có thể hoàn toàn, triệt để chẳng ngu si được!

– Này các Tỷ-kheo, các Ông nghĩ thế nào? Sắc là thường hay vô thường?

– Bạch Thế Tôn, vô thường.

– Cái gì vô thường là khổ hay lạc?

– Bạch Thế Tôn, khổ.

– Cái gì vô thường, khổ, chịu sự biến hoại, thì có hợp lý chăng khi chánh quán cái ấy là: "Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi"?

– Bạch Thế Tôn, không.

– Chư Tỷ-kheo, cảm thọ là thường hay vô thường?

– Bạch Thế Tôn, là vô thường.

– Cái gì vô thường là khổ hay lạc?

MƯỜI HAI DUYÊN                                       6529

– Bạch Thế Tôn, là khổ.

– Cái gì vô thường, khổ, chịu sự biến hoại thì có hợp lý chăng khi chánh quán cái ấy là: "Cái này là của tôi... tự ngã của tôi"?

– Bạch Thế Tôn, không.

– Chư Tỷ-kheo, tưởng là thường hay vô thường?

– Bạch Thế Tôn, vô thường.

– Cái gì vô thường...?

– Bạch Thế Tôn, không.

– Chư Tỷ-kheo, các hành là thường hay vô thường...

- Chư Tỷ-kheo, thức là thường hay vô thường?

– Bạch Thế Tôn, vô thường.

– Cái gì vô thường là khổ hay lạc?

– Bạch Thế Tôn, khổ.

– Cái gì vô thường, khổ thì có hợp lý chăng, khi chánh quán cái ấy là: "Cái này là của tôi, cái này là

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6530

tôi, cái này là tự ngã của tôi"?

– Bạch Thế Tôn, không.

– Do vậy, này các Tỷ-kheo, bất cứ sắc pháp nào, quá khứ, tương lai, hiện tại, nội hay ngoại, thô hay tế, liệt hay thắng, xa hay gần; tất cả sắc pháp là: "Cái này không phải của tôi, cái này không phải là của tôi, cái này không phải tự ngã của tôi", cần phải như thật quán với chánh trí tuệ. Bất cứ cảm thọ nào... Bất cứ tưởng nào... Bất cứ hành nào... Bất cứ thức nào, quá khứ, vị lai, hiện tại, nội hay ngoại, thô hay tế, liệt hay thắng, xa hay gần, tất cả thức là: "Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi", cần phải như thật quán với chánh trí tuệ.

Chư Tỷ-kheo, nhờ thấy vậy, vị Đa văn Thánh đệ tử yểm ly đối với sắc, yểm ly đối với thọ, yểm ly đối với tưởng, yểm ly đối với hành, yểm ly đối với thức. Do yểm ly nên ly tham. Do ly tham, nên được giải thoát. Trong sự giải thoát có trí khởi lên, biết được đã giải thoát. Vị ấy biết: "Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, những gì nên làm đã làm, không còn trở lui tại đây với một đời sống khác".

Chư Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy được gọi là vị đã vất bỏ đi các chướng ngại vật, là vị đã lấp đầy các

MƯỜI HAI DUYÊN                                        6531

thông hào, là vị đã nhổ lên cột trụ, là vị đã mở
tung các lề khóa, là bậc Thánh đã hạ cây cờ
xuống, đã đặt gánh nặng xuống, không có gì hệ
lụy.

Và thế nào là Tỷ-kheo đã vất bỏ đi các chướng ngại?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, là đã đoạn trừ vô minh,
cắt tận gốc rễ, làm cho như cây ta-la bị chặt đầu,
khiến không thể tái sanh trong tương lai, không có
khả năng sanh khởi. Chư Tỷ-kheo, như vậy là Tỷ-
kheo đã vất bỏ đi các chướng ngại.

Này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo đã lấp đầy các thông hào?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đã đoạn trừ
tái sanh và sự luân chuyển sanh tử, đã cắt tận gốc rễ,
làm cho như cây ta-la bị chặt đầu, khiến không thể
tái sanh trong tương lai, không có khả năng sanh
khởi. Chư Tỷ-kheo, như vậy là Tỷ-kheo đã lấp đầy
thông hào.

Này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo đã nhổ lên cột trụ?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đã đoạn trừ

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6532

khát ái, đã cắt tận gốc rễ, làm cho như cây ta-la bị
chặt đầu, khiến không thể tái sanh trong tương lai,
không có khả năng sanh khởi. Chư Tỷ-kheo, như vậy
là Tỷ-kheo đã nhổ lên cột trụ.

Này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo đã mở tung các lề khóa?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đã đoạn trừ năm hạ phần kiết sử, đã cắt tận gốc rễ, làm cho như cây ta-la bị chặt đầu, khiến không thể tái sanh trong tương lai, không có khả năng sanh khởi. Chư Tỷ- kheo, như vậy là Tỷ-kheo đã mở tung các lề khóa.

Này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo bậc Thánh, đã hạ cây cờ xuống, đã đặt gánh nặng xuống, không có gì hệ lụy?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đã đoạn trừ
ngã mạn, đã cắt tận gốc rễ, làm cho như cây ta-la bị
chặt đầu, khiến không thể tái sanh trong tương lai,
không có khả năng sanh khởi. Chư Tỷ-kheo, như vậy
là vị Tỷ-kheo bậc Thánh, đã hạ cây cờ xuống, đã đặt
gánh nặng xuống, không có gì hệ lụy.

Chư Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đã giải thoát như vậy, thì chư Thiên ở Đế thích Thiên giới, Phạm thiên giới, Sanh chủ giới sẽ không tìm được dấu vết của Tỷ-

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6533

kheo ấy, nếu nghĩ rằng: "Y ở đây, có thức của Như Lai". Vì sao vậy? Chư Tỷ-kheo, Ta nói ngay ở hiện tại, một Như Lai không thể tìm thấy dấu vết".

Chư Tỷ-kheo, Ta nói như vậy, thuyết như vậy,
một số Sa-môn, Bà-la-môn xuyên tạc Ta một cách
phi chơn, hồ đồ, hư vọng, không thực: "Sa-môn
Gotama chủ trương chủ nghĩa hư vô, đề cao đoạn
diệt, hủy diệt, sự tiêu diệt các hữu tình". Nhưng này
các Tỷ-kheo, Ta không là như vậy, Ta không nói như
vậy, Ta không như các Sa-môn, Bà-la-môn ấy đã
xuyên tạc một cách phi chơn, hồ đồ, hư vọng, không
thật: "Sa-môn Gotama chủ trương chủ nghĩa hư vô,
đề cao đoạn diệt, hủy diệt, sự tiêu diệt các hữu tình".
Chư Tỷ-kheo, xưa cũng như nay, Ta chỉ nói lên
sự khổ và sự diệt khổ.

 Chư Tỷ-kheo, nếu ở đây những người khác
nhiếc mắng, phỉ báng, làm cho Như Lai tức
giận, thì này các Tỷ-kheo, ở đây, Như Lai
không có sân hận, không có bất mãn, tâm không
phẫn nộ.

 Chư Tỷ-kheo, nếu ở đây, những người khác
cung kính, tôn trọng, lễ bái, cúng dường Như
Lai, thì này các Tỷ-kheo, ở đây Như Lai không
có hoan hỷ, sung sướng, Tâm không thích thú.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       6534

 Chư Tỷ-kheo, nếu những người khác cung kính,
tôn trọng, lễ bái, cúng dường Như Lai, thì này
các Tỷ-kheo, ở đây Như Lai suy nghĩ: "Đây là
điều xưa kia đã từng biết rõ: ở đây là trách
nhiệm Ta phải làm".

 Do vậy, này các Tỷ-kheo, nếu có những người
khác nhiếc mắng, phỉ báng, làm cho các Ông tức
giận, ở đây các Ông chớ có sân hận, bất mãn, tâm
chớ khởi phẫn nộ.

 Do vậy, này các Tỷ-kheo, nếu có những người
khác cung kính, tôn trọng, lễ bái cúng dường các
Ông, thì ở đây, các Ông chớ có hoan hỷ, sung
sướng, tâm chớ sanh thích thú.

 Do vậy, này các Tỷ-kheo, nếu có những người
khác cung kính, tôn trọng, lễ bái cúng dường các
Ông, thì ở đây, các Ông hãy suy nghĩ: "Đây là
điều xưa kia đã từng biết rõ, đây là những trách
nhiệm ta phải làm".

 Do vậy, này các Tỷ-kheo, cái gì không phải của các Ông, các Ông hãy từ bỏ. Các Ông từ bỏ, sẽ đưa lại hạnh phúc, an lạc lâu dài cho các Ông.

Chư Tỷ-kheo, cái gì không phải của các Ông?

MƯỜI HAI DUYÊN                                  6535

 Chư Tỷ-kheo, sắc không phải của các Ông, hãy từ bỏ sắc. Các Ông từ bỏ sắc sẽ đưa lại hạnh phúc, an lạc lâu dài cho các Ông.

 Chư Tỷ-kheo, thọ không phải của các Ông, hãy từ bỏ thọ. Các Ông từ bỏ thọ sẽ đưa lại hạnh phúc, an lạc lâu dài cho các Ông.

 Chư Tỷ-kheo, tưởng không phải của các Ông, hãy từ bỏ tưởng. Các Ông từ bỏ tưởng sẽ đem lại hạnh phúc, an lạc lâu dài cho các Ông.

 Chư Tỷ-kheo, các hành không phải của các
Ông, hãy từ bỏ các hành. Các Ông từ bỏ các
hành sẽ đem lại hạnh phúc, an lạc lâu dài cho
các Ông.

 Chư Tỷ-kheo, thức không phải của các Ông, hãy từ bỏ thức. Các Ông từ bỏ thức sẽ đem lại hạnh phúc, an lạc lâu dài cho các Ông.

Chư Tỷ-kheo, các Ông nghĩ thế nào? Trong
rừng Jetavana này, nếu có người thâu lượm cỏ, cây,
nhành, lá rồi đốt hay làm với chúng tùy theo ý muốn.
Các Ông có nghĩ chăng? Người ấy thâu lượm chúng
ta, đốt chúng ta hay làm với chúng ta tùy theo ý
muốn?

MƯỜI HAI DUYÊN                                    6536

– Bạch Thế Tôn, không. Vì sao vậy? Bạch Thế Tôn, vì nó không phải tự ngã hay không phải sở thuộc của ngã.

– Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, cái gì không phải
của các Ông, các Ông hãy từ bỏ. Các Ông từ bỏ sẽ
đưa lại hạnh phúc, an lạc lâu dài cho các Ông. Chư
Tỷ-kheo, và cái gì không phải của các Ông? Chư Tỷ-
kheo, sắc không phải của các Ông, hãy từ bỏ sắc. Các
Ông từ bỏ sắc sẽ đưa lại hạnh phúc, an lạc lâu dài
cho các Ông. Chư Tỷ-kheo, thọ... (như trên)... Chư
Tỷ-kheo tưởng... (như trên)... Chư Tỷ-kheo, hành...
Chư Tỷ-kheo, thức không phải của các Ông, hãy từ
bỏ thức. Các Ông từ bỏ thức sẽ đem lại hạnh phúc,
an lạc lâu dài cho các Ông.

Chư Tỷ-kheo, như vậy, pháp được Ta khéo giảng, làm cho tỏ lộ, làm cho khai thông, làm cho khai thị, được loại trừ các vải quấn cũ.

 Chư Tỷ-kheo, vì pháp được Ta khéo giảng, làm tỏ lộ, làm cho khai thông, làm cho khai thị, được loại trừ các vải quấn cũ, nên những vị Tỷ-kheo, là bậc A-la-hán, các lậu hoặc đã tận, tu hành thành mãn, việc nên làm đã làm, gánh nặng đã đặt xuống, lý tưởng đã thành đạt, hữu kiết sử đã đoạn trừ, được giải thoát nhờ chánh trí, vòng luân chuyển (sanh

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6537

tử) của những vị này không thể chỉ bày. Chư Tỷ-kheo, như vậy, pháp được Ta khéo giảng... được loại trừ các vải quấn cũ.

 Chư Tỷ-kheo, vì pháp được Ta khéo giảng, được
loại trừ các vải quấn cũ, nên những Tỷ-kheo nào
đã đoạn trừ năm hạ phần kiết sử, thì những vị này
thành các vị hóa sanh, nhập diệt tại đây, không
còn phải trở lui vào đời này nữa. Chư Tỷ-kheo,
như vậy, pháp được Ta khéo giảng... được loại trừ
các vãi quấn cũ.

 Chư Tỷ-kheo, vì pháp được Ta khéo giảng... được
loại trừ các vải quấn cũ, nên những Tỷ-kheo nào
đã đoạn trừ ba kiết sử, đã làm cho muội lược tham
sân si, thì tất cả những vị ấy thành bậc Nhất lai,
chỉ đến đời này một lần nữa sẽ diệt tận khổ đau.
Chư Tỷ-kheo, như vậy, pháp được Ta khéo
giảng... được loại trừ các vãi quấn cũ.

 Chư Tỷ-kheo, vì pháp được Ta khéo giảng... được
loại trừ các vải quấn cũ, nên những Tỷ-kheo nào
đoạn trừ ba kiết sử, thì tất cả những vị ấy trở thành
bậc Dự lưu, không còn bị đọa lạc ác thú, quyết
định hướng đến chánh giác. Chư Tỷ-kheo, như
vậy, pháp được Ta khéo giảng... được loại trừ các
vải quấn cũ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       6538

 Chư Tỷ-kheo, vì pháp được ta khéo giảng... được
loại trừ các vải quấn cũ, nên những Tỷ-kheo nào
là những vị tùy pháp hành, tùy tín hành, thì tất cả
những vị này sẽ hướng về chánh giác, chư Tỷ-
kheo, như vậy pháp được Ta khéo giảng... được
loại trừ khỏi các vải quấn cũ.

 Chư Tỷ-kheo, vì pháp được Ta khéo giảng, làm
cho tỏ lộ, làm cho khai thông, làm cho khai thị,
được loại trừ các vải quấn cũ, nên những vị nào
chỉ đủ lòng tin nơi Ta, chỉ đủ lòng thương mến
đối với Ta, thì tất cả những vị ấy được hướng
về chư Thiên.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Những Tỷ-kheo ấy hoan hỷ, tín thọ lời Thế Tôn dạy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6539

751 Thủ -- Tà kiến - 62 tà kiến, kiến thủ - Kinh PHẠM VÕNG – 1 Trường I, 11

KINH PHẠM VÕNG – Bài kinh số 1 – Trường I, 11

1. Như vầy tôi nghe. Một thời, Thế Tôn đang đi trên
con đường giữa Ràjagaha (Vương Xá) và Nalandà
cùng với đại chúng Tỷ-kheo khoảng năm trăm vị.
Lúc bấy giờ có Suppiya du sĩ ngoại đạo cũng đi trên
con đường giữa Ràjagaha và Nalandà cùng với đệ tử,
thanh niên Brahmadatta. Suppiya, du sĩ ngoại đạo
dùng vô số phương tiện hủy báng Phật, hủy báng
Pháp, hủy báng Tăng, còn đệ tử của du sĩ ngoại đạo
Suppiya, thanh niên Brahmadatta, lại dùng vô số
phương tiện tán thán Phật, tán thán Pháp, tán thán
Tăng. Như vậy cả hai thầy trò nói những lời hoàn
toàn tương phản nhau trong khi đi sau lưng đức Phật
và chúng Tỷ-kheo.

2. Rồi Thế Tôn đến nghỉ một đêm tại Ambalatthikà, nhà nghỉ mát của vua, cùng với chúng Tỷ-kheo. Suppiya, du sĩ ngoại đạo cũng đến nghỉ một đêm tại Ambalatthikà, nhà nghỉ mát của vua, cùng với đệ tử, thanh niên Brahmadatta. Tại đây, du sĩ ngoại đạo

MƯỜI HAI DUYÊN                                   6540

Suppiya cũng dùng vô số phương tiện hủy báng Phật,
hủy báng Pháp, hủy báng Tăng, còn người đệ tử của
du sĩ ngoại đạo Suppiya, thanh niên Brahmadatta, lại
dùng vô số phương tiện tán thán Phật, tán thán Pháp,
tán thán Tăng. Như vậy cả hai thầy trò nói những lời
tương phản nhau trong khi đi sau lưng Thế Tôn và
chúng Tỷ-kheo.

3. Và khi đêm vừa mới tàn, một số lớn chư Tăng, sau khi thức dậy, đã ngồi họp tại một gian nhà hình tròn và câu chuyện sau đây được bàn đến giữa chư Tăng:

- Này các Hiền giả, thật kỳ diệu thay! Này các Hiền
giả, thật hy hữu thay! Thế Tôn, đấng Toàn Tri, Toàn
Kiến, đấng A-la-hán, bậc Chánh Đẳng Giác, đã thấu
hiểu sự xu hướng sai khác của chúng sanh. Suppiya,
kẻ du sĩ ngoại đạo này dùng vô số phương tiện hủy
báng Phật, hủy báng Pháp, hủy báng Tăng. Còn đệ
tử du sĩ ngoại đạo Suppiya, thanh niên Brahmadatta
lại dùng vô số phương tiện, tán thán Phật, tán thán
Pháp, tán thán Tăng. Như vậy cả hai thầy trò đã nói
những lời hoàn toàn tương phản trong khi đi sau lưng
Thế Tôn và chúng Tỷ-kheo.

4. Lúc bấy giờ Thế Tôn được biết câu chuyện đang bàn giữa chư Tăng, liền đến tại gian nhà hình tròn và ngồi xuống trên chỗ đã soạn sẵn. Sau khi ngồi xuống,

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6541

Thế Tôn nói với các vị Tỷ-Kheo:

- Này các Tỷ-kheo, câu chuyện gì được bàn đến trong khi các ngươi ngồi họp tại chỗ này? Vấn đề gì đã được bỏ dở chưa nói xong?

Nghe nói như vậy, các Tỷ-kheo bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn! Tại đây, khi đêm vừa mới tàn,
chúng con sau khi dậy, ngồi họp tại nơi gian nhà hình
tròn và giữa chúng con, câu chuyện sau đây được bàn
đến: "Này các Hiền giả, thật kỳ diệu thay! ... (xem số
3). . Thế Tôn và chúng Tỷ-kheo". Bạch Thế Tôn, đó
là câu chuyện đang bàn đến nửa chừng của chúng
con khi Thế Tôn đến!

5. - Này các Tỷ-kheo, nếu có người hủy báng Ta, hủy
báng Pháp hay hủy báng Tăng, các người chớ có vì
vậy sanh lòng công phẫn, tức tối, tâm sanh phiền
muộn. Này các Tỷ-kheo, nếu có người hủy báng Ta,
hủy báng Pháp hay hủy báng Tăng, và nếu các ngươi
sanh lòng công phẫn, tức tối, tâm sanh phiền muộn,
thời như vậy sẽ có hại cho các ngươi. Nếu có người
hủy báng Ta, hủy báng Pháp hay hủy báng Tăng, và
nếu các ngươi công phẫn và phiền muộn, thời các
ngươi có thể biết được lời nói của những kẻ ấy là
đúng hay sai lạc chăng?

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6542

- Bạch Thế Tôn, không thể được!

- Này các Tỷ-kheo, khi có người hủy báng Ta, hủy
báng Pháp hay hủy báng Tăng, các ngươi phải nói rõ
những điểm không đúng sự thật là không đúng sự
thật: - "Như thế này, điểm này không đúng sự thật;
như thế này, điểm này không chính xác; việc này
không có giữa chúng tôi; việc này không xảy ra giữa
chúng tôi".

6. Này các Tỷ-kheo, nếu có người tán thán Ta, tán
thán Pháp, hay tán thán Tăng, thời các ngươi không
nên hoan hỷ, vui mừng, tâm không nên thích thú.
Này các Tỷ-kheo, nếu có người tán thán ta, tán thán
Pháp hay tán thán Tăng, mà nếu các người hoan hỷ,
vui mừng và thích thú thời sẽ có hại cho các ngươi.
Này các Tỷ-kheo, nếu có người tán thán Ta, tán thán
Pháp hay tán thán Tăng, thời các người hãy công
nhận những gì đúng sự thật là đúng sự thật: "Như thế
này, điểm này đúng sự thật, như thế này, điểm này
chính xác, việc này có giữa chúng tôi, việc này đã
xảy ra giữa chúng tôi".

7. Này các Tỷ-kheo, thật chỉ thuộc các vấn đề không quan trọng, nhỏ nhặt, chỉ thuộc giới luật mà kẻ phàm phu tán thán Như Lai.

 Này các Tỷ-kheo, thế nào là những vấn đề

MƯỜI HAI DUYÊN                                    6543

không quan trọng, nhỏ nhặt, chỉ thuộc giới luật mà kẻ phàm phu tán thán Như Lai?

8. Sa-môn Gotama từ bỏ sát sanh, tránh xa sát sanh,
bỏ trượng, bỏ kiếm, biết tàm quý, có lòng từ, sống
thương xót đến hạnh phúc của tất cả chúng sanh và
loài hữu tình. - Này các Tỷ-kheo, đó là lời tán thán
Như Lai của kẻ phàm phu.

 Sa-môn Gotama từ bỏ lấy của không cho, tránh xa
sự lấy của không cho, chỉ lấy những vật đã cho,
chỉ mong những vật đã cho, sự sống thanh tịnh
không có trộm cướp. - Này các Tỷ-kheo, đó là
những lời tán thán Như Lai của kẻ phàm phu.

 Sa-môn Gotama từ bỏ tà hạnh, tịnh tu phạm hạnh,
sống giải thoát, từ bỏ dâm dục hèn hạ. Này các
Tỷ-kheo, đó là những lời tán thán Như Lai của kẻ
phàm phu.

9. Sa-môn Gotama từ bỏ nói láo, tránh xa nói láo, nói
những lời chân thật, y chỉ nơi sự thật, chắc chắn,
đáng tin cậy, không lừa gạt, không phản lại lời hứa
đối với đời. Này các Tỷ-kheo, đó là những lời tán
thán Như Lai của kẻ phàm phu.

 Sa-môn Gotama từ bỏ nói hai lưỡi, tránh xa nói

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6544

hai lưỡi; nghe điều gì ở chỗ này, không đi nói đến
chỗ kia để sanh chia rẽ ở những người này; nghe
điều gì ở chỗ kia, không đi nói với những người
này để sanh chia rẽ ở những người kia. Như vậy
Sa-môn Gotama sống hòa hợp những kẻ ly gián,
tăng trưởng những kẻ đã hòa hợp, hoan hỷ trong
hòa hợp, nói những lời đưa đến hòa hợp. Này các
Tỷ-kheo, đó là những lời tán thán Như Lai của kẻ
phàm phu.

 Này các Tỷ-kheo, Sa-môn Gotama từ bỏ lời nói
độc ác, tránh xa lời nói độc ác, những lời nói
không lỗi lầm, đẹp tai, dễ thương, thông cảm đến
tâm, tao nhã, đẹp lòng nhiều người, vui lòng nhiều
người, Sa-môn Gotama nói những lời như vậy.
Này các Tỷ-kheo, đó là những lời tán thán Như
Lai của kẻ phàm phu.

 Này các Tỷ-kheo, Sa-môn Gotama từ bỏ lời nói ỷ
ngữ, tránh xa lời nói ỷ ngữ, nói đúng thời, nói
những lời chân thật, nói những lời có ý nghĩa, nói
những lời về Chánh pháp, nói những lời về Luật,
nói những lời đáng được gìn giữ, những lời hợp
thời, thuận lý, có mạch lạc hệ thống, có ích lợi. -
Này các Tỷ-kheo, đó là những lời tán thán Như
Lai của kẻ phàm phu.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6545

10. Sa-môn Gotama không làm hại đến các hạt giống và các loại cây cỏ;

 Sa-môn Gotama dùng mỗi ngày một bữa, không
ăn ban đêm, từ bỏ không ăn ban đêm, từ bỏ không
ăn phi thời.
 Sa-môn Gotama từ bỏ không đi xem múa, hát,
nhạc, diễn kịch.
 Sa-môn Gotama từ bỏ không trang sức bằng vòng
hoa, hương liệu, dầu thoa và các thời trang.
 Sa-môn Gotama từ bỏ không dùng giường cao và
giường lớn.
 Sa-môn Gotama từ bỏ không nhận vàng và bạc.
 Sa-môn Gotama từ bỏ không nhận các hạt giống.
 Sa-môn Gotama từ bỏ không nhận thịt sống.
 Sa-môn Gotama từ bỏ không nhận đàn bà, con gái.
 Sa-môn Gotama từ bỏ không nhận nô tỳ gái và
trai.
 Sa-môn Gotama từ bỏ không nhận cừu và dê.
 Sa-môn Gotama từ bỏ không nhận gia cầm và heo.
 Sa-môn Gotama từ bỏ không nhận voi, bò, ngựa
và ngựa cái.

MƯỜI HAI DUYÊN                                  6546

 Sa-môn Gotama từ bỏ không nhận ruộng nương
đất đai.
 Sa-môn Gotama từ bỏ không phái người môi giới
hoặc tự mình làm môi giới.
 Sa-môn Gotama từ bỏ không buôn bán.
 Sa-môn Gotama từ bỏ các sự gian lận bằng cân,
tiền bạc và đo lường.
 Sa-môn Gotama từ bỏ các tà hạnh, như hối lộ, gian
trá, lừa đảo.
 Sa-môn Gotama từ bỏ không làm thương tổn, sát
hại, câu thúc, bức đoạt, trộm cắp, cướp phá.
 - Này các Tỷ-kheo, đó là những lời tán thán Như
Lai của kẻ phàm phu.

Xong Tiểu giới.

-------------------------------------------------------

11. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn dầu đã dùng các món ăn do tín thí cúng dường, vẫn còn sống làm hại các hạt giống và cây cối. Như các hạt giống từ rễ sanh, hạt giống từ ngành cây sanh, hạt giống từ đất sanh, hạt giống từ chiết cây sanh và thứ năm là hạt giống từ hạt giống sanh. Còn Sa-môn Gotama thì không làm hại hột giống hay cây cối nào. - Này các

MƯỜI HAI DUYÊN                                               6547

Tỷ-kheo, như vầy người phàm phu tán thán Như Lai.

12. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn, dầu đã dùng các món ăn do tín thí cúng dường, vẫn còn sống cất chứa và thọ hưởng các đồ vật. Như cất chứa các món ăn, cất chứa các đồ uống, cất chứa vải, cất chứa xe cộ, cất chứa các đồ nằm, cất chứa các hương liệu, cất chứa các mỹ vị. Còn Sa-môn Gotama thì từ bỏ không cất chứa các vật trên. - Này các Tỷ-kheo, như vậy người phàm phu tán thán Như Lai.

13. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn, dầu đã
dùng các món ăn do tín thí cúng dường, vẫn còn
sống theo các du hí không chân chánh như múa,
hát, nhạc, kịch, ngâm vịnh, nhịp tay, tụng chú,
đánh trống, diễn các tuồng thần tiên, mãi võ, đấu
voi, đấu ngựa, đấu trâu, đấu bò đực, đấu dê, đấu cừu,
đấu gà, đấu chim cun cút, đấu gậy, đấu quyền, đấu
vật, đánh giặc giả, dàn trận, thao dượt, diễn binh.
Còn Sa-môn Gotama thì từ bỏ các loại du hí không
chân chánh như trên. - Này các Tỷ-kheo, như vậy
người phàm phu tán thán Như Lai.

14. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn dầu đã dùng các món ăn do tín thí cúng dường, vẫn còn sống đánh bài và theo các trò giải trí như cờ tám hình vuông, cờ mười hình vuông, cờ trên không, trò chơi

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6548

trên đất, chỉ bước vào những ô có quyền bước, trò
chơi quăng thẻ rồi chụp nhưng không cho sụp đống
thẻ, chơi súc sắc, chơi khăng, lấy tay làm viết, chơi
banh, chơi thổi kèn bằng lá, chơi xe con, chơi cung
nhỏ, chơi đoán chữ viết thiếu trên không hay trên
lưng, chơi đoán tư tưởng, chơi bắt chước bộ điệu.
Còn Sa-môn Gotama thì từ bỏ đánh bài và các loại
giải trí như trên. - Này các Tỷ-kheo, như vậy người
phàm phu tán thán Như Lai.

15. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn, dầu đã dùng các món ăn do tín thí cúng dường, cũng vẫn sống dùng các giường cao và giường lớn như ghế bành, ghế dài, nệm trải giường bằng len, vải trải giường nhiều tấm nhiều màu, chăn len trắng, chăn len thêu bông, nệm bông, nệm thêu hình các con thú, mền bằng lông thú cả hai phía, mền bằng lông thú một phía, mền có đính ngọc, mền bằng lụa, tấm thảm lớn có thể chứa mười sáu người múa, nệm voi, nệm ngựa, nệm xe, nệm bằng da sơn dương khâu lại với nhau, nệm bằng da con sơn dương gọi là kadali, tấm khảm với lầu che phía trên, ghế dài có đầu gối chân màu đỏ. Còn Sa-môn Gotama thì từ bỏ không dùng các giường cao và giường lớn như trên. - Này các Tỷ-kheo, như vậy người phàm phu tán thán Như Lai.

16. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn dầu đã

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6549

dùng các món ăn do tín thí cúng dường, cũng vẫn
sống dùng các đồ trang sức và mỹ phẩm. Như thoa
dầu, đấm bóp, tắm, đập tay chân cho mềm dẻo,
gương, kem đánh mặt, vòng hoa và phấn son, phấn
mặt, sáp mặt, vòng tay, tóc giả trên đầu, gậy cầm tay,
ống thuốc, gươm, lọng, dép thêu, khăn đầu, ngọc,
phất trần, vải trắng có viền tua dài. Còn Sa-môn
Gotama thì từ bỏ không dùng các loại trang sức và
mỹ phẩm như trên. Này các Tỷ-kheo, như vậy người
phàm phu tán thán Như Lai.

17. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn, dầu đã dùng các món ăn do tín thí cúng dường, vẫn còn sống nói những câu chuyện vô ích, tầm thường như câu chuyện về vua chúa, câu chuyện về ăn trộm, câu chuyện về đại thần, câu chuyện về binh lính, các câu chuyện hãi hùng, câu chuyện về chiến tranh, câu chuyện về đồ ăn, câu chuyện về đồ uống, câu chuyện về vải mặc, câu chuyện về giường nằm, câu chuyện về vòng hoa, câu chuyện về hương liệu, câu chuyện về bà con, câu chuyện về xe cộ, câu chuyện về làng xóm, câu chuyện về thị tứ, câu chuyện về thành phố, câu chuyện về quốc độ, câu chuyện về đàn bà, câu chuyện về đàn ông, câu chuyện về vị anh hùng, câu chuyện bên lề đường, câu chuyện tại chỗ lấy nước, câu chuyện về người đã chết, các câu chuyện tạp thoại, câu chuyện về hiện trạng của thế giới, hiện

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6550

trạng của đại dương, câu chuyện về sự hiện hữu và
sự không hiện hữu. Còn Sa-môn Gotama từ bỏ không
nói những câu chuyện vô ích, tầm thường kể trên. -
Này các Tỷ-kheo, như vậy người phàm phu tán thán
Như Lai.

18. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn dầu đã
dùng các món ăn do tín thí cúng dường, vẫn còn sống
bàn luận tranh chấp, như nói: "Người không biết
pháp và luật này, tôi biết pháp và luật này. Sao người
có thể biết pháp và luật này? Người đã phạm vào tà
kiến, tôi mới thật đúng chánh kiến; lời nói của tôi
mới tương ưng, lời nói của ngươi không tương ưng;
lời nói của ngươi không tương ưng, những điều đáng
nói trước ngươi lại nói sau, những điều đáng nói sau
ngươi lại nói trước, chủ kiến của người đã bị bài bác;
câu nói của ngươi đã bị thách đấu; ngươi đã bị thuyết
bại. Hãy đến mà giải vây lời nói ấy; nếu có thể được,
gắng thoát ra khỏi lối bí". Còn Sa-môn Gotama thì
từ bỏ những cuộc biện luận tranh chấp đã kể trên. -
Này các Tỷ-kheo, như vậy người phàm phu tán thán
Như Lai.

19. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn dầu đã dùng các món ăn do tín thí cúng dường, vẫn còn sống cho đưa các tin tức, hoặc tự đứng làm môi giới, như cho các vua, cho các đại thần của vua, cho các vị Sát-

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6551

đế-lỵ, cho các vị Bà-la-môn, cho các gia chủ, cho các
thanh niên và nói rằng: "Hãy đi đến chỗ ấy, hãy đi
lại chỗ kia; mang cái này lại, đem cái này đến chỗ
kia". Còn Sa-môn Gotama thì từ bỏ không cho đưa
các tin tức và tự đứng làm môi giới. Như vậy kẻ
phàm phu tán thán Như Lai.

20. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn, dầu đã
dùng các món ăn do tín thí cúng dường, vẫn còn sống
lừa đảo, nói lời siểm nịnh, gợi ý, dèm pha, lấy lợi cầu
lợi. Còn Sa-môn Gotama thì từ bỏ không lừa đảo và
siểm nịnh như trên. Này các Tỷ-kheo, như vậy kẻ
phàm phu tán thán Như Lai.

Xong Trung giới.

------------------------------------------------------

21. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn, dầu đã dùng các món ăn do tín thí cúng dường, vẫn còn tự nuôi sống bằng những tà hạnh như xem tướng tay chân, chiêm tướng, triệu tướng, mộng tướng, thân tướng, dấu chuột cắn, tế lửa, tế muỗng, dùng miệng phun hột cải v. v... vào lửa, tế vỏ lúa, tế tấm, tế gạo, tế thục tô, tế dầu, tế máu, khoa xem chi tiết, khoa xem địa lý, khoa xem mộng, khoa cầu thần ban phước, khoa cầu ma quỷ, khoa dùng bùa chú khi ở trong nhà bằng đất, khoa rắn, khoa thuốc độc, khoa

MƯỜI HAI DUYÊN                                              6552

bồ cạp, khoa chim, khoa chim quạ, khoa đoán số
mạng, khoa ngừa tên bắn, khoa biết tiếng nói của
chim. Còn Sa-môn Gotama thì tránh xa những tà
hạnh kể trên. - Này các Tỷ-kheo, như vậy kẻ phàm
phu tán thán Như Lai.

22. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn, dầu đã
dùng các món ăn do tín thí cúng dường, vẫn còn nuôi
sống mình bằng những tà mạng như xem tướng các
hòn ngọc, tướng que gậy, tướng áo quần, tướng
gươm kiếm, tướng mũi tên, tướng cây cung, tướng
võ khí, tướng đàn bà, tướng đàn ông, tướng thiếu
niên, tướng thiếu nữ, tướng đầy tớ nam, tường đầy tớ
nữ, tướng voi, tướng ngựa, tướng trâu, tướng bò đực,
tướng bò cái, tướng dê, tướng cừu, tướng gia cầm,
tướng chim cun cút, tướng con cắc kè, tướng vật tai
dài, tướng ma, tướng thú vật. Còn Sa-môn Gotama
thì từ bỏ những tà mạng kể trên. - Này các Tỷ-kheo,
như vậy kẻ phàm phu tán thán Như Lai.

23. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn, dầu đã dùng các món ăn do tín thí cúng dường, vẫn còn tự nuôi sống bằng những tà mạng như đoán trước: Vua sẽ tiến quân, vua sẽ lui quân; vua bản xứ sẽ tấn công, vua ngoại bang sẽ triệt thối; vua ngoại bang sẽ tấn công, vua bản xứ sẽ triệt thối; vua bản xứ sẽ thắng trận, vua ngoại bang sẽ bại trận; vua ngoại bang sẽ

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6553

thắng trận, vua bản xứ sẽ bại trận. Như vậy sẽ có sự
thắng trận cho phe bên này, sẽ có sự thất bại cho phe
bên kia. Còn Sa-môn Gotama thì từ bỏ những tà
mạng kể trên. - Này các Tỷ-kheo, như vậy kẻ phàm
phu tán thán Như Lai.

24. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn, dầu đã dùng các món ăn do tín thí cúng dường, vẫn còn tự nuôi sống bằng những tà mạng như đoán trước sẽ có nguyệt thực, sẽ có nhựt thực, sẽ có tinh thực; mặt trăng, mặt trời sẽ đi đúng chánh đạo, mặt trăng, mặt trời sẽ đi ngoài chánh đạo, các tinh tú sẽ đi đúng chánh đạo, các tinh tú sẽ đi ngoài chánh đạo, sẽ có sao băng, sẽ có lửa cháy các phương hướng, sẽ có động đất, sẽ có sấm trời, mặt trăng, mặt trời, các sao sẽ mọc, sẽ lặn, sẽ mờ, sẽ sáng, nguyệt thực sẽ có kết quả như thế này, nhựt thực sẽ có kết quả như thế này, tinh thực sẽ có kết quả như thế này, mặt trăng mặt trời đi đúng chánh đạo sẽ có kết quả như thế này, mặt trăng mặt trời đi ngoài chánh đạo sẽ có kết quả như thế này, các tinh tú đi đúng chánh đạo sẽ có kết quả như thế này, sao băng sẽ có kết quả như thế này, lửa cháy các phương hướng sẽ có kết quả như thế này, động đất sẽ có những kết quả như thế này, sấm trời sẽ có kết quả như thế này, mặt trăng, mặt trời, các sao mọc, lặn, mờ, sáng, sẽ có kết quả như thế này. Còn Sa-môn Gotama thì tránh xa, không tự nuôi

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6554

sống bằng những tà mạng kể trên. - Này các Tỷ- kheo, như vậy kẻ phàm phu tán thán Như Lai.

25. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn, dầu đã dùng các món ăn do tín thí cúng dường, vẫn còn tự nuôi sống bằng những tà mạng như đoán trước sẽ có nhiều mưa, sẽ có đại hạn, sẽ được mùa, sẽ mất mùa, sẽ được an ổn, sẽ có hiểm họa, sẽ có bịnh, sẽ không có bịnh, hay làm các nghề như đếm trên ngón tay, kế toán, cộng số lớn, làm thư, làm theo thế tình. Còn Sa- môn Gotama tránh xa các tà hạnh kể trên. - Này các Tỷ-kheo, như vậy kẻ phàm phu tán thán Như Lai.

26. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn, dầu đã dùng các món ăn tín thí cúng dường, vẫn còn tự nuôi sống bằng những tà mạng. Như sắp đặt ngày lành để rước dâu hay rể, lựa ngày giờ tốt để hòa giải, lựa ngày giờ tốt để chia rẽ, lựa ngày giờ tốt để đòi nợ, lựa ngày giờ tốt để mượn hay tiêu tiền, dùng bùa chú để giúp người được may mắn, dùng bùa chú để khiến người bị rủi ro, dùng bùa chú để phá thai, dùng bùa chú làm cóng lưỡi, dùng bùa chú khiến quai hàm không cử động, dùng bùa chú khiến cho người phải bỏ tay xuống, dùng bùa chú khiến cho tai bị điếc, hỏi gương soi, hỏi phù đồng, thiếu nữ, hỏi thiên thần để biết họa phước, thờ mặt trời, thờ đại địa, phun ra lửa, cầu Siri thần tài. Còn Sa-môn Gotama tránh xa các

MƯỜI HAI DUYÊN                                       6555

tà mạng kể trên. - Này các Tỷ-kheo, như vậy kẻ phàm phu tán thán Như Lai.

27. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn, dầu đã dùng các món ăn do tín thí cúng dường, vẫn còn tự nuôi sống bằng những tà mạng như dùng các ảo thuật để được yên ổn, để khỏi làm các điều đã hứa, để được che chở khi ở trong nhà đất, để dương được thịnh, để làm người liệt dương, để tìm đất tốt làm nhà, để cầu phước cho nhà mới, lễ rửa miệng, lễ hy sinh, làm cho mửa, làm cho xổ, bài tiết các nhơ bẩn về phía trên, bài tiết các nhơ bẩn về phía dưới, tẩy tịnh trong đầu, thoa dầu trong tai, nhỏ thuốc mắt, cho thuốc qua lỗ mũi, xức thuốc mắt, thoa dầu cho mắt, chữa bịnh đau mắt, làm thầy thuốc mổ xẻ, chữa bịnh cho con nít, cho uống thuốc làm bằng các loại rễ cây, ngăn ngừa công hiệu của thuốc. Còn Sa-môn Gotama tránh xa các tà mạng kể trên. - Này các Tỷ-kheo, như vậy kẻ phàm phu tán thán Như Lai.

Này các Tỷ-kheo, đấy là những vấn đề không quan trọng, nhỏ nhặt, chỉ thuộc giới luật mà kẻ phàm phu dùng để tán thán Như Lai.

Xong Đại giới.

-----------------------------------------------

MƯỜI HAI DUYÊN                                          6556

28. Này các Tỷ-kheo, lại có những pháp khác, sâu
kín, khó thấu, khó chứng, tịch tịnh, mỹ diệu, vượt
ngoài tầm của luận lý suông, tế nhị chỉ những
người trí mới nhận hiểu. Những pháp ấy Như Lai
đã tự chứng tri, giác ngộ và truyền thuyết. Và
chính những pháp ấy những ai như thật chân
chánh tán thán Như Lai mới nói đến.

 Này các Tỷ-kheo, thế nào là những pháp sâu
kín, khó thấy, khó chứng, tịch tịnh, mỹ diệu,
không thể nhận hiểu bởi luận lý suông, tế nhị,
chỉ những người trí mới có thể nhận hiểu.
Những pháp ấy Như Lai đã tự chứng tri, giác
ngộ và truyền thuyết, và chính những pháp ấy
những ai như thật chân chánh tán thán Như Lai
mới nói đến?

29. Này các Tỷ-kheo có những Sa-môn, Bà-la-môn, luận bàn về quá khứ tối sơ, chấp kiến về QUÁ KHỨ TỐI SƠ, y cứ về quá khứ tối sơ, đề xướng nhiều sở kiến sai khác, với mười tám luận chấp. Và y chỉ theo gì, căn cứ theo gì, những Sa-môn, Bà-la-môn ấy luận bàn về phía quá khứ tối sơ, chấp kiến về quá khứ tối sơ, y cứ về quá khứ tối sơ, đề xướng ra nhiều sở kiến sai khác với mười tám luận chấp?

30. Này các Tỷ-kheo, có một số Sa-môn, Bà-la-môn,

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6557

chủ trương Thường trú luận, chấp rằng: "Bản ngã
về thế giới là thường còn" với bốn luận chấp. Và
những Sa-môn, Bà-la-môn này, y chỉ gì, căn cứ gì,
chủ trương Thường trú luận, và chấp bản ngã và thế
giới là thường còn với bốn luận chấp?

31. Này các Tỷ-kheo, ở đời này có Sa-môn hay Bà- la-môn, nhờ nhiệt tâm, nhờ tinh tấn, nhờ cần mẫn, nhờ không phóng dật, nhờ chánh ức niệm, nên tâm nhập định; khi tâm nhập định, vị ấy nhớ được nhiều đời sống quá khứ, như một đời, hai đời, ba đời, bốn đời, năm đời, mười đời, trăm đời, ngàn đời, trăm ngàn đời, vô số trăm đời, vô số ngàn đời, vô số trăm ngàn đời, nhớ rằng: "Khi được sanh tại chỗ ấy, tôi đã sống với tên như thế này, giòng họ như thế này, giai cấp như thế này, ăn uống như thế này, lạc thọ khổ thọ như thế này, tuổi thọ như thế này. Từ chỗ ấy chết đi, tôi lại được sanh đến chỗ kia. Tại chỗ kia, tôi đã sống tên như thế này, giòng họ như thế này, giai cấp như thế này, ăn uống như thế này, lạc thọ, khổ thọ như thế này, tuổi thọ như thế này. Từ chỗ kia chết đi tôi được sanh tại chỗ này". Như vậy người ấy nhớ nhiều đời quá khứ, với những đặc điểm và những chi tiết. Người ấy nói rằng: "Bản ngã và thế giới là thường trú, bất sanh, vững chắc như đảnh núi, như trụ đá; còn những loại hữu tình kia thời lưu chuyển luân hồi, chết đi sanh lại, tuy vậy chúng vẫn thường

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6558

trú. Tại sao vậy? Vì rằng tôi do nhờ nhiệt tâm, nhờ
tinh tấn, nhờ cần mẫn, nhờ không phóng dật, nhờ
chánh ức niệm... còn những loại hữu tình kia thì lưu
chuyển luân hồi, chết đi sanh lại, tuy vậy chúng vẫn
thường trú".

Này các Tỷ-kheo đó là lập trường thứ nhất, y chỉ theo
đó, căn cứ theo đó, một số những vị Sa-môn, Bà-la-
môn, chủ trương Thường trú luận, và chấp rằng bản
ngã và thế giới là thường còn.

32. Trường hợp thứ hai, có những Sa-môn, Bà-la-
môn y chỉ gì, căn cứ gì, chủ trương Thường trú
luận, và chấp rằng bản ngã và thế giới là thường
còn?

Này các Tỷ-kheo, ở đời này có Sa-môn hay Bà-la- môn, nhờ nhất tâm, nhờ tinh tấn, nhờ cần mẫn, nhờ không phóng dật, nhờ chánh ức niệm, nên tâm nhập định, khi tâm nhập định, vị ấy nhớ được nhiều đời sống quá khứ, như một thành kiếp hoại kiếp, hai thành kiếp hoại kiếp, ba thành kiếp hoại kiếp, mười thành kiếp hoại kiếp nhớ rằng: "Khi được sanh tại chỗ ấy, tôi đã sống với tên như thế này, giòng họ như thế này, giai cấp như thế này, ăn uống như thế này, lạc thọ khổ thọ như thế này... còn những loại hữu tình kia lưu chuyển luân hồi, chết đi sanh lại, tuy vậy

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6559

chúng vẫn thường trú".

Này các Tỷ-kheo, đó là lập trường thứ hai, y chỉ theo
đó, căn cứ theo đó, một số những Sa-môn, Bà-la-
môn, chủ trương Thường trú luận và chấp rằng, bản
ngã và thế giới thường còn.

33. Trường hợp thứ ba, những Sa-môn hay Bà-la-
môn, y chỉ gì, căn cứ gì, chủ trương Thường trú
luận, và cho rằng bản ngã và thế giới là thường
còn?

Này các Tỷ-kheo, ở đời này có Sa-môn hay Bà-la- môn, nhờ nhất tâm, nhờ tinh tấn, nhờ cần mẫn, nhờ không phóng dật, nhờ chánh ức niệm, nên tâm nhập định. Khi tâm nhập định, vị ấy nhớ được nhiều đời sống quá khứ, như mười thành kiếp hoại kiếp, hai mươi thành kiếp hoại kiếp, ba mươi thành kiếp hoại kiếp, bốn mươi thành kiếp hoại kiếp, năm mươi thành kiếp hoại kiếp; nhớ rằng: "Khi được sanh tại chỗ ấy, tôi đã sống với tên như thế này, giòng họ như thế này, giai cấp như thế này, lạc thọ khổ thọ như thế này, tuổi thọ như thế này. Từ chỗ ấy, chết đi, tôi lại được sanh đến chỗ kia. Từ chỗ ấy, chết đi, tôi lại được sanh đến chỗ kia. Tại chỗ kia, tôi đã sống với tên như thế này, giòng họ như thế này, giai cấp như thế này, ăn uống như thế này, lạc thọ khổ thọ như thế

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6560

này, tuổi thọ như thế này. Từ chỗ kia chết đi, tôi được sanh tại chỗ này". Như vậy người ấy nhớ nhiều đời quá khứ với những đặc điểm và những chi tiết. Người ấy nói: "Bản ngã và thế giới là thường trú, bất sanh, vững chắc như đảnh núi, như trụ đá; còn những loại hữu tình kia thì lưu chuyển luân hồi, chết đi sanh lại, tuy vậy, chúng vẫn thường trú. Tại sao vậy? Vì rằng tôi nhờ nhiệt tâm... nên tâm nhập định như vậy. Khi tâm nhập định như vậy, tôi nhớ được nhiều đời sống quá khứ, như mười thành kiếp, hoại kiếp... bốn mươi thành kiếp hoại kiếp". Nhớ rằng: "Khi được sanh tại chỗ ấy, tôi sống với tên như thế này... tôi được sanh tại chỗ này". Như vậy người ấy nhớ nhiều đời quá khứ với những đặc điểm và những chi tiết. Người ấy nói: "Bản ngã và thế giới là thường trú, bất sanh, vững chắc như đảnh núi, trụ đá... còn những loại hữu tình kia thì lưu chuyển, luân hồi, chết đi sanh lại, tuy vậy chúng vẫn thường trú".

Này các Tỷ-kheo, đó là lập trường thứ ba, y chỉ theo
đó, căn cứ theo đó, một số Sa-môn, Bà-la-môn, chủ
trương Thường trú luận, chấp bản ngã và thế giới
thường còn.

34. Trường hợp thứ tư, những Sa-môn, Bà-la-môn y chỉ gì, căn cứ gì, chủ trương Thường trú luận, và chấp bản ngã và thế giới thường còn?

MƯỜI HAI DUYÊN                                        6561

Này các Tỷ-kheo, ở đời có Sa-môn hay Bà-la-môn, là nhà suy luận, là nhà thẩm sát. Do sự chia chẻ của suy luận, và sự tùy thuận theo thẩm sát, vị này tuyên bố như thế này: "Bản ngã và thế giới là thường trú, bất sanh, vững chắc như đảnh núi, như trụ đá, còn những loại hữu tình kia thời lưu chuyển luân hồi, chết đi sanh lại, tuy vậy chúng vẫn thường còn".

Này các Tỷ-kheo, đó là lập trường thứ tư, y chỉ theo
đó, căn cứ theo đó, một số Sa-môn, Bà-la-môn, chủ
trương Thường trú luận, chấp bản ngã và thế giới là
thường còn.

35. Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn, Bà-la-môn
này, chủ trương Thường trú luận, chấp bản ngã và
thế giới là thường còn, với bốn luận chấp. Nếu có
những vị Sa-môn, Bà-la-môn nào chủ trương
Thường trú luận, chấp rằng: "Bản ngã và thế giới là
thường còn", chúng sẽ chấp cả bốn luận chấp trên,
hay một trong những luận chấp trên, ngoài ra không
có luận chấp nào khác nữa.

36. Này các Tỷ-kheo, Như Lai tuệ tri như thế này: "Những sở kiến ấy, chấp trước như vậy, chấp thủ như vậy, sẽ đưa đến những cõi thú như vậy, sẽ tác thành những định mạng như vậy". Như Lai biết như vậy, Ngài lại biết hơn thế nữa, và Ngài không chấp sở tri

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6562

ấy. Nhờ không chấp trước sở tri ấy, nội tâm chứng
được tịch tịnh. Ngài như thật biết sự tập khởi, sự
diệt trừ của các thọ, vị ngọt, những nguy hiểm và
sự xuất ly của chúng. Nhờ biết vậy, này các Tỷ-
kheo, Như Lai được giải thoát hoàn toàn, không
có chấp thủ.

37. Những pháp ấy, này các Tỷ-kheo, là những pháp
sâu kín, khó thấy, khó chứng, tịch tịnh, mỹ diệu, vượt
ngoài tầm của luận lý suông, tế nhị, chỉ những người
có trí mới có thể phân biệt. Những pháp ấy, Như Lai
đã thắng tri, giác ngộ và truyền thuyết; và chính
những pháp ấy, những ai như thật chân chánh tán
thán Như Lai mới nói đến.

---------------------------------------------------

TỤNG PHẨM THỨ NHẤT

1. Này các Tỷ-kheo, lại có những Sa-môn, Bà-la-
môn, chủ trương một phần Thường trú luận, một
phần Vô thường luận, chấp bản ngã và thế giới là
thường còn đối với một hạng hữu tình và vô
thường đối với một hạng hữu tình khác, với bốn
luận chấp. Và những Sa-môn, Bà-la-môn ấy, y chỉ
gì, căn cứ gì chủ trương một phần Thường trú luận,
một phần Vô thường luận, chấp bản ngã và thế giới
là thường còn đối với một hạng hữu tình và vô

MƯỜI HAI DUYÊN                                             6563

thường đối với một hạng hữu tình khác, với bốn luận chấp?

2. Này các Tỷ-kheo, có một thời đến một giai đoạn
nào đó, sau một thời hạn rất lâu, thế giới này chuyển
hoại. Trong khi thế giới chuyển hoại, các loại hữu
tình phần lớn sanh qua cõi Àbhassara (Quang Âm
thiên). Ở tại đấy, những loại chúng sanh này do ý
sanh, nuôi sống bằng hỷ, tự chiếu hào quang, phi
hành trên hư không, sống trong sự quang vinh, và
sống như vậy một thời gian khá dài.

3. Này các Tỷ-kheo, có một thời đến một giai đoạn
nào đó, sau một thời hạn rất lâu, thế giới này chuyển
thành. Trong khi thế giới này chuyển thành, Phạm
cung được hiện ra, nhưng trống không. Lúc bấy giờ,
một hữu tình, hoặc thọ mạng đã tận, hay phước báo
đã tận, mạng chung từ Quang Âm thiên, sanh qua
Phạm cung trống rỗng ấy. Vị ấy ở tại đấy, do ý sanh,
nuôi sống bằng hỷ, tự chiếu hào quang, phi hành trên
hư không, sống trong sự quang vinh, và sống như
vậy trong một thời gian khá dài.

4. Vị này, tại chỗ ấy, sau khi sống lâu một mình như vậy, khởi ý chán nản, không hoan hỷ và có kỳ vọng: "Mong sao có các loài hữu tình khác, cũng đến tại chỗ này!" Lúc bấy giờ, các loài hữu tình khác, hoặc

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6564

thọ mạng đã tận, hay phước báo đã tận, bị mệnh
chung và từ thân Quang Âm thiên, sanh qua Phạm
cung để làm bạn với vị hữu tình kia. Những loại hữu
tình ở đấy cũng do ý sanh, nuôi sống bằng hỷ, tự
chiếu hào quang, phi hành trên hư không, sống trong
sự quang vinh, và sống như vậy, trong một thời gian
khá dài.

5. Lúc bấy giờ, này các Tỷ-kheo, vị hữu tình đầu tiên sanh qua nghĩ rằng: "Ta là Phạm thiên, Đại Phạm thiên, Toàn năng, Tối thắng, Biến nhãn, Thượng tôn, Thượng đế, Sáng tạo chủ, Hóa sanh chủ, Đại tôn, Chúa tể mọi định mạng, đấng Tự tại, Tổ phụ các chúng sanh đã và sẽ sanh. Những loài hữu tình ấy do chính ta sanh ra. Tại sao vậy? Vì chính do ta khởi niệm: Mong sao các loài hữu tình khác cũng đến tại chỗ này - Chính do sở nguyện của ta mà những loài hữu tình ấy đến tại chỗ này". Các loài hữu tình đến sau cũng nghĩ như thế này: "Vị ấy là Phạm thiên, Đại Phạm thiên, đấng Toàn năng, Tối thắng, Biến nhãn, Thượng tôn, Thượng đế, Sáng tạo chủ, Hóa sanh chủ, Đại tôn, Chúa tể mọi định mạng, đấng Tự tại, Tổ phụ các chúng sanh đã và sẽ sanh. Chúng ta do vị Phạm thiên này hóa sanh. Vì sao vậy? Vì ta đã thấy vị này sanh trước ở đây rồi. Còn chúng ta thì sanh sau".

6. Này các Tỷ-kheo, vị hữu tình sanh ra đầu tiên ấy

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6565

sống được lâu hơn, sắc tướng tốt đẹp hơn và được nhiều uy quyền hơn. Còn các loài hữu tình sanh sau thì sống ngắn hơn, sắc tướng ít tốt đẹp hơn và được ít quyền hơn. Này các Tỷ-kheo, sự tình này xảy ra. Một trong các loài hữu tình ấy, sau khi từ bỏ thân kia lại thác sanh đến cõi này. Khi đến cõi này, vị ấy xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Sau khi xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình, vị ấy, nhờ nhiệt tâm, nhờ tinh tấn, nhờ cần mẫn, nhờ không phóng dật, nhờ chánh ức niệm, nên tâm nhập định. Khi tâm nhập định, vị ấy nhớ tới đời sống quá khứ ấy, chớ không nhớ xa hơn đời sống ấy. Vị ấy nói rằng: "Vị kia là Phạm thiên, Đại Phạm thiên, đấng Toàn năng, Tối thắng, Biến nhãn, Thượng tôn, Thượng đế, Sáng tạo chủ, Hóa sanh chủ, Đại tôn, Chúa tể mọi định mạng, đấng Tự Tại, Tổ phụ các chúng sanh đã và sẽ sanh. Chúng ta do vị Phạm thiên ấy hóa sanh. Vị ấy là thường hằng, kiên cố, thường trú, không bị chuyển biến, thường trú như vậy mãi mãi. Còn chúng ta do vị Phạm thiên ấy hóa sanh đến tại chỗ này. Chúng ta là vô thường, không kiên cố, yểu thọ và chịu sự biến dịch".

Này các Tỷ-kheo, đó là trường hợp thứ nhất, y chỉ theo đó, căn cứ theo đó, một số Sa-môn, Bà-la-môn, chủ trương một phần Thường trú luận, một phần Vô thường luận, chấp bản ngã và thế giới là thường còn

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6566

đối với một hạng hữu tình và vô thường đối với một hạng hữu tình khác.

7. Trường hợp thứ hai, lại có những Sa-môn, Bà-
la-môn, y chỉ gì, căn cứ gì, chủ trương một phần
Thường trú luận, một phần Vô thường luận, chấp
bản ngã và thế giới là thường còn đối với một hạng
hữu tình và vô thường đối với một hạng hữu tình
khác?

Này các Tỷ-kheo, có những hạng chư Thiên gọi là
Khiddàpadosikà (bị nhiễm hoặc bởi dục lạc). Những
vị này sống lâu ngày, mê say trong hý tiếu dục lạc.
Vì sống lâu ngày, mê say trong hý tiếu dục lạc, nên
bị thất niệm. Do thất niệm, các chư Thiên ấy thác
sanh, từ bỏ thân thể của chúng.

8. Này các Tỷ-kheo, sự tình này xảy ra. Một trong các loài hữu tình kia khi thác sanh từ bỏ thân thể ấy, lại sanh đến chỗ này. Khi đến tại chỗ này, vị ấy xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Sau khi xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, vị ấy nhờ nhất tâm, nhờ tinh tấn, nhờ cần mẫn, nhờ không phóng dật, nhờ chánh ức niệm, nên tâm nhập định. Khi tâm nhập định, vị ấy nhớ đến đời sống quá khứ ấy, chớ không nhớ xa hơn đời sống ấy.

9. Vị ấy nói rằng: "Những chư Thiên không bị nhiễm

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6567

hoặc bởi dục lạc, chúng sống lâu ngày không mê say trong hý tiếu dục lạc. Vì sống lâu ngày không mê say trong hý tiếu dục lạc, nên không bị thất niệm. Nhờ không thất niệm, nên những chư Thiên ấy không thác sanh từ bỏ thân thể của chúng, sống thường hằng, kiên cố, thường trú, không bị chuyển biến, thường trú như vậy mãi mãi. Còn chúng ta đã bị nhiễm hoặc bởi dục lạc, sống lâu ngày mê say trong hý tiếu dục lạc. Vì chúng ta sống lâu ngày mê say trong hý tiếu dục lạc, nên bị thất niệm. Do thất niệm, chúng ta từ bỏ thân thể này, sống vô thường, không kiên cố, yểu thọ, chịu sự biến dịch và thác sanh đến tại chỗ này".

Này các Tỷ-kheo, đó là trường hợp thứ hai, y chỉ theo
đó, căn cứ theo đó, một số Sa-môn, Bà-la-môn, chủ
trương một phần Thường trú luận, một phần Vô
thường luận, chấp bản ngã và thế giới là thường còn
đối với một hạng hữu tình, và vô thường đối với một
hạng hữu tình khác.

10. Trường hợp thứ ba, lại có những Sa-môn, Bà-
la-môn, y chỉ gì, căn cứ gì, chủ trương một phần
Thường trú luận, một phần Vô thường luận, chấp
bản ngã và thế giới là thường còn với một hạng
hữu tình, và vô thường đối với một hạng hữu tình
khác?

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6568

Này các Tỷ-kheo, có những hạng chư Thiên gọi là
Manopadosikà (bị nhiễm hoặc bởi tâm trí). Chúng
sống lâu ngày nung nấu bởi sự đố kỵ lẫn nhau. Vì
sống lâu ngày nung nấu bởi sự đố kỵ lẫn nhau, tâm
trí của chúng oán ghét lẫn nhau. Vì tâm trí oán ghét
lẫn nhau, nên thân chúng mệt mỏi, tâm chúng mệt
mỏi. Các hạng chư Thiên ấy thác sanh từ bỏ thân thể
này của chúng.

11. Này các Tỷ-kheo, sự tình này xảy ra. Một trong các vị hữu tình kia, khi thác sanh từ bỏ thân thể ấy, lại sanh đến cõi này. Khi đến tại chỗ này, vị ấy xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Sau khi xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình, vị ấy nhờ nhất tâm, nhờ tinh tấn, nhờ cần mẫn, nhờ không phóng dật, nhờ chánh ức niệm, nên tâm nhập định. Khi tâm nhập định, vị ấy nhớ đến đời sống quá khứ ấy, nhưng không nhớ xa hơn đời sống ấy.

12. Vị ấy nói rằng: "Những vị chư Thiên không bị
nhiễm hoặc bởi tâm trí, chúng sống lâu ngày không
nung nấu bởi sự đố kỵ lẫn nhau. Vì sống lâu ngày
không nung nấu bởi sự đố kỵ lẫn nhau, tâm trí của
chúng không oán ghét nhau. Vì tâm trí chúng không
oán ghét nhau, nên thân chúng không mệt mỏi, tâm
chúng không mệt mỏi. Những hàng chư Thiên ấy
không thác sanh từ bỏ thân thể của chúng, sống

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6569

thường hằng kiên cố, thường trú, không bị chuyển biến, thường trú như vậy mãi mãi". Còn chúng ta bị nhiễm hoặc bởi tâm trí, sống lâu ngày nung nấu bởi sự đố kỵ lẫn nhau, nên tâm trí chúng ta oán ghét lẫn nhau. Vì tâm trí chúng ta oán ghét lẫn nhau, nên thân mệt mỏi và tâm mệt mỏi. Chúng ta thác sanh, từ bỏ thân này, sống vô thường không kiên cố, yểu thọ, chịu sự biến dịch và thác sanh đến tại chỗ này".

Này các Tỷ-kheo, đó là trường hợp thứ ba, y chỉ theo
đó, căn cứ theo đó, một số Sa-môn, Bà-la-môn chủ
trương một phần Thường trú luận, một phần Vô
thường luận, chấp bản ngã và thế giới là thường còn
đối với một hạng hữu tình và vô thường đối với một
hạng hữu tình khác.

13. Trường hợp thứ tư, lại có những Sa-môn, Bà-
la-môn, y chỉ gì, căn cứ gì chủ trương một phần
Thường trú luận, một phần Vô thường luận, chấp
bản ngã và thế giới là thường còn đối với một hạng
hữu tình và vô thường đối với một hạng hữu tình
khác.

Này các Tỷ-kheo, có Sa-môn, hay Bà-la-môn là nhà suy luận, là nhà thẩm sát. Do sự chia chẻ biện bác của suy luận và sự tùy thuộc theo thẩm sát, vị này tuyên bố như thế này: "Cái gọi là mắt, là tai, là mũi,

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6570

là lưỡi, là thân, cái bản ngã ấy vô thường, không kiên
cố, không thường trú, bị chuyển biến. Cái gọi là tâm,
là ý, là thức, cái bản ngã ấy là thường còn, bất biến,
thường trú, không bị chuyển biến, thường hằng như
vậy mãi mãi".

Này các Tỷ-kheo, đó là trường hợp thứ tư, y chỉ theo
đó, căn cứ theo đó, một số Sa-môn, Bà-la-môn, chủ
trương một phần Thường trú luận, một phần Vô
thường luận, chấp bản ngã và thế giới là thường còn
đối với một hạng hữu tình, và vô thường đối với một
hạng hữu tình khác.

14. Này các Tỷ-kheo, những vị Sa-môn, Bà-la-môn
này chủ trương một phần Thường trú luận, một
phần Vô thường luận, chấp bản ngã và thế giới là
thường còn với bốn luận chấp. Nếu có những Sa-
môn hay Bà-la-môn chủ trương Thường trú luận,
chấp bản ngã và thế giới là thường còn, chúng sẽ
chấp cả bốn luận chấp trên, hay một trong những
luận chấp trên, ngoài ra không có luận chấp nào khác
nữa.

15. Này các Tỷ-kheo, Như Lai biết rằng: "Những sở kiến ấy, chấp trước như vậy, chấp thủ như vậy, sẽ đưa đến những cõi thú như vậy, sẽ tác thành những định mạng như vậy". Như Lai tuệ tri như vậy, Ngài

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6571

lại tuệ tri hơn thế nữa, và Ngài không chấp sở tri ấy. Nhờ không chấp sở tri ấy, nội tâm được tịch tịnh. Ngài như thật biết sự tập khởi, sự diệt trừ của các thọ, vị ngọt, những nguy hiểm và sự xuất ly của chúng. Nhờ biết vậy, này các Tỷ-kheo, Như Lai được giải thoát hoàn toàn, không có chấp thủ.

Những pháp ấy, này các Tỷ-kheo, là những pháp sâu kín khó thấy, khó chứng, tịch tịnh, mỹ diệu, vượt ngoài tầm của luận lý suông, tế nhị, chỉ những người có trí mới có thể nhận biết. Những pháp ấy, những ai như thật chân chánh tán thán Như Lai mới nói đến.

-----------------------------------

16. Này các Tỷ-kheo, có những Sa-môn, Bà-la-môn
chủ trương Hữu biên Vô biên, chấp thế giới là Hữu
biên Vô biên với bốn luận chấp. Và những Sa-môn,
Bà-la-môn này, y chỉ gì, căn cứ gì, chủ trương Hữu
biên Vô biên luận, chấp thế giới là hữu biên vô biên
với bốn luận chấp?

17. Này các Tỷ-kheo, ở đây có Sa-môn hay Bà-la- môn, nhờ nhiệt tâm, nhờ tinh tấn, nhờ cần mẫn, nhờ không phóng dật, nhờ chánh ức niệm, nên tâm nhập định. Khi tâm nhập định, vị ấy sống ở trong đời với tư tưởng thế giới là hữu biên. Vị ấy nói rằng: "Thế giới này là hữu biên, có một đường vòng chung

MƯỜI HAI DUYÊN                                        6572

quanh. Vì sao vậy? Vì tôi, nhờ nhất tâm, nhờ tinh
tấn, nhờ cần mẫn, nhờ không phóng dật, nhờ chánh
ức niệm, nên tâm nhập định. Khi tâm nhập định, tôi
sống với tư tưởng thế giới là hữu biên. Do đó tôi biết
rằng thế giới này là hữu biên, có một đường vòng
chung quanh".

Này các Tỷ-kheo, đó là trường hợp thứ nhất, y chỉ
theo đó, căn cứ theo đó, một số Sa-môn, Bà-la-môn
chủ trương Hữu biên Vô biên luận, chấp thế giới là
hữu biên và vô biên.

18. Trường hợp thứ hai, có những Sa-môn, Bà-la- môn, y chỉ gì, căn cứ gì, chủ trương Hữu biên Vô biên luận, chấp thế giới là hữu biên và vô biên?

Này các Tỷ-kheo, ở đây có Sa-môn, Bà-la-môn, nhờ nhất tâm, nhờ tinh tấn, nhờ cần mẫn, nhờ không phóng dật, nhờ chánh ức niệm, nên tâm nhập định. Khi tâm nhập định, vị ấy sống ở trong đời với tư tưởng thế giới là vô biên. Vị ấy nói: "Thế giới này là vô biên, không có giới hạn". Những vị Sa-môn, Bà- la-môn nào đã nói: "Thế giới này là hữu biên, có một đường vòng xung quanh", những vị ấy nói không đúng sự thật. Thế giới này là vô biên, không có giới hạn. Tại sao vậy? Vì tôi nhờ nhất tâm, nhờ tinh tấn, nhờ cần mẫn, nhờ không phóng dật, nhờ chánh ức

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6573

niệm, nên tâm nhập định. Khi tâm nhập định, tôi sống với tư tưởng thế giới là vô biên. Do đó tôi biết: "Thế giới này là vô biên, không có giới hạn".

Này các Tỷ-kheo, đó là trường hợp thứ hai, y chỉ như
vậy, căn cứ như vậy, có một số Sa-môn, Bà-la-môn
chủ trương Hữu biên Vô biên luận, chấp thế giới là
hữu biên vô biên.

19. Trường hợp thứ ba, lại có những Sa-môn, Bà- la-môn, y chỉ gì, căn cứ gì, chủ trương Hữu biên Vô biên luận, chấp thế giới là hữu biên vô biên?

Này các Tỷ-kheo, ở đây có Sa-môn hay Bà-la-môn, nhờ nhất tâm, nhờ tinh tấn, nhờ cần mẫn, nhờ không phóng dật, nhờ chánh ức niệm, nên tâm nhập định. Khi tâm nhập định, vị ấy sống ở trong đời với tư tưởng thế giới là hữu biên về phía trên, phía dưới và thế giới là Vô biên về phía bề ngang. Vị ấy nói: "Thế giới này là hữu biên và vô biên". Những Sa-môn, Bà- la-môn nào đã nói: "Thế giới này là hữu biên, có một đường vòng xung quanh, thì những vị ấy nói không đúng sự thật". Những Sa-môn, Bà-la-môn nào đã nói: "Thế giới này là vô biên không có giới hạn thì những vị ấy nói không đúng sự thật. Thế giới này vừa là hữu biên, vừa là vô biên. Tại sao vậy? Vì rằng, tôi nhờ nhất tâm, nhờ tinh tấn, nhờ cần mẫn, nhờ

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6574

không phóng dật, nhờ chánh ức niệm, nên tâm nhập định. Khi tâm nhập định, tôi sống ở trong đời với tư tưởng, thế giới là hữu biên về phía trên, phía dưới, và thế giới là vô biên về phía bề ngang. Do vậy tôi biết: "Thế giới này vừa là hữu biên vừa là vô biên".

Này các Tỷ-kheo, đó là trường hợp thứ ba, y chỉ như
vậy, căn cứ như vậy, một số Sa-môn, Bà-la-môn chủ
trương Hữu biên Vô biên luận, chấp thế giới là hữu
biên vô biên.

20. Trường hợp thứ tư, lại có những Sa-môn, Bà- la-môn, y chỉ gì, căn cứ gì, chủ trương Hữu biên Vô biên luận, chấp thế giới là hữu biên vô biên?

Này các Tỷ-kheo, ở đây có Sa-môn hay Bà-la-môn là nhà suy luận, là nhà thẩm sát. Do sự chia chẻ biện bác của suy luận và sự tùy thuận theo thẩm sát, vị này tuyên bố như sau: "Thế giới này không phải là hữu biên, cũng không phải là vô biên. Những Sa- môn, Bà-la-môn nào đã nói: "Thế giới này là hữu biên có giới hạn xung quanh", những vị ấy nói không đúng sự thật. Lại những Sa-môn, Bà-la-môn nào đã nói: "Thế giới này là vô biên không có giới hạn" những vị ấy cũng nói không đúng sự thật. Lại những vị Sa-môn, Bà-la-môn nào đã nói: "Thế giới này vừa là hữu biên vừa là vô biên", những vị ấy cũng nói

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6575

không đúng sự thật. Thế giới này cũng không phải là hữu biên, cũng không phải là vô biên.

21. Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn, Bà-la-môn này
chủ trương Hữu biên Vô biên luận với bốn luận
chấp. Nếu có những Sa-môn hay Bà-la-môn nào chủ
trương Hữu biên Vô biên luận, chấp thế giới là hữu
biên vô biên, chúng sẽ chấp cả bốn luận chấp trên,
hay một trong những luận chấp trên, ngoài ra không
có luận chấp nào khác nữa.

22. Này các Tỷ-kheo, Như Lai tuệ tri như thế này: "Những sở kiến ấy, chấp trước như vậy, chấp thủ như vậy, sẽ đưa đến những cõi thú như vậy, sẽ tác thành những định mạng như vậy". Như Lai tuệ tri như vậy. Ngài lại tuệ tri hơn thế nữa, và Ngài không chấp sở tri ấy. Nhờ không chấp trước sở tri ấy, nội tâm được tịch tịnh. Ngài như thật tuệ tri sự tập khởi, sự diệt trừ của các thọ, vị ngọt, những nguy hiểm và sự xuất ly của chúng. Nhờ tuệ tri vậy, này các Tỷ-kheo, Như Lai được giải thoát hoàn toàn, không có chấp thủ.

Những pháp ấy, này các Tỷ-kheo, là những pháp sâu kín, khó thấy, khó chứng, tịch tịnh, mỹ diệu, vượt ngoài tầm của luận lý suông, tế nhị, chỉ những người trí mới có thể nhận biết. Những pháp ấy Như Lai tự chứng tri, giác ngộ và truyền thuyết; và chính những

MƯỜI HAI DUYÊN                                         6576

pháp ấy những ai như thật chân chánh tán thán Như Lai mới nói đến.

------------------------------------------------------------

23. Này các Tỷ-kheo, có một số Sa-môn, Bà-la-môn
chủ trương Ngụy biện luận. Khi bị hỏi vấn đề này
hay vấn đề khác dùng những lời ngụy biện trườn
uốn như con lươn với bốn luận chấp. Và những Sa-
môn, Bà-la-môn ấy, y chỉ gì, căn cứ gì, chủ trương
ngụy biện luận, khi bị hỏi vấn đề này hay vấn đề khác
dùng những lời ngụy biện trườn uốn như con lươn
với bốn luận chấp?

24. Này các Tỷ-kheo, ở đây có Sa-môn hay Bà-la- môn không như thật biết "Đây là thiện" không như thật biết "Đây là bất thiện". Vị ấy nghĩ: Tôi không như thật biết: "Đây là thiện", không như thật biết: "Đây là bất thiện" và nếu tôi trả lời: "Đây là thiện" hoặc tôi trả lời: "Đây là bất thiện", thời dục, tham, sân hoặc hận, khởi lên nơi tôi . Nếu dục, tham, sân hoặc hận, khởi lên nơi tôi, như vậy tôi có thể bị sai lầm. Nếu tôi sai lầm thì tôi bị phiền muộn. Nếu tôi bị phiền muộn sẽ thành một chướng ngại cho tôi - Như vậy, vì sợ sai lầm, vì chán ghét sai lầm, nên vị ấy không trả lời: "Đây là thiện", cũng không trả lời: "Đây là bất thiện". Khi hỏi đến vấn đề này hay vấn

MƯỜI HAI DUYÊN                                              6577

đề khác, vị ấy dùng lời ngụy biện trườn uốn như con
lươn: "Tôi không nói là như vậy. Tôi không nói là
như kia. Tôi không nói là khác như thế. Tôi không
nói là không phải như thế. Tôi không nói là không
không phải như thế".

Này các Tỷ-kheo, đó là trường hợp thứ nhất, y chỉ
như vậy, căn cứ như vậy, một số Sa-môn, Bà-la-môn
chủ trương Ngụy biện luận, khi bị hỏi vấn đề này hay
vấn đề khác dùng những lời ngụy biện trườn uốn như
con lươn.

25. Trường hợp thứ hai, lại có những Sa-môn, Bà-
la-môn, y chỉ gì, căn cứ gì chủ trương Ngụy biện
luận, khi bị hỏi vấn đề này hay vấn đề khác dùng
những lời ngụy biện trườn uốn như con lươn? (1)

Này các Tỷ-kheo, ở đây có Sa-môn hay Bà-la-môn, không như thật biết "Đây là thiện", không như thật biết "Đây là bất thiện". Vị ấy nghĩ: Tôi không như thật biết: "Đây là thiện", không như thật biết: "Đây là bất thiện". Vì tôi không như thật biết: "Đây là thiện", không như thật biết "Đây là bất thiện". Và nếu tôi trả lời: "Đây là thiện" hoặc tôi trả lời: "Đây là bất thiện", thời dục, tham, sân hoặc hận, khởi lên nơi tôi. Nếu dục, tham, sân hoặc hận khởi lên nơi tôi, như vậy tôi có thể chấp thủ. Nếu tôi chấp thủ, thì tôi bị

MƯỜI HAI DUYÊN                                         6578

phiền muộn. Nếu tôi bị phiền muộn, thời thành một chướng ngại cho tôi.

- Như vậy, vì sợ chấp thủ, vì chán ghét chấp thủ, nên vị ấy không trả lời: "Đây là thiện", cũng không trả lời: "Đây là bất thiện". Khi bị hỏi đến vấn đề này hay vấn đề khác, vị ấy dùng lời ngụy biện trườn uốn như con lươn: "Tôi không nói là như vậy. Tôi không nói là như kia. Tôi không nói là khác như thế. Tôi không nói là không phải như thế. Tôi không nói là không không phải như thế". Này các Tỷ-kheo, đó là trường hợp thứ hai, y chỉ như vậy, căn cứ như vậy, một số Sa-môn, Bà-la-môn chủ trương Ngụy biện luận, khi bị hỏi đến vấn đề này hay vấn đề khác, dùng những lời ngụy biện trườn uốn như con lươn.

(1) Hỏi một đường đáp một ngã (trườn uốn như con lươn ).

26. Trường hợp thứ ba, lại có những Sa-môn, Bà-
la-môn, y chỉ gì, căn cứ gì chủ trương ngụy biện
luận, khi bị hỏi vấn đề này hay vấn đề khác dùng
những lời ngụy biện trườn uốn như con lươn?

- Này các Tỷ-kheo, ở đây có Sa-môn hay Bà-la-môn không như thật biết "Đây là thiện", không như thật biết "Đây là bất thiện". Vị ấy nghĩ: Tôi không như

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6579

thật biết: "Đây là thiện", không như thật biết: "Đây là bất thiện". Vì tôi không như thật biết "Đây là thiện", không như thật biết "Đây là bất thiện" và nếu tôi trả lời: "Đây là thiện" hoặc trả lời: "Đây là bất thiện", có những Sa-môn, Bà-la-môn, bác học, tế nhị, nghị luận biện tài, biện bác như chia chẻ sợi tóc, những vị này đi chỗ này chỗ kia, như muốn đả phá các tà kiến với trí tuệ của chúng, chúng có thể đọ tài, chất vấn và cật nạn tôi. Nếu chúng đọ tài, chất vấn, cật nạn tôi, tôi có thể không giải đáp được cho chúng. Nếu tôi không giải đáp được cho chúng, thì tôi bị phiền muộn. Nếu tôi bị phiền muộn thời thành một chướng ngại cho tôi - Như vậy, vì sợ bị thử thách, vì chán ghét thử thách, nên vị ấy không trả lời: "Đây là thiện", cũng không trả lời. "Đây là bất thiện". Khi bị hỏi đến vấn đề này hay vấn đề khác, vị ấy dùng lời ngụy biện trườn uốn như con lươn: "Tôi không nói là như vậy. Tôi không nói là như kia. Tôi không nói là khác như thế. Tôi không nói là không phải như thế. Tôi không nói là không không phải như thế". - Này các Tỷ-kheo, đó là trường hợp thứ ba, y chỉ như vậy, căn cứ như vậy, một số Sa-môn, chủ trương ngụy biện luận, khi bị hỏi vấn đề này hay vấn đề khác dùng những lời ngụy biện trườn uốn như con lươn.

27. Trường hợp thứ tư, lại có những Sa-môn, Bà- la-môn, y chỉ gì, căn cứ gì chủ trương ngụy biện

MƯỜI HAI DUYÊN                                       6580

luận, khi bị hỏi vấn đề này hay vấn đề khác dùng những lời ngụy biện trườn uốn như con lươn?

- Này các Tỷ-kheo, ở đây có Sa-môn, Bà-la-môn đần độn ngu si. Vị này, vì đần độn ngu si, khi bị hỏi vấn đề nay hay vấn đề khác, liền dùng những lời ngụy biện trườn uốn như con lươn: "Anh hỏi tôi có một thế giới khác hay không?" Nếu tôi nghĩ "Có một thế giới khác", tôi có thể trả lời với anh: "Có một thế giới khác". Nhưng tôi không nói là như vậy. Tôi không nói là như kia. Tôi không nói là khác như thế. Tôi không nói là không phải như thế. Tôi không nói là không không phải như thế. Nếu anh hỏi tôi: "Không có một thế giới khác phải không?" Nếu tôi nghĩ: "Không có một thế giới khác", tôi có thể trả lời với anh: "Không có một thế giới khác". Nhưng tôi không nói là như vậy. Tôi không nói là như kia. Tôi không nói là khác như thế. Tôi không nói là không phải như thế. Tôi không nói là không không phải như thế. Nếu anh hỏi tôi "Không có một thế giới khác phải không?" (... như trên... ) "Cũng có và cũng không có một thế giới khác?", "Cũng không có và cũng không không có một thế giới khác?", "Có loại hữu tình hóa sanh?", "Không có loại hữu tình hóa sanh?" , "Cũng có và cũng không có loại hữu tình hóa sanh?", "Cũng không có và cũng không không có loại hữu tình hóa sanh?", "Có kết quả dị thục của các nghiệp thiện và

MƯỜI HAI DUYÊN                                        6581

ác?", "Không có kết quả dị thục của những nghiệp
thiện và ác?", "Cũng có và cũng không có kết quả dị
thục của những nghiệp thiện và ác?", "Cũng không
có và cũng không không có kết quả dị thục của
những nghiệp thiện và ác?", "Như Lai có tồn tại sau
khi chết?", "Như Lai không có tồn tại sau khi chết?",
"Như Lai có và không có tồn tại sau khi chết?", "Như
Lai không có và cũng không không có tồn tại sau khi
chết?". Anh hỏi tôi như vậy. Nếu tôi nghĩ: "Như Lai
không có và cũng không không có tồn tại sau khi
chết". Tôi có thể trả lời: "Như Lai không có và cũng
không không có tồn tại sau khi chết". Nhưng tôi
không nói là như vậy. Tôi không nói là như kia. Tôi
không nói là khác như thế. Tôi không nói là không
phải như thế. Tôi không nói là không không phải như
thế.

-Này các Tỷ-kheo, đó là trường hợp thứ tư, y chỉ như
vậy, căn cứ như vậy, một số Sa-môn, Bà-la-môn chủ
trương ngụy biện luận, khi bị hỏi vấn đề này hay vấn
đề khác dùng những lời ngụy biện trườn uốn như con
lươn.

28. Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn, Bà-la-môn chủ trương ngụy biện luận. Khi bị hỏi vấn đề này hay vấn đề khác, dùng những lời ngụy biện trườn uốn như con lươn với bốn luận chấp. Nếu có những Sa-môn

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6582

hay Bà-la-môn nào chủ trương ngụy biện luận, khi bị hỏi vấn đề này hay vấn đề khác dùng những lời ngụy biện trườn uốn như con lươn, chúng sẽ chấp cả bốn luận chấp trên hay một trong những luận chấp trên, ngoài ra không có luận chấp nào khác nữa.

29. Này các Tỷ-kheo, Như Lai tuệ tri như thế này: "Những sở kiến ấy, chấp trước như vậy, chấp thủ như vậy, sẽ đưa đến cõi thú như vậy, sẽ tác thành những định mạng như vậy". Như Lai tuệ tri như vậy. Ngài lại tuệ tri hơn thế nữa. Và Ngài không chấp sở tri ấy. Nhờ không chấp trước sở tri ấy, nội tâm được tịch tịnh. Ngài như thật tuệ tri sự tập khởi, sự diệt trừ của các thọ, vị ngọt, những nguy hiểm và sự xuất ly của chúng. Nhờ tuệ tri vậy, này các Tỷ-kheo, Như Lai được giải thoát hoàn toàn, không có chấp thủ.

Những pháp ấy, này các Tỷ-kheo, là những pháp sâu
kín, khó thấy, khó chứng, tịch tịnh, mỹ diệu, vượt
ngoài tầm của luận lý suông, tế nhị, chỉ những người
có trí mới có thể phân biệt. Những pháp ấy Như Lai
đã tự chứng tri, giác ngộ và truyền thuyết. Và chính
những pháp ấy những ai như thật chân chánh tán thán
Như Lai mới nói đến.

----------------------------------------------------------

30. Này các Tỷ-kheo, có một số Sa-môn, Bà-la-môn

MƯỜI HAI DUYÊN                                                 6583

chủ trương Vô nhân luận, chấp bản ngã và thế
giới do vô nhân sanh với hai luận chấp. Và những
Sa-môn, Bà-la-môn ấy, y chỉ gì, căn cứ gì, chủ
trương Vô nhân luận, chấp bản ngã và thế giới do vô
nhân sanh?

31. Này các Tỷ-kheo, có những chư Thiên gọi là Vô tưởng hữu tình. Khi một tưởng niệm khởi lên, thời chư Thiên ấy thác sanh, từ bỏ thân chư Thiên của mình. Này các Tỷ-kheo, sự tình này xẩy ra. Một trong loài hữu tình ấy, khi thác sanh từ bỏ thân chư Thiên ấy của mình, lại sanh đến cõi này. Khi đến tại chỗ này, vị ấy xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Sau khi xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, vị ấy nhờ nhiệt tâm, nhờ tinh tấn, nhờ cần mẫn, nhờ không phóng dật, nhờ chánh ức niệm, nên tâm nhập định. Vị ấy nhớ đến khi tưởng niệm phát sanh, chớ không nhớ xa hơn nữa. Vị ấy nói: "Bản ngã và thế giới do vô nhân sanh. Tại sao vậy? Vì rằng tôi trước kia không có, nay tôi có. Từ nơi trạng thái không có, tôi trở thành loài hữu tình".

Này các Tỷ-kheo, đó là trường hợp thứ nhất, y chỉ
như vậy, căn cứ như vậy, một số Sa-môn, Bà-la-môn
chủ trương Vô nhân luận, chấp bản ngã và thế giới
do vô nhân sanh.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6584

32. Trường hợp thứ hai, những Sa-môn, Bà-la- môn, y chỉ gì, căn cứ gì, chủ trương Vô nhân luận, chấp bản ngã và thế giới do vô nhân sanh?

Này các Tỷ-kheo, ở đây có Sa-môn hay Bà-la-môn là nhà biện luận, là nhà thẩm sát. Do sự chia chẻ biện bác của suy luận và sự tùy thuận theo thẩm sát, vị ấy tuyên bố: "Bản ngã và thế giới vô nhân sanh".

Này các Tỷ-kheo, đó là trường hợp thứ hai, y chỉ như
vậy, căn cứ như vậy, một số Sa-môn, Bà-la-môn chủ
trương Vô nhân luận, chấp bản ngã và thế giới do vô
nhân sanh.

33. Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn, Bà-la-môn
chủ trương Vô nhân luận, chấp bản ngã và thế giới
do vô nhân sanh với hai luận chấp. Nếu có những
Sa-môn hay Bà-la-môn nào chủ trương Vô nhân
luận, chấp bản ngã và thế giới do vô nhân sanh,
chúng sẽ chấp cả hai luận chấp trên hay một trong
những luận chấp trên, ngoài ra không có luận chấp
nào khác nữa.

34. Này các Tỷ-kheo, Như Lai tuệ tri như thế này: "Những sở kiến ấy, chấp trước như vậy, chấp thủ như vậy, sẽ đưa đến cõi thú như vậy, sẽ tác thành những định mạng như vậy". Như Lai tuệ tri như vậy, Ngài lại tuệ tri hơn thế nữa, và Ngài không chấp sở tri ấy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6585

Nhờ không chấp trước sở tri ấy, nội tâm được tịch tịnh. Ngài như thật tuệ tri sự tập khởi, sự diệt trừ của các thọ, vị ngọt, những nguy hiểm và sự xuất ly của chúng. Nhờ tuệ tri như vậy, này các Tỷ-kheo, Như Lai được giải thoát hoàn toàn, không có chấp thủ. Những pháp ấy, này các Tỷ-kheo, là những pháp sâu kín, khó thấy, khó chứng, tịch tịnh, mỹ diệu, vượt ngoài tầm của luận lý suông, tế nhị, chỉ những người có trí mới có thể phân biệt. Những pháp ấy Như Lai đã tự chứng tri, giác ngộ và truyền thuyết. Và chính những pháp ấy những ai như thật chân chánh tán thán Như Lai mới nói đến.

35. Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn, Bà-la-môn
luận bàn về quá khứ tối sơ, chấp kiến về quá khứ
tối sơ, y cứ về quá khứ tối sơ, đề xướng nhiều ý kiến
sai khác với mười tám luận chấp trên. Này các Tỷ-
kheo, nếu có những Sa-môn hoặc Bà-la-môn luận
bàn về quá khứ tối sơ, chấp kiến về quá khứ tối sơ, y
cứ về quá khứ tối sơ, đề xướng nhiều ý kiến sai khác,
chúng sẽ chấp cả mười tám luận chấp trên hay một
trong những luận chấp trên, ngoài ra không có luận
chấp nào khác nữa.

36. Này các Tỷ-kheo, Như Lai tuệ tri như thế này: "Những sở kiến ấy, chấp trước như vậy, chấp thủ như vậy, sẽ đưa đến cõi thú như vậy, sẽ tác thành những

MƯỜI HAI DUYÊN                                        6586

định mạng như vậy". Như Lai tuệ tri như vậy. Ngài lại tuệ tri hơn thế nữa. Và Ngài không chấp sở tri ấy. Nhờ không chấp trước sở tri ấy, nội tâm được tịch tịnh. Ngài như thật tuệ tri sự tập khởi, sự diệt trừ của các thọ, vị ngọt, những nguy hiểm và sự xuất ly của chúng. Nhờ tuệ tri vậy, này các Tỷ-kheo, Như Lai được giải thoát hoàn toàn, không có chấp thủ.

Những pháp ấy, này các Tỷ-kheo, là những pháp sâu
kín, khó thấy, khó chứng, tịch tịnh, mỹ diệu, vượt
ngoài tầm của luận lý suông, tế nhị, chỉ những người
có trí mới có thể phân biệt. Những pháp ấy Như Lai
đã tự chứng tri, giác ngộ và truyền thuyết. Và chính
những pháp ấy, những ai như thật chân chánh
tán thán Như Lai mới nói đến.

------------------------------------------------------

--------------------------------------------------------

37. Này các Tỷ-kheo, có một số Sa-môn, Bà-la-môn
LUẬN BÀN VỀ TƯƠNG LAI, chấp kiến về tương
lai, y cứ về tương lai, đề xướng nhiều ý kiến sai khác
với bốn mươi bốn luận chấp. Và những vị Sa-môn,
Bà-la-môn này, y chỉ gì, căn cứ gì, luận bàn về tương
lai, chấp kiến về tương lai, y cứ về tương lai đề
xướng nhiều ý kiến sai khác với bốn mươi bốn luận
chấp?

MƯỜI HAI DUYÊN                                                6587

38. Này các Tỷ-kheo, có những Sa-môn, Bà-la-môn
chủ trương hữu tưởng sau khi chết, chấp bản ngã
có tưởng sau khi chết với mười sáu luận chấp. Và
những Sa-môn, Bà-la-môn này, y chỉ gì, căn cứ gì,
chủ trương Hữu tưởng luận sau khi chết, với mười
sáu luận chấp?

- Những vị này chủ trương: "Bản ngã có sắc,
không có bệnh, sau khi chết có tưởng".
- Chúng chủ trương: "Bản ngã có sắc và cũng
không có sắc ...",
- "Bản ngã cũng không có sắc và cũng không
không có sắc ...",
- "Bản ngã là hữu biên...",
- "Bản ngã là vô biên ...",
- "Bản ngã là hữu biên và vô biên",
- "Bản ngã cũng không hữu biên và cũng không
vô biên ...",
- "Bản ngã là nhất tưởng ...",
- "Bản ngã là dị tưởng ...".
- "Bản ngã là thiểu tưởng ...",
- "Bản ngã là vô lượng tưởng ...",
- "Bản ngã là thuần lạc ...",

MƯỜI HAI DUYÊN                                 6588

- "Bản ngã là thuần khổ ...",
- "Bản ngã là khổ lạc".
- Chúng chủ trương: "Bản ngã là không khổ
không lạc, không có bệnh, sau khi chết có
tưởng".

39. Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn, Bà-la-môn này
chủ trương hữu tưởng sau khi chết, chấp bản ngã có
tưởng sau khi chết với mười sáu luận chấp. Này các
Tỷ-kheo, những Sa-môn hay Bà-la-môn này chủ
trương Hữu tưởng luận sau khi chết, chúng sẽ chấp
cả mười sáu luận chấp trên, hay một trong những
luận chấp trên, ngoài ra không có luận chấp nào khác
nữa.

40. Này các Tỷ-kheo, Như Lai tuệ tri như thế này: "Những sở kiến ấy, chấp trước như vậy, sẽ đưa đến cõi thú như vậy, sẽ tác thành những định mạng như vậy". Như Lai tuệ tri như vậy, Ngài lại tuệ tri hơn thế nữa, và Ngài không chấp sở tri ấy. Nhờ không chấp trước sở tri ấy, nội tâm được tịch tịnh. Ngài như thật tuệ tri sự tập khởi, sự diệt trừ của các thọ, vị ngọt, những nguy hiểm và sự xuất ly của chúng. Nhờ tuệ tri vậy, này các Tỷ-kheo, Như Lai được giải thoát hoàn toàn, không có chấp thủ.

 Những pháp ấy, này các Tỷ-kheo, là những pháp

MƯỜI HAI DUYÊN                                       6589

sâu kín, khó thấy, khó chứng, tịch tịnh, mỹ diệu,
vượt ngoài tầm của luận lý suông, tế nhị, chỉ
những người có trí mới có thể phân biệt. Những
pháp ấy Như Lai đã tự chứng tri, giác ngộ và
truyền thuyết. Và chính những pháp ấy, những ai
như thật chân chánh tán thán Như Lai mới nói
đến.

--------------------------------------------------

TỤNG PHẨM THỨ HAI

1. Này các Tỷ-kheo, có một số Sa-môn, Bà-la-môn,
chủ trương Vô tưởng luận sau khi chết, chấp bản
ngã không có tưởng sau khi chết với tám luận
chấp. Và những Sa-môn, Bà-la-môn này, y chỉ gì,
căn cứ gì, chủ trương Vô tưởng luận sau khi chết,
chấp bản ngã không có tưởng sau khi chết với tám
luận chấp?

2. Những vị này chủ trương:

- "Bản ngã có sắc, không có bệnh, sau khi chết
không có tưởng",
- "Bản ngã không có sắc ...",
- "Bản ngã có sắc và cũng không có sắc ...",

MƯỜI HAI DUYÊN                                            6590

- "Bản ngã không có sắc và cũng không không
có sắc ...",
- "Là hữu biên ...", "Là vô biên ...",
- "Là hữu biên và vô biên ...".
- Các vị này chấp bản ngã là phi hữu biên và phi
vô biên, không có bệnh, sau khi chết không có
tưởng.

3. Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn, Bà-la-môn này
chủ trương Vô tưởng luận sau khi chết, chấp bản
ngã không có tưởng sau khi chết với tám luận chấp.
- Này các Tỷ-kheo, nếu có những Sa-môn hay Bà-la-
môn nào chủ trương Vô tưởng luận sau khi chết,
chấp bản ngã không có tưởng sau khi chết, chúng sẽ
chấp cả tám luận chấp trên, hay một trong những
luận chấp trên, ngoài ra không có luận chấp nào
khác nữa.

4. Này các Tỷ-kheo. Như Lai tuệ tri như thế này: "Những sở kiến ấy, chấp trước như vậy, chấp thủ như vậy, sẽ đưa đến những cõi thú như vậy, sẽ tác thành những định mạng như vậy". Như Lai tuệ tri như vậy. Ngài lại tuệ tri hơn thế nữa, và Ngài không chấp sở tri ấy. Nhờ không chấp trước sở tri ấy, nội tâm được tịch tịnh. Ngài như thật tuệ tri sự tập khởi, sự diệt trừ của các thọ, vị ngọt, những nguy hiểm và sự xuất ly

MƯỜI HAI DUYÊN                                         6591

của chúng. Nhờ tuệ tri vậy, này các Tỷ-kheo, Như Lai được giải thoát hoàn toàn, không có chấp thủ.

 Những pháp ấy, này các Tỷ-kheo, là những pháp
sâu kín, khó thấy, khó chứng, tịch tịnh, mỹ diệu,
vượt ngoài tầm của luận lý suông, tế nhị, chỉ
những người có trí mới có thể nhận biết. Những
pháp ấy Như Lai tự chứng tri, giác ngộ và truyền
thuyết; và chính những pháp ấy nhưng ai như thật
chân chánh tán thán Như Lai mới nói đến.

--------------------------------------------

5. Này các Tỷ-kheo, có một số Sa-môn, Bà-la-môn
chủ trương Phi Hữu tưởng Phi Vô tưởng luận sau
khi chết, chấp bản ngã phi hữu tưởng phi vô
tưởng với tám luận chấp. Và những Sa-môn, Bà-la-
môn này, y chỉ gì, căn cứ gì, chủ trương Phi Hữu
tưởng Phi Vô tưởng luận sau khi chết, chấp bản ngã
phi hữu tưởng phi vô tưởng với tám luận chấp?

6. Những vị này chấp:

- "Bản ngã có sắc, không có bệnh, sau khi chết
phi hữu tưởng phi vô tưởng... ",
- "Bản ngã là vô sắc... ",
- "Bản ngã có sắc và cũng không có sắc... ",

MƯỜI HAI DUYÊN                                        6592

- "Bản ngã là phi hữu sắc và cũng phi vô sắc... ",
- "Bản ngã là hữu biên... ",
- "Bản ngã là vô biên... ",
- "Bản ngã là hữu biên và vô biên... ".

7. Những vị này chấp rằng: Bản ngã là phi hữu biên và cũng phi vô biên, không có bệnh, sau khi chết phi hữu tưởng phi vô tưởng, với tám luận chấp. Này các Tỷ-kheo, nếu có Sa-môn hay Bà-la-môn nào, chủ trương phi hữu tưởng phi vô tưởng, chúng sẽ chấp cả tám luận chấp trên, hay một trong những luận chấp trên, ngoài ra không có luận chấp nào khác nữa.

8. Này các Tỷ-kheo, Như Lai tuệ tri như thế này: "Những sở kiến ấy, chấp trước như vậy, sẽ đưa đến những cõi thú như vậy, sẽ tác thành những định mạng như vậy". Như Lai tuệ tri như vậy. Ngài tuệ tri hơn thế nữa, và Ngài không chấp sở tri ấy. Nhờ không chấp trước sở tri ấy, nội tâm được tịch tịnh. Ngài như thật tuệ tri sự tập khởi, sự diệt trừ của các thọ, vị ngọt, những nguy hiểm và sự xuất ly của chúng. Nhờ tuệ tri vậy, này các Tỷ-kheo, Như Lai được giải thoát hoàn toàn, không có chấp thủ.

 Những pháp ấy, này các Tỷ-kheo, là những pháp sâu kín, khó thấy, khó chứng, tịch tịnh, mỹ diệu,

MƯỜI HAI DUYÊN                                        6593

vượt ngoài tầm của luận lý suông, tế nhị, chỉ
những người có trí mới có thể nhận biết. Những
pháp ấy Như Lai tự chứng tri, giác ngộ và truyền
thuyết; và chính những pháp ấy những ai như thật
chân chánh tán thán Như Lai mới nói đến.

-------------------------------------------------------------- -

9. Này các Tỷ-kheo, có một số Sa-môn, Bà-la-môn,
chủ trương Đoạn diệt luận, chấp trước sự đoạn
diệt, sự tiêu thất, sự hủy hoại của loài hữu tình với
bảy luận chấp. Và những Sa-môn, Bà-la-môn này, y
chỉ gì, căn cứ gì, chấp trước sự đoạn diệt, sự tiêu
thất, sự hủy hoại của loài hữu tình với bảy luận
chấp?

10. Này các Tỷ-kheo, có Sa-môn hoặc Bà-la-môn chủ trương lý thuyết và ý kiến: "Vì bản ngã này có sắc, do bốn đại hợp thành, do cha mẹ sanh ra, khi thân hoại bị hủy nát tiêu diệt, sau khi chết không còn nữa, nên bản ngã này như thế hoàn toàn đoạn diệt". Như vậy một số người chủ trương sự đoạn diệt, sự tiêu thất và sự hủy hoại của loài hữu tình.

11. Một vị khác lại nói: "Này ông, thật có bản ngã như ông nói. Tôi không nói bản ngã ấy không có, nhưng bản ngã ấy như thế không bị hoàn toàn đoạn

MƯỜI HAI DUYÊN                                              6594

diệt. Lại còn một bản ngã khác có thiên tánh, có sắc,
thuộc dục giới, ăn các đồ ăn đoàn thực. Bản ngã ấy
ông không biết, ông không thấy. Bản ngã ấy tôi biết,
tôi thấy. Bản ngã ấy khi thân hoại, bị hủy nát tiêu
diệt, sau khi chết không còn nữa, nên bản ngã ấy như
thế hoàn toàn đoạn diệt". Như vậy có một số người
chủ trương sự đoạn diệt, tiêu thất và hủy hoại của
loài hữu tình.

12. Một vị khác lại nói: "Này ông, thật có bản ngã ấy
như ông nói. Tôi không nói bản ngã ấy không có.
Nhưng bản ngã ấy như thế không bị hoàn toàn đoạn
diệt. Lại còn một bản ngã khác có thiên tánh, có sắc,
do ý tạo thành, mọi chi tiết tay chân lớn nhỏ đều đầy
đủ, không khuyết một căn nào. Bản ngã ấy ông
không biết, ông không thấy. Bản ngã ấy tôi biết, tôi
thấy. Bản ngã ấy khi thân hoại bị hủy nát, tiêu diệt,
sau khi chết không còn nữa, nên bản ngã ấy như thế
hoàn toàn đoạn diệt". Như vậy có một số người chủ
trương sự đoạn diệt, tiêu thất và hủy hoại của loài
hữu tình.

13. Một vị khác lại nói: "Này ông, thật có bản ngã ấy như ông nói. Tôi không nói bản ngã ấy không có. Nhưng bản ngã ấy như thế không bị hoàn toàn đoạn diệt. Lại còn một bản ngã khác vượt ngoài tất cả sắc tưởng, diệt trừ các tưởng chống đối, không ức niệm

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6595

các dị tưởng, nhận hiểu hư không là vô biên. - Đạt đến không vô biên xứ. Bản ngã ấy ông không biết, ông không thấy. Bản ngã ấy tôi biết, tôi thấy. Bản ngã ấy khi thân hoại, bị hủy nát tiêu diệt, sau khi chết không còn nữa, nên bản ngã ấy như thế hoàn toàn đoạn diệt". Như vậy có một số người chủ trương sự đoạn diệt, tiêu thất và hủy hoại của loài hữu tình.

14. Một vị khác lại nói: "Này ông, thật có bản ngã ấy như ông nói. Tôi không nói bản ngã ấy không có. Nhưng bản ngã ấy như thế không bị hoàn toàn đoạn diệt. Lại còn một bản ngã khác vượt ngoài tất cả không vô biên xứ, nhận hiểu: Thức là vô biên. - Đạt đến Thức vô biên xứ. Bản ngã ấy ông không biết, ông không thấy. Bản ngã ấy tôi biết, tôi thấy. Bản ngã ấy khi thân hoại, bị hủy nát, tiêu diệt, sau khi chết không còn nữa, nên bản ngã ấy như thế hoàn toàn đoạn diệt". Như vậy có một số người chủ trương sự đoạn diệt, tiêu thất và hủy hoại của loài hữu tình.

15. Một vị khác lại nói: "Này ông, thật có bản ngã ấy như ông nói. Tôi không nói bản ngã ấy không có. Nhưng bản ngã ấy như thế không bị hoàn toàn đoạn diệt. Lại còn một bản ngã khác vượt ngoài tất cả Thức vô biên xứ, nhận hiểu: không có sở hữu. - Đạt đến Vô sở hữu xứ. Bản ngã ấy ông không biết, ông không thấy. Bản ngã ấy tôi biết, tôi thấy. Bản ngã ấy

MƯỜI HAI DUYÊN                                        6596

khi thân hoại bị hủy nát, tiêu diệt, sau khi chết không còn nữa, nên bản ngã ấy như thế hoàn toàn đoạn diệt". Như vậy có một số người chủ trương sự đoạn diệt, tiêu thất và hủy hoại của loài hữu tình.

16. Một vị khác lại nói: "Này ông, thật có bản ngã ấy
như ông nói. Tôi không nói bản ngã ấy không có.
Nhưng bản ngã ấy như thế không bị hoàn toàn đoạn
diệt. Lại còn một bản ngã khác vượt ngoài tất cả Vô
sở hữu xứ, nhận hiểu: Đây là tịch tịnh, đây là mỹ
diệu. - Đạt đến Phi tưởng Phi phi tưởng xứ. Bản ngã
ấy ông không biết, ông không thấy. Bản ngã ấy tôi
biết, tôi thấy. Bản ngã ấy khi thân hoại, bị hủy nát
tiêu diệt, sau khi chết không còn nữa, nên bản ngã ấy
như thế hoàn toàn đoạn diệt". Như vậy có một số
người chủ trương sự đoạn diệt, tiêu thất và hủy hoại
của loài hữu tình.

17. Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn, Bà-la-môn ấy,
chủ trương Đoạn diệt luận, chấp trước sự đoạn diệt,
tiêu thất, hủy hoại của loài hữu tình với bảy luận
chấp. Này các Tỷ-kheo, nếu có những vị Sa-môn hay
Bà-la-môn nào chủ trương Đoạn diệt luận, chấp
trước sự đoạn diệt, tiêu thất, hủy hoại của loài hữu
tình, chúng chấp cả bảy luận chấp trên, hay một trong
những luận chấp trên, ngoài ra không có luận chấp
nào khác nữa.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       6597

18. Này các Tỷ-kheo. Như Lai tuệ tri như thế này: "Những sở kiến ấy, chấp trước như vậy, sẽ đưa đến những cõi thú như vậy, sẽ tác thành những định mạng như vậy". Như Lai tuệ tri như vậy, Ngài tuệ tri hơn thế nữa, và Ngài không chấp sở tri ấy. Nhờ không chấp trước sở tri ấy, nội tâm được tịch tịnh. Ngài như thật tuệ tri sự tập khởi, sự diệt trừ của các thọ, vị ngọt, những nguy hiểm và sự xuất ly của chúng. Nhờ tuệ tri như vậy, này các Tỷ-kheo, Như Lai được giải thoát hoàn toàn, không có chấp thủ.

 Những pháp ấy, này các Tỷ-kheo, là những pháp
sâu kín, khó thấy, khó chứng, tịch tịnh, mỹ diệu,
vượt ngoài tầm của luận lý suông, tế nhị, chỉ
những người có trí mới có thể nhận biết. Những
pháp ấy Như Lai tự chứng tri, giác ngộ và truyền
thuyết: và chính những pháp ấy những ai như thật
chân chánh tán thán Như Lai mới nói đến.

--------------------------------------------------------

-------------------------------------------------------------- ------

19. Này các Tỷ-kheo, có một số Sa-môn, Bà-la-môn
chủ trương HIỆN TẠI NIẾT BÀN LUẬN, chấp
trước sự tối thượng hiện tại Niết Bàn của loài hữu
tình với năm luận chấp. Và những Sa-môn, Bà-la-

MƯỜI HAI DUYÊN                                               6598

môn này, y chỉ gì, căn cứ gì, chủ trương Hiện tại Niết bàn luận, chấp sự tối thượng hiện tại Niết Bàn của loài hữu tình với năm luận chấp?

20. Này các Tỷ-kheo, có Sa-môn hay Bà-la-môn chủ
trương và quan niệm: "Khi nào bản ngã này tận
hưởng, sung mãn năm món dục lạc, như thế bản ngã
ấy đạt đến tối thượng Niết Bàn của loài hữu tình".

21. Một vị khác lại nói: "Này ông, thật có bản ngã ấy như ông nói. Tôi không nói bản ngã ấy không có. Nhưng bản ngã ấy như thế, không phải hoàn toàn đạt đến tối thượng Niết Bàn. Vì cớ sao? Vì rằng tính của dục lạc và vô thường, khổ, biến dịch. Vì tánh của chúng là biến dịch, chuyển hóa, nên ưu, bi, khổ, muộn, não phát sanh. Khi nào bản ngã ấy ly các dục lạc, ly các ác pháp, đạt đến và an trú vào đệ nhất thiền; thiền định này có tầm, có tứ, có hỷ và có lạc, do ly dục sanh. Như thế, bản ngã ấy đạt đến tối thượng hiện tại Niết Bàn". Như vậy có người chủ trương tối thượng hiện tại Niết Bàn của loài hữu tình.

22. Một vị khác lại nói: "Này ông, thật có bản ngã ấy như ông nói. Tôi không nói bản ngã ấy không có. Nhưng bản ngã ấy như thế, không phải hoàn toàn đạt đến tối thượng hiện tại Niết Bàn. Vì cớ sao? Vì ở đây thiền định ấy có tầm, có tứ nên gọi là thô tháo. Khi

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6599

nào bản ngã ấy có tầm và tứ, đạt đến và an trú đệ nhị
thiền. Thiền định này nội tâm yên tỉnh, trí chuyên
nhất cảnh, không tầm, không tứ, hỷ lạc do định sanh.
Như thế, bản ngã ấy đạt đến tối thượng hiện tại Niết
Bàn". Như vậy có người chủ trương tối thượng hiện
tại Niết Bàn của loài hữu tình.

23. Một vị khác lại nói: "Này ông, thật có bản ngã ấy như ông nói. Tôi không nói bản ngã ấy không có. Nhưng bản ngã ấy như thế, không phải hoàn toàn đạt đến tối thượng hiện tại Niết Bàn. Vì cớ sao? Vì ở đây tâm trí có hỷ và bị kích động nên gọi là thô tháo. Khi nào bản ngã ấy không tham hỷ, trú xã, chánh niệm, chánh trí, thân hưởng lạc mà các bậc thánh gọi là Hỷ niệm lạc trú - đạt đến và an trú đệ tam thiền". Như thế, bản ngã ấy đạt đến tối thượng hiện tại Niết Bàn. Như vậy, có người chủ trương tối thượng hiện tại Niết Bàn. Như vậy, có người chủ trương tối thượng hiện tại Niết-bàn của loài hữu tình.

24. Một vị khác lại nói: "Này ông, thật có bản ngã ấy như ông nói. Tôi không nói bản ngã ấy không có. Nhưng bản ngã ấy như thế, không phải hoàn toàn đạt đến tối thượng hiện tại Niết bàn. Vì cớ sao? Vì ở đây tâm thọ lạc nên gọi là thô tháo. Khi nào bản ngã ấy xả lạc và xả khổ, diệt trừ hỷ và ưu về trước, đạt đến và an trú vào đệ tứ thiền. Thiền này không khổ,

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6600

không lạc, xả niệm thanh tịnh. Như thế, bản ngã ấy
đạt đến tối thượng hiện tại Niết Bàn". Như vậy có
người chủ trương tối thượng hiện tại Niết Bàn của
loài hữu tình.

25. Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn, Bà-la-môn ấy
chủ trương Hiện tại Niết-bàn luận, chấp trước sự
tối thượng hiện tại Niết Bàn của loài hữu tình với
năm luận chấp. Này các Tỷ-kheo, nếu có những Sa-
môn, Bà-la-môn nào chủ trương Hiện tại Niết-bàn
luận, chấp sự tối thượng hiện tại Niết Bàn của loài
hữu tình, những vị này sẽ chấp cả năm luận chấp
trên, hay một trong năm luận chấp trên, ngoài ra
không còn một luận chấp nào khác nữa.

26. Này các Tỷ-kheo, Như Lai tuệ tri như thế này: "Những sở kiến ấy, chấp trước như vậy sẽ đưa đến những cõi thú như vậy, sẽ tác thành những định mạng như vậy". Như Lai tuệ tri như vậy. Ngài tuệ tri hơn thế nữa, và Ngài không chấp sở tri ấy. Nhờ không chấp trước sở tri ấy, nội tâm được tịch tịnh. Ngài như thật tuệ tri sự tập khởi, sự diệt trừ của các thọ, vị ngọt, những nguy hiểm và sự xuất ly của chúng. Nhờ tuệ tri như vậy, này các Tỷ-kheo, Như Lai được giải thoát hoàn toàn không có chấp thủ.

 Những pháp ấy, này các Tỷ-kheo, là những pháp

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6601

sâu kín, khó thấy, khó chứng, tịch tịnh, mỹ diệu,
vượt ngoài tầm của luận lý suông, tế nhị, chỉ
những người có trí mới có thể nhận biết. Những
pháp ấy Như Lai tự chứng tri, giác ngộ và truyền
thuyết; và chính những pháp ấy những ai như thật
chân chánh tán thán Như Lai mới nói đến.

------------------------------------------------------------

27. Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn, Bà-la-môn ấy luận bàn về tương lai, chấp kiến về tương lai, y cứ về tương lai, sẽ đề xướng nhiều sở kiến sai khác với bốn mươi bốn luận chấp. Này các Tỷ-kheo, những Sa- môn hay Bà-la-môn nào, luận bàn về tương lai, chấp kiến về tương lai, y cứ về tương lai, đề xướng nhiều sở kiến sai khác. Chúng sẽ chấp bốn mươi bốn luận chấp trên, hay một trong những luận chấp trên, ngoài ra không có luận chấp nào khác nữa.

28. Này các Tỷ-kheo, Như Lai tuệ tri như thế này: "Những sở kiến ấy, chấp trước như vậy, sẽ đưa đến những cõi thú như vậy, sẽ tác thành những định mạng như vậy". Như Lai tuệ tri như vậy. Ngài tuệ tri hơn thế nữa, và Ngài không chấp sở tri ấy. Nhờ không chấp trước sở tri ấy, nội tâm được tịch tịnh. Ngài như thật tuệ tri sư tập khởi, sự diệt trừ của các thọ, vị ngọt, những nguy hiểm và sự xuất ly của

MƯỜI HAI DUYÊN                                              6602

chúng. Nhờ tuệ tri như vậy, này các Tỷ-kheo, Như Lai được giải thoát hoàn toàn, không có chấp thủ.

29. Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn, Bà-la-môn ấy luận bàn về quá khứ tối sơ và luận bàn về tương lai, luận bàn về quá khứ tối sơ và tương lai, chấp kiến về quá khứ tối sơ và tương lai, y cứ về quá khứ tối sơ và tương lai, đề xướng nhiều sở kiến sai khác với sáu mươi hai luận chấp. Này các Tỷ-kheo, những Sa- môn hay Bà-la-môn nào, luận bàn về quá khứ tối sơ, luận bàn về tương lai, luận bàn về quá khứ tối sơ và tương lai, chấp kiến về quá khứ tối sơ và tương lai, y cứ về quá khứ tối sơ và tương lai, đề xướng nhiều sở kiến sai khác. Những vị ấy sẽ chấp sáu mươi hai luận chấp trên, hay một trong những luận chấp trên, ngoài ra không có luận chấp nào khác nữa.

30. Này các Tỷ-kheo, Như Lai tuệ tri như thế này: "Những sở kiến ấy, chấp trước như vậy, sẽ đưa đến những cõi thú như vậy, sẽ tác thành những định mệnh như vậy". Như Lai tuệ tri như vậy. Ngài tuệ tri hơn thế nữa, và Ngài không chấp sở tri ấy. Nhờ không chấp trước sở tri ấy, nội tâm được tịch tịnh. Ngài như thật tuệ tri sự tập khởi sự diệt trừ của các thọ, vị ngọt, những nguy hiểm và sự xuất ly của chúng. Nhờ tuệ tri như vậy, này các Tỷ-kheo, Như Lai được giải thoát hoàn toàn, không có chấp thủ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6603

31. Những pháp ấy, này các Tỷ-kheo, là những pháp
sâu kín, khó thấy, khó chứng, tịch tịnh, mỹ diệu, vượt
ngoài tầm của luận lý suông, tế nhị, chỉ những người
có trí mới có thể nhận biết. Những pháp ấy Như Lai
tự chứng tri, giác ngộ và truyền thuyết, và chính
những pháp ấy những ai như thật chân chánh tán thán
Như Lai mới nói đến.

-------------------------------------------------

32. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn chủ trương Thường trú luận, chấp bản ngã và
thế giới là thường trú với bốn luận chấp. Chủ trương
ấy là kinh nghiệm cá nhân, là sự không biết,
không thấy, sự cảm thọ của những Sa-môn, Bà-
la-môn, là sự kích thích, dao động, xuyên tạc của
những vị bị tham ái chi phối.

33. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn chủ trương một phần Thường trú luận, một
phần Vô thường luận, chấp bản ngã và thế giới là
thường còn đối với một hạng hữu tình và vô thường
đối với một hạng hữu tình khác với bốn luận chấp.
Chủ trương ấy là kinh nghiệm cá nhân, là sự
không biết, không thấy, sự cảm thọ của những Sa-
môn, Bà-la-môn, là sự kích thích, dao động, xuyên
tạc của những vị bị tham ái chi phối.

MƯỜI HAI DUYÊN                                           6604

34. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn chủ trương Hữu biên Vô biên luận, chấp thế
giới là hữu biên vô biên với bốn luận chấp. Chủ
trương ấy là kinh nghiệm cá nhân, là sự không biết,
không thấy, sự cảm thọ của những Sa-môn, Bà-la-
môn, là sự kích thích dao động, xuyên tạc của những
vị bị tham ái chi phối.

35. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn chủ trương Ngụy biện luận. Khi bị hỏi vấn đề
này hay vấn đề khác dùng những lời ngụy biện trườn
uốn như con lươn với bốn luận chấp. Chủ trương ấy
là kinh nghiệm cá nhân, là sự không biết, không thấy,
sự cảm thọ của những Sa-môn, Bà-la-môn, là sự kích
thích, dao động, xuyên tạc của những vị bị tham ái
chi phối.

36. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn, chủ trương Vô nhân luận, chấp bản ngã và
thế giới do vô nhân sanh với hai luận chấp. Chủ
trương ấy là kinh nghiệm cá nhân, là sự không biết
không thấy, sự cảm thọ của những Sa-môn, Bà-la-
môn, là sự kích thích, dao động, xuyên tạc của những
vị bị tham ái chi phối.

37. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà- la-môn, luận bàn về quá khứ tối sơ, chấp kiến về quá

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6605

khứ tối sơ, y cứ về quá khứ tối sơ, đề xướng nhiều ý
kiến sai khác với mười tám luận chấp. Chủ trương ấy
là kinh nghiệm cá nhân, là sự không biết, không thấy,
sự cảm thọ của những Sa-môn, Bà-la-môn, là sự kích
thích, dao động, xuyên tạc của những vị bị tham ái
chi phối.

38. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn chủ trương Hữu tưởng luận sau khi chết, chấp
bản ngã có tưởng sau khi chết với mười sáu luận
chấp. Chủ trương ấy là kinh nghiệm cá nhân, là sự
không biết, không thấy, sự cảm thọ của những Sa-
môn, Bà-la-môn, là sự kích thích, dao động xuyên
tạc của những vị bị tham ái chi phối.

39. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn chủ trương Vô tưởng luận sau khi chết, chấp
bản ngã không có tưởng sau khi chết với tám luận
chấp. Chủ trương ấy là kinh nghiệm cá nhân, là sự
không biết, không thấy, sự cảm thọ của những Sa-
môn, Bà-la-môn, là sự kích thích, dao động, xuyên
tạc của những vị bị tham ái chi phối.

40. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà- la-môn chủ trương Phi Hữu tưởng Phi Vô tưởng sau khi chết, chấp bản ngã phi hữu tưởng phi vô tưởng sau khi chết với tám luận chấp. Chủ trương ấy là kinh

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6606

nghiệm cá nhân, là sự không biết, không thấy, sự
cảm thọ của những Sa-môn, Bà-la-môn, là sự kích
thích, dao động, xuyên tạc của những vị bị tham ái
chi phối.

41. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà- la-môn chủ trương Đoạn diệt luận, chấp trước sự đoạn diệt, tiêu mất, hủy hoại của loài hữu tình với bảy luận chấp. Chủ trương ấy là kinh nghiệm cá nhân, là sự không biết, không thấy, sự cảm thọ của những Sa-môn, Bà-la-môn, là sự kích thích, dao động, xuyên tạc của những vị bị tham ái chi phối.

42. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn chủ trương Hiện tại Niết Bàn luận, chấp trước
sự hiện tại Niết Bàn của loài hữu tình với năm luận
chấp. Chủ trương ấy là kinh nghiệm cá nhân, là sự
không biết, không thấy, sự cảm thọ của những Sa-
môn, Bà-la-môn, là sự kích thích, dao động, xuyên
tạc của những vị bị tham ái chi phối.

43. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà- la-môn, luận bàn về tương lai, chấp kiến về tương lai, y cứ về tương lai, đề xướng nhiều sở kiến sai khác với bốn mươi bốn luận chấp. Chủ trương ấy là kinh nghiệm cá nhân, là sự không biết, không thấy, sự cảm thọ của những Sa-môn, Bà-la-môn, là sự kích

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6607

thích, dao động, xuyên tạc của những vị bị tham ái chi phối.

44. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn, luận bàn về quá khứ tối sơ, luận bàn về
tương lai, luận bàn về quá khứ tối sơ và tương lai,
chấp kiến về quá khứ tối sơ và tương lai, y cứ về quá
khứ tối sơ và tương lai, đề xướng nhiều sở kiến sai
khác với sáu mươi hai luận chấp. Chủ trương ấy là
kinh nghiệm cá nhân, là sự không biết, không thấy,
sự cảm thọ của những Sa-môn, Bà-la-môn, là sự kích
thích, dao động, xuyên tạc của những vị bị tham ái
chi phối.

---------------------------------------------------

45. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà- la-môn, chủ trương Thường trú luận, chấp bản ngã và thế giới là thường trú với bốn luận chấp. Chủ trương ấy phát khởi do sự xúc chạm (của các căn).

46. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn chủ trương một phần Thường trú luận, một
phần Vô thường luận, chấp bản ngã và thế giới là
thường còn đối với một hạng hữu tình và vô thường
đối với một hạng hữu tình khác với bốn luận chấp.
Chủ trương ấy phát khởi do sự xúc chạm (của các
căn).

MƯỜI HAI DUYÊN                                            6608

47. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà- la-môn chủ trương Hữu biên Vô biên luận, chấp thế giới là hữu biên vô biên với bốn luận chấp. Chủ trương ấy phát khởi do sự xúc chạm (của các căn).

48. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn chủ trương Ngụy biện luận. Khi bị hỏi vấn đề
này hay vấn đề khác dùng những lời ngụy biện trườn
uốn như con lươn với bốn luận chấp. Chủ trương ấy
phát khởi là do sự xúc chạm (của các căn).

49. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn, chủ trương Vô nhân luận, chấp bản ngã và
thế giới do vô nhân sanh với hai luận chấp. Chủ
trương ấy phát khởi do sự xúc chạm (của các căn).

50. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà- la-môn, luận bàn về quá khứ tối sơ, chấp kiến về quá khứ tối sơ, y chỉ về quá khứ tối sơ, đề xướng nhiều ý kiến sai khác với mười tám luận chấp. Chủ trương ấy phát khởi do sự xúc chạm (của các căn).

51. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn chủ trương Hữu tưởng luận sau khi chết, chấp
bản ngã có tưởng sau khi chết với mười sáu luận
chấp. Chủ trương ấy phát khởi do sự xúc chạm (của
các căn).

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6609

52. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn chủ trương Vô tưởng luận sau khi chết, chấp
bản ngã không có tưởng sau khi chết với tám luận
chấp. Chủ trương ấy phát khởi do sự xúc chạm (của
các căn).

53. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn chủ trương Phi Hữu tưởng Phi Vô tưởng luận
sau khi chết, chấp bản ngã phi hữu tưởng phi vô
tưởng sau khi chết với tám luận chấp. Chủ trương ấy
phát khởi do sự xúc chạm (của các căn).

54. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn chủ trương Đoạn biệt luận, chấp trước sự
đoạn diệt, tiêu mất, hủy hoại của loài hữu tình với
bảy luận chấp. Chủ trương ấy phát khởi do sự xúc
chạm (của các căn).

55. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn chủ trương Hiện tại Niết bàn luận, chấp trước
sự hiện tại Niết Bàn của loài hữu tình với năm luận
chấp. Chủ trương ấy phát khởi do sự xúc chạm (của
các căn).

56. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà- la-môn, luận bàn về tương lai, chấp kiến về tương lai, y cứ về tương lai, đề xướng nhiều sở kiến sai khác với bốn mươi bốn luận chấp. Chủ trương ấy phát

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6610

khởi do sự xúc chạm (của các căn).

57. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn, luận bàn về quá khứ tối sơ, luận bàn về
tương lai, luận bàn về quá khứ tối sơ và tương lai,
chấp kiến về quá khứ tối sơ và tương lai, y cứ về quá
khứ tối sơ và tương lai, đề xướng nhiều sở kiến sai
khác với sáu mươi hai luận chấp. Chủ trương ấy phát
khởi do sự xúc chạm (của các căn).

--------------------------------------------------

58. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn, chủ trương Thường trú luận, chấp bản ngã
và thế giới là thường còn với bốn luận chấp. Những
vị này không có thể cảm thọ những chủ trương
trên, nếu không có cảm xúc.

59. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn chủ trương một phần Thường trú luận, một
phần Vô thường luận, chấp bản ngã và thế giới, là
thường còn đối với một hạng hữu tình và vô thường
đối với một hạng hữu tình khác với bốn luận chấp.
Những vị này không có thể cảm thọ những chủ
trương trên, nếu không có cảm xúc.

60. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà- la-môn chủ trương Hữu biên Vô biên luận, chấp thế

MƯỜI HAI DUYÊN                                            6611

giới là hữu biên vô biên với bốn luận chấp. Những vị này không có thể cảm thọ những chủ trương trên, nếu không có cảm xúc.

61. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn chủ trương Ngụy biện luận. Khi bị hỏi vấn đề
này hay vấn đề khác dùng những lời ngụy biện trườn
uốn như con lươn với bốn luận chấp. Những vị này
không có thể cảm thọ những chủ trương trên, nếu
không có cảm xúc.

62. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn, chủ trương Vô nhân luận, chấp bản ngã và
thế giới do vô nhân sanh với hai luận chấp. Các vị
này không có thể cảm thọ những chủ trương trên, nếu
không có cảm xúc.

63. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn, luận bàn về quá khứ tối sơ, chấp kiến về quá
khứ tối sơ, y chỉ về quá khứ tối sơ, đề xướng nhiều ý
kiến sai khác với mười tám luận chấp. Những vị này
không có thể cảm thọ những chủ trương trên, nếu
không có cảm xúc.

64. Này các Tỷ-kheo , ở đây có những Sa-môn, Bà- la-môn chủ trương Hữu tưởng luận sau khi chết, chấp bản ngã có tưởng sau khi chết với mười sáu luận chấp. Các vị này không có thể cảm thọ những chủ

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6612

trương trên, nếu không có cảm xúc.

65. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn chủ trương Vô tưởng luận sau khi chết, chấp
bản ngã không có tưởng sau khi chết với tám luận
chấp. Các vị này không có thể cảm thọ những chủ
trương trên, nếu không có cảm xúc.

66. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn chủ trương Phi Hữu tưởng Phi Vô tưởng sau
khi chết, chấp bản ngã phi hữu tưởng phi vô tưởng
sau khi chết với tám luận chấp. Các vị này không có
thể cảm thọ những chủ trương trên, nếu không có
cảm xúc.

67. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn chủ trương Đoạn diệt luận, chấp trước sự
đoạn diệt, tiêu mất, hủy hoại của loài hữu tình với
bảy luận chấp. Các vị này không có thể cảm thọ
những chủ trương, trên, nếu không có cảm xúc.

68. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn chủ trương Hiện tại Niết Bàn luận, chấp trước
sự hiện tại Niết Bàn của loài hữu tình với năm luận
chấp. Các vị này không có thể cảm thọ những chủ
trương trên, nếu không có cảm xúc.

69. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-

MƯỜI HAI DUYÊN                                    6613

la-môn, luận bàn về tương lai, chấp kiến về tương lai,
y cứ về tương lai, đề xướng nhiều sở kiến sai khác
với bốn mươi bốn luận chấp. Các vị này không có
thể cảm thọ những chủ trương trên, nếu không có
cảm xúc.

70. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn, luận bàn về quá khứ tối sơ, luận bàn về
tương lai, luận bàn về quá khứ tối sơ và tương lai,
chấp kiến về quá khứ tối sơ và tương lai, y cứ về quá
khứ tối sơ và tương lai, đề xướng nhiều sở kiến sai
khác với sáu mươi hai luận chấp. Những vị này
không có thể cảm thọ những chủ trương trên, nếu
không có cảm xúc.

-----------------------------------------------

71. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn, chủ trương Thường trú luận, chấp bản ngã
và thế giới là thường còn với bốn luận chấp; những
Sa-môn, Bà-la-môn chủ trương một phần Thường trú
luận, một phần Vô thường luận; những Sa-môn, Bà-
la-môn, chủ trương Ngụy biện luận; những Sa-môn,
Bà-la-môn, chủ trương Vô nhân luận; những Sa-
môn, Bà-la-môn, luân bàn về quá khứ tối sơ, những
Sa-môn, Bà-la-môn chủ trương Hữu tưởng luận sau
khi chết, những Sa-môn, Bà-la-môn chủ trương Vô

MƯỜI HAI DUYÊN                                          6614

tưởng luận sau khi chết; những Sa-môn, Bà-la-môn
chủ trương Phi Hữu tưởng Phi Vô tưởng sau khi chết;
những Sa-môn, Bà-la-môn chủ trương Đoạn diệt
luận; những Sa-môn, Bà-la-môn chủ trương hiện tại
Niết Bàn luận; những Sa-môn, Bà-la-môn luận bàn
về quá khứ tối sơ; những Sa-môn, Bà-la-môn luận
bàn về tương lai, chấp kiến về quá khứ tối sơ và
tương lai, y cứ vào quá khứ tối sơ và tương lai, đề
xướng nhiều sở kiến sai khác với sáu mươi hai luận
chấp. Tất cả những vị này có những cảm thọ
(những chủ trương trên) do sự xúc chạm qua sáu
xúc xứ.

Do duyên với những cảm thọ mà tham ái phát khởi;
do duyên tham ái, thủ phát khởi; do duyên thủ, hữu
phát khởi; do duyên hữu, sanh phát khởi, do duyên
sanh, già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não phát khởi. Này
các Tỷ-kheo, khi Tỷ-kheo như thật biết sự tập khởi,
sự diệt trừ, vị ngọt, sự nguy hiểm và sự xuất ly của
sáu chỗ xuất xứ, vị ấy sẽ có một sự hiểu biết vượt ra
ngoài những điều trên.

72. Này các Tỷ-kheo, có những Sa-môn, Bà-la-môn nào luận bàn về quá khứ tối sơ, hay luận bàn về tương lai, hay luận bàn về quá khứ tối sơ và tương lai, chấp kiến về quá khứ tối sơ và tương lai, y cứ vào quá khứ tối sơ và tương lai, đề xướng nhiều sở kiến

MƯỜI HAI DUYÊN                                       6615

sai khác tất cả những vị này đều bị bao trùm bởi
lưới của sáu mươi hai luận chấp này, dầu chúng
nhảy vọt lên, chúng vẫn bị hạn cuộc bao phủ ở nơi
đây.

Này các Tỷ-kheo, cũng ví như người đánh cá lành
nghề hay người học đánh cá vung lưới trên mặt hồ
nước nhỏ có mắt sít sao. Người ấy nghĩ: "Những con
cá lớn ở trong hồ nước nhỏ này, tất cả chúng đều bị
bao phủ trong tấm lưới này, dầu chúng có nhảy vọt
lên, chúng vẫn bị hạn cuộc bao phủ ở nơi đây". Cũng
như vậy này các Tỷ-kheo, những Sa-môn, Bà-la-môn
nào, luận bàn về quá khứ tối sơ, hay luận bàn về
tương lai, hay luận bàn về quá khứ tối sơ và tương
lai, chấp kiến về quá khứ tối sơ và tương lai, đề
xướng nhiều sở kiến sai khác, tất cả những vị này
đều bị bao phủ trong lưới của sáu mươi hai luận chấp
này; dầu có nhảy vọt lên, những vị này vẫn bị hạn
cuộc bao phủ ở nơi đây.

73. Này các Tỷ-kheo, thân của Như Lai còn tồn tài,
những cái khiến đưa đến đời sống khác đã bị chấm
dứt. Khi thân của vị này còn tồn tại thời chư Thiên
và loài Người còn có thể thấy thân ấy. Khi thân hoại
mạng chung, thời chư Thiên và loài Người không thể
thấy được.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    6616

Này các Tỷ-kheo, như nhánh có một chùm xoài bị chặt đứt, tất cả trái xoài dính với nhánh ấy đều bị chung một số phận với nhánh kia. Cũng như vậy này các Tỷ-kheo, thân của Như Lai còn tồn tại, nhưng cái khiến đưa đến một đời sống khác đã bị chặt đứt. Khi thân của vị này còn tồn tại thời chư Thiên và loài Người có thể thấy thân ấy. Khi thân hoại mạng chung thời chư Thiên và loài Người không thể thấy được.

74. Khi nghe nói vậy, đại đức Ananda bạch đức Thế Tôn:

- Kỳ diệu thay, bạch Thế Tôn! Hy hữu thay, bạch Thế Tôn! Pháp môn này gọi là gì, bạch Thế Tôn?

- Này Ananda, pháp môn này gọi là "Lợi Võng", hãy
như vậy mà phụng trì; gọi là "Pháp Võng", hãy như
vậy mà phụng trì; gọi là "Phạm Võng", hãy như vậy
mà phụng trì; gọi là "Kiếm Võng", hãy như vậy mà
phụng trị; gọi là "Vô thượng Chiến thắng", hãy như
vậy mà phụng trì.

Thế Tôn thuyết như vậy. Các Tỷ-kheo ấy hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy. Trong khi kinh này được truyền thuyết, một ngàn thế giới đều rung động.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    6617

MƯỜI HAI DUYÊN   6618

752 Thủ -- Tà kiến - Cách khai mở chánh kiến cho người bị kiến thủ - Kinh TRƯỜNG TRẢO – 74 Trung II, 345

KINH TRƯỜNG TRẢO (Dighanakha suttam) – Bài kinh số 74 – Trung II, 345

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở tại Rajagaha (Vương Xá),
trên núi Gijjhakuta (Linh Thứu), trong hang
Sukarakhata. Rồi du sĩ ngoại đạo Dighanakha
(Trường Trảo) đi đến chỗ Thế Tôn, sau khi đến, nói
lên những lời chào đón hỏi thăm với Thế Tôn, sau
khi nói lên những lời chào đón hỏi thăm thân hữu
liền đứng một bên. Đứng một bên, du sĩ ngoại đạo
Dighanakha nói với Thế Tôn:

– Tôn giả Gotama, tôi có lý thuyết như sau, tôi có tri kiến như sau: "Tất cả đều không làm cho tôi thích thú".

– Này Aggivessana, tri kiến: "Tất cả đều không làm cho tôi thích thú", tri kiến ấy không làm Ông

MƯỜI HAI DUYÊN                                    6619

thích thú?

– Tôn giả Gotama, nếu tri kiến ấy làm tôi thích thú, thời đây cũng giống như vậy, thời đây cũng giống như vậy.

– Này Aggivessana, nếu số đông người ở trong
đời đã nói như sau: "Thời đây cũng giống như vậy,
thời đây cũng giống như vậy", thời họ không từ bỏ
tri kiến ấy, họ chấp thủ một tri kiến khác. Này
Aggivessana, nếu thiểu số người ở trong đời đã nói
như sau: "Thời đây cũng giống như vậy, thời đây
cũng giống như vậy", thời họ sẽ từ bỏ tri kiến ấy và
không chấp thủ một tri kiến khác.

Này Aggivessana, một số Sa-môn, Bà-la-môn có lý thuyết như sau, có tri kiến như sau: "Tất cả đều làm cho tôi thích thú". Này Aggivessana, một số Sa- môn, Bà-la-môn có lý thuyết như sau, có tri kiến như sau: "Tất cả đều làm cho tôi không thích thú". Này Aggivessana, một số Sa-môn, Bà-la-môn có lý thuyết như sau, có tri kiến như sau: "Một phần làm tôi thích thú, một phần làm tôi không thích thú".

Ở đây, này Aggivessana, một số Sa-môn, Bà-la- môn có lý thuyết như sau, có tri kiến như sau: "Tất cả đều làm cho tôi thích thú," tri kiến này của họ là gần với tham dục, gần với triền phược, gần với hoan

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6620

lạc, gần với đắm trước, gần với chấp thủ.

Ở đây, này Aggivessana, một số Sa-môn, Bà-la-
môn có lý thuyết như sau, có tri kiến như sau: "Tất
cả đều làm cho tôi không thích thú", tri kiến này của
họ là gần với không tham dục, gần với không phiền
trược, gần với không hoan lạc, gần với không chấp
thủ.

Khi được nói vậy, du sĩ ngoại đạo Dighanakha thưa với Thế Tôn:

– Tôn giả Gotama tán dương quan điểm của tôi, Tôn giả Gotama hết sức tán dương quan điểm của tôi.

– Ở đây, này Aggivessana, những Sa-môn, Bà-
la-môn nào có lý thuyết như sau, có tri kiến như sau:
"Một phần làm tôi thích thú, một phần làm tôi không
thích thú". Cái gì trong tri kiến này làm họ thích thú
là gần tham dục, gần phiền trược, gần hoan lạc, gần
đắm trước, gần chấp thủ. Cái gì trong tri kiến này
làm họ không thích thú là gần không tham dục, gần
không triền phược, gần không hoan lạc, gần không
đắm trước, gần không chấp thủ.

Ở đây, này Aggivessana, những Sa-môn, Ba la môn có lý thuyết như sau, có tri kiến như sau: "Tất

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6621

cả đều làm tôi thích thú". Ở đây, người có trí suy nghĩ như sau: "Nếu ta nói tri kiến này của ta: "Tất cả đều làm tôi thích thú", và nếu ta cố chấp, kiên chấp tri kiến này và nói: "Đây là sự thật, ngoài ra là hư vọng", như vậy là đối nghịch với hai hạng người: Sa- môn hay Bà-la-môn nào có lý thuyết như sau, có tri kiến như sau: "Tất cả đều làm cho tôi không thích thú", và Sa-môn hay Bà-la-môn nào có lý thuyết như sau, có tri kiến như sau: "Một phần làm tôi thích thú, một phần làm tôi không thích thú". Ta sẽ đối nghịch với hai hạng người này. => Khi nào có đối nghịch thời có tranh luận => khi nào có tranh luận thời có chống đối => khi nào có chống đối thời có bực mình" => Như vậy, vị này vì thấy sự đối nghịch, tranh luận, chống đối và bực mình nên từ bỏ tri kiến này, không chấp thủ tri kiến khác. Như vậy là sự đoạn trừ những tri kiến này, như vậy là sự hủy bỏ những tri kiến này.

Ở đây, này Aggivessana, nếu có những Sa-môn, Bà-la-môn nào có lý thuyết như sau, có tri kiến như sau: "Tất cả đều làm cho tôi không thích thú". Ở đây, người có trí suy nghĩ như sau: "Nếu ta nói tri kiến này của ta: "Tất cả đều làm tôi không thích thú", và nếu ta cố chấp, kiên chấp tri kiến này và nói: "Đây là sự thật, ngoài ra là hư vọng", thì như vậy, ta đối nghịch với hai hạng người: Sa-môn hay Bà-la-môn nào có lý thuyết như sau, có tri kiến như sau: "Tất cả

MƯỜI HAI DUYÊN                                       6622

đều làm cho tôi thích thú" và Sa-môn hay Bà-la-môn
nào có lý thuyết như sau, có tri kiến như sau: "Một
phần làm tôi thích thú, một phần làm tôi không thích
thú". Ta sẽ đối nghịch với hai hạng người này. Khi
nào có đối nghịch thời có tranh luận; khi nào có tranh
luận thời có chống đối; khi nào có chống đối thời có
bực mình". Như vậy, vị này vì thấy sự đối nghịch,
tranh luận, chống đối và bực mình, nên từ bỏ tri kiến
ấy, không chấp thủ tri kiến khác. Như vậy là sự đoạn
trừ những tri kiến này, như vậy là sự hủy bỏ những
tri kiến này.

Ở đây, này Aggivessana, nếu có những Sa-môn, Bà-la-môn nào có lý thuyết như sau, có tri kiến như sau: "Một phần làm tôi thích thú, một phần làm tôi không thích thú". Ở đây, người có trí suy nghĩ như sau: "Nếu ta nói tri kiến này của ta: "Một phần làm tôi thích thú, một phần làm tôi không thích thú", và nếu ta cố chấp, kiên chấp tri kiến này và nói: "Đây là sự thật ngoài ra là hư vọng", thì như vậy, ta đối nghịch với hai hạng người: Sa-môn hay Bà-la-môn nào có lý thuyết như sau, có tri kiến như sau: "Tất cả đều làm cho tôi thích thú" và Sa-môn hay Bà la-môn này có lý thuyết như sau, có tri kiến như sau: "Tất cả đều làm cho tôi không thích thú". Ta sẽ đối nghịch với hai hạng người này => Khi nào có đối nghịch thời có tranh luận => khi nào có tranh luận thời có

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6623

chống đối => khi nào có chống đối thời có bực mình"
=> Như vậy, vị này vì thấy sự đối nghịch, tranh luận,
chống đối và bực mình, nên từ bỏ tri kiến ấy, không
chấp thủ tri kiến khác. => Như vậy là sự đoạn trừ
những tri kiến này, như vậy là sự hủy bỏ những tri
kiến này.

 Nhưng này Aggivessana, thân này có sắc, do bốn
đại thành, do cha mẹ sanh, nhờ cơm cháo nuôi
dưỡng, vô thường, biến hoại, phân toái, đoạn
tuyệt, hoại diệt, cần phải được quán sát là vô
thường, khổ, như bệnh, như cục bướu, như mũi
tên, như điều bất hạnh, như bệnh chướng, như kẻ
địch, như phá hoại, là không, là vô ngã. Khi vị ấy
quán sát thân này là vô thường, khổ, như bệnh,
như cục bướu, như mũi tên, như điều bất hạnh,
như bệnh chướng, như kẻ địch, như phá hoại, là
không, là vô ngã => thời thân, thân dục, thân ái,
thân phục tòng được đoạn diệt.

 Này Aggivessana, có ba thọ này; lạc thọ, khổ thọ, bất khổ bất lạc thọ.

 Này Aggivessana, trong khi cảm giác lạc thọ,
chính khi ấy không cảm giác khổ thọ, không
cảm giác bất khổ bất lạc thọ chỉ cảm giác lạc
thọ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6624

 Này Aggivessana, trong khi cảm giác khổ thọ,
chính khi ấy không cảm giác lạc thọ, không
cảm giác bất khổ bất lạc thọ, chỉ cảm giác khổ
thọ.
 Này Aggivessana, trong khi cảm giác bất khổ
bất lạc thọ, chính khi ấy không cảm giác lạc
thọ, không cảm giác khổ thọ, chỉ cảm giác bất
khổ bất lạc thọ.
 Này Aggivessana, lạc thọ là vô thường, hữu vi,
do duyên sanh, bị đoạn diệt, bị hủy hoại, bị suy
tàn, bị tiêu diệt.
 Này Aggivessana, khổ thọ là vô thường, hữu
vi, do duyên sanh, bị đoạn diệt, bị hủy hại, bị
suy tàn, bị tiêu diệt.
 Này Aggivessana, bất khổ bất lạc thọ là vô
thường, hữu vi, do duyên sanh, bị đoạn diệt, bị
hủy hoại, bị suy tàn, bị tiêu diệt.
Thấy vậy, này Aggivessana, vị Đa văn Thánh đệ
tử yểm ly lạc thọ, yểm ly khổ thọ, yểm ly bất khổ bất
lạc thọ => Do yểm ly, vị ấy không có tham dục =>
Do không tham dục, vị ấy được giải thoát => Đối
với tự thân đã giải thoát như vậy, khởi lên sự hiểu
biết: "Ta đã giải thoát". Vị ấy biết: "Sanh đã diệt,
Phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm. Sau đời
hiện tại, không có đời sống nào khác nữa". Với tâm

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6625

giải thoát như vậy, này Aggivessana, Tỷ-kheo
không nói thuận theo một ai, không tranh luận với
một ai, chỉ nói theo từ ngữ đã được dùng ở đời,
không có chấp thủ (từ ngữ ấy).
Lúc bấy giờ Tôn giả Sariputta đứng sau lưng
Thế Tôn và đang quạt Thế Tôn. Rồi Tôn giả
Sariputta suy nghĩ như sau: "Thế Tôn đã thuyết cho
chúng ta sự đoạn trừ các pháp ấy nhờ thắng trí.
Thiện Thệ đã thuyết cho chúng ta sự từ bỏ các pháp
ấy nhờ thắng trí". Khi Tôn giả Sariputta suy nghĩ như
vậy, tâm (của Tôn giả) được giải thoát các lậu hoặc,
không còn chấp thủ.

Còn đối với du sĩ ngoại đạo Dighanakha, pháp
nhãn ly trần, vô cấu được khởi lên: "Phàm pháp gì
được khởi lên, tất cả pháp ấy được đoạn diệt". Rồi
du sĩ ngoại đạo Dighanakha thấy pháp, chứng pháp,
ngộ pháp, thể nhập vào pháp, nghi ngờ tiêu trừ, do
dự diệt tận, chứng được tự tín, không y cứ nơi người
khác đối với đạo pháp của đức Bổn sư, liền bạch Thế
Tôn:

– Thật vi diệu thay, Tôn giả Gotama! Thật vi
diệu thay, Tôn giả Gotama! Như người dựng đứng
lại những gì bị quăng ngã xuống, phơi bày ra những
gì bị che kín, chỉ đường cho kẻ bị lạc hướng, đem
đèn sáng vào trong bóng tối để những ai có mắt có

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6626

thể thấy sắc; cũng vậy, Chánh pháp đã được Tôn giả
Gotama dùng nhiều phương tiện trình bày giải thích.
Nay con xin quy y Tôn giả Gotama, quy y Pháp và
quy y chúng Tỷ-kheo. Mong Tôn giả Gotama nhận
con làm cư sĩ, từ nay trở đi cho đến mạng chung, con
trọn đời quy ngưỡng.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    6627

753 Thủ -- Tà kiến - Cư sĩ phá kiến chấp của ngoại đạo - Kinh KIẾN – Tăng IV, 491

KIẾN – Tăng IV, 491

(cư sĩ – cư sĩ Anàthapindika; kiến chấp - phá kiến chấp)

1. Một thời, Thế Tôn trú ở Sàvatthi, Jetavana, tại khu
vườn Anàthapindika. Bấy giờ có gia chủ
Anàthapindika, vào buổi sáng thật sớm đi ra khỏi
Sàvatthi để yết kiến Thế Tôn.

Rồi gia chủ Anàthapindika suy nghĩ: "Nay không
phải thời để yết kiến Thế Tôn. Thế Tôn đang Thiền
tịnh. Cũng không phải thời để yến kiến các vị Tỷ-
kheo đang tu tập về ý, các Tỷ-kheo tu tập về ý đang
Thiền tịnh. Vậy ta hãy đi đến khu vườn các du sĩ
ngoại đạo". Vậy gia chủ Anàthapindika đi đến khu
vườn các du sĩ ngoại đạo.

2. Lúc bấy giờ, các du sĩ ngoại đạo đang ngồi hội họp, đang tụ họp ồn ào, cao tiếng, lớn tiếng bàn luận những vấn đề phù phiếm. Các du sĩ ngoại đạo ấy thấy gia chủ Anàthapindika từ xa đi đến, khi thấy vậy liền dặn dò bảo với nhau: "Hãy bớt ồn ào, các Tôn giả

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6628

Chớ có làm ồn, các tôn giả. Gia chủ Anàthapindika này đang đến, một đệ tử của Sa-môn Gotama, trong những đệ tử của Sa-môn Gotama có gia đình mặc áo trắng ở Sàvatthi, gia chủ Anàthapindika là một trong những vị ấy. Các vị ấy ít ưa ồn ào, được huấn luyện trong ít ồn ào, tán thán ít ồn ào. Nếu vị ấy thấy hội chúng ít ồn ào, vị ấy có thể nghỉ đến thăm ở đây". Rồi các du sĩ ngoại đạo ấy giữ im lặng.

3. Rồi Gia chủ Anàthapinidika đi đến các du sĩ đạo
ấy, sau khi đến, nói lên với các du sĩ ngoại đạo ấy
những lời chào đón hỏi thăm, sau khi nói lên những
lời chào đón hỏi thăm thân hữu, liền ngồi xuống một
bên. Các du sĩ ngoại đạo ấy nói với Gia chủ
Anàthapidika đang ngồi một bên. Các du sĩ ngoại
đạo ấy nói với gia chủ Anàthapindika đang ngồi một
bên:

- Này Gia chủ, hãy nói lên Sa-môn Gatama có kiến gì?

- Thưa các Tôn giả, tôi không biết tất cả kiến của Thế Tôn.

- Này Gia chủ, Gia chủ có thể không biết tất cả kiến của Sa-môn Gotama. Nhưng Gia chủ, hãy nói các Tỷ-kheo có kiến gì?

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6629

- Thưa các Tôn giả, tôi không biết tất cả kiến của các Tỷ-kheo.

- Này Gia chủ, Gia chủ có thể không biết tất cả kiến
của Sa-môn Gotama, Gia chủ có thể không biết tất
cả kiến của các Tỷ-kheo. Vậy này Gia chủ, hãy nói
về kiến của gia chủ.

- Thưa các Tôn giả, thật không khó gì để chúng tôi trả lời về kiến của chúng tôi. Nhưng các Tôn hãy trả lời về kiến của các Tôn giả trước. Rồi sau thật không khó gì để chúng tôi trả lời về kiến của chúng tôi.

4. Khi được nói vậy, một du sĩ ngoại đạo nói với gia chủ Anàthapindika: "Thường còn là thế giới. Kiến này là sự thật. Kiến nào khác là hư vọng. Này Gia chủ, như vậy là kiến của tôi". Một du sĩ ngoại đạo khác nói với gia chủ Anàthapindika: "Vô thường là thế giới. Kiến này là sự thật. Kiến nào khác là hư vọng. Như vậy là kiến của tôi." Rồi một du sĩ ngoại đạo khác nói với gia chủ Anàthapindika: "Có biên tế là thế giới... không có biên tế là thế giới... mạng sống và thân thể là một... mạng sống và thân thể là khác... Như Lai có tồn tại sau khi chết... Như Lai không có tồn tại sau khi chết... Như Lai có tồn tại và không có tồn tại sau khi chết... Như Lai không có tồn tại và không không tồn tại sau khi chết. Kiến này là sự thật.

MƯỜI HAI DUYÊN                                        6630

Kiến nào khác là hư vọng. Này Gia chủ, như vậy là kiến của tôi".

5. Khi nghe nói vậy, gia chủ Anàthapindika nói với các du sĩ ngoại đạo ấy:

- Thưa các Tôn giả, Tôn giả nào nói như sau: "Thường còn là thế giới. Kiến này là sự thật. Kiến nào khác là hư vọng. Này Gia chủ, như vậy là kiến của tôi". Kiến này của Tôn giả ấy, hoặc nhân tự mình tác ý không hợp lý, hay do duyên nghe tiếng người khác nói. Kiến ấy như vậy được sanh được tác thành (hữu vi) do tâm suy tư, do duyên khởi lên. Và cái gì được sanh, được tác thành, do tâm suy tư, do duyên khởi lên, cái ấy là vô thường; cái gì vô thường, cái ấy là khổ; cái (khổ) ấy, Tôn giả chấp trước (dính vào); cái (khổ) ấy, Tôn giả chấp nhận.

Thưa các Tôn giả, Tôn giả nào nói như sau: "Vô thường là thế giới này... có biên tế là thế giới này… không biên tế là thế giới này… sinh mạng và thân thể là một… sinh mạng và thân thể là khác... Như Lai có tồn tại sau khi chết... Như Lai không tồn tại sau khi chết... Như Lai không có tồn tại và không không tồn tại sau khi chết. Kiến này là sự thật. Kiến nào khác là hư vọng. Này Gia chủ, như vậy là kiến của tôi". Kiến này của Tôn giả ấy, hoặc nhân tự mình tác ý không hợp lý, hoặc do duyên nghe tiếng người

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6631

khác nói. Kiến như vậy được sanh, được tác thành,
do tâm suy tư, do duyên khởi lên. Và cái gì được
sanh, được tác thành, do tâm suy tư, do duyên khởi
lên, cái ấy là vô thường; cái gì vô thường, cái ấy là
khổ; cái (khổ) ấy, Tôn giả chấp trước; cái khổ ấy Tôn
giả chấp nhận.

6. Khi được nói vậy, các du sĩ ngoại đạo ấy nói với gia chủ Anàthapindika:

- Này Gia chủ, tất cả kiến của chúng tôi đã được nói lên. Này Gia chủ, hãy nói lên kiến của gia chủ là gì?

- Thưa các Tôn giả, phàm cái gì được sanh, được tác thành do tâm suy tư, do duyên được khởi lên, cái ấy là vô thường. Cái gì vô thường, cái ấy là khổ. Cái gì khổ, cái ấy là "Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi." Tôi có kiến như vậy, thưa các Tôn giả.

- Này Gia chủ, phàm cái gì được sanh, được tác thành, do tâm suy tư, do duyên được khởi lên, cái ấy là vô thường. Cái gì vô thường, cái ấy là khổ. Cái gì khổ, cái ấy, này Gia chủ, Gia chủ lại chấp trước, cái ấy, này Gia chủ, Gia chủ lại chấp nhận.

- Thưa các Tôn giả, phàm cái gì được sanh, được tác thành, do tâm suy tư, do duyên được khởi lên, cái ấy

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6632

là vô thường. Cái gì vô thường, cái ấy là khổ. Cái gì khổ, cái ấy là: "Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi". Như vậy là như thật khéo thấy với chánh trí tuệ. Và từ nơi khổ ấy, tôi như thật rõ biết sự xuất ly hơn thế nữa. Khi nghe nói như vậy, các du sĩ ngoại đạo ấy ngồi im lặng, hoang mang, thụt vai, cúi đầu, sững sờ, không nói lên lời.

7. Rồi gia chủ Anàthapinika, sau khi biết các du sĩ ngoại đạo ấy im lặng, hoang mang, thụt vai, cúi đầu, sững sờ, không nói lên lời, từ chỗ ngồi đứng dậy, đi đến Thế Tôn, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, gia chủ Anàthapindika, câu chuyện với các du sĩ ngoại đạo ấy như thế nào thuật lại tất cả cho Thế Tôn rõ:

- "Lành thay, lành thay, này Gia chủ. Như vậy, này Gia chủ, những kẻ ngu si ấy thường cần phải được bác bỏ với sự khéo bác bỏ nhờ Chánh pháp".

Rồi Thế Tôn với một bài pháp thuyết giảng, khích lệ,
làm cho phấn khởi, làm cho hoan hỷ Gia chủ
Anàthapindika. Rồi Gia chủ Anàthapindika, sau khi
được Thế Tôn với bài pháp thuyết giảng, khích lệ,
làm cho phấn khởi, làm cho hoan hỷ, từ chỗ ngồi
đứng dậy đảnh lễ Thế Tôn, thân bên hữu hướng về
Ngài rồi ra đi.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6633

8. Rồi Thế Tôn, sau khi gia chủ Anàthapindika ra đi không bao lâu, bảo các vị Tỷ-kheo:

- Tỷ-kheo nào dầu đã được đầy đủ 100 năm an cư
mùa mưa trong Pháp và Luật này, vị ấy cần phải như
vậy, thường thường bác bỏ các du sĩ ngoại đạo, với
sự khéo bác bỏ nhờ Chánh pháp, như gia chủ
Anàhtapindika đã khéo bác bỏ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   6634

754 Thủ -- Tà kiến - Do duyên Giới nên Tưởng, Kiến, Tầm sanh khởi - Kinh Căn Nhà Bằng Gạch – Tương II, 267

Căn Nhà Bằng Gạch – Tương II, 267

1) Một thời Thế Tôn trú ở Natika, tại căn nhà bằng gạch.

2) Tại đấy, Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo: "Này các Tỷ- kheo "

- " Thưa vâng bạch Thế Tôn ". Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn.

3) Thế Tôn nói như sau:

- Này các Tỷ-kheo, do duyên giới, tưởng sanh khởi, kiến sanh khởi, tầm sanh khởi.

4) Khi nghe nói vậy, Tôn giả Saddha Kaccàyana bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, kiến này giữa những vị không
Chánh Đẳng Chánh Giác, có vị Chánh Đẳng Chánh
Giác. Bạch Thế Tôn, kiến này do duyên gì được hiển
lộ?

MƯỜI HAI DUYÊN                                  6635

5) - Lớn thay, này Kaccàyana, là giới này, tức là vô minh giới.

6) Này Kaccàyana, do duyên liệt (hìna) giới, liệt tưởng, liệt kiến, liệt tầm, liệt tư (cetanà), liệt hy vọng (patthanà), liệt ước nguyện, liệt nhân, (puggalà), liệt ngữ sanh khởi. Liệt là điều vị ấy nói, vị ấy thuyết, vị ấy trình bày, vị ấy đề xướng, vị ấy hiển thị, vị ấy phân biệt, vị ấy tuyên thị. Ta nói rằng liệt là sự thọ sanh (uppatti) của vị ấy.

7) Này Kaccàyana, do duyên trung giới, trung
tưởng, trung kiến, trung tầm, trung tư, trung hy vọng,
trung ước nguyện, trung nhân, trung ngữ sanh khởi.
Trung là điều vị ấy nói, vị ấy thuyết, vị ấy trình
bày, vị ấy đề xướng, vị ấy hiển thị, vị ấy phân biệt,
vị ấy tuyên thị. Ta nói rằng trung là sự thọ sanh của
vị ấy.

8) Này Kaccàyana, do duyên thắng giới, thắng
tưởng, thắng kiến, thắng tầm, thắng tư, thắng hy
vọng, thắng ước nguyện, thắng nhân, thắng ngữ sanh
khởi. Thắng là điều vị ấy nói, vị ấy thuyết, vị ấy
trình bày, vị ấy đề xướng, vị ấy hiển thị, vị ấy phân
biệt, vị ấy tuyên thị. Ta nói rằng thắng là sự thọ sanh
của vị ấy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                          6636

MƯỜI HAI DUYÊN   6637

755 Thủ -- Tà kiến - Không có tự mình làm, không có người khác làm - Kinh TỰ LÀM – Tăng III, 94

TỰ LÀM –Tăng III, 94

1. Rồi một vị Bà-la-môn đi đến Thế Tôn; sau khi đến,
nói lên với Thế Tôn những lời chào đón hỏi thăm,
sau khi nói những lời chào đón hỏi thăm thân hữu,
liền ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, Bà-
la-môn ấy bạch Thế Tôn:
2. - Thưa Tôn giả Gatama, tôi nói như sau, có tri kiến
như sau: "Không có tự mình làm, không có người
khác làm".
- Này Bà-la-môn, Ta không bao giờ thấy, không bao
giờ nghe lời nói như vậy, tri kiến như vậy. Sao người
ta có thể tự mình bước tới, hay tự mình bước lui, lại
có thể nói rằng: "Không có tự mình làm, không có
người khác làm"? Ông nghĩ thế nào, này Bà-la-môn,
có phát khởi giới hay không? (Có vần đề khởi sự bắt
đầu không? )
- Thưa có, thưa Tôn giả.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6638

- Nếu đã có sự khởi sự, thời các loài hữu tình có được
nêu rõ là có khởi sự không?
- Thưa có, thưa tôn giả.
- Này Bà-la-môn, đã có khởi sự, các loài hữu tình có
được nêu rõ là có khởi sự, thời đây là tự mình làm,
đây là người khác làm của các loài hữu tình. Ông
nghĩ thế nào, này Bà-la-môn, có sự khởi xuất giới...
có sự khởi nhập giới... có sự nỗ lực giới... có sự kiên
trì giới... có sự dõng tiến giới hay không?
- Thưa có, thưa Tôn giả.
- Này Bà-la-môn, nếu đã có sự dõng tiến giới, thời
các loài hữu tình có được nêu rõ là có sự dõng tiến
giới không?
- Thưa có, thưa Tôn giả.
- Này Bà-la-môn, đã có sự dõng tiến giới, các loài
hữu tình có được nêu rõ là có sự dõng tiến giới, thời
đây là tự mình làm, đây là người khác làm của các
loài hữu tình. Này Bà-la-môn, Ta không bao giờ
thấy, không bao giờ nghe nói như vậy, tri kiến như
vậy. Sao người ta lại có thể tự mình bước tới, tự mình
bước lui lại có thể nói rằng: "Không có tự mình làm,
không có người khác làm".
- Thật vi diệu thay, Thưa Tôn giả Gotama! Thật hy
hữu thay, thưa Tôn giả Gotama... Từ nay cho đến
mạng chung, con trọn đời quy ngưỡng.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       6639

MƯỜI HAI DUYÊN   6640

756 Thủ -- Tà kiến - Không tin có đời sau - Kinh TỆ TÚC – 23 Trường II, 217

KINH TỆ TÚC (PÀYÀSI SUTTANTA) – Bài kinh số 23 – Trường II, 217

1. Như vầy tôi nghe.

Một thời Tôn giả Kumàra Kassapa (Cưu-ma-la Ca- diếp) đang du hành trong nước Kosala (Câu tát la) cùng với Đại chúng Tỷ kheo khoảng năm trăm vị, đi đến một đô thị của Kosala tên là Setavyà (Tư-ba-ê). Rồi tôn giả Kumàra Kassapa trú về phía Bắc thành này, trong rừng Simsapà (Thi xá bà). Lúc bấy giờ, vua Pàyàsi (Kệ Túc) cư trú tại Setavyà, một chỗ dân cư đông đúc, cây cỏ, ao nước, lúa gạo phì nhiêu, một vương địa do vua Pasenadi (Ba tư nặc) nước Kosala cấp, một ân tứ của vua, một tịnh ấp.

2. Lúc bấy giờ, vua Pàyàsi khởi lên ác, tà kiến như
sau: "Không có đời sau, không có các loại hóa
sanh, hành vi thiện ác không có quả báo". Các Bà
la môn và Gia chủ ở Setavyà được nghe: "Sa môn
Kumàra Kassapa, đệ tử Sa môn Gotama đang du

MƯỜI HAI DUYÊN                                    6641

hành trong nước Kosala cùng với Đại chúng Tỷ kheo khoảng năm trăm vị, đã đến Setavyà, trú về phía Bắc thành này, trong rừng Simsapà. Tiếng đồn tốt đẹp sau đây về tôn giả Kumàra Kassapa được khởi lên: "Tôn giả là bậc học rộng, tài cao, diệu trí, đa văn, lời nói thấu tâm, thiện xảo biện tài, bậc trưởng lão và bậc A la hán như vậy". Rồi các vị Bà la môn và Gia chủ ở Setavyà, từng đoàn, từng chúng, từng nhóm, đi về hướng Bắc, đến tại rừng Simsapà.

3. Lúc bầy giờ, vua Pàyàsi đi lên lầu thượng để nghỉ trưa. Vua Pàyàsi thấy các Bà la môn và Gia chủ ở Setavyà đi ra khỏi thành Setavyà, từng đoàn, từng chúng, từng nhóm đi về hướng Bắc, đến tại rừng Simsapà. Thấy vậy vua cho gọi quan hộ thành và hỏi:

- Này Khanh, vì sao các Bà la môn và Gia chủ ở
Setavyà đi ra khỏi thành Setavyà, từng đoàn, từng
chúng, từng nhóm, đi về hướng Bắc, đến tại rừng
Simsapà như vậy?

- Có Sa môn Kumàra Kassapa, đệ tử Sa môn Gotama đang du hành trong nước Kosala cùng với Đại chúng Tỷ kheo khoảng năm trăm vị, đã đến Setavyà, trú về phía Bắc thành này, trong rừng Simsapà. Tiếng đồn tốt đẹp sau đây về tôn giả Kumàra Kassapa được khởi lên: "Tôn giả là bậc học rộng, tài cao, diệu trí,

MƯỜI HAI DUYÊN                                       6642

đa văn, lời nói thấu tâm, thiện xảo, biện tài" và các vị ấy đi đến yết kiến tôn giả Kumàra Kassapa.

- Này Khanh, hãy đi đến các Bà la môn và Gia chủ ấy và nói với họ như sau: "Vua Pàyàsi nói các Hiền giả hãy đợi. Vua Pàyàsi cũng sẽ đến yết kiến Sa môn Kumàra Kassapa". Sa môn Kumàra Kassapa có thể cảm hóa các Bà la môn và Gia chủ ở Setavyà ngu muội và kém khả năng theo quan điểm: "Có đời sau, có các loại hóa sanh, hành vi thiện ác có quả báo". Này Khanh, sự thật không có đời sau, không có các loại hóa sanh, hành vi thiện ác không có quả báo.

- Xin vâng, thưa Tôn chủ!

Vị quan hộ thành vâng lời vua Pàyàsi, đi đến các Bà la môn và Gia chủ ở Setavyà và nói:

- Chư Hiền giả hãy chờ đợi, vua Pàyàsi sẽ đến yết kiến Sa môn Kumàra Kassapa.

4. Rồi Vua Pàyàsi được các Bà la môn và Gia chủ ở Setavyà hộ tống cùng đi đến rừng Simsapà chỗ trú của tôn giả Kumàra Kassapa. Sau khi đến, vua bèn nói lời thân ái, chào đón, chúc tụng rồi ngồi xuống một bên. Các Bà la môn và Gia chủ ở Setavyà, có người đảnh lễ tôn giả Kumàra Kassapa rồi ngồi xuống một bên. Có người nói lời thân ái, chào đón

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6643

chúc tụng tôn giả Kumàra Kassapa rồi ngồi xuống
một bên. Có người chấp tay vái chào tôn giả Kumàra
Kassapa rồi ngồi xuống một bên. Có người xưng tên
họ rồi ngồi xuống một bên. Có người yên lặng ngồi
xuống một bên.

5. Sau khi ngồi xuống một bên, vua Pàyàsi thưa với tôn giả Kumàra Kassapa:

- Tôn giả Kassapa, tôi có chủ thuyết và tri kiến như sau: "Không có đời sau, không có các loại hóa sanh, hành vi thiện ác không có quả báo."

- Này Tôn chủ, tôi không thấy, không nghe quan
điểm như vậy, tri kiến như vậy. Sao Tôn chủ lại nói:
"Không có đời sau, không có các loại hóa sanh, hành
vi thiện ác không có quả báo?".

- Thưa Tôn chủ, tôi sẽ hỏi Tôn chủ một vài câu hỏi. Tôn chủ hãy tùy theo đó mà trả lời.

Tôn chủ nghĩ thế nào? Mặt trời và mặt trăng này, chúng thuộc thế giới này hay thế giới khác? Chúng thuộc như Thiên hay loài Người?

- Tôn giả Kassapa, mặt trời và mặt trăng thuộc thế giới khác, không phải thế giới này, chúng thuộc chư Thiên, không thuộc loài Người.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    6644

- Này Tôn chủ, sự kiện là như vậy, cần phải chấp nhận rằng: "Có đời sau, có các loại hóa sanh, hành vi thiện ác có quả báo".

---------------------------------------

6. - Dầu Tôn giả Kassapa có nói như vậy, ở đây tôi vẫn chấp nhận: "Không có đời sau, không có các loại hóa sanh, hành vi thiện ác không có quả báo."

- Này Tôn chủ, sự kiện gì để chứng minh rằng: "Không có đời sau, không có các loài hóa sanh, hành vi thiện ác không có quả báo? ".

- Tôn giả Kassapa, vâng, có sự kiện để chứng minh rằng: "Không có đời sau, không có các loại hóa sanh, hành vi thiện ác không có quả báo."

- Này Tôn chủ, như thế nào?

- Tôn giả Kassapa, tôi có những người bạn tri kỷ,
thân tộc cùng một huyết thống. Những người này sát
sanh, lấy của không cho, tà dâm, nói láo, nói hai lưỡi,
nói lời độc ác, nói lời phù phiếm, tham dục, sân hận
và tà kiến.

Những người này, sau một thời gian bị trọng bịnh, bị đau khổ, bị chướng tật. Khi tôi biết những vị ấy

MƯỜI HAI DUYÊN                                       6645

không thể khỏi những bệnh ấy được, tôi liền đi đến họ và nói: "Một số Sa môn, Bà la môn có những quan điểm như sau, có những tri kiến như sau: "Những ai sát sanh, lấy của không cho, tà dâm nói láo, nói lời hai lưỡi, nói lời độc ác, nói lời phù phiếm, tham dục, sân hận và tà kiến, những người này sau khi thân hoại mạng chung bị sanh vào khổ giới, ác thú, đọa xứ, địa ngục". Nay các Hiền giả sát sanh, lấy của không cho, tà dâm nói láo, nói hai lưỡi, nói lời độc ác, nói lời phù phiếm, tham dục, sân hận và tà kiến. Nếu lời nói những vị Sa môn Bà la môn ấy chính xác, thời các Hiền giả sau khi thân hoại mạng chung sẽ sanh vào khổ giới, ác thú, đọa xứ, địa ngục... Nếu các Hiền giả sau khi thân hoại mạng chung phải sanh vào khổ giới, ác thú, đọa xứ, địa ngục, thời quý vị hãy đến ta và cho ta biết: "Có đời sau, có các loại hóa sanh, hành vi thiện ác có quả báo". Các hiền giả là các thiện hữu thành tâm của ta, những gì Hiền giả thấy, thời sẽ là như vậy, như chính ta được thấy." Các vị này bằng lòng làm như vậy và nói: "Lành thay!" Nhưng không có ai đến nói cho tôi biết, cũng không cho gửi sứ giả đến. Này Tôn giả Kassapa, sự kiện là như vậy nên tôi có tri kiến: "Không có đời sau, không có các loại hóa sanh, hành vi thiện ác không có quả báo".

7. - Này Tôn chủ, nay tôi sẽ hỏi Tôn chủ, nếu có thể

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6646

chấp nhận, Tôn chủ hãy trả lời.

Tôn chủ nghĩ thế nào? Ở đời, có những người bắt được một người ăn trộm phạm lỗi và đem đến cho Ngài: "Thưa Tôn chủ, đây là người ăn trộm phạm tội. Hãy hình phạt anh ta như Ngài muốn." Tôn chủ trả lời những người ấy: "Hãy trói người này thật chặt, dùng dây thật chắc trói hai tay ra đằng sau, cạo trọc đầu anh ta, cho đánh trống lớn tiếng và dẫn anh ta đi từ đường này hẻm nọ, xong đưa ra khỏi cổng thành hướng Nam mà chặt đầu tại pháp trường hướng Nam." Những người ấy vâng lời, trói người ăn trộm thật chặt, dùng dây thật chắc trói hai tay ra đằng sau, cao trọc đầu anh ta, cho đánh trống lớn tiếng và dẫn anh ta đi từ đường này hẻm nọ, xong đưa anh ta ra khỏi cổng thành hướng Nam và tại pháp trường hướng Nam, bắt anh ta ngồi xuống. Nay người ăn trộm ấy có thể xin người đem chém mình: "Thưa quý vị, quý vị cho phép tôi được đi thăm thân bằng quyến thuộc ở tại làng này, hay xã này." Hay những người ấy chặt ngay đầu người ăn trộm cầu xin như vậy?

- Tôn giả Kassapa, người ăn trộm ấy không được
những người đem chém mình cho phép: "Thưa quý
vị, quý vị cho phép tôi được đi thăm thân bằng quyến
thuộc ở tại làng này, hay xã này." Những người ấy
chặt ngay đầu người ăn trộm cầu xin như vậy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       6647

- Này Tôn chủ, người ăn trộm thuộc loài Người, không được phép người xử trảm mình cũng là loài Người: "Thưa quý vị cho phép tôi được đi thăm thân bằng quyến thuộc ở làng này, hay ở xã này", thời làm sao những người thân bằng quyến thuộc của Ngài, đã sát sanh, lấy của không cho, tà đâm, nói láo, nói hai lưỡi, nói lời độc ác, nói lời phù phiếm, tham dục, sân hận và tà kiến, sau khi thân hoại mạng chung bị sanh vào khổ giới, ác thú, đọa xứ, địa ngục lại được những người coi giữ địa ngục cho phép: "Thưa quý vị coi giữ địa ngục, quý vị hãy cho phép tôi về tâu với vua Pàyàsi: "Có đời sau, có các loại hóa sanh, hành vi thiện ác có quả báo."

-------------------------------------------------------------- ----

8. - Dầu Tôn giả Kassapa có nói như vậy, ở đây tôi vẫn chấp nhận: "Không có đời sau, không có các loại hóa sanh, hành vi thiện ác không có quả báo."

- Này Tôn chủ, có sự kiện gì để chứng minh rằng: "Không có đời sau, không có các loại hóa sanh, hành vi thiện ác không có quả báo"?

- Tôn giả Kassapa, vâng, có sự kiện để chứng minh rằng: "Không có đời sau, không có các loại hóa sanh, hành vi thiện ác không có quả báo."

MƯỜI HAI DUYÊN                                              6648

- Này Tôn chủ, như thế nào?

- Tôn giả Kassapa, tôi có những thân bằng quyến
thuộc gìn giữ không sát sanh, không lấy của không
cho, không tà dâm, không nói láo, không nói hai lưỡi,
không nói lời độc ác, không nói lời phù phiếm,
không tham dục, không sân hận và không tà kiến.
Những người này, sau một thời gian bị trọng bịnh, bị
đau khổ, bị chứng tật.

Khi tôi biết những vị ấy không thể khỏi những bệnh ấy được, tôi liền đi đến họ và nói: "Một số Sa môn, Bà la môn có những quan điểm, những tri kiến như sau: "Những ai gìn giữ không sát sanh, không lấy của không cho, không nói láo, không nói hai lưỡi, không nói lời độc ác, không nói lời phù phiếm, không tham dục, không sân hận và không tà kiến, những người ấy khi thân hoại mạng chung, sẽ sanh vào thiện thú, Thiên giới". Chư Hiền giả gìn giữ không sát sanh, không lấy của không cho, không tà dâm, không nói láo, không nói hai lưỡi, không nói lời độc ác, không nói lời phù phiếm, không tham dục, không sân hận và không tà kiến. Nếu lời nói của những Sa môn, Bà la môn ấy chính xác, thời các Hiền giả sau khi thân hoại mạng chung được sanh vào thiện thú, Thiên giới. Nếu các hiền giả , sau khi thân hoại mạng chung được sanh vào thiện thú, Thiên giới,

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6649

thời quý vị hãy đến ta và cho ta biết: "Có đời sau,
có các loại hóa sanh, hành vi thiện ác có quả báo".
Các Hiền giả là thiện hữu thành tâm của ta, những gì
Hiền giả thấy thời sẽ là như vậy, như chính ta được
thấy". Các vị này bằng lòng làm như vậy và nói:
"Lành thay! Nhưng không có ai đến nói cho tôi biết,
cũng không cho gửi các sứ giả đến. Tôn giả Kassapa,
sự kiện là nha vậy, nên tôi có tri kiến: "Không có đời
sau, không có các loại hóa sanh, hành vi thiện ác
không có quả báo".

9. - Này Tôn chủ, tôi sẽ cho Tôn chủ một ví dụ. Ở đời, một số người có trí nhờ ví dụ mà hiểu được nghĩa lời nói.

Này Tôn chủ, ví như có người té đầu rơi vào hầm phân. Ngài nói với các người khác: "Hãy kéo người này ra khỏi hầm phân!" Những người ấy vâng theo và nói: "Lành thay!" và kéo người kia ra khỏi hầm phân ấy. Ngài nói với những người ấy: "Hãy lấy que tre gạt phân ra khỏi thân của người kia!" Những người này vâng theo và nói: "Lành thay!" và lấy que tre gạt phân ra khỏi thân người kia. Rồi ngài bảo các người ấy: "Hãy cho thoa bóp ba lần thân người kia với phấn hoa màu vàng." Và những người ấy cho thoa bóp ba lần thân người kia với phấn thoa bóp màu vàng. Rồi Ngài bảo các người ấy: "Hãy lấy dầu

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6650

thoa và tắm cho người kia ba lần và dùng bột mịn
cunna thoa cho nó!" Và những người ấy lấy dầu thoa
và tắm cho người kia ba lần và dùng bột mịn cunna
thoa cho nó. Rồi Ngài bảo các người ấy: "Hãy sửa
soạn râu tóc cho người kia!" Và những người ấy sửa
soạn râu tóc cho kia. Rồi Ngài bảo các người ấy:
"Hãy lấy vòng hoa quý, dầu thơm quý và vải quý
trang điểm cho người kia!" Và những người ấy trang
điểm vòng hoa quý, dầu thơm quý và vải quý cho
người kia. Rồi Ngài bảo các người ấy: "Hãy đưa
người kia đến tòa lâu đài và cho hưởng năm món dục
lạc!" Và những người ấy đưa người kia đến tòa lâu
đài và cho hưởng năm món dục lạc. Tôn chủ nghĩ thế
nào? Người kia khéo tắm như vậy, khéo thoa dầu,
khéo sữa soạn râu tóc, khéo trang điểm với vòng hoa
và vải trắng, được đưa đến lâu đài và cho hưởng năm
món dục lạc như vậy, thử hỏi người kia có chịu đâm
đầu vào hầm phân ấy nữa không?

- Thưa không, Tôn giả Kassapa!

- Vì sao không?

- Tôn giả Kassapa, hầm phân là bất tịnh và được xem là bất tịnh, xú uế và được xem là xú uế, ghê tởm và được xem là ghê tởm, yếm ố và được xem là yếm ố. Này Tôn chủ, mùi hôi của loài Người khiến chư

MƯỜI HAI DUYÊN                                   6651

Thiên ghê tởm xa đến một trăm do tuần. Làm sao
những người thân bằng quyến thuộc của Ngài, gìn
giữ không sát sanh, không lấy của không cho, không
tà dâm, không nói láo, không nói hai lưỡi, không nói
lời độc ác, không nói lời phù phiếm, không tham dục,
không sân hận và không tà kiến, sau khi thân hoại
mạng chung, được sanh lên cõi thiện thú, Thiên giới,
những người ấy có thể về tin lại cho Tôn chủ: "Có
đời sau, có các loại hóa sanh, hành vi thiện ác có quả
báo". Này Tôn chủ, sự kiện là như vậy nên: "Có đời
sau, có các loại hóa sanh, hành vi thiện ác có quả
báo".

--------------------------------------------

10. - Dầu Tôn giả Kasspa có nói như vậy, ở đây tôi vẫn chấp nhận: "Không có đời sau, không có các loại hóa sanh, hành vi thiện ác không có quả báo".

- Tôn chủ có sự kiện nào...

- Tôn giả Kassapa, có sự kiện nào...

- Tôn chủ, như thế nào?

- Tôn giả Kassapa, tôi có những người thân bằng quyến thuộc gìn giữ không sát sanh, không lấy của không cho, không tà dâm, không nói láo, không nói

MƯỜI HAI DUYÊN                                         6652

hai lưỡi, không nói lời độc ác, không nói lời phù
phiếm, không tham dục, không sân hận và không tà
kiến. Những người này sau một thời gian bị trọng
bệnh, bị đau khổ, bị chứng tật.

Khi tôi biết những vị ấy không thể khỏi những bệnh ấy được, tôi liền đi đến họ và nói: "Một số Sa môn, Bà la môn có những quan điểm như sau, có những tri kiến như sau: "Những ai gìn giữ không sát sanh, không lấy của không cho, không tà dâm, không nói láo, không nói hai lưỡi, không nói lời độc ác, không nói lời phù phiếm, không tham dục, không sân hận và không tà kiến. Những người ấy khi thân hoại mạng chung sẽ sanh vào thiện thú, Thiên giới". Chư Hiền giả gìn giữ không sát sanh, không lấy của không cho, không tà dâm, không nói láo, không nói hai lưỡi, không nói lời độc ác, không nói lời phù phiếm, không tham dục, không sân hận và tà kiến. Nếu lời nói của những vị Sa môn, Bà la môn này chính xác thời các Hiền giả, sau khi thân hoại mạng chung được sanh vào thiện thú, Thiên giới, thời quý vị hãy đến ta và cho ta biết: " Có đời sau, có các loại hóa sanh, hành vi thiện ác có quả báo ". Các Hiền giả là thiện hữu thành tâm của ta, những gì Hiền giả thấy sẽ là như vậy, như chính ta được thấy." Các vị này bằng lòng làm như vậy và nói: "Lành thay!" Nhưng không ai đến nói cho tôi biết, cũng

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6653

không cho gửi các sứ giả đến. Này Tôn giả Kassapa
sự kiện là như vậy, nên tôi có tri kiến: "Không có đời
sau, không có các loại hóa sanh, hành vi thiện ác
không có quả báo."

11. - Này Tôn chủ, tôi sẽ hỏi Ngài. Nếu Ngài xem có thể được Ngài hãy trả lời.

Này Tôn chủ, tuổi loài Người một trăm năm bằng
một ngày một đêm chư Thiên ở Tam thập tam
thiên. Ba mươi đêm như vậy là một tháng, mười hai
tháng như vậy là một năm, một ngàn năm ở Thiên
giới như vậy là tuổi thọ của chư Thiên ở Tam thập
tam thiên. Những thân bằng quyến thuộc của Tôn
chủ như vậy gìn giữ không sát sanh, không lấy của
không cho, không tà dâm, không nói dối, không uống
rượu men, rượu nấu. Các vị này sau khi thân hoại
mạng chung sẽ sanh lên thiện thú, Thiên giới và làm
thiện hữu với chư Thiên ở Tam thập tam thiên. Nếu
những vị này suy nghĩ: "Chúng ta hãy thọ hưởng năm
món dục lạc hai hay ba ngày đêm ở Thiên giới, rồi
sau sẽ đến Tôn chủ Pàyàsi và tin cho biết: "Có đời
sau, có các loại hóa sanh, hành vi thiện ác có quả
báo." Và những vị ấy có đến Ngài và tin cho biết:
"Có đời sau, có loại hóa sanh, hành vi thiện ác có quả
báo" không?

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6654

- Thưa không, Tôn giả Kassapa! Tôn giả Kassapa, vì
chúng tôi sẽ chết đã lâu rồi. Nhưng ai cho Tôn giả
Kassapa biết: " Có chư Thiên ở Tam thập tam
thiên, Hay chư Thiên ở Tam thập tam thiên tuổi
thọ là như vậy "? Chúng tôi không tin người ấy,
khi người ấy nói: " Có chư Thiên ở Tam thập tam
thiên! Hay chư Thiên ở Tam thập tam thiên, tuổi thọ
là như vậy! "

- Này Tôn chủ, như có người sanh ra đã mù, không thấy được các sắc đen hay trắng, không thấy được các sắc xanh, hay sắc vàng, các sắc đỏ, hay các sắc nâu, không thấy được các sắc tế nhị hay thô cứng, không thấy được các sao hay mặt trăng. Người ấy nói: "Không có các sắc đen hay trắng, không có người thấy các sắc đen hay trắng; không có sắc xanh, không có người thấy sắc xanh; không có sắc vàng, không có người thấy các sắc vàng; không có sắc đỏ, không có người thấy các sắc đỏ; không có sắc nâu, không có người thấy các sắc nâu, không các sắc tế nhị, thô cứng, không có người thấy các sắc tế nhị, thô cứng; không có các sao, không có người thấy các vì sao; không có mặt trăng, mặt trời, không có người thấy mặt trăng mặt trời.Tôi không biết vật này, tôi không thấy vật này, nên vật này không có. Này Tôn chủ, nói như vậy có phải nói một cách hợp lý không?

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6655

- Thưa không, Tôn giả Kassapa. Có các sắc đen, trắng, có người thấy các sắc đen trắng; có các sắc xanh, có người thấy các sắc xanh; có các vàng, có người thấy các sắc vàng; có sắc đỏ, có người thấy các sắc đỏ; có sắc nâu, có người thấy các sắc nâu; có các vật tế nhị thô cứng, có người thấy các vật tế nhị, thô cứng; có các vì sao, có người thấy các vì sao; có mặt trăng, mặt trời, có người thấy mặt trăng mặt trời. "Tôi không biết vật này, tôi không thấy vật này, do vậy vật này không có." Tôn giả Kassapa, ai nói như vậy là nói không hợp lý!

- Cũng vậy này Tôn chủ, Ngài nói cũng giống người
sinh ra đã mù khi Ngài nói với tôi: "Ai bảo Tôn giả
Kassapa biết rằng: "Có chư Thiên ở Tam thập tam
thiên," hay "Chư thiên ở Tam thập Tam thiên tuổi
thọ là như vậy!" Chúng tôi không tin Tôn giả
Kassapa, khi Tôn giả nói: "Có chư Thiên ở Tam thập
tam thiên," hay "Chư thiên ở Tam thập tam thiên tuổi
thọ là như vậy".

Này Tôn chủ, đời sau không như Ngài nghĩ có thể thấy bằng con mắt thịt. Này Tôn chủ, có những Sa môn, Bà la môn, sống những chỗ hẻo lánh trong rừng, ít có tiếng ồn, ít có tiếng động. Tại những chỗ ấy, các vị này sống không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần, làm cho thiên nhãn trong sạch. Rồi với thiên

MƯỜI HAI DUYÊN                                       6656

nhãn thanh tịnh thắng xa loài Người, các vị này thấy đời này, đời sau, và thấy các loại hóa sanh. Này Tôn chủ, đời sau phải được thấy như vậy. Không phải như Ngài nghĩ với con mắt thịt. Này Tôn chủ, sự kiện là như vậy, nên tôi có tri kiến: "Có đời sau, có các loại hóa sanh, hành vi thiện ác có quả báo."

-------------------------------------------

12. - Dầu Tôn giả Kassapa có nói như vậy, ở đây tôi vẫn chấp nhận: "Không có đời sau, không có các loại hóa sanh, hành vi thiện ác không có quả báo."

- Tôn chủ có sự kiện nào khác...

- Tôn giả Kassapa, có sự kiện...

- Tôn chủ, như thế nào?

- Tôn giả Kassapa, ở đây tôi thấy có những Sa môn, Bà la môn giữ giới, thiện tánh, ham sống, ngại chết, ham sướng, ngại khổ. Tôn giả Kassapa, rồi tôi nghĩ: "Nếu những Sa môn, Bà la môn này giữ giới, có thiện tánh, được biết: "Sau khi chúng ta chết rồi, đời chúng ta sẽ được tốt đẹp hơn." Rồi những Sa môn, Bà la môn giữ giới, có thiện tánh ấy, hoặc uống thuốc độc, hoặc lấy kiếm đâm, hoặc tự giết mình bằng cách treo cổ, hay tự lao mình xuống hố sâu. Vì

MƯỜI HAI DUYÊN                                        6657

những Sa môn, Bà la môn giữ giới có thiện tánh ấy
không được biết: "Sau khi chúng ta chết rồi, đời
chúng ta sẽ được tốt đẹp hơn." Do vậy các Sa môn,
Bà la môn giữ giới, có thiện tánh ấy ham sống, ngại
chết, ham sướng, ngại khổ. Tôn giả Kassapa, sự kiện
là như vậy, nên tôi chấp nhận: "Không có đời sau,
không có các loại hóa sanh, hành vi thiện ác không
có quả báo."

13. - Này Tôn chủ, tôi sẽ cho Tôn chủ một ví dụ. Ở đời, một số người có trí nhờ ví dụ mà hiểu được nghĩa lời nói.

Này Tôn chủ, ngày xưa có một người Bà la môn có hai người vợ. Từ một người vợ, ông ta có đứa con trai, mười hai tuổi; còn người vợ kia có mang thai, sắp đến kỳ sinh nở. Rồi người Bà la môn ấy mệnh chung. Đứa con trai ấy nói với tiểu phu nhân kia: "Này Tiểu mẫu, phàm có tài sản gì, hoặc lúa, hoặc bạc, hoặc vàng, tất cả đều là của tôi. Tiểu mẫu nay không có gì hết. Tiểu mẫu hãy giao cho tôi gia tài của cha tôi." Khi nghe nói vậy, Bà la môn nữ kia nói với đứa con trai ấy: "Tiểu tử hãy chờ ta sanh con. Nếu ta sanh con trai, thì một phần gia tài thuộc về nó. Nếu sanh con gái, thời nó sẽ hầu hạ con."

Lần thứ hai, đứa con trai ấy nói với Tiểu phu nhân

MƯỜI HAI DUYÊN                                    6658

kia: "Này Tiểu mẫu, phàm có tài sản gì, hoặc lúa, hoặc bạc, hoặc vàng, tất cả đều là của tôi. Tiểu mẫu nay không có gì hết. Tiểu mẫu hãy giao cho tôi gia tài của cha tôi." Lần thứ hai, Bà la môn nữ kia nói với đứa trai ấy: "Tiểu tử hãy chờ ta sanh con. Nếu ta sanh con trai thì một phần gia tài thuộc về nó. Nếu ta sanh con gái, thời nó sẽ hầu hạ con."

Lần thứ ba, đứa con trai ấy nói với Tiểu phu nhân
kia: "Này Tiểu mẫu, phàm có tài sản gì, hoặc lúa,
hoặc bạc, hoặc vàng, tất cả đều là của tôi. Tiểu mẫu
không có gì hết. Tiểu mẫu hãy giao cho tôi gia tài
của cha tôi".

Rồi người Ba la môn nữ ấy lấy một con dao, vào
trong nội phòng và rạch bụng ra. "Ta muốn biết
đó là con trai hay con gái." Như vậy người đàn bà
ấy hại đời sống của mình, hại luôn cái thai và hại
luôn tài sản của mình vì đã đi tìm của thừa tự một
cách ngu xuẩn và si mê, nên gặp phải nguy hiểm và
tai nạn.

Cũng vậy, vì ngu xuẩn và si mê, Ngài gặp phải nguy
hiểm và tai nạn khi Ngài đi tìm đời sau một cách vô
trí, cũng giống Bà la môn nữ kia, vì ngu xuẩn và si
mê, đã đi tìm thừa tự một cách vô trí.

Này Tôn chủ, các vị Sa môn, Bà la môn giữ giới, có

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6659

thiện tánh không bắt buộc cái gì chưa chín phải chín.
Vì có trí, các vị ấy chờ chín muồi đến. Này Tôn chủ,
các vị Sa môn, Bà la môn giữ giới có thiện tánh cần
thiết đến mạng sống.

Này Tôn chủ, nếu các Sa môn, bà la môn giữ giới có
thiện tánh sống lâu ở trên đời này bao nhiêu, các vị
ấy làm được nhiều công đức bấy nhiêu, vì hạnh phúc
cho chúng sanh, vì an lạc cho chúng sanh, vì lòng
thương tưởng cho đời, vì hạnh phúc, vì an lạc cho
chư Thiên và loài Người. Này Tôn chủ, sự kiện là
như vậy nên: "Có đời sau, có các loài hóa sanh, hành
vi thiện ác có quả báo."

-----------------------------------------

14. - Dầu Tôn giả Kassapa có nói như vậy, ở đây tôi vẫn chấp nhận: "Không có đời sau, không có các loài hóa sanh, hành vi thiện ác không có quả báo."

- Tôn chủ có sự kiện nào khác...

- Tôn giả Kassapa, có sự kiện...

- Này Tôn chủ như thế nào?

- Này Tôn giả Kassapa, ở đây có những người bắt được một người ăn trộm phạm tội và đem đến cho

MƯỜI HAI DUYÊN                                       6660

tôi và nói: "Tôn chủ, đây là người ăn trộm phạm tội. Hãy hình phạt anh ta như Ngài muốn. "

Tôi nói với họ: "Các Hiền giả, hãy bỏ sống người này trong một cái chum, bịt miệng chum lại, dùng da ướt bao lại, dùng đất sét ướt quện lại trét trên miệng chum, nhắc chum ấy trên cái lò và nổi lửa đốt.

Các người ấy đáp: "Xin vâng!", rồi họ bỏ sống người ấy trong cái chum, bịt miệng chum lại, dùng da ướt bao lại, dùng đất sét ướt quện lại trét trên miệng chum lại, nhắc chum ấy trên cái lò và nổi lửa đốt.

Khi chúng tôi biết người ấy đã chết, liền nhắc chum
ấy xuống, cởi các dây buộc, mở miệng chum ra vội
vàng nhìn kỹ: "Chúng ta mong được thấy linh hồn
(người chết) đi ra". Nhưng chúng tôi không thấy
linh hồn người chết đi ra. Tôn giả Kassapa, sự kiện
là như vậy nên tôi tin rằng. "Không có đời sau, không
có các loại hóa sanh, hành vi thiện ác không có quả
báo".

15. - Này Tôn chủ, tôi sẽ hỏi Ngài, nếu Ngài xem có thể được, Ngài hãy trả lời.

Này Tôn chủ, khi Ngài nghỉ trưa, Ngài có chấp nhận Ngài có thấy những cảnh mộng hoan lạc ở vườn, ở rừng, ở đồng bằng, ở ao hồ không?

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6661

- Tôn giả Kassapa, tôi xác nhận khi đi nghỉ trưa, tôi có thấy những cảnh mộng hoan lạc ở vườn, ở rừng, ở đồng bằng, ở ao hồ.

- Trong khi ấy, có phải Ngài được một số người hầu hạ một bên, những người gù lưng, thấp lùn, thiếu phụ và con gái?

- Vâng, Tôn giả Kassapa, trong khi ấy, tôi được một số người hầu hạ một bên, những người gù lưng, thấp lùn, thiếu phụ và con gái.

- Và họ thấy linh hồn của Ngài đi ra hay đi vào không?

- Tôn giả Kassapa, thưa không.

- Này Tôn chủ, họ không thấy linh hồn của Tôn
chủ đi ra hay đi vào, thời làm sao Ngài có thể thấy
linh hồn một người chết đi vào hay đi ra được?
Này Tôn chủ, sự kiện là như vậy nên tôi chấp
nhận: "Có đời sau, có các loại hóa sanh, hành vi
thiện ác có quả báo."

--------------------------------------

16. - Dầu Tôn giả Kassapa có nói như vậy, ở đây tôi vẫn chấp nhận: "Không có đời sau, không có các loại

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6662

hóa sanh, hành vi thiện ác không có quả báo."

- Tôn chủ có sự kiện nào...

- Tôn giả Kassapa, có sự kiện...

- Tôn chủ như thế nào?

- Tôn giả Kassapa, ở đời, có những người bắt được
một người ăn trộm phạm tội và đem đến cho tôi:
"Thưa Tôn chủ, đây là người ăn trộm phạm tội. Hãy
hình phạt anh ta như Ngài muốn."

Tôi nói với họ: "Các khanh hãy đem cân sống anh ta đi, rồi lấy cung thắt cổ cho anh ta chết, xong đem cân lại."

Những người này vâng lời tôi và đáp: "Xin vâng!", rồi họ đem cân sống người ăn trộm ấy, lấy dây cung thắt cổ anh ta cho đến chết xong cân lại. Khi anh ta sống thì anh ta nhẹ, mềm mại, nhu nhuyến. Khi anh ta chết, thì anh ta nặng hơn, cứng hơn và không nhu nhuyến. Tôn giả Kassapa, sự kiện là như vậy, nên tôi chấp nhận: "Không có đời sau, không có các loại hóa sanh, hành vi thiện ác không có quả báo."

17. - Này Tôn chủ, tôi sẽ cho Ngài một ví dụ. Nhờ ví dụ, một số người

MƯỜI HAI DUYÊN                                    6663

có trí hiểu được ý nghĩa lời nói.
Này Tôn chủ, ví như người cân một hòn sắt được
đốt nóng trọn ngày, cháy đỏ, hừng lửa, đỏ rực, và
một thời khác cũng đem cân hòn sắt ấy nhưng nay
đã nguội lạnh. Khi nào thì hòn sắt ấy nhẹ hơn,
mềm mại hơn, hay nhu nhuyến hơn? Khi hòn sắt
ấy đang cháy đỏ, hừng lửa, đỏ rực hay khi đã nguội
lạnh?
- Tôn giả Kassapa, khi hòn sắt ấy cháy đỏ, hừng lửa,
đỏ rực, khi ấy hòn sắt nhẹ hơn, mềm mại hơn và nhu
nhuyến hơn. Khi hòn sắt ấy không cháy đỏ, không
hừng lửa, nguội lạnh rồi, khi đó hòn sắt nặng hơn,
cứng hơn và không nhu nhuyến.

- Này Tôn chủ, khi thân này có tuổi thọ, có sức nóng, có thức thì nó nhẹ hơn, mềm mại hơn và nhu nhuyến hơn. Khi các thân này không có tuổi thọ, không có sức nóng và không có thức thời nó nặng hơn, cứng hơn và không nhu nhuyến. Này Tôn chủ, sự kiện là như vậy, nên tôi chấp nhập: "Có đời sau, có các loại hóa sanh, hành vi thiện ác có quả báo."

------------------------------------------------

18. - Dầu Tôn giả Kassapa có nói như vậy, ở đây tôi vẫn chấp nhận: "Không có đời sau, không có các loại hóa sanh, hành vi thiện ác không có quả báo."

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6664

- Này Tôn chủ, có sự kiện nào...

- Tôn giả Kassapa, có sự kiện...

- Tôn chủ như thế nào?

- Tôn giả Kassapa, có những người bắt được một
người ăn trộm phạm tội và đem đến cho tôi: "Thưa
Tôn chủ, đây là người ăn trộm phạm tội. Hãy hình
phạt anh ta như Ngài muốn." Tôi nói với họ như sau:
"Các khanh, hãy giết người này bằng cách lột da
ngoài, da trong, thịt, gân, xương, và xương tủy của
anh ta".

Những người này vâng lời tôi và đáp: "Xin vâng, Tôn chủ!" rồi họ bèn giết người ấy bằng cách lột da ngoài, da trong, thịt, gân, xương, và xương tủy. Khi người ấy chết một phần nửa, tôi bảo họ: "Hãy lật ngược người này nằm ngữa, và xem linh hồn của anh ta có đi ra không? " Họ lật ngược người này nằm ngửa, và chúng tôi không thấy linh hồn người ấy đi ra.

Tôi lại bảo họ: "Hãy lật người này nằm cong lại... nằm phía một bên... nằm phía bên kia... đặt người đó đứng thẳng... đặt người ấy đứng lộn đầu xuống... đánh người ấy với tay... đánh người ấy với cục đất... đánh người ấy với gậy... đánh người ấy với gươm... đánh anh ta phía bên này... đánh anh ta phía bên

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6665

kia... đánh anh ta cùng khắp tất cả và xem linh hồn
của anh ta có đi ra không? " Họ đánh anh ta phía bên
này, đánh anh ta phía bên kia, đánh anh ta cùng khắp
tất cả và chúng tôi không thấy linh hồn người ấy đi
ra. Anh ta có mắt và sắc pháp các mặt, nhưng căn
không cảm thọ được. Anh ta có tai và các tiếng có
mặt, nhưng căn không cảm thọ được. Anh ta có mũi
và các hương có mặt, nhưng căn không cảm thọ
được. Anh ta có lưỡi và các vị có mặt, nhưng căn
không cảm thọ được. Anh ta có thân và các xúc có
mặt, nhưng căn không cảm thọ được. Tôn giả
Kassapa, sự kiện là như vậy, nên tôi chấp nhận:
"Không có đời sau, không có các loại hóa sanh, hành
vi thiện ác không có quả báo".

19. - Này Tôn chủ, tôi sẽ cho Ngài một ví dụ. Nhờ ví dụ, một số người có trí hiểu được ý nghĩa của lời nói.

Này Tôn chủ, thuở xưa có một người thổi tù và, cầm tù và bằng vỏ ốc và đi đến biên giới. Người ấy đi đến một làng kia, sau khi đến xong, đứng giữa làng, thổi ống tù và ba lần, đặt ống tù và xuống đất và ngồi xuống một bên. Này Tôn chủ, những người dân ở biên giới ấy suy nghĩ: "Tiếng ấy là tiếng của ai, mà lại khả ái như vậy, đẹp đẽ như vậy, mê ly như vậy, hấp dẫn như vậy, rung cảm như vậy." Họ tụ họp lại và hỏi người thổi tù và: "Này bạn, tiếng ấy là tiếng

MƯỜI HAI DUYÊN                                        6666

của ai, mà lại khả ái như vậy, đẹp đẽ như vậy, mê ly như vậy, hấp dẫn như vậy, rung cảm như vậy?" "- Này các bạn, đây là cái tù và, và tiếng của tù và ấy khả ái như vậy, đẹp đẽ như vậy, mê ly như vậy, hấp dẫn như vậy, rung cảm như vậy." Họ bèn đặt chiếc tù và nằm ngửa và nói: "Hãy nói đi, bạn tù và! Hãy nói đi, bạn tù và!" Nhưng chiếc tù và ấy không nói tiếng gì hết. Họ đặt chiếc tù và ấy nằm cong lại, nằm phía bên này, nằm phía bên kia... đặt đứng thẳng... đặt ngược đầu xuống... lấy tay đánh... lấy cục đấy đánh... lấy gậy đánh... lấy gươm đánh... đánh phía bên này... đánh phía bên kia... đánh cùng khắp tất cả và nói: "Này bạn tù và, hãy nói đi! Này bạn tù và, hãy nói đi!" Nhưng chiếc tù và ấy không nói gì cả. Này Tôn chủ, rồi người thổi tù và suy nghĩ như sau: "Thật là ngu si, những người dân bờ biên giới này! Sao lại đi tìm tiếng tù và một cách vô ý thức như vậy!" Trong khi họ đang tìm kiếm như vậy, người thổi tù và cầm chiếc tù và lên, thổi lên ba lần rồi cầm chiếc tù và ra đi.

Này Tôn chủ, những người ở biên giới suy nghĩ như sau: "Này các bạn, chiếc tù và này, khi nào có người phụ trợ, có sự nỗ lực phụ trợ và có gió thổi phụ trợ, thì chiếc tù và phát ra tiếng. Khi nào chiếc tù và này không có người phụ trợ, không có sự nỗ lực phụ trợ và không có gió thổi phụ trợ thì chiếc tù và này

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6667

không phát ra tiếng."

Cũng vậy, này Tôn chủ! Khi nào thân này có tuổi thọ phụ trợ, có hơi nóng phụ trợ và có thức phụ trợ, thời thân ấy đi tới, đi lui, đứng lên, ngồi xuống, nằm xuống, thời mắt thấy sắc, tai nghe tiếng, mũi ngửi hương, lưỡi nếm vị, thân cảm xúc, ý biết pháp. Nhưng khi thân này không có tuổi thọ phụ trợ, không có hợi nóng phụ trợ, và không có thức phụ trợ, thời thân ấy không đi tới, không đi lui, không đứng lại, không ngồi xuống, không nằm xuống, thời mắt không thấy sắc, tai không nghe tiếng, mũi không ngữi hương, lưỡi không nếm vị, thân không cảm xúc, ý không biết pháp. Này Tôn chủ, sự kiện là như vậy, nên tôi chấp nhận: "Có đời sau, có các loại hóa sanh, hành vi thiện ác có quả báo."

----------------------------------------

20. - Dầu Tôn giả Kassapa có nói như vậy, ở đây tôi vẫn chấp nhận: "Không có đời sau, không có các loại hóa sanh, hành vi thiện ác không có quả báo."

- Tôn chủ có sự kiện nào...

- Tôn giả Kassapa, có sự kiện...

- Tôn chủ như thế nào?

MƯỜI HAI DUYÊN                                       6668

- Tôn giả Kassapa, nay có những người bắt được một
tên ăn trộm phạm tội và đem đến cho tôi: "Thưa Tôn
chủ, đây là người ăn trộm phạm tội. Hãy hình phạt
anh ta như Ngài muốn." Tôi nói với họ như sau: "Các
khanh hãy lột da anh ta, để chúng ta có thể thấy linh
hồn của anh ta."

Chúng lột da của người ấy, nhưng chúng tôi không
thấy linh hồn của anh ta. Rồi tôi bảo họ: "Các khanh
hãy lột da trong của người ấy... cắt thịt... cắt gân...
cắt xương... đẻo cho đến xương tủy để chúng ta có
thể thấy linh hồn của anh ta." Họ đẻo cho đến xương
tủy của người ấy, nhưng chúng tôi không thấy linh
hồn của anh ta. Này Tôn giả Kassapa, sự kiện là như
vậy nên tôi chấp nhận: "Không có đời sau, không có
các loại hóa sanh, hành vi thiện ác không có quả
báo."

21. - Này Tôn chủ, tôi sẽ cho một ví dụ. Ở đời một số người có trí thức, nhờ ví dụ hiểu được ý nghĩa câu nói.

Này Tôn chủ, thuở xưa có người bện tóc thờ lửa, sống trong một ngôi nhà lá, tại một khu rừng. Này Tôn chủ, một số dân chúng di cư đến đấy. Vị lãnh đạo của chúng, sau một đêm ở xung quanh cái cốc của người bện tóc thờ lửa bèn bỏ đi. Này Tôn chủ,

MƯỜI HAI DUYÊN                                       6669

người bện tóc thờ lửa suy nghĩ: "Nếu ta đến chỗ ở của người lãnh đạo, ta có thể kiếm được một vài đồ vật hữu dụng ở đó."

Rồi người bện tóc thờ lửa, dậy sớm đến chỗ ở của người lãnh đạo, và thấy một đứa hài nhi bị quăng nằm ngửa ở đó. Thấy vậy vị ấy nghĩ: "Thật không phải chút nào nếu ta để một hài nhi phải chết trong khi ta đang tìm kiếm. Ta hãy đem hài nhi này về cốc của ta, nuôi nó, săn sóc nó, cấp dưỡng nó". Rồi người bện tóc thờ lửa ấy đem đứa hài nhi ấy về cốc nuôi nó, săn sóc nó, cấp dưỡng nó. Khi đứa trẻ đến tuổi mười hay mười hai, người bện tóc thờ lửa có công việc phải đi xuống đồng bằng. Người bện tóc thờ lửa bảo đứa trẻ ấy: "Này con, ta muốn đi xuống đồng bằng, hãy chăm sóc ngọn lửa, đừng để nó tắt. Nếu lửa có tắt, đây là cai búa nhỏ, đây là củi, đây là đồ quây để nhóm lửa, hãy nhen lửa lại và chăm sóc ngọn lửa". Người bện tóc thờ lửa ấy, sau khi căn dặn đứa trẻ, bèn đi xuống đồng bằng.

Đứa trẻ mãi ham vui đùa khiến lửa tắt. Đứa trẻ suy nghĩ: "Cha ta có bảo ta: "Hãy chăm sóc ngọn lửa, đừng để nó tắt. Nếu con để tắt lửa, đây là cái búa nhỏ, đây là củi, đây là đồ quây để nhóm lửa lại." Vậy ta hãy nhen lửa lên và chăm sóc ngọn lửa." Rồi đứa trẻ ấy lấy búa chẻ đồ quây lửa với ý nghĩ: "Ta sẽ tìm

MƯỜI HAI DUYÊN                                       6670

thấy lửa." Nhưng lửa không có. Nó đem chẻ đồ quây lửa làm hai, làm ba, làm bốn,làm năm, làm mười, làm trăm, chẻ nhỏ vụn ra, lấy chày mà giã, và sau khi đã giã nhỏ, lại đem ra sàng trước gió lớn với ý nghĩ: "Ta sẽ tìm thấy lửa." Nhưng lửa không có.

Người bện tóc sau khi làm xong công việc ở đồng bằng, liền về cốc của mình và hỏi đứa bé: "Này con, sao con để tắt lửa thế này?" - "Thưa cha, con mãi ham chơi nên để lửa tắt. Rồi con suy nghĩ: "Cha đã bảo ta: "Hãy chăm sóc ngọn lửa, đừng để tắt nó. Nếu con để tắt lửa, đây là cái búa nhỏ, đây là củi, đây là đồ quây để nhen lửa. Hãy nhen lửa lại và chăm sóc ngọn lửa". Vậy ta hãy nhen lửa lên và chăm sóc ngọn lửa". Thưa cha, rồi con lấy búa nhỏ chẻ đồ quây lửa với ý nghĩ: "Ta sẽ tìm ra lửa." Nhưng con tìm không được lửa. Con đem chẻ đồ quây lửa, làm hai, làm ba, làm bốn, làm năm, làm mười, làm trăm, chẻ nhỏ vụn ra, lấy chày mà giã, và sau khi giã nhỏ, lại đem ra sàng trước gió lớn với ý nghĩ: "Ta sẽ tìm ra lửa," nhưng con không tìm được lửa".

Rồi người bện tóc thờ lửa ấy suy nghĩ: "Đứa trẻ này thật ngu si và kém thông minh. Sao lại đi tìm lửa một cách thiếu suy tư như thế này?" Trong khi đứa trẻ đứng nhìn, người ấy cầm đồ quây lửa, nhen lửa lên và nói với đứa trẻ: "Này con, nhen lửa phải làm

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6671

như vậy đó, chớ không phải như con ngu si và kém thông minh, tìm lửa một cách thiếu suy tư."

Cũng vậy này Tôn chủ, Ngài ngu si, kém thông minh,
đi tìm đời sau một cách kém suy tư. Này Tôn chủ,
hãy từ bỏ ác kiến ấy! Chớ có tự dấn thân vào sự bất
an và đau khổ trường kỳ.

------------------------------------------------------

22. - Dầu Tôn giả Kassapa có nói như vậy, Tôi cũng
không thể từ bỏ ác tà kiến này. Vua Pasenadi nước
Kosala và vua các nước ngoài đã biết tôi như sau:
"Tôn chủ Pàyàsi có quan điểm, có tri kiến như thế
này: "Không có đời sau, không có các loại hóa sanh,
hành vi thiện ác không có quả báo." Tôn giả Kassapa,
nếu tôi từ bỏ ác tà kiến ấy người ta sẽ phê bình tôi
như sau: "Tôn chủ Pàyà thật là ngu si, kém thông
minh, chấp kiến một cách sai lạc." Vì tức giận, nên
tôi phải chấp chặt tà kiến ấy. Vì lừa gạt nên tôi
phải chấp chặt tà kiến ấy. Vì tự trọng nên tôi phải
chấp chặt tà kiến ấy.

23. - Vậy này Tôn chủ, tôi sẽ cho Ngài một ví dụ. Ở đời một số người có trí, nhờ ví dụ mà hiểu ý nghĩa lời nói.

Này Tôn chủ, thuở xưa, một đoàn lữ hành lớn gồm

MƯỜI HAI DUYÊN                                           6672

một ngàn cỗ xe đi từ phương Đông quốc độ qua phương Tây quốc độ. Đi đến chỗ nào, đoàn lữ hành ấy cũng tiêu thụ rất mau cỏ, củi, nước và cây lá xanh tươi. Đoàn lữ hành ấy có hai vị lãnh đạo, một vị lãnh đạo năm trăm cổ xe, một vị lãnh đạo năm trăm cổ xe. Hai vị lãnh đạo đoàn lữ hành suy nghĩ như sau: "Đoàn lữ hành lớn này gồm có một ngàn cỗ xe. Chỗ nào chúng ta đi tới thì đoàn tiêu thụ rất mau cỏ, củi, nước và cây lá xanh tươi. Vậy chúng ta hãy chia đoàn lữ hành này thành hai, mỗi đoàn có năm trăm cỗ xe."

Rồi hai vị lãnh đạo ấy chia đoàn lữ hành thành hai,
một đoàn có năm trăm cỗ xe, một đoàn có năm trăm
cỗ xe. Rồi một vị lãnh đạo thâu lượm rất nhiều cỏ,
củi, nước và cho đoàn lữ hành chuyển bánh. Sau khi
đi hai, ba ngày, vị lãnh đạo ấy thấy một người da đen,
mắt đỏ, mang theo ống tên, đeo vòng hoa súng, áo
quần ướt, tóc ướt, đánh một cỗ xe do lừa kéo, bánh
xe dính đầy bùn và đi từ phía trước đi lại. Thấy vậy,
người lãnh đạo hỏi:

"- Bạn từ phương nào đến?

"- Từ nơi quốc độ kia đến.

"- Bạn sẽ đi đâu?

"- Sẽ đi đến địa phương tên này.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6673

"- Bạn có thấy, trong khu rừng trước mặt, có mưa to gần đây không?

"- Thưa bạn, trong khu rừng trước mặt có mưa to,
đường sa đầy sũng những nước, có nhiều cỏ, nhiều
củi và nhiều nước. Hãy quăng bỏ cỏ, củi và nước cũ
đi, để cỗ xe được nhẹ và đi cho mau. Chớ có làm cho
đoàn xe mệt nhọc."

Khi ấy người lãnh đạo nói với những người đánh xe:

"- Này các Bạn, người này nói như sau: Trong khu
rừng trước mặt có mưa to, đường sá đầy sũng nước,
có nhiều cỏ, nhiều củi và nhiều nước. Hãy quăng bỏ
cỏ, củi và nước cũ đi, để cỗ xe được nhẹ và đi cho
mau. Chớ có làm cho đoàn xe mệt nhọc." Vậy các
bạn hãy quăng cỏ, củi và nước cũ đi, để đoàn xe đi
với những cỗ xe nhẹ hơn.

"- Thưa Bạn, vâng!"

Những người đánh xe vâng theo lời vị lãnh đạo đoàn lữ hành, quăng cỏ, củi và nước cũ đi và dẫn đoàn xe đi với những cỗ xe nhẹ hơn. Nhưng khi đi đến trạm nghỉ thứ nhất, họ không thấy cỏ, củi hay nước, trạm thứ hai cũng vậy... trạm thứ ba cũng vậy... trạm thứ tư cũng vậy... trạm thứ năm cũng vậy... trạm thứ sáu cũng vậy... trạm thứ bảy cũng vậy, họ không thấy cỏ,

MƯỜI HAI DUYÊN                                    6674

củi hay nước. Tất cả đều gặp sự bất hạnh và tai nạn. Tất cả người và vật trong lữ đoàn ấy, đều bị con Dạ xoa, phi nhân ăn thịt, chỉ còn xương để lại.

Khi người lãnh đạo đoàn thứ hai được biết: "Nay
đoàn kia đi đã khá xa", bèn cho thâu lượm nhiều cỏ,
củi và nước và cho đoàn khởi hành. Sau khi đi hai,
ba ngày, vị lãnh đạo ấy thấy một người da đen, mắt
đỏ, mang theo ống tên, đeo vòng hoa súng, áo quần
ướt, tóc ướt, đánh một cỗ xe do lừa kéo, bánh xa dính
đầy bùn và đi từ phía trước đi lại. Thấy vậy người
lãnh đạo hỏi:

"- Bạn từ phương nào đến?

"- Từ nơi quốc độ kia đến.

"- Bạn sẽ đi đâu?

"- Sẽ đi đến địa phương tên này.

"- Bạn có thấy trong khu rừng trước mặt, có mưa to gần đây không?

"- Thưa Bạn, trong khu rừng trước mặt, có mưa to, đường sá đầy sũng những nước, có nhiều cỏ, nhiều củi và nhiều nước. Hãy quăng bỏ cỏ, củi và nước cũ đi, để cỗ xe được nhẹ và đi cho mau. Chớ có làm cho

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6675

đoàn xe mệt nhọc.

Khi ấy người lãnh đạo nói với những người đánh xe:

"- Này các Bạn, người này nói như sau: Trong khu rừng trước mặt có mưa to, đường sá đầy sũng nước, có nhiều cỏ, nhiều củi và nhiều nước. Hãy bỏ cỏ, củi và nước cũ đi, để cổ xe được nhẹ và đi cho mau. Chớ làm cho đoàn xe mệt nhọc." Nhưng này các Bạn, người ấy không phải là bạn của chúng ta, cũng không phải là bà con ruột thịt, làm sao chúng ta có thể tin người ấy được? Chớ quăng bỏ các thứ cỏ, củi và nước đã dự trữ từ trước. Hãy cho đoàn lữ hành tiến tới với các hàng hóa đã được mang theo, chúng ta không quăng bỏ đi các vật đang dự trữ từ trước.

"- Thưa Bạn, vâng."

Những người đánh xe ấy, vâng theo lời người lãnh đạo, cho đoàn lữ hành tiến tới với những hàng hóa đã mang theo. Đến trạm nghĩ thứ nhất những người này không thấy cỏ, củi hay nước, đến trạm thứ hai cũng vậy... trạm thứ ba cũng vậy... trạm thứ tư cũng vậy.... trạm thứ năm cũng vậy... trạm thứ sáu cũng vậy.... trạm thứ bảy cũng vậy... chúng không thấy cỏ, củi hay nước, nhưng chúng thấy đoàn lữ hành trước bị lâm vào tai nạn. Những người và thú vật trong đoàn lữ hành kia, chúng thấy các bộ xương do con

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6676

Dạ xoa phi nhân ấy ăn thịt.

Rồi người lãnh đạo nói với các người đánh xe:

"- Này các Bạn, đoàn lữ hành ấy bị lâm nạn vì bị
người lãnh đạo ngu si như vậy hướng dẫn. Vậy này
các bạn, hãy bỏ đi những vật hạng ít giá trị của đoàn
lữ hành này, hãy đem theo những vật hạng đắt giá
của đoàn lữ hành kia!

"- Thưa Bạn, vâng!"

Những người đánh xe ấy vâng theo người lãnh đạo
quăng bỏ đi những vật hạng ít giá trị của đoàn lữ
hành của mình, đem đi theo những vật hạng đắt giá
của đoàn lữ hành kia và đi qua bãi sa mạc ấy một
cách an toàn, vì được hướng dẫn bởi một vị lãnh đạo
sáng suốt.

Cũng vậy này Tôn chủ, người ngu si không có trí sẽ gặp nạn vì đã đi tìm kiếm đời sau một cách thiếu suy tư, giống như người lãnh đạo đoàn lữ hành kia. Những ai tự nghĩ có thể tin bất cứ điều gì được nghe sẽ gặp hoạn nạn như những người đánh xe kia.

Này Tôn chủ, hãy từ bỏ ác tà kiến ấy. Này Tôn chủ, hãy từ bỏ ác tà kiến này. Chớ để chúng đưa Ngài vào đau khổ bất hạnh lâu dài!"

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6677

--------------------------------------------

24. - Dầu Tôn giả Kassapa có nói như vậy, tôi cũng không thể từ bỏ ác tà kiến này. Vua Pasenadi nước Kasala là vua các nước ngoài đã biết tôi như sau: "Tôn chủ Pàyàsi có quan điểm, có tri kiến như thế này: "Không có đời sau, không có các loại hóa sanh, hành vi thiện ác không có quả báo." Tôn giả Kassapa, nếu tôi từ bỏ ác kiến ấy người ta sẽ phê bình tôi như sau: "Tôn chủ Pàyàsi thật là ngu si, kém thông minh, chấp kiến một cách sai lạc." Vì tức giận nên tôi phải chấp chặt tà kiến sai lạc." Vì tức giận nên tôi phải chấp chặt tà kiến ấy. Vì tự trọng nên tôi phải chấp chặt tà kiến ấy.

25. - Này Tôn chủ, vậy tôi sẽ kể một ví dụ. Ở đời nhờ ví dụ, một số người có trí hiểu được ý nghĩa lời nói.

Thuở xưa có một người nuôi heo đi từ làng của mình đến một làng khác. Ở tại đấy, ông ta thấy một đống phân khô bị quăng bỏ. Thấy vậy, nó tự nghĩ: "Đống phân khô khá nhiều bị quăng bỏ đi có thể làm đồ ăn cho các con heo của ta. Vậy ta hãy mang đống phân khô này đi." Rồi ông ta trải áo choàng của nó mang đống phân khô lại, cột thành một gói đặt trên đầu rồi đi. Đi giữa đường, một cơn mưa lớn trái mùa xẩy ra. Ông mang bọc phân ấy đi, với phân thấm ướt tiết ra

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6678

và chảy thành giọt, làm ông lem lấm phân cho đến đầu móng tay. Mọi người thấy ông liền nói: "Ông có thật sự điên, thật sự khùng chăng? Làm sao ông lại mang bọc phân ấy đi, với nước phân thấm ướt tiết ra và chảy thành giọt, làm người lem lấm phân cho đến đầu móng tay." - Chính các Người mới thật sự điên, chính các Người mới thật sự khùng. Chính nhờ như thế này, các con heo của tôi mới có đồ ăn."

Cũng vậy này Tôn chủ, Ngài nói chẳng khác gì ví dụ người mang phân này. Này Tôn chủ, hãy từ bỏ ác tà kiến ấy. Này Tôn chủ, hãy từ bỏ ác kiến ấy. Chớ để chúng đưa Ngài vào đau khổ, bất hạnh lâu dài.

---------------------------------------

26. - Dầu Tôn giả Kassapa có nói như vậy, tôi cũng không thể từ bỏ ác tà kiến này. Vua Pasenadi nước Kosala và vua các nước ngoài đã biết tôi như sau: "Tôn chủ Pàyàsi có quan điểm, có tri kiến như thế này: "Không có đời sau, không có các loại hóa sanh, hành vi thiện ác không có quả báo". Tôn giả Kassapa, nếu tôi từ bỏ ác tà kiến ấy người ta sẽ phê bình tôi như sau: "Tôn chủ Pàyàsi thật là ngu si, kém thông minh, chấp kiến một cách sai lạc." Vì tức giận nên tôi phải chấp chặt tà kiến ấy. Vì lừa gạt nên tôi phải chấp chặt tà kiến ấy. Vì tự trọng

MƯỜI HAI DUYÊN                                   6679

nên tôi phải chấp chặt tà kiến ấy.

27. - Này Tôn chủ, vậy tôi sẽ kể một ví dụ. Ở đời nhờ ví dụ, một số người có trí hiểu được ý nghĩa lời nói.

Thuở xưa, có hai người đánh bạc đổ con xúc xắc. Một con bạc mỗi lần thua liền ngậm con xúc xắc thất bại. Con bạc thứ hai thấy con bạc ấy mỗi lần thua liền ngậm con xúc xắc thất bại. Thấy vậy người này bàn với người kia: "Này Bạn, Bạn đã thắng rõ ràng. Bạn hãy đưa cho tôi các con xúc xắc để đi làm lễ tế." - " Thưa Bạn, vâng!", con bạc ấy liền đưa các con xúc xắc cho con bạc kia. Người này bèn lấy thuốc độc thoa vào các con xúc xắc và nói với người kia: "Này Bạn, hãy chơi đổ các con xúc xắc." - "Thưa Bạn, vâng!", con bạc ấy vâng theo lời của con bạc kia. Lần thứ hai, hai con bạc ấy đổ con xúc xắc, lần thứ hai, con bạc này mỗi lần thua liền ngậm con xúc xắc thất bại. Con bạc thứ hai thấy con bạc kia, lần thứ hai, mỗi lần thua ngậm con xúc xắc thất bại. Thấy vậy, người ấy nói với con bạc kia:

Con người không được biết.
Con xúc xắc được ngậm,
Đã được bôi thoa nhiều,
Với thuốc độc đốt cháy.
Hãy ngậm đi, ngậm đi,

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6680

Con bạc ác độc kia! Ngậm xong nhà Ngươi phải Đau đớn vô cùng tận.

Cũng vậy này Tôn chủ. Ngài nói chẳng khác gì ví dụ người đánh bạc. Này Tôn chủ, hãy từ bỏ ác tà kiến ấy. Này Tôn chủ, hãy từ bỏ ác tà kiến ấy. Chớ để chúng đưa Ngài vào đau khổ, bất hạnh lâu dài.

----------------------------------------------

28. - Dầu Tôn giả Kassapa có nói như vậy, tôi cũng không thể từ bỏ ác tà kiến này.

Vua Pasenadi nước Kosala và vua các nước ngoài đã biết tôi như sau: "Tôn chủ Pàyàsi có quan điểm, có tri kiến như thế này: "Không có đời sau, không có các loại hóa sanh, hành vi thiện ác không có quả báo!" Tôn giả Kassapa, nếu tôi từ bỏ ác tà kiến ấy, người ta sẽ phê bình tôi như sau: "Tôn chủ Pàyàsi thật ngu si, kém thông minh, chấp kiến một cách sai lạc". Vì tức giận nên tôi phải chấp chặt tà kiến ấy. Vì lường gạt nên tôi phải chấp chặt tà kiến ấy. Vì tự trọng nên tôi phải chấp chặt tà kiến ấy!

29. - Này Tôn chủ, vậy tôi sẽ kể một ví dụ. Ở đời nhờ ví dụ, một số người có trí hiểu được ý nghĩa lời nói.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6681

Thuở xưa, một quốc gia dời đi chỗ khác. Một người
nói với các bạn thuộc hạ của mình: "Này các Bạn,
chúng ta hãy đi đến quốc gia kia, rất có thể chúng ta
tìm được tiền bạc của cải." Thưa Bạn, vâng!", các
thuộc hạ vâng lời người bạn kia. Họ đi đến quốc gia
kia, và đến một đường làng. Họ thấy một đống gai,
quăng bỏ. Thấy vậy, một người bạn nói với các
người kia: "Đây là một đống gai quăng bỏ. Bạn hãy
nhóm lại thành một bó. Tôi cũng nhóm lại thành một
bó gai. Chúng ta hãy đem bó gai ấy đi." - "Thưa Bạn,
vâng!", người bạn này vâng theo người bạn kia và
cột bó gai lại.

Họ mang hai bó gai, và đi đến một làng khác. Họ
thấy một đống dây gai quăng bỏ. Thấy vậy một
người bạn nói với người kia: "Đống dây gai quăng
bỏ này thật đúng với điều chúng ta muốn làm với bó
dây gai ấy. Vậy ban hãy nhóm lại thành một bó dây
gai. Tôi cũng nhóm lại thành một bó dây gai. Chúng
ta hãy đem hai bó dây gai ấy đi." - "Này Bạn, tôi đem
đống gai này từ xa lại, và đống gai được bó buộc kỹ
lưỡng. Đối với tôi, như vậy là vừa đủ, bạn hãy tự biết
(mà làm)." Và người bạn trước quăng bó cây gai và
lấy đống dây gai.

Rồi họ đến một con đường khác. Ở đấy họ thấy nhiều vải gai được quăng bỏ. Thấy vậy, một người

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6682

bạn nói với người kia: "Nhiều vải gai được quăng bỏ
này thật đúng với điều chúng ta muốn làm với cây
gai hoặc với dây gai. Vậy Bạn hãy quăng bỏ bao cây
gai, và tôi sẽ quăng bỏ bao dây gai. Hai chúng ta sẽ
mang bao vải gai này mà đi." - "Này Bạn, tôi đem
đóng dây gai này từ xa lại và đống gai được buộc bó
kỹ lưỡng. Đối với tôi, như vậy là vừa đủ. Bạn hãy tự
biết (mà làm)." Và người bạn trước quăng bỏ dây gai
và lấy bó vải gai.

Rồi họ đến một con đường khác. Ở đây họ thấy nhiều sồ ma được quăng bỏ. Sau khi thấy...

...nhiều dây sồ ma được quăng bỏ. Sau khi thấy...

...nhiều vải sồ ma được quăng bỏ. Sau khi thấy...

...nhiều cây bông được quăng bỏ. Sau khi thấy...

...nhiều vải bông được quăng bỏ... Sau khi thấy...

...nhiều sắt được quăng bỏ. Sau khi thấy...

...nhiều đồng được quăng bỏ. Sau khi thấy...

...nhiều thiếc được quăng bỏ. Sau khi thấy...

...nhiều chì được quăng bỏ. Sau khi thấy...

MƯỜI HAI DUYÊN                                       6683

...nhiều bạc được quăng bỏ. Sau khi thấy...

...nhiều vàng được quăng bỏ. Thấy vậy một người bạn nói với người bạn kia: "Nhiều vàng được quăng bỏ này thật đúng với điều chúng ta muốn làm với cây gai hay với dây gai, hay với vải sồ ma, hay với cây bông, hay với giây bông, hay với vải bông, hay với sắt, hay với đồng, hay với thiết, hay với chì, hay bới bạc. Vậy bạn hãy quăng bỏ bao cây gai, và tôi sẽ quăng bỏ bao bạc. Hai chúng ta sẽ mang bao vàng mà đi." - "Này ban, tôi đem bao cây gai này từ xa lại, và đống gai được bó buộc kỹ lưỡng. Đối với tôi, như vậy là vừa đủ. Bạn hãy tự biết (mà làm)." Và người bạn trước quăng bao bạc và lấy bao vàng.

Cả hai về đến làng của mình. Người bạn đem bao cây
gai về, cha mẹ người ấy không được vui vẻ, vợ con
người ấy không được vui, bạn bè người ấy không
được vui vẻ, và do vậy anh ta không được hạnh phúc,
hoan hỷ. Còn người bạn đem bao vàng về, cha mẹ
người ấy được vui vẻ, vợ con người ấy được vui vẻ,
bạn bè người ấy được vui vẻ và do vậy người ấy được
hạnh phúc hoan hỷ.

Cũng vậy Tôn chủ, Ngài nói không khác gì ví dụ người mang bao cây gai. Này Tôn chủ, hãy từ bỏ ác tà kiến ấy. Này Tôn chủ, hãy từ bỏ ác tà kiến ấy. Chớ

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6684

để chúng đưa Ngài vào đau khổ, bất hạnh lâu dài.

------------------------------------------

30. - Với ví dụ đầu tiên của Tôn giả Kassapa tôi
đã hoan hỷ, thỏa mãn, nhưng tôi muốn nghe
những câu hỏi đáp thông minh ấy vì tôi xem Tôn
giả Kassapa như người đáng được đối lập.

Thật kỳ diệu thay, Tôn giả Kassapa! Thật hy hữu
thay, Tôn giả Kassapa! Tôn giả Kassapa, như một
người giơ ra vật gì bị che kín, hay như người hướng
dẫn cho kẻ bị lạc đường, hay như người đem đèn vào
trong bóng tối cho người có mắt được thấy sắc, cũng
vậy Chánh pháp được Tôn giả Kassapa dùng nhiều
phương tiện trình bày. Tôn giả Kassapa, nay con quy
y Thế Tôn Gotama, quy ý Pháp, quy y chúng Tỷ kheo
Tăng, Tôn giả Kassapa, hãy nhận con làm đệ tử cư
sĩ, từ nay cho đến trọn đời xin nhận Ngài làm chỗ y
chỉ.

- Tôn giả Kassapa, con muốn tổ chức một đại lễ tế đàn. Tôn giả Kassapa hãy giảng dạy cho con để con được hưởng hạnh phúc an lạc lâu dài.

31. - Này Tôn chủ, tại tế đàn có trâu bò bị giết, hay các loại sinh vật khác bị giết, và những ai tham dự tế đàn ấy là những vị có tà kiến, tà tư duy, tà ngữ, tà

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6685

nghiệp, tà mạng, tà tinh tấn, tà niệm, tà định, này Tôn chủ, tế đàn ấy không đem lại quả báo lớn, lợi ích lớn, danh tiếng lớn, không được quảng bá rộng lớn.

Này Tôn chủ, cũng như người làm ruộng đi vào rừng
đem theo hột giống và cày. Và trên một khoảng đất
không cày bừa, không có màu mỡ, giữa những gốc
cây chưa được đào lên, người ấy gieo những hột
giống xuống, những hột giống ấy bị hư sứt, bị thúi
mục, bị gió và sức nóng phá hại, trái mùa, không có
điều kiện thuận tiện, và thần mưa không cho mưa
đúng thời. Vậy các hột giống ấy có thể lớn lên,
trưởng thành lên và sum sê hoa lá lên hoặc người làm
ruộng ấy gặt hái được nhiều kết quả hơn?

- Tôn giả Kassapa, không thể được.

- Cũng vậy, này Tôn giả, tại tế đàn nào có trâu bò bị giết hay các loại dê bị giết, hay gà và heo bị giết, hay các loại sinh vật khác bị giết, và những ai tham dự tế đàn ấy là những vị có tà kiến, từ tư duy, tà tinh tấn, tà niệm, tà định. Này Tôn chủ, tế đàn ấy không đem lại quả báo lớn, lợi ích lớn, danh tiếng lớn, không đượng quảng bá rộng lớn.

- Này Tôn chủ, tại tế đàn nào không có trâu bò bị giết, không có các loại dê bị giết, không có gà heo bị giết, không có các loại sanh vật khác bị giết, và

MƯỜI HAI DUYÊN                                        6686

những ai tham dự tế đàn ấy là những vị có Chánh
kiến, Chánh tư duy, Chánh ngữ, Chánh nghiệp,
Chánh mạng, Chánh tin tấn, Chánh niệm, Chánh
định; này Tôn chủ, tế đàn ấy đem lại quả báo lớn, lợi
ích lớn, danh tiếng lớn, được quảng bá rộng lớn.

Này Tôn chủ, cũng như một người làm ruộng đi vào
rừng đem theo hột giống và cày. Và trên một khoảng
đất có cày bừa, có màu mỡ, giữa những gốc cây đã
được đào lên, người ấy gieo những hột giống xuống,
những hột giống ấy không bị hư sứt, không bị thúi
mục, không bị gió và sức nóng phá hại, thuận mùa,
có điều kiện thuận lợi và thần mưa cho mưa đúng
thời. Vậy các hột giống ấy có thể lớn lên, trưởng
thành lên, sum sê hoa lá, hoặc làm ruộng gặt hái được
nhiều kết quả hơn?

- Tôn giả Kassapa, thật được như vậy.

- Cũng vậy, này Tôn chủ, tại tế đàn nào mà không có trâu bò bị giết, không có các loại dê bị giết, không có gà heo bị giết, không có các loại sanh vật khác bị giết, và những ai tham dự tế đàn ấy là những vị có Chánh kiến, Chánh tư duy, Chánh ngữ, Chánh nghiệp, Chánh mạng, Chánh tinh tấn, Chánh niệm, Chánh định; này Tôn chủ, tế đàn ấy đem lại quả báo lớn, lợi ích lớn, danh tiếng lớn, được quảng bá rộng

MƯỜI HAI DUYÊN                                       6687

lớn.

32. Rồi Tôn chủ Pàyàsi tổ chức bố thí cho các vị Sa
môn, Bà la môn, cho những người nghèo, những
người vô gia cư, những người ăn mày. Trong cuộc
bố thí này, các món ăn như thế này được đem cho,
như cháo, đồ ăn phế thải, vải thô với những viền
bằng hình tròn. Trong cuộc bố thí này, có vị thanh
niên tên Uttàra, sau khi cuộc bố thí đã xong, có nói
ngạo: "Với cuộc bố thí này, ta được gặp Tôn chủ
Pàyàsi trong đời này, nhưng không gặp trong đời
sau,". Tôn chủ Pàyàsi liền cho mời thanh niên Uttàra
và nói:

- Này Thân hữu Uttàra, có thật chăng, sau khi cuộc
bố thí đã xong, Ngươi có nói ngạo: "Với cuộc bố thí
này, ta gặp được Tôn chủ Pàyàsi trong đời này,
nhưng không gặp trong đời sau"?

- Thật có vậy, này Tôn chủ!

- Này Thân hữu Uttàra, tại sao, sau cuộc bố thí Ngươi
lại nói ngạo như vậy: "Với cuộc bố thí này, ta được
gặp Tôn chủ Pàyàsi trong đời này, nhừng không gặp
trong đời sau"? Này Thân hữu Uttàra, có phải chúng
ta đi tìm công đức đều trông mong kết quả của cuộc
bố thí?

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6688

- Này Tôn chủ, trong cuộc bố thí của Ngài, các món
ăn như thế này được đem cho, như cháo, đồ ăn phế
thải, các món ăn này được Ngài không muốn lấy bàn
chân của Ngài đụng đến, huống nữa là ăn; vải thô với
những nền bằng hình tròn, các thứ vải này Ngài
không muốn lấy bàn chân của Ngài đụng đến, huống
nữa là mặc. Tôn chủ, Ngài là người thân và kính mến
của chúng tôi. Như thế nào, chúng tôi có thể phối
hợp cái gì thân yêu và kính mến với cái gì không thân
yêu?

- Vậy này Thân hữu Uttàra, hãy phân phát các món ăn giống như các món tôi ăn, hãy phân phát các vải mặc, giống như các thứ vải mà tôi mặc.

- Xin vâng, Tôn chủ!

Thanh niên Uttàra vâng theo lời Tôn chủ Pàyàsi, đem
phân phát những món ăn giống như các món tôn chủ
Pàyàsi ăn, đem phân phát các thứ vải, giống như các
thứ vải tôn chủ Pàyàsi mặc.

Tôn chủ Pàyàsi vì đã bố thí không được cho hoàn bị,
vì đã bố thí không tự tay mình làm, vì đã bố thí không
có suy tư, vì đã bố thí các đồ vật phế thải, sau khi
thân hoại mạng chung, được sanh nhập chúng với
Bốn Đại Thiên vương, trong cung điện trống không
của Serisaka.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6689

Còn thanh niên Uttàra, bị bỏ qua trong cuộc bố thí
này, vì đã bố thí một cách hoàn bị, vì đã bố thí tự tay
mình làm, vì đã bố thí có suy tư, vì đã bố thí các đồ
không phế thải, sau khi thân hoại mạng chung, được
sanh lên thiện thú, Thiên giới nhập chúng với chư
Thiên ở Tam thập tam thiên.

33. Lúc bấy giờ Tôn giả Gavampati (Ngưu Chủ)
thường hay đi nghỉ trưa trong cung điện trống không
của Serisaka, đảnh lễ ngài, và đứng một bên. Tôn giả
Gavampati nó với Thiên tử Pàyàsi đang đứng một
bên.

- Bạch Tôn giả, con là tôn chủ Pàyàsi.

- Này Hiền giả, có phải Ngươi có tà kiến như sau: "Không có đời sau, không có các loại hóa sanh, hành vi thiện ác không có quả báo"?

- Bạch Tôn giả, con có tà kiến như vậy: "Không có đời sau, không có các loại hóa sanh, hành vi thiên ác không có quả báo", nhưng nhờ tôn giả Kumàra Kassapa, con tự thoát ly ra khỏi ác tà kiến ấy.

- Này Hiền giả, còn thanh niên Uttàra bị bỏ qua trong cuộc bố thí này, được thác sanh ở đâu?

- Bạch Tôn giả, thanh niên Uttàra bị bỏ qua trong

MƯỜI HAI DUYÊN                                       6690

cuộc bố thì này, vì đã bố thí một cách hoàn bị, vì đã bố thí tự tay mình làm, vì đã bố thí có suy tư, vì đã bố thí các đồ không phế thải, sau khi thân hoại mạng chung, được sanh lên thiện thú, Thiên giới, nhập chúng với chư Thiên ở Tam thập tam thiên.

Còn con, vì đã bố thí không tự tay mình làm, vì đã
bố thí không có suy tư, vì đã bố thí các đồ phế thải,
sau khi thân hoại mạng chung, được sanh nhập chúng
với Bốn Đại Thiên vương, trong cung điện trống
không của Serasaka.

Do vậy, bạch Tôn giả Gavampati, hãy đi đến thế giới loài Người và nói như sau: "Hãy bố thí một cách hoàn bị, hãy bố thí với tự tay mình làm, hãy bố thí một cách có suy tư, hãy bố thí với đồ không phế thải. Tôn chủ Pàyàsi, vì bố thí không hoàn bị, vì bố thí không tự tay mình làm, vì bố thí không có suy tư, vì bố thí các đồ phế thải, sau khi thân hoại mạng chung, được sanh nhập chúng với Bốn Đại Thiên vương trong cung điện trống không của Serisaka. Còn thanh niên Uttàra, bị bỏ qua trong cuộc bố thí này, vì đã bố thí một cách hoàn bị, vì đã bố thí tự tay mình làm, vì bố thí một cách có suy tư, vì bố thí các đồ không phế thải, sau khi thân hoại mạng chung, được sanh lên thiện thú, Thiên giới, nhập chúng với chư Thiên ở Tam thập tam thiên".

MƯỜI HAI DUYÊN                                       6691

34. Rồi Tôn giả Gavampati đi vào trong thới giới loài Người và nói như sau: "Hãy bố thí một cách hoàn bị. Hãy bố thí với tự tay mình làm. Hãy bố thí một cách có suy tư. Hãy bố thí các đồ không phế thải. Tôn chủ Pàyàsi, vì bố thí không hoàn bị, vì bố thí không tự tay mình làm, vì bố thí không có suy tư, vì bố thí đồ phế thải, sau khi thân hoại mạng chung, được sanh nhập chúng với Bốn Đại Thiên vương, trong cung điện trống không của Serisaka. Còn thanh niên Uttàra, bị bỏ qua trong một cuộc bố thí này, vì đã bố thí một cách có hoàn bị, vì đã bố thí với tự tay mình làm, vì đã bố thí một cách suy tư, vì đã bố thí với các đồ không phế thải, sau khi thân hoại mạng chung, được sanh lên thiện thú, Thiên giới, nhập chúng với chư Thiên ở Tam thập tam thiên".

MƯỜI HAI DUYÊN                                       6692

757 Thủ -- Tà kiến - Kinh BẪY MỒI – 25 Trung I, 343

KINH BẪY MỒI (Nivapa suttam) – Bài kinh số 25 – Trung I, 343

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Savatthi, tại Jetavana, vườn
ông Anathapindika (Cấp Cô Độc). Ở đây, Thế Tôn
gọi các Tỷ-kheo: "Này các Tỷ-kheo". - "Bạch Thế
Tôn", các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn
thuyết giảng như sau:

– Chư Tỷ-kheo, người thợ săn bẫy mồi khi gieo đồ mồi cho đàn nai không nghĩ rằng: "Ta gieo đồ mồi này cho đoàn nai ăn để đàn ấy được sống lâu, được tốt đẹp thêm và được nuôi dưỡng lâu dài hơn". Chư Tỷ-kheo, người thợ săn bẫy mồi khi gieo đồ mồi cho đàn nai nghĩ rằng: "Ta gieo đồ mồi này cho đàn nai, để đàn này xâm nhập, tham đắm ăn các món ăn. Sau khi xâm nhập, tham đắm ăn các món ăn, chúng trở thành mê loạn; do mê loạn, chúng trở thành phóng dật; do phóng dật chúng trở thành những vật bị làm

MƯỜI HAI DUYÊN                                    6693

theo ý người ta muốn, giữa các đồ mồi này".

Ở đây, này các Tỷ-kheo, đàn nai đầu tiên xâm
nhập, tham đắm, ăn các đồ mồi này do người thợ săn
bẫy mồi gieo ra. Chúng xâm nhập, tham đắm ăn các
đồ mồi, nên trở thành mê loạn. Do mê loạn, chúng
trở thành phóng dật. Do phóng dật, chúng trở thành
những vật bị làm theo ý người ta muốn giữa các đồ
mồi này của người thợ săn bẫy mồi. Chư Tỷ-kheo,
như vậy đàn nai đầu tiên này không thoát khỏi như ý
lực của người thợ săn bẫy mồi.

Ở đây, này các Tỷ-kheo, đàn nai thứ hai suy nghĩ như sau: "Đàn nai đầu tiên này xâm nhập, tham đắm, ăn các đồ mồi này do người thợ săn bẫy mồi gieo ra. Chúng ở đây xâm nhập, tham đắm, ăn các đồ mồi, nên trở thành mê loạn. Do mê loạn, chúng trở thành phóng dật. Do phóng dật, chúng trở thành những vật bị làm theo ý người ta muốn giữa các đồ mồi này của người thợ săn bẫy mồi. Như vậy, đàn nai đầu tiên không thoát khỏi như ý lực của người thợ săn bẫy mồi. Vậy chúng ta hãy hoàn toàn từ bỏ các đồ mồi, từ bỏ các vật dụng đáng sợ hãi, đi sâu vào rừng và an trú". Rồi đàn nai ấy hoàn toàn từ bỏ các đồ mồi, từ bỏ các vật dụng đáng sợ hãi, đi sâu vào rừng và an trú. Cuối tháng mùa hạ, cỏ nước khan hiếm, thân hình đàn nai ấy trở thành hết sức gầy yếu.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6694

Vì thân hình đàn nai ấy trở thành hết sức gầy yếu,
sức lực của chúng bị kiệt quệ. Vì sức lực bị kiệt quệ,
đàn nai ấy trở lại các đồ mồi của người thợ săn bẫy
mồi gieo ra. Chúng ở đây xâm nhập, tham đắm, ăn
các đồ mồi. Vì chúng ở đây xâm nhập, tham đắm, ăn
các đồ mồi, nên trở thành mê loạn. Do mê loạn,
chúng trở thành phóng dật. Do phóng dật, chúng trở
thành những vật bị làm theo ý người ta muốn giữa
các đồ mồi này của người thợ săn bẫy mồi. Như vậy
đàn nai thứ hai không thoát khỏi như ý lực của người
thợ săn bẫy mồi.

Ở đây, này các Tỷ-kheo, đàn nai thứ ba suy nghĩ như sau: "Đàn nai đầu tiên này xâm nhập tham đắm, ăn các đồ mồi này của người thợ săn bẫy mồi... (như trên)... Như vậy, đàn nai đầu tiên này không thoát khỏi như ý lực của người thợ săn bẫy mồi. Còn đàn nai thứ hai này suy nghĩ như sau: "Đàn nai đầu tiên này xâm nhập, tham đắm, ăn các đồ mồi này của người thợ săn bẫy mồi... (như trên)... Như vậy đàn nai đầu tiên này không thoát khỏi như ý lực của người thợ săn bẫy mồi. Vậy chúng ta hãy hoàn toàn từ bỏ các món ăn bẫy mồi, từ bỏ các vật dụng đáng sợ hãi, đi sâu vào rừng và an trú". Rồi đàn nai ấy hoàn toàn từ bỏ các món ăn bẫy mồi, từ bỏ các vật dụng đáng sợ hãi, đi sâu vào rừng và an trú. Cuối tháng mùa hạ, cỏ nước khan hiếm, thân hình đàn nai

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6695

ấy trở thành hết sức gầy yếu. Vì thân hình đàn nai ấy trở thành hết sức gầy yếu, sức lực của chúng bị kiệt quệ. Vì sức lực bị kiệt quệ, đàn nai ấy trở lại các đồ mồi ấy do người thợ săn bẫy mồi gieo ra. Chúng ở đây xâm nhập tham đắm ăn các đồ mồi. Vì chúng ở đây xâm nhập tham đắm ăn các đồ mồi, nên trở thành mê loạn. Do mê loạn, chúng trở thành phóng dật. Do phóng dật, chúng trở thành những vật bị làm theo ý người ta muốn giữa các đồ mồi này của người thợ săn bẫy mồi. Như vậy đàn nai thứ hai không thoát khỏi như ý lực của người thợ săn bẫy mồi. Nay chúng ta hãy làm một chỗ ẩn nấp gần các đồ mồi này của người thợ săn bẫy mồi. Sau khi làm chỗ ẩn nấp xong, không xâm nhập, không tham đắm, chúng ta sẽ ăn các đồ mồi ấy do người thợ săn bẫy mồi gieo ra. Vì không xâm nhập không tham đắm ăn các món ăn, chúng ta sẽ không mê loạn. Do không mê loạn, chúng ta sẽ không phóng dật. Do không phóng dật, chúng ta sẽ không trở thành những vật bị làm theo ý người ta muốn giữa các đồ mồi của người thợ săn bẫy mồi". Rồi chúng làm một chỗ ẩn nấp gần các đồ mồi này của người thợ săn bẫy mồi. Sau khi làm chỗ ẩn nấp xong, không xâm nhập, không tham đắm, chúng ăn các đồ mồi ấy do người thợ săn bẫy mồi gieo ra. Vì không xâm nhập, không tham đắm ăn các món ăn, nên chúng không mê loạn. Do không mê loạn, chúng không phóng dật. Do không phóng dật,

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6696

chúng không trở thành những vật bị làm theo ý người ta muốn giữa các đồ mồi này của người thợ săn bẫy mồi.

– Ở đây, này các Tỷ-kheo, người thợ săn bẫy
mồi và quyến thuộc người thợ săn bẫy mồi suy nghĩ
như sau: "Đàn nai thứ ba này thật tinh khôn, xảo
quyệt. Đàn nai thứ ba này thật có thần lực và ma
quái. Chúng ăn các đồ mồi được gieo ra này, mà
chúng ta không được biết đường đi lối về của chúng.
Vậy chúng ta hãy bao vây xung quanh các đồ mồi
được gieo này, với những cây cột to lớn và những
bẫy sập cùng khắp mọi nơi. Rồi chúng ta có thể thấy
được chỗ ẩn nấp của đàn nai thứ ba này, chỗ chúng
có thể đi để lấy đồ ăn". Rồi họ bao vây xung quanh
các đồ mồi được gieo này với những cây cột to lớn
và những bẫy sập cùng khắp mọi nơi. Này các Tỷ-
kheo, người thợ săn bẫy mồi và những người quyến
thuộc người thợ săn bẫy mồi thấy được chỗ ẩn nấp
của đàn nai thứ ba, chỗ chúng đi để lấy đồ ăn. Như
vậy này các Tỷ-kheo, đàn nai thứ ba này không thoát
được như ý lực của người thợ săn bẫy mồi.

Ở đây, này các Tỷ-kheo, đàn nai thứ tư suy nghĩ như sau: "Đàn nai đầu tiên này xâm nhập tham đắm, ăn các đồ mồi này của người thợ săn bẫy mồi... (như trên)... Như vậy đàn nai đầu tiên này không thoát

MƯỜI HAI DUYÊN                                    6697

khỏi như ý lực của người thợ săn bẫy mồi. Còn đàn nai thứ hai này suy nghĩ như sau: "Đàn nai đầu tiên này xâm nhập tham đắm, ăn các đồ mồi này của người thợ săn bẫy mồi... (như trên)... Như vậy đoàn nai đầu tiên này không thoát khỏi như ý lực của người thợ săn bẫy mồi. Vậy chúng ta hãy... (như trên)...". Như vậy đàn nai thứ hai này không thoát khỏi như ý lực của người thợ săn bẫy mồi. Đàn nai thứ ba suy nghĩ như sau: "Đàn nai đầu tiên xâm nhập tham đắm, ăn các đồ mồi này của người thợ săn bẫy mồi... (như trên)... Như vậy đàn nai đầu tiên này không thoát khỏi như ý lực của người thợ săn bẫy mồi. Còn đàn thứ hai này suy nghĩ như sau: "Đàn nai đầu tiên này xâm nhập tham đắm ăn các đồ mồi này của người thợ săn bẫy mồi... Như vậy, đàn nai đầu tiên này không thoát khỏi như ý lực của người thợ săn bẫy mồi. Vậy chúng ta hãy... (như trên)...". Như vậy đàn nai thứ hai này không thoát khỏi như ý lực của người thợ săn bẫy mồi. Vậy chúng ta hãy làm một chỗ ẩn nấp gần các đồ mồi này của người thợ săn bẫy mồi. Sau khi làm chỗ ẩn nấp xong, không xâm nhập, không tham đắm chúng ta sẽ ăn các đồ mồi ấy do người thợ săn gieo ra. Vì không xâm nhập, không tham đắm, ăn các món ăn, chúng ta sẽ không mê loạn. Do không mê loạn, chúng ta sẽ không phóng dật. Do không phóng dật, chúng ta sẽ không trở thành những vị bị làm theo ý người ta muốn giữa

MƯỜI HAI DUYÊN                                    6698

những đồ mồi của người thợ săn bẫy mỗi". Rồi chúng làm một chỗ ẩn nấp gần các đồ mồi này của người thợ săn bẫy mồi. Sau khi làm chỗ ẩn nấp xong, không xâm nhập, không tham đắm, chúng ăn các đồ mồi ấy do người thợ săn bẫy mồi gieo ra. Vì không xâm nhập, không tham đắm ăn các món ăn, chúng không mê loạn. Do không mê loạn, chúng không phóng dật. Do không phóng dật, chúng không trở thành những vật bị làm theo ý người ta muốn giữa những đồ mồi này của người thợ săn bẫy mồi. Ở đây, người thợ săn bẫy mồi và những quyến thuộc của người ấy suy nghĩ như sau: "Đàn nai thứ ba này thật tinh khôn, xảo quyệt. Đàn nai thứ ba này thật có thần lực và ma quái. Chúng ăn các đồ mồi được gieo ra mà chúng ta không được biết đường đi lối về của chúng. Vậy chúng ta hãy bao vây xung quanh các đồ mồi được gieo này với những cây cột to lớn và những bẫy sập cùng khắp mọi nơi. Rồi chúng ta có thể thấy được chỗ ẩn nấp của đàn nai thứ ba này, chỗ chúng có thể đi để lấy đồ ăn". Rồi họ bao vây xung quanh các đồ mồi được gieo này với những cây cột to lớn và những bẫy sập cùng khắp mọi nơi. Người thợ săn bẫy mồi và những quyến thuộc của người ấy thấy được chỗ ẩn nấp của đàn nai thứ ba, chỗ chúng đi để lấy đồ ăn. Như vậy đàn nai thứ ba ấy đã không thoát khỏi như ý lực của người thợ săn bẫy mồi. Vậy chúng ta hãy làm một chỗ ẩn nấp, tại một nơi mà người thợ săn

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6699

bẫy mồi và những quyến thuộc của người ấy không
thể đến được. Làm chỗ ẩn nấp tại đó xong, không
xâm nhập, không tham đắm, chúng ta sẽ ăn các đồ
mồi do người thợ săn bẫy mồi gieo ra. Vì không xâm
nhập, không tham đắm ăn các món ăn, chúng ta sẽ
không mê loạn. Do không mê loạn, chúng ta sẽ
không phóng dật. Do không phóng dật, chúng ta sẽ
không trở thành những vật bị làm theo ý người ta
muốn giữa các đồ mồi của người thợ săn bẫy mồi".
Rồi đàn nai thứ tư làm một chỗ ẩn nấp tại một nơi
mà người thợ săn bẫy mồi và những quyến thuộc của
người ấy không thể đến được. Làm chỗ ẩn nấp tại đó
xong, không xâm nhập, không tham đắm, chúng ăn
các đồ mồi do người thợ săn bẫy mồi gieo ra. Vì
không xâm nhập, không tham đắm ăn các món ăn,
chúng không trở thành mê loạn. Do không mê loạn,
chúng không trở thành phóng dật. Do không phóng
dật, chúng không trở thành những vật bị làm theo ý
người ta muốn giữa các đồ mồi của người thợ săn
bẫy mồi.

Ở đây, này các Tỷ-kheo, người thợ săn bẫy mồi và những quyến thuộc của người ấy suy nghĩ như sau: "Đàn nai thứ tư này thật tinh khôn, xảo quyệt. Đàn nai thứ tư này thật có thần lực và ma quái. Và chúng ăn các đồ mồi được gieo ra mà chúng ta không biết được đường đi lối về của chúng. Vậy chúng ta

MƯỜI HAI DUYÊN                                   6700

hãy bao vây xung quanh các đồ mồi được gieo này với những cây cột to lớn và những bẫy sập cùng khắp mọi nơi. Rồi chúng ta có thể thấy được chỗ ẩn nấp của đàn nai thứ tư này, chỗ chúng có thể đi để lấy đồ ăn". Rồi họ bao vây xung quanh các đồ mồi được gieo này với những cây cột to lớn và những bẫy sập cùng khắp mọi nơi. Nhưng này các Tỷ-kheo, người thợ săn bẫy mồi và những quyến thuộc của người ấy đã không thấy được chỗ ẩn nấp của đàn nai thứ tư này, chỗ chúng có thể đi để lấy đồ ăn. Ở đây, này các Tỷ-kheo, người thợ săn và những quyến thuộc của người ấy lại suy nghĩ như sau: "Nếu chúng ta đánh phá đàn nai thứ tư này, chúng bị đánh phá sẽ đánh phá các đàn nai khác; các đàn nai khác bị đánh phá sẽ đánh phá các đàn nai khác nữa. Như vậy toàn thể đàn nai sẽ từ bỏ các đồ mồi được gieo này. Vậy chúng ta chớ có can thiệp vào đàn nai thứ tư". Này các Tỷ-kheo, người thợ săn bẫy mồi và những quyến thuộc của người ấy không can thiệp vào đàn nai thứ tư. Như vậy, này các Tỷ-kheo, đàn nai thứ tư đã thoát khỏi như ý lực của người thợ săn bẫy mồi.

Này các Tỷ-kheo, thí dụ này được Ta dùng để giải thích ý nghĩa. Và ý nghĩa ở đây là như sau:

 Chư Tỷ-kheo, đồ mồi đồng nghĩa với năm dục trưởng dưỡng.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6701

 Chư Tỷ-kheo, người thợ săn bẫy mồi đồng
nghĩa với Ác ma.
 Chư Tỷ-kheo, các quyến thuộc của người
thợ săn bẫy mồi đồng nghĩa với quyến thuộc
của Ác ma.
 Chư Tỷ-kheo, các đàn nai đồng nghĩa với
các Sa-môn, Bà-la-môn.
Ở đây, này các Tỷ-kheo, hạng Sa-môn, Bà-la-
môn đầu tiên xâm nhập, tham đắm ăn các đồ mồi do
Ác ma gieo ra và các vật dụng thế gian. Ở đây, họ
xâm nhập, tham đắm ăn các món ăn, nên trở thành
mê loạn; vì mê loạn, họ trở thành phóng dật; vì phóng
dật, họ trở thành những người bị làm theo ý Ác ma
muốn giữa các đồ mồi này và giữa các vật dụng thế
gian. Như vậy, này các Tỷ-kheo, hạng Sa-môn, Bà-
la-môn đầu tiên này không thoát được như ý lực của
Ác ma. Này các Tỷ-kheo, Ta nói hạng Sa-môn, Bà-
la-môn đầu tiên này giống như đàn nai đầu tiên trong
thí dụ.

Ở đây, này các Tỷ-kheo, hạng Sa-môn, Bà-la-
môn thứ hai suy nghĩ như sau: "Hạng Sa-môn, Bà-
la-môn đầu tiên này đã xâm nhập, tham đắm ăn các
đồ mồi do Ác ma gieo ra, và các vật dụng thế gian.
Ở đây, họ xâm nhập, tham đắm ăn các món ăn, nên
trở thành mê loạn; vì mê loạn, họ trở thành phóng
dật; vì phóng dật, họ trở thành những người bị làm

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6702

theo ý Ác ma muốn giữa các đồ mồi ấy và giữa các vật dụng thế gian. Như vậy, hạng Sa-môn, Bà-la- môn đầu tiên này đã không thoát khỏi như ý lực của Ác ma. Vậy, chúng ta hãy hoàn toàn từ bỏ các đồ mồi và các vật dụng thế gian, từ bỏ các vật dụng đáng sợ hãi, đi sâu vào rừng và an trú". Họ hoàn toàn từ bỏ các đồ mồi, các vật dụng thế gian, từ bỏ các vật dụng đáng sợ hãi, đi sâu vào rừng và an trú. Ở đây, họ trở thành những người ăn cỏ lúa, ăn lúa tắc, những người ăn gạo lức, những người ăn hột cải Nivara, những người ăn da vụn, những người ăn trấu, những người ăn nước bột gạo, những người ăn hột vừng, những người ăn cỏ, những người ăn phân bò, những người ăn trái cây, những người ăn rễ cây trong rừng, những người ăn trái cây rụng để sống.

Cuối tháng mùa hạ, cỏ nước trở thành khan hiếm, thân hình của hạng Sa-môn, Bà-la-môn ấy trở thành hết sức gầy yếu. Vì thân hình hạng Sa-môn, Bà-la-môn ấy trở thành hết sức gầy yếu, nên sức lực tinh tấn của họ bị kiệt quệ. Vì sức lực tinh tấn bị kiệt quệ, nên tâm giải thoát bị kiệt quệ. Vì tâm giải thoát bị kiệt quệ, họ trở lui lại các đồ mồi do Ác ma gieo ra và các vật dụng thế gian. Ở đây, họ xâm nhập, tham đắm ăn các món ăn. Do ở đây xâm nhập, tham đắm ăn các món ăn, chúng trở thành mê loạn. Do mê loan họ trở thành phóng dật. Do phóng dật, họ trở

MƯỜI HAI DUYÊN                                        6703

thành những người bị làm theo ý Ác ma muốn giữa
các đồ mồi này và giữa các vật dụng thế gian. Như
vậy, này các Tỷ-kheo, hạng Sa-môn, Bà-la-môn thứ
hai này đã không thoát khỏi như ý lực của Ác ma.
Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng hạng Sa-môn, Bà-la-
môn thứ hai này giống như đàn nai thứ hai trong ví
dụ này.

Này các Tỷ-kheo, ở đây hạng Sa-môn, Bà-la- môn thứ ba suy nghĩ như sau: "Hạng Sa-môn, Bà-la- môn đầu tiên này xâm nhập, tham đắm ăn các đồ mồi được Ác ma gieo ra và các vật dụng thế gian... (như trên)... Như vậy hạng Sa-môn, Bà-la-môn đầu tiên này đã không thoát khỏi như ý lực của Ác ma. Hạng Sa-môn, Bà-la-môn thứ hai suy nghĩ như sau: "Hạng Sa-môn, Bà-la-môn đầu tiên này xâm nhập, tham đắm ăn các đồ mồi do Ác ma gieo ra, và các vật dụng thế gian... (như trên)... Như vậy, hạng Sa-môn, Bà- la-môn đầu tiên này đã không thoát khỏi như ý lực của Ác ma. Vậy chúng ta hãy hoàn toàn từ bỏ các đồ mồi... (như trên)... chúng ta từ bỏ hoàn toàn các đồ mồi... (như trên)..."... Như vậy, hạng Sa-môn, Bà-la- môn thứ hai này cũng không thoát khỏi như ý lực của Ác ma. Vậy chúng ta hãy làm một chỗ ẩn nấp gần các đồ mồi do Ác ma gieo ra và các vật dụng thế gian. Ở đây, sau khi làm một chỗ ẩn nấp xong, không xâm nhập, không tham đắm, chúng ta sẽ ăn các đồ

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6704

mồi do Ác ma gieo ra và các vật dụng thế gian. Do không xâm nhập, không tham đắm ăn các món ăn, chúng ta sẽ không trở thành mê loạn. Do không mê loạn, chúng ta sẽ không trở thành phóng dật. Do không phóng dật, chúng ta sẽ không trở thành những người bị làm theo Ác ma muốn, giữa các đồ mồi và các vật dụng thế gian." Hạng Sa-môn, Bà-la-môn này làm chỗ ẩn nấp gần các đồ mồi do Ác ma gieo ra và giữa các vật dụng thế gian. Sau khi làm chỗ ẩn nấp ở đây xong, họ không xâm nhập, không tham đắm ăn các đồ mồi do Ác ma gieo ra và các vật dụng thế gian. Không xâm nhập, không tham đắm, họ không ăn các đồ mồi nên không trở thành mê loạn. Do không mê loạn, họ không trở thành phóng dật. Do không phóng dật, họ không trở thành những người bị làm theo Ác ma muốn giữa các đồ mồi và các vật dụng thế gian. Nhưng rồi họ có những tà kiến như sau: "Thế giới là thường còn; thế giới là không thường còn; thế giới là hữu biên; thế giới là vô biên; mạng sống và thân thể là một; mạng sống và thân thể là khác; Như Lai sau khi chết có tồn tại; Như Lai sau khi chết không tồn tại; Như Lai sau khi chết có tồn tại và không tồn tại; Như Lai sau khi chết không tồn tại và không không tồn tại". Như vậy, này các Tỷ- kheo, các Sa-môn, Bà-la-môn thứ ba này đã không thoát khỏi như ý lực của Ác ma. Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng hạng Sa-môn, Bà-la-môn thứ ba này

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6705

giống như đàn nai thứ ba trong ví dụ này.

Ở đây, này các Tỷ-kheo, hạng Sa-môn, Bà-la- môn thứ tư suy nghĩ như sau: "Hạng Sa-môn, Bà-la- môn thứ nhất xâm nhập, tham đắm ăn các đồ mồi của Ác ma và các vật dụng thế gian... như vậy, hạng Sa- môn, Bà-la-môn này không thoát khỏi như ý lực của Ác ma. Hạng Sa-môn, Bà-la-môn thứ hai suy nghĩ như sau: "Hạng Sa-môn, Bà-la-môn thứ nhất... (như trên)... Như vậy, hạng Sa-môn, Bà-la-môn thứ nhất không thoát được như ý lực của Ác ma. Vậy, chúng ta hãy từ bỏ hoàn toàn các món ăn bẫy mồi... (như trên)...". Như vậy, hạng Sa-môn, Bà-la-môn thứ hai không thoát khỏi như ý lực của Ác ma. Hạng Sa- môn, Bà-la-môn thứ ba suy nghĩ như sau: "...(như trên)... Như vậy, hạng Sa-môn, Bà-la-môn thứ ba không thoát khỏi như ý lực của Ác ma. Vậy chúng ta hãy làm chỗ ẩn nấp tại một nơi mà Ác ma và Ác ma quyến thuộc không thể đến được. Làm chỗ ẩn nấp ở đấy xong, chúng ta sẽ không xâm nhập, không tham đắm ăn các đồ mồi do Ác ma gieo ra và các vật dụng thế gian. Không xâm nhập, không tham đắm ăn các đồ ăn nên chúng ta không trở thành mê loạn. Do không mê loạn, chúng ta không trở thành phóng dật. Do không phóng dật, chúng ta không trở thành những người bị làm theo Ác ma muốn, giữa các đồ mồi và các vật dụng thế gian". Rồi họ làm chỗ ẩn nấp

MƯỜI HAI DUYÊN                                    6706

tại một nơi mà Ác ma và Ác ma quyến thuộc không
thể đến được. Làm chỗ ẩn nấp ở đấy xong, họ không
xâm nhập, không tham đắm ăn các đồ mồi do Ác ma
gieo ra và các vật dụng thế gian. Không xâm nhập,
không tham đắm ăn các đồ mồi do Ác ma gieo ra và
các vật dụng thế gian, nên họ không trở thành mê
loạn. Do không mê loạn, họ không trở thành phóng
dật. Do không phóng dật, họ không trở thành những
người bị làm theo Ác ma muốn giữa các đồ mồi và
các vật dụng thế gian. Như vậy, này các Tỷ-kheo,
hạng Sa-môn, Bà-la-môn thứ tư đã thoát khỏi như ý
lực của Ác ma. Này các Tỷ-kheo, Ta nói hạng Sa-
môn, Bà-la-môn thứ tư này giống như đàn nai thứ tư
trong ví dụ này.

Này các Tỷ-kheo, sao gọi là Ác ma và Ác ma quyến thuộc không thể đến được?

 Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ly dục,
ly ác bất thiện pháp chứng và trú Thiền thứ
nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh,
có tầm có tứ. Này các Tỷ-kheo, như vậy
gọi là Tỷ-kheo làm Ác ma mù mắt, đoạn
tuyệt mắt của Ác ma, không còn dấu tích,
khiến Ác ma không thấy đường đi lối về.
 Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo diệt
tầm và tứ, chứng và trú Thiền thứ hai, một

MƯỜI HAI DUYÊN                                    6707

trạng thái hỷ lạc do định sanh, không tầm
không tứ, nội tỉnh nhất tâm. Như vậy gọi
là vị Tỷ-kheo làm Ác ma mù mắt, đoạn
tuyệt mắt của Ác ma, không còn dấu tích,
khiến Ác ma không thấy đường đi lối về.
 Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ly hỷ
trú xả, chánh niệm tĩnh giác, thân cảm sự
lạc thọ mà các bậc Thánh gọi là xả niệm
lạc trú, chứng và trú Thiền thứ ba. Như
vậy gọi là Tỷ-kheo... (như trên)... đường
đi lối về.
 Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo xả lạc,
xả khổ, diệt hỷ ưu đã cảm thọ trước, chứng
và trú Thiền thứ tư không khổ, không lạc,
xả niệm thanh tịnh. Như vậy gọi là Tỷ-
kheo... (như trên)...đường đi lối về.
 Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo vượt
lên mọi sắc tưởng, diệt trừ mọi chướng
ngại tưởng không tác ý đối với dị tưởng.
Tỷ-kheo nghĩ rằng: "Hư không là vô
biên", chứng và trú Không vô biên xứ.
Như vậy gọi là Tỷ- kheo...(như trên)...
đường đi lối về.
 Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo vượt
lên mọi Không vô biên xứ, nghĩ rằng

MƯỜI HAI DUYÊN                                 6708

"Thức là vô biên", chứng và trú Thức vô
biên xứ. Như vậy, gọi là vị Tỷ-kheo... (như
trên)... đường đi lối về.
 Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo vượt
lên mọi Thức vô biên xứ, nghĩ rằng:
"Không có một vật gì", chứng và trú Vô
sở hữu xứ. Như vậy gọi là Tỷ-kheo... (như
trên)... đường đi lối về.
 Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo vượt
lên mọi Vô sở hữu xứ, chứng và trú Phi
tưởng phi phi tưởng xứ. Như vậy gọi là vị
Tỷ-kheo... (như trên)... đường đi lối về.
 Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo vượt
lên mọi Phi tưởng phi phi tưởng xứ, chứng
và trú Diệt thọ tưởng (định), sau khi thấy
(mọi vật) với trí tuệ, các lậu hoặc được diệt
trừ. Này các Tỷ-kheo, như vậy gọi là Tỷ-
kheo làm Ác mà mù mắt, đoạn tuyệt mắt
của Ác ma, không còn dấu tích, khiến Ác
ma không thấy đường đi lối về. Vị ấy đã
vượt khỏi tham trước ở đời.
Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Các Tỷ-kheo ấy hoan
hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6709

758 Thủ -- Tà kiến - Kinh KHÔNG GÌ CHUYỂN HƯỚNG – 60 Trung II, 145

KINH KHÔNG GÌ CHUYỂN HƯỚNG (Apannaka suttam) – Bài kinh số 60 – Trung II, 145

Như vầy tôi nghe.

Một thời, Thế Tôn du hành giữa dân chúng Kosala với Đại chúng Tỷ-kheo và đến tại Sala, một làng Bà-la-môn của dân chúng Kosala. Các Bà-la- môn gia chủ ở Sala được nghe tiếng đồn như sau: "Sa-môn Gotama, giòng họ Thích-ca, xuất gia từ gia tộc Thích-ca, đang du hành giữa dân chúng Kosala với Đại chúng Tỷ-kheo, đã đến Sala". Tiếng đồn tốt đẹp sau đây được truyền đi về Sa-môn Gotama: "Đây là Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn. Với thắng trí, Ngài tự thân chứng ngộ thế giới này cùng với Thiên giới, Ma giới, Phạm thiên giới, cùng với chúng Sa-môn, Bà-la-môn, các loài Trời, loài Người. Khi đã chứng ngộ. Ngài còn tuyên thuyết điều Ngài đã chứng ngộ. Ngài thuyết pháp, sơ thiện,

MƯỜI HAI DUYÊN                                   6710

trung thiện, hậu thiện, văn nghĩa đầy đủ. Ngài truyền
dạy Phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ trong sạch. Tốt
đẹp thay, sự chiêm ngưỡng một vị A-la-hán như vậy".
Rồi các Bà-la-môn gia chủ ở Sala đi đến chỗ Thế
Tôn, sau khi đến, một số người đảnh lễ Thế Tôn rồi
ngồi xuống một bên; có người nói lời chào đón hỏi
thăm với Thế Tôn, sau khi nói lên những lời chào
đón hỏi thăm thân hữu rồi ngồi xuống một bên; có
người chắp tay vái chào Thế Tôn rồi ngồi xuống một
bên; có người xưng tên và dòng họ rồi ngồi xuống
một bên; có người yên lặng ngồi xuống một bên. Thế
Tôn nói với các Bà-la-môn gia chủ ở tại Sala đang
ngồi xuống một bên:

– Này các Gia chủ, các Ông có vị Đạo sư khả ý nào mà các Ông có lý do đặt được lòng tin không?

– Bạch Thế Tôn, chúng con không có vị Đạo sư khả ý nào để chúng con có lý do đặt được lòng tin.

 Này các Gia chủ, nếu các Ông không có một vị
Đạo sư khả ý nào, thời hãy lấy pháp không gì
chuyển hướng này mà thực hành. Này các Gia
chủ, pháp không gì chuyển hướng này được khéo
thọ trì, khéo thành tựu, sẽ đưa đến hạnh phúc an
lạc lâu dài cho các Ông.

Và này các Gia chủ, thế nào là pháp "không gì

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6711

chuyển hướng"?

 Này các Gia chủ, có một số Sa-môn, Bà-la-môn
có những lập thuyết như sau, có những quan điểm
như sau: "Không có (kết quả của) bố thí, không
có (kết quả của) lễ hy sinh, không có (kết quả của)
tế tự, không có kết quả, quả báo của các nghiệp
thiện ác, không có đời này, không có đời sau,
không có mẹ, không có cha, không có các loại hóa
sanh, trên đời không có những vị Sa-môn, Bà-la-
môn chơn chánh hành trì, chơn chánh thực hành,
và những vị này tuyên bố về đời này và về đời sau,
sau khi đã tự chứng ngộ với thắng trí".

 Nhưng này các Gia chủ, lại có một số Sa-môn, Bà-
la-môn nói đối nghịch với các vị Sa-môn, Bà-la-
môn kia, những vị này nói như sau: "Có (kết quả
của) bố thí, có (kết quả của) lễ hy sinh, có (kết
quả của) tế tự, có kết quả, quả báo của các nghiệp
thiện ác, có đời này, có đời sau, có mẹ, có cha, có
các loại hóa sanh, trên đời có những vị Sa-môn,
Bà-la-môn chơn chánh hành trì, chơn chánh thực
hành, và những vị này tuyên bố về đời này và về
đời sau, sau khi đã chứng ngộ với thắng trí".

Này các Gia chủ, các Ông nghĩ thế nào, có phải những vị Sa-môn, Bà-la-môn ấy nói những lời đối

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6712

nghịch với nhau?

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

– Ở đây, này các Gia chủ, những Sa-môn, Bà- la-môn nào có lập thuyết như sau, có quan điểm như sau: "Không có (kết quả của) bố thí, không có (kết quả của) lễ hy sinh, không có (kết quả của) tế tự, không có kết quả, quả báo của các nghiệp thiện ác, không có đời này, không có đời sau, không có mẹ, không có cha, không có các loại hóa sanh, trên đời không có những vị Sa-môn, Bà-la-môn chơn chánh hành trì, chơn chánh thành tựu, và những vị này tuyên bố về đời này và về đời sau, sau khi đã chứng ngộ với thắng trí". => Đối với những vị này sự kiện này sẽ chờ đợi xảy ra: Sau khi từ bỏ ba thiện pháp này, thân thiện hành, khẩu thiện hành, ý thiện hành, và sau khi chấp nhận ba ác pháp này, thân ác hành, khẩu ác hành, ý ác hành, các vị này thực hành theo. Vì sao vậy? Vì những vị Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy không thấy sự nguy hiểm, sự hạ liệt, sự cấu uế của các bất thiện pháp, sự thoát ly, sự lợi ích và sự thanh tịnh của các thiện pháp.

 Vì rằng có đời sau, nếu có quan điểm nào nói rằng không có đời sau, thời đó là một tà kiến.  Vì rằng có đời sau, nếu có ai suy tư rằng không

MƯỜI HAI DUYÊN                                       6713

có đời sau, thời đó là tà tư duy.
 Vì rằng có đời sau, nếu có ai nói rằng không có
đời sau, thời đó là tà ngữ.
 Vì rằng có đời sau, nếu có ai nói rằng không có
đời sau, thời tự mâu thuẫn đối nghịch với các
vị A-la-hán đã biết được có đời sau.
 Vì rằng có đời sau, nếu có ai thuyết phục người
khác là không có đời sau, thời sự thuyết phục
ấy chống lại diệu pháp, và vì sự thuyết phục ấy
chống lại diệu pháp, người ấy khen mình chê
người.
 Như vậy, trước khi thiện giới của người ấy bị
từ bỏ, các ác giới đã được chấp trì.
 Và tà kiến, tà tư duy, tà ngữ, sự đối nghịch với
các bậc Thánh, sự thuyết phục chống lại diệu
pháp, sự khen mình chê người, như vậy các ác
bất thiện pháp sai biệt này khởi lên do duyên tà
kiến.
 Ở đây, này các Gia chủ, vị có trí suy nghĩ như
sau:

 "Nếu không có đời sau, thời vị này sau khi thân
hoại mạng chung, tự ngã cảm thấy an toàn. Nếu
có đời sau, thời vị này sau khi thân hoại mạng
chung sẽ sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa

MƯỜI HAI DUYÊN                                    6714

ngục. Nếu muốn đời sau không có đi nữa, nếu
lời nói của các vị Sa-môn, Bà-la-môn ấy là
đúng sự thật, thời vị này, ngay trong hiện tại bị
những người có trí quở trách: "Người này theo
ác giới, có tà kiến, chủ trương hư vô luận".

 Còn nếu có đời sau, thời vị này cả hai mặt đều
gặp bất hạnh: ngay trong hiện tại, bị những
người có trí quở trách; sau khi thân hoại mạng
chung, sẽ sanh vào cõi dữ, ác thú, đoạn xứ, địa
ngục. Như vậy pháp "không gì chuyển hướng"
này bị chấp trì, bị thực hành sai lạc, bởi vị này
chỉ có chấp nhận một phía, và bỏ phía thiện
pháp.

Ở đây, này các Gia chủ, những Sa-môn, Bà-la- môn nào có lập thuyết như sau, có quan điểm như sau: "Có (kết quả của) bố thí, có (kết quả của) lễ hy sinh, có (kết quả của) tế tự, có kết quả, quả báo của các nghiệp thiện ác, có đời này, có đời sau, có mẹ, có cha, có các loại hóa sanh, trên đời có những vị Sa- môn, Bà-la-môn chơn chánh hành trì, chơn chánh thành tựu, và những vị này tuyên bố về đời này và về đời sau, sau khi đã chứng ngộ với thắng trí". => Đối với những vị này, sự kiện này sẽ chờ xẩy ra: Sau khi từ bỏ ba ác pháp này, thân ác hành, khẩu ác hành, ý ác hành, và sau khi chấp nhận ba thiện pháp này, thân

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6715

thiện hành, khẩu thiện hành, ý thiện hành, các vị này
thực hành theo. Vì sao vậy? Vì những vị Sa-môn,
Bà-la-môn này thấy sự nguy hiểm, sự hạ liệt, sự cấu
uế của các bất thiện pháp, sự thoát ly, sự lợi ích và
sự thanh tịnh của các thiện pháp.

 Vì rằng có đời sau, nếu có quan điểm nào nói
rằng có đời sau, thời đó là một chánh kiến.
 Vì rằng có đời sau, nếu có ai suy tư rằng có đời
sau, thời đó là chánh tư duy.
 Vì rằng có đời sau, nếu có ai nói rằng có đời
sau thời đó là chánh ngữ.
 Vì rằng có đời sau, nếu có ai nói rằng có đời
sau, thời không tự mâu thuẫn đối nghịch với
các vị A-la-hán đã biết được có đời sau.
 Vì rằng có đời sau, nếu có ai thuyết phục người
khác là có đời sau, thời sự thuyết phục ấy thuận
với diệu pháp, và vì sự thuyết phục ấy thuận
với diệu pháp, vị ấy không khen mình chê
người.
 Như vậy, trước khi ác giới của vị ấy được từ
bỏ, các thiện giới đã được chấp trì.
 Và chánh kiến, chánh tư duy, chánh ngữ, sự
không đối nghịch với các bậc Thánh, sự thuyết
phục thuận với diệu pháp, sự không khen mình

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6716

chê người, như vậy những thiện pháp sai biệt
này khởi lên, do duyên chánh kiến.
 Ở đây, này các Gia chủ, vị có trí suy nghĩ như
sau:

 Nếu có đời sau, thời vị này sau khi thân hoại
mạng chung sẽ được sanh lên thiện thú, Thiên
giới, cõi đời này. Nếu muốn cho đời sau không
có đi nữa, nếu lời nói của các vị Sa-môn, Bà-
la-môn ấy là đúng sự thật, thời vị này ngay
trong hiện tại được những người có trí tán thán:
"Người này theo thiện giới, có chánh kiến,
chủ trương hữu luận".
 Còn nếu có đời sau, thời vị này cả hai mặt đều
gặp sự may mắn: ngay trong hiện tại, được
những người trí tán thán; sau khi thân hoại
mạng chung, sẽ sanh lên thiện thú, Thiên giới,
cõi đời này. Như vậy, "pháp không gì chuyển
hướng" này được chấp trì, được thực hành
đúng đắn bởi vị này chấp nhận cả hai phía, bỏ
qua hai phía bất thiện pháp.
 Này các Gia chủ, có một số Sa-môn, Bà-la-môn,
có lập thuyết như sau, có quan điểm như sau: "Tự
làm hay khiến người làm, chém giết hay khiến
người chém giết, đốt nấu hay khiến người đốt nấu,
gây phiền muộn hay khiến người gây phiền muộn,

MƯỜI HAI DUYÊN                                    6717

gây áo não hay khiến người gây áo não, tự mình
gây ra sợ hãi, hay khiến người gây ra sợ hãi, sát
sanh, lấy của không cho, phá cửa nhà mà vào,
cướp bóc, đánh cướp một nhà lẻ loi, chận đường
cướp giựt, tư thông vợ người, nói láo, hành động
như vậy không có tội ác gì. Nếu lấy một bánh xe
sắc bén giết hại tất cả chúng sanh trên cõi đất
thành một đống thịt, thành một chồng thịt, cũng
không vì vậy có tội ác, có gây ra sự tiếp tục của
tội ác. Nếu có người đi trên bờ phía Nam sông
Hằng giết hại, tàn sát, chém giết, khiến người
chém giết, đốt nấu, khiến người đốt nấu, cũng
không vì vậy có tội ác, có gây ra sự tiếp tục của
tội ác. Nếu có người đi trên bờ phía Bắc sông
Hằng bố thí, khiến người bố thí, tế lễ, khiến người
tế lễ, cũng không vì vậy có phước báo, có tạo
thành sự tiếp tục của phước báo".

 Này các Gia chủ, có một số Sa-môn, Bà-la-môn
nói những lời đối nghịch với các Sa-môn, Bà-la-
môn kia. Các vị này nói như sau: "Tự làm hay
khiến người làm, chém giết hay khiến người chém
giết, đốt nấu hay khiến người đốt nấu, gây phiền
muộn hay khiến người gây phiền muộn, gây ác
não hay khiến người gây ác não, tự mình gây sợ
hãi, hay khiến người gây sợ hãi, sát sanh, lấy của
không cho, phá cửa nhà mà vào, cướp bóc, đánh

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6718

cướp một nhà lẻ loi, chận đường cướp giựt, tư thông vợ người, nói láo, hành động như vậy là có tội ác. Nếu lấy một bánh xe sắc bén giết hại tất cả chúng sanh trên cõi đất thành một đống thịt, thành một chồng thịt, thì do nhân duyên này có tội ác, có gây ra sự tiếp tục của tội ác. Nếu có người đi trên bờ phía Nam sông Hằng giết hại, tàn sát, chém giết, khiến người chém giết, đốt nấu khiến người đốt nấu, thì do nhân duyên này có tội ác, có gây ra sự tiếp tục của tội ác. Nếu có người đi trên bờ phía Bắc sông Hằng, bố thí, khiến người bố thí, tế lễ, khiến người tế lễ, thì do nhân duyên này, có phước báo, có tạo thành sự tiếp tục của phước báo. Bố thí, điều phục, tự chế, nói thật, đều có phước báo, có tạo thành sự tiếp tục của phước báo".

Và này các Gia chủ, các ông nghĩ thế nào, có phải những Sa-môn, Bà-la-môn này nói lời đối nghịch với nhau?

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

– Ở đây, này các Gia chủ, có những Sa-môn, Bà- la-môn có lập thuyết như sau, có quan điểm như sau: "Tự làm hay khiến người làm,... (như trên)... không đưa đến phước báo". => Đối với những vị này, sự kiện này chờ đợi sẽ xảy ra: Sau khi từ bỏ ba thiện

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6719

pháp thân thiện hành, khẩu thiện hành, ý thiện hành,
và sau khi chấp nhận ba ác pháp này, thân ác hành,
khẩu ác hành, ý ác hành, các vị này thực hành theo.
Vì sao vậy? Những Sa-môn, Bà-la-môn này không
thấy sự nguy hiểm, sự hạ liệt, sự cấu uế của các bất
thiện pháp, sự thoát ly, sự lợi ích và sự thanh tịnh của
các thiện pháp.

 Vì rằng có tác dụng, nếu có quan điểm nào nói
rằng không có tác dụng, thời đó là một tà kiến.
 Vì rằng có tác dụng, nếu ai có suy tư rằng
không có tác dụng, thời đó là tà tư duy.
 Vì rằng có tác dụng, nếu có ai nói rằng không
có tác dụng, thời đó là tà ngữ.
 Vì rằng có tác dụng, nếu có ai nói rằng không
có tác dụng, thời tự mâu thuẫn đối nghịch với
các vị A-la-hán đã biết được có tác dụng.
 Vì rằng có tác dụng, nếu có ai thuyết phục
người khác là không có tác dụng, thời sự thuyết
phục ấy chống lại diệu pháp, và vì sự thuyết
phục ấy chống lại diệu pháp, người ấy khen
mình chê người.
 Như vậy, trước khi thiện giới của người ấy bị
từ bỏ, các ác giới đã được chấp trì.
 Và tà kiến, tà tư duy, tà ngữ, sự đối nghịch với

MƯỜI HAI DUYÊN                                        6720

các bậc Thánh, sự thuyết phục chống lại diệu
pháp, sự khen mình chê người, như vậy những
ác bất thiện pháp sai biệt này khởi lên do duyên
tà kiến.
Ở đây, này các Gia chủ, người có trí suy nghĩ
như sau: Nếu không có tác dụng, thời vị này, sau khi
thân hoại mạng chung, tự ngã cảm thấy an toàn. Nếu
có tác dụng, thời vị này sau khi thân hoại mạng
chung, sẽ sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục.
Nếu muốn không có tác dụng đi nữa, nếu lời nói của
các vị Sa-môn, Bà-la-môn ấy là đúng sự thật, thời vị
này, ngay trong hiện tại, bị những người có trí quở
trách: "Người này theo ác giới, có tà kiến, chủ trương
không tác dụng". Còn nếu có tác dụng, thời vị này cả
hai mặt đều gặp sự bất hạnh: ngay trong hiện tại, bị
những người có trí quở trách; sau khi thân hoại mạng
chung, sẽ sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục.
Như vậy pháp "không gì chuyển hướng" này bị chấp
trì, bị thực hành sai lạc, bởi vị này chỉ có chấp nhận
một phía, và bỏ qua phía thiện pháp.

Ở đây, này các Gia chủ, những Sa-môn, Bà-la- môn nào có lập thuyết như sau, có quan điểm như sau: "Tự làm hay khiến người làm... (như trên)... có đưa đến phước báo". Đối với những vị này, sự kiện này chờ đợi sẽ xảy ra: Sau khi từ bỏ ba ác pháp này, thân ác hành, khẩu ác hành, ý ác hành, và sau khi

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6721

chấp nhận ba thiện pháp này, thân thiện hành, khẩu
thiện hành, ý thiện hành, các vị này thật hành theo.
Vì sao vậy? Vì những Sa-môn, Bà-la-môn này thấy
sự nguy hiểm, sự hạ liệt, sự cấu uế của các bất thiện
pháp, sự thoát ly, sự lợi ích và sự thanh tịnh của các
thiện pháp.

 Vì rằng có tác dụng, nếu có quan điểm nào nói
rằng có tác dụng, thời đó là chánh kiến.
 Vì rằng có tác dụng, nếu có ai suy tư rằng có
tác dụng, thời đó là chánh tư duy.
 Vì rằng có tác dụng, nếu có ai nói rằng có tác
dụng, thời đó là chánh ngữ.
 Vì rằng có tác dụng, nếu có ai nói rằng có tác
dụng thời không tự mâu thuẫn đối nghịch với
các vị A-la-hán đã biết được có tác dụng.
 Vì rằng có tác dụng, nếu có ai thuyết phục
người khác là có tác dụng, thời sự thuyết phục
ấy thuận với diệu pháp, và vì sự thuyết phục ấy
thuận với diệu pháp, vị ấy không khen mình
chê người.
 Như vậy trước khi ác giới của vị ấy được từ bỏ,
các thiện giới đã được chấp trì.
 Và chánh kiến, chánh tư duy, chánh ngữ, sự
không đối nghịch với các bậc Thánh, sự thuyết

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6722

phục thuận với diệu pháp, sự không khen mình
chê người, như vậy những thiện pháp sai biệt
này khởi lên, do duyên chánh kiến.
Ở đây, này các Gia chủ, vị có trí suy nghĩ như
sau: Nếu có tác dụng, thời vị này, sau khi thân hoại
mạng chung, sẽ được sanh lên thiện thú, Thiên giới,
cõi đời này. Nếu muốn tác dụng không có đi nữa, nếu
lời nói của các Sa-môn, Bà-la-môn ấy là đúng sự
thật, thời vị này ngay trong hiện tại được những
người có trí tán thán: "Người này theo thiện giới, có
chánh kiến, chủ trương có tác dụng". Còn nếu có tác
dụng, thời vị này cả hai mặt đều gặp sự may mắn:
ngay trong hiện tại, được những người trí tán thán;
sau khi thân hoại mạng chung, sẽ sanh lên thiện thú,
Thiên giới, cõi đời này. Như vậy, pháp "không gì
chuyển hướng" này được chấp trì, được thực hành
đúng đắn, bởi vị này chấp nhận cả hai phía, và bỏ
qua phía bất thiện pháp.

 Này các Gia chủ, có một số Sa-môn, Bà-la-môn
có lập thuyết như sau, có quan điểm như sau:
"Không có nhơn, không có duyên, các loài hữu
tình bị nhiễm ô; vô nhân vô duyên, các loài hữu
tình bị nhiễm ô. Không có nhân, không có duyên,
các loài hữu tình được thanh tịnh, vô nhân vô
duyên, các loài hữu tình được thanh tịnh. Không
có lực, không có tinh tấn, không có nhân lực,

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6723

không có sự cố gắng của người. Tất cả loài chúng
sanh, tất cả loài hữu tình, tất cả sanh loại, tất cả
sanh mạng đều không tự tại, không lực, không
tinh tấn. Các chúng sanh ấy bị dắt dẫn, chi phối
bởi định mệnh, bởi sự tình cờ, bởi bản tánh của
họ. Các chúng sanh ấy hưởng thọ khổ lạc, y theo
sáu loại thác sanh của họ".

 Này các Gia chủ, lại có một số Sa-môn, Bà-la-
môn nói lời mâu thuẫn đối nghịch với những Sa-
môn, Bà-la-môn ấy. Những vị này đã nói như sau:
"Có nhân có duyên, các loài hữu tình bị nhiễm
ô; không có nhân, không có duyên các loài hữu
tình bị nhiễm ô. Có nhân, có duyên, các loài hữu
tình được thanh tịnh. Không có nhân, không có
duyên, các loài hữu tình được thanh tịnh. Có lực,
có tinh tấn, có nhân lực, có sự cố gắng của người.
Tất cả loài chúng sanh, tất cả loài hữu tình, tất cả
sanh loại, tất cả sanh mạng đều không phải không
tự tại, không có lực, không có tinh tấn. (Không
phải) các chúng sanh ấy bị dẫn dắt, chi phối bởi
định mệnh bởi sự tình cờ, bởi bản tánh của họ.
(Không phải) họ hưởng thọ khổ lạc y theo sáu loại
thác sanh của họ".

Này các Gia chủ, các Ông nghĩ thế nào? Có phải những vị Sa-môn, Bà-la-môn này nói lên những lời

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6724

mâu thuẫn, đối nghịch nhau?

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

– Ở đây này các Gia chủ, những Sa-môn, Bà-la-
môn nào có lập thuyết như sau, có quan điểm như
sau: "Không có nhân, không có duyên... (như trên)...
họ cảm thọ khổ lạc..". Đối với những vị này, sự kiện
này chờ đợi sẽ xảy ra: Sau khi từ bỏ ba thiện pháp
thân thiện hành, khẩu thiện hành, ý thiện hành, và
sau khi chấp nhận ba ác pháp này, thân ác hành, khẩu
ác hành, ý ác hành, các vị này sẽ thực hành theo. Vì
sao vậy? Những Sa-môn, Bà-la-môn này không thấy
sự nguy hiểm, sự hạ liệt, sự cấu uế của các bất thiện
pháp, sự thoát ly, sự lợi ích và sự thanh tịnh của các
thiện pháp.

 Vì rằng có nhân, nếu có quan điểm nào nói rằng
không có nhân, thời đó là một tà kiến.
 Vì rằng có nhân, nếu có ai suy tư rằng không có
nhân thời đó là tư duy.
 Vì rằng có nhân, nếu có ai nói rằng không có nhân,
thời đó là tà ngữ.
 Vì rằng có nhân, nếu có ai nói rằng không có nhân,
thời tự mâu thuẫn, đối nghịch với các vị A-la-hán
đã biết được có nhân.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6725

 Vì rằng có nhân, nếu có ai thuyết phục người khác
là không có nhân, thời sự thuyết phục ấy chống lại
diệu pháp, và vì sự thuyết phục ấy chống lại diệu
pháp, người ấy khen mình chê người.
 Như vậy, trước khi thiện giới của người ấy bị từ
bỏ, các ác giới đã được chấp trì.
 Và tà kiến, tà tư duy, tà ngữ, sự đối nghịch với các
bậc Thánh, sự thuyết phục chống lại diệu pháp, sự
khen mình chê người, như vậy những ác bất thiện
pháp sai biệt này khởi lên do duyên tà kiến.
Ở đây, này các Gia chủ, người có trí suy nghĩ
như sau: Nếu không có nhân, thời vị này, sau khi
thân hoại mạng chung, tự cảm thấy an toàn. Nếu có
nhân thời vị này, sau khi thân hoại mạng chung, sẽ
sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Nếu muốn
không có nhân đi nữa, nếu lời nói của các Sa-môn,
Bà-la-môn ấy là đúng sự thật, thời vị này ngay trong
hiện tại, bị những người có trí quở trách. "Người này
theo ác giới, có tà kiến, chủ trương không nhân". Còn
nếu có nhân, thời vị này, cả hai mặt đều gặp sự bất
hạnh: ngay trong hiện tại, bị những người có trí quở
trách; sau khi thân hoại mạng chung, sẽ sanh vào cõi
dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Như vậy, pháp "không
có chuyển hướng" này bị chấp trì, bị thực hành sai
lạc, bởi vị này chỉ có chấp nhận một phía, và bỏ qua
phía thiện pháp.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6726

Ở đây, này các Gia chủ, những Sa-môn, Bà-la-
môn nào có lập thuyết như sau, có quan điểm như
sau: "Có nhân, có duyên... (như trên)... họ cảm thọ
hưởng lạc". Đối với những vị này, sự kiện này chờ
đợi sẽ xảy ra: Sau khi từ bỏ ba ác pháp này, thân ác
hành, khẩu ác hành, ý ác hành, và sau khi chấp nhận
ba thiện pháp này, thân thiện hành, khẩu thiện hành,
ý thiện hành, các vị này thực hành theo. Vì sao vậy?
Vì những Sa-môn, Bà-la-môn này thấy sự nguy
hiểm, sự hạ liệt, sự cấu uế của các bất thiện pháp, sự
thoát ly, sự lợi ích và sự thanh tịnh của các thiện
pháp.

 Vì rằng có nhân, nếu có quan điểm nào nói
rằng có nhân, thời đó là chánh kiến.
 Vì rằng có nhân, nếu có ai suy tư rằng có nhân,
thời đó là chánh tư duy.
 Vì rằng có nhân, nếu có ai nói rằng có nhân,
thời đó là chánh ngữ.
 Vì rằng có nhân, nếu có ai nói rằng có nhân,
thời không tự mâu thuẫn, đối nghịch với các vị
A-la-hán đã biết được có nhân.
 Vì rằng có nhân, nếu có ai thuyết phục người
khác là có nhân, thời sự thuyết phục ấy thuận
với diệu pháp, và vì sự thuyết phục ấy thuận
với diệu pháp, vị ấy không khen mình chê

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6727

người.
 Như vậy, trước khi ác giới của vị ấy được từ
bỏ, các thiện giới đã được chấp trì. Và chánh
kiến, chánh tư duy, chánh ngữ, sự không đối
nghịch với các bậc Thánh, sự thuyết phục thuận
với diệu pháp, sự không khen mình chê người,
như vậy những thiện pháp sai biệt này khởi lên,
do duyên chánh kiến.
Ở đây, này các Gia chủ, vị có trí suy nghĩ như
sau: Nếu có nhân, thời vị này sau khi thân hoại mạng
chung, sẽ được sanh lên thiện thú, Thiên giới, cõi đời
này. Nếu muốn không có nhân đi nữa, nếu lời nói của
các Sa-môn; Bà-la-môn ấy là đúng sự thật, thời vị
này ngay trong hiện tại, được những người có trí tán
thán: "Người này theo thiện giới, có chánh kiến, chủ
trương có nhân". Còn nếu có nhân thời vị này cả hai
mặt đều gặp sự may mắn: ngay trong hiện tại, được
những người có trí tán thán, sau khi thân hoại mạng
chung, sẽ sanh vào thiện thú, Thiên giới, cõi đời
này". Như vậy, pháp "không gì chuyển hướng" này
được chấp trì, được thực hành đúng đắn, bởi vị này
chấp nhận cả hai phía và bỏ qua phía bất thiện pháp.

 Này các Gia chủ, có một số Sa-môn, Bà-la-môn có luận thuyết như sau, có quan điểm như sau: "Không thể có một vô sắc toàn diện".

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6728

 Lại có một số Sa-môn, Bà-la-môn nói lời mâu
thuẫn, đối nghịch với các Sa-môn, Ba la môn ấy.
Các vị này đã nói như sau: "Có thể có một vô sắc
toàn diện".

Này các Gia chủ, các Ông nghĩ thế nào? Có phải những vị Sa-môn, Bà-la-môn này nói những lời mâu thuẫn, đối nghịch nhau?

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

– Ở đây, này các Gia chủ, một người có trí suy nghĩ như sau: "Những Sa-môn, Bà-la-môn nào có lập thuyết như sau, có quan niệm như sau: "Không thể có một không sắc toàn diện", ta không có thấy như vậy. Những Sa-môn, Bà-la-môn nào có lập thuyết như sau, có quan điểm như sau: "Có thể có một không sắc toàn diện", ta không có biết như vậy. Và nếu ta không biết, không thấy mà chỉ chấp nhận một bên và tuyên bố: "Đây là sự thật, ngoài ra đều là mê lầm," thời như vậy không xứng đáng với ta. Những Sa-môn, Bà-la-môn nào có lập thuyết như sau, có quan điểm như sau: "Không thể có một không sắc toàn diện", nếu lời nói của những Sa-môn, Ba la môn ấy đúng sự thật, thời sự kiện này xảy ra: Ta chắc chắn sẽ tái sanh tại chỗ các chư Thiên có sắc do ý sở thành. Còn nếu những Sa-môn, Bà-la-môn nào có lập thuyết

MƯỜI HAI DUYÊN                                       6729

như sau, có quan điểm như sau: "Có thể có một
không sắc toàn diện", nếu lời nói của những Sa-môn,
Bà-la-môn ấy đúng sự thật, thời sự kiện này xảy ra:
Ta chắc chắn sẽ tái sanh tại chỗ các chư Thiên không
sắc, do tưởng sở thành. Do duyên với cái gì có sắc,
chấp gậy, chấp kiếm, đấu tranh, tránh tranh, luận
tranh, kháng tranh, ly gián ngữ, vọng ngữ đều được
thấy. Nhưng sẽ không có những sự việc này trong
một không sắc toàn diện". Do suy tư như vậy, vị ấy
thành tựu sự yểm ly, sự ly tham, sự diệt tận các sắc
pháp.

 Này các Gia chủ, có một số Sa-môn. Bà-la-môn
có lập thuyết như sau, có quan điểm như sau:
"Không thể có một sự hữu diệt (Bhavanirodha)
toàn diện".

 Này các Gia chủ, lại có một số Sa-môn, Bà-la-
môn nói lời mâu thuẫn đối nghịch với các Sa-môn,
Bà-la-môn. Các vị này đã nói như sau: "Có thể có
một sự hữu diệt toàn diện".

Này các Gia chủ, các Ông nghĩ thế nào? Có phải những Sa-môn, Bà-la-môn này nói những lời mâu thuẫn đối nghịch nhau?

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    6730

– Ở đây, này các Gia chủ, một người có trí suy nghĩ như sau: "Những Sa-môn, Bà-la-môn nào có lập thuyết như sau, có quan điểm như sau: "Không thể có sự hữu diệt toàn diện", ta không có thấy như vậy. Những Sa-môn, Bà-la-môn nào có lập thuyết như sau, có quan điểm như sau: "Có thể có một sự hữu diệt toàn diện", ta không có biết như vậy. Và nếu ta không biết, không thấy mà chỉ chấp nhận một bên và tuyên bố: "Đây là sự thật, ngoài ra đều là mê lầm", thời như vậy không xứng đáng với ta. Những Sa- môn, Bà-la-môn nào, có lập thuyết như sau, có quan điểm như sau: "Không thể có một sự hữu diệt toàn diện", nếu lời nói của những Sa-môn, Bà-la-môn ấy đúng sự thật, thời sự kiện này xảy ra: Ta chắc chắn sẽ tái sanh chỗ các chư Thiên không sắc do tưởng sở thành. Còn nếu những Sa-môn, Bà-la-môn nào có lập thuyết như sau, có quan điểm như sau: "Có thể có một sự hữu diệt toàn diện", nếu lời nói của những Sa- môn, Bà-la-môn ấy đúng sự thật, thời sự kiện này xảy ra: Ta chắc chắn sẽ nhập Niết-bàn ngay trong hiện tại. Những Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn nào có lập thuyết như sau, có quan điểm như sau: "Không thể có một sự hữu diệt toàn diện", thời quan điểm này của các vị ấy gần với tham ái, gần với kiết sử, gần với ái lạc, gần với chấp trước, gần với chấp thủ. Còn những Sa-môn, Bà-la-môn nào có lập thuyết như sau, có quan điểm như sau: "Có thể có sự hữu

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6731

diệt toàn diện", thời quan điểm này của những vị ấy là gần với ly tham, gần với không kiết phược, gần với không ái lạc, gần với không chấp trước, gần với không chấp thủ". Do suy tư như vậy, vị ấy thành tựu sự yểm ly, sự vô tham, sự diệt tận đối với các hữu.

 Này các Gia chủ, có bốn hạng người này có mặt ở trong đời.

Thế nào là bốn?

 Ở đây, này các Gia chủ, có người tự hành khổ
mình chuyên tâm tự hành khổ mình.
 Ở đây, này các Gia chủ, có người hành khổ
người, chuyên tâm hành khổ người.
 Ở đây, này các Gia chủ, có người vừa tự hành
khổ mình, chuyên tâm tự hành khổ mình, vừa
hành khổ người, chuyên tâm hành khổ người.
 Ở đây, này các Gia chủ, có người vừa tự không
tự hành khổ mình, không chuyên tâm tự hành
khổ mình, vừa không hành khổ người, không
chuyên tâm hành khổ người. Vị này không
hành khổ mình, không hành khổ người, ngay
trong hiện tại, không có tham dục, không có
khao khát, cảm thấy mát lạnh, cảm giác lạc thọ,
tự ngã trú vào Phạm thể.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   6732

 Và này các Gia chủ, thế nào là người tự hành khổ mình, chuyên tâm hành khổ mình?

Ở đây, này các Gia chủ, có người sống lõa thể,
sống phóng túng không theo lễ nghi, liếm tay cho
sạch... (như kinh Kandarakasuttam số 51)... Như vậy
người ấy dưới nhiều hình thức, sống chuyên tâm
hành khổ thân mình. Như vậy, này các Gia chủ, được
gọi là hạng người tự hành khổ mình, chuyên tâm tự
hành khổ mình.

 Và này các Gia chủ, thế nào là hạng người hành khổ người, chuyên tâm hành khổ người?

Ở đây, này các Gia chủ, có người là người đồ tể
giết trâu bò, là người đồ tể giết heo... (như trên)... và
những người làm các nghề ác độc khác. Như vậy,
này các Gia chủ, được gọi là người hành khổ người,
chuyên tâm hành khổ người.

 Và này các Gia chủ, thế nào là người vừa tự hành khổ mình, chuyên tâm hành khổ mình, vừa hành khổ người, chuyên tâm hành khổ người?

Ở đây, này các Gia chủ, có người làm vua, thuộc giai cấp Sát-đế-lỵ, đã làm lễ quán đảnh... (như trên)... vì sợ đòn gậy, vì sợ nguy hiểm, với mặt tràn đầy nước mắt, khóc lóc làm các công việc. Như vậy, này các

MƯỜI HAI DUYÊN                                         6733

Gia chủ, được gọi là hạng người vừa tự hạnh khổ mình, chuyên tâm tự hành khổ mình, vừa hành khổ người, chuyên tâm hành khổ người.

 Và này các Gia chủ, thế nào là hạng người vừa
không tự hành khổ mình, không chuyên tâm hành
khổ mình, vừa không hành khổ người, không
chuyên tâm hành khổ người; ngay trong hiện tại
không có tham dục, không có khao khát, tịch tịnh,
cảm thấy mát lạnh, cảm giác lạc thọ, thân trú vào
Phạm thể?

Ở đây, này các Gia chủ, Như Lai xuất hiện ở đời là bậc A-la-hán, Chánh Biến Tri... (như trên)... sau khi từ bỏ năm triền cái này, các pháp làm tâm cấu uế, làm trí tuệ trở thành yếu ớt, vị ấy ly dục, ly bất thiện pháp, chứng và trú Thiền thứ nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, với tầm với tứ... Thiền thứ hai.... Thiền thứ ba... chứng và trú Thiền thứ tư, không khổ không lạc, xả niệm thanh tịnh.

Với tâm định tĩnh, thuần tịnh, không cấu nhiễm, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, định tĩnh như vậy, vị ấy dẫn tâm hướng tâm đến túc mạng minh. Vị ấy nhớ đến các đời sống quá khứ như một đời, hai đời... (như trên)... như vậy vị ấy nhớ đến nhiều đời sống quá khứ, cùng với các nét

MƯỜI HAI DUYÊN                                        6734

đại cương và các chi tiết.

Với tâm định tĩnh, thuần tịnh, không cấu nhiễm, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, định tĩnh như vậy, vị ấy dẫn tâm, hướng tâm đến trí tuệ về sanh tử của chúng sanh. Vị ấy với thiên nhãn thuần tịnh, siêu nhân, thấy sự sống và sự chết của chúng sanh. Vị ấy biết rõ rằng, chúng sanh người hạ liệt kẻ cao sang, người đẹp đẽ kẻ thô xấu, người may mắn kẻ bất hạnh đều do hạnh nghiệp của họ.

Với tâm định tĩnh, thuần tịnh, không cấu nhiễm, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc định tĩnh như vậy, vị ấy dẫn tâm hướng tâm đến lậu tận trí. Vị ấy biết như thật: Đây là khổ,... (như trên)... biết như thật: Đây là con đường đưa đến sự đoạn trừ các lậu hoặc. Nhờ hiểu biết như vậy, nhận thức như vậy, tâm của vị ấy thoát khỏi dục lậu, thoát khỏi hữu lậu, thoát khỏi vô minh lậu. Đối với tự thân giải thoát như vậy, khởi lên sự hiểu biết: "Ta đã giải thoát". Vị ấy biết: "Sanh đã diệt, Phạm hạnh đã thành, việc cần làm, đã làm sau đời hiện tại không có đời sống nào khác nữa".

Như vậy, này các Gia chủ, được gọi là hạng người không tự hành khổ mình, không chuyên tâm tự hành khổ mình, không hành khổ người, không

MƯỜI HAI DUYÊN                                          6735

chuyên tâm hành khổ người; ngay trong hiện tại, không có tham dục, không có khao khát, cảm thấy mát lạnh, cảm giác lạc thọ, tự ngã trú vào Phạm thể.

Khi được nói vậy, các Bà-la-môn, gia chủ trú ở Sala bạch Thế Tôn:

– Thật vi diệu thay, Tôn giả Gotama! Thật vi
diệu thay, Tôn giả Gotama! Thưa Tôn giả Gotama,
như người dựng đứng lại những gì bị quăng ngã
xuống, phơi bày ra những gì bị che kín, chỉ đường
cho kẻ lạc hướng, đem đèn sáng vào trong bóng tối
để những ai có mắt có thể thấy sắc. Cũng vậy, Chánh
pháp đã được Tôn giả Gotama dùng nhiều phương
tiện trình bày giải thích. Chúng con xin quy y Tôn
giả Gotama, quy y Pháp và quy y chúng Tỷ-kheo
Tăng. Mong Tôn giả Gotama chấp nhận cho chúng
con làm những người cư sĩ. Từ nay cho đến mạng
chung, chúng con xin trọn đời quy ngưỡng.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    6736

759 Thủ -- Tà kiến - Kinh PHẠM THIÊN CẦU THỈNH – 49 Trung I, 713

KINH PHẠM THIÊN CẦU THỈNH (Brahmanimantanika suttam) – Bài kinh số 49 – Trung I, 713

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Savatthi, tại Jetavana, vườn Ông Anathapindika. Ở đây, Thế Tôn gọi các Tỷ- kheo:

– Này các Tỷ-kheo.

– Bạch Thế Tôn.

Các Tỷ-kheo vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

– Một thời, này các Tỷ-kheo, Ta ở tại Ukkattha trong rừng Subhagavana, dưới gốc cây Tala vương. Lúc bấy giờ, này các Tỷ-kheo, Phạm thiên Baka khởi lên ác tà kiến như sau: "Cái này là thường, cái này là thường hằng, cái này là thường tại, cái này là toàn

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6737

diện, cái này không bị biến hoại, cái này không sanh, không già, không chết, không diệt, không khởi, ngoài cái này, không có một giải thoát nào khác hơn". Này các Tỷ-kheo, sau khi với tự tâm biết được tâm của Phạm thiên Baka, như người lực sĩ duỗi ra cánh tay đang co lại, hay co lại cánh tay đang duỗi ra, Ta biến mất tại Ukkattha, rừng Sabhagavana, dưới gốc cây Tala vương, và hiện ra tại cõi Phạm thiên ấy. Này các Tỷ-kheo, Phạm thiên Baka thấy Ta từ xa đi đến, sau khi thấy, liền nói với Ta:

"– Hãy đến, Tôn giả, thiện lai Tôn giả, đã lâu
nay Tôn giả mới có dịp đến đây. Này Tôn giả, cái
này là toàn diện, cái này là thường hằng, cái này là
thường tại, cái này là toàn diện, cái này không bị biến
hoại, cái này không sanh, không già, không chết,
không diệt, không khởi, ngoài cái này không có một
giải thoát nào khác hơn.

Khi nghe nói vậy, này các Tỷ-kheo, Ta nói với Phạm thiên Baka:

"– Thật sự Phạm thiên Baka bị chìm đắm trong
vô minh, thật sự Phạm thiên Baka bị chìm đắm trong
vô minh, khi cái vô thường lại nói là thường, cái
không thường hằng lại nói là thường hằng, cái
không thường tại lại nói là thường tại, cái không

MƯỜI HAI DUYÊN                                       6738

toàn diện lại nói là toàn diện, cái bị biến hoại lại nói
là không biến hoại, và tại chỗ có sanh, có già, có
chết, có diệt, có khởi, lại nói không sanh, không già,
không chết, không diệt, không khởi; có một giải
thoát khác hơn lại nói là không có một giải thoát
nào khác hơn..."

Này các Tỷ-kheo, rồi Ác ma nhập vào một Phạm thiên quyến thuộc và nói với Ta như sau:

"– Tỷ-kheo, Tỷ-kheo chớ có can thiệp vào đây! Chớ có can thiệp vào đây! Này Tỷ-kheo, Phạm thiên này là Đại Phạm thiên, Toàn năng, Tối thắng, Biến nhãn, Thượng đế, Sáng tạo chủ, Hóa sanh chủ, Đại tôn, Chúa tể mọi định mạng, đấng Tự tại, Tổ phụ các chúng sanh đã và sẽ sanh. Này Tỷ-kheo, thuở xưa có những Sa-môn, Bà-la-môn, ở đời phỉ báng địa đại, ghê tởm địa đại, phỉ báng thủy đại, ghê tởm thủy đại, phỉ báng hỏa đại, ghê tởm hỏa đại, phỉ báng phong đại, ghê tởm phong đại, phỉ báng chúng sanh, ghê tởm chúng sanh, phỉ báng chư Thiên, ghê tởm chư Thiên, phỉ báng Sanh chủ, ghê tởm Sanh chủ, phỉ báng Phạm thiên, ghê tởm Phạm thiên, sau khi thân hoại, mạng sống bị cắt đứt, phải an trú vào thân ti tiện. Này Tỷ-kheo, còn những Sa-môn, Bà-la-môn ở đời xưa kia, tán thán địa đại, hoan hỷ địa đại, tán thán thủy đại, hoan hỷ thủy đại, tán thán hỏa đại, hoan hỷ

MƯỜI HAI DUYÊN                                        6739

hỏa đại, tán thán phong đại, hoan hỷ phong đại, tán
thán chúng sanh, hoan hỷ chúng sanh, tán thán chư
Thiên, hoan hỷ chư Thiên, tán thán Sanh chủ, hoan
hỷ Sanh chủ, tán thán Phạm thiên, hoan hỷ Phạm
thiên, sau khi thân hoại, mạng sống bị cắt đứt, những
vị này được an trú vào các thân vi diệu. Này các Tỷ-
kheo, vì vấn đề này, ta nói như sau: "Phàm Phạm
thiên nói với Ông những gì, Ông hãy làm như vậy.
Ông chớ có đi quá xa lời Phạm thiên nói. Này Tỷ-
kheo, nếu Ông đi quá xa lời Phạm thiên nói, thì giống
như người dùng gậy đánh đập thần tài (Siri) đang đi
đến; giống như một người đang rơi vào vực thẳm, tay
chân lại không bám vào đất. Này Tỷ-kheo, sự việc sẽ
xảy ra cho Ông như vậy. Này Tỷ-kheo, phàm Phạm
thiên nói với Ông những gì, Ông hãy làm như vậy,
Ông chớ có đi quá xa lời Phạm thiên nói. Này Tỷ-
kheo, Ông có thấy chúng Phạm thiên đang ngồi
chăng?"

Rồi này các Tỷ-kheo, Ác ma dắt Ta đến chúng Phạm thiên. Này các Tỷ-kheo, khi nghe nói vậy, Ta nói với Ác ma như sau:

"– Này Ác ma, Ta biết Ngươi. Chớ có nghĩ rằng:
"Vị ấy không biết ta". Người là Ác ma. Này Ác ma,
phàm là Phạm thiên, phàm là Phạm thiên chúng,
phàm là Phạm thiên quyến thuộc, tất cả đều nằm

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6740

trong tay của Ngươi, tất cả đều nằm trong quyền lực
của Ngươi. Này Ác ma, nếu Ngươi nghĩ rằng: "Mong
vị này nằm trong tay ta; mong vị này nằm trong
quyền lực của ta!. Này Ác ma, Ta không nằm trong
tay của Ngươi. Ta không nằm trong quyền lực
của Ngươi.

Này các Tỷ-kheo, khi được nói vậy, Phạm thiên Baka nói với Ta như sau:

"– Này Tôn giả, cái gì thường còn, ta nói là thường còn; cái gì thường hằng, ta nói là thường hằng; cái gì thường tại, ta nói thường tại; cái gì toàn diện, ta nói là toàn diện; cái gì không biến hoại, ta nói là không biến hoại. Ở đây, cái gì không sanh, không già, không chết, không diệt, không khởi, ta nói rằng cái ấy không sanh, không già, không chết, không diệt, không khởi, và vì không có một sự giải thoát nào khác hơn, ta nói là không có một sự giải thoát nào khác hơn. Này Tỷ-kheo, xưa kia có những Sa-môn, Bà-la-môn ở trong những đời trước Ông; những vị này đã tu hành khổ hạnh lâu dài cho đến trọn tuổi thọ của những người đó, những vị này phải biết:" Hoặc có một sự giải thoát khác hơn, thì biết rằng có một sự giải thoát khác hơn; hoặc không có một sự giải thoát khác hơn, thì biết rằng không có một sự giải thoát nào khác hơn". Này Tỷ-kheo, ta nói

MƯỜI HAI DUYÊN                                       6741

như sau với Ông: Ông sẽ không thấy một giải thoát
nào khác hơn, dầu ông có phải chịu đựng mệt nhọc
và khổ cực. Này Tỷ-kheo, nếu Ông y trước địa đại,
Ông sẽ gần ta, trú tại lãnh địa của ta, làm theo ý ta
muốn, bị đứng ngoài lề; nếu Ông ý trước thủy đại...
hỏa đại... phong đại... chúng sanh... Chư thiên... Sanh
chủ... Nếu Ông y trước Phạm thiên, Ông sẽ gần ta,
trú tại lãnh địa của ta, làm theo ý ta muốn, bị đứng ra
ngoài lề.

"– Này Phạm thiên, Ta biết việc này. Nếu Ta y
trước địa đại... thủy đại... hỏa đại... phong đại...
chúng sanh... chư Thiên... Sanh chủ... Nếu Ta y
trước Phạm thiên, Ta sẽ gần Ông, trú tại lãnh địa
của Ông, làm theo ý Ông muốn, bị đứng ra ngoài
lề. Lại nữa, này Phạm thiên, Ta biết sanh thú (gati)
của Ông và Ta biết sự quang vinh của Ông. Phạm
thiên Baka có thần lực như vậy; Phạm thiên Baka có
quyền lực như vậy; Phạm thiên Baka có uy lực như
vậy.

"– Này Tỷ-kheo, Như Ông biết sanh thú, Ông
biết sự quang vinh của ta: "Phạm thiên Baka có thần
lực như vậy; Phạm thiên Baka có quyền lực như vậy;
Phạm thiên Baka có uy lực như vậy".

"– Như nhật nguyệt lưu chuyển,

MƯỜI HAI DUYÊN                                       6742

Sáng chói khắp mười phương,
Như vậy mười Thiên giới,
Dưới uy lực của Ông.
Ông biết chỗ cao thấp,
Có dục và không dục,
Hữu này và hữu kia,
Chỗ đến, đi hữu tình.
Như vậy, này Phạm thiên, Ta biết chỗ sanh thú
và sự quang vinh của Ông: "Phạm thiên Baka có thần
lực như vậy; Phạm thiên Baka có quyền lực như vậy;
Phạm thiên Baka có uy lực như vậy".

Này Phạm thiên, có ba loại chư Thiên mà Ông
không biết, không thấy, nhưng Ta biết, Ta thấy. Này
Phạm thiên, có loại chư Thiên tên là Abhassara
(Quang âm thiên), từ chư Thiên này, Ông mạng
chung, và sanh ở nơi đây. Nhưng vì Ông an trú ở
đấy quá lâu, nên Ông không nhớ được. Do đó,
Ông không biết, không thấy, còn Ta biết, Ta thấy.
Như vậy, này Phạm Thiên, Ta còn không chịu
ngang hàng Ông về thượng trí huống nữa là thấp
hơn. Do vậy, Ta thù thắng hơn Ông.

Này Phạm thiên, lại có một loại chư Thiên tên là Subhakinna (Biến tịnh thiên)...

Lại có một loại chư Thiên tên là Vehapphala

MƯỜI HAI DUYÊN                                   6743

(Quảng quả thiên) mà Ông không biết, không thấy, nhưng Ta biết, Ta thấy.

Như vậy, này Phạm thiên, Ta còn không chịu ngang hàng Ông về thượng trí, huống nữa là thấp hơn. Do vậy. Ta thù thắng hơn Ông.

 Này Phạm thiên, Ta biết địa đại từ địa đại, Ta
biết giới vức địa đại, Ta không lãnh thọ địa
tánh; do biết địa đại, Ta không nghĩ: "Ta là
địa đại. Ta ở trong địa đại, Ta từ địa đại, địa
đại là của Ta, và Ta không tôn trọng địa đại".
Như vậy, này Phạm thiên, Ta còn không chịu
ngang hàng Ông về thượng trí, huống nữa là
thấp hơn. Do vậy, Ta thù thắng hơn Ông.
 Này Phạm thiên, Ta biết thủy đại...
 Này Phạm thiên, Ta biết hỏa đại...
 Này Phạm thiên, Ta biết phong đại...
 Này Phạm thiên, Ta biết chúng sanh...
 Này Phạm thiên, Ta biết chư Thiên...
 Này Phạm thiên, Ta biết Sanh chủ...
 Này Phạm thiên, Ta biết Phạm thiên...
 Này Phạm thiên, Ta biết Abhassara (Quang
âm thiên)...

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6744

 Này Phạm thiên, Ta biết Subhakinna (Biến
tịnh thiên)...
 Này Phạm thiên, Ta biết Vahapphala (Quảng
quả thiên)...
 Này Phạm thiên, Ta biết Abhibhu (Thắng
giải)...
 Này Phạm thiên, Ta biết tất cả (Sabba) từ tất
cả, cho đến giới vức tất cả, Ta không lãnh thọ
nhứt thiết tánh, Ta không nghĩ: "Ta là tất cả,
Ta ở trong tất cả, Ta từ tất cả, tất cả là của
Ta, và Ta không tôn trọng tất cả".
Như vậy, này Phạm thiên, Ta còn không chịu
ngang hàng Ông về thượng trí, huống nữa là thấp
hơn. Do vậy, Ta thù thắng hơn Ông.

"– Này Tôn giả, đối với tất cả, nếu Tôn giả không lãnh thọ nhất thiết tánh, thì đối với Tôn giả, trở thành trống không, trống rỗng, Thức là phi sở kiến, không biên tế, chói sáng tất cả, nếu không thể lãnh thọ địa đại ngang qua đại tánh, không thể lãnh thọ thủy đại ngang qua thủy tánh, không thể lãnh thọ hỏa đại ngang qua hỏa tánh, không thể lãnh thọ phong đại ngang qua phong tánh, không thể lãnh thọ chúng sanh ngang qua chúng sanh tánh, không thể lãnh thọ chư Thiên ngang qua chư Thiên tánh, không thể lãnh thọ Sanh chủ ngang qua Sanh chủ tánh,

MƯỜI HAI DUYÊN                                    6745

không thể lãnh thọ Phạm thiên ngang qua Phạm thiên
tánh, không thể lãnh thọ Quang âm thiên ngang qua
Quang âm thiên tánh, không thể lãnh thọ Biến tịnh
thiên ngang qua Biến tịnh thiên tánh, không thể lãnh
thọ Quảng quả thiên ngang qua Quảng quả thiên
tánh, không thể lãnh thọ Abhibhu (Thắng giả) ngang
qua Abhibhu tánh, không thể lãnh thọ nhứt thiết
ngang qua nhứt thiết tánh. Này Tôn giả, nay ta sẽ
biến mất trước mặt Tôn giả.

"– Này Phạm thiên, hãy biến đi trước mặt Ta, nếu Ông có thể biến được.

Rồi này các Tỷ-kheo, Phạm thiên Baka nói:

"– Ta sẽ biến mất trước mặt Sa-môn Gotama. Ta sẽ biến mất trước Sa-môn Gotama.

Nhưng Phạm thiên Baka không biến mất trước mặt Ta. Này các Tỷ-kheo, khi nghe nói vậy, Ta nói với Phạm thiên Baka:

"– Này Phạm thiên, Ta sẽ biến mất trước mặt Ông.

"– Này Tôn giả, Tôn giả hãy biến đi trước mặt Ta, nếu Tôn giả có thể biến được.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    6746

Rồi này các Tỷ-kheo, Ta thực hiện thần thông
như sau: "Hãy để cho Phạm thiên, Phạm thiên chúng
và Phạm thiên quyến thuộc nghe tiếng Ta chớ không
thấy Ta", Ta biến mất và nói lên bài kệ như sau:

"Thấy nguy hiểm trong hữu,
Từ hữu, tìm phi hữu,
Ta không tôn trọng hữu,
Không hỷ, không chấp trước".
Rồi này các Tỷ-kheo, Phạm thiên, Phạm thiên
chúng và Phạm thiên quyến thuộc, tâm sanh vi diệu
hy hữu, nói lên như sau: "Thật vi diệu thay, chư Tôn
giả! Thật hy hữu thay, chư Tôn giả! Đại thần lực, đại
uy lực của Sa-môn Gotama. Thật sự từ trước đến nay
chưa từng thấy, chưa từng nghe một Sa-môn hay Bà-
la-môn nào khác có được đại thần lực, đại uy lực
như Sa-môn Gotama, là Thích Tử, xuất gia từ giòng
họ Sakya. Đối với quần chúng ái trước hữu, lạc
nhiễm, hoan hỷ đối với hữu (Sa-môn Gotama) đã nhổ
hữu lên tận cả gốc rễ!"
Rồi này các Tỷ-kheo, Ác ma sau khi nhập vào
một trong Phạm thiên quyến thuộc đã nói với Ta như
sau:

"– Này Tôn giả, nếu Ông biết như vậy, giác ngộ như vậy, chớ có hướng dẫn đệ tử, chớ có hướng dẫn

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6747

các vị xuất gia, chớ có thuyết pháp cho các đệ tử, chớ có thuyết pháp cho các vị xuất gia, chớ có ái luyến đệ tử, chớ có ái luyến các vị xuất gia. Này Tỷ-kheo, trước Ông đã có những vị Sa-môn, Bà-la-môn ở đời tự xưng là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác. Những vị này hướng dẫn đệ tử, hướng dẫn các vị xuất gia, thuyết pháp cho các đệ tử, thuyết pháp cho các vị xuất gia, ái luyến các đệ tử, ái luyến các vị xuất gia. Sau khi hướng dẫn các đệ tử, các vị xuất gia, sau khi thuyết pháp cho các đệ tử, các vị xuất gia, sau khi ái luyến các đệ tử, các vị xuất gia, khi thân hoại, mạng sống bị cắt đứt, những vị này bị an trú trong các thân hạ liệt. Này Tỷ-kheo, trước Ông đã có những vị Sa- môn, Bà-la-môn ở đời, tự xưng là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác. Những vị này không hướng dẫn đệ tử, không hướng dẫn các vị xuất gia, không thuyết pháp cho đệ tử, không thuyết pháp cho các vị xuất gia, không ái luyến các đệ tử, không ái luyến các vị xuất gia. Sau khi không hướng dẫn các đệ tử, không hướng dẫn các vị xuất gia, không thuyết pháp cho các đệ tử, không thuyết pháp cho các vị xuất gia, không ái luyến các đệ tử, không ái luyến các vị xuất gia, khi thân hoại, mạng sống bị cắt đứt, các vị này được an trú trong thân vi diệu. Này Tỷ-kheo, ta nói với Ông như sau: "Này Tôn giả, chớ có phiền lao cực nhọc, hãy sống lạc trú hiện tại. Này Tôn giả, chớ có nêu rõ việc thiện. Này Tôn giả, chớ có giảng dạy cho

MƯỜI HAI DUYÊN                                       6748

người khác!"

Này các Tỷ-kheo khi nghe nói vậy, Ta nói với Ác ma như sau:

"– Này Ác ma, Ta biết Ngươi! Ngươi chớ có
nghĩ rằng: "Vị ấy không biết ta". Này Ác ma, Ngươi
là Ác ma! Ngươi là Ác ma! Này Ác ma, Ngươi nói
như vậy không phải vì lòng thương tưởng đối với Ta.
Này Ác ma, Ngươi nói như vậy vì không có lòng
thương tưởng đối với Ta. Này Ác ma, Ngươi nghĩ
như sau: "Những ai được Sa-môn Gotama thuyết
pháp, những người ấy sẽ thoát ra ngoài tầm tay ảnh
hưởng của ta". Này Ác ma, những Sa-môn, Bà-la-
môn ấy không phải Chánh Đẳng Giác, nhưng tự
xưng là: "Chúng ta-là Chánh Đẳng Giác". Này Ác
ma, Ta là Chánh Đẳng Giác và Ta tự xưng Ta là
Chánh Đẳng Giác. Này Ác ma, Như Lai có thuyết
pháp cho đệ tử, Như Lai cũng vẫn là Như Lai. Này
Ác ma, Như Lai không thuyết pháp cho các đệ tử,
Như Lai cũng vẫn là Như Lai. Này Ác ma, Như Lai
có hướng dẫn cho các đệ tử, Như Lai cũng vẫn là
Như Lai. Này Ác ma, Như Lai không hướng dẫn cho
các đệ tử, Như Lai cũng vẫn là Như Lai. Vì sao vậy?
Này Ác ma, đối với Như Lai, các lậu hoặc tương ưng
với phiền não, đưa đến tái sanh, gây nên phiền lụy,
đem đến quả khổ dị thục; đưa đến sanh, già, chết

MƯỜI HAI DUYÊN                                   6749

trong tương lai; các lậu hoặc ấy đã được diệt trừ,
được cắt đứt tận gốc, được làm như thân cây Tala,
khiến không thể tái sanh, không thể sanh khởi trong
tương lai. Này Ác ma, ví như cây tala, thân cây này
bị chặt dứt, khiến không thể lớn lên được; cũng vậy,
này Ác ma, đối với Như Lai, các lậu hoặc tương ứng
với phiền não, đưa đến tái sanh, gây nên phiền lụy,
đem đến quả khổ dị thục, đưa đến sanh, già, chết,
trong tương lai; các lậu hoặc ấy đã được diệt trừ,
được cắt đứt tận gốc, được làm như thân cây tala,
khiến không thể tái sanh, không thể sanh khởi trong
tương lai".

Như vậy, vì Ác ma đã thất bại, không thể thuyết phục (Ta), vì có lời mời Phạm thiên, nên bài trả lời này cũng được gọi là Kinh Phạm Thiên Cầu Thỉnh.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    6750

760 Thủ -- Tà kiến - Kinh SỰ XUẤT LY CỦA BẬC THÁNH 1 – Tăng IV, 559

SỰ XUẤT LY CỦA BẬC THÁNH 1 – Tăng IV, 559

1. Lúc bấy giờ, Bà-la-môn Jànussoni, nhân ngày trai
giới Uposatha, sau khi gội đầu và mặc đôi áo lụa mới,
tay cầm nắm cỏ kusa ướt, đứng không xa Thế Tôn
bao nhiêu. Thế Tôn thấy Bà-la-môn Jànussoni, nhân
ngày trai giới Uposatha, sau khi gội đầu và mặc đôi
áo lụa mới, tay cầm nắm cỏ kusa ướt, đứng một bên
không xa bao nhiêu, thấy vậy liền nói với Bà-la-môn
Jànussoni:

- Này Bà-la-môn, nhân ngày trai giới Uposatha, Ông
gội đầu, mặc đôi áo lụa mới, tay cầm nắm cỏ kusa
ướt, đứng một bên để làm gì? Có phải hôm nay là
ngày của gia đình Bà-la-môn?

- Thưa Tôn giả Gotama, hôm nay là ngày xuất ly của gia đình Bà-la-môn.

- Này Bà-la-môn, như thế nào là ngày xuất ly của các Bà-la-môn?

- Ở đây, thưa Tôn giả Gotama, các Bà-la-môn nhân ngày trai giới Uposatha gội đầu, mặc đôi áo lụa mới,

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6751

thoa sàn nhà với phân bò ướt, trải với cỏ kusa xanh, và nằm xuống giữa đống cát và nhà lửa. Đêm ấy họ dậy ba lần, chắp tay đảnh lễ ngọn lửa và nói: "Chúng tôi đi xuống đến Tôn giả". Rồi họ đốt lửa với nhiều thục tô, và sanh tô, và sau khi đêm ấy đã qua, họ cúng dường các Bà-la-môn với các món ăn thù diệu, loại cứng và loại mềm. Như vậy, thưa Tôn giả Gotama là lễ đi xuống của các Bà-la-môn.

- Sai khác, này Bà-la-môn, là lễ đi xuống của các Bà- la-môn. Sai khác là sự xuất ly trong Luật bậc Thánh.

- Như thế nào, thưa Tôn giả Gotama, là sự xuất ly
trong Luật bậc Thánh? Lành thay, nếu Tôn giả
Gotama thuyết pháp cho chúng tôi thế nào là trong
Luật của bậc Thánh!

- Này Bà-la-môn, hãy nghe và khéo tác ý, Ta sẽ nói.

- Thưa vâng, Tôn giả.

Bà-la-môn Jànussoni vâng đáp Thế Tôn, Thế Tôn nói như sau:

2. Ở đây, này Bà-la-môn, vị Thánh đệ tử suy xét như
sau: "Tà kiến đưa đến ác quả dị thục ngay trong hiện
tại và trong tương lai". Sau khi suy xét như vậy, vị
ấy từ bỏ tà kiến, ra khỏi tà kiến.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6752

Tà tư duy đưa đến ác quả dị thục ngay trong hiện tại và trong tương lai...

Tà ngữ đưa đến ác quả dị thục ngay trong hiện tại và trong tương lai...

Tà nghiệp đưa đến ác quả dị thục ngay trong hiện tại và trong tương lai...

Tà mạng đưa đến ác quả dị thục ngay trong hiện tại và trong tương lai...

Tà tinh tấn đưa đến ác quả dị thục ngay trong hiện tại và trong tương lai...

Tà niệm... Tà định... Tà trí...

Tà giải thoát đưa đến ác quả dị thục ngay trong hiện tại và trong tương lai. Sau khi suy xét như vậy, vị ấy từ bỏ tà giải thoát, ra khỏi tà giải thoát. Như vậy, này Bà-la-môn, là sự xuất ly trong Luật của bậc Thánh.

3. Sai khác, thưa Tôn giả Gotama, là lễ đi xuống của các Bà-la-môn. Sai khác là sự xuất ly trong Luật của bậc Thánh. Thưa Tôn giả Gotama, sự xuất ly của các Bà-la-môn không bằng giá trị của phần mười sáu, so với sự xuất ly trong Luật bậc Thánh.

MƯỜI HAI DUYÊN                                        6753

Thật vi diệu thay, thưa Tôn giả Gotama! ... Mong
Tôn giả Gotama bắt đầu từ nay nhận con làm đệ tử
cư sĩ, từ nay cho đến mạng chung con xin quy
ngưỡng.

MƯỜI HAI DUYÊN                                6754

761 Thủ -- Tà kiến - Kinh Tà Kiến Khác – Tương I, 317

Tà Kiến Khác – Tương I, 317

1) Nhân duyên ở Sàvatthi.

2) Lúc bấy giờ, một Phạm thiên khác có khởi lên một ác tà kiến như sau: "Không một Sa-môn hay Bà-la- môn nào có thể đến ở đây".

3) Rồi Thế Tôn, với tâm tư của mình, biết được tâm tư của Phạm thiên ấy. Như người lực sĩ... hiện ra trong Phạm thiên giới ấy.

4) Rồi Thế Tôn ngồi kiết-già giữa hư không, trên đầu Phạm thiên ấy, toàn thân phun lửa.

5) Rồi Tôn giả Mahà Moggallàna khởi lên ý nghĩ: "Nay Thế Tôn đang trú ở đâu?".

6) Mahà Moggallàna, với thiên nhãn thanh tịnh, siêu nhân, thấy Thế Tôn đang ngồi kiết-già giữa hư không, trên đầu Phạm thiên ấy, toàn thân phun lửa. Thấy vậy, như nhà lực sĩ duỗi cánh tay đang co lại, hay co lại cánh tay đang duỗi ra; cũng vậy, ngài biến mất ở Jetavana và hiện ra ở Phạm thiên giới ấy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6755

7) Rồi Tôn giả Mahà Moggallàna ngồi kiết-già giữa hư không về phía Đông, trên đầu vị Phạm thiên ấy, phía dưới Thế Tôn, toàn thân phun lửa.

8) Rồi Tôn giả Mahà Kasspa (Đại Ca-diếp) khởi lên
ý nghĩ: " Nay Thế Tôn đang trú ở đâu? ". Với thiên
nhãn thanh tịnh siêu nhân, Mahà Kassapa thấy Thế
Tôn đang ngồi kiết-già giữa hư không...,... thấy vậy
như nhà lực sĩ...,... cũng vậy, biến mất ở Jetavana,
hiện ra ở Phạm thiên giới ấy.

Rồi Tôn giả Mahà Kassapa ngồi kiết-già giữa hư không về phía Nam, trên đầu vị Phạm thiên ấy, phía dưới Thế Tôn, toàn thân phun lửa.

9) Rồi Mahà Kappina (Đại Kiếp-tân-na) khởi lên ý nghĩ: " Nay Thế Tôn đang trú ở đâu? "

10) Với thiên nhãn thanh tịnh, siêu nhân, Mahà
Kappina thấy Thế Tôn...,... toàn thân phun lửa. Thấy
vậy, như nhà lực sĩ...,... cũng vậy biến mất ở Jetavana
và hiện ra ở Phạm thiên giới ấy.

Rồi Tôn giả Mahà Kappina ngồi kiết-già giữa hư không về phía Tây, trên đầu vị Phạm thiên ấy, phía dưới Thế Tôn, toàn thân phun lửa.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       6756

11) Rồi Tôn giả Anuruddha (A-na-luật-đà) khởi lên
ý nghĩ: " Thế Tôn hiện nay đang trú ở đâu? ". Với
thiên nhãn thanh tịnh, siêu nhân, Tôn giả Anuruddha
thấy...,... hiện ra ở Phạm thiên giới ấy.

Rồi Tôn giả Anuraddha ngồi kiết-già giữa hư không về phía Bắc, trên đầu vị Phạm thiên ấy, phía dưới Thế Tôn, toàn thân phun lửa.

12) Rồi Tôn giả Mahà Moggallàna nói lên bài kệ với Phạm thiên ấy:

Này Hiền giả, hôm nay,
Người còn giữ tà kiến
Như tà kiến của Ông,
Đã gìn giữ thời xưa.
Ông có thấy hào quang
Siêu việt Phạm thiên giới?
(Phạm thiên ấy):
13) Này Thân hữu, nay tôi
Không còn giữ tà kiến,
Như tà kiến của tôi,
Đã gìn giữ thời xưa.
Tôi có thấy hào quang,
Siêu việt Phạm thiên giới,
Làm sao tôi chấp nhận:
"Tôi là thường, là hằng"?

MƯỜI HAI DUYÊN                                   6757

14) Rồi Thế Tôn sau khi làm cho Phạm thiên ấy dao động, như một nhà lực sĩ duỗi cánh tay đang co lại, hay co lại cánh tay đang duỗi ra; cũng vậy, Ngài biến mất tại Phạm thiên giới ấy và hiện ra ở Jetavana.

15) Rồi Phạm thiên ấy gọi một Phạm thiên chúng:

-- Này Tôn giả, hãy đi đến Tôn giả Mahà
Moggallàna; sau khi đến, thưa với Tôn giả Mahà
Moggallàna: "Thưa Tôn giả Moggallàna, bậc Thế
Tôn ấy có những vị đệ tử nào khác, cũng có thần lực,
cũng có uy đức như các Tôn giả Moggallàna,
Kassapa, Kappina và Anuruddha?"

16) -- Thưa vâng, Tôn giả.

Phạm thiên chúng ấy vâng đáp Phạm thiên ấy và đi đến Tôn giả Mahà Moggallàna.

17) Sau khi đến, vị ấy thưa với Tôn giả Mahà Moggallàna:

-- Thưa Tôn giả Moggallàna, bậc Thế Tôn ấy có
những đệ tử nào khác, cũng có thần lực, cũng có uy
đức như các Tôn giả Moggallàna, Kassapa,
Kappina, Anuruddha?

18) Rồi Tôn giả Mahà Moggallàna nói lên bài kệ với Phạm thiên chúng ấy:

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6758

Chứng ba minh thần lực,
Khéo đọc hiểu tâm người,
Bậc lậu tận La-hán,
Đệ tử Phật rất nhiều.

19) Rồi Phạm thiên chúng ấy hoan hỷ, tín thọ lời Tôn giả Mahà Moggallàna nói, đi đến Đại Phạm thiên; sau khi đến, nói với vị Phạm thiên ấy:

- Thưa Tôn giả, Tôn giả Mahà Moggallàna nói như sau:

"Chứng ba minh thần lực,
Khéo đọc hiểu tâm người,
Bậc lậu tận La-hán,
Đệ tử Phật rất nhiều."

20) Phạm thiên chúng ấy nói như vậy. Vị Phạm thiên kia hoan hỷ, tín thọ lời nói của Phạm thiên chúng ấy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6759

762 Thủ -- Tà kiến - Kiến tham, kiến hỷ, kiến luyến, kiến đam mê.. - Kinh CÁC ÁCH – Tăng I, 567

CÁC ÁCH – Tăng I, 567

1.- Này các Tỷ-kheo, có bốn ách này. Thế nào là bốn?

 Dục ách,
 Hữu ách,
 Kiến ách,
 Vô minh ách.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là dục ách?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người không
như thật quán tri sự tập khởi, sự chấm dứt, vị ngọt,
sự nguy hại, sự xuất ly các dục.
- Do như không thật quán tri sự tập khởi, sự chấm
dứt, vị ngọt, sự nguy hại, sự xuất ly các dục, nên
dục tham, dục hỷ, dục luyến, dục đam mê, dục
khát, dục não, dục chấp thủ, dục ái trong các dục
chiếm đóng và tồn tại. Này các Tỷ-kheo, đây gọi
là dục ách.

Và thế nào là hữu ách?

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6760

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người không
như thật quán tri sự tập khởi, sự chấm dứt, vị ngọt,
sự nguy hại, sự xuất ly các hữu.
- Do như không thật quán tri sự tập khởi, sự chấm
dứt, vị ngọt, sự nguy hại, sự xuất ly các hữu, nên
hữu tham, hữu hỷ, hữu luyến, hữu đam mê, hữu
khát, hữu não, hữu chấp thủ, hữu ái trong các hữu
chiếm đóng và tồn tại. Này các Tỷ-kheo, đây gọi
là hữu ách.

Và thế nào là kiến ách?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người không
như thật quán tri sự tập khởi, sự chấm dứt, vị ngọt,
sự nguy hại, sự xuất ly của các kiến.
- Do như không thật quán tri sự tập khởi, sự chấm
dứt, vị ngọt, sự nguy hại, sự xuất ly các kiến, nên
kiến tham, kiến hỷ, kiến luyến, kiến đam mê, kiến
khát, kiến não, kiến chấp thủ, kiến ái trong các
kiến xâm chiếm và tồn tại. Này các Tỷ-kheo, đây
gọi là kiến ách.

Và thế nào là vô minh ách?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người không như thật quán tri sự tập khởi, sự chấm dứt, vị ngọt, sự nguy hại, sự xuất ly của sáu xúc xứ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6761

- Do như không thật quán tri sự tập khởi … sự xuất
ly của sáu xúc xứ, nên vô minh, vô trí trong sáu
xúc xứ xâm chiếm và tồn tại. Này các Tỷ-kheo,
đây gọi là vô minh ách.

Đây là dục ách, hữu ách, kiến ách và vô minh ách.

Bị trói buộc bởi các ác bất thiện pháp, các phiền não,
các pháp bị tái sanh, phiền nhiễu, các quả khổ dị thục
trong tương lai, bởi sanh già, chết, do vậy được gọi
là không an ổn khỏi các ách. Này các Tỷ-kheo, có
bốn ách này.

2. Này các Tỷ-kheo, có bốn ly ách này. Thế nào là bốn?

 Ly dục ách,
 Ly hữu ách,
 Ly kiến ách,
 Ly vô minh ách.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là ly dục ách?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người như thật
quán tri sự tập khởi, sự chấm dứt, vị ngọt, sự nguy
hại, sự xuất ly các dục.
- Do như thật quán tri sự tập khởi, sự chấm dứt, vị
ngọt, sự nguy hại, sự xuất ly các dục, nên dục

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6762

tham, dục hỷ, dục luyến, dục đam mê, dục khát,
dục não, dục chấp thủ, dục ái trong các dục không
xâm chiếm và tồn tại. Này các Tỷ-kheo, đây gọi
là ly dục ách.

Và thế nào là ly hữu ách?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người như thật
quán tri sự tập khởi, sự chấm dứt, vị ngọt, sự nguy
hại, sự xuất ly các hữu.
- Do như thật quán tri sự tập khởi, sự chấm dứt, vị
ngọt, sự nguy hại, sự xuất ly các hữu, nên hữu
tham, hữu hỷ, hữu luyến, hữu đam mê, hữu khát,
hữu não, hữu chấp thủ, hữu ái trong các hữu
không xâm chiếm và tồn tại. Này các Tỷ-kheo,
đây gọi là ly hữu ách.

Và thế nào là ly kiến ách?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người như thật
quán tri sự tập khởi, sự chấm dứt, vị ngọt, sự nguy
hại, sự xuất ly của các kiến.
- Do như thật quán tri sự tập khởi, sự chấm dứt, vị
ngọt, sự nguy hại, sự xuất ly các kiến, nên kiến
tham, kiến hỷ, kiến luyến, kiến đam mê, kiến
khát, kiến não, kiến chấp thủ, kiến ái trong các
kiến không xâm chiếm và tồn tại. Này các Tỷ-
kheo, đây gọi là ly kiến ách.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6763

Và thế nào là ly vô minh ách?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người như thật
quán tri sự tập khởi, sự chấm dứt, vị ngọt, sự nguy
hại, sự xuất ly của sáu xúc xứ.
- Do như thật quán tri sự tập khởi … sự xuất ly của
sáu xúc xứ, nên vô minh, vô trí trong sáu xúc
xứ không xâm chiếm và tồn tại. Này các Tỷ-
kheo, đây gọi là ly vô minh ách.

Đây là ly dục ách, ly hữu ách, ly kiến ách và ly vô minh ách.

Không bị trói buộc bởi các ác bất thiện pháp, các
phiền não, các pháp bị tái sanh, phiền nhiễu, các quả
khổ dị thục trong tương lai, bởi sanh già, chết, do vậy
được gọi là an ổn khỏi các ách. Này các Tỷ-kheo, có
bốn ly ách này.

- Bị trói buộc cả hai
Dục ách và hữu ách
Bị trói buộc kiến ách
Với vô minh thượng phủ
Chúng sanh bị luân chuyển
Đi đến sanh và chết.
- Những ai liễu tri dục
Và toàn bộ hữu ách
Nhổ vất bỏ kiến ách

MƯỜI HAI DUYÊN                                       6764

Và từ bỏ vô minh Ly hệ tất cả ách Họ vượt khỏi các ách

MƯỜI HAI DUYÊN             6765

763 Thủ -- Tà kiến - Làm sao đoạn trừ tà kiến - Kinh Tà Kiến – Tương IV, 242

Tà Kiến – Tương IV, 242

1) ...

2) Rồi một Tỷ-kheo đi đến Thế Tôn...

3) Ngồi xuống một bên, Tỷ-kheo ấy bạch Thế Tôn:

-- Bạch Thế Tôn, do biết như thế nào, thấy như thế nào, tà kiến được đoạn trừ?

4-9) -- Tỷ-kheo do biết và thấy mắt là vô thường nên
tà kiến được đoạn trừ. Do biết và thấy nhãn thức là
vô thường nên tà kiến được đoạn trừ. Phàm duyên
nhãn xúc khởi lên cảm thọ gì, lạc, khổ, hay bất khổ
bất lạc; do biết và thấy cảm thọ ấy là vô thường nên
tà kiến được đoạn trừ.

tai... mũi... lưỡi... thân...

... Do biết và thấy ý là vô thường nên tà kiến được đoạn trừ. Do biết và thấy ý thức là vô thường nên tà kiến được đoạn trừ. Phàm duyên ý xúc khởi lên cảm thọ gì, lạc, khổ, hay bất khổ bất lạc; do biết và thấy cảm thọ ấy là vô thường nên tà kiến được đoạn trừ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6766

10) Này các Tỷ-kheo, do biết như vậy, do thấy như vậy nên tà kiến được đoạn trừ.

Thân Kiến – Tương IV, 242

(Như kinh trên, chỉ thế thân kiến cho tà kiến...).

Ngã Kiến – Tương IV, 243

(Như kinh trên, chỉ thế vào ngã kiến).

MƯỜI HAI DUYÊN                                       6767

764 Thủ -- Tà kiến - Làm sao đoạn trừ... - Kinh ĐOẠN GIẢM – 8 Trung I, 97

KINH ĐOẠN GIẢM (Sallekha suttam) – Bài kinh số 8 – Trung I, 97

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Savatthi (Xá-vệ), tại
Jetavana (Kỳ-đà Lâm), vườn ông Anathapindika
(Cấp Cô Độc). Lúc bấy giờ, Tôn giả Mahacunda, vào
buổi chiều từ chỗ độc cư Thiền tịnh đứng dậy, đến
tại chỗ Thế Tôn, đảnh lễ Ngài rồi ngồi xuống một
bên. Sau khi ngồi xuống một bên, Tôn giả
Mahacunda bạch Thế Tôn:

– Bạch Thế Tôn, có những loại sở kiến này khởi
lên trên đời, hoặc liên hệ đến ngã luận, hoặc liên hệ
đến thế giới luận. Bạch Thế Tôn, đối với một Tỷ-
kheo, có tác ý ngay từ ban đầu, thời có thể đoạn trừ
những sở kiến ấy hay không, có thể xả ly những sở
kiến ấy hay không?

– Này Cunda, những loại sở kiến này khởi lên

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6768

trên đời, hoặc liên hệ đến ngã luận, hoặc liên hệ đến thế giới luận, chỗ nào những sở kiến này tiềm ẩn, và chỗ nào những sở kiến này hiện hành, chỉ có cách như thật quán sát chúng với trí tuệ rằng: "Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cài này không phải tự ngã của tôi", có vậy thời có sự đoạn trừ những sở kiến ấy, có sự xả ly những sở kiến ấy.

 Này Cunda, sự kiện này xảy ra khi ở đây một
Tỷ-kheo ly dục, ly bất thiện pháp, chứng và trú
Thiền thứ nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly dục
sanh, với tầm với tứ. Vị ấy có thể nghĩ: "Ta
sống với hạnh đoạn giảm". Này Cunda, các
(quả chứng) ấy không gọi là đoạn giảm trong
giới luật của bậc Thánh. Chúng được gọi là
hiện tại lạc trú trong giới luật của bậc Thánh.
 Này Cunda, sự kiện này xảy ra khi ở đây, một
Tỷ-kheo diệt tầm và tứ, chứng và trú Thiền thứ
hai, một trạng thái hỷ lạc do định sanh, không
tầm không tứ, nội tỉnh nhất tâm. Vị ấy có thể
nghĩ: "Ta sống với hạnh đoạn giảm". Này
Cunda, các (quả chứng) ấy không gọi là đoạn
giảm trong giới luật của bậc Thánh. Chúng
được gọi là hiện tại lạc trú trong giới luật của
bậc Thánh.
 Này Cunda, sự kiện này xảy ra khi ở đây, một

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6769

Tỷ-kheo ly hỷ trú xả, chánh niệm tỉnh giác,
thân cảm sự lạc thọ mà các bậc Thánh gọi là xả
niệm lạc trú, chứng và trú Thiền thứ ba. Vị ấy
có thể nghĩ... (như trên)... hiện tại lạc trú trong
giới của bậc Thánh.
 Này Cunda, sự kiện này xảy ra, khi một Tỷ-
kheo xả lạc xả khổ, diệt hỷ ưu đã cảm thọ trước,
chứng và trú Thiền thứ tư, không khổ không
lạc, xả niệm thanh tịnh. Vị ấy có thể nghĩ: "Ta
sống với hạnh đoạn giảm". Này Cunda, các
(quả chứng) ấy không gọi là đoạn giảm trong
giới luật của bậc Thánh. Chúng được gọi là
hiện tại lạc trú trong giới luật của bậc Thánh.

 Này Cunda, sự kiện này xảy ra, khi một Tỷ-
kheo vượt lên mọi sắc tưởng, diệt trừ mọi
chướng ngại tưởng, không tác ý đối với dị
tưởng. Tỷ-kheo nghĩ rằng: "Hư không là vô
biên", chứng và trú Không vô biên xứ. Vị ấy
có thể tự nghĩ: "Ta sống với hạnh đoạn giảm".
Này Cunda, các (quả chứng) ấy không gọi là
đoạn giảm trong giới luật của bậc Thánh.
Chúng được gọi là tịch tịnh trú trong giới luật
của bậc Thánh.
 Này Cunda, sự kiện này xảy ra, khi một Tỷ-
kheo vượt lên mọi Không vô biên xứ, nghĩ

MƯỜI HAI DUYÊN                                       6770

rằng: "Thức là vô biên", chứng và trú Thức vô
biên xứ. Vị ấy có thể nghĩ: "Ta sống với hạnh
đoạn giảm". Này Cunda... (như trên)... chúng
được gọi là tịch tịnh trú trong giới luật của bậc
Thánh.
 Này Cunda, sự kiện này xảy ra, khi một Tỷ-
kheo vượt lên mọi Thức vô biên xứ, nghĩ rằng:
"Không có vật gì", chứng và trú Vô sở hữu xứ.
Vị ấy có thể nghĩ: "Ta sống với hạnh đoạn
giảm". Này Cunda... (như trên)... chúng được
gọi là tịch tịnh trú trong giới luật của bậc
Thánh.
 Này Cunda, sự kiện này xảy ra, khi một Tỷ-
kheo vượt lên mọi Vô sở hữu xứ, chứng và trú
Phi tưởng phi phi tưởng xứ. Vị ấy có thể
nghĩ: "Ta sống với hạnh đoạn giảm". Này
Cunda... (như trên)... chúng được gọi là tịch
tịnh trú trong giới luật của bậc Thánh.

Này Cunda, ở đây đoạn giảm được các Người thực hiện khi các Người nghĩ:

89. "Những kẻ khác có thể là những người
làm hại, chúng ta ở đây không thể là
những người làm hại", như vậy đoạn giảm
được thực hiện.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6771

90. "Những kẻ khác có thể sát sanh, chúng
ta ở đây sẽ từ bỏ sát sanh", như vậy đoạn
giảm được thực hiện.
91. "Những kẻ khác có thể lấy của không
cho, chúng ta ở đây sẽ từ bỏ lấy của không
cho", như vậy đoạn giảm được thực hiện.
92. "Những kẻ khác có thể không phạm
hạnh, chúng ta ở đây sẽ sống phạm hạnh",
như vậy...
93. "Những kẻ khác có thể nói láo, chúng
ta ở đây sẽ từ bỏ nói láo
94. "Những kẻ khác có thể nói hai lưỡi,
chúng ta ở đây sẽ từ bỏ nói hai lưỡi",...
95. "Những kẻ khác có thể nói lời độc ác",
chúng ta ở đây sẽ từ bỏ nói lời độc ác", ...
96. "Những kẻ khác có thể nói lời phù
phiếm, chúng ta ở đây sẽ từ bỏ nói lời phù
phiếm",...
97. "Những kẻ khác có thể tham dục,
chúng ta ở đây không tham dục",...
98. "Những kẻ khác có thể có sân tâm,
chúng ta ở đây sẽ không có sân tâm",...
99. "Những kẻ khác có thể có tà kiến,
chúng ta ở đây sẽ có chánh kiến,...

MƯỜI HAI DUYÊN                                   6772

100. "Những kẻ khác có thể có tà tư duy,
chúng ta ở đây sẽ có chánh tư duy",...
101. "Những kẻ khác có thể có tà ngữ,
chúng ta ở đây sẽ có chánh ngữ",...
102. "Những kẻ khác có thể có tà nghiệp,
chúng ta ở đây sẽ có chánh nghiệp",...
103. "Những kẻ khác có thể có tà mạng,
chúng ta ở đây sẽ có chánh mạng",...
104. "Những kẻ khác có thể có tà tinh tấn,
chúng ta ở đây sẽ có chánh tinh tấn",...
105. "Những kẻ khác có thể có tà niệm,
chúng ta ở đây sẽ có chánh niệm",...
106. "Những kẻ khác có thể có tà định,
chúng ta ở đây sẽ có chánh định",...
107. "Những kẻ khác có thể có tà trí, chúng
ta ở đây sẽ có chánh trí",...
108. "Những kẻ khác có thể có tà giải thoát,
chúng ta ở đây sẽ có chánh giải thoát",...
109. "Những kẻ khác có thể bị hôn trầm
thụy miên chi phối, chúng ta ở đây sẽ
không có hôn trầm thụy miên chi phối",...
110. "Những kẻ khác có thể có trạo hối,
chúng ta ở đây sẽ không có trạo hối",...

MƯỜI HAI DUYÊN                                 6773

111. "Những kẻ khác có thể nghi hoặc,
chúng ta ở đây sẽ trừ diệt nghi hoặc",...
112. "Những kẻ khác có thể phẫn nộ, chúng
ta ở đây sẽ không có phẫn nộ",...
113. "Những kẻ khác có thể oán hận, chúng
ta ở đây sẽ không có oán hận",...
114. "Những kẻ khác có thể hư ngụy, chúng
ta ở đây sẽ không hư ngụy",...
115. "Những kẻ khác có thể não hại, chúng
ta ở đây sẽ không não hại",...
116. "Những kẻ khác có thể tật đố, chúng ta
ở đây sẽ không tật đố
117. "Những kẻ khác có thể xan tham,
chúng ta ở đây sẽ không xan tham",...
118. "Những kẻ khác có thể man trá, chúng
ta ở đây sẽ không man trá...
119. "Những kẻ khác có thể khi cuống,
chúng ta ở đây sẽ không khi cuống",...
120. "Những kẻ khác có thể ngoan cố,
chúng ta ở đây không thể ngoan cố",...
(như trên)... cấp tháo... mạn...
121. "Những kẻ khác có thể quá mạn,
chúng ta ở đây sẽ không quá mạn",...

MƯỜI HAI DUYÊN                                6774

122. "Những kẻ khác có thể khó nói (nan
thuyết), chúng ta ở đây sẽ dễ nói",...
123. "Những kẻ khác có thể là ác hữu,
chúng ta ở đây sẽ là thiện hữu
124. "Những kẻ khác có thể phóng dật,
chúng ta ở đây sẽ không phóng dật",...
(như trên)...
125. "Những kẻ khác có thể là bất tín,
chúng ta ở đây sẽ có tín tâm",...
126. "Những kẻ khác có thể không xấu hổ,
chúng ta ở đây sẽ có xấu hổ",...
127. "Những kẻ khác có thể không sợ hãi,
chúng ta ở đây sẽ có sợ hãi",...
128. "Những kẻ khác có thể nghe ít, chúng
ta ở đây sẽ nghe nhiều"...
129. "Những kẻ khác có thể biếng nhác,
chúng ta ở đây sẽ siêng năng...
130. "Những kẻ khác có thể thất niệm,
chúng ta ở đây sẽ an trú niệm
131. "Những kẻ khác có thể liệt tuệ, chúng
ta ở đây thành tựu tuệ
132. "Những kẻ khác có thể nhiễm thế tục,
co hấp tư kiến, tánh khó hành xả, chúng ta
ở đây sẽ không nhiễm thế tục, không cố

MƯỜI HAI DUYÊN                                 6775

chấp tư kiến, tánh dễ hành xả" như vậy
đoạn giảm được thực hiện.
Này Cunda, Ta nói rằng sự khởi tâm rất có lợi
ích cho các thiện pháp, còn nói gì thân nghiệp, khẩu
nghiệp phù hợp (với tâm ý).

Do vậy, này Cunda:

– "Những kẻ khác có thể làm hại, chúng ta
ở đây sẽ không làm hại", cần phải khởi
tâm như vậy.
– "Những kẻ khác có thể sát sanh, chúng ta
ở đây sẽ từ bỏ sát sanh", cần phải khởi tâm
như vậy
– ... (như trên)...
– "Những kẻ khác có thể nhiễm thế tục, co
hấp tư kiến, tánh khó hành xả, chúng ta ở
đây sẽ không nhiễm thế tục, không co hấp
tư kiến, tánh dễ hành xả", cần phải phát
tâm như vậy.
Này Cunda, giống như một con đường không
bằng phẳng, có một con đường bằng phẳng khác đối
trị.

Này Cunda, giống như một bến nước không bằng phẳng, có một bến nước bằng phẳng khác đối

MƯỜI HAI DUYÊN                                    6776

trị.

Cũng vậy này Cunda:

– Đối với con người làm hại, có sự không
làm hại đối trị.
– Đối với con người sát sanh, có từ bỏ sát
sanh đối trị.
– Đối với con người lấy của không cho, có
từ bỏ lấy của không cho đối trị...,
– …không phạm hạnh, có phạm hạnh...;
– …nói láo, có từ bỏ nói láo...;
– …nói hai lưỡi, có từ bỏ nói hai lưỡi...;
– …nói ác khẩu, có từ bỏ nói ác khẩu;
– …nói phù phiếm, có từ bỏ nói phù
phiếm...;
– ... tham dục, có không tham dục...;
– ... sân tâm, có không sân tâm...;
– ... tà kiến, có chánh kiến...;
– ... tà tư duy, có chánh tư duy...;
– ... tà ngữ, có chánh ngữ...;
– ... tà nghiệp, có chánh nghiệp...;
– ... tà mạng, có chánh mạng...;

MƯỜI HAI DUYÊN                                        6777

– ... tà tinh tấn, có chánh tinh tấn...;
– ... tà niệm, có chánh niệm...;
– ... tà định, có chánh định...;
– ... tà trí, có chánh trí...;
– ... tà giải thoát, có chánh giải thoát...;
– ... bị hôn trầm thụy miên chi phối, có
không bị hôn trầm thụy miên chi phối...;
– ... trạo hối, có không trạo hối...;
– ... nghi hoặc, có trừ diệt nghi hoặc...;...
phẫn nộ, có không phẫn nộ...;
– ... oán hận, có không oán hận...;
– ... hư ngụy, có không hư ngụy...;
– ... não hại, có không não hại...;
– ... tật đố, có không tật đố...;
– ... xan tham, có không xan tham...;
– ... man trá, có không man trá...;
– ... khi cuống, có không khi cuống...;
– ... ngoan cố, có không ngoan cố... cấp
tháo... mạn;
– ... quá mạn có không quá mạn...;
– ... khó thuyết, có không khó thuyết...;

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6778

– ... ác hữu, có thiện hữu...;
– ... phóng dật, có không phóng dật...;
– ... bất tín, có tín tâm...;
– ... không xấu hổ, có xấu hổ...;
– ... không sợ hãi, có sợ hãi...;
– ... nghe ít, có nghe nhiều...;
– ... biếng nhác, có siêng năng...;
– ... thất niệm, có an trú niệm...;
– ... liệt tuệ, có thành tựu tuệ...;
– đối với con người nhiễm thế tục, co hấp tư
kiến, tánh khó hành xả, có không nhiễm
thế tục, không co hấp tư kiến, tánh dễ hành
xả đối trị.
Này Cunda, ví như các bất thiện pháp, tất cả
đều hướng hạ, còn các thiện pháp, tất cả đều hướng
thượng.

Cũng vậy, này Cunda:

– con người không làm hại, hướng thượng
đối với người làm hại,
– con người từ bỏ sát sanh, hướng thượng
đối với người sát sanh,

MƯỜI HAI DUYÊN                                    6779

– con người từ bỏ lấy của không cho, hướng
thượng đối với người lấy của không cho
– ... (như trên)...
– con người không nhiễm thế tục, không co
hấp tư kiến, tánh dễ hành xả, hướng
thượng đối với người nhiễm thế tục, co
hấp tư kiến, tánh khó hành xả.
Này Cunda, con người tự mình bị rơi vào bùn
lầy có thể kéo lên một người bị rơi vào bùn lầy, sự
tình ấy không thể xảy ra.

Này Cunda, con người tự mình không rơi vào bùn lầy, có thể kéo lên một người bị rơi vào bun lầy, sự tình ấy có thể xảy ra.

Này Cunda, con người tự mình không được
nhiếp phục, không được huấn luyện, không được
hoàn toàn giải thoát, tự mình có thể nhiếp phục,
huấn luyện và hoàn toàn giải thoát người khác, sự
tình ấy không xảy ra.

Một người được nhiếp phục, được huấn luyện,
được hoàn toàn giải thoát, tự mình có thể nhiếp
phục, huấn luyện, hoàn toàn giải thoát người khác,
sự tình ấy xảy ra.

Cũng vậy, này Cunda:

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6780

– đối với người làm hại, không làm hại đưa
đến hoàn toàn giải thoát;
– đối với con người sát sanh, từ bỏ sát sanh
đưa đến hoàn toàn giải thoát;
– đối với con người lấy của không cho, từ bỏ
lấy của không cho đưa đến hoàn toàn giải
thoát;
– đối với con người không phạm hạnh, sống
phạm hạnh...;
– đối với con người nói láo, từ bỏ nói láo...;
– đối với con người nói hai lưỡi, từ bỏ nói
hai lưỡi...;
– đối với con người ác khẩu, từ bỏ nói ác
khẩu...;
– đối với con người nói phù phiếm, từ bỏ nói
phù phiếm...;
– đối với con người có tham dục, không
tham dục...;
– đối với con người có sân tâm, không sân
tâm...;
– đối với con người có tà kiến, chánh kiến...;
– đối với con người có tà tư duy, chánh tư
duy...;

MƯỜI HAI DUYÊN                                   6781

– đối với con người có tà ngữ, chánh ngữ...;
– đối với con người có tà nghiệp, chánh
nghiệp...;
– đối với con người có tà mạng, chánh
mạng...;
– đối với con người có tà tinh tấn, chánh
tinh tấn...;
– đối với con người có tà niệm, chánh
niệm...;
– đối với con người có tà định, chánh
định...;
– đối với con người có tà trí, chánh trí...;
– đối với con người có tà giải thoát, chánh
giải thoát...;
– đối với con người bị hôn trầm thụy miên
chi phối, không bị hôn trầm thụy miên chi
phối...;
– đối với con người trạo hối, không trạo
hối...;
– đối với con người nghi hoặc, không nghi
hoặc...;
– đối với con người phẫn nộ, không phẫn
nộ...;

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6782

– đối với con người oán hận, không oán
hận...;
– đối với con người hư ngụy, không hư
ngụy...;
– đối với con người não hại, không não
hại...;
– đối với con người tật đố, không tật đố...;
– đối với con người xan tham, không xan
tham...;
– đối với con người man trá, không man
trá...;
– đối với con người khi cuống, không khi
cuống...;
– đối với con người ngoan cố, không ngoan
cố... cấp tháo... mạn...;
– đối với con người quá mạn, không quá
mạn...;
– đối với con người khó nói, dễ nói...;
– đối với con người ác hữu, thiện hữu...;
– đối với con người phóng dật, không phóng
dật...;
– đối với con người bất tín, tín tâm...;
– đối với con người không xấu hổ, có xấu

MƯỜI HAI DUYÊN                                   6783

hổ...;
– đối với con người không sợ hãi, có sợ
hãi...;
– đối với con người nghe ít, nghe nhiều...;
– đối với con người biếng nhác, siêng
năng...;
– đối với con người thất niệm, an trú niệm...;
– đối với con người liệt tuệ, thành tựu trí
tuệ...;
– đối với con người nhiễm thế tục, co hấp tư
kiến, tánh khó hành xả, không nhiễm thế
tục, không co hấp tư kiến, tánh dễ hành xả,
đưa đến hoàn toàn giải thoát.
Này Cunda, như vậy Ta đã giảng PHÁP MÔN
ĐOẠN GIẢM, đã giảng PHÁP MÔN KHỞI TÂM, đã
giảng PHÁP MÔN ĐỐI TRỊ, đã giảng PHÁP MÔN
HƯỚNG THƯỢNG, đã giảng PHÁP MÔN GIẢI
THOÁT HOÀN TOÀN.

Này Cunda, những gì bậc Đạo Sư phải làm, vì hạnh phúc, vì lòng thương tưởng đệ tử, những việc ấy Ta đã làm, vì lòng thương tưởng cho các Người. Này Cunda, đây là những gốc cây, đây là những nhà không tịnh. Này Cunda, hãy Thiền định, chớ có phóng dật, chớ có hối tiếc về sau. Đó là lời giáo huấn

MƯỜI HAI DUYÊN                                       6784

của Ta cho các Người.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Tôn giả Mahacunda hoan hỷ, tín thọ lời dạy của Thế Tôn.

MƯỜI HAI DUYÊN                               6785

765 Thủ -- Tà kiến - Nguyên nhân khởi lên tà kiến - 2 duyên - Kinh HY VỌNG – Tăng I, 160

HY VỌNG – Tăng I, 160
---------------------
6. Này các Tỷ-kheo, có hai duyên này, khiến tham
sanh khởi. Thế nào là hai?
- Tịnh tướng
- Và không như lý tác ý.
Những pháp này, là hai duyên khiến tham sanh khởi.
7. Này các Tỷ-kheo, có hai duyên này, khiến sân
sanh khởi.Thế nào là hai?
- Chướng ngại tướng
- Và không như lý tác ý.
Những pháp này, là hai duyên khiến sân sanh khởi.
8. Này các Tỷ-kheo, có hai duyên này, khiến tà kiến
sanh khởi. Thế nào là hai?
- Tiếng nói của người khác
- Và không như lý tác ý.
Những pháp này, là hai duyên khiến tà kiến sanh
khởi.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   6786

9. Này các Tỷ-kheo, có hai duyên này, khiến chánh
kiến sanh khởi. Thế nào là hai?
- Tiếng nói của người khác
- Và như lý tác ý.
Những pháp này, là hai duyên khiến chánh kiến sanh
khởi.
------------------

MƯỜI HAI DUYÊN                                  6787

766   Thủ -- Tà kiến - Nguyên nhân khởi lên tà kiến - Kinh Cái Này Là Của Tôi – Tương III, 352

Cái Này Là Của Tôi – Tương III, 352

1-2) Nhân duyên ở Sàvatthi...

-- Do có cái gì, này các Tỷ-kheo, do chấp thủ cái gì,
do thiên chấp cái gì, (tà) kiến này được khởi lên:
"Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã
của tôi"?

3) -- Đối với chúng con, bạch Thế Tôn, các pháp lấy Thế Tôn làm căn bản...

4) -- Do có sắc, này các Tỷ-kheo, do chấp thủ sắc,
do thiên chấp sắc, (tà) kiến này được khởi lên: "Cái
này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của
tôi".

5-7) Do có thọ... tưởng... các hành...

8) Do có thức, này các Tỷ-kheo, do chấp thủ thức,
do thiên chấp thức, (tà) kiến này được khởi lên: "Cái
này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của
tôi".

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6788

9) Các Ông nghĩ thế nào, này các Tỷ-kheo, sắc là thường hay vô thường?

-- Là vô thường, bạch Thế Tôn.

-- Cái gì vô thường là khổ hay lạc?

-- Là khổ, bạch Thế Tôn.

-- Cái gì vô thường, khổ, chịu sự biến hoại, nếu
không chấp thủ cái ấy, thời có thể khởi lên (tà) kiến
này: "Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự
ngã của tôi?"

-- Thưa không, bạch Thế Tôn.

10-12) --. .. Thọ... Tưởng... Các hành...

13) Thức là thường hay vô thường?

-- Là vô thường, bạch Thế Tôn.

-- Cái gì vô thường là khổ hay lạc?

-- Là khổ, bạch Thế Tôn.

-- Cái gì vô thường, khổ, chịu sự biến hoại, nếu
không chấp thủ cái ấy, thời có thể khởi lên (tà) kiến
này: "Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự
ngã của tôi"?

MƯỜI HAI DUYÊN                                       6789

-- Thưa không, bạch Thế Tôn.

14) -- Cái gì được thấy, được nghe, được nghĩ đến, được biết, được tìm cầu, được ý tư duy, cái ấy là thường hay vô thường?

-- Là vô thường, bạch Thế Tôn.

-- Cái gì vô thường là khổ hay lạc?

-- Là khổ, bạch Thế Tôn.

-- Cái gì vô thường, khổ, chịu sự biến hoại, nếu
không chấp thủ cái ấy, thời có thể khởi lên (tà) kiến
này: "Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự
ngã của tôi"?

-- Thưa không, bạch Thế Tôn.

15) -- Khi nào vị Thánh đệ tử, này các Tỷ-kheo, đối
với sáu xứ này, nghi hoặc được đoạn trừ; đối với khổ,
nghi hoặc được đoạn trừ; đối với khổ tập khởi, nghi
hoặc được đoạn trừ; đối với khổ đoạn diệt, nghi hoặc
được đoạn trừ; đối với con đường đưa đến khổ đoạn
diệt, nghi hoặc được đoạn trừ; như vậy, này các Tỷ-
kheo gọi là bậc Thánh đệ tử đã chứng được Dự lưu,
không còn bị thối đọa, quyết chắc hướng đến giác
ngộ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       6790

MƯỜI HAI DUYÊN   6791

767   Thủ -- Tà kiến - Nguyên nhân khởi lên tà kiến - Kinh Gió – Tương III, 349

Gió – Tương III, 349

1-2) Nhân duyên ở Sàvatthi...

Thế Tôn nói với các Tỷ-kheo:

-- Do có cái gì, này các Tỷ-kheo, do chấp thủ cái gì,
do thiên chấp cái gì, (tà) kiến này khởi lên: "Gió
không thổi, sông không chảy, đàn bà mang thai
không sanh, mặt trăng, mặt trời không mọc hay
không lặn. Tất cả đều đứng vững như cột trụ"?

3) -- Đối với chúng con, bạch Thế Tôn, các pháp lấy
Thế Tôn làm căn bản, lấy Thế Tôn làm lãnh đạo, lấy
Thế Tôn làm chỗ nương tựa. Lành thay, bạch Thế
Tôn! Thế Tôn hãy nói cho chúng con ý nghĩa của lời
dạy ấy. Sau khi nghe lời dạy của Thế Tôn, các Tỷ-
kheo sẽ thọ trì.

-- Vậy này các Tỷ-kheo, hãy nghe và suy nghiệm kỹ, Ta sẽ giảng.

-- Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6792

Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

4) -- Do có sắc, này các Tỷ-kheo, do chấp thủ sắc,
do thiên chấp sắc, (tà) kiến này khởi lên: "Gió không
thổi, sông không chảy, đàn bà có thai không sanh,
mặt trăng, mặt trời không mọc hay không lặn. Tất cả
đều đứng vững như cột trụ".

5-7) Do có thọ... có tưởng... có các hành...

8) Do có thức, này các Tỷ-kheo, do chấp thủ thức, do thiên chấp thức, (tà) kiến này khởi lên: "Gió không thổi... Tất cả đều đứng vững như cột trụ".

9) Các Ông nghĩ thế nào, này các Tỷ-kheo, sắc là thường hay vô thường?

-- Là vô thường, bạch Thế Tôn.

-- Cái gì vô thường là khổ hay lạc?

-- Là khổ, bạch Thế Tôn.

-- Cái gì vô thường, khổ, chịu sự biến hoại, nếu
không chấp thủ cái ấy, thời có thể khởi lên (tà) kiến:
"Gió không thổi... Tất cả đều đứng vững như cột
trụ"?

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6793

-- Thưa không, bạch Thế Tôn.

10-12) -- Thọ... Tưởng... Các hành...

13) ... Thức là thường hay vô thường?

-- Là vô thường, bạch Thế Tôn.

-- Cái gì vô thường, là khổ hay lạc?

-- Là khổ, bạch Thế Tôn.

-- Cái gì vô thường, khổ, chịu sự biến hoại, nếu
không chấp thủ cái ấy, thời có thể khởi lên (tà) kiến:
"Gió không thổi... Tất cả đều đứng vững như cột
trụ"?

-- Thưa không, bạch Thế Tôn.

14) -- Cái gì được thấy, được nghe, được nghĩ đến, được biết, được đạt đến, được tìm cầu, được ý tư duy, cái ấy là thường hay vô thường?

-- Là vô thường, bạch Thế Tôn?

-- Cái gì vô thường là khổ hay lạc?

-- Là khổ, bạch Thế Tôn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6794

-- Cái gì vô thường, khổ, chịu sự biến hoại, nếu
không chấp thủ cái ấy, thời có thể khởi lên (tà) kiến:
"Gió không thổi... Tất cả đều đứng vững như cột
trụ"?

-- Thưa không, bạch Thế Tôn.

15) -- Khi nào vị Thánh đệ tử, này các Tỷ-kheo, đối
với sáu xứ này, nghi hoặc được đoạn trừ; đối với khổ,
nghi hoặc được đoạn trừ; đối với khổ tập khởi, nghi
hoặc được đoạn trừ; đối với khổ đoạn diệt, nghi hoặc
được đoạn trừ; đối với con đường đưa đến khổ đoạn
diệt, nghi hoặc được đoạn trừ; như vậy, này các Tỷ-
kheo gọi là bậc Thánh đệ tử đã chứng được Dự lưu,
không còn bị thối đọa, quyết chắc hướng đến giác
ngộ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6795

768    Thủ -- Tà kiến - Nguyên nhân khởi lên tà kiến - Kinh Tà Kiến – Tương III, 325

Tà Kiến – Tương III, 325

1-3) Nhân duyên ở Sàvatthi...

-- Này các Tỷ-kheo, do có cái gì, do chấp thủ gì, do thiên chấp gì, tà kiến khởi lên?

4) -- Đối với chúng con, bạch Thế Tôn, các pháp lấy Thế Tôn làm căn bản...

5) -- Này các Tỷ-kheo, do có sắc, có chấp thủ sắc, do thiên chấp sắc nên tà kiến khởi lên.

6-9)... thọ... tưởng... các hành...

Do có thức, do có chấp thủ thức, do thiên chấp thức nên tà kiến khởi lên.

10) Các Ông nghĩ thế nào, này các Tỷ-kheo, sắc là thường hay vô thường?

-- Là vô thường, bạch Thế Tôn.

-- Cái gì vô thường là khổ hay lạc?

-- Là khổ, bạch Thế Tôn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6796

-- Cái gì vô thường, khổ, chịu sự biến hoại, có nên chấp thủ cái ấy, và khởi lên tà kiến không?

-- Thưa không, bạch Thế Tôn.

11-14) ... Thọ... Tưởng... Các hành... Thức là thường hay vô thường?

-- Là vô thường, bạch Thế Tôn.

-- Cái gì vô thường là khổ hay lạc?

-- Là khổ, bạch Thế Tôn.

-- Cái gì vô thường, khổ, chịu sự biến hoại, có nên chấp thủ cái ấy, và khởi lên tà kiến không?

-- Thưa không, bạch Thế Tôn.

-- Thấy vậy, vị Đa văn Thánh đệ tử nhàm chán đối
với sắc... đối với thọ... đối với tưởng... đối với các
hành... nhàm chán đối với thức. Do nhàm chán, vị ấy
ly tham. Do ly tham, vị ấy giải thoát. Trong sự giải
thoát, trí khởi lên: "Ta đã được giải thoát". Vị ấy biết
rõ: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành, những việc
nên làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này
nữa".

VI. Hữu Thân – Tương III, 327

MƯỜI HAI DUYÊN                                        6797

(Giống như kinh trước, chỉ thế "hữu thân" cho "tà kiến").

VII. Ngã Kiến – Tương III, 327

(Giống như kinh trước, chỉ thế "ngã kiến" (attànuditthi) cho "hữu thân").

VIII. Thiên Kiến – Tương III, 327

(Giống như kinh trước, chỉ thế "bị trói buộc, thiên chấp kiết sử" cho "ngã kiến").

IX. Thiên Kiến – Tương III, 327

(Giống như kinh trước, chỉ thêm: "Sự tham trước về sự trói buộc, thiên chấp các kiết sử").

MƯỜI HAI DUYÊN                                   6798

769 Thủ -- Tà kiến - Nguyên nhân khởi lên tà kiến - Kinh Tương Ưng Kiến – Tương III, 349

Tương Ưng Kiến

I. Phẩm Dự Lưu

Gió – Tương III, 349

1-2) Nhân duyên ở Sàvatthi...

Thế Tôn nói với các Tỷ-kheo:

-- Do có cái gì, này các Tỷ-kheo, do chấp thủ cái gì,
do thiên chấp cái gì, (tà) kiến này khởi lên: "Gió
không thổi, sông không chảy, đàn bà mang thai
không sanh, mặt trăng, mặt trời không mọc hay
không lặn. Tất cả đều đứng vững như cột trụ"?

3) -- Đối với chúng con, bạch Thế Tôn, các pháp lấy
Thế Tôn làm căn bản, lấy Thế Tôn làm lãnh đạo, lấy
Thế Tôn làm chỗ nương tựa. Lành thay, bạch Thế
Tôn! Thế Tôn hãy nói cho chúng con ý nghĩa của lời
dạy ấy. Sau khi nghe lời dạy của Thế Tôn, các Tỷ-
kheo sẽ thọ trì.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6799

-- Vậy này các Tỷ-kheo, hãy nghe và suy nghiệm kỹ, Ta sẽ giảng.

-- Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

4) -- Do có sắc, này các Tỷ-kheo, do chấp thủ sắc,
do thiên chấp sắc, (tà) kiến này khởi lên: "Gió không
thổi, sông không chảy, đàn bà có thai không sanh,
mặt trăng, mặt trời không mọc hay không lặn. Tất cả
đều đứng vững như cột trụ".

5-7) Do có thọ... có tưởng... có các hành...

8) Do có thức, này các Tỷ-kheo, do chấp thủ thức, do thiên chấp thức, (tà) kiến này khởi lên: "Gió không thổi... Tất cả đều đứng vững như cột trụ".

9) Các Ông nghĩ thế nào, này các Tỷ-kheo, sắc là thường hay vô thường?

-- Là vô thường, bạch Thế Tôn.

-- Cái gì vô thường là khổ hay lạc?

-- Là khổ, bạch Thế Tôn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6800

-- Cái gì vô thường, khổ, chịu sự biến hoại, nếu
không chấp thủ cái ấy, thời có thể khởi lên (tà) kiến:
"Gió không thổi... Tất cả đều đứng vững như cột
trụ"?

-- Thưa không, bạch Thế Tôn.

10-12) -- Thọ... Tưởng... Các hành...

13) ... Thức là thường hay vô thường?

-- Là vô thường, bạch Thế Tôn.

-- Cái gì vô thường, là khổ hay lạc?

-- Là khổ, bạch Thế Tôn.

-- Cái gì vô thường, khổ, chịu sự biến hoại, nếu
không chấp thủ cái ấy, thời có thể khởi lên (tà) kiến:
"Gió không thổi... Tất cả đều đứng vững như cột
trụ"?

-- Thưa không, bạch Thế Tôn.

14) -- Cái gì được thấy, được nghe, được nghĩ đến, được biết, được đạt đến, được tìm cầu, được ý tư duy, cái ấy là thường hay vô thường?

-- Là vô thường, bạch Thế Tôn?

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6801

-- Cái gì vô thường là khổ hay lạc?

-- Là khổ, bạch Thế Tôn.

-- Cái gì vô thường, khổ, chịu sự biến hoại, nếu
không chấp thủ cái ấy, thời có thể khởi lên (tà) kiến:
"Gió không thổi... Tất cả đều đứng vững như cột
trụ"?

-- Thưa không, bạch Thế Tôn.

15) -- Khi nào vị Thánh đệ tử, này các Tỷ-kheo, đối
với sáu xứ này, nghi hoặc được đoạn trừ; đối với khổ,
nghi hoặc được đoạn trừ; đối với khổ tập khởi, nghi
hoặc được đoạn trừ; đối với khổ đoạn diệt, nghi hoặc
được đoạn trừ; đối với con đường đưa đến khổ đoạn
diệt, nghi hoặc được đoạn trừ; như vậy, này các Tỷ-
kheo gọi là bậc Thánh đệ tử đã chứng được Dự lưu,
không còn bị thối đọa, quyết chắc hướng đến giác
ngộ.

Cái Này Là Của Tôi – Tương III, 352

1-2) Nhân duyên ở Sàvatthi...

-- Do có cái gì, này các Tỷ-kheo, do chấp thủ cái gì, do thiên chấp cái gì, (tà) kiến này được khởi lên:

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6802

"Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi"?

3) -- Đối với chúng con, bạch Thế Tôn, các pháp lấy Thế Tôn làm căn bản...

4) -- Do có sắc, này các Tỷ-kheo, do chấp thủ sắc,
do thiên chấp sắc, (tà) kiến này được khởi lên: "Cái
này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của
tôi".

5-7) Do có thọ... tưởng... các hành...

8) Do có thức, này các Tỷ-kheo, do chấp thủ thức,
do thiên chấp thức, (tà) kiến này được khởi lên: "Cái
này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của
tôi".

9) Các Ông nghĩ thế nào, này các Tỷ-kheo, sắc là thường hay vô thường?

-- Là vô thường, bạch Thế Tôn.

-- Cái gì vô thường là khổ hay lạc?

-- Là khổ, bạch Thế Tôn.

-- Cái gì vô thường, khổ, chịu sự biến hoại, nếu không chấp thủ cái ấy, thời có thể khởi lên (tà) kiến

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6803

này: "Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi?"

-- Thưa không, bạch Thế Tôn.

10-12) --. .. Thọ... Tưởng... Các hành...

13) Thức là thường hay vô thường?

-- Là vô thường, bạch Thế Tôn.

-- Cái gì vô thường là khổ hay lạc?

-- Là khổ, bạch Thế Tôn.

-- Cái gì vô thường, khổ, chịu sự biến hoại, nếu
không chấp thủ cái ấy, thời có thể khởi lên (tà) kiến
này: "Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự
ngã của tôi"?

-- Thưa không, bạch Thế Tôn.

14) -- Cái gì được thấy, được nghe, được nghĩ đến, được biết, được tìm cầu, được ý tư duy, cái ấy là thường hay vô thường?

-- Là vô thường, bạch Thế Tôn.

-- Cái gì vô thường là khổ hay lạc?

MƯỜI HAI DUYÊN                                       6804

-- Là khổ, bạch Thế Tôn.

-- Cái gì vô thường, khổ, chịu sự biến hoại, nếu
không chấp thủ cái ấy, thời có thể khởi lên (tà) kiến
này: "Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự
ngã của tôi"?

-- Thưa không, bạch Thế Tôn.

15) -- Khi nào vị Thánh đệ tử, này các Tỷ-kheo, đối
với sáu xứ này, nghi hoặc được đoạn trừ; đối với khổ,
nghi hoặc được đoạn trừ; đối với khổ tập khởi, nghi
hoặc được đoạn trừ; đối với khổ đoạn diệt, nghi hoặc
được đoạn trừ; đối với con đường đưa đến khổ đoạn
diệt, nghi hoặc được đoạn trừ; như vậy, này các Tỷ-
kheo gọi là bậc Thánh đệ tử đã chứng được Dự lưu,
không còn bị thối đọa, quyết chắc hướng đến giác
ngộ.

Cái Này Là Tự Ngã – Tương III, 355

1-2) Nhân duyên ở Sàvatthi...

-- Do có cái gì, này các Tỷ-kheo, do chấp thủ cái gì, do thiên chấp cái gì, (tà) kiến này khởi lên: "Cái ấy là tự ngã, cái ấy là thế giới. Sau khi chết, cái ấy sẽ

MƯỜI HAI DUYÊN                                       6805

thường còn, thường hằng, thường trú, không chịu sự biến hoại"?

3) -- Đối với chúng con, bạch Thế Tôn, các pháp lấy Thế Tôn làm căn bản...

4) -- Do có sắc, này các Tỷ-kheo, do chấp thủ sắc,
do thiên chấp sắc, (tà) kiến này khởi lên: "Cái ấy là
tự ngã, cái ấy là thế giới. Sau khi chết, cái ấy sẽ
thường còn, thường hằng, thường trú, không chịu sự
biến hoại".

5-7) ... thọ... tưởng... các hành...

8) Do có thức, do chấp thủ thức, do thiên chấp thức, (tà) kiến này khởi lên: " Cái ấy là tự ngã, cái ấy là thế giới. Sau khi chết cái ấy sẽ thường còn, thường hằng, thường trú, không chịu sự biến hoại ".

9) Các Ông nghĩ thế nào, này các Tỷ-kheo, sắc là thường hay vô thường?

-- Là vô thường, bạch Thế Tôn.

-- Cái gì vô thường là khổ hay lạc?

-- Là khổ, bạch Thế Tôn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                         6806

-- Cái gì vô thường, khổ, chịu sự biến hoại, nếu
không có chấp thủ cái ấy, thời có thể khởi lên (tà)
kiến này: "Cái ấy là tự ngã, cái ấy là thế giới. Sau
khi chết, cái ấy sẽ thường còn, thường hằng, thường
trú, không chịu sự biến hoại"?

-- Thưa không, bạch Thế Tôn.

10-13) ... Thọ... Tưởng... Các hành... Thức là thường hay vô thường?

-- Là vô thường, bạch Thế Tôn.

-- Cái gì vô thường, là khổ hay lạc?

-- Là khổ, bạch Thế Tôn.

-- Cái gì vô thường, khổ, chịu sự biến hoại, nếu
không chấp thủ cái ấy, thời có thể khởi lên (tà) kiến
này: "Cái ấy là tự ngã, cái ấy là thế giới. Sau khi
chết, cái ấy sẽ thường còn, thường hằng, thường trú,
không chịu sự biến hoại"?

-- Thưa không, bạch Thế Tôn.

14) -- Cái gì được thấy, được nghe, được nghĩ đến, được biết, được đạt tới, được tìm cầu, được ý tư duy, cái ấy là thường hay vô thường?

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6807

-- Là vô thường, bạch Thế Tôn.

-- Cái gì vô thường là khổ hay lạc?

-- Là khổ, bạch Thế Tôn.

-- Cái gì vô thường, khổ, chịu sự biến hoại, nếu
không có chấp thủ cái ấy, thời có thể khởi lên (tà)
kiến này: "Cái ấy là tự ngã, cái ấy là thế giới. Sau
khi chết, cái ấy sẽ thường còn, thường hằng, thường
trú, không chịu sự biến hoại"?

-- Thưa không, bạch Thế Tôn.

15) -- Khi nào vị Thánh đệ tử, này các Tỷ-kheo, đối
với sáu xứ này, nghi hoặc được đoạn trừ; đối với khổ,
nghi hoặc được đoạn trừ; đối với khổ tập khởi, nghi
hoặc được đoạn trừ; đối với khổ đoạn diệt, nghi hoặc
được đoạn trừ; đối với con đường đưa đến khổ đoạn
diệt, nghi hoặc được đoạn trừ; như vậy, này các Tỷ-
kheo gọi là bậc Thánh đệ tử đã chứng được Dự lưu,
không còn bị thối đọa, quyết chắc hướng đến giác
ngộ.

Có Thể Không Phải Của Tôi – Tương III, 357

1-2) Nhân duyên ở Sàvatthi...

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6808

-- Do có cái gì, này các Tỷ-kheo, do chấp thủ cái gì,
do thiên chấp cái gì, (tà) kiến này khởi lên: "Nếu
trước không có ta, thời đã không có của ta. Nếu sẽ
không có ta, thời sẽ không có của ta"?

(Như kinh trên, chỉ có sự sai khác về "tà kiến").

Không Có – Tương III, 358

-- Do có cái gì, này các Tỷ-kheo, do chấp thủ cái gì, do thiên chấp cái gì, (tà) kiến này khởi lên: "Không có bố thí, không có lễ hy sinh, không có tế tự, không có quả dị thục các nghiệp thiện ác, không có đời này, không có đời khác, không có mẹ, không có cha, không có các loài hóa sanh. Ở đời, không có những vị Sa-môn chánh hạnh, chánh hướng, đã tự mình chứng tri, chứng ngộ đời này và đời khác, và truyền dạy lại. Con người này do bốn đại hợp thành, khi mệnh chung, địa đại trở về trả lại cho địa giới; thủy đại trở về trả lại cho thủy giới; hỏa đại trở về trả lại cho hỏa giới; phong đại trở về trả lại cho phong giới; các căn nhập vào hư không. Bốn người gánh quan tài với người nằm trong quan tài là năm, gánh người chết mang đi (đến chỗ hỏa táng), thốt ra những lời tán tụng, các xương trắng như màu bồ câu và những vật cúng dường trở thành tro bụi. Chỉ có người ngu mới tán dương bố thí. Lời nói của họ trống không, giả dối, khi họ thuyết có sự sống. Kẻ ngu cũng như

MƯỜI HAI DUYÊN                                        6809

người hiền, sau khi thân hoại mạng chung, sẽ đoạn diệt, tiêu thất, không còn tồn tại sau khi chết"?

3)-- Đối với chúng con, bạch Thế Tôn, các pháp lấy Thế Tôn làm căn bản...

4) (Như kinh trên, chỉ khác ở "tà kiến").

Đối Với Người Hành Động – Tương III, 359

1-2) Nhân duyên ở Sàvatthi...

-- Do có cái gì, này các Tỷ-kheo, do chấp thủ cái gì, do thiên chấp cái gì, (tà) kiến này khởi lên: "Tự làm hay khiến người làm, chém giết hay khiến người chém giết, đốt nấu hay khiến người đốt nấu, gây phiền muộn hay khiến người gây phiền muộn, gây áo não hay khiến người gây áo não, tự mình gây sợ hãi hay khiến người gây sợ hãi, sát sanh, lấy của không cho, phá cửa nhà mà vào cướp bóc, đánh cướp một nhà lẻ loi, chận đường cướp giựt, tư thông vợ người, nói láo, hành động như vậy không có tội ác gì. Nếu lấy một bánh xe sắc bén giết hại tất cả chúng sanh trên cõi đất thành một đống thịt, thành một chồng thịt, cũng không vì vậy mà có tội ác, mà gây ra tội ác. Nếu có người đi trên bờ phía Nam sông Hằng giết hại, tàn sát, chém giết, khiến người chém giết, đốt nấu, khiến người đốt nấu, cũng không vì vậy mà

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6810

có tội ác. Nếu có người đi trên bờ phía Bắc sông Hằng bố thí, khiến người bố thí, tế lễ, khiến người tế lễ, cũng không vì vậy mà có phước báo. Bố thí, điều phục, cấm giới, tự chế, tôn trọng sự thật, không có phước đức, không đưa đến phước đức"?

4) -- Đối với chúng con, bạch Thế Tôn, các pháp lấy Thế Tôn làm căn bản...

(Như kinh trên, chỉ khác phần tà kiến").

Nhân – Tương III, 360

1-2) Nhân duyên ở Sàvatthi...

-- Do có cái gì, này các Tỷ-kheo, do chấp thủ cái gì, do thiên chấp cái gì, (tà) kiến này khởi lên: "Không có nhân, không có duyên, các loài hữu tình bị nhiễm ô; vô nhân, vô duyên, các loài hữu tình bị nhiễm ô. Không có nhân, không có duyên, các loài hữu tình được thanh tịnh; vô nhân, vô duyên, các loài hữu tình được thanh tịnh. Không có lực, không có tinh tấn, không có nhân lực, không có sự cố gắng của người. Tất cả chúng sanh, tất cả hữu tình, tất cả sinh vật, tất cả sinh mạng đều không tự tại, không lực, không tinh tấn. Họ bị dắt dẫn, chi phối bởi định mệnh, bởi điều kiện bộ loại của họ, bởi cá tánh của họ. Họ

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6811

hưởng thọ khổ, lạc, y theo sáu loại thác sanh của họ"?

3) -- Đối với chúng con, bạch Thế Tôn, các pháp lấy Thế Tôn làm căn bản...

(Như các kinh trên, chỉ khác phần "tà kiến").

Đạt Tà Kiến – Tương III, 361

1-2) Nhân duyên ở Sàvatthi...

-- Do có cái gì, này các Tỷ-kheo, do chấp thủ cái gì,
do thiên chấp cái gì, khởi lên (tà) kiến như sau: "Có
bảy thân không bị làm ra, không làm ra, không bị
sáng tạo, không sáng tạo, không sanh sản, thường
tại như đỉnh núi, đứng thẳng như trụ đá. Chúng bất
động, không chuyển biến, không xâm lăng nhau.
Chúng không ảnh hưởng đến lạc hay khổ với nhau,
hoặc cả khổ và lạc"?

3) Bảy thân ấy là gì? - Địa thân, thủy thân, hỏa thân, phong thân, khổ, lạc và thứ bảy là mạng. Bảy thân này không bị làm ra, không làm ra, không bị sáng tạo, không sáng tạo, không sanh sản, thường tại như đỉnh núi, đứng thẳng như trụ đá. Chúng bất động, không chuyển biến, không xâm lăng nhau, chúng

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6812

không ảnh hưởng đến lạc hay khổ với nhau, hoặc cả khổ và lạc.

4) Khi một ai dùng lưỡi kiếm sắc bén chém đầu, thời không có ai tước đoạt sanh mạng của ai cả, lưỡi kiếm chỉ rơi vào giữa bảy thân mà thôi.

5) Có tất cả là 1.400.000 chủng loại thác sanh, lại có thêm 6.000 và có thêm 600 nữa. Có 500 loại nghiệp và năm nghiệp (theo 5 căn), lại có ba nghiệp (về thân, khẩu, ý), lại có toàn nghiệp (thân và khẩu), và bán nghiệp (ý), có 62 đạo, 62 trung kiếp, sáu giai cấp, tám nhân địa, 4.900 sanh nghiệp, 4.900 kẻ du hành, 4.900 chỗ ở của loài Nàga, 2.000 căn, 3.000 cảnh địa ngục, 36 trần giới, 7 tưởng thai, 7 vô tưởng thai, 7 tiết thai, 7 loài Thiên, 7 loài Người, 7 loài quỷ, 7 hồ nước, 7 pavutas (rừng hay hồ nhỏ), 7 papàta (vực thẳm), 700 papàta (vực thẳm), 7 mộng, 700 mộng, có 8 trăm 40 vạn đại kiếp, trong thời gian ấy, kẻ ngu và người hiền sau khi lưu chuyển luân hồi sẽ trừ tận khổ đau.

6) Không có lời nguyền: "Với giới hạnh này, với kỷ luật này, với khổ hạnh này hay với Phạm hạnh này, tôi sẽ làm cho chín muồi những nghiệp chưa được thuần thục, hoặc trừ diệt những nghiệp đã thuần thục bởi những nhẫn thọ liên tục, không thể đo lường khổ

MƯỜI HAI DUYÊN                                       6813

và lạc với những vật đo lường, trong khi luân hồi không có giảm tăng, không có thặng dư, thiếu thốn.

7) Ví như một cuộn chỉ được tung ra sẽ được kéo dài
đến một mức độ nào đó. Cũng như vậy, kẻ ngu và
người hiền sau khi lưu chuyển luân hồi sẽ đoạn tận
khổ đau ".

8) -- Đối với chúng con, bạch Thế Tôn, các pháp lấy Thế Tôn làm căn bản...

(Như các kinh trên, chỉ khác về "tà kiến").

Thế Gian Là Thường – Tương III, 363

(Như các kinh trên, chỉ khác về "tà kiến". Ở đây "tà kiến" được thay bằng "thế gian là thường").

Thế Gian Là Vô Thường (S.iii,214) – Tương III, 363

(Như các kinh trên, chỉ khác về "tà kiến").

Hữu Biên – Tương III, 363

(Như các kinh trên, chỉ khác về "tà kiến")

Vô Biên – Tương III, 363

(Như các kinh trên, chỉ khác về "tà kiến")

MƯỜI HAI DUYÊN                                    6814

Mạng Với Thân Là Một – Tương III, 363

(Như các kinh trên, chỉ khác về "tà kiến")

Mạng Với Thân Là Khác – Tương III, 363

(Như các kinh trên, chỉ khác về "tà kiến")

Như Lai Có Tồn Tại – Tương III, 364

(Như các kinh trên, chỉ khác về "tà kiến")

Như Lai Không Có Tồn Tại – Tương III, 364

(Như các kinh trên, chỉ khác về "tà kiến")

Như Lai Có Tồn Tại Và Không Có Tồn Tại – Tương III, 364

(Như các kinh trên, chỉ khác về "tà kiến")

Như Lai Không Tồn Tại Và Không Không Tồn Tại – Tương III, 364

1-2) Nhân duyên ở Sàvatthi...

-- Này các Tỷ-kheo, do có cái gì, do chấp thủ cái gì,
do thiên chấp cái gì, (tà) kiến này khởi lên: "Như
Lai không tồn tại và không không tồn tại sau khi
chết"?

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6815

3) -- Đối với chúng con, bạch Thế Tôn, các pháp lấy Thế Tôn làm căn bản...

4-8) -- Do có sắc, này các Tỷ-kheo, do chấp thủ sắc, do thiên chấp sắc, (tà) kiến này khởi lên: "Như Lai không tồn tại và không không tồn tại sau khi chết"... ... thọ... tưởng... các hành... Do có thức, này các Tỷ-kheo, do chấp thủ thức, do thiên chấp thức, khởi lên (tà) kiến này: "Như Lai không tồn tại và không không tồn tại sau khi chết".

9) Các Ông nghĩ thế nào, này các Tỷ-kheo, sắc là thường hay vô thường?

-- Vô thường, bạch Thế Tôn.

-- Cái gì vô thường là khổ hay lạc?

-- Là khổ, bạch Thế Tôn.

-- Cái gì vô thường, khổ, chịu sự biến hoại, nếu
không chấp thủ cái ấy, thời có thể khởi lên (tà) kiến
như sau: "Như Lai không tồn tại và không không tồn
tại sau khi chết?"

-- Thưa không, bạch Thế Tôn.

10-13) ... Thọ... Tưởng... Các hành... Thức...

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6816

14) -- Cái gì được thấy, được nghe, được nghĩ đến, được biết đến, được đạt tới, được tìm cầu, được ý suy tư; cái ấy là thường hay vô thường?

-- Vô thường, bạch Thế Tôn.

-- Cái gì vô thường là khổ hay lạc?

-- Là khổ, bạch Thế Tôn.

-- Cái gì vô thường, khổ, chịu sự biến hoại, nếu
không chấp thủ cái ấy, thời có thể khởi lên (tà) kiến
như sau: "Như Lai không tồn tại và không không tồn
tại sau khi chết "?

-- Thưa không, bạch Thế Tôn.

15) -- Khi nào vị Thánh đệ tử, này các Tỷ-kheo, đối
với sáu xứ này, nghi hoặc được đoạn trừ; đối với khổ,
nghi hoặc được đoạn trừ; đối với khổ tập khởi, nghi
hoặc được đoạn trừ; đối với khổ đoạn diệt, nghi hoặc
được đoạn trừ; đối với con đường đưa đến khổ đoạn
diệt, nghi hoặc được đoạn trừ; như vậy, này các Tỷ-
kheo gọi là bậc Thánh đệ tử đã chứng được Dự lưu,
không còn bị thối đọa, quyết chắc hướng đến giác
ngộ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6817

II. Phẩm Trùng Thuyết (1)

I. Gió – Tương III, 367

(Những kinh I, II trong phẩm này là giống như những kinh trong Chương Ba, Kiến Tương Ưng từ số I cho đến số XVIII).

II. Phi Hữu Phi Vô (S.iii,218) – Tương III, 367

III. Phẩm Trùng Thuyết (2)

Tự Ngã Có Sắc – Tương III, 367

(Những kinh này giống như các kinh trước chỉ khác là "tà kiến" được thay bằng "Tự ngã có sắc, sau khi chết, không bệnh").

Tự Ngã Không Có Sắc.

(như trên, được thay bằng "Tự ngã không có sắc, sau khi chết, không bệnh").

Tự Ngã Có Sắc Và Không Sắc.

Tự Ngã Không Có Sắc Và Không Không Sắc

Thuần Lạc

(... "Tự ngã là thuần lạc, sau khi chết, không bệnh").

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6818

Thuần Khổ

Thuần Lạc Và Thuần Khổ

Chẳng Phải Khổ , Chẳng Phải Lạc (S.iii,220)

IV. Phẩm Trùng Thuyết (3)

I. (Như kinh Chương Một I, Kinh Nakulapità).

II- XXV. (Như kinh từ số I, Phẩm Trùng Thuyết 1, đến VII Phẩm Trùng Thuyết 2)

XXVI. Phi Lạc Phi Khổ (Như kinh VIII, Phẩm Trùng Thuyết 2).

V. Phẩm Trùng Thuyết (4)

I - XXVII. Như kinh (I-II) Phẩm Trùng Thuyết 3) (S.iii,222) – Tương III, 368

MƯỜI HAI DUYÊN                                 6819

770 Thủ -- Tà kiến - Nguyên nhân khởi lên tà kiến - Kinh Tương Ưng Vacchagota – Tương III, 415

Tương Ưng Vacchagota – Tương III, 415

Vô Tri 1 – Tương III, 415

1-2) Nhân duyên ở Sàvatthi...

Rồi du sĩ ngoại đạo Vacchagota đi đến Thế Tôn; sau
khi đến, nói lên những lời chào đón hỏi thăm; sau khi
nói lên những lời chào đón hỏi thăm thân hữu, liền
ngồi xuống một bên.

3) Ngồi xuống một bên, du sĩ ngoại đạo Vacchagota bạch Thế Tôn:

-- Do nhân gì, do duyên gì, này Tôn giả Gotama, một số tà kiến sai khác như thế này khởi lên ở đời: "Thế giới là thường còn" hay "Thế giới là không thường còn"; hay "Thế giới hữu biên" hay "Thế giới vô biên"; hay "Sinh mạng và thân thể là một" hay "Sinh mạng và thân thể là khác"; hay "Như Lai có tồn tại sau khi chết" hay "Như Lai không tồn tại sau khi

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6820

chết" hay "Như Lai không tồn tại và không không tồn tại sau khi chết"?

4) -- Do vô tri đối với sắc, này Vaccha, do vô tri đối với sắc tập khởi, do vô tri đối với sắc đoạn diệt, do vô tri đối với con đường đưa đến sắc đoạn diệt, cho nên có những (tà) kiến sai khác như thế này khởi lên đời: "Thế giới là thường còn"... hay "Như Lai không tồn tại và không không tồn tại sau khi chết".

Do nhân này, do duyên này, này Vaccha, có một số
(tà) kiến sai khác như thế này khởi lên ở đời: "Thế
giới là thường còn"... hay "Như Lai không tồn tại và
không không tồn tại sau khi chết".

Vô Tri (2)

(Như trên, ở đây là "vô tri đối với thọ").

Vô Tri (3)

(Như trên, ở đây là "vô tri đối với tưởng").

Vô Tri (4)

(Như trên, ở đây là "vô tri đối với các hành").

Vô Tri (5)

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6821

(Như trên, ở đây là "vô tri đối với thức").

II. Vô Kiến (1-5)

(Như trên, ở đây là "vô kiến đối với sắc" ... "...thọ, ...tưởng, ...các hành, ...thức").

III. Không Hiện Quán (anabhisamaya) (1-5)

(Như trên, ở đây là "không hiện quán năm uẩn").

IV. Không Liễu Tri (anubodha) (1-5)

(Như trên, ở đây là "không liễu tri năm uẩn")

V. Không Thông Đạt (appativebha) (1-5)

(Như trên, ở đây là "không thông đạt năm uẩn")

VI. Không Đẳng Quán (asallakkhana) (1-5)

(Như trên, ở đây là "không đẳng quán năm uẩn")

VII. Không Tùy Quán (anupalakkhana) (1-5)

(Như trên, ở đây là "không tùy quán năm uẩn")

VIII. Không Cận Quán (appaccupalakkhana) (1-5)

(Như trên, ở đây là "không cận quán năm uẩn")

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6822

IX. Không Đẳng Sát (asamapekkana) (1-5)

(Như trên, ở đây là "không đẳng sát năm uẩn").

X. Không Cận Sát (appaccupekkhana) (1-5)

(Như trên, ở đây là "không cận sát năm uẩn")

XI. Không Hiện Kiến (appaccakkhakamma) (1-5)

(Như trên, ở đây là "không hiện kiến năm uẩn")

MƯỜI HAI DUYÊN                                   6823

771 Thủ -- Tà kiến - Nguyên nhân khởi lên tà kiến là Không như lý tác ý - Kinh TẤT CẢ LẬU HOẶC – 2 Trung I, 19

KINH TẤT CẢ LẬU HOẶC (Sabbasava suttam) – Bài kinh số 2 – Trung I, 19

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Savatthi (Xá-vệ), tại
Jetavana (Kỳ-đà Lâm), vườn ông Anathapindika
(Cấp Cô Độc). Khi ở tại chỗ ấy, Thế Tôn gọi các Tỷ-
kheo:

– "Này các Tỷ-kheo!"

– "Bạch Thế Tôn", các Tỷ-kheo ấy vâng đáp
Thế Tôn. Thế Tôn nói: "Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ
giảng cho các Người pháp môn phòng hộ tất cả lậu
hoặc". Hãy nghe và khéo tác ý. Ta sẽ nói".

– "Thưa vâng, bạch Thế Tôn". Thế Tôn nói như sau:

– Này các Tỷ-kheo, Ta giảng sự diệt tận các lậu

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6824

hoặc cho người biết, cho người thấy, không phải cho người không biết, cho người không thấy.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là sự diệt tận các lậu hoặc cho người biết, cho người thấy? - Có như lý tác ý và không như lý tác ý.

 Này các Tỷ-kheo, do không như lý tác ý, các
lậu hoặc chưa sanh được sanh khởi, và các lậu
hoặc đã sanh được tăng trưởng.
 Này các Tỷ-kheo, do như lý tác ý, các lậu hoặc
chưa sanh không sanh khởi, và các lậu hoặc đã
sanh được trừ diệt.
Này các Tỷ-kheo:

 Có những lậu hoặc phải do tri kiến được
đoạn trừ,
 Có những lậu hoặc phải do phòng hộ được
đoạn trừ,
 Có những lậu hoặc phải do thọ dụng được
đoạn trừ,
 Có những lậu hoặc phải do kham nhẫn được
đoạn trừ,
 Có những lậu hoặc phải do tránh né được
đoạn trừ,

MƯỜI HAI DUYÊN                                   6825

 Có những lậu hoặc phải do trừ diệt được
đoạn trừ,
 Có những lậu hoặc phải do tu tập được đoạn
trừ.
 Này các Tỷ-kheo, và thế nào là các lậu hoặc
phải do tri kiến được đoạn trừ?

Này các Tỷ-kheo, ở đây có kẻ phàm phu ít nghe,
không được thấy các bậc Thánh, không thuần thục
pháp các bậc Thánh, không tu tập pháp các bậc
Thánh, không được thấy các bậc Chơn nhơn, không
thuần thục pháp các bậc Chơn nhơn, không tu tập
pháp các bậc Chơn nhơn, không tuệ tri các pháp cần
phải tác ý, không tuệ tri các pháp không cần phải tác
ý; vị này vì không tuệ tri các pháp cần phải tác ý, vì
không tuệ tri các pháp không cần phải tác ý nên tác
ý các pháp không cần phải tác ý và không tác ý các
pháp cần phải tác ý.

 Này các Tỷ-kheo, và thế nào là các pháp không cần phải tác ý mà vị ấy tác ý?

Này các Tỷ-kheo, nghĩa là các pháp do vị ấy tác
ý mà dục lậu chưa sanh được sanh khởi, hay dục lậu
đã sanh được tăng trưởng; hay hữu lậu chưa sanh
được sanh khởi, hay hữu lậu đã sanh được tăng
trưởng, hay vô minh lậu chưa sanh được sanh khởi,

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6826

hay vô minh lậu đã sanh được tăng trưởng. Những pháp ấy là những pháp không cần phải tác ý mà vị ấy tác ý.

 Này các Tỷ-kheo, và thế nào là các pháp cần phải tác ý mà vị ấy không tác ý?

Này các Tỷ-kheo, nghĩa là các pháp do vị ấy tác
ý mà dục lậu chưa sanh không sanh khởi, hay dục lậu
đã sanh được trừ diệt, hay hữu lậu chưa sanh không
sanh khởi, hay hữu lậu đã sanh được trừ diệt, hay vô
minh lậu chưa sanh không sanh khởi, hay vô minh
lậu đã sanh được trừ diệt. Những pháp ấy là những
pháp cần phải tác ý mà các vị ấy không tác ý. Do vị
ấy tác ý các pháp không nên tác ý, do vị ấy không tác
ý các pháp cần phải tác ý, nên các lậu hoặc chưa sanh
được sanh khởi, và các lậu hoặc đã sanh được tăng
trưởng.

 Vị ấy không như lý tác ý như sau:

27. "Ta có mặt trong thời quá khứ, hay ta không
có mặt trong thời quá khứ?
28. Ta có mặt trong thời quá khứ như thế nào?
29. Ta có mặt trong thời quá khứ hình vóc như
thế nào?
30. Trước kia ta-là gì và ta đã có mặt như thế nào

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6827

trong thời quá khứ?
31. Ta sẽ có mặt trong thời vị lai hay ta sẽ không
có mặt trong thời vị lai?
32. Ta sẽ có mặt trong thời vị lai như thế nào?
33. Ta sẽ có mặt trong thời vị lai, hình vóc như
thế nào?
34. Trước kia ta-là gì và ta sẽ có mặt như thế nào
trong thời vị lai?"
35. Hay nay vị ấy có nghi ngờ về mình trong thời
hiện tại: "Ta có mặt hay ta không có mặt?
36. Ta có mặt như thế nào?
37. Ta có mặt hình vóc như thế nào?
38. Chúng sanh này từ đâu đến?
39. Và rồi nó sẽ đi đâu?".
 Với người không như lý tác ý như vậy, một
trong sáu tà kiến này khởi lên:

13. "Ta có tự ngã", tà kiến này khởi lên với người
ấy như thật, như chơn;
14. "Ta không có tự ngã", tà kiến này khởi lên với
người ấy như thật như chơn;
15. "Do tự mình, ta tưởng tri ta có tự ngã", tà kiến
này khởi lên với người ấy như thật, như chơn;

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6828

16. "Do tự mình, ta tưởng tri ta không có tự ngã",
tà kiến này khởi lên với người ấy như thật, như
chơn.
17. "Không do tự mình, ta tưởng tri ta có tự ngã",
tà kiến này khởi lên với người ấy như thật, như
chơn; hay tà kiến này khởi lên với người ấy:
18. "Chính tự ngã của ta nói, cảm giác, hưởng thọ
quả báo các nghiệp thiện ác đã làm chỗ này, chỗ
kia, chính tự ngã ấy của ta là thường trú, thường
hằng, hằng tồn, không chuyển biến, và sẽ vĩnh
viễn tồn tại".
Này các Tỷ-kheo, như vậy gọi là tà kiến, kiến
trù lâm, kiến hoang vu, kiến hý luận, kiến tranh chấp,
kiến kiết phược.

Này các Tỷ-kheo, trói buộc bởi kiến kiết sử, kẻ
phàm phu ít nghe không được giải thoát khỏi sanh,
già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não. Ta nói kẻ ấy không
thoát khỏi khổ đau.

Này các Tỷ-kheo, và vị Thánh đệ tử nghe nhiều, được thấy các bậc Thánh, thuần thục pháp các bậc Thánh, tu tập pháp các bậc Thánh; được thấy các bậc Chơn nhơn, thuần thục pháp các bậc Chơn nhơn, tu tập pháp các bậc Chơn nhơn, tuệ tri các pháp cần phải tác ý, tuệ tri các pháp không cần phải tác ý.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6829

Vị này, nhờ tuệ tri các pháp cần phải tác ý, nhờ
tuệ tri các pháp không cần phải tác ý, nên không tác
ý các pháp không cần phải tác ý và tác ý các pháp
cần phải tác ý.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các pháp không cần phải tác ý và vị này không tác ý?

Này các Tỷ-kheo, những pháp nào do tác ý mà
dục lậu chưa sanh được sanh khởi, hay dục lậu đã
sanh được tăng trưởng; hay hữu lậu chưa sanh... (như
trên)... hay vô minh lậu chưa sanh được khởi, hay vô
minh lậu đã sanh được tăng trưởng. Đó là những
pháp không nên tác ý và vị ấy không tác ý.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các pháp cần phải tác ý và vị ấy tác ý?

Này các Tỷ-kheo, những pháp nào do tác ý mà
dục lậu chưa sanh không sanh khởi, hay dục lậu đã
sanh được trừ diệt, hay hữu lậu chưa sanh... (như
trên)... hay vô minh lậu chưa sanh không sanh khởi,
hay vô minh lậu đã sanh được trừ diệt, đó là những
pháp cần phải tác ý và vị ấy tác ý.

Nhờ vị ấy không tác ý các pháp không cần phải tác ý, tác ý các pháp cần phải tác ý nên các lậu hoặc chưa sanh không sanh khởi và các lậu hoặc đã sanh

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6830

được trừ diệt.

Vị ấy như lý tác ý: "Đây là khổ", như lý tác ý: "Đây là khổ tập", như lý tác ý: "Đây là khổ diệt", như lý tác ý: "Đây là con đường đưa đến khổ diệt".

Nhờ vị ấy tác ý như vậy, ba kiết sử được trừ diệt:
thân kiến, nghi, giới cấm thủ. Này các Tỷ-kheo, các
pháp ấy được gọi là các lậu hoặc phải do tri kiến
được đoạn trừ.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các lậu hoặc phải do phòng hộ được đoạn trừ?

Ở đây, có Tỷ-kheo như lý giác sát, sống phòng hộ với sự phòng hộ con mắt. Này các Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo ấy sống không phòng hộ với sự phòng hộ con mắt, các lậu hoặc tàn hại và nhiệt não có thể khởi lên. Nếu sống phòng hộ với sự phòng hộ con mắt, các lậu hoặc tàn hại và nhiệt não ấy không còn nữa. Vị ấy như lý giác sát, sống phòng hộ với sự phòng hộ lỗ tai... (như trên)... sống phòng hộ với sự phòng hộ lỗi mũi... (như trên)... sống phòng hộ với sự phòng hộ lưỡi... (như trên)... sống như lý giác sát phòng hộ với sự phòng hộ thân căn... (như trên)... sống như lý giác sát phòng hộ với sự phòng hộ ý căn. Này các Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo ấy sống không phòng hộ với sự phòng hộ ý căn, các lậu hoặc tàn hại và nhiệt não

MƯỜI HAI DUYÊN                                       6831

ấy có thể khởi lên. Nếu sống phòng hộ ý căn, các lậu
hoặc tàn hại và nhiệt não ấy không còn nữa. Này các
Tỷ-kheo, các pháp ấy được gọi là các lậu hoặc phải
do phòng hộ được đoạn trừ.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các lậu hoặc phải do thọ dụng được đoạn trừ?

Này các Tỷ-kheo, ở đây, Tỷ-kheo như lý giác
sát, thọ dụng y phục, chỉ để ngăn ngừa lạnh, ngăn
ngừa nóng, ngăn ngừa sự xúc phạm của ruồi, muỗi,
gió, sức nóng mặt trời, các loài bò sát, chỉ với mục
đích che đậy sự trần truồng.

Vị ấy như lý giác sát, thọ dụng món ăn khất thực
không phải để vui đùa, không phải để đam mê, không
phải để trang sức, không phải để tự làm đẹp mình,
mà chỉ để thân này được sống lâu và được bảo
dưỡng, để (thân này) khỏi bị thương hại, để hổ trợ
phạm hạnh, nghĩ rằng: "Như vậy, ta diệt trừ các cảm
thọ cũ và không cho khởi lên các cảm thọ mới, và ta
sẽ không có lỗi lầm, sống được an ổn".

Vị ấy như lý giác sát, thọ dụng sàng tọa, chỉ để
ngăn ngừa lạnh, ngăn ngừa nóng, ngăn ngừa sự xúc
phạm của ruồi, muỗi, gió, sức nóng mặt trời, các loại
bò sát, chỉ để giải trừ nguy hiểm của thời tiết, chỉ với
mục đích sống độc cư an tịnh;

MƯỜI HAI DUYÊN                                        6832

Vị ấy như lý giác sát thọ dụng dược phẩm trị bệnh, chỉ để ngăn chận các cảm giác khổ thống đã sanh, để được ly khổ hoàn toàn.

Này các Tỷ-kheo, nếu vị ấy không thọ dụng như
vậy, các lậu hoặc tàn hại và nhiệt não có thể khởi lên.
Nếu vị ấy thọ dụng như vậy, các lậu hoặc tàn hại và
nhiệt não ấy không còn nữa. Này các Tỷ-kheo, các
pháp ấy được gọi là các lậu hoặc phải do thọ dụng
được đoạn trừ.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các lậu hoặc phải do kham nhẫn được đoạn trừ?

Này các Tỷ-kheo, ở đây, có Tỷ-kheo như lý giác sát, kham nhẫn lạnh, nóng, đói, khát, sự xúc phạm của ruồi, muỗi, gió, sức nóng mặt trời, các loài bò sát; Kham nhẫn những cách nói mạ lỵ, phỉ báng.

Vị ấy có tánh kham nhẫn các cảm thọ về thân,
những cảm thọ thống khổ, khốc liệt, đau nhói, nhức
nhối, không sung sướng, không thích thú, chết điếng
người.

Này các Tỷ-kheo, nếu vị ấy không kham nhẫn như vậy, các lậu hoặc tàn hại và nhiệt não có thể khởi lên. Nếu vị ấy kham nhẫn như vậy, các lậu hoặc tàn hại và nhiệt não ấy không còn nữa. Này các Tỷ-kheo,

MƯỜI HAI DUYÊN                                       6833

các pháp ấy được gọi là các lậu hoặc phải do kham nhẫn được đoạn trừ.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các lậu hoặc phải do tránh né được đoạn trừ?

Này các Tỷ-kheo, ở đây, Tỷ-kheo như lý giác sát tránh né voi dữ, tránh né ngựa dữ, tránh né bò dữ, tránh né chó dữ, rắn, khúc cây, gai góc, hố sâu, vực núi, ao nước nhớp, vũng nước. Có những chỗ ngồi không xứng đáng ngồi, những trú xứ không nên lai vãng, những bạn bè ác độc mà nếu giao du thì bị các vị đồng phạm hạnh có trí nghi ngờ, khinh thường;

Vị ấy như lý giác sát tránh né chỗ ngồi không
xứng đáng ấy, trú xứ không nên lai vãng ấy và các
bạn độc ác ấy. Này các Tỷ-kheo, nếu vị ấy không
tránh né như vậy, các lậu hoặc tàn hại và nhiệt não
ấy có thể khởi lên. Nếu vị ấy tránh né như vậy, các
lậu hoặc tàn hại và nhiệt não ấy không còn nữa. Này
các Tỷ-kheo, các pháp ấy được gọi là các lậu hoặc
phải do tránh né được đoạn trừ.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các lậu hoặc phải do trừ diệt được đoạn trừ?

Này các Tỷ-kheo, ở đây, Tỷ-kheo như lý giác sát không có chấp nhận dục niệm đã khởi lên, từ bỏ,

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6834

trừ diệt, diệt tận, không cho tồn tại (dục niệm ấy); không có chấp nhận sân niệm đã khởi lên, từ bỏ, trừ diệt, diệt tận, không cho tồn tại (sân niệm ấy); không có chấp nhận hại niệm đã khởi lên, từ bỏ, trừ diệt, diệt tận, không cho tồn tại (hại niệm ấy); không chấp nhận các ác bất thiện pháp luôn luôn khởi lên, từ bỏ, trừ diệt, diệt tận, không cho tồn tại (các ác bất thiện pháp ấy). Này các Tỷ-kheo, nếu vị ấy không trừ diệt như vậy, các lậu hoặc tàn hại và nhiệt não ấy có thể khởi lên. Nếu vị ấy trừ diệt như vậy, các lậu hoặc tàn hại và nhiệt não ấy không còn nữa. Này các Tỷ-kheo, các pháp ấy được gọi là các lậu hoặc phải do trừ diệt được đoạn diệt.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các lậu hoặc phải do tu tập được đoạn trừ?

Này các Tỷ-kheo, ở đây, Tỷ-kheo như lý giác sát tu tập niệm giác chi, niệm giác chi này y viễn ly, y ly tham, y đoạn diệt, hướng đến từ bỏ; như lý giác sát tu tập trạch pháp giác chi... (như trên)... tu tập tinh tấn giác chi... tu tập hỷ giác chi... tu tập khinh an giác chi... tu tập định giác chi... tu tập xả giác chi; xả giác chi này y viễn ly, y ly tham, y đoạn diệt, hướng đến từ bỏ. Này các Tỷ-kheo, nếu vị ấy không tu tập như vậy, các lậu hoặc tàn hại và nhiệt não ấy có thể khởi lên. Nếu vị ấy tu tập như vậy, các lậu hoặc tàn hại và

MƯỜI HAI DUYÊN                                          6835

nhiệt não ấy không còn nữa. Này các Tỷ-kheo, các pháp ấy được gọi là các lậu hoặc phải do tu tập được đoạn trừ.

Này các Tỷ-kheo, đối với Tỷ-kheo những lậu hoặc nào phải do tri kiến được đoạn trừ đã được tri kiến đoạn trừ, những lậu hoặc nào phải do phòng hộ được đoạn trừ đã được phòng hộ đoạn trừ, những lậu hoặc nào phải do thọ dụng dược đoạn trừ đã được thọ dụng đoạn trừ, những lậu hoặc nào phải do kham nhẫn được đoạn trừ đã được kham nhẫn đoạn trừ, những lậu hoặc nào phải do tránh né được đoạn trừ đã được tránh né đoạn trừ, những lậu hoặc nào phải do trừ diệt được đoạn trừ đã được trừ diệt đoạn trừ, những lậu hoặc nào phải do tu tập được đoạn trừ đã được tu tập đoạn trừ; này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy được gọi là đã sống phòng hộ với sự phòng hộ tất cả lậu hoặc, đã đoạn diệt khát ái, đã thoát ly kiết sử, đã chánh quán kiêu mạn, đã diệt tận khổ đau.

Như vậy Thế Tôn thuyết giảng. Các Tỷ-kheo ấy hoan hỷ, tín thọ lời dạy của Thế Tôn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       6836

MƯỜI HAI DUYÊN   6837

772 Thủ -- Tà kiến - Người có chánh kiến
thì tà kiến bị tổn giảm - Kinh
NGUYÊN NHÂN KHIẾN CHO TỔN
GIẢM – Tăng IV, 534

NGUYÊN NHÂN KHIẾN CHO TỔN GIẢM – Tăng IV, 534

1. Này các Tỷ-kheo, có mười tổn giảm sự này.

2. Thế nào là mười?

- Với người có chánh tri kiến, này các Tỷ-kheo,
tà kiến bị tổn giảm, các pháp ác, bất thiện do
duyên tà kiến sanh, các pháp ấy bị tổn giảm.
Các pháp thiện do duyên chánh kiến sanh, các
pháp ấy đi đến viên mãn trong tu tập.
- Với người có chánh tư duy, này các Tỷ-kheo,
tà tư duy bị tổn giảm, và các pháp ác, bất thiện
do duyên tà tư duy sanh, các pháp ấy bị tổn
giảm. Các pháp thiện do duyên chánh tư duy
sanh, các pháp ấy được viên mãn trong tu tập.
- Với người có chánh ngữ... có chánh nghiệp...
có chánh mạng... có chánh tinh tấn... có chánh
niệm... có chánh định... có chánh trí...

MƯỜI HAI DUYÊN                                    6838

- Với người có chánh giải thoát, này các Tỷ-
kheo, tà giải thoát bị tổn giảm, và các pháp ác,
bất thiện do duyên tà giải thoát sanh, các pháp
ấy bị tổn giảm. Do duyên chánh giải thoát, các
thiện pháp đi đến viên mãn trong tu tập.

Này các Tỷ-kheo, có mười tổn giảm sự này.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    6839

773 Thủ -- Tà kiến - Như Lai có tồn tại hay
không...            -             Kinh
AGGIVACCHAGOTTA – 72 Trung
II, 313

KINH AGGIVACCHAGOTTA (Aggivacchagotta suttam) – Bài kinh số 72 – Trung II, 31

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Savatthi (Xá-vệ) Jetavana
(Kỳ-đà-Lâm), tại tinh xá ông Anathapindika (Cấp Cô
Độc). Rồi du sĩ ngoại đạo Vacchagotta đi đến chỗ
Thế Tôn, sau khi đến, nói lên những lời chào đón hỏi
thăm với Thế Tôn, sau khi nói lên những lời chào
đón hỏi thăm thân hữu rồi ngồi xuống một bên. Sau
khi ngồi xuống một bên, du sĩ ngoại đạo Vacchagotta
bạch Thế Tôn:

– Tôn giả Gotama, phải chăng Tôn giả Gotama có tri kiến như sau: "Thế giới là thường trú, chỉ như vậy là chơn, ngoài ra là hư vọng?"

– Này Vaccha, Ta không có tri kiến như sau:

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6840

"Thế giới là thường trú, chỉ như vậy là chơn, ngoài ra là hư vọng".

– Tôn giả Gotama, phải chăng Tôn giả Gotama có tri kiến như sau: "Thế giới là vô thường, chỉ như vậy là chơn, ngoài ra là hư vọng?"

– Này Vaccha, Ta không có tri kiến như sau: "Thế giới là vô thường, chỉ như vậy là chơn, ngoài ra là hư vọng".

– Tôn giả Gotama, phải chăng Tôn giả Gotama có tri kiến như sau: "Thế giới là hữu biên, chỉ như vậy là chơn, ngoài ra là hư vọng?"

– Này Vaccha, Ta không có tri kiến như sau: "Thế giới là hữu biên, chỉ như vậy là chơn, ngoài ra là hư vọng".

– Tôn giả Gotama, phải chăng Tôn giả Gotama có tri kiến như sau: "Thế giới là vô biên, chỉ như vậy là chơn, ngoài ra là hư vọng?"

– Này Vaccha, Ta không có tri kiến như sau: "Thế giới là vô biên, chỉ như vậy là chơn, ngoài ra là hư vọng".

– Tôn giả Gotama, phải chăng Tôn giả Gotama

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6841

có tri kiến như sau: "Sinh mạng và thân thể là một, chỉ như vậy là chơn, ngoài ra là hư vọng?"

– Này Vaccha, Ta không có tri kiến như sau: "Sinh mạng và thân thể là một, chỉ như vậy là chơn, ngoài ra là hư vọng".

– Tôn giả Gotama, phải chăng Tôn giả Gotama có tri kiến như sau: "Sinh mạng và thân thể là khác, chỉ như vậy là chơn, ngoài ra là hư vọng?"

– Này Vaccha, Ta không có tri kiến như sau: "Sinh mạng và thân thể là khác, chỉ như vậy là chơn, ngoài ra là hư vọng".

– Tôn giả Gotama, phải chăng Tôn giả Gotama có tri kiến như sau: "Như Lai có tồn tại sau khi chết, chỉ như vậy là chơn, ngoài ra là hư vọng?"

– Này Vaccha, Ta không có tri kiến như sau: "Như Lai có tồn tại sau khi chết, chỉ như vậy là chơn, ngoài ra là hư vọng".

– Tôn giả Gotama, phải chăng Tôn giả Gotama có tri kiến như sau: "Như Lai không có tồn tại sau khi chết, chỉ như vậy là chơn, ngoài ra là hư vọng?"

– Này Vaccha, Ta không có tri kiến như sau:

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6842

"Như Lai không có tồn tại sau khi chết, chỉ như vậy là chơn, ngoài ra là hư vọng".

– Tôn giả Gotama, phải chăng Tôn giả Gotama
có tri kiến như sau: "Như Lai có tồn tại và không tồn
tại sau khi chết, chỉ như vậy là chơn, ngoài ra là hư
vọng?"

– Này Vaccha, Ta không có tri kiến như sau: "Như Lai có tồn tại và không có tồn tại sau khi chết, chỉ như vậy là chơn, ngoài ra là hư vọng".

– Tôn giả Gotama, phải chăng Tôn giả Gotama
có tri kiến như sau: "Như Lai không có tồn tại và
không không tồn tại sau khi chết, chỉ như vậy là
chơn, ngoài ra là hư vọng?"

– Này Vaccha, Ta không có tri kiến như sau:
"Như Lai không có tồn tại và không không tồn tại
sau khi chết, chỉ như vậy là chơn, ngoài ra là hư
vọng".

– Sao vậy, thưa Tôn giả Gotama? Khi được hỏi: "Phải chăng Tôn giả Gotama có tri kiến như sau: "Thế giới là thường trú, chỉ như vậy là chơn, ngoài ra là hư vọng?", Tôn giả Gotama đã trả lời: "Này Vaccha, Ta không có tri kiến như sau: "Thế giới là thường trú, chỉ như vậy là chơn, ngoài ra là hư

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6843

vọng?"

Sao vậy, thưa Tôn giả Gotama? Khi được hỏi:
"Phải chăng Tôn giả Gotama có tri kiến như sau:
"Thế giới là vô thường, chỉ như vậy là chơn, ngoài ra
là hư vọng?" Tôn giả Gotama đã trả lời: "Này
Vaccha, Ta không có tri kiến như sau: "Thế giới là
vô thường, chỉ như vậy là chơn, ngoài ra là hư
vọng?"

Sao vậy, thưa Tôn giả Gotama? Khi được hỏi: "Phải chăng Tôn giả Gotama có tri kiến như sau: "Thế giới là hữu biên, chỉ như vậy là chơn, ngoài ra là hư vọng?" Tôn giả Gotama đã trả lời: "Này Vaccha, Ta không có tri kiến như sau: "Thế giới là hữu biên, chỉ như vậy là chơn, ngoài ra là hư vọng?"

Sao vậy, thưa Tôn giả Gotama? Khi được hỏi:
"Phải chăng Tôn giả Gotama có tri kiến như sau:
"Thế giới là vô biên, chỉ như vậy là chơn, ngoài ra là
hư vọng?", Tôn giả Gotama đã trả lời: "Này Vaccha,
Ta không có tri kiến như sau: "Thế giới là vô biên,
chỉ như vậy là chơn, ngoài ra là hư vọng?"

... (như trên)...

Sao vậy, thưa Tôn giả Gotama? Khi được hỏi: "Phải chăng Tôn giả Gotama có tri kiến như sau:

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6844

"Như Lai không có tồn tại và không không tồn tại
sau khi chết, chỉ như vậy là chơn, ngoài ra là hư
vọng?", Tôn giả Gotama đã trả lời: "Này Vaccha, Ta
không có tri kiến như sau: "Như Lai không có tồn tại
và không không tồn tại sau khi chết, chỉ như vậy là
chơn, ngoài ra là hư vọng?" Tôn giả Gotama thấy có
sự nguy hại gì mà Ngài không chấp nhận hoàn toàn
những tri kiến này như vậy?

– Này Vaccha, nghĩ rằng: "Thế giới là thường
trú", như vậy là tà kiến, kiến trù lâm, kiến hoang
vu, kiến hý luận, kiến tranh chấp, kiến kiết phược,
đi đôi với khổ, với tàn hại, với não hại, với nhiệt
não, không hướng đến yểm ly, ly tham, đoạn diệt,
an tịnh, thắng trí, giác ngộ, Niết- bàn.

Này Vaccha, nghĩ rằng: "Thế giới là vô thường"... (như trên)... "Thế giới là hữu biên"... "Thế giới là vô biên"... "Sinh mạng và thân thể là một"... "Sinh mạng và thân thể là khác"... "Như Lai có tồn tại sau khi chết"... "Như Lai không có tồn tại sau khi chết"... "Như Lai có tồn tại và không có tồn tại sau khi chết"... Này Vaccha, nghĩ rằng: "Như Lai không có tồn tại và không không tồn tại sau khi chết", như vậy là tà kiến, kiến trù lâm, kiến hoang vu, kiến hý luận, kiến tranh chấp, kiến kiết phược, đi đôi với khổ, với tàn hại, với não hại, với nhiệt não, không hướng

MƯỜI HAI DUYÊN                                       6845

đến yểm ly, ly tham, đoạn diệt, an tịnh, thắng trí, giác
ngộ, Niết-bàn. Này Vaccha, Ta thấy có sự nguy hại
này mà Ta không chấp nhận hoàn toàn những tri
kiến như vậy.

– Nhưng Tôn giả Gotama có tà kiến nào không?

– Này Vaccha, tà kiến đã được Như Lai đoạn
trừ. Nhưng này Vaccha, đây là điều Như Lai đã
thấy: "Đây là sắc, đây là sắc tập, đây là sắc diệt;
đây là thọ, đây là thọ tập, đây là thọ diệt; đây là
tưởng, đây là tưởng tập, đây là tưởng diệt; đây là
hành, đây là hành tập, đây là hành diệt; đây là thức,
đây là thức tập, đây là thức diệt". Do vậy ta nói
rằng, với sự đoạn trừ, ly tham, đoạn diệt, xả bỏ,
vứt bỏ tất cả ảo tưởng tất cả hôn mê, của tất cả
ngã kiến, ngã sở kiến, mạn tùy miên, mà Như Lai
được giải thoát, không còn chấp thủ.

– Thưa Tôn giả Gotama, một Tỷ-kheo được tâm giải thoát như vậy sanh khởi chỗ nào?

– Sanh khởi, này Vaccha, không có áp dụng.

– Như vậy, Tôn giả Gotama, vị ấy không sanh khởi?

– Không sanh khởi, này Vaccha, không có áp

MƯỜI HAI DUYÊN                                        6846

dụng.

– Như vậy, Tôn giả Gotama, vị ấy sanh khởi và không sanh khởi?

– Sanh khởi và không sanh khởi, này Vaccha, không có áp dụng.

– Như vậy, Tôn giả Gotama, vị ấy không sanh khởi và không không sanh khởi?

– Không sanh khởi và không không sanh khởi, này Vaccha, không có áp dụng.

– Khi được hỏi: "Tôn giả Gotama, vị Tỷ-kheo được tâm giải thoát như vậy sanh khởi tại chỗ nào?", Tôn giả đáp: "Sanh khởi, này Vaccha, không có áp dụng". Khi được hỏi: "Như vậy, Tôn giả Gotama, vị ấy không sanh khởi?" Tôn giả đáp: "Không sanh khởi, này Vaccha, không có áp dụng". Khi được hỏi: "Như vậy, Tôn giả Gotama, vị ấy sanh khởi và không sanh khởi?", Tôn giả đáp: "Sanh khởi và không sanh khởi, này Vaccha, không có áp dụng". Khi được hỏi: "Như vậy, Tôn giả Gotama, vị ấy không sanh khởi và không không sanh khởi?", Tôn giả đáp: "Không sanh khởi và không không sanh khởi, này Vaccha, không có áp dụng". Thưa Tôn giả Gotama, tôi trở thành vô tri về điểm này, tôi trở thành mê mờ về điểm

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6847

này, và một số tin tưởng tôi đã có đối với Tôn giả Gotama do các cuộc đàm thoại lúc trước đem lại, nay đã biến mất nơi tôi.

– Này Vaccha, thôi vừa rồi, vô tri của Ông! Thôi
vừa rồi, mê mờ (của Ông)! Này Vaccha, sâu kín là
pháp này, khó thấy, khó giác ngộ, an tịnh, thù thắng,
không thể luận bàn, tế nhị, chỉ bậc trí mới hiểu. Thật
rất khó cho Ông có thể hiểu được, khi Ông thuộc tri
kiến khác, kham nhẫn khác, lý tưởng khác, hành trì
khác, Đạo sư khác. Và này Vaccha, nay Ta trở lại hỏi
Ông. Hãy trả lời nếu Ông kham nhẫn. Này Vaccha,
Ông nghĩ thế nào? Nếu một ngọn lửa cháy đỏ trước
mặt Ông, Ông có biết: "Ngọn lửa này cháy đỏ trước
mặt tôi?"

– Tôn giả Gotama, nếu một ngọn lửa cháy đỏ trước mặt tôi, tôi có biết: "Ngọn lửa này cháy đỏ trước mặt tôi".

– Nhưng nếu, này Vaccha, có người hỏi Ông
như sau: "Ngọn lửa này cháy đỏ trước mặt Ông,
ngọn lửa này do duyên gì mà cháy đỏ?", nếu được
hỏi vậy, này Vaccha, Ông trả lời như thế nào?

– Thưa Tôn giả Gotama, nếu có người hỏi tôi như sau: "Ngọn lửa này cháy đỏ trước mặt Ông, ngọn lửa này do duyên gì mà cháy đỏ?", nếu được hỏi vậy,

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6848

thưa Tôn giả Gotama, tôi sẽ trả lời như sau: "Ngọn lửa cháy đỏ trước mặt tôi, ngọn lửa này cháy đỏ do duyên nhiên liệu cỏ và củi".

– Này Vaccha, nếu ngọn lửa ấy bị tắt trước mặt Ông, Ông có biết: "Ngọn lửa này đã tắt trước mặt tôi?"

– Tôn giả Gotama, nếu ngọn lửa ấy được tắt trước mặt tôi, tôi sẽ biết: "Ngọn lửa này đã tắt trước mặt tôi".

– Này Vaccha, nếu có người hỏi Ông như sau:
"Ngọn lửa này đã tắt trước mặt Ông, ngọn lửa ấy từ
đây đã đi về phương hướng nào, phương Đông,
phương Tây, phương Bắc, hay phương Nam?", được
hỏi vậy, này Vaccha, Ông trả lời thế nào?

– Không có thể áp dụng ở đây, Tôn giả Gotama.
Vì rằng, này Tôn giả Gotama, ngọn lửa ấy đã cháy
vì duyên nhiên liệu cỏ và củi. Khi cỏ và củi ấy hết và
vì không có nhiên liệu khác, nên được xem là không
có nhiên liệu, đã bị tắt.

– Cũng vậy, này Vaccha, do sắc pháp này, nhờ đó mà một người nhận biết Như Lai có thể nhận biết được, sắc pháp ấy đã được Như Lai đoạn diệt, cắt tận gốc rễ, làm cho như thân cây tala không được tái

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6849

sanh, không thể sanh khởi trong tương lai. Giải thoát
khỏi cái gọi là sắc, này Vaccha, là Như Lai, thâm
sâu, vô lượng, khó dò đến đáy như đại dương. Khởi
lên không có áp dụng, không khởi lên không có áp
dụng, khởi lên và không khởi lên không có áp dụng,
không khởi lên và không không khởi lên không có
áp dụng.

Do thọ này, nhờ đó mà một người nhận biết
Như Lai có thể nhận biết được, thọ ấy đã được Như
Lai đoạn diệt, cắt đứt tận gốc rễ, làm cho như thân
cây tala không được tái sanh, không thể sanh khởi
trong tương lai. Giải thoát khỏi cái gọi là thọ, này
Vaccha, là Như Lai, thâm sâu, vô lượng khó dò đến
đáy đại dương, khởi lên không có áp dụng, không
khởi lên không có áp dụng, khởi lên và không khởi
lên không có áp dụng, không khởi lên và không
không khởi lên không có áp dụng.

Do tưởng này, nhờ đó mà một người nhận biết
Như Lai có thể nhận biết được, tưởng ấy đã được
Như Lai đoạn diệt, cắt đứt tận gốc rễ, làm cho như
thân cây tala không được tái sanh, không thể sanh
khởi trong tương lai. Giải thoát khỏi cái gọi là tưởng,
này Vaccha, là Như Lai, thâm sâu, vô lượng... (như
trên)... không khởi lên và không không khởi lên
không có áp dụng.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       6850

Do những hành này nhờ đó mà một người nhận
biết Như Lai có thể nhận biết được, các hành ấy đã
được Như Lai đoạn diệt, cắt đứt tận gốc rễ, làm cho
như thân cây tala không được tái sanh, không thể
sanh khởi trong tương lai. Giải thoát khỏi những cái
gọi là hành, này Vaccha, là Như Lai, thâm sâu, vô
lượng... (như trên)... không khởi lên và không không
khởi lên, không có áp dụng.

Do thức này, nhờ đó mà một người nhận thức Như Lai có thể nhận thức được, cái thức ấy đã được Như Lai đoạn diệt, cắt đứt được tận gốc rễ, làm cho như thân cây tala không được tái sanh, không thể sanh khởi trong tương lai. Giải thoát khỏi cái gọi là thức, này Vaccha, là Như Lai, thâm sâu, vô lượng, khó dò đến đáy như đại dương, khởi lên không có áp dụng, không khởi lên không có áp dụng, khởi lên và không khởi lên không có áp dụng, không khởi lên và không không khởi lên không có áp dụng.

Khi được nói vậy, du sĩ ngoại đạo Vacchagotta bạch Thế Tôn:

– Thưa Tôn giả Gotama, như một cây tala lớn, không xa làng hay thị trấn, vì vô thường nên cành lá rơi rụng, vỏ và đọt non rơi rụng, giác cây rơi rụng và sau một thời gian, với cành lá rơi rụng, với vỏ và đọt

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6851

non rơi rụng, với giác cây rơi rụng, cây ấy thuần tịnh
chỉ còn lại lõi cây. Cũng vậy, lời nói này của Tôn giả
Gotama, với cành lá rơi rụng, với vỏ và đọt non rụng,
với giác cây rơi rụng, lời nói ấy thuần tịnh, chỉ còn
lại lõi cây.

Thật vi diệu thay, Tôn giả Gotama! Thật vi diệu
thay, Tôn giả Gotama! Như người dựng đứng lại
những gì bị quăng ngã xuống, phơi bày ra những gì
bị che kín, chỉ đường cho người bị lạc hướng, đem
đèn sáng vào trong bóng tối để những ai có mắt có
thể thấy sắc; cũng vậy, Chánh pháp đã được Tôn giả
Gotama dùng nhiều phương tiện trình bày giải thích.
Con xin quy y Tôn giả Gotama, quy Pháp và quy y
Tăng. Mong Tôn giả Gotama nhận con làm đệ tử, từ
nay trở đi cho đến mạng chung, con trọn đời quy
ngưỡng.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6852

774 Thủ -- Tà kiến - Như Lai có tồn tại hay không... - Kinh KHÔNG TUYÊN BỐ – Tăng III, 368

KHÔNG TUYÊN BỐ –Tăng III, 368

1. Bấy giờ một Tỷ-kheo đi đến Thế Tôn, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, Tỷ-kheo ấy bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, do nhân gì, do duyên gì, đối với Thánh đệ tử có nghe nhiều, nghi ngờ không khởi lên đối với những vấn đề không được tuyên bố?

2. - Này Tỷ-kheo, do kiến diệt, với vị Thánh đệ từ có nghe nhiều, nghi ngờ không khởi lên đối với những vấn đề không được tuyên bố.

 "Sau khi chết, Như Lai có tồn tại", này Tỷ-kheo, là một tà kiến.

- "Sau khi chết, Như Lai không tồn tại", là một
tà kiến.
- "Sau khi chết, Như Lai có tồn tại và không tồn
tại", là một tà kiến.
- "Sau khi chết, Như Lai không có tồn tại và
không không tồn tại", là một tà kiến.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6853

Này Tỷ-kheo, kẻ phàm phu không có nghe nhiều,
không tuệ tri kiến, không tuệ tri kiến tập khởi, không
tuệ tri kiến đoạn diệt, không tuệ tri con đường đưa
đến kiến đoạn diệt; kiến ấy của người ấy tăng
trưởng. Người ấy không thoát khỏi sanh, già, chết,
sầu, bi, khổ, ưu, nảo. Ta nói rằng: « Người ấy không
thoát khỏi khổ ».

Này Tỷ-kheo, vị Thánh đệ tử có nghe nhiều, tuệ tri
kiến, tuệ tri kiến tập khởi, tuệ tri kiến đoạn diệt, tuệ
tri con đường đưa đến kiến đoạn diệt; kiến của người
ấy tiêu diệt. Người ấy giải thoát khỏi sanh, già, chết,
sầu, bi, khổ, ưu, não. Ta nói rằng: "Người ấy thoát
khỏi khổ".

Này Tỷ-kheo, do biết vậy, do thấy vậy, vị Thánh đệ
tử có nghe nhiều không có tuyên bố: "Sau khi chết,
Như Lai có tồn tại", không có tuyên bố: "Sau khi
chết, Như Lai không có tồn tại", không có tuyên bố:
"Sau khi chết, Như Lai có tồn tại và không tồn tại",
không có tuyên bố: "Sau khi chết, Như Lai không tồn
tại và không không tồn tại".

Do biết vậy, do thấy vậy, này Tỷ-kheo, vị Thánh đệ tử có nghe nhiều có một thái độ không tuyên bố đối với những vấn đề không được tuyên bố.

MƯỜI HAI DUYÊN                                        6854

Do biết vậy, do thấy vậy, này Tỷ-kheo, vị Thánh đệ
tử không có sợ hãi, không có rung động, không có
chấn động, không rơi vào hoảng sợ đối với các vấn
đề không được tuyên bố.

 "Sau khi chết, Như Lai có tồn tại", này Tỷ-kheo,
thuộc về khát ái, thuộc về tưởng, thuộc về tư duy,
thuộc về lý luận, thuộc về chấp thủ, thuộc về truy
hối.

- "Sau khi chết, Như Lai không tồn tại", này Tỷ-
kheo, thuộc về khát ái, thuộc về tưởng, thuộc
về tư duy, thuộc về lý luận, thuộc về chấp thủ,
thuộc về truy hối.
- "Sau khi chết, Như Lai có tồn tại và không tồn
tại", này Tỷ-kheo, thuộc về khát ái, thuộc về
tưởng, thuộc về tư duy, thuộc về lý luận, thuộc
về chấp thủ, thuộc về truy hối.
- "Sau khi chết, Như Lai không tồn tại và không
không tồn tại", này Tỷ-kheo, thuộc về khát ái,
thuộc về tưởng, thuộc về tư duy, thuộc về lý
luận, thuộc về chấp thủ, thuộc về truy hối.

Này Tỷ-kheo, kẻ phàm phu nghe ít, không tuệ tri truy hối, không tuệ tri truy hối tập khởi, không tuệ tri truy hối đoạn diệt, không tuệ tri con đường đưa đến truy hối đoạn diệt. Truy hối của người ấy tăng trưởng. Người ấy không giải thoát khỏi sanh, già, chết, sầu,

MƯỜI HAI DUYÊN                                        6855

bi, khổ, ưu, não. Ta nói rằng: "Người ấy không thoát khỏi khổ".

Này Tỷ-kheo, Thánh đệ tử có nghe nhiều, tuệ tri truy
hối, tuệ tri truy hối tập khởi, tuệ tri truy hối đoạn
diệt, tuệ tri con đường đi đến truy hối đoạn diệt. Truy
hối của vị ấy tiêu diệt. Vị ấy giải thoát khỏi sanh, già,
chết, sầu, bi, khổ, ưu, não. Ta nói rằng: "Người ấy
thoát khỏi khổ".

Do biết vậy, do thấy vậy, này Tỷ-kheo, Thánh đệ tử
nghe nhiều, không tuyên bố: "Sau khi chết, Như Lai
có tồn tại", không tuyên bố: "Sau khi chết, Như Lai
không tồn tại", không tuyên bố: "Sau khi chết, Như
Lai có tồn tại và không tồn tại", không tuyên bố: "Sau
khi chết, Như Lai không tồn tại và không không tồn
tại".

Do biết vậy, do thấy vậy, này Tỷ-kheo, Thánh đệ tử
không có sợ hãi, không có rung động, không có chấn
động, không rơi vào hoảng sợ đối với các vấn đề
không được tuyên bố.

Này các Tỷ-kheo, đây là nhơn, đây là duyên, đối với Thánh đệ tử có nghe nhiều, nghi ngờ không khởi lên đối với những vấn đề không được tuyên bố.

MƯỜI HAI DUYÊN                                         6856

775 Thủ -- Tà kiến - Như Lai có tồn tại hay không... - Kinh KOKANUDA – Tăng IV, 506

KOKANUDA – Tăng IV, 506

1. Một thời, Tôn giả Ànanda trú ở Ràjagaha, tại suối
nước nóng Tapodàràma. Rồi Tôn giả Ànanda khi
đêm vừa mới sáng, thức dậy đi đến Tapodàràma để
rửa tay chân. Rửa tay chân xong, ở Tapodà, sau khi
ra khỏi, Tôn giả đứng đắp một y để phơi tay chân cho
khô. Bấy giờ có tu sĩ Kokanuda, khi đêm vừa mới
sáng, thức dậy đi đến Tapodà để rửa tay chân. Du sĩ
Kokanuda thấy Tôn giả Ànanda từ xa đi đến, sau khi
thấy, nói với Tôn giả Ànanda:

- Hiền giả là ai?

- Thưa Hiền giả, tôi là Tỷ-kheo.

- Này Hiền giả, thuộc về các Tỷ-kheo nào?

- Là Sa-môn Thích tử.

- Này Hiền giả, Hiền giả chúng tôi muốn hỏi Hiền giả một vài vấn đề.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    6857

- Nếu Hiền giả cho tôi cơ hội để trả lời câu hỏi, thì này Hiền giả, hãy hỏi đi. Sau khi nghe, chúng tôi sẽ được biết.

2. - Thưa Hiền giả, có phải: "Thế giới là thường còn. Kiến này là sự thật, kiến nào khác là hư vọng, kiến là như vậy." Có phải không Hiền giả?

- Thưa Hiền giả, tôi không có kiến như vậy: " Thế giới là thường còn. Kiến này là sự thật, kiến nào khác là hư vọng."

- Vậy có phải: "Thế giới là vô thường. Kiến này là sự thật, kiến nào khác là hư vọng"? Kiến là như vậy, có phải không Hiền giả?

- Thưa Hiền giả, tôi không có kiến như vầy: « Thế giới là vô thường, kiến này là sự thật, kiến nào khác là hư vọng ».

- Có phải thưa Hiền giả: "Thế giới là có biên tế... "Thế giới là không biên tế... "Sinh mạng và thân thể là một... "Sinh mạng và thân thể là khác... "Như Lai có tồn tại sau khi chết... "Như Lai không tồn tại sau khi chết... "Như Lai có tồn tại và không tồn tại sau khi chết... "Như Lai không có tồn tại và không không tồn tại sau khi chết... Kiến này là sự thật, kiến nào

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6858

khác là hư vọng"? Kiến là như vậy, có phải không Hiền giả?

- Thưa Hiền giả, tôi không có kiến như vầy: "Như Lai không có tồn tại và không không tồn tại sau khi chết. Kiến này là sự thật, kiến nào khác là hư vọng".

- Vậy thưa Hiền giả, Hiền giả không biết, Hiền giả không thấy.

- Thưa Hiền giả, không phải tôi không hết, không phải tôi không thấy. Thưa Hiền giả, tôi có biết, tôi có thấy.

3. - Có phải thưa Hiền giả, "Thế giới là thường còn. Kiến này là sự thật, kiến nào khác là hư vọng"? Được hỏi vậy, Hiền giả nói: "Thưa Hiền giả, tôi không có kiến như vậy: "Thế giới là thường còn. Kiến này là sự thật, kiến nào là khác là hư vọng". Có phải thưa Hiền giả: "Thế giới là vô thường. Kiến này là sự thật, kiến nào khác là hư vọng"? ... "Thế giới là có biên tế... Thế giới là vô biên... "Sinh mạng và thân thể là một... Sinh mạng và thân thể là khác... "Như Lai có tồn tại sau khi chết... "Như Lai không có tồn tại sau khi chết... "Như Lai có tồn tại và không tồn tại sau khi chết... "Như Lai không có tồn tại và không không tồn tại sau khi chết. Kiến này là sự thật, kiến nào khác là hư vọng"? Được hỏi vậy, Hiền giả nói: "Thưa Hiền

MƯỜI HAI DUYÊN                                        6859

giả, tôi không có kiến như vầy: "Như Lai không tồn tại và không không tồn tại sau khi chết. Kiến này là sự thật, kiến nào khác là hư vọng""?

Vậy thưa Hiền giả: "Hiền giả không biết, Hiền giả
không thấy? " Được hỏi vậy, Hiền giả nói: "Thưa
Hiền giả, không phải tôi không biết, không phải tôi
không thấy. Thưa Hiền giả: tôi có biết, tôi có thấy".
Vậy thưa hiền giả, "cần phải hiểu như thế nào, ý
nghĩa lời nói này? "

4. - "Thế giới là thường còn. Kiến này là sự thật, kiến nào khác là hư vọng". Thưa Hiền giả, đây là tà kiến. "Thế giới là vô thường. Kiến này là sự thật, kiến nào khác là hư vọng". Thưa Hiền giả, đây là tà kiến. "Thế giới có biên tế... "Thế giới không biên tế... "Sinh mạng và thân thể là một... "Sinh mạng và thân thể là khác... "Như Lai có tồn tại sau khi chết... "Như Lai không có tồn tại sau khi chết... "Như Lai có tồn tại và không tồn tại sau khi chết... "Như Lai có tồn tại và không không tồn tại sau khi chết. Kiến này là sự thật, kiến nào khác là hư vọng". Thưa Hiền giả, đây là tà kiến. Thưa hiền giả, xa cho đến như vậy là các tà kiến. Xa cho đến như vậy là kiến xứ, kiến trú, kiến triền phược, kiến khởi, kiến diệt, tôi có biết điều ấy, tôi có thấy điều ấy. Do tôi có biết điều ấy, tôi có thấy điều ấy, làm sao tôi lại trả lời: « Tôi không biết, tôi

MƯỜI HAI DUYÊN                                        6860

không thấy"! Thưa Hiền giả: "Tôi có biết, tôi có thấy".

- Hiền giả tên là gì? Và như thế nào các vị đồng Phạm hạnh biết Hiền giả?

- Thưa Hiền giả, Ànanda là tên của tôi. Và các vị đồng Phạm hạnh biết tôi là Ànanda.

- Ôi tôi đang nói chuyện với Tôn giả Đại sư, mà tôi
không biết là Tôn giả Ànanda. Nếu chúng tôi biết là
Tôn giả Ànanda, tôi đã không nói nhiều như vậy,
mong Tôn giả Ànanda tha lỗi cho.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   6861

776 Thủ -- Tà kiến - Sự thanh tịnh chứng được nhờ luân hồi - ĐẠI Kinh SƯ TỬ HỐNG – 12 Trung I, 161

ĐẠI KINH SƯ TỬ HỐNG (Mahasihanada suttam) – Bài kinh số 12 – Trung I, 161

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú tại Vesali (Tỳ-xá-ly), ở phía ngoài thành, trong một khu rừng phía Tây. Lúc bấy giờ, Sunakkhatta thuộc bộ lạc Licchavi, vừa mới từ bỏ Pháp luật này, nói lời nói như sau trong Hội chúng ở Vesali: "Sa-môn Gotama không có pháp thượng nhân, không có tri kiến thù thắng xứng đáng bậc Thánh; Sa-môn Gotama thuyết pháp, pháp ấy tự mình tạo ra, do suy luận tác thành, tùy thuận trắc nghiệm, và thuyết cho một mục tiêu đặc biệt, có khả năng hướng thượng, có thể dẫn người thực hành diệt tận khổ đau". Lúc ấy Tôn giả Sariputta vào buổi sáng, đắp y, cầm bát, vào thành Vesali để khất thực. Tôn giả Sariputta nghe Sunakkhatta thuộc bộ lạc Licchavi nói như sau trong Hội chúng ở Vesali: "Sa- môn Gotama không có pháp thượng nhân, không có

MƯỜI HAI DUYÊN                                    6862

tri kiến thù thắng xứng đáng bậc Thánh; Sa-môn
Gotama thuyết pháp, pháp ấy tự mình tạo ra, do suy
luận tác thành, tùy thuận trắc nghiệm và thuyết pháp
cho một mục tiêu đặc biệt, có khả năng hướng
thượng, có thể dẫn người thực hành diệt tận khổ
đau".

Rồi Tôn giả Sariputta khất thực xong, sau khi ăn và đi khất thực trở về đến chỗ ở Thế Tôn, sau khi đến đảnh lễ Ngài và ngồi xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên, Tôn giả Sariputta bạch Thế Tôn:

– Bạch Thế Tôn, Sunakkhatta thuộc bộ lạc
Licchavi, vừa mới từ bỏ Pháp luật này, nói lời nói
như sau trong Hội chúng Vesali: ""Sa-môn Gotama
không có pháp thượng nhân... (như trên)... diệt tận
khổ đau".

– Này Sariputta, Sunakkhatta phẫn nộ và ngu si,
do phẫn nộ nên nói lên lời ấy. Này Sariputta, Ông ta
nghĩ: "Ta sẽ nói xấu". Thế mà kẻ ngu Sunakkhatta
lại nói lời tán thán Như Lai. Này Sariputta, ai nói
như sau là tán thán Như Lai: "Pháp ấy được thuyết
giảng cho một mục tiêu đặc biệt, có khả năng hướng
dẫn người thực hành diệt tận khổ đau".

 Này Sariputta, đối với Sunakkhatta ngu si kia,

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6863

sẽ không có tùy pháp về Ta như sau: "Đây là
Như Lai, A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, Minh
Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô
Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân
Sư, Phật, Thế Tôn".
 Này Sariputta, đối với Sunakkhatta ngu si kia,
sẽ không có tùy pháp này về Ta như sau: "Đây
là Thế Tôn, vị đã chứng được các loại thần
thông, một thân hiện ra nhiều thân, nhiều thân
hiện ra một thân, hiện hình, biến hình, đi ngang
qua vách, qua thành, qua núi, như đi ngang hư
không, độn thổ trồi lên ngang qua đất liền như
ở trong nước, đi trên nước không chìm như trên
đất liền, ngồi kiết-già đi trên hư không như con
chim; với bàn tay, chạm và rờ mặt trăng và mặt
trời, những vật có đại oai lực, đại oai thần như
vậy, có thể tự thân bay đến cõi Phạm Thiên".
 Này Sariputta, đối với Sunakkhatta ngu si kia
sẽ không có tùy pháp này về Ta như sau: "Đây
là Thế Tôn với thiên nhĩ thanh tịnh siêu nhân
có thể nghe hai loại tiếng chư Thiên và loài
Người, xa và gần".
 Này Sariputta, đối với Sunakkhatta ngu si kia
sẽ không có tùy pháp này về Ta như sau: "Đây
là Thế Tôn, sau khi đi sâu vào tâm chúng sanh,
tâm loài Người với tâm của mình, vị ấy biết
được như sau: "Tâm có tham biết là tâm có

MƯỜI HAI DUYÊN                                   6864

tham. Hay tâm không tham biết là tâm không
tham... tâm chuyên chú... tâm tán loạn... đại
hành tâm... không phải đại hành tâm... tâm
chưa vô thượng... tâm vô thượng... Tâm Thiền
định... Tâm không Thiền định... tâm giải
thoát... tâm không giải thoát biết là tâm không
giải thoát". Vị ấy biết như vậy.

Này Sariputta, Như Lai có đầy đủ mười Như
Lai lực, chính nhờ thành tựu mười lực này, Như Lai
tự nhận cho mình địa vị Ngưu Vương, rống tiếng
rống con sư tử trong các Hội chúng và chuyển Phạm
luân. Thế nào là mười?

11.   Ở đây, này Sariputta, Như Lai như thật tuệ tri xứ là xứ, phi xứ là phi xứ (Tri thị xứ phi xứ lực). Này Sariputta, Như Lai như thật tuệ tri xứ là xứ, phi xứ là phi xứ. Như vậy là Như Lai lực của Như Lai. Chính nhờ Như Lai lực này Như Lai tự nhận cho mình địa vị Ngưu Vương, rống lên tiếng rống con sư tử trong các Hội chúng, và chuyển Phạm luân. 12.   Lại nữa, này Sariputta, Như Lai như thật tuệ tri quả báo tùy thuộc sở do, tùy theo sở nhân của các hành nghiệp quá khứ, vị lai, hiện tại (Tri tam thế nghiệp báo lực.) Này Sariputta, Như Lai như thật tuệ tri... (như trên)... và chuyển Phạm luân. 13.   Lại nữa, này Sariputta, Như Lai như thật tuệ tri

MƯỜI HAI DUYÊN                                          6865

con đường đưa đến tất cả cảnh giới (Tri nhứt
thiết đạo trí lực). Này Sariputta, Như Lai như thật
tuệ tri... (như trên)... và chuyển Phạm luân.
14.   Lại nữa, này Sariputta, Như Lai như thật tuệ tri
thế giới với mọi cảnh giới, nhiều chủng loại,
nhiều sai biệt (Tri thế gian chủng chủng tánh
lực). Này Sariputta, Như Lai như thật tuệ tri...
(như trên)... và chuyển Phạm luân.
15.   Lại nữa, này Sariputta, Như Lai như thật tuệ tri
chí hướng sai biệt của các loại hữu tình (Tri tha
chúng sanh chưởng chưởng dục lực). Này
Sariputta, Như Lai như thật tuệ tri ... chuyển
Phạm luân.
16.   Lại nữa, này Sariputta, Như Lai như thật tuệ tri
những căn thượng hạ của các loài hữu tình, loài
Người (Tri tha chúng sanh chư căn thượng hạ
lực). Này Sariputta, Như Lai như thật tuệ tri...
(như trên)... và chuyển Phạm luân.
17.   Lại nữa, này Sariputta, Như Lai như thật tuệ tri
sự tạp nhiễm, sự thanh tịnh, sự xuất khởi của
các Thiền, chứng về Thiền, về giải thoát, về định
(Tri chư Thiền tam muội lực). Này Sariputta, Như
Lai như thật tuệ tri... (như trên)... và chuyển Phạm
luân.
18.   Lại nữa, này Sariputta, Như Lai nhớ đến các đời

MƯỜI HAI DUYÊN                                          6866

sống quá khứ, như một đời, hai đời, ba đời, bốn
đời, năm đời, mười đời, hai mươi đời, ba mươi
đời, bốn mươi đời, năm mươi đời, một trăm đời,
một ngàn đời, một trăm ngàn đời, nhiều hoại kiếp,
nhiều thành kiếp, nhiều thành hoại kiếp. Ngài nhớ
rằng: "Tại chỗ kia, Ta có tên như thế này, dòng
họ như thế này, giai cấp như thế này, thọ khổ lạc
như thế này, tuổi thọ đến mức như thế này. Sau
khi chết tại chỗ kia, Ta được sanh ra chỗ nọ. Tại
chỗ ấy, Ta có tên như thế này, dòng họ như thế
này, giai cấp như thế này, thọ khổ lạc như thế này,
tuổi thọ đến mức như thế này. Sau khi chết tại chỗ
nọ, Ta được sanh ra ở đây". Như vậy, Như Lai
nhớ đến nhiều đời sống quá khứ cùng với các nét
đại cương và các chi tiết. Này Sariputta, Như Lai
như thật tuệ tri... (như trên)... và chuyển Phạm
luân.
19.   Lại nữa, này Sariputta, Như Lai với thiên nhãn
thuần tịnh, siêu nhân, thấy sự sống và chết của
chúng sanh. Như Lai tuệ tri rõ rằng, chúng sanh
người hạ liệt, kẻ cao sang, người đẹp đẽ, kẻ thô
xấu, người may mắn, kẻ bất hạnh đều do hạnh
nghiệp của họ. Các chúng sanh này làm những ác
hạnh về thân, về lời và về ý, phỉ báng các bậc
Thánh, theo tà kiến, tạo các nghiệp theo tà kiến.
Những người này sau khi thân hoại mạng chung
phải sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục.

MƯỜI HAI DUYÊN                                         6867

Các chúng sanh này làm những thiện hạnh về
thân, về lời và về ý, không phỉ báng các bậc
Thánh, theo chánh kiến, tạo các nghiệp theo
chánh kiến. Những người này, sau khi thân hoại
mạng chung, được sanh lên các thiện thú, cõi
Trời, trên đời này. Như vậy, Như Lai với thiên
nhãn thuần tịnh, siêu nhân, thấy sự sống chết của
chúng sanh. Như Lai tuệ tri rằng, chúng sanh,
người hạ liệt, kẻ cao sang, người đẹp đẽ, kẻ thô
xấu, người may mắn, kẻ bất hạnh, đều do hạnh
nghiệp của họ. Này Sariputta, Như Lai như thật
tuệ tri... (như trên)... và chuyển Phạm luân.
20.   Lại nữa, này Sariputta, Như Lai nhờ đoạn trừ các
lậu hoặc tự mình chứng tri, chứng ngộ, thành tựu
và an trú ngay trong hiện tại vô lậu tâm giải thoát,
tuệ giải thoát. Này Sariputta, Như Lai nhờ đoạn
trừ các lậu hoặc, tự mình với thắng trí chứng ngộ,
chứng đạt và an trú ngay trong hiện tại vô lậu tâm
giải thoát, tuệ giải thoát. Chính nhờ Như Lai lực
này, Như Lai tự nhận cho mình địa vị Ngưu
Vương, rống tiếng rống con sư tử trong các Hội
chúng và chuyển Phạm luân.

Này Sariputta, Như Lai có đầy đủ mười Như Lai
lực. Chính nhờ thành tựu mười lực này, Như Lai tự
nhận cho mình địa vị Ngưu Vương, rống tiếng rống
sư tử trong các Hội chúng và chuyển Phạm luân.

MƯỜI HAI DUYÊN                                          6868

Này Sariputta, nếu ai biết Ta như vậy, thấy Ta như vậy mà còn nói: "Sa-môn Gotama không có pháp Thượng nhân, không có tri kiến thù thắng xứng đáng bậc Thánh. Sa-môn Gotama thuyết pháp, pháp ấy tự mình tạo ra, do suy luận tác thành, tùy thuận trắc nghiệm, thuyết pháp cho một mục tiêu đặc biệt, có khả năng hướng thượng, có thể hướng dẫn người thực hành diệt tận khổ đau". Này Sariputta, nếu người ấy không từ bỏ lời nói ấy; không từ bỏ tâm ấy, không đoạn trừ tà kiến ấy; người ấy sẽ bị rơi vào địa ngục như một gánh nặng bị quăng bỏ một bên.

Này Sariputta, như Tỷ-kheo thành tựu giới hạnh, thành tựu Thiền định, thành tựu trí tuệ có thể chứng được chánh trí ngay trong hiện tại. Này Sariputta, Ta nói như vậy là sự thành tựu như vậy. Nếu người ấy không từ bỏ lời nói ấy không từ bỏ tâm ấy, không đoạn trừ tà kiến ấy; người ấy sẽ bị rơi vào địa ngục như một gánh nặng bị quăng bỏ một bên.

Này Sariputta, có bốn pháp vô sở úy chính nhờ thành tựu bốn pháp này, Như Lai tự nhận cho mình địa vị Ngưu Vương, rống tiếng rống con sử tử trong các Hội chúng và chuyển Phạm luân. Thế nào là bốn?

5. Này Sariputta, Ta thấy không có lý do gì, một Sa- môn, Bà-la-môn, chư Thiên, Ma vương, Phạm

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6869

thiên hay một ai ở đời có thể chỉ trích Ta đúng
pháp rằng: "Các pháp này chưa được chứng ngộ
hoàn toàn, mà quý vị tự xưng đã chứng ngộ hoàn
toàn". Này Sariputta, vì Ta thấy không có lý do gì
như vậy, nên Ta sống đạt được an ổn, đạt được
không sợ hãi, đạt được vô úy.

6. Này Sariputta, Ta thấy không có lý do gì... có thể
chỉ trích Ta đúng pháp rằng: "Các lậu hoặc này
chưa được đoạn trừ mà quý vị tự xưng đã đoạn
trừ". Này Sariputta, vì Ta không thấy... đạt được
vô úy.

7. Này Sariputta, Ta thấy không có lý do gì... có thể
chỉ trích Ta đúng pháp rằng: "Những pháp này
được gọi là các chướng ngại pháp khi được thực
hành thời không có gì gọi là chướng ngại pháp
cả". Này Sariputta, vì Ta không thấy... đạt được
vô úy.

8. Này Sariputta, Ta thấy không có lý do gì một Sa-
môn Bà-la-môn, chư Thiên, Ma vương, Phạm
thiên hay một ai ở đời có thể chỉ trích Ta đúng
pháp rằng: "Pháp do quý vị thuyết giảng không
đưa đến mục tiêu đặc biệt, không có khả năng
hướng thượng, không có thể dẫn người thực hành
đến diệt tận khổ đau". Này Sariputta, vì Ta thấy

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6870

không có lý do gì như vậy, nên Ta sống đạt được an ổn, đạt được không sợ hãi, đạt được vô úy.

Này Sariputta, có bốn pháp vô sở úy, chính nhờ
thành tựu bốn pháp này, Như Lai tự nhận cho mình
địa vị Ngưu Vương... chuyển Phạm luân. Này
Sariputta, nếu ai biết Ta như vậy... người ấy sẽ bị rơi
vào địa ngục như một gánh nặng bị quăng bỏ một
bên.

Này Sariputta, có tám Hội chúng này:

 Hội chúng Sát đế lỵ,
 Hội chúng Bà-la-môn,
 Hội chúng Gia chủ,
 Hội chúng Sa-môn,
 Hội chúng Tứ thiên vương,
 Hội chúng Tam thập tam thiên,
 Hội chúng Màra,
 Hội chúng Phạm thiên.

Này Sariputta, có tám Hội chúng này. Này
Sariputta, Như Lai thành tựu bốn pháp vô sở úy như
vậy, đến gần và vào tám Hội chúng này. Này
Sariputta, Ta nhớ lại Ta đã đến hàng trăm Hội chúng
Sát-đế-lỵ. Tuy vậy, trước khi Ta ngồi xuống tại chỗ
ấy, trước khi Ta nói chuyện và trước khi Ta đàm

MƯỜI HAI DUYÊN                                       6871

luận; này Sariputta, Ta thấy không có lý do gì để nghĩ
rằng: "Chắc chắn sự sợ hãi và run sợ sẽ đến ám ảnh
Ta". Này Sariputta, vì Ta thấy không có lý do gì như
vậy, nên Ta sống đạt được an ổn, đạt được không sợ
hãi, đạt được vô úy.

Này Sariputta, Ta nhớ lại, Ta đã đến hàng trăm
Hội chúng Bà-la-môn... (như trên)... Hội chúng Gia
chủ... Hội chúng Sa-môn... Hội chúng Tứ thiên
vương... Hội chúng Tam thập tam thiên... Hội chúng
Màra... Hội chúng Phạm thiên. Tuy vậy, trước khi Ta
ngồi xuống tại chỗ ấy, trước khi Ta nói chuyện và
trước khi Ta đàm luận, này Sariputta, Ta thấy không
có một lý do gì để nghĩ rằng: "Chắc chắn sự sợ hãi
và run sợ sẽ đến ám ảnh Ta". Này Sariputta, vì Ta
thấy không có lý do gì như vậy, nên Ta sống đạt được
an ổn, đạt được không sợ hãi, đạt được vô úy. Này
Sariputta, nếu ai biết Ta như vậy... người ấy sẽ bị rơi
vào địa ngục, như một gánh nặng bị quăng bỏ một
bên.

Này Sariputta, có bốn loại sanh. Thế nào là bốn? Noãn sanh, thai sanh, thấp sanh, hóa sanh.

 Này Sariputta, thế nào là noãn sanh? Này Sariputta, những loại chúng sanh nào phá vỏ trứng mà sanh, này Sariputta như vậy gọi là

MƯỜI HAI DUYÊN                                       6872

noãn sanh.
 Và này Sariputta, thế nào là thai sanh? Này
Sariputta, những loại chúng sanh nào phá màn
da mỏng che chỗ kín mà sanh, này Sariputta,
như vậy gọi là thai sanh.
 Và này Sariputta, thế nào là thấp sanh? Này
Sariputta, những loại chúng sanh nào sanh ra
từ cá thúi, từ xác chết thúi, từ cháo cơm thúi,
hay trong hồ nước dơ hay trong ao nước nhớp.
Này Sariputta, như vậy gọi là thấp sanh.
 Và này Sariputta, thế nào là hóa sanh? Chư
Thiên, các chúng sanh ở địa ngục, một số thuộc
loài người và một số thuộc đọa xứ. Này
Sariputta, như vậy gọi là hóa sanh.

Này Sariputta có bốn loại sanh như vậy. Này
Sariputta, nếu ai biết Ta như vậy... người ấy sẽ bị rơi
vào địa ngục, như một gánh nặng bị quăng bỏ một
bên.

Này Sariputta, có năm loại sanh thú này. Thế nào là năm? Địa ngục, bàng sanh, ngạ quỷ, loài Người, chư Thiên.

 Này Sariputta, Ta tuệ tri địa ngục, con đường đưa đến địa ngục và hành lộ đưa đến địa ngục. Tùy theo hạnh nghiệp, sau khi thân hoại mạng chung,

MƯỜI HAI DUYÊN                                       6873

phải sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục, sự việc này ta cũng tuệ tri.

 Và này Sariputta, Ta tuệ tri bàng sanh, con đường
đưa đến bàng sanh. Tùy theo hạnh nghiệp, sau khi
thân hoại mạng chung, phải sanh vào bàng sanh,
sự việc này Ta cũng tuệ tri.

 Và này Sariputta, Ta tuệ tri ngạ quỷ, con đường
đưa đến ngạ quỷ, và hành lộ đưa đến ngạ quỷ. Tùy
theo hành nghiệp, sau khi thân hoại mạng chung,
phải sanh vào ngạ quỷ, sự việc này Ta cũng tuệ
tri.

 Và này Sariputta, Ta cũng tuệ tri loài Người, con
đường đưa đến thế giới loài Người và hành lộ đưa
đến thế giới loài Người. Tùy theo hành nghiệp,
sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào loài
Người, sự việc này Ta cũng tuệ tri.

 Và này Sariputta, Ta cũng tuệ tri chư Thiên, con
đường đưa đến Thiên giới và hành lộ đưa đến
Thiên giới. Tùy theo hành nghiệp, sau khi thân
hoại mạng chung, sanh vào thiện thú, Thiên giới,
thế giới này, sự việc này Ta cũng tuệ tri.

 Và này Sariputta, Ta cũng tuệ tri Niết-bàn, con

MƯỜI HAI DUYÊN                                    6874

đường đưa đến Niết-bàn và hành lộ đưa đến Niết-
bàn. Tùy theo hành nghiệp, do đoạn trừ các lậu
hoặc, sau khi tự mình với thắng trí, chứng ngộ,
chứng đạt và an trú ngay trong hiện tại vô lậu tâm
giải thoát, tuệ giải thoát, sự việc này, Ta cũng tuệ
tri.

Này Sariputta, ở đây, với tâm của Ta, Ta tuệ tri tâm của một số người: "Hành nghiệp của người này như vậy, cử chỉ như vậy, bước vào đạo lộ như vậy, sau khi thân hoại mạng chung sẽ sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục như vậy". Sau một thời gian, với thiên nhãn thanh tịnh, siêu nhân, Ta thấy người ấy, sau khi thân hoại mạng chung sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục, phải cảm thọ những cảm giác cực khổ, thống khổ, khốc liệt. Này Sariputta, cũng như có một hố than sâu hơn thân người, đầy vun than hừng, không có lửa ngọn, không có khói, và một người đi đến, bị nóng bức áp đảo, bị nóng bức hành hạ, mệt mỏi khô cổ, đắng họng, khát nước, và đi thẳng đến hố than ấy chỉ bằng một con đường. Một người có mắt thấy người ấy, có thể nói: "Hành nghiệp của người này như vậy, cử chỉ như vậy, bước vào đạo lộ như vậy, sẽ đi đến hố than kia". Sau một thời gian, người ấy sẽ thấy người kia rơi vào hố than ấy và phải cảm thọ những cảm giác cực khổ, thống khổ, khốc liệt. Này Sariputta, cũng vậy, ở đây với

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6875

tâm của Ta, Ta tuệ tri tâm của một số người: "Hành
nghiệp của người này như vậy, cử chỉ như vậy, bước
vào đạo lộ như vậy, sau khi thân hoại mạng chung sẽ
sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục như vậy".
Sau một thời gian, với thiên nhãn thanh tịnh siêu
nhân, Ta thấy người ấy sau khi thân hoại mạng
chung, sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục, phải
cảm thọ những cảm giác cực khổ, thống khổ, khốc
liệt.

Này Sariputta, ở đây với tâm của Ta, Ta tuệ tri tâm của một số người: "Hành nghiệp của người này như vậy, cử chỉ như vậy, bước vào đạo lộ như vậy, sau khi thân hoại mạng chung, sẽ sanh vào bàng sanh". Sau một thời gian, với thiên nhãn thanh tịnh siêu nhân, Ta thấy kẻ ấy sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào bàng sanh, phải cảm thọ những cảm giác cực khổ, thống khổ, khốc liệt. Này Sariputta, cũng như có một hố phân, sâu hơn thân người, đầy những phẩn uế, và một người đi đến, bị nóng bức áp đảo, bị nóng bức hành hạ, mệt mỏi, khô cổ, đắng họng, khát nước và đi thẳng đến hố phân ấy chỉ bằng một con đường. Một người có mắt thấy người ấy có thể nói: "Hành nghiệp của người này như vậy, cử chỉ như vậy và bước vào đạo lộ như vậy, sẽ đi đến hố phân ấy". Sau một thời gian, người ấy sẽ thấy người kia rơi vào hố phân ấy và phải cảm thọ những cảm

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6876

giác cực khổ, thống khổ, khốc liệt. Này Sariputta, cũng vậy, ở đây với tâm của Ta... (như trên)... thống khổ, khốc liệt.

Này Sariputta, ở đây với tâm của Ta, Ta tuệ tri
tâm của một số người "Hành nghiệp của người này
như vậy, cử chỉ như vậy... sau khi thân hoại mạng
chung sẽ sanh vào ngạ quỷ, phải cảm thọ những cảm
giác cực khổ, thống khổ, khốc liệt". Này Sariputta,
cũng như có một cây sống trên miếng đất không bằng
phẳng, với lá thưa thớt, với bóng che từng đám lưa
thưa. Và một người đi đến bị nóng bức áp đảo, bị
nóng bức hành hạ, mệt mỏi, khô cổ, đắng họng, khát
nước và đi thẳng đến cây ấy chỉ bằng một con đường.
Một người có mắt thấy người ấy có thể nói: "Hành
nghiệp của người này như vậy, cử chỉ như vậy và
bước vào đạo lộ như vậy, sẽ đi đến cây ấy". Sau một
thời gian, người ấy sẽ thấy người kia ngồi hay nằm
dưới bóng cây ấy và phải cảm thọ những cảm giác
cực khổ, thống khổ, khốc liệt. Này Sariputta, cũng
vậy ở đây với tâm của Ta... (như trên)... thống khổ,
khốc liệt.

Này Sariputta, ở đây với tâm của Ta, Ta biết tâm của một số người: "Hành nghiệp của người này như vậy, cử chỉ như vậy... sau khi thân hoại mạng chung, sẽ sanh vào loài người". Sau một thời gian... Ta thấy

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6877

người ấy sanh vào loài người, và cảm thọ được nhiều
cảm giác lạc thọ. Này Sariputta, cũng như có một cây
sống trên miếng đất bằng phẳng với lá sum sê, với
bóng cây rậm rạp. Và một người đi đến, bị nóng bức
áp đảo, bị nóng bức hành hạ, mệt mỏi, khô cổ, đắng
họng, khát nước và đi thẳng đến cây ấy chỉ bằng một
con đường. Một người có mắt thấy người ấy có thể
nói: "Hành nghiệp của người này như vậy, cử chỉ
của người này như vậy và bước vào đạo lộ như vậy,
sẽ đi đến cây ấy". Sau một thời gian, người ấy sẽ thấy
người kia, ngồi hay nằm dưới bóng cây ấy và cảm
thọ được nhiều cảm giác lạc thọ. Này Sariputta, cũng
vậy, ở đây, với tâm của Ta... được nhiều cảm giác lạc
thọ.

Này Sariputta, ở đây với tâm của Ta, Ta tuệ tri tâm của một số người: "Hành nghiệp của người này như vậy, cử chỉ như vậy... sau khi thân hoại mạng chung sẽ sanh vào thiện thú, Thiên giới, cõi đời này". Sau một thời gian... Ta thấy người ấy sanh vào thiện thú, Thiên giới, cõi đời này và cảm thọ những cảm giác cực lạc. Này Sariputta, giống như một ngôi lầu, có gác nhọn, có tô vôi cả trong lẫn ngoài, được che gió, có then chốt đóng lại và có các cửa sổ khép kín. Tại đây có một sàng tọa, trải nệm lông dài, trải nệm màu trắng, trải nệm bông có thêu hoa, trải nệm bằng da sơn dương gọi là kadali, có nệm với khuôn màu

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6878

treo phía trên, có gối dài màu đỏ cả hai đầu. Và một người đi đến, bị nóng bức áp đảo, bị nóng bức hành hạ, mệt mỏi, khô cổ, đắng họng, khát nước và đi thẳng đến ngôi lầu ấy. Một người có mắt thấy người ấy có thể nói: "Hành nghiệp của người này như vậy, cử chỉ như vậy, và bước vào đạo lộ như vậy, sẽ đi đến ngôi lầu ấy". Sau một thời gian, người ấy sẽ thấy người kia ngồi hay nằm trong ngôi lầu ấy, trong gác nhọn ấy, trên sàng tọa ấy và cảm thọ được nhiều cảm thọ cực lạc. Này Sariputta, cũng vậy, ở đây với tâm của Ta... được nhiều cảm giác lạc thọ.

Này Sariputta, ở đây với tâm của Ta, Ta tuệ tri tâm của một số người: "Hành nghiệp của người này như vậy, cử chỉ như vậy, bước vào đạo lộ như vậy, sẽ đoạn trừ các lậu hoặc, tự mình với thắng trí chứng ngộ, chứng đạt và an trú ngay trong hiện tại vô lậu tâm giải thoát, tuệ giải thoát như vậy". Sau một thời gian, Ta thấy vị ấy đoạn trừ các lậu hoặc, tự mình với thắng trí chứng ngộ, chứng đạt và an trú ngay trong hiện tại vô lậu tâm giải thoát, tuệ giải thoát, cảm thọ những cảm giác cực lạc. Này Sariputta, giống như một hồ sen có nước trong, có nước ngọt, có nước mát, có nước trong sáng, có bờ hồ khéo sắp đặt, đẹp đẽ, và không xa hồ ấy có khu rừng rậm rạp. Một người đi đến, bị nóng bức áp đảo, bị nóng bức hành hạ, mệt mỏi, khô cổ, đắng họng, khát nước và đi

MƯỜI HAI DUYÊN                                       6879

thẳng đến hồ sen ấy. Một người có mắt thấy người
ấy có thể nói: "Hành nghiệp của người này như vậy,
cử chỉ như vậy, và bước vào đạo lộ như vậy, sẽ đi
đến hồ sen ấy". Sau một thời gian, người ấy sẽ thấy
người kia, sau khi tẩm mình vào hồ sen ấy, sau khi
tắm rửa, uống nước và làm cho dịu bớt mọi ưu tư,
mệt mỏi, phiền não, sau khi ra khỏi hồ liền qua ngồi
hay nằm trong rừng cây rậm rạp ấy và cảm thọ
những cảm giác cực lạc. Cũng vậy, này Sariputta, ở
đây với tâm của Ta, Ta tuệ tri tâm của một số người:
"Hành nghiệp của người này như vậy, cử chỉ như
vậy, bước vào đạo lộ như vậy, sẽ đoạn trừ các lậu
hoặc, tự mình với thắng trí chứng ngộ, chứng đạt và
an trú ngay trong hiện tại vô lậu tâm giải thoát, tuệ
giải thoát như vậy". Sau một thời gian, Ta thấy vị ấy
đoạn trừ các lậu hoặc, tự mình với thắng trí chứng
ngộ, chứng đạt và an trú ngay trong hiện tại vô lậu
tâm giải thoát, tuệ giải thoát, cảm thọ những cảm
giác cực lạc.

Này Sariputta, năm loại này là năm sanh thú.
Này Sariputta, có ai biết Ta như vậy, thấy Ta như
vậy, và nói: "Sa-môn Gotama không có pháp
Thượng nhân, không có tri kiến thù thắng xứng đáng
bậc Thánh. Sa-môn Gotama thuyết pháp, pháp ấy tự
mình tạo ra, do suy luận tác thành, tùy thuộc trắc
nghiệm". Này Sariputta, nếu người ấy không từ bỏ

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6880

lời nói ấy, không từ bỏ tâm ấy, không đoạn trừ tà
kiến ấy, thì người ấy sẽ bị rơi vào địa ngục như một
gánh nặng bị quăng bỏ một bên. Này Sariputta, Tỷ-
kheo thành tựu giới hạnh, thành tựu thiền định, thành
tựu trí tuệ, có thể chứng được chánh trí ngay trong
hiện tại. Này Sariputta, Ta nói như vậy là sự thành
tựu như vậy. Nếu người ấy không từ bỏ lời nói ấy,
không từ bỏ tâm ấy, không đoạn trừ tà kiến ấy, thì
người ấy sẽ bị rơi vào địa ngục như một gánh nặng
bị quăng bỏ một bên.

Này Sariputta, Ta thắng tri phạm hạnh, đầy đủ bốn hạnh:

 Về khổ hạnh, Ta khổ hạnh đệ nhất;
 Về bần uế, Ta bần uế đệ nhất;
 Về yểm ly, Ta yểm ly đệ nhất;
 Về độc cư, Ta độc cư đệ nhất.

Này Sariputta, ở đây, khổ hạnh của Ta như sau:

 Ta sống lõa thể, phóng túng, không theo khuôn
phép, liếm tay cho sạch, đi khất thực không chịu
bước tới, không nhận đồ ăn mang đến, không nhận
đồ ăn đặc biệt nấu cho mình, không nhận mời đi
ăn, không nhận đồ ăn từ nơi nồi chảo, không nhận
đồ ăn tại ngưỡng cửa, không nhận đồ ăn đặt giữa

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6881

những cây gậy, không nhận đồ ăn đặt giữa những
cối giã gạo, không nhận đồ ăn từ hai người đang
ăn, không nhận đồ ăn từ người đàn bà có thai,
không nhận đồ ăn từ người đàn bà đang cho con
bú, không nhận đồ ăn từ người đàn bà đang giao
cấu, không nhận đồ ăn đi quyên, không nhận đồ
ăn tại chỗ có chó đứng, không nhận đồ ăn tại chỗ
có ruồi bu, không ăn cá, ăn thịt, không uống rượu
nấu, rượu men.
 Ta chỉ nhận đồ ăn tại một nhà, chỉ nhận ăn một
miếng, hay chỉ nhận ăn tại hai nhà, chỉ nhận ăn hai
miếng, hay chỉ nhận ăn tại bảy nhà, chỉ nhận ăn
bảy miếng.
 Ta nuôi sống chỉ với một chén, nuôi sống chỉ với
hai chén, nuôi sống chỉ với bảy chén. Ta chỉ ăn
một ngày một bữa, hai ngày một bữa, bảy ngày
một bữa. Như vậy Ta sống theo hạnh tiết chế ăn
uống cho đến nửa tháng mới ăn một lần. Ta chỉ ăn
cỏ lúa để sống, lúa tắc, gạo lức, ăn hột cải nivara,
ăn da vụn, ăn trấu, uống nước bột gạo, ăn bột
vừng, ăn cỏ, ăn phân bò, ăn trái cây, ăn rễ cây
trong rừng, ăn trái cây rụng để sống.
 Ta mặc vải gai thô, mặc vải gai thô lẫn với các vải
khác, mặc vải tẩm liệm rồi quăng đi, mặc áo phấn
tảo y, mặc vỏ cây tititaka làm áo, mặc da con sơn
dương đen, mặc áo bện từng mảnh da con sơn
dương đen, mặc áo bằng cỏ cát tường, mặc áo vỏ

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6882

cây, mặc áo bằng tấm gỗ nhỏ, mặc áo bằng tóc
bện lại thành mền, mặc áo bằng đuôi ngựa bện lại,
mặc áo bằng lông cú.
 Ta sống nhổ râu tóc, Ta theo tập tục sống nhổ râu
tóc,
 Ta theo hạnh thường đứng không dùng chỗ ngồi,
Ta là người ngồi chỏ hỏ, sống tinh tấn theo hạnh
ngồi chỏ hỏ.
 Ta dùng gai làm giường, thường ngủ nằm trên
giường gai, sống dùng ván gỗ làm giường, sống
nằm trên đất trần, thường nằm ngủ một bên hông,
sống để bụi và nhớp che dính thân mình, sống và
ngủ ngoài trời, theo hạnh bạ đâu nằm đấy,
 Sống ăn các uế vật, sống không uống nước lạnh,
theo hạnh không uống nước lạnh, sống một đêm
tắm ba lần, theo hạnh xuống nước tắm.
 Như vậy Ta sống theo hạnh hành hạ, dày vò thân
thể theo nhiều cách. Này Sariputta, như vậy là khổ
hạnh của Ta.

Này Sariputta, ở đây hạnh bần uế của Ta như sau: Trên thân Ta, bụi bặm chất đầy trải nhiều năm tháng, đóng thành tấm, thành miếng. Như gốc cây tinduka bụi bặm chất đầy trải nhiều năm tháng, đóng thành tấm, thành miếng; cũng vậy, này Sariputta, trên thân Ta bụi bặm chất đầy trải nhiều năm tháng, đóng thành tấm, thành miếng. Này Sariputta, Ta

MƯỜI HAI DUYÊN                                    6883

không nghĩ rằng: "Với tay của Ta, Ta hãy phủi sạch
bụi bặm này đi, hay những người khác với tay của
họ hãy phủi sạch bụi bặm này đi cho Ta". Này
Sariputta, Ta không có nghĩ như vậy. Này Sariputta,
như vậy là sự bần uế của Ta.

Này Sariputta, như thế này là sự yểm ly của Ta.
Này Sariputta, tỉnh giác, Ta đi tới; tỉnh giác Ta đi lui,
Ta an trú lòng từ cho đến trong một giọt nước với
tâm tư: "Mong rằng Ta không làm hại một chúng
sanh nhỏ nào trong những ác đạo của họ!" Này
Sariputta, như vậy là sự yểm ly của Ta.

Này Sariputta, như thế này là sự độc cư của Ta. Này Sariputta, Ta đi sâu vào một khu rừng và an trú tại chỗ ấy. Khi Ta thấy người chăn bò, người mục súc, người cắt cỏ, người đốn củi hay người thợ rừng, Ta liền chạy từ rừng này qua rừng khác, từ lùm cây này qua lùm cây khác, từ thung lũng này qua thung lũng khác, từ đồi cao này qua đồi cao khác. Vì sao vậy? Ta nghĩ rằng: "Mong họ đừng thấy Ta, và mong Ta đừng thấy họ!" Này Sariputta, giống như một con thú rừng thấy người liền chạy từ rừng này qua rừng khác, từ lùm cây này qua lùm cây khác, từ thung lũng này qua thung lũng khác, từ đồi cao này qua đồi cao khác. Cũng vậy, này Sariputta, khi Ta thấy người chăn bò, người mục súc, người cắt cỏ, người đốn củi,

MƯỜI HAI DUYÊN                                         6884

hay người tiều phu, Ta liền chạy từ rừng này qua
rừng khác, từ lùm cây này qua lùm cây khác, từ thung
lũng này qua thung lũng khác, từ đồi cao này qua đồi
cao khác. Vì sao vậy? Ta nghĩ rằng: "Mong họ đừng
thấy Ta, và mong Ta đừng thấy họ!" Này Sariputta,
như vậy là hạnh độc cư của Ta.

Này Sariputta, rồi Ta bò bốn chân đến các
chuồng bò, khi các con bò cái đã bỏ đi, khi các người
chăn bò không có mặt, rồi Ta ăn phân các con bò
con, các con bò còn trẻ, các con bò còn bú. Khi nước
tiểu và phân của Ta còn tồn tại, Ta tự nuôi sống với
các loại ấy. Này Sariputta, như vậy là hạnh đại bất
tịnh thực của Ta.

Này Sariputta, Ta đi sâu vào một khu rừng rậm rạp kinh hoàng và an trú tại chỗ ấy. Này Sariputta, tại khu rừng rậm rạp kinh hoàng này, những ai còn tham ái đi vào khu rừng rậm rạp ấy, thời lông tóc người ấy dựng ngược. Này Sariputta, rồi Ta trong những đêm đông lạnh lẽo, giữa những ngày mồng tám, khi có tuyết rơi, trong những đêm như vậy, Ta sống giữa trời, và ban ngày sống trong khu rừng rậm rạp. Ta sống trong những ngày cuối tháng hè, ban ngày thì sống giữa trời, còn ban đêm trong khu rừng rậm rạp. Rồi này Sariputta, những bài kệ kỳ diệu từ trước chưa từng được nghe sau đây được khởi lên:

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6885

Nay bị thiêu đốt, bị buốt lạnh,
Cô độc sống trong rừng kinh hoàng,
Trần truồng, Ta ngồi không lửa ấm,
Ẩn sĩ, trong lý tưởng đăm chiêu.
Này Sariputta, Ta nằm ngủ trong bãi tha ma, dựa
trên một bộ xương. Này Sariputta, những đứa mục
đồng đến gần Ta, khạc nhổ trên Ta, tiểu tiện trên Ta,
rắc bụi trên Ta và lấy que đâm vào lỗ tai. Này
Sariputta, và Ta biết Ta không khởi ác tâm đối với
chúng. Này Sariputta, như vậy là hạnh trú xả của
Ta.

Này Sariputta, lại có một số Sa-môn, Bà-la-môn có những thuyết như sau, có những kiến giải như sau: "Sự thanh tịnh đạt được nhờ món ăn". Họ nói: "Chúng ta sống nhờ trái táo", và họ ăn trái táo, họ ăn bột táo, họ uống nước trái táo dưới nhiều hình thức. Này Sariputta, Ta tự xưng Ta sống chỉ ăn một trái táo. Này Sariputta, có thể các Người nghĩ như sau: "Trái táo thời ấy to lớn". Này Sariputta, chớ có hiểu như vậy. Vì trái táo thời ấy giống với trái táo hiện tại. Này Sariputta, trong khi Ta sống chỉ ăn một trái táo, thân thể của Ta trở thành hết sức ốm yếu.

- Vì Ta ăn quá ít, tay chân Ta trở thành như những cọng cỏ hay những đốt cây leo khô héo. - Vì Ta ăn quá ít, bàn trôn của Ta trở thành như

MƯỜI HAI DUYÊN                                         6886

móng chân con lạc đà.
- Vì Ta ăn quá ít, các xương sống phô bày của Ta
giống như một chuỗi banh.
- Vì Ta ăn quá ít, các xương sườn gầy mòn của Ta
giống như rui cột nhà sàn hư nát.
- Vì ta ăn quá ít, nên con ngươi của Ta long lanh
nằm sâu thẳm trong lỗ con mắt, giống như ánh
nước long lanh nằm sâu thẳm trong một giếng
nước thâm sâu.
- Vì Ta ăn quá ít, da đầu Ta trở thành nhăn nheo
khô cằn như trái bí trắng và đắng bị cắt trước khi
chín, bị cơn gió nóng làm cho nhăn nheo khô cằn.
- Này Sariputta, nếu Ta nghĩ: "Ta hãy sờ da bụng"
chính xương sống bị Ta nắm lấy. Nếu Ta nghĩ:
"Ta hãy sờ xương sống", thì chính da bụng bị Ta
nắm lấy. Vì Ta ăn quá ít, nên này Sariputta, da
bụng của Ta bám chặt xương sống.
- Này Sariputta, nếu Ta nghĩ: "Ta đi đại tiện hay đi
tiểu tiện", thì Ta ngã quỵ úp mặt xuống đất, vì Ta
ăn quá ít.
- Này Sariputta, nếu Ta muốn thoa dịu thân Ta, lấy
tay xoa bóp chân tay, thì này Sariputta, trong khi
Ta lấy tay xoa bóp chân tay, các lông tóc hư mục

MƯỜI HAI DUYÊN                                    6887

rụng khỏi thân Ta, vì Ta ăn quá ít. Này Sariputta, lại có một số Sa-môn, Bà-la-môn có những chủ thuyết như sau, có những kiến giải như sau: "Sự thanh tịnh đạt được nhờ món ăn". Họ nói: "Chúng ta sống nhờ đậu xanh... (như trên)... chúng ta sống nhờ vừng mè... (như trên)... chúng ta sống nhờ hột gạo", và họ ăn hột gạo, họ ăn hột gạo nghiền thành bột, họ uống nước gạo, và họ ăn hột gạo dưới nhiều hình thức. Này Sariputta, Ta tự xưng Ta sống chỉ ăn một hột gạo. Này Sariputta, có thể các Người nghĩ như sau: "Hột gạo thời ấy to lớn". Này Sariputta, chớ có hiểu như vậy. Vì hột gạo thời ấy giống với hột gạo hiện tại. Này Sariputta, trong khi Ta chỉ sống ăn một hột gạo, thân thể của Ta trở thành hết sức ốm yếu. Vì Ta ăn quá ít, tay chân Ta trở thành như những cọng cỏ hay những đốt cây leo khô héo. Vì Ta ăn quá ít, bàn trôn của Ta trở thành như móng chân con lạc đà. Vì Ta ăn quá ít, xương sống phô bày của Ta giống như một chuỗi banh. Vì Ta ăn quá ít các xương sườn gầy mòn của Ta giống như rui cột của một nhà sàn hư nát. Vì Ta ăn quá ít, con ngươi long lanh của Ta nằm sâu thẳm trong lỗ con mắt, giống như ánh nước long lanh nằm sâu thẳm trong một giếng nước thâm sâu. Vì Ta ăn quá ít, da đầu Ta trở thành nhăn nheo, khô cằn như trái bí trắng và đắng bị cắt trước khi chín, bị cơn gió nóng làm cho nhăn nheo, khô cằn. Này Sariputta, nếu Ta nghĩ: "Ta

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6888

hãy sờ da bụng", thì chính xương sống bị Ta nắm lấy. Nếu Ta nghĩ: "Ta hãy rờ xương sống", thì chính da bụng bị Ta nắm lấy. Vì Ta ăn quá ít, nên này Sariputta, da bụng của Ta bám chặt xương sống. Này Sariputta, nếu Ta nghĩ: "Ta đi đại tiện hay đi tiểu tiện", thì Ta ngã quỵ, úp mặt xuống đất, vì Ta ăn quá ít. Này Sariputta, nếu Ta muốn xoa dịu thân Ta, lấy tay xoa bóp chân tay, thời này Sariputta, trong khi Ta lấy tay xoa bóp chân tay, các lông tóc hư mục rụng khỏi thân Ta, vì Ta ăn quá ít. Này Sariputta, dầu Ta có theo cử chỉ như vậy, theo hành lộ như vậy, theo khổ hạnh như vậy, Ta cũng không chứng được các pháp thượng nhân, không có tri kiến thù thắng xứng đáng bậc Thánh. Vì sao vậy? Vì với những phương tiện ấy, không chứng được pháp thượng nhân với Thánh trí tuệ. Chính Thánh trí tuệ này chứng được thuộc về bậc Thánh, có khả năng hướng thượng, có thể dẫn người thực hành diệt tận khổ đau.

Này Sariputta, lại có một số Sa-môn, Bà-la-môn có những chủ thuyết như sau, có những kiến giải như sau: "Sự thanh tịnh chứng đạt được nhờ luân hồi". Này Sariputta, thật không dễ gì tìm được sự luân hồi mà xưa kia Ta không trải qua trong một thời gian khá dài, trừ phi với các vị Tịnh cư thiên (Suddhavasa). Này Sariputta, nếu Ta luân hồi tại Tịnh cư thiên thì Ta đã không trở lại đời này nữa.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6889

Này Sariputta, lại có một số Sa-môn, Bà-la-môn
có những chủ thuyết như sau, có những kiến giải như
sau: "Sự thanh tịnh chứng đạt được nhờ sanh khởi".
Này Sariputta, thật không dễ gì tìm được sự sanh
khởi mà xưa kia Ta không trải qua trong một thời
gian khá dài, trừ phi với các vị Tịnh cư thiên. Này
Sariputta, nếu Ta sanh khởi tại Tịnh cư thiên, thì Ta
đã không trở lại đời này nữa.

Này Sariputta, lại có một số Sa-môn, Bà-la-môn
có những chủ thuyết như sau, có những kiến giải như
sau: "Sự thanh tịnh chứng đạt được nhờ an trú". Này
Sariputta, thật không dễ gì tìm được sự an trú mà xưa
kia Ta không trải qua trong một thời gian khá dài, trừ
phi với các vị Tịnh cư thiên. Này Sariputta, nếu Ta
an trú tại Tịnh cư thiên, thì Ta đã không trở lại đời
này nữa.

Này Sariputta, lại có một số Sa-môn, Bà-la-môn
có những chủ thuyết như sau, có những kiến giải như
sau: "Sự thanh tịnh chứng đạt được nhờ tế tự". Này
Sariputta, thật không dễ gì tìm được sự tế tự mà xưa
kia Ta không làm trong một thời gian khá dài khi Ta
là vị vua Sát-đế-lỵ có làm lễ quán đảnh hay làm vị
Bà-la-môn giàu có.

Này Sariputta, lại có một số Sa-môn, Bà-la-môn

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6890

có những chủ thuyết như sau, có những kiến giải như
sau: "Sự thanh tịnh chứng đạt được nhờ thờ lửa".
Này Sariputta, thật không dễ gì tìm được sự thờ lửa
mà xưa kia Ta không làm trong một thời gian khá
dài, khi Ta là vị vua Sát-đế-lỵ có làm lễ quán đảnh,
hay làm vị Bà-la-môn giàu có.

Này Sariputta, lại có một số Sa-môn, Bà-la-môn có những chủ thuyết như sau, có những kiến giải như sau: "Khi một thiếu niên còn trẻ tuổi, tóc đen nhánh, huyết khí sung mãn, trong tuổi thanh xuân, người ấy thành tựu trí tuệ biện tài tối thượng. Nhưng khi người ấy già cả, niên cao, lạp lớn, đã đến tuổi trưởng thượng, đã đi đến đoạn cuối cuộc đời, khi đã tám mươi, chín mươi hay một trăm tuổi, khi ấy trí tuệ biện tài tối thượng ấy bị đoạn trừ". Này Sariputta, chớ có quan niệm như vậy. Này Sariputta, nay Ta đã già, niên cao, lạp lớn, đã đến tuổi trưởng thượng, đã đi đến đoạn cuối cuộc đời, tuổi Ta nay đã đến tám mươi. Này Sariputta, ở đây Ta có bốn vị đệ tử, tuổi thọ đến một trăm, đã sống một trăm tuổi, thành tựu chánh niệm đệ nhất, thành tựu chuyên tâm đệ nhất, thành tựu tinh cần đệ nhất và đầy đủ trí tuệ biện tài tối thượng. Này Sariputta, ví như một người bắn cung thiện xảo, có huấn luyện, khéo tay, thuần thục, với một mũi tên nhẹ, có thể dễ dàng bắn ngang qua bóng một cây ta-la. Cũng vậy, những vị này với

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6891

chánh niệm đệ nhất như vậy, được thành tựu trí tuệ biện tài tối thượng như vậy, nếu những vị này hỏi Ta nhiều lần một câu hỏi về Bốn Niệm Xứ, và nếu Ta, được hỏi nhiều lần như vậy, phải giải thích cho họ hiểu và nếu họ được Ta giải thích như vậy, có thể hiểu như đã giải thích, và nếu họ không hỏi Ta về những vấn đề phụ thuộc và các vấn đề khác, trừ khi ăn, uống, nhai, nếm, trừ khi đi đại tiện, tiểu tiện, trừ khi ngủ để lấy lại sức. Này Sariputta, dầu vậy, sự thuyết pháp của Như Lai cũng chưa hoàn tất, sự giải thích cú pháp của Như Lai cũng chưa hoàn tất, sự trả lời các câu hỏi của Như Lai cũng chưa hoàn tất, khi mà bốn đệ tử của Ta, tuổi thọ đến một trăm tuổi, đã sống một trăm tuổi, đã từ trần sau một trăm tuổi. Này Sariputta, nếu Ông có gánh Ta trên giường đi chỗ này chỗ kia, thật sự trí tuệ biện tài của Như Lai không có gì thay đổi.

Này Sariputta, những ai nói một cách chân
chánh sẽ nói như sau: "Một vị hữu tình không bị si
chi phối, đã sanh ra ở đời vì lợi ích, vì hạnh phúc
cho chúng sanh, vì lòng thương tưởng cho đời, vì
lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho chư Thiên và
loài Người". Vị ấy sẽ nói về Ta một cách chân chánh
như sau: "Một vị hữu tình không bị chi phối... (như
trên)... chư Thiên và loài Người".

MƯỜI HAI DUYÊN                                        6892

Lúc bấy giờ Tôn giả Nagasamala đứng sau lưng Thế Tôn và quạt cho Ngài! Tôn giả Nagasamala bạch Thế Tôn:

– Thật vi diệu thay, bạch Thế Tôn! Thật hy hữu
thay, bạch Thế Tôn! Sau khi nghe pháp môn này,
lông tóc con dựng ngược. Bạch Thế Tôn, pháp môn
này tên gọi là gì?

– Này Nagasamala, do vậy pháp môn này gọi là pháp môn lông tóc dựng ngược. Ông hãy như vậy thọ trì.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy, Tôn giả Nagasamala hoan hỷ, tín thọ lời dạy Thế Tôn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   6893

777 Thủ -- Tà kiến - Thường kiến, Đoạn kiến - Kinh Pàrileyya – Tương III, 174

Pàrileyya – Tương III, 174

1) Một thời Thế Tôn ở Kosambi, tại vườn Ghosita.

2) Rồi Thế Tôn, vào buổi sáng đắp y, cầm y bát, đi
vào Kosambi để khất thực. Khất thực xong, sau buổi
ăn, trên con đường khất thực trở về, Ngài dọn dẹp
chỗ nằm của mình, cầm y bát, không gọi thị giả,
không tin cho chúng Tăng biết, một mình, không có
người đi theo, ra đi du hành.

3) Rồi một Tỷ-kheo, khi Thế Tôn đi chưa bao lâu, liền đi đến Tôn giả Ànanda; sau khi đến, nói với Tôn giả Ananda:

- Này Hiền giả Ananda, Thế Tôn tự sắp xếp sàng tọa
của mình, cầm y bát, không gọi thị giả, không tin cho
chúng Tăng biết, một mình, không có người đi theo,
ra đi du hành.

4) - Này Hiền giả, trong khi Thế Tôn tự sắp xếp sàng tọa của mình, cầm y bát, không gọi thị giả, không tin cho chúng Tăng biết, một mình, không có người đi theo, ra đi du hành; trong khi ấy, Thế Tôn ưa sống

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6894

một mình; trong khi ấy, Thế Tôn không muốn ai đi theo Ngài.

5) Rồi Thế Tôn tuần tự du hành, đi đến Pàlileyyaka. Tại đây, Thế Tôn trú ở Pàlileyyaka, dưới gốc cây bhaddasàla.

6) Rồi nhiều Tỷ-kheo đi đến Tôn giả Ananda; sau khi
đến, nói lên với Tôn giả Ananda những lời chào đón
hỏi thăm; sau khi nói lên những lời chào đón hỏi
thăm thân hữu liền ngồi xuống một bên.

7) Ngồi xuống một bên, các Tỷ-kheo ấy nói với Tôn giả Ananda:

- Đã lâu lắm, này Hiền giả Ananda, chúng tôi chưa
được tận mặt nghe Thế Tôn thuyết pháp. Chúng tôi
muốn, này Hiền giả Ananda, được tận mặt nghe Thế
Tôn thuyết pháp.

8) Rồi Tôn giả Ananda cùng với các Tỷ-kheo ấy đi
đến Pàlileyyaka, gốc cây bhaddasàla, chỗ Thế Tôn
ở; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một
bên.

9) Rồi Thế Tôn thuyết pháp cho các Tỷ-kheo ấy, giảng giải, khích lệ, làm cho phấn khởi, làm cho hoan hỷ.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6895

10) Lúc bấy giờ, một Tỷ-kheo sanh khởi suy nghĩ như sau: "Biết như thế nào, thấy như thế nào, các lậu hoặc được đoạn tận lập tức?"

11) Thế Tôn với tâm của mình biết được suy nghĩ của Tỷ-kheo ấy, liền nói với các Tỷ-kheo:

- Này các Tỷ-kheo, pháp đã được giải thích, thuyết
giảng. Bốn niệm xứ đã được giải thích, thuyết giảng.
Bốn chánh cần đã được giải thích, thuyết giảng.
Bốn như ý túc đã được giải thích, thuyết giảng. Năm
căn đã được giải thích, thuyết giảng. Năm lực đã
được giải thích, thuyết giảng. Bảy bồ-đề phần đã
được giải thích, thuyết giảng. Thánh đạo Tám
ngành đã được giải thích, thuyết giảng. Như vậy,
này các Tỷ-kheo, pháp được Ta giải thích, thuyết
giảng.

12) Dầu cho, này các Tỷ-kheo, các pháp được Ta giải thích, thuyết giảng như vậy, nhưng ở đây có Tỷ-kheo khởi lên suy nghĩ sau đây: "Biết như thế nào, thấy như thế nào, các lậu hoặc được đoạn tận lập tức?"

13-16) Này các Tỷ-kheo, biết như thế nào, thấy như thế nào, các lậu hoặc được đoạn tận lập tức?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, kẻ vô văn phàm phu không thấy rõ các bậc Thánh, không thuần thục pháp các

MƯỜI HAI DUYÊN                                    6896

bậc Thánh, không tu tập pháp các bậc Thánh, không
thấy rõ các bậc Chân nhân, không thuần thục pháp
các bậc Chân nhân, không tu tập pháp các bậc Chân
nhân, quán sắc như là tự ngã, sự quán như vầy là
hành.

Hành ấy lấy gì làm nhân, lấy gì làm tập khởi, lấy gì sanh, lấy gì làm hiện hữu?

Đối với kẻ vô văn phàm phu, này các Tỷ-kheo, cảm
xúc bởi thọ sanh ra do xúc chạm với vô minh, khát
ái sanh. Từ khát ái ấy, hành ấy sanh. Như vậy, này
các Tỷ-kheo, hành ấy là vô thường, hữu vi, do duyên
sanh. Khát ái ấy là vô thường, hữu vi, do duyên
sanh. Thọ ấy... xúc ấy là vô thường, hữu vi, do duyên
sanh. Vô minh ấy là vô thường, hữu vi, do duyên
sanh. Do biết vậy, do thấy vậy, các lậu hoặc được
đoạn tận lập tức.

17) Vị ấy có thể không quán sắc như là tự ngã, nhưng có thể quán tự ngã như là có sắc. Sự quán ấy, này các Tỷ-kheo, là hành. Hành ấy lấy gì làm nhân, lấy gì làm tập khởi, lấy gì sanh, lấy gì làm hiện hữu? Đối với kẻ vô văn phàm phu, này các Tỷ-kheo, cảm xúc bởi thọ sanh ra do xúc chạm với vô minh, khát ái sanh. Do khát ái ấy, hành ấy sanh. Như vậy, này các Tỷ-kheo, hành ấy là vô thường, hữu vi, do duyên sanh. Khát ái ấy... thọ ấy... xúc ấy... vô minh ấy là vô

MƯỜI HAI DUYÊN                                        6897

thường, hữu vi, do duyên sanh. Do biết vậy, thấy vậy, này các Tỷ-kheo, các lậu hoặc được đoạn tận lập tức.

18) Vị ấy có thể không quán sắc như là tự ngã, không quán tự ngã như là có sắc, nhưng có thể quán sắc ở trong tự ngã. Quán ấy, này các Tỷ-kheo, là hành. Hành ấy lấy gì làm nhân, lấy gì làm tập khởi, lấy gì sanh, lấy gì làm hiện hữu? Đối với kẻ vô văn phàm phu, này các Tỷ-kheo, cảm xúc bởi thọ sanh ra do xúc chạm với vô minh, khát ái sanh. Do khát ái ấy, hành ấy sanh. Như vậy, này các Tỷ-kheo, hành ấy là vô thường, hữu vi, do duyên sanh. Khát ái ấy... thọ ấy... xúc ấy... vô minh ấy là vô thường, hữu vi, do duyên sanh. Do biết vậy, thấy vậy, này các Tỷ-kheo, các lậu hoặc được đoạn tận lập tức.

19) Vị ấy có thể không quán sắc như là tự ngã, có thể không quán tự ngã như là có sắc, có thể không quán sắc ở trong tự ngã, nhưng có thể quán tự ngã ở trong sắc. Sự quán ấy, này các Tỷ-kheo, là hành. Hành ấy lấy gì làm nhân, lấy gì làm tập khởi, lấy gì sanh, lấy gì làm hiện hữu? Đối với kẻ vô văn phàm phu, do cảm xúc bởi thọ sanh ra do xúc chạm với vô minh, khát ái sanh. Do khát ái ấy, hành ấy sanh. Như vậy, này các Tỷ-kheo, hành ấy là vô thường, hữu vi, do duyên sanh. Khát ái ấy... thọ ấy... xúc ấy... vô minh ấy là vô thường, hữu vi, do duyên sanh. Do biết vậy,

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6898

thấy vậy, này các Tỷ-kheo, các lậu hoặc được đoạn tận lập tức.

20-21) Vị ấy có thể không quán sắc như là tự ngã, có thể không quán tự ngã như là có sắc, có thể không quán sắc ở trong tự ngã, có thể không quán tự ngã ở trong sắc. Nhưng có thể quán thọ như là tự ngã, và có thể quán tự ngã như là có thọ, có thể quán thọ ở trong tự ngã, và có thể quán tự ngã ở trong thọ.

22-23). .. có thể quán tưởng... có thể quán các hành...

24). .. có thể quán thức như là tự ngã, có thể quán tự ngã như là có thức; có thể quán thức ở trong tự ngã; và có thể quán tự ngã ở trong thức. Sự quán ấy, này các Tỷ-kheo, là hành. Hành ấy lấy gì làm nhân, lấy gì làm tập khởi, lấy gì sanh, lấy gì làm hiện hữu? Đối với kẻ vô văn phàm phu, do cảm xúc bởi thọ sanh ra do xúc chạm với vô minh, khát ái sanh. Do khát ái ấy, hành ấy sanh. Như vậy, này các Tỷ-kheo, hành ấy là vô thường, hữu vi, do duyên sanh. Khát ái ấy... thọ ấy... xúc ấy... vô minh ấy là vô thường, hữu vi, do duyên sanh. Do biết vậy, thấy vậy, này các Tỷ- kheo, các lậu hoặc được đoạn tận lập tức.

25) Vị ấy có thể không quán sắc như là tự ngã; có thể không quán thọ như là tự ngã; có thể không quán

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6899

tưởng... không quán các hành... không quán thức như là tự ngã. Nhưng có thể có (tà) kiến như sau: "Đây là tự ngã, đây là thế giới; sau khi chết, tôi sẽ trở thành thường còn, thường hằng, thường trú, không chịu sự biến hoại". Nhưng thường kiến ấy, này các Tỷ-kheo, là hành. Hành ấy lấy gì làm nhân, lấy gì làm tập khởi... Do biết như vậy, thấy như vậy, này các Tỷ-kheo, các lậu hoặc được đoạn tận lập tức.

26) Vị ấy có thể không quán sắc như là tự ngã; không
quán thọ... không quán tưởng... không quán các
hành... không quán thức là tự ngã; có thể không có
( tà) kiến như sau: "Đây là tự ngã, đây là thế giới;
sau khi chết, tôi sẽ trở thành thường còn, thường
hằng, thường trú, không chịu sự biến hoại ". Nhưng
vị ấy có thể có (tà) kiến như sau: "Nếu trước ta không
có, thời nay không có của ta. Nếu ta sẽ không có, thời
sẽ không có của ta".

27) Đoạn kiến ấy, này các Tỷ-kheo, là hành. Nhưng hành ấy, lấy gì làm nhân, lấy gì làm tập khởi, lấy gì sanh khởi, lấy gì làm hiện hữu? Đối với kẻ vô văn phàm phu, này các Tỷ-kheo, do cảm xúc bởi thọ sanh ra do xúc chạm với vô minh, khát ái sanh. Do khát ái ấy, hành ấy sanh. Như vậy, này các Tỷ-kheo, hành ấy là vô thường, hữu vi, do duyên sanh. Khát ái ấy... thọ ấy... vô minh ấy là vô thường, hữu vi, do duyên

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6900

sanh. Do biết vậy, thấy vậy, này các Tỷ-kheo, các lậu hoặc được đoạn tận lập tức.

28) Vị ấy có thể không quán sắc như là tự ngã...
không quán thọ... không quán tưởng... không quán
các hành... không quán thức như là tự ngã... không
quán tự ngã ở trong thức; không có (tà) kiến như sau:
"Đây là tự ngã, đây là thế giới; sau khi chết tôi sẽ
thường còn, thường hằng, thường trú, không chịu sự
biến hoại"; có thể không có (tà) kiến như sau: "Nếu
trước ta không có, thời nay không có của ta. Nếu ta
sẽ không có, thời sẽ không có của ta". Nhưng vị ấy
có thể nghi hoặc, do dự, không đạt được cứu cánh
trong Chánh pháp này.

29) Nhưng này các Tỷ-kheo, sự nghi hoặc, do dự,
không đạt được cứu cánh trong Chánh pháp này là
hành. Hành ấy lấy gì làm nhân, lấy gì làm tập khởi,
lấy gì sanh, lấy gì làm hiện hữu? Đối với kẻ vô văn
phàm phu, này các Tỷ-kheo, do cảm xúc bởi thọ sanh
ra do xúc chạm với vô minh, khát ái sanh. Do khát ái
ấy, hành ấy sanh. Như vậy, này các Tỷ-kheo, hành
ấy là vô thường, hữu vi, do duyên sanh. Khát ái ấy
là vô thường, hữu vi, do duyên sanh. Thọ ấy là vô
thường, hữu vi, do duyên sanh. Xúc ấy là vô thường,
hữu vi, do duyên sanh. Vô minh ấy là vô thường,
hữu vi, do duyên sanh.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6901

30) Này các Tỷ-kheo, do biết như vậy, thấy như vậy, các lậu hoặc được đoạn tận lập tức.

MƯỜI HAI DUYÊN                              6902

778 Thủ -- Tà kiến - Tà kiến là bờ bên này - Kinh SANGÀRAVA – Tăng IV, 556

SANGÀRAVA – Tăng IV, 556

1. Bấy giờ có Bà-la-môn Sangàrava đi đến Thế Tôn, sau khi đến, nói lên với Thế Tôn những lời chào đón hỏi thăm, sau khi nói lên những lời chào đón hỏi thăm thân hữu, liền ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, Bà-la-môn Sangàrava bạch Thế Tôn:

- Thưa Tôn giả Gotama, thế nào là bờ bên này? Thế nào là bờ bên kia?

2. Này Bà-la-môn,

- Tà kiến, là bờ bên này, chánh kiến là bờ bên
kia.
- Tà tư duy là bờ bên này, chánh tư duy là bờ bên
kia.
- Tà ngữ... chánh ngữ... Tà nghiệp... chánh
nghiệp... Tà mạng... chánh mạng... Tà tinh
tấn... chánh tinh tấn... Tà niệm... chánh niệm...
Tà định... chánh định... Tà trí... chánh trí...
- Tà giải thoát, này Bà-la-môn, là bờ bên này,
chánh giải thoát là bờ bên kia.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6903

Này Bà-la-môn, đây là bờ bên này, đây là bờ bên kia:

Ít người giữa nhân loại,
Đến được bờ bên kia,
Còn số người còn lại,
Xuôi ngược chạy bờ này.
Những ai hành trì pháp,
Theo Chánh pháp khéo dạy,
Sẽ đến bờ bên kia,
Vượt ma giới khó thoát.
Kẻ trí bỏ pháp đen,
Tu tập theo pháp trắng,
Bỏ nhà sống không nhà,
Sống viễn ly khổ lạc.
Hãy cầu vui Niết- bàn,
Bỏ dục, không chướng ngại,
Kẻ trí tự rửa sạch,
Cấu uế từ nội tâm.
Những ai với chánh tâm,
Khéo tu tập giác chi,
Từ bỏ mọi ái nhiễm
Hoan hỷ không chấp thủ,
Không lậu hoặc, sáng chói,
Sống tịch tịnh ở đời.

MƯỜI HAI DUYÊN                               6904

BỜ BÊN NÀY VÀ BỜ BÊN KIA – Tăng IV, 558

 Và này các Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng bờ bên này và bờ bên kia. Hãy nghe và khéo tác ý, Ta sẽ nói.

- Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn, Thế Tôn nói như sau:

2. Này các Tỷ-kheo, thế nào là bờ bên này, và thế nào là bờ bên kia?

Tà kiến, này các Tỷ-kheo, là bờ bên này, chánh kiến là bờ bên kia...

Tà giải thoát là bờ bên này, chánh giải thoát là bờ bên kia. Này các Tỷ-kheo, đây là bờ bên này, đây là bờ bên kia.

Ít người giữa nhân loại,
Đến được bờ bên kia.
...
...
Không lậu hoặc sáng chói.
Sống tịch tịnh ở đời.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   6905

779 Thủ -- Tà kiến - Tà kiến là ác - Kinh CHỦNG TỬ – Tăng IV, 531

CHỦNG TỬ – Tăng IV, 531

1. Này các Tỷ-kheo, với người đàn ông, với con
người có tà kiến, có tà tư duy, có tà ngữ, có tà
nghiệp, có tà mạng, có tà tinh tấn, có tà niệm, có tà
định, có tà trí, có tà giải thoát; phàm có thân nghiệp
gì được thực hiện đầy đủ, được chấp nhận theo kiến
ấy; phàm có khẩu nghiệp gì... phàm có ý nghiệp gì
được thực hiện đầy đủ, được chấp nhận theo kiến ấy;
phàm có tư tâm sở nào, phàm có quyết định nào,
phàm có ước nguyện nào và phàm có các hành nào,
tất cả các pháp ấy đưa đến bất khả lạc, bất khả hỷ,
bất khả ý, bất hạnh, đau khổ. Vì sao? Này các Tỷ-
kheo, vì tà kiến là ác.

Ví như, này các Tỷ-kheo, hột giống cây nimba, hay
hột giống cây kosàtakì (một loại dây leo), hay hột
giống cây mướp đắng được gieo vào đất ướt. Phàm
vị gì nó lấy lên từ đất, phàm vị gì nó lấy lên từ nước,
tất cả vị ấy đều đưa đến tánh đắng, tánh cay, tánh
không lạc của nó. Vì sao? Vì nó là tánh ác của hột
giống, này các Tỷ-kheo.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       6906

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, với người đàn ông, với
con người có tà kiến, có tà tư duy, có tà ngữ, có tà
nghiệp, có tà mạng, có tà tinh tấn, có tà niệm, có tà
định, có tà trí, có tà giải thoát, phàm có thân nghiệp
gì được thực hiện đầy đủ, được chấp nhận theo kiến
ấy, phàm có khẩu nghiệp gì... phàm có ý nghiệp gì
được thực hiện đầy đủ, và được chấp nhận theo kiến
ấy; phàm có tư tâm sở nào, phàm có quyết định nào,
phàm có ước nguyện nào, phàm có các hành nào, tất
cả các pháp ấy đưa đến bất khả lạc, bất khả hỷ, bất
khả ý, bất hạnh, đau khổ. Vì sao? Này các Tỷ-kheo,
vì tà kiến là ác.

3. Này các Tỷ-kheo, với người đàn ông, với con người có chánh kiến, có chánh tư duy, có chánh ngữ, có chánh nghiệp, có chánh mạng, có chánh tinh tấn, có chánh niệm, có chánh định, có chánh trí, có chánh giải thoát; phàm có thân nghiệp gì được thực hiện đầy đủ, được chấp nhận theo kiến ấy; phàm có khẩu nghiệp gì... phàm có ý nghiệp gì được thực hiện đầy đủ, được chấp nhận theo kiến ấy; phàm có tư tâm sở nào, phàm có quyết định nào, phàm có ước nguyện nào, và phàm có các hành nào, tất cả các pháp ấy đưa đến khả lạc, khả hỷ, khả ý, hạnh phúc, an lạc. Vì sao? Này các Tỷ-kheo, vì chánh kiến là hiền thiện.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6907

Ví như, này các Tỷ-kheo, hột giống cây mía, hay hột
giống cây lúa, hay hột giống cây nho được gieo vào
đất ướt. Phàm vị gì nó lấy lên từ đất, phàm vị gì nó
lấy lên từ nước, tất cả vị ấy đều đưa đến tánh ngon,
tánh nghịt, tánh thuần chất của nó. Vì sao? Vì hột
giống là hiền thiện.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, đối với người có chánh kiến, này các Tỷ-kheo, phàm mọi thân hành... vì tánh hiền thiện của kiến.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    6908

780 Thủ -- Tà kiến - Tà kiến về cách tu tập đưa đến giải thoát - ĐẠI Kinh SƯ TỬ HỐNG – 12 Trung I, 161

ĐẠI KINH SƯ TỬ HỐNG (Mahasihanada suttam) – Bài kinh số 12 – Trung I, 161

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú tại Vesali (Tỳ-xá-ly), ở phía ngoài thành, trong một khu rừng phía Tây. Lúc bấy giờ, Sunakkhatta thuộc bộ lạc Licchavi, vừa mới từ bỏ Pháp luật này, nói lời nói như sau trong Hội chúng ở Vesali: "Sa-môn Gotama không có pháp thượng nhân, không có tri kiến thù thắng xứng đáng bậc Thánh; Sa-môn Gotama thuyết pháp, pháp ấy tự mình tạo ra, do suy luận tác thành, tùy thuận trắc nghiệm, và thuyết cho một mục tiêu đặc biệt, có khả năng hướng thượng, có thể dẫn người thực hành diệt tận khổ đau". Lúc ấy Tôn giả Sariputta vào buổi sáng, đắp y, cầm bát, vào thành Vesali để khất thực. Tôn giả Sariputta nghe Sunakkhatta thuộc bộ lạc Licchavi nói như sau trong Hội chúng ở Vesali: "Sa- môn Gotama không có pháp thượng nhân, không có

MƯỜI HAI DUYÊN                                    6909

tri kiến thù thắng xứng đáng bậc Thánh; Sa-môn
Gotama thuyết pháp, pháp ấy tự mình tạo ra, do suy
luận tác thành, tùy thuận trắc nghiệm và thuyết pháp
cho một mục tiêu đặc biệt, có khả năng hướng
thượng, có thể dẫn người thực hành diệt tận khổ
đau".

Rồi Tôn giả Sariputta khất thực xong, sau khi ăn và đi khất thực trở về đến chỗ ở Thế Tôn, sau khi đến đảnh lễ Ngài và ngồi xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên, Tôn giả Sariputta bạch Thế Tôn:

– Bạch Thế Tôn, Sunakkhatta thuộc bộ lạc
Licchavi, vừa mới từ bỏ Pháp luật này, nói lời nói
như sau trong Hội chúng Vesali: ""Sa-môn Gotama
không có pháp thượng nhân... (như trên)... diệt tận
khổ đau".

– Này Sariputta, Sunakkhatta phẫn nộ và ngu si,
do phẫn nộ nên nói lên lời ấy. Này Sariputta, Ông ta
nghĩ: "Ta sẽ nói xấu". Thế mà kẻ ngu Sunakkhatta
lại nói lời tán thán Như Lai. Này Sariputta, ai nói
như sau là tán thán Như Lai: "Pháp ấy được thuyết
giảng cho một mục tiêu đặc biệt, có khả năng hướng
dẫn người thực hành diệt tận khổ đau".

 Này Sariputta, đối với Sunakkhatta ngu si kia,

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6910

sẽ không có tùy pháp về Ta như sau: "Đây là
Như Lai, A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, Minh
Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô
Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân
Sư, Phật, Thế Tôn".
 Này Sariputta, đối với Sunakkhatta ngu si kia,
sẽ không có tùy pháp này về Ta như sau: "Đây
là Thế Tôn, vị đã chứng được các loại thần
thông, một thân hiện ra nhiều thân, nhiều thân
hiện ra một thân, hiện hình, biến hình, đi ngang
qua vách, qua thành, qua núi, như đi ngang hư
không, độn thổ trồi lên ngang qua đất liền như
ở trong nước, đi trên nước không chìm như trên
đất liền, ngồi kiết-già đi trên hư không như con
chim; với bàn tay, chạm và rờ mặt trăng và mặt
trời, những vật có đại oai lực, đại oai thần như
vậy, có thể tự thân bay đến cõi Phạm Thiên".
 Này Sariputta, đối với Sunakkhatta ngu si kia
sẽ không có tùy pháp này về Ta như sau: "Đây
là Thế Tôn với thiên nhĩ thanh tịnh siêu nhân
có thể nghe hai loại tiếng chư Thiên và loài
Người, xa và gần".
 Này Sariputta, đối với Sunakkhatta ngu si kia
sẽ không có tùy pháp này về Ta như sau: "Đây
là Thế Tôn, sau khi đi sâu vào tâm chúng sanh,
tâm loài Người với tâm của mình, vị ấy biết
được như sau: "Tâm có tham biết là tâm có

MƯỜI HAI DUYÊN                                   6911

tham. Hay tâm không tham biết là tâm không
tham... tâm chuyên chú... tâm tán loạn... đại
hành tâm... không phải đại hành tâm... tâm
chưa vô thượng... tâm vô thượng... Tâm Thiền
định... Tâm không Thiền định... tâm giải
thoát... tâm không giải thoát biết là tâm không
giải thoát". Vị ấy biết như vậy.

Này Sariputta, Như Lai có đầy đủ mười Như
Lai lực, chính nhờ thành tựu mười lực này, Như Lai
tự nhận cho mình địa vị Ngưu Vương, rống tiếng
rống con sư tử trong các Hội chúng và chuyển Phạm
luân. Thế nào là mười?

21.   Ở đây, này Sariputta, Như Lai như thật tuệ tri xứ là xứ, phi xứ là phi xứ (Tri thị xứ phi xứ lực). Này Sariputta, Như Lai như thật tuệ tri xứ là xứ, phi xứ là phi xứ. Như vậy là Như Lai lực của Như Lai. Chính nhờ Như Lai lực này Như Lai tự nhận cho mình địa vị Ngưu Vương, rống lên tiếng rống con sư tử trong các Hội chúng, và chuyển Phạm luân. 22.   Lại nữa, này Sariputta, Như Lai như thật tuệ tri quả báo tùy thuộc sở do, tùy theo sở nhân của các hành nghiệp quá khứ, vị lai, hiện tại (Tri tam thế nghiệp báo lực.) Này Sariputta, Như Lai như thật tuệ tri... (như trên)... và chuyển Phạm luân. 23.   Lại nữa, này Sariputta, Như Lai như thật tuệ tri

MƯỜI HAI DUYÊN                                          6912

con đường đưa đến tất cả cảnh giới (Tri nhứt
thiết đạo trí lực). Này Sariputta, Như Lai như thật
tuệ tri... (như trên)... và chuyển Phạm luân.
24.   Lại nữa, này Sariputta, Như Lai như thật tuệ tri
thế giới với mọi cảnh giới, nhiều chủng loại,
nhiều sai biệt (Tri thế gian chủng chủng tánh
lực). Này Sariputta, Như Lai như thật tuệ tri...
(như trên)... và chuyển Phạm luân.
25.   Lại nữa, này Sariputta, Như Lai như thật tuệ tri
chí hướng sai biệt của các loại hữu tình (Tri tha
chúng sanh chưởng chưởng dục lực). Này
Sariputta, Như Lai như thật tuệ tri ... chuyển
Phạm luân.
26.   Lại nữa, này Sariputta, Như Lai như thật tuệ tri
những căn thượng hạ của các loài hữu tình, loài
Người (Tri tha chúng sanh chư căn thượng hạ
lực). Này Sariputta, Như Lai như thật tuệ tri...
(như trên)... và chuyển Phạm luân.
27.   Lại nữa, này Sariputta, Như Lai như thật tuệ tri
sự tạp nhiễm, sự thanh tịnh, sự xuất khởi của
các Thiền, chứng về Thiền, về giải thoát, về định
(Tri chư Thiền tam muội lực). Này Sariputta, Như
Lai như thật tuệ tri... (như trên)... và chuyển Phạm
luân.
28.   Lại nữa, này Sariputta, Như Lai nhớ đến các đời

MƯỜI HAI DUYÊN                                          6913

sống quá khứ, như một đời, hai đời, ba đời, bốn
đời, năm đời, mười đời, hai mươi đời, ba mươi
đời, bốn mươi đời, năm mươi đời, một trăm đời,
một ngàn đời, một trăm ngàn đời, nhiều hoại kiếp,
nhiều thành kiếp, nhiều thành hoại kiếp. Ngài nhớ
rằng: "Tại chỗ kia, Ta có tên như thế này, dòng
họ như thế này, giai cấp như thế này, thọ khổ lạc
như thế này, tuổi thọ đến mức như thế này. Sau
khi chết tại chỗ kia, Ta được sanh ra chỗ nọ. Tại
chỗ ấy, Ta có tên như thế này, dòng họ như thế
này, giai cấp như thế này, thọ khổ lạc như thế này,
tuổi thọ đến mức như thế này. Sau khi chết tại chỗ
nọ, Ta được sanh ra ở đây". Như vậy, Như Lai
nhớ đến nhiều đời sống quá khứ cùng với các nét
đại cương và các chi tiết. Này Sariputta, Như Lai
như thật tuệ tri... (như trên)... và chuyển Phạm
luân.
29.   Lại nữa, này Sariputta, Như Lai với thiên nhãn
thuần tịnh, siêu nhân, thấy sự sống và chết của
chúng sanh. Như Lai tuệ tri rõ rằng, chúng sanh
người hạ liệt, kẻ cao sang, người đẹp đẽ, kẻ thô
xấu, người may mắn, kẻ bất hạnh đều do hạnh
nghiệp của họ. Các chúng sanh này làm những ác
hạnh về thân, về lời và về ý, phỉ báng các bậc
Thánh, theo tà kiến, tạo các nghiệp theo tà kiến.
Những người này sau khi thân hoại mạng chung
phải sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục.

MƯỜI HAI DUYÊN                                         6914

Các chúng sanh này làm những thiện hạnh về
thân, về lời và về ý, không phỉ báng các bậc
Thánh, theo chánh kiến, tạo các nghiệp theo
chánh kiến. Những người này, sau khi thân hoại
mạng chung, được sanh lên các thiện thú, cõi
Trời, trên đời này. Như vậy, Như Lai với thiên
nhãn thuần tịnh, siêu nhân, thấy sự sống chết của
chúng sanh. Như Lai tuệ tri rằng, chúng sanh,
người hạ liệt, kẻ cao sang, người đẹp đẽ, kẻ thô
xấu, người may mắn, kẻ bất hạnh, đều do hạnh
nghiệp của họ. Này Sariputta, Như Lai như thật
tuệ tri... (như trên)... và chuyển Phạm luân.
30.   Lại nữa, này Sariputta, Như Lai nhờ đoạn trừ các
lậu hoặc tự mình chứng tri, chứng ngộ, thành tựu
và an trú ngay trong hiện tại vô lậu tâm giải thoát,
tuệ giải thoát. Này Sariputta, Như Lai nhờ đoạn
trừ các lậu hoặc, tự mình với thắng trí chứng ngộ,
chứng đạt và an trú ngay trong hiện tại vô lậu tâm
giải thoát, tuệ giải thoát. Chính nhờ Như Lai lực
này, Như Lai tự nhận cho mình địa vị Ngưu
Vương, rống tiếng rống con sư tử trong các Hội
chúng và chuyển Phạm luân.

Này Sariputta, Như Lai có đầy đủ mười Như Lai
lực. Chính nhờ thành tựu mười lực này, Như Lai tự
nhận cho mình địa vị Ngưu Vương, rống tiếng rống
sư tử trong các Hội chúng và chuyển Phạm luân.

MƯỜI HAI DUYÊN                                          6915

Này Sariputta, nếu ai biết Ta như vậy, thấy Ta như vậy mà còn nói: "Sa-môn Gotama không có pháp Thượng nhân, không có tri kiến thù thắng xứng đáng bậc Thánh. Sa-môn Gotama thuyết pháp, pháp ấy tự mình tạo ra, do suy luận tác thành, tùy thuận trắc nghiệm, thuyết pháp cho một mục tiêu đặc biệt, có khả năng hướng thượng, có thể hướng dẫn người thực hành diệt tận khổ đau". Này Sariputta, nếu người ấy không từ bỏ lời nói ấy; không từ bỏ tâm ấy, không đoạn trừ tà kiến ấy; người ấy sẽ bị rơi vào địa ngục như một gánh nặng bị quăng bỏ một bên.

Này Sariputta, như Tỷ-kheo thành tựu giới hạnh, thành tựu Thiền định, thành tựu trí tuệ có thể chứng được chánh trí ngay trong hiện tại. Này Sariputta, Ta nói như vậy là sự thành tựu như vậy. Nếu người ấy không từ bỏ lời nói ấy không từ bỏ tâm ấy, không đoạn trừ tà kiến ấy; người ấy sẽ bị rơi vào địa ngục như một gánh nặng bị quăng bỏ một bên.

Này Sariputta, có bốn pháp vô sở úy chính nhờ thành tựu bốn pháp này, Như Lai tự nhận cho mình địa vị Ngưu Vương, rống tiếng rống con sử tử trong các Hội chúng và chuyển Phạm luân. Thế nào là bốn?

9. Này Sariputta, Ta thấy không có lý do gì, một Sa- môn, Bà-la-môn, chư Thiên, Ma vương, Phạm

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6916

thiên hay một ai ở đời có thể chỉ trích Ta đúng
pháp rằng: "Các pháp này chưa được chứng ngộ
hoàn toàn, mà quý vị tự xưng đã chứng ngộ hoàn
toàn". Này Sariputta, vì Ta thấy không có lý do gì
như vậy, nên Ta sống đạt được an ổn, đạt được
không sợ hãi, đạt được vô úy.

10.   Này Sariputta, Ta thấy không có lý do gì... có
thể chỉ trích Ta đúng pháp rằng: "Các lậu hoặc
này chưa được đoạn trừ mà quý vị tự xưng đã
đoạn trừ". Này Sariputta, vì Ta không thấy... đạt
được vô úy.

11.    Này Sariputta, Ta thấy không có lý do gì... có
thể chỉ trích Ta đúng pháp rằng: "Những pháp này
được gọi là các chướng ngại pháp khi được thực
hành thời không có gì gọi là chướng ngại pháp
cả". Này Sariputta, vì Ta không thấy... đạt được
vô úy.

12.   Này Sariputta, Ta thấy không có lý do gì một
Sa-môn Bà-la-môn, chư Thiên, Ma vương, Phạm
thiên hay một ai ở đời có thể chỉ trích Ta đúng
pháp rằng: "Pháp do quý vị thuyết giảng không
đưa đến mục tiêu đặc biệt, không có khả năng
hướng thượng, không có thể dẫn người thực hành
đến diệt tận khổ đau". Này Sariputta, vì Ta thấy

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6917

không có lý do gì như vậy, nên Ta sống đạt được an ổn, đạt được không sợ hãi, đạt được vô úy.

Này Sariputta, có bốn pháp vô sở úy, chính nhờ
thành tựu bốn pháp này, Như Lai tự nhận cho mình
địa vị Ngưu Vương... chuyển Phạm luân. Này
Sariputta, nếu ai biết Ta như vậy... người ấy sẽ bị rơi
vào địa ngục như một gánh nặng bị quăng bỏ một
bên.

Này Sariputta, có tám Hội chúng này:

 Hội chúng Sát đế lỵ,
 Hội chúng Bà-la-môn,
 Hội chúng Gia chủ,
 Hội chúng Sa-môn,
 Hội chúng Tứ thiên vương,
 Hội chúng Tam thập tam thiên,
 Hội chúng Màra,
 Hội chúng Phạm thiên.

Này Sariputta, có tám Hội chúng này. Này
Sariputta, Như Lai thành tựu bốn pháp vô sở úy như
vậy, đến gần và vào tám Hội chúng này. Này
Sariputta, Ta nhớ lại Ta đã đến hàng trăm Hội chúng
Sát-đế-lỵ. Tuy vậy, trước khi Ta ngồi xuống tại chỗ
ấy, trước khi Ta nói chuyện và trước khi Ta đàm

MƯỜI HAI DUYÊN                                       6918

luận; này Sariputta, Ta thấy không có lý do gì để nghĩ
rằng: "Chắc chắn sự sợ hãi và run sợ sẽ đến ám ảnh
Ta". Này Sariputta, vì Ta thấy không có lý do gì như
vậy, nên Ta sống đạt được an ổn, đạt được không sợ
hãi, đạt được vô úy.

Này Sariputta, Ta nhớ lại, Ta đã đến hàng trăm
Hội chúng Bà-la-môn... (như trên)... Hội chúng Gia
chủ... Hội chúng Sa-môn... Hội chúng Tứ thiên
vương... Hội chúng Tam thập tam thiên... Hội chúng
Màra... Hội chúng Phạm thiên. Tuy vậy, trước khi Ta
ngồi xuống tại chỗ ấy, trước khi Ta nói chuyện và
trước khi Ta đàm luận, này Sariputta, Ta thấy không
có một lý do gì để nghĩ rằng: "Chắc chắn sự sợ hãi
và run sợ sẽ đến ám ảnh Ta". Này Sariputta, vì Ta
thấy không có lý do gì như vậy, nên Ta sống đạt được
an ổn, đạt được không sợ hãi, đạt được vô úy. Này
Sariputta, nếu ai biết Ta như vậy... người ấy sẽ bị rơi
vào địa ngục, như một gánh nặng bị quăng bỏ một
bên.

Này Sariputta, có bốn loại sanh. Thế nào là bốn? Noãn sanh, thai sanh, thấp sanh, hóa sanh.

 Này Sariputta, thế nào là noãn sanh? Này Sariputta, những loại chúng sanh nào phá vỏ trứng mà sanh, này Sariputta như vậy gọi là

MƯỜI HAI DUYÊN                                       6919

noãn sanh.
 Và này Sariputta, thế nào là thai sanh? Này
Sariputta, những loại chúng sanh nào phá màn
da mỏng che chỗ kín mà sanh, này Sariputta,
như vậy gọi là thai sanh.
 Và này Sariputta, thế nào là thấp sanh? Này
Sariputta, những loại chúng sanh nào sanh ra
từ cá thúi, từ xác chết thúi, từ cháo cơm thúi,
hay trong hồ nước dơ hay trong ao nước nhớp.
Này Sariputta, như vậy gọi là thấp sanh.
 Và này Sariputta, thế nào là hóa sanh? Chư
Thiên, các chúng sanh ở địa ngục, một số thuộc
loài người và một số thuộc đọa xứ. Này
Sariputta, như vậy gọi là hóa sanh.

Này Sariputta có bốn loại sanh như vậy. Này
Sariputta, nếu ai biết Ta như vậy... người ấy sẽ bị rơi
vào địa ngục, như một gánh nặng bị quăng bỏ một
bên.

Này Sariputta, có năm loại sanh thú này. Thế nào là năm? Địa ngục, bàng sanh, ngạ quỷ, loài Người, chư Thiên.

 Này Sariputta, Ta tuệ tri địa ngục, con đường đưa đến địa ngục và hành lộ đưa đến địa ngục. Tùy theo hạnh nghiệp, sau khi thân hoại mạng chung,

MƯỜI HAI DUYÊN                                       6920

phải sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục, sự việc này ta cũng tuệ tri.

 Và này Sariputta, Ta tuệ tri bàng sanh, con đường
đưa đến bàng sanh. Tùy theo hạnh nghiệp, sau khi
thân hoại mạng chung, phải sanh vào bàng sanh,
sự việc này Ta cũng tuệ tri.

 Và này Sariputta, Ta tuệ tri ngạ quỷ, con đường
đưa đến ngạ quỷ, và hành lộ đưa đến ngạ quỷ. Tùy
theo hành nghiệp, sau khi thân hoại mạng chung,
phải sanh vào ngạ quỷ, sự việc này Ta cũng tuệ
tri.

 Và này Sariputta, Ta cũng tuệ tri loài Người, con
đường đưa đến thế giới loài Người và hành lộ đưa
đến thế giới loài Người. Tùy theo hành nghiệp,
sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào loài
Người, sự việc này Ta cũng tuệ tri.

 Và này Sariputta, Ta cũng tuệ tri chư Thiên, con
đường đưa đến Thiên giới và hành lộ đưa đến
Thiên giới. Tùy theo hành nghiệp, sau khi thân
hoại mạng chung, sanh vào thiện thú, Thiên giới,
thế giới này, sự việc này Ta cũng tuệ tri.

 Và này Sariputta, Ta cũng tuệ tri Niết-bàn, con

MƯỜI HAI DUYÊN                                    6921

đường đưa đến Niết-bàn và hành lộ đưa đến Niết-
bàn. Tùy theo hành nghiệp, do đoạn trừ các lậu
hoặc, sau khi tự mình với thắng trí, chứng ngộ,
chứng đạt và an trú ngay trong hiện tại vô lậu tâm
giải thoát, tuệ giải thoát, sự việc này, Ta cũng tuệ
tri.

Này Sariputta, ở đây, với tâm của Ta, Ta tuệ tri tâm của một số người: "Hành nghiệp của người này như vậy, cử chỉ như vậy, bước vào đạo lộ như vậy, sau khi thân hoại mạng chung sẽ sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục như vậy". Sau một thời gian, với thiên nhãn thanh tịnh, siêu nhân, Ta thấy người ấy, sau khi thân hoại mạng chung sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục, phải cảm thọ những cảm giác cực khổ, thống khổ, khốc liệt. Này Sariputta, cũng như có một hố than sâu hơn thân người, đầy vun than hừng, không có lửa ngọn, không có khói, và một người đi đến, bị nóng bức áp đảo, bị nóng bức hành hạ, mệt mỏi khô cổ, đắng họng, khát nước, và đi thẳng đến hố than ấy chỉ bằng một con đường. Một người có mắt thấy người ấy, có thể nói: "Hành nghiệp của người này như vậy, cử chỉ như vậy, bước vào đạo lộ như vậy, sẽ đi đến hố than kia". Sau một thời gian, người ấy sẽ thấy người kia rơi vào hố than ấy và phải cảm thọ những cảm giác cực khổ, thống khổ, khốc liệt. Này Sariputta, cũng vậy, ở đây với

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6922

tâm của Ta, Ta tuệ tri tâm của một số người: "Hành
nghiệp của người này như vậy, cử chỉ như vậy, bước
vào đạo lộ như vậy, sau khi thân hoại mạng chung sẽ
sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục như vậy".
Sau một thời gian, với thiên nhãn thanh tịnh siêu
nhân, Ta thấy người ấy sau khi thân hoại mạng
chung, sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục, phải
cảm thọ những cảm giác cực khổ, thống khổ, khốc
liệt.

Này Sariputta, ở đây với tâm của Ta, Ta tuệ tri tâm của một số người: "Hành nghiệp của người này như vậy, cử chỉ như vậy, bước vào đạo lộ như vậy, sau khi thân hoại mạng chung, sẽ sanh vào bàng sanh". Sau một thời gian, với thiên nhãn thanh tịnh siêu nhân, Ta thấy kẻ ấy sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào bàng sanh, phải cảm thọ những cảm giác cực khổ, thống khổ, khốc liệt. Này Sariputta, cũng như có một hố phân, sâu hơn thân người, đầy những phẩn uế, và một người đi đến, bị nóng bức áp đảo, bị nóng bức hành hạ, mệt mỏi, khô cổ, đắng họng, khát nước và đi thẳng đến hố phân ấy chỉ bằng một con đường. Một người có mắt thấy người ấy có thể nói: "Hành nghiệp của người này như vậy, cử chỉ như vậy và bước vào đạo lộ như vậy, sẽ đi đến hố phân ấy". Sau một thời gian, người ấy sẽ thấy người kia rơi vào hố phân ấy và phải cảm thọ những cảm

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6923

giác cực khổ, thống khổ, khốc liệt. Này Sariputta, cũng vậy, ở đây với tâm của Ta... (như trên)... thống khổ, khốc liệt.

Này Sariputta, ở đây với tâm của Ta, Ta tuệ tri
tâm của một số người "Hành nghiệp của người này
như vậy, cử chỉ như vậy... sau khi thân hoại mạng
chung sẽ sanh vào ngạ quỷ, phải cảm thọ những cảm
giác cực khổ, thống khổ, khốc liệt". Này Sariputta,
cũng như có một cây sống trên miếng đất không bằng
phẳng, với lá thưa thớt, với bóng che từng đám lưa
thưa. Và một người đi đến bị nóng bức áp đảo, bị
nóng bức hành hạ, mệt mỏi, khô cổ, đắng họng, khát
nước và đi thẳng đến cây ấy chỉ bằng một con đường.
Một người có mắt thấy người ấy có thể nói: "Hành
nghiệp của người này như vậy, cử chỉ như vậy và
bước vào đạo lộ như vậy, sẽ đi đến cây ấy". Sau một
thời gian, người ấy sẽ thấy người kia ngồi hay nằm
dưới bóng cây ấy và phải cảm thọ những cảm giác
cực khổ, thống khổ, khốc liệt. Này Sariputta, cũng
vậy ở đây với tâm của Ta... (như trên)... thống khổ,
khốc liệt.

Này Sariputta, ở đây với tâm của Ta, Ta biết tâm của một số người: "Hành nghiệp của người này như vậy, cử chỉ như vậy... sau khi thân hoại mạng chung, sẽ sanh vào loài người". Sau một thời gian... Ta thấy

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6924

người ấy sanh vào loài người, và cảm thọ được nhiều
cảm giác lạc thọ. Này Sariputta, cũng như có một cây
sống trên miếng đất bằng phẳng với lá sum sê, với
bóng cây rậm rạp. Và một người đi đến, bị nóng bức
áp đảo, bị nóng bức hành hạ, mệt mỏi, khô cổ, đắng
họng, khát nước và đi thẳng đến cây ấy chỉ bằng một
con đường. Một người có mắt thấy người ấy có thể
nói: "Hành nghiệp của người này như vậy, cử chỉ
của người này như vậy và bước vào đạo lộ như vậy,
sẽ đi đến cây ấy". Sau một thời gian, người ấy sẽ thấy
người kia, ngồi hay nằm dưới bóng cây ấy và cảm
thọ được nhiều cảm giác lạc thọ. Này Sariputta, cũng
vậy, ở đây, với tâm của Ta... được nhiều cảm giác lạc
thọ.

Này Sariputta, ở đây với tâm của Ta, Ta tuệ tri tâm của một số người: "Hành nghiệp của người này như vậy, cử chỉ như vậy... sau khi thân hoại mạng chung sẽ sanh vào thiện thú, Thiên giới, cõi đời này". Sau một thời gian... Ta thấy người ấy sanh vào thiện thú, Thiên giới, cõi đời này và cảm thọ những cảm giác cực lạc. Này Sariputta, giống như một ngôi lầu, có gác nhọn, có tô vôi cả trong lẫn ngoài, được che gió, có then chốt đóng lại và có các cửa sổ khép kín. Tại đây có một sàng tọa, trải nệm lông dài, trải nệm màu trắng, trải nệm bông có thêu hoa, trải nệm bằng da sơn dương gọi là kadali, có nệm với khuôn màu

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6925

treo phía trên, có gối dài màu đỏ cả hai đầu. Và một người đi đến, bị nóng bức áp đảo, bị nóng bức hành hạ, mệt mỏi, khô cổ, đắng họng, khát nước và đi thẳng đến ngôi lầu ấy. Một người có mắt thấy người ấy có thể nói: "Hành nghiệp của người này như vậy, cử chỉ như vậy, và bước vào đạo lộ như vậy, sẽ đi đến ngôi lầu ấy". Sau một thời gian, người ấy sẽ thấy người kia ngồi hay nằm trong ngôi lầu ấy, trong gác nhọn ấy, trên sàng tọa ấy và cảm thọ được nhiều cảm thọ cực lạc. Này Sariputta, cũng vậy, ở đây với tâm của Ta... được nhiều cảm giác lạc thọ.

Này Sariputta, ở đây với tâm của Ta, Ta tuệ tri tâm của một số người: "Hành nghiệp của người này như vậy, cử chỉ như vậy, bước vào đạo lộ như vậy, sẽ đoạn trừ các lậu hoặc, tự mình với thắng trí chứng ngộ, chứng đạt và an trú ngay trong hiện tại vô lậu tâm giải thoát, tuệ giải thoát như vậy". Sau một thời gian, Ta thấy vị ấy đoạn trừ các lậu hoặc, tự mình với thắng trí chứng ngộ, chứng đạt và an trú ngay trong hiện tại vô lậu tâm giải thoát, tuệ giải thoát, cảm thọ những cảm giác cực lạc. Này Sariputta, giống như một hồ sen có nước trong, có nước ngọt, có nước mát, có nước trong sáng, có bờ hồ khéo sắp đặt, đẹp đẽ, và không xa hồ ấy có khu rừng rậm rạp. Một người đi đến, bị nóng bức áp đảo, bị nóng bức hành hạ, mệt mỏi, khô cổ, đắng họng, khát nước và đi

MƯỜI HAI DUYÊN                                       6926

thẳng đến hồ sen ấy. Một người có mắt thấy người
ấy có thể nói: "Hành nghiệp của người này như vậy,
cử chỉ như vậy, và bước vào đạo lộ như vậy, sẽ đi
đến hồ sen ấy". Sau một thời gian, người ấy sẽ thấy
người kia, sau khi tẩm mình vào hồ sen ấy, sau khi
tắm rửa, uống nước và làm cho dịu bớt mọi ưu tư,
mệt mỏi, phiền não, sau khi ra khỏi hồ liền qua ngồi
hay nằm trong rừng cây rậm rạp ấy và cảm thọ
những cảm giác cực lạc. Cũng vậy, này Sariputta, ở
đây với tâm của Ta, Ta tuệ tri tâm của một số người:
"Hành nghiệp của người này như vậy, cử chỉ như
vậy, bước vào đạo lộ như vậy, sẽ đoạn trừ các lậu
hoặc, tự mình với thắng trí chứng ngộ, chứng đạt và
an trú ngay trong hiện tại vô lậu tâm giải thoát, tuệ
giải thoát như vậy". Sau một thời gian, Ta thấy vị ấy
đoạn trừ các lậu hoặc, tự mình với thắng trí chứng
ngộ, chứng đạt và an trú ngay trong hiện tại vô lậu
tâm giải thoát, tuệ giải thoát, cảm thọ những cảm
giác cực lạc.

Này Sariputta, năm loại này là năm sanh thú.
Này Sariputta, có ai biết Ta như vậy, thấy Ta như
vậy, và nói: "Sa-môn Gotama không có pháp
Thượng nhân, không có tri kiến thù thắng xứng đáng
bậc Thánh. Sa-môn Gotama thuyết pháp, pháp ấy tự
mình tạo ra, do suy luận tác thành, tùy thuộc trắc
nghiệm". Này Sariputta, nếu người ấy không từ bỏ

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6927

lời nói ấy, không từ bỏ tâm ấy, không đoạn trừ tà
kiến ấy, thì người ấy sẽ bị rơi vào địa ngục như một
gánh nặng bị quăng bỏ một bên. Này Sariputta, Tỷ-
kheo thành tựu giới hạnh, thành tựu thiền định, thành
tựu trí tuệ, có thể chứng được chánh trí ngay trong
hiện tại. Này Sariputta, Ta nói như vậy là sự thành
tựu như vậy. Nếu người ấy không từ bỏ lời nói ấy,
không từ bỏ tâm ấy, không đoạn trừ tà kiến ấy, thì
người ấy sẽ bị rơi vào địa ngục như một gánh nặng
bị quăng bỏ một bên.

Này Sariputta, Ta thắng tri phạm hạnh, đầy đủ bốn hạnh:

 Về khổ hạnh, Ta khổ hạnh đệ nhất;
 Về bần uế, Ta bần uế đệ nhất;
 Về yểm ly, Ta yểm ly đệ nhất;
 Về độc cư, Ta độc cư đệ nhất.

Này Sariputta, ở đây, khổ hạnh của Ta như sau:

 Ta sống lõa thể, phóng túng, không theo khuôn
phép, liếm tay cho sạch, đi khất thực không chịu
bước tới, không nhận đồ ăn mang đến, không nhận
đồ ăn đặc biệt nấu cho mình, không nhận mời đi
ăn, không nhận đồ ăn từ nơi nồi chảo, không nhận
đồ ăn tại ngưỡng cửa, không nhận đồ ăn đặt giữa

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6928

những cây gậy, không nhận đồ ăn đặt giữa những
cối giã gạo, không nhận đồ ăn từ hai người đang
ăn, không nhận đồ ăn từ người đàn bà có thai,
không nhận đồ ăn từ người đàn bà đang cho con
bú, không nhận đồ ăn từ người đàn bà đang giao
cấu, không nhận đồ ăn đi quyên, không nhận đồ
ăn tại chỗ có chó đứng, không nhận đồ ăn tại chỗ
có ruồi bu, không ăn cá, ăn thịt, không uống rượu
nấu, rượu men.
 Ta chỉ nhận đồ ăn tại một nhà, chỉ nhận ăn một
miếng, hay chỉ nhận ăn tại hai nhà, chỉ nhận ăn hai
miếng, hay chỉ nhận ăn tại bảy nhà, chỉ nhận ăn
bảy miếng.
 Ta nuôi sống chỉ với một chén, nuôi sống chỉ với
hai chén, nuôi sống chỉ với bảy chén. Ta chỉ ăn
một ngày một bữa, hai ngày một bữa, bảy ngày
một bữa. Như vậy Ta sống theo hạnh tiết chế ăn
uống cho đến nửa tháng mới ăn một lần. Ta chỉ ăn
cỏ lúa để sống, lúa tắc, gạo lức, ăn hột cải nivara,
ăn da vụn, ăn trấu, uống nước bột gạo, ăn bột
vừng, ăn cỏ, ăn phân bò, ăn trái cây, ăn rễ cây
trong rừng, ăn trái cây rụng để sống.
 Ta mặc vải gai thô, mặc vải gai thô lẫn với các vải
khác, mặc vải tẩm liệm rồi quăng đi, mặc áo phấn
tảo y, mặc vỏ cây tititaka làm áo, mặc da con sơn
dương đen, mặc áo bện từng mảnh da con sơn
dương đen, mặc áo bằng cỏ cát tường, mặc áo vỏ

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6929

cây, mặc áo bằng tấm gỗ nhỏ, mặc áo bằng tóc
bện lại thành mền, mặc áo bằng đuôi ngựa bện lại,
mặc áo bằng lông cú.
 Ta sống nhổ râu tóc, Ta theo tập tục sống nhổ râu
tóc,
 Ta theo hạnh thường đứng không dùng chỗ ngồi,
Ta là người ngồi chỏ hỏ, sống tinh tấn theo hạnh
ngồi chỏ hỏ.
 Ta dùng gai làm giường, thường ngủ nằm trên
giường gai, sống dùng ván gỗ làm giường, sống
nằm trên đất trần, thường nằm ngủ một bên hông,
sống để bụi và nhớp che dính thân mình, sống và
ngủ ngoài trời, theo hạnh bạ đâu nằm đấy,
 Sống ăn các uế vật, sống không uống nước lạnh,
theo hạnh không uống nước lạnh, sống một đêm
tắm ba lần, theo hạnh xuống nước tắm.
 Như vậy Ta sống theo hạnh hành hạ, dày vò thân
thể theo nhiều cách. Này Sariputta, như vậy là khổ
hạnh của Ta.

Này Sariputta, ở đây hạnh bần uế của Ta như sau: Trên thân Ta, bụi bặm chất đầy trải nhiều năm tháng, đóng thành tấm, thành miếng. Như gốc cây tinduka bụi bặm chất đầy trải nhiều năm tháng, đóng thành tấm, thành miếng; cũng vậy, này Sariputta, trên thân Ta bụi bặm chất đầy trải nhiều năm tháng, đóng thành tấm, thành miếng. Này Sariputta, Ta

MƯỜI HAI DUYÊN                                    6930

không nghĩ rằng: "Với tay của Ta, Ta hãy phủi sạch
bụi bặm này đi, hay những người khác với tay của
họ hãy phủi sạch bụi bặm này đi cho Ta". Này
Sariputta, Ta không có nghĩ như vậy. Này Sariputta,
như vậy là sự bần uế của Ta.

Này Sariputta, như thế này là sự yểm ly của Ta.
Này Sariputta, tỉnh giác, Ta đi tới; tỉnh giác Ta đi lui,
Ta an trú lòng từ cho đến trong một giọt nước với
tâm tư: "Mong rằng Ta không làm hại một chúng
sanh nhỏ nào trong những ác đạo của họ!" Này
Sariputta, như vậy là sự yểm ly của Ta.

Này Sariputta, như thế này là sự độc cư của Ta. Này Sariputta, Ta đi sâu vào một khu rừng và an trú tại chỗ ấy. Khi Ta thấy người chăn bò, người mục súc, người cắt cỏ, người đốn củi hay người thợ rừng, Ta liền chạy từ rừng này qua rừng khác, từ lùm cây này qua lùm cây khác, từ thung lũng này qua thung lũng khác, từ đồi cao này qua đồi cao khác. Vì sao vậy? Ta nghĩ rằng: "Mong họ đừng thấy Ta, và mong Ta đừng thấy họ!" Này Sariputta, giống như một con thú rừng thấy người liền chạy từ rừng này qua rừng khác, từ lùm cây này qua lùm cây khác, từ thung lũng này qua thung lũng khác, từ đồi cao này qua đồi cao khác. Cũng vậy, này Sariputta, khi Ta thấy người chăn bò, người mục súc, người cắt cỏ, người đốn củi,

MƯỜI HAI DUYÊN                                         6931

hay người tiều phu, Ta liền chạy từ rừng này qua
rừng khác, từ lùm cây này qua lùm cây khác, từ thung
lũng này qua thung lũng khác, từ đồi cao này qua đồi
cao khác. Vì sao vậy? Ta nghĩ rằng: "Mong họ đừng
thấy Ta, và mong Ta đừng thấy họ!" Này Sariputta,
như vậy là hạnh độc cư của Ta.

Này Sariputta, rồi Ta bò bốn chân đến các
chuồng bò, khi các con bò cái đã bỏ đi, khi các người
chăn bò không có mặt, rồi Ta ăn phân các con bò
con, các con bò còn trẻ, các con bò còn bú. Khi nước
tiểu và phân của Ta còn tồn tại, Ta tự nuôi sống với
các loại ấy. Này Sariputta, như vậy là hạnh đại bất
tịnh thực của Ta.

Này Sariputta, Ta đi sâu vào một khu rừng rậm rạp kinh hoàng và an trú tại chỗ ấy. Này Sariputta, tại khu rừng rậm rạp kinh hoàng này, những ai còn tham ái đi vào khu rừng rậm rạp ấy, thời lông tóc người ấy dựng ngược. Này Sariputta, rồi Ta trong những đêm đông lạnh lẽo, giữa những ngày mồng tám, khi có tuyết rơi, trong những đêm như vậy, Ta sống giữa trời, và ban ngày sống trong khu rừng rậm rạp. Ta sống trong những ngày cuối tháng hè, ban ngày thì sống giữa trời, còn ban đêm trong khu rừng rậm rạp. Rồi này Sariputta, những bài kệ kỳ diệu từ trước chưa từng được nghe sau đây được khởi lên:

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6932

Nay bị thiêu đốt, bị buốt lạnh,
Cô độc sống trong rừng kinh hoàng,
Trần truồng, Ta ngồi không lửa ấm,
Ẩn sĩ, trong lý tưởng đăm chiêu.
Này Sariputta, Ta nằm ngủ trong bãi tha ma, dựa
trên một bộ xương. Này Sariputta, những đứa mục
đồng đến gần Ta, khạc nhổ trên Ta, tiểu tiện trên Ta,
rắc bụi trên Ta và lấy que đâm vào lỗ tai. Này
Sariputta, và Ta biết Ta không khởi ác tâm đối với
chúng. Này Sariputta, như vậy là hạnh trú xả của
Ta.

Này Sariputta, lại có một số Sa-môn, Bà-la-môn có những thuyết như sau, có những kiến giải như sau: "Sự thanh tịnh đạt được nhờ món ăn". Họ nói: "Chúng ta sống nhờ trái táo", và họ ăn trái táo, họ ăn bột táo, họ uống nước trái táo dưới nhiều hình thức. Này Sariputta, Ta tự xưng Ta sống chỉ ăn một trái táo. Này Sariputta, có thể các Người nghĩ như sau: "Trái táo thời ấy to lớn". Này Sariputta, chớ có hiểu như vậy. Vì trái táo thời ấy giống với trái táo hiện tại. Này Sariputta, trong khi Ta sống chỉ ăn một trái táo, thân thể của Ta trở thành hết sức ốm yếu.

- Vì Ta ăn quá ít, tay chân Ta trở thành như những cọng cỏ hay những đốt cây leo khô héo. - Vì Ta ăn quá ít, bàn trôn của Ta trở thành như

MƯỜI HAI DUYÊN                                         6933

móng chân con lạc đà.
- Vì Ta ăn quá ít, các xương sống phô bày của Ta
giống như một chuỗi banh.
- Vì Ta ăn quá ít, các xương sườn gầy mòn của Ta
giống như rui cột nhà sàn hư nát.
- Vì ta ăn quá ít, nên con ngươi của Ta long lanh
nằm sâu thẳm trong lỗ con mắt, giống như ánh
nước long lanh nằm sâu thẳm trong một giếng
nước thâm sâu.
- Vì Ta ăn quá ít, da đầu Ta trở thành nhăn nheo
khô cằn như trái bí trắng và đắng bị cắt trước khi
chín, bị cơn gió nóng làm cho nhăn nheo khô cằn.
- Này Sariputta, nếu Ta nghĩ: "Ta hãy sờ da bụng"
chính xương sống bị Ta nắm lấy. Nếu Ta nghĩ:
"Ta hãy sờ xương sống", thì chính da bụng bị Ta
nắm lấy. Vì Ta ăn quá ít, nên này Sariputta, da
bụng của Ta bám chặt xương sống.
- Này Sariputta, nếu Ta nghĩ: "Ta đi đại tiện hay đi
tiểu tiện", thì Ta ngã quỵ úp mặt xuống đất, vì Ta
ăn quá ít.
- Này Sariputta, nếu Ta muốn thoa dịu thân Ta, lấy
tay xoa bóp chân tay, thì này Sariputta, trong khi
Ta lấy tay xoa bóp chân tay, các lông tóc hư mục

MƯỜI HAI DUYÊN                                    6934

rụng khỏi thân Ta, vì Ta ăn quá ít. Này Sariputta, lại có một số Sa-môn, Bà-la-môn có những chủ thuyết như sau, có những kiến giải như sau: "Sự thanh tịnh đạt được nhờ món ăn". Họ nói: "Chúng ta sống nhờ đậu xanh... (như trên)... chúng ta sống nhờ vừng mè... (như trên)... chúng ta sống nhờ hột gạo", và họ ăn hột gạo, họ ăn hột gạo nghiền thành bột, họ uống nước gạo, và họ ăn hột gạo dưới nhiều hình thức. Này Sariputta, Ta tự xưng Ta sống chỉ ăn một hột gạo. Này Sariputta, có thể các Người nghĩ như sau: "Hột gạo thời ấy to lớn". Này Sariputta, chớ có hiểu như vậy. Vì hột gạo thời ấy giống với hột gạo hiện tại. Này Sariputta, trong khi Ta chỉ sống ăn một hột gạo, thân thể của Ta trở thành hết sức ốm yếu. Vì Ta ăn quá ít, tay chân Ta trở thành như những cọng cỏ hay những đốt cây leo khô héo. Vì Ta ăn quá ít, bàn trôn của Ta trở thành như móng chân con lạc đà. Vì Ta ăn quá ít, xương sống phô bày của Ta giống như một chuỗi banh. Vì Ta ăn quá ít các xương sườn gầy mòn của Ta giống như rui cột của một nhà sàn hư nát. Vì Ta ăn quá ít, con ngươi long lanh của Ta nằm sâu thẳm trong lỗ con mắt, giống như ánh nước long lanh nằm sâu thẳm trong một giếng nước thâm sâu. Vì Ta ăn quá ít, da đầu Ta trở thành nhăn nheo, khô cằn như trái bí trắng và đắng bị cắt trước khi chín, bị cơn gió nóng làm cho nhăn nheo, khô cằn. Này Sariputta, nếu Ta nghĩ: "Ta

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6935

hãy sờ da bụng", thì chính xương sống bị Ta nắm lấy. Nếu Ta nghĩ: "Ta hãy rờ xương sống", thì chính da bụng bị Ta nắm lấy. Vì Ta ăn quá ít, nên này Sariputta, da bụng của Ta bám chặt xương sống. Này Sariputta, nếu Ta nghĩ: "Ta đi đại tiện hay đi tiểu tiện", thì Ta ngã quỵ, úp mặt xuống đất, vì Ta ăn quá ít. Này Sariputta, nếu Ta muốn xoa dịu thân Ta, lấy tay xoa bóp chân tay, thời này Sariputta, trong khi Ta lấy tay xoa bóp chân tay, các lông tóc hư mục rụng khỏi thân Ta, vì Ta ăn quá ít. Này Sariputta, dầu Ta có theo cử chỉ như vậy, theo hành lộ như vậy, theo khổ hạnh như vậy, Ta cũng không chứng được các pháp thượng nhân, không có tri kiến thù thắng xứng đáng bậc Thánh. Vì sao vậy? Vì với những phương tiện ấy, không chứng được pháp thượng nhân với Thánh trí tuệ. Chính Thánh trí tuệ này chứng được thuộc về bậc Thánh, có khả năng hướng thượng, có thể dẫn người thực hành diệt tận khổ đau.

Này Sariputta, lại có một số Sa-môn, Bà-la-môn có những chủ thuyết như sau, có những kiến giải như sau: "Sự thanh tịnh chứng đạt được nhờ luân hồi". Này Sariputta, thật không dễ gì tìm được sự luân hồi mà xưa kia Ta không trải qua trong một thời gian khá dài, trừ phi với các vị Tịnh cư thiên (Suddhavasa). Này Sariputta, nếu Ta luân hồi tại Tịnh cư thiên thì Ta đã không trở lại đời này nữa.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6936

Này Sariputta, lại có một số Sa-môn, Bà-la-môn
có những chủ thuyết như sau, có những kiến giải như
sau: "Sự thanh tịnh chứng đạt được nhờ sanh khởi".
Này Sariputta, thật không dễ gì tìm được sự sanh
khởi mà xưa kia Ta không trải qua trong một thời
gian khá dài, trừ phi với các vị Tịnh cư thiên. Này
Sariputta, nếu Ta sanh khởi tại Tịnh cư thiên, thì Ta
đã không trở lại đời này nữa.

Này Sariputta, lại có một số Sa-môn, Bà-la-môn
có những chủ thuyết như sau, có những kiến giải như
sau: "Sự thanh tịnh chứng đạt được nhờ an trú". Này
Sariputta, thật không dễ gì tìm được sự an trú mà xưa
kia Ta không trải qua trong một thời gian khá dài, trừ
phi với các vị Tịnh cư thiên. Này Sariputta, nếu Ta
an trú tại Tịnh cư thiên, thì Ta đã không trở lại đời
này nữa.

Này Sariputta, lại có một số Sa-môn, Bà-la-môn
có những chủ thuyết như sau, có những kiến giải như
sau: "Sự thanh tịnh chứng đạt được nhờ tế tự". Này
Sariputta, thật không dễ gì tìm được sự tế tự mà xưa
kia Ta không làm trong một thời gian khá dài khi Ta
là vị vua Sát-đế-lỵ có làm lễ quán đảnh hay làm vị
Bà-la-môn giàu có.

Này Sariputta, lại có một số Sa-môn, Bà-la-môn

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6937

có những chủ thuyết như sau, có những kiến giải như
sau: "Sự thanh tịnh chứng đạt được nhờ thờ lửa".
Này Sariputta, thật không dễ gì tìm được sự thờ lửa
mà xưa kia Ta không làm trong một thời gian khá
dài, khi Ta là vị vua Sát-đế-lỵ có làm lễ quán đảnh,
hay làm vị Bà-la-môn giàu có.

Này Sariputta, lại có một số Sa-môn, Bà-la-môn có những chủ thuyết như sau, có những kiến giải như sau: "Khi một thiếu niên còn trẻ tuổi, tóc đen nhánh, huyết khí sung mãn, trong tuổi thanh xuân, người ấy thành tựu trí tuệ biện tài tối thượng. Nhưng khi người ấy già cả, niên cao, lạp lớn, đã đến tuổi trưởng thượng, đã đi đến đoạn cuối cuộc đời, khi đã tám mươi, chín mươi hay một trăm tuổi, khi ấy trí tuệ biện tài tối thượng ấy bị đoạn trừ". Này Sariputta, chớ có quan niệm như vậy. Này Sariputta, nay Ta đã già, niên cao, lạp lớn, đã đến tuổi trưởng thượng, đã đi đến đoạn cuối cuộc đời, tuổi Ta nay đã đến tám mươi. Này Sariputta, ở đây Ta có bốn vị đệ tử, tuổi thọ đến một trăm, đã sống một trăm tuổi, thành tựu chánh niệm đệ nhất, thành tựu chuyên tâm đệ nhất, thành tựu tinh cần đệ nhất và đầy đủ trí tuệ biện tài tối thượng. Này Sariputta, ví như một người bắn cung thiện xảo, có huấn luyện, khéo tay, thuần thục, với một mũi tên nhẹ, có thể dễ dàng bắn ngang qua bóng một cây ta-la. Cũng vậy, những vị này với

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6938

chánh niệm đệ nhất như vậy, được thành tựu trí tuệ biện tài tối thượng như vậy, nếu những vị này hỏi Ta nhiều lần một câu hỏi về Bốn Niệm Xứ, và nếu Ta, được hỏi nhiều lần như vậy, phải giải thích cho họ hiểu và nếu họ được Ta giải thích như vậy, có thể hiểu như đã giải thích, và nếu họ không hỏi Ta về những vấn đề phụ thuộc và các vấn đề khác, trừ khi ăn, uống, nhai, nếm, trừ khi đi đại tiện, tiểu tiện, trừ khi ngủ để lấy lại sức. Này Sariputta, dầu vậy, sự thuyết pháp của Như Lai cũng chưa hoàn tất, sự giải thích cú pháp của Như Lai cũng chưa hoàn tất, sự trả lời các câu hỏi của Như Lai cũng chưa hoàn tất, khi mà bốn đệ tử của Ta, tuổi thọ đến một trăm tuổi, đã sống một trăm tuổi, đã từ trần sau một trăm tuổi. Này Sariputta, nếu Ông có gánh Ta trên giường đi chỗ này chỗ kia, thật sự trí tuệ biện tài của Như Lai không có gì thay đổi.

Này Sariputta, những ai nói một cách chân
chánh sẽ nói như sau: "Một vị hữu tình không bị si
chi phối, đã sanh ra ở đời vì lợi ích, vì hạnh phúc
cho chúng sanh, vì lòng thương tưởng cho đời, vì
lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho chư Thiên và
loài Người". Vị ấy sẽ nói về Ta một cách chân chánh
như sau: "Một vị hữu tình không bị chi phối... (như
trên)... chư Thiên và loài Người".

MƯỜI HAI DUYÊN                                        6939

Lúc bấy giờ Tôn giả Nagasamala đứng sau lưng Thế Tôn và quạt cho Ngài! Tôn giả Nagasamala bạch Thế Tôn:

– Thật vi diệu thay, bạch Thế Tôn! Thật hy hữu
thay, bạch Thế Tôn! Sau khi nghe pháp môn này,
lông tóc con dựng ngược. Bạch Thế Tôn, pháp môn
này tên gọi là gì?

– Này Nagasamala, do vậy pháp môn này gọi là pháp môn lông tóc dựng ngược. Ông hãy như vậy thọ trì.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy, Tôn giả Nagasamala hoan hỷ, tín thọ lời dạy Thế Tôn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   6940

781 Thủ -- Tà kiến - Tà kiến về nghiệp, đấng tạo hoá, không nhân duyên - Kinh SỞ Y XỨ – Tăng I, 310

SỞ Y XỨ – Tăng I, 310

 Này các Tỷ-kheo, có ba y xứ này của ngoại đạo,
dầu có bị các bậc Hiền giả cật vấn, nạn vấn lý do,
thảo luận, vẫn kiên trì trong quan điểm truyền
thống về vô vi (không hành động).
Thế nào là ba?
- Này các Tỷ-kheo, có một số Sa-môn, Bà-la-môn
thuyết như sau, chấp kiến như sau: "Phàm có cảm
giác gì, con người này lãnh thọ lạc, khổ hay không
khổ, không lạc, tất cả đều do nhân nghiệp quá
khứ".
- Này các Tỷ-kheo, có một số Sa-môn, Bà-la-môn,
thuyết pháp như sau, chấp kiến như sau: "Phàm
có cảm giác gì, con người này lãnh thọ lạc, khổ
hay không khổ, không lạc, tất cả đều do nhân một
tạo hóa tạo ra".
- Này các Tỷ-kheo, có một số Sa-môn, Bà-la-môn,
thuyết pháp như sau, chấp kiến như sau: "Phàm
có cảm giác gì, con người này lãnh thọ lạc, khổ

MƯỜI HAI DUYÊN                                    6941

hay không khổ, không lạc, tất cả đều do không
nhân, không duyên".
 Ở đây, này các Tỷ-kheo, đối với các vị Sa-môn,
Bà-la-môn, thuyết như sau, chấp kiến như sau:
“Phàm có cảm giác gì, con người này lãnh thọ
lạc, khổ hay không khổ, không lạc, tất cả đều do
nhân nghiệp quá khứ". Đối với các vị ấy, Ta đến
và nói: "Chư Tôn giả, có thật chăng, Chư Tôn giả
có thuyết như sau, chấp kiến như sau: "Phàm có
cảm giác gì, con người này lãnh thọ lạc, khổ hay
không khổ, không lạc, tất cả đều do nhân nghiệp
quá khứ? "”.
Được Ta hỏi Như vậy, họ trả lời: "Thưa phải, có như
vậy".
Ta nói với họ như sau: "Như vậy, thời theo các Tôn
giả, do nhân nghiệp quá khứ, sẽ trở thành người sát
sanh; do nhân nghiệp quá khứ, sẽ trở thành người
lấy của không cho; do nhân nghiệp quá khứ, sẽ trở
thành người không Phạm hạnh; do nhân nghiệp quá
khứ, sẽ trở thành người nói láo; do nhân nghiệp quá
khứ, sẽ trở thành người nói hai lưỡi; do nhân nghiệp
quá khứ, sẽ trở thành người ác khẩu; do nhân nghiệp
quá khứ, sẽ trở thành người nói lời phù phiếm; do
nhân nghiệp quá khứ, sẽ trở thành người tham lam;
do nhân nghiệp quá khứ, sẽ trở thành người tâm sân;

MƯỜI HAI DUYÊN                                    6942

do nhân nghiệp quá khứ, sẽ trở thành người theo tà
kiến".
Nhưng này các Tỷ-kheo, với những ai trở lại dựa vào
nghiệp quá khứ là lý do kiên thực, với những người
ấy sẽ không có ước muốn, không có tinh tấn, không
có "Đây là việc phải làm", hay "Đây là việc không
nên làm". Như vậy, sự cần thiết cần phải làm hay
không cần phải làm không được tìm thấy là chân
thực, là đáng tin cậy, thời danh từ Sa-môn không thể
áp dụng đúng pháp cho các Ông được, vì các Ông
sống thất niệm và với các căn không hộ trì.
Như vậy, này các Tỷ-kheo, đây là sự chỉ trích đúng
pháp thứ nhất của Ta đối với các vị Sa-môn, Bà-la-
môn có thuyết như vậy, có chấp kiến như vậy.
 Ở đây, này các Tỷ-kheo, đối với các vị Sa-môn,
Bà-la-môn, thuyết như sau, chấp kiến như sau:
"Phàm có cảm giác gì, con người này lãnh thọ lạc,
khổ hay không khổ, không lạc, tất cả đều do nhân
một tạo hóa tạo ra". Ta đến họ và nói: "Chư Tôn
giả, có thật chăng, Chư Tôn giả có thuyết như sau,
có chấp kiến như sau: “Phàm có cảm giác gì, con
người này lãnh thọ lạc, khổ hay không khổ, không
lạc, tất cả đều do nhân một tạo hóa tạo ra? ” ".
Được Ta hỏi vậy, họ trả lời: "Thưa phải, có như vậy".
Ta nói với họ như sau: "Như vậy, thời theo các Tôn
giả, do nhân một vị tạo hóa tạo ra, sẽ trở thành

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6943

người sát sanh … Do nhân một vị tạo hóa tạo ra, sẽ
trở thành người theo tà kiến".
Nhưng này các Tỷ-kheo, với những ai trở lại dựa vào
vị tạo hóa tạo ra là lý do kiên thực, với những người
ấy sẽ không có ước muốn, không có tinh tấn, không
có "Đây là việc phải làm", hay "Đây là việc không
nên làm". Như vậy, sự cần thiết cần phải làm hay
không cần phải làm, không được tìm thấy là chân
thực, là đáng tin cậy, thời danh từ Sa-môn không thể
áp dụng đúng pháp cho các Ông được, vì các Ông
sống thất niệm và với các căn không hộ trì.
Như vậy, này các Tỷ-kheo, đây là sự chỉ trích đúng
pháp thứ hai của Ta đối với các vị Sa-môn, Bà-la-
môn có thuyết như vậy, có chấp kiến như vậy.
 Ở đây, này các Tỷ-kheo, đối với các vị Sa-môn,
Bà-la-môn, thuyết như sau, chấp kiến như sau:
"Phàm có cảm giác gì, con người này lãnh thọ lạc,
khổ hay không khổ, không lạc, tất cả đều do không
nhân không duyên". Ta đến họ và nói: "Chư Tôn
giả, có thật chăng, Chư Tôn giả có thuyết như sau,
có chấp kiến như sau: “ Phàm có cảm giác gì, con
người này lãnh thọ lạc, khổ hay không khổ, không
lạc, tất cả đều do không nhân, không duyên? ” ".
Được Ta hỏi như vậy, họ trả lời: "Thưa phải, có như
vậy".

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6944

Ta nói với họ như sau: "Như vậy, thời theo các Tôn
giả, do không nhân không duyên, sẽ trở thành
người sát sanh … Do không nhân không duyên, sẽ
trở thành người theo tà kiến".
Nhưng này các Tỷ-kheo, với những ai trở lại dựa vào
không nhân, không duyên là lý do kiên thực, với
những người ấy, sẽ không có ước muốn, không có
tinh tấn, không có "Đây là việc phải làm", hay "Đây
là việc không phải làm". Như vậy, sự cần thiết cần
phải làm hay không cần phải làm, không được tìm
thấy là chân thực, là đáng tin cậy, thời danh từ Sa-
môn không thể áp dụng đúng pháp cho các Ông
được, vì các Ông sống thất niệm và với các căn
không hộ trì.
Như vậy, này các Tỷ-kheo, đây là sự chỉ trích đúng
pháp thứ ba của Ta đối với các vị Sa-môn, Bà-la-
môn có thuyết như vậy, có chấp kiến như vậy.
Này các Tỷ-kheo, đây là ba y xứ của ngoại đạo, dù
có được các bậc Tôn giả cật vấn, nạn vấn lý do thảo
luận, vẫn kiên trì trong quan điểm truyền thống về
vô vi (không hành động).
 Và này các Tỷ-kheo, đây là pháp Ta thuyết
giảng, không bị chỉ trích, không bị uế nhiễm,
không có tội lỗi, không bị các Sa-môn, các Bà-
la-môn có trí quở trách. Và này các Tỷ-kheo, thế
nào là pháp Ta thuyết giảng, không bị chỉ trích,

MƯỜI HAI DUYÊN                                    6945

không bị uế nhiễm, không có tội lỗi, không bị các
Sa-môn, các Bà-la-môn có trí quở trách?
- Sáu giới này, là pháp Ta thuyết giảng, không
bị... quở trách.
- Sáu xúc xứ này, là pháp Ta thuyết giảng,
không bị... quở trách.
- Mười tám ý cận hành này, là pháp Ta thuyết
giảng, không bị quở trách
- Bốn Thánh đế này, là pháp Ta thuyết giảng,
không bị... quở trách.
 Sáu giới này, này các Tỷ-kheo, là pháp Ta thuyết
giảng… có trí quở trách, được nói đến như vậy.
Do duyên gì được nói đến?
- Này các Tỷ-kheo, có sáu giới này: địa giới,
thủy giới, phong giới, hỏa giới, không giới,
thức giới.
- Sáu giới này, này các Tỷ-kheo, là pháp được
Ta thuyết giảng, không bị chỉ trích, không bị uế
nhiễm, không có tội lỗi, không bị các Sa-môn,
các Bà-la-môn có trí quở trách. Điều đã được
nói đến, chính do duyên này đã được nói đến.
 Có sáu xúc xứ này, này các Tỷ-kheo, là pháp ta
thuyết giảng … không bị các Sa-môn, các Bà-la-
môn có trí quở trách. Điều đã được nói đến, chính
do duyên nào đã được nói đến?

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6946

- Này các Tỷ-kheo, có sáu xúc xứ này: nhãn xúc
xứ, nhĩ xúc xứ, tỷ xúc xứ, thiệt xúc xứ, thân xúc
xứ, ý xúc xứ.
- Có sáu xúc xứ này, này các Tỷ-kheo, được Ta
thuyết giảng..... không bị các Sa-môn, các Bà-
la-môn có trí quở trách. Điều đã được nói đến,
chính do duyên này đã được nói đến.
 Có mười tám ý cận hành này, này các Tỷ-kheo,
là pháp được Ta thuyết giảng......không bị các Sa-
môn, các Bà-la-môn có trí quở trách. Điều đã
được nói đến, chính do duyên nào đã được nói
đến?
- Khi con mắt thấy sắc, tư tưởng hướng về và
đến gần sắc, làm y xứ cho hỷ, hướng về và đến
gần sắc, làm y xứ cho ưu, hướng về và đến gần
sắc, làm y xứ cho xả.
- Khi tai nghe tiếng, tư tưởng hướng về và đến
gần tiếng, làm y xứ cho hỷ, hướng về và đến
gần tiếng, làm y xứ cho ưu, hướng về và đến
gần tiếng, làm y xứ cho xả. Khi mũi ngửi
hương … khi lưỡi nếm vị … khi thân cảm xúc
… khi ý nhận thức pháp, tư tưởng hướng về và
đến gần pháp, làm y xứ cho hỷ, hướng về và
đến gần pháp, làm y xứ cho ưu, hướng về và
đến gần pháp, làm y xứ cho xả.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6947

- Có mười tám ý cận hành này, này các Tỷ-kheo,
được Ta thuyết giảng … không bị các Sa-môn,
các Bà-la-môn có trí quở trách. Điều đã được
nói đến, chính do duyên này đã được nói đến.
 Bốn Thánh đế này, này các Tỷ-kheo, được Ta
thuyết giảng … không bị các Sa-môn, các Bà-la-
môn có trí quở trách. Điều đã được nói đến, chính
do duyên nào đã được nói đến?
 Do chấp thủ Sáu giới, nên có Nhập thai.
 Do có nhập thai, nên có Danh sắc.
 Do duyên danh sắc, nên có Sáu xứ.
 Do duyên sáu xứ, nên có xúc.
 Do duyên xúc, nên có thọ.
 Với người có cảm thọ, này các Tỷ-kheo, Ta nêu
rõ: "Đây là Khổ", Ta nêu rõ: "Đây là Khổ tập",
Ta nêu rõ: "Đây là Khổ diệt", Ta nêu rõ: "Đây
là con Đường đưa đến Khổ diệt".
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Khổ Thánh đế?
- Sanh là khổ, già là khổ, bệnh là khổ, chết là
khổ, sầu, bi, khổ, ưu não là khổ. Điều mong cầu
không được là khổ. Tóm lại, năm thủ uẩn là
khổ. Này các Tỷ-kheo, đây là Khổ Thánh đế.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Thánh đế về Khổ
tập?

MƯỜI HAI DUYÊN                                   6948

- Vô minh duyên hành, hành duyên thức, thức
duyên sắc, danh sắc duyên sáu xứ, sáu xứ
duyên xúc, xúc duyên thọ, thọ duyên ái, ái
duyên thủ, thủ duyên hữu, hữu duyên sanh,
sanh duyên già, chết, sầu, bi, khổ, ưu não. Như
vầy là sự tập khởi của toàn bộ khổ uẩn này. Này
các Tỷ-kheo, đây gọi là Thánh đế về Khổ tập.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Thánh đế về Khổ
diệt?
- Do vô minh diệt không có tàn dư, nên các hành
diệt.
- Do hành diệt, nên thức diệt. Do thức diệt nên
danh sắc diệt. Do danh sắc diệt nên sáu xứ diệt.
Do sáu xứ diệt nên xúc diệt. Do xúc diệt nên
thọ diệt. Do thọ diệt nên ái diệt. Do ái diệt nên
thủ diệt. Do thủ diệt nên hữu diệt. Do hữu diệt
nên sanh diệt. Do sanh diệt nên già, chết, sầu,
bi, khổ, ưu não đều diệt. Như vầy là sự đoạn
diệt toàn bộ của khổ uẩn này. Này các Tỷ-kheo,
đây gọi là Thánh đế về Khổ diệt.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Thánh đế về con
Đường đưa đến Khổ diệt?
- Đây là Thánh đạo Tám ngành, tức là chánh tri
kiến, chánh tư duy, chánh ngữ, chánh nghiệp,
chánh mạng, chánh tinh tấn, chánh niệm, chánh

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6949

định. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là Thánh đế về
con Đường đưa đến Khổ diệt.
Bốn Thánh đế này, này các Tỷ-kheo, do Ta thuyết
giảng, không bị chỉ trích, không có uế nhiễm, không
có tội lỗi, không bị các Sa-môn, các Bà-la-môn có trí
quở trách. Điều đã được nói đến, chính do duyên này
được nói đến.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6950

782 Thủ -- Tà kiến - Tà kiến về quá khứ và tương lai - Kinh THANH TỊNH – 29 Trường II, 441

KINH THANH TỊNH – Bài kinh số 29 – Trường II, 441

Như vầy tôi nghe.

1. Một thời, Thế Tôn trú giữa giòng tộc Sakya (Thích ca) trong vườn xoài của một gia đình Thích ca tên là Vedhannà.

Lúc bấy giờ, Nigantha Nàthaputta vừa mới tạ thế ở Pàvà.

Sau khi vị này tạ thế, các vị Nigantha chia ra làm hai phái, chia rẽ nhau, tranh chấp nhau, tranh luận nhau và sống tàn hại nhau với binh khí bằng miệng - "Ngươi không biết pháp luật này, ta biết pháp luật này. Sao Ngươi có thể biết pháp luật này? Ngươi theo tà hạnh, ta theo chánh hạnh. Lời nói của ta tương ưng, lời nói Ngươi không tương ưng. Điều đáng nói trước, Ngươi nói sau; điều đáng nói sau, Ngươi nói trước. Điều Ngươi quan niệm trình bày, đã bị đảo

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6951

lộn. Quan điểm của Ngươi đã bị thách đố. Ngươi đã bị đánh bại. Hãy đi giải tỏa quan điểm của Ngươi! Hãy tự thoát khỏi bế tắc nếu Ngươi có thể làm được." Hình như các đệ tử của Nigantha Nàthaputta muốn tàn hại lẫn nhau. Chính các đệ tử cư sĩ mặc đồ trắng của Nigantha Nàthaputta cũng chán ngấy, cơ hiềm, và phản đối các vị Nigantha, vì pháp luật của họ đã được trình bày, tuyên bố một cách vụng về, không có hiệu năng hướng dẫn, không hướng đến an tịnh, không do vị Chánh Đẳng Giác tuyên thuyết, pháp y chỉ đã bị đổ vỡ, không có chỗ y chỉ.

2. Rồi Sa di Cunda, sau khi an cư mùa mưa ở Pàvà
đến thăm tôn giả Ananda ở Sàmàgama, sau khi đến,
đảnh lễ tôn giả Ananda và ngồi xuống một bên. Sau
khi ngồi xuống một bên. Sa di Cunda bạch tôn giả
Ananda:

- Bạch Tôn giả, Nigantha Nàthaputta đã từ trần ở
Pàvà sau khi vị này tạ thế, các Nigantha chia ra làm
hai phái... Pháp y chỉ đã bị đổ vỡ, không có chỗ y
chỉ.

Khi nghe nói vậy, tôn giả Ananda nói với Sa di Cunda:

- Này Hiền giả Cunda, đây là vấn đề đáng đưa ra để yết kiến Thế Tôn. Này Hiền giả Cunda, chúng ta hãy

MƯỜI HAI DUYÊN                                    6952

đi yết kiến Thế Tôn; sau khi đến xong, chúng ta hãy trình bày vấn đề này để Thế Tôn biết.

- Bạch Tôn giả, vâng!

- Sa di Cunda vâng lời tôn giả Ananda.

3. Rồi tôn giả Ananda cùng với Sa di Cunda, đi đến
yết kiến Thế Tôn, sau khi đến, đảnh lễ Ngài và ngồi
xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên, tôn giả
Ananda bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, Sa di Cunda có nói: "Nigantha
Nàthaputta đã từ trần ở Pàvà. Sau khi vị này từ trần,
các vị Nigantha chia ra làm hai phái... Pháp y chỉ đã
bị đổ vỡ, không có chỗ y chỉ."

- Này Cunda, như vậy ở đây pháp luật đã được trình
bày tuyên bố một cách vụng về, không có hiệu năng
hướng dẫn, không hướng đến an tịnh, không do vị
Chánh Đẳng Giác tuyên thuyết.

4. Này Cunda, ở đây có vị đạo sư không phải là
Chánh Đẳng Giác, có pháp luật đã được trình bày
tuyên bố một cách vụng về, không có hiệu năng
hướng dẫn, không hướng đến an tịnh, không do vị
Chánh Đẳng Giác tuyên thuyết. Và người đệ tử trong
pháp này, không thành tựu và an trú trong pháp và

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6953

tùy pháp, không sống đúng chánh hạnh, không sống
đúng tùy pháp, sống vượt ra ngoài pháp. Người đệ tử
ấy cần được nói như sau: "Này Hiền giả, thật là lợi
ích cho Ngươi. Thật khéo chứng đắc cho Ngươi. Đạo
sư của Ngươi không phải là vị Chánh Đẳng Giác.
Pháp của Ngươi đã được trình bày, tuyên bố một
cách vụng về, không có hiệu năng hướng dẫn, không
hướng đến an tịnh, không do vị Chánh Đẳng Giác
tuyên bố. Và Ngươi trong pháp này, không thành tựu
và an trú trong pháp và tùy pháp, không sống đúng
chánh hạnh, không sống đúng tùy pháp, vượt ra
ngoài pháp.

 Này Cunda, như vậy ở đây, vị đạo sư đáng quở
trách, ở đây pháp đáng quở trách, nhưng ở đây đệ
tử đáng tán thán. Này Cunda, với vị đệ tử như vậy,
nên nói như sau:" Này Đại đức, dầu Đại đức thực
hành đúng như pháp vị đạo sư đã dạy và trình bày,
ai có suy tầm, ai có bị suy tầm, ai có suy tầm rồi
như thực thi hành, tất cả đều không có phước báo.
Vì sao vậy? Vì pháp luật đã được trình bày tuyên
bố một cách vụng về, không có hiệu năng hướng
dẫn, không hướng đến an tịnh, không do vị Chánh
Đẳng Giác tuyên thuyết."

5. Này Cunda, ở đây, vị đạo sư không là vị Chánh Đẳng Giác, và pháp được trình bày tuyên bố một

MƯỜI HAI DUYÊN                                    6954

cách vụng về, không có hiệu năng hướng dẫn, không
hướng đến an tịnh, không do vị Chánh Đẳng Giác
tuyên thuyết, và vị đệ tử trong pháp này, sống thành
tựu pháp và tùy pháp, sống theo chánh hạnh, sống
đúng tùy pháp, sống luận theo pháp. Người này nên
được nói như sau: "Này Hiền giả, thật không lợi ích
cho Ngươi, thật không khéo chứng đắc cho Ngươi.
Vị đạo sư của Ngươi không là vị Chánh Đẳng Giác
và pháp được trình bày tuyên bố một cách vụng về,
không có hiệu năng hướng dẫn, không hướng đến an
tịnh, không do vị Chánh Đẳng Giác tuyên thuyết,
những người trong pháp này sống thành tựu pháp và
tùy pháp, sống theo chánh hạnh, sống đúng tùy pháp,
sống thuận theo pháp".

 Này Cunda, ở đây vị đạo sư đáng quở trách, ở đây
pháp đáng quở trách, ở đây vị đệ tử cũng đáng quở
trách. Này Cunda, với vị đệ tử như vậy, có ai, nên
nói như sau: "Thật vậy, Đại đức thành tựu theo
chánh hạnh, tinh tấn trong chánh hạnh, người
khen, người được khen, người được khen như vậy
lại càng tinh tấn hơn nữa, tất cả đều không được
phước đức." Vì sao vậy? Này Cunda, vì pháp
được trình bày tuyên bố một cách vụng về, không
có hiệu năng hướng dẫn, không hướng đến an
tịnh, không do vị Chánh Đẳng Giác tuyên thuyết.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    6955

6. Này Cunda, ở đây vị đạo sư là vị Chánh Đẳng
Giác, pháp được khéo giảng và trình bảy, có hiệu
năng hướng dẫn, hướng đến an tịnh, do vị Chánh
Đẳng Giác tuyên thuyết. Vị đệ tử trong pháp này
sống không thành tựu pháp và tùy pháp, sống không
theo chánh hạnh, sống không đúng tùy pháp, sống
không thuận theo pháp. Vị đệ tử ấy cần phải được
nói: "Này Hiền giả, thật không lợi ích cho Ngươi,
thật không khéo chứng đắc cho Ngươi. Vị đạo sư của
Ngươi là vị Chánh Đẳng Giác, pháp được khéo tuyên
bố trình bày, có hiệu năng hướng dẫn, hướng đến an
tịnh, do vị Chánh Đẳng Giác tuyên thuyết. Nhưng
Ngươi trong pháp này sống không thành tựu pháp,
sống không theo chánh hạnh, sống không đúng tùy
pháp, sống không thuận theo pháp."

 Này Cunda, ở đây vị đạo sư đáng được tán thán,
ở đây pháp đáng được tán thán, ở đây vị đệ tử đáng
quở trách. Nếu có ai, hãy nói với vị đệ tử ấy như
sau: "Đại đức hãy thực hành đúng như pháp do vị
đạo sư của Đại đức trình bày và tuyên thuyết. Ai
có điều tra, ai có bị điều tra, ai có bị điều tra rồi
như thực thi hành, tất cả đều được phước báo". Vì
sao vậy? Này Cunda, pháp luật này khéo thuyết
khéo trình bày là như vậy, có hiệu năng hướng
dẫn, hướng đến an tịnh, do vị Chánh Đẳng Giác
tuyên thuyết.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       6956

7. Này Cunda ở đây vị đạo sư là Chánh Đẳng Giác,
và pháp được khéo tuyên thuyết, khéo trình bày, có
hiệu năng hướng dẫn, hướng đến an tịnh, do vị
Cháng Đẳng Giác tuyên thuyết, và vị đệ tử trong
pháp này sống thành tựu pháp và tùy pháp, sống
thành tựu chánh hạnh, sống đúng tùy pháp, sống
thuận theo pháp. Nếu có ai, hãy nói vị đệ tử ấy nói
như sau: "Này Hiền giả, thật là lợi ích cho Ngươi,
thật khéo chứng đắc cho Ngươi. Vị đạo sư của Ngươi
là vị A la hán Chánh Đẳng Giác, pháp được khéo
tuyên thuyết, được khéo trình bày, có hiệu năng
hướng dẫn, hướng đến an tịnh, do vị Chánh Đẳng
Giác tuyên thuyết. Và Ngươi trong pháp này sống
thành tựu pháp và tùy pháp, sống thành tựu chánh
hạnh, sống đúng tùy pháp, sống thuận theo pháp".

 Này Cunda, như vậy ở đây vị đạo sư đáng được
tán thán, ở đây pháp đáng được tán thán, ở đây vị
đệ tử cũng đáng được tán thán. Này Cunda, nếu
có ai, hãy nói vị đệ tử ấy như sau: "Thật vậy, Đại
đức thành tựu như pháp, tinh tấn như pháp, người
khen, người được khen, người được khen như vậy
lại càng tinh tấn thực hành, tất cả đều được nhiều
công đức". Vì sao vậy? Này Cunda, vì pháp luật
được khéo tuyên thuyết, khéo trình bày như vậy,
có hiệu năng hướng dẫn, hướng đến an tịnh, do vị
Chánh Đẳng Giác tuyên thuyết.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    6957

8. Này Cunda, ở đây vị đạo sư xuất hiện ở đời, bậc
A la hán, Chánh Đẳng Giác, và pháp được khéo
tuyên thuyết, được khéo trình bày, có hiệu năng
hướng dẫn, hướng đến an tịnh, do vị Chánh Đẳng
Giác tuyên thuyết. Và các vị đệ tử chưa được tinh
thông diệu pháp, và phạm hạnh hoàn toàn viên mãn
chưa được tỏ lộ cho các vị này, chưa được trình bày
rõ ràng, với tất cả thứ bậc vị trí liên hệ, chưa được
trở thành diệu dụng, chưa được khéo trình bày cho
loài Người, và vị đạo sư viên tịch. Này Cunda, đối
với vị đạo sư như vậy, nếu viên tịch, các đệ tử sẽ ưu
tư rất nhiều. Vì sao vậy? Vì đạo sư của chúng ta xuất
hiện ở đời, và pháp được khéo tuyên thuyết, khéo
trình bày, có hiệu năng hướng dẫn, hướng đến an
tịnh, do vị Chánh Đẳng Giác tuyên thuyết. Nhưng
chúng ta chưa được tinh thông diệu pháp, và phạm
hạnh hoàn toàn viên mãn chưa được tỏ lộ cho chúng
ta với tất cả thứ bậc, vị trí liên hệ, chưa được trở
thành diệu dụng, chưa được khéo trình bày cho loài
Người, và vị đạo sư của chúng ta viên tịch. Này
Cunda, vị Đạo sư như vậy có viên tịch, các đệ tử có
sự ưu tư.

9. Này Cunda, ở đây vị đạo sư xuất hiện ở đời, bậc A la hán, Chánh Đẳng Giác, pháp được khéo tuyên bố và được khéo trình bày, có hiệu năng hướng dẫn, hướng đến an tịnh, do vị Chánh Đẳng Giác tuyên

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6958

thuyết. Và các vị đệ tử được tinh thông diệu pháp, và Phạm hạnh hoàn toàn viên mãn được tỏ lộ cho các vị ấy với tất cả thứ bậc vị trí liên hệ, được trở thành diệu dụng, được khéo trình bày cho loài Người, và vị đạo sư của những vị ấy viên tịch. Này Cunda, vị đạo sư như vậy có viên tịch, các đệ tử không có ưu tư. Vì cớ sao? Vị đạo sư của chúng ta xuất hiện ở đời là bậc A la hán, Chánh Đẳng Giác, pháp được khéo tuyên thuyết, được khéo trình bày, có hiệu năng hướng dẫn, hướng đến an tịnh, được vị Chánh Đẳng Giác tuyên thuyết. Còn chúng ta được tinh thông diệu pháp, và phạm hạnh hoàn toàn viên mãn được tỏ lộ cho chúng ta biết với tất cả thứ bậc vị trí liên hệ, được trở thành diệu dụng, được khéo trình bày cho loài Người, và vị Đạo sư của chúng ta viên tịch. Này Cunda, vị đạo sư như vậy có viên tịch, các đệ tử không có ưu tư.

10. Này Cunda, nếu Phạm hạnh được đầy đủ những
chi phần như vậy, nếu không có một vị đạo sư là một
vị Thượng tọa có nhiều kinh nghiệm, xuất gia lâu
ngày, đã đến tuổi trưởng thượng, đã đến tuổi trưởng
thành, một phạm hạnh như vậy được xem là không
viên mãn, trong trường hợp như vậy.

Này Cunda, nếu Phạm hạnh được đầy đủ những chi phần như vậy, và nếu có vị đạo sư là một vị Thượng tọa có nhiều kinh nghiệm, xuất gia lâu ngày, đã đến

MƯỜI HAI DUYÊN                                         6959

tuổi trưởng thượng, đã đến tuổi trưởng thành, một Phạm hạnh như vậy được xem là viên mãn, trong trường hợp như vậy.

11. Này Cunda, nếu Phạm hạnh được đầy đủ những
chi phần như vậy, và có vị đạo sư là vị Thượng tọa
có nhiều kinh nghiệm, xuất gia lâu ngày, đã đến tuổi
trưởng thượng, đã đến tuổi trưởng thành, nhưng
không có các vị Thượng tọa Tỷ kheo, những vị đệ tử
là những vị sáng suốt, tự điều phục, vô úy, đa văn,
đã đạt đến sự an ổn, có thể thuyết diệu pháp, với giáo
lý ngoại đạo được khởi lên có thể khéo nhiếp phục
với giáo pháp của mình, có thể thuyết diệu pháp bất
tư nghì; như vậy Phạm hạnh này không thể viên mãn
bởi chi tiết này.

12. Này Cunda, khi nào Phạm hạnh được đầy đủ về những phương diện này, vị đạo sư là vị Thượng tọa, có nhiều kinh nghiệm, xuất gia đã lâu ngày, đã đến tuổi trưởng thượng, đã đến tuổi trưởng thành, và những vị Thượng tọa Tỷ kheo, những vị đệ tử... nếu không có các vị Trung lạp Tỷ kheo, những vị đệ tử... có các vị Trung lạp Tỷ kheo, những vị đệ tử... nhưng nếu không có các vị Hạ lạp Tỷ kheo, những vị đệ tử... có các Hạ lạp Tỷ kheo, những vị đệ tử... nhưng nếu không có các vị Trưởng lão Tỷ kheo ni, các vị đệ tử... nhưng nếu không có các vị Trung lạp Tỷ kheo ni, các

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6960

vị đệ tử... nhưng nếu không có các vị Hạ lạp Tỷ kheo
ni, các vị đệ tử... có các vị Hạ lạp Tỷ kheo ni, các vị
đệ tử... nhưng nếu không có Nam cư sĩ đệ tử, những
vị tại gia, mặc áo trắng, sống theo Phạm hạnh... có
những Nam cư sĩ đệ tử, những vị tại gia, mặc áo
trắng, sống theo Phạm hạnh... nhưng nếu không có
những Nam cư sĩ đệ tử, những vị tại gia, mặc áo
trắng, chấp nhận dục lạc... có những Nam cư sĩ đệ tử,
những vị tại gia, mặc áo trắng, chấp nhận dục lạc...
nhưng nếu không có những Nữ cư sĩ đệ tử, những vị
tại gia, mặc áo trắng, sống theo Phạm hạnh... có
những Nư cư sĩ đệ tử, những vị tại giam mặc áo
trắng, sống theo Phạm hạnh... nhưng nếu không có
những Nữ cư sĩ đệ tử, những vị tại gia, mặc áo trắng
chấp nhận dục lạc... có những Nữ cư sĩ đệ tử, những
vị tại gia, mặc áo trắng chấp nhận dục lạc ...Phạm
hạnh như vậy nếu không được thành công, hưng
thịnh, phát triển và phổ thông một cách rộng rãi,
khéo tuyên bố giữa các người, nhưng không đạt được
danh xưng và lợi dưỡng một cách tối thắng, Phạm
hạnh như vậy không được viên mãn về phương diện
này.

13. Này Cunda, khi nào Phạm hạnh được đầy đủ với những phương diện này, vị đạo sư là Thượng tọa có nhiều kinh nghiệm, xuất gia đã lâu ngày, đã đến tuổi trưởng thượng, đã đến tuổi trưởng thành, và những

MƯỜI HAI DUYÊN                                       6961

vị Thượng tọa là những bậc Tỷ kheo, những vị đệ tử sáng suốt, tự điều phục... thuyết pháp diệu dụng, có Trung lạp Tỷ kheo đệ tử, có Hạ lạp Tỷ kheo đệ tử, có Trưởng lão Ni đệ tử, có Trung lạp Ni đệ tử, có Hạ lạp Ni đệ tử, có Nam cư sĩ đệ tử, những vị tại gia, mặc áo trắng, sống theo Phạm hạnh, có Nam cư sĩ đệ tử, những vị tại gia, mặc áo trắng, chấp nhận dục lạc, có Nữ cư sĩ đệ tử, những vị tại gia, mặc áo trắng, sống theo Phạm hạnh, có những vị Nữ cư sĩ đệ tử, những vị tại gia, mặc áo trắng, chấp nhận dục lạc; Phạm hạnh như vậy được thành công, hưng thịnh, phát triển, và phổ thông một cách rộng rãi, khéo tuyên bố giữa các người, đạt được danh xưng và lợi dưỡng một cách tối thắng, Phạm hạnh như vậy được viên mãn về phương diện này.

14. Này Cunda, nay Ta hiện tại là bậc Đạo sư xuất
hiện ở đời, là bậc A la hán, Chánh Đẳng Giác, và
pháp được khéo tuyên bố, khéo trình bày, có hiệu
năng hướng dẫn, hướng đến an tịnh, được vị
Chánh Đẳng Giác trình bày, và các vị đệ tử của
Ta tinh thông diệu pháp, và Phạm hạnh hoàn
toàn viên mãn được tỏ lộ với tất cả thứ bậc vị trí
liên hệ, được trở thành diệu dụng, được khéo
trình bày cho loài Người. Này Cunda, nay Ta là vị
Đạo sư Trưởng lão, có nhiều kinh nghiệm, xuất gia
đã lâu ngay, đã đến tuổi trưởng thượng, đã đến tuổi

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6962

trưởng thành.

15. Này Cunda, nay Ta có những vị Thượng tọa Tỷ kheo đệ tử sáng suốt, tự biết điều phục, vô úy, đa văn, đã đạt đến sự an ổn, có thể thuyết diệu pháp, đối với giáo lý ngoại đạo được khởi lên, có thể khéo chiết phục với giáo pháp của mình, có thể thuyết diệu pháp bất khả tư nghì. Này Cunda, Ta lại có những Trung lạp Tỷ kheo sáng suốt. Này Cunda, nay Ta có những vị Hạ lạp Tỷ kheo đệ tử. Này Cunda, nay Ta có những vị Trưởng lão Tỷ kheo ni đệ tử. Này Cunda, nay Ta có những vị Trung lạp Tỷ kheo ni đệ tử. Này Cunda, nay Ta có những vị Hạ lạp Tỷ kheo ni đệ tử. Này Cunda, nay Ta có những vị Nam cư sĩ, là những vị tại gia, mặc áo trắng, sống theo Phạm hạnh. Này Cunda, nay Ta có những vị Nam cư sĩ, là những vị tại gia mặc áo trắng, chấp nhận dục lạc. Này Cunda, nay Ta có những vị Nữ cư sĩ, là những vị tại gia, mặc áo trắng, sống theo Phạm hạnh. Này Cunda, nay Ta có những vị Nữ cư sĩ là những vị tại gia, mặc áo trắng chấp nhận dục lạc...

Này Cunda, nay Phạm hạnh của Ta được thành công, hưng thịnh, phát triển, và phổ thông một cách rộng rãi, khéo tuyên bố giữa mọi người.

16. Này Cunda, đối với tất cả những vị đạo sĩ nay

MƯỜI HAI DUYÊN                                       6963

xuất hiện ở đời; này Cunda, Ta không thấy một vị đạo sư nào khác có thể bằng Ta về phương diện lợi dưỡng và danh xưng tối thượng.

Này Cunda, đối với tất cả các đoàn thể, các hội chúng nay xuất hiện ở đời; này Cunda, Ta không thấy một đoàn thể nào khác có thể bằng đoàn thể Tỷ-kheo về phương diện lợi dưỡng và danh xưng tối thượng.

Nếu có ai, khi tả một Phạm hạnh, thành tựu hết thảy
tướng, không thiếu sót, không quá đáng, được khéo
tuyên bố một cách viên mãn, vị ấy nếu tuyên bố đúng
đắn sẽ tuyên bố như sau: "Thành tựu hết thảy tướng...
Phạm hạnh được khéo tuyên bố".

Này Cunda, Uddaka con của Ràma thường nói:
"Thấy mà không thấy". Thấy cái gì mà không thấy?
Với một con dao sắc bén, chỉ thấy lưỡi dao không
thấy khía cạnh sắc bén của dao. Này Cunda, đấy là
nghĩa của câu: "Thấy mà không thấy". Này Cunda,
ở đây Uddaka con của Ràma đề cập đến một vật đê
tiện, hạ liệt, thuộc về phàm phu, không xứng bậc
Thánh, không có lợi ích, nói về con dao.

 Này Cunda, nếu nói đúng đắn câu "Thấy mà không thấy", thời phải nói như sau: "Thấy mà không thấy". Vị ấy thấy cái gì mà không thấy?

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6964

 Một Phạm hạnh, thành tựu hết thảy tướng,
đầy đủ hết thảy tướng, không thiếu sót,
không quá đáng, được khéo tuyên bố một
cách viên mãn, được khéo trình bày. Chính
vị ấy thấy Phạm hạnh này.

 Nếu vị ấy trừ bớt một phương diện nào tại một chỗ nào, nghĩ rằng làm vậy sẽ được rõ ràng hơn, vị ấy sẽ không thấy gì.

 Nếu vị ấy thêm vào một phương diện nào tại chỗ nào, nghĩ rằng làm vậy sẽ được rõ ràng hơn, vị ấy sẽ không thấy gì.

 Nếu vị ấy thêm vào một phương diện nào tại chỗ nào, nghĩ rằng làm vậy được viên mãn hơn, vị ấy sẽ không thấy gì.

 Như vậy gọi là "Thấy mà không thấy".

 Này Cunda, nếu có ai khi tả một Phạm hạnh thành
tựu hết thảy tướng... Phạm hạnh được khéo tuyên
bố, vị ấy sẽ tuyên bố đúng đắn như sau: "Phạm
hạnh này thành tựu hết thảy tướng, cụ túc hết
thảy tướng, không thiếu thốn, không quá đáng,
được khéo tuyên bố một cách viên mãn, được
khéo trình bày".

MƯỜI HAI DUYÊN                                 6965

17. Do vậy, này Cunda, những pháp do Ta tự
chứng tri và tuyên bố cho các Ngươi, tất cả các
Ngươi hãy hội họp lại và tụng đọc lại, chớ có cãi
lộn nhau, nhưng hãy so sánh các nghĩa với nhau, các
câu với nhau để cho Phạm hạnh này được tồn tại lâu
dài, được an trú lâu dài, vì hạnh phúc cho muôn loài,
vì an lạc cho muôn loài, vì lòng thương tưởng cho
đời, vì lợi ích, vì an lạc cho chư Thiên và cho loài
Người.

Này Cunda, thế nào là những pháp do Ta tự chứng tri và tuyên bố cho các Ngươi, tất cả các Ngươi hãy hội họp lại và tụng đọc lại, chớ có cãi lộn nhau, nhưng hãy so sánh các nghĩa với nhau, các câu với nhau, để cho Phạm hạnh này được tồn tại lâu dài, được an trú lâu dài, vì hạnh phúc cho muôn loài, vì an lạc cho muôn loài, vì lòng thương tưởng cho đời, vì lợi ích, vì an lạc cho chư Thiên và cho loài Người?

 Những pháp ấy là Bốn Niệm xứ, Bốn Chánh
cần, Bốn Như ý túc, Năm Căn, Năm Lực,
Bảy Giác chi, Tám Thánh đạo. Này Cunda,
những pháp ấy do Ta tự chứng tri và tuyên bố
cho các Ngươi, tất cả Ngươi hãy hội họp lại và
tụng đọc lại, chớ có cãi lộn nhau, nhưng hãy so
sánh các nghĩa với nhau, các câu với nhau, để
cho Phạm hạnh này được tồn tại lâu dài, được

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6966

an trú lâu dài, vì hạnh phúc của muôn loài, vì
an lạc cho muôn loài, vì lòng thương tưởng cho
đời, vì lợi ích, vì an lạc cho chư Thiên và cho
loài Người.

18. Này Cunda, các Ngươi hãy hội họp với nhau trong tinh thần hòa đồng và tương kính, không có tranh luận nhau. Có vị đồng phạm hạnh nói pháp giữa Tăng chúng. Nếu các Ngươi nghĩ rằng "Vị Đại đức này nắm nghĩa sai lạc hay hành văn sai lạc", các Ngươi không nên tán thán, không nên bác bỏ. Không tán thán không bác bỏ, các Ngươi nên nói với vị ấy:

"Này Hiền giả, với nghĩa này, cách hành văn này hay
cách hành văn kia, cách nào thích hợp hơn? Giữa
những cách hành văn này, nghĩa này hay nghĩa kia,
nghĩa nào thích hợp hơn?" Nếu vị ấy trả lời: "Này
Hiền giả, với nghĩa này, cách hành văn này thích hợp
hơn cách hành văn kia. Giữa những cách hành văn
này, nghĩa này thích hợp hơn nghĩa kia", các Ngươi
không nên bác bỏ vị ấy, không nên phỉ báng vị ấy.
Không bác bỏ, không phỉ báng, các Ngươi phải giải
thích cho vị ấy một cách cẩn thận cả nghĩa lẫn hành
văn.

19. Lại nữa này Cunda, có vị đồng Phạm hạnh khác nói pháp giữa Tăng chúng. Nếu các Ngươi nghĩ rằng:

MƯỜI HAI DUYÊN                                    6967

"Vị Đại đức ấy nắm nghĩa sai lạc nhưng hành văn
đúng đắn", các Ngươi không nên tán thán, không nên
bác bỏ. Không thán thán, không bác bỏ, các ngươi
nên nói với vị ấy: Này Hiền giả, giữa những cách
hành văn này, nghĩa này hay nghĩa kia, nghĩa nào
thích hợp hơn?" Nếu vị ấy trả lời: "Này Hiền giả,
giữa những cách hành văn này, nghĩa này thích hợp
hơn nghĩa kia", các Ngươi không nên bác bỏ, không
phỉ báng, các Ngươi phải giải thích một cách cẩn
thận ý nghĩa đúng đắn cho vị ấy.

20. Này Cunda, có vị đồng Phạm hạnh khác nói pháp giữa Tăng chúng. Nếu các Ngươi nghĩ rằng: "Vị Đại đức này nắm nghĩa đúng đắn, nhưng hành văn sai lạc", các Ngươi không nên tán thán, không nên bác bỏ. Không tán thán không bác bỏ, các Ngươi nên nói với vị ấy: "Này Hiền giả, giữa những cách hành văn này, nghĩa này hay nghĩa kia, nghĩa nào thích hợp hơn?" Nếu vị ấy trả lời: "Giữa những cách hành văn này, nghĩa này thích hợp hơn nghĩa kia", các Ngươi không nên bác bỏ vị ấy, không nên phỉ báng vị ấy. Không bác bỏ, không phỉ báng, các ngươi phải giải thích một cách cẩn thận cách hành văn cho vị ấy.

21. Này Cunda, có vị đồng Phạm hạnh khác nói pháp giữa Tăng chúng, nếu các Ngươi nghĩ rằng: "Vị Đại đức này nắm nghĩa đúng đắn và hành văn đúng đắn",

MƯỜI HAI DUYÊN                                  6968

các Ngươi nên tán đồng và tán thán vị ấy với câu:
"Thật là tốt đẹp", các Ngươi phải nói với vị ấy" "Thật
là tốt đẹp", các Ngươi phải nói với vị ấy: "Này Hiền
giả thật là lợi ích cho chúng tôi, này Hiền giả thật là
lợi ích cho chúng tôi; này Hiền giả, thật là may mắn
cho chúng tôi; này Hiền giả, thật là may mắn cho
chúng tôi, khi chúng tôi thấy một vị đồng Phạm hạnh
như Hiền giả, tinh thông nghĩ lý như vậy, tinh thông
hành văn như vậy".

22. Này Cunda, một pháp mới, Ta thuyết giảng để
ngăn chận các lậu hoặc ngay trong hiện tại. Này
Cunda, Ta không thuyết pháp, chỉ để diệt trừ các
lậu hoặc trong tương lai mà thôi. Này Cunda, Ta
thuyết pháp vừa để ngăn chận các lậu hoặc ngay
trong hiện tại mà cũng để diệt trừ các lậu hoặc
trong tương lai nữa.

 Do vậy, này Cunda, tấm y mà Ta cho phép các
Ngươi mặc, như vậy vừa đủ cho các Ngươi
ngăn chận lạnh, ngăn chận nóng, ngăn chận sự
xúc chạm của các loài ruồi muỗi, của gió, mặt
trời và các loài rắn, và các che dấu sự hổ thẹn.

 Các món ăn khất thực mà Ta cho phép các Ngươi dùng, như vậy vừa đủ để nuôi dưỡng thân thể, giúp thân thể sống còn, tránh khỏi

MƯỜI HAI DUYÊN                                       6969

nguy hại và giúp đời sống Phạm hạnh với hy
vọng: "Như vậy ta diệt trừ các cảm thọ củ và
không cho khởi lên các cảm thọ mới. Nhờ vậy
đời sống của ta mới khỏi bị lỗi lầm và ta sống
an lạc"

 Nhà cửa mà ta cho phép các ngươi an trú như
vậy vừa đủ cho các Ngươi ngăn chận lạnh,
ngăn chận nóng, ngăn chận sự xúc chạm của
ruồi muỗi, gió, mặt trời và các loài rắn, chỉ với
mục đích tránh thoát sự nguy hiểm của thời tiết,
và an hưởng đời sống tịnh cư.

 Các dược phẩm và thuốc trị bịnh mà Ta cho
phép các Ngươi dùng, như vậy vừa đủ để ngăn
chận các cảm thọ đau ốm khởi lên và để gìn giữ
sức khỏe.

23. Này Cunda, sự kiện này có thể xảy ra, các du sĩ ngoại đạo có thể nói: "Các Sa-môn Thích tử sống đam mê hỷ lạc".

 Này Cunda, nếu được nói như vậy, các du sĩ ngoại
đạo phải được trả lời như vậy: "Này Hiền giả, thế
nào là đam mê hỷ lạc? Đam mê hỷ lạc có nhiều
loại, có nhiều cách". Này Cunda, bốn loại đam mê
hỷ lạc này là thấp kém, hạ liệt, thuộc phàm phu,
không xứng Thánh hạnh, không có lợi ích, không

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6970

hướng đến yểm ly, vô tham, tịch diệt, an tịnh, thắng trí, giác ngộ và Niết-bàn.

Thế nào là bốn?

- Này Cunda, ở đây có người ngu si, sau khi sát
sanh, tự mình sung sướng hoan hỷ, đó là hỷ lạc
thứ nhất.
- Lại nữa, này Cunda, ở đây có người sau khi lấy
của không cho, tự mình sung sướng, hoan hỷ,
đó là hỷ lạc thứ hai.
- Lại nữa này Cunda, ở đây có người sau khi nói
láo, tự mình sung sướng hoan hỷ, đó la hỷ lạc
thứ ba.
- Lại nữa này Cunda, ở đây có người say đắm,
đam mê sống vây quanh với năm món dục lạc,
đó là hỷ lạc thứ tư.

Này Cunda, bốn loại hỷ lạc này là thấp kém, hạ liệt, thuộc phàm phu, không xứng Thánh hạnh, không có lợi ích, không hướng đến yểm ly, vô tham, tịch diệt, an tịnh, thắng trí, giác ngộ và Niết-bàn.

24. Này Cunda, sự kiện này có thể xảy ra, các ngoại đạo có thể hỏi: "Các Sa-môn Thích tử có phải sống đam mê bốn loại hỷ lạc này không?"

MƯỜI HAI DUYÊN                                    6971

 Họ cần phải được trả lời: "Chớ có nói như vậy. Các ông nói như vậy là nói không đúng đắn. Nói như vậy là các ông xuyên tạc, không đúng sự thật, không thực có". Này Cunda, có bốn loại hỷ lạc nhất định đưa đến yểm ly, vô tham, tịch diệt, an tịnh, thắng trí, giác ngộ, Niết-bàn. Thế nào là bốn?

- Này Cunda, ở đây vị Tỷ-kheo, ly dục, ly ác
pháp, chứng và an trú Sơ thiền, một trạng thái
hỷ lạc do ly dục sanh, với tầm, với tứ. Đó là hỷ
lạc thứ nhất.
- Lại nữa này Cunda, vị Tỷ-kheo diệt tầm và tứ,
chứng và trú Thiền thứ hai, một trạng thái hỷ
lạc do định sanh, không tầm không tứ, nội tình
nhất tâm. Đó là hỷ lạc thứ hai.
- Lại nữa này Cunda, vị Tỷ-kheo ly hỷ... Đó là
hỷ lạc thứ ba.
- Lại nữa này Cunda, vị Tỷ-kheo xả lạc... Đó là
hỷ lạc thứ tư. Này Cunda, bốn loại hỷ lạc nhất
định đưa đến yểm ly, vô tham, tịch diệt, an tịnh,
thắng trí, giác ngộ, Niết-bàn.

Này Cunda, sự kiện này có thể xảy ra. Các du sĩ ngoại đạo có thể nói: "Các vị Sa-môn Thích tử đang sống đam mê bốn loại hỷ lạc này". Họ cần phải được trả lời: "Nói như vậy là phải; các ông nói như vậy là

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6972

nói đúng đắn. Nói như vậy là các ông không xuyên tạc, đúng sự thật, và thực có".

25. Này Cunda, sự kiện này có thể xảy ra. Các du sĩ
ngoại đạo có thể nói: "Này Hiền giả, những ai sống
đam mê theo bốn loại hỷ lạc ấy có thể mong đợi kết
quả gì, lợi ích gì?"

 Được nói vậy, phải trả lời cho các du sĩ ngoại đạo
như sau: "Này Hiền giả, những ai sống đam mê
bốn loại hỷ lạc ấy, có thể mong đợi bốn kết quả,
bốn sự lợi ích. Thế nào là bốn?

- Này Hiền giả, ở đây, vị Tỷ-kheo diệt trừ ba kiết
sử, được nhập vào dòng Thánh, không còn bị
đọa lạc, nhất định sẽ được giác ngộ. Đó là kết
quả thứ nhất.
- Lại nữa này Hiền giả, vị Tỷ-kheo diệt trừ ba
kiết sử, làm muội lược tham, sân, si, chứng bậc
Nhất lai, chỉ còn trở lại đời này một lần nữa
trước khi diệt tận khổ đau. Đó là kết quả thứ
hai, lợi ích thứ hai.
- Lại nữa, này Hiền giả, vị Tỷ-kheo diệt trừ năm
hạ phần kiết sử, được hóa sanh ở tại chỗ ấy mà
nhập Niết-bàn, không còn phải trở lại đời này
nữa. Như vậy là kết quả thứ ba, lợi ích thứ ba.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    6973

- Lại nữa, này Hiền giả, vị Tỷ-kheo diệt trừ các
lậu hoặc, tự mình chứng tri, chứng ngộ và an
trú ngay trong hiện tại vô lậu Tâm giải thoát,
Tuệ giải thoát. Như vậy là kết quả thứ tư.

Này Hiền giả, vị nào sống đam mê bốn loại hỷ lạc này, có thể mong đợi bốn kết quả, bốn lợi ích như vậy".

26. Này Cunda, sự kiện này có thể xảy ra. Các du sĩ ngoại đạo có thể nói: "Các Sa-môn Thích tử sống không giữ vững lập trường".

Này Cunda, các vị du sĩ ngoại đạo nói vậy cần phải được trả lời như sau: "Này Hiền giả, Thế Tôn, vị đã biết, đã thấy, là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác đã thuyết, đã trình bày những pháp cho các đệ tử cho đến trọn đời. Này Hiền giả, giống như cột trụ bằng đá hay bằng sắt, chân cột được khéo chôn sâu vào đất, không lắc qua lại, không có rung động.

Này Hiền giả, vị Tỷ-kheo là bậc A-la-hán, đã diệt trừ
các lậu hoặc, phạm hạnh đã thành, các việc phải làm
đã làm, đã đặt gánh nặng xuống, mục tiêu đã đạt, hữu
kiết sử đã diệt trừ, chánh trí giải thoát, không thể làm
chín việc sau đây:

10. Này Hiền giả, vị Tỷ-kheo đã diệt trừ các lậu

MƯỜI HAI DUYÊN                                        6974

hoặc, không thể cố ý tước đoạt sanh mạng của
loài hữu tình;
11. Vị Tỷ-kheo đã diệt trừ các lậu hoặc không thể
lấy của không cho, tức là ăn trộm;
12. Vị Tỷ kheo đã diệt trừ các lậu hoặc không thể
hành dâm;
13. Vị Tỷ-kheo đã diệt trừ các lậu hoặc, không
thể biết mà nói láo;
14. Vị Tỷ-kheo đã diệt trừ các lậu hoặc không thể
cất chứa tiền của để hưởng thọ dục lạc, như khi
còn tại gia;
15. Vị Tỷ-kheo đã diệt tận các lậu hoặc không thể
đi con đường hành tham;
16. Vị Tỷ-kheo đã diệt tận các lậu hoặc không thể
di con đường hành sân;
17. Vị Tỷ-kheo đã diệt tận các lậu hoặc, không
thể đi con đường hành si;
18. Vị Tỷ-kheo đã diệt tận các lậu hoặc, không
thể đi con đường hành theo sợ hãi.

Này Hiền giả, một vị Tỷ-kheo, là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, đã diệt tận các lậu hoặc, (Phạm hạnh) đã thành, các việc phải làm đã làm, đã đặt gánh nặng xuống, mục tiêu đã đạt, hữu kiết sử đã diệt trừ, chánh trí giải thoát, không thể làm chín việc như

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6975

vậy".

27. Này Cunda, sự kiện này có thể xảy ra. Các du sĩ ngoại đạo có thể nói như sau: "Đối với quá khứ, Sa- môn Gotama có tri kiến siêu việt. Nhưng đối với tương lai, Sa-môn Gotama không có tri kiến siêu việt; như sự việc xảy ra như thế nào và vì sao lại xảy ra như vậy?" Như vậy, các vị du sĩ ngoại đạo này chủ trương rằng tri kiến về vấn đề này có thể được trình bày nêu rõ bởi tri kiến một vấn đề khác, như những kẻ ngu si không thông minh khác.

- Này Cunda, về vấn đề quá khứ, Như Lai có thức nhớ đến đời sống quá khứ. Ngài muốn như thế nào, Ngài có thể nhớ xa được như vậy.

- Về vấn đề vị lai, Như Lai có trí do tuệ sanh: "Đây là đời sống cuối cùng, nay không còn đời sống nào khác nữa".

28.

- Này Cunda, nếu những gì thuộc quá khứ là hư
vọng, không thật, không lợi ích, Như Lai không
trả lời.
- Này Cunda, nếu những gì thuộc quá khứ là
chơn chánh, như thật, nhưng không lợi ích,

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6976

Như Lai cũng không trả lời.
- Này Cunda, nếu những gì thuộc quá khứ là
chơn chánh, như thật, có lợi ích, Như Lai biết
thời trả lời câu hỏi ấy.
 Này Cunda, nếu những gì thuộc vị lai là hư
vọng, không thật, không lợi ích, Như Lai không
trả lời.
 Này Cunda, nếu những gì thuộc vị lai là chơn
chánh, như thật, nhưng không lợi ích, Như Lai
cũng không trả lời.
 Này Cunda, nếu những gì thuộc vị lai là chơn
chánh, như thật, có lợi ích, Như Lai biết thời
trả lời câu hỏi ấy một cách vắn tắt.
- Này Cunda, nếu những gì thuộc hiện tại là hư
vọng, không thật, không lợi ích, Như Lai không
trả lời.
- Này Cunda, nếu những gì thuộc hiện tại và
chơn chánh, như thật, nhưng không lợi ích,
Như Lai cũng không trả lời.
- Này Cunda, nếu những gì thuộc hiện tại là chơn
chánh, như thật, có lợi ích, Như Lai biết thời
trả lời câu hỏi ấy.

Như vậy, này Cunda, đối với các pháp quá khứ, vị lai, hiện tại, Như Lai là vị nói phải thời nói chơn

MƯỜI HAI DUYÊN                                   6977

chánh, nói như thật, nói có lợi ích, nói đúng Pháp, nói đúng Luật. Do vậy mới gọi là Như Lai.

29. Này Cunda, trong thế giới này với chư Thiên, Ma
vương, Phạm thiên, với chúng Sa-môn và Bà-la-
môn, với chư Thiên và loài Người, những gì được
thấy, được nghe, được cảm giác, được phân biệt,
được đạt đến, được tìm cầu, được suy đạt với ý,
tất cả đều được Như Lai biết rõ. Do vậy mới gọi là
Như Lai.

Này Cunda, trong thời gian giữa đêm Như Lai chứng
ngộ Vô thượng Chánh Đẳng Giác và đêm Như Lai
nhập Vô dư y Niết-bàn giới, trong thời gian ấy,
những gì Như Lai nói trong khi thuyết giảng, nói
chuyện hay trình bày, tất cả là như vậy, chớ
không gì khác. Do vậy mới gọi là Như Lai.

Này Cunda, Như Lai nói gì thời làm vậy, làm gì thời nói vậy. Nói gì thời làm vậy, làm gì thời nói vậy nên được gọi là Như Lai.

Đối với thế giới với chư Thiên, Ma vương, Phạm
thiên, với chúng Sa-môn và Bà-la-môn, với chư
Thiên và loài Người, Như Lai là bậc Toàn Thắng,
không ai có thể thắng nổi, bậc Toàn kiến, bậc Tự
Tại.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6978

30. Này Cunda, sự kiện này có thể xảy ra. Các du sĩ ngoại đạo có thể nói: "Thế nào Hiền giả, Như Lai có tồn tại sau khi chết không. Như vậy là đúng sự thực, ngoài ra là sai lầm?" Này Cunda, được nói vậy, Ngươi phải trả lời các du sĩ ngoại đạo như sau: "Như Lai không có nói: "Như Lai có tồn tại sau khi chết. Như vậy là đúng sự thật, ngoài ra là sai lầm!"

Này Cunda, sự kiện này có thể xảy ra. Các du sĩ
ngoại đạo có thể nói: "Thế nào Hiền giả, Như Lai
không có tồn tại sau khi chết, có phải không? Như
vậy là đúng sự thật, ngoài ra là sai lầm?" Này
Cunda, được nói vậy, Ngươi phải trả lời các du sĩ
ngoại đọa như sau: "Như Lai không có nói: "Như Lai
không có tồn tại sau khi chết. Như vậy là đúng sự
thực, ngoài ra là sai lầm!"

Này Cunda, sự kiện này có thể xảy ra. Các du sĩ ngoại đạo có thể nói: "Thế nào Hiền giả, Như Lai có tồn tại và không tồn tại sau khi chết... Như lai không tồn tại và không không tồn tại sau khi chết? Như vậy là đúng sự thực, ngoài ra là sai lầm?" Này Cunda được nói vậy, Ngươi phải trả lời các du sĩ ngoại đạo như sau: "Như Lai không có nói: "Như Lai không có tồn tại và không không tồn tại sau khi chết. Như vậy là đúng sự thực, ngoài ra là sai lầm!".

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6979

31. Này Cunda, sự kiện này có thể xảy ra. Các du sĩ
ngoại đạo có thể nói: "Này Hiền giả, vì sao Sa môn
Gotama lại không nói?" Này Cunda, được nói vậy,
Ngươi phải trả lời các du sĩ ngoại đạo như sau: "Này
Hiền giả, vì không liên hệ đến lợi ích, không liên hệ
đến Pháp, không liên hệ đến căn bản Phạm hạnh,
không hướng đến yểm ly, vô tham, đoạn diệt, an tịnh,
thắng trí, giác ngộ và Niết bàn. Do vậy Thế Tôn
không trả lời."

32. Này Cunda, sự kiện này có thể xảy ra. Các du sĩ
ngoại đạo có thể nói: "Này Hiền giả, Sa môn
Gotama nói điều gì?" Này Cunda, được nói vậy,
Ngươi phải trả lời các du sĩ ngoại đạo như sau: "Đây
là Khổ, này Hiền giả, đó là điều Thế Tôn nói. Đây
là Khổ tập, này Hiền giả, đó là điều Thế Tôn nói.
Đây là Khổ diệt, này Hiền giả, đó là điều Thế Tôn
nói. Đây là con đường đưa đến Khổ diệt, này Hiền
giả, đó là điều Thế Tôn nói."

33. Này Cunda, sự kiện này có thể xảy ra. Các du sĩ ngoại đạo có thể nói: "Này Hiền giả, vì sao Thế Tôn lại nói vậy?" Này Cunda, được nói như vậy, Ngươi phải trả lời cho các du sĩ ngoại đạo như sau: "Này Hiền giả, vì liên hệ đến lợi ích, liên hệ đến Pháp, liên hệ đến căn bản Phạm hạnh, vì nhất định hướng đến yểm ly, vô tham, đoạn diệt, an tịnh, thắng trí, giác

MƯỜI HAI DUYÊN                                        6980

ngộ và Niết bàn. Do vậy, Thế Tôn mới nói."

34. Này Cunda, mọi biện luận về các tà kiến liên hệ đến quá khứ tối sơ, những biện luận nào đáng nói cho các Ngươi, Ta đã nói cho các Ngươi. Còn những biện luận nào không đáng nói cho các Ngươi, sao Ta lại sẽ nói cho các Ngươi? Này Cunda, mọi biện luận về các tà kiến liên hệ đến tương lai, những biện luận nào đáng nói cho các Ngươi, Ta đã nói cho các Ngươi. Còn những biện nào không đáng nói cho các Ngươi, sao Ta lại sẽ nói cho các Ngươi?

Này Cunda, thế nào là những biện luận về tà kiến
liên hệ đến quá khứ tối sơ, những biện luận nào đáng
nói cho các Ngươi, Ta đã nói cho các Ngươi, và
những biện luận không đáng nói cho các Ngươi?

Này Cunda, có một số Sa-môn, Bà-la-môn có những
quan điểm như sau, có những tri kiến như sau: "Bản
ngã và thế giới là thường còn, như vậy là đúng sự
thực, ngoài ra là sai lầm". Có một số Sa-môn, Bà-la-
môn có những quan điểm như sau, có những tri kiến
như sau:

- "Bản ngã và thế giới là không thường còn... - "Bản ngã và thế giới là thường còn và không thường còn...

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6981

- "Bản ngã và thế giới là không thường còn và
không không thường còn...
- "Bản ngã và thế giới là do mình tự tạo ra...
- "Bản ngã và thế giới là do người khác tạo ra...
- "Bản ngã và thế giới là do mình tạo ra và do
người khác tạo ra...
- "Bản ngã và thế giới là không do mình tự tạo
ra và cũng không phải không do mình tự tạo
ra...
- "Bản ngã và thế giới là tự nhiên sanh, không do
mình tạ tạo ra, không do người khác tạo ra. Như
vậy là đúng sự thực, ngoài ra sai lầm.
- "Lạc, khổ là thường còn...
- "Lạc, khổ là vô thường...
- "Lạc, khổ là thường còn và vô thường...
- "Lạc, khổ là do tự mình tạo ra...
- "Lạc, khổ là do người khác tạo ra...
- "Lạc, khổ là do tự nhiên sanh, không do mình
tự tạo ra, không do người khác tạo ra. Như vậy
là đúng sự thực, ngoài ra đều là sai lầm".

35. Này Cunda, những vị Sa-môn, Bà-la-môn nào có quan điểm như sau, có tri kiến như sau: "Bản ngả và

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6982

thế giới là thường còn, như vậy là đúng sự thật, ngoài
ra đều là sai lầm". Ta đến những vị ấy và nói: "Này
Hiền giả có phải Hiền giả nói rằng: "Bản ngã và thế
giới là thường còn" không?" Nếu các vị ấy trả lời:
"Như vậy là đúng sự thật, ngoài ra đều là sai lầm",
thì Ta không chấp nhận như vậy. Tại sao vậy? Có
một số hữu tình có những tư tưởng sai khác. Ta cũng
không xem quan điểm ấy ngang bằng quan điểm của
Ta, chớ đừng nói cao hơn. Như vậy ở đây Ta cao hơn
về thượng trí.

36. Này Cunda, những Sa-môn, Bà-la-môn nào có quan điểm như sau, có tri kiến như sau: "Bản ngã và thế giới là thường còn...

"Bản ngã và thế giới là vô thường...

"Bản ngã và thế giới là thường còn và vô thường...

"Bản ngã và thế giới là không thường còn và không không thường còn...

"Bản ngã và thế giới là do mình tự tạo ra...

"Bản ngã và thế giới là do người khác tạo ra...

"Bản ngã và thế giới là do tự mình tạo ra và do người khác tạo ra..." "Bản ngã và thế giới là do tự mình tạo

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6983

ra và không do người khác tạo ra. "Bản ngã và thế giới do tự nhiên sanh, không do mình tự tạo, không do người khác tạo ra...

"Lạc, khổ là thường còn...

"Lạc, khổ là vô thường...

"Lạc, khổ là thường còn và vô thường...

"Lạc, khổ không thường còn và không vô thường...

"Lạc, khổ là tự mình tạo ra...

"Lạc, khổ là tự người khác tạo ra...

"Lạc, khổ là tự mình tạo ra và tự người khác tạo ra...

"Lạc, khổ là tự nhiên sanh, không tự mình tạo ra và không do người khác tạo ra. Như vậy là đúng sự thực, ngoài ra đều là sai lầm".

Ta đến những vị ấy và nói: Này Hiền giả, có phải Hiền giả nói rằng: "Lạc, khổ là tự nhiên sanh, không tự mình tạo ra và không do người khác tạo ra?" Nếu các vị ấy trả lời: "Như vậy là đúng sự thực, ngoài ra đều là sai lầm", thì Ta không chấp nhận như vậy. Tại sao vậy? Có một số hữu tình có những ý tưởng sai

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6984

khác. Này Cunda Ta cũng không xem quan điểm ấy ngang bằng quan điểm của Ta, chớ đừng nói cao hơn. Như vậy ở đây Ta cao hơn về thượng trí.

Này Cunda, những biện luận về các tà kiến liên hệ
đến quá khứ tối sơ này, biện luận nào đáng nói cho
các Ngươi, Ta đã nói cho các Ngươi. Còn những biện
luận nào không đáng nói cho các Ngươi, sao Ta lại
sẽ nói cho các Ngươi?

37. Này Cunda, thế nào là những biện luận về tà kiến
liên hệ đến tương lai, những biện luận nào đáng nói
cho các Ngươi, Ta đã nói cho các Ngươi; và những
biện luận không đáng nói cho các Ngươi?

- Này Cunda, có một số Sa-môn, Bà-la-môn có
những quan điểm như sau, có những tri kiến
như sau: "Bản ngã là có sắc, không bệnh, sau
khi chết. Như vậy là đúng sự thật, ngoài ra là
sai lầm".
- Lại nữa này Cunda, có một số Sa-môn, Bà-la-
môn có những quan điểm như sau, có những tri
kiến như sau:
- "Bản ngã là vô sắc...
- "Bản ngã là không phải sắc, không phải vô
sắc...

MƯỜI HAI DUYÊN                                    6985

- "Bản ngã là có tưởng...
- "Bản ngã là vô tưởng...
- "Bản ngã là không có tưởng, không vô tưởng...
- "Bản ngã là đoạn diệt, biến hoại, sau khi chết
không có tồn tại, như vậy là đúng sự thật ngoài
ra là sai lầm".

38. Này Cunda, những vị Sa-môn, Bà-la-môn nào có quan điểm như sau, có tri kiến như sau: "Bản ngã là có sắc, không bệnh sau khi chết. Như vậy là đúng sự thật, ngoài ra là sai lầm", Ta đến những vị ấy và nói: "Này Hiền giả có phải Hiền giả có nói: "Bản ngã là có sắc, không có bệnh sau khi chết?" Nếu các vị ấy trả lời: "Như vậy là đúng sự thật, ngoài ra là sai lầm", thì Ta không chấp nhận như vậy. Tại sao vậy? Này Cunda, vì có mọt số hữu tình có những tư tưởng sai khác. Này Cunda, Ta cũng không xem quan điểm ấy ngang bằng quan điểm của Ta, chớ đừng nói cao hơn. Như vậy ở đây, Ta cao hơn về thượng trí.

39. Này Cunda, có những Sa-môn, Bà-la-môn có những quan điểm như sau, có những tri kiến như sau:

"Bản ngã là vô sắc...

"Bản ngã là có sắc và vô sắc...

MƯỜI HAI DUYÊN                                        6986

"Bản ngã là không có sắc và không không có sắc...

"Bản ngã là có tưởng...

"Bản ngã là không tưởng...

"Bản ngã là không có tưởng và không không có tưởng...

"Bản ngã là đoạn diệt, biến hoại, sau khi chết không có tồn tại. Như vậy là đúng sự thật, ngoài ra là sai lầm".

Ta đến những vị ấy và nói: "Này Hiền giả, có phải Hiền giả nói rằng: "Bản ngã là đoạn diệt biến hoại, sau khi chết không có tồn tại?" Này Cunda nếu những vị ấy nói: "Như vậy là đúng sự thật, ngoài ra là sai lầm", thì Ta không chấp nhận như vậy. Tại sao vậy? Vì có một số hữu tình có những tư tưởng sai khác. Này Cunda, Ta cũng không xem quan điểm ấy ngang bằng quan điểm của Ta chớ đừng nói cao hơn. Như vậy ở đây, Ta cao hơn về thượng trí.

Này Cunda, những biện luận về những tà kiến liên
hệ đến tương lai, những biện luận nào đáng nói cho
các Ngươi, Ta đã nói cho các Ngươi. Còn những biện
luận nào không đáng nói cho các Ngươi, sao Ta lại
sẽ nói cho các Ngươi?

MƯỜI HAI DUYÊN                                    6987

40. Này Cunda, với mục đích đoạn trừ và vượt qua
những biện luận về các tà kiến liên hệ đến quá khứ
tối sơ này và các biện luận về các tà kiến liên hệ đến
tương lai này, mà bốn pháp Niệm xứ được ta
truyền thuyết, trình bày. Thế nào là bốn?

Này Cunda, ở đây vị Tỷ kheo sống quan thân trên
thân, tinh thần, tỉnh giác, chánh niệm, với mục đích
nhiếp phục tham, sân ở đời, sống quán thọ trên các
cảm thọ... trong các tâm... quán pháp trên các pháp,
tinh cần, tỉnh giác, chánh niệm, với mục đích nhiệp
phục tham, sân ở đời.

 Này Cunda, với mục đích đoạn trừ và vượt qua
các biện luận về các tà kiến liên hệ đến quá khứ
tối sơ này và các biện luận về các tà kiến liên hệ
đến tương lai này mà bốn Niệm xứ được Ta
truuyền thuyết trình bày.

41. Lúc bấy giờ, Tôn giả Upavàna đang đứng sau lưng hầu quạt Thế Tôn. Tôn giả Upavàna bạch Thế Tôn:

- Thật hy hữu thay, bạch Thế Tôn! Thật kỳ diệu thay,
bạch Thế Tôn! Bạch Thế Tôn, pháp thoại này thật là
thanh tịnh! Bạch Thế Tôn, pháp thoại này thật là
tuyệt đối thanh tịnh! Bạch Thế Tôn, pháp thoại này
tên là gì?

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6988

- Này Upavàna, pháp thoại này là Thanh tịnh (Pàsàdikà), hãy như vậy mà phụng trì.

Thế Tôn thuyết dạy như vậy. Tôn giả Upavàna hoan hỷ, tín thọ lời dạy của Thế Tôn.

MƯỜI HAI DUYÊN                                6989

783 Thủ -- Tà kiến - Tà kiến được che dấu khi thực hành - Kinh CHE GIẤU – Tăng I, 516

CHE GIẤU – Tăng I, 516

1. - Này các Tỷ-kheo, có ba pháp này được che giấu
khi thực hành, không có hiển lộ. Thế nào là ba?
- Sở hành của nữ nhân, được che dấu khi thực
hành, không có hiển lộ.
- Chú thuật của Bà-la-môn, được che dấu khi
thực hành, không có hiển lộ.
- Tà kiến, được che dấu khi thực hành, không có
hiển lộ.
Ba pháp này, này các Tỷ-kheo, được che giấu khi
thực hành, không có hiển lộ.
2. Này các Tỷ-kheo, ba pháp này chói sáng, được
hiển lộ, không có che giấu.
- Vành tròn của mặt trăng, chói sáng, được hiển
lộ, không có che giấu.
- Vành tròn của mặt trời, chói sáng, được hiển
lộ, không có che giấu.

MƯỜI HAI DUYÊN                                  6990

- Pháp luật được Thế Tôn tuyên thuyết, chói
sáng, được hiển lộ, không có che giấu.
Ba pháp này chói sáng, được hiển lộ, không có che
giấu.

MƯỜI HAI DUYÊN                                 6991

784 Thủ -- Tà kiến - Tà thuyết của ngoại đạo - Kinh SAMÔN QUẢ – 2 Trường I, 93

KINH SAMÔN QUẢ – Bài kinh số 2 – Trường I, 93

1. Như vậy tôi nghe. Một thời Thế Tôn ở tại
Ràjagaha (Vương Xá) nơi vườn xoài của Jìvaka (Kỳ
bà) Komàrabhacca, cùng với đại chúng Tỷ-kheo một
nghìn hai trăm năm mươi vị. Lúc bấy giờ Ajàtasattu
(A-Xà- Thế) con bà Videhi (Vi Đề Hi) vua xứ
Magadha (Ma- Kiệt-Đà) nhân lễ Bố Tát vào ngày
rằm tháng tư Komudi (cây súng) đang ngồi trên lầu
cao trang nghiêm, chung quanh có nhiều đại thần hậu
hạ. Lúc bấy giờ Ajàtasattu con bà Videhi, vua xứ
Magadha, nhân ngày Bố-Tát cảm hứng nói rằng:

– "Thật khả ái thay, này các khanh, đêm rằm sáng
trăng! Thật diễm lệ thay, này các khanh, đêm rằm
sáng trăng! Thật mỹ miều thay, này các khanh, đêm
rằm sáng trăng! Thật êm dịu thay, này các khanh,
đêm rằm sáng trăng! Thật điềm lành thay, này các
khanh, đêm rằm sáng trăng! Nay chúng ta nên đến
chiêm bái vị Sa-môn hay Bà-la-môn nào, nhờ sự

MƯỜI HAI DUYÊN                                   6992

chiêm bái này tâm chúng ta được tịnh tín?".

Khi nghe nói vậy, một đại thần tâu với Ajàtasattu, con bà Videhi vua nước Magadha: "Tâu Đại vương, có Pùrana Kassapa (Phú-La-Ca-Diếp) là vị hội chủ, vị giáo trưởng, vị sư trưởng giáo hội, có tiếng tốt, có danh vọng, khai tổ giáo phái, được quần chúng tôn sùng, dồi dào kinh nghiệm lâu ngày, xuất gia đã lâu năm, đã đến tuổi trưởng thượng. Mong Đại vương đến chiêm bái Pùrana Kassapa này. Chiêm bái Pùrana Kassapa có thể khiến tâm Đại vương được tịnh tín". Khi nghe nói vậy Ajàtasattu, con bà Videhi, vua nước Magadha yên lặng không nói gì.

3. Lại một đại thần khác tâu với Ajàtasattu, con bà Videhi, vua nước Magadha: "Tâu Đại vương, có Makkhali Gosala (Mặt-Già-Lê-Cù-Xá-Lợi) là vị hội chủ, vị giáo trưởng, vị sư trưởng giáo hội, có tiếng tốt, có danh vọng khai tổ giáo phái, được quần chúng tôn sùng, dồi dào kinh nghiệm lâu ngày, xuất gia đã lâu năm, đã đến tuổi trưởng thượng. Mong Đại vương chiêm bái Makkhali Gosala này. Chiêm bái vị Makkhali Gosala có thể khiến tâm Đại vương được tịnh tín". Khi nghe nói vậy. Ajàtasattu, con bà Videhi vua nước Magadha yên lặng không nói gì.

4. Lại một đại thần khác tâu với Ajàtasattu, con bà

MƯỜI HAI DUYÊN                                       6993

Videhi, vua nước Magadha: "Tâu Đại vương, có
Ajita Kesakambali (A-Kỳ-Đa-Kỳ-Xá-Khâm-Bà-La)
là vị hội chủ, vị giáo trưởng, vị sư trưởng giáo hội,
có tiếng tốt, có danh vọng, khai tổ giáo phái, được
quần chúng tôn sùng, dồi dào kinh nghiệm lâu ngày,
xuất gia đã lâu năm, đã đến tuổi trưởng thượng.
Mong Đại vương đến chiêm bái Ajita Kesakambali
này. Chiêm bái Ajita Kesakambali có thể khiến tâm
Đại vương được tịnh tín". Khi nghe nói vậy,
Ajàtasattu, còn bà Videhi, vua nước Magadha yên
lặng không nói gì.

5. Lại một đại thần khác tâu với Ajàtasattu, con bà
Videhi vua nước Magadha: "Tâu Đại vương, có
Pakudha Kaccàyana (Bà-phù-đà Ca chiên nê) là vị
hội chủ, vị giáo trưởng, vị sư trưởng giáo hội, có
tiếng tốt, có danh vọng, khai tổ giáo phái, được quần
chúng tôn sùng, dồi dào kinh nghiệm lâu ngày, xuất
gia đã lâu năm, đã đến tuổi trưởng thượng. Mong Đại
vương đến chiêm bái Pakudha Kaccàyana này.
Chiêm bái Pakudha Kaccàyana này có thể khiến tâm
Đại vương được tịnh tín". Khi nghe nói vậy.
Ajàtasattu, con bà Videhi, vua nước Magadha yên
lặng không nói gì.

6. Lại một đại thần khác tâu với Ajàtasattu, con bà Videhi, vua nước Magadha: "Tâu Đại vương, có

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6994

Sanjaya Belathiputta (Tán-nhã-di Tỳ-la-phê-phất) là
vị hội chủ, vị giáo trưởng, vị sư trưởng giáo hội, có
tiếng tốt, có danh vọng, khai tổ giáo phái, được quần
chúng tôn sùng, dồi dào kinh nghiệm lâu ngày, xuất
gia đã lâu năm, đã đến tuổi trưởng thượng. Mong Đại
vương đến chiêm bái Sanjaya Belathiputta này.
Chiêm bái Sanjaya Belathiputta này có thể khiến tâm
Đại vương tịnh tín". Khi nghe nói vậy, Ajàtasattu,
con bà Videhi, vua nước Magadha yên lặng không
nói gì.

7. Lại một đại thần khác tâu với Ajàtasattu, còn bà Videhi, vua nước Magadha: "Tâu Đại vương, có Nigantha Nàtaputta (Ni kiều-tử) là vị hội chủ, vị giáo trưởng, vị sư trưởng giáo hội, có tiếng tốt, có danh vọng, khai tổ giáo phái, được quần chúng tôn sùng, dồi dào kinh nghiệm lâu ngày, xuất gia đã lâu năm, đã đến tuổi trưởng thượng. Mong Đại vương đến chiêm bái Nigantha Nàtaputta này. Chiêm bái Nigantha Nàtaputta có thể khiến tâm Đại vương được tịnh tín". Khi nghe nói vậy, Ajàtasattu, con bà Videhi, vua nước Magadha yên lặng không nói gì.

8. Lúc bấy giờ Jìvaka Komàrabhacca ngồi yên lặng
cách Ajàtasattu, con bà Videhi, vua nước Magadha
không xa bao nhiêu. Khi ấy Ajàtasattu, con bà
Videhi, vua nước Magadha, nói với Jìvaka

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6995

Komàrabhacca:

- Này khanh Jìvaka, sao ngươi lại yên lặng như vậy?

- Tâu Đại vương, chính tại vườn xoài này của chúng
con, có Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Chánh
Giác, hiện đang trú ngụ với đại chúng Tỷ-kheo một
nghìn hai trăm năm mươi vị. Thế Tôn Gotama có
tiếng đồn tốt đẹp sau đây lan rộng: "Đây là Thế Tôn,
bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Chánh Giác, Minh Hạnh
Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều
Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn".
Đại vương hãy đến chiêm bái Thế Tôn này. Rất có
thể, nhờ chiêm bái Thế Tôn, tâm của Đại vương được
tịnh tín.

- Vậy khanh Jìvaka, hãy cho thắng kiệu voi.

- Vâng, tâu Đại vương.

9. Jìvaka Komàrabhacca vâng theo lời dạy của
Ajàtasattu, con bà Videhi, vua nước Magadha, sai
người thắng năm trăm con voi cái, và con vương
tượng vua thường cởi, rồi tâu với Ajàtasattu, con bà
Videhi, vua nước Magadha: "Tâu Đại vương, các
kiệu voi đã sẵn sàng. Ngài hãy làm những gì Ngài
xem là phải thời". Khi bấy giờ Ajàtasattu, con bà
Videhi, vua nước Magadha biểu các cung phi leo lên

MƯỜI HAI DUYÊN                                    6996

năm trăm con voi cái mỗi người một con, còn mình thì leo lên vương tượng vua thường cởi, xuất hành ra khỏi Ràjagaha, dưới ánh sáng của các ngọn đuốc được cầm cao, với oai nghi của bậc đại vương, thẳng tiến đến vườn xoài của Jìvaka Komàrabhacca.

10. Khi Ajàtasattu, con bà Videhi, vua nước
Magadha đi đến không xa vườn xoài, ngài bỗng sợ
hãi, kinh hoàng, tóc dựng lên. Lúc bấy giờ
Ajàtasattu, con bà Videhi, vua nước Magadha sợ hãi,
kinh hoàng, tóc dựng lên, nói với Jìvaka
Komàrabhacca:

- Này khanh Jìvaka, người phản ta chăng? Này khanh
Jìvaka, người lường gạt ta chăng? Này khanh Jìvaka,
ngươi nạp ta cho kẻ thù chăng? Tại sao trong một đại
chúng lớn như thế này gần một nghìn hai trăm năm
mươi vị, mà không có một tiếng đằng hắng, không
có một tiếng ho, không một tiếng ồn?

- Tâu Đại vương, thần không phản lại Ngài, thần không lường gạt Ngài, tâu Đại vương, thần không nạp Ngài cho kẻ thù, tâu Đại Vương, hãy đi thẳng tới; tâu Đại vương hãy đi thẳng tới. Tại chỗ kia trong căn nhà tròn chỗ có những ngọn đèn đang thắp sáng.

11. Lúc bấy giờ, Ajàtasattu, con bà Videhi, vua nước Magadha đi cho đến chỗ voi có thể đi được, rồi

MƯỜI HAI DUYÊN                                      6997

xuống voi đi đến cửa căn nhà tròn. Khi đến nơi liền nói với Jìvaka Komàrabhacca:

- Này khanh Jìvaka, Thế Tôn ở tại đâu?

- Tâu Đại vương, vị ấy là Thế Tôn. Tâu Đại vương, Thế Tôn ngồi dựa vào cột chính giữa, mặt hướng phía Nam, ngồi trước mặt chúng Tỷ-kheo.

12. Ajàtasattu, con bà Videhi, vua nước Magadha
liền tiến đến chỗ Thế Tôn. Khi đến rồi, vua đứng một
bên. Sau đi đứng một bên, Ajàtasattu, con bà Videhi,
vua nước Magadha nhìn khắp chúng Tỷ-kheo đang
yên lặng an tịnh như một hồ nước trong, cảm hứng
nói rằng: "Mong hoàng tử Udàyibhadda (Ưu-đà-di-
bạt-đà) cũng được sự trầm lặng như sự trầm lặng của
các vị Tỷ-kheo này vậy".

- Đại vương, hình như tâm trí của Đại vương nặng nhiều về tình thương thì phải?

- Bạch Thế Tôn, con thương hoàng tử Udàyibhadda
rất nhiều. Mong rằng hoàng tử Udàyibhadda cũng
được sự trầm lặng như sự trầm lặng của chúng Tỷ-
kheo này vậy.

13. Lúc bấy giờ Ajàtasattu, con bà Videhi, vua nước Magadha, đảnh lễ Thế Tôn, chấp tay vái chào chúng

MƯỜI HAI DUYÊN                                    6998

Tỷ-kheo, và ngồi xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên, Ajàtasattu, con bà Videhi, vua nước Magadha bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, con muốn hỏi Thế Tôn một vấn đề này, nếu Ngài cho phép con hỏi.

- Đại vương cứ hỏi tùy theo ý muốn của Đại vương.

14. Cũng như các công nghệ chức nghiệp này, như điều tượng sư, điều mã sư, xa thuật sư, quân thuật sư, quân kỳ binh, nguyên súy, chiến sĩ, thượng sĩ quan, thám tử, dõng sĩ can đảm như voi chúa, anh hùng, trang giáp binh, nô lệ xuất thân, hỏa đầu quân, thợ hớt tóc, người hầu tắm, thợ làm bánh, nhà làm vòng hoa, thợ giặt, thợ dệt, nhà làm thúng rổ, thợ đồ gốm, nhà toán số, nhà ấn bản và các công nghệ chức nghiệp khác, chúng hưởng được kết quả thiết thực hiện tại công nghiệp chức nghiệp của chúng. Chúng giúp cho tự thân được sống an lạc, hạnh phúc. Chúng giúp cho vợ con được sống an lạc hạnh phúc. Chúng giúp cho cha mẹ được sống an lạc, hạnh phúc. Chúng giúp cho bạn bè được sống an lạc hạnh phúc. Chúng dâng các vật cúng dường cho Sa-môn, Bà-la-môn, sự cúng dường này có ảnh hưởng đến đời sau, liên hệ đến thiên giới, thọ hưởng phước báo an lạc, thác sanh lên cõi trời. Bạch Đại đức, Ngài có

MƯỜI HAI DUYÊN                                     6999

thể chỉ cho rõ ràng kết quả thiết thực, hiện tại của hạnh Sa-môn chăng?

15. Này Đại vương, Đại vương có nhớ đã hỏi câu hỏi ấy với các vị Sa-môn, Bà-la-môn khác chăng?

- Bạch Ngài, con nhớ đã hỏi câu hỏi ấy với Sa-môn, Bà-la-môn khác.

- Này Đại vương, hãy nói lại cho nghe, các vị ấy đã trả lời với Đại vương như thế nào, nếu Đại vương không thấy gì trở ngại.

- Bạch Đại đức, con không thấy gì trở ngại đối với đức Thế Tôn và các bậc như đức Thế Tôn.

- Vậy Đại vương hãy nói đi.

16. Bạch Đại đức, một thời con đến Pùrana Kassapa, khi đến nơi, con nói lên những lời đón chào, chúc tụng thân hữu và xã giao với Pùrana Kassapa và ngồi xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên, con nói với Pùrana Kassapa: "Ngài Kassapa, cũng như các công nghệ, chức nghiệp này, như điều tượng sư, điều mã sư, xa thuật sư, cung thuật sư, quân kỳ binh, nguyên súy, chiến sĩ, thượng sĩ quan, thám tử, dõng sĩ can đảm như voi chúa, anh hùng, trang giáp binh, nô lệ xuất thân, hỏa đầu quân, thợ hớt tóc, người hầu

MƯỜI HAI DUYÊN                                     7000

tắm, thợ làm bánh, nhà làm vòng hoa, thợ giặt, thợ dệt, nhà làm thúng rổ, thợ đồ gốm, nhà toán số, nhà ấn bản và các công nghệ chức nghiệp khác, chúng hưởng được kết quả thiết thực, hiện tại công nghệ chức nghiệp của chúng. Chúng giúp cho tự thân được sống an lạc, hạnh phúc. Chúng giúp cho cha mẹ được sống an lạc, hạnh phúc. Chúng giúp cho vợ con được sống an lạc, hạnh phúc. Chúng giúp cho bạn bè được sống an lạc, hạnh phúc. Chúng dâng các vật cúng dường cho Sa-môn, Bà-la-môn, sự cúng dường này có ảnh hưởng đến đời sau, liên hệ đến thiên giới, thọ hưởng phước báo an lạc, thác sanh lên cõi trời. Bạch Ngài, Ngài có thể cho biết kết quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa-môn chăng?"

17. Bạch Đại đức, khi nghe nói vậy, Pùrana Kassapa đã nói với con: "Này Đại vương, tự làm hay khiến người làm, chém giết hay khiến người chém giết, đốt nấu hay khiến người đốt nấu, gây phiền muộn hay khiến người gây phiền muộn, gây áo não hay khiến người gây áo não, tự mình gây sợ hãi hay khiến người gây sợ hãi, sát sanh, lấy của không cho, phá cửa nhà mà vào, cướp bóc, đánh cướp một nhà lẻ loi, chận đường cướp giựt, tư thông vợ người, nói láo, hành động như vậy không có tội ác gì. Nếu lấy một bánh xe sắc bén giết hại tất cả chúng sanh trên cõi đất thành một đống thịt, thành một chồng chịt, cũng

MƯỜI HAI DUYÊN                                     7001

không vì vậy mà có tội ác, mà gây ra tội ác. Nếu có người đi trên bờ phía Nam sông Hằng giết hại, tàn sát, chém giết, khiến người chém giết, đốt nấu, khiến người đốt nấu, cũng không vì vậy mà có tội ác, mà gây ra tội ác. Nếu có người đi trên bờ phía Bắc sông Hằng bố thí, khiến người bố thí, tế lễ, khiến người tế lễ, cũng không vì vậy mà có phước báo".

Bạch Đại đức, khi được hỏi về kết quả hiện tại thiết thực của hạnh Sa-môn, Pùrana Kassapa đã trả lời với thuyết vô nghiệp. Bạch Đại đức, cũng như hỏi về trái xoài lại trả lời về trái mít, hoặc hỏi về trái mít lại trả lời về trái xoài. Cũng vậy, Bạch Đại đức, khi được hỏi về kết quả hiện tại thiết thực của hạnh Sa-môn, Pùrana Kassapa đã trả lời với thuyết vô nghiệp, bạch Đại đức, con nghĩ: "Làm sao một người như con lại có thể làm một vị Sa-môn hay Bà-la-môn ở trong nước con không được vui lòng?" Vì vậy bạch Đại đức, con không tán thán, cũng không cật nạn lời nói của Pùrana Kassapa. Không tán thán, không cật nạn, dầu không mãn nguyện cũng không thốt ra lời bất mãn, không công nhận cũng như không bác bỏ, con từ chỗ ngồi đứng dậy ra về.

19. Bạch Đại đức, một thời con đến Makkhali Gosàla (Mạt-già-lê-cù-xá-lợi). Khi đến nơi, con nói lên những lời đón chào tụng thân hữu và xã giao với

MƯỜI HAI DUYÊN                                          7002

Makkhali Gosàla và ngồi xuống một bên. Sau khi
ngồi xuống một bên, con nói với Makkhali Gosàla:
"Ngài Gosàla, cũng như các công kỹ nghệ chức
nghiệp như điều tượng sư... (như trên)... Bạch Ngài,
Ngài có thể cho biết kết quả thiết thực hiện tại của
hạnh Sa-môn chăng?"

20. Bạch Đại đức, khi nghe nói vậy, Makkhali Gosàla đã nói với con: "Này Đại vương, không có nhơn, không có duyên, các loài hữu tình bị nhiễm ô; vô nhân, vô duyên, các loài hữu tình bị nhiễm ô. Không có nhân, không có duyên, các loài hữu tình được thanh tịnh; vô nhân, vô duyên, các loài hữu tình được thanh tịnh. Không có tự tác, không có tha tác, không có nhân tác, không có lực, không có tinh tấn, không có nhân lực, không có sự cố gắng của người. Tất cả loài hữu tình, tất cả sanh vật, tất cả sinh loại, tất cả sinh mạng đều không tự tại, không lực, không tinh tấn. Chúng bị dắt dẫn, chi phối bởi định mệnh, bởi điều kiện bộ loại của chúng, bởi cá tánh của chúng. Chúng hưởng thọ khổ lạc, y theo sáu loại thác sanh của chúng. Có tất cả là một triệu bốn trăm ngàn chủng loại thác sanh, lại có thêm sáu ngàn và có thêm sáu trăm nữa. Có năm trăm loại nghiệp và có năm nghiệp (theo năm căn), lại có ba nghiệp (về thân, khẩu, ý) lại có toàn nghiệp (thân và khẩu) và bán nghiệp (ý), có sáu mươi hai đạo, sau mươi hai trung

MƯỜI HAI DUYÊN                                        7003

kiếp, sáu giai cấp, tám nhân địa, bốn ngàn chín trăm sanh nghiệp, bốn ngàn chín trăm kẻ du hành, bốn ngàn chín trăm chỗ ở của loài Nàga, hai nghìn căn, ba nghìn cảnh địa ngục, ba mươi sáu trần giới, bảy tưởng thai, bảy vô tưởng thai, bảy tiết thai (sanh từ đốt), bảy loài thiên, bảy loài người, bảy loài quỷ, bảy hồ nước, bảy pavutas (rừng hay hồ nhỏ) bảy trăm pavutas bảy vực thẳm, bảy trăm papatas (vực thẳm), bảy mộng, bảy trăm mộng, có tám trăm bốn mươi vạn đại kiếp, trong thời gian ấy kẻ ngu và người hiền sau khi lưu chuyển luân hồi sẽ trừ tận khổ đau. Không có lời nguyện: với giới hạnh này, với kỷ luật này, với khổ hạnh này hay với phạm hạnh này, tôi sẽ làm cho chín muồi những nghiệp chưa được thuần thục, hoặc trừ diệt những nghiệp đã thuần thục bởi những nhẫn thọ liên tục, không thể đo lường khổ và lạc với những vật đo lường, trong khi luân hồi không có giảm tăng, không có thặng dư, thiếu thốn. Ví như một cuộn chỉ được tung ra sẽ được kéo dài đến mức độ nào đó. Cũng như vậy, kẻ ngu và người hiền sau khi lưu chuyển luân hồi sẽ trừ tận khổ đau".

21. Bạch Đại đức, khi được con hỏi kết quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa-môn, Makkhali Gosàla đã trả lời với thuyết luân hồi tịnh hóa. Bạch Đại đức, cũng như hỏi về trái xoài lại trả lời về trái mít, hoặc hỏi về trái mít lại trả lời về trái xoài. Cũng vậy, bạch Đại đức,

MƯỜI HAI DUYÊN                                          7004

khi được hỏi về kết quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa-môn, Makkhali Gosàla đã trả lời với thuyết luân hồi tịnh hóa. Bạch Đại đức, con liền nghĩ: "Làm sao một người như con, lại có thể làm một vị Sa-môn hay Bà-la-môn ở trong nước con không được vui lòng?" Vì vậy, bạch Đại đức, con không tán thán cũng không cật nạn lời nói của Makkhali Gosàla; không tán thán, không cật nạn, dầu không mãn nguyện cũng không thốt ra lời bất mãn, không công nhận cũng không bác bỏ, con từ chỗ ngồi đứng dậy ra về.

22. Bạch Đại đức, một thời con đến Ajita Kesakambàli (A-kỳ-đa-xí-xá-khâm-bà-la) khi đến nơi con nói lên những lời đón chào, chúc tụng thân hữu và xã giao với Ajita Kesakambàli, và ngồi xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên, con nói với Ajita Kesakambàla: "Ngài Ajita Kesakambàli, cũng như các công nghệ chức nghiệp như điều tượng sư... (như trên)... Bạch Ngài, Ngài có thể chỉ cho biết kết quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa-môn chăng?"

23. Bạch Đại đức, khi được nói vậy, Ajita Kesakambàli đã nói với con: "Này Đại vương, không có bố thí, không có lễ hy sinh, không có tế tự, không có quả dị thục các nghiệp thiện ác, không có đời này, không có đời khác, không có mẹ, không có cha, không có loại hóa sanh, ở đời không có những vị Sa-

MƯỜI HAI DUYÊN                                     7005

môn, những vị Bà-la-môn chánh hướng, chánh hạnh, đã tự mình chứng tri giác ngộ đời này đời khác và truyền dạy lại. Con người này do bốn đại hợp thành, khi mệnh chung, địa đại trở về trả lại cho địa giới, thủy đại trở về trả lại cho thủy giới, hỏa đại trở về trả lại cho hỏa giới, phong đại trở về trả lại cho phong giới, các căn nhập vào hư không. Bốn người gánh quan tài với người nằm trong quan tài là năm, gánh người chết mang đi đến chỗ hỏa táng, thốt ra những lời tán tụng, các xương trắng như màu bồ câu và những vật cúng dường trở thành tro bụi, chỉ có người ngu mới tán dương sự bố thí, lời nói của chúng trống không, giả dối, khi chúng chấp thuyết có sự sống. Kẻ ngu cũng như người hiền, sau khi thân hoại mạng chung sẽ đoạn diệt, tiêu thất, không còn tồn tại sau khi chết. "

24. Bạch Đại đức, khi được con hỏi kết quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa-môn, Ajita Kesakambàli đã trả lời với thuyết đoạn diệt. Bạch Đại đức, cũng như hỏi về trái mít lại trả lời về trái xoài, hỏi về trái xoài lại trả lời về trái mít. Cũng vậy, bạch Đại đức, khi được hỏi về kết quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa-môn, Ajita Kesakambàli đã trả lời với thuyết đoạn diệt. Bạch Đại đức, con liền nghĩ: "Làm sao một người như con lại có thể làm một vị Sa-môn hay Bà-la-môn ở trong nước con không được vui lòng". Vì vậy bạch

MƯỜI HAI DUYÊN                                          7006

Đại đức, con không tán thán, cũng không cật nạn lời
nói của Ajita Kesakambàli. Không tán thán, không
cật nạn, dầu không mãn nguyện cũng không thốt ra
lời bất mãn, không công nhận cũng không bác bỏ,
con từ chỗ ngồi đứng dậy ra về.

25. Bạch Đại đức, một thời con đến Pakudha
Kaccayana (Bà-phù-đả-ca-chiên-diên). Khi đến nơi
con nói lên những lời đón chào, chúc tụng thân hữu
và xã giao với Pakudha Kaccàyana và ngồi xuống
một bên. Sau khi ngồi xuống một bên, con nói với
Pakudha Kaccayana: "Ngài Pakudha Kaccayana,
cũng như các công nghệ chức nghiệp, như điều
tượng sư... (như trên)... Bạch Ngài, Ngài có thể cho
biết kết quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa-môn
chăng?"

26. Bạch Đại đức, khi được nói vậy, Pakudha Kaccàyana nói với con: "Này Đại vương, có bảy thân không bị làm ra, không làm ra, không bị sáng tạo, không sáng tạo, không sanh sản, thường tại như đỉnh núi, đứng thẳng như trụ đá. Chúng bất động không chuyển biến, không xâm lăng nhau. Chúng không ảnh hưởng đến lạc hay khổ với nhau hoặc cả khổ và lạc. Bảy thân ấy là gì? Địa thân, thủy thân, hỏa thân, phong thân, khổ, lạc và thứ bảy là mạng. Bảy thân này khômg bị làm ra, không làm ra, không bị sáng

MƯỜI HAI DUYÊN                                      7007

tạo, không sáng tạo, không sanh sản, thường tại như
đỉnh núi, đứng thẳng như trụ đá. Chúng bất động
không chuyển biến, không xâm lăng, chúng không
ảnh hưởng đến lạc hay khổ với nhau, hoặc cả khổ và
lạc. Ở đây không có người giết hại, hoặc có người bị
giết hại, người nghe hoặc người nói, người biết hoặc
người khiến cho biết. Khi một ai dùng lưởi kiếm sắc
bén chém đầu, thời không có ai tước đoạt sanh mạng
của ai cả, lưỡi kiếm chỉ rơi vào giữa bảy thân mà
thôi".

27. Bạch Đại đức, khi được con hỏi về kết quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa-môn, Pakudha Kaccàyana đả trả lời một việc khác với một quan điểm khác. Bạch Đại đức, cũng như hỏi về trái xoài lại trả lời về trái mít, hoặc hỏi về trái mít lại trả lời về trái xoài. Cũng vậy, Bạch Đại đức, khi được hỏi về kết quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa-môn, Pakudha Kaccayana đã trả lời một việc khác với một quan điểm khác. Bạch Đại đức, con liền nghĩ: "Làm sao một người như con lại có thể làm một vị Sa-môn, hay Bà-la-môn ở trong nước con không được vui lòng". Vì vậy, bạch Đại đức, con không tán thán, không cật nạn, bỏ lời nói của Pakudha Kaccayana. Không tán thán, không cật nạn, dầu không mãn nguyện, cũng không thốt ra lời bất mãn, không công nhận cũng không bác bỏ, con từ chỗ ngồi và đứng dậy ra về.

MƯỜI HAI DUYÊN                                        7008

28. Bạch Đại đức, một thời con đến Nigantha
Nàtaputta (Ni-kiền-tử). Khi đến nơi, con nói lên
những lời đón chào, chúc tụng thân hữu và xã giao
với Nigantha Nàtaputta và ngồi xuống một bên. Sau
khi ngồi xuống một bên, con nói với Nigantha
Nàtaputta: "Ngài Aggivessana, các công nghệ chức
nghiệp như điều tượng sư, ... (như trên) ... Bạch
Ngài, Ngài có thể cho biết kết quả thiết thực hiện tại
của hạnh Sa-môn?"

29. Bạch Đại đức, khi được hỏi vậy, Nigantha
Nàtaputta nói với con: "Này Đại vương, một người
Nigantha (Ni kiền tử) sống chế ngự bởi bốn loại cấm
giới. Này Đại vương, thế nào là một người Nigantha
sống chế ngự bởi bốn loại cấm giới? Này Đại vương,
một Nigantha sống gìn giữ đối với tất cả loại nước,
gìn giữ đối với mọi ác pháp, sống tẩy sạch tất cả ác
pháp và sống với ý chí gìn giữ đối với tất cả ác pháp.
Này Đại vương, như vậy một Nigantha sống chế ngự
bởi bốn loại cấm giới. Này Đại vương, vì một
Nigantha sống chế ngự bởi bốn loại cấm giới, nên vị
ấy được gọi là Gotatto (một vị đã đi đến đích),
Yatatto (một vị đã điều phục tự tâm) và Thitatto (một
vị đã an trú được tự tâm)".

30. Bạch Đại đức, khi được con hỏi đến kết quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa-môn, Nigantha Nàtaputta

MƯỜI HAI DUYÊN                                      7009

đã trả lời với sự chế ngự bởi bốn loại cấm giới. Bạch Đại đức, cũng như hỏi về trái xoài lại trả lời về trái mít, hoặc hỏi về trái mít lại trả lời về trái xoài. Cũng vậy, bạch Đại đức, khi được hỏi về kết quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa-môn, Nigantha Nàtaputta đã trả lời với sự chế ngự bởi bốn cấm giới. Bạch Đại đức, con liền nghĩ: "Làm sao một người như con lại có thể làm một vị Sa-môn hay Bà-la-môn ở trong nước con không được vui lòng". Vì vậy, bạch Đại đức, con không tán thán, cũng không cật nạn lời nói của Nigantha Nàtaputta. Không tán thán không cật nạn, dù không mãn nguyện, cũng không thốt ra lời bất mãn, không công nhận cũng không bác bỏ, con từ chỗ ngồi đứng dậy ra về.

31. Bạch Đại đức, một hôm con đến Sanjaya
Belatthiputta (Tán-nhã-di-Tỳ-la-lê-phất). Khi đến
nơi, con nói lên những lời đón chào chúc tụng thân
hữu và xã giao với Sanjaya Belatthiputta và ngồi
xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên, con nói
với Sanjaya Belatthiputta: "Ngài Sanjaya, các công
nghệ chức nghiệp như điều tượng sư... (như trên)...
Bạch Ngài, Ngài có thể cho biết kết quả thiết thực
hiện tại của hạnh Sa-môn chăng?"

32. Bạch Đại đức, khi được nói vậy, Sanjaya Belatthiputta đã trả lời với con: "Nếu anh hỏi: "Có

MƯỜI HAI DUYÊN                                        7010

một thế giới khác hay không?" Nếu tôi nghĩ: "Có một thế giới khác", tôi có thể trả lời với anh: "Có một thế giới khác". Nhưng tôi không nói là như vậy, tôi không nói là như kia, tôi không nói là khác như thế, tôi không nói là không phải thế, tôi không nói là không không phải thế. Nếu anh hỏi tôi: "Không có một thế giới khác phải không?... " (như trên)... (trang 27, đoạn 27)... Cũng có và cũng không có một thế giới khác... Cũng không có và cũng không không có một thế giới khác... Có loài hữu tình hóa sanh... Không có loài hữu tình hóa sanh... Cũng có và cũng không có loài hữu tình hóa sanh... Cũng không có và cũng không không có loài hữu tình hóa sanh... Có kết quả dị thục của những nghiệp thiện và ác... Không có kết quả dị thục của những nghiệp thiện ác... Cũng có và cũng không có kết quả dị thục của những nghiệp thiện ác... Cũng không có và cũng không không có kết quả dị thục của các nghiệp thiện ác... Như Lai có tồn tại sau khi chết... Như Lai không có tồn tại sau khi chết... Như Lai không có và không không có tồn tại sau khi chết. Anh hỏi tôi như vậy. Nếu tôi nghĩ: Như Lai không có và cũng không không có tồn tại sau khi chết. Tôi có thể trả lời: Như Lai không có và cũng không không có tồn tại sau khi chết. Anh hỏi tôi như vậy. Nếu tôi nghĩ: Như Lai không có và cũng không không có tồn tại sau khi chết. Tôi có thể trả lời: Như Lai không có và cũng

MƯỜI HAI DUYÊN                                       7011

không không có tồn tại sau khi chết. Nhưng tôi không nói là như vậy, tôi không nói là như kia, tôi không nói là khác như thế, tôi không nói là không phải thế, tôi không nói là không không phải thế".

33. Bạch Đại đức, khi được con hỏi kết quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa-môn, Sanjaya Belatthiputta đã trả lời với Ngụy biện luận. Bạch Đại đức, cũng như hỏi về trái xoài lại trả lời về trái mít , hoặc hỏi trái mít lại trả lời trái xoài. Cũng vậy, bạch Đại đức, khi được hỏi về kết quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa- môn, Sanjaya Belatthiputta đã trả lời với Ngụy biện luận. Bạch Đại đức, con liền nghĩ: "Làm sao một người như con, lại có thể làm một vị Sa-môn hay Bà- la-môn ở trong nước con không được vui lòng". Vì vậy, Bạch Đại đức, con không tán thán cũng không cật nạn lời nói của Sanjaya Belatthiputta. Không tán thán, không cật nạn, dầu không mãn nguyện, cũng không thốt ra lời bất mãn. Không công nhận cũng không bác bỏ, con từ chỗ ngồi đứng dậy ra về.

34. Vậy nên bạch Đại đức, con cũng hỏi Thế Tôn. Bạch Đại đức, cũng như các công nghệ chức nghiệp. Như điều tượng sư, điều mã sư, xa thuật sư, cung thuật sư, quân kỳ binh, nguyên soái, chiến sĩ, thượng sĩ quan, thám tử, dũng sĩ can đảm như voi chúa, anh hùng, trang giáp binh, nô lệ xuất thân, hỏa đầu quân,

MƯỜI HAI DUYÊN                                        7012

thợ hớt tóc, người hầu tắm, thợ làm bánh, nhà vòng
hoa, thợ giặt, thợ dệt, nhà làm thúng rổ, thợ đồ gốm,
nhà toán số, nhà ấn bản, các công nghệ chức nghiệp
khác. Chúng hưởng được kết quả thiết thực hiện tại
công nghệ chức nghiệp của chúng. Chúng giúp cho
tự thân được sống an lạc, hạnh phúc. Chúng giúp
cho cha mẹ được sống an lạc, hạnh phúc. Chúng
giúp cho vợ con được sống an lạc hạnh phúc. Chúng
giúp cho bạn bè được sống an lạc hạnh phúc. Chúng
dâng các vật cúng dường cho Sa-môn, Bà-la-môn,
sự cúng dường này có ảnh hưởng đến đời sau, liên
hệ đến thiên giới, thọ hưởng phước báo an lạc, thác
sanh lên cõi trời. Bạch Đại đức, Đại đức có thể cho
biết kết quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa-môn
chăng?

- Đại vương có thể được. Này Đại vương, ta sẽ hỏi Đại vương về vấn đề này. Đại vương hãy trả lời tùy theo ý muốn của Đại vương.

35. Đại vương nghĩ sao? Nếu Đại vương có một người nô bộc, dậy sớm, thức khuya, thi hành mọi mệnh lệnh của chủ, làm đẹp lòng mọi người, lời nói kính ái, chú ý từng nét mặt (của Đại vương). Người ấy nghĩ: "Thật hy hữu thay! Thật kỳ diệu thay quả vị thác sanh của các công đức, quả dị thục của các công đức. Đức vua Ajàtasattu, con của bà Videhi của nước

MƯỜI HAI DUYÊN                                     7013

Magadha, là người, tôi đây là người. Vị vua Ajàtasattu con bà Videhi, của nước Magadha, sống tận hưởng đầy đủ năm món dục lạc, tôi nghĩ không khác gì vị thiên thần, còn tôi là người nô bộc, làm mọi công việc, dậy sớm, thức khuya, thi hành mọi mệnh lệnh của chủ, làm đẹp lòng mọi người, lời nói kính ái, chú ý từng nét mặt (của vua). Vậy ta hãy làm các công đức như vua kia, ta hãy cạo bỏ râu tóc, khoác áo cà sa, từ bỏ gia đình xuất gia tu đạo". Và người nô lệ ấy, một thời khác, cạo bỏ râu tóc, khoác áo cà sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, xuất gia tu đạo. Sau khi xuất gia như vậy, người ấy sống chế ngự thân, sống chế ngự lời nói, sống chế ngự ý nghĩ, bằng lòng với nhu cầu tối thiểu về ăn uống, y áo, hoan hỉ sống an tịnh. Nếu những người của Đại vương đến tâu với Đại vương. "Đại vương có biết chăng? Có người nô bộc của Đại vương, làm mọi công việc, dậy sớm, thức khuya, thi hành mọi mệnh lệnh của chủ, làm đẹp lòng mọi người, lời nói kính ái, chú ý từng nét mặt (của Đại vương). Tâu Đại vương, người ấy đã cạo bỏ râu tóc, khoác áo cà sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, xuất gia tu đạo. Sau khi xuất gia như vậy, người ấy sống chế ngự thân, chế ngự lời nói, chế ngự ý nghĩ, bằng lòng với nhu cầu tối thiểu về ăn uống, y áo, hoan hỷ sống trong an tịnh". Này Đại vương, Đại vương có nói như vậy chăng?: "Người ấy hãy lại với ta, hãy làm lại

MƯỜI HAI DUYÊN                                     7014

người nô bộc, làm mọi công việc, dậy sớm, thức khuya, thi hành mọi mệnh lệnh của chủ, làm đẹp lòng mọi người, lời nói kính ái chú ý từng nét mặt".

36. – Bạch Đại đức, không như vậy. Trái lại chúng
con kính lễ người ấy, đứng dậy trước người ấy, mời
người ấy ngồi xuống ghế, cúng dường người ấy các
dụng cụ như y, đồ ăn khất thực, sàng tọa, thuốc men
trị bệnh và chúng con sẽ ra lệnh để bảo vệ, che chở
người ấy đúng theo luật pháp.

- Này Đại vương, Đại vương nghĩ thế nào? Nếu quả như vậy, thì đó có phải chăng là kết quả thiết thực hiện tại hạnh Sa-môn?

- Bạch Đại đức, như vậy chính là kết quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa-môn.

- Này Đại vương đó là kết quả thiết thực hiện tại thứ nhất của hạnh Sa-môn mà Ta đã trình bày.

37. Bạch Đại đức, có thể cho biết một kết quả thiết thực hiện tại khác hơn nữa của hạnh Sa-môn?

- Này Đại vương, có thể được. Này Đại vương. Ta sẽ hỏi Đại vương về vấn đề này. Đại vương hãy trả lời tùy theo ý muốn của Đại vương. Đại vương nghĩ sao? Nếu Đại vương có một người nông phu, gia chủ, nạp

MƯỜI HAI DUYÊN                                     7015

thuế má, làm giàu công khố. Người ấy nghĩ: "Thật hy hữu thay! Thật kỳ diệu thay quả vị thác sanh của các công đức, quả vị thục của các công đức. Vị vua Ajàtasattu, con của bà Videhi, nước Magadha, là người, tôi cũng là người. Vị vua Ajàtasattu, con bà Videhi nước Magadha, sống tận hưởng đầy đủ năm món dục lạc, tôi nghĩ không khác gì vị thiên thần. Còn tôi là người nông phu, gia chủ, nạp thuế má, làm giàu công khố. Vậy ta hãy làm các công đức như vua kia. Ta hãy cạo bỏ râu tóc, khoác áo cà sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, xuất gia tu đạo". Và người nông phu ấy, một thời khác, cạo bỏ râu tóc, khoác áo cà sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, xuất gia tu đạo. Sau khi xuất gia như vậy, người ấy sống chế ngự thân, chế ngự lời nói, chế ngự ý nghĩ, bằng lòng với nhu cầu tối thiểu về ăn uống, y áo, hoan hỷ sống an tịnh. Nếu những người của Đại vương đến tâu với Đại vương: "Đại vương có biết chăng? Có người nông phu của Đại vương, người gia chủ, nạp thuế má, làm giàu công khố. Tâu Đại vương, người ấy đã cạo bỏ râu tóc, khoác áo cà sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, xuất gia tu đạo. Sau khi xuất gia như vậy, người ấy sống chế ngự thân, chế ngự lời nói, chế ngự ý nghĩ, bằng lòng với nhu cầu tối thiểu về ăn uống, y áo, hoan hỷ sống an tịnh". Này Đại vương, Đại vương có nói: "Người hãy đến lại với ta, hãy làm lại người nông phu, gia chủ, nạp thuế má, làm giàu

MƯỜI HAI DUYÊN                                     7016

công khố"?

38. Bạch Đại đức, không như vậy. Trái lại chúng con
kính nể người ấy, đứng dậy trước người ấy, mời
người ấy ngồi xuống ghế, cúng dường người ấy các
dụng cụ như y, đồ ăn khất thực, sàng tọa, thuốc men
trị bịnh. Và chúng con sẽ ra lệnh để bảo vệ, che chở
người ấy đúng theo luật pháp.

- Này Đại vương, Đại vương nghĩ thế nào? Nếu quả như vậy thời đó có phải là kết quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa-môn chăng?

- Bạch Đại đức, như vậy chính là kết quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa-môn.

- Này Đại vương, đó là kết quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa-môn, mà Ta trình bày.

39. Bạch Đại đức, có thể cho biết một kết quả thiết
thực hiện tại khác nữa của hạnh Sa-môn, vi diệu
hơn, thù thắng hơn những kết quả thiết thực hiện
tại của hạnh Sa-môn vừa kể trên?

- Này Đại vương có thể được. Này Đại vương, hãy lóng tai nghe và khéo tác ý, Ta sẽ giảng.

- Vâng, Đại đức. Vua Ajàtasattu con bà Videhi vua

MƯỜI HAI DUYÊN                                      7017

xứ Magadha trả lời Thế Tôn. Thế Tôn nói:

40. Này Đại vương, nay ở đời, Như Lai xuất hiện là
bậc A-la-hán, Chánh Biến Tri, Minh Hạnh Túc,
Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự
Trượng Phu, Thiên Nhơn Sư, Phật, Thế Tôn. Như
Lai sau khi riêng tự chứng ngộ với thượng trí, thế
giới này với thiên giới, ma giới, phạm thiên giới,
gồm cả thế giới này với Sa-môn, Bà-la-môn, Thiên
Nhơn, lại tuyên thuyết điều Ngài đã chứng ngộ. Ngài
thuyết pháp sơ thiện, trung thiện, hậu thiện đầy đủ
văn nghĩa, Ngài truyền dạy phạm hạnh hoàn toàn đầy
đủ thanh tịnh.

41. Người gia trưởng, hay con vị gia trưởng, hay một
người sanh ở giai cấp (hạ tiện) nào nghe pháp ấy. Sau
khi nghe pháp, người ấy sanh lòng tín ngưỡng Như
Lai. Khi có lòng tín ngưỡng ấy, vị này suy nghĩ:
"Đời sống gia đình đầy những triền phược, con
đường đầy những bụi đời. Đời sống xuất gia
phóng khoáng như hư không. Thật rất khó cho
một người sống ở gia đình có thể sống theo phạm
hạnh hoàn toàn đầy đủ, hoàn toàn thanh tịnh,
trắng bạch như vỏ ốc. Vậy ta nên cạo bỏ râu tóc,
đắp áo cà sa, xuất gia, từ bỏ gia đình". Một thời
gian sau, người ấy bỏ tài sản nhỏ hay tài sản lớn, bỏ
bà con quyến thuộc nhỏ hay bà con quyến thuộc lớn,

MƯỜI HAI DUYÊN                                     7018

cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà sa, và xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình.

42. Khi đã xuất gia như vậy, vị ấy sống chế ngự với
sự chế ngự của giới bổn Pàtimokkha, đầy đủ oai nghi
chánh hạnh, thấy nguy hiểm trong những lỗi nhỏ
nhặt, thọ trì và học tập trong giới học, thân nghiệp,
ngữ nghiệp thanh tịnh. Sanh hoạt trong sạch giới
hạnh cụ túc, thủ hộ các căn, chánh niệm tỉnh giác, và
biết tri túc.

43. Đại Vương! Thế nào là Tỷ-kheo giới hạnh cụ túc?

Ở đây, này Đại Vương, Tỷ-kheo từ bỏ sát sanh, tránh
xa sát sanh, bỏ trượng, bỏ kiếm, biết tàm quý, có lòng
từ, sống thương xót đến tất cả hạnh phúc của chúng
sanh và loài hữu tình. Như vậy là giới hạnh của vị
ấy trong giới luật.

Vị ấy từ bỏ lấy của không cho, chỉ lấy những vật đã
cho, chỉ mong những vật đã cho, tự sống thanh tịnh,
không có trộm cướp, như vậy là giới hạnh của vị ấy
trong giới luật.

44. Tỷ-kheo từ bỏ nói láo, tránh xa nói láo, nói những lời chân thật, y chỉ trên sự thật, chắc chắn, đáng tin cậy, không lường gạt, không phản lại đối với đời.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      7019

Như vậy là giới hạnh của vị ấy trong giới luật.

Vị ấy từ bỏ nói hai lưỡi, tránh xa nói hai lưỡi, nghe điều gì ở chỗ này, không đến chỗ kia nói để sanh chia rẽ ở những người này; nghe điều gì ở chỗ kia, không đi nói với những người này để sanh chia rẽ ở những người kia. Như vậy Tỷ-kheo ấy sống hòa hợp những kẻ ly gián, khuyến khích những kẻ hòa hợp, hoan hỷ trong hòa hợp, thoải mái trong hòa hợp, hân hoan trong hòa hợp, nói những lời đưa đến hòa hợp. Như vậy là giới hạnh của vị ấy trong giới luật.

Vị ấy từ bỏ lời nói độc ác, tránh xa lời nói độc ác. Vị ấy nói những lời nói không lỗi lầm, đẹp tai, dễ thương, thông cảm đến tâm, tao nhã, đẹp lòng nhiều người. Như vậy là giới hạnh của vị ấy trong giới luật.

Vị ấy từ bỏ lời nói phù phiếm, tránh xa lời nói phù
phiếm, nói đúng thời, nói những lời chân thật, nói
những lời có ý nghĩa, nói những lời về chánh pháp,
nói những lời về luật, nói những lời đáng được gìn
giữ, những lời hợp thời, thuận lý, có mạch lạc hệ
thống, có ích lợi. Như vậy là giới hạnh của vị ấy
trong giới luật.

45. Vị ấy từ bỏ làm hại đến các hạt giống và các loại cây cỏ, dùng một ngày một bữa, không ăn ban đêm. Từ bỏ ăn phi thời. Từ bỏ đi xem múa, hát nhạc, diễn

MƯỜI HAI DUYÊN                                       7020

kịch. Từ bỏ trang sức bằng vòng hoa, hương liệu, dầu thoa và các thời trang. Từ bỏ dùng giường cao và giường lớn. Từ bỏ nhận vàng và bạc. Từ bỏ nhận các hạt sống. Từ bỏ nhận thịt sống. Từ bỏ nhận đàn bà con gái. Từ bỏ nhận nô tỳ gái và trai. Từ bỏ nhận cừu và dê. Từ bỏ nhận gia cầm và heo. Từ bỏ nhận voi, bò, ngựa và ngựa cái. Từ bỏ nhận ruộng nương, đất đai. Từ bỏ nhận người môi giới hoặc tự mình làm môi giới. Từ bỏ buôn bán. Từ bỏ các sự gian lận bằng cân, tiền bạc và đo lường. Từ bỏ các tà hạnh như hối lộ, gian trá, lừa đảo. Từ bỏ làm thương tổn, sát hại câu thúc, bứt đoạt, trộm cắp, cướp phá. Như vậy là giới hạnh của vị ấy trong giới luật.

46. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn, dầu đã
dùng các món ăn do tín thí cúng dường, vẫn còn sống
làm hại các hạt giống và cây cối như hạt giống từ rễ
sanh, hạt giống từ nhánh cây sanh, hạt giống từ đốt
cây sanh, hạt giống từ chiết cây sanh, và thứ năm là
hạt giống từ hạt giống sanh. Còn vị ấy thì không làm
hại hạt giống hay cây cỏ nào. Như vậy là giới hạnh
của vị ấy trong giới luật.

47. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn, dầu đã dùng các món ăn do tín thí cúng dường, vẫn còn sống cất chứa và thọ hưởng các đồ vật như cất chứa các món ăn, cất chứa các đồ uống, cất chứa vải, cất chứa

MƯỜI HAI DUYÊN                                     7021

xe cộ, cất chứa các đồ nằm, cất chứa các hương liệu,
cất chứa các mỹ vị. Còn vị ấy thì từ bỏ cất chứa các
vật trên. Như vậy là giới hạnh của vị ấy trong giới
luật.

48. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn, dầu đã dùng các món ăn do tín thí cúng dường, vẫn còn sống theo các du hí không chơn chánh như múa, hát, nhạc kịch, ngâm vịnh, nhịp tay, tụng chú, đánh trống, diễn các tuồng thần tiên, mãi võ, đấu voi, đấu ngựa, đấu trâu, đấu bò đực, đấu dê, đấu cừu, đấu gà, đấu chim cun cút, đấu gậy, đấu quyền, đấu vật, đánh giặc giả, dàn trận, thao dượt, diễn binh. Còn vị ấy thì từ bỏ các du hí không chơn chánh như trên. Như vậy là giới hạnh của vị ấy trong giới luật.

49. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn, dầu đã dùng các món ăn do tín thí cúng dường, vẫn còn sống đánh bài và theo các trò giải trí. Như cờ tám hình vuông, cờ mười hình vuông, cờ trên không, trò chơi trên đất, chỉ bước vào những ô có quyền bước, trò chơi quăng thẻ rồi chụp nhưng không cho sụp đống thẻ, chơi súc sắc, chơi khăng, lấy tay làm viết, chơi banh, chơi thổi kèn bằng lá, cày với chiếc cày giả, nhảy lộn nhào, chơi chong chóng, chơi với đồ chơi bằng lá, chơi xe con, chơi cung nhỏ, chơi đoán chữ viết thiết trên không hay trên lưng, chơi đoán tư

MƯỜI HAI DUYÊN                                       7022

tưởng, chơi bắt chước bộ điệu. Còn vị ấy thì từ bỏ đánh bài và các loại giải trí như trên. Như vậy là giới hạnh của vị ấy trong giới luật.

50. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn, dầu đã dùng các món ăn do tín thí cúng dường, cũng vẫn sống dùng các giường cao và giường lớn như ghế bành, ghế trường kỷ, nệm trải giường bằng len, vải trải giường nhiều tấm nhiều màu, chăn len trắng, chăn len thêu bông, nệm bông, nệm thêu hình các con thú, mền bằng lông thú cả hai phía mền bằng lông thú một phía, mền có đính ngọc, mền bằng lụa, tấm khảm lớn có thể chứa mười sáu người múa, mền voi, mền ngựa, mền xe, mền bằng da sơn dương khâu lại với nhau, mền bằng da con sơn dương khâu lại gọi là Kadali, tấm thảm với lều che phía trên, ghế dài có gối đầu, gối chân màu đỏ. Còn vị ấy thì từ bỏ không dùng các giường cao và giường lớn như trên. Như vậy là giới hạnh của vị ấy trong giới luật.

51. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn, dầu đã
dùng các món ăn do tín thí cúng dường, cũng vẫn
sống dùng các đồ trang sức và mỹ phẩm như thoa
dầu, đấm bóp, tắm, đập tay chân cho mềm dẻo,
gương kem đánh mặt, vòng hoa và phấn son, phấn
mặt và sáp mặt, vòng tay tóc giả trên đầu, gậy cầm
tay, ống thuốc, gươm, lọng, dép thêu, khăn đầu,

MƯỜI HAI DUYÊN                                       7023

ngọc, phất trần, vải trắng có viền tua dài. Còn vị ấy thì không dùng các loại trang sức và mỹ phẩm như trên. Như vậy là giới hạnh của vị ấy trong giới luật.

52. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn, dầu đã dùng các món ăn do tín thí cúng dường, cũng vẫn sống nói những câu chuyện vô ích tầm thường như câu chuyện nói về vua chúa, câu chuyện về ăn trộm, câu chuyện về đại thần, câu chuyện về binh lính, câu chuyện về hãi hùng, câu chuyện về chiến tranh, câu chuyện về đồ ăn, câu chuyện về đồ uống, câu chuyện về vải mặc, câu chuyện về giường nằm, câu chuyện về vòng hoa, câu chuyện về hương liệu, câu chuyện về bà con, câu chuyện về xe cộ, câu chuyện về làng xóm, câu chuyện về thị tứ, câu chuyện về thành phố, câu chuyện về quốc độ, câu chuyện về đàn bà, câu chuyện về đàn ông, câu chuyện về vị anh hùng, câu chuyện bên lề đường, câu chuyện tại chỗ lấy nước, câu chuyện về người đã chết, các câu chuyện tạp thoại, các câu chuyện biến trạng của thế giới, câu chuyện về biến trạng của đại vương, câu chuyện về sự hiện hữu và sự không hiện hữu. Còn vị ấy thì từ bỏ nói những chuyện vô ích, tầm thường kể trên. Như vậy là giới hạnh của vị ấy trong giới luật.

53. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn, dầu đã dùng các món ăn do tín thí cúng dường, vẫn còn sống

MƯỜI HAI DUYÊN                                     7024

bàn luận tranh chấp như nói: "Người không biết pháp
và luật này, tôi biết pháp và luật này. Sao người có
thể biết pháp và luật này? Người đã phạm vào tà
kiến, tôi nói mới thật đúng chánh kiến. Lời tôi nói
mới tương ứng, lời nói của người không tương ứng.
Những điều đáng nói trước, người lại nói sau. Những
điều đáng nói sau người lại nói trước. Chủ kiến của
người đã bị bài bác, câu nói của người đã bị thách
đấu. Người đã bị thuyết bại. Hãy đến mà giải vây lời
nói ấy. Nếu có thể được, gắng thoát ra khỏi lối bí".
Còn vị ấy thì từ bỏ những cuộc biện luận, tranh chấp
kể trên. Như vậy là giới hạnh của vị ấy trong giới
luật.

54. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn, dầu đã
dùng các món ăn do tín thí cúng dường, vẫn còn sống
cho đưa các tin tức, hoặc tự đứng làm môi giới như
cho các vua, các đại thần của vua, cho các vị Sát-đế-
lỵ, cho các vị Bà-la-môn, cho các gia chủ cho các
thanh niên và nói rằng: "Hãy đi đến chỗ ấy, hãy đi
lại chỗ kia, mang cái này lại, đem cái này đến chỗ
kia". Còn vị ấy thì từ bỏ đưa các tin tức và đứng làm
môi giới. Như vậy là giới hạnh của vị ấy trong giới
luật.

55. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn, dầu đã dùng các món ăn do tín thí cúng dường, vẫn còn sống

MƯỜI HAI DUYÊN                                     7025

lừa đảo, nói lời siễm nịnh, gợi ý, dèm pha, cầu lợi. Còn vị ấy thì từ bỏ nói lời lừa đảo và siểm nịnh như trên. Như vậy là giới hạnh của vị ấy trong giới luật.

56. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn, dầu đã
dùng các món ăn do tín thí cúng dường, vẫn còn tự
nuôi sống bằng những tà hạnh như xem tướng tay
chân, chiêm tướng, triệu tướng, mộng tướng, thân
tướng, dấu chuột cắn, tế lửa, tế muỗng, dùng miệng
phun hạt cải v. v... vào lửa, tế vỏ lúa, tế tấm, tế gạo,
tế thục tô, tế máu, khoa xem chi tiết, khoa xem địa
lý, khoa xem mộng, khoa cầu thần ban phước, khoa
cầu quỷ ma, khoa dùng bùa chú khi ở trong nhà bằng
đất, khoa rắn, khoa thuốc độc, khoa bò cạp, khoa
chim, khoa chim quạ, khoa đoán số mạng, khoa ngừa
tên bắn, khoa biết tiếng nói của chim. Còn vị ấy thì
tránh xa những tà hạnh kể trên. Như vậy là giới hạnh
của vị ấy trong giới luật.

57. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn, dầu đã dùng các món ăn do tín thí cúng dường, vẫn còn tự nuôi sống bằng những tà mạng như xem tướng các hòn ngọc, tướng que gậy, tướng áo quần, tướng gươm kiếm, tướng mũi tên, tướng cây cung, tướng võ khí, tướng đàn bà, tướng đàn ông, tướng thiếu niên, tướng thiếu nữ, tướng đầy tớ nam, tướng đầy tớ nữ, tướng voi, tướng ngựa, tướng trâu, tướng bò đực,

MƯỜI HAI DUYÊN                                        7026

tướng bò cái, tướng dê, tướng cừu, tướng gia cầm,
tướng chim cun cút, tướng con cắc kè, tướng vật tai
dài, tướng ma, tướng thú vật. Còn vị ấy thì tránh xa
những tà mạng kể trên. Như vậy là giới hạnh của vị
ấy trong giới luật.

58. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn, dầu đã
dùng các món ăn do tín thí cúng dường, vẫn còn tự
nuôi sống bằng những tà mạng, như đoán trước:
"Vua sẽ tiến quân, vua sẽ lùi quân, vua bản xứ sẽ tấn
công, vua ngoại bang sẽ triệt thối, vua bản xứ sẽ
thắng trận, vua ngoại bang sẽ thắng trận, vua bản xứ
sẽ bại trận. Như vậy sẽ có sự thắng trận cho phe bên
này, sẽ có sự bại trận cho phe bên kia". Còn vị ấy thì
từ bỏ những tà mạng kể trên. Như vậy là giới hạnh
của vị ấy trong giới luật.

59. Trong khi có một số Sa-môn, Bà-la-môn, dầu đã dùng các món ăn do tín thí cúng dường, vẫn còn nuôi sống bằng những tà mạng, như đoán trước: "Sẽ có nguyệt thực, sẽ có nhật thực, sẽ có tinh thực, mặt trăng, mặt trời sẽ đi đúng chánh đạo, mặt trăng mặt trời sẽ đi ngoài chánh đạo, sẽ có sao băng, các tinh tú sẽ đi đúng chánh đạo, các tinh tú sẽ đi ngoài chánh đạo, sẽ có sao băng, sẽ có lửa cháy các phương hướng, sẽ có động, sẽ có sấm trời, mặt trăng mặt trời các sao sẽ mọc, sẽ lặn, sẽ mờ, sẽ sáng, nguyệt thực

MƯỜI HAI DUYÊN                                      7027

sẽ có kết quả như thế này, nhật thực sẽ có kết quả như thế này, mặt trăng mặt trời đi đúng chánh đạo sẽ có kết quả như thế này, mặt trăng mặt trời đi ngoài chánh đạo sẽ có kết quả như thế này, các tinh tú đi đúng chánh đạo sẽ có kết quả như thế này, các tinh tú đi ngoài chánh đạo sẽ có kết quả như thế này, sao băng sẽ có kết quả như thế này, lửa cháy các phương sẽ có kết quả như thế này, động đất sẽ có kết quả như thế này, sấm trời sẽ có kết quả như thế này, mặt trăng mặt trời các sao mọc lặn sáng mờ sẽ có kết quả như thế này". Còn vị ấy thì tránh xa không tự nuôi sống bằng tà mạng kể trên. Như vậy là giới hạnh của vị ấy trong giới luật.

60. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn, dầu đã
dùng các món ăn do tín thí cúng dường, vẫn còn tự
nuôi sống bằng tà mạng, như đoán trước: "Sẽ có
nhiều mưa, sẽ có đại hạn, sẽ được mùa, sẽ mất mùa,
sẽ được an ổn, sẽ bị hiểm họa, sẽ có bệnh, sẽ không
có bệnh, hay làm các nghề như đếm trên ngón tay,
kế toán, cộng số lớn, làm thư, làm theo thế tình". Còn
vị ấy thì tránh xa các tà mạng kể trên. Như vậy là
giới hạnh của vị ấy trong giới luật.

61. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn, dầu đã dùng các món ăn do tín thí cúng dường, vẫn còn tự nuôi sống bằng những tà mạng, như sắp đặt ngày

MƯỜI HAI DUYÊN                                      7028

lành để rước dâu hay rễ về nhà, sắp đặt ngày lành để đưa dâu hay rễ, lựa ngày giờ tốt để hòa giải, lựa ngày giờ tốt để chia rẽ, lựa ngày giờ tốt để đòi nợ, lựa ngày giờ tốt để cho mượn hay tiêu tiền, dùng bùa chú để giúp người được may mắn, dùng bùa chú để khiến người bị rủi ro, dùng bùa chú để phá thai, dùng bùa chú làm cóng lưỡi, dùng bùa chú khiến quai hàm không cử động, dùng bùa chú khiến người phải bỏ tay xuống, dùng bùa chú khiến tai bị điếc, hỏi gương soi, hỏi phù đồng thiếu nữ, hỏi thiên thần để biết họa phước, thờ mặt trời, thờ đại địa, phun ra lửa, cầu Siri thần tài. Còn vị ấy thì tránh xa các tà mạng kể trên. Như vậy là giới hạnh của vị ấy trong giới luật.

62. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn, dầu đã dùng các món ăn do tín thí cúng dường, vẫn còn tự nuôi sống bằng những tà mạng, như dùng các ảo thuật để được yên ổn, để khỏi làm các điều đã hứa, để được che chở khi ở trong nhà bằng đất, để dương được thịnh, để làm người liệt dương, để tìm đất tốt làm nhà, để cầu phước cho nhà mới, lễ rửa miệng, lễ tắm, lễ hy sinh, làm cho mửa, làm cho xổ, bài tiết các nhơ bẩn về phía trên, bài tiết các nhơ bẩn về phía dưới, tẩy tịnh trong đầu, thoa dầu trong tai, nhỏ thuốc mắt, cho thuốc qua lỗ mũi, xức thuốc mắt, thoa dầu cho mắt, chữa bệnh cho mắt, làm thầy thuốc, mổ xẻ chữa bệnh cho con nít, cho thuốc uống bằng các loại

MƯỜI HAI DUYÊN                                        7029

rễ cây, ngăn ngừa công hiệu của thuốc. Còn vị ấy thì tránh xa các tà mạng kể trên. Như vậy là giới hạnh của vị ấy trong giới luật.

63. Và như vậy, Đại vương, vị Tỷ-kheo ấy, nhờ đầy
đủ giới luật nên không thấy sợ hãi từ một chỗ nào về
phương diện hộ trì giới luật. Đại vương, như một vị
Sát đế lỵ đã làm lễ quán đảnh, đã hàng phục kẻ thù
địch, không còn thấy sợ hãi từ chỗ nào nữa về
phương diện thù địch. Cũng vậy, này Đại vương, Tỷ-
kheo ấy nhờ đầy đủ giới luật, nên không thấy sợ hãi
từ một chỗ nào về phương diện hộ trì giới luật. Vị ấy
nhờ đầy đủ giới luật cao quý này, nên hưởng lạc thọ,
nội tâm không vẩn đục. Như vậy, này Đại vương,
Tỷ-kheo đầy đủ giới luật.

64. Đại vương, thế nào là Tỷ-kheo hộ trì các căn?

Này Đại vương, khi mắt thấy sắc, Tỷ-kheo không
nắm giữ tướng chung, không nắm giữ tướng riêng.
Những nguyên nhân gì, khiến nhãn căn không được
chế ngự, khiến tham ái, ưu bi, các ác, bất thiện pháp
khởi lên, Tỷ-kheo tự chế ngự nguyên nhân ấy, hộ trì
nhãn căn, thiệt hành sự hộ trì nhãn căn.

Khi tai nghe tiếng... mũi ngửi hương... thân cảm xúc... ý nhận thức các pháp, vị ấy không nắm giữ tướng chung, không nắm giữ tướng riêng. Những

MƯỜI HAI DUYÊN                                     7030

nguyên nhân gì khiến ý căn không được chế ngự, khiến tham ái, ưu bi, các ác, bất thiện pháp khởi lên, Tỷ-kheo chế ngự nguyên nhân ấy, hộ trì ý căn, thiệt hành sự hộ trì ý căn. Vị ấy, nhờ sự hộ trì cao quý các căn ấy, nên hưởng lạc thọ nội tâm, không vẩn đục. Như vậy, này Đại vương, Tỷ-kheo hộ trì các căn.

65. Đại vương, thế nào là Tỷ-kheo chánh niệm tỉnh giác?

Đại vương, ở đây, Tỷ-kheo khi đi tới, khi đi lui đều tỉnh giác; khi nhìn thẳng, khi nhìn quanh đều tỉnh giác; khi co tay, khi duỗi tay đều tỉnh giác; khi mang y kép, bình bát, thượng y đều tỉnh giác, khi ăn, uống, nhai, nuốt đều tỉnh giác; khi đi đại tiện, tiểu tiện đều tỉnh giác; khi đi, đứng, ngồi, nằm, thức, nói, yên lặng đều tỉnh giác. Như vậy, này Đại vương, Tỷ-kheo chánh niệm tỉnh giác.

66. Đại vương, thế nào là Tỷ-kheo biết đủ?

Ở đây Tỷ-kheo bằng lòng với tấm y để che thân, với đồ ăn khất thực để nuôi bụng, đi tại chỗ nào cũng mang theo (y và bình bát). Đại vương, cũng như con chim bay đến chỗ nào cũng mang theo hai cánh; cũng vậy, Đại vương, vị Tỷ-kheo bằng lòng với tấm y để che thân, với đồ ăn khất thực để nuôi bụng, đi tại chỗ nào cũng mang theo. Như vậy, này Đại vương, là Tỷ-

MƯỜI HAI DUYÊN                                        7031

kheo biết đủ.

67. Vị ấy, với giới uẩn cao quý này, với sự hộ trì các
căn cao quý này, với chánh niệm tỉnh giác cao quý
này, với hạnh biết đủ cao quý này, lựa một chỗ thanh
vắng, tịch mịch, như rừng, gốc cây, khe núi, hang đá,
bãi tha ma, lùm cây, ngoài trời, đống rơm. Sau khi đi
khất thực về và ăn xong, vị ấy ngồi kiết già, lưng
thẳng tại chỗ nói trên, và an trú chánh niệm trước
mặt.

68. Vị ấy từ bỏ tham ái ở đời, sống với tâm thoát ly tham ái, gột rửa tâm hết tham ái. Từ bỏ sân hận, vị ấy sống với tâm không sân hận, lòng từ mẫn thương xót tất cả chúng hữu tình, gột rửa tâm hết sân hận. Từ bỏ hôn trầm, thụy miên, vị ấy sống thoát ly hôn trầm và thụy miên; với tâm tưởng hướng về ánh sáng, chánh niệm tỉnh giác, gột rửa tâm hết hôn trầm, thụy miên. Từ bỏ trạo cử hối tiếc, vị ấy sống không trạo cử, nội tâm trầm lặng, gột rửa tâm hết trạo cử, hối tiếc. Từ bỏ nghi ngờ, vị ấy sống thoát khỏi nghi ngờ, không phân vân lưỡng lự, gột rửa tâm hết nghi ngờ đối với thiện pháp.

69. Này Đại vương, như một người mắc nợ, liền làm các nghề nghiệp. Những nghề này được phát đạt, người ấy không những trả được nợ cũ, còn có tiền dư

MƯỜI HAI DUYÊN                                      7032

để nuôi dưỡng vợ. Người ấy nghĩ: "Ta trước kia mắc
nợ nên làm các nghề nghiệp. Những nghề này được
phát đạt, ta không những trả được nợ cũ, còn có tiền
dư để nuôi dưỡng vợ". Người ấy nhờ vậy được sung
sướng, hoan hỷ.

70. Này Đại vương, như một người bị bệnh, đau đớn,
trầm trọng, ăn uống không tiêu, thể lực suy yếu. Sau
một thời gian người ấy khỏi bệnh, ăn uống tiêu
thông, thể lực khôi phục. Người ấy nghĩ: "Ta trước
kia bị bệnh, đau đớn trầm trọng, ăn uống không tiêu,
thể lực suy yếu. Nay ta khỏi bệnh, ăn uống tiêu
thông, thể thực khôi phục". Người ấy nhờ vậy được
sung sướng hoan hỷ.

71. Này Đại vương, như một người bị nhốt trong ngục. Người ấy sau một thời gian, được khỏi tù tội, an lạc kiện toàn, tài sản không bị giảm tổn. Người ấy nghĩ: "Ta trước kia bị nhốt trong ngục, nay ta được khỏi tù tội, an lạc kiện toàn, tài sản không bị giảm tổn". Người ấy nhờ vậy được sung sướng hoan hỷ.

72. Này Đại vương, như một người nô lệ, không được tự chủ, lệ thuộc người khác, không được tự do đi lại. Người ấy, sau một thời gian, thoát khỏi cảnh nô lệ, được tự chủ, không lệ thuộc người khác, một người được giải thoát, được tự do đi lại. Người ấy

MƯỜI HAI DUYÊN                                     7033

nghĩ: "Ta trước kia bị cảnh nô lệ, không được tự chủ, lệ thuộc người khác, không được tự do đi lại. Nay ta thoát cảnh nô lệ, được tự chủ, không lệ thuộc người khác, một người được giải thoát, được tự do đi lại". Người ấy nhờ vậy được sung sướng hoan hỷ.

73. Này Đại vương, như một người giàu có, nhiều tài sản, đang đi qua bãi sa mạc, thiếu lương thực, đầy những nguy hiểm. Người ấy, sau một thời gian đã đi khỏi sa mạc, đến đầu làng vô sự, yên ổn, không có nguy hiểm. Người ấy nghĩ: "Ta trước kia giàu có, nhiều tài sản, đi qua bãi sa mạc thiếu lương thực, đầy những nguy hiểm. Nay ta đã đi qua khỏi bãi sa mạc ấy, đến đầu làng vô sự, yên ổn, không có nguy hiểm". Người ấy nhờ vậy được sung sướng hoan hỷ.

74. Như vậy, này Đại vương, Tỷ-kheo tự mình quán
năm triền cái chưa xả ly, như món nợ, như bệnh
hoạn, như ngục tù, như cảnh nô lệ, như con đường sa
mạc. Này Đại vương, cũng như không mắc nợ, như
không bệnh tật, như được khỏi tù tội, như được tự
do, như đất lành yên ổn, này Đại vương, Tỷ-kheo
quán năm triền cái khi diệt trừ chúng.

75. Khi quán tự thân đã xả ly năm triền cái ấy, hân hoan sanh; do hân hoan nên hỷ sanh; do tâm hoan hỷ, thân được khinh an; do thân khinh an, lạc thọ

MƯỜI HAI DUYÊN                                      7034

sanh; do lạc thọ, tâm được định tĩnh. Tỷ-kheo ly dục,
ly ác pháp, chứng và trú thiền thứ nhất, một trạng
thái hỷ lạc do ly dục sanh, với tầm, với tứ. Tỷ-kheo
thấm nhuần, tẩm ướt, làm cho sung mãn, tràn đầy
thân mình với hỷ lạc do ly dục sanh, không một chỗ
nào trên toàn thân không được hỷ lạc do ly dục sanh
ấy thấm nhuần.

76. Này Đại vương, như một người hầu tắm lão luyện
hay đệ tử người hầu tắm. Sau khi rắc bột tắm trong
thau bằng đồng, liền nhồi bột ấy với nước, cục bột
tắm ấy được thấm nhuần nước ướt, trào trộn với
nước ướt, thấm ướt cả trong lẫn ngoài với nước,
nhưng không chảy thành giọt. Cũng vậy, này Đại
vương, Tỷ-kheo thấm nhuần, tẩm ướt, làm cho sung
mãn, tràn đầy thân hình với hỷ lạc do ly dục sanh,
không một chỗ nào trên toàn thân không được hỷ lạc
do ly dục sanh ấy thấm nhuần.

 Này Đại vương, đó là quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa-môn, còn vi diệu thù thắng hơn những quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa-môn trước.

77. Lại nữa, này Đại vương, Tỷ-kheo ấy diệt tầm và tứ, chứng và trú thiền thứ hai, một trạng thái hỷ lạc do định sanh, không tầm không tứ, nội tĩnh nhất tâm Tỷ-kheo ấy thấm nhuần, tẩm ướt làm cho sung mãn,

MƯỜI HAI DUYÊN                                     7035

tràn đầy thân mình với hỷ lạc do định sanh, không một chỗ nào trên toàn thân không được hỷ lạc do định sanh ấy thấm nhuần.

78. Này Đại vương, ví như một hồ nước, nước tự
trong dâng lên, phương Đông không có lỗ nước chảy
ra, phương Tây không có lỗ nước chảy ra, phương
Bắc không có lỗ nước chảy ra, phương Nam không
có lỗ nước chảy ra, và thỉnh thoảng trời lại mưa lớn.
Suối nước mát từ hồ nước ấy phun ra thấm nhuần,
tẩm ướt, làm cho sung mãn tràn đầy hồ nước ấy, với
nước mát lạnh, không một chỗ nào của hồ nước ấy
không được nước mát lạnh thấm nhuần. Cũng vậy,
này Đại vương, Tỷ-kheo thấm nhuần tẩm ướt, làm
cho sung mãn tràn đầy thân mình với hỷ lạc do định
sanh, không một chỗ nào trên toàn thân, không được
hỷ lạc do định sanh ấy thấm nhuần.

 Này Đại vương, đó là quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa-môn, còn vi diệu thù thắng hơn những quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa-môn trước.

79. Lại nữa, này Đại vương, Tỷ-kheo ly hỷ trú xả, chánh niệm tỉnh giác, thân cảm sự lạc thọ mà các bậc Thánh gọi là "Xả niệm lạc trú", chứng và an trú thiền thứ ba. Tỷ-kheo thấm nhuần, tẩm ướt, làm cho sung mãn tràn đầy thân mình với lạc thọ không có hỷ ấy,

MƯỜI HAI DUYÊN                                     7036

không một chỗ nào trên toàn thân, không được lạc thọ không có hỷ ấy thấm nhuần.

80. Này Đại vương, ví như trong hồ sen xanh, hồ sen
hồng, hồ sen trắng, có những sen xanh, sen hồng hay
sen trắng. Những bông sen ấy sanh trong nước, lớn
lên trong nước, không vượt khỏi nước, nuôi sống
dưới nước, từ đầu ngọn cho đến gốc rễ đều thấm
nhuần tẩm ướt, đầy tràn thấu suốt bởi nước mát lạnh
ấy, không một chỗ nào của toàn thể sen xanh, sen
hồng hay sen trắng không được nước mát lạnh ấy
thấm nhuần. Cũng vậy, này Đại vương Tỷ-kheo thấm
nhuần, tẩm ướt, làm cho sung mãn, tràn đầy thân
mình với lạc thọ không có hỷ ấy, không một chỗ nào
trên toàn thân không được lạc thọ không có hỷ ấy
thấm nhuần.

 Này Đại vương, đó là quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa-môn, còn vi diệu thù thắng hơn những quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa-môn trước.

81. Lại nữa, này Đại vương, Tỷ-kheo, xả lạc, xả khổ, diệt hỷ ưu đã cảm thọ trước, chứng và trú vào thiền thứ tư, không khổ, không lạc, xả niệm thanh tịnh. Tỷ- kheo ấy thấm nhuần toàn thân mình với tâm thuần tịnh trong sáng, không một chỗ nào trên toàn thân không được tâm thuần tịnh trong sáng ấy thấm

MƯỜI HAI DUYÊN                                     7037

nhuần.

82. Này Đại vương, ví như một người ngồi, dùng tấm
vải trắng trùm đầu, không một chỗ nào trên toàn
thân không được vải trắng ấy che thấu. Cũng vậy,
này Đại vương, Tỷ-kheo thấm nhuần toàn thân mình
với tâm thuần tịnh, trong sáng, không một chỗ nào
trên toàn thân không được tâm thuần tịnh trong sáng
ấy thấm nhuần.

 Này Đại vương, đó là quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa-môn, còn vi diệu, thù thắng hơn những quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa-môn trước.

83. Với tâm định tĩnh, thuần tịnh, không cấu
nhiễm, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng,
vững chắc, bình thản như vậy, Tỷ-kheo dẫn tâm,
hướng tâm đến chánh trí, chánh kiến. Vị ấy biết:
Thân này của ta là sắc pháp, do bốn đại thành, do
cha mẹ sanh, nhờ cơm cháo nuôi dưỡng, vô thường,
biến hoại, phấn toái, đoạn tuyệt, hoại diệt, trong thân
ấy thức ta lại nương tựa và bị trói buộc.

84. Này Đại vương, ví như một hòn lưu ly bảo châu, đẹp đẽ, trong suốt, có tám mặt, khéo dũa, khéo mài, sáng chói, không uế trược, đầy đủ tất cả mỹ tướng. Và một sợi giây được xâu qua hòn ngọc ấy, sợi giây màu xanh, màu vàng, màu đỏ, màu trắng hay màu

MƯỜI HAI DUYÊN                                       7038

vàng nhạt. Một người có mắt cầm hòn ngọc ấy trên tay sẽ thấy: Hòn lưu ly bảo châu này, đẹp đẽ, trong suốt, có tám mặt, khéo dũa, khéo mài, sáng chói, không uế trược, đầy đủ tất cả mỹ tướng. Và sợi giây này được xâu qua hòn ngọc ấy, sợi giây màu xanh, màu vàng, màu đỏ, màu trắng hay màu vàng nhạt.

Cũng vậy, này Đại vương, với tâm định tĩnh, thuần
tịnh, không cấu nhiễm, không phiền não, nhu
nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, bình thản như vậy.
Tỷ-kheo dẫn tâm, hướng tâm đến chánh trí, chánh
kiến. Vị ấy biết: Thân này của ta là sắc pháp, do bốn
đại thành, do cha mẹ sanh, nhờ cơm cháo nuôi
dưỡng, vô thường, biến hoại, phấn toái, đoạn tuyệt,
hoại diệt. Trong thân ấy thức ta lại nương tựa và bị
trói buộc.

Này Đại vương, đó là quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa-môn, còn vi diệu và thù thắng hơn những quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa-môn trước.

85. Với tâm định tĩnh, thuần tịnh, không cấu nhiễm, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, bình thản như vậy, Tỷ-kheo chú tâm, hướng tâm đến sự hóa hiện một thân do ý làm ra. Vị ấy tạo một thân khác từ nơi thân này, cũng là sắc pháp, do ý làm ra, đầy đủ các chi tiết lớn nhỏ, không thiếu

MƯỜI HAI DUYÊN                                     7039

một căn nào.

86. Này Đại vương, ví như một người rút một cây lau ra ngoài vỏ. Người ấy nghĩ: Đây là vỏ, đây là cây lau; vỏ khác, cây lau khác và cây lau từ vỏ rút ra. Này Đại vương, ví như một người rút thanh kiếm từ bao kiếm; thanh kiếm khác, bao kiếm khác, và thanh kiếm từ nơi bao kiếm rút ra. Này Đại vương, ví như một người lột xác một con rắn. Người ấy nghĩ: Đây là con rắn, đây là xác rắn, con rắn khác, xác rắn khác, và con rắn từ nơi xác rắn được lột ra.

Cũng vậy, này Đại vương, với tâm định tĩnh, thuần
tịnh, không cấu nhiễm, không phiền não, nhu
nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, bình thản như vậy,
Tỷ-kheo dẫn tâm, hướng tâm đến sự hiện hóa một
thân do ý làm ra. Vị ấy tạo một thân khác từ nơi thân
này, cũng là sắc pháp, do ý tạo thành, đầy đủ các chi
tiết lớn nhỏ, không thiếu một căn nào.

Này Đại vương, đó là quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa-môn, còn vi diệu thù thắng hơn những quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa-môn trước.

87. Với tâm định tĩnh, thuần tịnh, không cấu nhiễm, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, bình thản như vậy, Tỷ-kheo dẫn tâm, hướng tâm đến các thần thông. Vị ấy chứng được các loại

MƯỜI HAI DUYÊN                                     7040

thần thông, một thân hiện ra nhiều thân, nhiều thân
hiện ra một thân; hiện hình, biến hình đi ngang qua
vách, qua tường, qua núi như đi ngang hư không; độn
thổ, trồi lên ngang qua đất liền, như ở trong nước; đi
trên nước không chìm như trên đất liền; ngồi kiết già
đi trên hư không như con chim; với bàn tay, chạm và
rờ mặt trăng và mặt trời, những vật có đại oai lực, đại
oai thần như vậy; có thể tự thân bay đến cõi Phạm
thiên.

88. Này Đại vương, ví như một người thợ gốm khéo tay, hay đệ tử người thợ gốm, với đất sét khéo nhồi nhuyễn, có thể làm các loại đồ gốm tùy theo sở thích. Này Đại vương, ví như một người thợ ngà khéo tay, hay đệ tử người thợ ngà, với ngà khéo đẽo dũa có thể làm các loại đồ ngà tùy theo sở thích. Này Đại vương, ví như người thợ vàng khéo tay hay đệ tử người thợ vàng, với vàng khéo tinh nhuyễn có thể làm cho các loại đồ vàng tùy theo sở thích.

Cũng vậy này Đại vương, với tâm định tĩnh, thuần tịnh, không cấu nhiễm, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc bình thản như vậy, Tỷ-kheo dẫn tâm hướng tâm đến các thần thông. Vị ấy chứng được các thần thông một thân hiện ra nhiều thân, nhiều thân hiện ra một thân; hiện hình biến hình, đi ngang qua vách, qua tường, qua núi, như đi

MƯỜI HAI DUYÊN                                       7041

ngang qua hư không; độn thổ trồi lên, ngang qua đất liền như ở trong nước; đi trên nước không chìm như đi trên đất liền; ngồi kiết già đi trên hư không như con chim; với bàn tay chạm và rờ mặt trời và mặt trăng, những vật có đại oai lực, đại oai thần như vậy; có thể tự thân bay đến cõi Phạm thiên.

Này Đại vương đó là quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa-môn còn vi diệu thù thắng hơn những quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa-môn trước.

89. Với tâm định tĩnh, thuần tịnh, không cấu nhiễm,
không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững
chắc, bình thản như vậy, Tỷ-kheo dẫn tâm, hướng
tâm đến thiên nhĩ thông. Tỷ-kheo với thiên nhĩ
thanh tịnh siêu nhân có thể nghe hai loại tiếng, chư
Thiên và Người, xa và gần.

90. Này Đại vương, ví như một người đang đi qua đường, nghe tiếng trống lớn, tiếng trống nhỏ, tiếng loa, tiếng xập xõa và tiếng kiểng. Người ấy nghĩ: "Đây là tiếng trống lớn, đây là tiếng trống nhỏ, đây là tiếng loa, tiếng xập xõa, tiếng kiểng".

Cũng vậy, này Đại vương, với tâm định tĩnh, thuần
tịnh, không cấu nhiễm, không phiền não, nhu
nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, bình thản như vậy,
Tỷ-kheo dẫn tâm, hướng tâm đến thiên nhĩ thông.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      7042

Tỷ-kheo với thiên nhĩ thanh tịnh siêu nhân, có thể nghe hai loại tiếng, chư Thiên và Người, xa và gần.

Này Đại vương, đó là quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa-môn, còn vi diệu thù thắng hơn những quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa-môn trước.

91. Với tâm định tĩnh, thuần tịnh, không cấu nhiễm,
không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững
chắc, bình thản như vậy, Tỷ-kheo dẫn tâm, hướng
tâm đến tha tâm thông. Tỷ-kheo sau khi đi sâu vào
tâm của chúng sanh, của loài người với tâm của
mình, vị ấy biết được như sau:

 Tâm có tham, biết là tâm có tham. Tâm không có tham, biết là tâm không có tham.

 Tâm có sân, biết là tâm có sân. Tâm không có sân, biết là tâm không có sân.

 Tâm có si, biết là tâm có si. Tâm không có si, biết là tâm không có si.

 Tâm chuyên chú, biết là tâm chuyên chú. Tâm tán loạn, biết là tâm tán loạn.

 Đại hành tâm, biết là đại hành tâm. Không phải đại hành tâm, biết không phải là đại hành tâm.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     7043

 Tâm chưa vô thượng, biết là tâm chưa vô thượng, Tâm vô thượng, biết là tâm vô thượng.

 Tâm thiền định, biết là tâm thiền định. Tâm không thiền định, biết là tâm không thiền định.

 Tâm giải thoát, biết là tâm giải thoát. Tâm không giải thoát, biết là tâm không giải thoát.

92. Này Đại vương, ví như một người đàn bà, một người đàn ông, một thiếu niên trẻ hay một thanh niên ưa trang sức, nhìn mặt của mình trong tấm gương trong sạch, sáng suốt hay một chậu nước trong. Nếu mặt có tỳ vết, liền biết mặt có tỳ vết; nếu mặt không có tỳ vết, liền biết mặt không có tỳ vết.

Cũng vậy, này Đại vương, với tâm định tĩnh, không
cấu nhiễm, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử
dụng, vững chắc, bình thản như vậy, Tỷ-kheo dẫn
tâm, hướng tâm đến tha tâm thông. Tỷ-kheo sau khi
đi sâu vào tâm của chúng sanh, của mọi người với
tâm của mình, vị ấy biết được như sau:

 Tâm có tham, biết tâm có tham. Tâm không có tham, biết tâm không có tham.

 Tâm có sân biết tâm có sân. Tâm không có sân,

MƯỜI HAI DUYÊN                                     7044

biết tâm không có sân. .

 Tâm có si, biết tâm có si. Tâm không có si, biết tâm không có si.

 Tâm chuyên chú, biết là tâm chuyên chú. Tâm tán loạn, biết là tâm tán loạn.

 Đại hành tâm, biết là đại hành tâm; không phải là đại hành tâm, biết không phải là đại hành tâm.

 Tâm chưa vô thượng, biết là tâm chưa vô thượng. Tâm vô thượng, biết là tâm vô thượng.

 Tâm thiền định, biết là tâm thiền định. Tâm không thiền định, biết là tâm không thiền định.

 Tâm giải thoát, biết là tâm giải thoát. Tâm không giải thoát biết là tâm không giải thoát.

93. Với tâm định tĩnh, thuần tịnh, không cấu nhiễm, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, bình thản như vậy, Tỷ-kheo dẫn tâm, hướng tâm đến túc mạng minh. Vị ấy nhớ đến các đời sống quá khứ, như một đời, hai đời, ba đời, bốn đời, năm đời, mười đời, hai mươi đời, ba mươi đời, bốn mươi đời, năm mươi đời, một trăm đời, hai trăm đời,

MƯỜI HAI DUYÊN                                    7045

một ngàn đời, một trăm ngàn đời, nhiều hoại kiếp, nhiều thành kiếp, nhiều hoại và thành kiếp. Vị ấy nhớ rằng: "Tại chỗ kia ta có tên như thế này, dòng họ như thế này, giai cấp như thế này, thọ khổ lạc như thế này, tuổi thọ đến mức như thế này. Sau khi chết tại chỗ kia, ta được sanh ra tại chỗ nọ. Tại chỗ ấy, ta có tên như thế này, dòng họ như thế này, giai cấp như thế này, thọ khổ lạc như thế này, tuổi thọ đến mức như thế này. Sau khi chết tại chỗ nọ, ta được sanh ra ở đây". Như vậy Tỷ-kheo nhớ đến nhiều đời sống quá khứ cùng với các nét đại cương và các chi tiết.

94. Này Đại vương, ví như một người đi từ làng mình
đến làng khác, từ làng ấy đi đến một làng khác nữa,
và từ làng này lại trở về làng của mình. Người ấy
nghĩ: "Ta từ làng của mình đi đến làng kia, nơi đây
ta đã đứng như thế này, đã ngồi như thế này, đã nói
như thế này, đã yên lặng như thế này. Từ nơi làng
nọ, ta đã trở về làng của ta".

Cũng vậy, này Đại vương, với tâm định tĩnh, thuần tịnh, không cấu nhiễm, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, bình thản như vậy, Tỷ-kheo dẫn tâm, hướng tâm đến túc mạng minh. Vị ấy nhớ đến các đời sống quá khứ, như một đời, hai đời, ba đời, bốn đời, năm đời, mười đời, hai mươi đời, ba mươi đời, bốn mươi đời, năm mươi đời, một

MƯỜI HAI DUYÊN                                      7046

trăm đời, hai trăm đời, một ngàn đời, một trăm ngàn
đời, nhiều hoại kiếp, nhiều thành kiếp, nhiều hoại
kiếp và thành kiếp. Vị ấy nhớ: "Tại chỗ kia, ta có tên
như thế này, dòng họ như thế này, giai cấp như thế
này, ăn uống như thế này, thọ khổ lạc như thế này,
tuổi thọ đến mức như thế này. Sau khi chết tại chỗ
kia, ta được sanh ra chỗ nọ, tại đây, ta có tên như thế
này, dòng họ như thế này, giai cấp như thế này, ăn
uống như thế này, thọ khổ lạc như thế này, tuổi thọ
đến mức như thế này. Sau khi chết tại chỗ nọ, ta được
sanh ra ở đây". Như vậy, Tỷ-kheo nhớ đến nhiều đời
sống quá khứ cùng với các nét đại cương và các chi
tiết.

- Này Đại vương, đó là quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa-môn, còn vi diệu, thù thắng hơn những quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa-môn trước.

95. Với tâm định tĩnh, thuần tịnh, không cấu nhiễm, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, bình thản như vậy, Tỷ-kheo dẫn tâm, hướng tâm đến trí huệ về sanh tử của chúng sanh. Vị ấy với thiên nhãn thuần tịnh, siêu nhân, thấy sự sống và chết của chúng sanh. Vị ấy biết rõ rằng, chúng sanh người hạ liệt kẻ cao sang, người đẹp đẽ kẻ thô xấu, người may mắn kẻ bất hạnh, đều do hạnh nghiệp của chúng: "Này các Hiền giả, những Tôn giả này làm

MƯỜI HAI DUYÊN                                       7047

những điều ác hạnh về thân, lời và ý, phỉ báng các
bậc Thánh, theo tà kiến, tạo các nghiệp theo tà kiến.
Những người này sau khi thân hoại mạng chung,
phải sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Này
các Hiền giả, còn những chúng sanh nào làm những
thiện hạnh về thân, lời và ý, không phỉ báng các bậc
Thánh, theo chánh kiến, tạo các nghiệp theo chánh
kiến, những người này, sau khi thân hoại mạng
chung, được sanh lên các thiện thú, cõi trời, trên đời
này. Như vậy vị ấy với thiên nhãn thuần tịnh siêu
nhân thấy sự sống chết của chúng sanh. Vị ấy biết rõ
rằng chúng sanh, người hạ liệt kẻ cao sang, người
đẹp đẽ kẻ thô xấu, người may mắn kẻ bất hạnh, đều
do hạnh nghiệp của chúng.

96. - Này Đại vương, ví như một tòa lầu có thượng
đài, giữa ngã tư đường, một người có mắt đứng trên
ấy, sẽ thấy những người đi vào nhà, đi từ nhà ra, đi
qua lại trên đường, ngồi ở giữa ngã tư hay trên đài
thượng. Người ấy nghĩ: "Những người này đi vào
nhà, những người này đi từ nhà ra, những người này
đi qua lại trên đường, những người này ngồi giữa
ngã tư, trên đài thượng".

Cũng vậy, này Đại vương với tâm định tĩnh, thuần tịnh, không cấu nhiễm, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, bình thản như vậy,

MƯỜI HAI DUYÊN                                      7048

Tỷ-kheo dẫn tâm, hướng tâm đến trí tuệ về sanh tử của chúng sanh. Vị ấy với thiên nhãn thuần tịnh, siêu nhân, thấy sự sống và chết của chúng sanh. Vị ấy biết rõ rằng, chúng sanh người hạ liệt kẻ cao sang, người đẹp đẽ kẻ thô xấu, người may mắn kẻ bất hạnh, đều do hạnh nghiệp của chúng: Này các Hiền giả, những chúng sanh này làm những ác hạnh về thân, lời và ý, phỉ báng các bậc Thánh, theo tà kiến, tạo các nghiệp theo tà kiến, những người này sau khi thân hoại mạng chung, phải sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Này các Hiền giả, còn những chúng sanh nào làm các thiện hạnh về thân, lời và ý, không phỉ báng các bậc Thánh, theo chánh kiến, tạo các nghiệp theo chánh kiến, những người này, sau khi thân hoại mạng chung, được sanh lên các thiện thú, cõi trời, trên đời này. Như vậy, với thiên nhãn thuần tịnh, siêu nhân, thấy sự sống chết của chúng sanh, vị ấy biết rõ rằng chúng sanh, người hạ liệt kẻ cao sang, người đẹp đẽ kẻ thô xấu, người may mắn kẻ bất hạnh, đều do hạnh nghiệp của chúng. Này Đại vương, đó là quả thiết thực, hiện tại của hạnh Sa-môn, còn vi diệu thù thắng hơn những quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa-môn trước.

97. "Với tâm định tĩnh, thuần tịnh, không cấu nhiễm, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, bình thản như vậy, Tỷ-kheo dẫn tâm, hướng

MƯỜI HAI DUYÊN                                      7049

tâm đến lậu tận trí. Vị ấy biết như thật "đây là khổ", biết như thật "đây là nguyên nhân của khổ", biết như thật "đây là khổ diệt", biết như thật "đây là con đường đưa đến khổ diệt", biết như thật "đây là những lậu hoặc", biết như thật "đây là nguyên nhân của lậu hoặc", biết như thật "đây là sự diệt trừ các lậu hoặc", biết như thật "đây là con đường đưa đến sự diệt trừ các lậu hoặc". Nhờ hiểu biết như vậy, nhận thức như vậy, tâm của vị ấy thoát khỏi dục lậu, thoát khỏi hữu lậu, thoát khỏi vô minh lậu. Đối với tự thân đã giải thoát như vậy, khởi lên sự hiểu biết: Ta đã giải thoát. Vị ấy biết: Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm; sau đời hiện tại, không có đời sống nào khác nữa.

98. - Này Đại vương, ví như tại dãy núi lớn có một hồ nước, thuần tịnh, trong sáng, không cấu nhiễm. Một người có mắt, đứng trên bờ sẽ thấy con hến, con sò, những hòn đá, hòn sạn, những đàn cá bơi qua lại hay đứng một chỗ. Vị ấy nghĩ: "Đây là hồ nước thuần tịnh, trong sáng, không cấu nhiễm. Đây là những con hến, con sò, những hòn đá, hòn sạn, những đàn cá đang bơi qua lại hay đứng yên một chỗ".

Cũng vậy, này Đại vương, với tâm định tĩnh, thuần tịnh, không cấu nhiễm, không phiền não, nhu nhuyến dễ sử dụng, vững chắc, bình thản như vậy. Tỷ-kheo

MƯỜI HAI DUYÊN                                       7050

dẫn tâm, hướng tâm đến lậu tận trí. Vị ấy biết như
thật: "Đây là khổ", biết như thật "đây là nguyên nhân
của khổ", biết như thật "đây là khổ diệt", biết như
thật "đây là con đường đưa đến khổ diệt", biết như
thật "đây là những lậu hoặc", biết như thật "đây là
nguyên nhân của lậu hoặc", biết như thật "đây là sự
diệt trừ các lậu hoặc", biết như thật "đây là con
đường đưa đến sự diệt trừ các lậu hoặc". Nhờ hiểu
biết như vậy, nhờ nhận thức như vậy, tâm của vị ấy
thoát khỏi dục lậu, thoát khỏi hữu lậu, thoát khỏi vô
minh lậu. Đối với tự thân đã giải thoát, vị ấy biết:
Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, những việc cần
làm đã làm; sau đời hiện tại, không có đời sống nào
khác nữa.

Này Đại vương, đó là quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa-môn, còn vi diệu thù thắng hơn những quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa-môn trước.

 Này Đại vương, không có một quả thiết thực
hiện tại của hạnh Sa-môn nào vi diệu và thù
thắng hơn quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa-
môn này.

99. Được nghe nói vậy, Ajàtasattu, con bà Videhi, vua nước Magadha bạch Thế Tôn: "Thật là vi diệu thay, bạch Thế Tôn! Thật là vi diệu thay, bạch Thế

MƯỜI HAI DUYÊN                                     7051

Tôn! Bạch Thế Tôn, như người dựng đứng lại những
gì bị che kín, chỉ đường cho kẻ bị lạc hướng, đem
đèn sáng vào trong bóng tối để những ai có mắt có
thể thấy sắc. Cũng vậy, Chánh pháp đã được Thế Tôn
dùng nhiều phương tiện trình bày, giải thích. Và nay
con xin quy y Thế Tôn, quy y Pháp và quy y Tỷ-kheo
Tăng. Mong Thế Tôn nhận con làm đệ tử, từ nay trở
đi cho đến mạng chúng, con trọn đời quy ngưỡng.
Bạch Thế Tôn, con đã phạm một trọng tội. Vì ngu si,
vì vô minh, vì bất thiện, con đã hại mạng phụ vương
con, một vị vua chơn chánh, để đạt vương quyền.
Mong Thế Tôn nhận cho con tội ấy là một tội để con
ngăn chận về tương lai".

100. Đại vương, thật là một trọng tội. Vì ngu si, vì vô minh, vì bất thiện, Đại vương đã hại mạng phụ vương, một vị vua chơn chánh, để đoạt vương quyền. Vì Đại vương đã thấy tội ấy là một tội, đã thú tội đúng với Chánh pháp, Ta nhận tội ấy cho Đại vương. Đó là một sự tiến bộ, này Đại vương, trong luật pháp của bậc Thánh, những ai thấy tội là tội, thú tội đúng với Chánh pháp, và ngăn chận ở tương lai.

101. Được nghe nói vậy, Ajàtasattu, con bà Videhi,
vua nước Magadha bạch Thế Tôn: "Bạch Thế Tôn,
nay chúng con phải cáo từ, chúng con có nhiều bổn
phận, nhiều việc phải làm".

MƯỜI HAI DUYÊN                                     7052

Đại vương hãy làm những gì Đại vương nghĩ ra là phải thời.

Lúc bấy giờ, Ajàtasattu, con bà Videhi, vua nước
Magadha hoan hỷ tán thán lời dạy của Thế Tôn, từ
chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tôn, thân phía hữu
hướng về Thế Tôn và từ biệt.

102. Lúc bấy giờ, khi Ajàtasattu, con bà Videhi, vua nước Magadha đi chưa bao lâu, Thế Tôn liền bảo các Tỷ-kheo:

- Này các Tỷ-kheo, tâm vua ấy rất ăn năn, này các
Tỷ-kheo, tâm vua ấy rất hối lỗi. Nếu vua ấy không
hại mạng vua cha, một vị vua rất chân chánh, thì tại
ngay chỗ ngồi này, vua ấy đã chứng được pháp nhãn,
không trần cấu, không ô uế.

Thế Tôn thuyết pháp như vậy. Các Tỷ-kheo ấy hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    7053

785 Thủ -- Tà kiến - Tánh ác của kiến - Kinh TÀ KIẾN – Tăng I, 66

TÀ KIẾN – Tăng I, 66

1. - Ta không thấy một pháp nào khác, do pháp ấy,
các pháp bất thiện chưa sanh được sanh khởi, và các
pháp bất thiện đã sanh đi đến tăng trưởng, quảng đại,
như tà kiến. Này các Tỷ-kheo, với người có tà kiến,
thời các pháp bất thiện chưa sanh được sanh khởi, và
các pháp bất thiện đã sanh đi đến tăng trưởng, quảng
đại.

2. Ta không thấy một pháp nào khác, do pháp ấy, các
pháp thiện chưa sanh được sanh khởi, và các pháp
thiện đã sanh đi đến tăng trưởng, quảng đại, như
chánh kiến. Này các Tỷ-kheo, với người có chánh
kiến, thời các pháp thiện chưa sanh được sanh khởi,
và các pháp thiện đã sanh đi đến tăng trưởng, quảng
đại.

3. Ta không thấy một pháp nào khác, do pháp ấy, các
pháp thiện chưa sanh không sanh khởi, và các pháp
thiện đã sanh bị đoạn diệt, như tà kiến. Này các Tỷ-
kheo, với người có tà kiến, thời các pháp thiện chưa
sanh không sanh khởi, và các pháp thiện đã sanh bị
đoạn diệt.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     7054

4. Ta không thấy một pháp nào khác, do pháp ấy, các
pháp bất thiện chưa sanh không sanh khởi, và các
pháp bất thiện đã sanh bị đoạn diệt, như chánh kiến.
Này các Tỷ-kheo, với người có chánh kiến, thời các
pháp bất thiện chưa sanh không sanh khởi, và các
pháp bất thiện đã sanh bị đoạn diệt.

5. Ta không thấy một pháp nào khác, do pháp ấy, tà
kiến chưa sanh được sanh khởi, hay tà kiến đã sanh
đi đến tăng trưởng, như không như lý tác ý. Này các
Tỷ-kheo, do không như lý tác ý, nên tà kiến chưa
sanh được sanh khởi, hay tà kiến đã sanh được tăng
trưởng.

6. Ta không thấy một pháp nào khác, do pháp ấy,
chánh kiến chưa sanh được sanh khởi, hay chánh
kiến đã sanh được tăng trưởng, như như lý tác ý. Này
các Tỷ-kheo, do như lý tác ý, nên chánh kiến chưa
sanh được sanh khởi, hay chánh kiến đã sanh được
tăng trưởng.

7. Ta không thấy một pháp nào khác, do pháp ấy, các
chúng sanh sau khi thân hoại mạng chung, bị sanh
vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục, như tà kiến.
Này các Tỷ-kheo, Các chúng sanh có đầy đủ tà kiến,
sau khi thân hoại mạng chung, bị sanh vào cõi dữ, ác
thú, đọa xứ, địa ngục.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    7055

8. Ta không thấy một pháp nào khác, do pháp ấy, các
chúng sanh sau khi thân hoại mạng chung, được sanh
vào cõi lành, cõi Trời, cõi đời này, như chánh kiến.
Này các Tỷ-kheo, các chúng sanh có đầy đủ chánh
kiến, sau khi thân hoại mạng chung, được sanh lên
cõi lành, cõi Trời, cõi đời này.

9. Đối với người có tà kiến, phàm mọi thân hành
hoàn toàn được thực hiện, được chấp nhận theo tà
kiến, phàm mọi khẩu hành... phàm mọi ý hành hoàn
toàn được thực hiện, được chấp nhận theo tà kiến,
phàm có tư tâm sở nào, phàm có quyết định nào,
phàm có ước nguyện nào, và phàm có các hành nào,
tất cả pháp ấy đưa đến không khả lạc, không khả hỷ,
không khả ý, đưa đến bất hạnh, đau khổ. Vì cớ sao?
Vì tánh ác của kiến.

Ví như, hột giống cây nimba, hay hột giống cây Kosàtaki (một loại cây leo), hay hột giống cây mướp đắng, được gieo vào đất ướt. Phàm vị gì nó lấy lên từ đất, phàm vị gì nó lấy lên từ nước, tất cả vị ấy đều đưa đến tánh đắng, tánh cay, tánh không lạc của nó. Vì cớ sao? Vì tánh ác của hột giống. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, đối với người có tà kiến, phàm mọi thân hành... Vì tánh ác của kiến, này các Tỷ-kheo.

10. Đối với người có chánh kiến, phàm mọi thân hành hoàn toàn được thực hiện, được chấp nhận theo

MƯỜI HAI DUYÊN                                       7056

chánh kiến, phàm mọi khẩu hành... phàm mọi ý hành
hoàn toàn được thực hiện, được chấp nhận theo
chánh kiến, phàm có tư tâm sở nào, phàm có quyết
định nào, phàm có ước nguyện nào, và phàm có các
hành nào, tất cả pháp ấy đưa đến khả lạc, khả hỷ, khả
ý, đưa đến hạnh phúc, an lạc. Vì cớ sao? Vì tánh
hiền thiện của kiến, này các Tỷ-kheo.

Ví như, này các Tỷ-kheo, hột giống cây mía, hay hột giống cây lúa, hay hột giống cây nho được gieo vào đất ướt. Phàm vị gì nó lấy lên từ đất, phàm vị gì nó lấy lên từ nước, tất cả vị ấy đều đưa đến tánh ngọt, thích ý, tánh ngon ngọt của nó. Vì cớ sao? Vì tánh hiền thiện của hột giống. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, đối với người có chánh kiến, phàm mọi thân hành... Vì tánh hiền thiện của kiến, này các Tỷ-kheo.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     7057

786 Thủ -- Tà kiến - Tưởng vô thường để trị Thoả mãn kiến - Kinh THỎA MÃN – Tăng III, 266

THỎA MÃN –Tăng III, 266

1. - Này các Tỷ-kheo, có ba pháp này.
2. Thế nào là ba? - Thỏa mãn kiến, tùy ngã kiến, tà
kiến.
Này các Tỷ-kheo, có ba pháp này. Để đoạn tận ba
pháp này, này các Tỷ-kheo, ba pháp cần phải tu tập.
3. Thế nào là ba?
- Để đoạn tận thỏa mãn kiến, tưởng vô thường
cần phải tu tập.
- Để đoạn tận tùy ngã kiến, tưởng vô ngã cần
phải tu tập.
- Để đoạn tận tà kiến, chánh kiến cần phải tu
tập.
Để đoạn tận ba pháp này, này các Tỷ-kheo, ba pháp
này cần phải tu tập.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   7058

787 Thủ -- Tà kiến - Tắm rửa sông có hết tội lổi không - Kinh VÍ DỤ TẤM VẢI – 7 Trung I, 87

KINH VÍ DỤ TẤM VẢI (Vatthupatna sutta) – Bài kinh số 7 – Trung I, 87

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Savatthi (Xá-vệ), tại
Jetavana (Kỳ-đà Lâm), vườn ông Anathapindika
(Cấp Cô Độc). Lúc bấy giờ Thế Tôn gọi các Tỷ-
kheo: "Này các Tỷ-kheo". - "Bạch Thế Tôn", các vị
Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

– Này các Tỷ-kheo, như một tấm vải cấu uế,
nhiễm bụi, một người thợ nhuộm nhúng tấm vải ấy
vào thuốc nhuộm này hay thuốc nhuộm khác - hoặc
xanh, hoặc vàng, hoặc đỏ, hoặc tía - vải ấy sẽ được
màu nhuộm không tốt đẹp, sẽ được màu nhuộm
không sạch sẽ. Vì sao vậy? Này các Tỷ-kheo, vì tấm
vải không được trong sạch. Cũng vậy, này các Tỷ-
kheo, cõi ác chờ đợi một tâm cấu uế.

MƯỜI HAI DUYÊN                                   7059

Này các Tỷ-kheo, như một tấm vải thanh tịnh,
trong sạch, một người thợ nhuộm nhúng tấm vải ấy
vào thuốc nhuộm này hay thuốc nhuộm khác - hoặc
xanh, hoặc vàng, hoặc đỏ, hoặc tía, vải ấy sẽ được
màu nhuộm tốt đẹp, sẽ được màu nhuộm sạch sẽ. Vì
sao vậy? Này các Tỷ-kheo, vì tấm vải được trong
sạch. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, cõi thiện chờ đợi
một tâm không cấu uế.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là những cấu uế của tâm?

- Tham dục, tà tham là cấu uế của tâm,
- Sân là cấu uế của tâm,
- Phẫn là cấu uế của tâm,
- Hận là cấu uế của tâm,
- Hư ngụy, não hại, tật đố, xan tham, man trá,
khi cuống, ngoan cố, cấp tháo, quá mạn, kiêu,
phóng dật là cấu uế của tâm.

Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo nào nghĩ rằng: "Tham dục, tà tham là cấu uế của tâm" và sau khi biết vậy, vị ấy đoạn trừ tham dục, tà tham cấu uế của tâm; nghĩ rằng: "Sân là cấu uế của tâm", và sau khi biết vậy, vị ấy đoạn trừ sân, cấu uế của tâm; phẫn... hận... hư ngụy... não hại, tật đố, xan tham, man trá,

MƯỜI HAI DUYÊN                                     7060

khi cuống... ngoan cố... cấp tháo... mạn... quá mạn...
kiêu; nghĩ rằng: "Phóng dật là cấu uế của tâm" thì
sau khi biết vậy, vị ấy đoạn trừ phóng dật, cấu uế của
tâm.

Này các Tỷ-kheo, khi nào Tỷ-kheo biết được:
"Tham dục, tà tham là cấu uế của tâm", tham dục, tà
tham cấu uế của tâm được diệt trừ, ... sân... phẫn...
hận... hư ngụy... não hại... tật đố... xan tham... man
trá... khi cuống... ngoan cố... cấp tháo... mạn... quá
mạn... kiêu; khi nào Tỷ-kheo biết được: "Phóng dật
là cấu uế của tâm", phóng dật, cấu uế của tâm được
diệt trừ.

 Tỷ-kheo ấy thành tựu lòng tin tuyệt đối, đối với
Phật: Ngài là bậc Thế Tôn, A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian
Giải, Điều Ngự Trượng Phu, Vô Thượng Sĩ, Thiên
Nhân Sư, Phật, Thế Tôn;
 Vị ấy thành tựu lòng tin tuyệt đối đối với Pháp:
Pháp được Thế Tôn khéo thuyết giảng, thiết thực
hiện tại, không có thời gian, đến để mà thấy, có
khả năng hướng thượng, được người có trí chứng
hiểu;
 Vị ấy thành tựu lòng tin tuyệt đối, đối với chúng
Tăng: Diệu hạnh là chúng Tăng, đệ tử Thế Tôn;

MƯỜI HAI DUYÊN                                      7061

Trực hạnh là chúng Tăng, đệ tử Thế Tôn; Như lý
hạnh là chúng Tăng, đệ tử Thế Tôn; Chánh hạnh
là chúng Tăng, đệ tử Thế Tôn. Tức là bốn đôi tám
vị. Chúng Tăng, đệ tử Thế Tôn, đáng được cung
kính, đáng được tôn trọng, đáng được cúng
dường, đáng được chắp tay, là phước điền vô
thượng ở đời.

Đến giai đoạn này, đối với vị ấy có sự từ bỏ, có sự diệt trừ, có sự giải thoát, có sự đoạn trừ, có sự xả ly.

 Vị ấy tự nghĩ: "Ta thành tựu lòng tin tuyệt đối, đối
với Thế Tôn", và chứng được nghĩa tín thọ, chứng
được pháp tín thọ, chứng được hân hoan liên hệ
đến pháp, từ hân hoan, hỷ sanh, từ hỷ, thân được
khinh an, thân khinh an, cảm giác được lạc thọ;
với lạc thọ, tâm được Thiền định.
 Vị ấy tự nghĩ: "Ta thành tựu lòng tin tuyệt đối đối
với Pháp", và chứng được nghĩa tín thọ, chứng
được pháp tín thọ, chứng được hân hoan liên hệ
đến pháp; từ hân hoan, hỷ sanh, từ hỷ, thân được
khinh an; thân khinh an, cảm giác được lạc thọ;
với lạc thọ, tâm được Thiền định.
 Vị ấy tự nghĩ: "Ta thành tựu lòng tin tuyệt đối đối
với Tăng", và chứng được nghĩa tín thọ, chứng

MƯỜI HAI DUYÊN                                       7062

được pháp tín thọ, chứng được hân hoan liên hệ
đến pháp; từ hân hoan hỷ sanh; từ hỷ, thân được
khinh an, thân khinh an, cảm giác được lạc thọ;
với lạc thọ, tâm được Thiền định.
 Vị ấy tự nghĩ: "Đến giai đoạn này, đối với Ta, có
sự từ bỏ, có sự diệt trừ, có sự giải thoát, có sự
đoạn trừ, có sự xả ly", và chứng được nghĩa tín
thọ, chứng được pháp tín thọ, chứng được hân
hoan liên hệ đến pháp; từ hân hoan, hỷ sanh; từ
hỷ, thân khinh an; thân khinh an, cảm giác được
lạc thọ; với lạc thọ, tâm được Thiền định.

Này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo, giới như vậy, pháp như vậy, tuệ như vậy - nếu có ăn đồ khất thực với gạo thơm, hạt đen được vất đi, với các món ăn khác cũng không vì vậy trở thành một chướng ngại cho vị ấy. Này các Tỷ-kheo, như một tấm vải cấu uế, nhiễm bụi, nếu bỏ trong nước sạch, trở thành thanh tịnh sạch sẽ, như bỏ vào lò lửa trở thành thanh tịnh sạch sẽ. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, một Tỷ-kheo, giới như vậy, pháp như vậy, tuệ như vậy, - nếu có ăn đồ khất thực với gạo thơm, hạt đen được vất đi, với các món canh, với các món ăn khác, cũng không vì vậy trở thành một chướng ngại cho vị ấy.

Vị ấy an trú, biến mãn một phương với tâm câu hữu với từ, cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy

MƯỜI HAI DUYÊN                                    7063

phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư. Như vậy,
cùng khắp thế giới, trên dưới bề ngang, hết thảy
phương xứ, cùng khắp vô biên giới, vị ấy an trú biến
mãn với tâm câu hữu với từ, quảng đại, vô biên,
không hận, không sân... biến mãn một phương với
tâm câu hữu với bi... (như trên)... với tâm câu hữu
với hỷ... (như trên)... biến mãn một phương với tâm
câu hữu với xả, cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy
phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư. Như vậy
cùng khắp thế giới, trên dưới bề ngang, hết thảy
phương xứ, cùng khắp vô biên giới, vị ấy an trú biến
mãn với tâm câu hữu với xả, quảng đại vô biên,
không hận, không sân.

Vị ấy biết: "Có cái này, có cái hạ liệt, có cái cao thượng, có sự giải thoát vượt qua các tưởng". Do vị ấy biết như vậy, thấy như vậy, tâm được giải thoát khỏi dục lậu, tâm được giải thoát khỏi hữu lậu, tâm được giải thoát khỏi vô minh lậu. Đối với tự thân đã giải thoát, trí khởi lên: "Ta đã giải thoát, sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, những việc nên làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa". Này các Tỷ- kheo, Tỷ-kheo ấy được gọi là Tỷ-kheo đã được tắm rửa với sự tắm rửa nội tâm.

Lúc bấy giờ, Bà-la-môn Sundarikabharadvaja đang ngồi không xa Thế Tôn. Rồi Bà-la-môn

MƯỜI HAI DUYÊN                                         7064

Sundarikabharadvaja bạch Thế Tôn:

– Tôn giả Gotama có đi đến sông Bahuka để tắm rửa không?

– Này Bà-la-môn, sông Bahuka là gì? Sông Bahuka có làm được lợi ích gì?

– Tôn giả Gotama, sông Bahuka được nhiều
người xem là có khả năng giải thoát. Tôn giả
Gotama, sông Bahuka được nhiều người xem là có
khả năng đem lại công đức. Và nhiều người đã gội
sạch các ác nghiệp trong sông Bahuka.

Rồi Thế Tôn nói lên những bài kệ sau đây cho Bà-la-môn Sundarikabharadvaja:

Trong sông Bàhukà
Tại Adhikakkà,
Tại cả sông Gayà
Và Sundarikà,
Tại Sarassatì
Và tại Payàna,
Tại Bàhumatì,
Kẻ ngu dầu thường tắm,
Ác nghiệp không rửa sạch.
Sông Sundarikà
Có thể làm được gì?

MƯỜI HAI DUYÊN                                 7065

Payàga làm gì?
Cả sông Bàhukà?
Không thể rửa nghiệp đen
Của kẻ ác gây tội.

Đối kẻ sống thanh tịnh,
Ngày nào cũng ngày tốt,
Với kẻ sống thanh tịnh,
Ngày nào cũng ngày lành,
Các tịnh nghiệp thanh tịnh,
Luôn thành tựu (thiện) hạnh.
Này vị Bà-la-môn,
Chỉ nên tắm ở đây,
Khiến mọi loài chúng sanh,
Được sống trong an ổn.
Nếu không nói dối trá,
Nếu không hại chúng sanh,
Không lấy của không cho,
Có lòng tín, không tham,
Đi Gayà làm gì,
Gayà một giếng nước?

Khi được nghe nói vậy,            Bà-la-môn Sundarikabharadvaja bạch Thế Tôn:

– Thật vi diệu thay, Tôn giả Gotama! Thật vi

MƯỜI HAI DUYÊN                                7066

diệu thay, Tôn giả Gotama! Tôn giả Gotama, như
người dựng đứng lại những gì bị quăng ngã xuống,
phơi bày ra những gì bị che kín, chỉ đường cho kẻ bị
lạc hướng, đem đèn sáng vào trong bóng tối, để
những ai có mắt có thể thấy sắc. Cũng vậy Chánh
pháp đã được Tôn giả Gotama dùng nhiều phương
tiện trình bày. Nay con quy y Tôn giả Gotama, quy
y Pháp và quy y Tăng. Mong con được xuất gia với
Tôn giả Gotama! Mong con được thọ đại giới!

Bà-la-môn Sundarikabharadvaja được xuất gia
với Thế Tôn, được thọ đại giới. Trong thời gian ngắn
sau khi thọ đại giới, Tôn giả Bharadvaja sống độc cư,
không phóng dật, nhiệt tâm tinh cần và không bao
lâu sau khi tự thân chứng ngộ với thượng trí, chứng
đắc và an trú ngay trong hiện tại, vô thượng cứu cánh
Phạm hạnh mà vì mục đích này các Thiện nam tử
xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Vị ấy
đã thắng tri: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành,
những việc nên làm đã làm, không còn trở lui trạng
thái này nữa". Như vậy, Tôn giả Bharadvaja trở
thành một vị A-la-hán nữa.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     7067

MƯỜI HAI DUYÊN   7068

788 Thủ -- Tà kiến - Vì tự trọng, vì lường gạt nên chấp chặt tà kiến - Kinh TỆ TÚC – 23 Trường II, 217

KINH TỆ TÚC (PÀYÀSI SUTTANTA) – Bài kinh số 23 – Trường II, 217

1. Như vầy tôi nghe.

Một thời Tôn giả Kumàra Kassapa (Cưu-ma-la Ca- diếp) đang du hành trong nước Kosala (Câu tát la) cùng với Đại chúng Tỷ kheo khoảng năm trăm vị, đi đến một đô thị của Kosala tên là Setavyà (Tư-ba-ê). Rồi tôn giả Kumàra Kassapa trú về phía Bắc thành này, trong rừng Simsapà (Thi xá bà). Lúc bấy giờ, vua Pàyàsi (Kệ Túc) cư trú tại Setavyà, một chỗ dân cư đông đúc, cây cỏ, ao nước, lúa gạo phì nhiêu, một vương địa do vua Pasenadi (Ba tư nặc) nước Kosala cấp, một ân tứ của vua, một tịnh ấp.

2. Lúc bấy giờ, vua Pàyàsi khởi lên ác, tà kiến như
sau: "Không có đời sau, không có các loại hóa
sanh, hành vi thiện ác không có quả báo". Các Bà
la môn và Gia chủ ở Setavyà được nghe: "Sa môn

MƯỜI HAI DUYÊN                                    7069

Kumàra Kassapa, đệ tử Sa môn Gotama đang du hành trong nước Kosala cùng với Đại chúng Tỷ kheo khoảng năm trăm vị, đã đến Setavyà, trú về phía Bắc thành này, trong rừng Simsapà. Tiếng đồn tốt đẹp sau đây về tôn giả Kumàra Kassapa được khởi lên: "Tôn giả là bậc học rộng, tài cao, diệu trí, đa văn, lời nói thấu tâm, thiện xảo biện tài, bậc trưởng lão và bậc A la hán như vậy". Rồi các vị Bà la môn và Gia chủ ở Setavyà, từng đoàn, từng chúng, từng nhóm, đi về hướng Bắc, đến tại rừng Simsapà.

3. Lúc bầy giờ, vua Pàyàsi đi lên lầu thượng để nghỉ trưa. Vua Pàyàsi thấy các Bà la môn và Gia chủ ở Setavyà đi ra khỏi thành Setavyà, từng đoàn, từng chúng, từng nhóm đi về hướng Bắc, đến tại rừng Simsapà. Thấy vậy vua cho gọi quan hộ thành và hỏi:

- Này Khanh, vì sao các Bà la môn và Gia chủ ở
Setavyà đi ra khỏi thành Setavyà, từng đoàn, từng
chúng, từng nhóm, đi về hướng Bắc, đến tại rừng
Simsapà như vậy?

- Có Sa môn Kumàra Kassapa, đệ tử Sa môn Gotama đang du hành trong nước Kosala cùng với Đại chúng Tỷ kheo khoảng năm trăm vị, đã đến Setavyà, trú về phía Bắc thành này, trong rừng Simsapà. Tiếng đồn tốt đẹp sau đây về tôn giả Kumàra Kassapa được

MƯỜI HAI DUYÊN                                       7070

khởi lên: "Tôn giả là bậc học rộng, tài cao, diệu trí, đa văn, lời nói thấu tâm, thiện xảo, biện tài" và các vị ấy đi đến yết kiến tôn giả Kumàra Kassapa.

- Này Khanh, hãy đi đến các Bà la môn và Gia chủ ấy và nói với họ như sau: "Vua Pàyàsi nói các Hiền giả hãy đợi. Vua Pàyàsi cũng sẽ đến yết kiến Sa môn Kumàra Kassapa". Sa môn Kumàra Kassapa có thể cảm hóa các Bà la môn và Gia chủ ở Setavyà ngu muội và kém khả năng theo quan điểm: "Có đời sau, có các loại hóa sanh, hành vi thiện ác có quả báo". Này Khanh, sự thật không có đời sau, không có các loại hóa sanh, hành vi thiện ác không có quả báo.

- Xin vâng, thưa Tôn chủ!

Vị quan hộ thành vâng lời vua Pàyàsi, đi đến các Bà la môn và Gia chủ ở Setavyà và nói:

- Chư Hiền giả hãy chờ đợi, vua Pàyàsi sẽ đến yết kiến Sa môn Kumàra Kassapa.

4. Rồi Vua Pàyàsi được các Bà la môn và Gia chủ ở Setavyà hộ tống cùng đi đến rừng Simsapà chỗ trú của tôn giả Kumàra Kassapa. Sau khi đến, vua bèn nói lời thân ái, chào đón, chúc tụng rồi ngồi xuống một bên. Các Bà la môn và Gia chủ ở Setavyà, có người đảnh lễ tôn giả Kumàra Kassapa rồi ngồi

MƯỜI HAI DUYÊN                                      7071

xuống một bên. Có người nói lời thân ái, chào đón
chúc tụng tôn giả Kumàra Kassapa rồi ngồi xuống
một bên. Có người chấp tay vái chào tôn giả Kumàra
Kassapa rồi ngồi xuống một bên. Có người xưng tên
họ rồi ngồi xuống một bên. Có người yên lặng ngồi
xuống một bên.

5. Sau khi ngồi xuống một bên, vua Pàyàsi thưa với tôn giả Kumàra Kassapa:

- Tôn giả Kassapa, tôi có chủ thuyết và tri kiến như sau: "Không có đời sau, không có các loại hóa sanh, hành vi thiện ác không có quả báo."

- Này Tôn chủ, tôi không thấy, không nghe quan
điểm như vậy, tri kiến như vậy. Sao Tôn chủ lại nói:
"Không có đời sau, không có các loại hóa sanh, hành
vi thiện ác không có quả báo?".

- Thưa Tôn chủ, tôi sẽ hỏi Tôn chủ một vài câu hỏi. Tôn chủ hãy tùy theo đó mà trả lời.

Tôn chủ nghĩ thế nào? Mặt trời và mặt trăng này, chúng thuộc thế giới này hay thế giới khác? Chúng thuộc như Thiên hay loài Người?

- Tôn giả Kassapa, mặt trời và mặt trăng thuộc thế giới khác, không phải thế giới này, chúng thuộc chư

MƯỜI HAI DUYÊN                                    7072

Thiên, không thuộc loài Người.

- Này Tôn chủ, sự kiện là như vậy, cần phải chấp nhận rằng: "Có đời sau, có các loại hóa sanh, hành vi thiện ác có quả báo".

---------------------------------------

6. - Dầu Tôn giả Kassapa có nói như vậy, ở đây tôi vẫn chấp nhận: "Không có đời sau, không có các loại hóa sanh, hành vi thiện ác không có quả báo."

- Này Tôn chủ, sự kiện gì để chứng minh rằng: "Không có đời sau, không có các loài hóa sanh, hành vi thiện ác không có quả báo? ".

- Tôn giả Kassapa, vâng, có sự kiện để chứng minh rằng: "Không có đời sau, không có các loại hóa sanh, hành vi thiện ác không có quả báo."

- Này Tôn chủ, như thế nào?

- Tôn giả Kassapa, tôi có những người bạn tri kỷ,
thân tộc cùng một huyết thống. Những người này sát
sanh, lấy của không cho, tà dâm, nói láo, nói hai lưỡi,
nói lời độc ác, nói lời phù phiếm, tham dục, sân hận
và tà kiến.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       7073

Những người này, sau một thời gian bị trọng bịnh, bị đau khổ, bị chướng tật. Khi tôi biết những vị ấy không thể khỏi những bệnh ấy được, tôi liền đi đến họ và nói: "Một số Sa môn, Bà la môn có những quan điểm như sau, có những tri kiến như sau: "Những ai sát sanh, lấy của không cho, tà dâm nói láo, nói lời hai lưỡi, nói lời độc ác, nói lời phù phiếm, tham dục, sân hận và tà kiến, những người này sau khi thân hoại mạng chung bị sanh vào khổ giới, ác thú, đọa xứ, địa ngục". Nay các Hiền giả sát sanh, lấy của không cho, tà dâm nói láo, nói hai lưỡi, nói lời độc ác, nói lời phù phiếm, tham dục, sân hận và tà kiến. Nếu lời nói những vị Sa môn Bà la môn ấy chính xác, thời các Hiền giả sau khi thân hoại mạng chung sẽ sanh vào khổ giới, ác thú, đọa xứ, địa ngục... Nếu các Hiền giả sau khi thân hoại mạng chung phải sanh vào khổ giới, ác thú, đọa xứ, địa ngục, thời quý vị hãy đến ta và cho ta biết: "Có đời sau, có các loại hóa sanh, hành vi thiện ác có quả báo". Các hiền giả là các thiện hữu thành tâm của ta, những gì Hiền giả thấy, thời sẽ là như vậy, như chính ta được thấy." Các vị này bằng lòng làm như vậy và nói: "Lành thay!" Nhưng không có ai đến nói cho tôi biết, cũng không cho gửi sứ giả đến. Này Tôn giả Kassapa, sự kiện là như vậy nên tôi có tri kiến: "Không có đời sau, không có các loại hóa sanh, hành vi thiện ác không có quả báo".

MƯỜI HAI DUYÊN                                      7074

7. - Này Tôn chủ, nay tôi sẽ hỏi Tôn chủ, nếu có thể chấp nhận, Tôn chủ hãy trả lời.

Tôn chủ nghĩ thế nào? Ở đời, có những người bắt được một người ăn trộm phạm lỗi và đem đến cho Ngài: "Thưa Tôn chủ, đây là người ăn trộm phạm tội. Hãy hình phạt anh ta như Ngài muốn." Tôn chủ trả lời những người ấy: "Hãy trói người này thật chặt, dùng dây thật chắc trói hai tay ra đằng sau, cạo trọc đầu anh ta, cho đánh trống lớn tiếng và dẫn anh ta đi từ đường này hẻm nọ, xong đưa ra khỏi cổng thành hướng Nam mà chặt đầu tại pháp trường hướng Nam." Những người ấy vâng lời, trói người ăn trộm thật chặt, dùng dây thật chắc trói hai tay ra đằng sau, cao trọc đầu anh ta, cho đánh trống lớn tiếng và dẫn anh ta đi từ đường này hẻm nọ, xong đưa anh ta ra khỏi cổng thành hướng Nam và tại pháp trường hướng Nam, bắt anh ta ngồi xuống. Nay người ăn trộm ấy có thể xin người đem chém mình: "Thưa quý vị, quý vị cho phép tôi được đi thăm thân bằng quyến thuộc ở tại làng này, hay xã này." Hay những người ấy chặt ngay đầu người ăn trộm cầu xin như vậy?

- Tôn giả Kassapa, người ăn trộm ấy không được những người đem chém mình cho phép: "Thưa quý vị, quý vị cho phép tôi được đi thăm thân bằng quyến thuộc ở tại làng này, hay xã này." Những người ấy

MƯỜI HAI DUYÊN                                       7075

chặt ngay đầu người ăn trộm cầu xin như vậy.

- Này Tôn chủ, người ăn trộm thuộc loài Người, không được phép người xử trảm mình cũng là loài Người: "Thưa quý vị cho phép tôi được đi thăm thân bằng quyến thuộc ở làng này, hay ở xã này", thời làm sao những người thân bằng quyến thuộc của Ngài, đã sát sanh, lấy của không cho, tà đâm, nói láo, nói hai lưỡi, nói lời độc ác, nói lời phù phiếm, tham dục, sân hận và tà kiến, sau khi thân hoại mạng chung bị sanh vào khổ giới, ác thú, đọa xứ, địa ngục lại được những người coi giữ địa ngục cho phép: "Thưa quý vị coi giữ địa ngục, quý vị hãy cho phép tôi về tâu với vua Pàyàsi: "Có đời sau, có các loại hóa sanh, hành vi thiện ác có quả báo."

-------------------------------------------------------------- ----

8. - Dầu Tôn giả Kassapa có nói như vậy, ở đây tôi vẫn chấp nhận: "Không có đời sau, không có các loại hóa sanh, hành vi thiện ác không có quả báo."

- Này Tôn chủ, có sự kiện gì để chứng minh rằng: "Không có đời sau, không có các loại hóa sanh, hành vi thiện ác không có quả báo"?

- Tôn giả Kassapa, vâng, có sự kiện để chứng minh

MƯỜI HAI DUYÊN                                              7076

rằng: "Không có đời sau, không có các loại hóa sanh, hành vi thiện ác không có quả báo."

- Này Tôn chủ, như thế nào?

- Tôn giả Kassapa, tôi có những thân bằng quyến
thuộc gìn giữ không sát sanh, không lấy của không
cho, không tà dâm, không nói láo, không nói hai lưỡi,
không nói lời độc ác, không nói lời phù phiếm,
không tham dục, không sân hận và không tà kiến.
Những người này, sau một thời gian bị trọng bịnh, bị
đau khổ, bị chứng tật.

Khi tôi biết những vị ấy không thể khỏi những bệnh ấy được, tôi liền đi đến họ và nói: "Một số Sa môn, Bà la môn có những quan điểm, những tri kiến như sau: "Những ai gìn giữ không sát sanh, không lấy của không cho, không nói láo, không nói hai lưỡi, không nói lời độc ác, không nói lời phù phiếm, không tham dục, không sân hận và không tà kiến, những người ấy khi thân hoại mạng chung, sẽ sanh vào thiện thú, Thiên giới". Chư Hiền giả gìn giữ không sát sanh, không lấy của không cho, không tà dâm, không nói láo, không nói hai lưỡi, không nói lời độc ác, không nói lời phù phiếm, không tham dục, không sân hận và không tà kiến. Nếu lời nói của những Sa môn, Bà la môn ấy chính xác, thời các Hiền giả sau

MƯỜI HAI DUYÊN                                     7077

khi thân hoại mạng chung được sanh vào thiện thú,
Thiên giới. Nếu các hiền giả , sau khi thân hoại
mạng chung được sanh vào thiện thú, Thiên giới,
thời quý vị hãy đến ta và cho ta biết: "Có đời sau,
có các loại hóa sanh, hành vi thiện ác có quả báo".
Các Hiền giả là thiện hữu thành tâm của ta, những gì
Hiền giả thấy thời sẽ là như vậy, như chính ta được
thấy". Các vị này bằng lòng làm như vậy và nói:
"Lành thay! Nhưng không có ai đến nói cho tôi biết,
cũng không cho gửi các sứ giả đến. Tôn giả Kassapa,
sự kiện là nha vậy, nên tôi có tri kiến: "Không có đời
sau, không có các loại hóa sanh, hành vi thiện ác
không có quả báo".

9. - Này Tôn chủ, tôi sẽ cho Tôn chủ một ví dụ. Ở đời, một số người có trí nhờ ví dụ mà hiểu được nghĩa lời nói.

Này Tôn chủ, ví như có người té đầu rơi vào hầm phân. Ngài nói với các người khác: "Hãy kéo người này ra khỏi hầm phân!" Những người ấy vâng theo và nói: "Lành thay!" và kéo người kia ra khỏi hầm phân ấy. Ngài nói với những người ấy: "Hãy lấy que tre gạt phân ra khỏi thân của người kia!" Những người này vâng theo và nói: "Lành thay!" và lấy que tre gạt phân ra khỏi thân người kia. Rồi ngài bảo các người ấy: "Hãy cho thoa bóp ba lần thân người kia

MƯỜI HAI DUYÊN                                      7078

với phấn hoa màu vàng." Và những người ấy cho
thoa bóp ba lần thân người kia với phấn thoa bóp
màu vàng. Rồi Ngài bảo các người ấy: "Hãy lấy dầu
thoa và tắm cho người kia ba lần và dùng bột mịn
cunna thoa cho nó!" Và những người ấy lấy dầu thoa
và tắm cho người kia ba lần và dùng bột mịn cunna
thoa cho nó. Rồi Ngài bảo các người ấy: "Hãy sửa
soạn râu tóc cho người kia!" Và những người ấy sửa
soạn râu tóc cho kia. Rồi Ngài bảo các người ấy:
"Hãy lấy vòng hoa quý, dầu thơm quý và vải quý
trang điểm cho người kia!" Và những người ấy trang
điểm vòng hoa quý, dầu thơm quý và vải quý cho
người kia. Rồi Ngài bảo các người ấy: "Hãy đưa
người kia đến tòa lâu đài và cho hưởng năm món dục
lạc!" Và những người ấy đưa người kia đến tòa lâu
đài và cho hưởng năm món dục lạc. Tôn chủ nghĩ thế
nào? Người kia khéo tắm như vậy, khéo thoa dầu,
khéo sữa soạn râu tóc, khéo trang điểm với vòng hoa
và vải trắng, được đưa đến lâu đài và cho hưởng năm
món dục lạc như vậy, thử hỏi người kia có chịu đâm
đầu vào hầm phân ấy nữa không?

- Thưa không, Tôn giả Kassapa!

- Vì sao không?

- Tôn giả Kassapa, hầm phân là bất tịnh và được xem

MƯỜI HAI DUYÊN                                   7079

là bất tịnh, xú uế và được xem là xú uế, ghê tởm và
được xem là ghê tởm, yếm ố và được xem là yếm ố.
Này Tôn chủ, mùi hôi của loài Người khiến chư
Thiên ghê tởm xa đến một trăm do tuần. Làm sao
những người thân bằng quyến thuộc của Ngài, gìn
giữ không sát sanh, không lấy của không cho, không
tà dâm, không nói láo, không nói hai lưỡi, không nói
lời độc ác, không nói lời phù phiếm, không tham dục,
không sân hận và không tà kiến, sau khi thân hoại
mạng chung, được sanh lên cõi thiện thú, Thiên giới,
những người ấy có thể về tin lại cho Tôn chủ: "Có
đời sau, có các loại hóa sanh, hành vi thiện ác có quả
báo". Này Tôn chủ, sự kiện là như vậy nên: "Có đời
sau, có các loại hóa sanh, hành vi thiện ác có quả
báo".

--------------------------------------------

10. - Dầu Tôn giả Kasspa có nói như vậy, ở đây tôi vẫn chấp nhận: "Không có đời sau, không có các loại hóa sanh, hành vi thiện ác không có quả báo".

- Tôn chủ có sự kiện nào...

- Tôn giả Kassapa, có sự kiện nào...

- Tôn chủ, như thế nào?

MƯỜI HAI DUYÊN                                         7080

- Tôn giả Kassapa, tôi có những người thân bằng
quyến thuộc gìn giữ không sát sanh, không lấy của
không cho, không tà dâm, không nói láo, không nói
hai lưỡi, không nói lời độc ác, không nói lời phù
phiếm, không tham dục, không sân hận và không tà
kiến. Những người này sau một thời gian bị trọng
bệnh, bị đau khổ, bị chứng tật.

Khi tôi biết những vị ấy không thể khỏi những bệnh ấy được, tôi liền đi đến họ và nói: "Một số Sa môn, Bà la môn có những quan điểm như sau, có những tri kiến như sau: "Những ai gìn giữ không sát sanh, không lấy của không cho, không tà dâm, không nói láo, không nói hai lưỡi, không nói lời độc ác, không nói lời phù phiếm, không tham dục, không sân hận và không tà kiến. Những người ấy khi thân hoại mạng chung sẽ sanh vào thiện thú, Thiên giới". Chư Hiền giả gìn giữ không sát sanh, không lấy của không cho, không tà dâm, không nói láo, không nói hai lưỡi, không nói lời độc ác, không nói lời phù phiếm, không tham dục, không sân hận và tà kiến. Nếu lời nói của những vị Sa môn, Bà la môn này chính xác thời các Hiền giả, sau khi thân hoại mạng chung được sanh vào thiện thú, Thiên giới, thời quý vị hãy đến ta và cho ta biết: " Có đời sau, có các loại hóa sanh, hành vi thiện ác có quả báo ". Các Hiền giả là thiện hữu thành tâm của ta, những gì

MƯỜI HAI DUYÊN                                    7081

Hiền giả thấy sẽ là như vậy, như chính ta được thấy."
Các vị này bằng lòng làm như vậy và nói: "Lành
thay!" Nhưng không ai đến nói cho tôi biết, cũng
không cho gửi các sứ giả đến. Này Tôn giả Kassapa
sự kiện là như vậy, nên tôi có tri kiến: "Không có đời
sau, không có các loại hóa sanh, hành vi thiện ác
không có quả báo."

11. - Này Tôn chủ, tôi sẽ hỏi Ngài. Nếu Ngài xem có thể được Ngài hãy trả lời.

Này Tôn chủ, tuổi loài Người một trăm năm bằng một ngày một đêm chư Thiên ở Tam thập tam thiên. Ba mươi đêm như vậy là một tháng, mười hai tháng như vậy là một năm, một ngàn năm ở Thiên giới như vậy là tuổi thọ của chư Thiên ở Tam thập tam thiên. Những thân bằng quyến thuộc của Tôn chủ như vậy gìn giữ không sát sanh, không lấy của không cho, không tà dâm, không nói dối, không uống rượu men, rượu nấu. Các vị này sau khi thân hoại mạng chung sẽ sanh lên thiện thú, Thiên giới và làm thiện hữu với chư Thiên ở Tam thập tam thiên. Nếu những vị này suy nghĩ: "Chúng ta hãy thọ hưởng năm món dục lạc hai hay ba ngày đêm ở Thiên giới, rồi sau sẽ đến Tôn chủ Pàyàsi và tin cho biết: "Có đời sau, có các loại hóa sanh, hành vi thiện ác có quả báo." Và những vị ấy có đến Ngài và tin cho biết:

MƯỜI HAI DUYÊN                                      7082

"Có đời sau, có loại hóa sanh, hành vi thiện ác có quả báo" không?

- Thưa không, Tôn giả Kassapa! Tôn giả Kassapa, vì
chúng tôi sẽ chết đã lâu rồi. Nhưng ai cho Tôn giả
Kassapa biết: " Có chư Thiên ở Tam thập tam
thiên, Hay chư Thiên ở Tam thập tam thiên tuổi
thọ là như vậy "? Chúng tôi không tin người ấy,
khi người ấy nói: " Có chư Thiên ở Tam thập tam
thiên! Hay chư Thiên ở Tam thập tam thiên, tuổi thọ
là như vậy! "

- Này Tôn chủ, như có người sanh ra đã mù, không thấy được các sắc đen hay trắng, không thấy được các sắc xanh, hay sắc vàng, các sắc đỏ, hay các sắc nâu, không thấy được các sắc tế nhị hay thô cứng, không thấy được các sao hay mặt trăng. Người ấy nói: "Không có các sắc đen hay trắng, không có người thấy các sắc đen hay trắng; không có sắc xanh, không có người thấy sắc xanh; không có sắc vàng, không có người thấy các sắc vàng; không có sắc đỏ, không có người thấy các sắc đỏ; không có sắc nâu, không có người thấy các sắc nâu, không các sắc tế nhị, thô cứng, không có người thấy các sắc tế nhị, thô cứng; không có các sao, không có người thấy các vì sao; không có mặt trăng, mặt trời, không có người thấy mặt trăng mặt trời.Tôi không biết vật này, tôi

MƯỜI HAI DUYÊN                                      7083

không thấy vật này, nên vật này không có. Này Tôn chủ, nói như vậy có phải nói một cách hợp lý không?

- Thưa không, Tôn giả Kassapa. Có các sắc đen, trắng, có người thấy các sắc đen trắng; có các sắc xanh, có người thấy các sắc xanh; có các vàng, có người thấy các sắc vàng; có sắc đỏ, có người thấy các sắc đỏ; có sắc nâu, có người thấy các sắc nâu; có các vật tế nhị thô cứng, có người thấy các vật tế nhị, thô cứng; có các vì sao, có người thấy các vì sao; có mặt trăng, mặt trời, có người thấy mặt trăng mặt trời. "Tôi không biết vật này, tôi không thấy vật này, do vậy vật này không có." Tôn giả Kassapa, ai nói như vậy là nói không hợp lý!

- Cũng vậy này Tôn chủ, Ngài nói cũng giống người
sinh ra đã mù khi Ngài nói với tôi: "Ai bảo Tôn giả
Kassapa biết rằng: "Có chư Thiên ở Tam thập tam
thiên," hay "Chư thiên ở Tam thập Tam thiên tuổi
thọ là như vậy!" Chúng tôi không tin Tôn giả
Kassapa, khi Tôn giả nói: "Có chư Thiên ở Tam thập
tam thiên," hay "Chư thiên ở Tam thập tam thiên tuổi
thọ là như vậy".

Này Tôn chủ, đời sau không như Ngài nghĩ có thể thấy bằng con mắt thịt. Này Tôn chủ, có những Sa môn, Bà la môn, sống những chỗ hẻo lánh trong

MƯỜI HAI DUYÊN                                       7084

rừng, ít có tiếng ồn, ít có tiếng động. Tại những chỗ ấy, các vị này sống không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần, làm cho thiên nhãn trong sạch. Rồi với thiên nhãn thanh tịnh thắng xa loài Người, các vị này thấy đời này, đời sau, và thấy các loại hóa sanh. Này Tôn chủ, đời sau phải được thấy như vậy. Không phải như Ngài nghĩ với con mắt thịt. Này Tôn chủ, sự kiện là như vậy, nên tôi có tri kiến: "Có đời sau, có các loại hóa sanh, hành vi thiện ác có quả báo."

-------------------------------------------

12. - Dầu Tôn giả Kassapa có nói như vậy, ở đây tôi vẫn chấp nhận: "Không có đời sau, không có các loại hóa sanh, hành vi thiện ác không có quả báo."

- Tôn chủ có sự kiện nào khác...

- Tôn giả Kassapa, có sự kiện...

- Tôn chủ, như thế nào?

- Tôn giả Kassapa, ở đây tôi thấy có những Sa môn, Bà la môn giữ giới, thiện tánh, ham sống, ngại chết, ham sướng, ngại khổ. Tôn giả Kassapa, rồi tôi nghĩ: "Nếu những Sa môn, Bà la môn này giữ giới, có thiện tánh, được biết: "Sau khi chúng ta chết rồi, đời chúng ta sẽ được tốt đẹp hơn." Rồi những Sa

MƯỜI HAI DUYÊN                                        7085

môn, Bà la môn giữ giới, có thiện tánh ấy, hoặc uống
thuốc độc, hoặc lấy kiếm đâm, hoặc tự giết mình
bằng cách treo cổ, hay tự lao mình xuống hố sâu. Vì
những Sa môn, Bà la môn giữ giới có thiện tánh ấy
không được biết: "Sau khi chúng ta chết rồi, đời
chúng ta sẽ được tốt đẹp hơn." Do vậy các Sa môn,
Bà la môn giữ giới, có thiện tánh ấy ham sống, ngại
chết, ham sướng, ngại khổ. Tôn giả Kassapa, sự kiện
là như vậy, nên tôi chấp nhận: "Không có đời sau,
không có các loại hóa sanh, hành vi thiện ác không
có quả báo."

13. - Này Tôn chủ, tôi sẽ cho Tôn chủ một ví dụ. Ở đời, một số người có trí nhờ ví dụ mà hiểu được nghĩa lời nói.

Này Tôn chủ, ngày xưa có một người Bà la môn có hai người vợ. Từ một người vợ, ông ta có đứa con trai, mười hai tuổi; còn người vợ kia có mang thai, sắp đến kỳ sinh nở. Rồi người Bà la môn ấy mệnh chung. Đứa con trai ấy nói với tiểu phu nhân kia: "Này Tiểu mẫu, phàm có tài sản gì, hoặc lúa, hoặc bạc, hoặc vàng, tất cả đều là của tôi. Tiểu mẫu nay không có gì hết. Tiểu mẫu hãy giao cho tôi gia tài của cha tôi." Khi nghe nói vậy, Bà la môn nữ kia nói với đứa con trai ấy: "Tiểu tử hãy chờ ta sanh con. Nếu ta sanh con trai, thì một phần gia tài thuộc về

MƯỜI HAI DUYÊN                                    7086

nó. Nếu sanh con gái, thời nó sẽ hầu hạ con."

Lần thứ hai, đứa con trai ấy nói với Tiểu phu nhân kia: "Này Tiểu mẫu, phàm có tài sản gì, hoặc lúa, hoặc bạc, hoặc vàng, tất cả đều là của tôi. Tiểu mẫu nay không có gì hết. Tiểu mẫu hãy giao cho tôi gia tài của cha tôi." Lần thứ hai, Bà la môn nữ kia nói với đứa trai ấy: "Tiểu tử hãy chờ ta sanh con. Nếu ta sanh con trai thì một phần gia tài thuộc về nó. Nếu ta sanh con gái, thời nó sẽ hầu hạ con."

Lần thứ ba, đứa con trai ấy nói với Tiểu phu nhân
kia: "Này Tiểu mẫu, phàm có tài sản gì, hoặc lúa,
hoặc bạc, hoặc vàng, tất cả đều là của tôi. Tiểu mẫu
không có gì hết. Tiểu mẫu hãy giao cho tôi gia tài
của cha tôi".

Rồi người Ba la môn nữ ấy lấy một con dao, vào
trong nội phòng và rạch bụng ra. "Ta muốn biết
đó là con trai hay con gái." Như vậy người đàn bà
ấy hại đời sống của mình, hại luôn cái thai và hại
luôn tài sản của mình vì đã đi tìm của thừa tự một
cách ngu xuẩn và si mê, nên gặp phải nguy hiểm và
tai nạn.

Cũng vậy, vì ngu xuẩn và si mê, Ngài gặp phải nguy hiểm và tai nạn khi Ngài đi tìm đời sau một cách vô trí, cũng giống Bà la môn nữ kia, vì ngu xuẩn và si

MƯỜI HAI DUYÊN                                      7087

mê, đã đi tìm thừa tự một cách vô trí.

Này Tôn chủ, các vị Sa môn, Bà la môn giữ giới, có
thiện tánh không bắt buộc cái gì chưa chín phải chín.
Vì có trí, các vị ấy chờ chín muồi đến. Này Tôn chủ,
các vị Sa môn, Bà la môn giữ giới có thiện tánh cần
thiết đến mạng sống.

Này Tôn chủ, nếu các Sa môn, bà la môn giữ giới có
thiện tánh sống lâu ở trên đời này bao nhiêu, các vị
ấy làm được nhiều công đức bấy nhiêu, vì hạnh phúc
cho chúng sanh, vì an lạc cho chúng sanh, vì lòng
thương tưởng cho đời, vì hạnh phúc, vì an lạc cho
chư Thiên và loài Người. Này Tôn chủ, sự kiện là
như vậy nên: "Có đời sau, có các loài hóa sanh, hành
vi thiện ác có quả báo."

-----------------------------------------

14. - Dầu Tôn giả Kassapa có nói như vậy, ở đây tôi vẫn chấp nhận: "Không có đời sau, không có các loài hóa sanh, hành vi thiện ác không có quả báo."

- Tôn chủ có sự kiện nào khác...

- Tôn giả Kassapa, có sự kiện...

- Này Tôn chủ như thế nào?

MƯỜI HAI DUYÊN                                       7088

- Này Tôn giả Kassapa, ở đây có những người bắt
được một người ăn trộm phạm tội và đem đến cho
tôi và nói: "Tôn chủ, đây là người ăn trộm phạm tội.
Hãy hình phạt anh ta như Ngài muốn. "

Tôi nói với họ: "Các Hiền giả, hãy bỏ sống người này trong một cái chum, bịt miệng chum lại, dùng da ướt bao lại, dùng đất sét ướt quện lại trét trên miệng chum, nhắc chum ấy trên cái lò và nổi lửa đốt.

Các người ấy đáp: "Xin vâng!", rồi họ bỏ sống người ấy trong cái chum, bịt miệng chum lại, dùng da ướt bao lại, dùng đất sét ướt quện lại trét trên miệng chum lại, nhắc chum ấy trên cái lò và nổi lửa đốt.

Khi chúng tôi biết người ấy đã chết, liền nhắc chum
ấy xuống, cởi các dây buộc, mở miệng chum ra vội
vàng nhìn kỹ: "Chúng ta mong được thấy linh hồn
(người chết) đi ra". Nhưng chúng tôi không thấy
linh hồn người chết đi ra. Tôn giả Kassapa, sự kiện
là như vậy nên tôi tin rằng. "Không có đời sau, không
có các loại hóa sanh, hành vi thiện ác không có quả
báo".

15. - Này Tôn chủ, tôi sẽ hỏi Ngài, nếu Ngài xem có thể được, Ngài hãy trả lời.

Này Tôn chủ, khi Ngài nghỉ trưa, Ngài có chấp nhận

MƯỜI HAI DUYÊN                                      7089

Ngài có thấy những cảnh mộng hoan lạc ở vườn, ở rừng, ở đồng bằng, ở ao hồ không?

- Tôn giả Kassapa, tôi xác nhận khi đi nghỉ trưa, tôi có thấy những cảnh mộng hoan lạc ở vườn, ở rừng, ở đồng bằng, ở ao hồ.

- Trong khi ấy, có phải Ngài được một số người hầu hạ một bên, những người gù lưng, thấp lùn, thiếu phụ và con gái?

- Vâng, Tôn giả Kassapa, trong khi ấy, tôi được một số người hầu hạ một bên, những người gù lưng, thấp lùn, thiếu phụ và con gái.

- Và họ thấy linh hồn của Ngài đi ra hay đi vào không?

- Tôn giả Kassapa, thưa không.

- Này Tôn chủ, họ không thấy linh hồn của Tôn
chủ đi ra hay đi vào, thời làm sao Ngài có thể thấy
linh hồn một người chết đi vào hay đi ra được?
Này Tôn chủ, sự kiện là như vậy nên tôi chấp
nhận: "Có đời sau, có các loại hóa sanh, hành vi
thiện ác có quả báo."

--------------------------------------

MƯỜI HAI DUYÊN                                     7090

16. - Dầu Tôn giả Kassapa có nói như vậy, ở đây tôi vẫn chấp nhận: "Không có đời sau, không có các loại hóa sanh, hành vi thiện ác không có quả báo."

- Tôn chủ có sự kiện nào...

- Tôn giả Kassapa, có sự kiện...

- Tôn chủ như thế nào?

- Tôn giả Kassapa, ở đời, có những người bắt được
một người ăn trộm phạm tội và đem đến cho tôi:
"Thưa Tôn chủ, đây là người ăn trộm phạm tội. Hãy
hình phạt anh ta như Ngài muốn."

Tôi nói với họ: "Các khanh hãy đem cân sống anh ta đi, rồi lấy cung thắt cổ cho anh ta chết, xong đem cân lại."

Những người này vâng lời tôi và đáp: "Xin vâng!", rồi họ đem cân sống người ăn trộm ấy, lấy dây cung thắt cổ anh ta cho đến chết xong cân lại. Khi anh ta sống thì anh ta nhẹ, mềm mại, nhu nhuyến. Khi anh ta chết, thì anh ta nặng hơn, cứng hơn và không nhu nhuyến. Tôn giả Kassapa, sự kiện là như vậy, nên tôi chấp nhận: "Không có đời sau, không có các loại hóa sanh, hành vi thiện ác không có quả báo."

MƯỜI HAI DUYÊN                                    7091

17. - Này Tôn chủ, tôi sẽ cho Ngài một ví dụ. Nhờ ví
dụ, một số người
có trí hiểu được ý nghĩa lời nói.
Này Tôn chủ, ví như người cân một hòn sắt được
đốt nóng trọn ngày, cháy đỏ, hừng lửa, đỏ rực, và
một thời khác cũng đem cân hòn sắt ấy nhưng nay
đã nguội lạnh. Khi nào thì hòn sắt ấy nhẹ hơn,
mềm mại hơn, hay nhu nhuyến hơn? Khi hòn sắt
ấy đang cháy đỏ, hừng lửa, đỏ rực hay khi đã nguội
lạnh?
- Tôn giả Kassapa, khi hòn sắt ấy cháy đỏ, hừng lửa,
đỏ rực, khi ấy hòn sắt nhẹ hơn, mềm mại hơn và nhu
nhuyến hơn. Khi hòn sắt ấy không cháy đỏ, không
hừng lửa, nguội lạnh rồi, khi đó hòn sắt nặng hơn,
cứng hơn và không nhu nhuyến.

- Này Tôn chủ, khi thân này có tuổi thọ, có sức nóng, có thức thì nó nhẹ hơn, mềm mại hơn và nhu nhuyến hơn. Khi các thân này không có tuổi thọ, không có sức nóng và không có thức thời nó nặng hơn, cứng hơn và không nhu nhuyến. Này Tôn chủ, sự kiện là như vậy, nên tôi chấp nhập: "Có đời sau, có các loại hóa sanh, hành vi thiện ác có quả báo."

------------------------------------------------

18. - Dầu Tôn giả Kassapa có nói như vậy, ở đây tôi

MƯỜI HAI DUYÊN                                     7092

vẫn chấp nhận: "Không có đời sau, không có các loại hóa sanh, hành vi thiện ác không có quả báo."

- Này Tôn chủ, có sự kiện nào...

- Tôn giả Kassapa, có sự kiện...

- Tôn chủ như thế nào?

- Tôn giả Kassapa, có những người bắt được một
người ăn trộm phạm tội và đem đến cho tôi: "Thưa
Tôn chủ, đây là người ăn trộm phạm tội. Hãy hình
phạt anh ta như Ngài muốn." Tôi nói với họ như sau:
"Các khanh, hãy giết người này bằng cách lột da
ngoài, da trong, thịt, gân, xương, và xương tủy của
anh ta".

Những người này vâng lời tôi và đáp: "Xin vâng, Tôn chủ!" rồi họ bèn giết người ấy bằng cách lột da ngoài, da trong, thịt, gân, xương, và xương tủy. Khi người ấy chết một phần nửa, tôi bảo họ: "Hãy lật ngược người này nằm ngữa, và xem linh hồn của anh ta có đi ra không? " Họ lật ngược người này nằm ngửa, và chúng tôi không thấy linh hồn người ấy đi ra.

Tôi lại bảo họ: "Hãy lật người này nằm cong lại... nằm phía một bên... nằm phía bên kia... đặt người đó đứng thẳng... đặt người ấy đứng lộn đầu xuống...

MƯỜI HAI DUYÊN                                      7093

đánh người ấy với tay... đánh người ấy với cục đất...
đánh người ấy với gậy... đánh người ấy với gươm...
đánh anh ta phía bên này... đánh anh ta phía bên
kia... đánh anh ta cùng khắp tất cả và xem linh hồn
của anh ta có đi ra không? " Họ đánh anh ta phía bên
này, đánh anh ta phía bên kia, đánh anh ta cùng khắp
tất cả và chúng tôi không thấy linh hồn người ấy đi
ra. Anh ta có mắt và sắc pháp các mặt, nhưng căn
không cảm thọ được. Anh ta có tai và các tiếng có
mặt, nhưng căn không cảm thọ được. Anh ta có mũi
và các hương có mặt, nhưng căn không cảm thọ
được. Anh ta có lưỡi và các vị có mặt, nhưng căn
không cảm thọ được. Anh ta có thân và các xúc có
mặt, nhưng căn không cảm thọ được. Tôn giả
Kassapa, sự kiện là như vậy, nên tôi chấp nhận:
"Không có đời sau, không có các loại hóa sanh, hành
vi thiện ác không có quả báo".

19. - Này Tôn chủ, tôi sẽ cho Ngài một ví dụ. Nhờ ví dụ, một số người có trí hiểu được ý nghĩa của lời nói.

Này Tôn chủ, thuở xưa có một người thổi tù và, cầm tù và bằng vỏ ốc và đi đến biên giới. Người ấy đi đến một làng kia, sau khi đến xong, đứng giữa làng, thổi ống tù và ba lần, đặt ống tù và xuống đất và ngồi xuống một bên. Này Tôn chủ, những người dân ở biên giới ấy suy nghĩ: "Tiếng ấy là tiếng của

MƯỜI HAI DUYÊN                                      7094

ai, mà lại khả ái như vậy, đẹp đẽ như vậy, mê ly như vậy, hấp dẫn như vậy, rung cảm như vậy." Họ tụ họp lại và hỏi người thổi tù và: "Này bạn, tiếng ấy là tiếng của ai, mà lại khả ái như vậy, đẹp đẽ như vậy, mê ly như vậy, hấp dẫn như vậy, rung cảm như vậy?" "- Này các bạn, đây là cái tù và, và tiếng của tù và ấy khả ái như vậy, đẹp đẽ như vậy, mê ly như vậy, hấp dẫn như vậy, rung cảm như vậy." Họ bèn đặt chiếc tù và nằm ngửa và nói: "Hãy nói đi, bạn tù và! Hãy nói đi, bạn tù và!" Nhưng chiếc tù và ấy không nói tiếng gì hết. Họ đặt chiếc tù và ấy nằm cong lại, nằm phía bên này, nằm phía bên kia... đặt đứng thẳng... đặt ngược đầu xuống... lấy tay đánh... lấy cục đấy đánh... lấy gậy đánh... lấy gươm đánh... đánh phía bên này... đánh phía bên kia... đánh cùng khắp tất cả và nói: "Này bạn tù và, hãy nói đi! Này bạn tù và, hãy nói đi!" Nhưng chiếc tù và ấy không nói gì cả. Này Tôn chủ, rồi người thổi tù và suy nghĩ như sau: "Thật là ngu si, những người dân bờ biên giới này! Sao lại đi tìm tiếng tù và một cách vô ý thức như vậy!" Trong khi họ đang tìm kiếm như vậy, người thổi tù và cầm chiếc tù và lên, thổi lên ba lần rồi cầm chiếc tù và ra đi.

Này Tôn chủ, những người ở biên giới suy nghĩ như sau: "Này các bạn, chiếc tù và này, khi nào có người phụ trợ, có sự nỗ lực phụ trợ và có gió thổi phụ trợ,

MƯỜI HAI DUYÊN                                        7095

thì chiếc tù và phát ra tiếng. Khi nào chiếc tù và này
không có người phụ trợ, không có sự nỗ lực phụ trợ
và không có gió thổi phụ trợ thì chiếc tù và này
không phát ra tiếng."

Cũng vậy, này Tôn chủ! Khi nào thân này có tuổi thọ phụ trợ, có hơi nóng phụ trợ và có thức phụ trợ, thời thân ấy đi tới, đi lui, đứng lên, ngồi xuống, nằm xuống, thời mắt thấy sắc, tai nghe tiếng, mũi ngửi hương, lưỡi nếm vị, thân cảm xúc, ý biết pháp. Nhưng khi thân này không có tuổi thọ phụ trợ, không có hợi nóng phụ trợ, và không có thức phụ trợ, thời thân ấy không đi tới, không đi lui, không đứng lại, không ngồi xuống, không nằm xuống, thời mắt không thấy sắc, tai không nghe tiếng, mũi không ngữi hương, lưỡi không nếm vị, thân không cảm xúc, ý không biết pháp. Này Tôn chủ, sự kiện là như vậy, nên tôi chấp nhận: "Có đời sau, có các loại hóa sanh, hành vi thiện ác có quả báo."

----------------------------------------

20. - Dầu Tôn giả Kassapa có nói như vậy, ở đây tôi vẫn chấp nhận: "Không có đời sau, không có các loại hóa sanh, hành vi thiện ác không có quả báo."

- Tôn chủ có sự kiện nào...

MƯỜI HAI DUYÊN                                       7096

- Tôn giả Kassapa, có sự kiện...

- Tôn chủ như thế nào?

- Tôn giả Kassapa, nay có những người bắt được một
tên ăn trộm phạm tội và đem đến cho tôi: "Thưa Tôn
chủ, đây là người ăn trộm phạm tội. Hãy hình phạt
anh ta như Ngài muốn." Tôi nói với họ như sau: "Các
khanh hãy lột da anh ta, để chúng ta có thể thấy linh
hồn của anh ta."

Chúng lột da của người ấy, nhưng chúng tôi không
thấy linh hồn của anh ta. Rồi tôi bảo họ: "Các khanh
hãy lột da trong của người ấy... cắt thịt... cắt gân...
cắt xương... đẻo cho đến xương tủy để chúng ta có
thể thấy linh hồn của anh ta." Họ đẻo cho đến xương
tủy của người ấy, nhưng chúng tôi không thấy linh
hồn của anh ta. Này Tôn giả Kassapa, sự kiện là như
vậy nên tôi chấp nhận: "Không có đời sau, không có
các loại hóa sanh, hành vi thiện ác không có quả
báo."

21. - Này Tôn chủ, tôi sẽ cho một ví dụ. Ở đời một số người có trí thức, nhờ ví dụ hiểu được ý nghĩa câu nói.

Này Tôn chủ, thuở xưa có người bện tóc thờ lửa, sống trong một ngôi nhà lá, tại một khu rừng. Này

MƯỜI HAI DUYÊN                                       7097

Tôn chủ, một số dân chúng di cư đến đấy. Vị lãnh
đạo của chúng, sau một đêm ở xung quanh cái cốc
của người bện tóc thờ lửa bèn bỏ đi. Này Tôn chủ,
người bện tóc thờ lửa suy nghĩ: "Nếu ta đến chỗ ở
của người lãnh đạo, ta có thể kiếm được một vài đồ
vật hữu dụng ở đó."

Rồi người bện tóc thờ lửa, dậy sớm đến chỗ ở của người lãnh đạo, và thấy một đứa hài nhi bị quăng nằm ngửa ở đó. Thấy vậy vị ấy nghĩ: "Thật không phải chút nào nếu ta để một hài nhi phải chết trong khi ta đang tìm kiếm. Ta hãy đem hài nhi này về cốc của ta, nuôi nó, săn sóc nó, cấp dưỡng nó". Rồi người bện tóc thờ lửa ấy đem đứa hài nhi ấy về cốc nuôi nó, săn sóc nó, cấp dưỡng nó. Khi đứa trẻ đến tuổi mười hay mười hai, người bện tóc thờ lửa có công việc phải đi xuống đồng bằng. Người bện tóc thờ lửa bảo đứa trẻ ấy: "Này con, ta muốn đi xuống đồng bằng, hãy chăm sóc ngọn lửa, đừng để nó tắt. Nếu lửa có tắt, đây là cai búa nhỏ, đây là củi, đây là đồ quây để nhóm lửa, hãy nhen lửa lại và chăm sóc ngọn lửa". Người bện tóc thờ lửa ấy, sau khi căn dặn đứa trẻ, bèn đi xuống đồng bằng.

Đứa trẻ mãi ham vui đùa khiến lửa tắt. Đứa trẻ suy nghĩ: "Cha ta có bảo ta: "Hãy chăm sóc ngọn lửa, đừng để nó tắt. Nếu con để tắt lửa, đây là cái búa nhỏ,

MƯỜI HAI DUYÊN                                       7098

đây là củi, đây là đồ quây để nhóm lửa lại." Vậy ta hãy nhen lửa lên và chăm sóc ngọn lửa." Rồi đứa trẻ ấy lấy búa chẻ đồ quây lửa với ý nghĩ: "Ta sẽ tìm thấy lửa." Nhưng lửa không có. Nó đem chẻ đồ quây lửa làm hai, làm ba, làm bốn,làm năm, làm mười, làm trăm, chẻ nhỏ vụn ra, lấy chày mà giã, và sau khi đã giã nhỏ, lại đem ra sàng trước gió lớn với ý nghĩ: "Ta sẽ tìm thấy lửa." Nhưng lửa không có.

Người bện tóc sau khi làm xong công việc ở đồng bằng, liền về cốc của mình và hỏi đứa bé: "Này con, sao con để tắt lửa thế này?" - "Thưa cha, con mãi ham chơi nên để lửa tắt. Rồi con suy nghĩ: "Cha đã bảo ta: "Hãy chăm sóc ngọn lửa, đừng để tắt nó. Nếu con để tắt lửa, đây là cái búa nhỏ, đây là củi, đây là đồ quây để nhen lửa. Hãy nhen lửa lại và chăm sóc ngọn lửa". Vậy ta hãy nhen lửa lên và chăm sóc ngọn lửa". Thưa cha, rồi con lấy búa nhỏ chẻ đồ quây lửa với ý nghĩ: "Ta sẽ tìm ra lửa." Nhưng con tìm không được lửa. Con đem chẻ đồ quây lửa, làm hai, làm ba, làm bốn, làm năm, làm mười, làm trăm, chẻ nhỏ vụn ra, lấy chày mà giã, và sau khi giã nhỏ, lại đem ra sàng trước gió lớn với ý nghĩ: "Ta sẽ tìm ra lửa," nhưng con không tìm được lửa".

Rồi người bện tóc thờ lửa ấy suy nghĩ: "Đứa trẻ này thật ngu si và kém thông minh. Sao lại đi tìm lửa

MƯỜI HAI DUYÊN                                      7099

một cách thiếu suy tư như thế này?" Trong khi đứa trẻ đứng nhìn, người ấy cầm đồ quây lửa, nhen lửa lên và nói với đứa trẻ: "Này con, nhen lửa phải làm như vậy đó, chớ không phải như con ngu si và kém thông minh, tìm lửa một cách thiếu suy tư."

Cũng vậy này Tôn chủ, Ngài ngu si, kém thông minh,
đi tìm đời sau một cách kém suy tư. Này Tôn chủ,
hãy từ bỏ ác kiến ấy! Chớ có tự dấn thân vào sự bất
an và đau khổ trường kỳ.

------------------------------------------------------

22. - Dầu Tôn giả Kassapa có nói như vậy, Tôi cũng
không thể từ bỏ ác tà kiến này. Vua Pasenadi nước
Kosala và vua các nước ngoài đã biết tôi như sau:
"Tôn chủ Pàyàsi có quan điểm, có tri kiến như thế
này: "Không có đời sau, không có các loại hóa sanh,
hành vi thiện ác không có quả báo." Tôn giả Kassapa,
nếu tôi từ bỏ ác tà kiến ấy người ta sẽ phê bình tôi
như sau: "Tôn chủ Pàyà thật là ngu si, kém thông
minh, chấp kiến một cách sai lạc." Vì tức giận, nên
tôi phải chấp chặt tà kiến ấy. Vì lừa gạt nên tôi
phải chấp chặt tà kiến ấy. Vì tự trọng nên tôi phải
chấp chặt tà kiến ấy.

23. - Vậy này Tôn chủ, tôi sẽ cho Ngài một ví dụ. Ở đời một số người có trí, nhờ ví dụ mà hiểu ý nghĩa

MƯỜI HAI DUYÊN                                           7100

lời nói.

Này Tôn chủ, thuở xưa, một đoàn lữ hành lớn gồm một ngàn cỗ xe đi từ phương Đông quốc độ qua phương Tây quốc độ. Đi đến chỗ nào, đoàn lữ hành ấy cũng tiêu thụ rất mau cỏ, củi, nước và cây lá xanh tươi. Đoàn lữ hành ấy có hai vị lãnh đạo, một vị lãnh đạo năm trăm cổ xe, một vị lãnh đạo năm trăm cổ xe. Hai vị lãnh đạo đoàn lữ hành suy nghĩ như sau: "Đoàn lữ hành lớn này gồm có một ngàn cỗ xe. Chỗ nào chúng ta đi tới thì đoàn tiêu thụ rất mau cỏ, củi, nước và cây lá xanh tươi. Vậy chúng ta hãy chia đoàn lữ hành này thành hai, mỗi đoàn có năm trăm cỗ xe."

Rồi hai vị lãnh đạo ấy chia đoàn lữ hành thành hai,
một đoàn có năm trăm cỗ xe, một đoàn có năm trăm
cỗ xe. Rồi một vị lãnh đạo thâu lượm rất nhiều cỏ,
củi, nước và cho đoàn lữ hành chuyển bánh. Sau khi
đi hai, ba ngày, vị lãnh đạo ấy thấy một người da đen,
mắt đỏ, mang theo ống tên, đeo vòng hoa súng, áo
quần ướt, tóc ướt, đánh một cỗ xe do lừa kéo, bánh
xe dính đầy bùn và đi từ phía trước đi lại. Thấy vậy,
người lãnh đạo hỏi:

"- Bạn từ phương nào đến?

"- Từ nơi quốc độ kia đến.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      7101

"- Bạn sẽ đi đâu?

"- Sẽ đi đến địa phương tên này.

"- Bạn có thấy, trong khu rừng trước mặt, có mưa to gần đây không?

"- Thưa bạn, trong khu rừng trước mặt có mưa to,
đường sa đầy sũng những nước, có nhiều cỏ, nhiều
củi và nhiều nước. Hãy quăng bỏ cỏ, củi và nước cũ
đi, để cỗ xe được nhẹ và đi cho mau. Chớ có làm cho
đoàn xe mệt nhọc."

Khi ấy người lãnh đạo nói với những người đánh xe:

"- Này các Bạn, người này nói như sau: Trong khu
rừng trước mặt có mưa to, đường sá đầy sũng nước,
có nhiều cỏ, nhiều củi và nhiều nước. Hãy quăng bỏ
cỏ, củi và nước cũ đi, để cỗ xe được nhẹ và đi cho
mau. Chớ có làm cho đoàn xe mệt nhọc." Vậy các
bạn hãy quăng cỏ, củi và nước cũ đi, để đoàn xe đi
với những cỗ xe nhẹ hơn.

"- Thưa Bạn, vâng!"

Những người đánh xe vâng theo lời vị lãnh đạo đoàn lữ hành, quăng cỏ, củi và nước cũ đi và dẫn đoàn xe đi với những cỗ xe nhẹ hơn. Nhưng khi đi đến trạm

MƯỜI HAI DUYÊN                                   7102

nghỉ thứ nhất, họ không thấy cỏ, củi hay nước, trạm thứ hai cũng vậy... trạm thứ ba cũng vậy... trạm thứ tư cũng vậy... trạm thứ năm cũng vậy... trạm thứ sáu cũng vậy... trạm thứ bảy cũng vậy, họ không thấy cỏ, củi hay nước. Tất cả đều gặp sự bất hạnh và tai nạn. Tất cả người và vật trong lữ đoàn ấy, đều bị con Dạ xoa, phi nhân ăn thịt, chỉ còn xương để lại.

Khi người lãnh đạo đoàn thứ hai được biết: "Nay
đoàn kia đi đã khá xa", bèn cho thâu lượm nhiều cỏ,
củi và nước và cho đoàn khởi hành. Sau khi đi hai,
ba ngày, vị lãnh đạo ấy thấy một người da đen, mắt
đỏ, mang theo ống tên, đeo vòng hoa súng, áo quần
ướt, tóc ướt, đánh một cỗ xe do lừa kéo, bánh xa dính
đầy bùn và đi từ phía trước đi lại. Thấy vậy người
lãnh đạo hỏi:

"- Bạn từ phương nào đến?

"- Từ nơi quốc độ kia đến.

"- Bạn sẽ đi đâu?

"- Sẽ đi đến địa phương tên này.

"- Bạn có thấy trong khu rừng trước mặt, có mưa to gần đây không?

MƯỜI HAI DUYÊN                                     7103

"- Thưa Bạn, trong khu rừng trước mặt, có mưa to,
đường sá đầy sũng những nước, có nhiều cỏ, nhiều
củi và nhiều nước. Hãy quăng bỏ cỏ, củi và nước cũ
đi, để cỗ xe được nhẹ và đi cho mau. Chớ có làm cho
đoàn xe mệt nhọc.

Khi ấy người lãnh đạo nói với những người đánh xe:

"- Này các Bạn, người này nói như sau: Trong khu rừng trước mặt có mưa to, đường sá đầy sũng nước, có nhiều cỏ, nhiều củi và nhiều nước. Hãy bỏ cỏ, củi và nước cũ đi, để cổ xe được nhẹ và đi cho mau. Chớ làm cho đoàn xe mệt nhọc." Nhưng này các Bạn, người ấy không phải là bạn của chúng ta, cũng không phải là bà con ruột thịt, làm sao chúng ta có thể tin người ấy được? Chớ quăng bỏ các thứ cỏ, củi và nước đã dự trữ từ trước. Hãy cho đoàn lữ hành tiến tới với các hàng hóa đã được mang theo, chúng ta không quăng bỏ đi các vật đang dự trữ từ trước.

"- Thưa Bạn, vâng."

Những người đánh xe ấy, vâng theo lời người lãnh đạo, cho đoàn lữ hành tiến tới với những hàng hóa đã mang theo. Đến trạm nghĩ thứ nhất những người này không thấy cỏ, củi hay nước, đến trạm thứ hai cũng vậy... trạm thứ ba cũng vậy... trạm thứ tư cũng vậy.... trạm thứ năm cũng vậy... trạm thứ sáu cũng

MƯỜI HAI DUYÊN                                    7104

vậy.... trạm thứ bảy cũng vậy... chúng không thấy cỏ,
củi hay nước, nhưng chúng thấy đoàn lữ hành trước
bị lâm vào tai nạn. Những người và thú vật trong
đoàn lữ hành kia, chúng thấy các bộ xương do con
Dạ xoa phi nhân ấy ăn thịt.

Rồi người lãnh đạo nói với các người đánh xe:

"- Này các Bạn, đoàn lữ hành ấy bị lâm nạn vì bị
người lãnh đạo ngu si như vậy hướng dẫn. Vậy này
các bạn, hãy bỏ đi những vật hạng ít giá trị của đoàn
lữ hành này, hãy đem theo những vật hạng đắt giá
của đoàn lữ hành kia!

"- Thưa Bạn, vâng!"

Những người đánh xe ấy vâng theo người lãnh đạo
quăng bỏ đi những vật hạng ít giá trị của đoàn lữ
hành của mình, đem đi theo những vật hạng đắt giá
của đoàn lữ hành kia và đi qua bãi sa mạc ấy một
cách an toàn, vì được hướng dẫn bởi một vị lãnh đạo
sáng suốt.

Cũng vậy này Tôn chủ, người ngu si không có trí sẽ gặp nạn vì đã đi tìm kiếm đời sau một cách thiếu suy tư, giống như người lãnh đạo đoàn lữ hành kia. Những ai tự nghĩ có thể tin bất cứ điều gì được nghe sẽ gặp hoạn nạn như những người đánh xe kia.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     7105

Này Tôn chủ, hãy từ bỏ ác tà kiến ấy. Này Tôn chủ, hãy từ bỏ ác tà kiến này. Chớ để chúng đưa Ngài vào đau khổ bất hạnh lâu dài!"

--------------------------------------------

24. - Dầu Tôn giả Kassapa có nói như vậy, tôi cũng không thể từ bỏ ác tà kiến này. Vua Pasenadi nước Kasala là vua các nước ngoài đã biết tôi như sau: "Tôn chủ Pàyàsi có quan điểm, có tri kiến như thế này: "Không có đời sau, không có các loại hóa sanh, hành vi thiện ác không có quả báo." Tôn giả Kassapa, nếu tôi từ bỏ ác kiến ấy người ta sẽ phê bình tôi như sau: "Tôn chủ Pàyàsi thật là ngu si, kém thông minh, chấp kiến một cách sai lạc." Vì tức giận nên tôi phải chấp chặt tà kiến sai lạc." Vì tức giận nên tôi phải chấp chặt tà kiến ấy. Vì tự trọng nên tôi phải chấp chặt tà kiến ấy.

25. - Này Tôn chủ, vậy tôi sẽ kể một ví dụ. Ở đời nhờ ví dụ, một số người có trí hiểu được ý nghĩa lời nói.

Thuở xưa có một người nuôi heo đi từ làng của mình đến một làng khác. Ở tại đấy, ông ta thấy một đống phân khô bị quăng bỏ. Thấy vậy, nó tự nghĩ: "Đống phân khô khá nhiều bị quăng bỏ đi có thể làm đồ ăn cho các con heo của ta. Vậy ta hãy mang đống phân khô này đi." Rồi ông ta trải áo choàng của nó mang

MƯỜI HAI DUYÊN                                     7106

đống phân khô lại, cột thành một gói đặt trên đầu rồi đi. Đi giữa đường, một cơn mưa lớn trái mùa xẩy ra. Ông mang bọc phân ấy đi, với phân thấm ướt tiết ra và chảy thành giọt, làm ông lem lấm phân cho đến đầu móng tay. Mọi người thấy ông liền nói: "Ông có thật sự điên, thật sự khùng chăng? Làm sao ông lại mang bọc phân ấy đi, với nước phân thấm ướt tiết ra và chảy thành giọt, làm người lem lấm phân cho đến đầu móng tay." - Chính các Người mới thật sự điên, chính các Người mới thật sự khùng. Chính nhờ như thế này, các con heo của tôi mới có đồ ăn."

Cũng vậy này Tôn chủ, Ngài nói chẳng khác gì ví dụ người mang phân này. Này Tôn chủ, hãy từ bỏ ác tà kiến ấy. Này Tôn chủ, hãy từ bỏ ác kiến ấy. Chớ để chúng đưa Ngài vào đau khổ, bất hạnh lâu dài.

---------------------------------------

26. - Dầu Tôn giả Kassapa có nói như vậy, tôi cũng không thể từ bỏ ác tà kiến này. Vua Pasenadi nước Kosala và vua các nước ngoài đã biết tôi như sau: "Tôn chủ Pàyàsi có quan điểm, có tri kiến như thế này: "Không có đời sau, không có các loại hóa sanh, hành vi thiện ác không có quả báo". Tôn giả Kassapa, nếu tôi từ bỏ ác tà kiến ấy người ta sẽ phê bình tôi như sau: "Tôn chủ Pàyàsi thật là ngu

MƯỜI HAI DUYÊN                                     7107

si, kém thông minh, chấp kiến một cách sai lạc." Vì
tức giận nên tôi phải chấp chặt tà kiến ấy. Vì lừa
gạt nên tôi phải chấp chặt tà kiến ấy. Vì tự trọng
nên tôi phải chấp chặt tà kiến ấy.

27. - Này Tôn chủ, vậy tôi sẽ kể một ví dụ. Ở đời nhờ ví dụ, một số người có trí hiểu được ý nghĩa lời nói.

Thuở xưa, có hai người đánh bạc đổ con xúc xắc. Một con bạc mỗi lần thua liền ngậm con xúc xắc thất bại. Con bạc thứ hai thấy con bạc ấy mỗi lần thua liền ngậm con xúc xắc thất bại. Thấy vậy người này bàn với người kia: "Này Bạn, Bạn đã thắng rõ ràng. Bạn hãy đưa cho tôi các con xúc xắc để đi làm lễ tế." - " Thưa Bạn, vâng!", con bạc ấy liền đưa các con xúc xắc cho con bạc kia. Người này bèn lấy thuốc độc thoa vào các con xúc xắc và nói với người kia: "Này Bạn, hãy chơi đổ các con xúc xắc." - "Thưa Bạn, vâng!", con bạc ấy vâng theo lời của con bạc kia. Lần thứ hai, hai con bạc ấy đổ con xúc xắc, lần thứ hai, con bạc này mỗi lần thua liền ngậm con xúc xắc thất bại. Con bạc thứ hai thấy con bạc kia, lần thứ hai, mỗi lần thua ngậm con xúc xắc thất bại. Thấy vậy, người ấy nói với con bạc kia:

Con người không được biết. Con xúc xắc được ngậm,

MƯỜI HAI DUYÊN                                     7108

Đã được bôi thoa nhiều,
Với thuốc độc đốt cháy.
Hãy ngậm đi, ngậm đi,
Con bạc ác độc kia!
Ngậm xong nhà Ngươi phải
Đau đớn vô cùng tận.

Cũng vậy này Tôn chủ. Ngài nói chẳng khác gì ví dụ người đánh bạc. Này Tôn chủ, hãy từ bỏ ác tà kiến ấy. Này Tôn chủ, hãy từ bỏ ác tà kiến ấy. Chớ để chúng đưa Ngài vào đau khổ, bất hạnh lâu dài.

----------------------------------------------

28. - Dầu Tôn giả Kassapa có nói như vậy, tôi cũng không thể từ bỏ ác tà kiến này.

Vua Pasenadi nước Kosala và vua các nước ngoài đã biết tôi như sau: "Tôn chủ Pàyàsi có quan điểm, có tri kiến như thế này: "Không có đời sau, không có các loại hóa sanh, hành vi thiện ác không có quả báo!" Tôn giả Kassapa, nếu tôi từ bỏ ác tà kiến ấy, người ta sẽ phê bình tôi như sau: "Tôn chủ Pàyàsi thật ngu si, kém thông minh, chấp kiến một cách sai lạc". Vì tức giận nên tôi phải chấp chặt tà kiến ấy. Vì lường gạt nên tôi phải chấp chặt tà kiến ấy. Vì tự trọng nên tôi phải chấp chặt tà kiến ấy!

MƯỜI HAI DUYÊN                                    7109

29. - Này Tôn chủ, vậy tôi sẽ kể một ví dụ. Ở đời nhờ ví dụ, một số người có trí hiểu được ý nghĩa lời nói.

Thuở xưa, một quốc gia dời đi chỗ khác. Một người
nói với các bạn thuộc hạ của mình: "Này các Bạn,
chúng ta hãy đi đến quốc gia kia, rất có thể chúng ta
tìm được tiền bạc của cải." Thưa Bạn, vâng!", các
thuộc hạ vâng lời người bạn kia. Họ đi đến quốc gia
kia, và đến một đường làng. Họ thấy một đống gai,
quăng bỏ. Thấy vậy, một người bạn nói với các
người kia: "Đây là một đống gai quăng bỏ. Bạn hãy
nhóm lại thành một bó. Tôi cũng nhóm lại thành một
bó gai. Chúng ta hãy đem bó gai ấy đi." - "Thưa Bạn,
vâng!", người bạn này vâng theo người bạn kia và
cột bó gai lại.

Họ mang hai bó gai, và đi đến một làng khác. Họ
thấy một đống dây gai quăng bỏ. Thấy vậy một
người bạn nói với người kia: "Đống dây gai quăng
bỏ này thật đúng với điều chúng ta muốn làm với bó
dây gai ấy. Vậy ban hãy nhóm lại thành một bó dây
gai. Tôi cũng nhóm lại thành một bó dây gai. Chúng
ta hãy đem hai bó dây gai ấy đi." - "Này Bạn, tôi đem
đống gai này từ xa lại, và đống gai được bó buộc kỹ
lưỡng. Đối với tôi, như vậy là vừa đủ, bạn hãy tự biết
(mà làm)." Và người bạn trước quăng bó cây gai và
lấy đống dây gai.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      7110

Rồi họ đến một con đường khác. Ở đấy họ thấy
nhiều vải gai được quăng bỏ. Thấy vậy, một người
bạn nói với người kia: "Nhiều vải gai được quăng bỏ
này thật đúng với điều chúng ta muốn làm với cây
gai hoặc với dây gai. Vậy Bạn hãy quăng bỏ bao cây
gai, và tôi sẽ quăng bỏ bao dây gai. Hai chúng ta sẽ
mang bao vải gai này mà đi." - "Này Bạn, tôi đem
đóng dây gai này từ xa lại và đống gai được buộc bó
kỹ lưỡng. Đối với tôi, như vậy là vừa đủ. Bạn hãy tự
biết (mà làm)." Và người bạn trước quăng bỏ dây gai
và lấy bó vải gai.

Rồi họ đến một con đường khác. Ở đây họ thấy nhiều sồ ma được quăng bỏ. Sau khi thấy...

...nhiều dây sồ ma được quăng bỏ. Sau khi thấy...

...nhiều vải sồ ma được quăng bỏ. Sau khi thấy...

...nhiều cây bông được quăng bỏ. Sau khi thấy...

...nhiều vải bông được quăng bỏ... Sau khi thấy...

...nhiều sắt được quăng bỏ. Sau khi thấy...

...nhiều đồng được quăng bỏ. Sau khi thấy...

...nhiều thiếc được quăng bỏ. Sau khi thấy...

MƯỜI HAI DUYÊN                                       7111

...nhiều chì được quăng bỏ. Sau khi thấy...

...nhiều bạc được quăng bỏ. Sau khi thấy...

...nhiều vàng được quăng bỏ. Thấy vậy một người bạn nói với người bạn kia: "Nhiều vàng được quăng bỏ này thật đúng với điều chúng ta muốn làm với cây gai hay với dây gai, hay với vải sồ ma, hay với cây bông, hay với giây bông, hay với vải bông, hay với sắt, hay với đồng, hay với thiết, hay với chì, hay bới bạc. Vậy bạn hãy quăng bỏ bao cây gai, và tôi sẽ quăng bỏ bao bạc. Hai chúng ta sẽ mang bao vàng mà đi." - "Này ban, tôi đem bao cây gai này từ xa lại, và đống gai được bó buộc kỹ lưỡng. Đối với tôi, như vậy là vừa đủ. Bạn hãy tự biết (mà làm)." Và người bạn trước quăng bao bạc và lấy bao vàng.

Cả hai về đến làng của mình. Người bạn đem bao cây
gai về, cha mẹ người ấy không được vui vẻ, vợ con
người ấy không được vui, bạn bè người ấy không
được vui vẻ, và do vậy anh ta không được hạnh phúc,
hoan hỷ. Còn người bạn đem bao vàng về, cha mẹ
người ấy được vui vẻ, vợ con người ấy được vui vẻ,
bạn bè người ấy được vui vẻ và do vậy người ấy được
hạnh phúc hoan hỷ.

Cũng vậy Tôn chủ, Ngài nói không khác gì ví dụ người mang bao cây gai. Này Tôn chủ, hãy từ bỏ ác

MƯỜI HAI DUYÊN                                      7112

tà kiến ấy. Này Tôn chủ, hãy từ bỏ ác tà kiến ấy. Chớ để chúng đưa Ngài vào đau khổ, bất hạnh lâu dài.

------------------------------------------

30. - Với ví dụ đầu tiên của Tôn giả Kassapa tôi
đã hoan hỷ, thỏa mãn, nhưng tôi muốn nghe
những câu hỏi đáp thông minh ấy vì tôi xem Tôn
giả Kassapa như người đáng được đối lập.

Thật kỳ diệu thay, Tôn giả Kassapa! Thật hy hữu
thay, Tôn giả Kassapa! Tôn giả Kassapa, như một
người giơ ra vật gì bị che kín, hay như người hướng
dẫn cho kẻ bị lạc đường, hay như người đem đèn vào
trong bóng tối cho người có mắt được thấy sắc, cũng
vậy Chánh pháp được Tôn giả Kassapa dùng nhiều
phương tiện trình bày. Tôn giả Kassapa, nay con quy
y Thế Tôn Gotama, quy ý Pháp, quy y chúng Tỷ kheo
Tăng, Tôn giả Kassapa, hãy nhận con làm đệ tử cư
sĩ, từ nay cho đến trọn đời xin nhận Ngài làm chỗ y
chỉ.

- Tôn giả Kassapa, con muốn tổ chức một đại lễ tế đàn. Tôn giả Kassapa hãy giảng dạy cho con để con được hưởng hạnh phúc an lạc lâu dài.

31. - Này Tôn chủ, tại tế đàn có trâu bò bị giết, hay các loại sinh vật khác bị giết, và những ai tham dự tế

MƯỜI HAI DUYÊN                                      7113

đàn ấy là những vị có tà kiến, tà tư duy, tà ngữ, tà nghiệp, tà mạng, tà tinh tấn, tà niệm, tà định, này Tôn chủ, tế đàn ấy không đem lại quả báo lớn, lợi ích lớn, danh tiếng lớn, không được quảng bá rộng lớn.

Này Tôn chủ, cũng như người làm ruộng đi vào rừng
đem theo hột giống và cày. Và trên một khoảng đất
không cày bừa, không có màu mỡ, giữa những gốc
cây chưa được đào lên, người ấy gieo những hột
giống xuống, những hột giống ấy bị hư sứt, bị thúi
mục, bị gió và sức nóng phá hại, trái mùa, không có
điều kiện thuận tiện, và thần mưa không cho mưa
đúng thời. Vậy các hột giống ấy có thể lớn lên,
trưởng thành lên và sum sê hoa lá lên hoặc người làm
ruộng ấy gặt hái được nhiều kết quả hơn?

- Tôn giả Kassapa, không thể được.

- Cũng vậy, này Tôn giả, tại tế đàn nào có trâu bò bị giết hay các loại dê bị giết, hay gà và heo bị giết, hay các loại sinh vật khác bị giết, và những ai tham dự tế đàn ấy là những vị có tà kiến, từ tư duy, tà tinh tấn, tà niệm, tà định. Này Tôn chủ, tế đàn ấy không đem lại quả báo lớn, lợi ích lớn, danh tiếng lớn, không đượng quảng bá rộng lớn.

- Này Tôn chủ, tại tế đàn nào không có trâu bò bị giết, không có các loại dê bị giết, không có gà heo bị

MƯỜI HAI DUYÊN                                        7114

giết, không có các loại sanh vật khác bị giết, và
những ai tham dự tế đàn ấy là những vị có Chánh
kiến, Chánh tư duy, Chánh ngữ, Chánh nghiệp,
Chánh mạng, Chánh tin tấn, Chánh niệm, Chánh
định; này Tôn chủ, tế đàn ấy đem lại quả báo lớn, lợi
ích lớn, danh tiếng lớn, được quảng bá rộng lớn.

Này Tôn chủ, cũng như một người làm ruộng đi vào
rừng đem theo hột giống và cày. Và trên một khoảng
đất có cày bừa, có màu mỡ, giữa những gốc cây đã
được đào lên, người ấy gieo những hột giống xuống,
những hột giống ấy không bị hư sứt, không bị thúi
mục, không bị gió và sức nóng phá hại, thuận mùa,
có điều kiện thuận lợi và thần mưa cho mưa đúng
thời. Vậy các hột giống ấy có thể lớn lên, trưởng
thành lên, sum sê hoa lá, hoặc làm ruộng gặt hái được
nhiều kết quả hơn?

- Tôn giả Kassapa, thật được như vậy.

- Cũng vậy, này Tôn chủ, tại tế đàn nào mà không có trâu bò bị giết, không có các loại dê bị giết, không có gà heo bị giết, không có các loại sanh vật khác bị giết, và những ai tham dự tế đàn ấy là những vị có Chánh kiến, Chánh tư duy, Chánh ngữ, Chánh nghiệp, Chánh mạng, Chánh tinh tấn, Chánh niệm, Chánh định; này Tôn chủ, tế đàn ấy đem lại quả báo

MƯỜI HAI DUYÊN                                       7115

lớn, lợi ích lớn, danh tiếng lớn, được quảng bá rộng lớn.

32. Rồi Tôn chủ Pàyàsi tổ chức bố thí cho các vị Sa
môn, Bà la môn, cho những người nghèo, những
người vô gia cư, những người ăn mày. Trong cuộc
bố thí này, các món ăn như thế này được đem cho,
như cháo, đồ ăn phế thải, vải thô với những viền
bằng hình tròn. Trong cuộc bố thí này, có vị thanh
niên tên Uttàra, sau khi cuộc bố thí đã xong, có nói
ngạo: "Với cuộc bố thí này, ta được gặp Tôn chủ
Pàyàsi trong đời này, nhưng không gặp trong đời
sau,". Tôn chủ Pàyàsi liền cho mời thanh niên Uttàra
và nói:

- Này Thân hữu Uttàra, có thật chăng, sau khi cuộc
bố thí đã xong, Ngươi có nói ngạo: "Với cuộc bố thí
này, ta gặp được Tôn chủ Pàyàsi trong đời này,
nhưng không gặp trong đời sau"?

- Thật có vậy, này Tôn chủ!

- Này Thân hữu Uttàra, tại sao, sau cuộc bố thí Ngươi
lại nói ngạo như vậy: "Với cuộc bố thí này, ta được
gặp Tôn chủ Pàyàsi trong đời này, nhừng không gặp
trong đời sau"? Này Thân hữu Uttàra, có phải chúng
ta đi tìm công đức đều trông mong kết quả của cuộc
bố thí?

MƯỜI HAI DUYÊN                                     7116

- Này Tôn chủ, trong cuộc bố thí của Ngài, các món
ăn như thế này được đem cho, như cháo, đồ ăn phế
thải, các món ăn này được Ngài không muốn lấy bàn
chân của Ngài đụng đến, huống nữa là ăn; vải thô với
những nền bằng hình tròn, các thứ vải này Ngài
không muốn lấy bàn chân của Ngài đụng đến, huống
nữa là mặc. Tôn chủ, Ngài là người thân và kính mến
của chúng tôi. Như thế nào, chúng tôi có thể phối
hợp cái gì thân yêu và kính mến với cái gì không thân
yêu?

- Vậy này Thân hữu Uttàra, hãy phân phát các món ăn giống như các món tôi ăn, hãy phân phát các vải mặc, giống như các thứ vải mà tôi mặc.

- Xin vâng, Tôn chủ!

Thanh niên Uttàra vâng theo lời Tôn chủ Pàyàsi, đem
phân phát những món ăn giống như các món tôn chủ
Pàyàsi ăn, đem phân phát các thứ vải, giống như các
thứ vải tôn chủ Pàyàsi mặc.

Tôn chủ Pàyàsi vì đã bố thí không được cho hoàn bị,
vì đã bố thí không tự tay mình làm, vì đã bố thí không
có suy tư, vì đã bố thí các đồ vật phế thải, sau khi
thân hoại mạng chung, được sanh nhập chúng với
Bốn Đại Thiên vương, trong cung điện trống không
của Serisaka.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      7117

Còn thanh niên Uttàra, bị bỏ qua trong cuộc bố thí
này, vì đã bố thí một cách hoàn bị, vì đã bố thí tự tay
mình làm, vì đã bố thí có suy tư, vì đã bố thí các đồ
không phế thải, sau khi thân hoại mạng chung, được
sanh lên thiện thú, Thiên giới nhập chúng với chư
Thiên ở Tam thập tam thiên.

33. Lúc bấy giờ Tôn giả Gavampati (Ngưu Chủ)
thường hay đi nghỉ trưa trong cung điện trống không
của Serisaka, đảnh lễ ngài, và đứng một bên. Tôn giả
Gavampati nó với Thiên tử Pàyàsi đang đứng một
bên.

- Bạch Tôn giả, con là tôn chủ Pàyàsi.

- Này Hiền giả, có phải Ngươi có tà kiến như sau: "Không có đời sau, không có các loại hóa sanh, hành vi thiện ác không có quả báo"?

- Bạch Tôn giả, con có tà kiến như vậy: "Không có đời sau, không có các loại hóa sanh, hành vi thiên ác không có quả báo", nhưng nhờ tôn giả Kumàra Kassapa, con tự thoát ly ra khỏi ác tà kiến ấy.

- Này Hiền giả, còn thanh niên Uttàra bị bỏ qua trong cuộc bố thí này, được thác sanh ở đâu?

- Bạch Tôn giả, thanh niên Uttàra bị bỏ qua trong

MƯỜI HAI DUYÊN                                       7118

cuộc bố thì này, vì đã bố thí một cách hoàn bị, vì đã bố thí tự tay mình làm, vì đã bố thí có suy tư, vì đã bố thí các đồ không phế thải, sau khi thân hoại mạng chung, được sanh lên thiện thú, Thiên giới, nhập chúng với chư Thiên ở Tam thập tam thiên.

Còn con, vì đã bố thí không tự tay mình làm, vì đã
bố thí không có suy tư, vì đã bố thí các đồ phế thải,
sau khi thân hoại mạng chung, được sanh nhập chúng
với Bốn Đại Thiên vương, trong cung điện trống
không của Serasaka.

Do vậy, bạch Tôn giả Gavampati, hãy đi đến thế giới loài Người và nói như sau: "Hãy bố thí một cách hoàn bị, hãy bố thí với tự tay mình làm, hãy bố thí một cách có suy tư, hãy bố thí với đồ không phế thải. Tôn chủ Pàyàsi, vì bố thí không hoàn bị, vì bố thí không tự tay mình làm, vì bố thí không có suy tư, vì bố thí các đồ phế thải, sau khi thân hoại mạng chung, được sanh nhập chúng với Bốn Đại Thiên vương trong cung điện trống không của Serisaka. Còn thanh niên Uttàra, bị bỏ qua trong cuộc bố thí này, vì đã bố thí một cách hoàn bị, vì đã bố thí tự tay mình làm, vì bố thí một cách có suy tư, vì bố thí các đồ không phế thải, sau khi thân hoại mạng chung, được sanh lên thiện thú, Thiên giới, nhập chúng với chư Thiên ở Tam thập tam thiên".

MƯỜI HAI DUYÊN                                       7119

34. Rồi Tôn giả Gavampati đi vào trong thới giới loài Người và nói như sau: "Hãy bố thí một cách hoàn bị. Hãy bố thí với tự tay mình làm. Hãy bố thí một cách có suy tư. Hãy bố thí các đồ không phế thải. Tôn chủ Pàyàsi, vì bố thí không hoàn bị, vì bố thí không tự tay mình làm, vì bố thí không có suy tư, vì bố thí đồ phế thải, sau khi thân hoại mạng chung, được sanh nhập chúng với Bốn Đại Thiên vương, trong cung điện trống không của Serisaka. Còn thanh niên Uttàra, bị bỏ qua trong một cuộc bố thí này, vì đã bố thí một cách có hoàn bị, vì đã bố thí với tự tay mình làm, vì đã bố thí một cách suy tư, vì đã bố thí với các đồ không phế thải, sau khi thân hoại mạng chung, được sanh lên thiện thú, Thiên giới, nhập chúng với chư Thiên ở Tam thập tam thiên".

MƯỜI HAI DUYÊN                                       7120

789 Thủ -- Tà kiến - Đem lại bất hạnh cho nhiều người - Kinh MỘT PHÁP – Tăng I, 71

MỘT PHÁP – Tăng I, 71

1. - Có một người, khi xuất hiện ở đời, sự xuất hiện đưa lại bất hạnh cho đa số, bất lạc cho đa số, bất lợi cho đa số, đưa đến bất hạnh, đau khổ cho chư Thiên và loài Người. Một người ấy là ai? Người có tà kiến, người có điên đảo kiến. Người ấy làm cho đông người xa lìa diệu pháp, an trú phi pháp. Chính một người này, này các Tỷ-kheo, khi xuất hiện ở đời, sự xuất hiện đưa lại bất hạnh cho đa số, bất lạc cho đa số, bất lợi cho đa số, đưa đến bất hạnh, đau khổ cho chư Thiên và loài Người.

2. Có một người, khi xuất hiện ở đời, sự xuất hiện đưa đến hạnh phúc cho đa số, an lạc cho đa số, lợi ích cho đa số, đưa đến hạnh phúc, an lạc cho chư Thiên và loài Người. Một người ấy là ai? Người có chánh kiến, người không có điên đảo kiến. Người ấy làm cho đông người xa lìa phi pháp, an trú diệu pháp. Chính một người này, này các Tỷ-kheo, khi xuất hiện ở đời, sự xuất hiện đưa đến hạnh phúc cho đa số, an

MƯỜI HAI DUYÊN                                      7121

lạc cho đa số, lợi ích cho đa số, đưa đến hạnh phúc, an lạc cho chư Thiên và loài Người.

3. Ta không thấy một pháp nào khác, lại phạm tội lớn, như tà kiến. Tối thắng tà kiến, này các Tỷ-kheo, là phạm tội lớn.

4. Ta không thấy một pháp nào khác, được tuân theo đưa đến bất hạnh cho đa số, bất lạc cho đa số, thất lợi cho đa số, đem đến bất hạnh, bất lạc cho chư Thiên và loài Người, này các Tỷ-kheo, như kẻ ngu si.

Ví như, này các Tỷ-kheo, tại cửa sông có đặt một cái
nơm bẫy cá, đem lại bất hạnh đau khổ, tổn thương,
tổn hại cho nhiều cá. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, kẻ
ngu si Makkhali xuất hiện ở đời, Ta nghĩ rằng như là
một cái nôm bẫy cá cho loài Người, đưa đến bất
hạnh, bất lạc, bất lợi, đau khổ, tổn thương, tổn hại
cho nhiều loại hữu tình.

----------------

5. Ai khuyến khích chấp nhận một pháp luật được
vụng thuyết, thời người khuyến khích và người được
khuyến khích như vậy tuân hành, tất cả đều đem lại
nhiều vô phước. Vì cớ sao? Vì pháp được vụng
thuyết.

MƯỜI HAI DUYÊN                                       7122

6. Ai khuyến khích chấp nhận một pháp luật được
khéo thuyết, thời người khuyến khích và người được
khuyến khích như vậy tuân hành, tất cả đều đem lại
nhiều phước đức. Vì cớ sao? Vì pháp được khéo
thuyết.

7. Trong một pháp luật được vụng thuyết, này các
Tỷ-kheo, ước lượng của sự bố thí, do người cho biết,
chớ không phải do người nhận. Vì cớ sao? Vì pháp
được vụng thuyết.

8. Trong một pháp luật được khéo thuyết, này các
Tỷ-kheo, ước lượng của sự bố thí, do người nhận
biết, không phải do người cho. Vì cớ sao? Vì pháp
được khéo thuyết.

9. Trong một pháp luật được vụng thuyết, này các Tỷ-kheo, người tinh cần tinh tấn sống đau khổ. Vì cớ sao? Vì pháp được vụng thuyết.

10. Trong một pháp luật được khéo thuyết, này các Tỷ-kheo, người biếng nhác sống đau khổ. Vì cớ sao? Vì pháp được khéo thuyết.

11. Trong một pháp luật được vụng thuyết, này các Tỷ-kheo, ai sống biếng nhác, người ấy sống an lạc. Vì cớ sao? Vì pháp được vụng thuyết.

MƯỜI HAI DUYÊN                                    7123

12. Trong một pháp luật được khéo thuyết, này các Tỷ-kheo, ai sống tinh cần tinh tấn, người ấy sống an lạc. Vì cớ sao? Vì pháp được khéo thuyết.

-----------------

13. Ví như, này các Tỷ-kheo, một ít phân có mùi hôi
thúi. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Ta không tán thán
về hiện hữu dầu cho có ít thôi, cho đến chỉ trong thời
gian búng móng tay.

14-17. Ví như, này các Tỷ-kheo, một ít nước tiểu có
mùi hôi thúi...một ít nước miếng có mùi hôi
thúi......một ít mủ có mùi hôi thúi......một ít máu có
mùi hôi thúi. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Ta không
tán thán về hiện hữu, dầu cho có ít thôi, cho đến chỉ
trong thời gian búng móng tay.

MƯỜI HAI DUYÊN                                      7124

790 Thủ -- Tà kiến - Đem lại bất hạnh cho nhiều người - Kinh VỊ TRƯỞNG LÃO – Tăng II, 493

VỊ TRƯỞNG LÃO – Tăng II, 493

1. - Thành tựu năm pháp này, này các Tỷ-kheo, Tỷ- kheo Trưởng lão đem lại bất hạnh cho đa số, đem lại không an lạc cho đa số, đem lại không lợi ích, bất hạnh, đau khổ cho chư Thiên và loài Người.

2. Thế nào là năm?

- Trưởng lão là bậc kỳ cựu, xuất gia đã lâu ngày,
được nhiều người biết đến, có danh vọng, được
một số đông người tại gia, xuất gia đoanh vây,
nhận được các vật dụng cần thiết như y, đồ ăn khất
thực, sàng tọa, dược phẩm trị bệnh. Bậc nghe
nhiều, thọ trì điều được nghe, tích tập điều được
nghe. Các pháp sơ thiện, trung thiện, hậu thiện, có
nghĩa, có văn, đề cao đời sống Phạm hạnh hoàn
toàn đầy đủ thanh tịnh, những pháp ấy, vị ấy đã
nghe nhiều, đã nắm giữ, đã ghi nhớ nhờ đọc nhiều
lần, chuyên ý quán sát, khéo thành tựu nhờ chánh
kiến. Vị ấy có tà kiến, có tri kiến điên đảo. Vị ấy
làm cho nhiều người từ bỏ diệu pháp, chấp nhận
phi diệu pháp.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     7125

- Vì Tỷ-kheo là bậc kỳ cựu, xuất gia đã lâu ngày,
nhiều người làm theo tri kiến vị ấy.
- Vì vị Trưởng lão được nhiều người biết đến, có
danh vọng, được một số đông người tại gia và xuất
gia đoanh vây, nhiều người làm theo tri kiến vị ấy.
- Vì rằng, Tỷ-kheo Trưởng lão nhận được các vật
dụng cần thiết như y, đồ ăn khất thực, sàng tọa,
dược phẩm trị bệnh, nhiều người làm theo tri kiến
vị ấy.
- Vì rằng Tỷ-kheo là bậc nghe nhiều, thọ trì điều
được nghe, tích tập điều được nghe, nhiều người
làm theo tri kiến vị ấy.

Thành tựu năm pháp này, Tỷ-kheo Trưởng lão đem
lại bất hạnh cho đa số, đem lại không an lạc cho đa
số, đem lại không lợi ích, bất hạnh, đau khổ cho chư
Thiên và loài Người.

3. Thành tựu năm pháp này, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-
kheo Trưởng lão đem lại hạnh phúc cho đa số, đem
lại an lạc cho đa số, đem lại lợi ích, hạnh phúc, an
lạc cho chư Thiên và loài Người.

4. Thế nào là năm?

- Trưởng lão là bậc kỳ cựu, xuất gia đã lâu ngày, được nhiều người biết đến, có danh vọng, được một số đông người tại gia, xuất gia đoanh vây,

MƯỜI HAI DUYÊN                                     7126

nhận được các vật dụng cần thiết như y, đồ ăn khất
thực, sàng tọa, dược phẩm trị bệnh. Bậc nghe
nhiều, thọ trì điều được nghe, tích tập điều được
nghe. Các pháp sơ thiện, trung thiện, hậu thiện, có
nghĩa, có văn, đề cao đời sống Phạm hạnh, hoàn
toàn đầy đủ thanh tịnh, những pháp ấy, vị ấy đã
nghe nhiều, đã nắm giữ, đã ghi nhớ nhờ đọc nhiều
lần, chuyên ý quan sát, khéo thành tựu nhờ chánh
kiến. Vị ấy có chánh kiến, không có tri kiến điên
đảo. Vị ấy làm cho nhiều người từ bỏ phi diệu
pháp, chấp nhận diệu pháp.
-   Vị Tỷ-kheo Trưởng lão là bậc kỳ cựu xuất gia đã
lâu ngày, nhiều người làm theo tri kiến vị ấy.
-   Vị Tỷ-kheo Trưởng lão đã được nhiều người biết
đến, có danh vọng, được số đông người tại gia
xuất gia đoanh vây, nhiều người làm theo tri kiến
vị ấy.
-   Vì rằng Tỷ-kheo Trưởng lão nhận được các vật
dụng cần thiết như y, đồ ăn khất thực, sàng tọa,
dược phẩm trị bệnh, nhiều người làm theo tri kiến
vị ấy.
-   Vì rằng Tỷ-kheo Trưởng lão là bậc nghe nhiều,
thọ trì điều được nghe, tích tập điều được nghe,
nhiều người làm theo tri kiến vị ấy.

Thành tựu năm pháp này, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo Trưởng lão đem lại hạnh phúc cho đa số, đem lại an

MƯỜI HAI DUYÊN                                       7127

lạc cho đa số, đem lại lợi ích, hạnh phúc, an lạc cho chư Thiên và loài Người.

MƯỜI HAI DUYÊN                                     7128

791 Thủ -- Tà kiến - Đức Phật không ban hoạ phước cho ai - Kinh BỒ ĐỀ VƯƠNG TỬ – 85 Trung II, 565

KINH BỒ ĐỀ VƯƠNG TỬ (Bodhirajakumara suttam) – Bài kinh số 85 – Trung II, 565

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn sống giữa dân chúng Bhagga,
tại Sunsumaragira, rừng Bhesakala, vườn Lộc Uyển.
Lúc bấy giờ, vương tử Bodhi có một ngôi lâu đài tên
Kokanada dựng lên không bao lâu và chưa được một
Sa-môn, một Bà-la-môn hay một hạng người nào ở
cả. Rồi vương tử Bodhi gọi thanh niên Sanjikaputta
và nói:

– Này Sanjikaputta, hãy đi đến Thế Tôn, sau khi đến, hãy nhân danh ta cúi đầu đảnh lễ chân Thế Tôn, hỏi Thế Tôn có ít bệnh, ít não, khinh an, lạc trú, và thưa: "Bạch Thế Tôn, vương tử Bodhi cúi đầu đảnh lễ chân Thế Tôn, hỏi thăm Thế Tôn có ít bệnh, ít não, khinh an, lạc trú, và bạch như sau: Bạch Thế Tôn, mong Thế Tôn nhận lời mời của vương tử Bodhi,

MƯỜI HAI DUYÊN                                     7129

ngày mai dùng cơm cùng với chúng Tỷ-kheo".

– Thưa vâng, Tôn giả.

Thanh niên Sanjikaputta vâng đáp vương tử
Bodhi, đi đến Thế Tôn, sau khi đến nói lên với Thế
Tôn những lời chào đón hỏi thăm. Và sau khi nói lên
những lời chào đón hỏi thăm thân hữu, liền ngồi
xuống một bên. Thanh niên Sanjikaputta đang ngồi
một bên và bạch Thế Tôn:

– Thưa Tôn giả Gotama, vương tử Bodhi cúi
đầu đảnh lễ chân Tôn giả Gotama, hỏi thăm có ít
bệnh, ít não, khinh an, lạc trú và thưa như sau:
"Mong Tôn giả Gotama nhận lời mời của vương tử
Bodhi, ngày mai dùng cơm cùng với chúng Tỷ-
kheo".

Thế Tôn im lặng nhận lời. Rồi thanh niên
Sanjikaputta, sau khi biết được Thế Tôn đã nhận lời,
từ chỗ ngồi đứng dậy, đi đến vương tử Bodhi, sau khi
đến, thưa với vương tử Bodhi:

– Chúng tôi đã nhân danh Tôn giả, bạch lên Thế Tôn Gotama như sau: "Thưa Tôn giả Gotama, vương tử Bodhi cúi đầu đảnh lễ chân Tôn giả Gotama, hỏi thăm có ít bệnh, ít não, khinh an, lạc trú, và thưa như sau: "Mong Tôn giả Gotama nhận lời mời của vương

MƯỜI HAI DUYÊN                                       7130

tử Bodhi, ngày mai dùng cơm cùng với chúng Tỷ- kheo". Và Sa-môn Gotama đã nhận lời.

Rồi vương tử Bodhi, sau khi đêm ấy đã mãn, tại
trú xá của mình cho sửa soạn các món ăn thượng vị
loại cứng và loại mềm, và cho trải vải trắng lâu đài
Kokanada cho đến tầm cấp thấp nhất (pacchima), rồi
gọi thanh niên Sanjikaputta:

– Này Thanh niên Sanjikaputta, hãy đi đến Thế Tôn, sau khi đến, hãy báo giờ cho Thế Tôn được biết: "Bạch Thế Tôn, đã đến giờ, cơm đã sẵn sàng".

Rồi Thế Tôn vào buổi sáng đắp y, cầm y bát đi
đến trú xá của vương tử Bodhi. Lúc bấy giờ, vương
tử Bodhi chờ đón Thế Tôn đến, đang đứng ở cửa
ngoài. Vương tử Bodhi thấy Thế Tôn từ xa đi đến,
sau khi thấy, liền tiến đến đón, đảnh lễ Thế Tôn, đi
đầu hướng dẫn đến lâu đài Kokanada. Rồi Thế Tôn
đứng sát vào tầm cấp thấp nhất. Vương tử Bodhi
bạch Thế Tôn:

– Bạch Thế Tôn, Thế Tôn hãy bước lên trên vải, Thiện Thệ hãy bước lên trên vải, để con được hạnh phúc, an lạc lâu dài.

Được nghe nói vậy, Thế Tôn im lặng. Lần thứ hai, vương tử Bodhi bạch Thế Tôn:

MƯỜI HAI DUYÊN                                    7131

– Bạch Thế Tôn, Thế Tôn hãy bước lên trên vải, Thiện Thệ hãy bước lên trên vải, để cho con được hạnh phúc, an lạc lâu dài.

Lần thứ hai, Thế Tôn im lặng. Lần thứ ba, vương tử Bodhi bạch Thế Tôn:

– Bạch Thế Tôn, ... (như trên)... an lạc lâu dài.

Rồi Thế Tôn nhìn Tôn giả Ananda. Tôn giả Ananda thưa với vương tử Bodhi:

– Thưa vương tử, hãy cho cuộn lại tấm vải, Thế Tôn không có đi bộ trên vải, Như Lai còn nghĩ đến những người thấp kém.

Rồi vương tử Bodhi cho cuộn lại tấm vải, cho
sửa soạn các chỗ ngồi tại tầng trên lầu Kokanada. Rồi
Thế Tôn bước lên lâu đài Kokanada, và ngồi trên ghế
đã soạn sẵn với chúng Tỷ-kheo. Rồi vương tử Bodhi
tự tay mời chúng Tỷ-kheo với đức Phật là vị cầm đầu
và làm cho thỏa mãn với các món ăn thượng vị, loại
cứng và loại mềm. Vương tử Bodhi, khi Thế Tôn ăn
xong, tay đã rời khỏi bát, liền lấy một ghế thấp và
ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, vương tử
Bodhi bạch Thế Tôn:

– Bạch Thế Tôn, con nghĩ như sau: "Lạc được

MƯỜI HAI DUYÊN                                      7132

chứng đắc không phải do lạc, lạc được chứng đắc do khổ".

– Này Vương tử, trước khi giác ngộ, thành bậc Chánh Đẳng Giác, khi còn là vị Bồ Tát, Ta nghĩ như sau: "Lạc được chứng đắc không phải do lạc, lạc được chứng đắc do khổ. Và Ta, này Vương tử, sau một thời gian, khi còn niên thiếu, non trẻ, tóc đen nhánh...,(như Tập I, Kinh Thánh Cầu, từ trang 367 đến trang 373, thay thế "Này các Tỷ-kheo" với "Này Vương tử".)... và nghĩ: "Thật là vừa đủ để tinh tấn".

Nhưng này Vương tử, có thí dụ khởi lên nơi
Ta..., (như Tập I, Đại Kinh Saccaka, từ trang 529 đến
trang 543, thay thế "Này Aggivesana" với "Này
Vương tử")... sống nhiệt tâm, tinh cần".

Rồi này Vương tử, Ta suy nghĩ như sau: "Pháp này do Ta chứng được thật thâm sâu... (như Tập I, Kinh Thánh Cầu từ 374 đến trang 386, thay thế "Này các Tỷ-kheo" với "Này Vương tử"... Sáu người sống, với các đồ ăn mà hai Tỳ Kheo này khất thực đem về. Như vậy, này Vương tử, chúng năm vị Tỷ-kheo được Ta giáo giới như vậy, giáo huấn như vậy, không bao lâu chứng được với thượng trí ngay trong hiện tại, chứng ngộ, chứng đạt và an trú vô thượng cứu cánh Phạm hạnh mà con cháu các lương gia xuất gia, từ

MƯỜI HAI DUYÊN                                     7133

bỏ gia đình, sống không gia đình hướng đến.

Khi được nói vậy, vương tử Bodhi bạch Thế Tôn:

– Độ bao lâu, bạch Thế Tôn, một vị Tỷ-kheo chấp nhận Như Lai là vị lãnh đạo, chứng được mục đích tối cao... (như trên)... và an trú?

– Này Vương tử, ở đây, Ta sẽ hỏi Vương tử. Tùy
theo Vương tử có thể kham nhẫn, Vương tử hãy trả
lời. Này vương tử, Vương tử nghĩ thế nào? Vương tử
có thiện xảo trong nghề cưỡi voi và trong kỹ thuật
dùng câu móc không?

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn, con thiện xảo trong nghề cưỡi voi và kỹ thuật dùng câu móc.

 Này Vương tử, Vương tử nghĩ thế nào? Ở đây có
người đến và nói: "Vương tử Bodhi biết kỹ thuật
cưỡi voi và dùng câu móc. Tôi sẽ học kỹ thuật
cưỡi voi và dùng câu móc với Vương tử".

- Nếu người ấy không có lòng tin, thời những gì
lòng tin có thể đạt được, người ấy không thể
đạt được.
- Nếu người ấy nhiều bệnh, thời những gì ít bệnh

MƯỜI HAI DUYÊN                                   7134

có thể đạt được, người ấy không thể đạt được.
- Nếu người ấy gian trá, xảo trá, thời những gì
không gian trá, không xảo trá có thể đạt được,
người ấy không đạt được.
- Nếu người ấy biếng nhác, thời những gì tinh
tấn, cần mẫn có thể đạt được, người ấy không
đạt được.
- Nếu người ấy có liệt tuệ, thời những gì trí tuệ
có thể đạt được, người ấy không đạt được.
 Này Vương tử, Vương tử nghĩ thế nào? Người
ấy có thể học kỹ thuật cỡi voi và dùng câu móc
với Vương tử không?

– Bạch Thế Tôn, người ấy, dầu thành tựu chỉ
một đức tánh, người ấy cũng không có thể học kỹ
thuật cỡi voi và dùng câu móc với con; huống chi
(nếu người ấy thành tựu) cả năm đức tánh!

 Này Vương tử, Vương tử nghĩ thế nào? Ở đây, có
người đến và nói: "Vương tử Bodhi biết kỹ thuật
cỡi voi và dùng câu móc. Tôi sẽ học kỹ thuật cưỡi
voi và dùng câu móc với Vương tử".

- Nếu người ấy có lòng tin, thời những gì lòng tin có thể đạt được, người ấy đạt được. - Nếu người ấy ít bệnh, thời những gì ít bệnh có

MƯỜI HAI DUYÊN                                   7135

thể đạt được, người ấy đạt được.
- Nếu người ấy không gian trá, không xảo trá,
thời những gì không gian trá, không xảo trá có
thể đạt được, người ấy đạt được.
- Nếu người ấy tinh tấn, cần mẫn, thời những gì
tinh tấn, cần mẫn có thể đạt được, người ấy đạt
được.
- Nếu người ấy có trí tuệ, thời những gì trí tuệ có
thể đạt được, người ấy đạt được.
 Này Vương tử, Vương tử nghĩ thế nào? Người
ấy có thể học kỹ thuật cỡi voi và dùng câu móc
với Vương tử không?

– Bạch Thế Tôn, người ấy, dầu cho thành tựu
chỉ một đức tánh, cũng có thể học kỹ thuật cỡi voi và
dùng câu móc với con; huống chi (nếu người ấy
thành tựu) cả năm đức tánh.

– Cũng vậy, này Vương tử, có năm tinh tấn chi này. Thế nào là năm?

- Ở đây, này Vương tử, vị Tỷ-kheo có lòng
tin, tin tưởng sự giác ngộ của Như Lai. Ngài
là Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác,
Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải,
Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư,

MƯỜI HAI DUYÊN                                     7136

Phật, Thế Tôn.
- Vị ấy ít bệnh, ít não, với bộ tiêu hóa được
điều hòa, không quá lạnh, không quá nóng,
trung bình, hợp với tinh tấn.
- Vị ấy không gian trá, xảo trá, tự mình xử sự
như chơn đối với bậc Đạo sư, đối với các vị
có trí hay đối với các vị đồng Phạm hạnh.
- Vị ấy sống tinh cần, tinh tấn từ bỏ các bất
thiện pháp, làm cho khởi lên các thiện pháp,
kiên cố, kiên trì, không từ bỏ gánh nặng đối
với các thiện pháp.
- Vị ấy có trí tuệ thành tựu trí tuệ về sự sanh
diệt (của các pháp), với sự thể nhập bậc
Thánh đưa đến sự chơn chánh đoạn diệt khổ
đau.
Này Vương Tử, như vậy là năm tinh cần chi.
Này Vương tử, vị Tỷ-kheo thành tựu năm tinh cần
chi này, chấp nhận Như Lai là bậc lãnh đạo, sau khi
đã tự chứng tri với thượng trí ngay trong hiện tại vô
thượng cứu cánh Phạm hạnh mà vì mục đích này các
Thiện nam tử chơn chánh xuất gia, từ bỏ gia đình,
sống không gia đình, và vị ấy có thể chứng ngộ,
chứng đạt và an trú trong bảy năm.

Này Vương tử, đừng nói chi bảy năm, một vị Tỷ-kheo thành tựu năm tinh cần chi này... (như

MƯỜI HAI DUYÊN                                     7137

trên)... và an trú sáu năm... (như trên)... năm năm, bốn năm, ba năm, hai năm, một năm. Này Vương tử, đừng nói chi một năm, một Tỷ-kheo thành tựu năm tinh cần chi này... (như trên)... và an trú bảy tháng.

Này Vương tử, đừng nói chi bảy tháng, một Tỷ-
kheo thành tựu năm tinh cần chi này... (như trên)...
và an trú ngay trong sáu tháng... (như trên)... trong
năm tháng, bốn tháng, ba tháng, hai tháng, một
tháng, nửa tháng.

Này Vương tử, đừng nói chi nửa tháng, một Tỷ-
kheo thành tựu năm tinh cần chi này... (như trên)...
và an trú trong bảy đêm ngày. Này Vương tử, đừng
nói chi bảy đêm ngày, Tỷ-kheo thành tựu năm tinh
cần chi này sáu đêm ngày... (như trên)... năm đêm
ngày, bốn đêm ngày, ba đêm ngày, hai đêm ngày,
một đêm ngày.

Này Vương tử, đừng nói chi một đêm ngày, một
Tỷ-kheo thành tựu năm tinh cần chi này, chấp nhận
Như Lai là bậc lãnh đạo, nếu được giảng dạy buổi
chiều thời chứng được sự thù thắng buổi sáng, nếu
được giảng dạy buổi sáng, thời sẽ chứng được sự thù
thắng buổi chiều.

Khi được nghe nói vậy, Vương tử Bodhi bạch Thế Tôn:

MƯỜI HAI DUYÊN                                      7138

– Ôi, thật là Phật! Ôi, thật là Pháp! Ôi, thật là
khéo thuyết pháp thay! Nếu được giảng dạy buổi
chiều thời chứng được sự thù thắng buổi sáng, nếu
được giảng dạy buổi sáng thời chứng được sự thù
thắng buổi chiều.

Khi nghe nói vậy, thanh niên Sanjikaputta thưa với Vương tử Bodhi:

– Như vậy, Tôn giả Bodhi này đã nói: "Ôi, thật
là Phật! Ôi, thật là Pháp! Ôi, thật là khéo thuyết pháp
thay! " Nhưng Vương tử không nói thêm: "Tôi quy
y Tôn giả Gotama này, quy y Pháp và quy y Tỷ-kheo
Tăng".

– Này Sanjikaputta, chớ có nói như vậy! Này Sanjikaputta, chớ có nói như vậy!

Này Sanjikaputta, mặt trước mặt đối diện với mẫu thân của ta, ta tự nghe như sau: "Một thời, này Sanjikaputta, Thế Tôn trú ở Kosambi, tại tu viện Ghosita. Mẫu thân ta đang mang thai, đi đến Thế Tôn, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn và ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, mẫu thân ta bạch với Thế Tôn: "Bạch Thế Tôn, đứa con này của con, dù là con trai hay con gái, cũng xin quy y với Thế Tôn, quy y Pháp và quy y chúng Tỷ-kheo. Mong Thế Tôn nhận nó làm cư sĩ, từ nay cho đến mạng chung, nó trọn đời

MƯỜI HAI DUYÊN                                       7139

quy ngưỡng".

Lại một thời, này Sanjikaputta, Thế Tôn trú giữa
dân chúng Bhagga, tại Sumsumaragira, rừng
Bhesakala, vườn Lộc Uyển. Rồi người vú của ta, ẳm
ta bên hông, đi đến Thế Tôn, sau khi đến, đảnh lễ
Thế Tôn rồi đứng một bên. Đứng một bên, người vú
của ta bạch Thế Tôn: "Bạch Thế Tôn, vương tử Bodhi
nay xin quy y Thế Tôn, quy y Pháp và quy y chúng
Tỷ-kheo. Mong Thế Tôn nhận vương tử này làm cư
sĩ, từ nay cho đến mạng chung, xin trọn đời quy
ngưỡng".

Và nay, này Sanjikaputta, lần thứ ba ta quy y
Thế Tôn, quy y Pháp và quy y chúng Tỷ-kheo.
"Mong Thế Tôn nhận con làm cư sĩ, từ nay cho đến
mạng chung, con trọn đời quy ngưỡng".

MƯỜI HAI DUYÊN                                     7140
