Kinh NIKAYA Phân Loại theo Chủ Đề ( (HT Thích Minh Châu dịch; Chơn Tín Toàn phân loại)
(Thích Minh Châu dịch) - 234 - Nam Cư Sĩ
Nguồn: kho Dân tộc KING — Giảng Sư (văn bản trích từ PDF)

Kinh tạng Pali
(Pali Nikaya)
HT. THÍCH MINH CHÂU
Việt dịch
Ấn bản năm 1991

Phân loại theo chủ đề: CHƠN TÍN TOÀN NIKAYA PHÂN LOẠI - CHỦ ĐỀ 234

NAM CƯ SĨ Chịu trách nhiệm chính tả: TÂM MINH ANH

234

Ấn bản điện tử 2018

MỤC LỤC DẪN NHẬP .............................................................7 1     Đệ nhất Có lòng tịnh tín bất động - Kinh NAM CƯ SĨ – Tăng I, 55 .........................................12 2     Nếu muốn, có thể tự tuyên bố - Kinh SỢ HÃI VÀ HẬN THÙ – Tăng IV, 487 ......................14 3     Chỉ có món ăn thô tệ - Kinh VELÀMA – Tăng IV, 124 ............................................................18 4     Dạ xoa khích lệ đến đảnh lễ Thế Tôn - Kinh Sudatta – Tương I, 465 ...................................25 5     Kinh BỐN NGHIỆP CÔNG ĐỨC – Tăng I, 676 .........................................................................29 6     Kinh BỔN PHẬN NGƯỜI GIA CHỦ – Tăng I, 674...................................................................36 7     Kinh GIÁO GIỚI CẤP CÔ ĐỘC – 143 Trung III, 581 ............................................................38 8     Kinh KHÔNG NỢ – Tăng I, 682 ...................49 9     Kinh NÓC NHỌN 1 – Tăng I, 473 ................52 10 Kinh SỢ HÃI HẬN THÙ 1 – Tăng IV, 148 ..55

NAM CƯ SĨ                                                                     1

11 Phá kiến chấp của ngoại đạo - Kinh KIẾN – Tăng IV, 491 ...................................................59 12 Kinh Ác Giới hay Anàthapindika 1 – Tương V, 556...................................................................66 13 Đệ nhất Bố thí - Kinh NAM CƯ SĨ – Tăng I, 55 .........................................................................80 14 Kinh Mahaka – Tương IV, 452 ......................82 15 Kinh Tương ưng Tâm – Tương IV, 439 .........86 16 Đệ nhất Thuyết pháp - Kinh NAM CƯ SĨ - Tăng I, 55 ...............................................................127 17 Thâu nhiếp 500 cư sĩ - Kinh GAVESÌ NGƯỜI TẦM CẦU – Tăng II, 657 ............................129 18 Bất lai quả, sanh ở Vô Phiền Thiên - Kinh HATTHAKA – Tăng I, 508 .........................136 19 Kinh HATTHAKA NGƯỜI XỨ ÀLAVÌ 2 – Tăng III, 582 .................................................139 20 Kinh HATTHAKA NGƯỜI ÀLAVÌ 1 – Tăng III, 579 ..........................................................142 21 Đệ nhất Nhiếp phục hội chúng nhờ Bốn Nhiếp Pháp - Kinh NAM CƯ SĨ - Tăng I, 55 ........146

NAM CƯ SĨ                                                                  2

22 Đệ nhất Hộ trì tăng chúng - Kinh NAM CƯ SĨ - Tăng I, 55....................................................148 23 Đệ nhất Được dân chúng kính mến - Kinh NAM CƯ SĨ - Tăng I, 55 .......................................150 24 Kinh Bị Bệnh – Tương V, 593 .....................152 25 Kinh MAHÀNÀMA 1 – Tăng IV, 665 ........157 26 Kinh MAHÀNÀMA – Tăng III, 15 .............170 27 Kinh Mahànàma 1 – Tương V, 539 ..............176 28 Kinh Mahànàma – Tương V, 574 .................186 29 Kinh NGƯỜI HỌ THÍCH – Tăng I, 397 .....188 30 Kinh Sarakàni hay Saranàni 1 – Tương V, 548 .......................................................................192 31 Thế nào là nam cư sĩ - Kinh THÍCH TỬ MAHÀNÀMA – Tăng III, 584 ....................200 32 Vì sao vẫn bị tham sân chi phối - TIỂU Kinh KHỔ UẨN – 14 Trung I, 209 .......................204 33 Đệ nhất Bố thí các món ăn thượng vị - Kinh NAM CƯ SĨ - Tăng I, 55 .............................214

NAM CƯ SĨ                                                                 3

34 Đệ nhất Nói chuyện một cách thân mật - Kinh NAM CƯ SĨ - Tăng I, 55 .............................216 35 Kinh SÌHA – Tăng III, 385 ...........................218 36 Kinh TƯỚNG QUÂN SÌHA – Tăng III, 529 .......................................................................225 37 Kinh ĐẠI TƯỚNG SÌHA – Tăng II, 362 ....240 38 Đệ nhất Bố thí - Kinh NAM CƯ SĨ - Tăng I, 55 .......................................................................245 39 Đệ nhất Có lòng tịnh tín bất động - Kinh NAM CƯ SĨ - Tăng I, 55 .......................................247 40 Đệ nhất Quy y đầu tiên - Kinh NAM CƯ SĨ - Tăng I, 55 ......................................................249 41 8 vi diệu pháp - Kinh UGGA NGƯỜI HATTHIGÀMA – Tăng III, 575 ..................251 42 8 vi diệu pháp - Kinh UGGA Ở VESÀLI – Tăng III, 570 ..........................................................257 43 Kinh Vajji – Tương IV, 188 .........................263 44 Kinh Vesàli – Tương IV, 187 .......................266 45 Đệ nhất Bố thí các món đồ khả ý - Kinh NAM CƯ SĨ - Tăng I, 55 .......................................269

NAM CƯ SĨ                                                                 4

46 Kinh Nàlanda – Tương IV, 189 ....................271 47 Kinh ƯU BA LY – 56 Trung II, 79 ..............274 48 Khéo trả lời ngoại đạo - Kinh VAJJIYAMÀHITA – Tăng IV, 497 .............310 49 Kinh XÀ–NI–SA – 18 Trường II, 53 ...........316 50 Cung kính hạ mình trước Thế Tôn - Kinh PHÁP TRANG NGHIÊM – 89 Trung II, 613 .........346 51 Có  chư Thiên  không         -    Kinh KANNAKATTHALA – 90 Trung II, 627 ...359 52 Kinh ANGULIMALA – 86 Trung II, 577 ...375 53 Kinh BAHITIKA – 88 Trung II, 603 ...........389 54 Kinh KOSALÀ – Tăng IV, 327 ...................400 55 Kinh NGƯỜI KOSALA – Tăng II, 396 .......406 56 Kinh Trưởng Lão Ni Khemà – Tương IV, 577 .......................................................................408 57 Kinh Tương Ưng Kosala – Tương I, 159 .....416 58 Kinh ÁI SANH – 87 Trung II, 591...............485 59 Sudatta Anàthapindika - Kinh NAM CƯ SĨ – Tăng I, 55 ......................................................498

NAM CƯ SĨ                                                                 5

60 Mahànàma Sakka - Kinh NAM CƯ SĨ - Tăng I, 55...................................................................500 61 Ugga Vesàlika - Kinh NAM CƯ SĨ - Tăng I, 55 .......................................................................502 62 Sùra Ambattha - Kinh NAM CƯ SĨ – Tăng I, 55 .......................................................................504 63 Hatthigàmaka Uggàta - Kinh NAM CƯ SĨ - Tăng I, 55 ......................................................506 64 Hatthaka Alavaka - Kinh NAM CƯ SĨ - Tăng I, 55...................................................................508 65 Nakulapità - Kinh NAM CƯ SĨ - Tăng I, 55 .......................................................................510 66 Tapassu Bhallikà - Kinh NAM CƯ SĨ - Tăng I, 55...................................................................512 67 Citta Macchikasandika - Kinh NAM CƯ SĨ - Tăng I, 55 ......................................................514 68 Jivaka Komàrabhacca - Kinh NAM CƯ SĨ - Tăng I, 55 ......................................................516

NAM CƯ SĨ                                                                 6

DẪN NHẬP

1. Lời giới thiệu
 Sau khi nhận thấy tính thực tế, gần gũi, dễ hiểu và trí
tuệ tuyệt diệu trong những bài kinh của bộ ĐẠI TẠNG
KINH VIỆT NAM do Hoà Thượng Thích Minh Châu
dịch trực tiếp từ Kinh Tạng Pali, chúng tôi nhận thấy
rằng những bộ kinh này là những thực tế tuyệt diệu
trong cuộc sống và nếu những bài kinh này không
được tiếp cận và áp dụng trong cộng đồng Phật tử thì
thật là một thiệt thòi cho những người con của Phật.
 Ví như một người khi nếm được hương vị tuyệt vời của
một chiếc bánh ngon, lòng nghĩ tới những người thân
thương của mình và đem đến mời họ cùng ăn với
mình, đó chính là tâm niệm của chúng tôi khi thực
hiện công việc này. Chúng tôi với tấm lòng chân thành
sâu sắc cầu mong cho mọi người cùng có thể tiếp cận
được với Kinh Tạng Pali (kinh Nikaya) và tìm được
chân đứng trong bộ kinh này.
 Vì vậy, nhằm giới thiệu bộ kinh Nikaya đến với cộng
đồng Phật tử ở khắp nơi và nhằm giúp cho quý đạo
hữu dễ dàng tiếp cận với kinh Nikaya nên trong phiên
bản vi tính này chúng tôi đã mạo muội cẩn thận đánh

NAM CƯ SĨ                                                7

dấu, tô màu những điểm căn bản và trọng tâm trong
các bài kinh để quý đọc giả có thể nhanh chóng nắm
hiểu được nội dung, ý nghĩa và những điểm quan
trọng của bài kinh. Công việc này đã được chúng tôi
thực hiện dựa trên sự thấy biết và kinh nghiệm thực
hành của bản thân, quý đạo hữu cố gắng đọc đi đọc
lại và suy nghiệm kỹ từng lời kinh rồi đem áp dụng
thực hành để có thể tự mình thành tựu Tuệ giác như
Đức Phật đã chỉ dạy.
2. Lợi ích của việc nghiên cứu học hỏi bộ kinh này là gì?
 Đi thẳng vào lời dạy của Đức Phật, tiếp cận trực tiếp
với những lời dạy nguyên chất của Đức Phật khi Ngài
còn tại thế, tránh được sự truyền tải ý nghĩa giáo
pháp có khi đúng, có khi lệch của các vị này vị kia,
tránh được việc đến với đạo Phật nhưng nhìn nhận
và hiểu biết đạo Phật thông qua lăng kính của người
khác.
 Biết được với những sự kiện đã từng xảy ra trong thời
kỳ Đức Phật còn tại thế như: hoàn cảnh xã hội thời
đó, đời sống thực tế của Đức Phật và các cuộc thuyết
giảng Chánh Pháp của Ngài.
 Trí tuệ được mở rộng, biết được đôi phần về trí tuệ
thâm sâu vi diệu của Đức Phật qua các bài thuyết

NAM CƯ SĨ                                               8

giảng của Ngài và qua các cuộc cật vấn, chất vấn của
ngoại đạo.
 Được làm quen với các Pháp học và Pháp hành mà
Đức Phật đã trình bày dưới nhiều hình thức đa dạng
khác nhau. Học hỏi được nhiều cách tu tập, nhiều
phương diện tu tập, không bị hạn chế bó buộc trong
một phương diện tu tập theo một trường phái nào.
 Có được một cái nhìn trực tiếp, trực diện đối với
Chánh Pháp, giúp cho người tu tập không đi lệch ra
ngoài Chánh Pháp, không làm uổng phí thời gian và
công sức mà người tu tập đã bỏ ra để nghiên cứu tìm
hiểu học hỏi và thực hành Phật Pháp, giúp cho nhiệt
tình và ước nguyện của người tu học chân chánh được
thành đạt, có kết quả tốt đẹp và lợi ích thiết thực ngay
trong đời sống hiện tại.
 Có được đầy đủ những phương tiện để thực hiện Pháp
học vàPháp hành, biết rõ những gì mình cần phải làm
trên con đường đi đến sự chấm dứt khổ đau.
 Trong khi đọc, nghe, nghiên cứu, học hỏi các bản
kinh thì tâm được an trú vào trong Chánh Tri Kiến,
tham sân si được vắng mặt trong lúc ấy, tâm được an
trú vào trong Chánh Pháp.

NAM CƯ SĨ                                                9

 Ngay trong hiện tại gieo kết được những thiện duyên tốt lành đối với Chánh Pháp của Đức Phật, có thể thẳng tiến đến việc tu tập sự giải thoát sanh tử ngay trong kiếp hiện tại. Nhưng nếu ngay trong hiện tại không đạt được sự giải thoát thì những thiện duyên này sẽ giúp được cho các đời sau: khi được sanh ra, tâm luôn hướng về sự tìm cầu Chánh Pháp, yêu thích tìm kiếm những lời dạy nguyên gốc của Đức Phật, và đồng thời tâm cũng luôn hướng về sự không ưa thích đối với các tà Pháp, tránh xa các tà thuyết không chân chánh, không có cảm xúc cảm tình đối với các tà đạo, tránh được các con đường tu tập sai lệch làm uổng phí công sức và tâm nguyện của người tu tập mà vẫn không đạt được sự giải thoát khổ đau.  Trong quá trình học hỏi nghiên cứu cẩn thận các bản kinh này thì Chánh Tri Kiến đi đến thành tựu đầy đủ, Giới Hạnh đi đến thành tựu đầy đủ, ba kiết sử Thân Kiến, Hoài Nghi, Giới Cấm Thủ được đoạn tận, chứng được Dự Lưu Quả, là bậc Dự Lưu, chỉ còn tái sanh tối đa là bảy lần giữa chư Thiên và loài người, không còn bị đọa vào trong các đường ác sanh như địa ngục, ngạ quỷ, súc sanh.  Khi thân hoại mạng chung nếu bị thất niệm, tâm không được tỉnh giác, thì khi tái sanh đời sau, lúc đầu

NAM CƯ SĨ                                               10

không nhớ được đạo pháp, nhưng sau đó sẽ có những
nhân duyên đưa đến giúp cho tâm trí từ từ nhớ lại và
tiếp tục tu tập trong vòng tối đa bảy lần tái sanh là sẽ
đi đến sự chứng đạt được tâm hoàn toàn tịch lặng
thoát ly sanh tử, thoát ly đau khổ, thoát khỏi mọi ràng
buộc, phiền não đối với năm thủ uẩn.
3. Lòng tri ân
 Chúng ta, những người đến với đạo thoát ly sanh tử
của Đức Phật sau khi Ngài nhập diệt đã trên 2500
năm, nhưng may mắn quá lớn cho chúng ta đó là việc
chúng ta vẫn còn được thấy, được gặp, được học hỏi
và được hành trì theo những bản kinh nguyên chất
truyền thống của Đức Phật. Xin hạnh phúc tri ân sự
may mắn này của mình và xin chân thành vô lượng
cung kính tri ân Hòa Thượng Thích Minh Châu,
người đã bỏ nhiều thời gian, nhiều tâm huyết để làm
cho Chánh Pháp được sáng tỏ đối với những người
con của Đức Phật tại Việt Nam.
 Xin chân thành cung kính cúi đầu tri ân Hoà Thượng
- vị ân sư của Phật tử Việt Nam.

Pháp quốc, ngày 05 tháng 07 năm 2014 Người trình bày - Chơn Tín Toàn

NAM CƯ SĨ                                                  11

1      Đệ nhất Có lòng tịnh tín bất động - Kinh NAM CƯ SĨ – Tăng I, 55

NAM CƯ SĨ – Tăng I, 5

1. Trong các vị đệ tử nam cư sĩ của Ta, này các Tỷ-
kheo, đã quy y đầu tiên, tối thắng là các người
buôn bán Tapassu Bhallikà.
2. Trong các vị đệ tử nam cư sĩ của Ta... những vị bố
thí, tối thắng là gia chủ Sudatta Anàthapindika.
3. Trong các vị đệ tử... thuyết pháp, tối thắng là
Citta Macchikasandika.
4. Trong các vị đệ tử... nhiếp phục một hội chúng
nhờ Bốn nhiếp pháp, tối thắng là Hatthaka
Alavaka.
5. Trong các vị đệ tử... bố thí các món ăn thượng vị,
tối thắng là Mahànàma Sakka.
6. Trong các vị đệ tử... bố thí các món đồ khả ý, tối
thắng là gia chủ Ugga Vesàlika.

NAM CƯ SĨ                                          12

7. Trong các vị đệ tử... hộ trì Tăng chúng, tối thắng
là gia chủ Hatthigàmaka Uggàta.
8. Trong các vị đệ tử... có lòng tịnh tín bất động, tối
thắng là Sùra Ambattha.
9. Trong các vị đệ tử... được dân chúng kính mến,
tối thắng là Jivaka Komàrabhacca.
10.Trong các vị đệ tử nam cư sĩ của Ta, nói chuyện
một cách thân mật, này các Tỷ-kheo, tối thắng là
gia chủ Nakulapità.

NAM CƯ SĨ                                            13

2     Nếu muốn, có thể tự tuyên bố - Kinh SỢ HÃI VÀ HẬN THÙ – Tăng IV, 487

SỢ HÃI VÀ HẬN THÙ – Tăng IV, 487

1. Bấy giờ có gia chủ Anàthapindika đi đến Thế Tôn, ... Thế Tôn nói với Gia chủ Anàthapindika đang ngồi xuống một bên.

2. - Này Gia chủ, khi nào vị Thánh đệ tử làm cho lắng dịu năm sợ hãi hận thù, thành tựu bốn chi phần Dự lưu, khéo thấy, khéo thể nhập Thánh lý với trí tuệ; nếu vị ấy muốn, có thể tự trả lời với mình rằng: "Ta đã đoạn tận địa ngục; ta đã đoạn tận bàng sanh; ta đã đoạn tận ngạ quỷ; Ta đã đoạn tận các cõi dữ, ác thú, đọa xứ; ta đã chứng Dự lưu, không còn bị đọa lạc, quyết chắc cứu cánh được giác ngộ."

3. Thế nào là năm sợ hãi hận thù được làm cho lắng dịu?

Này Gia chủ, sát sanh, do duyên sát sanh tạo ra sợ hãi hận thù ngay trong hiện tại, tạo ra sợ hãi hận thù trong tương lai, khiến tâm cảm thọ khổ ưu. Người từ bỏ sát sanh, không tạo ra sợ hãi hận thù trong hiện tại, không tạo ra sợ hãi hận thù ngay trong tương lai,

NAM CƯ SĨ                                           14

không khiến tâm cảm thọ khổ ưu. Người từ bỏ sát sanh, làm lắng dịu sợ hãi hận thù này.

4. Này Gia chủ, lấy của không cho... tà hạnh trong
các dục... nói láo... đắm say trong rượu men, rượu
nấu; do duyên đắm say trong rượu men, rượu nấu,
tạo ra sợ hãi hận thù ngay trong hiện tại, tạo ra sợ hãi
hận thù trong tương lai, khiến cảm thọ khổ ưu về tâm.
Người từ bỏ không đắm say trong rượu men, rượu
nấu, không tạo ra sợ hãi thù hận ngay trong hiện tại,
không tạo ra sợ hãi hận thù trong tương lai, không
khiến cảm thọ khổ ưu về tâm. Với người từ bỏ đắm
say rượu men, rượu nấu, như vậy sợ hãi hận thù này
được lắng dịu.

Năm sợ hãi hận thù này được lắng dịu.

5. Thế nào là thành tựu bốn Dự lưu phần?

- Ở đây, này Gia chủ:

1. Vị Thánh đệ tử thành tựu tịnh tín bất động đối
với đức Phật: Đây là Thế Tôn, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ,
Thế Gian giải, Vô thượng sĩ, Điều Ngự Trượng
Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế tôn.
2. Vị ấy thành tựu tịnh tín bất động đối với Pháp:
"Pháp được Thế Tôn khéo thuyết, thiết thực

NAM CƯ SĨ                                             15

hiện tại, không có thời gian, đến để mà thấy, có
khả năng hướng thượng, được người trí tự
mình giác hiểu".
3. Vị ấy thành tựu tịnh tín bất động đối với chúng
Tăng: "Diệu hạnh là chúng đệ tử Thế Tôn; Trực
hạnh là chúng đệ tử Thế Tôn; Ứng lý hạnh là
chúng đệ tử Thế Tôn. Tức là bốn đôi tám
chúng. Chúng đệ tử Thế Tôn đáng được cung
kính, đáng được tôn trọng, đáng được đảng lễ,
đáng được chắp tay, là phước điền vô thượng ở
đời. "
4. Vị ấy thành tựu với những giới được các bậc
Thánh ái kính, không bị phá hủy, không bị bể
vụn, không bị điểm chấm, không bị uế nhiễm
đưa đến giải thoát, được bậc trí tán thán, không
bị chấp trước, đưa đến Thiền định.

Đây là thành tựu bốn chi phần Dự lưu này.

6. Thế nào Thánh chánh lý được khéo thấy, khéo thể nhập với trí tuệ?

- Ở đây, này Gia chủ, vị Thánh đệ tử quán sát như sau: "Do cái này có, cái kia có. Do cái này sanh, cái kia sanh. Do cái này không có, cái kia không có. Do cái này diệt, cái kia diệt. Tức là do duyên vô minh, có các hành. Do duyên các hành có thức. Do duyên thức có danh sắc. Do duyên danh sắc có sáu nhập.

NAM CƯ SĨ                                          16

Do duyên sáu nhập có xúc. Do duyên xúc có thọ. Do
duyên thọ có ái. Do duyên ái có thủ. Do duyên thủ
có hữu. Do duyên hữu có sanh. Do duyên sanh có già
chết, sầu, bi, khổ, ưu não. Như vậy, là sự tập khởi
của toàn bộ khổ uẩn này.

Do vô minh diệt không có dư tàn, nên các hành diệt. Do các hành diệt nên thức diệt. Do thức diệt nên danh sắc diệt. Do danh sắc diệt nên sáu nhập diệt. Do sáu nhập diệt nên xúc diệt. Do xúc diệt nên thọ diệt. Do thọ diệt nên ái diệt. Do ái diệt nên thủ diệt. Do thủ diệt nên hữu diệt. Do hữu diệt nên sanh diệt. Do sanh diệt nên già chết sầu bi khổ ưu não diệt. Như vậy là toàn bộ khổ uẩn này diệt. Đây là Thánh lý được khéo thấy và khéo thể nhập với trí tuệ."

Này Gia chủ, khi nào với vị Thánh đệ tử, năm sợ hãi
hận thù này được lắng dịu, bốn Dự lưu phần này
được thành tựu, và Thánh lý này được khéo thấy và
khéo thể nhập với trí tuệ, thời nếu muốn, vị ấy có thể
tự mình trả lời về mình rằng: "Ta đã đoạn tận địa
ngục; ta đã đoạn tận bàng sanh; ta đã đoạn tận ngạ
quỷ; ta đã đoạn tận cõi dữ, ác thú, đọa xứ; ta đã
chứng được Dự lưu, không còn bị đọa lạc, quyết
chắc chứng đạt cứu cánh giác ngộ."

NAM CƯ SĨ                                           17

3     Chỉ có món ăn thô tệ - Kinh VELÀMA – Tăng IV, 124

VELÀMA – Tăng IV, 124

1. Một thời, Thế Tôn trú ở Sàvatthi, tại Jetavana,
vườn ông Anàthapindika. Rồi Tôn giả
Anàthapindika đi đến Thế Tôn, sau khi đến, đảnh lễ
Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Thế Tôn nói với
gia chủ Anàthapindika đang ngồi xuống một bên:

- Này Gia chủ, Ông có bố thí trong gia đình của Ông không?

- Bạch Thế Tôn, trong gia đình của con có bố thí, nhưng chỉ có món ăn thô tệ làm bằng hột gạo bể, và cháo chua.

2. - Này Gia chủ, dầu bố thí các món thô hay tế, nếu:

- Bố thí không cẩn thận,
- Bố thí không có chú tâm,
- Bố thí không tự tay mình,
- Bố thí những vật quăng đi,
- Bố thí không có nghĩ đến tương lai;
Chỗ nào, chỗ nào, sự bố thí ấy sanh quả dị thục, thời:

NAM CƯ SĨ                                           18

- Tâm không thiên về thưởng thức các món ăn
thù diệu,
- Tâm không thiên về thưởng thức y áo,
- Tâm không thiên về thưởng thức các cỗ xe thù
diệu,
- Tâm không thiên về thưởng thức năm dục công
đức thù diệu.
- Và các người con, hay vợ, hay những người
phục vụ, hay những người đưa tin, hay những
người làm công, họ không có khéo nghe, họ
không có lóng tai, họ không có an trú tâm hiểu
biết. Vì sao? Này Gia chủ, như vậy là quả dị
thục của các nghiệp làm không có cẩn thận.
3. Này Gia chủ, dầu có bố thí các món thô hay tế,
nếu:

- Bố thí có cẩn thận,
- Bố thí có chú tâm,
- Bố thí tự tay mình,
- Bố thí những vật không quăng bỏ đi,
- Bố thí có nghĩ đến tương lai;

Chỗ nào, chỗ nào, sự bố thí ấy sanh quả dị thục, thời:

- Tâm thiên về thưởng thức các món ăn thù diệu, - Tâm thiên về thưởng thức y áo thù diệu, - Tâm thiên về thưởng thức các cỗ xe thù diệu,

NAM CƯ SĨ                                           19

- Tâm thiên về thưởng thức năm dục công đức
thù diệu.
- Và các người con, hay vợ, hay những người
phục vụ, hay những người đưa tin, hay những
người làm công, họ có khéo nghe, họ có lóng
tai, họ có an trú tâm hiểu biết. Vì sao? Này Gia
chủ, như vậy là quả dị thục của việc làm có
cẩn thận.

4. Thuở xưa, này Gia chủ, có một vị Bà-la-môn tên là Velàma. Vị ấy bố thí rộng lớn như sau:

1. Vị ấy bố thí 84.000 bát bằng vàng đựng đầy
bạc.
2. Vị ấy bố thí 84.000 bát bằng bạc đựng đầy
vàng.
3. Vị ấy bố thí 84.000 bát bằng đồng đựng đầy
châu báu.
4. Vị ấy bố thí 84.000 con voi với đồ trang sức
bằng vàng, với các ngọn cờ bằng vàng, bao
trùm với những lưới bằng chỉ vàng và 84.000
cỗ xe, được trải da sư tử, được trải với da cọp,
được trải với da báo, được trải với mềm màu
vàng, với những trang sức bằng vàng, với các
ngọn cờ bằng vàng, bao trùm với những lưới
bằng chỉ vàng.

NAM CƯ SĨ                                          20

5. Vị ấy bố thí 84.000 con bò sữa, cột bằng những
sợi dây gai mịn với những thùng sữa bằng bạc.
6. Vị ấy bố thí 84.000 thiếu nữ, trang sức với
những bông tai bằng châu báu.
7. Vị ấy bố thí 84.000 giường nằm trải nệm bằng
len thêu bông, nệm bằng da con sơn dương gọi
là kadali, tấm khảm với lầu che phía trên, có
đầu gối chân màu đỏ hai phía.
8. Vị ấy bố thí 84.000 thước vải, bằng vài gai mịn
màng nhất, bằng vải lụa mịn màng nhất, bằng
vải bông mịn màng nhất.
9. Và ai có thể nói về các đồ ăn, đồ uống, loại
cứng, loại mềm, các loại đồ ăn nếm và các loại
nước đường. "Chúng tôi nghĩ chúng chảy như
dòng sông".

5. Có thể, này Gia chủ, Ông nghĩ: "Có thể Bà-la-môn
Velàma là một người nào khác, vị đã bố thí một cách
rộng lớn như vậy". Này Gia chủ, chớ có nghĩ như
vậy. Chính lúc ấy, Ta là Bà-la-môn Velàma, chính
Ta đã bố thí rộng lớn ấy.

Nhưng này Gia chủ, khi bố thí ấy được cho, không có một ai xứng đáng để nhận bố thí. Không có một ai làm cho thanh tịnh bố thí ấy.

NAM CƯ SĨ                                         21

Này Gia chủ, dầu Bà-la-môn Velàma bố thí có rộng lớn, nhưng nếu có ai bố thí cho một người chánh kiến, bố thí này lớn hơn quả lớn kia.

Này Gia chủ, dầu Bà-la-môn Velàma bố thí có rộng
lớn và có ai bố thí cho 100 người chánh kiến, và có
ai bố thí cho một vị Nhất lai, bố thí này quả lớn hơn
bố thí kia.

Này Gia chủ, dầu cho Bà-la-môn Velàma bố thí rộng
lớn, và có ai bố thí cho 100 người Nhất lai, và có ai
bố thí cho một vị Bất lai, bố thí này quả lớn hơn bố
thí kia.

Này Gia chủ, dầu Bà-la-môn Velàma bố thí có rộng
lớn, và có ai bố thí cho 100 vị Bất lai, và có ai bố thí
cho một vị A-la-hán, bố thí này quả lớn hơn bố thí
kia.

Này Gia chủ, dầu Bà-la-môn Velàma bố thí có rộng lớn hơn, và có ai bố thí cho một vị Độc Giác Phật, bố thí này quả lớn hơn bố thí kia.

Này Gia chủ, dầu cho Bà-la-môn Velàma bố thí có
rộng lớn và có người bố thí cho 100 vị Độc Giác
Phật, có ai bố thí cho Như Lai, bậc A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác, bố thí này quả lớn hơn bố thí kia.

NAM CƯ SĨ                                             22

Này Gia chủ, dầu cho Bà-la-môn Velàma bố thí có rộng lớn, và có ai bố thí cho chúng Tỷ-kheo với đức Phật là vị thượng thủ…

… và có ai xây dựng một tinh xá cho chúng Tăng trong bốn phương...

… và có ai với tâm tịnh tín qui y Phật, Pháp và Tăng…

… và có ai với tâm tịnh tín chấp nhận học pháp, từ
bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không cho, từ bỏ tà hạnh
trong các dục, từ bỏ nói láo, từ bỏ không đắm say
rượu men, rượu nấu...

… và ai tu tập từ tâm giải thoát, cho đến trong khi khoảnh khắc vắt sữa bò, bố thí này quả lớn hơn bố thí kia.

Này Gia chủ, dầu cho Bà-la-môn Velàma bố thí có rộng lớn, nhưng nếu có ai bố thí một vị đầy đủ chánh kiến... … và có ai bố thí một vị Bất lai... và có ai bố thí trăm vị Bất lai… và có ai bố thí một vị A-la-hán... và có ai bố thí trăm vị A-la-hán... và có ai bố thí một vị Độc giác Phật, và có ai bố thí Như Lai, bậc A-la- hán, Chánh Đẳng Giác... và có ai bố thí chúng Tỷ- kheo với đức Phật là vị cầm đầu, và có ai cho xây dựng một tinh xá cho chúng Tăng trong bốn

NAM CƯ SĨ                                            23

phương... và có ai với tâm tịnh tín qui y Phật, Pháp
và chúng Tăng... và có ai tâm tịnh tín chấp nhận học
pháp, từ bỏ sát sanh... từ bỏ đắm say rượu men, rượu
nấu...

… và có ai dầu chỉ trong một khoảnh khắc vắt sữa bò, tu tập từ tâm…

… và có ai dầu chỉ trong một khoảnh khắc búng ngón tay, tu tập tưởng vô thường, bố thí này quả lớn hơn bố thí kia.

NAM CƯ SĨ                                         24

4     Dạ xoa khích lệ đến đảnh lễ Thế Tôn - Kinh Sudatta – Tương I, 465

Sudatta – Tương I, 465

1) Một thời Thế Tôn ở Ràjagaha (Vương Xá), tại rừng Siìta.

2) Lúc bấy giờ cư sĩ Anàthapindika (Cấp Cô Độc) đã đến Ràjagaha để làm một vài công việc.

3) Cư sĩ Anàthapindika được nghe đức Phật đã ra đời và muốn đến yết kiến Thế Tôn.

4) Rồi cư sĩ Anàthapindika suy nghĩ: "Nay không
phải thời để yết kiến Thế Tôn. Ngày mai mới phải
thời ta đến yết kiến Thế Tôn". Như vậy với ý nghĩ đi
yết kiến đức Phật, ông Anàthapindika nằm ngủ.
Trong đêm, ông ấy thức dậy ba lần, tưởng rằng trời
đã sáng.

5) Rồi cư sĩ Anàthapindika đi đến cửa Sìvatthika (nghĩa địa), và có những phi nhân mở cửa.

6) Và khi ông ra khỏi thành phố, ánh sáng biến mất và bóng tối hiện ra. Ông sợ hãi, hoảng hốt, lông tóc dựng ngược và muốn đi trở về.

NAM CƯ SĨ                                         25

7) Rồi Dạ-xoa Sìvaka ẩn hình, lên tiếng như sau:

Trăm voi và trăm ngựa,
Trăm xe do ngựa kéo,
Cả trăm ngàn thiếu nữ,
Được trang sức bông tai,
Không bằng phần mười sáu,
Một bước đi tới này.
Cư sĩ, hãy tiến tới!
Cư sĩ, hãy tiến tới!
Tiến tới, tốt đẹp hơn,
Chớ có lui, thối bước!

8) Rồi với Anàthapindika, tối tăm biến mất, ánh sáng hiện ra. Và sợ hãi, hốt hoảng, lông tóc dựng ngược đã khởi lên được dịu hẳn xuống.

9) Lần thứ hai... (như trên)...

10) Lần thứ ba, với Anàthapindika, ánh sáng biến
mất, bóng tối hiện ra. Và sợ hãi, hoảng hốt, lông tóc
dựng ngược khởi lên. Và Anàthapindika muốn trở
lui. Lần thứ ba, Dạ-xoa Sìvaka ẩn hình lên tiếng như
sau:

Trăm voi và trăm ngựa, Trăm xe do ngựa kéo, Cả trăm ngàn thiếu nữ,

NAM CƯ SĨ                                          26

Được trang sức bông tai,
Không bằng phần mười sáu,
Một bước đi tới này.
Cư sĩ, hãy tiến tới!
Cư sĩ, hãy tiến tới!
Tiến tới, tốt đẹp hơn,
Chớ có lui, thối bước!

11) Rồi với Anàthapindika, bóng tối biến mất, ánh sáng hiện ra và sợ hãi, hoảng hốt, lông tóc dựng ngược đã khởi lên được dịu bớt.

12) Rồi Anàthapindika đi đến rừng Sìta, đi đến Thế Tôn.

13) Lúc bấy giờ Thế Tôn thức dậy vào lúc đêm vừa mãn và đang đi kinh hành ngoài trời.

14) Thế Tôn thấy Anàthapindika từ xa đi đến, khi
thấy vậy, từ chỗ kinh hành đi xuống, và ngồi trên chỗ
đã soạn sẵn. Sau khi ngồi, Thế Tôn nói với cư sĩ
Anàthapindika:

- Hãy đến đây, Sudatta!

15) Rồi cư sĩ Anàthapindika nghĩ: "Thế Tôn kêu tên ta", rồi cúi đầu đảnh lễ chân Thế Tôn và bạch Thế Tôn:

NAM CƯ SĨ                                          27

- Bạch Thế Tôn, Thế Tôn ngủ có an lạc chăng?

(Thế Tôn):
Bà-la-môn tịch tịnh,
Luôn luôn sống an lạc,
Không đèo bồng dục vọng,
Thanh lương, không sanh y,
Mọi ái trước đoạn diệt,
Tâm khổ não điều phục,
Tịch tịnh, sống an lạc,
Tâm tư đạt hòa bình.

NAM CƯ SĨ                                      28

5      Kinh BỐN NGHIỆP CÔNG ĐỨC – Tăng I, 676

BỐN NGHIỆP CÔNG ĐỨC – Tăng I, 676

1. Rồi gia chủ Anàthapindika đi đến Thế Tôn, sau
khi đến, đảnh lễ Thế Tôn, rồi ngồi xuống một bên.
Thế Tôn nói với gia chủ Anàthapindika đang ngồi
một bên:

2. - Có bốn pháp này, này Gia chủ, khả lạc, khả hỷ, khả ý, khó được ở đời. Thế nào là bốn?

- "Mong rằng tài sản khởi lên cho ta đúng pháp".
Đây là pháp thứ nhất, khả lạc ... khó được ở
đời.
- "Tài sản đã được đúng pháp, mong rằng tiếng
tốt được đồn về ta, cùng với bà con, và các bậc
Thầy". Đây là pháp thứ hai, khả lạc ... khó
được ở đời.
- "Tài sản đã được đúng pháp, tiếng tốt đã được
đồn về ta, cùng với bà con, và các bậc Thầy,
mong rằng ta sống lâu, hộ trì thọ mạng kéo
dài". Đây là pháp thứ ba, khả lạc ... khó được
ở đời.
- "Tài sản đã được đúng pháp, tiếng tốt đã được
đồn về ta, cùng với bà con, và các bậc Thầy,

NAM CƯ SĨ                                          29

sau khi được sống lâu, hộ trì thọ mạng kéo dai,
mong rằng khi thân hoại mạng chung, ta sanh
lên cõi thiện, cõi Trời, cõi đời này". Đây là
pháp thứ tư, khả lạc ... khó được ở đời.

Bốn pháp này, này Gia chủ, khả lạc, khả hỷ, khả ý, khó tìm được ở đời.

3. Này Gia chủ, đối với bốn pháp khả lạc, khả hỷ, khả ý, khó được ở đời này, có bốn pháp đưa đến chứng được những pháp ấy. Thế nào là bốn?

-   Đầy đủ lòng tin,
-   Đầy đủ giới,
-   Đầy đủ bố thí,
-   Đầy đủ trí tuệ.

4. Và này Gia chủ, thế nào là đầy đủ lòng tin?

- Ở đây, này Gia chủ, vị Thánh đệ tử có lòng tin, tin
tưởng ở sự giác ngộ của Như Lai: Vị này là bậc
A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, Minh Hạnh Túc,
Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều
Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn.
Này Gia chủ, đây gọi là đầy đủ lòng tin.

5. Và này Gia chủ, thế nào là đầy đủ giới?

NAM CƯ SĨ                                          30

- Ở đây, này Gia chủ, vị Thánh đệ tử từ bỏ sát sanh ... từ bỏ đắm say rượu men, rượu nấu. Này Gia chủ, đây gọi là đầy đủ giới.

6. Và này Gia chủ, thế nào là đầy đủ bố thí?

- Ở đây, này Gia chủ, vị Thánh đệ tử sống ở gia
đình, tâm không bị cấu uế xan tham chi phối, bố
thí rộng rãi, với bàn tay rộng mở, ưa thích từ bỏ,
sẵn sàng để được yêu cầu, vui thích san sẻ vật bố
thí. Này Gia chủ, đây gọi là đầy đủ bố thí.

7. Và này Gia chủ, thế nào là đầy đủ trí tuệ?

- Này Gia chủ, sống với tâm bị dục tham chinh
phục, làm việc không nên làm, không làm việc
nên làm. Do làm việc không nên làm, không làm
việc nên làm, vị ấy rời khỏi danh tiếng và an lạc.
- Này Gia chủ, sống với tâm vị sân hận chinh
phục ... sống với tâm bị hôn trầm thụy miên chinh
phục ... sống với tâm bị trạo hối chinh phục ...
sống với tâm bị nghi chinh phục, làm việc không
nên làm, không làm việc đáng làm; do làm việc
không nên làm, không làm việc đáng làm, vị ấy
rời khỏi danh tiếng và an lạc.

8. Này Gia chủ, Thánh đệ tử ấy:

NAM CƯ SĨ                                         31

- Sau khi biết được dục tham là uế nhiễm của
tâm, từ bỏ dục tham uế nhiễm của tâm;
- Sau khi biết được sân hận là uế nhiễm của tâm,
từ bỏ sân hận, uế nhiễm của tâm;
- Sau khi biết được hôn trầm thụy miên là uế
nhiễm của tâm;
- Sau khi biết được trạo hối là uế nhiễm của tâm;
- Sau khi biết được nghi là uế nhiễm của tâm, từ
bỏ nghi, uế nhiễm của tâm;

Này Gia chủ, đây gọi là vị Thánh đệ tử có đại trí tuệ, có trí tuệ rộng lớn, bước vào giới vức minh kiến, đầy đủ trí tuệ. Đây gọi là đầy đủ trí tuệ.

Này Gia chủ, đối với bốn pháp khả lạc, khả hỷ, khả ý, khó được ở đời này, có bốn pháp này đưa đến chứng được những pháp ấy.

9. Vị Thánh đệ tử ấy, này Gia chủ, với tài sản thâu
hoạch được do nỗ lực tinh tấn, tích lũy do sức mạnh
cánh tay, do mồ hôi đổ ra, đúng pháp, thâu hoạch
đúng pháp, là người đã làm bốn hành động. Thế nào
là bốn?

10. Ở đây, này Gia chủ, Thánh đệ tử, với tài sản thâu hoạch được do nỗ lực tinh tấn, tích lũy được do sức mạnh cánh tay, do mồ hôi đổ ra đúng pháp, thâu hoạch đúng pháp, tự làm mình an lạc, hoan hỷ, chơn

NAM CƯ SĨ                                           32

chánh đem lại an lạc, giúp cha mẹ được an lạc hoan
hỷ, giúp vợ con, người phục vụ, người làm công
được an lạc, hoan hỷ, chơn chánh đem lại an lạc, giúp
bạn bè thân hữu được an lạc hoan hỷ, là người chơn
chánh đem lại an lạc. Này Gia chủ, đây là trường hợp
thứ nhất, vị ấy đi đến được, đạt được sự hưởng thọ
đúng phương xứ.

11. Lại nữa, này Gia chủ, Thánh đệ tử, với tài sản
thâu hoạch được do nỗ lực tinh tấn, tích lũy được do
sức mạnh cánh tay, do mồ hôi đổ ra đúng pháp, thâu
hoạch đúng pháp, với tài sản ấy, tự làm cho mình
được an toàn, chống lại những tai họa từ lửa đến, từ
nước đến, từ vua đến, từ ăn trộm đến, từ các thừa tự
thù nghịch đến. Này Gia chủ, đây là trường hợp thứ
hai vị ấy đi đến được, đạt được sự hưởng thọ đúng
phương xứ.

12. Lại nữa, này Gia chủ, vị Thánh đệ tử với tài sản ... thâu hoạch đúng pháp. Với tài sản ấy, vị ấy tổ chức năm loại lễ hiến cúng:

-   Hiến cúng cho bà con,
-   Hiến cúng cho khách,
-   Hiến cúng cho các vong linh quá khứ,
-   Hiến cúng cho vua,
-   Hiến cúng cho chư Thiên.

NAM CƯ SĨ                                             33

Này Gia chủ, đây là trường hợp thứ ba vị ấy đi đến được, đạt được sự hưởng thọ đúng phương xứ.

13. Lại nữa, này Gia chủ, Thánh đệ tử với tài sản ...
thâu hoạch đúng pháp, đối với những vị Sa-môn, Bà-
la-môn sống từ bỏ kiêu mạn, phóng dật, an trú trên
nhẫn nhục, nhu hòa, an tịnh tự mình, nhiếp phục tự
mình, làm lắng dịu tự mình; đối với những Sa-môn,
Bà-la-môn như vậy, vị ấy tổ chức sự cúng dường tối
thượng, thuộc về cõi Trời, đem đến quả lạc dị thục,
đưa đến Thiên giới. Này Gia chủ, đây là trường hợp
thứ tư vị ấy đi đến được, đạt được sự hưởng thọ đúng
phương xứ.

14. Vị Thánh đệ tử ấy, này Gia chủ, với tài sản thâu
hoạch được do nỗ lực tinh tấn, tích lũy được do sức
mạnh cánh tay, do mồ hôi đổ ra đúng pháp, thâu
hoạch đúng pháp; với tài sản ấy, vị ấy là người đã
làm được bốn hành động này.

- Nếu tài sản của ai, được tiêu dùng không đúng với
bốn hành động này, những tài sản này được gọi
là tài sản đi đến không lợi ích, đi đến không
thành đạt, đạt được sự hưởng thọ không đúng
phương xứ.
- Nếu những tài sản của ai, được tiêu dùng với bốn
hành động này, những tài sản này được gọi là

NAM CƯ SĨ                                          34

những tài sản đi đến lợi ích, đi đến thành đạt, đạt được sự hưởng thọ đúng phương xứ.

Tài sản ta thọ hưởng,
Gia nhân được nuôi dưỡng,
Chính nhờ các tài sản,
Do ta tránh tai họa,
Ta cúng dường tối thượng,
Làm năm loại hiến vật,
Hộ trì bậc trì giới,
Bậc tự điều, Phạm hạnh,
Mục đích gì bậc trí,
Trú nhà, cầu tài sản,
Mục đích ấy Ta đạt,
Được làm không hối hận.
Người nào nhớ nghĩ vậy,
An trú trên Thánh pháp,
Đời này được tán thán,
Đời sau được hoan hỷ,
Trên cảnh giới chư Thiên.

NAM CƯ SĨ                                          35

6       Kinh BỔN PHẬN NGƯỜI GIA CHỦ – Tăng I, 674

BỔN PHẬN NGƯỜI GIA CHỦ – Tăng I, 674

Rồi gia chủ Anàthapindika đi đến Thế Tôn, sau khi
đến, đảnh lễ Thế Tôn, rồi ngồi xuống một bên. Thế
Tôn nói với gia chủ Anàthapindika đang ngồi một
bên:

- Thành tựu bốn pháp, này Gia chủ, vị Thánh đệ tử
bước vào con đường thích đáng của người gia chủ,
con đường đem lại tiếng tốt, con đường đưa đến cõi
Trời. Thế nào là bốn?

Ở đây, này Gia chủ, vị Thánh đệ tử hộ trì chúng Tỷ- kheo:

-   Hộ trì chúng Tỷ-kheo với y,
-   Hộ trì chúng Tỷ-kheo với đồ ăn khất thực,
-   Hộ trì chúng Tỷ-kheo với sàng tọa,
-   Hộ trì chúng Tỷ-kheo với dược phẩm trị bệnh.

Thành tựu với bốn pháp này, này Gia chủ, vị Thánh
đệ tử bước vào con đường thích đáng của người gia
chủ, con đường đem lại tiếng tốt, con đường đưa đến
cõi Trời.

NAM CƯ SĨ                                         36

Bậc Hiền trí thực hiện,
Con đường thật xứng đáng,
Của người làm gia chủ,
Hộ trì bậc có giới,
Bậc sở hành chơn chánh,
Hộ trì với y áo,
Với đồ ăn khất thực,
Sàng tọa, thuốc trị bệnh,
Công đức họ tăng trưởng,
Thường hằng, ngày lẫn đêm,
Do làm nghiệp hiền thiện,
Đi đến cảnh chư Thiên.

NAM CƯ SĨ                            37

7     Kinh GIÁO GIỚI CẤP CÔ ĐỘC – 143 Trung III, 581

KINH GIÁO GIỚI CẤP CÔ ĐỘC (Anathapindikovada suttam) – Bài kinh số 143 – Trung III, 581

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú ở Savatthi (Xá-vệ),
Jetavana, (Kỳ-đà Lâm), tại tinh xá ông
Anathapindika (Cấp Cô Độc). Lúc bấy giờ, cư sĩ Cấp
Cô Độc bị bệnh, khổ đau, bị trọng bệnh. Rồi cư sĩ
Cấp Cô Độc gọi một người:

– Hãy đến đây, này Bạn. Hãy đi đến Thế Tôn; sau khi đến, nhân danh ta, cúi đầu đảnh lễ chân Thế Tôn và bạch như sau: "Bạch Thế Tôn, cư sĩ Cấp Cô Độc bị bệnh, khổ đau, bị trọng bệnh. Cấp Cô Độc xin cúi đầu đảnh lễ chân Thế Tôn". Rồi đi đến Tôn giả Sariputta (Xá-lợi-phất), sau khi đến, nhân danh ta cúi đầu đảnh lễ Tôn giả Sariputta và thưa như sau: "Thưa Tôn giả, cư sĩ Cấp Cô Độc bị bệnh, khổ đau, bị trọng bệnh. Cấp Cô Độc xin cúi đầu đảnh lễ Tôn giả Sariputta và thưa như sau: "Thưa Tôn giả, lành thay,

NAM CƯ SĨ                                           38

nếu Tôn giả Sariputta vì lòng từ mẫn, đi đến trú xứ của cư sĩ Cấp Cô Độc".

– Thưa vâng, Tôn giả.

Người ấy vâng đáp cư sĩ Cấp Cô Độc, đi đến
Thế Tôn, sau khi đến đảnh lễ chân Thế Tôn rồi ngồi
xuống một bên. Ngồi xuống một bên, người ấy bạch
Thế Tôn:

– Bạch Thế Tôn, cư sĩ Cấp Cô Độc bị bệnh, khổ đau, bị trọng bệnh. Xin cúi đầu đảnh lễ chân Thế Tôn.

Rồi người ấy đi đến Tôn giả Sariputta, sau khi
đến đảnh lễ Tôn giả Sariputta rồi ngồi xuống một
bên. Ngồi xuống một bên, người ấy thưa với Tôn giả
Sariputta:

– Thưa Tôn giả, cư sĩ Cấp Cô Độc bị bệnh, khổ
đau, bị trọng bệnh, xin cúi đầu đảnh lễ Tôn giả
Sariputta và thưa như sau: "Thưa Tôn giả, tốt lành
thay, nếu Tôn giả Sariputta vì lòng từ mẫn đi đến trú
xứ của cư sĩ Cấp Cô Độc".

Tôn giả Sariputta im lặng nhận lời. Rồi Tôn giả Sariputta đắp y, cầm y bát, cùng với Tôn giả Ananda là thị giả, đi đến trú xứ của cư sĩ Cấp Cô Độc, sau

NAM CƯ SĨ                                          39

khi đến liền ngồi lên chỗ đã soạn sẵn. Sau khi ngồi, Tôn giả Sariputta nói với cư sĩ Cấp Cô Độc.

– Này Cư sĩ, ta mong rằng Ông có thể kham
nhẫn; Ta mong rằng Ông có thể chịu đựng. Ta mong
rằng khổ thọ được giảm thiểu, không gia tăng, sự
giảm thiểu được rõ rệt, không có gia tăng.

– Thưa Tôn giả Sariputta, con không có thể
kham nhẫn, con không có thể chịu đựng. Sự khổ
thống của con gia tăng, không có giảm thiểu; sự gia
tăng rõ rệt, không có giảm thiểu. Thưa Tôn giả
Sariputta, ví như một người lực sĩ chém đầu (một
người khác) với một thanh kiếm sắc bén; cũng vậy,
thưa Tôn giả Sariputta, những ngọn gió kinh khủng
thổi lên đau nhói trong đầu con.

Thưa Tôn giả Sariputta, con không có thể kham
nhẫn, con không có thể chịu đựng. Những khổ thống
của con gia tăng, không có giảm thiểu; sự gia tăng rõ
rệt, không có giảm thiểu. Thưa Tôn giả Sariputta,
như một người lực sĩ lấy một dây nịt bằng da cứng
quấn tròn quanh đầu rồi xiết chặt; cũng vậy, thưa
Tôn giả Sariputta, con cảm thấy bị đau đầu một cách
kinh khủng.

Thưa Tôn giả Sariputta, con không có thể kham nhẫn, con không có thể chịu đựng. Những khổ thống

NAM CƯ SĨ                                          40

của con gia tăng, không có giảm thiểu; sự gia tăng rõ
rệt, không có giảm thiểu. Thưa Tôn giả Sariputta,
như một người đồ tể thiện xảo hay đệ tử người đồ tể
cắt ngang bụng với một con dao cắt thịt bò sắc bén;
cũng vậy, thưa Tôn giả Sariputta, một ngọn gió kinh
khủng cắt ngang bụng của con.

Thưa Tôn giả Sariputta, con không có thể kham
nhẫn, con không có thể chịu đựng. Những khổ thống
của con gia tăng, không có giảm thiểu; sự gia tăng rõ
rệt, không có giảm thiểu. Thưa Tôn giả Sariputta, ví
như hai người lực sĩ, sau khi nắm cánh tay của một
người yếu hơn, nướng người ấy, đốt người ấy trên
một hố than hừng; cũng vậy, thưa Tôn giả Sariputta,
một sức nóng kinh khủng khởi lên trong thân con.
Thưa Tôn giả Sariputta, con không có thể kham
nhẫn, con không có thể chịu đựng. Những thống khổ
của con gia tăng, không có giảm thiểu; sự gia tăng rõ
rệt, không có giảm thiểu.

– Do vậy, này Cư sĩ hãy học tập như sau: "Tôi sẽ không chấp thủ con mắt, và tôi sẽ không có thức y cứ vào con mắt". Này Cư sĩ, hãy học tập như vậy. Do vậy, này Cư sĩ, hãy học tập như sau: "Tôi sẽ không chấp thủ tai, và tôi sẽ không có thức y cứ vào tai". Này Cư sĩ, hãy học tập như vậy. Do vậy... không chấp thủ mũi... y cứ vào mũi... hãy học tập như vậy.

NAM CƯ SĨ                                          41

Do vậy.. không chấp thủ lưỡi... y cứ vào lưỡi.... hãy học tập như vậy. Do vậy... không chấp thủ thân.. y cứ vào thân.. hãy học tập như vậy. Do vậy... không chấp thủ ý... y cứ vào ý.. hãy học tập như vậy.

Do vậy... không chấp thủ sắc... y cứ vào sắc.. hãy học tập như vậy. Do vậy... không chấp thủ tiếng.. y cứ vào tiếng... hãy học tập như vậy. Do vậy.. không chấp thủ hương... y cứ vào hương... hãy học tập như vậy. Do vậy.... không chấp thủ vị... y cứ vào vị... hãy học tập như vậy. Do vậy... không chấp thủ xúc... y cứ vào xúc... hãy học tập như vậy. Do vậy, này Cư sĩ, hãy học tập như sau: "Tôi sẽ không chấp thủ pháp, và tôi sẽ không có thức y cứ vào pháp". Này Cư sĩ, hãy học tập như vậy.

Do vậy, này Cư sĩ, hãy học tập như sau: "Tôi sẽ không chấp thủ nhãn thức, và tôi sẽ không có thức y cứ vào nhãn thức". Này Cư sĩ, hãy học tập như vậy. "Tôi sẽ không chấp thủ nhĩ thức... Tôi sẽ không chấp thủ tỷ thức... Tôi sẽ không chấp thủ thiệt thức... Tôi sẽ không chấp thủ thân thức... Tôi sẽ không chấp thủ ý thức, và tôi sẽ không có thức y cứ vào ý thức". Này Cư sĩ, hãy học tập như vậy.

Do vậy, này Cư sĩ, hãy học tập như sau: "Tôi sẽ không chấp thủ nhãn xúc, và tôi sẽ không có thức

NAM CƯ SĨ                                            42

y cứ vào nhãn xúc". Này Cư sĩ, hãy học tập như vậy.
"Tôi sẽ không chấp thủ nhĩ xúc... Tôi sẽ không chấp
thủ tỷ xúc... Tôi sẽ không chấp thủ thiệt xúc... Tôi sẽ
không chấp thủ thân xúc.. Tôi sẽ không chấp thủ ý
xúc, và tôi sẽ không có thức y cứ vào ý xúc". Này Cư
sĩ, hãy học tập như vậy.

Do vậy, này Cư sĩ, hãy học tập như sau: "Tôi sẽ
không chấp thủ thọ do nhãn xúc sanh khởi, và tôi
sẽ không có thức y cứ vào thọ do nhãn xúc sanh
khởi. Tôi sẽ không chấp thủ thọ do nhĩ xúc sanh
khởi... Tôi sẽ không chấp thủ thọ do tỷ xúc sanh
khởi... Tôi sẽ không chấp thủ thọ do thiệt xúc sanh
khởi... Tôi sẽ không chấp thủ thọ do thân xúc sanh
khởi... Tôi sẽ không chấp thủ thọ do ý xúc sanh khởi
và tôi sẽ không có thức y cứ vào thọ do ý xúc sanh
khởi". Này Cư sĩ, hãy học tập như vậy.

Do vậy, này Cư sĩ, hãy học tập như sau: "Tôi sẽ không chấp thủ địa giới, và tôi sẽ không có thức y cứ vào địa giới". Này Cư sĩ, hãy học tập như vậy. "Tôi sẽ không chấp thủ thủy giới.. Tôi sẽ không chấp thủ hỏa giới... Tôi sẽ không chấp thủ phong giới... Tôi sẽ không chấp thủ hư không giới... Tôi sẽ không chấp thủ thức giới và tôi sẽ không có thức y cứ vào thức giới". Này Cư sĩ, hãy học tập như vậy.

NAM CƯ SĨ                                            43

Do vậy, này Cư sĩ... "Tôi sẽ không chấp thủ
sắc, và tôi sẽ không có thức y cứ vào sắc". Này Cư
sĩ, hãy học tập như vậy. "Tôi sẽ không chấp thủ thọ..
Tôi sẽ không chấp thủ tưởng... Tôi sẽ không chấp thủ
hành... Tôi sẽ không chấp thủ thức và tôi sẽ không
có thức y cứ vào thức giới". Này Cư sĩ, hãy học tập
như vậy.

Do vậy.... "Tôi sẽ không chấp thủ Hư không
vô biên xứ, và tôi sẽ không có thức y cứ vào Hư
không vô biên xứ". Này Cư sĩ, hãy học tập như vậy.
Do vậy... "Tôi sẽ không chấp thủ Thức vô biên xứ...
Tôi sẽ không chấp thủ Vô sở hữu xứ.. Tôi sẽ không
chấp thủ Phi tưởng phi phi tưởng xứ, và tôi sẽ không
có thức y cứ vào Phi tưởng phi phi tưởng xứ". Này
Cư sĩ, hãy học tập như vậy.

Do vậy, này Cư sĩ, hãy học tập như sau: "Tôi sẽ
không chấp thủ thế giới ở đây và tôi sẽ không có
thức y cứ vào thế giới ở đây". Này Cư sĩ, hãy học
tập như vậy. Do vậy... "Tôi sẽ không chấp thủ thế
giới khác, và tôi sẽ không có thức y cứ vào thế giới
khác". Này Cư sĩ, hãy học tập như vậy.

Do vậy, này Cư sĩ, hãy học tập như sau: "Tôi sẽ không chấp thủ những gì được thấy, được nghe, được cảm thọ, được nhận thức, được hy cầu, được

NAM CƯ SĨ                                          44

tư sát với ý, và tôi sẽ không có thức y cứ vào các pháp (nói trên)". Này Cư sĩ, hãy học tập như vậy.

Khi nghe nói vậy, cư sĩ Cấp Cô Độc khóc và chảy nước mắt. Rồi Tôn giả Ananda nói với cư sĩ Cấp Cô Độc:

– Này Cư sĩ, Ông đang gượng lên mà sống, hay chìm xuống (cõi chết)?

– Thưa Tôn giả Ananda, con không gượng lên
mà sống, con đang chìm xuống cõi chết. Dầu cho bậc
Đạo sư được con hầu hạ đã lâu và dầu các vị Tỷ-
kheo, tu tập ý lực con chưa từng được nghe một thời
thuyết pháp như vậy.

– Này Cư sĩ, thuyết pháp như vậy không nói cho các hàng cư sĩ mặc áo trắng. Này Cư sĩ, thuyết pháp như vậy nói cho các hàng xuất gia.

– Vậy thưa Tôn giả Sariputta, hãy thuyết pháp như vậy cho hàng cư sĩ mặc áo trắng. Thưa Tôn giả Sariputta, có những Thiện gia nam tử sanh ra với cấu uế không nhiều, nếu không được nghe pháp, sẽ bị đọa lạc; nhưng họ không thể biết được (Chánh) pháp.

Rồi Tôn giả Sariputta và Tôn giả Ananda sau khi giảng dạy cho cư sĩ Cấp Cô Độc với bài thuyết

NAM CƯ SĨ                                         45

giảng, từ chỗ ngồi đứng dậy và ra đi. Rồi cư sĩ Cấp Cô Độc, sau khi Tôn giả Sariputta và Tôn giả Ananda ra đi không bao lâu, sau khi thân hoại mạng chung liền sanh lên cõi Tusita (Đâu-suất thiên). Rồi Thiên tử Cấp Cô Độc, khi đêm đã gần mãn, sau khi chói sáng toàn cảnh Jetavana (Kỳ-đà-Lâm) với dung sắc thù thắng đi đến Thế Tôn, sau khi đến đảnh lễ Thế Tôn và đứng một bên. Đứng một bên, Thiên tử Cấp Cô Độc nói lên với Thế Tôn bài kệ sau đây:

Rừng Jetavana,
Tốt đẹp phước lành này,
Được chư Thiên, chúng Tăng,
Thường lui tới an trú,
Được Pháp Vương trú trì,
Ban hoan hỷ cho ta.
Nghiệp, minh và Chánh pháp,
Giới, tối thượng sanh mạng,
Chính nhờ các pháp trên,
Khiến chúng sanh thanh tịnh,
Không phải do giai cấp,
Không phải do tài sản.

Do vậy bậc Hiền giả,
Thấy rõ mục đích mình,
Suy tư pháp chân chánh,
Được thanh tịnh ở đây.

NAM CƯ SĨ                                         46

Như Sariputta,
Về tuệ, giới, tịch tịnh,
Bất luận Tỷ-kheo nào,
Đã tới bờ bên kia,
Hãy đạt được tối thắng
Trong những pháp kể trên.
Thiên tử Cấp Cô Độc nói như vậy. Bậc Đạo sư
tán đồng. Rồi Thiên tử Cấp Cô Độc suy nghĩ: "Bậc
Đạo sư tán đồng ta, " sau khi đảnh lễ Thế Tôn, thân
phía hữu hướng về Ngài rồi biến mất tại chỗ.

Rồi Thế Tôn, khi đêm ấy đã mãn, gọi các Tỷ- kheo:

– Này các Tỷ-kheo, đêm nay, một vị Thiên tử,
khi đêm đã gần mãn, chiếu sáng toàn cảnh Jetavana
với dung sắc thù thắng đã đi đến Ta, sau khi đến đảnh
lễ Ta rồi đứng một bên. Đứng một bên, vị Thiên tử
ấy nói lên với Ta bài kệ sau đây:

Rừng Jetavana
Tốt đẹp phước lành này
.... (như trên)...
Hãy đạt được tối thắng
Trong những pháp kể trên.
Nói vậy xong, này các Tỷ-kheo, vị Thiên tử ấy
suy nghĩ: "Bậc Đạo sư tán đồng ta, " sau khi đảnh lễ

NAM CƯ SĨ                                          47

thân phía hữu hướng về Ta, rồi biến mất tại chỗ.

Khi được nghe nói vậy, Tôn giả Ananda bạch Thế Tôn:

– Bạch Thế Tôn, có phải vị ấy là Thiên tử Cấp Cô Độc chăng? Bạch Thế Tôn, cư sĩ Cấp Cô Độc có lòng tịnh tín bất động đối với Tôn giả Sariputta.

– Lành thay, lành thay, Ananda! Những gì có
thể thành đạt được bởi suy tư đã được đạt đến, này
Ananda. Chính Cấp Cô Độc là vị Thiên tử ấy, không
một ai khác.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Tôn giả Ananda hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

NAM CƯ SĨ                                          48

8      Kinh KHÔNG NỢ – Tăng I, 682

KHÔNG NỢ – Tăng I, 682

1. Rồi gia chủ Anàthapindika đi đến Thế Tôn, sau khi đến, ngồi xuống một bên. Thế Tôn nói với gia chủ Anàthapindika đang ngồi một bên:

2. - Có bốn loại an lạc này, này Gia chủ, người tại gia thọ hưởng các dục thâu hoạch được, tùy thời gian, tùy thời cơ khởi lên cho vị ấy. Thế nào là bốn?

- Lạc sở hữu,
- Lạc thọ dụng,
- Lạc không mắc nợ,
- Lạc không phạm tội.

3. Và này Gia chủ, thế nào là lạc sở hữu?

Ở đây, này Gia chủ, tài sản của người thiện nam tử,
thâu hoạch được do nỗ lực tinh tấn, tích lũy được do
sức mạnh cánh tay, do mồ hôi đổ ra đúng pháp, thâu
hoạch đúng pháp. Vị ấy suy nghĩ: "Ta có tài sản, thâu
hoạch được do nỗ lực tinh tấn, tích lũy được do sức
mạnh cánh tay ... thâu hoạch đúng pháp." Nghĩ vậy,
vị ấy được lạc, được hỷ. Này Gia chủ, đây gọi là lạc
sở hữu.

NAM CƯ SĨ                                          49

4. Và này, thế nào là lạc thọ dụng?

Ở đây, này Gia chủ, thiện nam tử thọ hưởng những
tài sản thâu hoạch được do nỗ lực tinh tấn, tích lũy
được ... thâu hoạch đúng pháp và làm các việc phước
đức. Vị ấy nghĩ rằng: "Ta thọ hưởng những tài sản
thâu hoạch được do nỗ lực tinh tấn ... thâu hoạch
đúng pháp và ta làm các phước đức." Nghĩ vậy vị ấy
được lạc, được hỷ. Này Gia chủ, đây gọi là lạc thọ
dụng.

5. Và này Gia chủ, thế nào là lạc không mắc nợ?

Ở đây, này Gia chủ, vị thiện gia nam tử không có
mắc nợ ai một điều gì, ít hay nhiều. Vị ấy nghĩ rằng:
"Ta không có mắc nợ ai một điều gì, ít hay nhiều."
Nghĩ vậy, vị ấy được lạc, được hỷ. Này Gia chủ, đây
gọi là lạc không mắc nợ.

6. Và này Gia chủ, thế nào là lạc không phạm tội?

Ở đây, này Gia chủ, vị Thánh đệ tử thành tựu thân
hành không phạm tội, thành tựu khẩu hành không
phạm tội, thành tựu ý hành không phạm tội. Vị ấy
nghĩ rằng: "Ta thành tựu thân hành không phạm tội,
khẩu hành không phạm tội, ý hành không phạm tội".
Nghĩ vậy, vị ấy được lạc, được hỷ. Này Gia chủ, đây
gọi là lạc không phạm tội.

NAM CƯ SĨ                                          50

Có bốn loại lạc này, này Gia chủ, người tại gia thọ hưởng các dục thâu hoạch được, tùy thời gian, tùy thời cơ, khởi lên cho vị ấy.

Được lạc không mắc nợ,
Nhớ đến lạc sở hữu,
Người hưởng lạc tài sản,
Với tuệ, thấy như thị,
Do thấy, vị ấy biết,
Sáng suốt cả hai phần,
Lạc vậy chỉ bằng được,
Bằng một phần mười sáu,
Lạc không có phạm tội.

NAM CƯ SĨ                                        51

9     Kinh NÓC NHỌN 1 – Tăng I, 473

NÓC NHỌN 1 – Tăng I, 473

Rồi gia chủ Ànathapindika đi đến Thế Tôn; sau khi
đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên; Thế
Tôn nói với gia chủ Ànathapindika đang ngồi xuống
một bên:
 Này Gia chủ, khi tâm không phòng hộ, thời
thân nghiệp cũng không phòng hộ, khẩu
nghiệp cũng không phòng hộ, ý nghiệp cũng
không phòng hộ.
 Với ai thân nghiệp không phòng hộ, khẩu
nghiệp không phòng hộ, ý nghiệp không phòng
hộ, thời thân nghiệp đầy ứ tham dục và rỉ chảy,
khẩu nghiệp đầy ứ tham dục và rỉ chảy, ý
nghiệp đầy ứ tham dục và rỉ chảy.
 Với ai thân nghiệp đầy ứ tham dục và rỉ chảy,
khẩu nghiệp đầy ứ tham dục và rỉ chảy, ý
nghiệp đầy ứ tham dục và rỉ chảy, thời thân
nghiệp bị hủ bại, khẩu nghiệp bị hủ bại, ý
nghiệp bị hủ bại.
 Với ai thân nghiệp bị hủ bại, khẩu nghiệp bị hủ
bại, ý nghiệp bị hủ bại, thời sự chết không được
hiền thiện, mạng chung không được hiền thiện.

NAM CƯ SĨ                                          52

Này Gia chủ, ví như ngôi nhà nóc nhọn vụng lợp,
thời nóc nhọn không được phòng hộ, rui kèo không
được phòng hộ, vách tường không được phòng hộ;
nóc nhọn bị đấy ứ, rỉ nước, các rui kèo bị đầy ứ rỉ
nước, các vách tường bị đầy ứ, rỉ nước, nóc nhọn bị
hủ bại, rui kèo bị hủ bại, vách tường bị hủ bại. Cũng
vậy, này Gia chủ, khi tâm không được phòng hộ, thời
thân nghiệp cũng không được phòng hộ, khẩu nghiệp
… ý nghiệp … sự chết không được hiền thiện, mạng
chung không được hiền thiện.
 Này Gia chủ, khi tâm được phòng hộ, thời thân
nghiệp cũng được phòng hộ, khẩu nghiệp cũng
được phòng hộ, ý nghiệp cũng được phòng hộ.
 Với ai thân nghiệp được phòng hộ, khẩu nghiệp
được phòng hộ, ý nghiệp được phòng hộ, thời
thân nghiệp không đầy ứ tham dục và rỉ chảy,
khẩu nghiệp không đầy ứ tham dục và rỉ chảy,
ý nghiệp không đầy ứ tham dục và rỉ chảy.
 Với ai thân nghiệp không đầy ứ tham dục và rỉ
chảy, khẩu nghiệp không đầy ứ tham dục và rỉ
chảy, ý không nghiệp đầy ứ tham dục và rỉ
chảy, thời thân nghiệp không bị hủ bại, khẩu
nghiệp không bị hủ bại, ý nghiệp không bị hủ
bại.
 Với ai thân nghiệp không bị hủ bại, khẩu
nghiệp không bị hủ bại, ý nghiệp không bị hủ

NAM CƯ SĨ                                          53

bại, thời sự chết được hiền thiện, mạng chung
được hiền thiện.
Này Gia chủ, ví như ngôi nhà nóc nhọn khéo lợp,
thời nóc nhọn được phòng hộ, rui kèo được phòng
hộ, vách tường được phòng hộ; nóc nhọn không đầy
ứ, rỉ nước, các rui kèo không bị đầy ứ rỉ nước, các
vách tường không bị đầy ứ, rỉ nước, nóc nhọn không
bị hủ bại, rui kèo không bị hủ bại, vách tường không
bị hủ bại. Cũng vậy, này Gia chủ, khi tâm được
phòng hộ, thời thân nghiệp cũng được phòng hộ …
ý nghiệp không bị hủ bại, thời sự chết được hiền
thiện, mạng chung được hiền thiện.

NÓC NHỌN 2 – Tăng I, 476

(Kinh này hoàn toàn giống như kinh trên, chỉ khác
có một chữ. Chỗ nào kinh trên dùng chữ "không
phòng hộ", thời ở đây dùng chữ "thất thế, lung lay"
với những thay đổi cần thiết).

NAM CƯ SĨ                                         54

10      Kinh SỢ HÃI HẬN THÙ 1 – Tăng IV, 148

SỢ HÃI HẬN THÙ 1 – Tăng IV, 148

1. Rồi gia chủ Anàthapindika đi đến Thế Tôn, sau
khi đến đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Thế
Tôn nói với gia chủ Anàthapindika đang ngồi xuống
một bên:

2. - Này Gia chủ, khi nào năm sợ hãi hận thù của vị Thánh đệ tử được chỉ tức, thời vị ấy thành tựu được bốn Dự lưu phần. Nếu vị ấy muốn, có thể tuyên bố về ngã đối với tự ngã: "Địa ngục đối với ta được đoạn tận, loài bàng sanh đối với ta được đoạn tận, cõi ngạ quỷ đối với ta được đoạn tận, cõi dữ, ác thú, đọa xứ đối với ta được đoạn tận. Ta là vị Dự lưu, không còn thối đọa, chắc chắn đạt đến Chánh giác".

3. Thế nào là năm sợ hãi hận thù được chỉ tức?

- Này Gia chủ, sợ hãi hận thù do sát sanh, vì
duyên sát sanh, đưa đến trong hiện tại; sợ hãi
hận thù đưa đến trong tương lai, kể cả tâm khổ,
tâm ưu người ấy cảm thọ. Từ bỏ sát sanh, sợ
hãi hận thù không đưa đến trong hiện tại, sợ
hãi hận thù không đưa đến trong tương lai, kể

NAM CƯ SĨ                                           55

cả không có tâm khổ, tâm ưu người ấy cảm
thọ... Đối với vị từ bỏ sát sanh, như vậy sợ hãi
hận thù được nhiếp phục.
- Này Gia chủ, sợ hãi hận thù do lấy của không
cho, vì duyên lấy của không cho đưa đến trong
hiện tại; sợ hãi hận thù đưa đến trong tương
lai, kể cả tâm khổ, tâm ưu người ấy cảm thọ...
Đối với vị từ bỏ lấy của không cho, như vậy sự
sợ hãi hận thì được nhiếp phục.
- Này Gia chủ, sợ hãi hận thù do sống tà hạnh
trong các dục, vì duyên sống tà hạnh trong các
dục đưa đến trong hiện tại; sợ hãi hận thù đưa
đến trong tương lai, kể cả tâm khổ, tâm ưu
người ấy cảm thọ... Đối với vị từ bỏ sống tà
hạnh trong các dục, như vậy sợ hãi hận thù
được nhiếp phục.
- Này Gia chủ, sợ hãi hận thù do nói láo, vì
duyên nói láo đưa đến trong hiện tại; sự sợ hãi
hận thù đưa đến trong tương lai, kể cả tâm khổ,
tâm ưu người ấy cảm thọ... Đối với vị từ bỏ nói
láo, như vậy sợ hãi hận thù được nhiếp phục.
- Này Gia chủ, sợ hãi hận thù do đắm say rượu
men, rượu nấu, vì duyên đắm say rượu men,
rượu nấu đưa đến trong hiện tại; sự sợ hãi hận
thù đưa đến trong tương lai, kể cả tâm khổ, tâm
ưu người ấy cảm thọ... Đối với vị từ bỏ đắm say

NAM CƯ SĨ                                         56

rượu men, rượu nấu, như vậy sợ hãi hận thù được nhiếp phục. - Năm sự sợ hãi hận thù này được nhiếp phục.

4. Thế nào là bốn Dự lưu phần được đầy đủ?

- Ở đây, này Gia chủ, vị Thánh đệ tử, đầy đủ lòng
tin tuyệt đối với đức Phật: "Đây là Thế Tôn,
bậc Ứng Cúng, Chánh Đẳng Giác, Minh Hạnh
Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ,
Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhơn Sư, Phật,
Thế Tôn".
- Vị ấy đầy đủ lòng tin tuyệt đối với Pháp: "Đây
là Pháp do Thế Tôn khéo thuyết, thiết thực hiện
tại, có quả tức thời, đến để mà thấy, có khả
năng hướng thượng, do người trí tự mình giác
hiểu".
- Vị ấy đầy đủ lòng tin tuyệt đối đối với chúng
Tăng: "Chúng Tăng đệ tử Thế Tôn là bậc Thiện
hạnh; chúng Tăng đệ tử Thế Tôn là bậc Trực
hạnh; chúng Tăng đệ tử Thế Tôn là bậc Chánh
hạnh; chúng Tăng đệ tử Thế Tôn là bậc Như
pháp hạnh, tức là bốn đôi tám chúng. Chúng
Tăng đệ tử này của Thế Tôn, đáng được cung
kính, đang được tôn trọng, đáng được cúng
dường, đáng được chắp tay, là vô thượng
phước điền ở trên đời.

NAM CƯ SĨ                                        57

- Các vị ấy đầy đủ các giới đức được bậc Thánh
quý mến, không bị bể vụn, không bị hủy hoại,
không có tỳ vết, không có vết nhơ, đưa đến tự
do, được người trí tán thán, không bị nhiễm
trước, đưa đến Thiền định.

Bốn Dự lưu phần này được thành tựu.

SỢ HÃI HẬN THÙ 2 – 151tc4

(Thế Tôn thuyết lại kinh 26 cho các Tỷ-kheo).

NAM CƯ SĨ                                       58

11    Phá kiến chấp của ngoại đạo - Kinh KIẾN – Tăng IV, 491

KIẾN – Tăng IV, 491

(cư sĩ – cư sĩ Anàthapindika; kiến chấp - phá kiến chấp)

1. Một thời, Thế Tôn trú ở Sàvatthi, Jetavana, tại khu
vườn Anàthapindika. Bấy giờ có gia chủ
Anàthapindika, vào buổi sáng thật sớm đi ra khỏi
Sàvatthi để yết kiến Thế Tôn.

Rồi gia chủ Anàthapindika suy nghĩ: "Nay không
phải thời để yết kiến Thế Tôn. Thế Tôn đang Thiền
tịnh. Cũng không phải thời để yến kiến các vị Tỷ-
kheo đang tu tập về ý, các Tỷ-kheo tu tập về ý đang
Thiền tịnh. Vậy ta hãy đi đến khu vườn các du sĩ
ngoại đạo". Vậy gia chủ Anàthapindika đi đến khu
vườn các du sĩ ngoại đạo.

2. Lúc bấy giờ, các du sĩ ngoại đạo đang ngồi hội họp, đang tụ họp ồn ào, cao tiếng, lớn tiếng bàn luận những vấn đề phù phiếm. Các du sĩ ngoại đạo ấy thấy gia chủ Anàthapindika từ xa đi đến, khi thấy vậy liền dặn dò bảo với nhau: "Hãy bớt ồn ào, các Tôn giả Chớ có làm ồn, các tôn giả. Gia chủ Anàthapindika

NAM CƯ SĨ                                           59

này đang đến, một đệ tử của Sa-môn Gotama, trong những đệ tử của Sa-môn Gotama có gia đình mặc áo trắng ở Sàvatthi, gia chủ Anàthapindika là một trong những vị ấy. Các vị ấy ít ưa ồn ào, được huấn luyện trong ít ồn ào, tán thán ít ồn ào. Nếu vị ấy thấy hội chúng ít ồn ào, vị ấy có thể nghỉ đến thăm ở đây". Rồi các du sĩ ngoại đạo ấy giữ im lặng.

3. Rồi Gia chủ Anàthapinidika đi đến các du sĩ đạo
ấy, sau khi đến, nói lên với các du sĩ ngoại đạo ấy
những lời chào đón hỏi thăm, sau khi nói lên những
lời chào đón hỏi thăm thân hữu, liền ngồi xuống một
bên. Các du sĩ ngoại đạo ấy nói với Gia chủ
Anàthapidika đang ngồi một bên. Các du sĩ ngoại
đạo ấy nói với gia chủ Anàthapindika đang ngồi một
bên:

- Này Gia chủ, hãy nói lên Sa-môn Gatama có kiến gì?

- Thưa các Tôn giả, tôi không biết tất cả kiến của Thế Tôn.

- Này Gia chủ, Gia chủ có thể không biết tất cả kiến của Sa-môn Gotama. Nhưng Gia chủ, hãy nói các Tỷ-kheo có kiến gì?

NAM CƯ SĨ                                           60

- Thưa các Tôn giả, tôi không biết tất cả kiến của các Tỷ-kheo.

- Này Gia chủ, Gia chủ có thể không biết tất cả kiến
của Sa-môn Gotama, Gia chủ có thể không biết tất
cả kiến của các Tỷ-kheo. Vậy này Gia chủ, hãy nói
về kiến của gia chủ.

- Thưa các Tôn giả, thật không khó gì để chúng tôi trả lời về kiến của chúng tôi. Nhưng các Tôn hãy trả lời về kiến của các Tôn giả trước. Rồi sau thật không khó gì để chúng tôi trả lời về kiến của chúng tôi.

4. Khi được nói vậy, một du sĩ ngoại đạo nói với gia chủ Anàthapindika: "Thường còn là thế giới. Kiến này là sự thật. Kiến nào khác là hư vọng. Này Gia chủ, như vậy là kiến của tôi". Một du sĩ ngoại đạo khác nói với gia chủ Anàthapindika: "Vô thường là thế giới. Kiến này là sự thật. Kiến nào khác là hư vọng. Như vậy là kiến của tôi." Rồi một du sĩ ngoại đạo khác nói với gia chủ Anàthapindika: "Có biên tế là thế giới... không có biên tế là thế giới... mạng sống và thân thể là một... mạng sống và thân thể là khác... Như Lai có tồn tại sau khi chết... Như Lai không có tồn tại sau khi chết... Như Lai có tồn tại và không có tồn tại sau khi chết... Như Lai không có tồn tại và không không tồn tại sau khi chết. Kiến này là sự thật.

NAM CƯ SĨ                                             61

Kiến nào khác là hư vọng. Này Gia chủ, như vậy là kiến của tôi".

5. Khi nghe nói vậy, gia chủ Anàthapindika nói với các du sĩ ngoại đạo ấy:

- Thưa các Tôn giả, Tôn giả nào nói như sau: "Thường còn là thế giới. Kiến này là sự thật. Kiến nào khác là hư vọng. Này Gia chủ, như vậy là kiến của tôi". Kiến này của Tôn giả ấy, hoặc nhân tự mình tác ý không hợp lý, hay do duyên nghe tiếng người khác nói. Kiến ấy như vậy được sanh được tác thành (hữu vi) do tâm suy tư, do duyên khởi lên. Và cái gì được sanh, được tác thành, do tâm suy tư, do duyên khởi lên, cái ấy là vô thường; cái gì vô thường, cái ấy là khổ; cái (khổ) ấy, Tôn giả chấp trước (dính vào); cái (khổ) ấy, Tôn giả chấp nhận.

Thưa các Tôn giả, Tôn giả nào nói như sau: "Vô thường là thế giới này... có biên tế là thế giới này… không biên tế là thế giới này… sinh mạng và thân thể là một… sinh mạng và thân thể là khác... Như Lai có tồn tại sau khi chết... Như Lai không tồn tại sau khi chết... Như Lai không có tồn tại và không không tồn tại sau khi chết. Kiến này là sự thật. Kiến nào khác là hư vọng. Này Gia chủ, như vậy là kiến của tôi". Kiến này của Tôn giả ấy, hoặc nhân tự mình tác ý không hợp lý, hoặc do duyên nghe tiếng người

NAM CƯ SĨ                                          62

khác nói. Kiến như vậy được sanh, được tác thành,
do tâm suy tư, do duyên khởi lên. Và cái gì được
sanh, được tác thành, do tâm suy tư, do duyên khởi
lên, cái ấy là vô thường; cái gì vô thường, cái ấy là
khổ; cái (khổ) ấy, Tôn giả chấp trước; cái khổ ấy Tôn
giả chấp nhận.

6. Khi được nói vậy, các du sĩ ngoại đạo ấy nói với gia chủ Anàthapindika:

- Này Gia chủ, tất cả kiến của chúng tôi đã được nói lên. Này Gia chủ, hãy nói lên kiến của gia chủ là gì?

- Thưa các Tôn giả, phàm cái gì được sanh, được tác thành do tâm suy tư, do duyên được khởi lên, cái ấy là vô thường. Cái gì vô thường, cái ấy là khổ. Cái gì khổ, cái ấy là "Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi." Tôi có kiến như vậy, thưa các Tôn giả.

- Này Gia chủ, phàm cái gì được sanh, được tác thành, do tâm suy tư, do duyên được khởi lên, cái ấy là vô thường. Cái gì vô thường, cái ấy là khổ. Cái gì khổ, cái ấy, này Gia chủ, Gia chủ lại chấp trước, cái ấy, này Gia chủ, Gia chủ lại chấp nhận.

- Thưa các Tôn giả, phàm cái gì được sanh, được tác thành, do tâm suy tư, do duyên được khởi lên, cái ấy

NAM CƯ SĨ                                           63

là vô thường. Cái gì vô thường, cái ấy là khổ. Cái gì khổ, cái ấy là: "Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi". Như vậy là như thật khéo thấy với chánh trí tuệ. Và từ nơi khổ ấy, tôi như thật rõ biết sự xuất ly hơn thế nữa. Khi nghe nói như vậy, các du sĩ ngoại đạo ấy ngồi im lặng, hoang mang, thụt vai, cúi đầu, sững sờ, không nói lên lời.

7. Rồi gia chủ Anàthapinika, sau khi biết các du sĩ ngoại đạo ấy im lặng, hoang mang, thụt vai, cúi đầu, sững sờ, không nói lên lời, từ chỗ ngồi đứng dậy, đi đến Thế Tôn, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, gia chủ Anàthapindika, câu chuyện với các du sĩ ngoại đạo ấy như thế nào thuật lại tất cả cho Thế Tôn rõ:

- "Lành thay, lành thay, này Gia chủ. Như vậy, này Gia chủ, những kẻ ngu si ấy thường cần phải được bác bỏ với sự khéo bác bỏ nhờ Chánh pháp".

Rồi Thế Tôn với một bài pháp thuyết giảng, khích lệ,
làm cho phấn khởi, làm cho hoan hỷ Gia chủ
Anàthapindika. Rồi Gia chủ Anàthapindika, sau khi
được Thế Tôn với bài pháp thuyết giảng, khích lệ,
làm cho phấn khởi, làm cho hoan hỷ, từ chỗ ngồi
đứng dậy đảnh lễ Thế Tôn, thân bên hữu hướng về
Ngài rồi ra đi.

NAM CƯ SĨ                                           64

8. Rồi Thế Tôn, sau khi gia chủ Anàthapindika ra đi không bao lâu, bảo các vị Tỷ-kheo:

- Tỷ-kheo nào dầu đã được đầy đủ 100 năm an cư
mùa mưa trong Pháp và Luật này, vị ấy cần phải như
vậy, thường thường bác bỏ các du sĩ ngoại đạo, với
sự khéo bác bỏ nhờ Chánh pháp, như gia chủ
Anàhtapindika đã khéo bác bỏ.

NAM CƯ SĨ                                        65

12    Kinh Ác Giới hay Anàthapindika 1 – Tương V, 556

Ác Giới hay Anàthapindika 1 – Tương V, 556

1) Nhân duyên ở Sàvatthi.

2) Lúc bấy giờ, gia chủ Anàthapindika đang bị bệnh, đau đớn, bị trọng bệnh.

3) Rồi gia chủ Anàthapindika bảo một người:

-- Hãy đến, này Bạn. Hãy đi đến Tôn giả Sàriputta; sau khi đến nhân danh ta, cúi đầu đảnh lễ chân Tôn giả Sàriputta và thưa: "Gia chủ Anàthapindika, thưa Tôn giả, bị bệnh, đau đớn, bị trọng bệnh, cúi đầu đảnh lễ chân Tôn giả Sàriputta"; và thưa: "Lành thay, thưa Tôn giả, nếu Tôn giả Sàriputta đi đến trú xứ của gia chủ Anàthapindika vì lòng từ mẫn!"

-- Thưa vâng, Gia chủ.

Người ấy, vâng đáp gia chủ Anàthapindika, đi đến Tôn giả Sàriputta; sau khi đến, đảnh lễ Tôn giả Sàriputta rồi ngồi xuống một bên.

4) Ngồi một bên, người ấy thưa với Tôn giả Sàriputta:

NAM CƯ SĨ                                         66

-- Gia chủ Anàthapindika, thưa Tôn giả, bị bệnh, đau
đớn, bị trọng bệnh, xin cúi đầu đảnh lễ chân Tôn giả
Sàriputta, gia chủ thưa: "Lành thay, thưa Tôn giả,
nếu Tôn giả Sàriputta đi đến trú xứ của gia chủ
Anàthapindika vì lòng từ mẫn!"

Tôn giả Sàriputta im lặng nhận lời.

5) Rồi Tôn giả Sàriputta, vào buổi sáng, đắp y, cầm
y bát với Tôn giả Ananda là Sa-môn tùy tùng, đi đến
trú xứ của gia chủ Anàthapindika; sau khi đến, ngồi
xuống chỗ đã soạn sẵn. Ngồi xuống, Tôn giả
Sàriputta nói với gia chủ Anàthapindika:

-- Này Gia chủ, Gia chủ có kham nhẫn nổi không?
Gia chủ có chịu đựng nổi không? Có phải khổ thọ
giảm thiểu, không có tăng trưởng? Có phải có dấu
hiệu giảm thiểu, không có tăng trưởng?

-- Thưa Tôn giả, con không thể kham nhẫn. Con
không thể chịu đựng. Kịch liệt là khổ thọ nơi con.
Chúng tăng trưởng, không có giảm thiểu. Có dấu
hiệu chúng tăng trưởng, không giảm thiểu.

6) -- Vì rằng kẻ vô văn phàm phu, này Gia chủ, thành tựu lòng bất tín đối với Phật, nên sau khi thân hoại mạng chung, bị sanh vào ác sanh, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Nhưng Gia chủ không có lòng bất tín đối với

NAM CƯ SĨ                                         67

Phật. Trái lại, Gia chủ thành tựu lòng tịnh tín bất
động đối với Phật: "Đây là bậc Ứng Cúng, Chánh
Biến Tri, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải,
Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân
Sư, Phật, Thế Tôn". Nếu Gia chủ tự thấy lòng tịnh
tín bất động của Gia chủ đối với đức Phật, thời lập
tức các cảm thọ của Gia chủ được an tịnh.

7) Vì rằng kẻ vô văn phàm phu, này Gia chủ, thành
tựu lòng bất tín đối với Pháp, nên sau khi thân hoại
mạng chung, bị sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa
ngục. Nhưng Gia chủ không có lòng bất tín đối với
Pháp. Trái lại, Gia chủ thành tựu tịnh tín bất động
đối với Pháp: "Pháp được Thế Tôn khéo thuyết, thiết
thực hiện tại, có hiệu quả tức thời, đến để mà thấy,
có khả năng hướng thượng, được người trí tự mình
giác hiểu". Nếu Gia chủ tự mình thấy lòng tịnh tín
bất động đối với Pháp, thời lập tức các cảm thọ của
Gia chủ được an tịnh.

8) Vì rằng kẻ vô văn phàm phu, này Gia chủ, thành tựu lòng bất tín đối với chúng Tăng, nên sau khi thân hoại mạng chung, bị sanh vào ác sanh, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Nhưng Gia chủ không có lòng bất tín như vậy đối với chúng Tăng. Trái lại, Gia chủ thành tựu tịnh tín đối với chúng Tăng: "Diệu hạnh là chúng đệ tử của Thế Tôn. Trực hạnh là chúng đệ tử

NAM CƯ SĨ                                          68

của Thế Tôn. Ứng lý hạnh là chúng đệ tử của Thế
Tôn. Chơn chánh hạnh là chúng đệ tử của Thế Tôn.
Tức là bốn đôi tám chúng. Chúng đệ tử của Thế Tôn
là đáng cung kính, đáng cúng dường, đáng tôn trọng,
đáng được chấp tay, là phước điền vô thượng ở đời".
Nếu Gia chủ tự mình thấy lòng tịnh tín bất động đối
với chúng Tăng, thời lập tức các cảm thọ của Gia chủ
được an tịnh.

9) Vì rằng kẻ vô văn phàm phu, này Gia chủ, thành tựu ác giới, nên sau khi thân hoại mạng chung, bị sanh vào... địa ngục. Nhưng Gia chủ không có ác giới như vậy. Trái lại, Gia chủ có giới được các bậc Thánh ái kính... đưa đến Thiền định. Nếu Gia chủ tự thấy các giới được các bậc Thánh ái kính ấy, thời lập tức các cảm thọ của Gia chủ được an tịnh.

10) Vì rằng kẻ vô văn phàm phu, này Gia chủ, thành tựu tà kiến như vậy, nên sau khi thân hoại mạng chung, bị sanh vào... địa ngục. Nhưng Gia chủ không có tà kiến như vậy. Trái lại, Gia chủ có chánh kiến. Nếu Gia chủ tự mình thấy chánh kiến của Gia chủ, thời lập tức các cảm thọ của Gia chủ được an tịnh.

11-19) Vì rằng kẻ vô văn phàm phu, này Gia chủ, thành tựu tà tư duy... tà ngữ... tà nghiệp... tà mạng... tà tinh tấn... tà niệm... tà định... tà trí... tà giải thoát như vậy, nên sau khi thân hoại mạng chung, bị sanh

NAM CƯ SĨ                                                 69

vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Nhưng Gia chủ không có tà tư duy... tà ngữ... tà nghiệp... tà mạng... tà tinh tấn... tà niệm... tà định... tà trí... tà giải thoát như vậy. Trái lại, Gia chủ có chánh tư duy... chánh ngữ... chánh nghiệp... chánh mạng... chánh tinh tấn... chánh niệm... chánh định... chánh trí... chánh giải thoát. Nếu Gia chủ tự mình thấy chánh tư duy... chánh ngữ... chánh nghiệp... chánh mạng... chánh tinh tấn... chánh niệm... chánh định... chánh trí... chánh giải thoát của Gia chủ, thời lập tức các cảm thọ của Gia chủ được an tịnh.

20) Rồi các cảm thọ của gia chủ Anàthapindika lập tức được an tịnh.

21) Rồi gia chủ Anàthapindika mời Tôn giả Sàriputta và Tôn giả Ananda dùng bữa ăn (từ nơi nồi nấu cơm của mình).

22) Sau khi Tôn giả Sàriputta ăn xong, tay đã rời khỏi bát, gia chủ Anàthapindika đi đến Tôn giả Sàriputta; sau khi đến, lấy một ghế thấp và ngồi xuống một bên.

23) Tôn giả Sàriputta tán thán gia chủ Anàthapindika với những lời kệ này:

Ai        tin        tưởng          Như          Lai, Bất         động        khéo         an          lập.

NAM CƯ SĨ                                                70

Ai       có       giới      thiện      lành,
Được        bậc      Thánh      ái     kính.
Ai     tin      tưởng      chúng     Tăng,
Sở      kiến      được      chánh      trực,
Người      ấy     gọi    "Không     nghèo",
Đời      sống      không       uổng      phí.
Do       vậy,      bậc       Hiền      minh
Cần         tu      tập       tín       giới,
Thấy      rõ     được      Chánh      pháp,
Không quên lời Phật dạy.

24) Rồi Tôn giả Sàriputta, sau khi nói lời hoan hỷ tán thán với các lời kệ này, từ chỗ ngồi đứng dậy và ra đi.

25) Rồi Tôn giả Ananda đi đến Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Thế Tôn nói với Tôn giả Ananda đang ngồi một bên:

26) -- Này Ananda, Ông đi đâu để nghỉ trưa?

-- Bạch Thế Tôn, gia chủ Anàthapindika đã được Tôn giả Sàriputta giáo giới với lời giáo giới như thế này, thế này...

-- Hiền minh, này Ananda, là Sàriputta! Đại tuệ, này Ananda, là Sàriputta! Vị ấy có thể chia chẻ bốn Dự lưu phần thành mười tướng.

NAM CƯ SĨ                                           71

Ác Giới hay Anàthapindika 2 – Tương V, 561

1) Nhân duyên ở Sàvatthi.

2) Lúc bấy giờ, gia chủ Anàthapindika bị bệnh, đau đớn, bị trọng bệnh.

3-5) ... (giống như kinh trước, chỉ khác, đây là Tôn
giả Ananda chứ không phải Tôn giả Sàriputta, và
Tôn giả Ananda đi chỉ có một mình, cho đến... có
dấu hiệu tăng trưởng, không có giảm thiểu).

6) -- Này Gia chủ, kẻ vô văn phàm phu thành tựu bốn pháp nên run sợ, hoảng hốt, sợ hãi về cái chết, về đời sau.

7) Thế nào là bốn?

- Ở đây, này Gia chủ, kẻ vô văn phàm phu thành
tựu lòng bất tín đối với Phật. Khi vị ấy tự thấy
lòng bất tín của mình đối với Phật, vị ấy run sợ,
hoảng hốt, sợ hãi về cái chết, về đời sau.
- Lại nữa, này Gia chủ, kẻ vô văn phàm phu
thành tựu lòng bất tín đối với Pháp. Khi vị ấy
tự thấy lòng bất tín của mình đối với Pháp; vị

NAM CƯ SĨ                                          72

ấy run sợ, hoảng hốt, sợ hãi về cái chết, về đời
sau.
- Lại nữa, này Gia chủ, kẻ vô văn phàm phu
thành tựu lòng bất tín đối với chúng Tăng. Khi
vị ấy tự thấy lòng bất tín của mình đối với
chúng Tăng; vị ấy run sợ, hoảng hốt, sợ hãi về
cái chết, về đời sau.
- Lại nữa, này Gia chủ, kẻ vô văn phàm phu
thành tựu ác giới. Khi vị ấy tự thấy sự thành
tựu ác giới của mình; vị ấy run sợ, hoảng hốt,
sợ hãi về cái chết, về đời sau.

Do thành tựu bốn pháp này, này Gia chủ, kẻ vô văn phàm phu run sợ, hoảng hốt, sợ hãi về cái chết, về đời sau.

8) Do thành tựu bốn pháp, này Gia chủ, vị Đa văn Thánh đệ tử không có run sợ, không có hoảng hốt, không có sợ hãi về cái chết, về đời sau.

Thế nào là bốn?

- Ở đây, này Gia chủ, vị Đa văn Thánh đệ tử
thành tựu tịnh tín bất động đối với Phật: "Đây
là bậc Ứng Cúng, Chánh Biến Tri, Minh Hạnh
Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ,
Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật,

NAM CƯ SĨ                                          73

Thế Tôn". Khi tự thấy lòng tịnh tín bất động
của mình đối với Phật, vị ấy không run sợ,
không hoảng hốt, không sợ hãi về cái chết, về
đời sau.
- Lại nữa, này Gia chủ, vị Đa văn Thánh đệ tử
thành tựu lòng tịnh tín bất động đối với Pháp:
"Pháp được Thế Tôn khéo thuyết, thiết thực
hiện tại, có hiệu quả tức thời, đến để mà thấy,
có khả năng hướng thượng, được người trí tự
mình giác hiểu". Khi tự thấy lòng tịnh tín bất
động của mình đối với Pháp, vị ấy không run
sợ, không hoảng hốt, không sợ hãi về cái chết,
về đời sau.
- Lại nữa, này Gia chủ, vị Đa văn Thánh đệ tử
thành tựu tịnh tín bất động đối với chúng Tăng:
"Diệu hạnh là chúng đệ tử của Thế Tôn. Trực
hạnh là chúng đệ tử của Thế Tôn. Ứng lý hạnh
là chúng đệ tử của Thế Tôn. Chơn chánh hạnh
là chúng đệ tử của Thế Tôn. Tức là bốn đôi tám
chúng. Chúng đệ tử của Thế Tôn là đáng cung
kính, đáng cúng dường, đáng tôn trọng, đáng
được chấp tay, là phước điền vô thượng ở đời".
Khi tự thấy lòng tịnh tín bất động của mình đối
với chúng Tăng, vị ấy không run sợ, không
hoảng hốt, không sợ hãi về cái chết, về đời sau.

NAM CƯ SĨ                                         74

- Lại nữa, này Gia chủ, vị Đa văn Thánh đệ tử
thành tựu các giới được các bậc Thánh ái kính,
không bị phá hoại, không bị đâm cắt, không bị
nhiễm ô, không bị uế nhiễm, đem lại giải thoát,
được người trí tán thán, không bị chấp thủ, đưa
đến Thiền định. Khi tự thấy sự thành tựu các
giới được các bậc Thánh ái kính của mình, vị
ấy không run sợ, không hoảng hốt, không sợ
hãi về cái chết, về đời sau.

Thành tựu bốn pháp này, này Gia chủ, bậc Đa văn Thánh đệ tử không có run sợ, không có hoảng hốt, không sợ hãi về cái chết, về đời sau.

9) -- Thưa Tôn giả Ananda, con không sợ hãi. Sao
con có thể sợ hãi? Con đã thành tựu lòng tịnh tín đối
với Phật: "Đây là bậc Ứng Cúng... Phật, Thế Tôn"...
đối với Pháp... đối với chúng Tăng... thưa Tôn giả,
phàm có những học giới hòa kính (sàmici) tại gia do
Thế Tôn thuyết giảng, con thấy không có tự mình vi
phạm một giới nào.

10) -- Lợi đắc thay cho Gia chủ, này Gia chủ! Khéo lợi đắc thay cho Gia chủ, này Gia chủ! Gia chủ đã tuyên bố về Dự lưu quả rồi.

NAM CƯ SĨ                                          75

Hận Thù hay Anàthapindika 3 – Tương V, 564

1) Nhân duyên ở Sàvatthi.

2) Rồi gia chủ Anàthapindika đi đến Thế Tôn; sau
khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên.
Thế Tôn nói với gia chủ Anàthapindika đang ngồi
một bên:

3) -- Khi nào vị Thánh đệ tử, này Gia chủ, làm cho
tịnh chỉ năm sự sợ hãi, hận thù (pancabhayàni),
thành tựu bốn Dự lưu phần, và nhờ trí tuệ, Thánh
lý (nàya) được khéo thấy, được khéo thông đạt, nếu
vị ấy muốn, sẽ tự mình tuyên bố về mình như sau:
"Ta đã đoạn tận địa ngục; ta đã đoạn tận các loài
bàng sanh; ta đã đoạn tận cõi ngạ quỷ; ta là bậc Dự
lưu, không còn thối đọa, quyết chắc chứng quả giác
ngộ".

Thế nào là năm sự sợ hãi, hận thù được tịnh chỉ?

4) Sự sợ hãi, hận thù, này Gia chủ, ngay trong hiện tại khởi lên cho người sát sanh. Do duyên sát sanh, sự sợ, hãi, hận thù khởi lên ở đời sau, sự khổ ưu do tâm người ấy cảm thọ. Với người từ bỏ sát sanh, thời sự sợ hãi, hận thù như vậy được tịnh chỉ.

... khởi lên cho người lấy của không cho...

NAM CƯ SĨ                                         76

... khởi lên cho người tà hạnh trong các dục...

... khởi lên cho người nói láo...

Sự sợ hãi, hận thù, này Gia chủ, ngay trong hiện tại khởi lên cho người say đắm rượu men, rượu nấu. Do duyên say đắm rượu men, rượu nấu, sự sợ hãi, hận thù khởi lên ở đời sau, khổ ưu do tâm người ấy cảm thọ. Với người từ bỏ say đắm rượu men, rượu nấu, thời sự sợ hãi, hận thù như vậy được tịnh chỉ.

Năm sự sợ hãi, hận thù này được tịnh chỉ.

5) Với bốn Dự lưu phần nào, vị ấy được thành tựu?

Ở đây, này Gia chủ,

- Vị Thánh đệ tử thành tựu lòng tin bất động đối với
đức Phật: "Đây là bậc Ứng Cúng, Chánh Biến
Tri, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải,
Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên
Nhân Sư, Phật, Thế Tôn".
- Vị ấy thành tựu lòng tin bất động đối với Pháp:
"Pháp do Thế Tôn khéo thuyết, thiết thực hiện tại,
có hiệu quả tức thời, đến để mà thấy, có khả năng
hướng thượng, được người trí tự mình giác hiểu".
- Vị ấy thành tựu lòng tin bất động đối với chúng
Tăng: "Diệu hạnh là chúng đệ tử của Thế Tôn.

NAM CƯ SĨ                                         77

Trực hạnh là chúng đệ tử của Thế Tôn. Ứng lý
hạnh là chúng đệ tử của Thế Tôn. Chơn chánh
hạnh là chúng đệ tử của Thế Tôn. Tức là bốn đôi
tám chúng. Chúng đệ tử của Thế Tôn là đáng cung
kính, đáng cúng dường, đáng tôn trọng, đáng được
chấp tay, là phước điền vô thượng ở đời".
- Vị ấy thành tựu các giới được các bậc Thánh ái
kính, không bị phá hoại, không bị đâm cắt, không
bị nhiễm ô, không bị uế nhiễm, đem lại giải thoát,
được người trí tán thán, không bị chấp thủ, đưa
đến Thiền định.

Bốn Dự lưu phần này được thành tựu.

6) Thánh lý nào được vị ấy khéo thấy với trí tuệ, khéo thông đạt?

Ở đây, này Gia chủ, vị Thánh đệ tử khéo như lý tác ý lý duyên khởi:

- Do cái này có mặt, cái kia có mặt. Do cái này sanh khởi, cái kia sanh khởi. Do cái này không có mặt, cái kia không có mặt. Do cái này diệt, cái kia diệt. - Tức là vô minh duyên hành, hành duyên thức, thức duyên danh sắc, danh sắc duyên sáu xứ, sáu xứ duyên xúc, xúc duyên thọ, thọ duyên ái, ái duyên thủ, thủ duyên hữu, hữu duyên sanh, sanh duyên

NAM CƯ SĨ                                           78

lão tử. Như vậy là sự tập khởi của toàn bộ khổ
uẩn này.
- Do sự ly tham, đoạn diệt vô minh không có dư tàn,
nên hành diệt. Do hành diệt, nên thức diệt... nên
lão tử diệt. Như vậy là sự đoạn diệt của toàn bộ
khổ uẩn này vậy.

Đây là Thánh lý, với trí tuệ, được khéo thấy, khéo thông đạt.

7) Khi nào vị Thánh đệ tử, này Gia chủ, được tịnh
chỉ năm sự sợ hãi, hận thù này, được thành tựu bốn
Dự lưu phần này, và Thánh lý nhờ trí tuệ được khéo
thấy, khéo thông đạt thời nếu muốn, vị ấy có thể tự
mình tuyên bố về mình như sau: "Ta đã đoạn tận địa
ngục; ta đã đoạn tận loài bàng sanh; ta đã đoạn tận
cõi ngạ quỷ; ta đã đoạn tận cõi dữ, ác thú, đọa xứ. Ta
là bậc Dự lưu, không còn bị thối đọa, quyết chắc
chứng quả giác ngộ".

NAM CƯ SĨ                                           79

13      Đệ nhất Bố thí - Kinh NAM CƯ SĨ – Tăng I, 55

NAM CƯ SĨ – Tăng I, 55

11.Trong các vị đệ tử nam cư sĩ của Ta, này các Tỷ-
kheo, đã quy y đầu tiên, tối thắng là các người
buôn bán Tapassu Bhallikà.
12.Trong các vị đệ tử nam cư sĩ của Ta... những vị bố
thí, tối thắng là gia chủ Sudatta Anàthapindika.
13.Trong các vị đệ tử... thuyết pháp, tối thắng là
Citta Macchikasandika.
14.Trong các vị đệ tử... nhiếp phục một hội chúng
nhờ Bốn nhiếp pháp, tối thắng là Hatthaka
Alavaka.
15.Trong các vị đệ tử... bố thí các món ăn thượng vị,
tối thắng là Mahànàma Sakka.
16.Trong các vị đệ tử... bố thí các món đồ khả ý, tối
thắng là gia chủ Ugga Vesàlika.

NAM CƯ SĨ                                          80

17.Trong các vị đệ tử... hộ trì Tăng chúng, tối thắng
là gia chủ Hatthigàmaka Uggàta.
18.Trong các vị đệ tử... có lòng tịnh tín bất động, tối
thắng là Sùra Ambattha.
19.Trong các vị đệ tử... được dân chúng kính mến,
tối thắng là Jivaka Komàrabhacca.
20.Trong các vị đệ tử nam cư sĩ của Ta, nói chuyện
một cách thân mật, này các Tỷ-kheo, tối thắng là
gia chủ Nakulapità.

NAM CƯ SĨ                                            81

14    Kinh Mahaka – Tương IV, 452

Mahaka – Tương IV, 452

1) Một thời, một số đông các Tỷ-kheo trưởng lão trú tại Macchikàsanda, tại rừng Ambàtaka.

2) Rồi gia chủ Citta đi đến các Tỷ-kheo trưởng lão; sau khi đến, đảnh lễ các Tỷ-kheo trưởng lão rồi ngồi xuống một bên.

3) Ngồi một bên, gia chủ Citta thưa với các Tỷ-kheo trưởng lão:

-- Bạch chư Thượng tọa, mong rằng chư vị trưởng lão ngày mai nhận lời mời dùng bữa ăn của con.

Các Tỷ-kheo trưởng lão im lặng nhận lời.

4-5) (Như đoạn 4,5 của kinh trước).

6) Rồi gia chủ Citta tự tay làm cho thỏa mãn, tự tay cúng dường các Tỷ-kheo trưởng lão với các món ăn thượng vị loại cứng và loại mềm.

7) Các Tỷ-kheo trưởng lão sau khi ăn xong, rời tay khỏi bát, từ chỗ ngồi đứng dậy và ra đi. Rồi gia chủ

NAM CƯ SĨ                                         82

Citta, sau khi nói: "Hãy thâu lượm lại các đồ ăn dư tàn", liền đi theo sau lưng các Tỷ-kheo trưởng lão.

8) Lúc bấy giời, trời nóng rất là gay gắt (kutthitam). Và các Tỷ-kheo trưởng lão ấy đi với thân như bị chảy thành nước, vì các vị ấy đã ăn bữa ăn đầy đủ.

9) Lúc bấy giờ, Tôn giả Mahaka là vị mới tu nhất giữa chúng Tỷ-kheo ấy. Rồi Tôn giả Mahaka thưa với Tôn giả Thera:

-- Lành thay, bạch Thượng tọa Thera, nếu có luồng gió mát thổi, có cơn giông nổi lên, có mưa từng hột xuống.

-- Lành thay, này Hiền giả Mahaka, nếu có luồng gió mát thổi, có cơn giông nổi lên, có mưa từng hột xuống.

10) Rồi Tôn giả Mahaka thực hành thần thông khiến cho gió mát thổi, cơn giông nổi lên, có mưa từng hột xuống.

11) Rồi cư sĩ Citta suy nghĩ như sau: "Tỷ-kheo mới tu nhất trong chúng Tỷ-kheo này lại có được thần thông lực như vậy".

12) Rồi Tôn giả Mahaka sau khi đến ngôi vườn (tịnh xá) liền nói với Tôn giả Thera:

NAM CƯ SĨ                                           83

-- Bạch Thượng tọa Thera, như vậy là vừa rồi.

-- Như vậy là vừa rồi, này Hiền giả Mahaka. Làm như vậy là vừa rồi, này Hiền giả Mahaka. Cúng dường như vậy là vừa rồi, này Hiền giả Mahaka.

13) Rồi các Tỷ-kheo trưởng lão đi đến ngôi tịnh xá, còn Tôn giả Mahaka đi đến tịnh xá của mình.

14) Rồi gia chủ Citta đi đến Tôn giả Mahaka; sau khi đến, đảnh lễ Tôn giả Mahaka rồi ngồi xuống một bên.

15) Ngồi một bên, gia chủ Citta nói Tôn giả Mahaka:

-- Lành thay, bạch Thượng tọa, nếu Tôn đức Mahaka thị hiện cho con thấy thượng nhân pháp thần thông.

-- Vậy này Gia chủ, hãy trải thượng y trong hành lang và rải một bó cỏ.

-- Thưa vâng, bạch Thượng tọa.

Gia chủ Citta vâng đáp Tôn giả Mahaka, cho trải thượng y trong hành lang, và rải một bó cỏ.

16) Rồi Tôn giả Mahaka vào trong tịnh xá, gài then cửa lại, thực hành thần thông lực khiến cho ngọn lửa

NAM CƯ SĨ                                          84

phun ra từ lỗ ống khóa và giữa các khe cửa, đốt cháy cỏ nhưng không đốt cháy thượng y.

17) Gia chủ Citta đập thượng y, hoảng hốt, lông tóc dựng ngược, đứng một bên.

18) Rồi Tôn giả Mahaka, từ tịnh xá đi ra và nói với gia chủ Citta:

-- Thôi, như vậy là vừa rồi, này Gia chủ.

-- Thôi, như vậy là vừa rồi, thưa Thượng tọa Mahaka.
Làm như vậy là vừa rồi, thưa Thượng tọa Mahaka.
Cúng dường như vậy là vừa rồi, thưa Thượng tọa
Mahaka. Bạch Thượng tọa, mong Tôn đức Mahaka
hãy sống thoải mái ở tại Macchikàsanda. Khả ái là
rừng Ambàtaka! Con sẽ cố gắng cúng dường cho
Tôn giả Mahaka các vật dụng như y, đồ ăn khất thực,
sàng tọa, dược phẩm trị bệnh.

-- Thật là lời nói chí thiện, này Gia chủ!

19) Rồi Tôn giả Mahaka dọn dẹp sàng tọa, cầm y bát, đi ra khỏi Macchikàasanda, và như vậy từ biệt Macchikàsanda không còn trở lui lại nữa.

NAM CƯ SĨ                                         85

15    Kinh Tương ưng Tâm – Tương IV, 439

Tương Ưng Tâm – Tương IV, 439

(Chương VII)

Kiết Sử – Tương IV, 439

1) Một thời, một số đông Tỷ-kheo trưởng lão trú ở Macchikasanda, tại rừng Ambàtaka.

2) Lúc bấy giờ, một số đông Tỷ-kheo trưởng lão, sau
buổi ăn đi khất thực trở về, ngồi tụ họp tại ngôi nhà
tròn, và giữa những vị này, câu chuyện sau đây được
khởi lên:

-- Này chư Hiền, kiết sử hay các pháp bị kiết sử, các pháp này là khác nghĩa, khác ngôn từ, hay đồng nghĩa, chỉ khác ngôn từ?

3) Ở đây, một số Tỷ-kheo trưởng lão trả lời:

-- Này chư Hiền, kiết sử hay các pháp bị kiết sử; các pháp này là khác nghĩa, khác ngôn từ.

Một số Tỷ-kheo trưởng lão trả lời:

NAM CƯ SĨ                                          86

-- Này chư Hiền, kiết sử hay các pháp bị kiết sử; những pháp này là đồng nghĩa, chỉ khác ngôn từ.

4) Lúc bấy giờ, cư sĩ Citta đi đến Migapathaka để làm một số công việc phải làm.

5) Cư sĩ Citta được nghe có một số đông Tỷ-kheo
trưởng lão, sau buổi ăn đi khất thực trở về, ngồi tụ
họp tại ngôi nhà tròn, và giữa những vị này, câu
chuyện sau đây được khởi lên: "Này chư Hiền, kiết
sử hay các pháp bị kiết sử; các pháp này là khác
nghĩa, khác ngôn từ, hay đồng nghĩa, chỉ khác ngôn
từ?" Một số Tỷ-kheo trưởng lão trả lời: "Này chư
Hiền, kiết sử hay các pháp bị kiết sử; những pháp
này là khác nghĩa, khác ngôn từ". Một số Tỷ-kheo
trưởng lão trả lời: "Này chư Hiền, kiết sử hay các
pháp bị kiết sử; những pháp này là đồng nghĩa, chỉ
khác ngôn từ".

6) Rồi cư sĩ Citta đi đến các Tỷ-kheo trưởng lão ấy; sau khi đến, đảnh lễ các Tỷ-kheo trưởng lão rồi ngồi xuống một bên.

7) Ngồi một bên, cư sĩ Citta thưa với các Tỷ-kheo trưởng lão:

-- Bạch chư Thượng tọa, (chúng con) được nghe có một số đông Tỷ-kheo trưởng lão, sau buổi ăn đi khất

NAM CƯ SĨ                                         87

thực trở về, ngồi tụ họp tại ngôi nhà tròn, và giữa các vị này, khởi lên câu chuyện sau đây: "Này chư Hiền, kiết sử hay các pháp bị kiết sử; các pháp này là khác nghĩa, khác ngôn từ, hay đồng nghĩa, chỉ khác ngôn từ". Một số Tỷ-kheo trưởng lão trả lời: "Này chư Hiền, kiết sử hay các pháp bị kiết sử; những pháp này đồng nghĩa, chỉ khác ngôn từ".

-- Có vậy, này Cư sĩ.

8) -- Bạch chư Thượng tọa, kiết sử hay các pháp bị
kiết sử; các pháp này là khác nghĩa và cũng khác
ngôn từ. Bạch chư Thượng tọa, con sẽ nói lên một ví
dụ cho quý vị. Ở đây, một số người có trí, nhờ ví dụ
hiểu được ý nghĩa lời nói.

9) Bạch chư Thượng tọa, ví như một con bò đực đen và con bò đực trắng được dính lại với nhau bởi một sợi dây hay một cái ách. Nếu có người nói: "Con bò đực đen là kiết sử cho con bò đực trắng, và con bò đực trắng là kiết sử cho con bò đực đen". Nói như vậy có phải là nói một cách chơn chánh không?

-- Thưa không, này Cư sĩ. Này Cư sĩ, con bò đực đen không phải là kiết sử của con bò đực trắng. Và con bò đực trắng cũng không phải là kiết sử của con bò đực đen. Do vì chúng bị dính bởi một sợi dây hay bởi một cái ách, ở đây chính cái ấy là kiết sử.

NAM CƯ SĨ                                            88

10) -- Cũng vậy, bạch chư Thượng tọa, con mắt không phải là trói buộc của các sắc; các sắc không phải là trói buộc của con mắt. Và ở đây, do duyên cả hai khởi lên dục tham gì, dục tham ấy ở đây chính là trói buộc. Cái tai không phải là trói buộc của các tiếng... Mũi không phải là trói buộc của các hương... Lưỡi không phải là trói buộc của các vị... Thân không phải là trói buộc của các xúc... Ý không phải là trói buộc của các pháp. Các pháp cũng không phải là trói buộc của ý. Và ở đây, do duyên cả hai khởi lên dục tham gì, dục tham ấy ở đây chính là trói buộc.

11) -- Lợi ích thay cho Ông, này Gia chủ! Khéo lợi ích thay cho Ông, này Cư sĩ! Vì rằng tuệ nhãn của Ông tiếp tục (kamati) lời dạy thâm sâu của đức Phật.

Isidattà 1 – Tương IV, 442

1) Một thời, nhiều Tỷ-kheo trưởng lão trú ở Macchikàsanda, tại rừng Ambàtaka.

2) Rồi cư sĩ Citta đi đến các Tỷ-kheo trưởng lão; sau khi đến, đảnh lễ các Tỷ-kheo trưởng lão rồi ngồi xuống một bên.

NAM CƯ SĨ                                           89

3) Ngồi một bên, cư sĩ Citta thưa với các Tỷ-kheo trưởng lão:

-- Bạch chư Thượng tọa, mong rằng chư vị trưởng lão ngày mai nhận lời mời dùng bữa ăn của con.

Các Tỷ-kheo trưởng lão im lặng nhận lời.

4) Rồi cư sĩ Citta, sau khi biết các Tỷ-kheo trưởng
lão đã nhận lời, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ các
Tỷ-kheo trưởng lão, thân phía hữu hướng về các vị
rồi ra đi.

5) Các vị Tỷ-kheo trưởng lão, sau khi đêm ấy đã
mãn, vào buổi sáng đắp y, cầm y bát, đi đến trú xứ
của cư sĩ Citta; sau khi đến, ngồi xuống chỗ đã soạn
sẵn.

6) Cư sĩ Citta đi đến các Tỷ-kheo trưởng lão; sau khi đến, đảnh lễ các Tỷ-kheo trưởng lão rồi ngồi xuống một bên.

7) Ngồi một bên, cư sĩ Citta thưa với Tôn giả Thera:

-- Thưa Tôn giả Thera, "Giới sai biệt, giới sai biệt"
(dhàtunànattam) được nói đến như vậy. Bạch
Thượng tọa, cho đến như thế nào, Thế Tôn nói đến
giới sai biệt?

NAM CƯ SĨ                                          90

Khi được nghe nói vậy, Tôn giả Thera giữ im lặng.

8) Lần thứ hai, cư sĩ Citta thưa với Tôn giả Thera:

-- Thưa Tôn giả Thera, "Giới sai biệt, giới sai biệt" được nói đến như vậy. Bạch Thượng tọa, cho đến như thế nào, Thế Tôn nói đến giới sai biệt?

Lần thứ hai, Tôn giả Thera giữ im lặng.

9) Lần thứ ba, gia chủ Citta thưa với Tôn giả Thera:

-- Thưa Tôn giả Thera, "Giới sai biệt, giới sai biệt" được nói đến như vậy. Bạch Thượng tọa, cho đến như thế nào, Thế Tôn nói đến giới sai biệt?

Lần thứ ba, Tôn giả Thera giữ im lặng.

10) Lúc bấy giờ, Tôn giả Isidattà là Tỷ-kheo mới tu nhất trong chúng Tỷ-kheo ấy.

11) Rồi Tôn giả Isidattà thưa với Tôn giả Thera:

-- Bạch Thượng tọa, con xin trả lời câu hỏi ấy của cư sĩ Citta.

-- Này Isidattà, hãy trả lời câu hỏi ấy của gia chủ Citta.

NAM CƯ SĨ                                             91

12) -- Này Gia chủ, có phải Ông hỏi: "'Giới sai biệt,
giới sai biệt', bạch Thượng tọa Thera, được nói đến
như vậy. Cho đến như thế nào, bạch Thượng tọa, Thế
Tôn nói đến về giới sai biệt" chăng?

-- Thưa vâng, bạch Thượng tọa.

-- Này Gia chủ, Thế Tôn nói về giới sai biệt tánh như
sau: "Nhãn giới, sắc giới, nhãn thức giới... Ý giới,
pháp giới, ý thức giới". Cho đến như vậy, này Cư
sĩ, Thế Tôn nói về giới sai biệt tánh.

13) Gia chủ Citta, sau khi hoan hỷ, tín thọ lời Tôn
giả Isidattà nói, tự tay làm cho thỏa mãn, tự tay cúng
dường các Tỷ-kheo trưởng lão với các món ăn
thượng vị loại cứng và loại mềm.

14) Các Tỷ-kheo trưởng lão, sau khi ăn xong, rời tay khỏi bát, từ chỗ ngồi đứng dậy và ra đi.

15) Rồi Tôn giả Thera nói với Tôn giả Isidattà:

-- Lành thay, này Hiền giả Isidattà, câu hỏi này đã được Ông trả lời. Câu hỏi này không được ta trả lời. Này Hiền giả Isidattà, trong dịp khác, nếu câu hỏi tương tự khởi lên, Hiền giả hãy trả lời như vậy.

NAM CƯ SĨ                                           92

Isidattà 2 – Tương IV, 446

1) Một thời, một số đông Tỷ-kheo trưởng lão trú ở Macchikàsanda, tại rừng Ambàtaka.

2) Rồi gia chủ Citta đi đến các Tỷ-kheo trưởng lão; sau khi đến, đảnh lễ các Tỷ-kheo trưởng lão rồi ngồi xuống một bên.

3) Ngồi một bên, gia chủ Citta thưa với các Tỷ-kheo trưởng lão:

-- Bạch chư Thượng tọa, mong rằng chư vị Trưởng lão ngày mai nhận lời mời dùng bữa ăn của con.

Các Tỷ-kheo trưởng lão im lặng nhận lời.

4) Rồi gia chủ Citta, sau khi biết các Tỷ-kheo trưởng
lão đã nhận lời, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ các
Tỷ-kheo trưởng lão, thân phía hữu hướng về các vị
ấy rồi ra đi.

5) Các Tỷ-kheo trưởng lão ấy, sau khi đêm ấy đã
mãn, vào buổi sáng, đắp y, cầm y bát, đi đến trú xứ
của gia chủ Citta; sau khi đến, ngồi xuống trên chỗ
đã soạn sẵn.

NAM CƯ SĨ                                          93

6) Rồi gia chủ Citta đi đến Tỷ-kheo trưởng lão; sau khi đến, đảnh lễ các Tỷ-kheo trưởng lão rồi ngồi xuống một bên.

7) Ngồi một bên, gia chủ Citta bạch Tôn giả Thera:

-- Bạch Thượng tọa Thera, có một số (tà) kiến này khởi lên ở đời: "Thế giới là thường còn, hay thế giới là không thường còn? Thế giới là hữu biên, hay thế giới là vô biên? Sinh mạng và thân thể là một, hay sinh mạng và thân thể là khác? Như Lai có tồn tại sau khi chết, hay Như Lai không tồn tại sau khi chết? Như Lai có tồn tại và không tồn tại sau khi chết, hay Như Lai không tồn tại và không không tồn tại sau khi chết?". Lại có thêm 62 tà kiến này được nói lên trong kinh Phạm Võng. Bạch Thượng tọa, các tà kiến này do cái gì có mặt, chúng có mặt? Do cái gì không có mặt, chúng không có mặt?

Khi được nói vậy, Tôn giả Thera im lặng.

8) Lần thứ hai, gia chủ Citta...

9) Lần thứ ba, gia chủ Citta bạch Tôn giả Thera:

-- Bạch Thượng tọa Thera, có một số (tà) kiến này khởi lên ở đời: "Thế giới là thường còn, hay thế giới là vô thường? Thế giới là hữu biên, hay thế giới là

NAM CƯ SĨ                                          94

vô biên? Sinh mạng và thân thể là một, hay sinh
mạng và thân thể là khác? Như Lai có tồn tại sau khi
chết, hay Như Lai không tồn tại sau khi chết? Như
Lai có tồn tại và không tồn tại sau khi chết, hay Như
Lai không tồn tại và không không tồn tại sau khi
chết?" Lại có thêm 62 tà kiến này được nói lên trong
kinh Phạm Võng. Bạch Thượng tọa, các tà kiến này
do cái gì có mặt, chúng có mặt? Do cái gì không có
mặt, chúng không có mặt?

Lần thứ ba, Tôn giả Thera giữ im lặng.

10) Lúc bấy giờ, Tôn giả Isidattà là Tỷ-kheo mới tu nhất trong chúng Tỷ-kheo ấy.

11) Rồi Tôn giả Isidattà thưa với Tôn giả Thera:

-- Bạch Thượng tọa, con xin trả lời câu hỏi ấy của gia chủ Citta.

-- Này Isidattà, hãy trả lời câu hỏi ấy của gia chủ Citta.

12) -- Này Gia chủ, có phải Ông hỏi như sau: "Bạch Thượng tọa Thera, có một số (tà) kiến này khởi lên ở đời: 'Thế giới là thường còn...' Bạch Thượng tọa, các tà kiến này do cái gì có mặt, chúng có mặt? Do cái gì không có mặt, chúng không có mặt" chăng?

NAM CƯ SĨ                                          95

-- Thưa vâng, bạch Thượng tọa.

-- Này Gia chủ, một số (tà) kiến này khởi lên ở đời:
"Thế giới là thường còn, hay thế giới là vô thường?
Thế giới là hữu biên, hay thế giới là vô biên? Sinh
mạng và thân thể là một, hay sinh mạng và thân thể
là khác? Như Lai có tồn tại sau khi chết, hay Như Lai
không tồn tại sau khi chết? Như Lai có tồn tại và
không tồn tại sau khi chết, hay Như Lai không tồn
tại và không không tồn tại sau khi chết?" Lại có thêm
62 tà kiến này được nói lên trong kinh Phạm Võng.
Này Gia chủ, do thân kiến có mặt, nên các tà kiến
này có mặt. Do thân kiến không có mặt, nên chúng
không có mặt.

13) -- Bạch Thượng tọa, như thế nào là thân kiến có mặt?

-- Ở đây, này Gia chủ, kẻ vô văn phàm phu không được thấy các bậc Thánh, không thuần thục pháp các bậc Thánh, không tu tập pháp các bậc Thánh, không được thấy các bậc Chân nhân, không thuần thục pháp các bậc Chân nhân, không tu tập pháp các bậc Chân nhân. Họ quán sắc như là tự ngã, hay tự ngã như là có sắc, hay sắc ở trong tự ngã, hay tự ngã ở trong sắc... quán thọ như là tự ngã... quán tưởng... quán các hành... quán thức như là tự ngã, hay tự ngã như

NAM CƯ SĨ                                          96

là có thức, hay thức ở trong tự ngã, hay tự ngã ở trong thức. Như vậy, này Gia chủ, là thân kiến có mặt.

14) -- Và như thế nào, bạch Thượng tọa, là thân kiến không có mặt?

-- Ở đây, này Gia chủ, vị Đa văn Thánh đệ tử được
thấy các bậc Thánh, thuần phục pháp các bậc Thánh,
tu tập pháp các bậc Thánh, được thấy các bậc Chân
nhân, thuần thục pháp các bậc Chân nhân, tu tập
pháp các bậc Chân nhân. Vị ấy không quán sắc như
là tự ngã, hay tự ngã như là có sắc, hay sắc ở trong
tự ngã, hay tự ngã ở trong sắc, không quán thọ...
tưởng... hành... không quán thức như tự ngã, hay tự
ngã như là có thức, hay thức ở trong tự ngã, hay tự
ngã ở trong thức. Như vậy, này Gia chủ, là thân kiến
không có mặt.

15) -- Bạch Thượng tọa, Tôn đức (Ayyo) Isidattà từ đâu đến?

-- Này Gia chủ, tôi từ Avanti đến.

-- Bạch Thượng tọa, tại Avanti, có một thiện nam tử tên Isidattà, một người bạn xa cách của chúng tôi, đã xuất gia tu hành?

-- Thưa phải, này Gia chủ.

NAM CƯ SĨ                                            97

-- Bạch Thượng tọa, hiện nay Tôn giả ấy ở đâu?

Khi được nói vậy, Tôn giả Isidattà im lặng.

-- Bạch Thượng tọa, có phải Tôn đức ấy là Isidattà chăng?

-- Thưa phải, này Gia chủ.

-- Vậy bạch Thượng tọa, Tôn đức Isidattà hãy thỏa
thích ở tại Macchikàsanda. Khả ái là rừng
Ambàtaka! Con sẽ hết sức cố gắng để cúng dường
Tôn đức Isidattà với các vật dụng như y, đồ ăn khất
thực, sàng tọa, dược phẩm trị bệnh.

-- Thật là lời nói chí thiện, này Gia chủ.

16) Rồi Gia chủ Citta hoan hỷ, tín thọ lời nói của Tôn
giả Isidattà, tự tay làm thỏa mãn, tự tay cúng dường
các Tỷ-kheo trưởng lão với các món ăn thượng hạng
loại cứng và loại mềm.

17) Rồi các Tỷ-kheo trưởng lão, sau khi ăn xong, rời tay khỏi bát, từ chỗ ngồi đứng dậy và ra đi.

18) Rồi Tôn giả Thera nói với Tôn giả Isidattà:

-- Lành thay, này Hiền giả Isidattà, câu hỏi này đã được Hiền giả trả lời. Câu hỏi này không được ta trả

NAM CƯ SĨ                                           98

lời. Này Hiền giả Isidattà, trong dịp khác, nếu câu hỏi tương tự khởi lên, Hiền giả hãy trả lời như vậy.

Mahaka – Tương IV, 452

1) Một thời, một số đông các Tỷ-kheo trưởng lão trú tại Macchikàsanda, tại rừng Ambàtaka.

2) Rồi gia chủ Citta đi đến các Tỷ-kheo trưởng lão; sau khi đến, đảnh lễ các Tỷ-kheo trưởng lão rồi ngồi xuống một bên.

3) Ngồi một bên, gia chủ Citta thưa với các Tỷ-kheo trưởng lão:

-- Bạch chư Thượng tọa, mong rằng chư vị trưởng lão ngày mai nhận lời mời dùng bữa ăn của con.

Các Tỷ-kheo trưởng lão im lặng nhận lời.

4-5) (Như đoạn 4,5 của kinh trước).

6) Rồi gia chủ Citta tự tay làm cho thỏa mãn, tự tay cúng dường các Tỷ-kheo trưởng lão với các món ăn thượng vị loại cứng và loại mềm.

NAM CƯ SĨ                                         99

7) Các Tỷ-kheo trưởng lão sau khi ăn xong, rời tay khỏi bát, từ chỗ ngồi đứng dậy và ra đi. Rồi gia chủ Citta, sau khi nói: "Hãy thâu lượm lại các đồ ăn dư tàn", liền đi theo sau lưng các Tỷ-kheo trưởng lão.

8) Lúc bấy giời, trời nóng rất là gay gắt (kutthitam). Và các Tỷ-kheo trưởng lão ấy đi với thân như bị chảy thành nước, vì các vị ấy đã ăn bữa ăn đầy đủ.

9) Lúc bấy giờ, Tôn giả Mahaka là vị mới tu nhất giữa chúng Tỷ-kheo ấy. Rồi Tôn giả Mahaka thưa với Tôn giả Thera:

-- Lành thay, bạch Thượng tọa Thera, nếu có luồng gió mát thổi, có cơn giông nổi lên, có mưa từng hột xuống.

-- Lành thay, này Hiền giả Mahaka, nếu có luồng gió mát thổi, có cơn giông nổi lên, có mưa từng hột xuống.

10) Rồi Tôn giả Mahaka thực hành thần thông khiến cho gió mát thổi, cơn giông nổi lên, có mưa từng hột xuống.

11) Rồi cư sĩ Citta suy nghĩ như sau: "Tỷ-kheo mới tu nhất trong chúng Tỷ-kheo này lại có được thần thông lực như vậy".

NAM CƯ SĨ                                           100

12) Rồi Tôn giả Mahaka sau khi đến ngôi vườn (tịnh xá) liền nói với Tôn giả Thera:

-- Bạch Thượng tọa Thera, như vậy là vừa rồi.

-- Như vậy là vừa rồi, này Hiền giả Mahaka. Làm như vậy là vừa rồi, này Hiền giả Mahaka. Cúng dường như vậy là vừa rồi, này Hiền giả Mahaka.

13) Rồi các Tỷ-kheo trưởng lão đi đến ngôi tịnh xá, còn Tôn giả Mahaka đi đến tịnh xá của mình.

14) Rồi gia chủ Citta đi đến Tôn giả Mahaka; sau khi đến, đảnh lễ Tôn giả Mahaka rồi ngồi xuống một bên.

15) Ngồi một bên, gia chủ Citta nói Tôn giả Mahaka:

-- Lành thay, bạch Thượng tọa, nếu Tôn đức Mahaka thị hiện cho con thấy thượng nhân pháp thần thông.

-- Vậy này Gia chủ, hãy trải thượng y trong hành lang và rải một bó cỏ.

-- Thưa vâng, bạch Thượng tọa.

Gia chủ Citta vâng đáp Tôn giả Mahaka, cho trải thượng y trong hành lang, và rải một bó cỏ.

NAM CƯ SĨ                                          101

16) Rồi Tôn giả Mahaka vào trong tịnh xá, gài then
cửa lại, thực hành thần thông lực khiến cho ngọn lửa
phun ra từ lỗ ống khóa và giữa các khe cửa, đốt cháy
cỏ nhưng không đốt cháy thượng y.

17) Gia chủ Citta đập thượng y, hoảng hốt, lông tóc dựng ngược, đứng một bên.

18) Rồi Tôn giả Mahaka, từ tịnh xá đi ra và nói với gia chủ Citta:

-- Thôi, như vậy là vừa rồi, này Gia chủ.

-- Thôi, như vậy là vừa rồi, thưa Thượng tọa Mahaka.
Làm như vậy là vừa rồi, thưa Thượng tọa Mahaka.
Cúng dường như vậy là vừa rồi, thưa Thượng tọa
Mahaka. Bạch Thượng tọa, mong Tôn đức Mahaka
hãy sống thoải mái ở tại Macchikàsanda. Khả ái là
rừng Ambàtaka! Con sẽ cố gắng cúng dường cho
Tôn giả Mahaka các vật dụng như y, đồ ăn khất thực,
sàng tọa, dược phẩm trị bệnh.

-- Thật là lời nói chí thiện, này Gia chủ!

19) Rồi Tôn giả Mahaka dọn dẹp sàng tọa, cầm y bát, đi ra khỏi Macchikàasanda, và như vậy từ biệt Macchikàsanda không còn trở lui lại nữa.

NAM CƯ SĨ                                         102

Kàmabhù 1 – Tương IV, 455

1) Một thời Tôn giả Kàmabhù trú ở Macchikàsanda, tại rừng Ambàtaka.

2) Rồi gia chủ Citta đi đến Tôn giả Kàmabhù; sau khi đến, đảnh lễ Tôn giả Kàmabhù rồi ngồi xuống một bên.

3) Tôn giả Kàmabhù nói với gia chủ Citta đang ngồi một bên:

-- Này Gia chủ, lời này được nói đến:

Bộ     phận        được       tinh     thuần,
Mái     trần        che       mầu      trắng,
Chỉ       có        một         bánh       xe,
Cỗ       xe        liên        tục      chạy.
Hãy       xem         vị      đang       đến,
Không       vi       phạm        lỗi     lầm,
Chặt     đứt       được       dòng      nước,
Không còn bị trói buộc.

Này Gia chủ, lời nói vắn tắt này, ý nghĩa phải được hiểu như thế nào một cách rộng rãi?

-- Bạch Thượng tọa, có phải lời nói này được Thế Tôn nói đến?

NAM CƯ SĨ                                        103

-- Đúng vậy, này Gia chủ.

-- Vậy hãy chờ một lát, bạch Thượng tọa, con sẽ nghĩ đến ý nghĩa.

4) Rồi cư sĩ Citta, sau khi im lặng một lát, thưa với Tôn giả Kàmabhù:

- "Bộ phận được tinh thuần", bạch Thượng tọa, là
đồng nghĩa với các giới luật.
- "Mái trần che màu trắng", bạch Thượng tọa, là
đồng nghĩa với giải thoát.
- "Một bánh xe", bạch Thượng tọa, là đồng nghĩa
với niệm.
- "Liên tục chạy", bạch Thượng tọa, là đồng nghĩa
với đi tới đi lui.
- "Cỗ xe", bạch Thượng tọa, là đồng nghĩa với cái
thân do bốn đại tạo thành này, do cha mẹ sanh ra,
do cơm cháo nuôi dưỡng, vô thường, bị biến hoại,
bị tiêu mòn, bị tiêu hủy, bị hủy diệt.
- Tham, bạch Thượng tọa, là một lỗi lầm. Sân là
một lỗi lầm. Si là một lỗi lầm. Đối với Tỷ-kheo đã
đoạn tận các lậu hoặc, chúng được đoạn tận, chặt
đứt từ gốc rễ, làm cho như thân cây ta-la, không
có thể tái sanh, không có thể sanh khởi trong
tương lai. Do vậy, Tỷ-kheo đã đoạn tận các lậu
hoặc được gọi là "không vi phạm lỗi lầm".

NAM CƯ SĨ                                          104

- "Vị đang đến", bạch Thượng tọa, là đồng nghĩa
với vị A-la-hán.
- "Dòng nước", bạch Thượng tọa, là đồng nghĩa
với khát ái.
- Đối với Tỷ-kheo đã đoạn tận các lậu hoặc, khát ái
ấy được đoạn tận, cắt đứt tận gốc rễ, làm cho như
thân cây ta-la, không có thể tái sanh, không có thể
sanh khởi trong tương lai. Do vậy, Tỷ-kheo đã
đoạn tận các lậu hoặc được gọi là "chặt đứt được
dòng nước".
- Tham, bạch Thượng tọa, là trói buộc. Sân là trói
buộc. Si là trói buộc. Tỷ-kheo đoạn tận các lậu
hoặc, chúng được đoạn tận, chặt đứt tận gốc rễ,
làm cho như thân cây ta-la, không thể tái sanh,
không thể sanh khởi trong tương lai. Do vậy, Tỷ-
kheo đoạn tận các lậu hoặc được gọi là "không
bị trói buộc".

5) Như vậy, bạch Thượng tọa, lời nói này được Thế Tôn nói đến:

Bộ    phận          được       tinh      thuần,
Mái    trần          che       mầu       trắng,
Chỉ     có           một         bánh        xe,
Cỗ     xe           liên        tục       chạy.
Hãy     xem            vị      đang        đến,
Không     vi          phạm        lỗi      lầm,

NAM CƯ SĨ                                          105

Chặt     đứt       được       dòng       nước, Không còn bị trói buộc.

Bạch Thượng tọa, lời nói vắn tắt này, ý nghĩa cần phải được hiểu rộng là như vậy.

6) --Lợi đắc thay cho Ông, này Gia chủ! Khéo lợi đắc thay cho Ông, này Gia chủ! Vì rằng tuệ nhãn của Ông tiếp tục lời dạy thâm sâu của đức Phật.

Kàmabhù 2 – Tương IV, 458

1) Một thời Tôn giả Kàmabhù trú tại Macchikàsanda, tại rừng Ambàtaka.

2) Rồi gia chủ Citta đi đến Tôn giả Kàmabhà; sau khi đến, đảnh lễ Tôn giả Kàmabhù, rồi ngồi xuống một bên.

3) Ngồi một bên, gia chủ Citta thưa Tôn giả Kàmabhù:

-- Bạch Thượng tọa, có bao nhiêu hành tất cả?

-- Này Gia chủ có ba hành: thân hành, khẩu hành và ý hành.

NAM CƯ SĨ                                         106

-- Lành thay, bạch Thượng tọa.

Gia chủ Citta hoan hỷ, tín thọ lời Tôn giả Kàmabhù nói, rồi hỏi thêm Tôn giả Kàmabhù một câu nữa:

-- Bạch Thượng tọa, thế nào là thân hành? Thế nào là khẩu hành? Thế nào là ý hành?

-- Hơi thở vô, hơi thở ra, này Gia chủ, là thân hành. Tầm và tứ là khẩu hành. Tưởng và thọ là ý hành.

-- Lành thay, bạch Thượng tọa.

Gia chủ Citta hoan hỷ, tín thọ lời Tôn giả Kàmabhù nói, rồi hỏi thêm Tôn giả Kàmabhù một câu nữa:

5) -- Vì sao, bạch Thượng tọa, thở vô thở ra là thân hành? Vì sao tầm và tứ là khẩu hành? Vì sao tưởng và thọ là ý hành?

- Thở vô thở ra, này Giả chủ, thuộc về thân. Các
pháp này liên hệ đến thân; do vậy, thở vô thở ra
là thân hành.
- Trước phải tầm cầu, tư sát, này Gia chủ, sau mới
phát lời nói; do vậy, tầm và tứ là khẩu hành.
- Tưởng và thọ thuộc về ý. Những pháp này liên hệ
đến tâm; do vậy, tưởng và thọ là ý hành.

-- Lành thay, bạch Thượng tọa.

NAM CƯ SĨ                                          107

Gia chủ Citta hoan hỷ, tín thọ lời Tôn giả Kàmabhù nói, rồi hỏi thêm Tôn giả Kàmabhù một câu nữa:

6) -- Như thế nào, bạch Thượng tọa, là chứng Diệt thọ tưởng định?

-- Này Gia chủ, Tỷ-kheo chứng đạt Diệt thọ tưởng
định không có nghĩ rằng: "Tôi sẽ chứng đạt Diệt thọ
tưởng định", hay: "Tôi đang chứng đạt Diệt thọ
tưởng định", hay: "Tôi đã chứng đạt Diệt thọ tưởng
định". Do tâm vị ấy trước đã được tu tập như vậy,
nên đưa đến thành tựu như thật như vậy.

-- Lành thay...

Gia chủ Citta hoan hỷ, tín thọ lời Tôn giả Kàmabhù nói, rồi hỏi thêm Tôn giả Kàmabhù một câu nữa:

7) -- Tỷ-kheo chứng đạt Diệt thọ tưởng định, bạch Thượng tọa, những pháp nào được đoạn diệt trước, thân hành, hay khẩu hành, hay ý hành?

-- Tỷ-kheo chứng đạt Diệt thọ tưởng định, này Gia chủ, khẩu hành được diệt trước, thứ đến thân hành, rồi đến ý hành.

-- Lành thay...

NAM CƯ SĨ                                        108

Gia chủ Citta hoan hỷ, tín thọ lời Tôn giả Kàmabhù nói, rồi hỏi thêm Tôn giả Kàmabhù một câu nữa:

8) -- Bạch Thượng tọa, người đã chết, đã mệnh chung, và Tỷ-kheo chứng đạt Diệt thọ tưởng định, giữa những người này có những sai khác gì?

-- Đối với người đã chết, đã mệnh chung, này Gia chủ, thân hành người ấy được đoạn diệt, được khinh an; khẩu hành được đoạn diệt, được khinh an; ý hành được đoạn diệt, được khinh an, thọ mạng được đoạn tận, sức nóng được tịnh chỉ, các căn bị hủy hoại.

Còn Tỷ-kheo đã chứng đạt Diệt thọ tưởng định, này Gia chủ, thân hành được đoạn diệt, khinh an; khẩu hành được đoạn diệt, khinh an; ý hành được đoạn diệt, khinh an; thọ mạng không bị đoạn tận, sức nóng không bị tịnh chỉ, các căn được trong sáng.

Này Gia chủ, người đã chết, đã mệnh chung và Tỷ- kheo chứng đạt Diệt thọ tưởng định, giữa những người này có những sai khác như vậy.

-- Lành thay...

Gia chủ Citta hoan hỷ, tín thọ lời Tôn giả Kàmabhù nói, rồi hỏi thêm Tôn giả Kàmabhù một câu nữa:

NAM CƯ SĨ                                         109

9) -- Như thế nào, bạch Thượng tọa, là ra khỏi Diệt thọ tưởng định?

-- Này Gia chủ, Tỷ-kheo ra khỏi Diệt thọ tưởng định
không có suy nghĩ: "Tôi sẽ ra khỏi Diệt thọ tưởng
định", hay: "Tôi đang ra khỏi Diệt thọ tưởng định",
hay: "Tôi đã ra khỏi Diệt thọ tưởng định". Do tâm vị
ấy trước đã được tu tập như vậy, nên đưa đến thành
tựu như thật như vậy.

-- Lành thay, bạch Thượng tọa...

Gia chủ Citta hoan hỷ, tín thọ... và hỏi thêm câu hỏi nữa:

10) -- Tỷ-kheo ra khỏi Diệt thọ tưởng định, bạch Thượng tọa, pháp nào khởi lên trước, thân hành, khẩu hành, hay ý hành?

-- Tỷ-kheo ra khỏi Diệt thọ tưởng định, này Gia chủ, ý hành khởi lên trước, rồi đến thân hành, rồi đến khẩu hành.

-- Lành thay, bạch Thượng tọa...

Gia chủ Citta hoan hỷ, tín thọ... và hỏi thêm câu hỏi nữa:

NAM CƯ SĨ                                           110

11) -- Tỷ-kheo ra khỏi Diệt thọ tưởng định, bạch Thượng tọa, cảm giác được bao nhiêu xúc?

-- Tỷ-kheo ra khỏi Diệt thọ tưởng định cảm thọ được ba xúc: không xúc, vô tướng xúc, vô nguyện xúc.

-- Lành thay, bạch Thượng tọa.

Gia chủ Citta hoan hỷ, tín thọ... và hỏi thêm câu hỏi nữa:

12) -- Tỷ-kheo ra khỏi Diệt thọ tưởng định, bạch Thượng tọa, tâm thiên về đâu, hướng về đâu, nghiêng về đâu?

-- Tỷ-kheo ra khỏi Diệt thọ tưởng định, này Gia chủ, tâm vị ấy thiên về viễn ly, hướng về viễn ly, nghiêng về viễn ly.

-- Lành thay, bạch Thượng tọa.

Gia chủ Citta hoan hỷ, tín thọ lời Tôn giả Kàmabhù nói rồi hỏi thêm câu hỏi nữa:

13) -- Bạch Thượng tọa, có bao nhiêu pháp giúp đỡ nhiều cho sự chứng đắc Diệt thọ tưởng định?

-- Thật sự, này Gia chủ, điều Gia chủ cần phải hỏi trước, Gia chủ lại hỏi sau. Tuy vậy, ta sẽ trả lời cho

NAM CƯ SĨ                                           111

Gia chủ. Này Gia chủ, có hai pháp giúp đỡ rất nhiều cho Diệt thọ tưởng định được chứng đắc. Đó là Chỉ và Quán.

Godatta – Tương IV, 464

1) Một thời Tôn giả Godatta trú ở Macchikàsanda, tại Ambàtavana.

2) Rồi gia chủ Citta đi đến Tôn giả Godatta; sau khi đến, đảnh lễ Tôn giả Godatta rồi ngồi xuống một bên.

3) Tôn giả Godatta nói với gia chủ Citta đang ngồi một bên:

-- Này Gia chủ, vô lượng tâm giải thoát, vô sở hữu
tâm giải thoát, không tâm giải thoát, vô tướng tâm
giải thoát, những pháp này là khác ngôn từ, hay
đồng nghĩa chỉ khác ngôn từ?

-- Bạch Thượng tọa, có pháp môn, theo pháp môn
ấy, các pháp này khác nghĩa, khác ngôn từ. Bạch
Thượng tọa, cũng có pháp môn, theo pháp môn ấy,
các pháp này đồng nghĩa, chỉ khác ngôn từ.

4) -- Nhưng, này Gia chủ, pháp môn nào, theo pháp môn ấy, các pháp này là khác nghĩa, khác ngôn từ?

NAM CƯ SĨ                                         112

5) -- Ở đây, bạch Thượng tọa, Tỷ-kheo an trú, biến mãn một phương với tâm câu hữu với từ; cũng vậy, phương thứ hai; cũng vậy, phương thứ ba; cũng vậy, phương thứ tư. Như vậy, cùng khắp thế giới, trên, dưới, bề ngang, hết thảy phương xứ, cùng khắp vô biên giới, vị ấy an trú biến mãn với tâm câu hữu với từ, quảng đại vô biên, không hận, không sân. Với tâm câu hữu với bi... với tâm câu với hỷ... an trú biến mãn một phương với tâm câu hữu với xả; cũng vậy, phương thứ hai; cũng vậy, phương thứ ba; cũng vậy, phương thứ tư. Như vậy, cùng khắp thế giới, trên, dưới, bề ngang, hết thảy phương xứ, cùng khắp vô biên giới, vị ấy an trú biến mãn với tâm câu hữu với xả, quảng đại vô biên, không hận, không sân. Bạch Thượng tọa, đây gọi là vô lượng tâm giải thoát.

6) Và bạch Thượng tọa, như thế nào là vô sở hữu tâm giải thoát?

Ở đây, Tỷ-kheo vượt lên Thức vô biên xứ một cách
hoàn toàn, nghĩ rằng: "Không có vật gì", chứng và
trú Vô sở hữu xứ. Bạch Thượng tọa, đây gọi là vô
sở hữu tâm giải thoát.

7) Và bạch Thượng tọa, thế nào là không tâm giải thoát?

NAM CƯ SĨ                                         113

Ở đây, bạch Thượng tọa, Tỷ-kheo đi đến rừng, hay đi đến gốc cây, hay đi đến căn nhà trống và suy tư: "Cái này là trống không tự ngã hay ngã sở hữu". Bạch Thượng tọa, đây gọi là không tâm giải thoát.

8) Và bạch Thượng tọa, thế nào là vô tướng tâm giải thoát?

Ở đây, bạch Thượng tọa, Tỷ-kheo không tác ý tất cả tướng, chứng và trú Vô tướng tâm định. Bạch Thượng tọa, đây gọi là vô tướng tâm giải thoát.

9) Đây là pháp môn, bạch Thượng tọa, theo pháp môn ấy, các pháp này là khác nghĩa, khác ngôn từ.

10) Và bạch Thượng tọa, pháp môn nào, theo pháp môn ấy, các pháp này là đồng nghĩa, chỉ khác ngôn từ?

11) Tham dục (ràga) làm sự đo lường, sân làm sự đo lường, si làm sự đo lường. Đối với Tỷ-kheo đã đoạn tận các lậu hoặc, chúng bị đoạn tận, bị cắt tận gốc rễ, bị làm như thân cây ta-la, làm cho không thể tái sanh, không thể sanh khởi trong tương lai. Bạch Thượng tọa, đối với các vô lượng tâm giải thoát, bất động tâm giải thoát được xem là tối thượng. Nhưng bất động tâm giải thoát này trống không,

NAM CƯ SĨ                                         114

không có tham; trống không, không có sân; trống không, không có si.

12) Tham dục là một chướng ngại, sân là một
chướng ngại, si là một chướng ngại. Đối với Tỷ-kheo
đã đoạn tận các lậu hoặc, chúng bị đoạn tận, bị cắt
tận gốc rễ, bị làm như thân cây ta-la, làm cho không
thể tái sanh, không thể sanh khởi trong tương lai.
Bạch Thượng tọa, đối với các vô sở hữu tâm giải
thoát, bất động tâm giải thoát được xem là tối
thượng. Nhưng bất động tâm giải thoát này được
trống không, không có tham; trống không, không có
sân; trống không, không có si.

13) Tham dục tác thành tướng, sân tác thành
tướng, si tác thành tướng. Đối với Tỷ-kheo đã đoạn
tận các lậu hoặc, chúng bị đoạn tận, bị cắt đứt tận gốc
rễ, bị làm như thân cây ta-la, làm cho không thể tái
sanh, không thể sanh khởi trong tương lai. Bạch
Thượng tọa, đối với các vô tướng tâm giải thoát,
bất động tâm giải thoát được xem là tối thượng.
Nhưng bất động tâm giải thoát này trống không,
không có tham; trống không, không có sân; trống
không, không có si.

14) Đây là pháp môn, bạch Thượng tọa, do pháp môn ấy, các pháp này là đồng nghĩa chỉ khác ngôn từ.

NAM CƯ SĨ                                            115

Nigantha – Tương IV, 467 (Ni-kiền-tử)

1-2) Lúc bấy giờ, Nigantha Nàtaputta đã đi đến Macchikàsanda với một đại chúng Nigantha.

3) Gia chủ Citta được nghe Nigantha Nàtaputta đã đi đến Macchikàsanda với một đại chúng Nigantha.

4) Rồi gia chủ Citta cùng với một số đông gia chủ khác đi đến Niganttha Nàtaputta; sau khi đến, nói lên những lời hỏi thăm xã giao, sau khi nói lên những lời hỏi thăm xã giao thân hữu liền ngồi xuống một bên.

5) Nigantha Nàtaputta nói với gia chủ Citta đang ngồi một bên:

-- Có phải, này Gia chủ, Ông tin tưởng vào lời dạy này của Sa-môn Gotama: "Có một định không tầm, không tứ, có sự đoạn diệt các tầm và tứ"?

-- Thưa Tôn giả, ở đây tôi không có đặt lòng tin vào Thế Tôn trong vấn đề: "Có một Thiền định không tầm, không tứ, có sự đoạn diệt các tầm và tứ".

6) Được nghe nói vậy, Nigantha Nàtaputta nhìn quanh hội chúng của mình và nói:

NAM CƯ SĨ                                          116

-- Chư Tôn giả có thấy chăng? Thật chất trực là gia
chủ Citta này! Thật không hư ngụy là gia chủ Citta
này! Thật không hư vọng là gia chủ Citta này! Ai
nghĩ rằng tầm và tứ có thể đoạn diệt được tức là nghĩ
rằng có thể trói được gió trong cái lưới. Ai nghĩ rằng
tầm và tứ có thể đoạn diệt được tức là nghĩ rằng có
thể dùng nắm tay của mình để chận đứng dòng nước
sông Hằng.

7) -- Tôn giả nghĩ thế nào, thưa Tôn giả, cái gì thù thắng hơn, trí hay là lòng tin?

-- Này Gia chủ, trí thù thắng hơn lòng tin.

8) -- Nếu tôi muốn, thưa Tôn giả, ly dục, ly bất thiện
pháp, tôi chứng và trú Thiền thứ nhất, một trạng
thái hỷ lạc do ly dục sanh, có tầm, có tứ. Nếu tôi
muốn, thưa Tôn giả, tôi làm tịnh chỉ các tầm và tứ...
chứng và trú Thiền thứ hai. Nếu tôi muốn, thưa Tôn
giả, tôi đoạn tận hỷ... chứng và trú Thiền thứ ba.
Nếu tôi muốn, thưa Tôn giả, tôi có thể đoạn tận lạc...
chứng và trú Thiền thứ tư. Biết như vậy, thưa Tôn
giả, thấy như vậy, tôi sẽ đi đến lòng tin đối với bất
cứ vị Sa-môn hay vị Bà-la-môn nào rằng: "Có Thiền
định không tầm, không tứ, có sự đoạn diệt các tầm
và tứ".

NAM CƯ SĨ                                           117

9) Khi nghe nói vậy, Nigantha Nàtaputta nhìn quanh hội chúng của mình và nói:

-- Chư Tôn giả có thấy chăng? Thật không chất trực là gia chủ Citta này! Thật hư ngụy là gia chủ Citta này! Thật hư vọng là gia chủ Citta này!

-- Thưa Tôn giả, tôi hiểu lời nói của Tôn giả rằng: "Chư Tôn giả có thấy chăng? Thật chất trực là gia chủ Citta này! Thật không hư ngụy là gia chủ Citta này! Thật không hư vọng là gia chủ Citta này!". Và này, thưa Tôn giả, tôi hiểu lời nói của Tôn giả rằng: "Chư Tôn giả có thấy chăng? Thật không chất trực là gia chủ Citta này! Thật hư ngụy là gia chủ Citta này! Thật hư vọng là gia chủ Citta này!"

10) Thưa Tôn giả, nếu lời nói đầu tiên của Tôn giả là chơn chánh, thời lời nói sau của Tôn giả là hư ngụy. Thưa Tôn giả, nếu lời nói sau của Tôn giả là chơn chánh, thời lời nói đầu của Tôn giả là hư ngụy. Thưa Tôn giả, có mười câu hỏi hợp lý này, nếu Tôn giả hiểu ý nghĩa của chúng, thời Tôn giả đấm trả (patihareyyàsi) tôi một đấm cùng với chúng Nigantha. Một câu hỏi, một câu giải thích, một câu trả lời. Hai câu hỏi, hai câu giải thích, hai câu trả lời. Ba câu hỏi, ba câu giải thích, ba câu trả lời. Bốn câu hỏi, bốn câu giải thích, bốn câu trả lời. Năm câu hỏi, năm câu giải thích, năm câu trả lời. Sáu câu hỏi, sáu

NAM CƯ SĨ                                               118

câu giải thích, sáu câu trả lời. Bảy câu hỏi, bảy câu
giải thích, bảy câu trả lời. Tám câu hỏi, tám câu giải
thích, tám câu trả lời. Chín câu hỏi, chín câu giải
thích, chín câu trả lời. Mười câu hỏi, mười câu giải
thích, mười câu trả lời.

11) Rồi gia chủ Citta không hỏi Nigantha Nàtaputta mười câu hỏi hợp lý này, từ chỗ ngồi đứng dậy và ra đi.

Acela – Tương IV, 471 (Lõa thể)

1). ..

2) Lúc bấy giờ lõa thể Kassapa đã đi đến Macchikàsanda, một bạn cũ của gia chủ Citta khi còn là gia chủ.

3) Gia chủ Citta nghe lõa thể Kassapa, một bạn cũ của mình khi còn là gia chủ, đã đến Macchikàsanda.

Rồi gia chủ Citta đi đến lõa thể Kassapa; sau khi đến,
nói lên với lõa thể Kassapa những lời chào đón hỏi
thăm, sau khi nói lên những lời chào đón hỏi thăm
thân hữu liền ngồi xuống một bên.

NAM CƯ SĨ                                           119

4) Ngồi một bên, gia chủ Citta nói với lõa thể Kassapa:

-- Tôn giả Kassapa, Tôn giả xuất gia đã bao lâu?

-- Này Gia chủ, ta đã xuất gia khoảng ba mươi năm.

5) -- Thưa Tôn giả, trong ba mươi năm ấy, Tôn giả có chứng được pháp thượng nhơn nào, tri kiến thù thắng nào xứng đáng bậc Thánh và được lạc trú?

-- Này Gia chủ, trong suốt ba mươi năm ấy, ta không
chứng được và không được lạc trú một pháp thượng
nhân nào, một tri kiến thù thắng xứng đáng bậc
Thánh, ngoại trừ sự lõa thể, sự trọc đầu, sự phủi bụi
và đất cát (pàvàlanipphotana).

6) Khi nghe nói vậy, gia chủ Citta nói với lõa thể Kassapa:

-- Thật là bất tư nghì, thật là hy hữu, chánh pháp
được thuyết trong suốt ba mươi năm ấy, không
chứng được, không được lạc trú một pháp thượng
nhân nào, một tri kiến thù thắng xứng đáng bậc
Thánh!

7) -- Này Gia chủ, đã bao lâu Ông làm người cư sĩ?

NAM CƯ SĨ                                          120

-- Thưa Tôn giả, tôi thành người cư sĩ đã được ba mươi năm.

8) -- Trong suốt ba mươi năm ấy, này Gia chủ, Ông có chứng được và được lạc trú pháp thượng nhân nào, tri kiến thù thắng xứng đáng bậc Thánh?

-- Sao lại không vậy được, thưa Tôn giả! Nếu tôi muốn, thưa Tôn giả, tôi ly dục, ly pháp bất thiện, chứng và trú Thiền thứ nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, có tầm, có tứ. Nếu tôi muốn, thưa Tôn giả, tôi chỉ tịnh tầm và tứ... chứng và trú Thiền thứ hai. Nếu tôi muốn, thưa Tôn giả, ly hỷ... tôi chứng và trú Thiền thứ ba. Nếu tôi muốn, thưa Tôn giả, đoạn tận lạc... tôi chứng và trú Thiền thứ tư. Nếu tôi mệnh chung sớm hơn Thế Tôn, thưa Tôn giả, không có gì lạ, nếu Thế Tôn sẽ nói về tôi như sau: "Không có một kiết sử nào, do bị trói buộc bởi kiết sử ấy, Citta trở lui tại thế giới này nữa".

9) Khi nghe nói vậy, lõa thể Kassapa nói với gia chủ Citta:

-- Thật là vi diệu, thưa Tôn giả! Thật là hy hữu, thưa Tôn giả, Chánh pháp được khéo thuyết. Một gia chủ mặc áo trắng lại có thể chứng đạt được, lại có thể lạc trú pháp thượng nhân, tri kiến thù thắng xứng đáng bậc Thánh! Thưa Gia chủ, hãy cho tôi được xuất

NAM CƯ SĨ                                           121

gia trong Pháp và Luật này. Hãy cho tôi thọ đại giới.

10) Rồi gia chủ Citta đưa lõa thể Kassapa đến một số Tỷ-kheo trưởng lão; sau khi đến, thưa với các Tỷ- kheo trưởng lão:

-- Bạch chư Thượng tọa, lõa thể Kassapa này là một
người bạn của chúng con khi chúng con còn là gia
chủ. Chư Thượng tọa hãy cho người này xuất gia,
cho thọ đại giới. Con sẽ cố gắng cúng dường các vật
liệu như y, đồ ăn khất thực, sàng tọa, dược phẩm trị
bệnh.

11) Lõa thể Kassapa được xuất gia trong Pháp và
Luật này, được thọ đại giới. Được thọ đại giới không
bao lâu, Tôn giả Kassapa sống một mình, an tịnh,
không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần. Không bao lâu
vị ấy đạt được mục đích mà các thiện nam tử chơn
chánh xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình
hướng đến: đó là Vô thượng cứu cánh Phạm hạnh, tự
mình chứng tri với thượng trí, chứng đạt và an trú.
Vị ấy biết rõ: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành,
những việc nên làm đã làm, không còn trở lui trạng
thái này nữa".

12) Và Tôn giả Kassapa trở thành một vị A-la-hán nữa.

NAM CƯ SĨ                                         122

Thăm Người Bệnh – Tương IV, 474

1-2) Lúc bấy giờ, gia chủ Citta bị bệnh, khổ đau, bị trọng bệnh.

3) Rồi số đông chư Thiên ở hoa viên, chư Thiên ở
rừng, chư Thiên ở cây, chư Thiên ở rừng các dược
thảo, các cây trong rừng tụ hội lại và nói với gia chủ
Citta:

-- Này Gia chủ hãy nguyện: "Trong tương lai, ta sẽ thành vua Chuyển luân Thánh vương!"

Khi được nghe nói vậy, gia chủ Citta nói với chư Thiên ở hoa viên, chư Thiên ở rừng, chư Thiên ở cây, chư Thiên ở rừng các dược thảo, các cây trong rừng:

-- Cái ấy là vô thường, cái ấy là không thường hằng, cái ấy cần phải bỏ đi và vượt qua.

4) Khi được nghe nói vậy, các bạn bè thân hữu, các bà con huyết thống nói với gia chủ Ciita:

-- Này Thiện gia nam tử, hãy an trú chánh niệm, chớ có nói lung tung.

NAM CƯ SĨ                                           123

-- Tôi nói với các vị những gì khiến các vị nói với tôi: "Này Thiện gia nam tử, hãy an trú chánh niệm, chớ có nói lung tung"?

-- Này Thiện nam tử, vì Ông nói như sau: "Cái ấy là vô thường, cái ấy là không thường hằng, cái ấy cần phải bỏ đi và vượt qua".

-- Vì rằng, chư Thiên các hoa viên, chư Thiên ở rừng, chư Thiên ở cây, chư Thiên trú ở rừng các dược thảo, các cây trong rừng đã nói với tôi như sau: "Này Gia chủ, hãy nguyện: 'Trong tương lai, ta sẽ thành vua Chuyển luân Thánh vương' ". Cho nên tôi mới trả lời với họ: 'Cái ấy là vô thường, cái ấy là không thường hằng, cái ấy cần phải bỏ đi và vượt qua'".

5) -- Này Thiện gia nam tử, các chư Thiên ở hoa
viên... các cây trong rừng đã quán thấy ý nghĩa gì
mà nói với Ông: Này Gia chủ hãy nguyện: ‘Trong
tương lai, ta sẽ thành vua Chuyển luân Thánh
vương’?

-- Các chư Thiên ở hoa viên, chư Thiên ở rừng, chư Thiên ở cây, chư Thiên trú ở rừng các dược thảo, các cây trong rừng ấy đã suy nghĩ như sau: "Gia chủ Citta này giữ giới, tánh thiện, nếu phát nguyện: 'Trong tương lai, ta sẽ thành vị Chuyển luân Thánh vương!" Tâm nguyện thanh tịnh, đúng pháp, sẽ làm cho

NAM CƯ SĨ                                          124

thành công người trì giới, sẽ đem đến quả đúng
pháp". Chư Thiên ở hoa viên, chư Thiên ở rừng, chư
Thiên ở cây, chư Thiên ở rừng các dược thảo, các
cây trong rừng ấy, do quán thấy ý nghĩa như vậy nên
đã nói như sau: "Này Gia chủ, hãy phát nguyện:
‘Trong tương lai ta làm vị Chuyển luân Thánh
vương’". Do vậy, tôi nói với họ: "Cái ấy là vô
thường, cái ấy là không thường hằng, cái ấy cần phải
bỏ đi và vượt qua".

-- Này Thiện gia nam tử, hãy giáo giới cho chúng tôi.

-- Vậy các Ông cần phải học như sau:

 "Chúng tôi sẽ đầy đủ lòng tin bất động đối
với đức Phật: 'Vị ấy là Thế Tôn, bậc Ứng
Cúng, Chánh Biến Tri, Minh Hạnh Túc, Thiện
Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự
Trượng Phu, Thiên Nhơn Sư, Phật, Thế Tôn".
 Chúng tôi sẽ đầy đủ lòng tin bất động đối với
Pháp: 'Đây là Pháp do Thế Tôn khéo thuyết,
thiết thực hiện tại, có kết quả tức thời, đến để
mà thấy, có khả năng hướng thượng, được
người trí tự mình giác hiểu'.
 Chúng tôi sẽ đầy đủ lòng tin bất động đối với
chúng Tăng: 'Thiện hạnh là chúng đệ tử của
Thế Tôn. Trực hạnh là chúng đệ tử của Thế

NAM CƯ SĨ                                         125

Tôn. Như lý hạnh là chúng đệ tử của Thế Tôn.
Thanh tịnh hạnh là chúng đệ tử của Thế Tôn.
Tức là bốn đôi tám chúng. Chúng đệ tử của Thế
Tôn là đáng được tôn kính, đáng được cung
kính, đáng được kính lễ, đáng được chấp tay,
là phước điền vô thượng ở đời'.
 Tất cả những gì có thể đem cho trong gia tộc,
tất cả phải đem cúng dường, phân phát cho
những vị trì giới và có thiện tánh".

Như vậy, các Ông cần phải học tập.

7) Khi gia chủ Citta khiến cho các bạn bè thân hữu,
các bà con huyết thống có tịnh tín đối với đức Phật,
đối với Pháp, đối với chúng Tăng và khuyên họ bố
thí, vị ấy liền mệnh chung.

NAM CƯ SĨ                                         126

16      Đệ nhất Thuyết pháp - Kinh NAM CƯ SĨ - Tăng I, 55

NAM CƯ SĨ – Tăng I, 55

21.Trong các vị đệ tử nam cư sĩ của Ta, này các Tỷ-
kheo, đã quy y đầu tiên, tối thắng là các người
buôn bán Tapassu Bhallikà.
22.Trong các vị đệ tử nam cư sĩ của Ta... những vị bố
thí, tối thắng là gia chủ Sudatta Anàthapindika.
23.Trong các vị đệ tử... thuyết pháp, tối thắng là
Citta Macchikasandika.
24.Trong các vị đệ tử... nhiếp phục một hội chúng
nhờ Bốn nhiếp pháp, tối thắng là Hatthaka
Alavaka.
25.Trong các vị đệ tử... bố thí các món ăn thượng vị,
tối thắng là Mahànàma Sakka.
26.Trong các vị đệ tử... bố thí các món đồ khả ý, tối
thắng là gia chủ Ugga Vesàlika.

NAM CƯ SĨ                                          127

27.Trong các vị đệ tử... hộ trì Tăng chúng, tối thắng
là gia chủ Hatthigàmaka Uggàta.
28.Trong các vị đệ tử... có lòng tịnh tín bất động, tối
thắng là Sùra Ambattha.
29.Trong các vị đệ tử... được dân chúng kính mến,
tối thắng là Jivaka Komàrabhacca.
30.Trong các vị đệ tử nam cư sĩ của Ta, nói chuyện
một cách thân mật, này các Tỷ-kheo, tối thắng là
gia chủ Nakulapità.

NAM CƯ SĨ                                            128

17    Thâu nhiếp 500 cư sĩ - Kinh GAVESÌ NGƯỜI TẦM CẦU – Tăng II, 657

GAVESÌ NGƯỜI TẦM CẦU – Tăng II, 657

1. Một thời, Thế Tôn đang đi du hành giữa dân chúng
Kosala cùng với đại chúng Tỷ-kheo. Trong khi đang
đi trên đường, Thế Tôn thấy một chỗ có khóm rừng
cây sàla to lớn; thấy vậy, Ngài bước xuống đường,
đi đến khóm rừng cây sàla ấy, đi sâu vào rừng sàla
ấy, và tại một địa điểm, Ngài mỉm cười.

Rồi Tôn giả Ànanda suy nghĩ: "Do nhân gì, do duyên
gì, Thế Tôn tỏ lộ mỉm cười? Không phải không có
duyên cớ, các Như Lai tỏ lộ mỉm cười". Rồi Tôn giả
Ànanda bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, do nhân gì, do duyên gì, Thế Tôn tỏ lộ mỉm cười? Không phải không có duyên cớ, các Như Lai tỏ lộ mỉm cười.

2. - Thuở xưa, này Ànanda, tại địa điểm này, có một
thành phố phồn thịnh, giàu có và dân cư đông đúc.
Tại thành phố ấy, này Ànanda, Thế Tôn Kassapa, bậc
A-la-hán, Chánh Đẳng Giác ở gần đây.

NAM CƯ SĨ                                        129

Này Ànanda, Gavesì là một nam cư sĩ của Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, nhưng giữ giới không được viên mãn.

Rồi này Ànanda, có khoảng 500 nam cư sĩ được cư sĩ Gavesì thuyết pháp và khích lệ, các người này giữ giới luật không được viên mãn.

Rồi này Ànanda, nam cư sĩ Gavesì suy nghĩ như sau:
"Ta giúp đỡ rất nhiều 500 vị nam cư sĩ này. Ta đi
trước, ta khích lệ họ, nhưng ta giữ giới luật không
được viên mãn. Như vậy là đồng đẳng giống nhau,
không có gì trội hơn, nhiều hơn. Vậy ta hãy làm cái
gì trội hơn, nhiều hơn". Rồi này Ànanda, nam cư sĩ
Gavesì đi đến 500 nam cư sĩ ấy; sau khi đến, nói với
500 nam cư sĩ ấy như sau: "Này các Tôn giả, bắt đầu
từ hôm nay, ta sẽ thọ trì viên mãn trong các giới
luật".

Rồi này Ànanda, 500 nam cư sĩ ấy suy nghĩ như sau: "Tôn giả Gavesì đã giúp đỡ chúng ta rất nhiều, đã đi trước, đã khích lệ chúng ta. Tôn giả Gavesì sẽ gìn giữ viên mãn trong các giới luật. Tại sao chúng ta lại không như vậy?". Rồi này Ànanda, 500 nam cư sĩ ấy đi đến nam cư sĩ Gavesì; sau khi đến, nói với nam cư sĩ Gàvesi: "Bắt đầu từ hôm nay, thưa Tôn giả Gavesì, chúng tôi sẽ thọ trì viên mãn trong các giới luật".

NAM CƯ SĨ                                           130

Rồi này Ànanda, nam cư sĩ Gavesì suy nghĩ như sau: "Ta giúp đỡ rất nhiều cho 500 nam cư sĩ này, ta đi trước, ta khích lệ họ. Và năm trăm nam cư sĩ này gìn giữ viên mãn trong các giới luật, như vậy là đồng đẳng giống nhau, không có gì trội hơn, nhiều hơn. Vậy ta hãy làm cái gì trội hơn, nhiều hơn". Rồi này Ànanda, nam cư sĩ Gavesì đi đến 500 nam cư sĩ ấy; sau khi đến, nói với 500 vị nam cư sĩ ấy như sau: "Bắt đầu từ ngày hôm nay, này các Tôn giả, ta sẽ thọ trì Phạm hạnh, sống viễn ly, từ bỏ dâm dục hạ liệt".

Rồi này Ànanda, 500 nam cư sĩ ấy suy nghĩ như sau: "Tôn giả Gavesì giúp đỡ chúng ta rất nhiều, đã đi trước và khích lệ chúng ta. Và Tôn giả Gavesì sẽ hành Phạm hạnh, sống viễn ly, từ bỏ dâm dục hạ liệt. Tại sao chúng ta lại không như vậy?". Rồi này Ànanda, 500 nam cư sĩ ấy đi đến nam cư sĩ Gavesì; sau khi đến, nói với nam cư sĩ Gàvesi: "Bắt đầu từ hôm nay, thưa Tôn giả Gavesì, chúng tôi sẽ thọ trì Phạm hạnh, sống viễn ly, từ bỏ dâm dục hèn hạ".

Rồi nam cư sĩ Gavesì suy nghĩ như sau: "Ta giúp đỡ rất nhiều cho 500 nam cư sĩ này, ta đi trước, ta khích lệ họ. Ta giữ gìn viên mãn trong các giới luật, 500 nam cư sĩ này giữ gìn viên mãn trong các giới luật. Và ta hành Phạm hạnh, sống viễn ly, từ bỏ dâm dục hạ liệt. Và 500 nam cư sĩ này hành Phạm hạnh, sống

NAM CƯ SĨ                                           131

viễn ly, từ bỏ dâm dục hạ liệt. Như vậy là đồng đẳng giống nhau, không có gì trội hơn, nhiều hơn. Vậy ta hãy làm cái gì trội hơn, nhiều hơn". Rồi này Ànanda, nam cư sĩ Gavesì đi đến 500 nam cư sĩ ấy; sau khi đến, nói với 500 vị nam cư sĩ ấy như sau: "Bắt đầu từ ngày hôm nay, này các Tôn giả, ta sẽ ăn mỗi ngày một bữa, không ăn ban đêm, từ bỏ ăn phi thời".

Rồi này Ànanda, 500 nam cư sĩ ấy suy nghĩ như sau:
"Tôn giả Gavesì giúp đỡ chúng ta rất nhiều, đã đi
trước và khích lệ chúng ta. Tôn giả Gavesì sẽ ăn mỗi
ngày một bữa, không ăn ban đêm, từ bỏ phi thời. Tại
sao chúng ta lại không như vậy?". Rồi này Ànanda,
500 nam cư sĩ ấy đi đến nam cư sĩ Gavesì; sau khi
đến, nói với nam cư sĩ Gàvesi: "Bắt đầu tư hôm nay,
thưa Tôn giả Gavesì, 500 nam cư sĩ này sẽ thọ trì ăn
mỗi ngày một bữa, không ăn ban đêm, từ bỏ ăn phi
thời".

Rồi này Ànanda, nam cư sĩ Gavesì suy nghĩ như sau: "Ta giúp đỡ cho 500 nam cư sĩ này rất nhiều. Ta đã đi trước và khích lệ họ. Nay ta giữ gìn viên mãn trong các giới luật, 500 nam cư sĩ này giữ gìn viên mãn trong các giới luật. Ta hành Phạm hạnh, sống viễn ly, từ bỏ dâm dục hèn hạ, 500 nam cư sĩ này hành Phạm hạnh, sống viễn ly, từ bỏ dâm dục hèn hạ. Ta ăn mỗi ngày một bữa, không ăn ban đêm, từ bỏ ăn

NAM CƯ SĨ                                           132

phi thời. 500 nam cư sĩ này cũng ăn mỗi ngày một
bữa, không ăn ban đêm, từ bỏ ăn phi thời. Như vậy
là đồng đẳng giống nhau, không có gì trội hơn, nhiều
hơn. Vậy ta hãy làm cái gì trội hơn, nhiều hơn". Rồi
này Ànanda, Tôn giả Gavesì đi đến Thế Tôn
Kassapa; bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, sau khi
đến, bạch Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác:

- Bạch Thế Tôn, hãy cho con xuất gia với Thế Tôn, hãy cho con thọ đại giới".

Rồi này Ànanda, nam cư sĩ Gavesì được xuất gia với
Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác,
được thọ đại giới. Được thọ đại giới không bao lâu
này Ànanda, Tỷ-kheo Gavesì sống một mình, an
tịnh, không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần và không
bao lâu, vị này chứng được mục đính tối cao mà các
thiện nam tử xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia
đình hướng đến. Đó là vô thượng cứu cánh Phạm
hạnh, vị này ngay trong hiện tại tự mình chứng ngộ
với thắng trí, chứng đạt và an trú. Và vị ấy xác
chứng: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành, các điều
nên làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này
nữa".

Và này Ànanda, 500 nam cư sĩ ấy suy nghĩ như sau: "Tỷ-kheo Gavesì giúp đỡ chúng ta rất nhiều, đã đi

NAM CƯ SĨ                                          133

trước và khích lệ chúng ta. Nay Tôn giả Gavesì đã
cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà-sa, sẽ xuất gia, từ bỏ gia
đình, sống không gia đình. Tại sao chúng ta không
như vậy?" Rồi này Ànanda, 500 nam cư sĩ ấy đi đến
Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác,
sau khi đến, bạch Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác:

- "Bạch Thế Tôn, hãy cho chúng con xuất gia với Thế Tôn, cho chúng con thọ đại giới".

Và này Ànanda, năm trăm nam cư sĩ ấy được xuất
gia với Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng
Giác, được thọ đại giới. Rồi này Ànanda, Tỷ-kheo
Gavesì suy nghĩ như sau: "Ta đã chứng được vô
thượng giải thoát này không khó khăn, chứng được
không mệt nhọc, chứng được không phí sức. Mong
rằng 500 vị Tỷ-kheo ấy có thể chứng được vô thượng
giải thoát này không khó khăn, chứng được không
mệt nhọc, chứng được không phí sức".

Rồi này Ànanda, 500 vị Tỷ-kheo ấy sống an tịnh, không phóng dật, nhiệt tâm tinh cần, không bao lâu, các vị ấy chứng được mục đích tối cao mà các thiện gia nam tử xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình hướng đến. Đó là vô thượng cứu cánh Phạm hạnh, các vị ấy ngay trong hiện tại, tự mình chứng ngộ với thắng trí, chứng đạt và an trú. Và các vị ấy

NAM CƯ SĨ                                         134

xác chứng: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành, việc phải làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa".

3. Như vậy, này Ànanda, 500 vị Tỷ-kheo ấy, do
Gavesì cầm đầu, trong khi tinh tấn đạt đến những gì
cao hơn nữa, những gì tối thắng hơn nữa, đã chứng
ngộ vô thượng giải thoát. Do vậy, này Ànanda, cần
phải học tập như sau:

4. "Hãy tinh tấn để đạt đến những gì cao hơn nữa, tối thắng hơn nữa, chúng ta sẽ chứng ngộ vô thượng giải thoát".

Như vậy, này Ànanda, các Thầy cần phải học tập.

NAM CƯ SĨ                                          135

18    Bất lai quả, sanh ở Vô Phiền Thiên - Kinh HATTHAKA – Tăng I, 508

HATTHAKA – Tăng I, 508

1. Một thời Thế Tôn trú ở Sàvatthi, tại Jetanava, khu
vườn của Anàthapindika.
Rồi Thiên tử Hatthaka, sau khi đêm đã gần tàn, với
dung sắc thù thắng chói sáng toàn vùng Jetanava đi
đến Thế Tôn. Sau khi đến, vị ấy nghĩ: "Ta sẽ đứng
thẳng trước Thế Tôn", nhưng vị ấy chìm xuống, lún
xuống, không có thể đứng thẳng. Ví như thục tô hay
dầu đổ trên cát, chìm xuống, lún xuống, không thể
giữ lại. Cũng vậy, Thiên tử Hatthaka nghĩ rằng: "Ta
sẽ đứng thẳng trước mặt Thế Tôn", nhưng vị ấy chìm
xuống, lún xuống, không thể đứng thẳng.
2. Rồi Thế Tôn nói với Thiên tử Hatthaka:
- Này Hatthaka, hãy hóa thành một tự thể thô xấu.
- Thưa vâng, bạch Thế Tôn.
Thiên tử Hatthaka vâng đáp Thế Tôn sau khi hóa
thành một tự thể thô xấu, đảnh lễ Thế Tôn rồi đứng
một bên. Thế Tôn nói với Thiên tử Hatthaka đang
đứng một bên:

NAM CƯ SĨ                                          136

- Này Hatthaka, các pháp được diễn tiến trước kia,
khi Ông còn làm người, các pháp ấy hiện nay còn
diễn tiến đối với Ông không?
- Bạch Thế Tôn, các pháp được diễn tiến trước kia,
khi con còn làm người, các pháp ấy hiện nay có được
diễn tiến đối với con. Và bạch Thế Tôn, có các pháp
không được diễn tiến trước kia, khi con còn làm
người, các pháp ấy có được diễn tiến hiện nay đối
với con. Ví như, bạch Thế Tôn, nay Thế Tôn sống,
được các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo-Ni, nam cư sĩ, nữ cư sĩ,
các vua chúa, các đại thần của vua, các ngoại đạo,
các đệ tử ngoại đạo đoanh vây. Cũng vậy, bạch Thế
Tôn, con sống được các Thiên tử đoanh vây. Từ xa,
bạch Thế Tôn, các Thiên tử đi đến, nghĩ rằng:
"Chúng ta hãy đến nghe pháp từ Thiên tử Hatthaka".
Có ba pháp, bạch Thế Tôn, con cảm thấy không
bao giờ vừa đủ, con chết con vẫn còn ân hận luyến
tiếc. Thế nào là ba?
- Bạch Thế Tôn, con cảm thấy không bao giờ vừa
đủ được thấy Thế Tôn, con chết con vẫn còn ân
hận luyến tiếc.
- Bạch Thế Tôn, con cảm thấy không bao giờ vừa
đủ được nghe Diệu pháp, con chết con vẫn còn
ân hận luyến tiếc.

NAM CƯ SĨ                                        137

- Bạch Thế Tôn, con cảm thấy không bao giờ vừa
đủ được phục vụ hầu hạ chúng Tăng, con chết
con vẫn còn ân hận luyến tiếc.
Có ba pháp này, bạch Thế Tôn, con cảm thấy không
bao giờ vừa đủ. Con chết con vẫn còn ân hận luyến
tiếc.
Con thấy không vừa đủ
Khi được gặp Thế Tôn
Được phục vụ chúng Tăng
Được lắng nghe Diệu pháp
Học tập tăng thượng giới
Thích thú nghe Diệu pháp
Do đối với ba pháp
Cảm thấy không vừa đủ
Thiên tử Hatthaka
Được sanh Vô phiền thiên.

NAM CƯ SĨ                                      138

19    Kinh HATTHAKA NGƯỜI                       XỨ ÀLAVÌ 2 – Tăng III, 582

HATTHAKA NGƯỜI XỨ ÀLAVÌ 2 –Tăng III, 582

1. Một thời, Thế Tôn trú ở Àlavì, tại điện Phật
Aggàlava. Rồi Hatthaka, người xứ Àlavì cùng với
năm trăm nam cư sĩ đi đến Thế Tôn, sau khi đến,
đảnh lễ Thế Tôn, rồi ngồi xuống một bên. Thế Tôn
nói với Hatthaka, người xứ Àlavì, đang ngồi xuống
một bên:

2. - Này Hatthaka, hội chúng này thật lớn. Làm sao, này Hatthaka, Ông thâu nhiếp được hội chúng này?

- Bạch Thế Tôn, có bốn nhiếp pháp này được Thế Tôn thuyết giảng. Con thâu nhiếp hội chúng này với những nhiếp pháp ấy.

Bạch Thế Tôn, khi con biết rằng: "Người này cần phải thâu nhiếp nhờ có bố thí", thời con thâu nhiếp người ấy với bố thí.

Khi con biết rằng: "Người này cần phải thâu nhiếp nhờ ái ngữ", thời con thâu nhiếp người ấy với ái ngữ.

NAM CƯ SĨ                                          139

Khi con biết rằng: "Người này cần phải thâu nhiếp nhờ lợi hành", thời con thâu nhiếp người ấy với lợi hành.

Khi con biết rằng: "Người này cần phải thâu nhiếp nhờ đồng sự", thời con thâu nhiếp người ấy với đồng sự.

Vả lại, bạch Thế Tôn, trong gia đình con có tài sản, họ nghĩ rằng như vậy không thể được nghe như là một người bần cùng.

3. - Lành thay, lành thay, này Hatthaka! Đây là nguyên lý để thâu nhiếp đại chúng!

 Này Hatthaka, những ai trong quá khứ đã thâu
nhiếp đại chúng, tất cả đều thâu nhiếp đại chúng
với bốn nhiếp pháp này.
 Này Hatthaka, những ai trong tương lai sẽ thâu
nhiếp đại chúng, tất cả sẽ thâu nhiếp đại chúng với
bốn nhiếp pháp này.
 Này Hatthaka, những ai trong hiện tại thâu nhiếp
đại chúng, tất cả họ đều thâu nhiếp đại chúng với
bốn nhiếp pháp này.

4. Rồi Hatthaka, người xứ Àlavì, được Thế Tôn với pháp thoại, giảng dạy, khích lệ, làm cho phấn khởi, làm cho hoan hỷ, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế

NAM CƯ SĨ                                          140

Tôn, thân bên hữu hướng về Ngài, rồi ra đi. Thế Tôn, sau khi Hatthaka, người xứ Àlavì ra đi không bao lâu, bèn gọi các Tỷ-kheo:

5. - Này các Tỷ-kheo, hãy thọ trì rằng Hatthaka, người xứ Àlavì thành tựu được tám pháp vi diệu chưa từng có này.

6. Thế nào là tám pháp?

- Có lòng tin, là Hatthaka người xứ Àlavì;
- Có giữ giới, là Hatthaka người xứ Àlavì;
- Có lòng xấu hổ, là Hatthaka người xứ Àlavì;
- Có lòng sợ hãi, là Hatthaka người xứ Àlavì;
- Nghe nhiều, là Hatthaka người xứ Àlavì;
- Có bố thí, là Hatthaka người xứ Àlavì;
- Có trí tuệ, là Hatthaka người xứ Àlavì;
- Ít dục, là Hatthaka người xứ Àlavì!

Này các Tỷ-kheo, hãy thọ trì rằng Hatthaka, người xứ Àlavì có thành tựu tám vi diệu pháp chưa từng có này.

NAM CƯ SĨ                                         141

20    Kinh HATTHAKA NGƯỜI ÀLAVÌ 1 – Tăng III, 579

HATTHAKA NGƯỜI ÀLAVÌ 1 –Tăng III, 579

1. Một thời, Thế Tôn trú ở Àlavì, tại điện Phật Aggàlava. Tại đấy, Thế Tôn bảo các Tỷ-kheo:

2. –Này các Tỷ-kheo, Hatthaka, người xứ Àlavì thành tựu bảy pháp vi diệu chưa từng có. Các Thầy hãy thọ trì như vậy.

3. Thế nào là bảy?

– Có lòng tin, là Hatthaka, người xứ Àlavì .
– Có giới, là Hatthaka người xứ Àlavì.
– Có lòng xấu hổ, là Hatthaka người xứ Àlavì.
– Có lòng sợ hãi, là Hatthaka người xứ Àlavì.
– Nghe nhiều, là Hatthaka người xứ Àlavì.
– Có bố thí, là Hatthaka người xứ Àlavì.
– Có trí tuệ, là Hatthaka người xứ Àlavì.

Thành tựu bảy pháp vi diệu chưa từng có này, này các Tỷ-kheo, là Hatthaka người xứ Àlavì. Hãy thọ trì như vậy. Thế Tôn nói như vậy. Nói như vậy xong, bậc Thiên Thệ từ chỗ ngồi đứng dậy đi vào tịnh xá.

NAM CƯ SĨ                                         142

4. Rồi một Tỷ-kheo đắp y vào buổi sáng, cầm bát y, đi đến trú xá của gia chủ Hatthaka người Àlavì.

Sau khi đến, liền ngồi xuống trên chỗ đã soạn sẵn.
Rồi gia chủ Hatthaka người Àlavì, đi đến Tỷ-kheo
ấy, sau khi đến, đảnh lễ Tỷ-kheo ấy rồi ngồi xuống
một bên. Tỷ-kheo ấy nói với Hatthaka, người xứ
Àlavì, đang ngồi xuống một bên:

- Thưa Hiền giả, Thế Tôn đã nói Hiền giả thành tựu
bảy pháp vi diệu chưa từng có. Thế nào là bảy? " Có
lòng tin, này các Tỷ-kheo là Hatthaka, người xứ
Àlavì … có giữ giới … có lòng xấu hổ … có lòng sợ
hãi … nghe nhiều … có bố thí … có trí tuệ, này các
Tỷ-kheo, là Hatthaka, người xứ Àlavì ". Thưa Hiền
giả, Hiền giả thành tựu bảy pháp vi diệu chưa từng
có này như Thế Tôn đã nói.

- Thưa Tôn giả, ở đây không có người gia chủ bận áo trắng?

- Thưa Hiền giả, ở đây không có người gia chủ bận áo trắng.

- Lành thay, ở đây không có người gia chủ bận áo trắng.

NAM CƯ SĨ                                        143

5. Rồi Tỷ-kheo ấy, sau khi nhận đồ ăn khất thực tại trú xứ của Hatthaka, người xứ Àlavì, từ chỗ ngồi đứng dậy và ra đi. Rồi Tỷ-kheo ấy, sau khi ăn xong, trên con đường khất thực trở về, đi đến Thế Tôn, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, Tỷ-kheo ấy bạch Thế Tôn:

- Ở đây, bạch Thế Tôn, con vào buổi sáng đắp y, cầm y bát đi đến trú xứ của Hatthaka, người Àlavì; sau khi đến, con ngồi xuống trên chỗ đã soạn sẵn, Bạch Thế Tôn, rồi con nói với Hatthaka, người xứ Àlavì đang ngồi một bên: - "- Thưa Hiền giả, Thế Tôn đã nói Hiền giả thành tựu bảy pháp vi diệu chưa từng có. Thế nào là bảy? "Có lòng tin, này các Tỷ-kheo là Hatthaka, người xứ Àlavì … có giữ giới … có lòng xấu hổ … có lòng sợ hãi … nghe nhiều … có bố thí … có trí tuệ, này các Tỷ-kheo, là Hatthaka, người xứ Àlavì ". Hiền giả thành tựu bảy pháp này, thưa Hiền giả, như Thế Tôn đã nói! ". Khi nghe nói như vậy, bạch Thế Tôn, Hatthaka người xứ Àlavì nói với con:

- "Thưa Tôn giả, ở đây không có người gia chủ bận áo trắng? "

- Thưa Hiền giả, ở đây không có người gia chủ bận áo trắng.

NAM CƯ SĨ                                         144

- Lành thay, ở đây không có người gia chủ bận áo trắng. »

6. - Lành thay, lành thay, này Tỷ-kheo! Này Tỷ- kheo, thiện nam tử này là ít dục. Vị ấy không muốn các thiện pháp của mình được người khác biết đến.

Do vậy, này Tỷ-kheo, hãy thọ trì rằng, Hatthaka người xứ Àlavì, có thành tựu bảy pháp vi diệu chưa từng có này, tức là ít dục.

NAM CƯ SĨ                                       145

21      Đệ nhất Nhiếp phục hội chúng nhờ Bốn Nhiếp Pháp - Kinh NAM CƯ SĨ - Tăng I, 55

NAM CƯ SĨ – Tăng I, 55

31.Trong các vị đệ tử nam cư sĩ của Ta, này các Tỷ-
kheo, đã quy y đầu tiên, tối thắng là các người
buôn bán Tapassu Bhallikà.
32.Trong các vị đệ tử nam cư sĩ của Ta... những vị bố
thí, tối thắng là gia chủ Sudatta Anàthapindika.
33.Trong các vị đệ tử... thuyết pháp, tối thắng là
Citta Macchikasandika.
34.Trong các vị đệ tử... nhiếp phục một hội chúng
nhờ Bốn nhiếp pháp, tối thắng là Hatthaka
Alavaka.
35.Trong các vị đệ tử... bố thí các món ăn thượng vị,
tối thắng là Mahànàma Sakka.
36.Trong các vị đệ tử... bố thí các món đồ khả ý, tối
thắng là gia chủ Ugga Vesàlika.

NAM CƯ SĨ                                          146

37.Trong các vị đệ tử... hộ trì Tăng chúng, tối thắng
là gia chủ Hatthigàmaka Uggàta.
38.Trong các vị đệ tử... có lòng tịnh tín bất động, tối
thắng là Sùra Ambattha.
39.Trong các vị đệ tử... được dân chúng kính mến,
tối thắng là Jivaka Komàrabhacca.
40.Trong các vị đệ tử nam cư sĩ của Ta, nói chuyện
một cách thân mật, này các Tỷ-kheo, tối thắng là
gia chủ Nakulapità.

NAM CƯ SĨ                                            147

22      Đệ nhất Hộ trì tăng chúng - Kinh NAM CƯ SĨ - Tăng I, 55

NAM CƯ SĨ – Tăng I, 55

41.Trong các vị đệ tử nam cư sĩ của Ta, này các Tỷ-
kheo, đã quy y đầu tiên, tối thắng là các người
buôn bán Tapassu Bhallikà.
42.Trong các vị đệ tử nam cư sĩ của Ta... những vị bố
thí, tối thắng là gia chủ Sudatta Anàthapindika.
43.Trong các vị đệ tử... thuyết pháp, tối thắng là
Citta Macchikasandika.
44.Trong các vị đệ tử... nhiếp phục một hội chúng
nhờ Bốn nhiếp pháp, tối thắng là Hatthaka
Alavaka.
45.Trong các vị đệ tử... bố thí các món ăn thượng vị,
tối thắng là Mahànàma Sakka.
46.Trong các vị đệ tử... bố thí các món đồ khả ý, tối
thắng là gia chủ Ugga Vesàlika.

NAM CƯ SĨ                                          148

47.Trong các vị đệ tử... hộ trì Tăng chúng, tối thắng
là gia chủ Hatthigàmaka Uggàta.
48.Trong các vị đệ tử... có lòng tịnh tín bất động, tối
thắng là Sùra Ambattha.
49.Trong các vị đệ tử... được dân chúng kính mến,
tối thắng là Jivaka Komàrabhacca.
50.Trong các vị đệ tử nam cư sĩ của Ta, nói chuyện
một cách thân mật, này các Tỷ-kheo, tối thắng là
gia chủ Nakulapità.

NAM CƯ SĨ                                            149

23      Đệ nhất Được dân chúng kính mến - Kinh NAM CƯ SĨ - Tăng I, 55

NAM CƯ SĨ – Tăng I, 55

51.Trong các vị đệ tử nam cư sĩ của Ta, này các Tỷ-
kheo, đã quy y đầu tiên, tối thắng là các người
buôn bán Tapassu Bhallikà.
52.Trong các vị đệ tử nam cư sĩ của Ta... những vị bố
thí, tối thắng là gia chủ Sudatta Anàthapindika.
53.Trong các vị đệ tử... thuyết pháp, tối thắng là
Citta Macchikasandika.
54.Trong các vị đệ tử... nhiếp phục một hội chúng
nhờ Bốn nhiếp pháp, tối thắng là Hatthaka
Alavaka.
55.Trong các vị đệ tử... bố thí các món ăn thượng vị,
tối thắng là Mahànàma Sakka.
56.Trong các vị đệ tử... bố thí các món đồ khả ý, tối
thắng là gia chủ Ugga Vesàlika.

NAM CƯ SĨ                                          150

57.Trong các vị đệ tử... hộ trì Tăng chúng, tối thắng
là gia chủ Hatthigàmaka Uggàta.
58.Trong các vị đệ tử... có lòng tịnh tín bất động, tối
thắng là Sùra Ambattha.
59.Trong các vị đệ tử... được dân chúng kính mến,
tối thắng là Jivaka Komàrabhacca.
60.Trong các vị đệ tử nam cư sĩ của Ta, nói chuyện
một cách thân mật, này các Tỷ-kheo, tối thắng là
gia chủ Nakulapità.

NAM CƯ SĨ                                            151

24    Kinh Bị Bệnh – Tương V, 593

Bị Bệnh – Tương V, 593

1) Một thời, Thế Tôn trú ở giữa dân chúng họ Thích, tại Kapilavatthu, khu vườn các cây bàng.

2) Lúc bấy giờ, nhiều Tỷ-kheo đang làm y cho Thế Tôn, nghĩ rằng khi y làm xong, Thế Tôn sau ba tháng sẽ đi du hành.

3) Họ Thích Mahànàma được nghe: "Nhiều Tỷ-kheo
đang làm y cho Thế Tôn và họ nghĩ rằng: "Khi y làm
xong, Thế Tôn sau ba tháng sẽ đi du hành"". Rồi họ
Thích Mahànàma đi đến Thế Tôn; sau khi đến, đảnh
lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên,
họ Thích Mahànàma bạch Thế Tôn:

4) -- Bạch Thế Tôn, con được nghe nhiều Tỷ-kheo
đang làm y cho Thế Tôn và họ nghĩ rằng: "Sau khi y
làm xong, Thế Tôn sau ba tháng sẽ ra đi du hành".
Chúng con chưa được tự thân nghe từ Thế Tôn, tự
thân lãnh thọ từ Thế Tôn điều này.

Bạch Thế Tôn, một cư sĩ có trí bị bệnh, đau đớn, bị trọng bệnh, cần phải được một cư sĩ có trí giáo giới như thế nào?

NAM CƯ SĨ                                         152

5) -- Này Mahànàma, một cư sĩ có trí bị bệnh, đau đớn, bị trọng bệnh, cần phải được an ủi với bốn pháp an ủi như sau (assàsaniya dhamma):

- Tôn giả hãy yên tâm, với lòng tịnh tín bất động
của Tôn giả đối với đức Phật: "Đây là bậc Ứng
Cúng, Chánh Biến Tri, Minh Hạnh Túc, Thiện
Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự
Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn".
- Tôn giả hãy yên tâm, với lòng tịnh tín bất động
của Tôn giả đối với Pháp: "Pháp do Thế Tôn khéo
thuyết, thiết thực hiện tại, có hiệu quả tức thời,
đến để mà thấy, có khả năng hướng thượng, được
người trí tự mình giác hiểu".
- Tôn giả hãy yên tâm, với lòng tịnh tín bất động
của của Tôn giả đối với chúng Tăng: "Diệu hạnh
là chúng đệ tử của Thế Tôn. Trực hạnh là chúng
đệ tử của Thế Tôn. Ứng lý hạnh là chúng đệ tử
của Thế Tôn. Chơn chánh hạnh là chúng đệ tử của
Thế Tôn. Tức là bốn đôi tám chúng. Chúng đệ tử
của Thế Tôn là đáng cung kính, đáng cúng dường,
đáng tôn trọng, đáng được chấp tay, là phước
điền vô thượng ở đời".
- Tôn giả hãy yên tâm, với các giới của Tôn giả
được các bậc Thánh ái kính, không bị phá hoại,
không bị đâm cắt, không bị nhiễm ô, không bị uế

NAM CƯ SĨ                                         153

nhiễm, đem lại giải thoát, được người trí tán thán, không bị chấp thủ, đưa đến Thiền định.

6) Một cư sĩ có trí bị bệnh, đau đớn, bị trọng bệnh, này Mahànàma, phải được một cư sĩ có trí giáo giới với bốn pháp an ủi này. Cần phải nói như vậy.

7) Tôn giả ấy có lòng thương nhớ cha mẹ. Nếu vị ấy
nói: "Tôi còn có lòng thương nhớ cha mẹ", thời
nên nói với vị ấy như sau: "Thưa Tôn giả, Tôn giả
thế nào cũng phải chết. Dầu Tôn giả có lòng thương
nhớ cha mẹ, Tôn giả cũng sẽ chết. Dầu Tôn giả
không có lòng thương nhớ cha mẹ, Tôn giả cũng sẽ
chết. Vậy tốt hơn là Tôn giả hãy từ bỏ lòng thương
nhớ đối với cha mẹ của Tôn giả".

8) Nếu vị ấy nói như sau: "Lòng thương nhớ của tôi
đối với cha mẹ, lòng thương nhớ ấy đã được đoạn
tận", vị ấy cần phải được nói như sau: "Tôn giả có
lòng thương nhớ vợ con hay không?" Nếu vị ấy
nói: "Tôi có lòng thương nhớ vợ con", thời vị ấy cần
phải được nói như sau: "Tôn giả thế nào cũng chết.
Dầu Tôn giả có lòng thương nhớ vợ con, Tôn giả
cũng sẽ chết. Dầu Tôn giả không có lòng thương nhớ
vợ con, Tôn giả cũng sẽ chết. Vậy tốt hơn là Tôn giả
hãy từ bỏ lòng thương nhớ đối với vợ con của Tôn
giả".

NAM CƯ SĨ                                          154

9) Nếu vị ấy nói như sau: "Lòng thương nhớ của tôi
đối với vợ con, lòng thương nhớ ấy đã được đoạn
tận", vị ấy cần phải được nói như sau: "Tôn giả có
lòng thương tiếc năm dục công đức của loài Người
không?" Nếu vị ấy nói như sau: "Tôi có lòng thương
nhớ năm dục công đức của loài Người", vị ấy cần
phải được nói như sau: "Các Thiên dục đối với nhân
dục, còn hấp dẫn hơn, còn thù diệu hơn. Vậy tốt hơn
Tôn giả hãy từ bỏ tâm khỏi các nhân dục, và hướng
tâm đến Tứ đại thiên vương thiên".

10) Nếu vị ấy nói như sau: "Tâm tôi đã từ bỏ nhân
dục và hướng đến Tứ đại thiên vương thiên", vị ấy
cần được nói như sau: "Chư Thiên ở cõi Ba mươi
ba còn hấp dẫn hơn, còn thù diệu hơn Tứ đại thiên
vương thiên. Tốt hơn Tôn giả hãy từ bỏ tâm khỏi Tứ
đại thiên vương thiên và hướng tâm đến chư Thiên ở
cõi trời Ba mươi ba".

11-16) Nếu vị ấy nói như sau: "Tâm tôi đã từ bỏ Tứ
đại thiên vương thiên và hướng đến chư Thiên ở cõi
trời Ba mươi ba", vị ấy cần được nói như sau: "Chư
Thiên Yamà, chư Thiên Tusità, chư Thiên Hóa lạc
thiên, chư Thiên Tha hóa tự tại thiên còn hấp dẫn
hơn, còn thù diệu hơn chư Thiên ở cõi trời Ba mươi
ba...".

NAM CƯ SĨ                                        155

17) ... "Chư Thiên ở Phạm thế còn hấp dẫn hơn, còn thù diệu hơn chư Thiên ở Tha hóa tự tại thiên. Tốt hơn Tôn giả từ bỏ tâm khỏi chư Thiên Tha hóa tự tại thiên và hướng tâm đến Phạm thế, Phạm thiên giới".

18) Nếu vị ấy nói như sau: "Tâm tôi đã từ bỏ chư
Thiên Tha hóa tự tại thiên và hướng tâm về chư
Thiên ở Phạm thế", thời vị ấy cần phải được nói như
sau: "Này Tôn giả, Phạm thiên giới là vô thường,
không thường hằng, bị thân kiến giới hạn. Tốt hơn là
Tôn giả hãy từ bỏ tâm khỏi Phạm thế và hướng tâm
đến đoạn diệt thân kiến (Sakkàya)".

19) Nếu vị ấy nói như sau: "Tâm tôi đã từ bỏ Phạm thế và hướng đến đoạn diệt thân kiến", vị cư sĩ nói như vậy, này Mahànàama, và với Tỷ-kheo có tâm giải thoát khỏi các lậu hoặc, Ta nói rằng không có gì sai biệt, tức là về phương diện giải thoát.

NAM CƯ SĨ                                         156

25    Kinh MAHÀNÀMA 1 – Tăng IV, 665

MAHÀNÀMA 1 – Tăng IV,665

(Cư sĩ nên an trú với an trú nào; Cư sĩ Mahànàma; Cư sĩ – 6 tùy niệm, nguyên nhân - lợi ích)

1. Một thời, Thế Tôn trú giữa dân chúng Sakka, tại
Kapilavatthu, ở khu vườn Nigrodha. Lúc bấy giờ,
nhiều Tỷ-kheo đang may y cho Thế Tôn, nghĩ rằng:
"Y làm xong, sau ba tháng, Thế Tôn sẽ bộ hành ra
đi". Họ Thích Mahànàma được nghe: "Nhiều Tỷ-
kheo đang may y cho Thế Tôn, nghĩ rằng: "Y làm
xong, sau ba tháng, Thế Tôn sẽ bộ hành ra đi". Rồi
họ Thích Mahànàma đi đến Thế Tôn, sau khi đến,
đảnh lễ Thế Tôn và ngồi xuống một bên. Ngồi xuống
một bên, họ Thích Mahànàma bạch Thế Tôn:

- Con nghe như sau, bạch Thế Tôn: Có nhiều Tỷ-
kheo đang may y cho Thế Tôn nghĩ rằng: "Y làm
xong, sau ba tháng, Thế Tôn sẽ bộ hành ra đi". Bạch
Thế Tôn, giữa các người an trú với những an trú
khác nhau, chúng con nên an trú với an trú nào?

2. Lành thay, lành thay, này Mahànàma! Như vậy thật xứng đáng cho thiện nam tử các người, sau khi đến Thế Tôn đã hỏi, đã thưa như vậy: "Bạch Thế

NAM CƯ SĨ                                        157

Tôn, giữa các người an trú với những an trú khác nhau, chúng con nên an trú với an trú nào? " Này Mahànàma:

- "Hãy nhập cuộc với lòng tin, không phải với
không lòng tin.
- Hãy nhập cuộc với tinh cần tinh tấn, không với
biếng nhác.
- Hãy nhập cuộc với trú niệm, không với thất
niệm.
- Hãy nhập cuộc với định, không với không
định.
- Hãy nhập cuộc với trí tuệ, không với liệt tuệ".

Sau khi an trú trong năm pháp này, này Mahànàma, hãy tu tập thêm sáu pháp nữa.

6. Ở đây, này Mahànàma, Ông hãy tùy niệm Như
Lai: "Đây là Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng
Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô
Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư,
Phật, Thế Tôn".

- Này Mahànàma, trong khi Thánh đệ tử tùy
niệm Như Lai, trong khi ấy, tâm không bị tham
ám ảnh, tâm không bị sân ám ảnh, tâm không
bị si ám ảnh, trong khi ấy, tâm được chánh trực
nhờ duyên Như Lai.

NAM CƯ SĨ                                        158

- Vị Thánh đệ tử, này Mahànàma với tâm chánh
trực, có được nghĩa tín thọ, có được pháp tín
thọ, có được hân hoan liên hệ đến pháp.
- Khi có hân hoan, hỷ sanh; khi có hỷ, thân được
khinh an; khi thân khinh an, cảm giác được lạc
thọ; khi có lạc thọ, tâm được định tỉnh.

 Này Mahànàma, như vậy gọi là bậc Thánh đệ
tử sống đạt được bình đẳng với chúng sanh
không bình đẳng, sống đạt được vô sân với
chúng sanh có sân, nhập được pháp lưu, tu
tập Phật tùy niệm.

4. Lại nữa, này Mahànàma, Ông hãy tùy niệm Pháp: "Khéo thuyết là pháp Thế Tôn thuyết giảng, thiết thực hiện tại, không có thời gian, đến để mà thấy, có khả năng hướng thượng, do người trí tự mình giác hiểu". Này Mahànàma, trong khi vị Thánh đệ tử tùy niệm Pháp, trong khi ấy, tâm không bị tham ám ảnh, tâm không bị sân ám ảnh, tâm không bị si ám ảnh, trong khi ấy, tâm được chánh trực, nhờ duyên Pháp. Vị Thánh đệ tử, này Mahànàma, với tâm chánh trực có được nghĩa tín thọ có được pháp tín thọ, có được hân hoan liên hệ đến pháp; khi có hân hoan, hỷ sanh; khi có hỷ, thân được khinh an; khi thân khinh an, cảm giác lạc thọ, tâm được định tỉnh. Này Mahànàma, như vậy gọi là bậc Thánh đệ tử sống đạt

NAM CƯ SĨ                                          159

được bình đẳng với chúng sanh không bình đẳng, sống đạt được vô sân với chúng sanh có sân, nhập được pháp lưu, tu tập Pháp tùy niệm.

5. Lại nữa, này Mahànàma, Ông hãy tùy niệm Tăng: "Thiện hạnh là chúng đệ tử Thế Tôn, trực hạnh là chúng đệ tử Thế Tôn, ứng lý hạnh là chúng đệ tử Thế Tôn, tịnh hạnh là chúng đệ tử Thế Tôn, tức là bốn đôi, tám vị. Chúng đệ tử này của Thế Tôn là đáng được cung kính, đáng được tôn trọng, đáng được cúng dường, đáng được chắp tay là ruộng phước vô thượng ở đời". Này Mahànàma, trong khi vị Thánh đệ tử tùy niệm Tăng, trong khi ấy, tâm không bị tham ám ảnh, tâm không bị sân ám ảnh, tâm không bị si ám ảnh; trong khi ấy, tâm được chánh trực nhờ duyên Tăng. Vị Thánh đệ tử, này Mahànàma, với tâm chánh trực, có được nghĩa tín thọ, có được pháp tín thọ, có được hân hoan liên hệ đến pháp. Khi có hân hoan, hỷ sanh; khi có hỷ, thân được khinh an; khi thân khinh an, cảm giác lạc thọ; khi có lạc tho, tâm được định tỉnh. Này Mahànàma, như vậy gọi là bậc Thánh đệ tử sống đạt được bình đẳng với chúng sanh không bình đẳng, sống đạt được vô sân với chúng sanh có sân, nhập được pháp lưu, tu tập Tăng tùy niệm.

6. Lại nữa, này Mahànàma, Ông hãy tùy niệm Giới của mình: "Không có bể vụn, không có cắt xén,

NAM CƯ SĨ                                          160

không có vết nhơ, không có chấm đen, đưa đến giải
thoát, được người trí tán thán, không bị chấp trước,
đi đến Thiền định". Này Mahànàma, khi nào bậc
Thánh đệ tử tùy niệm Giới... trong khi ấy, tâm được
chánh trực nhờ duyên Giới... nhập được pháp lưu, tu
tập Giới tùy niệm.

7. Lại nữa, này Mahànàma, Ông hãy tùy niệm Thí của mình: "Thật là được lợi cho ta! Thật là khéo được lợi cho ta! (Vì rằng) với quần chúng bị cấu uế xan tham chi phối, ta sống trong gia đình, với tâm không bị cấu uế của xan tham chi phối, bố thí rộng rãi, với bàn tay sạch sẽ, ưa thích từ bỏ, sẵn sàng, để được yêu cầu, ưa thích phân phát vật bố thí". Này Mahànàma, khi nào bậc Thánh đệ tử tùy niệm Thí... Trong khi ấy, tâm được chánh trực nhờ duyên Thí... nhập được pháp lưu tu tập tùy niệm Thí.

8. Lại nữa, này Mahànàma, Ông hãy tùy niệm Thiên:
Có bốn Thiên vương thiên, có chư Thiên cõi Trời Ba-
mươi-ba, có chư Thiên Yàma, có chư Thiên Tusita
(Đâu-suất), có chư Thiên Hóa lạc, có chư Thiên Tha
hóa Tự tại, có chư Thiên Phạm chúng, có chư Thiên
cao hơn nữa.

- Đầy đủ với lòng tin như vậy, chư Thiên ấy, sau khi chết ở chỗ này, được sanh tại chỗ kia. Lòng tin như vậy cũng có đầy đủ nơi Ta.

NAM CƯ SĨ                                           161

- Đầy đủ với giới như vậy, chư Thiên ấy, sau khi
chết ở chỗ này, được sanh tại chỗ kia. Giới như
vậy cũng có đầy đủ nơi Ta.
- Đầy đủ với nghe pháp như vậy, chư Thiên ấy,
sau khi chết ở chỗ này, được sanh tại chỗ kia.
Nghe Pháp như vậy cũng có đầy đủ nơi Ta.
- Đầy đủ với thí như vậy, chư Thiên ấy sau khi
chết ở chỗ này, được sanh tại chỗ kia. Thí như
vậy cũng có đầy đủ nơi Ta.
- Đầy đủ với tuệ như vậy, chư Thiên ấy sau khi
chết ở chỗ này, được sanh tại chỗ kia. Tuệ như
vậy cũng có đầy đủ nơi Ta".
- Trong khi vị ấy tùy niệm tín, giới, nghe pháp,
thí và tuệ của tự mình và chư Thiên ấy, trong
khi ấy, tâm không bị tham ám ảnh, tâm không
bị sân ám ảnh, không bị si ám ảnh; trong khi
ấy, tâm vị ấy được chánh trực nhờ duyên chư
Thiên... nhập được pháp lưu, tu tập chư Thiên
tùy niệm.

MAHÀNÀMA 2 – Tăng IV,670

(Cư sĩ nên an trú với an trú nào; Cư sĩ Mahànàma; Cư sĩ – 6 tùy niệm, nguyên nhân - lợi ích; Tu tập tuy niệm này trong mọi oai nghi)

NAM CƯ SĨ                                          162

1. Một thời, Thế Tôn trú ở giữa dân chúng Sakka tại
Kapilavatthu, khu vườn Nigrodha. Lúc bấy giờ, họ
Thích Mahànàma mới khỏi bệnh, khỏi bệnh không
bao lâu. Lúc bấy giờ, nhiều Tỷ-kheo đang may y cho
Thế Tôn, nghĩ rằng: "Y làm xong, Thế Tôn sẽ ra đi,
bộ hành..." (Tới đây, kinh này giống như kinh số 12
trước, từ số 1 đến số 2, số 3 cho đến câu...) "Khi có
lạc thọ, tâm được định tỉnh.

Tùy niệm Phật này, này Mahànàma, Ông cần phải tu
tập khi đi, Ông cần phải tu tập khi đứng, Ông cần
phải tu tập khi ngồi, Ông cần phải tu tập khi nằm,
Ông cần phải tu tập khi chú tâm vào các công việc,
Ông cần phải tu tập, khi Ông sống tại trú xứ đầy
những con nít".

4. Lại nữa, này Mahànàma, Ông cần phải tu tập tùy niệm Pháp... tùy niệm Tăng... tùy niệm Giới của mình... tùy niệm Thí của mình... tùy niệm chư Thiên. Có bốn Thiên vương Thiên, có chư Thiên cõi trời Ba mươi ba; có chư Thiên Dạ ma, có chư Thiên Đâu suất đà, có chư thiên Hóa Lạc, có chư Thiên Tha hóa Tự tại, có chư Thiên Phạm chúng, có chư Thiên cao hơn nữa. Đầy đủ với lòng tin như vậy chư Thiên ấy, sau khi thân hoại mạng chung được sanh tại chỗ kia. Lòng tin như vậy, cũng có đầy đủ nơi Ta. Đầy đủ với nghe Pháp như vậy, chư Thiên ấy, sau khi chết ở chỗ

NAM CƯ SĨ                                          163

này, được sanh tại chỗ kia, nghe Pháp như vậy cũng có đầy đủ ở nơi Ta. Đầy đủ với thí như vậy... đầy đủ với trí tuệ như vậy, chư Thiên ấy, sau khi thân hoại mạng chung, được sanh tại chỗ kia. Trí tuệ như vậy cũng có đầy đủ ở nơi Ta. Trong khi vị ấy tùy niệm tín, giới, nghe pháp thí, tuệ của tự mình và chư Thiên ấy, trong khi ấy, tâm không bị ám ảnh; trong khi ấy, tâm không bị sân ám ảnh; trong khi ấy, tâm không bị si ám ảnh; trong khi ấy, tâm vị ấy được chánh trực nhờ duyên chư Thiên. Này Mahànàma, vị Thánh đệ tử, với tâm chánh trực, có được nghĩa tín thọ, có được pháp tín thọ, có được hân hoan liên hệ đến pháp. Khi có hân hoan, hỷ sanh; khi có hỷ, thân được khinh an; khi thân khinh an, cảm giác lạc thọ; khi có lạc thọ, tâm được định tỉnh. Tùy niệm chư Thiên này, này Mahànàma, Ông cần phải tu tập khi đi, Ông cần phải tu tập khi đứng, Ông cần phải tu tập khi ngồi, Ông cần phải tu tập khi nằm, Ông cần phải tu tập khi ngươi chú tâm vào các công việc, Ông cần phải tu tập, khi Ông sống tại trú xứ đầy những con nít.

NANDIYÀ – Tăng IV,672

( Cư sĩ tu tập tùy niệm; nhờ vào tùy niệm để làm gì)

NAM CƯ SĨ                                           164

1. Một thời, Thế Tôn trú ở giữa dân chúng Sakka, tại
Kapilavatthu, khu vườn Nigrodha. Lúc bấy giờ, Thế
Tôn muốn an cư vào mùa mưa tại Sàvatthi. Họ Thích
Nandiya được nghe: "Thế Tôn muốn an cư vào mua
mưa tại Sàvatthi". Họ Thích Nandiya suy nghĩ như
sau: "Ta hãy đến trú ở Sàvatthi vào mùa mưa. Tại
đây, ta sẽ chăm lo công việc, và thỉnh thoảng có dịp
được yết kiến Thế Tôn". Rồi Thế Tôn đến trú ở
Sàvatthi trong mùa mưa và họ Thích Nandiya cùng
đến trú ở Sàvatthi vào mùa mưa, và tại đấy chăm lo
công việc, và thỉnh thoảng có dịp được yết kiến Thế
Tôn.

2. Lúc bấy giờ, nhiều vị Tỷ-kheo làm y cho Thế Tôn,
nghĩ rằng: "Khi y làm xong, Thế Tôn sau ba tháng sẽ
bộ hành ra đi". Họ Thích Nandiya được nghe: "Khi
y làm xong, Thế Tôn sau ba tháng sẽ bộ hành ra đi".
Họ Thích Nandiya đi đến Thế Tôn, sau khi đến, đảnh
lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một
bên, họ Thích Nandiya bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, con có nghe, nhiều Tỷ-kheo làm y
cho Thế Tôn, nghĩ rằng: "Khi y làm xong, Thế Tôn
sau ba tháng sẽ bộ hành ra đi". Bạch Thế Tôn, giữa
những người an trú với những an trú khác nhau,
chúng con nên an trú với an trú của ai?

NAM CƯ SĨ                                         165

3. Lành thay, lành thay, này Nandiya. Như vậy thật
xứng đáng cho thiện nam tử các Ông, sau khi đi đến
Thế Tôn đã hỏi như vậy: "Bạch Thế Tôn, giữa các
người an trú với các an trú khác nhau, chúng con nên
an trú với an trú của ai? ".

Này Nandiya,

- Hãy nhập cuộc với lòng tin, không với không
có lòng tin.
- Hãy nhập cuộc với có giới, không phải với
không giới.
- Hãy nhập cuộc với tinh cần tinh tấn, không với
biếng nhác.
- Hãy nhập cuộc với trú niệm, không với thất
niệm.
- Hãy nhập cuộc với định, không với không
định.
- Hãy nhập cuộc với trí tuệ, không với liệt tuệ.

Sau khi an trú trong sáu pháp, này Nandiya, hãy tu tập thêm nữa năm pháp này.

4. Ở đây, này Nandiya, Ông hãy tùy niệm Như Lai:
"Đây là Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác,
Minh Hạnh Túc, Thiện Tuệ, Thế Gian Giải, Vô
Thượng Sĩ, Diều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư,

NAM CƯ SĨ                                         166

Phật, Thế Tôn". Như vậy, này Nandiya, duyên vào Như Lai, ông hãy an trú niệm trong nội tâm.

5. Lại nữa, này Nandiya, Ông phải tùy niệm Pháp:
"Pháp được Thế Tôn khéo nói, thiết thực hiện tại,
không có thời gian, đến để mà thấy, có khả năng
hướng thượng, được người trí tự mình giác hiểu".
Như vậy, này Nandiya, duyên vào Pháp, Ông hãy an
trú niệm trong nội tâm.

6. Lại nữa, này Nandiya, cần phải tùy niệm bạn
lành: "Thật có lợi cho ta! Thật khéo có lợi cho ta,
rằng ta có các bạn lành biết thương mến ta, muốn ta
được lợi ích, giáo giới giảng dạy". Như vậy, này
Nandiya, duyên vào bạn lành, Ông hãy an trú niệm
trong nội tâm.

7. Lại nữa, này Nandiya, cần phải tùy niệm thí của
mình: "Thật có lợi cho ta! Thật khéo có lợi cho ta,
rằng ta sống an trú với tâm ly cấu uế, xan tham, cùng
với quần chúng bị xan tham ám ảnh, bố thí rộng rãi,
với bàn tay sạch sẽ, ưa thích từ bỏ, sẵn sàng để được
yêu cầu, ưa thích phân phát vật bố thí". Này
Nandiya, như vậy duyên vào thí, Ông hãy an trú
niệm trong nội tâm.

8. Lại nữa, này Nandiya, hãy tùy niệm chư Thiên: "Các chư Thiên ấy, vượt qua sự cộng trú với chư

NAM CƯ SĨ                                          167

Thiên dùng các món ăn đoàn thực, được sanh với
thân do ý tác thành, các chư Thiên ấy quán thấy tự
mình không có gì nữa phải làm, không cần phải làm
lại những gì đã làm". Ví như, này Nandiya, Tỷ-kheo
được phi thời giải thoát quán thấy tự mình không có
gì nữa phải làm, không cần phải làm lại những gì đã
làm. Cũng vậy, này Nandiya, các chư Thiên ấy vượt
qua sự cộng trú với chư Thiên dùng các món ăn đoàn
thực, được sanh với thân do ý tác thành, các chư
Thiên ấy quán thấy tự mình không có gì nữa phải
làm, không cần phải làm lại những gì đã làm. Như
vậy, này Nandiya, duyên mạnh vào chư Thiên, Ông
hãy an trú niệm trong nội tâm.

Thành tựu với mười một pháp này, này Nandiya, vị Thánh đệ tử từ bỏ các ác bất thiện pháp, không chấp thủ chúng.

- Ví như, này Nandiya, một cái ghè bị chúc ngược,
nước đã đổ ra, không thể đem hốt lại.
- Ví như ngọn lửa đốt một khóm rừng đầy cỏ khô
đã được cháy lan tới, không có trở lui đốt lại vật
đã bị cháy.
- Cũng vậy, này Nandiya, thành tựu với mười một
pháp này, vị Thánh đệ tử từ bỏ các ác bất thiện
pháp không có chấp thủ chúng.

NAM CƯ SĨ                                         168

NAM CƯ SĨ   169

26      Kinh MAHÀNÀMA – Tăng III, 15

MAHÀNÀMA –Tăng III, 15

1. Một thời, Thế Tôn trú giữa các vị Thích-ca, tại
Kapilavatthu, khu vườn Nigrodha. Rồi họ Thích
Mahànàma đi đến Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế
Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên,
họ Thích Mahànàma bạch Thế Tôn:
- Vị Thánh đệ tử này, bạch Thế Tôn, đã đi đến quả,
đã liễu giải giáo pháp, đời sống gì vị ấy sống một
cách sung mãn?
- Này Mahànàma, Thánh đệ tử nào đã đi đến quả, đã
liễu giải giáo pháp, với nếp sống này, sống một cách
sung mãn.
2. Ở đây, này Mahànàma, Thánh đệ tử tùy niệm Như
Lai: "Đây là Thế Tôn... Phật, Thế Tôn".
- Khi nào, này Mahànàma, Thánh đệ tử niệm
Như Lai, trong khi ấy, tâm không bị tham chi
phối, tâm không bị sân chi phối, tâm không bị
si chi phối; trong khi ấy, tâm vị ấy được chánh
trực, nhờ dựa vào Như Lai.
- Và này Mahànàma, một Thánh đệ tử, với tâm
chánh trực, được nghĩa tín thọ, được pháp tín
thọ, được hân hoan liên hệ đến pháp. Người có

NAM CƯ SĨ                                         170

hân hoan, nên hỷ sanh. Người có hỷ, nên thân
được khinh an. Với thân khinh an, vị ấy cảm
giác lạc thọ. Người có lạc thọ, tâm được định
tĩnh.
- Này Mahànàma, về vị Thánh đệ tử này, được
nói như sau: "Với quần chúng không bình thản,
vị ấy sống bình thản. Với quần chúng có não
hại, vị ấy sống không não hại. Nhập được pháp
lưu, vị ấy tu tập niệm Phật".
3. Lại nữa, này Mahànàma, Thánh đệ tử tùy niệm
Pháp: "Pháp được Thế Tôn khéo thuyết, thiết thực
hiện tại, không có thời gian, đến để mà thấy, có khả
năng hướng thượng, được những bậc trí tự mình giác
hiểu!".
- Này Mahànama, trong khi vị Thánh đệ tử tùy
niệm Pháp, trong khi ấy, tâm không bị tham chi
phối, không bị sân chi phối, không bị si chi
phối; trong khi ấy, tâm vị ấy được chánh trực,
nhờ dựa vào Pháp.
- Và này Mahànama, Thánh đệ tử với tâm chánh
trực, được nghĩa tín thọ, được pháp tín thọ,
được hân hoan liên hệ đến pháp. Người có hân
hoan, nên hỷ sanh. Người có hỷ, nên thân được
khinh an. Với thân khinh an, vị ấy cảm giác lạc
thọ. Người có lạc thọ, tâm được định tĩnh.

NAM CƯ SĨ                                         171

- Này Mahànàma, về vị Thánh đệ tử này được
nói như sau: "Với quần chúng không bình thản,
vị ấy sống bình thản. Với quần chúng có não
hại, vị ấy sống không não hại. Nhập được pháp
lưu, vị ấy tu tập niệm Pháp".
4. Lại nữa, này Mahànàma, Thánh đệ tử tùy niệm
Tăng: "Diệu hạnh là chúng đệ tử Thế Tôn. Trực hạnh
là chúng đệ tử Thế Tôn. Ứng lý hạnh là chúng đệ tử
Thế Tôn. Chánh hạnh là chúng đệ tử Thế Tôn. Tức
là bốn đôi tám vị. Chúng đệ tử Thế Tôn này đáng
được cung kính, đáng được tôn trọng, đáng được
cúng dường, đáng được chắp tay, là vô thượng phước
điền ở đời".
- Này Mahànàma, trong khi Thánh đệ tử tùy
niệm chúng Tăng, trong khi ấy, tâm không bị
tham chi phối... tâm được định tĩnh.
- Này Mahànàma, về vị Thánh đệ tử này, được
nói như sau: "Với quần chúng không bình thản,
vị ấy sống bình thản. Với quần chúng có não
hại, vị ấy sống không não hại. Nhập được pháp
lưu, vị ấy tu tập niệm Tăng".
5. Lại nữa, này Mahànàma, Thánh đệ tử tùy niệm các
Giới của mình: "Giới không bị bể vụn, không bị sứt
mẻ, không bị vết chấm, không có uế tạp, đưa đến giải
thoát, được người trí tán thán, không bị chấp thủ, đưa
đến Thiền định".

NAM CƯ SĨ                                           172

- Này Mahànàma, trong khi Thánh đệ tử tùy
niệm Giới, trong khi ấy, tâm không bị tham chi
phối... tâm được định tĩnh.
- Này Mahànàma, về vị Thánh đệ tử này, được
nói như sau: "Với quần chúng không bình thản,
vị ấy sống bình thản. Với quần chúng có não
hại, vị ấy sống không não hại. Nhập được pháp
lưu, vị ấy tu tập niệm Giới".
6. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Thánh đệ tử tự mình tùy
niệm Thí của mình: "Thật là được lợi cho ta! Thật là
khéo được lợi cho ta, vì rằng với quần chúng bị cấu
uế xan tham chi phối, ta sống trong gia đình, với tâm
không bị cấu uế của xan tham chi phối, bố thí rộng
rãi với bàn tay sạch sẽ, ưa thích từ bỏ, sẵn sàng để
được yêu cầu, ưa thích phân phát vật bố thí".
- Này Mahànàma, trong khi vị Thánh đệ tử tùy
niệm bố thí, trong khi ấy, tâm không bị tham
chi phối... tâm được định tĩnh.
- Này Mahànàma, về vị Thánh đệ tử này, được
nói như sau: "Với quần chúng không bình thản,
vị ấy sống bình thản. Với quần chúng có não
hại, vị ấy sống không não hại. Nhập được pháp
lưu, vị ấy tu tập niệm bố thí".
7. Lại nữa, này Mahànama, Thánh đệ tử tu tập tùy
niệm Thiên: "Có chư Thiên bốn Thiên vương Thiên,
có chư Thiên cõi trời Ba mươi ba, có chư Thiên

NAM CƯ SĨ                                          173

Yàma, có chư Thiên Tusità (Đâu - suất), có chư
Thiên Hóa lạc Thiên, có chư Thiên Tha hóa Tự tại,
có chư Thiên Phạm chúng, có chư Thiên cao hơn
nữa.
Đầy đủ với lòng tin như vậy, chư Thiên ấy, sau khi
chết ở chỗ này, được sanh tại chỗ kia. Lòng tin như
vậy cũng có đầy đủ nơi ta.
Đầy đủ với giới như vậy, chư Thiên ấy sau khi chết
ở chỗ này, được sanh tại chỗ kia. Giới như vậy cũng
có đầy đủ nơi ta.
Đầy đủ với nghe pháp như vậy, chư Thiên ấy sau
khi chết ở chỗ này, được sanh tại chỗ kia. Nghe pháp
như vậy cũng có đầy đủ nơi ta.
Đầy đủ với Thí như vậy, chư Thiên ấy sau khi chết
ở chỗ này, được sanh tại chỗ kia. Thí như vậy cũng
có đầy đủ ở nơi ta.
Đầy đủ với Tuệ như vậy, chư Thiên ấy sau khi chết
ở chỗ này, được sanh tại chỗ kia. Tuệ như vậy cũng
đầy đủ ở nơi ta".
- Khi vị ấy niệm Tín, Giới, nghe Pháp, Thí và
Tuệ của tự mình và chư Thiên ấy; trong khi ấy,
tâm không bị tham chi phối, tâm không bị sân
chi phối, không bị si chi phối; trong không ấy,
tâm vị ấy được chánh trực nhờ dựa vào chư
Thiên.

NAM CƯ SĨ                                         174

- Và này Mahànàma, Thánh đệ tử với tâm chánh
trực được nghĩa tín thọ, được pháp tín thọ,
được hân hoan liên hệ đến pháp. Người có hân
hoan, nên hỷ sanh. Người có hỷ nên thân được
khinh an. Với thân khinh an, vị ấy cảm giác lạc
thọ. Người có lạc thọ, tâm được định tĩnh.
- Này Mahànàma, về vị Thánh đệ tử này, được
nói như sau: "Với quần chúng không bình thản,
vị ấy sống bình thản. Với quần chúng có não
hại, vị ấy sống không não hại. Nhập được pháp
lưu, vị ấy tu tập niệm Thiên".
Này Mahànàma, vị Thánh đệ tử nào đã đi đến quả,
đã liễu giải giáo pháp, vị ấy sống một cách sung mãn
với nếp sống này.

NAM CƯ SĨ                                         175

27    Kinh Mahànàma 1 – Tương V, 539

Mahànàma – Tương V, 539

1) Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú giữa dân chúng Sakka, tại Kapilavatthu, khu vườn Nigrodha.

2) Rồi họ Thích Mahànàma đi đến Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, họ Thích Mahànàma bạch Thế Tôn:

3) -- Kapilavatthu này, bạch Thế Tôn, là phồn vinh, phú cường, dân cư đông đúc, quần chúng khắp nơi chen chúc, chật hẹp. Bạch Thế Tôn, sau khi con hầu hạ Thế Tôn hay các Tỷ-kheo đáng kính, vào buổi chiều, con đi vào Kapilavatthu, con gặp con voi cuồng chạy; con gặp con ngựa cuồng chạy; con gặp người cuồng chạy; con gặp cỗ xe lớn cuồng chạy; con gặp cỗ xe nhỏ cuồng chạy. Trong khi ấy, bạch Thế Tôn, tâm con nghĩ đến Phật bị hoang mang, tâm con nghĩ đến Pháp bị hoang mang, tâm con nghĩ đến chúng Tăng bị hoang mang. Rồi bạch Thế Tôn, con suy nghĩ như sau: "Nếu lúc ấy con mệnh chung, thời sanh thú của con là gì, sanh xứ đời sau chỗ nào?"

NAM CƯ SĨ                                        176

4) -- Chớ có sợ, này Mahànàma! Chớ có sợ, này Mahànàma! Không ác sẽ là cái chết của Ông! Không ác là cái chết của ông!

Này Mahànàma, với ai đã lâu ngày tâm tu tập trọn
vẹn về tín, tâm tu tập trọn vẹn về giới, tâm tu tập trọn
vẹn về sở văn, tâm tu tập trọn vẹn về thí xả, tâm tu
tập trọn vẹn về trí tuệ; với người ấy, dầu thân có sắc
này, do bốn đại hợp thành, do cha mẹ sanh, do cơm
cháo nuôi dưỡng, có bị vô thường phá hoại, phấn
toái, đoạn tuyệt, hoại diệt; dầu cho thân này ở đây
bị quạ ăn, chim kên ăn, chim ưng ăn, chó ăn, hay
giả-can ăn, hay các loại chúng sanh sai khác ăn;
nhưng nếu tâm của vị ấy được lâu ngày tu tập trọn
vẹn về tín, tu tập trọn vẹn về giới, tu tập trọn vẹn về
sở văn, tu tập trọn vẹn về thí xả, tu tập trọn vẹn về
trí tuệ, thời tâm của vị ấy thượng thặng, đi đến thù
thắng.

5) Ví như, này Mahànàma, một người nhận chìm một
ghè sữa bơ, hay một ghè dầu vào trong một hồ nước
sâu và đập bể ghè ấy. Ở đây, các mảnh ghè hay
mảnh vụn chìm xuống nước; nhưng sữa, bơ hay dầu
thời nổi lên, trồi lên trên.

Cũng vậy, này Mahànàma, với ai đã lâu ngày, tâm được tu tập trọn vẹn về tín, tâm được tu tập trọn vẹn về giới, tâm được tu tập trọn vẹn về sở văn, tâm được

NAM CƯ SĨ                                             177

tu tập trọn vẹn về thí xả, tâm được tu tập trọn vẹn về trí tuệ; với người ấy, thân có sắc này, do bốn đại hợp thành, do cha mẹ sanh, do cơm cháo nuôi dưỡng, có bị vô thường phá hoại, phấn toái, đoạn tuyệt, đoạn diệt; dầu cho thân này ở đây bị quạ ăn, chim kên ăn, chim ưng ăn, chó ăn, giả-can ăn hay các sanh loại sai khác ăn; nhưng nếu tâm của vị ấy được lâu ngày tu tập trọn vẹn về tín, tu tập trọn vẹn về giới, tu tập trọn vẹn về sở văn, tu tập trọn vẹn về thí xả, tu tập trọn vẹn về trí tuệ; thời tâm của vị ấy thượng thặng, đi đến thù thắng.

6) Này Mahànàma, đã lâu ngày tâm ông được tu tập trọn vẹn về tín, được tu tập trọn vẹn về giới, được tu tập trọn vẹn về sở văn, được tu tập trọn vẹn về thí xả, được tu tập trọn vẹn về trí tuệ. Chớ có sợ, này Mahànàma, chớ có sợ, này Mahànàma, không ác sẽ là cái chết của Ông! Không ác là cái chết của Ông!

Mahànàma –Tương V, 542

1) Như vầy tôi nghe.

2) Rồi Mahànàma...

3) -- Ở đây, bạch Thế Tôn, Kapilavatthu...

NAM CƯ SĨ                                              178

4)-- Chớ có sợ hãi, này Mahànàma! Chớ có sợ hãi,
này Mahànàma! Không ác sẽ là cái chết của Ông!
Không ác là cái chết của Ông! Do thành tựu bốn
pháp, này Mahànàma, vị Thánh đệ tử thiên về Niết-
bàn, hướng về Niết-bàn, xuôi về Niết-bàn. Thế nào
là bốn?

5) Ở đây, này Mahànàma,

- Vị Thánh đệ tử thành tựu lòng tin bất động đối với
đức Phật: "Đây là bậc Ứng Cúng, Chánh Biến
Tri, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải,
Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân
Sư, Phật, Thế Tôn".
- Vị ấy thành tựu lòng tin bất động đối với Pháp:
"Pháp do Thế Tôn khéo thuyết, thiết thực hiện tại,
có hiệu quả tức thời, đến để mà thấy, có khả năng
hướng thượng, được người trí tự mình giác hiểu".
- Vị ấy thành tựu lòng tin bất động đối với chúng
Tăng: "Diệu hạnh là chúng đệ tử của Thế Tôn.
Trực hạnh là chúng đệ tử của Thế Tôn. Ứng lý
hạnh là chúng đệ tử của Thế Tôn. Chơn chánh
hạnh là chúng đệ tử của Thế Tôn. Tức là bốn đôi
tám chúng. Chúng đệ tử của Thế Tôn là đáng cung
kính, đáng cúng dường, đáng tôn trọng, đáng
được chấp tay, là phước điền vô thượng ở đời".

NAM CƯ SĨ                                         179

- Vị ấy thành tựu các giới được các bậc Thánh ái
kính, không bị phá hoại, không bị đâm cắt, không
bị nhiễm ô, không bị uế nhiễm, đem lại giải thoát,
được người trí tán thán, không bị chấp thủ, đưa
đến Thiền định.

6) Ví như, này Mahànàma, một cây thiên về phía Đông, hướng về phía Đông, xuôi về phía Đông, nếu bị chặt đứt từ gốc rễ, nó sẽ ngả về phía nào?

-- Bạch Thế Tôn, về phía nào nó thiên, về phía nào nó hướng, về phía nào nó xuôi.

-- Cũng vậy, này Mahànàma, do thành tựu bốn pháp này, vị Thánh đệ tử thiên về Niết-bàn, hướng về Niết-bàn, xuôi về Niết-bàn.

Godhà hay Mahànàma –Tương V, 543

1) Nhân duyên ở Kapilavatthu.

2) Rồi họ Thích Mahànàma đi đến họ Thích Godhà; sau khi đến, nói với họ Thích Godhà:

3) -- Này Godhà, theo như Hiền giả biết một người là bậc Dự lưu, thành tựu bao nhiêu pháp thời không bị thối đọa, quyết chắc chứng quả giác ngộ?

NAM CƯ SĨ                                         180

-- Này Mahànàma, theo như tôi biết một người là bậc Dự lưu thành tựu ba pháp thời không còn bị thối đọa, quyết chắc chứng quả giác ngộ.

4) Ở đây, này Mahànàma, vị Thánh đệ tử thành tựu
tịnh tín bất động đối với đức Phật: "Đây là bậc Ứng
Cúng,... Phật, Thế Tôn"... đối với Pháp... đối với
chúng Tăng... là vô thượng phước điền ở đời. Này
Mahànàma, do thành tựu ba pháp này, tôi được biết
một người là bậc Dự lưu, không còn bị thối đọa,
quyết chắc chứng quả giác ngộ.

5) Nhưng này Mahànàma, theo như Hiền giả biết,
một người là bậc Dự lưu thành tựu bao nhiêu pháp
thời không còn thối đọa, quyết chắc chứng quả giác
ngộ?

-- Này Gohdà, theo như tôi biết, một người là bậc Dự
lưu thành tựu bốn pháp thời không còn bị thối đọa,
quyết chắc chứng quả giác ngộ. Thế nào là bốn? Ở
đây, này Godhà, vị Thánh đệ tử thành tựu tịnh tín bất
động đối với đức Phật: "Đây là bậc Ứng Cúng,...
Phật, Thế Tôn"... đối với Pháp... đối với Tăng...
thành tựu các giới được các bậc Thánh ái kính... đưa
đến Thiền định. Này Godhà, theo như tôi biết, một
người là bậc Dự lưu thành tựu bốn pháp này thời
không còn bị thối đọa, quyết chắc chứng quả giác
ngộ.

NAM CƯ SĨ                                          181

6) -- Hãy chờ một lát, này Mahànàma, hãy chờ một
lát, này Mahànàma. Thế Tôn biết rõ việc này, thành
tựu hay không thành tựu những pháp này. Này
Godhà, chúng ta hãy đi đến Thế Tôn và sau khi đến,
hãy hỏi về ý nghĩa này.

7) Rồi họ Thích Mahànàma và họ Thích Godhà đi
đến Thế Tôn, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi
xuống một bên. Ngồi một bên, họ Thích Mahànàma
bạch Thế Tôn:

8) -- Ở đây, bạch Thế Tôn, con đi đến họ Thích Godhà; sau khi đến, nói với họ Thích Godhà:

"-- Này Godhà, theo như Hiền giả biết, một người là bậc Dự lưu thành tựu bao nhiêu pháp... giác ngộ?"

Được nói vậy, bạch Thế Tôn, họ Thích Godhà nói với con:

"--Này Mahànàma, theo như tôi biết, một người là bậc Dự lưu thành tựu ba pháp... giác ngộ. Thế nào là ba? Ở đây, này Mahànàma, vị Thánh đệ tử thành tựu tịnh tín bất động đối với đức Phật: 'Đây là là bậc Ứng Cúng,... Phật, Thế Tôn'... đối với Pháp... đối với chúng Tăng... Này Mahànàma, theo như tôi biết, một người là bậc Dự lưu thành tựu ba pháp này thời không còn bị thối đọa, quyết chắc chứng quả giác

NAM CƯ SĨ                                           182

ngộ. Còn này Mahànàma theo như Hiền giả biết, một người là bậc Dự lưu thành tựu bao nhiêu pháp... giác ngộ?"

9) Được nói vậy, bạch Thế Tôn, con nói với họ Thích Godhàa

"-- Này Godhà, theo như tôi biết, một người là bậc
Dự lưu thành tựu bốn pháp... giác ngộ. Thế nào là
bốn? Ở đây, này Godhà, vị Thánh đệ tử thành tựu
tịnh tín bất động đối với đức Phật: 'Đây là là bậc Ứng
Cúng,... Phật, Thế Tôn"... đối với Pháp... đối với
Tăng... thành tựu các giới được các bậc Thánh ái
kính... đưa đến Thiền định. Này Godhà, theo như tôi
biết, một người là bậc Dự lưu thành tựu bốn pháp...
giác ngộ".

Được nghe nói vậy, bạch Thế Tôn, họ Thích Godhà, nói với con:

"-- Hãy chờ một lát, này Mahànàma, hãy chờ một lát, này Mahanàma. Thế Tôn sẽ biết rõ việc này, là thành tựu hay không thành tựu những pháp này".

10) Ở đây, bạch Thế Tôn, nếu nói vấn đề pháp sự khởi lên (dhamma samuppàda), và một bên là Thế Tôn, một bên là chúng Tỷ-kheo. Bên nào là Thế Tôn,

NAM CƯ SĨ                                           183

bên ấy con theo. Vì bạch Thế Tôn, đó là tịnh tín của con. Mong Thế Tôn chấp nhận.

11) Ở đây, bạch Thế Tôn, nếu có vấn đề pháp sự khởi
lên, và một bên là Thế Tôn, một bên là chúng Tỷ-
kheo và chúng Tỷ-kheo-ni. Bên nào là Thế Tôn, bên
ấy con theo. Vì bạch Thế Tôn... Mong Thế Tôn chấp
nhận.

12) Ở đây, bạch Thế Tôn, nếu có vấn đề pháp sự khởi
lên, và một bên là Thế Tôn, một bên là chúng Tỷ-
kheo, chúng Tỷ-kheo-ni và nam cư sĩ. Bên nào là
Thế Tôn... Mong Thế Tôn chấp nhận.

13) Ở đây, bạch Thế Tôn, nếu có vấn đề pháp sự khởi
lên, và một bên là Thế Tôn, một bên là chúng Tỷ-
kheo, chúng Tỷ-kheo-ni, và nữ cư sĩ. Bên nào là Thế
Tôn... Mong Thế Tôn chấp nhận.

14) Ở đây, bạch Thế Tôn, nếu có vấn đề pháp sự khởi
lên, và một bên là Thế Tôn, một bên là chúng Tỷ-
kheo, chúng Tỷ-kheo-ni, nam cư sĩ, nữ cư sĩ, chúng
Thiên giới, chúng Ma giới, chúng Phạm thiên giới,
quần chúng Sa-môn và Bà-la-môn, chư Thiên và loài
Người. Bên nào là Thế Tôn, bên ấy con theo. Vì bạch
Thế Tôn, đó là tịnh tín của con. Mong Thế Tôn chấp
nhận.

NAM CƯ SĨ                                         184

15) -- Họ Thích Mahànàma đã nói như vậy, này Godhà, Ông có nói gì không?

-- Họ Thích Mahànàma đã nói như vậy, con không có nói gì trừ lời nói "Thiện", trừ lời nói "Tốt".

NAM CƯ SĨ                                      185

28    Kinh Mahànàma – Tương V, 574

Mahànàma – Tương V, 574

1) Một thời, Thế Tôn trú giữa dân chúng Sakka, tại Kapilavatthu, trong khu vườn cây bàng.

2) Rồi họ Thích Mahànàma đi đến Thế Tôn, sau khi đến... ngồi xuống một bên, họ Thích Mahànàma bạch Thế Tôn:

3) -- Cho đến như thế nào, bạch Thế Tôn, là người cư sĩ?

-- Ai quy y Phật, này Mahànàma, quy y Pháp, quy y chúng Tăng. Cho đến như vậy, này Mahànàma, là người cư sĩ.

4) -- Cho đến như thế nào, bạch Thế Tôn, là người cư sĩ đầy đủ giới?

-- Này Mahànàma, người cư sĩ từ bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không cho, từ bỏ tà hạnh trong các dục, từ bỏ nói láo, từ bỏ đắm say rượu men, rượu nấu. Cho đến như vậy, này Mahànàma, là người cư sĩ đầy đủ giới.

5) -- Cho đến như thế nào, bạch Thế Tôn, là người cư sĩ đầy đủ tín?

NAM CƯ SĨ                                          186

-- Ở đây, này Mahànàma, người cư sĩ có lòng tin, tin
tưởng ở sự giác ngộ của Như Lai: "Đây là bậc Ứng
Cúng... Phật, Thế Tôn". Cho đến như vậy, này
Mahànàma, là người cư sĩ đầy đủ tín.

6) -- Cho đến như thế nào, bạch Thế Tôn là người cư sĩ đầy đủ lòng bố thí?

-- Ở đây, này Mahànàma, người cư sĩ trú ở gia đình, tâm thoát khỏi cấu uế của xan tham, bố thí dễ dàng, bàn tay rộng mở, thích thú từ bỏ, đáp ứng điều yêu cầu, thích chú chia xẻ vật bố thí. Cho đến như vậy, này Mahànàma, là người cư sĩ đầy đủ bố thí.

7) -- Cho đến như thế nào, bạch Thế Tôn, là người cư sĩ đầy đủ trí tuệ?

-- Ở đây, này Mahànàma, người cư sĩ có trí tuệ, thành
tựu trí tuệ về sanh diệt (các pháp), trí tuệ các bậc
Thánh thể nhập (các pháp), đưa đến chơn chánh đoạn
tận khổ đau. Cho đến như vậy, này Mahànàma, là
người cư sĩ đầy đủ trí tuệ.

NAM CƯ SĨ                                          187

29    Kinh NGƯỜI HỌ THÍCH – Tăng I, 397

NGƯỜI HỌ THÍCH – Tăng I, 397

1. Một thời, Thế Tôn trú giữa dân chúng Thích tử, tại
Kapilavatthu, ở khu vườn Nigrodha.
Lúc bấy giờ, Thế Tôn khỏi bệnh, được khỏi bệnh
không bao lâu. Rồi họ Thích Mahànàma đi đến Thế
Tôn, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn, rồi ngồi xuống
một bên. Ngồi xuống một bên, họ Thích (Sakka)
bạch Thế Tôn:
- Đã lâu ngày, bạch Thế Tôn, con đã biết pháp đã
được dạy như sau: "Trí đến với người định tĩnh,
không đến với người không định tĩnh". Bạch Thế
Tôn, định đến trước rồi trí đến sau? Hay trí đến
trước rồi định đến sau?
2. Rồi Tôn giả Ànanda suy nghĩ như sau: "Thế Tôn
mới khỏi bệnh, khỏi bệnh không bao lâu. Họ Thích
Mahànàma này hỏi một câu rất thâm sâu. Vậy ta hãy
đưa họ Thích Mahànàma qua một bên và thuyết pháp
cho họ Thích".
Rồi Tôn giả Ànanda cầm tay họ Thích Mahànàma,
kéo qua một bên rồi nói với họ Thích Mahànàma:

NAM CƯ SĨ                                          188

3- Giới của bậc Hữu học, này Mahànàma, được Thế
Tôn nói đến. Và giới của bậc Vô học cũng được Thế
Tôn nói đến. Định bậc Hữu học được Thế Tôn nói
đến. Định bậc Vô học cũng được Thế Tôn nói đến.
Tuệ bậc Hữu học được Thế Tôn nói đến. Tuệ bậc Vô
học cũng được Thế Tôn nói đến
4. Này Mahànàma, thế nào là giới bậc Hữu học?
- Ở đây, này Mahànàma, vị Tỷ-kheo giữ giới,
sống hộ trì với sự hộ trì của giới bổn, đầy đủ uy
nghi chánh hạnh, thấy sợ hãi trong những lỗi
nhỏ nhặt, chấp nhận và học tập các học giới.
- Này Mahànàma, đây là giới bậc Hữu học.
5. Và này Mahànàma, thế nào là định bậc Hữu học?
- Ở đây, này Mahànàma, vị Tỷ-kheo ly dục, ly
bất thiện pháp, chứng đạt và an trú sơ Thiền,
một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, với tầm,
với tứ.
- Diệt tầm, diệt tứ, chứng và trú Thiền thứ hai,
một trạng thái hỷ lạc do định sanh, không tầm,
không tứ, nội tĩnh nhất tâm.
- Ly hỷ trú xả, chánh niệm, tỉnh giác, thân cảm
sự lạc thọ mà các bậc Thánh gọi là xả niệm lạc
trú, chứng và trú Thiền thứ ba.

NAM CƯ SĨ                                          189

- Xả lạc, xả khổ, diệt hỷ ưu đã cảm thọ trước,
chứng và trú Thiền thứ tư, không khổ, không
lạc, xả niệm thanh tịnh.
- Này Mahànàma, đây là định của bậc Hữu học.
6. Và này Mahànàma, thế nào là trí tuệ của bậc Hữu
học?
- Ở đây, này Mahànàma, vị Tỷ-kheo như thật
quán tri: "Đây là Khổ", như thật quán tri: "Đây
là Khổ tập" như thật quán tri: "Đây là Khổ
diệt", như thật quán tri: "Đây là con Đường đưa
đến Khổ diệt".
- Này Mahànàma, đây gọi là trí tuệ của bậc Hữu
học.
Vị Thánh đệ tử như vậy đầy đủ giới, như vậy đầy đủ
định, như vậy đầy đủ tuệ, do đoạn tận các lậu hoặc,
ngay trong hiện tại, tự mình với thắng trí, chứng ngộ,
chứng đạt và an trú vô lậu tâm giải thoát, tuệ giải
thoát.
Như vậy, này Mahànàma, là giới bậc Hữu học được
Thế Tôn thuyết, là giới bậc Vô học được Thế Tôn
thuyết, là định bậc Hữu học được Thế Tôn thuyết, là
định bậc Vô học được Thế Tôn thuyết, là tuệ bậc
Hữu học được Thế Tôn thuyết, là tuệ bậc Vô học
được Thế Tôn thuyết.

NAM CƯ SĨ                                           190

NAM CƯ SĨ   191

30     Kinh Sarakàni hay Saranàni 1 – Tương V, 548

Sarakàni hay Saranàni 1 – Tương V, 548

1) Nhân duyên ở Kapilavatthu.

2) Lúc bấy giờ, họ Thích Sarakàni mệnh chung và được Thế Tôn tuyên bố là bậc Dự lưu, không còn bị thối đọa, quyết chứng quả giác ngộ.

3) Tại đấy, một số đông họ Thích tụ họp lại với nhau,
chỉ trích, phê bình, bàn tán: "Thật là lạ lùng! Thật là
hy hữu! Ngày nay ai cũng có thể thành bậc Dự lưu,
vì rằng họ Thích Sarakàni đã mệnh chung, được Thế
Tôn tuyên bố là bậc Dự lưu, không còn bị thối đọa,
quyết chắc chứng quả giác ngộ. Họ Thích Sarakàni
đã phạm giới và uống rượu".

4) Rồi họ Thích Mahànàma đi đến Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, họ Thích Mahànàma bạch Thế Tôn:

5) -- Ở đây, bạch Thế Tôn, họ Thích Sarakàni đã mệnh chung và được Thế Tôn tuyên bố là bậc Dự lưu... chứng quả giác ngộ. Ở đây, bạch Thế Tôn, một số đông họ Thích khi tụ tập lại với nhau, chỉ trích,

NAM CƯ SĨ                                            192

phê bình, bàn tán: "Thật là lạ lùng! Thật là hy hữu!... Họ Thích Sarakàni đã phạm giới và uống rượu"

-- Này Mahànàma, một cư sĩ lâu ngày qui y Phật, qui y Pháp, qui y Tăng làm sao có thể đi đến đọa xứ được?

6) Này Mahànàma, nếu nói một cách chơn chánh:
Người cư sĩ nào đã lâu ngày qui y Phật, quy y Pháp,
quy y Tăng, nói một cách chơn chánh phải nói là họ
Thích Sarakàni. Này Mahànàma, họ Thích Sarakàni
đã lâu ngày quy y Phật, quy y Pháp, qui y Tăng, làm
sao có thể đi đến đọa xứ?

7) Ở đây, này Mahànàma, có người thành tựu tịnh tín bất động đối với đức Phật: "Đây là bậc Ứng Cúng, ... Phật, Thế Tôn"... đối với Pháp... đối với chúng Tăng, có trí tuệ hoan hỷ (hàsapanna), có trí tuệ tốc hành và thành tựu giải thoát. Vị ấy do đoạn tận các lậu hoặc ngay trong hiện tại với thắng trí chứng ngộ, chứng đạt và an trú vô lậu tâm giải thoát, tuệ giải thoát. Người này, này Mahànàma, được giải thoát khỏi địa ngục, được giải thoát khỏi loài bàng sanh, được giải thoát khỏi cõi ngạ quỷ, được giải thoát khỏi ác sanh, ác thú, đọa xứ.

8) Ở đây, này Mahànàma, có người thành tựu tịnh tín bất động đối với đức Phật. "Đây là là bậc Ứng Cúng,

NAM CƯ SĨ                                            193

... Phật, Thế Tôn"... đối với Pháp... đối với chúng Tăng... có trí tuệ hoan hỷ, có trí tuệ tốc hành nhưng không thành tựu giải thoát. Vị ấy do đoạn diệt năm hạ phần kiết sử, được hóa sanh, tại đấy nhập Niết- bàn, không còn trở lui thế giới này nữa. Người này, này Mahànàma, được giải thoát khỏi địa ngục, được giải thoát khỏi loài bàng sanh, được giải thoát khỏi ngạ quỷ, được giải thoát khỏi ác sanh, ác thú, đọa xứ.

9) Ở đây, này Mahànàma, có người thành tựu lòng tịnh tin đối với đức Phật: "Đây là bậc Ứng Cúng... Phật, Thế Tôn"... đối với Pháp... đối với chúng Tăng... không có trí tuệ hoan hỷ, không có trí tuệ tốc hành, không thành tựu giải thoát. Vị ấy sau khi đoạn diệt ba kiết sử, sau khi làm cho muội lược tham, sân, thành bậc Nhất lai, chỉ trở lui đời này một lần nữa, đoạn tận khổ đau. Người này, này Mahànàma, được giải thoát khỏi địa ngục, được giải thoát khỏi loài bàng sanh, được giải thoát khỏi ngạ quỷ, được giải thoát khỏi ác sanh, ác thú, đọa xứ.

10) Ở đây, này Mahànàma, có người thành tựu lòng tịnh tín bất động đối với đức Phật... đối với Pháp... đối với chúng Tăng, không có trí tuệ hoan hỷ, không có trí tuệ tốc hành, không thành tựu giải thoát. Vị ấy sau khi đoạn diệt ba kiết sử, là bậc Dự lưu không còn bị thối đọa, quyết chắc chứng quả giác ngộ. Người

NAM CƯ SĨ                                           194

này, này Mahànàma, được giải thoát khỏi địa ngục,
được giải thoát khỏi loài bàng sanh, được giải thoát
khỏi ngạ quỷ, được giải thoát khỏi ác sanh, ác thú,
đọa xứ.

11) Ở đây, này Mahànàma, có người không có lòng tịnh tín bất động đối với đức Phật... đối với Pháp... đối với Tăng, không có trí tuệ hoan hỷ, không có trí tuệ tốc hành, không thành tựu giải thoát. Nhưng vị ấy có những pháp này: Tín căn, tấn căn, niệm căn, định căn, tuệ căn và những pháp này do Như Lai tuyên bố được thiểu phần kham nhẫn quán sát với trí tuệ. Người này, này Mahànàma, không đi đến địa ngục, không đi đến loài bàng sanh, không đi đến cõi ngạ quỷ, không đi đến ác sanh, ác thú, đọa xứ.

12) Ở đây, này Mahànàma, có người không thành
tựu tịnh tín bất động đối với đức Phật, đối với pháp,
đối với chúng Tăng, không có trí tuệ hoan hỷ, không
có trí tuệ tốc hành, không thành tựu giải thoát.
Nhưng vị ấy có những pháp này: Tín căn, tấn căn,
niệm căn, định căn, tuệ căn, chỉ có lòng tin, chỉ có
lòng ái mộ ở Như Lai. Người này, này Mahànama,
không có đi đến địa ngục, không có đi đến loài bàng
sanh, không có đi đến cõi ngạ quỷ, không có đi đến
cõi dữ, ác thú, đọa xứ.

NAM CƯ SĨ                                          195

13) Nếu những cây ta-la lớn này, này Mahànàma,
biết những gì là thiện thuyết, ác thuyết, thời Ta cũng
sẽ tuyên bố những cây ấy là những bậc Dự lưu,
không còn bị thối đọa, quyết chắc chứng quả giác
ngộ, huống nữa là họ Thích Sarakàni. Này
Mahàanàma, họ Thích Sarakàni, sau khi mệnh
chung, đã chấp nhận học giới.

Sarakàni hay Saranàri 2 – Tương V, 552

1) Nhân duyên ở Kapilavatthu.

2-7) ... (giống như đoạn số 2-7 kinh trên) ...

8) -- Nhưng ở đây, này Mahànàma, có người có lòng nhứt hướng sùng tín đức Phật: "Đây là bậc Ứng Cúng... Phật, Thế Tôn"... đối với Pháp, đối với chúng Tăng, có trí tuệ hoan hỷ, có trí tuệ tốc hành, thành tựu giải thoát. Vị này sau khi đoạn diệt năm hạ phần kiết sử, chứng được Trung gian Bát-niết-bàn, chứng được Tổn hại Bát-niết-bàn, chứng được Vô hành Niết-bàn, chứng được Hữu hành Niết-bàn, chứng được Thượng lưu, sanh ở Sắc cứu cánh thiên. Người này, này Mahànàma, được giải thoát khỏi địa ngục... được giải thoát khỏi cõi dữ, ác thú, đọa xứ.

9) Ở đây, này Mahànàma, có người có lòng nhứt hướng sùng tín đức Phật: "Đây là bậc Ứng Cúng...

NAM CƯ SĨ                                           196

đối với Pháp... đối với chúng Tăng, không có trí huệ
hoan hỷ, không có trí tuệ tốc hành, không có thành
tựu giải thoát. Vị này sau khi đoạn diệt ba kiết sử,
làm cho muội lược tham, sân, thành bậc Nhất Lai,
chỉ một lần trở lui cõi đời này. Này Mahànàma,
người này được giải thoát khỏi địa ngục... được giải
thoát khỏi cõi dữ, ác thú, đọa xứ.

10) Ở đây, này Mahànàma, có người có lòng nhứt
hướng sùng tín đức Phật: "Đây là là bậc Ứng Cúng,
..."... đối với Pháp... đối với chúng Tăng, không có
trí tuệ hoan hỷ, không có trí tuệ tốc hành, không có
thành tựu giải thoát. Vị này sau khi đoạn diệt ba kiết
sử, thành bậc Dự lưu, không còn bị thối đọa, quyết
chắc chứng quả giác ngộ. Người này, này
Mahànàma, được giải thoát khỏi địa ngục... được
giải thoát khỏi cõi dữ, ác thú, đọa xứ.

11) Ở đây, này Mahànàma, có người không có lòng nhứt hướng sùng tín đức Phật: "Đây là bậc Ứng Cúng, ... Thế Tôn..".... đối với Pháp, đối với chúng Tăng, không có trí tuệ hoan hỷ, không có trí tuệ tốc hành, không có thành tựu giải thoát, nhưng có những pháp này: Tín căn, tấn căn, niệm căn, định căn, tuệ căn. Và những pháp do Như Lai tuyên bố được thiểu phần kham nhẫn, quán sát với trí tuệ. Người này, này

NAM CƯ SĨ                                           197

Mahànàma, không có địa ngục... không có đi đến cõi dữ, ác thú, đọa xứ.

12) Ở đây, này Mahànàma, có người không có lòng
nhứt hướng sùng tín đối với đức Phật... đối với Pháp,
đối với Tăng, không có thành tựu giải thoát, nhưng
có những pháp này: Tín căn, tấn căn, tuệ căn, chỉ có
lòng tin, lòng ái mộ đối với Như Lai. Người này, này
Mahànàma, không có đi đến địa ngục... không có đi
đến cõi dữ, ác thú, đọa xứ.

13) Ví như, này Mahànàma, có đám ruộng xấu, đám
đất xấu, các gốc cây chưa được phá hủy, các hột
giống bị bể nát, bị hư thối, bị gió nắng làm cho hư
hại, không thể nẩy mầm, không khéo cấy trồng, và
trời không mưa lớn thích hợp; thời các hột giống ấy
có thể lớn, tăng trưởng, lớn mạnh không?

-- Thưa không, bạch Thế Tôn.

-- Cũng vậy, này Mahànàma, ở đây, pháp giảng kém,
trình bày kém, không đưa đến xuất ly, không đưa đến
an tịnh, không được một vị Chánh Đẳng Giác thuyết
giảng. Ta nói rằng pháp này như ở đám ruộng xấu.
Vị đệ tử ấy sống trong pháp ấy, thực hiện pháp và
tùy pháp, chơn chánh thực hành, hành trì đúng pháp.
Như vậy, Ta nói rằng, người này giống như hột giống
xấu.

NAM CƯ SĨ                                          198

14) Ví như, này Mahànàma, một đám ruộng tốt, đất
tốt, các gốc khéo phá hủy, các hột giống không bị bể
nát, không bị hư thối, gió nắng không làm hư hại, có
thể nẩy mầm, khéo cấy, khéo trồng và trời mưa lớn
thích hợp. Như vậy, các hột giống ấy có lớn lên, có
tăng trưởng, có lớn mạnh không?

-- Thưa có, bạch Thế Tôn.

-- Cũng vậy, này Mahànàma, ở đây, pháp được khéo giảng, khéo trình bày, đưa đến xuất ly, đưa đến an tịnh, được bậc Chánh Đẳng Giác thuyết giảng, Ta nói pháp này như đám ruộng tốt. Vị đệ tử sống trong pháp ấy, thực hành theo pháp và tùy pháp, chơn chánh thực hành, hành trì đúng pháp. Như vậy, Ta nói rằng người này như hột giống tốt, huống nữa là họ Thích Sarakàni. Này Mahànàma, họ Thích Sarakàni, khi mạng chung, đã làm viên mãn học giới.

NAM CƯ SĨ                                         199

31    Thế nào là nam cư sĩ - Kinh THÍCH TỬ MAHÀNÀMA – Tăng III, 584

THÍCH TỬ MAHÀNÀMA –Tăng III, 584

1. Một thời, Thế Tôn trú ở giữa dân chúng Sakka, tại
Kapilavatthu, ở khu vườn Nigrodha. Rồi Thích tử
Mahànàma đi đến Thế Tôn, sau khi đến, đảnh lễ Thế
Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên,
Thích tử Mahànàma bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, cho đến như thế nào là người nam cư sĩ?

- Này Mahànàma, khi nào quy y Phật, quy y Pháp, quy y chúng Tăng, cho đến như vậy là người nam cư sĩ.

2. - Cho đến như thế nào, bạch Thế Tôn, là người nam cư sĩ giữ giới?

- Này, Mahànàma, khi nào người nam cư sĩ:

- Từ bỏ sát sanh,
- Từ bỏ lấy của không cho,
- Từ bỏ tà hạnh trong các dục,
- Từ bỏ nói láo,

NAM CƯ SĨ                                         200

- Từ bỏ đắm say rượu men, rượu nấu

Cho đến như vậy, là người nam cư sĩ giữ giới.

3. - Cho đến như thế nào, bạch Thế Tôn, là người nam cư sĩ thực hành, vì tự lợi chứ không vì lợi tha?

- Này Mahànàma:

- Khi nào nam cư sĩ thành tựu lòng tin cho mình,
không có khích lệ người khác thành tựu lòng
tin;
- Thành tựu giữ giới cho mình, không khích lệ
người khác thành tựu giữ giới;
- Thành tựu bố thí cho mình; không khích lệ
người khác thành tựu bố thí;
- Muốn tự mình đi đến yết kiến các Tỷ-kheo;
không khích lệ người khác đi đến yết kiến các
Tỷ kheo.
- Chỉ tự mình muốn nghe diệu pháp, không khích
lệ người khác nghe diệu pháp,
- Tự mình thọ trì những pháp đã được nghe;
không khích lệ người khác thọ trì những pháp
đã được nghe;
- Tự mình suy nghĩ đến ý nghĩa các pháp đã thọ
trì; không khích lệ người khác suy nghĩ đến ý
nghĩa các pháp đã thọ trì;

NAM CƯ SĨ                                         201

- Sau khi tự mình biết nghĩa, biết pháp, thực hiện
tùy pháp, đúng Chánh pháp, không khích lệ
người khác thực hiện tùy pháp, đúng Chánh
pháp.

Cho đến như vậy, này Mahànàma, là nam cư sĩ thực hành vì tự lợi, không phải vì lợi tha.

4. - Cho đến như thế nào, bạch Thế Tôn, là nam cư sĩ thực hành vừa tự lợi, vừa lợi tha?

- Này Mahànàma:

- Khi nào nam cư sĩ tự mình thành tựu lòng tin
và khích lệ người khác thành tựu lòng tin;
- Khi nào tự mình giữ giới và khích lệ người khác
giữ giới;
- Khi nào tự mình bố thí và khích lệ người khác
bố thí;
- Khi nào tự mình muốn đi đến yết kiến các Tỷ-
kheo và khích lệ người khác đi đến yết kiến các
Tỷ-kheo;
- Khi nào tự mình muốn nghe diệu pháp và khích
lệ người khác nghe diệu pháp;
- Khi nào tự mình thọ trì những pháp đã được
nghe và khích lệ người khác thọ trì những pháp
đã được nghe;

NAM CƯ SĨ                                         202

- Khi nào tự mình suy nghĩ đến ý nghĩa các pháp
đã thọ trì và khích lệ người khác suy nghĩ đế ý
nghĩa các pháp đã thọ trì;
- Sau khi tự mình biết nghĩa, biết pháp, thực hiện
pháp đúng Chánh pháp, khích lệ người khác
sau khi biết nghĩa biết pháp, thực hiện pháp
đúng Chánh pháp.

Cho đến như vậy, này Mahànàma, là nam cư sĩ thực hành vì tự lợi và lợi tha.

NAM CƯ SĨ                                         203

32    Vì sao vẫn bị tham sân chi phối - TIỂU Kinh KHỔ UẨN – 14 Trung I, 209

TIỂU KINH KHỔ UẨN (Culadukkhakkhandhasuttam) – Bài kinh số 14 – Trung I, 209

Như vầy tôi nghe:

Một thời, Thế Tôn sống giữa giòng họ Sakka
(Thích-ca), trong thành Kapilavatthu (Ca-tỳ-la-vệ)
tại vườn Nigrodha (Ni-câu-luật Viên). Lúc ấy, có
người Sakka tên Mahànàma đến chỗ Thế Tôn ở, sau
khi đến xong, đảnh lễ Ngài rồi ngồi xuống một bên.
Sau khi ngồi xuống một bên, Mahànàma, dòng họ
Sakka bạch Thế Tôn:

– Bạch Thế Tôn, đã lâu rồi, con đã hiểu như thế này lời dạy Thế Tôn: "Tham là cấu uế của tâm, sân là cấu uế của tâm, si là cấu uế của tâm". Bạch Thế Tôn, con đã hiểu như thế này lời dạy Thế Tôn: "Tham là cấu uế của tâm... si là cấu uế của tâm". Tuy vậy, đôi lúc các tham pháp chiếm cứ tâm con và an trú, các sân pháp chiếm cứ tâm con và an trú, các si

NAM CƯ SĨ                                          204

pháp chiếm cứ tâm con và an trú. Bạch Thế Tôn, con
tự suy nghĩ: "Pháp nào tự trong ta không đoạn trừ
được, do vậy các tham pháp xâm nhập tâm ta và an
trú, các sân pháp xâm nhập tâm ta và an trú, các si
pháp xâm nhập tâm ta và an trú?"

– Này Mahànàma, có một pháp trong Ông chưa
được đoạn trừ, do vậy các tham pháp xâm nhập tâm
Ông và an trú... các si pháp xâm nhập tâm Ông và an
trú. Và này Mahànàma, pháp ấy trong Ông có thể
đoạn trừ được, nếu Ông không sống trong gia đình,
nếu Ông không thụ hưởng các dục vọng. Và này
Mahànàma, vì pháp ấy trong Ông chưa được đoạn
trừ, nên Ông sống trong gia đình và thụ hưởng các
dục vọng.

Các dục vọng, vui ít, khổ nhiều, não nhiều, sự
nguy hiểm ở đây lại nhiều hơn. Này Mahànàma, nếu
một vị Thánh đệ tử khéo thấy như vậy với như thật
chánh trí tuệ, nhưng nếu vị này chưa chứng được hỷ
lạc do ly dục, ly ác bất thiện pháp sanh, hay một pháp
nào khác cao thượng hơn, như vậy vị ấy chưa khỏi
bị các dục chi phối.

Này Mahànàma, khi nào vị Thánh đệ tử khéo thấy như vậy với như thật chánh trí tuệ: "Các dục, vui ít, khổ nhiều, não nhiều. Sự nguy hiểm ở đây lại

NAM CƯ SĨ                                           205

nhiều hơn", và vị này chứng được hỷ lạc do ly dục, ly ác bất thiện pháp sanh hay một pháp nào cao thượng hơn, như vậy vị ấy không bị các dục chi phối.

 Này Mahànàma, thuở xưa, khi Ta còn là Bồ-
tát, chưa chứng được Bồ-đề, chưa thành Chánh
Đẳng Chánh Giác, Ta khéo thấy với như thật
chánh trí tuệ: "Các dục vui ít, khổ nhiều, não
nhiều, sự nguy hiểm ở đây lại nhiều hơn", dầu
Ta có thấy với như thật chánh trí tuệ như vậy,
nhưng Ta chưa chứng được hỷ lạc do ly dục, ly
ác bất thiện pháp sanh hay một pháp nào khác
cao thượng hơn. Và như vậy Ta biết rằng, Ta
chưa khỏi bị các dục chi phối.

 Và này Mahànàma, khi nào Ta khéo thấy với
như thật chánh trí tuệ: "Các dục, vui ít, khổ
nhiều, não nhiều, sự nguy hiểm ở đây lại nhiều
hơn", và Ta chứng được hỷ lạc do ly dục, ly ác
bất thiện pháp sanh hay một pháp nào khác cao
thượng hơn, như vậy Ta khỏi bị các dục chi
phối.

Và này Mahànàma, thế nào là vị ngọt các dục?

Này Mahànàma, có năm pháp tăng trưởng các dục này: Các sắc pháp do mắt nhận thức, khả ái, khả

NAM CƯ SĨ                                         206

lạc, khả ý, khả hỷ, tương ưng với dục, hấp dẫn; các
tiếng do tai nhận thức...; các hương do mũi nhận
thức...; các vị do lưỡi nhận thức...; các xúc do thân
nhận thức, khả ái, khả lạc, khả hỷ, tương ưng với dục,
hấp dẫn. Này Mahànàma, có năm pháp tăng trưởng
các dục như vậy.

Này Mahànàma, y cứ vào năm pháp tăng trưởng các dục này, có lạc và hỷ khởi lên, như vậy là vị ngọt các dục.

Và này Mahànàma, thế nào là sự nguy hiểm các
dục?... (như trang... cho đến trang..., với "Này
Mahànàma" thế cho "Này các Tỷ-kheo."...) Này
Mahànàma, như vậy là sự nguy hiểm các dục đưa
đến đau khổ tương lai, là khổ uẩn, do dục làm nhân,
do dục làm duyên, do dục làm nhân duyên, do chính
dục làm nhân.

Này Mahànàma, một thời Ta ở tại Rajagaha (Vương Xá), trên núi Gijjhakuta (Linh Thứu). Lúc bấy giờ, rất nhiều Ni kiền Tử (Nigantha) tại sườn núi Isigili, trên Kalasila (Hắc Nham), đứng thẳng người, không chịu ngồi và cảm giác những cảm thọ thống thiết, khổ đau, khốc liệt, bén nhạy. Này Mahànàma, rồi Ta vào buổi chiều, từ Thiền tịnh độc cư đứng dậy, đi đến sườn núi Isigili, tại Kalasila chỗ các Nigantha

NAM CƯ SĨ                                           207

ấy ở, khi đến nơi Ta nói với các Nigantha ấy:

"– Chư Hiền, tại sao các Người lại đứng thẳng
người, không chịu ngồi xuống và cảm giác những
cảm thọ thống thiết, khổ đau, khốc liệt, bén nhạy như
vậy?

"– Này Mahànàma, được nói vậy các Nigantha ấy trả lời Ta như sau:

"– Này Hiền giả, Nigantha Nataputta-là bậc toàn tri, toàn kiến, tự xưng là có tri kiến toàn diện như sau: "Dầu ta có đi, có đứng, có ngủ và có thức, tri kiến luôn luôn được tồn tại liên tục ở nơi ta". Vị ấy nói như sau: "Này các Nigantha, nếu xưa kia Người có làm ác nghiệp, hãy làm cho nghiệp ấy tiêu mòn bằng khổ hạnh khốc liệt này. Sự không làm ác nghiệp trong tương lai chính do sự hộ trì về thân, sự hộ trì về lời nói, sự hộ trì về ý ngay trong hiện tại, ở tại nơi đây. Như vậy chính nhờ sự thiêu đốt, sự chấm dứt các nghiệp quá khứ, sự không làm các nghiệp mới, mà không có sự tiếp tục trong tương lai. Do sự không tiếp tục trong tương lai, các nghiệp được diệt trừ; do nghiệp được diệt trừ, khổ được diệt trừ; do khổ được diệt trừ, cảm thọ được diệt trừ; do cảm thọ được diệt trừ, tất cả khổ đau sẽ được tiêu mòn". Và vì chúng tôi chấp nhận điều ấy, và chúng tôi kham nhẫn điều

NAM CƯ SĨ                                              208

ấy, nên chúng tôi được hoan hỷ.

Này Mahànàma, khi được nói vậy Ta nói với các Nigantha ấy như sau:

"– Chư Hiền Nigantha, các Người có biết chăng, trong quá khứ, các Người có mặt hay các Người không có mặt?

"– Thưa Hiền giả, chúng tôi không biết.

"– Chư Hiền Nigantha, các Người có biết chăng, trong quá khứ, các Người không làm ác nghiệp hay có làm ác nghiệp?

"– Thưa Hiền giả, chúng tôi không biết.

"– Chư Hiền Nigantha, các Người có biết chăng, các Người không làm các nghiệp như thế này hay như thế kia?

"– Thưa Hiền giả, chúng tôi không biết.

"– Chư Hiền Nigantha, các Người có biết
chăng: Mức độ đau khổ như thế này đã trừ diệt, mức
độ đau khổ như thế này cần phải trừ diệt? Hay, khi
mức độ đau khổ như thế này đã được trừ diệt, thời
tất cả đau khổ sẽ được trừ diệt?

NAM CƯ SĨ                                       209

"– Thưa Hiền giả, chúng tôi không biết.

"– Chư Hiền Nigantha, các Người có biết chăng, sự đoạn trừ ngay trong hiện tại các bất thiện pháp và sự thành tựu các thiện pháp?"

"– Thưa Hiền giả, chúng tôi không biết.

"– Chư Hiền, theo các Người nói, Nigantha các
Người không biết: Trong quá khứ các Người có mặt
hay các Người không có mặt; các Người không biết,
trong quá khứ các Người không làm các ác nghiệp
hay có làm các ác nghiệp; các Người không biết các
Người không làm ác nghiệp như thế này hay như thế
kia; các Người không biết, mức độ đau khổ như thế
này đã được trừ diệt, mức độ đau khổ như thế này
cần phải trừ diệt; mức độ đau khổ như thế này đã
được trừ diệt thời tất cả đau khổ sẽ được trừ diệt; các
Người không biết, sự đoạn trừ ngay trong hiện tại các
bất thiện pháp và sự thành tựu các thiện pháp. Chư
Hiền Nigantha, sự kiện là như vậy thì những kẻ săn
bắn ở đời, với bàn tay đẫm máu, làm các nghiệp hung
dữ, được tái sanh trong loài người, những hạng ấy có
xuất gia trong hàng ngũ Nigantha các Người
không?"

"– Hiền giả Gotama, hạnh phúc không có thể thành tựu nhờ hạnh phúc. Hạnh phúc phải thành tựu

NAM CƯ SĨ                                            210

nhờ đau khổ. Hiền giả Gotama, nếu hạnh phúc có thể
thành tựu nhờ hạnh phúc thì vua Magadha Seniya
Bimbisara (Tần-bà-ta-la) có thể đạt được hạnh phúc,
và vua Magadha Seniya Bimbisara sống hạnh phúc
hơn Tôn giả Gotama".

- Lời nói này thật sự đã được các Tôn giả
Nigantha nói lên một cách hấp tấp, không có suy tư:
"Hiền giả Gotama, hạnh phúc không có thể thành tựu
nhờ hạnh phúc. Hạnh phúc phải thành tựu nhờ đau
khổ. Hiền giả Gotama, nếu hạnh phúc có thể thành
tựu nhờ hạnh phúc, thời vua Magadha Seniya
Bimbisara có thể đạt được hạnh phúc; và vua
Magadha Seniya Bimbisara sống hạnh phúc hơn Tôn
giả Gotama". Và chính ta ở đây cần phải được hỏi
như sau: "Giữa các bậc Tôn Giả, ai sống hạnh phúc
hơn, vua Magadha Seniya Bimbisara hay Tôn giả
Gotama?"

- Hiền giả Gotama, lời nói này thật sự đã được
chúng tôi nói lên một cách hấp tấp, không có suy tư:
Hiền giả Gotama, hạnh phúc không có thể thành tựu
nhờ hạnh phúc... (như trên)... sống hạnh phúc hơn
Tôn giả Gotama. Hãy để yên sự việc như vậy. Nay
chúng tôi hỏi Tôn giả Gotama: "Giữa quý vị Tôn giả,
ai sống hạnh phúc hơn, vua Magadha Seniya
Bimbisara hay Tôn giả Gotama?"

NAM CƯ SĨ                                         211

"– Chư Hiền Nigantha, nay Ta sẽ hỏi các Người
một câu, cũng vấn đề này. Nếu các Người vui lòng,
hãy trả lời câu hỏi ấy. Chư Hiền Nigantha, các Người
nghĩ thế nào? Vua Magadha Seniya Bimbisara có thể
không di động thân thể, không nói lên một tiếng,
sống cảm giác thuần túy lạc thọ luôn bảy ngày bảy
đêm có được không?

"– Này Hiền giả, không thể được.

"– Chư Hiền Nigantha, các Người nghĩ thế nào?
Vua Magadha Seniya Bimbisara có thể không di
động thân thể, không nói lên một tiếng, sống cảm
giác thuần túy lạc thọ luôn sáu ngày sáu đêm, luôn
năm ngày năm đêm, luôn bốn ngày bốn đêm, luôn ba
ngày ba đêm, luôn hai ngày hai đêm, luôn một ngày
một đêm không?

"– Này Hiền giả, không thể được.

"– Chư Hiền Nigantha, Ta có thể không di động thân thể, không nói lên một lời, sống cảm giác thuần túy lạc thọ luôn trong một ngày một đêm. Chư Hiền Nigantha, Ta có thể không di động thân thể , không nói lên một lời, sống cảm giác thuần túy lạc thọ luôn trong hai ngày hai đêm, luôn trong ba ngày ba đêm, luôn trong bốn ngày bốn đêm, luôn trong năm ngày năm đêm, luôn trong sáu ngày sáu đêm, luôn trong

NAM CƯ SĨ                                          212

bảy ngày bảy đêm. Chư Hiền Nigantha, các Người nghĩ thế nào? Sự kiện là như vậy, ai sống hạnh phúc hơn, vua Magadha Seniya Bimbisara hay Ta?

"– Sự kiện là như vậy, Tôn giả Gotama sống hạnh phúc hơn vua Magadha Seniya Bimbisara."

Thế Tôn thuyết giảng như vậy, Mahànàma thuộc giòng họ Sakka hoan hỷ, tín thọ lời dạy của Thế Tôn.

NAM CƯ SĨ                                        213

33      Đệ nhất Bố thí các món ăn thượng vị - Kinh NAM CƯ SĨ - Tăng I, 55

NAM CƯ SĨ – Tăng I, 55

61.Trong các vị đệ tử nam cư sĩ của Ta, này các Tỷ-
kheo, đã quy y đầu tiên, tối thắng là các người
buôn bán Tapassu Bhallikà.
62.Trong các vị đệ tử nam cư sĩ của Ta... những vị bố
thí, tối thắng là gia chủ Sudatta Anàthapindika.
63.Trong các vị đệ tử... thuyết pháp, tối thắng là
Citta Macchikasandika.
64.Trong các vị đệ tử... nhiếp phục một hội chúng
nhờ Bốn nhiếp pháp, tối thắng là Hatthaka
Alavaka.
65.Trong các vị đệ tử... bố thí các món ăn thượng vị,
tối thắng là Mahànàma Sakka.
66.Trong các vị đệ tử... bố thí các món đồ khả ý, tối
thắng là gia chủ Ugga Vesàlika.

NAM CƯ SĨ                                          214

67.Trong các vị đệ tử... hộ trì Tăng chúng, tối thắng
là gia chủ Hatthigàmaka Uggàta.
68.Trong các vị đệ tử... có lòng tịnh tín bất động, tối
thắng là Sùra Ambattha.
69.Trong các vị đệ tử... được dân chúng kính mến,
tối thắng là Jivaka Komàrabhacca.
70.Trong các vị đệ tử nam cư sĩ của Ta, nói chuyện
một cách thân mật, này các Tỷ-kheo, tối thắng là
gia chủ Nakulapità.

NAM CƯ SĨ                                            215

34      Đệ nhất Nói chuyện một cách thân mật - Kinh NAM CƯ SĨ - Tăng I, 55

NAM CƯ SĨ – Tăng I, 55

71.Trong các vị đệ tử nam cư sĩ của Ta, này các Tỷ-
kheo, đã quy y đầu tiên, tối thắng là các người
buôn bán Tapassu Bhallikà.
72.Trong các vị đệ tử nam cư sĩ của Ta... những vị bố
thí, tối thắng là gia chủ Sudatta Anàthapindika.
73.Trong các vị đệ tử... thuyết pháp, tối thắng là
Citta Macchikasandika.
74.Trong các vị đệ tử... nhiếp phục một hội chúng
nhờ Bốn nhiếp pháp, tối thắng là Hatthaka
Alavaka.
75.Trong các vị đệ tử... bố thí các món ăn thượng vị,
tối thắng là Mahànàma Sakka.
76.Trong các vị đệ tử... bố thí các món đồ khả ý, tối
thắng là gia chủ Ugga Vesàlika.

NAM CƯ SĨ                                          216

77.Trong các vị đệ tử... hộ trì Tăng chúng, tối thắng
là gia chủ Hatthigàmaka Uggàta.
78.Trong các vị đệ tử... có lòng tịnh tín bất động, tối
thắng là Sùra Ambattha.
79.Trong các vị đệ tử... được dân chúng kính mến,
tối thắng là Jivaka Komàrabhacca.
80.Trong các vị đệ tử nam cư sĩ của Ta, nói chuyện
một cách thân mật, này các Tỷ-kheo, tối thắng là
gia chủ Nakulapità.

NAM CƯ SĨ                                            217

35    Kinh SÌHA – Tăng III, 385

SÌHA –Tăng III, 385

1. Như vầy tôi nghe:

Một thời Thế Tôn trú ở Vesali, tại Đại Lâm, ở ngôi
nhà có nóc nhọn. Rồi tướng quân Sìha đi đến Thế
Tôn, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống
một bên. Ngồi xuống một bên, tướng quân Sìha bạch
Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, Thế Tôn có thể nêu rõ kết quả hiện tại của sự bố thí?

2. - Này Sìha, ở đây Ta sẽ hỏi Ông. Ông kham nhẫn như thế nào, hãy trả lời như vậy.

- Ông nghĩ thế nào, này Sìha, ở đây có hai người:
một người không có lòng tin, xan tham, keo kiệt, ác
khẩu; một người có lòng tin là người thí chủ, ưa thích
không chấp thủ, nghĩ thế nào, này Sìha, các vị A-la-
hán có lòng từ mẫn, sẽ có lòng từ mẫn với ai trước,
với người không có lòng tin, xan tham, keo kiệt, ác
khẩu hay với người có lòng tin, là người chí thủ,
không có chấp thủ?

NAM CƯ SĨ                                           218

- Bạch Thế Tôn, hạng người không có lòng tin, xan
tham, keo kiệt, ác khẩu, làm sao các vị A-la-hán có
lòng từ mẫn, sẽ có lòng từ mẫn với hạng người này
trước được. Và bạch Thế Tôn, người nào có lòng tin,
là người thí chủ, không có chấp thủ, các vị A-la-hán
có lòng từ mẫn, sẽ có lòng từ mẫn với hạng người
này trước.

3. - Ông nghĩ thế nào, này Sìha, các vị A-la-hán đi
đến thăm, có thể đến thăm ai trước, hạng người
không có lòng tin, xan tham, keo kiết, ác khẩu, hay
hạng người có lòng tin, là người thí chủ, ưa thích
không chấp thủ?

- Bạch Thế Tôn, hạng người không có lòng tin, xan
tham, keo kiết, ác khẩu, làm sao các vị A-la-hán đi
đến thăm, có thể đến thăm trước được? Và bạch Thế
Tôn, hạng người có lòng tin, là người thí chủ, không
có chấp thủ, các vị A-la-hán đi đến thăm sẽ đi đến
hạng người này trước.

4. - Ông nghĩ thế nào, này Sìha, các vị A-la-hán thọ
lãnh đồ ăn khất thực, có thể thọ lãnh của ai trước,
hạng người không có lòng tin, xan tham, keo kiết, ác
khẩu hay hạng người có lòng tin, là người thí chủ,
ưa thích không chấp thủ?

NAM CƯ SĨ                                         219

- Bạch Thế Tôn, hạng người không có lòng tin, xan tham, keo kiết, ác khẩu làm sao các vị A-la-hán thọ lãnh, có thể thọ lãnh của hạng người ấy trước được? Và bạch Thế Tôn, hạng người có lòng tin, là người thí chủ, ưa thích không chấp thủ, các vị A-la-hán có thể thọ lãnh của hạng người này trước.

5. - Ông nghĩ thế nào, này Sìha, các vị A-la-hán thuyết pháp cho ai trước, hạng người không có lòng tin, xan tham, keo kiết, ác khẩu hay hạng người có lòng tin, là người thí chủ, ưa thích không chấp thủ?

- Bạch Thế Tôn, hạng người không có lòng tin, xan
tham, keo kiết, ác khẩu làm sao các vị A-la-hán
thuyết pháp sẽ thuyết pháp cho hạng người ấy trước
được? Và bạch Thế Tôn, hạng người có lòng tin, là
người thí chủ, ưa thích không chấp thủ, các vị A-la-
hán thuyết pháp có thể thuyết pháp cho hạng người
này trước.

6. - Ông nghĩ thế nào, này Sìha, danh tiếng tốt đẹp
của ai được truyền rộng ra, hạng người không có
lòng tin, xan tham, keo kiết, ác khẩu hay hạng người
có lòng tin, là người thí chủ, ưa thích không chấp
thủ?

- Bạch Thế Tôn, hạng người không có lòng tin, xan tham, keo kiết, ác khẩu làm sao danh tiếng tốt đẹp

NAM CƯ SĨ                                         220

của hạng người ấy được truyền rộng ra? Bạch Thế
Tôn, hạng người có lòng tin, là người thí chủ, ưa
thích không chấp thủ, danh tiếng tốt đẹp của hạng
người này có thể được truyền rộng ra.

7. - Ông nghĩ thế nào, này Sìha, ai đi đến bất cứ hội
chúng nào, hoặc hội chúng Sát-đế-ly, hoặc hội chúng
Bà-la-môn, hoặc hội chúng Gia chủ, hoặc hội chúng
Sa-môn, đi đến không sợ hãi, không rụt rè, hạng
người không có lòng tin, xan tham, keo kiết, ác khẩu
hay hạng người có lòng tin, là người thí chủ, ưa thích
không chấp thủ?

- Bạch Thế Tôn, hạng người không có lòng tin, xan
tham, keo kiết, ác khẩu làm sao hạng người ấy đi đến
bất cứ hội chúng nào, hoặc hội chúng Sát-đế-ly, hoặc
hội chúng Bà-la-môn, hoặc hội chúng Gia chủ, hoặc
hội chúng Sa-môn, đi đến không sợ hãi, không rụt rè
được? Bạch Thế Tôn, hạng người có lòng tin, là
người thí chủ, ưa thích không chấp thủ, hạng người
ấy đi đến bất cứ hội chúng nào, hoặc hội chúng Sát-
đế-ly, hoặc hội chúng Bà-la-môn, hoặc hội chúng
Gia chủ, hoặc hội chúng Sa-môn, đi đến không sợ
hãi, không rụt rè.

8. - Ông nghĩ thế nào, này Sìha, sau khi thân hoại mạng chung, ai có thể sanh lên thiện thú, thiên giới, cõi đời này, hạng người không có lòng tin, xan tham,

NAM CƯ SĨ                                           221

keo kiết, ác khẩu hay hạng người có lòng tin, là người thí chủ, ưa thích không chấp thủ?

- Bạch Thế Tôn, hạng người không có lòng tin, xan
tham, keo kiết, ác khẩu làm sao hạng người ấy, sau
khi thân hoại mạng chung, ai có thể sanh lên thiện
thú, thiên giới, cõi đời này? Bạch Thế Tôn, hạng
người có lòng tin, là người thí chủ, ưa thích không
chấp thủ, hạng người này, sau khi thân hoại mạng
chung, ai có thể sanh lên thiện thú, thiên giới, cõi đời
này.

9. Bạch Thế Tôn, sáu kết quả hiện tại của bố thí này được Thế Tôn tuyên bố không phải vì họ, con đi đến lòng tin đối với Thế Tôn. Con biết họ.

- Bạch Thế Tôn, con là người bố thí, là người thí
chủ. Các vị A-la-hán có lòng từ mẫn, có lòng từ
mẫn với con trước.
- Bạch Thế Tôn, con là người bố thí, là người thí
chủ. Các vị A-la-hán có đi đến thăm, đi đến thăm
con trước.
- Bạch Thế Tôn, con là người bố thí, là người thí
chủ. Các vị A-la-hán có nhận lãnh đồ ăn khất thực,
nhận lãnh của con trước.

NAM CƯ SĨ                                             222

- Bạch Thế Tôn, con là người bố thí, là người thí
chủ. Các vị A-la-hán có thuyết pháp, thuyết pháp
cho con trước.
- Bạch Thế Tôn, con là người bố thí, là người thí
chủ, tiếng đồn tốt đẹp về con được truyền rộng ra:
"Tướng quân Sìha là người bố thí, là người hành
động, là người ủng hộ chúng Tăng".
- Bạch Thế Tôn, con là người bố thí, là người thí
chủ; con đi đến hội chứng nào, hoặc hội chúng
Sát-đế-ly, hoặc hội chúng Bà-la-môn, hoặc hội
chúng Gia chủ, hoặc hội chúng Sa-môn, đi đến
không sợ hãi, không rụt rè.

 Bạch Thế Tôn, sáu kết quả hiện tại của bố thí này được Thế Tôn tuyên bố, không phải vì họ, con đi đến lòng tin đối với Thế Tôn. Con biết họ.

 Nhưng bạch Thế Tôn, Thế Tôn đã nói về con như
sau: "Sìha là người bố thí, là thí chủ, sau khi thân
hoại mạng chung, được sanh lên thiện thú, thiên
giới, cõi đời này". Con không biết vấn đề này, ở
đây, con đi đến lòng tin nơi Thế Tôn.

- Như vậy là phải, này Sìha! Như vậy là phải, này
Sìha! Sìha là người bố thí, là người thí chủ, sau khi
thân hoại mạng chung, được sanh lên thiện thú, thiên
giới, cõi đời này.

NAM CƯ SĨ                                           223

NAM CƯ SĨ   224

36    Kinh TƯỚNG QUÂN SÌHA – Tăng III, 529

TƯỚNG QUÂN SÌHA –Tăng III, 529

1. Một thời, Thế Tôn trú ở Vesàli (Tỳ-xá-ly), tại
Mahàvana (Đại Lâm), ở Kùtàgàrasàla (ngôi nhà có
nóc nhọn). Lúc bấy giờ rất nhiều vị Licchavi là các
bậc có danh tiếng, ngồi tụ họp ở hội trường, dùng
nhiều phương tiện tán thán Phật, tán thán pháp, tán
thán chúng Tăng.

2. Lúc bấy giờ tướng quân Sìha là đệ tử của Niganthà
ngồi trong hội chúng ấy. Rồi tướng quân Sìha suy
nghĩ như sau: "Không nghi ngờ gì nữa, Thế Tôn ấy
là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, vì rằng nhiều vị
Licchavi này có danh tiếng, có danh tiếng ngồi tụ họp
ở hội trường, dùng nhiều phương tiện tán thán Phật,
tán thán pháp, tán thán chúng Tăng. Vậy ta hãy đi
đến yết kiến vị Thế Tôn ấy, bậc A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác.

3. Rồi tướng quân Sìha đi đến Niganthà Nàtaputta, sau khi đến, thưa với Niganthà Nàtaputta:

- Thưa Tôn giả, tôi muốn đi đến yết kiến Sa-môn Gotama.

NAM CƯ SĨ                                          225

- Này Sìha, sao Ông chủ trương hành động lại đi đến
yết kiến Sa-môn Gotama, người chủ trương không
hành động? Này Sìha, Sa-môn Gotama chủ trương
không hành động, thuyết pháp không hành động và
huấn luyện các đệ tử như vậy. Rồi tướng quân Sìha,
ý muốn đi đến yết kiến Thế Tôn bị dập tắt.

4. Lần thứ hai, rất nhiều vị Licchavi là các bậc có
danh tiếng, có danh tiếng, ngồi tụ họp ở hội trường,
dùng nhiều phương tiện tán thán Phật, tán thán pháp,
tán thán chúng Tăng. Lần thứ hai, tướng quân Sìha
suy nghĩ như sau: "Không nghi ngờ gì nữa, Thế Tôn
ấy là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, vì rằng nhiều
vị Licchavi này có danh tiếng, có danh tiếng ngồi tụ
họp ở hội trường, dùng nhiều phương tiện tán thán
Phật, tán thán pháp, tán thán chúng Tăng. Vậy ta hãy
đi đến yết kiến vị Thế Tôn ấy, bậc A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác.

Rồi tướng quân Sìha đi đến Niganthà, Nàtaputta, sau khi đến, thưa với Niganthà Nàtaputta:

- Thưa Tôn giả, tôi muốn đi đến yết kiến Sa-môn Gotama.

- Này Sìha, sao Ông chủ trương hành động lại đi đến yết kiến Sa-môn Gotama, người chủ trương không hành động? Này Sìha, Sa-môn Gotama chủ trương

NAM CƯ SĨ                                         226

không hành động, thuyết pháp không hành động và
huấn luyện các đệ tử như vậy. Rồi tướng quân Sìha,
lần thứ hai, ý muốn đi đến yết kiến Thế Tôn bị dập
tắt.

5. Lần thứ ba, rất nhiều vị Licchavi là các bậc có
danh tiếng, có danh tiếng, ngồi tụ họp ở hội trường,
dùng nhiều phương tiện tán thán Phật, tán thán pháp,
tán thán chúng Tăng. Lần thứ ba, tướng quân Sìha
suy nghĩ như sau: "Không nghi ngờ gì nữa, Thế Tôn
ấy là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, vì rằng nhiều
vị Licchavi này có danh tiếng, có danh tiếng ngồi tụ
họp ở hội trường, dùng nhiều phương tiện tán thán
Phật, tán thán pháp, tán thán chúng Tăng. Các
Niganthà sẽ làm gì được cho ta, nếu họ được hỏi ý
kiến hay không hỏi ý kiến. Vậy ta không hỏi ý kiến
Niganthà, đi đến yết kiến vị Thế Tôn ấy, bậc A-la-
hán, Chánh Đẳng Giác.

Rồi tướng quân Sìha, vào giữa trưa với khoảng năm
trăm cỗ xe, đi khỏi Vesàli để yết kiến Thế Tôn. Đi xe
cho đến đoạn đất còn đi xe được, rồi xuống xe đi bộ
vào trong khu vườn. Rồi tướng quân Sìha đi đến Thế
Tôn; sau khi đến đảnh lễ Thế Tôn, rồi ngồi xuống
một bên. Ngồi xuống một bên, tướng quân Sìha bạch
Thế Tôn:

NAM CƯ SĨ                                          227

- Bạch Thế Tôn, con có được nghe: "Sa-môn Gotama chủ trương không hành động, thuyết pháp về không hành động và huấn luyện các đệ tử như vậy".

Bạch Thế Tôn, họ nói như sau: " Sa-môn Gotama chủ trương không hành động, thuyết pháp về không hành động và huấn luyện các đệ tử như vậy". Bạch Thế Tôn, họ nói về Thế Tôn như vậy, họ có xuyên tạc Thế Tôn với điều không thật chăng? Và họ trả lời có thuận pháp với pháp không, và những ai như pháp thuyết đúng pháp không có lý do để chỉ trích? Bạch Thế Tôn, chúng con không muốn xuyên tạc Thế Tôn.

6. - Này Sìha, có pháp môn, do pháp môn ấy, nếu nói
một cách chơn chánh về Ta, có thể nói: "Sa-môn
Gotama chủ trương không hành động, thuyết pháp
về không hành động và huấn luyện các đệ tử như
vậy".

Này Sìha, có pháp môn, do pháp môn ấy, nếu nói
một cách chơn chánh về Ta, có thể nói: "Sa-môn
Gotama chủ trương hành động, thuyết pháp về hành
động và huấn luyện các đệ tử như vậy".

Này Sìha, có pháp môn, do pháp môn ấy, nếu nói
một cách chơn chánh về Ta, có thể nói: " Sa-môn
Gotama chủ trương đoạn diệt, thuyết pháp về đoạn
diệt và huấn luyện các đệ tử như vậy".

NAM CƯ SĨ                                        228

Này Sìha, có pháp môn, do pháp môn ấy, nếu nói
một cách chơn chánh về Ta, có thể nói: " Sa-môn
Gotama là người nhàm chán, thuyết pháp về nhàm
chán và huấn luyện các đệ tử như vậy".

Này Sìha, có pháp môn, do pháp môn ấy, nếu nói
một cách chơn chánh về Ta, có thể nói: " Sa-môn
Gotama là người chủ trương hư vô, thuyết pháp về
hư vô và huấn luyện các đệ tử như vậy".

Này Sìha, có pháp môn, do pháp môn ấy, nếu nói
một cách chơn chánh về Ta, có thể nói: " Sa-môn
Gotama là người khổ hạnh, thuyết pháp về khổ hạnh
và huấn luyện các đệ tử như vậy".

Này Sìha, có pháp môn, do pháp môn ấy, nếu nói
một cách chơn chánh về Ta, có thể nói: " Sa-môn
Gotama là người chủ trương không nhập thai, thuyết
pháp về không nhập thai và huấn luyện các đệ tử như
vậy".

Này Sìha, có pháp môn, do pháp môn ấy, nếu nói
một cách chơn chánh về Ta, có thể nói: "Sa-môn
Gotama là người an ủi, thuyết pháp an ủi và huấn
luyện các đệ tử như vậy".

7. Và này Sìha, thế nào là pháp môn, do pháp môn ấy, nếu nói một cách chơn chánh về Ta, có thể nói:

NAM CƯ SĨ                                        229

"Sa-môn Gotama chủ trương không hành động, thuyết pháp về không hành động và huấn luyện các đệ tử như vậy"?

Này Sìha, Ta tuyên bố về không hành động đối với
thân làm ác, miệng nói ác, và ý nghĩ ác. Ta tuyên bố
về không hành động đối với các pháp ác, bất thiện.
Này Sìha, đây là pháp môn, do pháp môn ấy, nếu nói
một cách chơn chánh về Ta, có thể nói: " Sa-môn
Gotama chủ trương không hành động, thuyết pháp
về không hành động và huấn luyện các đệ tử như
vậy".

-Và này Sìha, thế nào là pháp môn, do pháp môn ấy, nếu nói một cách chơn chánh về Ta, có thể nói: " Sa- môn Gotama chủ trương hành động, thuyết pháp về hành động và huấn luyện các đệ tử như vậy"?

Này Sìha, Ta tuyên bố về hành động đối với thân làm
lành, miệng nói lành, và ý nghĩ lành. Ta tuyên bố về
hành động đối với các thiện pháp. Này Sìha, đây là
pháp môn, do pháp môn ấy, nếu nói một cách chơn
chánh về Ta, có thể nói: " Sa-môn Gotama chủ
trương hành động, thuyết pháp về hành động và huấn
luyện các đệ tử như vậy".

-Và này Sìha, thế nào là pháp môn, do pháp môn ấy, nếu nói một cách chơn chánh về Ta, có thể nói: " Sa-

NAM CƯ SĨ                                         230

môn Gotama chủ trương đoạn diệt, thuyết pháp về đoạn diệt và huấn luyện các đệ tử như vậy"?

Này Sìha, Ta tuyên bố về đoạn diệt tham, sân, si. Ta tuyên bố về đoạn diệt đối với các pháp ác, bất thiện. Này Sìha, đây là pháp môn, với pháp môn ấy nếu nói một cách chơn chánh về Ta, có thể nói: " Sa-môn Gotama chủ trương đoạn diệt, thuyết pháp về đoạn diệt và huấn luyện các đệ tử như vậy".

-Và này Sìhà, thế nào là pháp môn, do pháp môn ấy,
nếu nói một cách chơn chánh về Ta, có thể nói: " Sa-
môn Gotama là người nhàm chán, thuyết pháp về
nhàm chán và huấn luyện các đệ tử như vậy"?

Này Sìha, Ta nhàm chán đối với thân làm ác, miệng
nói ác, và ý nghĩ ác. Ta nhàm chán đối với sự thành
tựu các pháp ác, bất thiện. Này Sìhà, đây là pháp
môn, do pháp môn ấy, nếu nói một cách chơn chánh
về Ta, có thể nói: " Sa-môn Gotama là người nhàn
chán, thuyết pháp về nhàm chán và huấn luyện các
đệ tử như vậy".

-Và này Sìhà, thế nào là pháp môn do pháp môn ấy, nếu nói một cách chơn chánh về Ta, có thể nói: " Sa- môn Gotama là người chủ trương hư vô, thuyết pháp về hư vô và huấn luyện các đệ tử như vậy"?

NAM CƯ SĨ                                          231

Này Sìha, Ta thuyết pháp để hư vô tham, sân, si. Ta
thuyết pháp để hư vô các pháp ác bất thiện. Này Sìha,
đây là pháp môn, do pháp môn ấy, nếu nói một cách
chơn chánh về Ta, có thể nói: " Sa-môn Gotama là
người chủ trương hư vô, thuyết pháp về hư vô và
huấn luyện các đệ tử như vậy".

-Và này Sìhà, thế nào là pháp môn, do pháp môn ấy,
nếu nói một cách chơn chánh về Ta, có thể nói: " Sa-
môn Gotama là người khổ hạnh, thuyết pháp khổ
hạnh và huấn luyện các đệ tử như vậy"?

Này Sìha, Ta tuyên bố cần phải khổ hạnh các pháp ác bất thiện, kể cả thân làm ác, miệng nói ác, ý nghĩ ác. Này Sìha, với ai, pháp ác bất thiện, thân làm ác, miệng nói ác, ý nghĩ ác, được tu khổ hạnh, được đoạn tận, được chắt đứt từ gốc rễ, được làm cho như thân cây tala, được làm cho không thể tái sanh, được làm cho không thể sanh khởi trong tương lai, Ta tuyên bố người ấy là người khổ hạnh. Này Sìha, đối với Như Lai, các pháp ác, bất thiện cần phải khổ hạnh này đã được đoạn tận chúng, chặt đứt từ gốc rễ, làm cho như thân cây tala, làm cho không thể tái sanh, làm cho không thể sanh khởi trong tương lai. Này Sìha, đây là pháp môn, do pháp môn ấy, nếu nói một cách chơn chánh về Ta, có thể nói: "Sa-môn Gotama là

NAM CƯ SĨ                                          232

người khổ hạnh, thuyết pháp khổ hạnh và huấn luyện các đệ tử như vậy".

-Và này Sìha, thế nào là pháp môn, do pháp môn ấy,
nếu nói một cách chơn chánh về Ta, có thể nói: " Sa-
môn Gotama là người chủ trương không nhập thai,
thuyết pháp về không nhập thai và huấn luyện các đệ
tử như vậy"?

Này Sìha, với ai đã đoạn tận sự nhập thai trong tương lai, sự tái sanh, cắt đứt tận gốc rễ, làm cho như thân cây tala, làm cho không thể tái sanh, làm cho không thể sanh khởi trong tương lai. Ta tuyên bố người ấy là người chủ trương không nhập thai. Này Sìha, Như Lai đã đoạn tận sự nhập thai trong tương lai, sự tái sanh, cắt đứt tận gốc rễ, làm cho như thân cây tala, làm cho không thể tái sanh, làm cho không thể sanh khởi trong tương lai. Này Sìha, đây là pháp môn, do pháp môn ấy, nếu nói một cách chơn chánh về Ta, có thể nói: " Sa-môn Gotama là người chủ trương không nhập thai, thuyết pháp về không nhập thai và huấn luyện các đệ tử như vậy".

-Và này Sìha, thế nào là pháp môn, do pháp môn ấy,
nếu nói một cách chơn chánh về Ta, có thể nói: "Sa-
môn Gotama là người an ủi, thuyết pháp an ủi và
huấn luyện các đệ tử như vậy"?

NAM CƯ SĨ                                           233

Này Sìha, Ta là người an ủi với tối thượng an ủi, Ta
thuyết pháp về an ủi, Ta huấn luyện các đệ tử như
vậy. Này Sìha, đây là pháp môn, với pháp môn ấy,
nếu nói một cách chơn chánh về ta, có thể nói: "Sa-
môn Gotama là người an ủi, thuyết pháp an ủi và
huấn luyện các đệ tử như vậy".

8. Khi được nói như vậy, tướng quân Sìha bạch Thế Tôn:

- Thật vi diệu thay! Bạch Thế Tôn!

Thật vi diệu thay! Bạch Thế Tôn! Như người dựng
đứng lại những gì bị quăng ngã xuống, phơi bày ra
những gì bị che kín, chỉ đường cho kẻ bị lạc hướng,
đem đèn sáng vào trong bóng tối để những ai có mắt
có thể thấy sắc. Cũng vậy, Chánh pháp đã được Tôn
giả Gotama dùng nhiều phương tiện trình bày, giải
thích. Vậy nay con xin quy y Thế Tôn, quy y pháp,
quy y chúng Tỷ-kheo Tăng. Mong Thế Tôn nhận con
làm đệ tử cư sĩ, từ nay cho đến mạng chung, con trọn
đời quy ngưỡng.

- Này Sìha, hãy chín chắn suy tư, hãy chín chắn suy tư là tốt đẹp với những người trứ danh như Ông.

- Bạch Thế Tôn, con càng bội phần hoan hỷ, bội phần thỏa mãn với những lời Thế Tôn nói với con: " Này

NAM CƯ SĨ                                         234

Sìha, hãy chín chắn suy tư, hãy chín chắn suy tư là tốt đẹp với những người trứ danh như Ông". Bạch Thế Tôn, nếu các ngoại đạo được con làm đệ tử, họ sẽ trương cờ lên và tuyên bố: "Tướng quân Sìha đã trở thành đệ tử của chúng tôi". Nhưng Thế Tôn lại nói với con: "Này Sìha, hãy chín chắn suy tư, hãy chín chắn suy tư là tốt đẹp với những người trứ danh như Ông. Bạch Thế Tôn, lần thứ hai con xin quy y Thế Tôn, quy y pháp, quy y chúng Tỷ-kheo Tăng. Mong Thế Tôn nhận con làm đệ tử cư sĩ, từ nay cho đến mạng chung, con trọn đời quy ngưỡng.

- Này Sìha, đã từ lâu gia đình Ông như là giếng nước mưa nguồn cho các người Niganthà. Hãy cúng dường những món ăn cho những ai đến với Ông.

- Bạch Thế Tôn, con lại bội phần hoan hỷ, bội phần thỏa mãn với những lời Thế Tôn nói với con: " Này Sìha, đã từ lâu gia đình Ông như là giếng nước mưa nguồn cho các người Niganthà. hãy cúng dường những món ăn cho những ai đến với Ông". Bạch Thế Tôn, con nghe như sau, Sa-môn Gotama nói: "Chỉ bố thí cho Ta, chớ bố thí cho các người khác. Chỉ bố thí cho đệ tử Ta, chớ bố thí cho đệ tử các người khác. Chỉ bố thí cho Ta mới có phước lớn, bố thí cho những người khác không có phước lớn. Chỉ bố thí cho đệ tử Ta mới có phước lớn, bố thí cho đệ tử những người

NAM CƯ SĨ                                          235

khác không có phước lớn". Nhưng Thế Tôn lại khuyến khích con bố thí cho Niganthà.

Bạch Thế Tôn, và chúng con ở đây sẽ biết thời nên
làm. Bạch Thế Tôn, lần thứ ba con xin quy y Thế
Tôn, quy y pháp, quy y chúng Tỷ-kheo Tăng. Mong
Thế Tôn nhận con làm đệ tử cư sĩ, từ nay cho đến
mạng chung, con trọn đời quy ngưỡng.

9. Rồi Thế Tôn thuận thứ thuyết pháp cho tướng quân Sìha, tức là thuyết về bố thí, thuyết về giới, thuyết về các cõi Trời, trình bày sự nguy hiểm, sự hạ liệt, sự nhiễm ô của các dục, những lợi ích của xuất ly. Khi Thế Tôn biết tướng quân Sìha, tâm đã sẵn sàng, tâm đã nhu thuận, tâm không triền cái, tâm được phấn khởi, tâm được hoan hỷ, Ngài mới thuyết những pháp được chư Phật tán dương đề cao: "Khổ, Tập, Diệt, Đạo". Cũng như một tấm vải thuần bạch, các chấm đen được gột rửa, rất dễ thấm màu nhuộm. Cũng vậy, chính tại chỗ ngồi ấy, pháp nhãn xa trần ly cấu khởi lên với tướng quân Sìha: "Phàm pháp gì được khởi lên, tất cả pháp ấy đều bị tiêu diệt".

10. Rồi tướng quân Sìha thấy pháp, chứng pháp, biết
pháp, thể nhập vào pháp, nghi ngờ vượt qua, do dự
trừ diệt, đạt được vô sở úy, không y cứ người khác
đối với các pháp của bậc Đạo Sư. (Tướng quân Sìha)
bạch Thế Tôn:

NAM CƯ SĨ                                          236

- Bạch Thế Tôn, Thế Tôn hãy nhận lời mời của con, ngày mai tới dùng cơm với chúng Tỷ-kheo.

Thế Tôn im lặng nhận lời. Rồi tướng quân Sìha biết
được Thế Tôn đã nhận lời, từ chỗ ngồi đứng dậy,
đảnh lễ Thế Tôn, thân bên hữu hướng về Ngài rồi đi
ra.

Rồi tướng quân cho gọi một người: Này người kia, hãy tìm cho thịt tươi.

Rồi tướng quân Sìha, sau đêm ấy tại trú xứ của mình,
cho soạn các món ăn thượng vị, loại cứng và mềm,
rồi cho người tới báo tin với Thế Tôn: "Bạch Thế
Tôn, nay đã đến thời. Tại trú xứ của tướng quân Sìha,
món ăn đã sẵng sàng".

11. Rồi Thế Tôn, vào buổi sáng, đắp y, cầm y bát, đến trú xứ của tướng quân Sìha; sau khi đến, ngồi xuống một chỗ đã soạn sẵn, với chúng Tỷ-kheo.

Lúc bấy giờ nhiều người Niganthà ở Vesàli, từ
đường lớn này đến đường lớn khác, từ đường hẻm
này đến đường hẻm khác, múa tay la lớn: "Hôm nay,
tướng quân Sìha đã giết một con thú lớn, và một bữa
cơm được soạn cho Sa-môn Gotama, và Sa-môn tuy
biết vậy, vẫn ăn món thịt được sửa soạn, do duyên vì
mình được sửa soạn ra".

NAM CƯ SĨ                                          237

Rồi một người đi đến tướng quân Sìha, sau khi đến,
nói nhỏ vào tai tướng quân Sìha,: "Thưa Tôn giả, Tôn
giả có biết chăng? Nhiều Niganthà ở Vesàli, từ
đường lớn này đến đường lớn khác, từ đường hẻm
này đến đường hẻm khác, múa tay la lớn: "Hôm nay,
tướng quân Sìha đã giết một con thú lớn, và một bữa
cơm được soạn cho Sa-môn Gotama, và Sa-môn tuy
biết vậy, vẫn ăn món thịt được sửa soạn, do duyên vì
mình được sửa soạn ra".

- Thôi vừa rồi, này bạn. Đã lâu rồi, các Tôn giả ấy
muốn chỉ trích Phật, muốn chỉ trích Pháp, muốn chỉ
trích các chúng Tăng. Nhưng các Tôn giả ấy không
làm hại gì được Thế Tôn với những lời xuyên tạc
không có thật, trống rỗng, láo khoét. Và chúng ta
không vì sinh mạng lại cố ý sát hại sinh mạng của
loài hữu tình.

12. Rồi tướng quân Sìha tự tay mình hầu hạ và làm cho thỏa mãn chúng Tỷ-kheo với đức Phật và người cầm đầu các món ăn thượng vị, loại cứng và mềm.

Rồi tướng quân Sìha, sau khi biết Thế Tôn ăn đã xong, bàn tay đã rời khỏi bát, liền ngồi xuống một bên, và Thế Tôn với bài pháp thoại thuyết giảng cho tướng quân Sìha, khích lệ, làm cho phấn khởi, làm cho hoan hỷ, rồi từ chỗ ngồi đứng dậy ra đi.

NAM CƯ SĨ                                         238

NAM CƯ SĨ   239

37    Kinh ĐẠI TƯỚNG SÌHA – Tăng II, 362

ĐẠI TƯỚNG SÌHA – Tăng II, 362

1. Một thời, Thế Tôn ở Vesàlì, tại Đại Lâm ở giảng
đường có nóc nhọn. Rồi tướng quân Sìha đi đến thế
Tôn, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống
một bên. Ngồi xuống một bên, tướng quân Sìha bạch
Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, Thế Tôn có thể trình bày cho con về quả thiết thực hiện tại của bố thí?

Thế Tôn đáp:

2. - Có thể được, này Sìha! Người bố thí, này Sìha,
người thí chủ được quần chúng ái mộ và ưa thích.
Này Sìha, người bố thí, người thí chủ được quần
chúng ái mộ và ưa thích, đây quả bố thí thiết thực
hiện tại.

3. Lại nữa, này Sìha! Bậc thiện, bậc Chân nhân thân
cận người bố thí, người thí chủ. Này Sìha, bậc Thiện,
bậc Chân nhân, thân cận người bố thí, người bố thí,
người thí chủ. Này Sìha, đây là quả bố thí thiết thực
hiện tại.

NAM CƯ SĨ                                          240

4. Lại nữa, này Sìha! Người bố thí, người thí chủ được tiếng đồn tốt đẹp truyền đi. Này Sìha, người bố thí, người thí chủ được tiếng đồn tốt đẹp truyền đi. Này Sìha, đây là quả bố thí thiết thực hiện tại.

5. Lại nữa, này Sìha, người bố thí, người thí chủ đi
đến hội chúng nào, hoặc hội chúng Sát-đế-ly, hoặc
hội chúng Bà-la-môn, hoặc hội chúng gia chủ, hoặc
hội chúng Sa-môn. Vị ấy đi đến với tự tín, không có
do dự hoang mang. Này Sìha, người bố thí, người thí
chủ đi đến hội chúng Bà-la-môn, hoặc hội chúng gia
chủ, hoặc hội chúng Sa-môn; vị ấy đi đến với tự tín,
không có do dự hoang mang. Này Sìha, đây là quả
bố thí thiết thực hiện tại.

6. Lại nữa, Sìha! Người bố thí, người thí chủ, sau khi thân hoại mạng chung được sanh lên cõi lành, Thiên giới. Người bố thí, người thí chủ, này Sìha, sau khi thân hoại mạng chung, được sanh lên cõi lành, Thiên giới. Này Sìha, đây là quả bố thí thiết thực hiện đại.

7. Được nói vậy, tướng quân Sìha bạch Thế Tôn:

- Bốn quả bố thí thiết thực hiện tại này, bạch Thế Tôn, được Thế Tôn nói đến, con không nhờ chúng đi đến lòng tin Thế Tôn. Con biết được chúng.

NAM CƯ SĨ                                           241

- Bạch Thế Tôn, con là người bố thí, là thí chủ
được quần chúng ái mộ ưa thích.
- Bạch Thế Tôn, con là người bố thí, người thí
chủ được bậc thiện, bậc Chân nhân thân cận với
con.
- Bạch Thế Tôn, con là người bố thí, người thí
chủ. Tiếng đồn tốt đẹp được truyền đi về con:"
Tướng quân Sìha là người bố thí, là người làm
việc, là người hộ trì chúng Tăng."
- Bạch Thế Tôn, con là người bố thí, là người thí
chủ. Con đi đến hội chúng nào, hoặc hội chúng
Sát-đế-ly, hoặc hội chúng Bà-la-môn, hoặc hội
chúng Gia chủ, hoặc hội chúng Sa-môn. Con đi
đến với lòng tự tín, không do dự hoang mang.

Bốn quả bố thí hiện tại này, bạch Thế Tôn, được Thế Tôn nói đến, con không nhờ chúng đi đến lòng tin Thế Tôn. Con biết được chúng.

Nhưng bạch Thế Tôn, khi Thế Tôn nói với con:
"Người bố thí, này Sìha, người thí chủ sau khi thân
hoại mạng chung được sanh lên cõi lành, Thiên
giới." Điều này con không được biết, ở đây con đi
đến lòng tin Thế Tôn.

- Sự kiện là vậy, này Sìha! Sự kiện là vậy, này Sìha! Người bố thí, người thí chủ, sau khi thân hoại mạng chung được sanh lên thiện thú, Thiên giới.

NAM CƯ SĨ                                          242

Người cho được ái mộ,
Được nhiều người thân cận,
Được tiếng đồn tốt đẹp,
Danh xưng được tăng trưởng.
Không hoang mang do dự,
Đi vào giữa hội chúng,
Với tâm đầy tự tín,
Là người không xan tham.

Do vậy người có trí,
Thường thường làm bố thí,
Nhiếp phục uế, xan tham,
Tìm cầu chơn an lạc.
Được an trú lâu ngày,
Trên cõi trời Thập Tam
Họ sống vui hoan hỷ,
Đồng bạn với chư Thiên.

Sanh duyên đã làm xong
Thiện hạnh đã làm xong,
Mệnh chung sanh chư Thiên,
Được sống và thọ hưởng,
Tại rừng Nan-da-na
Tại đấy họ hoan hỷ,
Họ vui thích, thoải mái,
Thọ hưởng năm dục lạc,
Đối với lời thuyết giảng

NAM CƯ SĨ                                 243

Bậc Vô trước Thế Tôn, Các đệ tử Thiện Thệ, Sống hoan hỷ Thiên giới

NAM CƯ SĨ                             244

38      Đệ nhất Bố thí - Kinh NAM CƯ SĨ - Tăng I, 55

NAM CƯ SĨ – Tăng I, 55

81.Trong các vị đệ tử nam cư sĩ của Ta, này các Tỷ-
kheo, đã quy y đầu tiên, tối thắng là các người
buôn bán Tapassu Bhallikà.
82.Trong các vị đệ tử nam cư sĩ của Ta... những vị bố
thí, tối thắng là gia chủ Sudatta Anàthapindika.
83.Trong các vị đệ tử... thuyết pháp, tối thắng là
Citta Macchikasandika.
84.Trong các vị đệ tử... nhiếp phục một hội chúng
nhờ Bốn nhiếp pháp, tối thắng là Hatthaka
Alavaka.
85.Trong các vị đệ tử... bố thí các món ăn thượng vị,
tối thắng là Mahànàma Sakka.
86.Trong các vị đệ tử... bố thí các món đồ khả ý, tối
thắng là gia chủ Ugga Vesàlika.

NAM CƯ SĨ                                          245

87.Trong các vị đệ tử... hộ trì Tăng chúng, tối thắng
là gia chủ Hatthigàmaka Uggàta.
88.Trong các vị đệ tử... có lòng tịnh tín bất động, tối
thắng là Sùra Ambattha.
89.Trong các vị đệ tử... được dân chúng kính mến,
tối thắng là Jivaka Komàrabhacca.
90.Trong các vị đệ tử nam cư sĩ của Ta, nói chuyện
một cách thân mật, này các Tỷ-kheo, tối thắng là
gia chủ Nakulapità.

NAM CƯ SĨ                                            246

39      Đệ nhất Có lòng tịnh tín bất động - Kinh NAM CƯ SĨ - Tăng I, 55

NAM CƯ SĨ – Tăng I, 55

91.Trong các vị đệ tử nam cư sĩ của Ta, này các Tỷ-
kheo, đã quy y đầu tiên, tối thắng là các người
buôn bán Tapassu Bhallikà.
92.Trong các vị đệ tử nam cư sĩ của Ta... những vị bố
thí, tối thắng là gia chủ Sudatta Anàthapindika.
93.Trong các vị đệ tử... thuyết pháp, tối thắng là
Citta Macchikasandika.
94.Trong các vị đệ tử... nhiếp phục một hội chúng
nhờ Bốn nhiếp pháp, tối thắng là Hatthaka
Alavaka.
95.Trong các vị đệ tử... bố thí các món ăn thượng vị,
tối thắng là Mahànàma Sakka.
96.Trong các vị đệ tử... bố thí các món đồ khả ý, tối
thắng là gia chủ Ugga Vesàlika.

NAM CƯ SĨ                                          247

97.Trong các vị đệ tử... hộ trì Tăng chúng, tối thắng
là gia chủ Hatthigàmaka Uggàta.
98.Trong các vị đệ tử... có lòng tịnh tín bất động, tối
thắng là Sùra Ambattha.
99.Trong các vị đệ tử... được dân chúng kính mến,
tối thắng là Jivaka Komàrabhacca.
100.   Trong các vị đệ tử nam cư sĩ của Ta, nói
chuyện một cách thân mật, này các Tỷ-kheo, tối
thắng là gia chủ Nakulapità.

NAM CƯ SĨ                                            248

40      Đệ nhất Quy y đầu tiên - Kinh NAM CƯ SĨ - Tăng I, 55

NAM CƯ SĨ – Tăng I, 55

101.    Trong các vị đệ tử nam cư sĩ của Ta, này các
Tỷ-kheo, đã quy y đầu tiên, tối thắng là các người
buôn bán Tapassu Bhallikà.
102.    Trong các vị đệ tử nam cư sĩ của Ta... những
vị bố thí, tối thắng là gia chủ Sudatta
Anàthapindika.
103.    Trong các vị đệ tử... thuyết pháp, tối thắng là
Citta Macchikasandika.
104.    Trong các vị đệ tử... nhiếp phục một hội
chúng nhờ Bốn nhiếp pháp, tối thắng là
Hatthaka Alavaka.
105.    Trong các vị đệ tử... bố thí các món ăn thượng
vị, tối thắng là Mahànàma Sakka.

NAM CƯ SĨ                                            249

106.   Trong các vị đệ tử... bố thí các món đồ khả ý,
tối thắng là gia chủ Ugga Vesàlika.
107.   Trong các vị đệ tử... hộ trì Tăng chúng, tối
thắng là gia chủ Hatthigàmaka Uggàta.
108.   Trong các vị đệ tử... có lòng tịnh tín bất động,
tối thắng là Sùra Ambattha.
109.   Trong các vị đệ tử... được dân chúng kính
mến, tối thắng là Jivaka Komàrabhacca.
110.   Trong các vị đệ tử nam cư sĩ của Ta, nói
chuyện một cách thân mật, này các Tỷ-kheo, tối
thắng là gia chủ Nakulapità.

NAM CƯ SĨ                                            250

41    8 vi diệu pháp - Kinh UGGA NGƯỜI HATTHIGÀMA – Tăng III, 575

UGGA NGƯỜI HATTHIGÀMA –Tăng III, 575

1. Một thời, Thế Tôn trú ở giữa dân chúng Vajji, tại làng Hatthi. Tại đấy, Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo … (như 21 số 1) … Thế Tôn nói như sau:

2. - Này các Tỷ-kheo, gia chủ Ugga, người Hatthigàma, thành tựu tám pháp vi diệu chưa từng có. Các Thầy hãy thọ trì như vậy.

Thế Tôn nói như vậy. Nói như vậy xong, bậc Thiện Thệ từ chỗ ngồi đứng dậy đi vào tịnh xá.

3. Rồi một Tỷ-kheo đắp y vào buổi sáng, cầm bát y, đi đến trú xá của gia chủ Ugga người Hatthigàma.

4. - Này gia chủ, Thế Tôn có nói rằng: " Gia chủ
Ugga người Hatthigàma này, thành tựu tám pháp vi
diệu chưa từng có". Này gia chủ, thế nào là tám pháp
vi diệu chưa từng có ấy, mà Thế Tôn nói gia chủ là
người được thành tựu?

- Thưa Tôn giả, tôi không biết Thế Tôn đã nói tôi thành tựu tám pháp vi diệu chưa từng có là gì. Nhưng

NAM CƯ SĨ                                         251

thưa Tôn giả, tôi có tám pháp vi diệu chưa từng có này, hãy lắng nghe và khéo tác ý, tôi sẽ nói:

- Vâng, này gia chủ.

Tỷ-kheo ấy vâng đáp gia chủ Ugga người Vesàli. Gia chủ Ugga người Vesàli nói như sau:

5. - Thưa Tôn giả, khi tôi còn vui chơi ở rừng Nàga, lần đầu tiên, tôi thấy Thế Tôn từ đằng xa. Chỉ thấy Thế Tôn thôi, thưa Tôn giả, tâm tôi được tịnh tín, và say rượu được đoạn tận. Thưa Tôn giả, đây là pháp vi diệu chưa từng có thứ nhất, được có ở nơi tôi. Rồi thưa Tôn giả, với tâm tịnh tín ấy, tôi hầu hạ Thế Tôn. Rồi Thế Tôn thuyết pháp thuận thứ cho tôi như thuyết pháp về bố thí, thuyết về giới, thuyết về cõi trời, nói lên sự nguy hại, sự hạ liệt, nhiễm ô của các dục và sự lợi ích của viễn ly.

6. Rồi thưa Tôn giả, với tâm tịnh tín ấy, tôi hầu hạ
Thế Tôn. Thế Tôn thuyết pháp thuận thứ cho tôi,
như thuyết về bố thí, thuyết về giới, thuyết về cõi
Trời, nói đến sự nguy hại, hạ liệt, nhiễm ô của các
dục và sự lợi ích của viễn ly.

Khi Thế Tôn biết tôi tâm đã sẵn sàng, tâm đã nhu thuận, tâm không triền cái, tâm được phấn khởi, tâm

NAM CƯ SĨ                                           252

được hoan hỷ, Thế Tôn mới thuyết những pháp được chư Phật tán dương đề cao: "Khổ, Tập, Diệt, Đạo".

Cũng như một tấm vải thuần bạch, các chấm đen được gột rửa, rất dễ thấm màu nhuộm. Cũng vậy, chính tại chỗ ngồi ấy, pháp nhãn xa trần ly cấu khởi lên nơi tôi: "Phàm pháp gì được tập khởi, tất cả Pháp ấy đều bị đoạn diệt". Rồi thưa Tôn giả, khi tôi thấy pháp, đạt pháp, biết pháp, thể nhập vào pháp, nghi ngờ được vượt qua, do dự trừ diệt, đạt được vô sở úy, không ý cứ người khác đối với pháp bậc Đạo Sư. Tại đấy, tôi quy y Phật, quy y Pháp và chúng Tăng, tôi thọ lãnh năm học pháp về Phạm hạnh. Thưa Tôn giả, đây là pháp vi diệu thứ hai, được có ở nơi tôi.

7. Thưa Tôn giả, tôi có bốn vợ đều còn trẻ tuổi. Rồi tôi đi đến các người vợ ấy; sau khi đến, tôi nói với các người vợ ấy như sau: "Này các vị, tôi đã thọ lãnh năm học pháp về Phạm hạnh. Ai muốn, hãy hưởng thọ tài sản ở chỗ này, hay làm các công đức, hay đi đến gia đình bà con của mình, hay ai có ưng ý người đàn ông nào, tôi sẽ cho các vị". Được nói như vậy, thưa Tôn giả, người vợ lớn của tôi nói với tôi: "Thưa gia chủ Ugga, hãy cho tôi người đàn ông tên này". Rồi thưa Tôn giả, tôi cho mời người ấy lại, với tay trái tôi cầm người vợ, với tay phải tôi cầm bình nước, rồi tôi rửa sạch người ấy. Thưa Tôn giả, từ khi bỏ

NAM CƯ SĨ                                           253

người vợ trẻ, tâm tôi không có một chút đổi khác. Thưa Tôn giả, đây là pháp vi diệu chưa từng có thứ ba, được có ở với tôi.

8. Thưa Tôn giả, có những tài sản ở trong gia đình tôi, chúng được phân chia giữa những người có giới và những người tốt lành. Thưa Tôn giả, đây là pháp vi diệu chưa từng có thứ tư, được có ở với tôi.

9. Khi tôi hầu hạ một Tỷ-kheo, tôi hầu hạ rất cẩn
thận, không phải không cẩn thận. Thưa Tôn giả, nếu
Tôn giả ấy thuyết pháp cho tôi, tôi nghe hết sức cẩn
thận, không phải không cẩn thận. Nếu Tôn giả ấy
không thuyết pháp cho tôi, thời tôi thuyết pháp cho
vị ấy. Thưa Tôn giả, đây là pháp vi diệu chưa từng
có thứ năm, được có ở tôi.

10. Thật không phải là vi diệu, thưa Tôn giả, khi tôi mời chúng Tăng, chư Thiên đến và bảo tôi: "Này gia chủ, Tỷ-kheo này là vị Câu phần giải thoát; Tỷ-kheo này là vị Tuệ giải thoát; Tỷ-kheo này là vị Thân chứng; Tỷ-kheo này là vị Kiến chí; Tỷ-kheo này là vị Tín giải thoát; Tỷ-kheo này là vị Tùy pháp hành; Tỷ-kheo này là vị Tùy tín hành; vị này giữ giới, theo thiện pháp; vị này phá giới, theo ác pháp ". Nhưng khi tôi cúng dường chúng Tăng, tôi không cảm thấy có tâm như vậy khởi lên: "Vị này tôi cúng ít" hay "Vị này tôi cúng nhiều". Nhưng thưa Tôn giả, tôi cúng

NAM CƯ SĨ                                          254

với tâm bình đẳng. Thưa Tôn giả, đây là pháp vi diệu, chưa từng có thứ sáu, được có ở tôi.

11. Thật không phải là vi diệu, thưa Tôn giả, chư
Thiên sau khi đến, bảo tôi: "Này gia chủ, Pháp được
Thế Tôn khéo thuyết giảng! ". Khi được nói vậy,
thưa Tôn giả, tôi nói với chư Thiên ấy như sau: "Dầu
cho chư Thiên các người có nói như vậy hay không
nói như vậy, pháp được Thế Tôn khéo thuyết giảng
". Thưa Tôn giả, tuy vậy tâm tôi không có tự hào về
nhân duyên ấy, nghĩa là: "Chư Thiên đến với ta, ta
cùng nói chuyện với chư Thiên". Thưa Tôn giả, đây
là pháp vi diệu chưa từng có thứ bảy, được có ở nơi
tôi.

12. Thưa Tôn giả, nếu tôi mệnh chung trước Thế
Tôn, đây không có gì là vi diệu, nếu Thế Tôn nói về
tôi như sau: "Không có một kiết sử nào, do kiết sử
ấy, gia chủ Ugga người làng Hatthigàma có thể trở
lui lại đời này". Thưa Tôn giả, đây là pháp vi diệu
thứ tám được có ở nơi tôi.

Thưa Tôn giả, tám pháp vi diệu chưa từng có này có mặt. Và tôi không biết Thế Tôn đã nói tôi thành tựu tám pháp vi diệu chưa từng có nào.

13. Rồi Tỷ-kheo ấy, sau khi nhận đồ ăn khất thực tại trú xứ của gia chủ Ugga, người làng Hatthigàma, từ

NAM CƯ SĨ                                          255

chỗ ngồi đứng dậy và ra đi. Rồi Tỷ-kheo ấy, sau khi
ăn xong, trên con đường khất thực trở về, đi đến Thế
Tôn, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống
một bên. Ngồi xuống một bên, Tỷ-kheo ấy đem tất
cả câu chuyện nói với Tôn giả Ugga người
Hatthigàma thuật lại với Thế Tôn.

14. Lành thay, lành thay! Này Tỷ-kheo, gia chủ Ugga
người Hatthigàma nếu có trả lời một cách chơn
chánh, có thể trả lời như vậy. Này Tỷ-kheo, ta đã nói
gia chủ Ugga người Hatthigàma thành tựu tám pháp
vi diệu chưa từng có này. Này Tỷ-kheo, hãy thọ trì
rằng gia chủ Ugga, người Hatthigàma, được thành
tựu tám pháp vi diệu chưa từng có này.

NAM CƯ SĨ                                          256

42    8 vi diệu pháp - Kinh UGGA Ở VESÀLI – Tăng III, 570

UGGA Ở VESÀLI –Tăng III, 570

1. Một thời, Thế Tôn trú ở Vesàli, tại Đại Lâm, ở ngôi nhà có nóc nhọn. Tại đấy, Thế Tôn bảo các Tỷ- kheo:

- "Này các Tỷ-kheo! ". - "Bạch Thế Tôn ".

Các tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế tôn nói như sau:

2. - Này các Tỷ-kheo, gia chủ Ugga, người Vesàli, thành tựu tám pháp vi diệu chưa từng có. Các Thầy hãy thọ trì như vậy.

Thế Tôn nói như vậy. Nói như vậy xong, bậc Thiện Thệ từ chỗ ngồi đứng dậy đi vào tịnh xá.

3. Rồi một Tỷ-kheo đắp y vào buổi sáng, cầm bát y, đi đến trú xá của gia chủ Ugga người Vesàli.

Sau khi đến, liền ngồi xuống trên chỗ đã soạn sẵn. Rồi gia chủ Ugga người Vesàli, đi đến Tỷ-kheo ấy, sau khi đến, đảnh lễ Tỷ-kheo ấy rồi ngồi xuống một

NAM CƯ SĨ                                       257

bên. Tỷ-kheo ấy nói với gia chủ Ugga, người Vesàli, đang ngồi xuống một bên:

4. - Này gia chủ, Thế Tôn có nói rằng: " Gia chủ
Ugga người Vesàli này, thành tựu tám pháp vi diệu
chưa từng có". Này gia chủ, thế nào là tám pháp vi
diệu chưa từng có ấy, mà Thế Tôn nói gia chủ là
người được thành tựu?

- Thưa Tôn giả, tôi không biết Thế Tôn đã nói tôi thành tựu tám pháp vi diệu chưa từng có là gì. Nhưng thưa Tôn giả, tôi có tám pháp vi diệu chưa từng có này, hãy lắng nghe và khéo tác ý, tôi sẽ nói:

- Vâng, này gia chủ.

Tỷ-kheo ấy vâng đáp gia chủ Ugga người Vesàli. Gia chủ Ugga người Vesàli nói như sau:

5. - Thưa Tôn giả, khi tôi lần đầu tiên chỉ từ xa thấy
Thế Tôn thôi, thưa Tôn giả, chỉ thấy Thế Tôn thôi,
tâm tôi được định tín. Thưa Tôn giả, đây là pháp vi
diệu thứ nhất, được có ở nơi tôi.

Rồi thưa Tôn giả, với tâm tịnh tín ấy, tôi hầu hạ Thế Tôn. Thế Tôn thuyết pháp thuận thứ cho tôi, như thuyết về bố thí, thuyết về giới, thuyết về cõi Trời,

NAM CƯ SĨ                                           258

nói đến sự nguy hại, hạ liệt, nhiễm ô của các dục và sự lợi ích của viễn ly.

6. Khi Thế Tôn biết tôi tâm đã sẵn sàng, tâm đã nhu thuận, tâm không triền cái, tâm được phấn khởi, tâm được hoan hỷ, Thế Tôn mới thuyết những pháp được chư Phật tán dương đề cao: "Khổ, Tập, Diệt, Đạo".

Cũng như một tấm vải thuần bạch, các chấm đen được gột rửa, rất dễ thấm màu nhuộm. Cũng vậy, chính tại chỗ ngồi ấy, pháp nhãn xa trần ly cấu khởi lên nơi tôi: "Phàm pháp gì được tập khởi, tất cả Pháp ấy đều bị đoạn diệt". Rồi thưa Tôn giả, khi tôi thấy pháp, đạt pháp, biết pháp, thể nhập vào pháp, nghi ngờ được vượt qua, do dự trừ diệt, đạt được vô sở úy, không ý cứ người khác đối với pháp bậc Đạo Sư. Tại đấy, tôi quy y Phật, quy y Pháp và chúng Tăng, tôi thọ lãnh năm học pháp về Phạm hạnh. Thưa Tôn giả, đây là pháp vi diệu thứ hai, được có ở nơi tôi.

7. Thưa Tôn giả, tôi có bốn vợ đều còn trẻ tuổi. Rồi tôi đi đến các người vợ ấy; sau khi đến, tôi nói với các người vợ ấy như sau: "Này các vị, tôi đã thọ lãnh năm học pháp về Phạm hạnh. Ai muốn, hãy hưởng thọ tài sản ở chỗ này, hay làm các công đức, hay đi đến gia đình bà con của mình, hay ai có ưng ý người đàn ông nào, tôi sẽ cho các vị". Được nói như vậy, thưa Tôn giả, người vợ lớn của tôi nói với tôi: "Thưa

NAM CƯ SĨ                                          259

gia chủ Ugga, hãy cho tôi người đàn ông tên này".
Rồi thưa Tôn giả, tôi cho mời người ấy lại, với tay
trái tôi cầm người vợ, với tay phải tôi cầm bình nước,
rồi tôi rửa sạch người ấy. Thưa Tôn giả, từ khi bỏ
người vợ trẻ, tâm tôi không có một chút đổi khác.
Thưa Tôn giả, đây là pháp vi diệu chưa từng có thứ
ba, được có ở với tôi.

8. Thưa Tôn giả, có những tài sản ở trong gia đình tôi, chúng được phân chia giữa những người có giới và những người tốt lành. Thưa Tôn giả, đây là pháp vi diệu chưa từng có thứ tư, được có ở với tôi.

9. Khi tôi hầu hạ một Tỷ-kheo, tôi hầu hạ rất cẩn
thận, không phải không cẩn thận. Thưa Tôn giả, đây
là pháp vi diệu chưa từng có thứ năm, được có ở với
tôi.

10. Thưa Tôn giả, nếu Tôn giả ấy thuyết pháp cho tôi, tôi nghe hết sức cẩn thận, không phải không cẩn thận. Nếu Tôn giả ấy không thuyết pháp cho tôi, thời tôi thuyết pháp cho vị ấy. Thưa Tôn giả, đây là pháp vi diệu chưa từng có thứ sáu, được có ở nơi tôi.

11. Thật không phải là vi diệu, thưa Tôn giả, chư Thiên sau khi đến, bảo tôi: "Này gia chủ, Pháp được Thế Tôn khéo thuyết giảng! ". Khi được nói vậy, thưa Tôn giả, tôi nói với chư Thiên ấy như sau: "Dầu

NAM CƯ SĨ                                           260

cho chư Thiên các người có nói như vậy hay không
nói như vậy, pháp được Thế Tôn khéo thuyết giảng
". Thưa Tôn giả, tuy vậy tâm tôi không có tự hào về
nhân duyên ấy, nghĩa là: "Chư Thiên đến với ta, ta
cùng nói chuyện với chư Thiên". Thưa Tôn giả, đây
là pháp vi diệu chưa từng có thứ bảy, được có ở nơi
tôi.

12. Thưa Tôn giả, năm hạ phần kiết sử này được Thế
Tôn thuyết giảng, tôi thấy rõ không có một pháp nào
không được đoạn tận ở nơi tôi. Thưa Tôn giả, đây là
pháp vi diệu, chưa từng có thứ tám, được có ở nơi
tôi.

Thưa Tôn giả, tám pháp vi diệu chưa từng có này có mặt, nhưng tôi không biết Thế Tôn đã nói tôi thành tựu tám pháp vi diệu chưa từng có nào.

13. Rồi Tỷ-kheo ấy, sau khi nhận đồ ăn khất thực tại
trú xứ của gia chủ Ugga, người Vesàli, từ chỗ ngồi
đứng dậy và ra đi. Rồi Tỷ-kheo ấy, sau khi ăn xong,
trên con đường khất thực trở về, đi đến Thế Tôn, sau
khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên.
Ngồi xuống một bên, Tỷ-kheo ấy đem tất cả câu
chuyện nói với Tôn giả Ugga người Vesàli thuật lại
với Thế Tôn.

NAM CƯ SĨ                                         261

14. Lành thay, lành thay! Này Tỷ-kheo, gia chủ Ugga
người Vesàli nếu có trả lời một cách chơn chánh, có
thể trả lời như vậy. Này Tỷ-kheo, Ta đã nói gia chủ
Ugga người Vesàli thành tựu tám pháp vi diệu chưa
từng có này. Này Tỷ-kheo, hãy thọ trì rằng gia chủ
Ugga, người Vesàli, được thành tựu tám pháp vi diệu
chưa từng có này.

NAM CƯ SĨ                                        262

43    Kinh Vajji – Tương IV, 188

Vajji – Tương IV, 188

1) Một thời Thế Tôn trú giữa dân chúng Vajji tại làng Hatthi.

2) Rồi gia chủ Ugga, người làng Hatthi, đi đến Thế Tôn...

3) Ngồi xuống một bên, gia chủ Ugga, người làng Hatthi, bạch Thế Tôn:

-- Bạch Thế Tôn, do nhân gì, do duyên gì, ở đây, có
một số loài hữu tình ngay trong hiện tại không được
hoàn toàn tịch tịnh? Bạch Thế Tôn, do nhân gì, do
duyên gì, ở đây, một số loài hữu tình ngay trong hiện
tại được hoàn toàn tịch tịnh?

4) -- Này Gia chủ, có những sắc do mắt nhận thức
khả lạc, khả hỷ, khả ý, khả ái, liên hệ đến dục, hấp
dẫn. Nếu Tỷ-kheo hoan hỷ sắc ấy, tán dương, tham
luyến an trú, y cứ vào đấy, thức khởi lên chấp thủ
cái ấy. Vì có chấp thủ, này Gia chủ, Tỷ-kheo ấy
không được hoàn toàn tịch tịnh.

NAM CƯ SĨ                                          263

5-8) Này Gia chủ, có những tiếng do tai nhận thức... có những hương do mũi nhận thức... có những vị do lưỡi nhận thức... có những xúc do thân cảm giác...

9) Này Gia chủ, có những pháp do ý nhận thức khả
lạc, khả hỷ, khả ý, khả ái, liên hệ đến dục, hấp dẫn.
Nếu Tỷ-kheo hoan hỷ pháp ấy, tán dương, tham
luyến an trú. Do Tỷ-kheo ấy hoan hỷ pháp ấy, tán
dương, tham luyến an trú, y cứ vào đấy, thức khởi
lên chấp thủ cái ấy. Do có chấp thủ, này Gia chủ,
Tỷ-kheo ấy không được hoàn toàn tịch tịnh.

10) Này Gia chủ, đây là nhân, đây là duyên, ở đây một số loài hữu tình, ngay trong hiện tại không được hoàn toàn tịch tịnh.

11-16) Và này Gia chủ, có những sắc do mắt nhận
thức khả lạc, khả hỷ, khả ý, khả ái, liên hệ đến dục,
hấp dẫn. Nếu Tỷ-kheo không hoan hỷ sắc ấy, không
tán dương, không tham luyến an trú; thời do vị ấy
không hoan hỷ sắc ấy, không tán dương, không tham
luyến an trú, không y cứ cái ấy, thức khởi lên không
chấp thủ cái ấy. Do không chấp thủ, này Gia chủ,
Tỷ-kheo được hoàn toàn tịch tịnh

... Có những tiếng do tai nhận thức... Có những hương do mũi nhận thức... Có những vị do lưỡi nhận thức... Có những xúc do thân cảm giác...

NAM CƯ SĨ                                          264

17) Này Gia chủ, có những pháp do ý nhận thức khả
lạc, khả hỷ, khả ý, khả ái, liên hệ đến dục, hấp dẫn.
Nếu Tỷ-kheo không hoan hỷ pháp ấy, không tán
dương, không tham luyến an trú; thời do Tỷ-kheo ấy
không hoan hỷ pháp ấy, không tán dương, không
tham luyến an trú, không y cứ vào cái ấy, thức khởi
lên không chấp thủ cái ấy. Không chấp thủ, này Gia
chủ, Tỷ-kheo ấy được hoàn toàn tịch tịnh

18) Này Gia chủ, đây là nhân, đây là duyên, do vậy ở đây một số loài hữu tình ngay trong hiện tại được hoàn toàn tịch tịnh.

NAM CƯ SĨ                                          265

44    Kinh Vesàli – Tương IV, 187

Vesàli – Tương IV, 187

1) Một thời Thế Tôn ở tại Vesàli, rừng Đại Lâm, tại Trùng Các giảng đường.

2) Rồi gia chủ Ugga, người Vesàli, đi đến Thế Tôn...

3) Ngồi xuống một bên, gia chủ Ugga, người Vesàli, bạch Thế Tôn:

-- Bạch Thế Tôn, do nhân gì, do duyên gì, ở đây, một số loài hữu tình ngay trong hiện tại không được hoàn toàn tịch tịnh (parinibbàyanti). Bạch Thế Tôn, do nhân gì, do duyên gì, ở đây, một số loài hữu tình ngay trong hiện tại được hoàn toàn tịch tịnh?

4) -- Này Gia chủ, có những sắc do mắt nhận thức
khả lạc, khả hỷ, khả ý, khả ái, liên hệ đến dục, hấp
dẫn. Nếu Tỷ-kheo hoan hỷ sắc ấy, tán dương, tham
luyến an trú, y cứ vào đấy, thức khởi lên chấp thủ
cái ấy. Vì có chấp thủ, này Gia chủ, Tỷ-kheo ấy
không được hoàn toàn tịch tịnh.

5-8) Này Gia chủ, có những tiếng do tai nhận thức... có những hương do mũi nhận thức... có những vị do lưỡi nhận thức... có những xúc do thân cảm giác...

NAM CƯ SĨ                                         266

9) Này Gia chủ, có những pháp do ý nhận thức khả
lạc, khả hỷ, khả ý, khả ái, liên hệ đến dục, hấp dẫn.
Nếu Tỷ-kheo hoan hỷ pháp ấy, tán dương, tham
luyến an trú. Do Tỷ-kheo ấy hoan hỷ pháp ấy, tán
dương, tham luyến an trú, y cứ vào đấy, thức khởi
lên chấp thủ cái ấy. Do có chấp thủ, này Gia chủ,
Tỷ-kheo ấy không được hoàn toàn tịch tịnh.

10) Này Gia chủ, đây là nhân, đây là duyên, ở đây một số loài hữu tình, ngay trong hiện tại không được hoàn toàn tịch tịnh.

11-16) Và này Gia chủ, có những sắc do mắt nhận
thức khả lạc, khả hỷ, khả ý, khả ái, liên hệ đến dục,
hấp dẫn. Nếu Tỷ-kheo không hoan hỷ sắc ấy, không
tán dương, không tham luyến an trú; thời do vị ấy
không hoan hỷ sắc ấy, không tán dương, không tham
luyến an trú, không y cứ cái ấy, thức khởi lên không
chấp thủ cái ấy. Do không chấp thủ, này Gia chủ,
Tỷ-kheo được hoàn toàn tịch tịnh

... Có những tiếng do tai nhận thức... Có những hương do mũi nhận thức... Có những vị do lưỡi nhận thức... Có những xúc do thân cảm giác...

17) Này Gia chủ, có những pháp do ý nhận thức khả lạc, khả hỷ, khả ý, khả ái, liên hệ đến dục, hấp dẫn. Nếu Tỷ-kheo không hoan hỷ pháp ấy, không tán

NAM CƯ SĨ                                          267

dương, không tham luyến an trú; thời do Tỷ-kheo ấy
không hoan hỷ pháp ấy, không tán dương, không
tham luyến an trú, không y cứ vào cái ấy, thức khởi
lên không chấp thủ cái ấy. Không chấp thủ, này Gia
chủ, Tỷ-kheo ấy được hoàn toàn tịch tịnh

18) Này Gia chủ, đây là nhân, đây là duyên, do vậy ở đây một số loài hữu tình ngay trong hiện tại được hoàn toàn tịch tịnh.

NAM CƯ SĨ                                        268

45      Đệ nhất Bố thí các món đồ khả ý - Kinh NAM CƯ SĨ - Tăng I, 55

NAM CƯ SĨ – Tăng I, 55

111.    Trong các vị đệ tử nam cư sĩ của Ta, này các
Tỷ-kheo, đã quy y đầu tiên, tối thắng là các người
buôn bán Tapassu Bhallikà.
112.    Trong các vị đệ tử nam cư sĩ của Ta... những
vị bố thí, tối thắng là gia chủ Sudatta
Anàthapindika.
113.    Trong các vị đệ tử... thuyết pháp, tối thắng là
Citta Macchikasandika.
114.    Trong các vị đệ tử... nhiếp phục một hội
chúng nhờ Bốn nhiếp pháp, tối thắng là
Hatthaka Alavaka.
115.    Trong các vị đệ tử... bố thí các món ăn thượng
vị, tối thắng là Mahànàma Sakka.

NAM CƯ SĨ                                            269

116.   Trong các vị đệ tử... bố thí các món đồ khả ý,
tối thắng là gia chủ Ugga Vesàlika.
117.   Trong các vị đệ tử... hộ trì Tăng chúng, tối
thắng là gia chủ Hatthigàmaka Uggàta.
118.   Trong các vị đệ tử... có lòng tịnh tín bất động,
tối thắng là Sùra Ambattha.
119.   Trong các vị đệ tử... được dân chúng kính
mến, tối thắng là Jivaka Komàrabhacca.
120.   Trong các vị đệ tử nam cư sĩ của Ta, nói
chuyện một cách thân mật, này các Tỷ-kheo, tối
thắng là gia chủ Nakulapità.

NAM CƯ SĨ                                            270

46    Kinh Nàlanda – Tương IV, 189

Nàlanda – Tương IV, 189

1) Một thời Thế Tôn ở tại Nàlanda, tại rừng Pàvàrikamba.

2) Rồi gia chủ Upàli đi đến Thế Tôn...

3) Ngồi xuống một bên, gia chủ Upàli bạch Thế Tôn:

-- Bạch Thế Tôn, do nhân gì, do duyên gì, ở đây, một
số loài hữu tình ngay trong hiện tại không được hoàn
toàn tịch tịnh? Bạch Thế Tôn, do nhân gì, do duyên
gì, ở đây, một số loài hữu tình ngay trong hiện tại
được hoàn toàn tịch tịnh?...

4) -- Này Gia chủ, có những sắc do mắt nhận thức
khả lạc, khả hỷ, khả ý, khả ái, liên hệ đến dục, hấp
dẫn. Nếu Tỷ-kheo hoan hỷ sắc ấy, tán dương, tham
luyến an trú, y cứ vào đấy, thức khởi lên chấp thủ
cái ấy. Vì có chấp thủ, này Gia chủ, Tỷ-kheo ấy
không được hoàn toàn tịch tịnh.

5-8) Này Gia chủ, có những tiếng do tai nhận thức... có những hương do mũi nhận thức... có những vị do lưỡi nhận thức... có những xúc do thân cảm giác...

NAM CƯ SĨ                                         271

9) Này Gia chủ, có những pháp do ý nhận thức khả
lạc, khả hỷ, khả ý, khả ái, liên hệ đến dục, hấp dẫn.
Nếu Tỷ-kheo hoan hỷ pháp ấy, tán dương, tham
luyến an trú. Do Tỷ-kheo ấy hoan hỷ pháp ấy, tán
dương, tham luyến an trú, y cứ vào đấy, thức khởi
lên chấp thủ cái ấy. Do có chấp thủ, này Gia chủ,
Tỷ-kheo ấy không được hoàn toàn tịch tịnh.

10) Này Gia chủ, đây là nhân, đây là duyên, ở đây một số loài hữu tình, ngay trong hiện tại không được hoàn toàn tịch tịnh.

11-16) Và này Gia chủ, có những sắc do mắt nhận
thức khả lạc, khả hỷ, khả ý, khả ái, liên hệ đến dục,
hấp dẫn. Nếu Tỷ-kheo không hoan hỷ sắc ấy, không
tán dương, không tham luyến an trú; thời do vị ấy
không hoan hỷ sắc ấy, không tán dương, không tham
luyến an trú, không y cứ cái ấy, thức khởi lên không
chấp thủ cái ấy. Do không chấp thủ, này Gia chủ,
Tỷ-kheo được hoàn toàn tịch tịnh

... Có những tiếng do tai nhận thức... Có những hương do mũi nhận thức... Có những vị do lưỡi nhận thức... Có những xúc do thân cảm giác...

17) Này Gia chủ, có những pháp do ý nhận thức khả lạc, khả hỷ, khả ý, khả ái, liên hệ đến dục, hấp dẫn. Nếu Tỷ-kheo không hoan hỷ pháp ấy, không tán

NAM CƯ SĨ                                          272

dương, không tham luyến an trú; thời do Tỷ-kheo ấy
không hoan hỷ pháp ấy, không tán dương, không
tham luyến an trú, không y cứ vào cái ấy, thức khởi
lên không chấp thủ cái ấy. Không chấp thủ, này Gia
chủ, Tỷ-kheo ấy được hoàn toàn tịch tịnh

18) Này Gia chủ, đây là nhân, đây là duyên, do vậy ở đây một số loài hữu tình ngay trong hiện tại được hoàn toàn tịch tịnh.

NAM CƯ SĨ                                        273

47    Kinh ƯU BA LY – 56 Trung II, 79

KINH ƯU BA LY (Upali suttam) – Bài kinh số 56 – Trung II, 79

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở tại Nalanda, trong rừng
Pavarikamba. Lúc bấy giờ, Nigantha Nataputta trú
tại Nalanda cùng với đại chúng Nigantha (Ly Hệ
Phái). Rồi Nigantha Dighatapassi (Trường Khổ
Hạnh Giả), sau khi đi khất thực ở Nalanda, ăn xong,
trên con đường khất thực trở về, đi đến rừng
Pavarikamba, chỗ Thế Tôn ở, sau khi đến, nói lên
những lời hỏi thăm Thế Tôn. Sau khi nói lên những
lời hỏi thăm thân hữu, vị này đứng một bên. Thế Tôn
nói với Nigantha Dighatapassi đang đứng một bên:

– Này Tapassi, có những ghế ngồi. Nếu ông muốn, hãy ngồi xuống.

Khi nghe nói vậy, Nigantha Dighatapassi lấy một ghế thấp, rồi ngồi xuống một bên. Và Thế Tôn nói với Nigantha Dighatapassi đang ngồi một bên:

NAM CƯ SĨ                                        274

– Này Tapassi, Nigantha Nataputta chủ trương có bao nhiêu nghiệp để tác thành ác nghiệp, để diễn tiến ác nghiệp?

– Hiền giả Gotama, Nigantha Nataputta không
có thông lệ chủ trương nghiệp, nghiệp. Hiền giả
Gotama, Nigantha Nataputta có thông lệ chủ trương
phạt, phạt.

– Này Tapassi, Nigantha Nataputta chủ trương có bao nhiêu loại phạt để tác thành ác nghiệp, để diễn tiến ác nghiệp?

– Này Hiền giả Gotama, Nigantha Nataputta
chủ trương có ba loại phạt để tác thành ác nghiệp, để
diễn tiến ác nghiệp, tức là thân phạt, khẩu phạt, ý
phạt.

– Này Tapassi, nhưng có phải thân phạt khác, khẩu phạt khác, ý phạt khác?

– Hiền giả Gotama, thân phạt khác, khẩu phạt khác, ý phạt khác.

- Này Tapassi, ba loại phạt này, được chia chẻ
như vậy, được phân biệt như vậy, Nigantha
Nataputta chủ trương loại phạt nào tối trọng để tác
thành ác nghiệp, để diễn tiến ác nghiệp, thân phạt

NAM CƯ SĨ                                          275

chăng, khẩu phạt chăng, ý phạt chăng?

– Hiền giả Gotama, ba loại phạt này được chia
chẻ như vậy, được phân biệt như vậy, Nigantha
Nataputta chủ trương thân phạt là tối trọng để tác
thành ác nghiệp, để diễn tiến ác nghiệp, khẩu phạt
không bằng được, ý phạt không bằng được.

– Này Tapassi, có phải Ông nói thân phạt?
– Hiền giả Gotama, tôi nói thân phạt.
– Này Tapassi, có phải Ông nói thân phạt?
– Hiền giả Gotama, tôi nói thân phạt.
– Này Tapassi, có phải Ông nói thân phạt?
– Hiền giả Gotama, tôi nói thân phạt.
Như vậy Thế Tôn trong cuộc đàm thoại này đã
làm Nigantha Dighatapassi xác nhận cho đến lần thứ
ba quan điểm (của mình).

Khi nghe nói vậy, Nigantha Dighatapassi nói với Thế Tôn:

– Hiền giả Gotama, Hiền giả chủ trương có bao nhiêu loại phạt để tác thành ác nghiệp, để diễn tiến ác nghiệp?

NAM CƯ SĨ                                         276

– Này Tapassi, Như Lai không có thông lệ chủ trương phạt, phạt. Này Tapassi, Như Lai có thông lệ chủ trương nghiệp, nghiệp.

– Hiền giả Gotama, Hiền giả chủ trương có bao nhiêu loại nghiệp để tác thành ác nghiệp, để diễn tiến ác nghiệp?

– Này Tapassi, Ta chủ trương ba loại nghiệp để tác thành ác nghiệp, để diễn tiến ác nghiệp, tức là thân nghiệp, khẩu nghiệp, ý nghiệp.

– Hiền giả Gotama, nhưng có phải thân nghiệp khác, khẩu nghiệp khác, ý nghiệp khác?

– Này Tapassi, thân nghiệp khác, khẩu nghiệp khác, ý nghiệp khác.

– Hiền giả Gotama, ba loại nghiệp này, được
chia chẻ như vậy, được phân biệt như vậy, Hiền giả
chủ trương loại nghiệp nào tối trọng để tác thành ác
nghiệp, để diễn tiến ác nghiệp? Thân nghiệp chăng,
khẩu nghiệp chăng, ý nghiệp chăng?

– Này Tapassi, ba loại nghiệp này, được chia chẻ như vậy, được phân biệt như vậy, Ta chủ trương ý nghiệp là tối trọng, để tác thành ác ý, để diễn tiến ác nghiệp, thân nghiệp không bằng được, khẩu

NAM CƯ SĨ                                           277

nghiệp không bằng được.

– Hiền giả Gotama, có phải Hiền giả nói ý nghiệp?

– Này Tapassi, Ta nói ý nghiệp.

– Hiền giả Gotama, có phải Hiền giả nói ý nghiệp?

– Này Tapassi, Ta nói ý nghiệp.

– Hiền giả Gotama, có phải Hiền giả nói ý nghiệp?

– Này Tapassi, Ta nói ý nghiệp.

Như vậy Nigantha Dighatapassi trong cuộc đàm
thoại này, sau khi đã làm Thế Tôn xác nhận cho đến
lần thứ ba quan điểm (của mình), liền từ chỗ ngồi
đứng dậy và đi đến chỗ Nigantha Nataputta.

Lúc bấy giờ, Nigantha Nataputta đang ngồi với
một đại chúng gia chủ rất đông, do Upali (Ưu-ba-ly)
người thuộc làng Balaka cầm đầu. Nigantha
Nataputta thấy Nigantha Dighatapassi từ xa đi đến,
sau khi thấy, liền nói với Nigantha Dighatapassi:

NAM CƯ SĨ                                        278

– Này Tapassi, Ông từ đâu đi đến, trong ban ngày (nóng bức) như thế này?

– Thưa Tôn giả, con từ Sa-môn Gotama đi đến đây.

– Này Tapassi, Ông có đàm luận gì với Sa-môn Gotama không?

– Thưa Tôn giả, con cùng với Sa-môn Gotama có cuộc đàm thoại.

– Này Tapassi, cuộc đàm thoại của ông với Sa- môn Gotama như thế nào?

Rồi Nigantha Dighatapassi kể lại cho Nigantha
Nataputta nghe một cách đầy đủ cuộc đàm thoại với
Sa-môn Gotama. Được nghe vậy, Nigantha
Nataputta nói với Dighatapassi:

– Tốt lành thay, tốt lành thay, Tapassi! Sa-môn
Gotama đã được Nigantha Dighatapassi trả lời, một
đệ tử đa văn đã hiểu đúng đắn lời dạy bậc Đạo sư.
Làm sao một ý phạt hèn kém có thể sáng chói, so
sánh với thân phạt cường đại này được? Thân phạt
thật là tối trọng để tác thành ác nghiệp, để diễn tiến
ác nghiệp, khẩu nghiệp không bằng được, ý nghiệp
không bằng được.

NAM CƯ SĨ                                           279

Khi được nói vậy, gia chủ Upali thưa với Nigantha Nataputta:

– Tốt lành thay, tốt lành thay, Tôn giả Tapassi!
Sa-môn Gotama đã được Tôn giả Tapassi trả lời như
vậy, một đệ tử đa văn đã hiểu đúng đắn lời dạy bậc
Đạo sư. Làm sao một ý phạt hèn kém có thể sáng
chói, so sánh với thân phạt cường đại này được?
Thân phạt thật tối trọng để tác thành ác nghiệp, để
diễn tiến ác nghiệp, khẩu phạt không bằng được, ý
phạt không bằng được.

Thưa Tôn giả, con sẽ đi và luận chiến với Sa-
môn Gotama trong cuộc đàm thoại này. Nếu Sa-môn
Gotama làm con xác nhận như đã làm Tôn giả
Tapassi xác nhận thời cũng như một người lực sĩ tay
nắm chặt lông một con cừu có lông dài, có thể kéo
tới, dặc lui, vần quanh; cũng vậy con sẽ dùng lời nói
với lời nói, kéo tới, dặc lui, vần quanh Sa-môn
Gotama.

Cũng như một người lực sĩ nấu rượu, sau khi
nhận chìm một thùng rượu lớn xuống hồ nước sâu,
nắm một góc thùng, có thể kéo tới, dặc lui, vần
quanh; cũng vậy, con dùng lời nói với lời nói, kéo
tới, dặc lui, vần quanh Sa-môn Gotama.

Cũng như một lực sĩ nghiện rượu sống phóng

NAM CƯ SĨ                                          280

đãng, sau khi nắm góc một cái sàng, lắc qua, lắc lại, lắc xoay quanh; cũng vậy, con sẽ dùng lời nói với lời nói, lắc qua, lắc lại, lắc xoay quanh Sa-môn Gotama.

Và cũng như một con voi lớn sáu mươi tuổi, sau
khi lặn xuống một hồ nước sâu, lại chơi trò phun
nước; cũng vậy, con nghĩ, con sẽ chơi trò chơi phun
nước với Sa-môn Gotama. Thưa Tôn giả, con sẽ đi
và luận chiến với Sa-môn Gotama trong cuộc đàm
thoại này.

– Này Gia chủ, hãy đi và luận chiến với Sa-môn
Gotama trong cuộc đàm thoại này. Vì rằng, này Gia
chủ, chỉ có ta hay Nigantha Dighatapassi, hay Ông
mới có thể luận chiến với Sa-môn Gotama.

Khi được nói vậy, Nigantha Dighatapassi nói với Nigantha Nataputta:

– Thưa Tôn giả, con không được hài lòng để Gia
chủ Upali luận chiến với Sa-môn Gotama. Thưa Tôn
giả, Sa-môn Gotama là một huyễn sư, Sa-môn
Gotama biết được huyễn thuật lôi cuốn những đệ tử
ngoại đạo.

– Này Tapassi, không thể có sự kiện, không thể có trường hợp Gia chủ Upali trở thành đệ tử của Sa- môn Gotama; có thể có sự kiện Sa-môn Gotama trở

NAM CƯ SĨ                                          281

thành đệ tử của gia chủ Upali. Này Gia chủ, hãy đi
luận chiến với Sa-môn Gotama trong cuộc đàm thoại
này chỉ có ta, Nigantha Dighatapassi, hay Ông mới
có thể luận chiến với Sa-môn Gotama.

Lần thứ hai... (như trên)... Lần thứ ba... Nigantha Dighatapassi nói với Nigantha Nataputta:

– Thưa Tôn giả, con không được hài lòng để gia
chủ Upali luận chiến với Sa-môn Gotama. Thưa Tôn
giả, Sa-môn Gotama là một huyễn sư, Sa-môn
Gotama biết được huyễn thuật lôi cuốn những đệ tử
ngoại đạo.

– Này Tapassi, không thể có sự kiện, không thể
có trường hợp gia chủ Upali trở thành đệ tử của Sa-
môn Gotama! Có thể có sự kiện Sa-môn Gotama trở
thành đệ tử của gia chủ Upali. Này Gia chủ, hãy đi
luận chiến với Sa-môn Gotama trong cuộc đàm thoại
này; chỉ có ta, Nigantha Dighatapassi và Ông mới có
thể luận chiến với Sa-môn Gotama!

– Thưa vâng, Tôn giả.

Gia chủ Upali vâng đáp Nigantha Nataputta, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Nigantha Nataputta, thân hữu hướng về Nigantha Nataputta, và đi đến rừng xoài Pavarika, chỗ Thế Tôn ở, sau khi đến, đảnh lễ

NAM CƯ SĨ                                        282

Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên, gia chủ Upali bạch Thế Tôn:

– Bạch Thế Tôn, không biết Nigantha Dighatapassi có đến tại đây không?

– Này gia chủ, Nigantha Dighatapassi có đến tại đây.

– Bạch Thế Tôn, Thế Tôn có đàm thoại với Nigantha Dighatapassi không?

– Này Gia chủ, Ta có đàm thoại với Nigantha Dighatapassi.

– Bạch Thế Tôn, cuộc đàm thoại của Thế Tôn với Nigantha Dighatapassi như thế nào?

Rồi Thế Tôn kể lại cho gia chủ Upali một cách đầy đủ cuộc đàm thoại với Nigantha Dighatapassi, Khi nghe nói vậy, gia chủ Upali bạch Thế Tôn:

– Tốt lanh thay, tốt lành thay, Tôn giả Tapassi! Thế Tôn đã được Tôn giả Tapassi trả lời như vậy, một đệ tử đa văn đã hiểu đúng đắn lời dạy bậc Đạo sư. Làm sao một ý phạt hèn kém có thể sáng chói, so sánh với thân phạt cường đại này được, vì thân phạt thật là tối trọng để tác thành ác nghiệp, để diễn tiến

NAM CƯ SĨ                                           283

ác nghiệp? Khẩu nghiệp không bằng được, ý nghiệp không bằng được.

– Này Gia chủ, nếu Ông có thể đàm luận y cứ trên sự thật, thời ở đây, có thể có cuộc đàm thoại giữa chúng ta.

– Bạch Thế Tôn, con sẽ đàm luận y cứ trên sự thật. Mong rằng ở đây có cuộc đàm thoại giữa chúng ta.

 Này Gia chủ, Ông nghĩ thế nào? Ở đây, có người
Nigantha, bệnh hoạn, đau khổ, bao bệnh, từ chối
nước lạnh, chỉ uống nước nóng. Người này, vì
không được nước lạnh nên mệnh chung. Này Gia
chủ, theo Nigantha Nataputta, người ấy tái sanh
chỗ nào?

– Bạch Thế Tôn, có hàng chư Thiên được gọi là
Manosatta (Ý Trước thiên). Ở đấy người ấy tái sanh.
Vì sao vậy? Bạch Thế Tôn, vì người ấy chấp trước ý
nên mệnh chung.

– Gia chủ, Gia chủ! Sau khi suy nghĩ kỹ. Ông hãy trả lời. Lời nói trước của Ông không phù hợp lời nói sau của Ông! Lời nói sau của Ông không phù hợp lời nói trước của Ông! Thế mà này Gia chủ, Ông đã nói như sau: "Bạch Thế Tôn, con sẽ đàm luận y cứ

NAM CƯ SĨ                                         284

trên sự thật. Mong rằng ở đây sẽ có cuộc đàm thoại giữa chúng ta".

– Bạch Thế Tôn, dầu Thế Tôn có nói như vậy,
nhưng chỉ có thân phạt mới là tối trọng để tác thành
ác nghiệp, để diễn tiến ác nghiệp. Khẩu phạt không
bằng được; ý phạt không bằng được.

 Này Gia chủ, Ông nghĩ thế nào? Ở đây, có người
Nigantha được phòng hộ với sự phòng hộ của bốn
loại chế giới, hoàn toàn tự chế ngự đối với nước,
hoàn toàn chú tâm (vào sự chế ngự) đối với nước,
hoàn toàn loại trừ đối với nước, hoàn toàn thấm
nhuần (với sự chế ngự) đối với nước. Vị này khi
đi qua, khi đi lại, đã giết hại rất nhiều sinh vật nhỏ
bé. Này Gia chủ, theo Nigantha Nataputta, người
ấy thọ quả báo nào?

– Bạch Thế Tôn, vì không cố ý, nên Nigantha Nataputta xem không phải là một đại tội.

– Này Gia chủ, nếu người ấy có cố ý thời như thế nào?

– Bạch Thế Tôn, là một đại tội.

– Này Gia chủ, ý thức (ấy), Nigantha Nataputta xem thuộc về loại gì?

NAM CƯ SĨ                                             285

– Bạch Thế Tôn thuộc về ý phạt.

– Gia chủ, Gia chủ! Sau khi suy nghĩ. Ông hãy
trả lời. Lời nói trước của Ông không phù hợp với lời
nói sau của Ông, lời nói sau của Ông không phù hợp
lời nói trước của Ông. Thế mà này Gia chủ, Ông đã
nói như sau: "Bạch Thế Tôn, con sẽ đàm luận, y cứ
trên sự thật. Mong rằng ở đây sẽ có cuộc đàm thoại
giữa chúng ta".

– Bạch Thế Tôn, dầu Thế Tôn có nói như vậy,
nhưng chỉ có thân phạt mới là tối trọng để tác thành
ác nghiệp, để diễn tiến ác nghiệp. Khẩu phạt không
bằng được, ý phạt không bằng được.

– Này Gia chủ, Ông nghĩ thế nào? Có phải Nalanda này là phú cường và phồn thịnh, dân chúng đông đúc, nhân dân trù mật?

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn. Nalanda này là phú cường và phồn thịnh, dân chúng đông đúc, nhân dân trù mật.

 Này Gia chủ, Ông nghĩ thế nào? Ở đây, có người đi đến, với thanh kiếm đưa cao, người này nói: "Trong một sát na, trong một giây phút, ta sẽ làm cho tất cả mọi người ở tại Nalanda này thành một đống thịt, thành một khối thịt". Này Gia chủ, Ông

NAM CƯ SĨ                                         286

nghĩ thế nào? Người ấy có thể trong một sát na,
trong một giây phút, làm cho tất cả mọi người ở
tại Nalanda này thành một đống thịt, thành một
khối thịt không?

– Bạch Thế Tôn, cho đến mười người, hai mươi
người, ba mươi người, bốn mươi người, năm mươi
người cũng không có thể, trong một sát na, trong một
giây phút, làm cho tất cả mọi người ở tại Nalanda
này thành một đống thịt, thành một khối thịt, huống
nữa là chỉ một người nhỏ bé sao có thể sáng chói
(làm thành) được?

– Này Gia chủ, Ông nghĩ thế nào? Ở đây, có vị
Sa-môn hay Bà-la-môn đến, có thần thông lực, có
tâm tự tại. Vị này nói như sau. "Ta sẽ làm cho
Nalanda này trở thành tro tàn với một tâm sân hận".
Này Gia chủ, Ông nghĩ thế nào? Vị Sa-môn hay vị
Bà-la-môn ấy, có thần thông lực, có tâm tự tại, có thể
làm cho Nalanda này trở thành tro tàn với một tâm
sân hận không?

– Bạch Thế Tôn, cho đến mười Nalanda, hai
mươi, ba mươi Nalanda, bốn mươi Nalanda, năm
mươi Nalanda, vị Sa-môn hay vị Bà-la-môn ấy có
thần thông lực, có tâm tự tại có thể làm cho các
Nalanda ấy trở thành tro tàn với một tâm sân hận,

NAM CƯ SĨ                                           287

huống nữa là một Nalanda nhỏ bé này, sao có thể chói sáng được (khỏi bị trở thành tro tàn được)?

– Gia chủ, Gia chủ! Sau khi suy nghĩ, Ông hãy
trả lời. Lời nói trước của Ông không phù hợp lời nói
sau của Ông! Lời nói sau của Ông không phù hợp lời
nói trước của Ông! Thế mà này Gia chủ, Ông đã nói
như sau: "Bạch Thế Tôn, con sẽ đàm luận y cứ trên
sự thật. Mong rằng ở đây sẽ có cuộc đàm luận giữa
chúng ta".

– Bạch Thế Tôn, dầu Thế Tôn có nói như vậy,
nhưng chỉ có thân phạt mới là tối trọng để tác thành
ác nghiệp, để diễn tiến ác nghiệp. Khẩu phạt không
bằng được, ý phạt không bằng được.

 Này Gia chủ. Ông nghĩ thế nào? Ông có nghe các rừng Dandaka, Kalinga, Mejjha, Matanga đã trở lại thành rừng như trước?

– Bạch Thế Tôn con có nghe: Các rừng Dandaka, Kalinga, Mejjha, Matanga đã trở lại thành rừng (như trước).

– Này Gia chủ, Ông nghĩ thế nào? Có thể Ông được nghe vì sao các rừng Dandaka, Kalinga, Mejjha, Matanga trở thành rừng như trước?

NAM CƯ SĨ                                         288

– Bạch Thế Tôn, con có nghe, các rừng Dandaka, Kalinga, Mejjha, Matanga trở lại thành rừng (như trước) vì tâm sân hận các vị ẩn sĩ.

– Gia chủ, Gia chủ! Sau khi suy nghĩ Ông hãy
trả lời. Lời nói trước của Ông không phù hợp lời nói
sau của Ông, lời nói sau của Ông không phù hợp lời
nói trước của Ông. Thế mà này Gia chủ, Ông đã nói
như sau: "Bạch Thế Tôn, con sẽ đàm luận y cứ trên
sự thật. Mong rằng ở đây sẽ có cuộc đàm luận giữa
chúng ta".

– Bạch Thế Tôn, với ví dụ đầu tiên, con đã hoan
hỷ, con đã thỏa mãn. Nhưng vì con muốn nghe các
vấn đáp sai biệt của Thế Tôn, nên con mới nghĩ đóng
vai trò đối lập với Thế Tôn.

Thật vi diệu thay, bạch Thế Tôn! Thật vị diệu thay, bạch Thế Tôn! Như người dựng đứng lại những gì bị quăng ngã xuống, phơi bày ra những gì bị che kín, chỉ đường cho kẻ bị lạc hướng, đem đèn sáng vào trong bóng tối để những ai có mắt có thể thấy sắc. Cũng vậy, Chánh pháp đã được Tôn giả Gotama dùng nhiều phương tiện, trình bày, giải thích. Vậy nay con quy y Thế Tôn, quy y Pháp, quy y chúng Tỷ- kheo Tăng. Mong Thế Tôn nhận con làm cư sĩ, từ nay cho đến mạng chung, con trọn đời quy ngưỡng.

NAM CƯ SĨ                                         289

– Này Gia chủ, hãy chín chắn suy tư. Chín chắn suy tư là tốt đẹp với những người trứ danh như Ông.

– Bạch Thế Tôn, con càng bội phần hoan hỷ, bội
phần thỏa mãn với những lời Thế Tôn nói với con:
"Này Gia chủ, hãy chín chắn suy tư. Chín chắn suy
tư là tốt đẹp với những người trứ danh như Ông".
Bạch Thế Tôn, nếu các ngoại đạo được con làm đệ
tử, họ sẽ trương cờ lên và tuyên bố: "Gia chủ Upali
đã trở thành đệ tử chúng tôi". Nhưng Thế Tôn lại nói
với con: "Này Gia chủ, hãy chín chắn suy tư. Chín
chắn suy tư là tốt đẹp với những người trứ danh như
Ông". Bạch Thế Tôn, lần thứ hai, con xin quy y Thế
Tôn, quy y Pháp và quy y chúng Tỷ-kheo Tăng.
Mong Thế Tôn nhận con làm cư sĩ, từ nay cho đến
mạng chung, con trọn đời quy ngưỡng.

– Này Gia chủ, đã từ lâu gia đình Ông như là giếng nước mưa nguồn cho các người Nigantha. Hãy cúng dường các món ăn cho những ai đến với Ông!

– Bạch Thế Tôn, con lại bội phần hoan hỷ, bội
phần thỏa mãn với những lời Thế Tôn nói với con:
"Này Gia chủ, đã từ lâu gia đình của Ông như là
giếng nước mưa nguồn cho các người Nigantha. Hãy
cúng dường các món ăn cho những ai đến với các
Ông". Bạch Thế Tôn, con nghe như sau: "Sa-môn

NAM CƯ SĨ                                         290

Gotama đã nói: "Chỉ bố thí cho Ta, chớ bố thí cho
các người khác. Chỉ bố thí cho các đệ tử Ta, chớ bố
thí cho đệ tử những người khác. Chỉ bố thí cho Ta
mới có phước lớn, bố thí những người khác không
được phước lớn. Chỉ bố thí cho những đệ tử của Ta
mới có phước lớn, bố thí cho những đệ tử những
người khác không có phước lớn". Nhưng Thế Tôn lại
khuyến khích con bố thí cho các vị Nigantha. Bạch
Thế Tôn, và chúng con ở đây sẽ biết thời nên làm.
Bạch Thế Tôn, lần thứ ba, con xin quy y Thế Tôn,
quy y Pháp và quy y chúng Tỷ-kheo Tăng. Mong Thế
Tôn nhận con làm cư sĩ, từ nay cho đến mạng chung,
con trọn đời quy ngưỡng.

Rồi Thế Tôn thuận thứ thuyết pháp cho gia chủ Upali, tức là thuyết về bố thí, thuyết về giới, thuyết về các cõi trời, trình bày sự nguy hiểm, sự hạ liệt, sự nhiễm ô các dục lạc, những lợi ích của xuất ly. Khi Thế Tôn biết gia chủ Upali tâm đã sẵn sàng, tâm đã nhu thuận, tâm không triền cái, tâm được phấn khởi, tâm được hoan hỷ, Ngài mới thuyết những pháp được chư Phật tán dương đề cao: Khổ, Tập, Diệt, Đạo. Cũng như một tấm vải thuần bạch, các chấm đen được gột rửa rất dễ thấm màu nhuộm. Cũng vậy, chính tại chỗ ngồi ấy, pháp nhãn xa trần ly cấu khởi lên với gia chủ Upali: "Phàm pháp gì được khởi lên, tất cả pháp ấy đều bị tiêu diệt".

NAM CƯ SĨ                                          291

Rồi gia chủ Upali, thấy pháp, chứng pháp, ngộ pháp, thể nhập vào pháp, nghi ngờ tiêu trừ, do dự diệt tận, đạt được vô sở úy, không y cứ người khác đối với các pháp bậc Đạo sư. Gia chủ Upali bạch Thế Tôn:

– Bạch Thế Tôn, nay chúng con phải đi, chúng con có nhiều công việc, có nhiều phận sự phải làm.

– Này Gia chủ, Ông hãy làm những gì Ông nghĩ là hợp thời.

Rồi Gia chủ Upali hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn
dạy, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tôn, thân bên
hữu hướng về Ngài, rồi đi về trú xá của mình, sau khi
đến bèn nói với người giữ cửa như sau:

– Từ nay trở đi, này người gác cửa, ta sẽ đóng cửa đối với các nam Nigantha, các nữ Nigantha. Cửa sẽ không đóng đối với các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo-ni, Nam cư sĩ, Nữ cư sĩ của Thế Tôn. Nếu có vị Nigantha nào đến, Ông hãy nói vị ấy như sau: "Tôn giả hãy đứng lại, chớ bước vào! Từ nay trở đi, Gia chủ Upali đã trở thành đệ tử của Sa-môn Gotama. Cửa sẽ đóng đối với nam Nigantha, nữ Nigantha. Cửa sẽ không đóng đối với các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo-ni, nam cư sĩ, nữ cư sĩ của Thế Tôn. Nếu Tôn giả cần đồ ăn, hãy đứng ở đây. Và có người sẽ đem ra ở đây cho Tôn giả"

NAM CƯ SĨ                                          292

– Thưa vâng, Tôn giả.

Người giữ cửa vâng đáp gia chủ Upali.

Nigantha Dighatapassi nghe như sau: "Gia chủ
Upali đã trở thành đệ tử của Sa-môn Gotama". Rồi
Nigantha Dighatapassi đi đến chỗ Nigantha
Nataputta ở, sau khi đến liền nói với Nigantha
Nataputta:

– Thưa Tôn giả, tôi có nghe gia chủ Upali đã trở thành đệ tử của Sa-môn Gotama.

– Này Tapassi, không thể có sự kiện, không thể
có trường hợp gia chủ Upali trở thành đệ tử của Sa-
môn Gotama. Và có thể có sự kiện Sa-môn Gotama
trở thành đệ tử của gia chủ Upali.

Lần thứ hai... (như trên)... Lần thứ ba Nigantha Dighatapassi nói với Nigantha Nataputta:

– Thưa Tôn giả, tôi có nghe gia chủ Upali đã trở thành đệ tử của Sa-môn Gotama.

– Này Tapassi, không thể có sự kiện, không thể
có trường hợp gia chủ Upali trở thành đệ tử của Sa-
môn Gotama. Có thể có sự kiện Sa-môn Gotama trở
thành đệ tử của gia chủ Upali.

NAM CƯ SĨ                                         293

– Thưa Tôn giả, tôi sẽ đi và tìm biết gia chủ Upali có trở thành đệ tử của Sa-môn Gotama hay không.

– Này Tapassi, hãy đi và tìm biết gia chủ Upali có trở thành đệ tử của Sa-môn Gotama hay không.

Rồi Nigantha Dighatapassi đi đến trú xá của gia
chủ Upali. Người giữ cửa thấy Nigantha
Dighatapassi ở đường xa đi đến, khi thấy vậy liền nói
với Nigantha Dighatapassi:

– Thưa Tôn giả, hãy đứng ở đây, chớ có bước
vào! Từ nay trở đi, gia chủ Upali đã trở thành đệ tử
của Sa-môn Gotama. Cửa sẽ đóng đối với nam
Nigantha, nữ Nigantha. Cửa sẽ không đóng đối với
các vị Tỷ-kheo, Tỷ-kheo-ni, nam cư sĩ, nữ cư sĩ của
Thế Tôn. Nếu Tôn giả cần đồ ăn, hãy đứng ở đây. Có
người sẽ đem ra ở đây cho Tôn giả.

– Này Hiền giả, ta không cần đồ ăn.

Nói xong, Nigantha Dighatapassi đi trở lui, đến chỗ Nigantha Nataputta ở, sau khi đến, liền thưa với Nigantha Nataputta:

– Thưa Tôn giả, sự thật là gia chủ Upali đã trở thành đệ tử của Sa-môn Gotama. Về vấn đề này, tôi

NAM CƯ SĨ                                          294

đã không đồng ý với Tôn giả và đã nói: "Thưa Tôn giả, tôi không được hài lòng để gia chủ Upali luận chiến với Sa-môn Gotama. Thưa Tôn giả, Sa-môn Gotama là một huyễn thuật sư, Sa-môn Gotama biết được huyễn thuật lôi cuốn những đệ tử các ngoại đạo". Thưa Tôn giả, nay gia chủ Upali của Tôn giả đã bị huyễn thuật của Sa-môn Gotama lôi cuốn rồi.

– Này Tapassi, không thể có sự kiện, không thể
có trường hợp gia chủ Upali trở thành đệ tử của Sa-
môn Gotama. Có thể có sự kiện Sa-môn Gotama trở
thành đệ tử của gia chủ Upali.

Lần thứ hai... (như trên)... Lần thứ ba, Nigantha Dighatapassi nói với Nigantha Nataputta:

– Thưa Tôn giả, sự thật là gia chủ Upali đã trở
thành đệ tử của Sa-môn Gotama. Về vấn đề này, tôi
đã không đồng ý với Tôn giả và đã nói: "Thưa Tôn
giả, tôi không được yên lòng để gia chủ Upali luận
chiến với Sa-môn Gotama. Thưa Tôn giả, Sa-môn
Gotama là một huyễn thuật sư. Sa-môn Gotama biết
được huyễn thuật lôi cuốn những đệ tử các ngoại đạo.
Thưa Tôn giả, nay gia chủ Upali của Tôn giả đã bị
huyễn thuật của Sa-môn Gotama lôi cuốn".

– Này Tapassi, không thể có sự kiện, không thể có trường hợp gia chủ Upali trở thành đệ tử của Sa-

NAM CƯ SĨ                                          295

môn Gotama. Có thể có sự kiện Sa-môn Gotama trở
thành đệ tử của gia chủ Upali. Này Tapassi, ta sẽ đi
và tìm biết gia chủ Upali đã trở thành đệ tử Sa-môn
Gotama hay không.

Rồi Nigantha Nataputta cùng với đại chúng
Nigantha đi đến trú xá của gia chủ Upali. Người giữ
cửa thấy Nigantha Nataputta từ xa đi đến, khi thấy
vậy liền nói với Nigantha Nataputta:

– Thưa Tôn giả, hãy đứng ở đây, chớ có bước
vào! Từ nay trở đi, gia chủ Upali đã trở thành đệ tử
của Sa-môn Gotama. Cửa sẽ đóng đối với các nam
Nigantha, các nữ Nigantha. Cửa sẽ không đóng đối
với các vị Tỷ-kheo, Tỷ-kheo-ni, nam cư sĩ, nữ cư sĩ
của Thế Tôn. Thưa Tôn giả, nếu Tôn giả cần các món
ăn, hãy đứng ở đây. Có người sẽ đem ra ở đây cho
Tôn giả.

– Này người giữ cửa, hãy đi đến gia chủ Upali,
sau khi đến, hãy thưa với gia chủ như sau: "Thưa Tôn
giả, Nigantha Nataputta cùng với đại chúng
Nigantha đang đứng ở ngoài ngưỡng cửa và muốn
yết kiến Tôn giả".

– Thưa vâng, Tôn giả.

Người giữ cửa vâng đáp Nigantha Nataputta, đi

NAM CƯ SĨ                                         296

đến gia chủ Upali, sau khi đến liền thưa với gia chủ Upali:

– Thưa Tôn giả, có Nigantha Nataputta cùng với đại chúng Nigantha đang đứng ở ngoài ngưỡng cửa và muốn yết kiến Tôn giả.

– Này Người giữ cửa, hãy vào soạn các chỗ ngồi trong căn phòng chính giữa có cửa.

– Thưa vâng, Tôn giả.

Người giữ cửa vâng đáp gia chủ Upali, sau khi
cho vào soạn các chỗ ngồi trong căn phòng chính
giữa có cửa, đi đến gia chủ Upali, sau khi đến, liền
nói với gia chủ Upali:

– Thưa Tôn giả, các chỗ ngồi trong căn phòng chính giữa có cửa đã được sửa soạn. Tôn giả hãy làm những gì Tôn giả nghĩ là phải thời.

Rồi gia chủ Upali đi đến căn phòng chính giữa
có cửa, sau khi đến tại chỗ ngồi nào là tối thượng, tối
tôn, tối cao và tối thắng, sau khi ngồi trên chỗ ấy, liền
bảo người gác cửa:

– Này Người giữ cửa, hãy đi đến Nigantha Nataputta: "Thưa Tôn giả, gia chủ Upali có nói:

NAM CƯ SĨ                                              297

"Thưa Tôn giả, nếu muốn, Tôn giả hãy vào".

– Thưa vâng, Tôn giả.

Người giữ cửa vâng đáp gia chủ Upali, đi đến Nigantha Nataputta, sau khi đến, liền nói với Nigantha Nataputta:

– Thưa Tôn giả, Gia chủ Upali có nói: "Thưa Tôn giả, nếu muốn, Tôn giả hãy vào".

Rồi Nigantha Nataputta với đại chúng Nigantha đi đến căn phòng ở giữa, có cửa.

Gia chủ Upali lúc trước mỗi khi thấy Nigantha Nataputta từ xa đi đến, sau khi thấy liền đi ra nghinh tiếp vào tại chỗ nào có chỗ ngồi tối thượng, tối tôn, tối cao và tối thắng, liền lấy thượng y lau chỗ ngồi ấy, giữ lấy và mời Nigantha Nataputta ngồi trên chỗ ngồi ấy. Nhưng tại chỗ có chỗ ngồi tối thượng, tối tôn, tối cao và tối thắng, gia chủ Upali lại ngồi trên chỗ ngồi ấy và nói với Nigantha Nataputta:

– Thưa Tôn giả, có những chỗ ngồi. Nếu muốn, Tôn giả hãy ngồi.

Khi nghe nói vậy, Nigantha Nataputta nói với gia chủ Upali:

NAM CƯ SĨ                                           298

– Này Gia chủ, Ông thật là điên cuồng. Này Gia
chủ, Ông thật là ngu si. Ông nói: "Thưa Tôn giả, tôi
sẽ đi luận chiến với Sa-môn Gotama". Sau khi đi,
Ông đã trở về bị trói buộc trong lưới lớn luận nghị.
Này Gia chủ, ví như người đi với hai cao hoàn, đi về
với cao hoàn bị thiến. Này Gia chủ, như người đi với
hai con mắt, đi về với hai con mắt bị khoét. Cũng
vậy, này Gia chủ, Ông nói: "Thưa Tôn giả, con sẽ đi
luận chiến với Sa-môn Gotama, sau khi đi đã trở về
bị trói buộc trong lưới lớn luận nghị". Này Gia chủ,
Ông đã bị huyễn thuật của Sa-môn Gotama lôi cuốn
rồi.

– Thưa Tôn giả, vi diệu thay, huyễn thuật lôi cuốn này! Tốt lành thay, huyễn thuật lôi cuốn này! Thưa Tôn giả, nếu bà con huyết thống thân yêu của tôi được huyễn thuật này lôi cuốn, thời thật là an lạc, hạnh phúc lâu dài cho các bà con huyết thống của tôi. Thưa Tôn giả, nếu tất cả các người Sát đế ly được huyễn thuật này lôi cuốn, thời thật là an lạc hạnh phúc lâu dài cho tất cả các vị Sát-đế-lỵ. Thưa Tôn giả, nếu tất cả các người Bà-la-môn... (như trên)... nếu tất cả các người Vessa (Phệ-xá)... Thưa Tôn giả, nếu tất cả các người Sudda (Thủ-đà) được huyễn thuật này lôi cuốn, thời thật là an lạc, và hạnh phúc lâu dài cho tất cả các người Sudda. Thưa Tôn giả, nếu thế giới với chư Thiên, chư Ma, chư Phạm thiên,

NAM CƯ SĨ                                            299

với chúng Sa-môn và Bà-la-môn với chư Thiên và
loài Người được huyễn thuật này lôi cuốn, thời như
vậy là an lạc, hạnh phúc lâu dài cho thế giới với chư
Thiên, chư Ma, chư Phạm thiên, với chúng Sa-môn
và Bà-la-môn, với chư Thiên và loài Người.

Thưa Tôn giả, tôi sẽ nói cho Tôn giả ví dụ này. Ở đây, những người có trí nhờ ví dụ sẽ biết rõ ý nghĩa của lời nói.

Thưa Tôn giả, thuở xưa có người Bà-la-môn đã
về già tuổi đã lớn, bậc trưởng lão, có người vợ còn
trẻ, trong tuổi thanh xuân, (người vợ này) đang
mang thai, sắp đến kỳ sinh nở. Thưa Tôn giả, người
vợ trẻ nói với người Bà-la-môn: "Này Bà-la-môn,
hãy đi phố mua một khỉ con đực để cùng chơi với con
tôi".

Thưa Tôn giả, được nói vậy, người Bà-la-môn
nói với cô vợ trẻ: "Này mình, hãy chờ cho đến khi
mình sanh. Nếu mình sanh con trai, tôi sẽ đi chợ mua
một con khỉ con đực mang về để cùng chơi với đứa
con trai của mình. Còn nếu mình sanh con gái, tôi sẽ
đi chợ mua một con khỉ con cái và mang về để cùng
chơi với đứa con gái của mình".

Thưa Tôn giả, lần thứ hai, người vợ trẻ nói với người Bà-la-môn ấy: "Này Bà-la-môn, hãy đi phố

NAM CƯ SĨ                                           300

mua một con khỉ con đực để cùng chơi với con tôi".
Thưa Tôn giả, lần thứ hai, người Bà-la-môn ấy nói
với cô vợ trẻ: "Này mình, hãy chờ cho đến khi mình
sanh. Nếu mình sanh con trai, tôi sẽ đi chợ mua một
con khỉ con đực mang về để cùng chơi với đứa con
trai của mình. Còn nếu mình sanh con gái, tôi sẽ đi
chợ mua một con khỉ con cái và mang về để cùng
chơi với đứa con gái của mình".

Thưa Tôn giả, lần thứ ba, người vợ trẻ nói với
người Bà-la-môn ấy: "Này Bà-la-môn, hãy đi phố
mua một con khỉ con đực để cùng chơi với con tôi".
Thưa Tôn giả, người Bà-la-môn ấy vì quá yêu
thương, quá ái luyến cô vợ trẻ của mình nên đi chợ
mua một con khỉ đực, đem về và nói với cô vợ trẻ:
"Này mình, đây là con khỉ con đực, tôi mua ở chợ và
mang về, hãy để nó cùng chơi với con của mình".

Thưa Tôn giả, khi nghe nói vậy cô vợ trẻ ấy nói
với người Bà-la-môn: "Này Bà-la-môn hãy đi, đem
con khỉ con đực này đến Rattapani con người thợ
nhuộm, sau khi đến hãy nói với Rattapani con người
thợ nhuộm: "Này bạn Rattapani, tôi muốn con khỉ
đực này được nhuộm với màu vàng, được khéo đập,
khéo ủi xung quanh và cả hai phía được làm thành
mềm dịu"

NAM CƯ SĨ                                         301

Thưa Tôn giả, người Bà-la-môn ấy vì quá yêu
thương, quá ái luyến cô vợ trẻ của mình đem con khỉ
con đực này đi đến Rattapani con người thợ nhuộm,
khi đến xong liền nói với Rattapani, con người thợ
nhuộm: "Này bạn Rattapani, tôi muốn con khỉ đực
này được nhuộm màu vàng, được khéo đập, khéo ủi
xung quanh, và cả hai phía được làm thành mềm
dịu". Thưa Tôn giả, được nói vậy, Rattapani con
người thợ nhuộm nói với người Bà-la-môn kia: "Này
Tôn giả, con khỉ con đực này có thể nhuộm được,
nhưng không có thể đập được, ủi được, không có
thể làm thành mềm dịu".

Cũng vậy, thưa Tôn giả, là lý thuyết của những
Nigantha ngu si, lý thuyết này có thể ăn nhuộm đối
với những người ngu si, chớ không ăn nhuộm đối
với người có trí.

Thưa Tôn giả, người Bà-la-môn ấy, sau một thời gian, lấy một cặp áo mới, đi đến chỗ Rattapani, con người thợ nhuộm, sau khi đến, nói với Rattapani, con người thợ nhuộm: "Này Rattapani, tôi muốn nhuộm cặp áo mới này với màu nhuộm màu vàng, được đập và ủi xung quanh, và cả hai phía được làm thành mềm dịu". Thưa Tôn giả, được nói vậy, Rattapani con người thợ nhuộm nói với người Bà-la-môn ấy: "Thưa Tôn giả, cặp áo mới này của Tôn giả có thể

NAM CƯ SĨ                                         302

nhuộm được, có thể đập và ủi xung quanh và có thể làm thành mềm dịu".

Cũng vậy, thưa Tôn giả, là lý thuyết của Thế
Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, có thể ăn
nhuộm đối với người có trí, không phải đối với
người ngu si, có thể đập được, ủi được, và có thể
khiến trở thành mềm dịu".

– Này Gia chủ, quần chúng này gồm cả các vua
chưa được biết như sau: "Gia chủ Upali là đệ tử của
Nigantha Nataputta". Này Gia chủ, nay chúng tôi
xem Gia chủ là đệ tử của ai?

Được nói vậy, gia chủ Upali từ chỗ ngồi đứng dậy, đắp thượng y qua một bên vai, chắp tay vái chào Thế Tôn và nói với Nigantha Nataputta:

– Thưa Tôn giả, hãy nghe, tôi là đệ tử của ai:

Bậc Trí sáng suốt,
Đoạn trừ si ám.
Phá tan hoang vu,
Chiến thắng địch quân.
Đau khổ đoạn diệt,
Tâm an bình tĩnh.
Giới đức trưởng thành,
Tuệ đức viên minh.

NAM CƯ SĨ                                            303

Phiền não nội tịnh,
Rời trần ly cấu.
Tôi thật chính là,
Đệ tử Thế Tôn.

Do dự đoạn trừ,
Biết vừa, biết đủ,
Thế lợi tuyệt không,
Tâm tư hoan hỷ,
Làm Sa-môn hạnh,
Sanh ở nhân gian,
Thân này sau cùng,
Làm người nhân thế.
Bậc Thánh cao nhất,
Rời trần ly cấu.
Tôi thật chính là,
Đệ tử Thế Tôn.

Không tâm do dự,
Khéo hành thiện xảo.
Bậc trì giới luật,
Điều ngự tối thượng.
Là Vô Thượng Sĩ,
Sáng chói hào quang,
Nghi hoặc đoạn trừ,
Soi sáng mọi nơi.
Kiêu mạn đoạn tận,

NAM CƯ SĨ                      304

Vô nhân anh hùng. Tôi thật chính là Đệ tử Thế Tôn.

Ngài bậc Ngưu Vương,
Tâm tư vô lượng,
Thâm sâu khôn lường
Bậc thánh Mâu ni,
Tác thành an ổn,
Bậc có Trí tuệ,
An trú Pháp vị,
Tự phòng hộ thân,
Vượt qua tham ái,
Bậc Giải Thoát Trí.
Tôi thật chính là,
Đệ tử Thế Tôn.

Ngài bậc Long Vương,
Sống xa thế tục.
Kiết sử đoạn trừ,
Siêu đẳng giải thoát.
Biện tài từ tốn,
Trong sạch thanh tịnh,
Cờ xí triệt hạ,
Tham ái đoạn trừ,
Điều ngự nhiếp phục,
Hý luận diệt tận.

NAM CƯ SĨ                        305

Tôi thật chính là, Đệ tử Thế Tôn.

Đệ thất tiên nhân.
Không tin lời đồn.
Ba minh thành tựu,
Đạt quả Phạm thiên.
Tắm sạch thân tâm,
Văn cú thông đạt.
Khinh an yên ổn,
Tránh trí chứng đắc.
Công phá thành trì,
Thiên chủ Đế thích.
Tôi chính thật là,
Đệ tử Thế Tôn.

Ngài bậc Thánh Giả,
Tự tu tự tập.
Chứng điều phải chứng,
Thuyết giảng hiện tại,
Chánh niệm tỉnh giác,
Thiền quán tinh tế
Không thiên tà dục,
Không nuôi tâm hận.
Giao động không còn,
Thân tâm tự tại.
Tôi chính thật là

NAM CƯ SĨ                        306

Đệ tử Thế Tôn.

Sống theo chánh đạo,
Trầm tư Thiền tưởng,
Nội tâm không nhiễm,
Thanh tịnh trong sạch,
Không trước không chấp,
Không nguyện không cầu,
Độc cư độc tọa,
Chứng tối thượng vị,
Đã vượt qua dòng,
Giúp người vượt qua.
Tôi thật chính là
Đệ tử Thế Tôn.

Bậc chứng tịch tịnh,
Trí tuệ vô biên,
Trí tuệ quảng đại,
Tham ái đoạn tận.
Ngài là Như Lai,
Ngài là Thiện Thệ,
Không người sánh bằng,
Không ai đồng đẳng,
Giàu đức tự tin,
Viên mãn thành tựu.
Tôi thật chính là,
Đệ tử Thế Tôn.

NAM CƯ SĨ                         307

Tham ái đoạn tận,
Giác ngộ chánh giác,
Khói mù tiêu tan,
Ô uế trừ sạch
Xứng đáng cúng dường,
Dạ xoa thanh tịnh.
Vô thượng Thánh nhân,
Không thể cân lường
Đại nhân Đại giác
Đạt đến danh xưng.
Tôi thật chính là,
Đệ tử Thế Tôn.
– Này Gia chủ, Ông chất chứa những ưu điểm
này về Sa-môn Gotama từ bao giờ?
– Thưa Tôn giả, ví như một đống hoa, có nhiều
loại khác nhau; người làm vòng hoa thiện xảo hay
người đệ tử làm vòng hoa có thể kết thành một vòng
hoa có những loại hoa sai biệt. Cũng vậy, thưa Tôn
giả, Thế Tôn có nhiều đức tánh, có hàng trăm đức
tánh. Thưa Tôn giả, và ai lại không tán thán những
bậc đáng tán thán!

Vì Nigantha Nataputta không thể nghe lời tán thán Thế Tôn, nên ngay tại chỗ ấy đã thổ ra huyết nóng.

NAM CƯ SĨ                                       308

NAM CƯ SĨ   309

48    Khéo trả lời ngoại đạo - Kinh VAJJIYAMÀHITA – Tăng IV, 497

VAJJIYAMÀHITA – Tăng IV,497

(Thế Tôn là người phân tích luận; cư sĩ Vajjiyamàhita; nên hay không nên làm - Chánh tư duy)

1. Một thời, Thế Tôn trú ở Campà trên bờ ao
Gaggarà. Rồi gia chủ Vajjiyamàhita, vào buổi sáng
sớm đi ra khỏi Campà, đến yết kiến Thế Tôn. Rồi gia
chủ Vajjiyamàhita suy nghĩ: "Nay không phải thời
để yết kiến Thế tôn, Thế Tôn đang thiền tịnh. Cũng
không phải thời để yết kiến các Tỷ-kheo đang tu tập
về ý, các Tỷ-kheo đang tu tập về ý đang thiền tịnh.
Vậy hãy đi đến khu vườn các du sĩ ngoại đạo. Rồi
gia chủ Vajjiyamàhita đi đến khu vườn các du sĩ
ngoại đạo.

2. Lúc bấy giờ, các du sĩ ngoại đạo đang ngồi hội họp, đang tụ họp, ồn ào, cao tiếng, lớn tiếng bàn luận những vấn đề phù phiếm. Các du sĩ ngoại đạo ấy thấy gia chủ Vajjiyamàhita từ xa đi đến, khi thấy vậy, liền dặn dò bảo với nhau: "Hãy bớt ồn ào, các tôn giả, chớ làm ồn, các Tôn giả, gia chủ Vajjiyahita này đang đến, một đệ tử của Sa-mô Gotama, trong những

NAM CƯ SĨ                                           310

đệ tử của Sa - môn Gotama, có gia đình mặt áo trắng
ở Campà. Gia chủ Vajjiyamàhita là một trong những
vị ấy, các vị ấy ưa ít ồn ào, được huấn luyện trong ít
ồn ào, tán thán ít ồn ào. Nếu vị ấy thấy hội chúng ít
ồn ào, vị ấy có thể nghĩ đến thăm ở đây." Rồi các du
sĩ ngoại đạo ấy giữ im lặng.

3. Rồi gia chủ Vajjiyamàhita đi đến các du sĩ ngoại
đạo ấy; sau khi đến, nói lên với các du sĩ ngoại đạo
ấy những lời chào đón hỏi thăm, sau khi nói lên
những lời chào đón hỏi thăm thân hữu, liền ngồi
xuống một bên. Các du sĩ ngoại đạo ấy nói với gia
chủ Vajjiyahita đang ngồi một bên:

- Có đúng sự thật chăng này Gia chủ, sa-môn Gotama chỉ trích mọi khổ hạnh, nhất hướng bài bác, chống đối mọi khổ hạnh, mọi nếp sống kham khổ?

- Thưa các Tôn giả, Thế Tôn không chỉ trích mọi
khổ hạnh, không nhất hướng bài bác chống đối
mọi khổ hạnh, mọi nếp sống kham khổ.
- Thưa các Tôn giả, Thế tôn chỉ trích cái gì
đáng chỉ trích, tán thán cái gì đáng tán thán.
- Thưa các Tôn giả, Thế Tôn chỉ trích cái gì đáng
chỉ trích, tán thán cái gì đáng tán thán, như vậy
Thế Tôn là người phân tích luận, không phải
là người nhất hướng luận (nói một chiều).

NAM CƯ SĨ                                           311

4. Được nói vậy, một du sĩ nói với gia chủ
Vajjiyamàhita: "Thôi chờ ở đây, này Gia chủ, Gia
chủ tán thán Sa-môn Gotama và Sa-môn Gotama là
người hư vô, một người không bao giờ có định nghĩa
rõ ràng.

- Ở đây, thưa các Tôn giả, tôi nói với các Tôn giả
đúng pháp: "Đây là thiện, thưa các Tôn giả, Thế Tôn
đã định nghĩa. Đây là bất thiện, thưa các Tôn giả,
Thế Tôn đã định nghĩa. Đây là thiện, đây là bất thiện,
Thế Tôn đã định nghĩa. Thế Tôn là người có định
nghĩa rõ ràng. Thế Tôn không phải là người chủ
trương hư vô, không phải là người không có định
nghĩa rõ ràng". Khi được nói vậy, các du sĩ ấy im
lặng, hoang mang, thụt vai, cúi đầu, sững sờ, không
nói nên lời.

5. Rồi gia chủ Vajjiyamàhita, sau khi biết các du sĩ ngoại đạo ấy im lặng, hoang mang, thụt vai, cúi đầu, sững sờ không nói nên lời, từ chỗ ngồi đứng dậy, đi đến Thế Tôn, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, gia chủ Vajjiyamàhita, câu chuyện với các du sĩ ngoại đạo như thế nào, tất cả đều thuật lại cho Thế Tôn rõ.

6. - Lành thay, lành thay, này Gia chủ, những kẻ ngu si thường thường cần phải được bác bỏ với sự khéo bác bỏ nhờ Chánh pháp.

NAM CƯ SĨ                                           312

Này Gia chủ,

1.  Ta không nói rõ rằng, tất cả khổ hạnh cần phải
hành trì.
2. Ta không nói rằng, tất cả khổ hạnh không nên
hành trì.
3. Ta cũng không nói rằng tất cả sự chấp trì cần
phải được chấp trì.
4. Ta cũng không nói rằng tất cả sự chấp trì không
nên chấp trì.
5. Ta cũng không nói rằng tất cả sự tinh cần, cần
phải tinh cần.
6. Ta cũng không nói rằng, tất cả sự tinh cần
không nên tinh cần.
7. Ta cũng không nói rằng, tất cả sự từ bỏ nên từ
bỏ.
8. Ta cũng không nói rằng tất cả sự từ bỏ không
nên từ bỏ.
9. Ta cũng không nói rằng tất cả sự giải thoát nên
giải thoát.
10. Ta cũng không nói rằng, tất cả sự giải thoát
không nên giải thoát.

7. Này Gia chủ,:

1.   Phàm hành trì khổ hạnh nào, các pháp bất thiện tăng trưởng, các pháp thiện tổn giảm, khổ hạnh ấy, Ta nói, không nên hành trì.

NAM CƯ SĨ                                         313

2.  Phàm hành trì khổ hạnh nào, các pháp bất thiện
tổn giảm, các pháp thiện tăng trưởng, khổ hạnh
ấy Ta nói nên hành trì.
3. Phàm chấp hành chấp trì nào, các pháp bất
thiện tăng trưởng, các pháp thiện tổn giảm,
chấp trì ấy, Ta nói, không nên chấp hành.
4. Phàm chấp hành chấp trì nào, các pháp bất
thiện tổn giảm, các thiện pháp tăng trưởng, thời
chấp hành chấp trì ấy, Ta nói nên chấp trì.
5. Phàm tinh cần nào được tinh tấn, các pháp bất
thiện tăng trưởng, các pháp thiện tổn giảm, thời
tinh cần ấy, Ta nói rằng, không nên tinh tấn.
6. Phàm tinh cần nào được tinh tấn, các pháp bất
thiện tổn giảm, các pháp thiện tăng trưởng, thời
tinh cần ấy, Ta nói nên tinh tấn.
7. Phàm từ bỏ từ bỏ nào, các pháp bất thiện tăng
trưởng, các pháp thiện tổn giảm, thời từ bỏ ấy,
Ta nói, không nên từ bỏ.
8. Phàm từ bỏ từ bỏ nào, các pháp bất thiện tổn
giảm, các pháp thiện tăng trưởng, thời từ bỏ ấy,
Ta nói, nên từ bỏ.
9. Phàm giải thoát sự giải thoát nào, các pháp bất
thiện tăng trưởng, các thiện pháp tổn giảm, thời
giải thoát ấy, Ta nói, không nên giải thoát.
10. Phàm giải thoát giải thoát nào, các pháp bất
thiện tổn giảm, các pháp thiện tăng trưởng,
thời giải thoát ấy, Ta nói nên giải thoát.

NAM CƯ SĨ                                           314

Rồi gia chủ Vajjiyamàhita sau khi được Thế Tôn với một pháp thoại thuyết giảng, khích lệ, làm cho phấn khởi, làm cho hoan hỷ, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tôn, thân bên hữu hướng về Ngài rồi ra đi.

8. Rồi Thế Tôn, sau khi gia chủ Vajjiyamàhita ra đi không bao lâu, bảo các Tỷ-kheo:

- Phàm Tỷ-kheo nào, đã lâu ngày với trần cấu ít trong
Pháp và Luật này, vị ấy hãy như vậy bài bác các du
sĩ ngoại đạo với sự khéo bài bác nhờ Chánh pháp,
như gia chủ Vajjiyamàhita đã làm.

NAM CƯ SĨ                                          315

49    Kinh XÀ–NI–SA – 18 Trường II, 53

KINH XÀNISA (JANAVASABHA SUTTANTA) – Bài kinh số 18 – Trường II, 53

I

1. Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Nàdika (bộ lạc Na-đề-ca) tại
Ginjakàvasatha (nhà làm bằng gạch). Lúc bấy giờ,
Thế Tôn thường hay tuyên bố về vấn đề tái sanh của
những tín đồ đã sống, đã từ trần và đã mệnh chung
trong các bộ lạc xung quanh như bộ lạc Kàsi (Ca-
thi), Kosala (Câu-tát-la), Vajjì (Bạt-kỳ), Malla (Mạt-
la), Ceti (Chi-đề), Vansa (Bạt-sa), Kuru (Câu-lâu),
Pancàla (Ban-giá-la), Maccha (Bà-sá-la) Sùrasena
(Mậu-ba-tây-na):

- Vị này sanh ra tại chỗ này! Vị kia sanh ra tại chỗ kia. Hơn năm mươi vị tín đồ ở Nàdika đã từ trần, đã mệnh chung với năm hạ phần kiết sử đã được đoạn trừ, được hóa sanh (thiên giới) từ đó nhập Niết-bàn không còn trở lại đời này nữa. Hơn chín mươi vị ở Nàdikà, đã từ trần, đã mệnh chung, với ba kiết sử đã được đoạn trừ, với tham, sân, si được giảm thiểu,

NAM CƯ SĨ                                           316

chứng quả Nhất lai, sau khi trở lại đời này một lần
nữa sẽ tận diệt khổ đau. Hơn năm trăm vị Nàdikà đã
từ trần, đã mệnh chung, với ba kiết sử đã được diệt
trừ, chứng quả Dự lưu, nhất định không đọa ác đạo,
đạt đến Chánh Giác.

2. Các vị tín đồ ở Nàdikà được nghe: " Thế Tôn
thường hay tuyên bố về vấn đề tái sanh của những
tín đồ đã từ trần và đã mệnh chung trong các bộ lạc
xung quanh, như bộ lạc Kàsi, Kosala, Vajjì, Malla,
Ceti, Vamsa, Kuru, Pancàla, Macchà, Sùrasena: " Vị
này sanh ra tại chỗ này. Vị kia sanh ra tại chỗ kia.
Hơn năm mươi vị tín đồ Nàdikà đã từ trần, đã mệnh
chung với năm hạ phần kiết sử đã được đoạn trừ,
được hóa sanh (Thiên giới) từ đó nhập niết-bàn
không còn trở lại đời này nữa. Hơn chín mươi vị ở
Nàdikà đã từ trần, đã mệnh chung với ba kiết sử đã
được đoạn trừ, với tham, sân, si được giảm thiểu,
chứng quả Nhất lai, sau khi trở lại đời này một lần
nữa sẽ diệt tận khổ đau. Hơn năm trăm vị ở Nàdikà
đã từ trần, đã mệnh chung với ba kiết sử đã được
đoạn trừ, chứng quả Dự lưu, nhất định không đọa ác
đạo, đạt đến Chánh Giác ". Các vị tín đồ ở Nàdikà
được nghe Thế Tôn hỏi đáp như vậy, lấy làm hoan
hỷ, tín thọ, an lạc.

3. Tôn giả Ananda được nghe: " Thế Tôn thường hay

NAM CƯ SĨ                                         317

tuyên bố về vấn đề tái sanh của những tín đồ đã từ trần, đã mệnh chung trong các bộ lạc xung quanh, như bộ lạc Kàsi, Kosala, Vajjì, mallà, Ceti, Vamsa, Kuru, Pancàla, Macchà, Sùrasena: " Vị này sanh ra tại chỗ này, vị kia sanh ra tại chỗ kia. Hơn 50 vị tín đồ Nàdikà đã từ trần, đã mệnh chung với năm hạ phần kiết sử đã được đoạn trừ, được hóa sanh (thiên giới) từ đó nhập Niết-bàn không còn trở lại đời này nữa. Hơn chín mươi vị ở Nàdikà đã từ trần, đã mệnh chung với ba kiết sử đã được đoạn trừ, với tham, sân, si được giảm thiểu, chứng quả Nhất lai, sau khi trở lại đời này một lần nữa sẽ diệt tận khổ đau. Hơn năm trăm vị ở Nãdikã đã từ trần, đã mệnh chung với ba kiết sử đã được diệt trừ, chứng quả Dự lưu, nhất định không đọa ác đạo, đạt đến Chánh Giác ". Các vị tín đồ ở Nãdikã được nghe Thế Tôn hỏi đáp như vậy lấy làm hoan hỷ, tín thọ, an lạc".

4. Rồi tôn giả Ananda suy nghĩ: " Nhưng ở tại Magadha (Ma-kiệt-đà), có nhiều tín đồ đã tu hành lâu ngày và đã từ trần, mệnh chung, nhiều đến nỗi người ta tưởng hai xứ Anga (Ương-già) và Magadha đều trống không vì số tín đồ từ trần mệnh chung. Những vị này tin tưởng Phật, tin tưởng Pháp và tin tưởng Tăng, và giới luật đầy đủ. Nhưng Thế Tôn không nói gì về sự từ trần và sự mệnh chung của họ. Lành thay nếu gợi được một câu trả lời về họ, nhờ

NAM CƯ SĨ                                           318

vậy nhiều người sẽ khởi lòng tin, và từ đó được sanh lên thiện giới. Lại có vua Seniya Bimbisàra (Tư-ni- du Tần-bà-sa) xứ Magadha sống như Pháp, dùng Chánh pháp trị nước, có lòng thương tưởng các vị Bà-la-môn, Gia chủ, dân chúng thị thành và dân chúng thôn quê. Vua này được dân chúng xưng tán như sau: " Vị vua sống như pháp, dùng chánh pháp trị nước, đã làm cho chúng ta sung sướng, vị này mệnh chung. Chúng ta đã sống thật hạnh phúc dưới thời vua sống như Pháp và dùng Chánh pháp trị nước này. Vị vua này cũng tin tưởng Phật, tin tưởng Pháp, tin tưởng Tăng và giới luật đầy đủ ". Và dân chúng cũng nói: " Cho đến khi mệnh chung, vua Seniya Bimbisàra xứ Magadha luôn luôn tán dương Thế Tôn ". Nhưng Thế Tôn không nói gì về sự từ trần và mệnh chung của vị vua này. Lành thay, nếu gợi được câu trả lời về vị vua này, nhờ vậy nhiều người sẽ khởi lòng tin và từ đó được sanh lên thiên giới. Lại nữa Thế Tôn chứng quả Bồ-đề tại Magadha. Thế Tôn đã chứng quả Bồ-đề ở Magadha thì sao Ngài lại không nói đến về sự từ trần và mệnh chung của các tín đồ ở Magadha? Nếu Thế Tôn không nói gì về sự từ trần và mệnh chung của các tín đồ ở Magadha thời các vị này sẽ đau buồn và nếu các vị này đau buồn thời sao Thế Tôn có thể không trả lời được? "

5. Sau khi đã suy nghĩ một mình, yên lặng, vì các tín

NAM CƯ SĨ                                          319

đồ ở Magadha, tôn giả Ananda sáng hôm sau thức
dậy đến tại chỗ Thế Tôn ở, khi đến xong đảnh lễ Ngài
và ngồi xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên,
tôn giả Ananda bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn con có nghe: Thế Tôn thường hay tuyên bố về vấn đề tái sanh của những tín đồ đã từ trần, đã mệnh chung trong các bộ lạc xung quanh, như bộ lạc Kàsi, Kosala, Vajjì, Malla, Ceit, Vamsa, Kuru, Pancàla, Macchà, Sùrasena: " Vị này sanh ra tại chỗ này, vị kia sanh ra tại chỗ kia. Hơn năm mươi vị tín đồ ở Nadikà đã mệnh chung với năm hạ phần kiết sử đã được nhập Niết-bàn không còn trở lại đời này nữa. Hơn chín mươi vị ở Nàdikà đã từ trần, đã mệnh chung với ba kiết sử đã được đoạn trừ, với tham, sân, si được giảm thiểu, chứng quả Nhất Lai, sau khi trở lại đời này một lần nữa sẽ diệt tận khổ đau. Hơn năm trăm vị ở Nàdikà đã từ trần, đã mệnh chung với ba kiết sử đã được đoạn trừ, chứng quả Dự lưu, nhất định không đọa ác đạo, đạt đến Chánh Giác ". Các vị tín đồ ở Nàdikà được nghe Thế Tôn hỏi đáp như vậy lấy làm hoan hỷ, tín thọ, an lạc.

6. Bạch Thế Tôn, nhưng ở tại Magadha có nhiều tín
đồ này tu hành lâu ngày và đã từ trần, mệnh chung,
nhiều đến nỗi người ta tưởng hai xứ Anga và
magadha đều trống không vì số tín đồ từ trần mệnh

NAM CƯ SĨ                                          320

chung. Những vị này tin tưởng Phật, tin tưởng Pháp,
tin tưởng Tăng và giới luật đầy đủ. Nhưng Thế Tôn
không nói gì về sự từ trần và mệnh chung của họ.
Lành thay nếu gợi được một câu trả lời về họ, và như
vậy nhiều người sẽ khởi lòng tin, và từ đó được sanh
lên Thiên giới. Bạch Thế Tôn, lại có vua Seniya
Bimbisàra xứ Magadha, sống như Pháp, dùng Chánh
pháp trị nước, có lòng thương tưởng các vị Bà-la-
môn, Gia chủ, dân chúng thị thành và dân chúng
thôm quê. Vua này được dân chúng xưng tán như
sau: " Vị vua sống như Pháp, và dùng Chánh pháp
cai trị nước này. Vị Vua này cũng tin tưởng Phật, tin
tưởng Pháp, tin tưởng Tăng và giới luật đầy đủ ". Và
dân chúng cũng nói: " Cho đến khi mệnh chung, vua
Seniya Bimbisàra xứ Magadha luôn luôn tán dương
Thế Tôn ". Nhưng Thế Tôn không nói gì về sự từ
trần và mệnh chung của vị vua này. Lành thay nếu
gợi được câu trả lời về vị vua này, nhờ vậy nhiều
người sẽ khởi lòng tin, và từ đó được sanh lên thiên
giới. Bạch Thế Tôn, lại nữa Thế Tôn đã chứng quả
Bồ-đề ở Magadha. Thế Tôn đã chứng quả Bồ đề ở
Magadha, thời sao Ngài không nói về sự từ trần và
mệnh chung của các tín đồ ở Magadha. Nếu Thế Tôn
không nói gì về sự từ trần và mệnh chung của các tín
đồ ở Magadha, thời các vị này sẽ đau buồn, và nếu
các vị này đau buồn thời sao Thế Tôn có thể không
thể trả lời được?

NAM CƯ SĨ                                          321

Tôn giả Ananda, vì các tín đồ ở Magadha, sau khi đã trình lên trước Thế Tôn, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tôn, thân phía hữu hướng về Ngài, từ tạ ra đi.

7. Sau khi tôn giả Ananda đi ra không bao lâu, Thế Tôn liền đắp y vào buổi sáng, tay cầm y bát, đi vào Nàdikà để khất thực. Khi khất thực ở Nàdikà xong, sau buổi ăn, khi đi khất thực về và rửa chân, Ngài vào ngôi nhà bằng gạch, ngồi trên chỗ đã soạn sẵn, suy nghĩ, tư duy chú lực toàn tâm suy tưởng đến các tín đồ ở Magadha: " Ta sẽ tìm ra chỗ thọ sanh của họ, vận mạng của họ. Các Hiền nhân này thọ sanh ở đâu, vận mạng như thế nào? " Thế Tôn thấy được chỗ thọ sanh và vận mạng của các Hiền nhân tín đồ ở xứ Magadha này. Rồi Thế Tôn vào buổi chiều, sau khi tịnh niệm, bước ra khỏi ngôi nhà bằng gạch, rồi ngồi trên chỗ đã soạn sẵn, dưới bóng ngôi nhà.

8. Rồi Tôn giả Ananda đến tại chỗ Thế Tôn ở, lúc
đến xong, đảnh lễ Ngài và ngồi xuống một bên. Sau
khi ngồi xuống một bên, tôn giả Ananda bạch Thế
Tôn:

- Bạch Thế Tôn, Thế Tôn ngó thật là an tịnh; diện
sắc của Thế Tôn như là sáng chói nhờ các căn thật
sự thanh tịnh. Bạch Thế Tôn, Thế Tôn hôm nay an
trú có được hoan hỷ không?

NAM CƯ SĨ                                          322

9. - Này Ananda, sau khi Thầy, vì các tín đồ ở Magadha đã nói trước mặt Ta như vậy và đứng dậy ra về, Ta đi khất thực ở Nãdikã xong, sau bữa ăn, khi đi khất thực về và rửa chân, Ta vào ngôi nhà bằng gạch, ngồi trên chỗ đã soạn sẵn, suy nghĩ tư duy, chú lực toàn tâm suy tưởng đến các tín đồ ở Magadha: " Ta sẽ tìm ra chỗ thọ sanh của họ, vận mạng của họ. Các vị Hiền nhân này thọ sanh ở đâu, vận mạng như thế nào? " Rồi Ta thấy được chỗ thọ sanh và vận mạng của các Hiền nhân tín đồ ở xứ Magadha này. Này Ananda, lúc bấy giờ một vị Dạ-xoa (Yakkha) ẩn mình lớn tiếng nói rằng: " Bạch Thế Tôn, con tên là Janavasabha. Bạch Thiện Thệ, con là Janavasabha ". Này Ananda, Ngươi từ trước đã từng được nghe ai tên là Janavasabha (Xà-ni-sa) chưa?

- Bạch Thế Tôn, còn trừ trước chưa từng được nghe
ai tên Janavasabha. Bạch Thế Tôn, khi con nghe tên
Janavasabha, con có cảm giác râu tóc bị dựng ngược,
Bạch Thế Tôn, con tự nghĩ: " Vị Dạ-xoa này không
phải là hạng tầm thường, vì đã mang tên Janavasabha
".

10. - Này Ananda, khi những lời ấy được nói xong, vị Dạ-xoa ấy hiện ra trước mặt Ta, nhan sắc thật phi thường và lần thứ hai, vị ấy nói:

NAM CƯ SĨ                                          323

“ – Bạch Thế Tôn, con là Bimbisàra! Bạch Thiện
Thệ, con là Bimbisàra! Bạch Thế Tôn, nay là lần thứ
bảy con được sanh vào dòng họ vua Vessavana ( Tỳ
sa môn Thiên Vương ). Con chết đi trong địa vị làm
vua ở nhơn gian, nay được sanh trên thiên giới, làm
bậc phi nhân.

Từ đây đến bảy lần,
Từ kia đến bảy lần,
Mười bốn lần tái sanh,
Như vậy con biết được,
Đời quá khứ của con.

Bạch Thế Tôn, từ lâu con không còn đọa lạc vào ác thú vì con đã hiểu được ác thú, và nay con muốn trở thành bậc Nhất Lai.

« - Thật hy hữu thay, Hiền giả Dạ- xoa Janavasabha! Thật kỳ diệu thay, Hiền giả Dạ - xoa Janavasabha đã nói với Ta: « Bạch Thế Tôn, đã lâu con không còn đọa lạc vào ác thú, vì con đã hiểu được ác thú, và nay con muốn trở thành bậc Nhất Lai ». Do nguyên nhân gì, Hiền giả Dạ-xoa Janavasabha tự biết mình đã đạt được địa vị cao thượng, thù thắng như vậy? »

11. « - Bạch Thế Tôn, không gì khác ngoài giáo lý của Ngài! Bạch Thiện Thệ, không gì khác ngoài giáo lý của Ngài! Từ khi con nhất hướng quy y và tín

NAM CƯ SĨ                                           324

ngưỡng Thế Tôn, từ khi ấy con không còn đọa lạc vào ác thú, vì con đã hiểu được ác thú, và nay con muốn trở thành bậc Nhất Lai.

Bạch Thế Tôn, con được vua Vessavana (Tỳ sa môn
Thiên vương) nhờ con đi đến vua Virùlhaka (Tăng
Trưởng thiên vương) có chút công việc, giữa đường
con thấy Thế Tôn vào ngôi nhà bằng gạch suy nghĩ
tư duy, chú lực toàn tâm suy tưởng đến các tín đồ ở
Magadha: "Ta sẽ tìm ra chỗ thọ sanh của họ,vận
mạng của họ. Các Hiền nhân này thọ sanh ở đâu, vận
mạng thế nào?"

Bạch Thế Tôn! Không thể kỳ diệu sao được khi con
đối mặt tự thân nghe từ miệng vua Vessavana nói với
hội chúng của mình, các Hiền nhân này thọ sanh ở
đâu, vận mệnh như thế nào? Bạch Thế Tôn, con tự
nghĩ: "Ta sẽ đến yết kiến Thế Tôn! Ta sẽ đề cập vấn
đề với Thế Tôn!". Bạch Thế Tôn, đó là hai nguyên
nhân khiến con đến yết kiến Thế Tôn!

12. " Bạch Thế Tôn, trong những ngày xưa, những
ngày xa xưa, nhân đêm trăng rằm Bố-tát
(Uposatha) trong tháng nhập an cư mùa mưa, toàn
thể chư Thiên ở cõi Tàvatimsà (Tam thập tam thiên)
ngồi họp hội tại Thiện Pháp đường (Sudhamma).
Xung quanh có Đại Thiên chúng ngồi khắp mọi phía,

NAM CƯ SĨ                                        325

tại bốn phương hướng có bốn vị đại vương ngồi.

- Đại vương Dhatarattha (Trì Quốc Thiên vương) vua ở phương Đông, ngồi xây mặt hướng Tây, trước mặt Thiên chúng.

- Đại vương Virùlhaka (Tăng Trưởng Thiên vương), vua ở phương Nam ngồi xây mặt hướng Bắc, trước mặt Thiên chúng.

- Đại vương Virùpakkha (Quảng Mục Thiên vương) vua ở phương Tây, ngồi xây mặt hướng Đông, trước mặt Thiên chúng.

- Đại vương Vessavana (Tỳ-sa-môn Thiên vương), vua ở phương bắc, ngồi xây mặt hướng Nam, trước mặt Thiên chúng.

Bạch Thế Tôn, khi nào toàn thể chư Thiên ở cõi Tam
thập tam thiên ngồi hội họp tại Thiện Pháp đường
xung quanh có Đại thiên chúng ngồi khắp mọi phía,
và tại bốn phương hướng có bốn vị đại vương ngồi,
như vậy là thứ tự chỗ ngồi của những vị này, rồi đến
chỗ ngồi của chúng con.

Bạch Thế Tôn, chư Thiên nào trước sống Phạm hạnh theo Thế Tôn và nay nếu sanh lên cõi Tam thập tam thiên, những vị này thắng xa chư Thiên khác về thân

NAM CƯ SĨ                                         326

sắc và danh tiếng. Bạch Thế Tôn chư Thiên ở Tam
thập tam thiên hoan hỷ, tín thọ, hỷ lạc sanh: "Thiên
giới thật sự được tăng thịnh, còn A-tu-la giới bị hoại
diệt".

13. "Bạch Thế Tôn, lúc bấy giờ Thiên chủ Đế thích (Sakka Inda) thấy chư thiên ở Tam thập tam thiên hoan hỷ, liền tùy hỷ nói lên bài kệ như sau:

Chư Tam thập tam thiên,
Cùng Đế-thích hoan hỷ,
Đảnh lễ bậc Như Lai,
Cùng Chánh pháp vi diệu.

Thấy Thiên chúng tân sanh,
Quang sắc thật thù thắng,
Các vị sống Phạm hạnh,
Nay sanh tại cõi này.

Họ thắng về quang sắc,
Thọ mạng và danh xưng,
Đệ tử bậc Đại Tuệ,
Thù thắng sanh cõi này.

Chư Tam thập tam thiên, Cùng Đế-thích hoan hỷ, Đảnh lễ bậc Như Lai,

NAM CƯ SĨ                                           327

Cùng Chánh pháp vi diệu.

" Bạch Thế Tôn, chư Thiên ở Tam thập tam thiên lại
càng hoan hỷ, tín thọ, hỷ lạc sanh hơn nữa và nói: "
Thiên giới thật sự được tăng thịnh, còn A-tu-la giới
bị hoại diệt ".

14. " Bạch Thế Tôn, rồi với mục đích gì chư Thiên ở
Tam thập tam thiên ngồi hội họp tại Thiện Pháp
đường, các vị này suy tư thảo luận về mục đích ấy.
Và tùy thuộc về mục dích ấy, bốn vị đại vương được
thuyết giảng. Theo mục đích ấy, bốn vị đại vương
được khuyến giáo, bốn vị này đều đứng một bên chỗ
ngồi của mình.

Các đại vương chấp nhận
Lời giảng dạy khuyến giáo.
Thanh thoát và an tịnh,
Đứng bên chỗ mình ngồi.

15. " Bạch Thế Tôn, rồi từ phương Bắc, một ánh sáng vi diệu khởi lên, một hào quang hiện ra, thắng xa oai lực của chư Thiên. Bạch Thế Tôn rồi Thiên chủ Sakka nói với chư Thiên ở Tam thập tam thiên: " Này các Thiện hữu, theo các hiện tượng được thấy, ánh sáng khởi lên, hào quang hiện ra như vậy báo hiệu Phạm thiên sẽ xuất hiện. Vì hiện tượng báo hiệu

NAM CƯ SĨ                                          328

Phạm thiên xuất hiện là ánh sáng khởi lên và hào quang hiện ra ".

Theo hiện tượng được thấy,
Phạm thiên sẽ xuất hiện.
Hiện tượng đấng Phạm thiên,
Là hào quang vi diệu.

16. " Bạch Thế Tôn, rồi chư Thiên ở Tam thập tam thiên ngồi xuống trên ghế của mình và nói: " Chúng tôi sẽ tìm hiểu hậu quả của hào quang này là thế nào sau khi được biết, chúng tôi sẽ đi gặp vị ấy ".

Cũng vậy, bốn vị đại vương ngồi xuống trên ghế ngồi của mình và nói: "Chúng ta sẽ tìm hiểu hậu quả của hào quang này là thế nào sau khi được biết, chúng tôi sẽ đi gặp vị ấy ". Sau khi nghe vậy, chư Thiên ở Tam thập tam thiên đều đồng một lòng một ý: " Chúng ta sẽ tìm hiểu hậu quả của hào quang này là thế nào, sau khi được biết, chúng ta sẽ đi gặp vị ấy ".

17. " Bạch Thế Tôn, khi Phạm thiên Sanamkumãra
(Thường Đồng hình Phạm thiên) xuất hiện trước chư
Thiên ở Tam thập tam thiên, ngài xuất hiện với một
hóa tướng thô xấu.

Bạch Thế Tôn, vì khi Phạm thiên tự nhiên hiện hóa, sắc tướng không đủ thù thắng để chư Thiên ở Tam

NAM CƯ SĨ                                          329

thập tam thiên khâm phục.

Bạch Thế Tôn, khi Phạm thiên Sanamkumàra xuất hiện trước chư Thiên ở Tam thập tam thiên, vị này thắng xa chư Thiên khác về sắc tướng và danh xưng.

Bạch Thế Tôn, như một hình tượng bằng vàng
chói sáng hơn thân hình con người, cũng vậy bạch
Thế Tôn, khi Phạm thiên Sanamkumàra hiện ra trước
chư Thiên ở Tam thập tam thiên, vị này thắng xa chư
Thiên khác về sắc tướng và danh xưng.

Bạch Thế Tôn, khi Phạm thiên Sanamkumàra xuất hiện trước chư Thiên ở Tam thập tam thiên, không một vị Thiên nào trong chúng này đảnh lễ, đứng dậy hoặc mời vị Phạm thiên ngồi. Tất cả đều yên lặng, chấp tay, không ngồi trên chỗ ngồi của mình và nghĩ: "Nay, nếu Phạm thiên Sanamkumàra muốn gì với vị Thiên nào, thời hãy ngồi trên chỗ ngồi của vị Thiên ấy ". Bạch Thế Tôn, Phạm thiên Sanamkumàra ngồi trên chỗ ngồi của vị Thiên nào, vị Thiên ấy sẽ vô cùng sảng khoái, sẽ vô cùng hoan hỷ. Bạch Thế Tôn, như vị vua Sát-đế-lỵ vừa mới làm lễ quản đảnh và lên vương vị, vị ấy sẽ vô cùng sảng khoái, vô cùng hoan hỷ. Cũng vậy, bạch Thế Tôn, Phạm thiên Sanamkumàra (Thường Đồng hình Phạm thiên) ngồi trên chỗ ngồi của vị Thiên nào, vị Thiên ấy sẽ vô

NAM CƯ SĨ                                         330

cùng sảng khoái, sẽ vô cùng hoan hỷ.

18. " Bạch Thế Tôn, Phạm thiên Sanamkumàra xuất hiện với hình tượng thô xấu, hiện thành một đồng tử tên là Pancasikha (Ngũ Kế) trước mặt chư Thiên ở Tam thập tam thiên. Bay bổng lên trời, vị này ngồi kiết-già giữa hư không. Bạch Thế Tôn, như một vị lực sĩ ngồi kết-già trên một chỗ ngồi được trải bằng phẳng hay trên một mặt đất thăng bằng, cũng vậy bạch Thế Tôn, Phạm thiên Sanamkumàra bay bổng trên trời, ngồi kiết-già trên hư không, thấy được sự an tịnh của chư Thiên ở Tam thập tam thiên liền nói lên sự hoan hỷ của mình bằng bài kệ sau đây:

Chư Tam thập tam thiên
Cùng Đế-thích hoan hỷ,
Đảnh lễ bậc Như Lai,
Cùng Chánh pháp vi điệu.

Thấy Thiên chúng tân sanh
Quang sắc thật thù thắng,
Các vị sống Phạm hạnh
Hay sanh tại cõi này.

Chúng thắng về quang sắc Thọ mạng và danh xưng, Đệ tử bậc Đại Tuệ,

NAM CƯ SĨ                                         331

Thù thắng sanh cõi này.

Chư Tam thập tam thiên
Cùng Đế-thích hoan hỷ,
Đảnh lễ bậc Như Lai
Cùng Chánh pháp vi diệu.

19. " Bạch Thế Tôn, đó là nội dung lời nói của Phạm thiên Sanamkumàra.

Bạch Thế Tôn, tiếng nói của Phạm thiên
Sanamkumàra có tám đặc điểm sau đây: lưu loát, dễ
hiểu, dịu ngọt, nghe rõ ràng, sung mãn, phân minh,
thâm sâu và vang động. Bạch Thế Tôn, khi Phạm
thiên Sanamkumàra giải thích cho hội chúng với
tiếng nói của mình, tiếng nói không vượt ra khỏi đại
chúng. Bạch Thế Tôn, một tiếng nói có tám đặc điểm
như vậy gọi là Phạm âm.

20. " Bạch Thế Tôn, Phạm thiên Sanamkumàra, tự
hiện hóa ba mươi ba hóa thân, mỗi thân ngồi kiết già
trên mỗi chỗ ngồi của chư Thiên ở Tam thập tam
thiên và nói với chư Thiên, này như sau:

 "- Này Chư Thiện hữu ở Tam thập tam thiên, Quý vị nghĩ thế nào? Thế Tôn phục vụ cho hạnh phúc chúng sanh, an lạc cho chúng sanh, vì lòng thương

NAM CƯ SĨ                                         332

tưởng cho đời, vì hạnh phúc, vì an lạc cho chư Thiên và loài Người.

 Chư Thiện hữu, những ai quy y Phật, quy y Pháp, quy y Tăng và giữ trọn giới luật, những vị này khi thân hoại mệnh chung:

- Một số được sanh lên Thiên chúng
Parinimiitta-Vasavati (Tha Hóa Tự tại thiên),
- Một số được sanh lên Thiên             chúng
Nimmànaratì (Hóa Lạc thiên);
- Một số được sanh lên Thiên chúng Tusità
(Đâu-suất thiên),
- Một số được sanh lên Thiên chúng Yàmà (Dạ-
ma-thiên),
- Một số được sanh lên Thiên chúng Tà-vatimsà
(Tam thập tam thiên),
- Một số được sanh lên Thiên chúng
Catumàràjikà (Tứ Thiên vương thiên),
- Những ai phải điền vào cho đủ số hạ phẩm nhất
được sanh vào chúng Gandhabba (Càn-thát-
bà).

21. " Bạch Thế Tôn, đó là nội dung câu chuyện của Phạm thiên Sanamkumàra. Bạch Thế Tôn, giọng nói

NAM CƯ SĨ                                      333

của Phạm thiên Sanamkumàra về vấn đề này được nói một cách khiến mỗi vị Thiên nghĩ rằng: " Vị ngồi trên chỗ ngồi của ta, chỉ vị ấy nói mà thôi ".

Chỉ một Phạm thiên nói,
Mọi hóa thân đều nói,
Chỉ một vị im lặng,
Tất cả đều im lặng.

Chư Tam thập tam thiên,
Cùng Đế-thích nghĩ rằng:
Chỉ vị ngồi chỗ ta,
Chỉ vị ấy riêng nói.

22. " Bạch Thế Tôn, Phạm thiên Sanamkumàra thâu
nhiếp tất cả thân thành một thân, sau khi thâu nhiếp,
liền ngồi trên chỗ ngồi của Thiên chủ Sakka và nói
với Thiên chúng ở Tam thập tam thiên:

 " - Chư Thiện hữu ở Tam thập tam thiên, Quý vị
nghĩ thế nào? BỐN PHÁP THẦN TÚC đã được
Thế Tôn, bậc Trí Giả, bậc Kiến Giả, bậc Ứng
Cúng, Cháng Đẳng Giác, khéo léo giải thích để
thần thông được sung mãn, để thần thông được
thuần thục, để thần thông được thi thiết.

Thế nào là bốn? Ở đây, vị Tỷ-kheo tu tập thần túc,

NAM CƯ SĨ                                          334

câu hữu dục, thiền định tinh cần hành... tinh tấn thiền định... tâm thiền định... tu tập thần túc, câu hữu với tư duy thiền định, tinh cần hành.

Bốn pháp thần túc này đã được Thế Tôn, bậc Trí Giả, bậc Kiến Giả, bậc Ứng Cúng, Chánh Đẳng Giác khéo léo giải thích để thần thông được sung mãn, để thần thông được thuần thục, để thần thông được thi thiết.

Này các Thiện hữu, những Sa-môn hay Bà-la-môn
nào trong quá khứ đã thưởng thức thần túc thông
dưới một hay nhiều hình thức, tất cả đều tu tập và
phát triển thần túc này. Này các Thiện hữu, những
Sa-môn hay Bà-la-môn nào trong tương lai sẽ
thưởng thức thần túc thông dưới một hay nhiều hình
thức, tất cả đều sẽ tu tập và phát triển bốn pháp thần
túc này. Này các Thiện hữu, những Sa-môn hay Bà-
la-môn nào trong hiện tại thưởng thức thần túc thông
dưới một hay nhiều hình thức, tất cả đều tu tập và
phát triển bốn pháp thần túc này.

Này chư Thiện hữu ở Tam thập tam thiên, Quý vị có thấy ở nơi tôi thần lực như vậy không?

" - Có như vậy, Phạm thiên!

" - Chư Thiện hữu, tôi nhờ tu tập và phát triển bốn thần túc này mà nay thành tựu đại thần lực như vậy,

NAM CƯ SĨ                                            335

đại uy đức như vậy.

23. "Bạch Thế Tôn, đó là nội dung câu chuyện của Phạm thiên Sanamkumàra.

Bạch Thế Tôn, sau khi nói xong, Phạm thiên Sanamkumàra nói với chư Thiên ở Tam thập tam thiên:

 "- Chư Thiện hữu ở Tam thập tam thiên, quý vị
nghĩ thế nào? BA CON ĐƯỜNG TẮT hướng
đến an lạc đã được Thế Tôn bậc Trí Giả, bậc Kiến
Giả, bậc Ứng Cúng, Chánh Đẳng Giác chứng ngộ.
Thế nào là ba?

 " Chư Thiện hữu, ở đây có người thân cận dục
lạc, thân cận bất thiện pháp. Sau một thời gian,
vị này được nghe Thánh pháp, như lý tác ý,
chứng đắc Chánh pháp và tùy pháp.
 Và khi nghe được Thánh pháp, như lý tác ý,
chứng đắc Chánh pháp và tùy pháp vị này
sống không thân cận dục lạc, không thân cận
bất thiện pháp.
 Nhờ sống không thân cận dục lạc, không thân
cận bất thiện pháp, nên an lạc khởi lên, và hơn
cả an lạc, hoan hỷ khởi lên. Chư Thiện hữu,
như từ thoải mái, hỷ duyệt sanh, cũng vậy, Chư

NAM CƯ SĨ                                         336

thiện hữu nhờ sống không thân cận dục lạc,
không thân cận bất thiện pháp, an lạc khởi lên,
và hơn cả an lạc, hoan hỷ khởi lên.
 Chư Thiện hữu, đó là con đường tắt thứ nhất
hướng đến an lạc đã được Thế Tôn, bậc Trí
Giả, bậc Kiến Giả, bậc Ứng Cúng, Chánh Đẳng
Giác chứng ngộ.

24. " Chư Thiện hữu, lại nữa:

 Ở đây có người thân hành thô lậu, chưa được
an tịnh, khẩu hành thô lậu... ý hành thô lậu chưa
được an tịnh, sau một thời gian vị này được
nghe Thánh pháp, như lý tác ý, chứng đắc
Chánh pháp và tùy pháp.
 Sau khi được nghe Thánh pháp, thân hành thô
lậu của vị này được an tịnh, khẩu hành thô lậu
của vị này... ý hành thô lậu của vị này được an
tịnh.
 Nhờ thân hành, khẩu hành, ý hành thô lậu của
vị này được an tịnh, an lạc khởi lên, và hơn cả
an lạc, hoan hỷ khởi lên. Chư Thiện hữu, nhờ
từ thoải mái, hỷ duyệt sanh, cũng vậy chư
Thiện hữu, nhờ thân hành thô lậu của vị này
được an tịnh, khẩu hành... ý hành thô lậu của vị
này được an tịnh, an lạc khởi lên, và hơn cả an

NAM CƯ SĨ                                          337

lạc, hoan hỷ khởi lên.
 Chư Thiện hữu, đó là con đường tắt thứ hai
hướng đến an lạc đã được Thế Tôn, bậc Trí
Giả, bậc Kiến Giả, bậc Ứng Cúng, Chánh Đẳng
Giác Chứng ngộ.

25. " Chư Thiện hữu, lại nữa:

 Ở đây có người không như thật biết: "Đây là
thiện", không như thật biết: "Đây là bất thiện",
không như thật biết: "Đây là có tội", "Đây là
không tội ", "Đây là hạ liệt ", "Đây là cao
thượng ", "Đây là đen trắng đồng đều ". Sau
một thời gian, vị này được nghe Thánh pháp,
như lý tác ý, chứng đắc Chánh pháp và tùy
pháp.
 Sau khi được nghe Thánh pháp, như lý tác ý,
chứng đắc Chánh pháp và tùy pháp, vị này như
thật biết: "Đây là thiện", như thật biết: "Đây là
bất thiện", như thật biết: "Đây là có tội", "đây
là không tội", "đây cần phải thuận theo", "đây
cần phải né tránh", "đây là hạ liệt", "đây là cao
thượng", "đây là đen trắng đồng đều".
 Nhờ biết như vậy, nhờ thấy như vậy, vô minh
của vị này được trừ diệt, minh được sanh
khởi. Vị này nhờ vô minh được trừ diệt và

NAM CƯ SĨ                                          338

minh sanh khởi, nên an lạc khởi lên, và hơn cả
an lạc, hoan hỷ khởi lên.
 Chư Thiện hữu, đó là con đường tắt thứ ba
hướng đến an lạc, đã được Thế Tôn, bậc Trí
Giả, bậc Kiến Giả, bậc Ứng Cúng, Chánh Đẳng
Giác chứng ngộ.

"Chư Thiện hữu, đó là ba con đường tắt
hướng đến an lạc đã được Thế Tôn, bậc Trí Giả, bậc
Kiến Giả, bậc Ứng Cúng, Chánh Đẳng Giác chứng
ngộ.

26. " Bạch Thế Tôn, đó là nội dung câu chuyện Phạm thiên Sanamkumàra.

Bạch Thế Tôn, sau khi nói xong, Phạm thiên Sanamkumàra nói với chư Thiên ở Tam thập tam thiên:

 " - Chư Thiện hữu ở Tam thập tam thiên, Quý vị
nghĩ thế nào? BỐN NIỆM XỨ hướng đến chơn
thiện đã được Thế Tôn, bậc Trí Giả, bậc Kiến Giả,
bậc Ứng Cúng, Chánh Đẳng Giác chứng ngộ.

Thế nào là bốn? Chư Thiện hữu, ở đây vị Tỷ-kheo sống quán thân trên thân, nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm để chế ngự tham ưu ở đời.

NAM CƯ SĨ                                          339

 Nhờ sống quán thân trên nội thân vị này được
chánh định và chánh an tịnh.
 Nhờ tâm chánh định và chánh an tịnh ở nơi đây,
tri kiến được sanh khởi đối với các thân
khác ngoài tự thân.

Vị Tỷ-kheo sống quán các cảm thọ từ nội thân... quán
tâm...quán pháp đối với các pháp, nhiệt tâm, tỉnh
giác, chánh niệm để chế ngự tham ưu ở đời. Nhờ
sống quán pháp đối với các pháp, tâm được chánh
định và chánh an tịnh. Nhờ tâm chánh định và chánh
an tịnh ở nơi đây, tri kiến được sanh khởi, đối với các
pháp khác.

" Chư Thiện hữu, BỐN NIỆM XỨ này hướng đến
CHƠN THIỆN đã được Thế Tôn, bậc Trí Giả, bậc
Kiến Giả, bậc Ứng Cúng, Chánh Đẳng Giác chứng
ngộ ".

27. " Bạch Thế Tôn, đó là nội dung câu chuyện của Phạm thiên Sanamkumàra.

Bạch Thế Tôn, sau khi nói xong, Phạm thiên Sanamkumàra nói với chư Thiên ở Tam thập tam thiên:

 " - Chư Thiện hữu ở Tam thập tam thiên, Quý vị

NAM CƯ SĨ                                            340

nghĩ thế nào về BẢY PHÁP ĐỊNH TƯ LƯƠNG
(Sa-màdhi-parikkhàrà) để tu hành chánh định,
để kiện toàn thiền định, đã được Thế Tôn, bậc
Trí Giả, bậc Kiến Giả, bậc Ứng Cúng, Chánh
Đẳng Giác chứng ngộ?

 Thế nào là bảy? Như chánh tri kiến, chánh tư duy, chánh ngữ, chánh nghiệp, chánh mạng, chánh tinh tấn, chánh niệm.

 Chư Thiện hữu, nhứt cảnh tánh của tâm do
bảy chi này sửa soạn, được gọi là Thánh
chánh định cùng với các y chỉ và cùng với các
tư lương.

- Chư Thiện hữu, chánh tư duy vừa đủ để chánh
tri kiến sanh khởi,
- Chánh ngữ vừa đủ để chánh tư duy sanh khởi,
- Chánh nghiệp vừa đủ để chánh ngữ sanh khởi,
- Chánh mạng vừa đủ để chánh nghiệp sanh
khởi,
- Chánh tinh tấn vừa đủ để chánh mạng sanh
khởi,
- Chánh niệm vừa đủ để chánh tinh tấn sanh
khởi,

NAM CƯ SĨ                                      341

- Chánh định vừa đủ để chánh niệm sanh khởi, - Chánh trí vừa đủ để chánh định sanh khởi, - Chánh giải thoát vừa đủ để chánh trí sanh khởi.

" Chư Thiện hữu, nếu có người nói lời chánh ngữ sau đây: "Chánh pháp đã được Thế Tôn khéo léo thuyết giảng, pháp ấy có kết quả ngay trong hiện tại, vượt ngoài thời gian, đến để mà thấy, hướng dẫn đến đích, được những người có trí tự mình giác hiểu, cửa bất tử được rộng mở ". Nói như vậy là chánh ngữ. Chư Thiện hữu, vì chánh pháp thật sự đã được Thế Tôn khéo léo thuyết giảng, pháp ấy có kết quả ngay trong hiện tại, vượt ngoài thời gian, đến để mà thấy, hướng dẫn đến đích, được những người có trí tự mình giác hiểu, cửa bất tử được rộng mở.

" Chư Thiện hữu, những ai tin tưởng Phật không
có thối chuyển, tin tưởng Pháp không có thối
chuyển, tin tưởng Tăng không có thối chuyển, đầy
đủ giới hạnh khiến bậc Thánh hoan hỷ, tất cả
những vị được hóa sanh được Chánh pháp hướng
dẫn. Hơn hai trăm bốn mươi vạn vị cư sĩ ở Magadha
đã từ trần mệnh chung, những vị này đều diệt trừ ba
kiết sử, chứng quả Dự lưu, không còn đọa vào ác thú,
chắc chắn đạt đến chánh giáo. Lại có những vị Nhất
lai:

NAM CƯ SĨ                                           342

Với hạng chúng sanh này
Ước lường phần công đức.
Không thể ước lượng được
Sợ phạm tội vọng ngữ.

28. " Bạch Thế Tôn, đó là nội dung câu chuyện của Phạm thiên Sanamkumàra.

Bạch Thế Tôn, được biết nội dung câu chuyện của
Phạm thiên Sanamkumàra, đại vương Vessavana
khởi lên suy tư sau đây: "Chư Thiện hữu, thật là kỳ
diệu! Chư Thiện hữu, thật là hy hữu, được có một
Đại sư thù thắng như vậy, một pháp thoại thù
thắng như vậy, được một con đường đặc biệt như
vậy ".

" Bạch Thế Tôn, Phạm thiên Sanamkumàra tự tâm mình biết được tâm trí của đại vương Vessavana như vậy, liền thưa với đại vương:

" - Đại vương Vessavana nghĩ như thế nào? Trong
thời quá khứ đã có một Đại sư thù thắng như vậy,
một pháp thoại thù thắng như vậy, đã được trình bày
một con đường đặc biệt như vậy... Trong thời gian
tương lai, sẽ có một Đại sư thù thắng như vậy, một
pháp thoại thù thắng như vậy, sẽ được trình bày một
con đường đặc biệt như vậy ".

NAM CƯ SĨ                                        343

29. Đó là nội dung câu chuyện của Phạm thiên Sanamkumàra nói với chư Thiên ở Tam thập tam thiên.

- Đại vương Vessavana sau khi tự thân nghe, tự
thân chấp nhận câu chuyện của Phạm thiên
Sanamkumàra nói với chư Thiên ở Tam thập
tam thiên, liền nói với chúng của mình.
- Dạ-xoa Janavasabha sau khi tự thân nghe, tự
thân chấp nhận câu chuyện của đại vương
Vessavana nói với hội chúng, liền bạch lại với
Thế Tôn.
- Thế Tôn sau khi tự thân nghe, tự thân chấp
nhận câu chuyện của Dạ-xoa Janavasabha, và
sau khi tự mình chứng tri liền nói lại cho tôn
giả Ananda.
- Tôn giả Ananda sau khi tự thân nghe, tự thân
chấp nhận câu chuyện của Thế Tôn liền nói lại
cho chúng Tỷ-kheo, chúng Tỷ-kheo-ni, nam cư
sĩ và nữ cư sĩ.
- Phạm hạnh này được hưng thịnh, được quảng
bá, được truyền rộng cho đại chúng càng ngày
càng đông, vì được khéo léo trình bày cho loài
Người.

NAM CƯ SĨ                                       344

NAM CƯ SĨ   345

50    Cung kính hạ mình trước Thế Tôn - Kinh PHÁP TRANG NGHIÊM – 89 Trung II, 613

KINH PHÁP TRANG NGHIÊM (Dhammacetiya suttam) – Bài kinh số 89 – Trung II, 613

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở giữa dân chúng Sakka
(Thích-ca). Medalumpa là một thị trấn của dân
chúng Sakka. Lúc bấy giờ, vua Pasenadi nước
Kosala đi đến Nangaraka vì có một vài công việc.
Rồi vua Pasenadi nước Kosala nói với Digha
Karayana:

– Này Karayana, hãy sửa soạn các cỗ xe thù thắng, ta muốn đi đến các thượng uyển để ngắm phong cảnh.

– Thưa vâng, Đại vương.

Digha Karayana vâng đáp vua Pasenadi nước Kosala, cho sửa soạn các cỗ xe thù thắng, rồi thưa

NAM CƯ SĨ                                       346

với vua Pasenadi nước Kosala:

– Tâu Đại vương, các cỗ xe thù thắng của Đại vương đã sửa soạn xong, nay Đại vương hãy làm những gì Đại vương nghĩ là hợp thời.

Rồi vua Pasenadi nước Kosala, leo lên một cỗ xe thù thắng, đi ra khỏi Nangaraka cùng nhiều cỗ xe thù thắng khác, với tất cả uy vệ của vua chúa, và đi đến vườn thượng uyển, đi xe cho đến chỗ còn đi xe được, rồi xuống xe đi bộ, vào vườn thượng uyển. Trong khi đi qua đi lại trong vườn (thượng uyển), trong khi tản bộ thưởng ngoạn, vua Pasenadi nước Kosala thấy những gốc cây khả ái, đẹp mắt, lặng tiếng, ít ồn, vắng người, thoáng gió, xa lánh mọi tụ hội đông đảo, thích hợp với trầm tư mặc tưởng. Thấy vậy, vua liền nghĩ đến Thế Tôn: "Những gốc cây khả ái, đẹp mắt, lặng tiếng, ít ồn, vắng người, thoáng gió, xa lánh mọi tụ hội đông đảo, thích hợp với trầm tư mặc tưởng này, chính tại đây, chúng ta đảnh lễ Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác". Rồi vua Pasenadi nước Kosala nói với Digha Karayana:

– Này Karayana, những gốc cây khả ái... (như trên)... Chánh Đẳng Giác. Này Karayana, nay Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác trú tại chỗ nào?

– Tâu Đại vương, có một thị trấn của dân chúng

NAM CƯ SĨ                                            347

Sakka tên là Medalumpa. Tại đấy, Thế Tôn, bậc A- la-hán, Chánh Đẳng Giác đang trú.

– Này Karayana, Medalumpa, thị trấn của dân chúng Sakka, cách xa Nangaraka bao nhiêu?

– Tâu Đại vương, cách không xa, có ba yojana (do tuần). Có thể đi đến chỗ ấy trong ngày.

– Vậy này Karayana, hãy sửa soạn các cỗ xe thù thắng, chúng ta sẽ đi yết kiến Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác.

– Thưa vâng, tâu Đại vương.

Digha Karayana vâng đáp vua Pasenadi nước
Kosala, cho sửa soạn các cỗ xe thù thắng, sau khi sửa
soạn xong các cỗ xe thù thắng, liền tâu với vua
Pasenadi nước Kosala:

– Tâu Đại vương các cỗ xe thù thắng đã sửa soạn xong, nay Đại vương hãy làm những gì Đại vương nghĩ là hợp thời.

Rồi vua Pasenadi nước Kosala, leo lên một cỗ xe thù thắng, và cùng với các cỗ xe thù thắng khác, từ Nangaraka đi đến Medulampa, thị trấn của dân chúng Sakka, đến nơi đó nội trong ngày, rồi đi đến

NAM CƯ SĨ                                          348

tịnh xá. Vua đi xe cho đến chỗ nào có thể đi xe được,
rồi xuống xe đi bộ vào tịnh xá. Lúc bấy giờ một số
đông Tỷ-kheo đang đi kinh hành ngoài trời. Vua
Pasenadi nước Kosala đi đến các Tỷ-kheo ấy, sau khi
đến, thưa với các Tỷ-kheo ấy:

– Chư Tôn giả, nay Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác ở đâu? Chúng tôi muốn yết kiến Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác.

– Thưa Đại vương, Thế Tôn ở trong ngôi nhà
này với các cửa khép kín. Hãy im lặng đến gần, bước
vào hành lang nhưng không vượt qua, sau khi đằng
hắng, hãy gõ vào khóa cửa. Thế Tôn sẽ mở cửa cho
Đại vương.

Rồi vua Pasenadi nước Kosala, ngay tại chỗ ấy,
trao kiếm và vành khăn cho Digha Karayana. Rồi
Digha Karayana tự nghĩ: "Nay vua muốn đi một
mình. Ở đây, ta phải dừng lại". Rồi vua Pasenadi
nước Kosala im lặng đi đến căn nhà đóng cửa, sau
khi đến, bước vào hành lang nhưng không vượt qua,
đằng hắng và gõ vào khóa cửa. Thế Tôn mở cửa. Rồi
vua Pasenadi nước Kosala bước vào căn nhà, cúi đầu
đảnh lễ chân Thế Tôn, miệng hôn xung quanh chân
Thế Tôn, tay xoa rờ xung quanh chân và tự xưng tên:

– Bạch Thế Tôn, con là vua Pasenadi nước

NAM CƯ SĨ                                          349

Kosala. Bạch Thế Tôn, con là vua Pasenadi nước Kosala.

– Thưa Đại vương, do thấy nguyên nhân gì, Đại vương lại hạ mình tột bực như vậy đối với thân này và biểu lộ tình thân ái như vậy?

– Bạch Thế Tôn, con có pháp truyền thống
(Dhammanvaya) này đối với Thế Tôn. "Thế Tôn là
bậc Chánh Đẳng Giác, Pháp được Thế Tôn khéo
giảng, chư Tăng đệ tử của Thế Tôn khéo tu tập hành
trì".

 Ở đây, bạch Thế Tôn, con thấy nhiều vị Sa-môn,
Bà-la-môn hành trì Phạm hạnh có giới hạn trong
mười năm, hai mươi năm, ba mươi năm, bốn mươi
năm. Những vị này, sau một thời gian, khéo tắm,
khéo phấn sáp, với râu tóc khéo chải chuốt, sống
thụ hưởng một cách sung mãn, đầy đủ năm dục
trưởng dưỡng.

Ở đây, Bạch Thế Tôn, con thấy các Tỷ-kheo
sống hành trì Phạm hạnh viên mãn, thanh tịnh cho
đến trọn đời, cho đến hơi thở cuối cùng. Bạch Thế
Tôn, con không thấy ngoài đây ra có một Phạm hạnh
nào khác viên mãn, thanh tịnh như vậy. Bạch Thế
Tôn, đây là pháp truyền thống của con đối với Thế
Tôn. "Thế Tôn là bậc Chánh Đẳng Giác. Pháp được

NAM CƯ SĨ                                       350

Thế Tôn khéo giảng, chư Tăng đệ tử, Thế Tôn khéo tu tập, hành trì".

 Lại nữa bạch Thế Tôn, vua chúa cãi lộn với vua
chúa, Sát-đế-lỵ cãi lộn với Sát-đế-lỵ, Bà-la-môn
cãi lộn với Bà-la-môn, gia chủ cãi lộn với gia chủ,
mẹ cãi lộn với con, con cãi lộn với mẹ, cha cãi lộn
với con, con cãi lộn với cha, anh em cãi lộn với
anh em, anh em cãi lộn với chị em, chị em cãi lộn
với anh em, bạn bè cãi lộn với bạn bè.

Còn ở đây, bạch Thế Tôn, con thấy các Tỷ-
kheo sống với nhau thuận hòa, thân hữu, không cãi
lộn nhau, hòa hợp như nước với sữa, nhìn nhau với
cặp mắt ái kính. Bạch Thế Tôn, con không thấy ngoài
đây ra, có một Phạm hạnh nào khác viên mãn, thanh
tịnh như vậy. Bạch Thế Tôn, đây là pháp truyền
thống của con đối với Thế Tôn: "Thế Tôn là bậc
Chánh Đẳng Giác, Pháp được Thế Tôn khéo giảng,
đệ tử chúng Tăng của Thế Tôn khéo tu tập, hành trì".

 Lại nữa, bạch Thế Tôn, con đi du hành tản bộ từ
công viên này đến công viên khác, từ cung uyển
này đến cung uyển khác. Ở đấy, con thấy một số
Sa-môn, Bà-la-môn gầy mòn, khốn khổ, da xấu,
bạc nhợt, tay chân gân nổi, hình như không có gì
đẹp mắt để người ta nhìn. Bạch Thế Tôn, con suy

NAM CƯ SĨ                                          351

nghĩ như sau: "Thật sự các bậc Tôn giả này sống
Phạm hạnh không được hoan hỷ hay có những ác
nghiệp được giấu kín. Do vậy, các vị Tôn giả này
mới gầy mòn, khốn khổ, da xấu, bạc nhợt, tay
chân gân nổi, hình như không có gì đẹp mắt để
người ta nhìn. Con đi đến các vị ấy và nói:

"– Vì sao chư Tôn giả lại gầy mòn, khốn khổ, da xấu, bạc nhợt, tay chân gân nổi, hình như không có gì đẹp mắt để người ta nhìn?".

Các vị ấy trả lời như sau:

"– Tâu Đại vương, chúng tôi bị bệnh gia truyền".

Còn ở đây, bạch Thế Tôn, con thấy các Tỷ-kheo hân hoan, phấn khởi, hỷ lạc, các căn thoải mái, không dao động, bình tĩnh, sống dựa vào (sự hỷ cúng) của người khác, với tâm tư như con thú rừng. Bạch Thế Tôn, con suy nghĩ như sau: "Thật sự các bậc Tôn giả này ý thức được một sự tối thắng thù diệu nào trong giáo lý Thế Tôn, một sự thành đạt tuần tự nên các bậc Tôn giả này hân hoan, phấn khởi, hỷ lạc, các căn thoải mái, không dao động, bình tĩnh, sống dựa vào (sự hỷ cúng) của người khác, với tâm tư như con thú rừng. Bạch Thế Tôn, đây là pháp truyền thống của con đối với Thế Tôn: "Thế Tôn là bậc Chánh Đẳng

NAM CƯ SĨ                                          352

Giác, Pháp được Thế Tôn khéo giảng, đệ tử chúng Tăng của Thế Tôn khéo tu tập hành trì".

 Lại nữa, bạch Thế Tôn, con là một vị vua Sát-đế-
lỵ, đã làm lễ quán đảnh, có thể hành quyết những
ai đáng bị hành quyết, gia phạt những ai đáng bị
gia phạt, trục xuất những ai đáng bị trục xuất.
Nhưng bạch Thế Tôn, khi con ngồi xử kiện, có
người đôi khi nói ngắt lời của con. Và con không
có dịp để nói: "Này Quý vị, chớ có ngắt lời nói
của ta, khi ta đang ngồi xử kiện. Quý vị hãy chờ
cho đến khi ta nói xong". Bạch Thế Tôn, thế mà
có người vẫn ngắt lời nói của con.

Còn ở đây, bạch Thế Tôn, con thấy các Tỷ-kheo, trong khi Thế Tôn thuyết pháp cho đồ chúng hàng trăm người, trong khi ấy không có một tiếng nhảy mũi hay tiếng ho khởi lên. Bạch Thế Tôn, thuở xưa, trong khi Thế Tôn thuyết pháp cho đồ chúng hàng trăm người, có người đệ tử Thế Tôn ho lên. Một đồng Phạm hạnh khẽ đập vào đầu gối và nói: "Tôn giả hãy im lặng, Tôn giả chớ có làm ồn. Thế Tôn, bậc Đạo Sư của chúng ta đang thuyết pháp". Bạch Thế Tôn, con khởi lên ý nghĩ như sau: "Thật vi diệu thay! Thật hy hữu thay! Thính chúng này thật khéo được huấn luyện, không gậy, không kiếm. Bạch Thế Tôn, con không thấy ngoài đồ chúng này có một đồ chúng nào

NAM CƯ SĨ                                          353

khác được khéo huấn luyện như đồ chúng này. Bạch
Thế Tôn, đây là pháp truyền thống của con đối với
Thế Tôn: "Thế Tôn là bậc Chánh Đẳng Giác, Pháp
được Thế Tôn khéo giảng, đệ tử chúng Tăng của Thế
Tôn khéo tu tập hành trì".

 Lại nữa, bạch Thế Tôn, con thấy ở đây một số Sát-
đế-lỵ bác học, tế nhị, nghị luận biện tài, biện bác
như chia chẻ sợi tóc. Những vị này đi chỗ này, chỗ
kia, như muốn đả phá các tà kiến với trí tuệ của
họ. Những vị này nghe: "Sa-môn Gotama sẽ đến
thăm ngôi làng này hay thị trấn này". Họ sắp đặt
câu hỏi: "Chúng ta sau khi đến sẽ hỏi Sa-môn
Gotama câu hỏi này. Khi bị chúng ta hỏi như vậy,
nếu Sa-môn Gotama trả lời như thế này, thì chúng
ta sẽ chất vấn như thế này. Khi bị ta hỏi như vậy,
nếu Sa-môn Gotama trả lời như thế kia, thì chúng
ta sẽ chất vấn như thế kia". Những vị này nghe:
"Sa-môn Gotama đã đến thăm ngôi làng hay thị
trấn này". Những vị này đến chỗ Sa-môn Gotama
ở. Sa-môn Gotama với pháp thoại khai thị cho các
vị này, khích lệ, làm cho phấn khởi, làm cho hoan
hỷ. Được Sa-môn Gotama, với pháp thoại khai
thị, khích lệ, làm cho phấn khởi, làm cho hoan hỷ,
họ không hỏi Sa-môn Gotama câu hỏi (đã định
trước), huống nữa là chất vấn! Trái lại, họ trở
thành đệ tử của Sa-môn Gotama. Bạch Thế Tôn,

NAM CƯ SĨ                                          354

như vậy là pháp truyền thống của con đối với Thế
Tôn: "Thế Tôn là bậc Chánh Đẳng Giác, Pháp
được Thế Tôn khéo giảng, đệ tử chúng Tăng của
Thế Tôn khéo tu tập hành trì".

 Lại nữa, bạch Thế Tôn, con thấy ở đây một số Bà-
la-môn bác học... (như trên)... Gia chủ bác học,
Sa-môn bác học, tế nhị, nghị luận biện tài, biện
bác như chia chẻ sợi tóc, những vị này đi chỗ này
chỗ kia như muốn đả phá các tà kiến... (như
trên)... họ không hỏi Sa-môn Gotama câu hỏi (đã
định trước), huống nữa là chất vấn. Trái lại, họ xin
xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Thế
Tôn cho họ được xuất gia. Được xuất gia như vậy,
một số các vị ấy sống một mình, không phóng dật,
nỗ lực, tinh cần và không bao lâu sau, tự chứng
với thắng trí, chứng ngộ chứng đạt và an trú ngay
trong hiện tại mục đích tối thượng của Phạm hạnh
mà những Thiện nam tử chơn chánh xuất gia, từ
bỏ gia đình, sống không gia đình hướng đến. Họ
nói như sau: "Thật sự chúng ta gần hoại vong!
Thật sự chúng ta gần hoại diệt! Xưa kia chúng ta
không phải Sa-môn lại tự xem là Sa-môn, không
phải Bà-la-môn lại tự xem là Bà-la-môn, không
phải bậc A-la-hán lại tự xem là bậc A-la-hán. Nay
chúng ta mới thật là Sa-môn. Nay chúng ta mới
thật là Bà-la-môn. Nay chúng ta mới thật là A-la-

NAM CƯ SĨ                                           355

hán". Bạch Thế Tôn, đây là pháp truyền thống của
con đối với Thế Tôn: "Thế Tôn là bậc Chánh
Đẳng Giác, Pháp được Thế Tôn khéo giảng, đệ tử
chúng Tăng của Thế Tôn khéo tu tập hành trì".

 Lại nữa, bạch Thế Tôn, Isidatta và Purana là hai
quan giữ ngựa, ăn cơm của con, đi xe của con,
sinh sống do con cho, và chính con đem danh
vọng lại cho họ. Nhưng họ không hạ mình đối với
con như họ hạ mình đối với Thế Tôn.

Thuở xưa, bạch Thế Tôn, trong khi hành quân chống với đội quân (đối nghịch), và muốn thử thách Isidatta và Purana, hai quan giữ ngựa, con đến ở tại một căn nhà chật hẹp. Rồi bạch Thế Tôn, hai quan giữ ngựa, Isidatta và Purana, sau khi cùng nhau đàm luận về chánh pháp hơn nửa đêm, rồi nằm xuống ngủ, với đầu của họ hướng về phía mà họ được nghe là chỗ Thế Tôn ở và với chân hướng về chỗ con. Bạch Thế Tôn, con suy nghĩ như sau: "Thật vi diệu thay! Thật hy hữu thay! Hai quan giữ ngựa Isidatta và Purana này ăn cơm của ta, đi xe của ta, sinh sống do ta cho, và chính ta đem danh vọng lại cho họ. Nhưng họ không hạ mình đối với ta như họ hạ mình đối với Thế Tôn. Thật sự những vị này ý thức được một sự tối thắng thù diệu nào trong giáo lý Thế Tôn, một sự thành đạt tuần tự". Bạch Thế Tôn, đây là pháp

NAM CƯ SĨ                                         356

truyền thống của con đối với Thế Tôn: "Thế Tôn là
bậc Chánh Đẳng Giác, Pháp được Thế Tôn khéo
giảng, đệ tử chúng Tăng của Thế Tôn khéo tu tập
hành trì".

 Lại nữa, bạch Thế Tôn, Thế Tôn thuộc dòng Sát-
đế-lỵ, con cũng thuộc dòng Sát-đế-lỵ. Thế Tôn là
người nước Kosala, con cũng thuộc người nước
Kosala. Thế Tôn được tám mươi tuổi, con cũng
được tám mươi tuổi. Vì Thế Tôn thuộc dòng Sát-
đế-lỵ và con cũng thuộc dòng Sát-đế-lỵ; vì Thế
Tôn là người nước Kosala, con cũng thuộc người
Kosala; vì Thế Tôn được tám mươi tuổi, con cũng
được tám mươi tuổi; nên con sẵn sàng hạ mình tột
bực đối với Thế Tôn, và biểu lộ tình thân ái.

Bạch Thế Tôn, nay chúng con phải đi, chúng con nhiều công việc, có nhiều bổn phận phải làm.

– Thưa Đại vương, Đại vương hãy làm những gì Đại vương nghĩ là hợp thời.

Rồi vua Pasenadi nước Kosala từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tôn, thân phía hữu hướng về Ngài rồi ra đi.

Khi vua Pasenadi nước Kosala ra đi không bao lâu, Thế Tôn cho gọi các Tỷ-kheo:

NAM CƯ SĨ                                       357

– Này các Tỷ-kheo, đấy là vua Pasenadi nước Kosala. Sau khi nói lên những pháp trang nghiêm, vua đã từ chỗ ngồi đứng dậy và ra đi.

Này các Tỷ-kheo, hãy học các pháp trang
nghiêm. Hãy thấu triệt các pháp trang nghiêm. Này
các Tỷ-kheo, hãy thọ trì các pháp trang nghiêm. Này
các Tỷ-kheo, các pháp trang nghiêm này liên hệ đến
mục tiêu, là căn bản của Phạm hạnh.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Các Tỷ-kheo ấy hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

NAM CƯ SĨ                                        358

51    Có chư Thiên không  - Kinh KANNAKATTHALA – 90 Trung II, 627

KINH KANNAKATTHALA – Bài kinh số 90 – Trung II, 627

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú tại Ujunna, gần vườn Lộc
Uyển ở Kannakatthala. Lúc bấy giờ vua Pasenadi
nước Kosala đi đến Ujunna có công việc. Rồi vua
Pasenadi nước Kosala bảo một người:

– Đến đây, này Người kia. Hãy đi đến Thế Tôn;
sau khi đến, nhân danh ta, cúi đầu đảnh lễ chân Thế
Tôn và hỏi thăm có ít bệnh, ít não, khinh an, có mạnh
khỏe, lạc trú và thưa như sau: "Bạch Thế Tôn, vua
Pasenadi nước Kosala cúi đầu đảnh lễ chân Thế Tôn,
hỏi thăm có ít bệnh, ít não, khinh an, có mạnh khỏe,
lạc trú không và thưa như sau: "Bạch Thế Tôn, hôm
nay vua Pasenadi nước Kosala, sau buổi ăn sáng, sẽ
đến yết kiến Thế Tôn".

– Thưa vâng, tâu Đại vương.

NAM CƯ SĨ                                          359

Người ấy vâng đáp vua Pasenadi nước Kosala,
đi đến chỗ Thế Tôn, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn và
ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, người ấy
bạch Thế Tôn:

– Bạch Thế Tôn, vua Pasenadi nước Kosala cúi
đầu đảnh lễ chân Thế Tôn, hỏi thăm có ít bệnh, ít
não, khinh an, có mạnh khỏe, lạc trú không và thưa
như sau: "Bạch Thế Tôn, hôm nay vua Pasenadi
nước Kosala, sau buổi ăn sáng, sẽ đến yết kiến Thế
Tôn".

Hai chị em Soma và Sakula được nghe: "Hôm
nay vua Pasenadi nước Kosala sau buổi ăn sáng, sẽ
đến yết kiến Thế Tôn". Rồi hai chị em Soma và
Sakula đi đến vua Pasenadi nước Kosala tại phòng
ăn, và thưa như sau:

– Tâu Đại vương, hãy nhân danh chúng thiếp cúi đầu đảnh lễ chân Thế Tôn, hỏi thăm có được ít bệnh, ít não, khinh an, có mạnh khỏe, lạc trú không và thưa giúp: "Bạch Thế Tôn, chị em Soma và Sakula cúi đầu đảnh lễ chân Thế Tôn, hỏi thăm có được ít bệnh, ít não, khinh an, có mạnh khỏe, lạc trú không".

Rồi vua Pasenadi nước Kosala sau buổi ăn sáng đi đến Thế Tôn, sau khi đảnh lễ Thế Tôn rồi, ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, vua Pasenadi

NAM CƯ SĨ                                          360

nước Kosala bạch Thế Tôn:

– Bạch Thế Tôn, hai chị em Soma và Sakula cúi
đầu đảnh lễ chân Thế Tôn, hỏi thăm Thế Tôn có được
ít bệnh, ít não, khinh an, có mạnh khỏe, lạc trú
không.

– Thưa Đại vương, vì sao hai chị em Soma và Sakula lại không có thể nhờ một vị đưa tin khác?

– Bạch Thế Tôn, hai chị em Soma và Sakula có nghe: "Hôm nay vua Pasenadi nước Kosala sau buổi ăn sáng, sẽ yết kiến Thế Tôn". Rồi hai chị em Soma và Sakula đi đến con tại phòng ăn và thưa như sau: "Tâu Đại vương, hãy nhân danh chúng thiếp cúi đầu đảnh lễ chân Thế Tôn, hỏi thăm có được ít bệnh, ít não, khinh an, có mạnh khỏe, lạc trú không và thưa: "Bạch Thế Tôn, hai chị Soma và Sakula cúi đầu đảnh lễ chân Thế Tôn, hỏi thăm (Thế Tôn), có được ít bệnh, ít não, khinh an, có mạnh khỏe, lạc trú không".

– Thưa Đại vương, mong rằng hai chị em Soma và Sakula được hạnh phúc!

Rồi vua Pasenadi nước Kosala bạch Thế Tôn:

– Bạch Thế Tôn, con có nghe như sau: "Sa-môn Gotama có nói: "Không có một Sa-môn hay một Bà-

NAM CƯ SĨ                                          361

la-môn nào toàn tri, toàn kiến, có thể tự cho là chứng
được tri kiến viên mãn; sự tình như vậy không thể
xảy ra". Bạch Thế Tôn, những ai nói như sau: "Sa-
môn Gotama có nói: "Không có một Sa-môn hay Bà-
la-môn nào toàn tri, toàn kiến có thể cho là chứng
được tri kiến viên mãn; sự tình như vậy không thể
xảy ra", bạch Thế Tôn, có phải những vị ấy nói lời
Thế Tôn nói, họ không xuyên tạc Thế Tôn, không
đúng như thật; họ giải thích pháp đúng pháp và
những ai nói hợp pháp, đúng pháp sẽ không có cơ
hội để chỉ trích hay không?

– Thưa Đại vương, những ai nói như sau: "Sa-
môn Gotama có nói: "Không có một Sa-môn hay Bà-
la-môn nào toàn tri, toàn kiến, có thể cho là chứng
được tri kiến viên mãn; sự tình như vậy không thể
xảy ra", những vị nói như vậy không nói đúng lời Ta
nói, và họ xuyên tạc Ta một cách hư ngụy, không
đúng sự thật.

Rồi vua Pasenadi nước Kosala nói với tướng quân Vidudabha:

– Này Tướng quân, ai đã đem vấn đề này vào trong nội cung?

– Tâu Đại vương, Bà-la-môn Sanjaya, thuộc dòng họ Akasa.

NAM CƯ SĨ                                           362

Rồi vua Pasenadi nước Kosala cho gọi một người:

– Đến đây, này Người kia, hãy nhân danh ta, bảo với Bà-la-môn Sanjaya thuộc dòng họ Akasa: "Thưa Tôn giả, vua Pasenadi nước Kosala cho gọi Tôn giả".

– Thưa vâng, tâu Đại vương.

Người ấy vâng đáp vua Pasenadi nước Kosala,
đi đến Bà-la-môn Sanjaya thuộc dòng họ Akasa, sau
khi đến, liền thưa với Bà-la-môn Sanjaya, thuộc
dòng họ Akasa: "Thưa Tôn giả, vua Pasenadi nước
Kosala cho gọi Tôn giả".

Rồi vua Pasenadi nước Kosala bạch Thế Tôn:

– Bạch Thế Tôn, rất có thể những điều Thế Tôn
nói về một vấn đề khác, được người ta gán vào một
vấn đề khác. Bạch Thế Tôn, liên hệ vấn đề gì Thế
Tôn tự xem là nói những lời nói ấy?

– Thưa Đại vương, Ta tự xem là đã nói những
lời như sau: "Không có một Sa-môn hay Bà-la-môn
nào có thể trong một lúc, biết hoàn toàn và thấy hoàn
toàn, không thể có sự tình như vậy".

– Bạch Thế Tôn, Thế Tôn thuyết có nhân duyên

NAM CƯ SĨ                                          363

(heturupam). Bạch Thế Tôn, Thế Tôn thuyết liên hệ
đến nhân duyên (saheturupam) và nói như sau:
"Không có một Sa-môn nào hay Bà-la-môn nào có
thể trong một lúc, biết hoàn toàn và thấy hoàn toàn,
không thể có sự tình như vậy". Bạch Thế Tôn, có bốn
giai cấp này: Sát-đế-lỵ, Bà-la-môn, Phệ-xá và Thủ-
đà. Bạch Thế Tôn, giữa bốn giai cấp này có những
khác biệt nào, sai biệt nào?

– Thưa Đại vương, có bốn giai cấp này: Sát-đế-
lỵ, Bà-la-môn, Phệ-xá và Thủ-đà. Thưa Đại vương,
giữa bốn giai cấp này, hai giai cấp Sát-đế-lỵ và Bà-
la-môn được xem là tối thượng về xưng hô; hai giai
cấp kia từ chỗ ngồi đứng dậy, chắp tay và giúp đỡ họ
các công việc.

– Bạch Thế Tôn, con không hỏi về hiện tại. Bạch
Thế Tôn, con hỏi về tương lai. Bạch Thế Tôn, có bốn
giai cấp này: Sát-đế-lỵ, Bà-la-môn, Phệ-xá và Thủ-
đà. Bạch Thế Tôn, trong bốn giai cấp này, có những
khác biệt nào, sai biệt nào?

– Thưa Đại vương, có năm tinh cần chi này. Thế nào là năm?

 Ở đây, thưa Đại vương, Tỷ-kheo có lòng tin, tin tưởng sự giác ngộ của Như Lai: "Đây là Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, Minh

NAM CƯ SĨ                                         364

Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô
Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân
Sư, Phật, Thế Tôn.
 Vị ấy ít bệnh, ít não, sự tiêu hóa được điều hòa,
không lạnh quá, không nóng quá, trung bình,
hợp với tinh tấn.
 Vị ấy không gian trá, không xảo trá, nêu rõ tự
mình như chơn đối với bậc Đạo sư, đối với các
vị sáng suốt hay đối với các đồng Phạm hạnh.
 Vị ấy sống siêng năng, tinh tấn, từ bỏ các ác
pháp, thành tựu các thiện pháp, kiên cố, kiên
trì, không từ bỏ gánh nặng đối với thiện pháp.
 Vị ấy có trí tuệ, thành tựu trí tuệ về sự sanh diệt
các pháp, với sự thể nhập của các bậc Thánh,
đưa đến chơn chánh đoạn diệt các khổ đau".

Thưa Đại vương có bốn giai cấp này: Sát-đế-lỵ,
Bà-la-môn, Phệ-xá, Thủ-đà. Và nếu các giai cấp này
thành tựu năm tinh cần chi này, như vậy sẽ đưa đến
hạnh phúc, an lạc lâu dài cho họ.

– Bạch Thế Tôn, có bốn giai cấp này: Sát-đế-lỵ,
Bà-la-môn, Phệ-xá, Thủ-đà. Nếu những vị này thành
tựu năm tinh cần chi này, bạch Thế Tôn, ở đây có sự
khác biệt gì, có sự sai biệt gì?

NAM CƯ SĨ                                            365

– Thưa Đại vương, ở đây, Ta nói đến sự sai biệt trong tinh cần.

Ví như, thưa Đại vương, giữa những con voi
đáng được điều phục, hay những con ngựa đáng
được điều phục, hay những con bò đáng được điều
phục, có hai con voi, hai con ngựa, hay hai con bò
được khéo điều phục, được khéo huấn luyện, và có
hai con voi, hai con ngựa, hay hai con bò không được
khéo điều phục, không được khéo huấn luyện. Thưa
Đại Vương, Đại vương nghĩ thế nào? Hai con voi,
hai con ngựa, hay hai con bò được khéo điều phục,
được khéo huấn luyện, có phải chúng được điều
phục, đạt được khả năng điều phục (dantakaranam),
chúng được điều phục, đạt được vị trí điều phục
(dantabhumi)?

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

– Còn hai con voi, hai con ngựa, hay hai con bò
không được khéo điều phục kia, không được khéo
huấn luyện kia, không được điều phục mà chúng đạt
được khả năng điều phục, không được điều phục mà
chúng đạt được vị trí điều phục như hai con voi, hai
con ngựa, hay hai con bò được khéo điều phục kia,
được khéo huấn luyện kia?

– Thưa không, bạch Thế Tôn.

NAM CƯ SĨ                                         366

– Cũng vậy, thưa Đại vương, những gì đạt được do lòng tin, do ít bệnh tật, do không gian trá, không dối trá, do tinh cần tinh tấn, do trí tuệ, cũng sẽ do bất tín, do nhiều bệnh tật, do xảo trá, do dối trá đạt được, sự tình như vậy không thể xảy ra.

– Bạch Thế Tôn, Thế Tôn thuyết có nhân duyên (heturupam), Thế Tôn thuyết liên hệ đến nhân duyên. Bạch Thế Tôn, có bốn giai cấp này: Sát-đế-lỵ, Bà-la- môn, Phệ-xá, Thủ-đà. Và nếu các vị này thành tựu năm tinh cần chi này, nếu họ chân chánh tinh cần, thì bạch Thế Tôn, có thể có sự khác biệt nào, có thể có sự sai biệt nào giữa các vị này không?

– Thưa Đại vương, Ta nói không có sự khác biệt gì về phương diện giải thoát đối với giải thoát.

Ví như, thưa Đại vương, một người đem củi khô từ cây sala lại và nhen lửa, lửa sẽ hiện ra. Và một người khác đem củi khô từ cây sala lại và nhen lửa, lửa sẽ hiện ra. Rồi có một người khác đem củi khô từ cây xoài lại và nhen lửa, lửa sẽ hiện ra. Rồi có một người khác đem củi khô từ cây udumbara (cây sung?) lại và nhen lửa, lửa sẽ hiện ra. Thưa Đại vương, Đại vương nghĩ thế nào? Vì rằng các loại củi dùng để nhen lửa sai khác, vậy có những sai khác gì, giữa ngọn lửa với ngọn lửa, giữa màu sắc với màu

NAM CƯ SĨ                                              367

sắc, giữa ánh sáng với ánh sáng?

– Thưa không, bạch Thế Tôn.

– Cũng vậy, thưa Đại vương, với sức nóng do
tinh tấn tạo nên, do tinh cần nhen nhúm lên, ở đây,
Ta nói không có một sự sai biệt gì về giải thoát đối
với giải thoát.

– Bạch Thế Tôn, Thế Tôn thuyết có nhân duyên, Thế Tôn thuyết liên hệ đến nhân duyên. Bạch Thế Tôn, nhưng có chư Thiên không?

– Thưa Đại vương, sao Đại vương có thể nói: "Bạch Thế Tôn, nhưng có chư Thiên không?"

– Bạch Thế Tôn, không biết chư Thiên ấy có sanh lại tại đây không hay không sanh lại tại đây?

– Thưa Đại vương, chư Thiên nào có não hại tâm, sanh lại tại đây; chư Thiên nào không có não hại tâm, không sanh lại tại đây.

Khi được nghe nói vậy, tướng quân Vidudabha bạch Thế Tôn:

– Bạch Thế Tôn, chư Thiên có não hại tâm, sanh lại tại đây có thể đánh đuổi hay trục xuất chư Thiên

NAM CƯ SĨ                                          368

không có não hại tâm, không sanh lại tại đây không?

Tôn giả Ananda khởi lên ý nghĩ như sau:
"Tướng quân Vidudabha này là con vua Pasenadi
nước Kosala, ta là con Thế Tôn. Nay đã đến thời
người con nói chuyện với người con". Rồi Tôn giả
Ananda nói với tướng quân Vidudabha:

– Này Tướng quân, nay ở đây, tôi sẽ hỏi lại
Tướng quân vấn đề này. Nếu có thể được, Tướng
quân hãy trả lời. Này Tướng quân, Tướng quân nghĩ
thế nào? Xa rộng cho đến lãnh thổ của vua Pasenadi
nước Kosala, và tại chỗ của vua Pasenadi nước
Kosala ngự trị, trị vì; tại chỗ ấy, vua Pasenadi nước
Kosala có thể đánh đuổi hay trục xuất vị Sa-môn hay
Bà-la-môn có công đức tu hành hay không có công
đức tu hành, có sống Phạm hạnh hay không sống
Phạm hạnh ra khỏi chỗ ấy không?

– Thưa Tôn giả, xa rộng cho đến lãnh thổ của
vua Pasenadi nước Kosala và chỗ nào vua Pasenadi
nước Kosala ngự trị, trị vì; tại chỗ ấy, vua Pasenadi
nước Kosala có thể đánh đuổi hay trục xuất vị Sa-
môn hay Bà-la-môn có công đức tu hành, hay không
có công đức tu hành, có sống Phạm hạnh hay không
sống Phạm hạnh ra khỏi chỗ ấy.

– Thưa Tướng quân, Tướng quân nghĩ thế nào?

NAM CƯ SĨ                                          369

Xa rộng ra ngoài lãnh thổ của vua Pasenadi nước
Kosala, và tại chỗ của vua Pasenadi nước Kosala
không ngự trị, không trị vì; tại chỗ ấy, vua Pasenadi
nước Kosala có thể đánh đuổi hay trục xuất vị Sa-
môn hay Bà-la-môn có công đức tu hành hay không
có công đức tu hành, có sống Phạm hạnh hay không
sống Phạm hạnh ra khỏi chỗ ấy không?

– Thưa Tôn giả, xa rộng ra ngoài lãnh thổ của
vua Pasenadi nước Kosala, và tại chỗ của vua
Pasenadi nước Kosala không ngự trị, không trị vì; tại
chỗ ấy, vua Pasenadi nước Kosala không có thể đánh
đuổi... (như trên)... ra khỏi chỗ ấy.

– Thưa Tướng quân, Tướng quân có nghe nói đến chư Thiên ở cõi trời Ba mươi ba không?

– Thưa vâng, Tôn giả. Chúng tôi có nghe nói
đến chư Thiên ở cõi trời Ba mươi ba. Và ở đây, vua
Pasenadi nước Kosala cũng nghe có nói đến chư
Thiên ở cõi trời Ba mươi ba.

– Này Tướng quân, Ông nghĩ thế nào? Vua
Pasenadi nước Kosala có thể đánh đuổi hay trục xuất
chư Thiên ở cõi trời Ba mươi ba ra khỏi chỗ ấy được
không?

– Thưa Tôn giả, vua Pasenadi nước Kosala

NAM CƯ SĨ                                          370

không thể thấy chư Thiên ở cõi trời Ba mươi ba, làm sao vua lại có thể đánh đuổi hay trục xuất chư Thiên ở cõi trời Ba mươi ba ra khỏi chỗ ấy?

– Cũng vậy, này Tướng quân, chư Thiên có não
hại tâm, sanh lại tại đây, không có thể thấy được chư
Thiên không có não hại tâm, không sanh lại tại đây,
làm sao lại có thể đánh đuổi hay tẩn xuất chư Thiên
không có não hại tâm, không sanh lại tại đây ra khỏi
chỗ ấy được?

Rồi vua Pasenadi nước Kosala bạch Thế Tôn:

– Bạch Thế Tôn, Tỷ-kheo ấy tên gọi là gì?

– Thưa Đại vương, tên là Ananda!

– Thật hân hoan thay! Thật hoan hỷ thay! Tôn
giả Ananda thuyết có nhân duyên, Ananda thuyết
liên hệ đến nhân duyên. Bạch Thế Tôn, có Phạm
thiên không?

– Thưa Đại vương, sao Đại vương có thể nói như vậy: "Bạch Thế Tôn, có Phạm thiên không?".

– Bạch Thế Tôn, Phạm thiên có sanh lại tại đây hay không sanh lại tại đây?

NAM CƯ SĨ                                          371

– Thưa Đại vương, nếu Phạm thiên có não hại
tâm thì Phạm thiên ấy có sanh lại tại đây. Nếu không
có não hại tâm, thời Phạm thiên ấy không sanh lại tại
đây.

Rồi một người khác tâu với vua Pasenadi nước Kosala:

– Tâu Đại vương, Bà-la-môn Sanjaya, thuộc dòng họ Akasa đã đến.

Rồi vua Pasenadi nước Kosala nói với Bà-la- môn Sanjaya, thuộc dòng họ Akasa:

– Này Bà-la-môn, ai phổ biến câu chuyện này trong nội cung?

– Tâu Đại vương, tướng quân Vidudabha.

Tướng quân Vidudabha lại nói:

– Tâu Đại vương, chính Bà-la-môn Sanjaya, thuộc dòng họ Akasa.

Rồi có một người tâu với vua Pasenadi nước Kosala:

– Tâu Đại vương, nay đã đến thời dùng xe.

NAM CƯ SĨ                                          372

Rồi vua Pasenadi nước Kosala bạch Thế Tôn:

– Bạch Thế Tôn, chúng con đã hỏi Thế Tôn về
nhất thiết trí. Thế Tôn đã trả lời về nhất thiết trí. Câu
trả lời ấy làm cho chúng con thoải mái, được chúng
con chấp nhận, nên chúng con hoan hỷ.

Bạch Thế Tôn, chúng con đã hỏi Thế Tôn về sự
thanh tịnh của bốn giai cấp. Thế Tôn đã trả lời cho
chúng con về sự thanh tịnh của bốn giai cấp. Câu trả
lời ấy làm cho chúng con thoải mái, được chúng con
chấp nhận, nên chúng con hoan hỷ.

Bạch Thế Tôn, chúng con hỏi Thế Tôn về chư
Thiên (Adhideve) và Thế Tôn đã trả lời về chư
Thiên. Câu trả lời ấy làm cho chúng con thoải mái,
được chúng con chấp nhận nên chúng con hoan hỷ.

Bạch Thế Tôn, chúng con hỏi Thế Tôn về Phạm
thiên và Thế Tôn đã trả lời về Phạm thiên. Câu trả
lời ấy làm cho chúng con thoải mái, được chúng con
chấp nhận nên làm chúng con hoan hỷ.

Bạch Thế Tôn, và những điều gì chúng con hỏi
Thế Tôn, vấn đề ấy Thế Tôn đã trả lời, và câu trả lời
ấy làm cho chúng con thoải mái, được chúng con
chấp nhận nên chúng con hoan hỷ.

NAM CƯ SĨ                                              373

Bạch Thế Tôn, nay chúng con phải đi. Chúng con có nhiều công việc, có nhiều phận sự phải làm.

– Đại vương hãy làm những gì Đại vương nghĩ là hợp thời.

Rồi vua Pasenadi nước Kosala hoan hỷ, tín thọ lời Thế Tôn dạy, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tôn, thân bên hữu hướng về Ngài rồi ra đi.

NAM CƯ SĨ                                       374

52    Kinh ANGULIMALA – 86 Trung II, 577

KINH ANGULIMALA – Bài kinh số 86 – Trung II, 577

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú tại Savatthi, Jetavana, ở tinh xá ông Anthapindika. Lúc bấy giờ, trong lãnh thổ của quốc vương Pasenadi (Ba-tư-nặc), nước Kosala, có tên cướp Angulimala một thợ săn, tay vấy máu, sát hại, bạo tàn, không có lòng từ mẫn đối với chúng sanh. Vì nó, các làng trở thành không làng, các thị trấn trở thành không thị trấn, quốc độ trở thành không quốc độ. Do nó luôn luôn giết người, nó mang một vòng hoa làm bằng ngón tay người.

Rồi Thế Tôn vào buổi sáng đắp y, cầm y bát,
vào Savatthi để khất thực. Sau khi khất thực ở
Savatthi, ăn xong, dọn dẹp sàng tọa, cầm y bát, Ngài
quay trở về và đi trên con đường dẫn đến tên cướp
Angulimala. Các người chăn bò, các người chăn thú,
các người làm ruộng, các người bộ hành
(padhavino?) thấy Thế Tôn đang đi trên con đường

NAM CƯ SĨ                                         375

dẫn đến tên cướp Angulimala, thấy vậy liền bạch Thế
Tôn: "Thưa Sa-môn, chớ có đi trên con đường này.
Thưa Sa-môn, trên con đường này có tên cướp
Angulimala, là một thợ săn, tay vấy máu, sát hại, bạo
tàn, không có lòng từ mẫn đối với chúng sanh. Vì nó,
các làng trở thành không làng, các thị trấn trở thành
không thị trấn, các quốc độ trở thành không quốc độ.
Do nó luôn luôn giết người, nó mang một vòng hoa
làm bằng ngón tay người. Thưa Sa-môn, trên đường
này, có mười người, hai mươi người, ba mươi người,
bốn mươi người tụ họp lại, tụ họp lại rồi cùng đi. Tuy
vậy, họ vẫn rơi vào tay của tên cướp Angulimala".
Được nghe nói vậy, Thế Tôn giữ im lặng, vẫn tiếp
tục đi.

Lần thứ hai, các người chăn bò, các người chăn thú, các người làm ruộng, các người đi đường bạch Thế Tôn: "Thưa Sa-môn, chớ có đi con đường ấy... (như trên)... rơi vào tay của tên cướp Angulimala". Lần thứ hai, Thế Tôn giữ im lặng, vẫn tiếp tục đi.

Lần thứ ba, các người chăn bò, các người chăn
thú, các người làm ruộng, các người đi đường bạch
Thế Tôn: "Thưa Sa-môn, chớ có đi con đường ấy...
(như trên)... rơi vào tay của tên cướp Angulimala".
Thế Tôn giữ im lặng, vẫn tiếp tục đi.

NAM CƯ SĨ                                           376

Tên cướp Angulimala thấy Thế Tôn từ xa đi lại,
sau khi thấy liền nghĩ: "Thật vi diệu thay! Thật hy
hữu thay! Con đường này, cho đến mười người, hai
mươi người, ba mươi người, bốn mươi người, năm
mươi người tụ họp lại, tụ họp lại rồi cùng đi; tuy vậy,
chúng vẫn rơi vào tay của ta. Nay người Sa-môn này,
chỉ có một mình, không có người thứ hai, lại đi đến,
hình như do một sức mạnh gì? Vậy ta giết hại mạng
sống của người Sa-môn này! "

Rồi tên cướp Angulimala lấy kiếm và tấm
khiên, đeo cung và tên vào, và đi theo sau lưng Thế
Tôn. Rồi Thế Tôn hiện thần thông lực một cách làm
cho tên cướp Angulimala, dầu cho đi với tất cả tốc
lực của nó cũng không có thể bắt kịp Thế Tôn đang
đi với tốc lực bình thường. Rồi tên cướp Angulimala
suy nghĩ: "Thật vi diệu thay! Thật hy hữu thay! Ta
trước đây đuổi theo con voi đang chạy và bắt kịp nó,
đuổi theo con ngựa đang chạy và bắt kịp nó, đuổi
theo chiếc xe đang chạy và bắt kịp nó, đuổi theo con
nai đang chạy và bắt kịp nó. Nay dẫu ta đi với tất cả
tốc lực của ta cũng không thể bắt kịp Sa-môn này
đang đi với tốc lực bình thường". Nó thưa với Thế
Tôn:

– Hãy đứng lại, Sa-môn! Hãy đứng lại, Sa-môn!

NAM CƯ SĨ                                            377

– Ta đã đứng rồi, này Angulimala! Và Ngươi hãy đứng lại!

Rồi tên cướp Angulimala suy nghĩ: "Những Sa-
môn Thích Tử này là những người nói sự thật và
chấp nhận sự thật. Và Sa-môn này dẫu cho đang đi
lại nói: "Ta đã đứng rồi, này Angulimala! Và Ngươi
hãy đứng lại". Vậy ta hãy hỏi vị Sa-môn này". Rồi
tên cướp Angulimala với bài kệ nói với Thế Tôn:

– Người đi lại nói: "Ta đã đứng rồi",
Ta đứng, Ngươi nói: "Sao ta không đứng?"
Sa-môn, ta hỏi về ý nghĩa này,
Sao Ngươi đứng lại, còn ta không đứng?
– Angulimala, Ta đã đứng rồi.
Với mọi chúng sanh, Ta bỏ trượng, kiếm,
Còn Ngươi hữu tình, không tự kiềm chế,
Do vậy, Ta đứng, còn Ngươi chưa đứng.
– Đã lâu tôi kính, bậc Đại Tiên Nhân,
Nay Sa-môn này bước vào Đại Lâm.
Không lâu, tôi sẽ đoạn trừ ác pháp,
Sau khi được nghe pháp kệ của Ngài.
Nói xong tên cướp liền quăng bỏ kiếm,
Quăng bỏ khí giới xuống vực thâm sâu,
Tên cướp đảnh lễ dưới chân Thiện Thệ,
Ngay tại chỗ ấy, xin được xuất gia.

NAM CƯ SĨ                                       378

Đức Phật từ bi, bậc Đại Tiên Nhân,
Đạo Sư Nhân giới, cùng với Thiên giới,
Ngài đã trả lời: "Thiện lai Tỷ-kheo".
Uy đức Tỷ-kheo được Ngài xác chứng.
Rồi Thế Tôn cùng Tôn giả Angulimala là Sa-
môn tùy tùng, bắt đầu du hành đi đến Savatthi, và
tuần tự du hành, Thế Tôn đến Savatthi. Ở đây, Thế
Tôn trú tại Savatthi, Jetavana, tại tinh xá ông
Anthapindika.

Lúc bấy giờ, tại cửa nội cung vua Pasenadi nước Kosala, một số đông quần chúng tụ họp lại, cao tiếng, lớn tiếng nói lên: "Tâu Đại vương, trong lãnh thổ Đại vương, có tên cướp tên Angulimala, là tên thợ săn, bàn tay vấy máu, sát hại, bạo tàn, không có lòng từ mẫn đối với chúng sanh. Do vì nó, các làng trở thành không làng, thị trấn trở thành không thị trấn, quốc độ trở thành không quốc độ. Do nó luôn luôn giết người, nó mang một vòng hoa làm bằng ngón tay người. Đại vương hãy tẩn xuất nó".

Rồi vua Pasenadi nước Kosala, với khoảng năm
trăm con ngựa, sáng sớm đi ra khỏi Savatthi, đi đến
tinh xá, đi xe đến chỗ nào còn đi xe được, rồi vua
xuống xe, đi bộ đến Thế Tôn, sau khi đến, đảnh lễ
Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Thế Tôn nói với
vua Pasenadi xứ Kosala đang ngồi một bên:

NAM CƯ SĨ                                           379

– Thưa Đại vương, có phải vua Seniya
Bimbisara nước Magadha tức giận với Đại vương,
hay các người Licchavi ở Vesali, hay một địch
vương nào khác?

– Bạch Thế Tôn, vua Seniya Bimbisara xứ
Magadha không có tức giận với con, không phải các
người Licchavi ở Vesali, cũng không phải có địch
vương nào khác. Bạch Thế Tôn, trong lãnh thổ của
con, có tên cướp tên là Angulimala, một tên thợ săn,
bàn tay vấy máu, sát hại, bạo tàn, không có lòng từ
mẫn đối với chúng sanh. Vì nó, các làng trở thành
không làng, các thị trấn trở thành không thị trấn, các
quốc độ trở thành không quốc độ. Bạch Thế Tôn,
nhưng con không có thể tẩn xuất nó được
(napatisedhissami).

– Thưa Đại vương, nếu Đại vương được thấy
Angulimala cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà-sa, xuất gia,
từ bỏ gia đình, sống không gia đình, từ bỏ sát sanh,
từ bỏ lấy của không cho, từ bỏ nói láo, ăn một ngày
một bữa, sống Phạm hạnh, giữ giới, hành trì thiện
pháp. Đại vương sẽ làm gì với Angulimala?

– Bạch Thế Tôn, con sẽ đảnh lễ, hay đứng dậy, hay đưa ghế mời ngồi, hay lo liệu bốn sự cúng dường Angulimala, tức là y phục, ẩm thực, sàng tọa và dược

NAM CƯ SĨ                                           380

phẩm trị bệnh, hay chúng con bảo vệ, hộ trì đúng
pháp. Nhưng Bạch Thế Tôn, từ đâu một người phá
giới, làm các ác pháp lại có thể trở thành giữ giới,
biết chế ngự như vậy?

Lúc bấy giờ tôn giả Angulimala ngồi không xa Thế Tôn bao nhiêu. Rồi Thế Tôn duỗi cánh tay mặt và nói với vua Pasenadi:

– Thưa Đại vương, đây là Angulimala.

Vua Pasenadi nước Kosala liền hoảng sợ, run
sợ, lông tóc dựng ngược. Thế Tôn biết được vua
Pasenadi nước Kosala, hoảng sợ, khiếp sợ, lông tóc
dựng ngược, bèn nói với vua Pasenadi, nước Kosala:

– Chớ có sợ hãi, thưa Đại vương! Chớ có sợ hãi, thưa Đại vương. Ở đây, không có gì đáng sợ hãi cho Đại vương.

Rồi sự hoảng sợ, khiếp sợ, lông tóc dựng ngược
của vua Pasenadi, nước Kosala được tan biến. Rồi
vua Pasenadi nước Kosala đến Gần Tôn giả
Angulimala, sau khi đến, thưa với Tôn giả
Angulimala:

– Thưa Tôn giả, có phải Tôn giả là Angulimala?

NAM CƯ SĨ                                         381

– Thưa phải, Đại vương.

– Thưa Tôn giả, phụ thân Tôn giả thuộc dòng họ gì? Mẫu thân thuộc dòng họ gì?

– Thưa Đại vương, phụ thân tôi thuộc dòng họ Gagga, mẫu thân thuộc dòng họ Mantani.

– Thưa Tôn giả, mong Tôn giả Gagga
Mantaniputta được hoan hỷ. Tôi sẽ cố gắng lo bốn
sự cúng dường là y phục, ẩm thực, sàng tọa, y dược
trị bệnh cho tôn giả.

Lúc bấy giờ, Tôn giả Angulimala theo hạnh ở
rừng núi, đi khất thực mà ăn, sống chỉ với ba y. Rồi
Tôn giả Angulimala nói với vua Pasenadi nước
Kosala:

– Thôi vừa rồi, thưa Đại vương, tôi đã đủ ba y.

Rồi vua Pasenadi nước Kosala đi đến gần Thế
Tôn, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn và ngồi xuống một
bên. Ngồi xuống một bên, vua Pasenadi nước Kosala
bạch Thế Tôn:

– Thật vi diệu thay, bạch Thế Tôn! Thật hy hữu thay, bạch Thế Tôn! Làm sao Thế Tôn lại nhiếp phục được người không thể nhiếp phục, làm cho an tịnh

NAM CƯ SĨ                                         382

được người không thể an tịnh, làm cho tịch diệt được
người không có thể tịch diệt. Bạch Thế Tôn, đối với
người con không thể nhiếp phục với gậy, với kiếm,
Thế Tôn đã có thể nhiếp phục được, với không gậy,
không kiếm. Bạch Thế Tôn, nay chúng con phải đi.
Chúng con có nhiều công việc, có nhiều trách nhiệm
phải làm.

– Thưa Đại vương, nay Đại vương hãy làm những gì Đại vương nghĩ là hợp thời.

Rồi vua Pasenadi, nước Kosala, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tôn, thân bên hữu hướng về Ngài và ra đi.

Rồi Tôn giả Angulimala, vào buổi sáng đắp y, cầm y bát đi vào Savatthi để khất thực. Trong khi đi khất thực từng nhà một ở Savatthi, Tôn giả Angulimala thấy một người đàn bà đang sanh đẻ, rất là nguy kịch và đau đớn. Thấy vậy, Tôn giả suy nghĩ: "Thật đau khổ thay các chúng sanh! Thật đau khổ thay các chúng sanh! " Rồi Tôn giả Angulimala, sau khi đi khất thực ở Savatthi, sau buổi ăn, trên con đường đi khất thực trở về, đi đến Thế Tôn, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, Tôn giả Angulimala bạch Thế Tôn:

– Bạch Thế Tôn, ở đây, con vào buổi sáng đắp

NAM CƯ SĨ                                         383

y, cầm y bát, đi vào thành Savatthi để khất thực. Bạch
Thế Tôn, trong khi đi khất thực từng nhà một ở
Savatthi, con thấy một người đàn bà đang sanh đẻ,
rất là nguy kịch, đau đớn. Thấy vậy, con suy nghĩ:
"Thật đau khổ thay các chúng sanh! Thật đau khổ
thay các chúng sanh! "

– Này Angulimala, Ông hãy đi đến Savatthi, sau khi đến, nói với người đàn bà ấy như sau: "Này Bà chị, vì rằng tôi từ khi sanh ra chưa bao giờ cố ý giết hại mạng sống của chúng sanh, mong rằng với sự thật ấy, bà được an toàn, và sanh đẻ được an toàn! "

– Bạch Thế Tôn, nếu làm vậy, thời con là cố ý nói láo. Bạch Thế Tôn, con đã cố ý giết hại mạng sống rất nhiều chúng sanh rồi.

– Vậy thì, này Angulimala, Ông hãy đi đến
Savatthi, sau khi đến hãy nói với người đàn bà ấy
như sau: "Này Bà chị, vì rằng tôi từ khi được Thánh
sanh đến nay chưa bao giờ cố ý giết hại mạng sống
của chúng sanh, mong rằng với sự thật ấy, bà được
an toàn và sanh đẻ được an toàn! "

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Tôn giả Angulimala, sau khi vâng đáp Thế Tôn, đi đến Savatthi, sau khi đến nói với người đàn bà ấy

NAM CƯ SĨ                                           384

như sau: "Thưa Bà chị, vì rằng tôi từ khi được Thánh
sanh đến nay chưa bao giờ cố ý giết hại mạng sống
của chúng sanh, mong rằng với sự thật ấy, bà được
an toàn, và sanh đẻ được an toàn! " Và người đàn bà
được an toàn, sanh đẻ được an toàn.

Rồi Tôn giả Angulimala, sống một mình, viễn
ly, không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần, và không
bao lâu sau, tự thân chứng ngộ với thắng trí, chứng
đắc và an trú ngay trong hiện tại vô thượng cứu cánh
Phạm hạnh mà vì mục đích này các Thiện nam tử
xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. "Sanh
đã tận, Phạm hạnh đã thành, những gì nên làm đã
làm, từ nay không còn trở lui đời này nữa". Vị ấy biết
như vậy. Và như vậy, Tôn giả Angulimala trở thành
một vị A-la-hán nữa.

Rồi Tôn giả Angulimala buổi sáng đắp y, cầm y
bát, đi vào Savatthi để khất thực. Lúc bấy giờ, một
cục đất do một người ném, rơi trên thân Tôn giả
Angulimala, rồi một cây gậy do một người khác
quăng, rơi trên thân Tôn giả Angulimala, rồi một hòn
sỏi do một người khác quăng, rơi trên thân Tôn giả
Angulimala.

Rồi Tôn giả Angulimala bị lỗ đầu, chảy máu, bình bát bị bể, ngoại y bị rách, đi đến Thế Tôn. Thế

NAM CƯ SĨ                                           385

Tôn thấy Tôn giả Angulimala từ xa đi đến, thấy vậy,
liền nói với Tôn giả Angulimala: "Hãy kham nhẫn,
này Bà-la-môn! Hãy kham nhẫn, này Bà-la-môn!
Ông đang gặt hái ngay trong hiện tại quả báo của
nghiệp mà đáng lẽ Ông phải chịu nấu sôi ở địa ngục
nhiều năm, nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm".

Rồi Tôn giả Angulimala sống độc cư, Thiền tịnh, cảm thọ được giải thoát lạc, và trong lúc ấy nói lên lời cảm khái sau đây:

"Ai trước phóng dật, sau không phóng dật,
Sáng chói đời này, như trăng thoát mây,
Ai làm ác nghiệp, nhờ thiện chận lại,
Sáng chói đời này, như trăng thoát mây.
Niên thiếu Tỷ-kheo trung thành Phật giáo,
Sáng chói đời này, như trăng thoát mây.
Mong kẻ địch ta, nghe giảng Pháp thoại!
Mong kẻ địch ta, trung thành Phật giáo!
Mong kẻ địch ta, thọ lãnh chánh pháp,
(Thân tâm) an tịnh, san sẻ mọi người.
Mong kẻ địch ta, từ bậc Thuyết nhẫn,
Từ bậc Tán thán, vô oán hận tâm.
Thời thời nghe pháp, y pháp hành trì.
Một kẻ như vậy, không có hại ta,
Cũng không làm hại một người nào khác.

NAM CƯ SĨ                                           386

Vị ấy sẽ chứng tối thượng tịch tịnh.
Hộ trì mọi người, kẻ tham người không,
Như người dẫn nước, hướng dẫn nước chảy,
Như kẻ làm tên uốn cong thân tên,
Như người thợ mộc uốn nắn cây gỗ.
Kẻ trí tự mình, tự điều phục mình.
Có kẻ được điều bởi gậy, roi, móc,
Riêng Ta được điều không gậy, không kiếm.
(Bởi bậc như vậy).
Ta tên Vô Hại, trước ta sát hại,
Nay được chánh danh, vì chẳng hại ai.
Trước ta được tên Angulimala,
Bị nước thác cuốn, ta quy y Phật.
Trước tay vấy máu, danh xưng (Anguli) mala,
Xem ta quy y, đoạn dây sanh tử,
Làm nghiệp như vậy phải sanh ác thú,
Khi lãnh nghiệp báo, không nợ ta hưởng.
Kẻ ngu vô trí, đam mê phóng dật,
Còn người có trí, giữ không phóng dật,
Như giữ tài sản, tối thượng, tối quý,
Chớ mê phóng dật, chớ mê dục lạc.
Giữ không phóng dật, luôn luôn Thiền định,
Chứng đắc đại lạc, quảng đại vô lượng,
Thiện lai, ta đến, không đi lạc hướng,
Không ai khuyên ta theo tư tưởng ác.
Giữa các chân lý (được khéo) giảng dạy,

NAM CƯ SĨ                                     387

Chân lý ta theo, chân lý tối thượng,
Thiện lai ta đến, không đi lạc hướng,
Không ai khuyên ta theo tư tưởng ác,
Ba minh ta chứng, Phật lý viên thành.

NAM CƯ SĨ                               388

53    Kinh BAHITIKA – 88 Trung II, 603

KINH BAHITIKA – Bài kinh số 88 – Trung II, 603

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Savatthi, Jetavana, tại tịnh xá ông Anathapindika. Rồi Tôn giả Ananda vào buổi sáng đắp y, cầm y bát, đi vào Savatthi để khất thực. Đi khất thực ở Savatthi xong, sau bữa ăn, trên con đường khất thực trở về, Tôn giả đi đến lâu đài Pubbarama Migaramatu (Đông Viên Lộc Mẫu giảng đường) để nghỉ trưa. Lúc bấy giờ, vua Pasenadi nước Kosala cưỡi trên con voi Ekapundarika và đi ra khỏi thành Savatthi trong buổi sáng sớm. Vua Pasenadi nước Kosala thấy Tôn giả Ananda từ xa đi đến, thấy vậy liền nói với vị đại thần Sirivaddha:

– Vị Tôn giả ấy, này Sirivaddha, có phải là Ananda không?

– Thưa phải, tâu Đại vương, Tôn giả ấy là Ananda.

NAM CƯ SĨ                                         389

Rồi vua Pasenadi nước Kosala nói với một người khác:

– Này Người kia, hãy đi đến Tôn giả Ananda,
sau khi đến, nhân danh ta cúi đầu đảnh lễ chân Tôn
giả Ananda, rồi thưa như sau: "Thưa Tôn giả, nếu
Tôn giả Ananda không có công việc gì phải làm gấp,
thưa Tôn giả, mong Tôn giả hãy vì lòng từ chờ đợi
một lát".

– Thưa vâng, tâu Đại vương.

Người ấy vâng đáp vua Pasenadi xứ Kosala, đi
đến Tôn giả Ananda, sau khi đến, đảnh lễ Tôn giả
Ananda rồi đứng một bên. Đứng một bên, người ấy
thưa với Tôn giả Ananda:

– Thưa Tôn giả, vua Pasenadi nước Kosala cúi
đầu đảnh lễ chân Tôn giả Ananda, và thưa như sau:
"Thưa Tôn giả, nếu Tôn giả Ananda không có công
việc gì phải làm gấp, thưa Tôn giả, mong Tôn giả
hãy vì lòng từ chờ đợi một lát".

Tôn giả Ananda im lặng nhận lời. Rồi Tôn giả Ananda đi đến bờ sông Aciravati, sau khi đến, liền ngồi xuống trên chỗ đã đoạn sẵn, dưới một gốc cây. Rồi vua Pasenadi nước Kosala, cưỡi voi cho đến chỗ nào có thể đi voi được, rồi xuống voi đi bộ đến chỗ

NAM CƯ SĨ                                        390

Tôn giả Ananda, sau khi đến, đảnh lễ Tôn giả Ananda rồi đứng một bên. Đứng một bên, vua Pasenadi nước Kosala thưa với Tôn giả Ananda:

– Thưa Tôn giả, ở đây, mong Tôn giả Ananda ngồi trên thảm ngựa.

– Thôi vừa rồi, Đại vương, Đại vương hãy ngồi. Tôi đã ngồi trên chỗ ngồi của tôi.

Vua Pasenadi nước Kosala ngồi trên chỗ đã soạn sẵn. Sau khi ngồi, vua Pasenadi nước Kosala thưa với Tôn giả Ananda:

– Thưa Tôn giả Ananda, có phải Thế Tôn không làm các thân hành mà các bậc Sa-môn, Bà-la-môn có trí quở trách?

– Thưa Đại vương, Thế Tôn không làm các thân hành mà các bậc Sa-môn, Bà-la-môn có trí quở trách.

– Thưa Tôn giả Ananda, có phải Thế Tôn không
làm các khẩu hành... (như trên)... không làm các ý
hành mà các bậc Sa-môn, Bà-la-môn có trí quở
trách?

– Thưa Đại vương, Thế Tôn không làm các khẩu hành, ý hành mà các bậc Sa-môn, Bà-la-môn có trí

NAM CƯ SĨ                                        391

quở trách.

– Thật vi diệu thay, thưa Tôn giả! Thật hy hữu
thay, thưa Tôn giả! Thưa Tôn giả, điều mà tôi không
thể nói lên một cách đầy đủ trong một câu hỏi, đã
được Tôn giả Ananda nói lên một cách đầy đủ trong
câu trả lời câu hỏi. Thưa Tôn giả, khi người ngu si,
thiếu kinh nghiệm tán thán hay hủy báng những
người khác, mà không chứng nghiệm và suy xét, thì
chúng tôi không y cứ vào đấy và xem như là lõi cây.
Nhưng thưa Tôn giả, khi người có trí, có kinh
nghiệm tán thán hay hủy báng những người khác, có
chứng nghiệm và suy xét, thì chúng tôi y cứ vào đấy
và xem như là lõi cây.

 Nhưng thưa Tôn giả Ananda, thế nào là thân hành mà các vị Sa-môn, Bà-la-môn có trí quở trách?

– Thưa Đại vương, bất cứ thân hành gì bất thiện.

– Thưa Tôn giả, thế nào là thân hành bất thiện?

– Thưa Đại vương, bất cứ thân hành gì có tội.

– Thưa Tôn giả, thế nào là thân hành có tội?

– Thưa Đại vương, bất cứ thân hành gì có hại.

NAM CƯ SĨ                                           392

– Thưa Tôn giả, thế nào là thân hành có hại?

– Thưa Đại vương, bất cứ thân hành nào có khổ báo.

– Thưa Tôn giả, thế nào là thân hành có khổ báo?

– Thưa Đại vương, phàm thân hành gì đưa đến tự hại, đưa đến hại người, đưa đến hại cả hai, từ nơi thân hành ấy, các bất thiện pháp tăng trưởng, các thiện pháp thối giảm. Thưa Đại vương, thân hành như vậy bị các Sa-môn, Bà-la-môn có trí quở trách.

 Thưa Tôn giả, thế nào là khẩu hành... (như trên)

 ... Thế nào là ý hành bị các Sa-môn, Bà-la-môn có trí quở trách?

– Thưa Đại vương, bất cứ ý hành gì bất thiện.

– Thưa Tôn giả, thế nào là ý hành bất thiện?

– Thưa Đại vương, phàm ý hành gì có tội.

– Thưa Tôn giả, thế nào là ý hành có tội?

– Thưa Đại vương, phàm ý hành gì có hại.

NAM CƯ SĨ                                              393

– Thưa Tôn giả, thế nào là ý hành có hại?

– Thưa Đại vương, phàm ý hành nào có khổ báo.

– Thưa Tôn giả, thế nào là ý hành có khổ báo?

– Thưa Đại vương, phàm ý hành gì đưa đến tự
hại, đưa đến hại người, đưa đến hại cả hai, từ nơi ý
hành ấy các bất thiện pháp tăng trưởng, các thiện
pháp thối giảm. Thưa Đại vương, ý hành như vậy bị
các Sa-môn, Bà-la-môn có trí quở trách.

 Thưa Tôn giả Ananda, có phải Thế Tôn tán thán sự đoạn trừ tất cả bất thiện pháp?

– Thưa Đại vương, Như Lai đã đoạn trừ tất cả bất thiện pháp và thành tựu các thiện pháp.

 Nhưng thưa Tôn giả Ananda, thế nào là thân hành không bị các Sa-môn, Bà-la-môn có trí quở trách?

– Thưa Đại vương, bất cứ thiện thân hành nào.

– Thưa Tôn giả, thế nào là thiện thân hành?

– Thưa Đại vương, phàm thân hành nào không có tội.

NAM CƯ SĨ                                         394

– Thưa Tôn giả, thế nào là thân hành không có tội?

– Thưa Đại vương, phàm thân hành nào không có hại.

– Thưa Tôn giả, thế nào là thân hành không có hại?

– Thưa Đại vương, phàm thân hành nào có lạc báo.

– Thưa tôn giả, thế nào là thân hành có lạc báo?

– Thưa Đại vương, phàm thân hành nào không
đưa đến tự hại, không đưa đến hại người, không đưa
đến hại cả hai, từ nơi thân hành ấy, các bất thiện pháp
thối giảm, các thiện pháp tăng trưởng. Thưa Đại
vương, thân hành như vậy không bị các Sa-môn, Bà-
la-môn có trí quở trách.

 Thưa Tôn giả Ananda, Thế nào là khẩu hành... (như trên)

 ... Thế nào là ý hành không bị các Sa-môn, Bà-la- môn có trí quở trách?

– Thưa Đại vương, bất cứ thiện ý hành nào.

NAM CƯ SĨ                                            395

– Thưa Tôn giả, thế nào là thiện ý hành?

– Thưa Đại vương, phàm ý hành nào không có tội.

– Thưa Tôn giả, thế nào là ý hành không có tội?

– Thưa Đại vương, phàm ý hành nào không có hại.

– Thưa Tôn giả, thế nào là ý hành không có hại?

– Thưa Đại vương, phàm ý hành nào có lạc báo.

– Thưa Tôn giả, thế nào là ý hành có lạc báo?

– Thưa Đại vương, phàm ý hành nào không đưa
đến tự hại, không đưa đến hại người, không đưa đến
hại cả hai, từ nơi ý hành ấy, các bất thiện pháp thối
giảm, các thiện pháp tăng trưởng. Thưa Đại vương,
ý hành như vậy không bị các Sa-môn, Bà-la-môn có
trí quở trách.

 Thưa Tôn giả Ananda, có phải Thế Tôn tán thán sự thành tựu tất cả thiện pháp?

– Thưa Đại vương, Như Lai đã đoạn trừ tất cả bất thiện pháp, và thành tựu các thiện pháp.

NAM CƯ SĨ                                           396

– Thật vi diệu thay, thưa Tôn giả! Thật hy hữu
thay, thưa Tôn giả! Thật khéo nói thay việc này, thưa
Tôn giả. Do Tôn giả Ananda mà chúng tôi, thưa Tôn
giả, được hoan hỷ và thỏa mãn với những lời khéo
nói của Tôn giả Ananda. Được hoan hỷ và thỏa mãn,
thưa Tôn giả, với những lời khéo nói của Tôn giả
Ananda, chúng tôi vui lòng tặng một con voi báu cho
Tôn giả Ananda, nếu Tôn giả Ananda được phép
nhận con voi báu. Chúng tôi vui lòng tặng con ngựa
báu cho Tôn giả Ananda, nếu Tôn giả Ananda được
phép nhận con ngựa báu. Chúng tôi vui lòng tặng
một làng ân tứ cho Tôn giả Ananda, nếu Tôn giả
Ananda được phép nhận một làng ân tứ. Nhưng thưa
Tôn giả, chúng tôi được biết như sau: "Việc này Tôn
giả Ananda không được phép". Thưa Tôn giả, có
cuộn vải ngoại hóa này, được gắn vào trong một cán
dù, do vua Ajatasattu, con bà Videhi nước Magadha
gởi cho tôi, dài mười sáu khuỷu tay, rộng tám khuỷu
tay. Thưa Tôn giả, mong Tôn giả Ananda vì lòng từ
bi nạp thọ cho.

– Thôi vừa rồi, Đại vương! Tôi đã đủ ba y.

– Thưa Tôn giả, sau cơn mưa lớn trên sườn núi, cả Tôn giả và tôi đã thấy lúc ấy sông Aciravati chảy mạnh, tràn qua hai bên bờ như thế nào. Cũng vậy, thưa Tôn giả, Tôn giả Ananda có thể làm cho mình

NAM CƯ SĨ                                          397

ba y, từ nơi tấm vải ngoại hóa này. Còn ba y cũ, Tôn giả Ananda có thể đem phân phát cho các đồng Phạm hạnh. Như vậy sự bố thí này của chúng tôi được trôi chảy, như nước lan tràn qua bờ. Thưa Tôn giả, mong Tôn giả nhận cho tấm vải ngoại hóa này.

Rồi Tôn giả Ananda nhận lấy tấm vải ngoại hóa. Rồi vua Pasenadi nước Kosala thưa với Tôn giả Ananda:

– Thưa Tôn giả Ananda, nay chúng tôi phải đi. Chúng tôi có nhiều công vụ, có nhiều trách nhiệm phải làm.

– Thưa Đại vương, nay Đại vương hãy làm gì Đại vương nghĩ là hợp thời.

Rồi vua Pasenadi nước Kosala hoan hỷ, tín thọ lời Tôn giả Ananda dạy, từ chỗ ngồi đứng dậy, thân bên hữu hướng về ngài, rồi ra đi.

Tôn giả Ananda, sau khi vua Pasenadi nước Kosala ra đi không bao lâu, liền đi đến Thế Tôn, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, Tôn giả Ananda tường thuật lên Thế Tôn tất cả cuộc đàm thoại với vua Pasenadi nước Kosala rồi dâng tấm vải ngoại hóa lên Thế Tôn.

NAM CƯ SĨ                                         398

Thế Tôn nói với các Tỷ-kheo:

– Thật hạnh phúc thay cho vua Pasenadi nước
Kosala! Thật tốt đẹp thay cho vua Pasenadi nước
Kosala! Vua đã được yết kiến Tôn giả Ananda và
được cúng dường.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Các Tỷ-kheo ấy hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

NAM CƯ SĨ                                     399

54    Kinh KOSALÀ – Tăng IV, 327

KOSALÀ – Tăng IV, 327

1. Một thời, Thế Tôn trú ở Sàvatthi, Jetavana, tại khu
vườn của ông Anàthapindika. Lúc bấy giờ, vua
Pasenadi nước Kosala, từ một trận chiến trở về,
thắng trận, mục đích đã đạt được. Rồi vua Pasenadi
nước Kosala đi đến khu vườn. Xa cho đến đất có thể
đi xe được, vua đi xe, rồi xuống xe đi bộ và vào khu
vườn.

2. Lúc bấy giờ, một số đông Tỷ-kheo đang đi kinh
hành ngoài trời. Rồi vua Pasenadi nước Kosala đi
đến các Tỷ-kheo ấy, sau khi đến, nói với các Tỷ-
kheo:

- Thưa các Tôn giả, nay Thế Tôn bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác trú ở đâu? Thưa các Tôn giả,
chúng tôi muốn yết kiến Thế Tôn, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác.

Tâu Đại vương, đây là ngôi tịnh xá, có cửa đóng. Ngài hãy đi đến ngôi nhà ấy, đừng có tiếng động, đừng có hấp tấp, bước vào mái hiên, đằng hắng, rồi gõ nơi then cửa. Thế Tôn sẽ mở cửa cho đại Vương.

NAM CƯ SĨ                                           400

Rồi vua Pasenadi nước Kosalà, đi đến ngôi tịnh xá
cửa đóng ấy, đi đến không có tiếng động không có
hấp tấp, bước vào mái hiên, đằng hắng, rồi gõ vào
then cửa. Thế Tôn mở cửa. Rồi vua Pasenadi, nước
Kosalàđi vào tịnh xá, đầu cúi rạp xuống trước chân
Thế Tôn, miệng hôn chân Thế Tôn, lấy tay xoa bóp,
và nói lên tên mình:

- Bạch Thế Tôn, con là vua Pasenadi nước Kosalà. Bạch Thế Tôn, con là vua Pasenadi nước Kosalà.

- Thưa Đại vương, do Đại vương thấy ý nghĩa lợi ích
gì mà Đại vương lại làm những cử chỉ hạ liệt quá
mức như vậy và tỏ lòng kính mộ đối với cái thân
này?

4. Bạch Thế Tôn, để nêu rõ lòng biết ơn của con, để
nói lên lòng cảm tạ của con đối với Thế Tôn, mà con
làm những cử chỉ hạ liệt quá mức như vậy và tỏ bày
lòng từ ái đối với Thế Tôn.

Bạch Thế Tôn, Thế Tôn là vị đã thực hiện hạnh phúc cho đa số, an lạc cho đa số, là vị đã an lập Thánh chánh lý cho đa số, tức là chánh chơn pháp tánh, thiện pháp tánh. Bạch Thế Tôn, vì Thế Tôn là vị đã thực hiện hạnh phúc cho đa số, an lạc cho đa số, tức là chánh chơn pháp tánh, thiện pháp tánh; vì con thấy ý nghĩa lợi ích này nên con đã làm những

NAM CƯ SĨ                                         401

cử chỉ hạ liệt quá mức như vậy, và tỏ bày lòng kính mộ đối với Thế Tôn.

5. Lại nữa, Bạch Thế Tôn, Thế Tôn có giới, có Phật giới, có Thánh giới, có thiện giới, có đầy đủ thiện giới. Bạch Thế Tôn, vì rằng Thế Tôn có giới, có Phật giới, có Thánh giới, có thiện giới, có đầy đủ thiện giới; Bạch Thế Tôn, vì con thấy ý nghĩa lợi ích này, mà con đã làm những cử chỉ hạ liệt quá mức như vậy và bày tỏ lòng kính mộ đối với Thế Tôn.

6. Lại nữa, Bạch Thế Tôn, Thế Tôn đã lâu ngày là vị
sống ở rừng, sống tại các trú xứ rừng núi, các vùng
cao nguyên hẻo lánh xa vắng. Bạch Thế Tôn, vì rằng
Thế Tôn đã lâu ngày là vị sống ở rừng, sống tại các
Trú xứ rừng núi, các vùng cao nguyên hẻo lánh xa
vắng; Bạch Thế Tôn, vì con thấy... lòng kính mộ đối
với Thế Tôn.

7. Lại nữa, Bạch Thế Tôn, Thế Tôn là vị biết đủ với
bất cứ vật dụng nào được cúng dường, như y áo, đồ
ăn khất thực, sàng tọa, dược phẩm trị bệnh. Bạch Thế
Tôn, vì rằng Thế Tôn là vị biết đủ với bất cứ vật dụng
nào cúng dường, như y áo, đồ ăn khất thực, sàng tọa,
dược phẩm trị bệnh; Bạch Thế Tôn, vì con thấy...
lòng kính mộ đối với Thế Tôn.

NAM CƯ SĨ                                           402

8. Lại nữa, Bạch Thế Tôn, Thế tôn là vị đáng được
cung kính, đáng được tôn trọng, đáng được cúng
đường, đáng được chắp tay là phước điền vô thượng
ở đời. Vì rằng, Bạch Thế tôn, Thế Tôn là vị đáng
được cung kính, đáng được tôn trọng, đáng được
cúng dường, đáng được chắp tay, là phước điền vô
thượng ở đời; Bạch Thế Tôn, vì con thấy... lòng kính
mộ với Thế Tôn.

9. Lại nữa, bạch Thế Tôn, những câu chuyện nào
thuộc hướng thượng, thích ứng khai mở tâm trí,
ví như câu chuyện về ít dục, câu chuyện về biết đủ,
câu chuyện về viễn ly, câu chuyện về không tụ hội,
câu chuyện về tinh cần tinh tấn, câu chuyện về giới,
câu chuyện về định, câu chuyện về tuệ, câu chuyện
về giải thoát, câu chuyện về giải thoát về tri kiến, các
câu chuyện như vậy, Thế Tôn có được không khó
khăn, có được không mệt nhọc, có được không phí
sức. Vì rằng bạch Thế Tôn, những câu chuyện nào
thuộc hướng thượng... có được không phí sức; bạch
Thế Tôn, vì con thấy... lòng kính mộ đối với Thế
Tôn.

10. Lại nữa, bạch thế tôn, Thế Tôn đối với bốn Thiền, thuộc tăng thượng tâm, hiện tại lạc trú, có được không khó khăn, có được không mệt nhọc, có được không phí sức. Vì rằng bạch Thế Tôn, Thế Tôn

NAM CƯ SĨ                                             403

đối với bốn Thiền... có lòng không phí sức; bạch Thế Tôn, vì con thấy... lòng kính mộ đối với Thế Tôn.

11. Lại nữa, bạch Thế Tôn, Thế Tôn tùy niệm nhiều đời sống quá khứ, như một đời, hai đời... nhớ lại nhiều đời với các nét đại cương vá các chi tiết. Vì rằng bạch thế Tôn, Thế Tôn nhớ lại nhiều đời quá khứ, như một đời, hai đời... nhớ lại nhiều đời sống với các nét đại cương và các chi tiết; bạch Thế Tôn, vì con thấy... lòng kính mộ đối với Thế Tôn.

12. Lại nữa, bạch Thế Tôn, Thế Tôn với thiên nhãn thanh tịnh siêu nhân...đều do hạnh nghiệp của họ (xem Trường Bộ kinh tập I, trang 82). Bạch Thế Tôn, vì rằng Thế Tôn với thiên thanh nhãn tịnh siêu nhân, vì con thấy... lòng kính mộ đối với Thế Tôn.

13. Lại nữa, bạch Thế Tôn, Thế Tôn do đoạn tận các lậu hoặc, ngay trong hiện tại tự mình với thắng trí chứng ngộ, chứng đạt và an trú vô lậu tâm giải thoát, tuệ giải thoát. Vì rằng bạch Thế Tôn, Thế Tôn do đoạn tận các lậu hoặc, ngay trong hiện tại tự mình với thắng trí chứng ngộ, chứng đạt và an trú vô lậu tâm giải thoát, tuệ giải thoát; vì con thấy ý nghĩa lợi ích này nên con đã làm những cử chỉ hạ liệt quá mức như vậy, và tỏ lòng kính mộ đối với Thế Tôn.

NAM CƯ SĨ                                            404

14. Bạch Thế Tôn, nay chúng con phải đi, chúng con có nhiều công tác, có nhiều công việc phải làm.

- Thưa Đại vương, nay Đại vương hãy làm những gì Đại vương nghĩ là hợp thời.

Rồi vua Pasanadi nước Kosalà, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tôn, thân phía hữu hướng về Ngài rồi ra đi.

NAM CƯ SĨ                                       405

55    Kinh NGƯỜI KOSALA – Tăng II, 396

NGƯỜI KOSALA – Tăng II, 396

1. Một thời, Thế Tôn trú ở Sàvatthi (Xá-vệ), tại
Jetavana (Thắng Lâm), khu vườn ông
Anàthapindika. Rồi vua Pasenadi nước Kosala đi đến
Thế Tôn, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi
xuống một bên.

Lúc bấy giờ hoàng hậu Mallikà mệnh chung. Rồi
một người đi đến Pasenadi nước Kosala; sau khi đến,
báo tin kề bên tai vua Pasenadi nước Kosala: "Tâu
Đại vương, hoành hậu Mallikà đã mệnh chung".
Được nghe nói vậy, vua Pasenadi nước Kosala khổ
đau, ưu tư, thụt vai, cúi đầu, sững sờ, không nói nên
lời.

Rồi Thế Tôn biết được vua Pasenadi nước Kosala đang đau khổ, ưu tư, thụt vai, cúi đầu, sững sờ, không nói nên lời, liền nói với vua Pasenadi nước Kosala:

2. - Thưa Đại vương, có năm sự kiện này không thể có được bởi một Sa-môn hay Bà-la-môn, bởi Ma hay Phạm thiên hay bởi một ai ở đời. Thế nào là năm?

NAM CƯ SĨ                                           406

... (Hoàn toàn giống như kinh trước cho đến câu: "... Phải kiên trì thế nào", với những thay đổi cần thiết nếu có...)

NAM CƯ SĨ                                          407

56    Kinh Trưởng Lão Ni Khemà – Tương IV, 577

Trưởng Lão Ni Khemà – Tương IV, 577

1) Một thời Thế Tôn trú ở Sàvatthi, tại Jetavana, vườn ông Anàthapindika.

2) Lúc bấy giờ, Tỷ-kheo-ni Khemà đang đi du hành giữa dân chúng Kosala và trú ở tại Toranavatthu, giữa Sàvatthi và Sàketà.

3) Vua Pasenadi nước Kosala cũng đang đi từ Sàketa đến Sàvatthi và trú một đêm ở Toranavatthu, giữa Sàketa và Sàvatthi.

4) Rồi vua Pasenadi nước Kosala gọi một người và nói:

-- Hãy đến, này Người kia. Ông có biết vị Sa-môn hay Bà-la-môn nào ở tại Toranavatthu để hôm nay ta có thể đến yết kiến vị ấy?

-- Thưa vâng, tâu Đại vương.

Người ấy vâng đáp vua Pasenadi nước Kosala, đi tìm
khắp Toranavatthu không thấy có vị Sa-môn hay Bà-
la-môn nào để vua Pasenadi nước Kosala có thể đến
yết kiến.

NAM CƯ SĨ                                       408

5) Rồi người ấy thấy Tỷ-kheo-ni Khemà đến trú ở Toranavatthu; sau khi thấy, người ấy đi đến vua Pasenadi nước Kosala và thưa:

-- Tâu Đại vương, tại Toranavatthu không có vị Sa- môn hay Bà-la-môn nào để Đại vương có thể yết kiến. Nhưng tâu Đại vương, có Tỷ-kheo-ni Khemà là đệ tử của Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác. Tiếng đồn tốt đẹp sau đây được truyền đi về bậc nữ Tôn giả ấy: "Nữ Tôn giả là bậc hiền trí, thông minh, có trí, nghe nhiều, lời nói đến tâm, ứng đáp lanh lợi". Đại vương có thể đến yết kiến vị ấy.

6) Rồi vua Pasenadi nước Kosala đi đến Tỷ-kheo-ni Khemà; sau khi đến, đảnh lễ vị ấy rồi ngồi xuống một bên.

7) Ngồi một bên, vua Pasenadi nước Kosala thưa với Tỷ-kheo-ni Khemà:

-- Thưa Nữ Tôn giả, Như Lai có tồn tại sau khi chết không?

-- Tâu Đại vương, Thế Tôn không trả lời: "Như Lai có tồn tại sau khi chết".

8) -- Thế là, thưa Nữ Tôn giả, Như Lai không tồn tại sau khi chết?

NAM CƯ SĨ                                          409

-- Tâu Đại vương, Thế Tôn cũng không trả lời: "Như Lai không có tồn tại sau khi chết".

9) -- Thế là, thưa Nữ Tôn giả, Như Lai có tồn tại và không tồn tại sau khi chết?

-- Tâu Đại vương, Thế Tôn cũng không trả lời: "Như Lai có tồn tại và không tồn tại sau khi chết".

10) -- Thế là, thưa Nữ Tôn giả, Như Lai không tồn tại và không không tồn tại sau khi chết?

-- Tâu Đại vương, Thế Tôn cũng không trả lời: "Như Lai không tồn tại và không không tồn tại sau khi chết".

11) -- Được hỏi: "Thưa Nữ Tôn giả, Như Lai có tồn tại sau khi chết không?", Nữ Tôn giả trả lời: "Tâu Đại vương, Thế Tôn không trả lời: ‘Như Lai có tồn tại sau khi chết"". Được hỏi: "Thế là, thưa Nữ Tôn giả, có phải Như Lai không tồn tại sau khi chết không?", Nữ Tôn giả trả lời: "Tâu Đại vương, Thế Tôn cũng không trả lời: ‘Như Lai không có tồn tại sau khi chết"". Được hỏi: "Thế là, thưa Nữ Tôn giả, có phải Như Lai có tồn tại và không tồn tại sau khi chết?", Nữ Tôn giả trả lời: "Tâu Đại vương, Thế Tôn cũng không trả lời: ‘Như Lai có tồn tại và không tồn tại sau khi chết"". Được hỏi: "Thế là, thưa Nữ Tôn

NAM CƯ SĨ                                         410

giả, có phải Như Lai không tồn tại và không không
tồn tại sau khi chết?", Nữ Tôn giả trả lời: "Tâu Đại
vương, Thế Tôn cũng không trả lời: ‘Như Lai không
tồn tại và không không tồn tại sau khi chết"". Thưa
Nữ Tôn giả, do nhân gì, do duyên gì, Thế Tôn lại
không trả lời?

12)-- Vậy thưa Đại vương, ở đây, tôi sẽ hỏi Đại vương. Đại vương kham nhẫn như thế nào, hãy trả lời như vậy.

13) Đại vương nghĩ thế nào, thưa Đại vương, Đại
vương có người kế toán nào, chưởng ấn nào
(muddiko), toán số nào có thể đếm được cát sông
Hằng có số hột cát như vậy, có số trăm hột cát như
vậy, có số ngàn hột cát như vậy, có số trăm ngàn hột
cát như vậy?

-- Thưa không, thưa Nữ Tôn giả.

14) -- Đại vương có người kế toán nào, có người
chưởng ấn nào, có người toán số nào có thể đong
lường được nước của biển lớn có số đấu nước như
vậy, có số trăm đấu nước như vậy, có số ngàn đấu
nước như vậy, có số trăm ngàn đấu nước như vậy?

-- Thưa không, thưa Nữ Tôn giả.

NAM CƯ SĨ                                         411

-- Vì sao?

-- Thưa Nữ Tôn giả, vì rằng biển lớn thâm sâu, vô lường, khó dò đến đáy.

15) -- Cũng vậy, thưa Đại vương, nếu có người muốn
định nghĩa Như Lai ngang qua sắc thân (rupeena),
nhưng sắc thân ấy, Như Lai đã đoạn tận, cắt đứt tận
gốc rễ, làm cho như thân cây ta-la, làm cho không
thể tái sanh, làm cho không thể sanh khởi trong
tương lai; được giải thoát khỏi sự ước lượng của sắc
thân. Thưa Đại vương, Như Lai là thâm sâu, vô
lường, không thể đến tận đáy, như biển lớn. Nói
rằng: "Như Lai có tồn tại sau khi chết", không thể
chấp nhận. Nói rằng: "Như Lai không có tồn tại sau
khi chết", cũng không thể chấp nhận. Nói rằng: "Như
Lai có tồn tại và không tồn tại sau khi chết", cũng
không thể chấp nhận. Nói rằng: "Như Lai không tồn
tại và không không tồn tại sau khi chết", cũng không
thể chấp nhận.

16) Nếu có người muốn định nghĩa Như Lai ngang qua cảm thọ, nhưng cảm thọ ấy, Như Lai đã đoạn tận, cắt đứt tận gốc rễ, làm cho như thân cây ta-la, làm cho không thể tái sanh, làm cho không thể sanh khởi trong tương lai; được giải thoát khỏi sự ước lượng của cảm thọ. Thưa Đại vương, Như Lai là thâm sâu, vô lường, không thể đến tận đáy, như biển

NAM CƯ SĨ                                         412

lớn. Nói rằng: "Như Lai có tồn tại sau khi chết",
không thể chấp nhận... Nói rằng: "Như Lai không tồn
tại và không không tồn tại sau khi chết", cũng không
thể chấp nhận.

17-19) Nếu có người muốn định nghĩa Như Lai qua các tưởng... qua các hành... qua các thức; nhưng thức ấy, Như Lai đã đoạn tận, cắt đứt tận gốc rễ, làm cho như thân cây ta-la, làm cho không thể tái sanh, làm cho không thể sanh khởi trong tương lai; được giải thoát khỏi sự ước lượng của thức. Thưa Đại vương, Như Lai là thâm sâu, vô lường, không thể đến tận đáy, như biển lớn. Nói rằng: "Như Lai có tồn tại sau khi chết", không thể chấp nhận. Nói rằng: "Như Lai không có tồn tại sau khi chết", cũng không thể chấp nhận. Nói rằng: "Như Lai có tồn tại và không có tồn tại sau khi chết", cũng không thể chấp nhận. Nói rằng: "Như Lai không tồn tại và không không tồn tại sau khi chết", cũng không thể chấp nhận.

20) Rồi vua Pasanadi nước Kosala hoan hỷ, tín thọ
lời của Tỷ-kheo-ni Khemà, từ chỗ ngồi đứng dậy,
đảnh lễ Tỷ-kheo-ni Khemà, thân phía hữu hướng về
Nữ Tôn giả rồi ra đi.

21) Rồi vua Pasenadi nước Kosala, sau một thời gian, đi đến Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên.

NAM CƯ SĨ                                          413

22) Ngồi một bên, vua Pasenadi nước Kosala bạch Thế Tôn:

-- Bạch Thế Tôn, Như Lai có tồn tại sau khi chết không?

-- Thưa Đại vương, Ta không trả lời: "Như Lai có tồn tại sau khi chết".

23) Thế là, thưa Thế Tôn, Như Lai không có tồn tại sau khi chết?

-- Thưa Đại vương, Ta cũng không trả lời: "Như Lai không có tồn tại sau khi chết".

24-25)... (Như trên)...

26-34... (Như trên, từ số 11 đến số 19, với những thay đổi cần thiết)...

35) -- Thật vi diệu thay, bạch Thế Tôn! Thật hy hữu
thay, bạch Thế Tôn! Vì rằng giữa Đạo sư với nữ đệ
tử, ý nghĩa với ý nghĩa, văn ngôn với văn ngôn có sự
tương đồng, có sự tương hòa, không có sự mâu
thuẫn, tức là tối thượng văn cú.

36) Một thời, bạch Thế Tôn, con đi đến Tỷ-kheo-ni Khemà và hỏi về ý nghĩa này. Nữ Tôn giả ấy đã trả lời cho con về ý nghĩa này với những câu này, với

NAM CƯ SĨ                                         414

những lời này, giống như Thế Tôn. Thật là vi diệu,
bạch Thế Tôn! Thật là hy hữu, bạch Thế Tôn! Vì
rằng giữa Đạo sư với nữ đệ tử, ý nghĩa với ý nghĩa,
văn ngôn với văn ngôn có sự tương đồng, có sự
tương hòa, không có sự mâu thuẫn, tức là tối thượng
văn cú. Bạch Thế Tôn, nay con phải đi, con có nhiều
công vụ, nhiều việc phải làm.

-- Thưa Đại vương, nay Đại vương hãy làm những gì Đại vương nghĩ là hợp thời.

37) Rồi vua Pasenadi nước Kosala hoan hỷ, tín thọ lời Thế Tôn nói, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tôn, thân bên hữu hướng về Ngài rồi ra đi.

NAM CƯ SĨ                                        415

57    Kinh Tương Ưng Kosala – Tương I, 159

Chương III: Tương Ưng Kosala

I. Phẩm Thứ Nhất Tuổi Trẻ – Tương I, 159

1) Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú ở Sàvatthi (Xá-vệ), Jetavana (Thắng Lâm), tại vườn ông Anàthapindika (Cấp Cô Độc).

2) Rồi vua Pasenadi (Ba-tư-nặc) nước Kosala (Kiều-
tát-la) đi đến Thế Tôn, sau khi đến, nói lên với Thế
Tôn những lời chào đón hỏi thăm, sau khi nói lên
những lời chào đón hỏi thăm thân hữu, rồi ngồi
xuống một bên.

3) Ngồi xuống một bên, vua Pasenadi nước Kosala
bạch Thế Tôn:
- Tôn giả Gotama có tự cho mình đã chứng Vô
Thượng Chánh Đẳng Chánh Giác không?

NAM CƯ SĨ                                         416

4) - Thưa Đại vương, nếu có ai có thể nói một cách
chơn chánh là mình đã chứng Vô Thượng Chánh
Đẳng Chánh Giác, thời người ấy phải chính là Ta.
Thưa Đại vương, Ta đã chứng Vô thượng Chánh
đẳng Chánh giác.

5) Thưa Tôn giả Gotama, có những vị Sa-môn, Bà-
la-môn là vị hội chủ, vị giáo trưởng, vị sư trưởng
giáo hội, có tiếng tốt, có danh vọng, khai tổ giáo phái,
được quần chúng tôn sùng. Như ngài Purana
Kassapa, Makkali Gosàla, Nigantha Nàtaputta,
Sanjaya Belatthiputta, Kakudha Kaccàyana, Ajita
Kesakambala. Khi con hỏi các vị ấy: "Có tự xem là
đã chứng Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác
không?", thời họ đã trả lời, không tự xem mình đã
chứng Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác. Vậy làm
sao Tôn giả Gotama, trẻ tuổi, sanh sau đẻ muộn, và
chỉ mới xuất gia lại tự cho mình như vậy?

6) - Thưa Đại vương, có bốn loại trẻ tuổi không nên
khinh thường, hay không nên miệt thị vì họ là trẻ.
Thế nào là bốn?
1. Thưa Đại vương, Khattiya trẻ tuổi không nên
khinh thường hay không nên miệt thị vì họ là
trẻ.

NAM CƯ SĨ                                             417

2. Thưa Đại vương, con rắn trẻ tuổi không nên
khinh thường hay không nên miệt thị vì chúng
là trẻ.
3. Thưa Đại vương, ngọn lửa trẻ tuổi không nên
khinh thường hay không nên miệt thị vì chúng
là trẻ.
4. Thưa Đại vương, Tỷ-kheo trẻ tuổi không nên
khinh thường hay không nên miệt thị vì họ là
trẻ.
Thưa Đại vương, bốn loại trẻ tuổi này không nên
khinh thường hay không nên miệt thị vì chúng là trẻ.

7) Thế Tôn nói như vậy. Nói xong, bậc Thiện Thệ lại nói thêm như sau:

8) Sanh dòng Sát-đế-lỵ,
Thuộc quý tộc, danh xưng,
Chớ khinh thường là trẻ,
Chớ miệt thị là nhỏ.
Vị Sát-đế-lỵ ấy,
Đến thời lên ngôi vua,
Làm chúa tể loài Người,
Trị vì cả quốc độ.
Vị ấy nếu phẫn nộ,
Dùng vương phạt gia hình,
Ai bảo tồn mạng mình,
Hãy tránh né vị ấy.

NAM CƯ SĨ                                         418

9) Ở làng hay là rừng,
Có thấy rắn bò qua,
Chớ khinh thường rắn trẻ,
Chớ miệt thị rắn nhỏ,
Cao thấp hình sai biệt.
Rắn sống đầy nhiệt khí,
Bị tấn công, nó cắn,
Kẻ ngu cả nam nữ,
Ai bảo tồn mạng mình,
Hãy tránh né loài rắn.

10) Lửa cháy đầy khát vọng,
Lửa đốt thiêu, đốt cháy,
Chớ khinh thường lửa trẻ,
Chớ miệt thị lửa nhỏ.
Lửa được đồ bén cháy,
Liền cháy to, cháy lớn,
Bị tấn công, lửa đốt,
Kẻ ngu cả nam nữ,
Ai bảo tồn mạng mình,
Hãy tránh né lửa cháy.

11) Khu rừng bị lửa đốt,
Lửa đốt thiêu, đốt cháy,
Sau nhiều đêm và ngày,
Rễ mầm lại mọc lên.

NAM CƯ SĨ                         419

12) Còn Tỷ-kheo trẻ giới,
Nồng cháy với nhiệt tình,
Nhưng không con, không cái,
Không của cải truyền thừa,
Không con, không thừa tự,
Như thân cây tala.

13) Do vậy, người hiền trí,
Tự thấy hạnh phúc mình,
Đối với rắn và lửa
Danh xưng Sát-đế-lỵ,
Vị Tỷ-kheo trì giới,
Với bốn vị kể trên,
Hãy biết cách cư xử,
Chơn chánh và tốt đẹp.

14) Khi nghe nói vậy, vua Pasenadi nước Kosala bạch Thế Tôn:

-- Thật vi diệu thay, bạch Thế Tôn! Thật vi diệu thay, bạch Thế Tôn! Như người dựng đứng lại những gì bị quăng ngã xuống, phơi bày ra những gì bị che kín, chỉ đường cho người bị lạc hướng, đem đèn sáng vào trong bóng tối để những ai có mắt có thể thấy sắc. Cũng vậy, Chánh pháp đã được Thế Tôn dùng nhiều phương tiện trình bày, giải thích. Bạch Thế Tôn, con

NAM CƯ SĨ                                           420

xin quy y Thế Tôn, quy y Pháp, quy y chúng Tăng. Mong Thế Tôn nhận con làm đệ tử, từ nay trở đi cho đến mạng chung, con trọn đời quy ngưỡng!

Người – Tương I, 164

1) Tại tịnh xá ở Sàvatthi.

2) Rồi vua Pasenadi nước Kosala, đi đến Thế Tôn, sau khi đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên.

3) Ngồi xuống một bên, vua Pasenadi nước Kosala bạch Thế Tôn:

- Có bao nhiêu loại pháp, bạch Thế Tôn, khi khởi lên trong nội tâm của một người, sẽ đưa lại bất lợi, khổ não và bất an cho người ấy?

4) Thưa Đại vương, có ba loại pháp khi khởi lên trong nội tâm của một người, sẽ đưa lại bất lợi, khổ não và bất an cho người ấy.

Thế nào là ba?

- Tham pháp, thưa Đại vương, khi khởi lên trong nội tâm của một người, sẽ đưa lại bất lợi, khổ não và bất an cho người ấy.

NAM CƯ SĨ                                         421

- Sân pháp, thưa Đại vương, khi khởi lên trong
nội tâm của một người, sẽ đưa lại bất lợi, khổ
não và bất an trú cho người ấy.
- Si pháp, thưa Đại vương, khi khởi lên trong nội
tâm của một người sẽ đưa lại bất lợi, khổ não
và bất an cho người ấy.

Ba pháp ấy, thưa Đại vương, khi khởi lên trong nội tâm của một người, sẽ đưa lại bất lợi, khổ não và bất an cho người ấy.

5)Tham, sân, si ba pháp,
Là ác tâm cho người,
Chúng di hại tự ngã,
Chúng tác thành tự ngã,
Như vỏ và lõi cây,
Tự tác thành trái cây.

Vua – Tương I, 165

1) Ở tại Sàvatthi.

2) Ngồi một bên, vua Pasenadi nước Kosala bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, có cái gì sanh mà không già và không chết không?

NAM CƯ SĨ                                          422

3) - Thưa Đại vương, không có cái gì sanh mà không già và không chết.

4) Thưa Đại vương, dầu cho những vị Sát-đế-lỵ là
những bậc đại phú, phú hào, có tiền của lớn, có tài
sản lớn, có nhiều vàng và bạc, có nhiều tài sản vật
dụng, có nhiều tiền của, ngũ cốc. Các vị ấy có sanh
cũng không thoát khỏi già và chết.

5) Thưa Đại vương, dầu cho những vị Bà-la-môn là
những bậc đại phú, dầu cho những gia chủ là những
bậc đại phú, phú hào, có tiền của lớn, có tài sản lớn,
có nhiều vàng bạc, có nhiều tài sản vật dụng, có
nhiều tiền của, ngũ cốc, các vị ấy có sanh cũng không
thoát khỏi già và chết.

6) Thưa Đại vương, cho đến các vị Tỷ-kheo, những
bậc A-la-hán, đã đoạn tận các lậu hoặc, Phạm hạnh
đã thành, những việc nên làm đã làm, đã đặt gánh
nặng xuống, đã đạt được mục đích tối hậu, đã đoạn
được hữu kiết sử, đã được giải thoát nhờ chánh trí,
cho đến thân này của các vị ấy cũng phải bị hủy hoại,
cũng phải bị từ bỏ.

7) Xe vua dầu mỹ diệu,
Rồi cũng phải hư hoại,
Thân thể này cũng vậy,
Rồi cũng phải già yếu.

NAM CƯ SĨ                                           423

Chỉ thiện pháp không già, Bậc thiện nhân nói vậy.

Thân Ái – Tương I, 166

1) Ở tại Sàvatthi.

2) Ngồi xuống một bên, vua Pasenadi nước Kosala bạch Thế Tôn:

-- Bạch Thế Tôn, ở đây khi con đang ngồi yên tịnh
một mình, tư tưởng này khởi lên nơi con: " Đối với
những ai, tự ngã là thân ái? Đối với những ai, tự ngã
là kẻ thù? "

Và rồi bạch Thế Tôn, con suy nghĩ như sau:

3) " Những ai sống thân làm ác, sống miệng nói ác,
sống ý nghĩ ác; đối với người ấy, tự ngã là kẻ thù.
Dầu họ có nói: "Tự ngã là thân ái của chúng tôi",
nhưng tự ngã đối với họ là kẻ thù. Vì sao vậy? Những
gì kẻ thù làm cho kẻ thù, tự ngã của họ làm cho tự
ngã của họ như vậy. Do vậy, đối với họ, tự ngã là kẻ
thù.

4) Những ai sống thân làm thiện, sống miệng nói thiện, sống ý nghĩ thiện, đối với họ, tự ngã là thân ái. Dầu cho họ có nói: "Tự ngã là kẻ thù của chúng tôi",

NAM CƯ SĨ                                             424

nhưng tự ngã đối với họ là thân ái. Vì sao vậy?
Những gì kẻ thân ái làm cho kẻ thân ái, tự ngã của
họ làm cho tự ngã của họ như vậy. Do vậy, đối với
họ, tự ngã là kẻ thân ái."

5) -- Như vậy là phải, thưa Đại vương. Như vậy là phải, thưa Đại vương. Thưa Đại vương, những ai sống thân làm ác... Do vậy, đối với họ, tự ngã là kẻ thù. Thưa Đại vương, những ai sống thân làm thiện... Do vậy, đối với họ, tự ngã là kẻ thân ái.

6) Nếu những ai biết được,
Tự ngã là thân ái,
Họ sẽ không liên hệ,
Với các điều ác hạnh.
Kẻ làm điều ác hạnh,
Khó được chơn hạnh phúc,
Bị thần chết cầm tù,
Từ bỏ thân làm người.
Kẻ có nghiệp như vậy,
Cái gì là của mình?
Lấy cái gì đem đi?
Cái gì theo dõi họ,
Như bóng theo dõi hình?

Ở đây kẻ bị chết, Làm các nghiệp công đức,

NAM CƯ SĨ                                         425

Làm các nghiệp ác đức,
Lấy cả hai đem đi.
Cả hai của kẻ ấy,
Như bóng theo dõi hình.
Cả hai theo kẻ ấy,
Do vậy hãy làm lành,
Tích lũy cho đời sau,
Công đức cho đời sau,
Là hậu cứ cho người.

Tự Bảo Hộ – Tương I, 169

1) Ngồi một bên, vua Pasenadi nước Kosala bạch Thế Tôn:

2) -- Ở đây, bạch Thế Tôn, trong khi con đang ngồi
yên tịnh một mình, tư tưởng này khởi lên nơi con:
"Đối với những ai, tự ngã được bảo vệ? Đối với
những ai, tự ngã không được bảo vệ?"

Và rồi bạch Thế Tôn, con suy nghĩ như sau:

3) "Những ai thân làm ác, miệng nói ác, ý nghĩ ác, những người ấy không bảo vệ tự ngã. Dầu cho họ được tượng binh bảo vệ, hay được mã binh bảo vệ, hay được xa binh bảo vệ, hay được bộ binh bảo vệ; đối với những người ấy, tự ngã không được bảo vệ. Vì cớ sao? Vì sự bảo vệ như vậy là bảo vệ ở ngoài,

NAM CƯ SĨ                                       426

không phải sự bảo vệ bên trong. Cho nên đối với những người ấy, tự ngã không được bảo vệ.

4) Và những ai thân làm thiện, miệng nói thiện, ý
nghĩ thiện, những người ấy bảo vệ tự ngã. Dầu cho
họ không được tượng binh bảo vệ, hay không được
mã binh bảo vệ, hay không được xa binh bảo vệ, hay
không được bộ binh bảo vệ; đối với những người ấy,
tự ngã được bảo vệ. Vì cớ sao? Vì sự bảo vệ như vậy
là sự bảo vệ bên trong, không phải sự bảo vệ ở
ngoài. Cho nên đối với những người ấy, tự ngã được
bảo vệ."

5) Lành thay bảo vệ thân!
Lành thay bảo vệ lời!
Lành thay bảo vệ ý!
Lành thay tổng bảo vệ!
Kẻ liêm sĩ bảo vệ,
Tổng quát và cùng khắp,
Vị ấy có tên gọi,
Là vị được bảo vệ.

Thiểu Số – Tương I, 170

1) Ở tại Sàvatthi.

2) Ngồi xuống một bên, vua Pasenadi nước Kosala bạch Thế Tôn:

NAM CƯ SĨ                                        427

Ở đây, bạch Thế Tôn, trong khi con đang ngồi yên
tịnh một mình, tư tưởng này khởi lên nơi con: "Ít thay
là những người trong đời này, sau khi được tài sản
phong phú, dồi dào lại có thể không bị lôi cuốn,
không bị chìm đắm, không bị say mê trong các dục
và không có những hành vi không tốt đẹp đối với các
người khác. Trái lại, thật là nhiều thay, những người
trong đời này, sau khi được tài sản phong phú, dồi
dào, có thể bị lôi cuốn, bị chìm đắm, bị say mê trong
các dục và có những hành vi không tốt đẹp đối với
các người khác.”

3) Thật sự là vậy, thưa Đại vương. Thật sự là vậy, thưa Đại vương. Ít thay là những người trong đời này, sau khi được tài sản phong phú, dồi dào, lại có thể không bị lôi cuốn, không bị chìm đắm, không bị say mê trong các dục và không có những hành vi không tốt đẹp đối với người khác. Trái lại, thật là nhiều thay những người trong đời này, sau khi được tài sản phong phú, dồi dào, có thể bị lôi cuốn, bị chìm đắm, bị say mê trong các dục và có những hành vi không tốt đẹp đối với các người khác.

4) Loài người bị đắm say,
Trong tài sản, trong dục,
Họ tham lam, điên dại,
Trong các dục ở đời,

NAM CƯ SĨ                                            428

Không ý thức rõ ràng,
Đã quá độ say mê,
Chẳng khác gì con nai,
Không thấy đặt bẫy sập,
Về sau họ khổ đau,
Chịu quả báo ác nghiệp.

Xử Kiện – Tương I, 172

1) Ngồi xuống một bên, vua Pasenadi nước Kosala bạch Thế Tôn:

2) -- Ở đây, bạch Thế Tôn, con ngồi trong pháp đường (để xử kiện), con thấy chính các vị Sát-đế-lỵ đại phú, các Bà-la-môn đại phú, các gia chủ đại phú, phú hào, có tiền của lớn, có tài sản lớn, có nhiều vàng và bạc, có nhiều tài sản vật dụng, có nhiều tiền của, ngũ cốc; vì nhân các dục, vì duyên các dục, vì nguyên nhân các dục, đã dụng ý nói lời vọng ngôn. Bạch Thế Tôn, con suy nghĩ như sau: "Nay ta đã chán ngấy xử kiện. Nay hãy để cho vị hiền diện (bhadramukha) được có danh tiếng nhờ tài xử kiện."

3) -- Thưa Đại vương, các vị Sát-đế-lỵ đại phú, các vị Bà-la-môn đại phú, các vị gia chủ đại phú, phú hào có tiền của lớn, có tài sản lớn, có nhiều vàng và bạc, có nhiều tài sản vật dụng, có nhiều tiền của, ngũ cốc; vì nhân các dục, vì duyên các dục, vì nhân duyên các

NAM CƯ SĨ                                            429

dục, đã dụng ý nói lên lời vọng ngôn. Do vậy họ sẽ gánh chịu bất lợi, đau khổ trong một thời gian dài.

4) Loài Người bị đắm say,
Trong tài sản, trong dục,
Họ tham lam, điên dại,
Trong các dục ở đời.
Không ý thức rõ ràng,
Đã quá độ say mê,
Chẳng khác gì con cá,
Không thấy đặt bẫy sập.
Về sau họ khổ đau,
Chịu quả báo ác nghiệp.

Mallikà Mạt lỵ – Tương I, 173

1) Tại Sàvatthi.

2) Lúc bấy giờ vua Pasenadi nước Kosala có mặt với hoàng hậu Mallikà, trên lầu thượng (hoàng cung).

3) Rồi vua Pasenadi nước Kosala nói với hoàng hậu Mallikà:

- Này Mallikà, có ai khác thân ái với hoàng hậu hơn là tự ngã của hoàng hậu?

NAM CƯ SĨ                                        430

4) - Thưa Đại vương, không có ai khác thân ái với thiếp hơn là tự ngã của thiếp.

Nhưng thưa Đại vương, có ai khác thân ái với Đại vương hơn là tự ngã của Đại vương?

5) Này Mallikà, không có ai khác thân ái với ta hơn là tự ngã của ta.

6) Rồi vua Pasenadi nước Kosala bước xuống lầu và
đi đến Thế Tôn, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn, rồi
ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, vua
Pasenadi nước Kosala bạch Thế Tôn:

7) Ở đây, bạch Thế Tôn, con đi lên lầu thượng (của hoàng cung) với hoàng hậu Mallikà và con nói với hoàng hậu Mallikà:

" Này Mallikà, có ai khác thân ái với hoàng hậu hơn là tự ngã của hoàng hậu?".

Khi được nói vậy, bạch Thế Tôn, hoàng hậu Mallikà trả lời với con:

" Thưa Đại vương, không có ai khác thân ái với thiếp
hơn là tự ngã của thiếp. Nhưng thưa Đại vương, có
ai khác thân ái với Đại vương hơn là tự ngã của Đại
vương?". Được nói vậy, bạch Thế Tôn, con trả lời
cho hoàng hậu Mallikà:

NAM CƯ SĨ                                         431

" Này Mallikà, không có ai khác thân ái với ta hơn là tự ngã của ta".

8) Rồi Thế Tôn, sau khi biết rõ ý nghĩa này, trong lúc ấy liền nói lên bài kệ này:

Tâm ta đi cùng khắp,
Tất cả mọi phương trời,
Cũng không tìm thấy được,
Ai thân hơn tự ngã.

Tự ngã đối mọi người,
Quá thân ái như vậy.
Vậy ai yêu tự ngã,
Chớ hại tự ngã người.

Tế Đàn – Tương I, 175

1) Tại Sàvatthi.

2) Lúc bấy giờ, vua Pasenadi nước Kosala tổ chức
một đại tế đàn. Năm trăm con bò đực, năm trăm con
bò con đực, năm trăm con bò con cái, năm trăm con
dê, và năm trăm con cừu (urabbha) được dắt đến trụ
tế lễ để làm lễ tế đàn.

NAM CƯ SĨ                                           432

3) Và có những người nô tỳ, hay những người phục dịch, hay những người lao động, bị hình phạt thúc đẩy, bị sợ hãi thúc đẩy,với nước mắt đầy mặt, than khóc và làm các công việc chuẩn bị (cho lễ tế đàn).

4) Rồi rất nhiều Tỷ-kheo, vào buổi sáng đắp y, cầm
bát đi vào Sàvatthi để khất thực; khất thực xong, sau
bữa ăn, trên con đường đi khất thực trở về, đi đến
Thế Tôn, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi
xuống một bên. Ngồi xuống một bên, các Tỷ-kheo
ấy bạch Thế Tôn:

5) - Ở đây, bạch Thế Tôn, vua Pasenadi nước Kosala
tổ chức một đại lễ tế đàn. Năm trăm con bò đực, năm
trăm con bò con đực, năm trăm con bò con cái, năm
trăm con dê, năm trăm con cừu được dắt đến trụ tế lễ
để làm lễ tế đàn. Và có những người nô tỳ, hay những
người phục dịch, hay những người lao công, bị hình
phạt thúc đẩy, bị sợ hãi thúc đẩy, với nước mắt đầy
mặt và than khóc, làm các công việc chuẩn bị cho lễ
tế đàn.

6) Rồi Thế Tôn, sau khi hiểu rõ ý nghĩa này, ngay trong lúc ấy, nói lên bài kệ:

Lễ cúng ngựa, cúng người, Quăng cọc, rượu chiến thắng, Không chốt cửa, đại lễ,

NAM CƯ SĨ                                          433

Chúng không phải quả lớn.

Chỗ nào có giết hại,
Dê, cừu và trâu bò,
Lễ tế đàn như vậy,
Bậc Đại Thánh không đi.

Tế đàn không rộn ràng,
Cúng dường được thường hằng,
Không có sự giết hại,
Dê, cừu và trâu bò,
Lễ tế đàn như vậy,
Bậc Đại Thánh sẽ đi.

Bậc trí tế như vậy,
Tế đàn vậy, quả lớn.
Ai tế lễ như vậy,
Chỉ tốt hơn, không xấu,
Là tế đàn vĩ đại,
Được chư Thiên hoan hỷ.

Triền Phược – Tương I, 177

1) Lúc bấy giờ, vua Pasenadi nước Kosala đang bắt
trói một số đông người. Một số người bị trói bằng
dây, một số người bị trói bằng dây chuyền, một số
người bị trói bằng kềm kẹp.

NAM CƯ SĨ                                      434

2) Rồi một số đông Tỷ-kheo vào buổi sáng đắp y,
cầm bát, đi vào Sàvatthi để khất thực. Đi khất thực
xong, sau bữa ăn, trên con đường khất thực trở về,
họ đi đến Thế Tôn, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi
ngồi xuống một bên.

3) Ngồi xuống một bên, các Tỷ-kheo ấy bạch Thế Tôn:

-- Ở đây, bạch Thế Tôn, vua Pasenadi nước Kosala
bắt trói một số đông người. Một số người bị trói bằng
dây, một số người bị trói bằng dây chuyền, một số
người bị trói bằng kềm kẹp.

Rồi Thế Tôn sau khi hiểu biết ý nghĩa này, ngay trong lúc ấy nói lên bài kệ:

Bậc có trí nói rằng
Trói vậy không vững chắc,
Trói bằng sắt, dây gai,
Kềm kẹp bằng gỗ mộc;

Đam mê các dục lạc,
Với châu báu, trang sức,
Và tâm tư tưởng vọng,
Hướng về con, về vợ.
Bậc có trí nói rằng
Trói vậy thật vững chắc.

NAM CƯ SĨ                                          435

Dầu trói buộc trì xuống,
Tế nhị và khó thoát,
Các vị chơn xuất gia,
Cắt đứt chúng làm đôi,
Không ước vọng mong cầu,
Từ bỏ mọi dục lạc.

II. Phẩm Thứ Hai

Bện Tóc – Tương I, 179

1) Một thời Thế Tôn ở tại Sàvatthi, Pubbàràma (Đông Viên), tại lâu đài Migàramàtu (Lộc Tử Mẫu giảng đường)

2) Lúc bấy giờ, Thế Tôn vào buổi chiều, từ chỗ Thiền tịnh độc cư đứng dậy, và đến ngồi tại mái hiên phía cửa ngoài.

Rồi vua Pasenadi nước Kosala đi đến Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn và ngồi xuống một bên.

3) Lúc bấy giờ, bảy vị bện tóc, bảy vị Niganthà, bảy
vị lỏa thể, bảy vị mặc một y và bảy vị du sĩ với thân
đầy lông, với móng tay dài, lớn như cây lau, mang
các dụng cụ khất sĩ đang đi ngang qua, cách Thế Tôn
không xa bao nhiêu.

NAM CƯ SĨ                                          436

4) Rồi vua Pasenadi nước Kosala, từ chỗ ngồi đứng dậy, đắp y vào phía một bên vai, quỳ xuống trên đầu gối tay mặt, chấp tay hướng về bảy vị bện tóc, bảy vị Niganthà, bảy vị lỏa thể, bảy vị mặc một y và bảy vị du sĩ ấy và nói lên ba lần tên của mình: "Thưa chư Tôn, con là vua Pasenadi nước Kosala".

5) Rồi vua Pasenadi nước Kosala, khi bảy vị bện tóc, bảy vị Niganthà, bảy vị lỏa thể, bảy vị mặc một y và bảy vị du sĩ ấy đã đi qua không lâu liền đi đến Thế Tôn, đảnh lễ Ngài và ngồi xuống một bên.

6) Ngồi xuống một bên, vua Pasenadi nước Kosala bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, có phải những Tôn giả ấy là những vị A-la-hán trên đời này, hay là những vị đang đi trên con đường hướng đến đạo quả A-la-hán?

7) Thưa Đại vương, khi Đại vương còn là cư sĩ, trong
khi còn sống thọ hưởng các dục, bị con cái trói buộc,
quen dùng các loại chiên đàn ở xứ Kàsi, trang sức
với vòng hoa, hương thơm, dầu sáp, sử dụng vàng và
bạc, thời Đại vương thật khó biết được các vị ấy là
bậc A-la-hán hay là bậc đang đi con đường hướng
đến A-la-hán quả.

NAM CƯ SĨ                                           437

8) Thưa Đại vương, chính phải cộng trú mới biết
được giới đức của một người, và phải trong một thời
gian dài không thể khác được, phải có tác ý, không
phải không có tác ý, phải có trí tuệ, không phải với
ác tuệ.

9) Thưa Đại vương, chính phải cùng chung một
nghề mới biết được sự thanh tịnh của một người,
phải trong một thời gian dài không thể khác được,
phải có tác ý, không phải không tác ý, phải có trí tuệ,
không phải với ác tuệ.

10) Thưa Đại vương, chính trong thời gian bất hạnh
mới biết được sự trung kiên của một người, phải
trong một thời gian dài không thể không khác được,
phải có tác ý, không phải không tác ý, phải có trí tuệ,
không phải với ác tuệ.

11) Thưa Đại vương, chính phải đàm đạo mới biết
được trí tuệ của một người, và phải trong một thời
gian dài không thể khác được, phải có tác ý, không
phải không tác ý, phải có trí tuệ, không phải với ác
tuệ.

12) Thật vi diệu thay, bạch Thế Tôn! Thật hy hữu
thay, bạch Thế Tôn, khi Thế Tôn đã khéo nói như
sau: " Thưa Đại vương, khi Đại vương còn là cư
sĩ... ... không phải không với ác tuệ"!

NAM CƯ SĨ                                            438

13) Bạch Thế Tôn, có những người trinh thám này
của con, những người trinh sát, sau khi đi trinh sát
một nước, họ đến con. Trước hết họ báo cáo rồi con
mới đúc kết.

14) Bạch Thế Tôn, ở đây những người ấy sau khi tẩy sạch bụi và nhớp, sau khi tắm rửa và xoa dầu, sau khi chải sạch râu tóc, mặc áo vải trắng, họ được hầu hạ săn sóc và cho thọ hưởng năm dục công đức.

15) Rồi Thế Tôn, sau khi hiểu rõ ý nghĩa này, ngay trong lúc ấy mới nói lên bài kệ:

Không phải do sắc tướng,
Biết rõ được con người,
Không phải nhìn thoáng qua,
Đặt được lòng tin cậy.
Dưới bộ áo đạo đức,
Với hình tướng tự chế,
Những kẻ sống buông thả,
Sống phây phây đời này.
Như bông tai bằng đất,
Giả dạng bông tai thật,
Như nửa tiền bằng đồng ,
Được sơn phết lớp vàng.
Một số sống che đậy,
Ẩn kín dưới bề ngoài,
Nội thân thật bất tịnh,

NAM CƯ SĨ                                          439

Mặt ngoài giả mỹ diệu.

Năm Vua – Tương I, 182

1) Trú ở Sàvatthi.

2) Một thời, năm vị vua, với vua Pasenadi nước
Kosala là thượng thủ, đang thọ hưởng, được cung
cấp và được đoanh vây với năm dục công đức. Câu
chuyện sau đây được khởi lên giữa các vị ấy: "Dục
lạc nào tối thượng?"

3) Ở đây, có người nói: "Sắc là dục tối thượng"; có
người nói: "Tiếng là dục tối thượng"; có người nói:
"Hương là dục tối thượng"; có người nói: "Vị là dục
tối thượng"; có người nói: "Xúc là dục tối thượng".
Và các vua ấy không thể thuyết phục nhau về vấn đề
này.

4) Rồi vua Pasenadi nước Kosala nói với các vua ấy:

-- Chư Tôn giả, chúng ta hãy đi đến Thế Tôn, sau khi đến hãy hỏi Thế Tôn ý nghĩa này. Thế Tôn trả lời chúng ta như thế nào, chúng ta sẽ như vậy thọ trì.

5) Thưa vâng, Tôn giả. Các vua ấy vâng đáp vua Pasenadi nước Kosala.

NAM CƯ SĨ                                         440

6) Rồi năm vua ấy, với vua Pasenadi nước Kosala là thượng thủ, đi đến Thế Tôn, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn và ngồi xuống một bên.

7) Ngồi xuống một bên, vua Pasenadi nước Kosala
bạch Thế Tôn:
Ở đây, bạch Thế Tôn, năm vua chúng con đang thọ
hưởng, được cung cấp, được đoanh vây với năm dục
công đức, câu chuyện sau đây được khởi lên giữa
chúng con: "Dục nào là tối thượng?". Có người nói:
"Sắc là dục tối thượng". Có người nói: "Tiếng là dục
tối thượng". Có người nói: "Hương là dục tối
thượng". Có người nói: "Vị là dục tối thượng". Có
người nói: "Xúc là dục tối thượng".
- Bạch Thế Tôn, dục nào là tối thượng?

8) - Thưa Đại vương, tùy theo cùng độ ưa thích mà
Ta nói rằng dục ấy là tối thượng trong năm dục công
đức. Và thưa Đại vương, các sắc ấy đối với một số
người được ưa thích, các sắc ấy đối với một số người
không được ưa thích. Thưa Đại vương, nếu một ai
ưa thích đối với các sắc pháp, tâm viên ý mãn, không
có muốn các sắc pháp nào khác hơn, các sắc pháp
nào tốt đẹp hơn các sắc pháp ấy, thời đối với vị này,
các sắc pháp ấy là tối thượng, đối với vị này, các sắc
pháp ấy là vô thượng.

NAM CƯ SĨ                                           441

9) - Thưa Đại vương, các tiếng ấy...Các hương ấy ...
Các vị ấy ... Thưa Đại vương, các xúc ấy đối với một
số người được ưa thích, các xúc ấy đối với một số
người không được ưa thích. Thưa Đại vương, nếu
một ai ưa thích đối với xúc pháp, tâm viên ý mãn,
không có ý muốn các xúc pháp nào khác hơn, các
xúc pháp nào tốt hơn các xúc pháp ấy, thời đối với
vị này, các xúc pháp ấy là tối thượng, các xúc pháp
ấy là vô thượng.

10) Lúc bấy giờ, có cư sĩ Candanangalika đang ngồi
trong hội chúng ấy. Rồi cư sĩ Candanangalika từ chỗ
ngồi đứng dậy đắp thượng y lên một bên vai, chấp
tay hướng về Thế Tôn và bạch Thế Tôn:
- Bạch Thế Tôn, một tư tưởng khởi lên nơi con. Bạch
Thiện Thệ, một tư tưởng khởi lên nơi con.

11) Thế Tôn nói: - Này Candanangalika, hãy nói lên tư tưởng ấy.

12) Rồi cư sĩ Candanangalika trước mặt Thế Tôn tán thán với một bài kệ thích nghi:

Giống như hoa sen đỏ,
Nực thơm mùi hương dịu,
Sáng sớm tinh sương nở,
Với hương hoa ứ đọng.

NAM CƯ SĨ                                         442

Hãy xem Angira,
Chói hào quang chiếu diệu,
Như mặt trời sáng chói,
Giữa hư không bao la.

13) Rồi năm vị vua ấy đắp năm áo lên trên mình cư sĩ Candanangalika.

14) Nhưng cư sĩ Candanangalika đắp năm áo ấy lên trên thân Thế Tôn.

Đại Thực Ăn nhiều –Tương V, 186

1) Trú ở Sàvatthi.

Lúc bấy giờ, vua Pasenadi nước Kosala thường ăn bữa ăn thịnh soạn.

2) Rồi vua Pasenadi nước Kosala sau khi ăn xong, no đủ, thỏa thích, đi đến Thế Tôn sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn và ngồi xuống một bên.

3) Rồi Thế Tôn sau khi biết vua Pasenadi nước Kosala đã ăn xong, no đủ, thỏa thích, ngay lúc ấy nói lên bài kệ:

Con người thường chánh niệm,

NAM CƯ SĨ                                          443

Được ăn, biết phải chăng, Chừng mực, cảm thọ mạnh, Già chậm, tuổi thọ dài.

4) Lúc bấy giờ, thanh niên Bà-la-môn Sudassana đứng sau lưng vua Pasenadi nước Kosala.

5) Rồi vua Pasenadi nước Kosala gọi thanh niên
Sudassana:
- Này Bạn, hãy đi đến và học thuộc lòng bài kệ từ
Thế Tôn và trong khi dọn ăn cho ta, hãy đọc lên bài
kệ ấy. Ta sẽ cấp thường nhật cho ông một trăm đồng
tiền vàng.

6) - Thưa vâng, Đại vương.
Thanh niên Sudassana vâng đáp vua Pasenadi nước
Kosala, học thuộc lòng bài kệ này từ Thế Tôn, và
trong khi dọn cơm cho vua Pasenadi nước Kosala,
đọc lên bài kệ này:
"Con người thường chánh niệm,
Được ăn, biết phải chăng,
Chừng mực, cảm thọ mạnh,
Già chậm, tuổi thọ dài."

7) Rồi vua Pasenadi nước Kosala tuần tự hạn chế, cho đến chỉ ăn nhiều nhất là một nàlika.

NAM CƯ SĨ                                        444

8) Vua Pasenadi sau một thời gian, thân thể được
khỏe mạnh, tự tay thoa bóp chân tay và nói lên lời
cảm hứng sau đây: "Ôi, thật sự Thế Tôn đã thương
tưởng nghĩ đến lợi ích cho ta, cả hai đời hiện tại và
vị lai!"

Hai Lời Nói Về Chiến Tranh – Tương I, 188

Trú ở Sàvatthi.

1) Vua Ajàtasattu, con bà Videhi nước Magadha, triệu tập bốn binh chủng gây chiến với vua Pasenadi nước Kosala và tiến đánh Kàsi.

2) Vua Pasenadi nước Kosala được nghe: "Vua Ajàtasattu, con bà Videhi nước Magadha triệu tập bốn binh chủng gây chiến với ta và tiến đánh Kàsi."

3) Rồi vua Pasenadi nước Kosala sau khi triệu tập bốn loại binh chủng dàn trận ở Kàsi, chống vua Ajàtasattu, con bà Videhi nước Magadha.

4) Rồi vua Ajàtasattu, con bà Videhi nước Magadha,
tấn công vua Pasenadi nước Kosala. Trong cuộc
chiến trận, vua Ajàtasattu, con bà Videhi nước
Magadha chiến thắng vua Pasenadi nước Kosala. Bị
chiến bại, vua Pasenadi nước Kosala lui về tại kinh
đô Sàvatthi.

NAM CƯ SĨ                                          445

5) Rồi một số Tỷ-kheo, vào buổi sáng đắp y, cầm bát,
đi vào Sàvatthi để khất thực. Đi khất thực ở Sàvatthi
xong, sau bữa ăn, trên con đường đi khất thực trở về,
họ đi đến Thế Tôn, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi
ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, các Tỷ-
kheo ấy bạch Thế Tôn:

6) - Ở đây, bạch Thế Tôn, vua Ajàtasattu, con bà
Videhi nước Magadha, sau khi triệu tập bốn loại binh
chủng gây chiến với vua Pasenadi nước Kosala, tiến
đánh Kàsi. Bạch Thế Tôn, vua Pasenadi nước Kosala
được nghe: "Vua Ajàtasattu con bà Videhi nước
Magadha gây chiến với ta, tiến đánh Kàsi". Rồi vua
Pasenadi nước Kosala, sau khi triệu tập bốn loại binh
chủng, dàn trận ở Kàsi chống vua Ajàtasattu, con bà
Videhi nước Magadha. Bạch Thế Tôn, rồi vua
Ajàtasattu, con bà Videhi nước Magadha và vua
Pasenadi nước Kosala xáp chiến nhau. Trong cuộc
chiến trận ấy, vua Ajàtasattu, con bà Videhi nước
Magadha chiến thắng vua Pasenadi nước Kosala.
Bạch Thế Tôn, bị chiến bại, vua Pasenadi nước
Kosala rút lui về kinh đô của mình là Sàvatthi.

7) Này các Tỷ-kheo, vua Ajàtasattu, con bà Videbi nước Magadha là ác hữu, là ác bạn lữ, là ác giao du. Và này các Tỷ-kheo, vua Pasenadi nước Kosala là thiện hữu, là thiện bạn lữ, là thiện giao du. Và này

NAM CƯ SĨ                                          446

Tỷ-kheo, hôm nay, trong đêm này, vua Pasenadi nước Kosala trải một đêm đau khổ của người bại trận.

Thắng trận sanh thù oán,
Bại trận nếm khổ đau,
Ai bỏ thắng, bỏ bại,
Tịch tịnh, hưởng an lạc.

8) Rồi vua Ajàtasattu, con bà Videhi nước Magadha triệu tập bốn loại binh chủng, gây chiến với vua Pasenadi nước Kosala và tiến đánh Kàsi.

9) Vua Pasenadi nước Kosala được nghe: "Vua
Ajàtasattu, con bà Videhi nước Magadha, sau khi
triệu tập bốn loại binh chủng, gây chiến ta và tiến
đánh Kàsi."

10) Rồi vua Pasenadi nước Kosala, sau khi triệu tập bốn loại binh chủng, dàn trận ở Kàsi chống vua Ajàtasattu, con bà Videhi nước Magadha.

11) Rồi vua Ajàtasattu, con bà Videhi nước Magadha
và vua Pasenadi nước Kosala xáp chiến với nhau.
Trong cuộc chiến ấy, vua Pasenadi nước Kosala
chiến thắng vua Ajàtasattu, con bà Videhi nước
Magadha và bắt sống vua ấy.

NAM CƯ SĨ                                        447

12) Rồi vua Pasenadi nước Kosala suy nghĩ như sau:
"Tuy vua Ajàtasattu, con bà Videhi nước Magadha
làm hại ta, dầu ta không làm hại ai; nhưng vua ấy là
cháu trai của ta. Vậy ta hãy tịch thu toàn bộ tượng
binh, toàn bộ mã binh, toàn bộ xa binh, toàn bộ bộ
binh của vua Ajàtasattu, con bà Videhi nước
Magadha và chỉ tha cho vua ấy mạng sống".

13) Rồi vua Pasenadi nước Kosala, sau khi tịch thu toàn bộ tượng binh... ... và chỉ tha cho vua ấy mạng sống.

14) Rồi một số lớn vị Tỷ-kheo vào buổi sáng đắp y, mang theo y bát và đi vào Sàvatthi để khất thực. Khất thực ở Sàvatthi xong, sau buổi ăn, trên con đường đi khất thực trở về, họ đi đến Thế Tôn sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn và ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, các Tỷ-kheo ấy bạch Thế Tôn:

15) - Ở đây, bạch Thế Tôn, vua Ajàtasattu, con bà Videhi nước Magadha, sau khi triệu tập bốn loại binh chủng, gây chiến với vua Pasenadi nước Kosala và tiến đánh Kàsi. Bạch Thế Tôn, vua Pasenadi nước Kosala được nghe: "Vua Ajàtasattu, con bà Videhi nước Magadha, sau khi triệu tập bốn loại binh chủng, gây chiến với ta và tiến đánh Kàsi". Rồi bạch Thế Tôn, vua Pasendi nước Kosala, sau khi triệu tập bốn loại binh chủng, dàn trận chống vua Ajàtasattu, con

NAM CƯ SĨ                                          448

bà Videhi, nước Magadha. Rồi Bạch Thế Tôn ,vua Ajàtasattu, con bà Videhi nước Magadha và vua Pasenadi nước Kosala xáp chiến với nhau. Trong cuộc chiến ấy, vua Pasenadi nước Kosala chiến thắng vua Ajàtasattu, con bà Videhi nước Magadha và bắt sống vua ấy. Rồi vua Pasenadi nước Kosala suy nghĩ như sau: "Tuy vua Ajàtasattu, con bà Videhi nước Magadha làm hại ta, dầu ta không làm hại ai; nhưng vua ấy là cháu trai của ta. Vậy ta hãy tịch thu toàn bộ tượng binh, toàn bộ mã binh, toàn bộ xa binh, toàn bộ bộ binh của vua Ajàtasatu, con bà Videhi nước Magadha và chỉ tha cho vua ấy mạng sống." Rồi vua Pasenadi nước Kosala, sau khi tịch thu toàn bộ tượng binh, toàn bộ mã binh, toàn bộ xa binh, toàn bộ bộ binh của vua Ajàtasattu con bà Videhi nước Magadha, và tha cho vua ấy mạng sống.

16) Rồi Thế Tôn, sau khi hiểu rõ ý nghĩa này ngay trong lúc ấy nói lên bài kệ:

Vì nghĩ đến tư lợi,
Nên mới cướp hại người,
Khi người khác cướp hại,
Bị hại, lại hại người.
Người ngu nghĩ như vậy,
Khi ác chưa chín muồi,
Khi ác đã chín muồi,

NAM CƯ SĨ                                          449

Người ngu chịu khổ đau.
Sát người, bị người sát,
Thắng người, bị người thắng,
Mắng người, người mắng lại,
Não người, người não lại,
Do nghiệp được diễn tiến,
Bị hại, lại hại người.

Người Con Gái – Tương I, 193

1) Nhân duyên ở Sàvatthi.

2) Rồi vua Pasenadi nước Kosala đi đến Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn và ngồi xuống một bên.

3) Rồi một người đi đến vua Pasenadi nước Kosala
và báo tin kề bên tai vua Pasenadi nước Kosala:
"Thưa Đại vương, hoàng hậu Mallikà đã sinh hạ
được một người con gái".

4) Khi được nói vậy, vua Pasenadi nước Kosala không được hoan hỷ.

5) Rồi Thế Tôn, sau khi biết vua Pasenadi nước Kosala không được hoan hỷ, ngay lúc ấy nói lên bài kệ:

Này Nhân chủ, ở đời,

NAM CƯ SĨ                                        450

Có một số thiếu nữ,
Có thể tốt đẹp hơn,
So sánh với con trai,
Có trí tuệ, giới đức,
Khiến nhạc mẫu thán phục.
Rồi sinh được con trai,
Là anh hùng, quốc chủ,
Người con trai như vậy,
Của người vợ hiền đức,
Thật xứng là Đạo sư,
Giáo giới cho toàn quốc.

Không Phóng Dật – Tương I, 194

1) Ở tại Sàvatthi.

2) Ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, vua Pasenadi nước Kosala bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, có một pháp nào có thể đưa đến chứng đắc và tồn tại cả hai hạnh phúc: hạnh phúc đời này và hạnh phúc đời sau?

3) - Thưa Đại vương, có một pháp có thể đưa đến chứng đắc và tồn tại cả hai hạnh phúc: hạnh phúc đời này và hạnh phúc đời sau.

NAM CƯ SĨ                                         451

4) - Bạch Thế Tôn, pháp ấy là gì, có thể đưa đến chứng đắc và tồn tại cả hai hạnh phúc: hạnh phúc đời này và hạnh phúc đời sau?

5) - Bất phóng dật, thưa Đại vương, là một pháp có thể đưa đến chứng đắc và tồn tại cả hai hạnh phúc: hạnh phúc đời này và hạnh phúc đời sau.

Thưa Đại vương, cũng như con voi, trong tất cả loài hữu tình có chân, tóm thâu tất cả đặc tướng của chân trong bàn chân của nó; và bàn chân của voi được xem là đệ nhất về phương diện to lớn trong tất cả loại chân. Cũng vậy, thưa Đại vương, bất phóng dật là một pháp có thể đưa đến chứng đắc và tồn tại cả hai hạnh phúc: hạnh phúc đời này và hạnh phúc đời sau.

6) Ai ước nguyện tuổi thọ,
Không bệnh, có diệu sắc,
Được sanh lên Thiên giới,
Sanh các nhà quý tộc,
Phải liên tục tăng thượng,
Tinh tấn, không dừng nghĩ.
Người hiền triết tán thán,
Hạnh lành không phóng dật,
Đối với những người lành,
Làm các hạnh công đức,
Người hiền không phóng dật,
Được cả hai lợi ích,

NAM CƯ SĨ                                         452

Lợi ích trong đời này,
Lợi ích cả đời sau.
Kẻ anh hùng được gọi,
Là bậc chơn hiền trí,
Nếu biết nắm chụp lấy,
Hạnh phúc cho chính mình.

Không Phóng Dật – Tương I, 196

1) Trú ở Sàvatthi.

2) Rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, vua Pasenadi nước Kosala bạch Thế Tôn:

- Ở đây, bạch Thế Tôn, trong khi con ngồi yên tĩnh
một mình, tư tưởng sau đây được khởi lên: "Pháp
được Thế Tôn khéo giảng. Và pháp ấy giảng cho
thiện hữu, thiện bạn lữ, thiện giao du, không phải
cho ác hữu, ác bạn lữ, ác giao du".

3) - Như vậy là phải, thưa Đại vương. Thưa Đại
vương, pháp được Ta khéo giảng. Và pháp ấy giảng
cho thiện hữu, thiện bạn lữ, thiện giao du, không
phải cho ác hữu, ác bạn lữ, ác giao du.

4) Một thời, thưa Đại vương, Ta ở giữa dòng họ Sakka (Thích-ca) tại một thị trấn của các vị Sakka.

NAM CƯ SĨ                                        453

5) Rồi thưa Đại vương, Tỷ-kheo Ananda đến Ta, sau
khi đến, đảnh lễ Ta và ngồi xuống một bên. Ngồi
xuống một bên, thưa Đại vương, Tỷ-kheo Ananda
bạch với Ta:

- "Bạch Thế Tôn, quá phân nửa đời sống Phạm hạnh này thuộc về thiện hữu, thiện bạn lữ, thiện giao du."

6) Khi được nói vậy, thưa Đại vương. Ta nói với Tỷ- kheo Ananda:

- "Này Ananda, không phải vậy. Này Ananda, không phải vậy. Thật sự, này Ananda, toàn phần đời sống Phạm hạnh này thuộc về thiện hữu, thiện bạn lữ, thiện giao du. Từ một Tỷ-kheo làm bạn với thiện, này Ananda, chúng ta hy vọng rằng vị ấy sẽ tu trì Thánh đạo Tám ngành, làm cho sung mãn Thánh đạo Tám ngành của vị thiện hữu, thiện bạn lữ, thiện giao du.

7) Và Ananda, thế nào là Tỷ-kheo thiện hữu, thiện bạn lữ, thiện giao du làm cho sung mãn Thánh đạo Tám ngành?

8) Ở đây, này Ananda, Tỷ-kheo tu tập chánh tri kiến, y cứ viễn ly, y cứ ly tham, y cứ đoạn diệt, y cứ xả ly, tu tập chánh tư duy, tu tập chánh ngữ, tu tập chánh nghiệp, tu tập chánh mạng, tu tập chánh tinh tấn, tu tập chánh niệm, tu tập chánh định, y cứ viễn ly, y cứ

NAM CƯ SĨ                                            454

ly tham, y cứ đoạn diệt, y cứ xả ly. Như vậy, này
Ananda, là vị Tỷ-kheo thiện hữu, thiện bạn lữ, thiện
giao du, tu tập Thánh đạo Tám ngành, làm cho sung
mãn Thánh đạo Tám ngành.

9) Và chính theo pháp môn này, này Ananda, Ông
cần phải hiểu như thế nào toàn phần đời sống Phạm
hạnh này là thuộc về thiện hữu, thiện bạn lữ, thiện
giao du.

10) Này Ananda, chính vì Ta y cứ, làm bạn với thiện, nên các chúng sanh bị sanh được giải thoát khỏi sanh; các chúng sanh bị già được giải thoát khỏi già; các chúng sanh bị bệnh được giải thoát khỏi bệnh; các chúng sanh bị chết được giải thoát khỏi chết; các chúng sanh bị sầu, bi, khổ, ưu, não được giải thoát khỏi sầu, bi, khổ ưu, não. Và chính theo pháp môn này, này Ananda, Ông cần phải hiểu như thế nào toàn phần đời sống Phạm hạnh này là thuộc về thiện hữu, thiện bạn lữ, thiện giao du."

11) Do vậy, này Đại vương, cần phải học như sau:
"Tôi sẽ là thiện hữu, thiện bạn lữ, thiện giao du". Như
vậy, này Đại vương, Đại vương cần phải học. Này
Đại vương, để Đại vương có thể trở thành thiện hữu,
thiện bạn lữ, thiện giao du, Đại vương cần phải y cứ,
an trú vào một pháp, tức là không phóng dật trong
các thiện pháp.

NAM CƯ SĨ                                            455

12) Thưa Đại vương, nếu Đại vương an trú không
phóng dật, y cứ không phóng dật, thời các nữ cung
nhân sẽ suy nghĩ: "Đại vương an trú không phóng
dật, y cứ không phóng dật; vậy chúng ta hãy an trú
không phóng dật, y cứ không phóng dật."

13) Thưa Đại vương, nếu Đại vương an trú không
phóng dật, y cứ không phóng dật, các vị Sát-đế-lỵ
chư hầu sẽ suy nghĩ: "Đại vương an trú không phóng
dật, y cứ không phóng dật; vậy chúng ta hãy an trú
không phóng dật, y cứ không phóng dật."

14) Thưa Đại vương, nếu Đại vương an trú không
phóng dật, y cứ không phóng dật, các dân chúng ở
thị trấn và quốc độ sẽ suy nghĩ: "Đại vương an trú
không phóng dật, y cứ không phóng dật. Vậy chúng
ta hãy an trú không phóng dật, y cứ không phóng
dật."

15) Thưa Đại vương, nếu Đại vương an trú không
phóng dật, y cứ không phóng dật, thời tự ngã được
che chở, hộ trì, nội cung được che chở hộ trì, kho
tàng được che chở, hộ trì.

16) Người ước mong tài sản,
Phải liên tục tăng thượng,
Người hiền trí tán thán,
Hạnh lành không phóng dật.

NAM CƯ SĨ                                       456

Đối với những người lành,
Làm các hạnh công đức.
Người hiền không phóng dật,
Được cả hai lợi ích,
Lợi ích trong đời này,
Lợi ích cả đời sau.
Kẻ anh hùng được gọi
Là bậc chơn hiền trí,
Nếu biết nắm chụp lấy
Hạnh phúc cho chính mình.

Không Con – Tương I, 200

1) Nhân duyên ở Sàvatthi.

2) Rồi vua Pasenadi nước Kosala, vào buổi trưa đi
đến Thế Tôn, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn và ngồi
xuống một bên. Thế Tôn nói với vua Pasenadi nước
Kosala đang ngồi một bên:

- Thưa Đại vương, Đại vương đi từ đâu đến trong giữa trưa như thế này?.

3) - Ở đây, bạch Thế Tôn, có triệu phú gia chủ ở Sàvatthi bị mệnh chung, và con đến để xem tài sản của vị không có con ấy được chở vào nội thành. Bạch Thế Tôn, có đến tám triệu đồng tiền vàng, không nói đến tiền bằng bạc. Bạch Thế Tôn, tuy vậy đồ ăn của

NAM CƯ SĨ                                        457

triệu phú gia chủ ấy lại chỉ gồm có cháo tấm chua
ngày hôm qua để lại. Còn vải mặc chỉ mang vải gai
may thành ba tấm. Còn xe thì đi xe nhỏ, cũ kỹ và hư
nát, có gắn tán che bằng lá.

4) - Thật như vậy, thưa Đại vương! Thật như vậy,
thưa Đại vương! Một kẻ không phải Chân nhân, thưa
Đại vương, dầu cho có được tài sản lớn không đem
lại an lạc cho mình, không đem lại an lạc cho cha mẹ,
không đem lại an lạc cho vợ con, không đem lại an
lạc cho các người phục vụ, cho các người làm công
hoan hỷ, không đem lại an lạc cho bạn bè thân hữu;
đối với các vị Sa-môn, Bà-la-môn, không thiết trí các
sự cúng dường hướng thượng, có khả năng đưa lên
thượng giới, đưa đến lạc quả, hướng đến Thiên giới.
Các tài sản của người ấy nếu không thọ dụng chơn
chánh, thời vua chúa sẽ cướp đoạt, hay trộm cắp
cướp đoạt, hay bị lửa đốt, hay bị nước cuốn trôi, hay
bị con cháu thừa tự thù nghịch cướp đoạt. Sự việc là
như vậy, thưa Đại vương, các tài sản nếu không thọ
dụng chơn chánh, đưa đến tổn giảm, không đưa
đến thọ hưởng.

5) Ví như, thưa Đại vương, một hồ nước tại chỗ vắng người, với nước trong sáng, với nước mát lạnh, với nước dịu ngọt, với nước trắng tinh, với bờ bến tốt đẹp và khả ái. Nhưng không có người đến gánh

NAM CƯ SĨ                                          458

nước, hay uống nước, hay tắm, hay sử dụng hồ nước
ấy vào bất cứ công việc gì. Như vậy, thưa Đại vương,
nước ấy không được thọ dụng chơn chánh sẽ đưa đến
tổn giảm, không đưa đến thọ hưởng. Cũng vậy, thưa
Đại vương, một kẻ không phải Chân nhân, dầu cho
có được tài sản lớn, không đem lại an lạc cho
mình... ... Sự việc là như vậy, thưa Đại vương, các
tài sản nếu không thọ dụng chơn chánh, đưa đến tổn
giảm, không đưa đến thọ hưởng.

6) Và bậc Chân nhân, thưa Đại vương, có được tài
sản lớn, đem lại an lạc cho mình, đem lại an lạc cho
cha mẹ, đem lại an lạc cho vợ con, đem lại an lạc cho
người phục vụ, cho người làm công, đem lại an lạc
cho bạn bè thân hữu; đối với các vị Sa-môn, Bà-la-
môn, thiết trí các sự cúng dường hướng thượng, có
khả năng thăng lên thượng giới, đưa đến lạc quả,
hướng đến Thiên giới. Các tài sản của người ấy được
thọ dụng chơn chánh, thời vua chúa không cướp
đoạt, hay trộm cắp không cướp đoạt, hay không bị
lửa đốt, hay không bị nước cuốn trôi, hay không bị
con cháu thừa tự thù nghịch cướp đoạt. Sự việc là
như vậy, thưa Đại vương, các tài sản nếu thọ dụng
chơn chánh, sẽ đưa đến thọ hưởng, không đưa
đến tổn giảm.

NAM CƯ SĨ                                          459

7) Ví như, thưa Đại vương, một hồ nước không xa
làng mạc hay thị trấn, với nước trong sáng, với nước
mát lạnh, với nước dịu ngọt, với nước trắng tinh, với
bờ bến tốt đẹp và khả ái. Và có người đến gánh nước,
hay uống nước, hay tắm, hay xử dụng hồ nước ấy vào
bất cứ công việc gì. Như vậy, thưa Đại vương, nước
ấy được thọ dụng chơn chánh, sẽ đưa đến thọ hưởng,
không đưa đến tổn giảm. Cũng vậy, thưa Đại vương,
một bậc Chân nhân khi được tài sản lớn, đem lại an
lạc cho mình... ... Sự việc là vậy, các tài sản được sử
dụng chơn chánh, sẽ đưa đến thọ hưởng, không đưa
đến tổn giảm.

8) Như nước trong tươi mát,
Nằm tại chỗ không người,
Không người uống, người dùng,
Đi đến chỗ tổn giảm;
Cũng vậy là tài sản,
Kẻ hạ liệt có được,
Không tự mình thọ hưởng,
Lại không cho một ai.
Kẻ trí tuệ sáng suốt,
Tài sản thâu hoạch được,
Biết thọ dụng, phục vụ,
Với bà con, đoàn thể,
Trở thành như ngưu vương,
Nuôi dưỡng và giúp đỡ,

NAM CƯ SĨ                                            460

Vô tội khi bị chết, Được sanh lên Thiên giới.

Không Có Con – Tương I, 204

1) Rồi vua Pasenadi nước Kosala, giữa trưa, đi đến
Thế Tôn, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn và ngồi xuống
một bên. Thế Tôn nói với vua Pasenadi nước Kosala
đang ngồi một bên:

- Thưa Đại vương, Đại vương đi đâu lại giữa trưa như thế này?.

2) Ở đây, bạch Thế Tôn, có triệu phú gia chủ ở
Sàvatthi bị mệnh chung. Và con đến để xem tài sản
của vị không có con ấy được chở vào nội thành. Bạch
Thế Tôn, có đến tám triệu đồng tiền vàng, không nói
đến tiền bằng bạc. Bạch Thế Tôn, tuy vậy đồ ăn của
vị triệu phú gia chủ ấy lại chỉ gồm có cháo tấm chua
ngày hôm qua để lại. Còn vải mặc chỉ mang vải gai
may thành ba tấm. Còn xe thì đi xe nhỏ cũ kỹ và hư
nát, có gắn tán che bằng lá.

3) Thật như vậy, thưa Đại vương. Thật như vậy, thưa Đại vương. Thưa Đại vương, vị triệu phú gia chủ ấy thuở xưa, đã bố thí đồ ăn khất thực cho một vị Bích- chi Phật tên là Tagarasikkhi. Vị ấy nói: "Hãy bố thí cho vị Sa-môn". Nói xong, vị ấy từ chỗ ngồi đứng

NAM CƯ SĨ                                         461

dậy, rồi bỏ đi. Nhưng về sau, vị ấy hối tiếc, nói rằng:
"Tốt hơn, các người phục dịch hay làm công ăn đồ
ăn khất thực này". Và hơn nữa, vị ấy đoạt mạng sống
người con độc nhất của người anh, vì tài sản của
người ấy.

4) Thưa Đại vương, vì người triệu phú gia chủ ấy có
bố thí đồ ăn khất thực cho vị Độc Giác Phật tên là
Tagarasikkhi. Do kết quả hành động ấy, vị ấy được
sanh bảy lần lên thiện thú, Thiên giới. Do kết quả dư
hưởng còn lại, vị ấy được làm nhà triệu phú bảy lần
ở Sàvatthi này.

5) Thưa Đại vương, vì người triệu phú gia chủ ấy sau
khi bố thí về, lại hối tiếc nói rằng: "Tốt hơn, các
người phục vụ hay làm công ăn đồ ăn khất thực này".
Do kết quả của hành động ấy, tâm của vị ấy hướng
về các món ăn không được tốt đẹp, tâm của vị ấy
hướng về các đồ mặc không được tốt đẹp, tâm của vị
ấy hướng về các xe cộ không được tốt đẹp, tâm của
vị ấy hướng về sự thọ hưởng năm dục công đức
không được tốt đẹp.

6) Thưa Đại vương, vì người triệu phú gia chủ ấy đoạt mạng sống người con độc nhất của người anh, vì tài sản của người ấy. Do kết quả hành động của vị ấy, vị ấy bị nung nấu ở địa ngục nhiều năm, nhiều trăm năm, nhiều trăm ngàn năm. Do kết quả dư

NAM CƯ SĨ                                            462

hưởng còn lại, gia tài không con bảy lần phải nhập vào công khố của vua.

- Thưa Đại vương, đối với người triệu phú gia chủ
này, các công đức cũ bị đoạn diệt và công đức mới
chưa được chứa cất thêm. Và nay, thưa Đại vương,
người triệu phú gia chủ đang bị nung nấu trong địa
ngục Mahàroruva.

7) - Bạch Thế Tôn, như vậy người triệu phú gia chủ đã sanh vào địa ngục Mahàroruva?

8) - Thưa Đại vương, như vậy người triệu phú gia chủ đã sanh vào địa ngục Mahàroruva.

9) Lúa, tài sản, vàng bạc,
Hay mọi vật sở hữu,
Nô tỳ và lao công,
Các mạng sống tùy thuộc,
Vị ấy phải ra đi,
Không đem theo được ai,
Tất cả phải bỏ lại,
Khi ra đi một mình.

10) Chỉ có các hành động,
Về thân, miệng và ý.
Mới thật thuộc vị ấy,
Mang theo khi ra đi,

NAM CƯ SĨ                                       463

Nghiệp ấy theo vị ấy, Như bóng không rời hình.

11) Do vậy hãy làm lành,
Tích lũy cho đời sau,
Công đức cho đời sau,
Làm hậu cứ cho người.

III Phẩm Thứ Ba

Người – Tương I, 209

1) Ở tại Sàvatthi.

2) Rồi vua Pasenadi nước Kosala đi đến Thế Tôn,
sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên.
Thế Tôn nói với vua Pasenadi nước Kosala đang
ngồi một bên:

- Thưa Đại vương, có bốn loại người này có mặt, hiện diện ở đời.

3) Thế nào là bốn?

- Sống trong bóng tối và hướng đến bóng tối, - Sống trong bóng tối hướng đến ánh sáng,

NAM CƯ SĨ                                         464

- Sống trong ánh sáng hướng đến bóng tối, - Sống trong ánh sáng hướng đến ánh sáng.

(Xem A ii, 85 Tăng II 85).

4) Thưa Đại vương, và thế nào là người sống trong bóng tối hướng đến bóng tối?

- Ở đây, thưa Đại vương, có một số người sanh trong
gia đình hạ tiện, gia đình kẻ chiên-đà-la hay gia đình
người đan rổ, hay gia đình người làm bẫy sập, hay
gia đình người làm xe, hay gia đình người đổ rác
nghèo đói, ăn uống thiếu thốn, sanh kế khó khăn, khó
kiếm đồ ăn mặc, và người ấy xấu xí khó nhìn, còm
lưng, nhiều bệnh, mù lòa, quẹo tay, bại chân, hay nửa
thân tê liệt. Người ấy không nhận được đồ ăn, đồ
uống, vải mặc, xe cộ, vòng hoa, hương liệu, phấn
sáp, không nhận được chỗ nằm, chỗ ở, đèn đuốc.
Người ấy thân làm ác, miệng nói ác, ý nghĩ ác. Do
thân làm ác, miệng nói ác, ý nghĩ ác, sau khi thân
hoại mạng chung, người ấy sanh vào cõi dữ, ác thú,
đọa xứ, địa ngục.

Thưa Đại vương, ví như một người đi từ tối tăm này đến tối tăm khác, hay đi từ hắc ám này đến hắc ám khác, hay từ vết máu đỏ này đến vết máu đỏ khác.

NAM CƯ SĨ                                           465

Thưa Đại vương, Ta nói người ấy với ví dụ như vậy. Thưa Đại vương, như vậy là người sống trong bóng tối, hướng đến bóng tối.

5) Và thưa Đại vương, thế nào là người sống trong bóng tối hướng đến ánh sáng?

Ở đây, thưa Đại vương, có một số người sanh trong gia đình hạ tiện, gia đình kẻ chiên-đà-la, hay gia đình người đan rổ, hay gia đình người làm bẫy sập, hay gia đình người làm xe, hay gia đình người đổ rác, nghèo đói, ăn uống thiếu thốn, sanh kế khó khăn, khó kiếm đồ ăn mặc. Và người ấy xấu xí, khó nhìn, còm lưng, nhiều bệnh, mù lòa, quẹo tay, bại chân hay nửa thân tê liệt. Người ấy không nhận được đồ ăn, đồ uống, vải mặc, xe cộ, vòng hoa, hương liệu, phấn sáp, không nhận được chỗ nằm, chỗ ở, đèn đuốc. Người ấy thân làm thiện, miệng nói thiện, ý nghĩ thiện. Do thân làm thiện, miệng nói thiện, ý nghĩ thiện, sau khi thân hoại mạng chung người ấy được sanh lên thiện thú, Thiên giới, cõi đời này.

Thưa Đại vương, ví như một người từ đất leo lên kiệu, hay từ kiệu leo lên lưng ngựa, hay từ lưng ngựa leo lên thân voi, hay từ thân voi leo lên lầu.

NAM CƯ SĨ                                            466

Thưa Đại vương, Ta nói người ấy với ví dụ như vậy. Thưa Đại vương, như vậy là người sống trong bóng tối hướng đến ánh sáng.

6) Và thưa Đại vương, thế nào là người sống trong ánh sáng hướng đến bóng tối?

Ở đây, thưa Đại vương, có số người sanh ra trong gia đình cao quý, trong gia đình Sát-đế-lỵ đại phú, hay trong gia đình Bà-la-môn đại phú, hay trong gia đình gia chủ đại phú, phú hào có tiền của lớn, có tài sản lớn, có nhiều vàng và bạc, có nhiều tài sản vật dụng, nhiều tiền của, ngũ cốc. Người ấy đẹp trai, dễ nhìn, dễ thương, với màu da tuyệt đẹp, mỹ miều. Người ấy lại nhận được đồ ăn, đồ uống, áo mặc, xe cộ, vòng hoa, hương liệu, phấn sáp, chỗ nằm, chỗ trú, đèn đuốc. Người ấy, thân làm ác, miệng nói ác, ý nghĩ ác. Do thân làm ác, miệng nói ác, ý nghĩ ác, sau khi thân hoại mạng chung, người ấy sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục.

Ví như, thưa Đại vương, một người từ lầu leo xuống thân voi, hay từ thân voi leo xuống lưng ngựa, hay từ lưng ngựa leo xuống chiếc kiệu, hay từ chiếc kiệu leo xuống đất, hay từ đất leo xuống lòng đất tối tăm.

NAM CƯ SĨ                                          467

Thưa Đại vương, Ta nói người ấy với ví dụ như vậy. Thưa Đại vương, như vậy là người sống trong ánh sáng hướng đến bóng tối.

7) Và thưa Đại vương, thế nào là người sống trong ánh sáng hướng đến ánh sáng?

Ở đây, thưa Đại vương, có người sanh ra trong gia đình cao quý, trong gia đình Sát-đế-lỵ đại phú, hay trong gia đình Bà-la-môn đại phú, hay trong gia đình gia chủ đại phú, phú hào, có tiền của lớn, có tài sản lớn, có nhiều vàng và bạc, có nhiều tài sản vật dụng, có nhiều tiền của, ngũ cốc. Và người ấy đẹp trai, dễ nhìn, dễ thương, với màu da tuyệt đẹp, mỹ miều. Người ấy lại nhận được đồ ăn, đồ uống, vải mặc, xe cộ, vòng hoa, hương liệu, phấn sáp, chỗ nằm, chỗ trú, đèn đuốc. Người ấy thân làm thiện, miệng nói thiện, ý nghĩ thiện. Do thân làm thiện, miệng nói thiện, ý nghĩ thiện, người ấy khi thân hoại mạng chung được sanh lên thiện thú, Thiên giới, cõi đời này.

Ví như, thưa Đại vương, một người từ chiếc kiệu này bước qua chiếc kiệu khác, hay từ lưng ngựa này bước qua lưng ngựa khác, hay từ thân voi này bước qua thân voi khác, hay từ lầu này bước qua lầu khác.

NAM CƯ SĨ                                          468

Thưa Đại vương, Ta nói người ấy với ví dụ như vậy. Thưa Đại vương, như vậy là người sống trong ánh sáng, hướng đến ánh sáng.

8) Thưa Đại vương, những người như vậy có mặt, hiện diện trong đời.

9) Thưa Đại Vương Đại vương, người nghèo đói bất tín và xan tham:

Keo kiết, ác tư duy,
Tà kiến, thiếu lễ nghĩa,
Nhiếc mắng và mạ lỵ
Sa-môn, Bà-la-môn,
Cùng các khất sĩ khác;
Không cho, làm phiền nhiễu,
Ngăn chận sự bố thí,
Cơm nước cho người xin;
Đại vương, người như vậy,
Khi thân hoại mạng chung,
Sanh địa ngục hãi hùng.
Ôi Nhân chủ, người vậy,
Được gọi sanh bóng tối,
Và hướng đến bóng tối.

10) Đại vương, người nghèo đói Có tín, không xan tham,

NAM CƯ SĨ                                       469

Bố thí, thiện tư duy,
Có chí, tâm không loạn,
Đứng dậy và chào đón
Sa-môn, Bà-la-môn,
Cùng các khất sĩ khác,
Tu học hạnh thăng bằng;
Không ngăn sự bố thí,
Cơm nước cho người xin;
Đại vương, người như vậy,
Khi thân hoại mạng chung,
Được sanh lên Thiên giới,
Ôi Nhân chủ, người vậy,
Được gọi sanh bóng tối,
Nhưng hướng đến ánh sáng.

11) Đại vương, người hào phú,
Bất tín và xan tham,
Keo kiết, ác tư duy,
Tà kiến, không lễ nghĩa,
Nhiếc mắng và mạ lỵ.
Sa-môn, Bà-la-môn,
Cùng các khất sĩ khác,
Không cho, làm phiền nhiễu,
Ngăn chận sự bố thí,
Cơm nước cho người xin.
Đại vương, người như vậy,
Khi thân hoại mạng chung,

NAM CƯ SĨ                           470

Phải sanh vào địa ngục.
Ôi Nhân chủ, người vậy,
Được gọi sanh ánh sáng,
Và hướng đến bóng tối.

12) Đại vương, người hào phú,
Có tín, không xan tham,
Bố thí, thiện tư duy,
Có chí, tâm không loạn.
Đứng dậy và chào đón,
Sa-môn, Bà-la-môn,
Cùng các khất sĩ khác,
Tu học hạnh hòa bình,
Không ngăn sự bố thí,
Cơm nước cho người xin.
Đại vương, người như vậy,
Khi thân hoại mạng chung,
Được sanh lên Thiên giới,
Ôi Nhân chủ, người vậy,
Được gọi sanh ánh sáng,
Và hướng đến ánh sáng.

Tổ Mẫu – Tương I, 216

1) Nhân duyên ở Sàvatthi.

NAM CƯ SĨ                            471

2) Thế Tôn nói với vua Pasenadi nước Kosala đang ngồi một bên:

Đại vương đi từ đâu lại, giữa trưa như thế này?

3) - Bạch Thế Tôn, tổ mẫu của con mệnh chung, già
nua, tuổi tác, đã đến tuổi trưởng thượng, đã đạt đến
tuổi thọ, đã mệnh chung, được một trăm hai mươi
tuổi.

4)

1. Bạch Thế Tôn, con rất ái luyến và quý mến tổ
mẫu.
2. Bạch Thế Tôn, nếu con được cho một voi báu,
hay để tổ mẫu con khỏi chết, con sẽ cho voi báu
để tổ mẫu con khỏi chết.
3. Bạch Thế Tôn, nếu con được cho một ngựa
báu, hay để tổ mẫu con khỏi chết, con sẽ cho
ngựa báu để tổ mẫu con khỏi chết.
4. Bạch Thế Tôn, nếu con được cho một thôn làng
tốt đẹp, hay để tổ mẫu con khỏi chết, con sẽ cho
thôn làng tốt đẹp để tổ mẫu con khỏi chết.
5. Bạch Thế Tôn, nếu con có thể được cho một
quốc độ, hay để tổ mẫu con khỏi chết, con sẽ
cho quốc độ để tổ mẫu con khỏi chết.

NAM CƯ SĨ                                             472

5) - Tất cả chúng sanh, thưa Đại vương, đều phải chết, đều kết thúc trong sự chết, đều không vượt qua sự chết.

6) - Thật là vi diệu, bạch Thế Tôn! Thật là hy hữu,
bạch Thế Tôn! Bạch Thế Tôn, Thế Tôn đã khéo nói:
"Tất cả chúng sanh đều phải chết, đều kết thúc trong
sự chết, đều không vượt qua sự chết."

7) Như vậy là phải, thưa Đại vương. Như vậy là phải,
thưa Đại vương. Tất cả chúng sanh đều phải chết,
đều kết thúc trong sự chết, đều không vượt qua sự
chết.

Ví như, thưa Đại vương, tất cả đồ gốm do người thợ
gốm làm ra, chưa nung chín hay đã nung chín, tất cả
đồ gốm ấy đều phải bể, đều kết thúc trong sự bể, đều
không vượt qua sự bể.

Cũng vậy, thưa Đại vương, tất cả chúng sanh đều phải chết, đều kết thúc trong sự chết, đều không vượt qua sự chết.

8) Mọi chúng sanh sẽ chết,
Mạng sống, chết kết thúc,
Tùy nghiệp, họ sẽ đi,
Nhận lãnh quả thiện ác,
Ác nghiệp đọa, địa ngục,

NAM CƯ SĨ                                          473

Thiện nghiệp, lên Thiên giới.
Do vậy hãy làm lành,
Tích lũy cho đời sau,
Công đức cho đời sau,
Làm hậu cứ cho người.

Thế Gian – Tương I, 218

1) Ở tại Sàvatthi.

2) Ngồi xuống một bên, vua Pasenadi nước Kosala bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, có bao nhiêu pháp ở đời, khi khởi lên đưa lại bất lợi, đau khổ, bất an trú?

3) Thưa Đại vương, có ba pháp ở đời, khi khởi lên đưa lại bất lợi, đau khổ, bất an trú.

4) Thế nào là ba?

1. Thưa Đại vương, tham là pháp ở đời, khi khởi
lên đưa lại bất lợi, đau khổ, bất an trú.
2. Thưa Đại vương, sân là pháp ở đời, khi khởi
lên đưa lại bất lợi, đau khổ, bất an trú.
3. Thưa Đại vương, si là pháp ở đời, khi khởi lên
đưa lại bất lợi, đau khổ, bất an trú.

NAM CƯ SĨ                                         474

5) Thưa Đại vương, ba pháp này ở đời, khi khởi lên đem lại bất lợi, đau khổ, bất an trú.

6) Tham, sân, si ba pháp,
Là ác tâm cho người,
Chúng di hại tự ngã,
Chúng tác thành tự ngã,
Như vỏ và lõi cây,
Tự tác thành trái cây.

Cung Thuật – Tương I, 219

1) Ở tại Sàvatthi.

2) Ngồi xuống một bên, vua Pasenadi nước Kosala bạch Thế Tôn:

- Chỗ nào, bạch Thế Tôn, bố thí cần phải đem cho?

3) - Thưa Đại vương, tại chỗ nào, tâm được hoan hỷ.

4) - Bạch Thế Tôn, chỗ nào cho được quả lớn?

5) Thưa Đại vương, câu: "Chỗ nào bố thí cần phải đem cho" khác với câu: "Chỗ nào cho được quả lớn ". Thưa Đại vương, cho người trì giới được quả báo lớn. Cho người không giữ giới không được như vậy.

NAM CƯ SĨ                                        475

Về vấn đề này, thưa Đại vương, Ta sẽ hỏi Đại vương, Đại vương kham nhẫn như thế nào, hãy trả lời câu hỏi ấy như vậy.

6) Thưa Đại vương, Đại vương nghĩ thế nào? Ở đây,
Đại vương đang lâm chiến, và cuộc giao tranh đang
tiếp diễn dữ dội. Rồi một thanh niên Sát-đế-lỵ đến,
không có học tập, không có huấn luyện, không có
thực tập, không có phục vụ, rụt rè, sợ hãi, run sợ. Đại
vương có chấp nhận người ấy không? Đại vương có
ủng hộ người ấy không, và một người như vậy có lợi
ích gì cho Đại vương không?

7) Bạch Thế Tôn, con không ủng hộ người ấy và một người như vậy không có lợi ích gì cho con cả.

8) Rồi một thanh niên Bà-la-môn, không có học tập...
Rồi một thanh niên Vessa (thương gia) đến... Rồi
một thanh niên Sudda (Thủ-đà: cùng đinh) đến,
không có học tập...,... và một người như vậy không
có lợi ích gì cho con cả.

9) Thưa Đại vương, Đại vương nghĩ thế nào? Ở đây, Đại vương đang lâm chiến, và cuộc giao tranh đang tiếp diễn dữ dội. Rồi một thanh niên Sát-đế-lỵ đến, có học tập, có huấn luyện, có thực tập, có phục vụ, không rụt rè, không sợ hãi, không run sợ. Đại vương có chấp nhận người ấy không? Đại vương có ủng hộ

NAM CƯ SĨ                                            476

người ấy không, và một người như vậy có lợi ích gì cho Đại vương không?

10) Bạch Thế Tôn, con ủng hộ người ấy. Và một người như vậy có lợi ích cho con.

11) Rồi một thanh niên Bà-la-môn đến, có học tập...
Rồi một thanh niên Vessa đến... Rồi một thanh niên
Sudda đến có học tập và một người như vậy có ích
lợi gì cho Đại vương không?

12) Bạch Thế Tôn, con ủng hộ người ấy và một người như vậy có lợi ích cho con.

13) Cũng vậy, thưa Đại vương, dầu cho một người có xuất gia từ một gia đình nào, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, vị ấy đoạn trừ năm chi và hội đủ năm chi. Bố thí cho một người như vậy có quả báo lớn.

14) Thế nào là năm chi được đoạn trừ?

Tham dục được đoạn trừ, sân được đoạn trừ, hôn trầm thụy miên được đoạn trừ, trạo hối được đoạn trừ, nghi được đoạn trừ. Năm chi này được đoạn trừ.

15) Thế nào là năm chi được hội đủ?

Vô học giới uẩn được hội đủ, vô học định uẩn được hội đủ, vô học tuệ uẩn được hội đủ, vô học giải thoát

NAM CƯ SĨ                                          477

uẩn được hội đủ, vô học giải thoát tri kiến uẩn được hội đủ. Năm chi này được hội đủ.

16) Chính một người như vậy, năm chi được đoạn trừ, năm chi được hội đủ, bố thí cho người như vậy được quả báo lớn.

17) Thế Tôn nói như vậy. Rồi bậc Đạo Sư lại nói thêm:

Vị vua đang lâm chiến,
Sẽ giữ lại thanh niên,
Cung thuật được thiện xảo,
Dõng mãnh đầy khí lực.
Nhà vua không tuyển chọn,
Theo tiêu chuẩn thọ sanh.

Cũng vậy, người có trí,
Kính lễ bậc hạ sanh,
Bậc này sống Thánh hạnh,
Nhẫn nhục và hiền hòa.
Hãy làm cốc thoải mái
Dựng nhà cho đa văn,
Rừng khô làm bể nước,
Hiểm trở, mở đường đi.

Với tâm tư thanh tịnh, Hãy cho kẻ trực tâm,

NAM CƯ SĨ                                         478

Cho đồ ăn, đồ uống,
Cho vải mặc, trú xá.
Như mây giông gầm thét,
Chớp sáng trăm đầu mây,
Nước mưa ào ào xuống,
Tràn đầy đất thấp cao.

Cũng vậy, bậc thiện tín,
Đa văn, trữ đồ ăn,
Thỏa mãn kẻ khất sĩ.
Kẻ trí tâm hoan hỷ,
Phân phát vật ăn uống,
Nói "Cho, hãy đem cho".
Như vậy, la, gầm, thét,
Mưa móc như thần mưa,
Các công đức to lớn,
Do bố thí mang lại,
Đem mưa ân, mưa móc,
Trên những người bố thí.

Ví Dụ Hòn Núi – Tương I, 223

1) Nhân duyên ở Sàvatthi.

2) Thế Tôn nói với vua Pasenadi nước Kosala đang ngồi một bên:

- Thưa Đại vương, Đại vương đi từ đâu lại?

NAM CƯ SĨ                                     479

3) Bạch Thế Tôn, con rất là bận rộn với những sự
việc các vua chúa bận rộn. Các vua chúa Sát-đế-lỵ
đã làm lễ quán đảnh, say đắm kiêu hãnh với vương
quyền, thọ hưởng tham lam vật dục, đạt được sự an
toàn quốc độ, và sống chinh phục cả vùng đất đai
rộng lớn.

4) Thưa Đại vương, Đại vương nghĩ thế nào? Ở đây,
nếu có người đến với Đại vương từ phương Đông,
một người thân tín, đáng tin cậy. Người ấy đến Đại
vương và thưa: "Tâu Đại vương, mong Đại vương
được biết, con từ phương Đông lại và có thấy tại đấy
một ngọn núi cao như hư không, đang di chuyển và
chà đạp, đè bẹp tất cả loại hữu tình. Tâu Đại vương,
Đại vương hãy làm những gì cần phải làm".

5) Rồi một người khác đến từ phương Tây... Rồi một người thứ ba đến từ phương Bắc... Rồi một người thứ tư đến từ phương Nam, thân tín đáng tin cậy. Người ấy đến Đại vương và thưa: "Tâu Đại vương, mong Đại vương được biết, con từ phương Nam lại và có thấy tại đấy một ngọn núi cao như hư không, đang di chuyển và chà đạp, đè bẹp lên tất cả loại hữu tình. Tâu Đại vương, Đại vương hãy làm những gì cần phải làm". Như vậy, thưa Đại vương, một khủng bố lớn khởi lên cho Đại vương, sự diệt tận nhân loại thật

NAM CƯ SĨ                                           480

khủng khiếp, được tái sanh làm người thật khó khăn, thời Đại vương có thể làm được những gì?

6) Như vậy, bạch Thế Tôn, một khủng bố lớn khởi lên, sự diệt tận nhân loại thật khủng khiếp, được tái sanh làm người thật khó khăn, thời con có thể làm được những gì, ngoại trừ sống đúng pháp, sống chơn chánh làm các hạnh lành, làm các công đức!

7) - Thưa Đại vương, Ta nói cho Đại vương biết, Ta
cáo cho Đại vương hay. Thưa Đại vương, già và chết
đang tiến đến chinh phục Đại vương. Khi Đại vương
bị già chết chinh phục, Đại vương có thể làm được
gì?

8) - Bạch Thế Tôn, khi con bị già và chết chinh phục,
thời con có thể làm được gì, ngoại trừ sống đúng
pháp, sống chơn chánh, làm các hạnh lành, làm các
công đức!

9) Bạch Thế Tôn, những sự việc như các vua chúa Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh, say đắm, kiêu hãnh với vương quyền, thọ hưởng tham lam vật dục, đạt được sự an toàn quốc độ và sống chinh phục cả vùng đất đai rộng lớn cùng các trận chiến với tượng binh. Bạch Thế Tôn, các trận chiến với tượng binh không đem lại một hướng đi (gati), một điểm tựa cho các vua chúa ấy, một khi bị già chết chinh phục.

NAM CƯ SĨ                                          481

10) Bạch Thế Tôn, những sự việc như các vua chúa
Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh, say đắm, kiêu hãnh
với vương quyền, thọ hưởng tham lam vật dục, đạt
được sự an toàn quốc độ và sống chinh phục cả một
vùng đất đai rộng lớn cùng các trận chiến với mã
binh... với xa binh...,với bộ binh. Bạch Thế Tôn, các
trận chiến với bộ binh không đem lại một hướng đi,
một điểm tựa cho các vị vua chúa ấy một khi bị già
chết chinh phục.

11) Bạch Thế Tôn, trong vương quốc này có những
Đại thần tinh luyện về thần chú. Các vị này có thể
với thần chú, phá tan quân địch tới tấn công. Nhưng
bạch Thế Tôn, các trận chiến chú thuật không đem
lại một hướng đi, một điểm tựa cho các vị vua ấy một
khi bị già chết chinh phục.

12) Bạch Thế Tôn, trong vương cung này có nhiều
số vàng được chứa cất trong những nhà hầm hay
những lầu thượng, và với số vàng ấy chúng con có
thể phá tan quân địch tấn công tài chánh. Nhưng bạch
Thế Tôn, các trận chiến tài chánh không đem lại một
hướng đi, một điểm tựa cho các vị vua chúa ấy một
khi bị già chết chinh phục.

13) Và bạch Thế Tôn, khi con bị già chết chinh phục, thời con có thể làm được gì, ngoại trừ sống đúng

NAM CƯ SĨ                                          482

pháp, sống chơn chánh, làm các hạnh lành, làm các công đức!

14) - Như vậy là phải, thưa Đại vương. Như vậy là
phải, thưa Đại vương. Khi Đại vương bị già chết
chinh phục, Đại vương có thể làm được gì, ngoại trừ
sống đúng pháp, sống chơn chánh, làm các hạnh
lành, làm các công đức!

15) Thế Tôn nói như vậy.., và bậc Đạo Sư nói thêm:

Như núi đá rộng lớn,
Dựng đứng lên hư không,
Tiến tới tràn xung quanh,
Áp đè cả bốn phía.
Cũng vậy, già và chết
Di chuyển đến hữu tình,
Giai cấp Sát-đế-lỵ,
Bà-la-môn, Phệ-xá,
Thủ-đà, Chiên-đà-la
Kẻ đổ rác, đổ phân,
Không một ai thoát khỏi,
Tất cả bị chinh phục.
Ở đây không tượng binh,
Không xa binh, bộ binh,
Không trận chiến chú thuật,
Không trận chiến tài sản
Có thể giúp chiến thắng,

NAM CƯ SĨ                                        483

Chống với già, với chết.

Do vậy người hiền trí,
Thấy rõ phần tự lợi,
Người trí đặt tin tưởng,
Vào Phật, Pháp và Tăng.
Ai với thân, khẩu, ý,
Hành trì đúng Chánh pháp,
Đời này được tán thán,
Đời sau, hưởng phước trời.

NAM CƯ SĨ                        484

58    Kinh ÁI SANH – 87 Trung II, 591

KINH ÁI SANH (Piyajatika suttam) – Bài kinh số 87 – Trung II, 591

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú ở Savatthi, Jetavana, tại
tinh xá ông Anathapindika. Lúc bấy giờ con một của
một gia chủ, khả ái, đáng thương, bị mệnh chung.
Sau khi nó chết, (người cha) không còn muốn làm
việc, không còn muốn ăn uống, luôn luôn đi đến
nghĩa địa, người ấy than khóc: "Con ở đâu, đứa con
một của ta? Con ở đâu, đứa con một của ta?"

Rồi người gia chủ ấy, đi đến Thế Tôn, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Thế Tôn nói với người gia chủ đang ngồi một bên:

– Này Gia chủ, có phải Ông có các căn để an trú tự tâm ông, có phải các căn của Ông đổi khác?

– Bạch Thế Tôn, sao các căn của con có thể đổi khác được? Bạch Thế Tôn, đứa con một khả ái, đáng

NAM CƯ SĨ                                         485

thương của con đã mệnh chung. Sau khi nó chết
(con) không còn muốn làm việc, con không còn
muốn ăn uống, con luôn luôn đi đến nghĩa địa và than
khóc: "Con ở đâu, đứa con một của ta? Con ở đâu,
đứa con một của ta?"

– Sự thật là như vậy, này Gia chủ, vì rằng, này Gia chủ, sầu, bi, khổ, ưu não do ái sanh ra, hiện hữu từ nơi ái.

– Nhưng đối với ai, bạch Thế Tôn, sự tình sẽ
như vậy: "Sầu, bi, khổ, ưu, não do ái sanh ra, hiện
hữu từ nơi ái?" Vì rằng, bạch Thế Tôn hỷ lạc
(anandasomanassa) do ái sanh ra, hiện hữu từ nơi ái.

Rồi người gia chủ, không hoan hỷ lời Thế Tôn dạy, chống báng lại, từ chỗ ngồi đứng dậy và ra đi.

Lúc bấy giờ, một số người đánh bạc đang chơi
đổ nhứt lục không xa Thế Tôn bao nhiêu. Người gia
chủ kia, đi đến những người đánh bạc ấy, sau khi đến
nói với những người ấy như sau:

– Này Quý vị, ở đây tôi đi đến Sa-môn Gotama,
sau khi đến, đảnh lễ Sa-môn Gotama rồi ngồi xuống
một bên. Này Quý vị, Sa-môn Gotama nói với tôi
đang ngồi một bên:

NAM CƯ SĨ                                          486

– "Này Gia chủ, có phải Ông có các căn để an
trú tự tâm ông. Có phải các căn của Ông đổi khác?"
Này Quý vị, được nghe nói vậy tôi nói với Sa-môn
Gotama:

– "Bạch Thế Tôn sao các căn của con có thể đổi
khác được. Bạch Thế Tôn, đứa con một khả ái, đáng
thương của con đã mệnh chung. Sau khi nó chết, con
không còn muốn làm việc, con không còn muốn ăn
uống, con luôn luôn đi đến nghĩa địa và than khóc:
"Con ở đâu, đứa con một của ta? Con ở đâu, đứa con
một của ta?"

– "Sự thật là như vậy, này Gia chủ. Vì rằng, này Gia chủ, sầu, bi, khổ, ưu, não, do ái sanh ra, hiện hữu từ nơi ái".

– "Nhưng đối với ai, bạch Thế Tôn, sự tình sẽ
như vậy! "Sầu, bi, khổ, ưu, não do ái sanh ra, hiện
hữu từ nơi ái". Vì rằng bạch Thế Tôn, hỷ lạc do ái
sanh ra, hiện hữu từ nơi ái". Này Quý vị, không hoan
hỷ lời Thế Tôn dạy, ta chống báng lại, từ chỗ ngồi
đứng dậy và ra đi.

– Sự thật là như vậy, này Gia Chủ! Sự thật là như vậy này Gia chủ! Này Gia chủ, hỷ lạc do ái sanh, hiện hữu từ nơi ái.

NAM CƯ SĨ                                            487

Rồi người gia chủ suy nghĩ: "Có sự đồng ý giữa
ta và những người đánh bạc, " rồi bỏ đi. Và cuộc đối
thoại ấy dần dần được truyền đi và truyền đến trong
nội cung. Rồi vua Pasenadi xứ Kosala cho gọi hoàng
hậu Mallika:

– Này Mallika, đây là lời Sa-môn Gotama nói với các người ấy: "Sầu, bi, khổ, ưu, não do ái sanh ra, hiện hữu từ nơi ái".

– Tâu Đại vương, nếu Thế Tôn đã dạy như vậy, thì sự việc là như vậy.

– Điều gì Sa-môn Gotama nói, Mallika này cũng
nói theo. Vì Mallika quá hoan hỷ với Sa-môn
Gotama. Vì vị Đạo sư nói gì cho đệ tử, và đệ tử quá
hoan hỷ với vị Đạo sư nên nói: "Sự thật là vậy, thưa
Đạo sư! Sự thật là như vậy, thưa Đạo sư". Cũng vậy,
này Mallika, điều gì Sa-môn Gotama nói, Hoàng hậu
quá hoan hỷ với Sa-môn Gotama nên đã nói: "Nếu
Thế Tôn đã nói như vậy thời sự việc là vậy". Hãy đi
đi, Mallika, hãy đi đi!

Rồi hoàng hậu Mallika cho gọi Bà-la-môn Nalijangha và nói:

– Này Bà-la-môn, hãy đi đến Thế Tôn, sau khi đến, nhân danh ta cúi đầu đảnh lễ chân Thế Tôn, hỏi

NAM CƯ SĨ                                         488

có ít bệnh, ít não, khinh an, khí lực sung mãn, lạc trú, và thưa: "Bạch Thế Tôn, hoàng hậu Mallika cúi đầu đảnh lễ chân Thế Tôn, hỏi thăm Thế Tôn có ít bệnh, ít não, khinh an, khí lực sung mãn lạc trú không, và thưa như sau: "Bạch Thế Tôn, có phải Thế Tôn đã nói như sau: Sầu, bi, khổ, ưu, não do ái sanh ra, hiện hữu từ nơi ái". Và nếu Thế Tôn trả lời Ông như thế nào, hãy khéo nắm giữ và nói lại với ta. Vì các Như Lai không nói phản lại sự thật.

– Thưa vâng, tâu Hoàng hậu.

Bà-la-môn Nalijangha vâng đáp hoàng hậu
Mallika, đi đến Thế Tôn, sau khi đến nói lên những
lời chào đón hỏi thăm với Thế Tôn, Và sau khi nói
lên những lời chào đón hỏi thăm thân hữu liền ngồi
xuống một bên. Ngồi xuống một bên, Bà-la-môn
Nalijangha Bạch Thế Tôn:

– Thưa Tôn giả Gotama, hoàng hậu Mallika cúi
đầu đảnh lễ chân Sa-môn Gotama, hỏi thăm có ít
bệnh, ít não, khinh an, khí lực sung mãn, lạc trú và
thưa như sau: "Bạch Thế Tôn, có phải Thế Tôn đã
nói như sau: "Sầu, bi, khổ, ưu, não do ái sanh ra, hiện
hữu từ nơi ái"?

– Thật sự là như vậy, này Bà-la-môn. Thật sự là như vậy, này Bà-la-môn. Này Bà-la-môn, sầu, bi,

NAM CƯ SĨ                                             489

khổ, ưu, não do ái sanh ra, hiện hữu từ nơi ái.

Này Bà-la-môn, đây là một pháp môn, do pháp môn này, cần phải được hiểu là sầu, bi, khổ, ưu, não do ái sanh ra, hiện hữu từ nơi ái.

Này Bà-la-môn, thuở xưa, ở tại Savatthi này, bà
mẹ của một người đàn bà mệnh chung. Từ khi bà ta
mệnh chung, người đàn bà này phát điên cuồng, tâm
tư hỗn loạn, đi từ đường này qua đường khác, từ ngã
tư đường này qua ngã tư đường khác và nói: "Người
có thấy mẹ tôi đâu không? Người có thấy mẹ tôi đâu
không?". Này Bà-la-môn, đây là một pháp môn, do
pháp môn này, cần phải được hiểu là sầu, bi, khổ, ưu
não do ái sanh ra, hiện hữu từ nơi ái.

Này Bà-la-môn, thuở xưa, ở tại Savatthi này,
người cha của một người đàn bà mệnh chung... (như
trên)..., người anh mệnh chung, người chị mệnh
chung, người con trai mệnh chung, người con gái
mệnh chung, người chồng mệnh chung. Từ khi người
chồng mệnh chung, người đàn bà này phát điên
cuồng, tâm tư hỗn loạn, đi từ đường này qua đường
khác, đi từ ngã tư đường này qua ngã tư đường khác
và nói: "Người có thấy chồng tôi đâu không? Người
có thấy chồng tôi đâu không?". Này Bà-la-môn, đây
là một pháp môn, do pháp môn này cần phải được

NAM CƯ SĨ                                         490

hiểu là sầu, bi, khổ, não do ái sanh ra, hiện hữu từ nơi ái.

Này Bà-la-môn, thuở xưa, ở tại Savatthi này, người mẹ của một người đàn ông mệnh chung. Từ khi bà ta mệnh chung, người đàn ông này phát điên cuồng, tâm tư hỗn loạn, đi từ đường này qua đường khác, đi từ ngã tư đường này qua ngã tư đường khác và nói: "Người có thấy mẹ tôi đâu không? Người có thấy mẹ tôi đâu không?". Này Bà-la-môn, đây là một pháp môn, do pháp môn này cần phải được hiểu là sầu, bi, khổ, ưu, não do ái sanh ra, hiện hữu từ nơi ái.

Này Bà-la-môn, thuở xưa, ở tại Savatthi này,
người cha của một người đàn ông mệnh chung...
(như trên)... người anh mệnh chung, người chị mệnh
chung, người con trai mệnh chung, người con gái
mệnh chung, người vợ mệnh chung. Từ khi người vợ
mệnh chung, người đàn ông này phát điên cuồng,
tâm tư hỗn loạn, đi từ đường này qua đường khác, đi
từ ngã tư đường này qua ngã tư đường khác, và nói:
"Người có thấy vợ tôi đâu không? Người có thấy vợ
tôi đâu không?". Này Bà-la-môn, đây là một pháp
môn, do pháp môn này cần phải được hiểu là sầu, bi,
khổ, ưu, não do ái sanh ra, hiện hữu từ nơi ái.

Này Bà-la-môn, thuở xưa chính tại thành

NAM CƯ SĨ                                             491

Savatthi này, một người đàn bà đi về thăm gia đình
bà con. Những người bà con ấy của người đàn bà
muốn dùng sức mạnh bắt người đàn bà ấy phải xa
chồng và muốn gả cho một người đàn ông khác.
Người đàn bà ấy không chịu. Rồi người đàn bà ấy
nói với chồng mình: "Này Hiền phu, những người bà
con này muốn dùng sức mạnh bắt tôi phải xa anh và
muốn gả cho một người đàn ông khác. Nhưng tôi
không muốn như vậy". Rồi người ấy chặt người đàn
bà ấy làm hai, rồi tự vận, nghĩ rằng: "Hai chúng ta
sẽ gặp nhau trong đời sau". Này Bà-la-môn, do pháp
môn này cần phải được hiểu rằng sầu, bi, khổ, ưu,
não do ái sanh ra, hiện hữu từ nơi ái.

Rồi Bà-la-môn Nalijangha hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy, từ chỗ ngồi đứng dậy, đi đến hoàng hậu Mallika, sau khi đến, kể lại cho hoàng hậu Mallika toàn thể cuộc đàm thoại với Thế Tôn. Rồi hoàng hậu Mallika đi đến vua Pasenadi nước Kosala, và thưa:

 Tâu Đại vương, Đại vương nghĩ thế nào? Đại vương có thương công chúa Vajiri của thiếp không?

– Phải, này Mallika, ta thương công chúa Vajiri.

– Tâu đại vương, Đại vương nghĩ thế nào? Nếu có một sự biến dịch, đổi khác xảy đến cho công chúa

NAM CƯ SĨ                                         492

Vajiri của Đại vương. Đại vương có khởi lên sầu, bi, khổ, ưu, não không?

– Này Mallika, nếu có sự biến dịch, đổi khác
xảy đến cho công chúa Vajiri của ta, thì sẽ có một sự
thay đổi đến đời sống của ta, làm sao không khởi lên
nơi ta, sầu, bi, khổ, ưu, não?

– Chính liên hệ đến sự tình này, tâu Đại vương
mà Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác đã nói: "Sầu, bi, khổ, ưu, não do
ái sanh ra, hiện hữu từ nơi ái".

 Tâu Đại vương, Đại vương nghĩ thế nào? Nữ Sát-đế-lỵ Vasabha, Đại vương có thương yêu không?

– Này Mallika, ta có thương yêu nữ Sát-đế-lỵ Vasabha.

– Tâu Đại vương, Đại vương nghĩ thế nào? Nếu
có một sự biến dịch, đổi khác xảy đến cho nữ Sát-đế-
lỵ Vasabha, Đại vương có khởi lên sầu, bi, khổ, ưu,
não không?

– Này Mallika, nếu có một sự biến dịch, đổi khác xảy đến cho nữ Sát Đến Lỵ Vasabha, thì sẽ có một sự đổi khác xảy đến cho đời sống của ta, làm sao

NAM CƯ SĨ                                          493

không khởi lên nơi ta sầu, bi, khổ, ưu, não?

– Chính liên hệ đến sự tình này, tâu Đại vương,
mà Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác đã nói: "Sầu, bi, khổ, ưu, não khởi
lên do ái sanh ra, hiện hữu từ nơi ái".

 Tâu Đại vương, Đại vương nghĩ thế nào? Tướng quân Vidudabha, Đại vương có thương quý không?

– Này Mallika, ta có thương quý tướng quân Vidudabha.

– Tâu Đại vương, Đại vương nghĩ thế nào? Nếu
có một sự biến dịch, đổi khác xảy đến cho tướng
quân Vidudabha, Đại vương có khởi lên sầu, bi, khổ,
ưu, não không?

– Này Mallika, nếu có một sự biến dịch, đổi
khác xảy đến cho tướng quân Vidudabha thì sẽ có sự
đổi khác xảy đến cho mạng sống của ta, làm sao
không khởi lên nơi ta, sầu, bi, khổ, ưu não?

– Chính liên hệ đến sự tình này, tâu Đại vương,
mà Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác đã nói: "Sầu, bi, khổ, ưu, não khởi
lên do ái sanh ra, hiện hữu từ nơi ái".

NAM CƯ SĨ                                         494

 Tâu Đại vương, Đại vương nghĩ thế nào? Đại vương có yêu thương thiếp không?

– Phải, này Mallika, ta có thương yêu Hoàng hậu.

– Tâu Đại vương, Đại vương nghĩ thế nào? Nếu có một sự biến dịch, đổi khác xảy đến cho thiếp, Đại vương có khởi lên sầu, bi, khổ, ưu, não không?

– Này Mallika, nếu có một sự biến dịch, đổi
khác xảy đến cho Hoàng hậu, thì sẽ có một sự đổi
khác xảy đến cho mạng sống của ta, làm sao không
khởi lên nơi ta sầu, bi, khổ, ưu, não?

– Chính liên hệ đến sự tình này, tâu Đại vương,
mà Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác đã nói: "Sầu, bi, khổ, ưu, não khởi
lên do ái sanh ra, hiện hữu từ nơi ái".

 Tâu Đại vương, Đại vương nghĩ thế nào? Đại vương có yêu thương dân chúng Kasi và Kosala không?

– Phải, này Mallika, ta thương yêu dân chúng
Kasi và Kosala. Này Mallika, nhờ sức mạnh của họ,
chúng ta mới có được gỗ chiên-đàn từ nước Kasi và
dùng các vòng hoa, hương liệu, phấn sáp.

NAM CƯ SĨ                                         495

– Tâu Đại vương, Đại vương nghĩ thế nào? Nếu
có một sự biến dịch, đổi khác xảy đến cho dân chúng
Kasi và Kosala, Đại vương có khởi lên sầu, bi, khổ,
ưu, não không?

– Này Mallika, nếu có một sự biến dịch đổi khác xảy đến cho dân chúng nước Kasi và Kosala, thì sẽ có một sự đổi khác xảy đến cho mạng sống của ta, làm sao không khởi lên nơi ta sầu, bi, khổ, ưu, não?

– Chính liên hệ đến sự tình này, tâu Đại vương,
mà Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác đã nói: "Sầu, bi, khổ, ưu, não khởi
lên do ái sanh ra, hiện hữu từ nơi ái".

– Thật vi diệu thay, này Mallika! Thật hy hữu
thay, này Mallika! Thế Tôn đã thể nhập nhờ trí tuệ,
đã thấy nhờ trí tuệ. Đến đây, Mallika, hãy sửa soạn
tẩy trần.

Rồi vua Pasenadi nước Kosala từ chỗ ngồi đứng
dậy đắp thượng y vào một bên vai, chắp tay vái Thế
Tôn và nói lên ba lần lời cảm hứng sau đây: "Đảnh
lễ Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác! Đảnh
lễ Thế Tôn... (như trên)... Đảnh lễ Thế Tôn, bậc A-
la-hán, Chánh Đẳng Giác! ".

NAM CƯ SĨ                                         496

NAM CƯ SĨ   497

59      Sudatta Anàthapindika - Kinh NAM CƯ SĨ – Tăng I, 55

NAM CƯ SĨ – Tăng I, 55

121.    Trong các vị đệ tử nam cư sĩ của Ta, này các
Tỷ-kheo, đã quy y đầu tiên, tối thắng là các người
buôn bán Tapassu Bhallikà.
122.    Trong các vị đệ tử nam cư sĩ của Ta... những
vị bố thí, tối thắng là gia chủ Sudatta
Anàthapindika.
123.    Trong các vị đệ tử... thuyết pháp, tối thắng là
Citta Macchikasandika.
124.    Trong các vị đệ tử... nhiếp phục một hội
chúng nhờ Bốn nhiếp pháp, tối thắng là
Hatthaka Alavaka.
125.    Trong các vị đệ tử... bố thí các món ăn thượng
vị, tối thắng là Mahànàma Sakka.

NAM CƯ SĨ                                            498

126.   Trong các vị đệ tử... bố thí các món đồ khả ý,
tối thắng là gia chủ Ugga Vesàlika.
127.   Trong các vị đệ tử... hộ trì Tăng chúng, tối
thắng là gia chủ Hatthigàmaka Uggàta.
128.   Trong các vị đệ tử... có lòng tịnh tín bất động,
tối thắng là Sùra Ambattha.
129.   Trong các vị đệ tử... được dân chúng kính
mến, tối thắng là Jivaka Komàrabhacca.
130.   Trong các vị đệ tử nam cư sĩ của Ta, nói
chuyện một cách thân mật, này các Tỷ-kheo, tối
thắng là gia chủ Nakulapità.

NAM CƯ SĨ                                            499

60      Mahànàma Sakka - Kinh NAM CƯ SĨ - Tăng I, 55

NAM CƯ SĨ – Tăng I, 55

131.    Trong các vị đệ tử nam cư sĩ của Ta, này các
Tỷ-kheo, đã quy y đầu tiên, tối thắng là các người
buôn bán Tapassu Bhallikà.
132.    Trong các vị đệ tử nam cư sĩ của Ta... những
vị bố thí, tối thắng là gia chủ Sudatta
Anàthapindika.
133.    Trong các vị đệ tử... thuyết pháp, tối thắng là
Citta Macchikasandika.
134.    Trong các vị đệ tử... nhiếp phục một hội
chúng nhờ Bốn nhiếp pháp, tối thắng là
Hatthaka Alavaka.
135.    Trong các vị đệ tử... bố thí các món ăn thượng
vị, tối thắng là Mahànàma Sakka.

NAM CƯ SĨ                                            500

136.   Trong các vị đệ tử... bố thí các món đồ khả ý,
tối thắng là gia chủ Ugga Vesàlika.
137.   Trong các vị đệ tử... hộ trì Tăng chúng, tối
thắng là gia chủ Hatthigàmaka Uggàta.
138.   Trong các vị đệ tử... có lòng tịnh tín bất động,
tối thắng là Sùra Ambattha.
139.   Trong các vị đệ tử... được dân chúng kính
mến, tối thắng là Jivaka Komàrabhacca.
140.   Trong các vị đệ tử nam cư sĩ của Ta, nói
chuyện một cách thân mật, này các Tỷ-kheo, tối
thắng là gia chủ Nakulapità.

NAM CƯ SĨ                                            501

61      Ugga Vesàlika - Kinh NAM CƯ SĨ - Tăng I, 55

NAM CƯ SĨ – Tăng I, 55

141.    Trong các vị đệ tử nam cư sĩ của Ta, này các
Tỷ-kheo, đã quy y đầu tiên, tối thắng là các người
buôn bán Tapassu Bhallikà.
142.    Trong các vị đệ tử nam cư sĩ của Ta... những
vị bố thí, tối thắng là gia chủ Sudatta
Anàthapindika.
143.    Trong các vị đệ tử... thuyết pháp, tối thắng là
Citta Macchikasandika.
144.    Trong các vị đệ tử... nhiếp phục một hội
chúng nhờ Bốn nhiếp pháp, tối thắng là
Hatthaka Alavaka.
145.    Trong các vị đệ tử... bố thí các món ăn thượng
vị, tối thắng là Mahànàma Sakka.

NAM CƯ SĨ                                            502

146.   Trong các vị đệ tử... bố thí các món đồ khả ý,
tối thắng là gia chủ Ugga Vesàlika.
147.   Trong các vị đệ tử... hộ trì Tăng chúng, tối
thắng là gia chủ Hatthigàmaka Uggàta.
148.   Trong các vị đệ tử... có lòng tịnh tín bất động,
tối thắng là Sùra Ambattha.
149.   Trong các vị đệ tử... được dân chúng kính
mến, tối thắng là Jivaka Komàrabhacca.
150.   Trong các vị đệ tử nam cư sĩ của Ta, nói
chuyện một cách thân mật, này các Tỷ-kheo, tối
thắng là gia chủ Nakulapità.

NAM CƯ SĨ                                            503

62      Sùra Ambattha - Kinh NAM CƯ SĨ – Tăng I, 55

NAM CƯ SĨ – Tăng I, 55

151.    Trong các vị đệ tử nam cư sĩ của Ta, này các
Tỷ-kheo, đã quy y đầu tiên, tối thắng là các người
buôn bán Tapassu Bhallikà.
152.    Trong các vị đệ tử nam cư sĩ của Ta... những
vị bố thí, tối thắng là gia chủ Sudatta
Anàthapindika.
153.    Trong các vị đệ tử... thuyết pháp, tối thắng là
Citta Macchikasandika.
154.    Trong các vị đệ tử... nhiếp phục một hội
chúng nhờ Bốn nhiếp pháp, tối thắng là
Hatthaka Alavaka.
155.    Trong các vị đệ tử... bố thí các món ăn thượng
vị, tối thắng là Mahànàma Sakka.

NAM CƯ SĨ                                            504

156.   Trong các vị đệ tử... bố thí các món đồ khả ý,
tối thắng là gia chủ Ugga Vesàlika.
157.   Trong các vị đệ tử... hộ trì Tăng chúng, tối
thắng là gia chủ Hatthigàmaka Uggàta.
158.   Trong các vị đệ tử... có lòng tịnh tín bất động,
tối thắng là Sùra Ambattha.
159.   Trong các vị đệ tử... được dân chúng kính
mến, tối thắng là Jivaka Komàrabhacca.
160.   Trong các vị đệ tử nam cư sĩ của Ta, nói
chuyện một cách thân mật, này các Tỷ-kheo, tối
thắng là gia chủ Nakulapità.

NAM CƯ SĨ                                            505

63      Hatthigàmaka Uggàta - Kinh NAM CƯ SĨ - Tăng I, 55

NAM CƯ SĨ – Tăng I, 55

161.    Trong các vị đệ tử nam cư sĩ của Ta, này các
Tỷ-kheo, đã quy y đầu tiên, tối thắng là các người
buôn bán Tapassu Bhallikà.
162.    Trong các vị đệ tử nam cư sĩ của Ta... những
vị bố thí, tối thắng là gia chủ Sudatta
Anàthapindika.
163.    Trong các vị đệ tử... thuyết pháp, tối thắng là
Citta Macchikasandika.
164.    Trong các vị đệ tử... nhiếp phục một hội
chúng nhờ Bốn nhiếp pháp, tối thắng là
Hatthaka Alavaka.
165.    Trong các vị đệ tử... bố thí các món ăn thượng
vị, tối thắng là Mahànàma Sakka.

NAM CƯ SĨ                                            506

166.   Trong các vị đệ tử... bố thí các món đồ khả ý,
tối thắng là gia chủ Ugga Vesàlika.
167.   Trong các vị đệ tử... hộ trì Tăng chúng, tối
thắng là gia chủ Hatthigàmaka Uggàta.
168.   Trong các vị đệ tử... có lòng tịnh tín bất động,
tối thắng là Sùra Ambattha.
169.   Trong các vị đệ tử... được dân chúng kính
mến, tối thắng là Jivaka Komàrabhacca.
170.   Trong các vị đệ tử nam cư sĩ của Ta, nói
chuyện một cách thân mật, này các Tỷ-kheo, tối
thắng là gia chủ Nakulapità.

NAM CƯ SĨ                                            507

64      Hatthaka Alavaka - Kinh NAM CƯ SĨ - Tăng I, 55

NAM CƯ SĨ – Tăng I, 55

171.    Trong các vị đệ tử nam cư sĩ của Ta, này các
Tỷ-kheo, đã quy y đầu tiên, tối thắng là các người
buôn bán Tapassu Bhallikà.
172.    Trong các vị đệ tử nam cư sĩ của Ta... những
vị bố thí, tối thắng là gia chủ Sudatta
Anàthapindika.
173.    Trong các vị đệ tử... thuyết pháp, tối thắng là
Citta Macchikasandika.
174.    Trong các vị đệ tử... nhiếp phục một hội
chúng nhờ Bốn nhiếp pháp, tối thắng là
Hatthaka Alavaka.
175.    Trong các vị đệ tử... bố thí các món ăn thượng
vị, tối thắng là Mahànàma Sakka.

NAM CƯ SĨ                                            508

176.   Trong các vị đệ tử... bố thí các món đồ khả ý,
tối thắng là gia chủ Ugga Vesàlika.
177.   Trong các vị đệ tử... hộ trì Tăng chúng, tối
thắng là gia chủ Hatthigàmaka Uggàta.
178.   Trong các vị đệ tử... có lòng tịnh tín bất động,
tối thắng là Sùra Ambattha.
179.   Trong các vị đệ tử... được dân chúng kính
mến, tối thắng là Jivaka Komàrabhacca.
180.   Trong các vị đệ tử nam cư sĩ của Ta, nói
chuyện một cách thân mật, này các Tỷ-kheo, tối
thắng là gia chủ Nakulapità.

NAM CƯ SĨ                                            509

65      Nakulapità - Kinh NAM CƯ SĨ - Tăng I, 55

NAM CƯ SĨ – Tăng I, 55

181.    Trong các vị đệ tử nam cư sĩ của Ta, này các
Tỷ-kheo, đã quy y đầu tiên, tối thắng là các người
buôn bán Tapassu Bhallikà.
182.    Trong các vị đệ tử nam cư sĩ của Ta... những
vị bố thí, tối thắng là gia chủ Sudatta
Anàthapindika.
183.    Trong các vị đệ tử... thuyết pháp, tối thắng là
Citta Macchikasandika.
184.    Trong các vị đệ tử... nhiếp phục một hội
chúng nhờ Bốn nhiếp pháp, tối thắng là
Hatthaka Alavaka.
185.    Trong các vị đệ tử... bố thí các món ăn thượng
vị, tối thắng là Mahànàma Sakka.

NAM CƯ SĨ                                            510

186.   Trong các vị đệ tử... bố thí các món đồ khả ý,
tối thắng là gia chủ Ugga Vesàlika.
187.   Trong các vị đệ tử... hộ trì Tăng chúng, tối
thắng là gia chủ Hatthigàmaka Uggàta.
188.   Trong các vị đệ tử... có lòng tịnh tín bất động,
tối thắng là Sùra Ambattha.
189.   Trong các vị đệ tử... được dân chúng kính
mến, tối thắng là Jivaka Komàrabhacca.
190.   Trong các vị đệ tử nam cư sĩ của Ta, nói
chuyện một cách thân mật, này các Tỷ-kheo, tối
thắng là gia chủ Nakulapità.

NAM CƯ SĨ                                            511

66      Tapassu Bhallikà - Kinh NAM CƯ SĨ - Tăng I, 55

NAM CƯ SĨ – Tăng I, 55

191.    Trong các vị đệ tử nam cư sĩ của Ta, này các
Tỷ-kheo, đã quy y đầu tiên, tối thắng là các người
buôn bán Tapassu Bhallikà.
192.    Trong các vị đệ tử nam cư sĩ của Ta... những
vị bố thí, tối thắng là gia chủ Sudatta
Anàthapindika.
193.    Trong các vị đệ tử... thuyết pháp, tối thắng là
Citta Macchikasandika.
194.    Trong các vị đệ tử... nhiếp phục một hội
chúng nhờ Bốn nhiếp pháp, tối thắng là
Hatthaka Alavaka.
195.    Trong các vị đệ tử... bố thí các món ăn thượng
vị, tối thắng là Mahànàma Sakka.

NAM CƯ SĨ                                            512

196.   Trong các vị đệ tử... bố thí các món đồ khả ý,
tối thắng là gia chủ Ugga Vesàlika.
197.   Trong các vị đệ tử... hộ trì Tăng chúng, tối
thắng là gia chủ Hatthigàmaka Uggàta.
198.   Trong các vị đệ tử... có lòng tịnh tín bất động,
tối thắng là Sùra Ambattha.
199.   Trong các vị đệ tử... được dân chúng kính
mến, tối thắng là Jivaka Komàrabhacca.
200.   Trong các vị đệ tử nam cư sĩ của Ta, nói
chuyện một cách thân mật, này các Tỷ-kheo, tối
thắng là gia chủ Nakulapità.

NAM CƯ SĨ                                            513

67      Citta Macchikasandika - Kinh NAM CƯ SĨ - Tăng I, 55

NAM CƯ SĨ – Tăng I, 55

201.    Trong các vị đệ tử nam cư sĩ của Ta, này các
Tỷ-kheo, đã quy y đầu tiên, tối thắng là các người
buôn bán Tapassu Bhallikà.
202.    Trong các vị đệ tử nam cư sĩ của Ta... những
vị bố thí, tối thắng là gia chủ Sudatta
Anàthapindika.
203.    Trong các vị đệ tử... thuyết pháp, tối thắng là
Citta Macchikasandika.
204.    Trong các vị đệ tử... nhiếp phục một hội
chúng nhờ Bốn nhiếp pháp, tối thắng là
Hatthaka Alavaka.
205.    Trong các vị đệ tử... bố thí các món ăn thượng
vị, tối thắng là Mahànàma Sakka.

NAM CƯ SĨ                                            514

206.   Trong các vị đệ tử... bố thí các món đồ khả ý,
tối thắng là gia chủ Ugga Vesàlika.
207.   Trong các vị đệ tử... hộ trì Tăng chúng, tối
thắng là gia chủ Hatthigàmaka Uggàta.
208.   Trong các vị đệ tử... có lòng tịnh tín bất động,
tối thắng là Sùra Ambattha.
209.   Trong các vị đệ tử... được dân chúng kính
mến, tối thắng là Jivaka Komàrabhacca.
210.   Trong các vị đệ tử nam cư sĩ của Ta, nói
chuyện một cách thân mật, này các Tỷ-kheo, tối
thắng là gia chủ Nakulapità.

NAM CƯ SĨ                                            515

68      Jivaka Komàrabhacca - Kinh NAM CƯ SĨ - Tăng I, 55

NAM CƯ SĨ – Tăng I, 55

211.    Trong các vị đệ tử nam cư sĩ của Ta, này các
Tỷ-kheo, đã quy y đầu tiên, tối thắng là các người
buôn bán Tapassu Bhallikà.
212.    Trong các vị đệ tử nam cư sĩ của Ta... những
vị bố thí, tối thắng là gia chủ Sudatta
Anàthapindika.
213.    Trong các vị đệ tử... thuyết pháp, tối thắng là
Citta Macchikasandika.
214.    Trong các vị đệ tử... nhiếp phục một hội
chúng nhờ Bốn nhiếp pháp, tối thắng là
Hatthaka Alavaka.
215.    Trong các vị đệ tử... bố thí các món ăn thượng
vị, tối thắng là Mahànàma Sakka.

NAM CƯ SĨ                                            516

216.   Trong các vị đệ tử... bố thí các món đồ khả ý,
tối thắng là gia chủ Ugga Vesàlika.
217.   Trong các vị đệ tử... hộ trì Tăng chúng, tối
thắng là gia chủ Hatthigàmaka Uggàta.
218.   Trong các vị đệ tử... có lòng tịnh tín bất động,
tối thắng là Sùra Ambattha.
219.   Trong các vị đệ tử... được dân chúng kính
mến, tối thắng là Jivaka Komàrabhacca.
220.   Trong các vị đệ tử nam cư sĩ của Ta, nói
chuyện một cách thân mật, này các Tỷ-kheo, tối
thắng là gia chủ Nakulapità.

NAM CƯ SĨ                                            517
