Kinh NIKAYA Phân Loại theo Chủ Đề ( (HT Thích Minh Châu dịch; Chơn Tín Toàn phân loại)
(Thích Minh Châu dịch) - 303 - Sa Môn
Nguồn: kho Dân tộc KING — Giảng Sư (văn bản trích từ PDF)

Kinh tạng Pali
(Pali Nikaya)
HT. THÍCH MINH CHÂU
Việt dịch
Ấn bản năm 1991

Phân loại theo chủ đề: CHƠN TÍN TOÀN NIKAYA PHÂN LOẠI - CHỦ ĐỀ 303

SA MÔN Chịu trách nhiệm chính tả: TÂM MINH ANH

303

Ấn bản điện tử 2018

MỤC LỤC DẪN NHẬP .............................................................3 1     4 hạng Samôn - Kinh CÁC HẠNG SAMÔN 1 – Tăng I, 717 ........................................................9 2     4 loại Sa môn - Kinh PHÚNG TỤNG – 33 Trường II, 567 .................................................20 3     Chỉ ở đây là có Samôn thứ nhất - TIỂU Kinh SƯ TỬ HỐNG – 11 Trung I, 151 .........................21 4     Kinh CÁC ĐIỀU KHỔ CHO SA MÔN – Tăng II, 545 ..............................................................31 5     Những pháp tác thành Samôn - ĐẠI Kinh XÓM NGỰA – 39 Trung I, 593 ...............................33 6     Samôn là gì - Kinh KHỞI THẾ NHÂN BỔN – 27 Trường II, 387 ............................................52 7     Samôn pháp - Thế nào là Samôn pháp - Kinh DHAMMIKA – Tăng III, 143 ........................80 8     Samôn rác rưới - Kinh CÁC ĐỒ RÁC – Tăng III, 513 ............................................................92 9     Samôn sen trắng, sen hồng, tinh luyện - Kinh CÁC HẠNG SA MÔN 1 – Tăng I, 717 .........97

SA MÔN                                                                     1

10 Thế nào là pháp môn xứng đáng bậc Sa-môn - TIỂU Kinh XÓM NGỰA – 40 Trung I, 613 107

SA MÔN                                     2

DẪN NHẬP

1. Lời giới thiệu
 Sau khi nhận thấy tính thực tế, gần gũi, dễ hiểu và trí
tuệ tuyệt diệu trong những bài kinh của bộ ĐẠI TẠNG
KINH VIỆT NAM do Hoà Thượng Thích Minh Châu
dịch trực tiếp từ Kinh Tạng Pali, chúng tôi nhận thấy
rằng những bộ kinh này là những thực tế tuyệt diệu
trong cuộc sống và nếu những bài kinh này không
được tiếp cận và áp dụng trong cộng đồng Phật tử thì
thật là một thiệt thòi cho những người con của Phật.
 Ví như một người khi nếm được hương vị tuyệt vời của
một chiếc bánh ngon, lòng nghĩ tới những người thân
thương của mình và đem đến mời họ cùng ăn với
mình, đó chính là tâm niệm của chúng tôi khi thực
hiện công việc này. Chúng tôi với tấm lòng chân thành
sâu sắc cầu mong cho mọi người cùng có thể tiếp cận
được với Kinh Tạng Pali (kinh Nikaya) và tìm được
chân đứng trong bộ kinh này.
 Vì vậy, nhằm giới thiệu bộ kinh Nikaya đến với cộng
đồng Phật tử ở khắp nơi và nhằm giúp cho quý đạo
hữu dễ dàng tiếp cận với kinh Nikaya nên trong phiên
bản vi tính này chúng tôi đã mạo muội cẩn thận đánh

SA MÔN                                                   3

dấu, tô màu những điểm căn bản và trọng tâm trong
các bài kinh để quý đọc giả có thể nhanh chóng nắm
hiểu được nội dung, ý nghĩa và những điểm quan
trọng của bài kinh. Công việc này đã được chúng tôi
thực hiện dựa trên sự thấy biết và kinh nghiệm thực
hành của bản thân, quý đạo hữu cố gắng đọc đi đọc
lại và suy nghiệm kỹ từng lời kinh rồi đem áp dụng
thực hành để có thể tự mình thành tựu Tuệ giác như
Đức Phật đã chỉ dạy.
2. Lợi ích của việc nghiên cứu học hỏi bộ kinh này là gì?
 Đi thẳng vào lời dạy của Đức Phật, tiếp cận trực tiếp
với những lời dạy nguyên chất của Đức Phật khi Ngài
còn tại thế, tránh được sự truyền tải ý nghĩa giáo
pháp có khi đúng, có khi lệch của các vị này vị kia,
tránh được việc đến với đạo Phật nhưng nhìn nhận
và hiểu biết đạo Phật thông qua lăng kính của người
khác.
 Biết được với những sự kiện đã từng xảy ra trong thời
kỳ Đức Phật còn tại thế như: hoàn cảnh xã hội thời
đó, đời sống thực tế của Đức Phật và các cuộc thuyết
giảng Chánh Pháp của Ngài.
 Trí tuệ được mở rộng, biết được đôi phần về trí tuệ
thâm sâu vi diệu của Đức Phật qua các bài thuyết

SA MÔN                                                  4

giảng của Ngài và qua các cuộc cật vấn, chất vấn của
ngoại đạo.
 Được làm quen với các Pháp học và Pháp hành mà
Đức Phật đã trình bày dưới nhiều hình thức đa dạng
khác nhau. Học hỏi được nhiều cách tu tập, nhiều
phương diện tu tập, không bị hạn chế bó buộc trong
một phương diện tu tập theo một trường phái nào.
 Có được một cái nhìn trực tiếp, trực diện đối với
Chánh Pháp, giúp cho người tu tập không đi lệch ra
ngoài Chánh Pháp, không làm uổng phí thời gian và
công sức mà người tu tập đã bỏ ra để nghiên cứu tìm
hiểu học hỏi và thực hành Phật Pháp, giúp cho nhiệt
tình và ước nguyện của người tu học chân chánh được
thành đạt, có kết quả tốt đẹp và lợi ích thiết thực ngay
trong đời sống hiện tại.
 Có được đầy đủ những phương tiện để thực hiện Pháp
học vàPháp hành, biết rõ những gì mình cần phải làm
trên con đường đi đến sự chấm dứt khổ đau.
 Trong khi đọc, nghe, nghiên cứu, học hỏi các bản
kinh thì tâm được an trú vào trong Chánh Tri Kiến,
tham sân si được vắng mặt trong lúc ấy, tâm được an
trú vào trong Chánh Pháp.

SA MÔN                                                  5

 Ngay trong hiện tại gieo kết được những thiện duyên tốt lành đối với Chánh Pháp của Đức Phật, có thể thẳng tiến đến việc tu tập sự giải thoát sanh tử ngay trong kiếp hiện tại. Nhưng nếu ngay trong hiện tại không đạt được sự giải thoát thì những thiện duyên này sẽ giúp được cho các đời sau: khi được sanh ra, tâm luôn hướng về sự tìm cầu Chánh Pháp, yêu thích tìm kiếm những lời dạy nguyên gốc của Đức Phật, và đồng thời tâm cũng luôn hướng về sự không ưa thích đối với các tà Pháp, tránh xa các tà thuyết không chân chánh, không có cảm xúc cảm tình đối với các tà đạo, tránh được các con đường tu tập sai lệch làm uổng phí công sức và tâm nguyện của người tu tập mà vẫn không đạt được sự giải thoát khổ đau.  Trong quá trình học hỏi nghiên cứu cẩn thận các bản kinh này thì Chánh Tri Kiến đi đến thành tựu đầy đủ, Giới Hạnh đi đến thành tựu đầy đủ, ba kiết sử Thân Kiến, Hoài Nghi, Giới Cấm Thủ được đoạn tận, chứng được Dự Lưu Quả, là bậc Dự Lưu, chỉ còn tái sanh tối đa là bảy lần giữa chư Thiên và loài người, không còn bị đọa vào trong các đường ác sanh như địa ngục, ngạ quỷ, súc sanh.  Khi thân hoại mạng chung nếu bị thất niệm, tâm không được tỉnh giác, thì khi tái sanh đời sau, lúc đầu

SA MÔN                                                 6

không nhớ được đạo pháp, nhưng sau đó sẽ có những
nhân duyên đưa đến giúp cho tâm trí từ từ nhớ lại và
tiếp tục tu tập trong vòng tối đa bảy lần tái sanh là sẽ
đi đến sự chứng đạt được tâm hoàn toàn tịch lặng
thoát ly sanh tử, thoát ly đau khổ, thoát khỏi mọi ràng
buộc, phiền não đối với năm thủ uẩn.
3. Lòng tri ân
 Chúng ta, những người đến với đạo thoát ly sanh tử
của Đức Phật sau khi Ngài nhập diệt đã trên 2500
năm, nhưng may mắn quá lớn cho chúng ta đó là việc
chúng ta vẫn còn được thấy, được gặp, được học hỏi
và được hành trì theo những bản kinh nguyên chất
truyền thống của Đức Phật. Xin hạnh phúc tri ân sự
may mắn này của mình và xin chân thành vô lượng
cung kính tri ân Hòa Thượng Thích Minh Châu,
người đã bỏ nhiều thời gian, nhiều tâm huyết để làm
cho Chánh Pháp được sáng tỏ đối với những người
con của Đức Phật tại Việt Nam.
 Xin chân thành cung kính cúi đầu tri ân Hoà Thượng
- vị ân sư của Phật tử Việt Nam.

Pháp quốc, ngày 05 tháng 07 năm 2014 Người trình bày - Chơn Tín Toàn

SA MÔN                                                     7

SA MÔN   8

1       4 hạng Samôn - Kinh CÁC HẠNG SAMÔN 1 – Tăng I, 717

CÁC HẠNG SA MÔN 1 – Tăng I, 71

1. - Có bốn hạng người này, này các Tỷ-kheo, có mặt, hiện hữu ở đời. Thế nào là bốn?

-   Sa-môn bất động,
-   Sa-môn sen trắng,
-   Sa-môn sen hồng,
-   Sa-môn tinh luyện trong các Sa-môn.

2. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Sa-môn bất động?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo là hạng hữu học,
đang đi trên con đường, sống cố gắng hướng đến vô
thượng an ổn khỏi các ách nạn. Ví như, này các Tỷ-
kheo, vị trưởng nam vua Sát-đế-lỵ, xứng đáng để
được làm lễ quán đảnh, nhưng chưa làm lễ quán
đảnh, và đạt đến địa vị bất động. Cũng vậy, này các
Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo hữu học, đang đi trên con
đường, sống cố gắng hướng đến vô thượng an ổn
khỏi các ách nạn. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, là
hạng Sa-môn bất động.

SA MÔN                                            9

3. Và như thế nào, này các Tỷ-kheo, là hạng Sa-môn sen trắng?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo do đoạn diệt các
lậu hoặc, tự mình với thắng trí chứng ngộ, chứng đạt
và an trú vô lậu tâm giải thoát, tuệ giải thoát, nhưng
chưa với thân cảm giác được tám giải thoát và an trú.
Như vậy, này các Tỷ-kheo, là hạng Sa-môn sen
trắng.

4. Và như thế nào, này các Tỷ-kheo, là hạng Sa-môn sen hồng?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo do đoạn diệt các lậu hoặc, tự mình với thắng trí chứng ngộ, chứng đạt và an trú tâm giải thoát, tuệ giải thoát, và với thân cảm giác được tám giải thoát và an trú. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là hạng Sa-môn sen hồng.

5. Và này các Tỷ-kheo, như thế nào là hạng Sa-môn tinh luyện trong các hàng Sa-môn?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo nhiều lần được
yêu cầu nhận y, ít khi không được yêu cầu; nhiều
lần được yêu cầu nhận đồ ăn khất thực, ít khi
không được yêu cầu; nhiều lần được yêu cầu nhận
sàng tọa, ít khi không được yêu cầu; nhiều lần

SA MÔN                                              10

được yêu cầu nhận dược phẩm trị bệnh, ít khi
không được yêu cầu.
-   Vị ấy sống với những vị đồng Phạm hạnh nào, các
vị này đối với vị ấy, xử sự với nhiều thân nghiệp
khả ái, với ít không khả ái, với nhiều khẩu nghiệp
khả ái, với ít không khả ái, với nhiều ý nghiệp khả
ái, với ít không khả ái, giúp đỡ với nhiều giúp đỡ
khả ái, với ít giúp đỡ không khả ái.
-   Ở đây, một số cảm thọ khởi lên phát sanh từ mật
hay phát sanh từ đàm, hay phát sanh từ gió, hay
phát sanh từ sự gặp gỡ các nước trong thân thể;
hay phát sinh từ sự thay đổi thời tiết, hay phát sanh
từ sự gặp gỡ các nghịch vận, hay phát sanh từ các
công kích thình lình bên ngoài vào, hay do quả dị
thục của nghiệp; những số cảm thọ ấy không khởi
lên nhiều, vị ấy ít bị bệnh tật.
-   Đối với bốn Thiền thuộc tăng thượng tâm, hiện tại
lạc trú, có được không khó khăn, có được không
mệt nhọc, có được không phí sức;
-   Do đoạn diệt các lậu hoặc, ngay trong hiện tại, với
thắng trí chứng ngộ, chứng đạt và an trú vô lậu
tâm giải thoát, tuệ giải thoát. Như vậy, này các
Tỷ-kheo, là hạng Sa-môn tinh luyện trong các
hàng Sa-môn.

6. Này các Tỷ-kheo, nếu nói một cách chơn chánh, nói về hạng Sa-môn tinh luyện giữa các Sa-môn, thời

SA MÔN                                                 11

này các Tỷ-kheo, nói một cách chơn chánh là nói về Ta là hạng Sa-môn tinh luyện giữa các Sa-môn.

- Này các Tỷ-kheo, Ta nhiều lần được yêu cầu nhận
y, ít khi không được yêu cầu; nhiều lần được yêu
cầu nhận đồ ăn khất thực, ít khi không được yêu
cầu; nhiều lần được yêu cầu nhận sàng tọa, ít khi
không được yêu cầu; nhiều lần được yêu cầu nhận
dược phẩm trị bệnh, ít khi không được yêu cầu.
- Ta sống với các Tỷ-kheo nào, các vị ấy đối với
Ta, xử sự với nhiều thân nghiệp khả ái, với ít thân
nghiệp không khả ái; với nhiều khẩu nghiệp khả
ái, với ít khẩu nghiệp không khả ái; với nhiều ý
nghiệp khả ái, với ít ý nghiệp không khả ái; giúp
đỡ với nhiều giúp đỡ khả ái, với ít giúp đỡ không
khả ái.
- Phàm có những cảm thọ nào khởi lên, phát sanh
từ mật, hay phát sinh từ đàm, hay phát sanh từ gió,
hay phát sanh từ sự gặp gỡ các nước trong thân
thể, hay phát sanh từ sự thay đổi thời tiết, hay phát
sanh từ sự gặp gỡ các nghịch vận, hay phát sanh
từ sự công kích thình lình bên ngoài vào, hay do
quả dị thục các nghiệp; những cảm thọ ấy không
khởi lên nhiều nơi Ta.
- Ta ít bị bệnh tật. Đối với bốn Thiền, thuộc tăng
thượng tâm, hiện tại lạc trú, Ta có được không khó

SA MÔN                                               12

khăn, có được không mệt nhọc, có được không
phí sức.
- Do đoạn diệt các lậu hoặc, ngay trong hiện tai, với
thắng trí, Ta chứng ngộ, chứng đạt và an trú vô
lậu tâm giải thoát, tuệ giải thoát.

Này các Tỷ-kheo, nếu có nói một cách chơn chánh, nói về hạng Sa-môn tinh luyện giữa các Sa-môn, thời này các Tỷ-kheo, nói một cách chơn chánh là nói về Ta là hạng Sa-môn tinh luyện giữa các Sa-môn.

Này các Tỷ-kheo, đây là bốn hạng người có mặt, hiện hữu ở đời.

CÁC HẠNG SA MÔN 2 – Tăng I, 721

1. - Này các Tỷ-kheo, có bốn hạng người này có mặt, hiện hữu ở đời. Thế nào là bốn?

-   Sa-môn bất động,
-   Sa-môn sen trắng,
-   Sa-môn sen hồng,
-   Sa-môn tinh luyện.

SA MÔN                                             13

2. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hạng Sa-môn bất động?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo do đoạn diệt ba
kiết sử, là bậc Dự lưu, không còn bị đọa lạc, quyết
chắc hướng đến giác ngộ. Như vậy, này các Tỷ-kheo,
là hạng Sa-môn bất động.

3. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hạng Sa-môn sen trắng?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo sau khi đoạn diệt
ba kiết sử, làm cho nhẹ bớt tham, sân, si, là bậc Nhất
lai, chỉ có một lần trở lui đời này rồi chấm dứt khổ
dâu. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là hạng Sa-môn sen
trắng.

4. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hạng Sa-môn sen hồng?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo do đoạn diệt
năm hạ phần kiết sử, là vị Bất lai, từ đấy nhập Niết-
bàn, không phải trở lui từ thế giới ấy. Như vậy, này
các Tỷ-kheo, là hạng Sa-môn sen hồng.

5. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hạng Sa-môn tinh luyện giữa các Sa-môn?

SA MÔN                                              14

Ở đây, này các Tỷ-kheo, do đoạn tận các lậu hoặc,
Tỷ-kheo ngay trong hiện tại với thắng trí chứng ngộ,
chứng đạt và an trú vô lậu tâm giải thoát, tuệ giải
thoát. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là hạng Sa-môn
tinh luyện giữa các Sa-môn.

Này các Tỷ-kheo, bốn hạng Sa-môn này có mặt, xuất hiện ở đời.

CÁC HẠNG SA MÔN 3 – Tăng I, 723

1. - Có bốn hạng người này, này các Tỷ-kheo, có mặt, xuất hiện ở đời. Thế nào là bốn?

-   Sa-môn bất động,
-   Sa-môn sen trắng,
-   Sa-môn sen hồng,
-   Sa-môn tinh luyện giữa các Sa-môn.

2. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hạng Sa-môn bất động?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo có chánh tri kiến,
chánh tư duy, chánh ngữ, chánh nghiệp, chánh mạng,
chánh tinh tấn, chánh niệm, chánh định. Như vậy,
này các Tỷ-kheo, là hạng Sa-môn bất động.

SA MÔN                                            15

3. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hạng Sa-môn sen trắng?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo có chánh tri
kiến ..., chánh định, chánh trí, chánh giải thoát,
nhưng không có an trú với thân cảm giác tám giải
thoát. Như vậy này các Tỷ-kheo, là hạng Sa-môn sen
trắng.

4. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hạng Sa-môn sen hồng?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo có chánh tri
kiến ... chánh giải thoát, an trú với thân cảm giác tám
giải thoát. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là hạng Sa-
môn sen hồng.

5. Và này các Tỷ-kheo, như thế nào là hạng Sa-môn tinh luyện giữa các Sa-môn?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo nhiều lần được yêu cầu nhận y, ít không được yêu cầu ...

Này các Tỷ-kheo, nếu nói một cách chơn chánh, nói
về hạng Sa-môn tinh luyện giữa các Sa-môn, này các
Tỷ-kheo, nói một cách chơn chánh là nói về Ta, là
hạng Sa-môn tinh luyện giữa các Sa-môn.

SA MÔN                                               16

Này các Tỷ-kheo, đây là bốn hạng người có mặt, hiện hữu ở đời.

CÁC HẠNG SA MÔN 4 – Tăng I, 724

1. - Này các Tỷ-kheo, có bốn hạng người này có mặt, hiện hữu ở đời. Thế nào là bốn?

-   Sa-môn bất động,
-   Sa-môn sen trắng,
-   Sa-môn sen hồng,
-   Sa-môn tinh luyện giữa các Sa-môn.

2. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Sa-môn bất động?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị hữu học, ý chưa đạt được
mục đích, đang sống hướng đến vô thượng an ổn
khỏi các khổ ách. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là hạng
Sa-môn bất động.

3. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hạng Sa-môn sen trắng?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo sống tùy quán sự sanh diệt trong năm thủ uẩn: "Đây là sắc, đây là sắc

SA MÔN                                            17

tập khởi, đây là sắc chấm dứt; đây là thọ ... đây là tưởng ... đây là các hành ... đây là thức, đây là thức tập khởi, đây là thức chấm dứt". Nhưng vị ấy chưa an trú với thân cảm giác tám giải thoát. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là hạng Sa-môn sen trắng.

4. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hạng Sa-môn sen hồng?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo sống, tùy quán
sanh diệt trong năm thủ uẩn: "Đây là sắc ... đây là
thức chấm dứt". Và vị ấy an trú với thân cảm giác
tám giải thoát. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là hạng
Sa-môn sen hồng.

5. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hạng Sa-môn tinh luyện giữa các Sa-môn?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo nhiều lần được yêu cầu nhận y, ít khi không được yêu cầu ...

Này các Tỷ-kheo, nếu nói một cách chơn chánh, nói về hạng Sa-môn tinh luyện giữa các Sa-môn, người ấy này các Tỷ-kheo, nói một cách chơn chánh là nói về Ta, là hạng Sa-môn tinh luyện giữa các Sa-môn.

Này các Tỷ-kheo, có bốn hạng người này có mặt, hiện hữu ở đời.

SA MÔN                                              18

SA MÔN   19

2        4 loại Sa môn - Kinh PHÚNG TỤNG – 33 Trường II, 567

KINH PHÚNG TỤNG – Bài kinh số 33 – Trường II, 567 (Trích đoạn)

1.   Bốn loại người khác:

- Bất động Sa môn,

- Xích liên hoa Sa môn,

- Bạch liên hoa Sa môn,

- Diệu thiện Sa môn.

SA MÔN                                    20

3     Chỉ ở đây là có Samôn thứ nhất - TIỂU Kinh SƯ TỬ HỐNG – 11 Trung I, 151

TIỂU KINH SƯ TỬ HỐNG (Culasihanadasuttam) – Bài kinh số 11 – Trung I, 151

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Savatthi (Xá-vệ), tại
Jetavana (Kỳ-đà Lâm), trong vườn ông
Anathapindika (Cấp Cô Độc). Ở đây, Thế Tôn gọi
các Tỷ-kheo:

– Này các Tỷ-kheo.

– Bạch Thế Tôn,

Những Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn thuyết như sau:

– Này các Tỷ-kheo, chỉ ở đây là có Sa-môn thứ nhất; ở đây là có Sa-môn thứ hai; ở đây là có Sa-môn thứ ba; ở đây là có Sa-môn thứ tư; các ngoại đạo khác không có Sa-môn. Này các Tỷ-kheo, các Ông hãy

SA MÔN                                             21

chân chánh rống tiếng rống sư tử như vậy.

Này các Tỷ-kheo, sự tình này xảy ra khi ở đây
những Du sĩ ngoại đạo có thể nói: "Chư Tôn giả có
tin tưởng gì, có sức lực gì mà chư Tôn giả tuyên bố:
"Chỉ ở đây là có Sa-môn thứ nhất; ở đây là có Sa-
môn thứ hai; ở đây là có Sa-môn thứ ba; ở đây là có
Sa-môn thứ tư; các ngoại đạo khác không có Sa-
môn"?

Này các Tỷ-kheo, nếu được các Du sĩ ngoại đạo
nói như vậy, cần phải trả lời họ như sau: "Chư Hiền,
vì chúng tôi tự chánh kiến bốn pháp, được Thế Tôn
tuyên bố cho chúng tôi biết, bậc đã thấy, đã biết, bậc
A-la-hán, Chánh Đẳng Giác nên chúng tôi nói: "Chỉ
ở đây là có Sa-môn thứ nhất, ở đây là có Sa-môn thứ
hai; Sa-môn thứ ba; Sa-môn thứ tư". Thế nào là bốn?
Chư Hiền, chúng tôi có lòng tin bậc Đạo Sư, có lòng
tin Pháp, có sự thành tựu viên mãn các Giới luật, và
những pháp hữu của chúng tôi, những người cư sĩ và
những người xuất gia, được chúng tôi thương, chúng
tôi mến. Chư Hiền, vì chúng tôi tự chánh kiến bốn
pháp, được Thế Tôn tuyên bố cho chúng tôi biết, bậc
đã thấy, đã biết, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác nên
chúng tôi nói: "Chỉ ở đây là Sa-môn... Sa-môn thứ
tư".

SA MÔN                                              22

Này các Tỷ-kheo, sự tình này xảy ra, khi ở đây,
những Du sĩ ngoại đạo có thể nói: "Chư Hiền, chúng
tôi cũng có lòng tin bậc Đạo Sư, vị ấy là Đạo Sư của
chúng tôi. Chúng tôi có lòng tin Pháp, Pháp ấy là
Pháp của chúng tôi, chúng tôi thành tựu viên mãn các
Giới luật, những Giới luật ấy là Giới luật của chúng
tôi. Và những pháp hữu của chúng tôi, những người
cư sĩ và cả những người xuất gia, được chúng tôi
thương, được chúng tôi mến. Chư Hiền, như vậy có
sự sai biệt gì, có sự đặc thù gì, có sự khác biệt gì giữa
quý vị và chúng tôi?".

Chư Tỷ-kheo, nếu được các Du sĩ ngoại đạo nói như vậy, cần phải trả lời họ như sau:

 "Chư Hiền, cứu cánh là một hay cứu cánh là đa
diện?" Nếu trả lời đứng đắn, các Du sĩ ngoại
đạo phải trả lời: "Chư Hiền, cứu cánh là một,
cứu cánh không phải đa diện"
 "Chư Hiền, cứu cánh ấy cho người có tham,
hay cho người không tham?" Nếu trả lời đứng
đắn, các Du sĩ ngoại đạo phải trả lời:- "Chư
Hiền, cứu cánh ấy cho người không tham,
không phải cho người có tham"
 "Chư Hiền, cứu cánh ấy cho người có sân, hay
cho người không sân?" Nếu trả lời đứng đắn,
các Du sĩ ngoại đạo phải trả lời: "Chư Hiền,

SA MÔN                                                 23

cứu cánh ấy cho người không sân, không phải
cho người có sân"
 "Chư Hiền, cứu cánh ấy cho người có si hay
cho người không si? Nếu trả lời đứng đắn...
phải trả lời: "Chư Hiền, cứu cánh ấy cho người
không si, không phải cho người có si"
 "Chư Hiền, cứu cánh ấy cho người có ái, hay
cho người không ái?" Nếu trả lời đứng đắn...
phải trả lời: "Chư Hiền, cứu cánh ấy cho người
không ái, không phải cho người có ái"
 "Chư Hiền, cứu cánh ấy cho người có chấp thủ,
hay cho người không chấp thủ?" Nếu trả lời
đứng đắn... phải trả lời: "Chư Hiền, cứu cánh
ấy cho người không chấp thủ, không phải cho
người chấp thủ".
 "Chư Hiền, cứu cánh ấy cho người có trí, hay
cho người không có trí?" Nếu trả lời đứng
đắn... phải trả lời: "Cứu cánh ấy cho người có
trí, không phải cho người không có trí".
 "Chư Hiền, cứu cánh ấy cho người thuận ứng,
nghịch ứng hay cho người không thuận ứng,
không nghịch ứng?" Nếu trả lời đứng đắn...
phải trả lời: "Chư Hiền, cứu cánh ấy cho người
không thuận ứng, không nghịch ứng, không
phải cho người thuận ứng, nghịch ứng".
 "Chư Hiền, cứu cánh ấy cho người ưa hý luận,
thích hý luận hay cho người không ưa hý luận,

SA MÔN                                         24

không thích hý luận?" Nếu trả lời đứng đắn, các
Du sĩ ngoại đạo cần phải trả lời: "Chư Hiền,
cứu cánh ấy cho người không ưa hý luận,
không thích hý luận, không phải cho người ưa
hý luận, thích hý luận".

Chư Tỷ-kheo, có hai loại tri kiến này: hữu kiến và phi hữu kiến.

 Chư Tỷ-kheo, những Sa-môn hay Bà-la-môn
nào chấp trước hữu kiến, thân thiết hữu kiến,
cố chấp hữu kiến; những vị ấy bị chướng ngại
đối với phi hữu kiến.
 Chư Tỷ-kheo, những Sa-môn hay Bà-la-môn
nào chấp trước phi hữu kiến, thân thiết phi hữu
kiến, cố chấp phi hữu kiến; những vị ấy bị
chướng ngại bởi hữu kiến.
 Chư Tỷ-kheo, những Sa-môn hay Bà-la-môn
nào không như thật tuệ tri sự tập khởi và sự
đoạn diệt của hai loại kiến này, vị ngọt, sự nguy
hiểm và sự xuất ly của chúng, những vị này là
những vị có tham, có sân, có si, có ái, có chấp
thủ, không có trí, có thuận ứng, có nghịch ứng,
có ưa hý luận, có thích hý luận; những vị ấy
không giải thoát khỏi sanh, già, chết, sầu, bi,
khổ, ưu, não. Ta nói những vị ấy không giải
thoát khỏi đau khổ.

SA MÔN                                             25

 Chư Tỷ-kheo, những Sa-môn hay Bà-la-môn
nào như thật tuệ tri sự tập khởi và sự đoạn diệt
của hai loại kiến này, vị ngọt, sự nguy hiểm, và
sự xuất ly của chúng; những vị này là những vị
không tham, không sân, không si, không ái,
không chấp thủ, có trí, không có thuận ứng,
không có nghịch ứng, không ưa hý luận, thích
hý luận; những vị ấy giải thoát khỏi sanh, già,
chết, sầu, bi, khổ, ưu, não. Ta nói những vị ấy
giải thoát khỏi đau khổ.

Chư Tỷ-kheo, có bốn chấp thủ. Thế nào là bốn? Dục thủ, kiến thủ, giới cấm thủ, ngã luận thủ.

 Chư Tỷ-kheo, có những Sa-môn, Bà-la-môn
tuy tự xưng liễu tri tất cả thủ, nhưng không
chân chánh hiển thị sự liễu tri tất cả thủ. Họ
hiển thị sự liễu tri về dục thủ, nhưng không hiển
thị sự liễu tri về kiến thủ, về giới cấm thủ, về
ngã luận thủ. Vì sao vậy? Những Hiền giả Sa-
môn, Bà-la-môn ấy không như thật tuệ tri ba
sự. Do vậy, những Hiền giả Sa-môn, Bà-la-
môn ấy tuy tự xưng liễu tri tất cả thủ, nhưng
không chân chánh hiển thị sự liễu tri tất cả thủ.
Họ hiển thị sự liễu tri về dục thủ, nhưng không
hiển thị sự liễu tri về kiến thủ, về giới cấm thủ,
về ngã luận thủ.

SA MÔN                                              26

 Chư Tỷ-kheo, có những Sa-môn hay Bà-la-
môn tuy tự xưng liễu tri tất cả thủ, nhưng không
chân chánh hiển thị sự liễu tri tất cả thủ. Họ
hiển thị sự liễu tri về dục thủ, sự liễu tri về kiến
thủ nhưng không hiển thị sự liễu tri về giới cấm
thủ, sự liễu tri về ngã luận thủ. Vì sao vậy?
Những Hiền giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy không
như thật tuệ tri hai sự. Do vậy, những Hiền giả
Sa-môn, Bà-la-môn ấy tuy tự xưng liễu tri tất
cả thủ, nhưng không chơn chánh hiển thị sự
liễu tri tất cả thủ. Họ hiển thị sự liễu tri về dục
thủ, sự liễu tri về kiến thủ; nhưng không hiển
thị sự liễu tri về giới cấm thủ, sự liễu tri về ngã
luận thủ.
 Chư Tỷ-kheo, có những Sa-môn, Bà-la-môn
tuy tự xưng liễu tri tất cả thủ, nhưng không
chơn chánh hiển thị sự liễu tri tất cả thủ. Họ
hiển thị sự liễu tri về dục thủ, sự liễu tri về kiến
thủ, sự liễu tri về giới cấm thủ, nhưng không
hiển thị sự liễu tri về ngã luận thủ. Vì sao vậy?
Những Hiền giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy không
như thật tuệ tri một sự. Do vậy, những Hiền giả
Sa-môn, Bà-la-môn ấy tuy tự xưng liễu tri tất
cả thủ, nhưng không chân chánh hiển thị sự liễu
tri tất cả thủ. Họ hiển thị sự liễu tri về dục thủ,
sự liễu tri về kiến thủ, sự liễu tri về giới cấm
thủ, nhưng không hiển thị sự liễu tri về ngã luận

SA MÔN                                               27

thủ.

Chư Tỷ-kheo, trong pháp luật như vậy, nếu có
tịnh tín đối với Đạo Sư, tịnh tín ấy được xem là
không hoàn toàn; nếu có tịnh tín đối với Pháp, tịnh
tín ấy được xem là không hoàn toàn; nếu có thành
tựu viên mãn các Giới luật, sự thành tựu ấy được xem
là không hoàn toàn; nếu có sự thương mến đối với
những pháp hữu, sự thương mến ấy được xem là
không hoàn toàn. Vì sao vậy? Chư Tỷ-kheo, sự tình
là như vậy, trong một pháp luật không khéo thuyết
giảng, không khéo hiển thị, không có hướng thượng,
không dẫn đến tịch tịnh, không được bậc Chánh
Đẳng Giác hiển thị.

Và này chư Tỷ-kheo, bậc Như Lai, A-la-hán, Chánh Đẳng Giác tự xưng liễu tri tất cả thủ, chân chánh hiển thị sự liễu tri tất cả thủ. Như Lai hiển thị sự liễu tri về dục thủ, sự liễu tri về kiến thủ, sự liễu tri về giới cấm thủ, sự liễu tri về ngã luận thủ.

Chư Tỷ-kheo, trong một pháp luật như vậy, nếu có tịnh tín đối với bậc Đạo Sư, tịnh tín ấy được xem là hoàn toàn; nếu có tịnh tín đối với Pháp, tịnh tín ấy được xem là hoàn toàn; nếu có thành tựu viên mãn các Giới luật, sự thành tựu ấy được xem là hoàn toàn; nếu có sự thương mến đối với các pháp hữu, sự

SA MÔN                                                28

thương mến ấy được xem là hoàn toàn. Vì sao vậy?
Chư Tỷ-kheo, sự tình là như vậy, trong một pháp luật
khéo thuyết giảng, khéo hiển thị, có hướng thượng,
dẫn đến tịch tịnh, được bậc Chánh Đẳng Giác hiển
thị.

 Chư Tỷ-kheo, bốn loại chấp thủ này, lấy gì làm
duyên, lấy gì làm tập khởi, lấy gì làm chủng,
lấy gì làm nhân? Bốn loại chấp thủ này lấy ái
làm duyên, lấy ái làm tập khởi, lấy ái làm
chủng, lấy ái làm nhân.
 Chư Tỷ-kheo, ái này lấy gì làm duyên, lấy gì
làm tập khởi, lấy gì làm chủng, lấy gì làm
nhân? Chư Tỷ-kheo, ái này lấy thọ làm duyên,
lấy thọ làm tập khởi, lấy thọ làm chủng, lấy thọ
làm nhân.
 Chư Tỷ-kheo, thọ này lấy gì làm duyên, lấy gì
làm tập khởi, lấy gì làm chủng, lấy gì làm
nhân? Chư Tỷ-kheo, thọ này lấy xúc làm
duyên, lấy xúc làm tập khởi, lấy xúc làm
chủng, lấy xúc làm nhân.
 Chư Tỷ-kheo, xúc này lấy gì làm duyên... lấy
gì làm nhân? Chư Tỷ-kheo, xúc này lấy sáu
nhập làm duyên... lấy sáu nhập làm nhân.
 Chư Tỷ-kheo, sáu nhập này lấy gì làm duyên...
lấy gì làm nhân? Chư Tỷ-kheo, sáu nhập này
lấy danh sắc làm duyên... lấy danh sắc làm

SA MÔN                                            29

nhân.
 Chư Tỷ-kheo, danh sắc này lấy gì làm duyên...
lấy gì làm nhân? Chư Tỷ-kheo, danh sắc này
lấy thức làm duyên... lấy thức làm nhân.
 Chư Tỷ-kheo, thức này lấy gì làm duyên... lấy
gì làm nhân? Chư Tỷ-kheo, thức này lấy hành
làm duyên... lấy hành làm nhân.
 Chư Tỷ-kheo, hành này lấy gì làm duyên... lấy
gì làm nhân? Chư Tỷ-kheo, hành này lấy vô
minh làm duyên... lấy vô minh làm nhân.

Và Chư Tỷ-kheo, khi một Tỷ-kheo đã đoạn trừ vô minh, đã làm minh sanh khởi, vị ấy do vô minh được đoạn trừ, do minh sanh khởi, nên không chấp thủ dục thủ, không chấp thủ kiến thủ, không chấp thủ giới cấm thủ, không chấp thủ ngã luận thủ. Nhờ không chấp thủ nên không tháo động. Nhờ không tháo động, nên tự thân chứng được Niết-bàn; vị ấy tuệ tri: "Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, việc nên làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa".

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Các Tỷ-kheo ấy hoan hỷ, tín thọ lời dạy của Thế Tôn.

SA MÔN                                            30

4      Kinh CÁC ĐIỀU KHỔ CHO SA MÔN – Tăng II, 545

CÁC ĐIỀU KHỔ CHO SA MÔN – Tăng II, 545

1. - Có năm điều khổ này cho Sa-môn.

2. Thế nào là năm?

Ở đây, này các Tỷ-kheo,

- Tỷ-kheo không tự vừa đủ với y nhận được chỗ
này chỗ kia;
- Không tự vừa đủ với đồ ăn khất thực nhận được
chỗ này chỗ kia;
- Không tự vừa đủ với sàng tọa nhận được chỗ
này chỗ kia;
- Không tự vừa đủ với dược phẩm trị bệnh nhận
được chỗ này chỗ kia;
- Không vui thích trong Phạm hạnh.

Này các Tỷ-kheo, có năm điều khổ này cho Sa-môn.

3. Có năm an lạc này cho Sa-môn.

4. Thế nào là năm?

Ở đây, này các Tỷ-kheo,

SA MÔN                                           31

- Tỷ-kheo tự vừa đủ với y nhận được chỗ này
chỗ kia;
- Tự vừa đủ với đồ ăn khất thực nhận được chỗ
này chỗ kia;
- Tự vừa đủ với sàng tọa nhận được chỗ này chỗ
kia;
- Tự vừa đủ với dược phẩm trị bệnh nhận được
chỗ này chỗ kia;
- Sống vui thích trong Phạm hạnh.

Này các Tỷ-kheo, có năm an lạc này cho vị Sa-môn.

SA MÔN                                         32

5     Những pháp tác thành Samôn - ĐẠI Kinh XÓM NGỰA – 39 Trung I, 593

ĐẠI KINH XÓM NGỰA (Mahassapura suttam) – Bài kinh số 39 – Trung I, 593

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở giữa dân chúng Anga (Ương- già), tại một xã ấp của dân chúng Anga, tên là Assapura. Lúc bấy giờ Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo:

– Này các Tỷ-kheo.

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Những Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

– Sa-môn! Sa-môn! Này các Tỷ-kheo, dân
chúng biết các Ông là vậy. Và nếu các Ông được hỏi:
"Các Ông là ai!" Các Ông phải tự nhận: "Chúng tôi
là Sa-môn".

Này các Tỷ-kheo, các Ông đã được danh xưng

SA MÔN                                           33

như vậy, đã tự nhận là như vậy, thì này, các Tỷ-kheo, các Ông phải tự tu tập như sau: "Chúng ta sẽ thọ trì và thực hành những pháp tác thành Sa-môn, những pháp tác thành Bà-la-môn. Như vậy, danh xưng này của chúng ta mới chân chánh và sự tự nhận này của chúng ta mới như thật. Và những đồ cúng dường mà chúng ta thọ hưởng như y phục, đồ ăn khất thực, sàng tọa, dược phẩm trị bệnh mới có được kết quả lớn, lợi ích lớn cho chúng ta. Và chúng ta xuất gia không thành vô dụng, có kết quả, có thành tích".

Này các Tỷ-kheo, thế nào là các pháp tác thành Sa-môn, và các pháp tác thành Bà-la-môn?

"Chúng ta sẽ thành tựu tàm quý", như vậy, này
các Tỷ-kheo, các Ông phải tu tập. Này các Tỷ-kheo,
các Ông có thể khởi lên ý kiến: "Chúng ta đã thành
tựu tàm quý đến mức độ này, như vậy là vừa đủ; đến
mức độ này, như vậy đã làm xong. Chúng ta đã đạt
được mục đích Sa-môn hạnh. Chúng ta không có gì
phải làm hơn nữa". Và cho đến mức độ ấy, các Ông
có thể tự thỏa mãn. Này các Tỷ-kheo, Ta khuyến
cáo các Ông. Này các Tỷ-kheo, Ta tuyên bố cho các
Ông: Khi các Ông hướng đến mục đích Sa-môn
hạnh, chớ có từ bỏ mục đích này, khi đang còn
công việc đáng phải làm hơn nữa.

SA MÔN                                             34

Này các Tỷ-kheo, thế nào là công việc đáng phải làm hơn nữa? "Thân hành chúng ta phải được thanh tịnh, minh chánh, cởi mở, không có tỳ vết, che giấu. Nhưng chúng ta không vì thân hành thanh tịnh ấy, khen mình, chê người". Như vậy, này các Tỷ-kheo, các Ông cần phải tu tập. Này các Tỷ-kheo, các Ông có thể khởi lên ý kiến: "Chúng ta đã thành tựu tàm quý, thân hành chúng ta thanh tịnh, đến mức độ này, như vậy là vừa đủ; đến mức độ này, như vậy đã làm xong. Chúng ta đã đạt được mục đích Sa-môn hạnh. Chúng ta không có gì phải làm hơn nữa". Và cho đến mức độ ấy, các Ông có thể tự thỏa mãn. Này các Tỷ- kheo, Ta khuyến cáo các Ông. Này các Tỷ-kheo, Ta tuyên bố cho các ông: Khi các Ông hướng đến mục đích Sa-môn hạnh, chớ có từ bỏ mục đích này, khi đang còn công việc đáng phải làm hơn nữa.

Này các Tỷ-kheo, thế nào là công việc đáng phải làm hơn nữa? "Khẩu hành chúng ta phải được thanh tịnh, minh chánh, cởi mở, không có tỳ vết, che giấu. Nhưng chúng ta không vì khẩu hành thanh tịnh ấy, khen mình, chê người". Như vậy, này các Tỷ-kheo, các Ông cần phải tu tập. Này các Tỷ-kheo, các Ông có thể khởi lên ý kiến: "Chúng ta đã thành tựu tàm quý, thân hành chúng ta thanh tịnh, khẩu hành thanh tịnh, đến mức độ này, như vậy là vừa đủ; đến mức độ này, như vậy đã làm xong. Chúng ta đã đạt được

SA MÔN                                            35

mục đích Sa-môn hạnh. Chúng ta không có gì phải
làm hơn nữa". Và cho đến mức độ ấy, các Ông có thể
tự thỏa mãn. Này các Tỷ-kheo, Ta khuyến cáo các
Ông... (như trên)... khi đang còn công việc đáng phải
làm hơn nữa.

Này các Tỷ-kheo, thế nào là công việc đáng phải
làm hơn nữa? "Ý hành chúng ta phải được thanh
tịnh, minh chánh, cởi mở, không có tỳ vết, che giấu.
Nhưng chúng ta không vì ý hành thanh tịnh ấy, khen
mình, chê người". Như vậy, này các Tỷ-kheo, các
Ông cần phải tu tập. Này các Tỷ-kheo, các Ông có
thể khởi lên ý kiến: "Chúng ta đã thành tựu tàm quý,
thân hành chúng ta thanh tịnh, khẩu hành thanh tịnh,
và ý hành thanh tịnh, đến mức độ này, như vậy là vừa
đủ... (như trên)...". Và cho đến mức độ ấy, các Ông
có thể tự thỏa mãn. Này các Tỷ-kheo, Ta khuyến cáo
các Ông... (như trên)... khi đang còn công việc đáng
phải làm hơn nữa.

Này các Tỷ-kheo, thế nào là công việc đáng phải làm hơn nữa? "Sanh mạng chúng ta phải được thanh tịnh, minh chánh, cởi mở, không có tỳ vết, che giấu. Nhưng chúng ta không vì sanh mạng thanh tịnh ấy, khen mình, chê người". Như vậy, này các Tỷ-kheo, các Ông cần phải tu tập. Này các Tỷ-kheo, các Ông có thể khởi lên ý kiến: "Chúng ta đã thành tựu tàm

SA MÔN                                             36

quý, thân hành chúng ta thanh tịnh, khẩu hành thanh tịnh, ý hành thanh tịnh, sanh mạng thanh tịnh. Đến mức độ này như vậy là vừa đủ... (như trên)...". Và cho đến mức độ ấy, các Ông có thể tự thỏa mãn. Này các Tỷ-kheo, Ta khuyến cáo các Ông... (như trên)... đang còn công việc đáng phải làm hơn nữa.

Này các Tỷ-kheo, thế nào là các công việc đáng phải làm hơn nữa? "Chúng ta phải hộ trì các căn. Khi mắt thấy sắc, không nắm giữ tướng chung, không nắm giữ tướng riêng. Những nguyên nhân gì khiến con mắt không được chế ngự, khiến tham ái, ưu bi, các ác, bất thiện pháp khởi lên, chúng ta sẽ tự chế ngự nguyên nhân ấy, hộ trì con mắt, thực hành sự hộ trì con mắt. Khi tai nghe tiếng... mũi ngửi hương... lưỡi nếm vị... thân cảm xúc... ý nhận thức các pháp, không nắm giữ tướng chung, không nắm giữ tướng riêng. Những nguyên nhân gì khiến ý căn không được chế ngự, khiến tham ái, ưu, bi, các ác, bất thiện pháp khởi lên, chúng ta sẽ tự chế ngự nguyên nhân ấy, hộ trì ý căn, thực hành sự hộ trì ý căn". Như vậy, này các Tỷ-kheo, các Ông cần phải tu tập. Này các Tỷ-kheo, các Ông có thể khởi lên ý kiến: "Chúng ta đã thành tựu tàm quý, thân hành chúng ta thanh tịnh, khẩu hành thanh tịnh, ý hành thanh tịnh, sanh mạng thanh tịnh, và các căn đã được hộ trì, đến mức độ này, như vậy là vừa đủ... (như

SA MÔN                                              37

trên)...". Và cho đến mức độ ấy, các Ông có thể tự
thỏa mãn. Này các Tỷ-kheo, Ta khuyến cáo các
Ông... (như trên)... khi đang còn công việc đáng phải
làm hơn nữa.

Này các Tỷ-kheo, thế nào là các công việc đáng
phải làm hơn nữa? "Chúng ta phải biết tiết độ trong
ăn uống, với chánh tư duy, chúng ta thọ thực, không
phải để vui đùa, không phải để đam mê, không phải
để trang sức, không phải để tự làm đẹp mình, mà chỉ
để thân này được sống lâu và được bảo dưỡng, để
(thân này) khỏi bị thương hại, để hổ trợ phạm hạnh,
nghĩ rằng: "Như vậy chúng ta diệt trừ các cảm thọ
cũ và không cho khởi lên cảm thọ mới, và chúng ta
sẽ không có lỗi lầm, sống được an ổn". Như vậy, này
các Tỷ-kheo, các Ông cần phải tu tập. Nhưng này các
Tỷ-kheo, các Ông có thể khởi lên ý kiến: "Chúng ta
đã thành tựu tàm quý, thân hành chúng ta thanh tịnh,
khẩu hành thanh tịnh, ý hành thanh tịnh, sanh mạng
thanh tịnh và các căn đã được hộ trì, ăn uống có tiết
độ, đến mức độ này, như vậy là vừa đủ... (như
trên)...". Và cho đến mức độ ấy, các Ông có thể tự
thỏa mãn. Này các Tỷ-kheo, Ta khuyến cáo các
Ông... (như trên)... khi đang còn công việc đáng phải
làm hơn nữa.

Này các Tỷ-kheo, thế nào là các công việc đáng

SA MÔN                                             38

phải làm hơn nữa? "Chúng ta phải chú tâm cảnh giác. Ban ngày đi kinh hành (hay) trong lúc ngồi, chúng ta phải tẩy sạch tâm tư khỏi các pháp chướng ngại. Ban đêm canh một đi kinh hành (hay) trong lúc ngồi, chúng ta phải tẩy sạch tâm tư khỏi các pháp chướng ngại. Ban đêm canh giữa, chúng ta phải nằm dáng nằm con sư tử, nghiêng bên hông tay phải, một chân đặt trên chân kia, chánh niệm tỉnh giác, tâm nghĩ đến lúc thức dậy lại. Ban đêm canh đầu thức dậy, đi kinh hành (hay) trong lúc ngồi, chúng ta phải tẩy sạch tâm tư khỏi các pháp chướng ngại". Như vậy, này các Tỷ- kheo, các Ông cần phải tu tập. Nhưng này các Tỷ- kheo, các Ông có thể khởi lên ý kiến: "Chúng ta đã thành tựu tàm quý, thân hành chúng ta thanh tịnh, khẩu hành thanh tịnh, ý hành thanh tịnh, sanh mạng thanh tịnh, các căn đã được hộ trì, ăn uống có tiết độ, chú tâm cảnh giác, đến mức độ này, như vậy là vừa đủ... (như trên)...". Và cho đến mức độ ấy, các Ông có thể tự thỏa mãn. Này các Tỷ-kheo, Ta khuyến cáo các Ông... (như trên)... khi đang còn công việc đáng phải làm hơn nữa.

Này các Tỷ-kheo, thế nào là các công việc đáng phải làm hơn nữa? "Chúng ta phải chánh niệm tỉnh giác, khi đi tới, khi đi lui đều tỉnh giác, khi nhìn thẳng, khi nhìn quanh đều tỉnh giác, khi co tay, khi duỗi tay đều tỉnh giác, khi mang y kép, bình bát,

SA MÔN                                               39

thượng y đều tỉnh giác, khi ăn uống, nhai, nuốt đều
tỉnh giác, khi đi đại tiện, tiểu tiện đều tỉnh giác, khi
đi đứng, nằm, thức, nói, yên lặng đều tỉnh giác". Như
vậy, này các Tỷ-kheo, các Ông cần phải tu tập.
Nhưng này các Tỷ-kheo, các Ông có thể khởi lên ý
kiến: "Chúng ta đã thành tựu tàm quý, thân hành
chúng ta thanh tịnh, khẩu hành thanh tịnh, ý hành
thanh tịnh, sanh mạng thanh tịnh, các căn đã được hộ
trì, ăn uống có tiết độ, chú tâm cảnh giác, chánh niệm
tỉnh giác, đến mức độ này, như vậy là vừa đủ... (như
trên)...". Và cho đến mức độ ấy, các Ông có thể tự
thỏa mãn. Này các Tỷ-kheo, Ta khuyến cáo các
Ông... (như trên)... khi đang còn công việc đáng phải
làm hơn nữa.

Này các Tỷ-kheo, thế nào là các công việc đáng phải làm hơn nữa? Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo lựa một chỗ thanh vắng, tịch mịch, như khu rừng, gốc cây, khe núi, hang đá, bãi tha ma, lùm cây, ngoài trời, đống rơm. Sau khi đi khất thực về và ăn xong, vị ấy ngồi kiết già, lưng thẳng, và an trú chánh niệm trước mặt. Vị ấy từ bỏ tham ái ở đời, sống với tâm thoát ly tham ái, gột rửa tâm hết tham ái. Từ bỏ sân hận, vị ấy sống với tâm không sân hận, lòng từ mẫn thương xót tất cả chúng hữu tình, gột rửa tâm hết sân hận. Từ bỏ hôn trầm thụy miên, vị ấy sống thoát ly hôn trầm và thụy miên, với tâm tưởng hướng về ánh

SA MÔN                                                40

sáng, chánh niệm tỉnh giác, gột rửa tâm hết hôn trầm
thụy miên. Từ bỏ trạo cử hối quá, vị ấy sống không
trạo cử hối tiếc, nội tâm trầm lặng, gột rửa tâm hết
trạo cử hối tiếc. Từ bỏ nghi ngờ, vị ấy sống thoát
khỏi nghi ngờ, không phân vân lưỡng lự, gột rửa tâm
hết nghi ngờ đối với thiện pháp.

 Này các Tỷ-kheo, như một người mắc nợ liền làm
các nghề nghiệp. Những nghề này được phát đạt,
người ấy không những trả được nợ cũ, còn có tiền
dư để nuôi dưỡng vợ. Người ấy nghĩ: "Ta trước
kia mắc nợ nên làm các nghề nghiệp. Những nghề
này được phát đạt, ta không những trả được
những nợ cũ, còn có tiền dư để nuôi dưỡng vợ".
Người ấy nhờ vậy được sung sướng, hoan hỷ.
 Này các Tỷ-kheo, như một người bị bệnh, đau
đớn, trầm trọng, ăn uống không tiêu, thể lực suy
yếu. Sau một thời gian, người ấy khỏi bệnh, ăn
uống tiêu thông, thể lực khôi phục. Người ấy nghĩ:
"Ta trước kia bị bệnh, đau đớn trầm trọng, ăn
uống không tiêu, thể lực suy yếu. Nay ta khỏi
bệnh, ăn uống tiêu thông, thể lực khôi phục".
Người ấy nhờ vậy được sung sướng, hoan hỷ.
 Này các Tỷ-kheo, như một người bị nhốt trong
ngục. Người ấy sau một thời gian được khỏi tù tội,
an lạc kiện toàn, tài sản không bị giảm tổn. Người

SA MÔN                                            41

ấy nghĩ: "Ta trước kia bị nhốt trong ngục, nay ta
được khỏi tù tội, an lạc kiện toàn, tài sản không
bị giảm tổn. "Người ấy nhờ vậy được sung sướng,
hoan hỷ.
 Này các Tỷ-kheo, như một người nô lệ, không
được tự chủ, lệ thuộc người khác, không được tự
do đi lại. Người ấy sau một thời gian thoát khỏi
cảnh nô lệ, được tự chủ, không lệ thuộc người
khác, một người thoát khỏi cảnh nô lệ, được tự
chủ, không lệ thuộc người khác, một người giải
thoát, được tự do đi lại. Người ấy nghĩ: "Ta trước
kia bị cảnh nô lệ, không được tự chủ, lệ thuộc
người khác , không được tự do đi lại. Nay ta thoát
khỏi cảnh nô lệ, được tự chủ, không lệ thuộc
người khác, một người giải thoát, được tự do đi
lại". Người ấy nhờ vậy được sung sướng, hoan hỷ.
 Này các Tỷ-kheo, như một người giàu có, nhiều
tài sản, đang đi qua bãi sa mạc. Người ấy sau một
thời gian đã đi khỏi bãi sa mạc ấy, đến đầu làng,
yên ổn, không có nguy hiểm, tài sản không bị tổn
giảm. Người ấy nghĩ: "Ta trước kia giàu có, nhiều
tài sản, đi qua bãi sa mạc. Nay ta đã đi qua khỏi
bãi sa mạc ấy, yên ổn, không có nguy hiểm, tài
sản không bị tổn giảm". Người ấy nhờ vậy được
sung sướng, hoan hỷ.
Cũng vậy này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tự mình,

SA MÔN                                            42

quán năm triền cái chưa xả ly, như món nợ, như bệnh hoạn, như ngục tù, như cảnh nô lệ, như con đường qua sa mạc. Này các Tỷ-kheo, cũng như không mắc nợ, không bị bệnh tật được khỏi tù tội, được tự do, đến được đất lành yên ổn. Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo quán năm triền cái khi chúng được diệt trừ.

Sau khi đã đoạn trừ năm triền cái này, những triền cái làm ô nhiễm tâm tư, làm yếu ớt trí tuệ, vị ấy ly dục, ly ác, bất thiện pháp chứng và trú Thiền thứ nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, có tầm có tứ. Vị ấy thấm nhuần, tẩm ướt, làm cho sung mãn, tràn đầy thân này với hỷ lạc do ly dục sanh, không một chỗ nào trên toàn thân không có hỷ lạc do ly dục sanh ấy thấm nhuần. Này các Tỷ-kheo, như một người hầu tắm lão luyện, hay đệ tử người hầu tắm, sau khi rắc bột tắm trong thau bằng đồng, liền nhồi bột ấy với nước, cục bột tắm ấy được thấm nhuần nước ướt, trào trộn với nước ướt, thấm ướt cả trong lẫn ngoài với nước, nhưng không chảy thành giọt. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo thấm nhuần, tẩm ướt, làm cho sung mãn, tràn đầy thân này với hỷ lạc do ly dục sanh, không một chỗ nào trên toàn thân không được hỷ lạc do ly dục sanh ấy thấm nhuần.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo diệt tầm và tứ, chứng và trú Thiền thứ hai, một trạng thái hỷ lạc

SA MÔN                                               43

do định sanh, không tầm không tứ, nội tĩnh nhất tâm.
Vị ấy thấm nhuần, tẩm ướt, làm cho sung mãn, tràn
đầy thân này với hỷ lạc do định sanh, không một chỗ
nào trên toàn thân không được hỷ lạc do định sanh
ấy thấm nhuần. Này các Tỷ-kheo, ví như một hồ
nước, nước từ trong dâng lên, phương Đông không
có lỗ nước chảy ra, phương Tây không có lỗ nước
chảy ra, phương Bắc không có lỗ nước chảy ra,
phương Nam không có lỗ nước chảy ra, và thỉnh
thoảng trời mưa lớn. Suối nước mát từ hồ nước ấy
phun ra, thấm nhuần, tẩm ướt, làm cho sung mãn,
tràn đầy hồ nước ấy, với nước mát lạnh, không một
chỗ nào của hồ nước ấy không được nước mát lạnh
thấm nhuần. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, vị ấy thấm
nhuần, tẩm ướt, làm cho sung mãn, tràn đầy thân
mình với hỷ lạc do định sanh không một chỗ nào trên
toàn thân không được hỷ lạc do định sanh thấm
nhuần.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ly hỷ trú xả, chánh niệm tĩnh giác, thân cảm sự lạc thọ mà các bậc Thánh gọi là "xả niệm lạc trú", chứng và trú Thiền thứ ba. Vị ấy thấm nhuần, tẩm ướt, làm cho sung mãn, tràn đầy thân này với lạc thọ không có hỷ ấy, không một chỗ nào trên toàn thân không được lạc thọ không có hỷ ấy thấm nhuần. Này các Tỷ-kheo, ví như trong hồ sen xanh, hồ sen hồng, hồ sen trắng, có

SA MÔN                                            44

những sen xanh, sen hồng hay sen trắng. Những
bông sen ấy sanh trong nước, lớn lên trong nước,
không vượt khỏi nước, nuôi sống dưới nước, từ đầu
ngọn cho đến gốc rễ đều thấm nhuần, tẩm ướt, tràn
đầy thấu suốt bởi nước mát lạnh ấy, không một chỗ
nào của toàn thể sen xanh, sen hồng hay sen trắng
không được nước mát lạnh ấy thấm nhuần. Cũng
vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo thấm nhuần, tẩm ướt,
làm cho sung mãn, tràn đầy thân này với lạc thọ
không có hỷ ấy, không một chỗ nào trên toàn thân
không được lạc thọ không có hỷ ấy thấm nhuần.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo xả lạc xả
khổ, diệt hỷ ưu đã cảm thọ trước, chứng và trú Thiền
thứ tư, không khổ không lạc, xả niệm thanh tịnh. Vị
ấy thấm nhuần toàn thân mình với tâm thuần tịnh
trong sáng, không một chỗ nào trên toàn thân không
được tâm thuần tịnh trong sáng ấy thấm nhuần. Này
các Tỷ-kheo, ví như một người ngồi, dùng tấm vải
trắng trùm đầu, không một chỗ nào trên toàn thân
không được vải trắng ấy che thấu. Cũng vậy, này các
Tỷ-kheo, vị ấy ngồi thấm nhuần toàn thân mình với
tâm thuần tịnh trong sáng, không một chỗ nào trên
toàn thân không được tâm thuần tịnh trong sáng ấy
thấm nhuần.

Với tâm định tĩnh, thuần tịnh trong sáng, không

SA MÔN                                            45

cấu nhiễm, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, bình tĩnh như vậy, vị ấy dẫn tâm, hướng tâm đến Túc mạng minh. Vị ấy nhớ đến các đời sống quá khứ, như một đời, hai đời, ba đời, bốn đời, năm đời, mười đời, hai mươi đời, ba mươi đời, bốn mươi đời, năm mươi đời, một trăm đời, một ngàn đời, một trăm ngàn đời, nhiều hoại kiếp, nhiều thành kiếp, nhiều hoại và thành kiếp. Vị ấy nhớ rằng: "Tại chỗ kia, ta có tên như thế này, dòng họ như thế này, giai cấp như thế này, thọ khổ lạc như thế này, tuổi thọ đến mức như thế này. Sau khi chết tại chỗ kia, ta được sinh ra tại chỗ nọ. Tại chỗ ấy, ta có tên như thế này, dòng họ như thế này, giai cấp như thế này, thọ khổ lạc như thế này, tuổi thọ đến mực như thế này. Sau khi chết tại chỗ nọ, ta được sanh ra ở đây". Như vậy, vị ấy nhớ đến nhiều đời sống quá khứ cùng với các nét đại cương và các chi tiết. Này các Tỷ-kheo, ví như một người đi từ làng mình đến làng khác, từ làng ấy đi đến một làng khác nữa, và từ làng này lại trở về làng của mình, người ấy nghĩ: "Ta từ làng của mình đi đến làng kia, nơi đây, ta đã đứng như thế này, đã ngồi như thế này, đã nói như thế này, đã yên lặng như thế này. Từ nơi làng nọ, ta đã trở về làng của ta". Như vậy, này các Tỷ-kheo, với tâm định tĩnh, thuần tịnh trong sáng, không cấu nhiễm, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, bình tĩnh như vậy, vị ấy dẫn tâm, hướng tâm

SA MÔN                                              46

đến, Túc mạng minh. Vị ấy nhớ đến các đời sống quá
khứ, như một đời, hai đời... (như trên)... Như vậy, vị
ấy nhớ đến nhiều đời sống quá khứ cùng với các nét
đại cương và các chi tiết.

Với tâm định tĩnh, thuần tịnh trong sáng, không cấu nhiễm, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, bình tĩnh như vậy, vị ấy dẫn tâm, hướng tâm đến trí tuệ về sanh tử của chúng sanh. Vị ấy với Thiên nhãn thuần tịnh, siêu nhân, thấy sự sống và chết của chúng sanh. Vị ấy biết rõ rằng chúng sanh người hạ liệt kẻ cao sang, người đẹp đẽ kẻ thô xấu, người may mắn kẻ bất hạnh đều do hạnh nghiệp của họ. Những chúng sanh làm những ác hạnh về thân, lời và ý, phỉ báng các bậc Thánh, theo tà kiến, tạo các nghiệp theo tà kiến. Những người này, sau khi thân hoại mạng chung, phải sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Còn những chúng sanh nào làm những thiện hạnh về thân, lời và ý, không phỉ báng các bậc Thánh, theo chánh kiến, tạo các nghiệp theo chánh kiến. Những người này, sau khi thân hoại mạng chung, được sanh lên thiện thú, cõi Trời, trên đời này. Như vậy, vị ấy với Thiên nhãn thuần tịnh siêu nhân, thấy sự sống chết của chúng sanh. Vị ấy biết rõ rằng chúng sanh, người hạ liệt, kẻ cao sang, người đẹp đẽ kẻ thô xấu, người may mắn, kẻ bất hạnh, đều do hạnh nghiệp của họ. Này các Tỷ-kheo,

SA MÔN                                              47

ví như có hai nhà có cửa, và ở đây, một người có mắt
đứng ở giữa, người này có thể thấy các người (khác)
đi vào nhà, đi ra, đi qua, đi lại. Cũng vậy, này các
Tỷ-kheo, vị ấy với Thiên nhãn thuần tịnh, siêu nhân,
thấy sự sống chết của chúng sanh. Vị ấy biết rõ rằng
chúng sanh, người hạ liệt, kẻ cao sang... đều do hạnh
nghiệp của họ.

Với tâm định tĩnh, thuần tịnh trong sáng, không cấu nhiễm, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, bình tĩnh như vậy, vị ấy dẫn tâm, hướng tâm đến Lậu tận trí. Vị ấy biết như thật: "Đây là khổ", biết như thật: "Đây là Nguyên nhân của Khổ", biết như thật: "Đây là sự Diệt khổ", biết như thật: "Đây là con đường đưa đến diệt khổ", biết như thật: "Đây là những lậu hoặc", biết như thật: "Đây là nguyên nhân của các lậu hoặc", biết như thật: "Đây là sự đoạn trừ các lậu hoặc", biết như thật: "Đây là con đường đưa đến sự diệt trừ các lậu hoặc". Nhờ hiểu biết như vậy, nhận thức như vậy, tâm của vị ấy thoát khỏi dục lậu, thoát khỏi hữu lậu, thoát khỏi vô minh lậu. Đối với tự thân đã giải thoát như vậy, khởi lên sự hiểu biết: "Ta đã giải thoát". Vị ấy tuệ tri: "Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, những việc cần làm đã làm xong, sau đời hiện tại không có đời sống nào khác nữa". Này các Tỷ-kheo, ví như tại dãy núi lớn có một hồ nước, thuần tịnh, trong sáng,

SA MÔN                                             48

không cấu nhiễm, một người có mắt, đứng trên bờ sẽ thấy con hến, con sò, những hòn đá, hòn sạn, những đàn cá bơi qua lại hay đứng một chỗ. Vị ấy nghĩ: "Đây là hồ nước thuần tịnh, trong sáng, không cấu nhiễm. Đây là những con hến, con sò, những hòn đá, hòn sạn, những đàn cá đang bơi qua lại hay đứng yên một chỗ". Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo biết như thật: "Đây là khổ... biết như thật: "Đây là Con đường đưa đến sự diệt trừ các lậu hoặc!" Nhờ hiểu biết như vậy, nhờ nhận thức như vậy, tâm của vị ấy thoát khỏi dục lậu, thoát khỏi hữu lậu, thoát khỏi vô minh lậu. Đối với tự thân đã giải thoát, vị ấy tuệ tri: "Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, những việc cần phải làm đã làm xong, sau đời hiện tại không có đời sống nào khác nữa".

Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo như vậy được gọi là
Sa-môn, là Bà-la-môn, là vị đã tắm sạch sẽ, là vị đã
biết và hiểu rõ, là bậc có học, là bậc Thánh, là bậc A-
la-hán.

 Này các Tỷ-kheo, như thế nào, Tỷ-kheo là Sa-
môn? - Vị này đã làm cho dừng lại các ác, các
pháp bất thiện, những pháp này ô nhiễm, đưa đến
tái sanh, đáng sợ hãi, đem lại khổ quả, đưa đến
sanh, già, chết trong tương lai. Như vậy, này các
Tỷ-kheo, Tỷ-kheo là Sa-môn.

SA MÔN                                               49

 Và này các Tỷ-kheo, như thế nào Tỷ-kheo là Bà-
la-môn? - Vị này đã tẩn xuất ra ngoài các ác, các
pháp bất thiện, những pháp này ô nhiễm, đưa đến
tái sanh, đáng sợ hãi, đem lại khổ quả, đưa đến
sanh già, chết trong tương lai. Như vậy, này các
Tỷ-kheo, Tỷ-kheo là Bà-la-môn.
 Và này các Tỷ-kheo, như thế nào Tỷ-kheo đã tắm
sạch sẽ? - Vị này đã tắm gội sạch sẽ các ác, các
pháp bất thiện... đưa đến sanh, già, chết trong
tương lai. Như vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đã
tắm sạch sẽ.
 Và này các Tỷ-kheo, như thế nào là Tỷ-kheo đã
biết và hiểu rõ? -Vị này đã biết và hiểu rõ các ác,
các pháp bất thiện... đưa đến sanh, già, chết trong
tương lai. Như vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đã
biết rõ.
 Và này các Tỷ-kheo, như thế nào là Tỷ-kheo có
học? - Vị này đã tiêu diệt các ác, các pháp bất
thiện...đưa đến sanh, già, chết trong tương lai.
Như vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo có học.
 Và này các Tỷ-kheo, như thế nào là Tỷ-kheo được
gọi là bậc Thánh? - Vị này đã làm cho xa lìa các
ác pháp bất thiện... đưa đến sanh, già, chết trong
tương lai. Như vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo
được gọi là bậc Thánh.

SA MÔN                                             50

 Và này các Tỷ-kheo, như thế nào là Tỷ-kheo được
gọi là bậc A-la-hán? - Vị này đã làm cho xa lìa các
ác, các pháp bất thiện... đưa đến sanh, già, chết
trong tương lai. Như vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-
kheo là bậc A-la-hán.
Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Các Tỷ-kheo ấy hoan
hỷ, tín thọ lời Thế Tôn dạy.

SA MÔN                                             51

6     Samôn là gì - Kinh KHỞI THẾ NHÂN BỔN – 27 Trường II, 387

KINH KHỞI THẾ NHÂN BỔN – Bài kinh số 27 – Trường II, 387

Như vầy tôi nghe:

1. Một thời Thế Tôn trú tại Sàvatthi (Xá vệ),
Pubbàràma (Thành Tín Viên lâm), ở lầu của Migà
ramàtu (Lộc Mẫu Giảng đường). Lúc bấy giờ,
Vàsettha và Bhàradvàjà sống giữa các vị Tỷ kheo và
muốn trở thành Tỷ kheo. Thế Tôn vào buổi chiều, từ
thiền tịnh khởi dậy, bước xuống khỏi lầu, đi qua lại
giữa trời, dưới bóng ngôi lầu.

2. Vàsettha thấy Thế Tôn vào buổi chiều, từ thiền
tịnh khởi dậy, bước xuống khỏi ngôi lầu, đi qua lại
giữa trời, dưới bóng ngôi lầu. Thấy vậy Vàsettha nói
với Bhàradvàja:

- Này bạn Bhàradvàja, Thế Tôn vào buổi chiều, từ thiền tịnh khởi dậy, bước xuống khỏi lầu, đi qua lại giữa trời, dưới bóng ngôi lầu. Này bạn Bhàradvàja, chúng ta hãy đến yết kiến Thế Tôn. Rất có thể chúng

SA MÔN                                            52

ta được nghe thời pháp từ Thế Tôn.

- Thưa vâng, Hiền giả!

Bhàradvàja vâng theo lời Vàsettha. Rồi cả Vàsettha
và Bhàradvàja cùng đến gần Thế Tôn, khi đến xong
đảnh lễ Ngài và đi theo sau lưng Thế Tôn, khi Ngài
đang đi qua đi lại.

3. Rồi Thế Tôn nói với Vàsettha:

- Này Vàsettha, Ngươi sanh trưởng là Bà la môn và
thuộc gia tộc Bà la môn, xuất gia từ bỏ gia đình, sống
không gia đình từ gia tộc Bà la môn. Này Vàsettha,
người Bà la môn có chỉ trích Ngươi, phỉ báng Ngươi
chăng?

- Bạch Thế Tôn, các vị Bà la môn thật có chỉ trích
chúng con, phỉ báng chúng con, với những lời phỉ
báng thật chí tình, phỉ báng thật toàn diện, chớ không
phải không toàn diện.

- Này Vàsettha, các vị Bà la môn dùng lời lẽ như thế nào để chỉ trích các Ngươi, phỉ báng các Ngươi, với những lời phỉ báng thật chí tình, phỉ báng thật toàn diện, chớ không phải không toàn diện?

- Bạch Thế Tôn, các vị Bà la môn đã nói như sau:

SA MÔN                                              53

"Bà-la-môn là giai cấp tối thượng, giai cấp khác là hạ liệt. Chỉ có giai cấp Bà-la-môn là da trắng, giai cấp khác là da đen. Chỉ có Bà la môn là thuần túy, các giai cấp phi Bà la môn không phải như vậy. Chỉ có Bà la môn mới là con chính tông của Phạm thiên, sanh từ miệng Phạm thiên, do Phạm thiên sanh, do Phạm thiên tạo ra, là con cháu thừa tự của Phạm thiên. Các Ngươi đã từ bỏ giai cấp tối thượng, cúi mình vào giai cấp hạ tiện - giai cấp các Sa môn trọc đầu, đê tiện, đen đủi, giòng gióng thuộc bàn chân. Làm vậy thật là không tốt, làm vậy thật là không hợp, khi các Ngươi từ bỏ giai cấp tối thượng, cúi mình vào giai cấp hạ tiệt, giai cấp Bà la môn trọc đầu, đê tiện, đen đủi, giòng giống thuộc bàn chân". Bạch Thế Tôn, như vậy các vị Bà la môn chỉ trích chúng con, phỉ báng chúng con, với những lời phỉ báng thật chí tình, phỉ báng thật toàn diện, chớ không phải không toàn diện.

4. - Này Vàsettha, các người Bà la môn thật đã quên quá khứ khi họ nói: "Bà la môn là giai cấp tối thượng, giai cấp khác là hạ tiện. Chỉ có giai cấp Bà la môn là da trắng, giai cấp khác là da đen. Chỉ có Bà la môn là thuần túy, các giai cáp phi Bà la môn không phải như vậy. Chỉ có Bà la môn mới là con chính tông của Phạm thiên, sanh từ miệng Phạm thiên, do Phạm thiên sanh, do Phạm thiên tạo ra, là con cháu thừa tự

SA MÔN                                              54

của Phạm thiên".

Này Vàsettha, các nữ Bà-la-môn, vợ của các Bà la môn được thấy là có kinh nguyệt, có mang thai, có sanh con, có cho con bú. Và những Bà la môn ấy chính do thai sanh lại nói rằng: "Bà la môn là giai cấp tối thượng... là con cháu thừa tự của Phạm thiên".

5. Này Vàsettha, có bốn giai cấp: Sát-đế-lỵ, Bà-la- môn, Phệ-xá và Sudda Thủ-đà-la.

 Này Vàsettha, có người Sát đế lỵ sát sanh, lấy
của không cho, có tà hạnh, nói láo, nói hai lưỡi,
nói ác khẩu, nói lời phù phiếm, có tâm tham,
có tâm sân, có tà kiến. Này Vàsettha, những
pháp ấy là bất thiện và được gọi là bất thiện;
những pháp ấy là có tội và được gọi là có tội;
những pháp ấy không nên hành trì và được gọi
là các pháp không nên hành trì; những pháp ấy
không xứng Thánh pháp và được gọi là không
xứng Thánh pháp; những pháp ấy là hắc pháp
và hắc báo; những pháp ấy bị người có trí quở
trách. Ở đây, những pháp ấy được tìm thấy
trong một số người Sát đế lỵ.

 Này Vàsettha có người Bà la môn...

SA MÔN                                              55

 Này Vàsettha có người Phệ xá...

 Này Vàsettha, có người Thủ đà la sát sanh... có
tà kiến. Này Vàsettha, những pháp ấy là bất
thiện và được gọi là bất thiện... là hắc pháp và
hắc báo; những pháp ấy bị người có trí quở
trách. Ở đây, những pháp ấy được tìm thấy
trong một số người Thủ đà la.

6. Này Vàsettha:

 Có người Sát đế lỵ không sát sanh, không lấy
của không cho, không có tà hạnh, không nói
láo, không nói hai lưỡi, không nói ác khẩu,
không nói lời phù phiếm, không có tâm tham,
không có tâm sân, có chánh kiến. Này
Vàsettha, những pháp ấy là thiện và được gọi
là thiện; những pháp ấy không có tội và được
gọi là không có tội; những pháp ấy nên hành trì
và được gọi là các pháp nên hành trì; những
pháp ấy xứng Thánh pháp và được gọi là xứng
Thánh pháp; những pháp ấy là bạch pháp và có
bạch quả; những pháp ấy được người có trí tán
thán. Ở đây, những pháp ấy được tìm thấy
trong một số người Sát đế lỵ.

 Này Vàsettha, có người Bà la môn...

SA MÔN                                            56

 Này Vàsettha, có người Phệ xá...

 Này Vàsettha, có người Thủ đà la không sát
sanh... không có tham tâm, không có sân tâm,
có chánh kiến. Này Vàsettha, những pháp ấy là
thiện và được gọi là thiện; những pháp ấy
không có tội và được gọi là không có tội; những
pháp ấy nên hành trì và được gọi là các pháp
nên hành trì; những pháp ấy xứng Thánh pháp
và được gọi là xứng Thánh pháp; những pháp
ấy là bạch pháp và có bạch quả; những pháp
được người có trí tán thán. Ở đây, những pháp
ấy được tìm thấy trong một số người Thủ đà la.

7. Này Vàsettha, vì rằng cả hai pháp hắc và bạch được chỉ trích và được tán thán bởi những người có trí, đều có mặt lẫn lộn trong bốn giai cấp này, nên ở đây, những Bà la môn nào nói rằng: "Bà la môn là giai cấp tối thượng, các giai cấp khác là hạ liệt; chỉ có giai cấp Bà la môn là da trắng, giai cấp khác là da đen; chỉ có Bà la môn là thuần túy, các giai cấp phi Bà la môn không phải như vậy; chỉ có Bà la môn là con chính tông của Phạm thiên, sanh từ miệng Phạm thiên, do Phạm thiên sanh, do Phạm thiên tạo ra, là con cháu thừa tự của Phạm thiên." Các vị có trí không thể chấp nhận như vậy. Tại sao vậy? Này Vàsettha, vì rằng nếu có ai trong bốn giai cấp là một

SA MÔN                                              57

vị Tỷ kheo, một vị A la hán, các lậu hoặc đã được
diệt tận, phạm hạnh đã thành, đã làm những việc phải
làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã đạt mục đích tối
thượng, hữu kiết sử đã diệt, nhờ chánh trí đã được
giải thoát, vị ấy sẽ được xem là tối thượng so sánh
với bốn giai cấp, vì xứng với Pháp, không phải
không xứng với Pháp. Này Vàsettha, Pháp là tối
thượng giữa các loài hữu tình, trong đời này và cả
đời sau.

8. Này Vàsettha, đây là một chứng minh điển hình để biết vì sao Pháp là tối thượng giữa các loài hữu tình, trong đời này và cả đời sau.

Này Vàsettha, vua Pasenadi (Ba tư nặc) nước Kosala biết rằng: "Sa môn Gotama xuất gia từ giòng họ liên hệ Sàkyà, tôn trọng, đảnh lễ, đứng dậy, chấp tay và đối xử với vua Pasenadi nước Kosala rất lễ độ phải phép. Cũng vậy vua Pasenadi nước Kosala tôn trọng, đảnh lễ, đứng dậy, chấp tay và đối xử với Như Lai rất lễ độ, phải phép, vì vua nghĩ: "Có phải Sa- môn Gotama là thiện sanh? Còn ta không phải thiện sanh; Sa-môn Gotama có hùng lực, ta không có hùng lực; Sa môn Gotama có dáng mặt đẹp đẽ, còn ta có dáng mặt thô xấu; Sa môn Gotama là vị có nhiều thế lực, còn ta ít có thế lực?" Vì rằng vua Pasenadi nước Kosala tôn trọng Pháp, cung kính Pháp,

SA MÔN                                            58

đảnh lễ Pháp, cúng dường Pháp, kính lễ Pháp nên
vua tôn trọng, đảnh lễ, đứng dậy, chấp tay và đối
xử với Như Lai rất lễ độ, phải phép. Này
Vàsettha, với chứng minh điển hình này, cần hiểu
như thế nào Pháp là tối thượng giữa các loài hữu
tình, trong đời này và cả đời sau.

9. Này Vàsettha, các Ngươi, sanh sai biệt, danh sai biệt, tánh sai biệt, gia hệ sai biệt, đã xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Nếu có ai hỏi: "Các vị là ai?", các Ngươi cần trả lời: "Chúng tôi là Sa- môn, dưới sự lãnh đạo của Thích ca tử".

 Này Vàsettha, ai có lòng tin Như Lai, lòng tin ấy
được an trí, có căn để an trú và chắc chắn, một
lòng tin không bị lôi kéo bởi Sa môn, Bà-la-môn,
chư Thiên, Ma vương, Phạm thiên hay một vị nào
ở trên đời, vị ấy có thể nói: "Ta là con chính
tông của Thế Tôn, sanh ra từ miệng, do Pháp
sanh, do Pháp tạo ra, là con cháu thừa tự của
Pháp." Vì sao vậy? Này Vàsettha, vì là những
chữ đồng nghĩa với Như Lai là Pháp thân, là Phạm
thân, là Pháp thể, là Phạm thể.

10. Này Vàsettha, có một thời đến một giai đoạn nào đó, sau một thời hạn rất lâu, thế giới này chuyển hoại. Trong khi thế giới chuyển hoại, các loại hữu

SA MÔN                                               59

tình phần lớn sanh qua cõi Àbhassara (Quang Âm
thiên). Ở tại đây, nhữnh loại chúng sanh này do ý
sanh, nuôi sống bằng hỷ, tự chiếu hào quang, phi
hành trên hư không, sống trong sự quang vinh, và
sống như vậy một thời gian khá dài.

Này Vàsettha, có một thời đến một giai đoạn nào đó,
sau một thời hạn rất lâu, thế giới này chuyển thành.
Trong khi thế giới này chuyển thành, một số lớn
chúng sanh từ Quang Âm thiên thác sanh qua tại đây.
Những chúng sanh này do ý sanh, nuôi sống bằng hỷ,
tự chiếu hào quang, phi hành trên hư không, sống
trong sự quang vinh và sống như vậy một thời gia
khá dài.

11. Này Vàsettha, lúc bấy giờ:

 Vạn vật trở thành một thế giới toàn nước đen
sẫm, một màu đen khiến mắt phải mù.
 Mặt trăng, mặt trời không hiện ra;
 Sao và chòm sao không hiện ra;
 Không có ngày đêm;
 Không có tháng và nửa tháng;
 Không có năm và thời tiết;
 Không có đàn bà, đàn ông.

SA MÔN                                            60

 Các loài hữu tình chỉ được xem là loài hữu tình mà thôi.

Này Vàsettha, đối với các loài hữu tình ấy, sau một thời gian rất lâu, vị đất tan ra trong nước. Như bọt nổi lên trên mặt cháo sữa nóng đang nguội dần, cũng vậy đất hiện ra. Đất này có màu sắc, có hương và có vị. Màu sắc của đất giống như đề hồ hay thuần túy như tô, vị của đất như mật ong thuần tịnh.

12. Này Vàsettha, có loài hữu tình, có tánh tham, nói:
"Kìa xem, vật này là gì vậy?", lấy ngón tay nếm vị
của đất. Khi lấy ngón tay nếm vị của đất, vị ấy thấm
vào thân và tham ái khởi lên. Này Vàsettha, các loài
hữu tình khác, theo gương hữu tình kia, lấy ngón tay
nếm vị của đất.

 Khi lấy ngón tay nếm vị của đất, vị ấy thấm vào
thân và tham ái khởi lên. Rồi các hữu tình kia
bắt đầu thưởng thức vị của đất, bằng cách bẻ
từng cục đất với bàn tay nhỏ của họ, thời ánh
sáng của họ biến mất.
 Khi ánh sáng của họ biến mất, mặt trăng mặt
trời hiện ra.
 Khi mặt trăng, mặt trời hiện ra, thì sao và chòm
sao hiện ra.

SA MÔN                                              61

 Khi sao và chòm sao hiện ra, ngày và đêm hiện
ra.
 Khi ngày và đêm hiện ra, thì nửa tháng và
tháng hiện ra.
 Khi nửa tháng và tháng hiện ra, thời tiết và năm
hiện ra.
 Như vậy, này Vàsettha, thế giới này bắt đầu
thành trở lại.

13. Này Vàsettha, những hữu tình ấy, thưởng thức vị của đất, lấy đất làm chất ăn, lấy đất làm món ăn trong một thời gian khá lâu.

 Này Vàsettha, vì các hữu tình ấy thưởng thức
vị của đất, lấy đất làm chất ăn, lấy đất làm món
ăn trong một thời gian khá lâu, thân của họ trở
thành cứng rắn, và sắc đẹp của họ trở thành sai
biệt. Có hạng hữu tình có sắc đẹp, có hạng hữu
tình không có sắc đẹp.
 Ở đây các hữu tình có sắc đẹp khinh các hữu
tình không có sắc đẹp: "Chúng ta có sắc đẹp
hơn họ, họ không có sắc đẹp bằng chúng ta."
 Do họ kiêu mạn và kiêu ngạo về sắc đẹp của
họ, vị của đất biến mất.
 Khi vị của đất biến mất, họ hội họp lại và kêu

SA MÔN                                              62

than: "Ôi vị ngon! Ôi vị ngon!", như ngày nay,
khi loài Người có được vị ngon liền nói: "Ôi vị
ngon! Ôi vị ngon!" Như vậy họ theo văn tự
truyền thống của thời xưa mà không biết ý
nghĩa của nó.

14. Này Vàsettha, khi vị đất đã biến mất với các hữu
tình ấy, thời một loại nấm đất hiện ra. Như hình con
rắn, chúng hiện ra như vậy. Loại nấm ấy có sắc, có
hương, có vị. Mầu sắc của loại nấm này giống như
đề hồ hay thuần túy như tô. Vị của đất như mật ong
thuần tính.

Này Vàsettha, những hữu tình ấy bắt đầu ăn thứ nấm
đất. Họ thưởng thức nấm đất, lấy nấm đất làm chất
ăn, lấy nấm đất làm món ăn trong một thời gian khá
lâu.

Này Vàsettha, vì các chúng sanh ấy thưởng thức nấm đất, lấy nấm đất làm chất ăn, lấy nấm đất làm món ăn trong một thời gian khá lâu, nên thân của họ trở thành cứng rắn hơn và sắc đẹp của chúng lại càng sai biệt. Có hạng hữu tình có sắc đẹp, có hạng hữu tình không có sắc đẹp. Ở đây các hữu tình có sắc đẹp khinh các hữu tình không có sắc đẹp: "Chúng ta có sắc đẹp hơn họ, họ không có sắc đẹp bằng chúng ta". Do họ kiêu mạn và kiêu ngạo về sắc đẹp của họ, nấm

SA MÔN                                            63

đất biến mất.

Khi nấm đất biến mất, cỏ và cây leo hiện ra. Như
loại cây tre, chúng hiện ra như vậy. Loại cây leo này
có sắc, có hương, có vị. Màu sắc của loại cây này
giống như đề hồ hay thuần túy như tô. Vị của loại
cây leo này như mật ong thuần tịnh.

15. Này Vàsettha, các hữu tình này bắt đầu thưởng
thức loại cây leo này. Chúng bắt đầu thưởng thức loại
cây leo, lấy cây leo làm chất ăn, lấy cây leo làm món
ăn trong một thời gian khá lâu.

Này Vàsettha, vì những hữu tình này bắt đầu thưởng thức loại cây leo, lấy cây leo làm chất ăn, lấy cây leo làm món ăn trong một thời gian khá lâu nên thân của họ trở thành cứng rắn hơn và sắp đẹp của họ lại càng sai biệt. Có hạng hữu tình có sắc đẹp, có hạng hữu tình không có sắc đẹp. Ở đây các hữu tình có sắc đẹp khinh các hữu tình không có sắc đẹp: "Chúng ta có sắc đẹp hơn họ, họ không có sắc đẹp bằng chúng ta."

Do họ kiêu mạn và kiêu ngạo về sắc đẹp của họ, cỏ và cây leo biến mất. Khi cỏ và cây leo biến mất, họ hội họp lại và kêu than: "Ôi, cái này thuộc của chúng ta! Ôi hại thay cho chúng ta, nay cỏ và cây leo đã biến đi!"; như ngày nay khi loài Người được hỏi cái gì làm cho đau khổ, bèn trả lời: "Ôi, cái này thuộc

SA MÔN                                               64

của chúng ta! Ôi hại thay cho chúng ta!" Như vậy, họ theo văn tự truyền thống của thời xưa mà không biết ý nghĩa của nó.

16. Này Vàsettha, khi các loại cỏ, cây leo biến mất,
thời lúa xuất hiện tại các khoảng trống, không có
cám, không có vỏ, có mùi thơm và bột trơn nhẵn.
Chỗ nào vào buổi chiều họ mang đi để ăn chiều, thời
tại chỗ ấy, vào buổi sáng, lúa lại mọc lớn và chín.
Chỗ nào vào buổi sáng, họ mang đi để ăn sáng, thời
tại chỗ ấy, vào buổi chiều lúa lại mọc lớn và chín,
không có gián đoạn. Này Vàsettha, những hữu tình
ấy thưởng thức lúa mọc tại các khoảng trống, lấy lúa
làm chất ăn, lấy lúa làm món ăn trong một thời gian
khá lâu.

Này Vàsettha, vì các chúng sanh ấy thưởng thức lúa mọc tại khoảng trống, lấy lúa làm chất ăn, lấy lúa làm món ăn trong một thời gian khá lâu, thân hình của họ trở thành cứng rắn hơn và sắp đẹp của họ lại càng sai biệt. Về phái nữ, nữ tánh xuất hiện; về phái nam, nam tánh xuất hiện. Phái nữ nhìn phái nam hết sức kỹ lưỡng, phái nam nhìn phái nữ hết sức kỹ lưỡng. Vì họ nhìn nhau kỹ lưỡng như vậy nên tình dục khởi lên, ái luyến đối với thân thể bắt đầu. Do sự ái luyến, họ làm các hạnh dâm.

SA MÔN                                               65

Này Vàsettha, lúc bấy giờ những chúng sanh ấy thấy
làm các hạnh dâm như vậy, người thì quăng bùn,
người thì quăng tro, người thì quăng phân bò và nói:
"Hãy chết đi, đồ ô uế! Hãy chết đi, đồ ô uế! Sao một
loài hữu tình lại đối xử với một loài hữu tình khác
như vậy?"; như ngày nay, tại một số quốc độ, khi một
cô dâu được rước đi, có người quăn bùn, có người
quăn tro, có người quăn phân bò. Như vậy, chúng
theo văn tự truyền thống xưa mà không biết ý nghĩa
của nó.

17. Này Vàsettha, lúc bấy giờ việc làm được xem là
phi pháp này được xem là đúng pháp. Này Vàsettha,
lúc bấy giờ các loài hữu tình ấy hành dâm không
được phép vào làng hay xã ấp một tháng hay cả hai
tháng. Vì những hữu tình ấy lúc bấy giờ chỉ trích mau
chóng, vì hành động phi pháp, họ bắt đầu làm lầu,
làm nhà để che dấu những hành động phi pháp của
họ.

Này Vàsettha, có loài hữu tình bản tánh biếng nhác tự nghĩ: "Sao ta lại tự làm ta mỏi mệt bằng cách đi tìm lúa buổi chiếu cho buổi ăn chiều, buổi sáng cho buổi ăn sáng? Sao ta lại không tìm lúa một lần cho cả buổi ăn chiều và buổi ăn sáng?" Này Vàsettha, loài hữu tình ấy tìm lúa một lần cho cả buổi ăn chiều, cả buổi ăn sáng. Một hữu tình khác đến vị hữu tình

SA MÔN                                              66

này và nói:

- Này Bạn, chúng ta hãy đi tìm lúa!

- Này Bạn, tôi đã tìm lúa một lần, cả cho buổi chiều và buổi sáng.

Này Vàsettha, vị này noi theo vị hữu tình kia, đi tìm lúa một lần đủ cho cả hai ngày.

- Này Bạn, như vậy là tốt.

Này Vàsettha, rồi một hữu tình khác đến vị hữu tình ấy và nói:

- Này Bạn chúng ta hãy đi tìm lúa.

- Này Bạn, tôi đã tìm lúa một lần đủ cho cả hai ngày rồi.

Này Vàsettha, vị hữu tình này noi theo gương vị hữu tình kia, liền đi tìm lúa một lần đủ cho bốn ngày.

- Này Bạn, như vậy là tốt.

Này Vàsettha, một vị hữu tình khác lại đến vị hữu tình này và nói:

SA MÔN                                             67

- Này Bạn, chúng ta hữu đi tìm lúa!

- Này Bạn, tôi đã tìm lúa một lần đủ cho cả bốn ngày!

Này Vàsettha, vị hữu tình này noi theo gương vị hữu tình kia, liền đi tìm lúa một lần đủ cho tám ngày.

- Này Bạn, như vậy là tốt.

Này Vàsettha, những vị hữu tình kia, bắt đầu tích trữ
lúa để ăn, và cám bắt đầu bao bọc hột gạo trơn nhẵn
và vỏ lúa bao bọc hột lúa; và các cây lúa bị cắt không
lớn lên được; và như vậy có sự gián đoạn; và cây lúa
mọc lên từng cụm, từng chùm.

18. Này Vàsettha, các loài hữu tình ấy hội họp lại và than phiền:

- Này các Bạn, các ác pháp đã hiện ra giữa các loài hữu tình. Chúng ta trước kia do ý sanh, nuôi sống bằng hỷ, tự chiếu hào quang phi hành trên hư không, sống trong sự quang vinh và sống như vậy trong một thời gian khá dài. Đối với chúng ta, sau một thời gian khá dài, vị của đất hiện ra. Vị đất này có sắc, có hương và có vị. Chúng ta bắt đầu bẻ đất từng cục bằng tay để ăn vị đất. Vì bắt đầu bẻ đất bằng tay từng cục để ăn, nên hào quang biến mất. Vì hào quang biến mất nên mặt trời, mặt trăng hiện ra. Vì mặt

SA MÔN                                              68

trăng, mặt trời hiện ra nên các sao và chùm sao hiện ra. Vì các sao và chùm sao hiện ra, nên đêm, ngày hiện ra. Vì đêm, ngày hiện ra, nên nửa tháng và tháng hiện ra. Vì nửa tháng và tháng hiện ra, nên thời tiết và năm hiện ra. Chúng ta thưởng thức vị đất, lấy vị đất làm chất ăn, lấy vị đất làm món ăn trong một thời gian khá dài. Khi ác bất thiện pháp khởi lên giữa chúng ta, vị đất biến mất. Vì vị đất biến mất, nên nấm đất hiện ra. Nấm đất này có sắc, có hương và có vị. Chúng ta bắt đầu thưởng thức nấm đất ấy, lấy nấm đất làm chất ăn, lấy nấm đất làm món ăn trong một thời gian khá dài. Vì các ác, bất thiện pháp này khởi lên giữa chúng ta nên nấm đất biến mất. Vì nấm đất biến mất, nên cỏ và cây leo hiện ra. Cỏ và cây leo này có sắc, có hương và có vị. Chúng ta bắt đầu thưởng thức cỏ và cây leo ấy, lấy cỏ và cây leo làm chất ăn, lấy cỏ và cây leo làm món ăn trong một thời gian khá dài. Vì các ác, bất thiện pháp này xảy ra giữa chúng ta nên cỏ và cây leo biến mất. Vì cỏ và cây leo biến mất, nên lúa mọc tại khoảng trống hiện ra, không có cám, không có vỏ, thuần tịnh, có mùi thơm và hột trơn nhẵn. Chỗ nào vào buổi chiều, chúng ta mang đi để ăn chiều, thời tại chỗ ấy vào buổi sáng lúa lại mọc lớn và chín. Chỗ nào vào buổi sáng, chúng ta mang đi để ăn sáng, thời tại chỗ ấy vào buổi chiều, lúa lại mọc lớn và chín, không có gián đoạn. Chúng ta thưởng thức lúa mọc tại khoảng

SA MÔN                                              69

trống, lấy lúa làm chất ăn, lấy lúa làm món ăn trong
một thời gian khá dài. Vì các ác, bất thiện pháp ấy
khởi lên giữa chúng ta, cám bắt đầu bọc hột lúa trơn
nhẵn và vỏ lúa bao bọc hột lúa trơn nhẵn; và các cây
lúc bị cắt không lớn lên được; và như vậy có sự gián
đoạn. Và các cây lúa mọc lên từng cụm, từng chùm.
Vậy nay, chúng ta hãy chia lúa và đắp đê làm bờ
ruộng.

Này Vàsettha, các loại hữu tình ấy phân chia lúa và đắp đê làm bờ ruộng.

19. Này Vàsettha, có vị hữu tình, bản tánh biếng
nhác, gìn giữ phần của mình, đánh cắp phần của
người khác và thưởng thức phần ấy. Người ta bắt
người ấy và nói:

- Này Ngươi, Ngươi đã làm ác pháp, gìn giữ phần
của mình, đánh cắp phần không cho của người khác
và thưởng thức phần ấy. Nhà Ngươi chớ có làm như
vậy nữa.

- Thưa Bạn, vâng!

Này Vàsettha, người này vâng theo lời nói của những người ấy. Này Vàsettha, một lần thứ hai... Này Vàsettha một lần thứ ba, người này gìn giữ phần của mình, đánh cắp phần không cho của người khác và

SA MÔN                                            70

thưởng thức phần ấy. Người ta bắt người này và nói:

- Này Ngươi, Ngươi đã làm điều ác, vì Ngươi gìn giữ
phần của mình, đánh cắp phần không cho của người
khác và thưởng thức phần ấy... Ngươi chớ có làm
như vậy nữa.

 Có người đập anh ta bằng tay, có người đập anh
ta bằng đá, có người đập anh ta bằng gậy. Này
Vàsettha, bắt đầu như vậy, lấy của không cho xuất
hiện, quở trách xuất hiện, nói láo xuất hiện, hình
phạt đánh đập xuất hiện.

20. Này Vàsettha, những loài hữu tình ấy hội họp lại và than khóc:

- Này Tôn giả, ác pháp đã khởi lên giữa các loài hữu
tình, trong hình thức lấy của không cho xuất hiện,
quở trách xuất hiện, nói láo xuất hiện, hình phạt xuất
hiện. Chúng ta hãy đề cử một người. Người ấy sẽ tức
giận khi đáng phải tức giận, khiển trách khi đáng
phải khiển trách, hãy tẩn xuất khi đáng phải tẩn xuất.
Chúng tôi sẽ dành cho Ngươi một phần lúa của
chúng tôi.

- Xin vâng, các Tôn giả!

Này Vàsettha, vị hữu tình này vâng theo các vị hữu

SA MÔN                                              71

tình kia, tức giận khi đáng tức giận, khiển trách khi đáng khiển trách, tẩn xuất khi đáng tẩn xuất. Và các vị hữu tình kia chia cho vị này một phần lúa.

21.

 Này Vàsettha, được lựa chọn bởi đại chúng, tức là Mahà-sammato. Danh từ Mahà- sammato là danh từ đầu tiên được khởi lên.

 Này Vàsettha, "Vị chủ của ruộng vườn" tức là Khattiyà, là danh từ thứ hai được khởi lên".

 "Làm cho các người khác hoan hỷ bởi Pháp", tức là Ràja (vị vua). Ràja là danh từ thứ ba được khởi lên.

 Này Vàsettha, như vậy là sự khởi lên nguồn gốc
giới vức xã hội của Khattiya theo danh từ truyền
thống cổ xưa. Nguồn gốc của chúng ta ở giữa
những loài hữu tình ấy, không ở ngoài loại nào
khác, một cách đúng pháp tắc (dhamma),
không phải phi pháp. Này Vàsettha, như vậy Pháp
là tối thượng ở đời, trong hiện tại và cả cho đời
sau.

22. Này Vàsettha, một số các vị hữu tình suy nghĩ:

SA MÔN                                             72

- Này các Tôn giả, các ác, bất thiện pháp đã hiện ra
giữa các loại hữu tình, như lấy của không cho, khiển
trách, nói láo, hình phạt, tẩn xuất. Chúng ta hãy loại
bỏ các ác, bất thiện pháp.

Vác vị ấy loại bỏ các ác, bất thiện pháp, tức là
Bràhmanà (Bà-la-môn), và chữ Bràhmanà là danh từ
đầu tiên được khởi lên. Những vị nầy lập lên những
chòi bằng lá tại các khu rừng và tu thiền trong những
nhà chòi bằng lá ấy. Đối với họ, than đỏ được dập
tắt, khói được tiêu tan, cối và chầy rơi ngả nghiên,
buổi chiều lo buổi ăn chiều, buổi sáng lo buổi ăn
sáng; họ đi vào làng, vào thị xã, vào kinh đô để khất
thực. Khi họ xin được đồ ăn rồi, họ lại vào các chòi
lá trong các khu rừng để tu thiền. Các người khác
thấy vậy, nói như sau:

- Này các Tôn giả, những loài hữu tình này lập lên những chòi bằng lá tại các khu rừng và tu thiền trong những chòi bằng lá ấy. Đối với họ, than đỏ được dập tắt, khói được tiêu tan, cối và chầy rơi ngả nghiên, buổi chiều lo ăn buổi ăn chiều, buổi sáng lo buổi ăn sáng; họ đi vào làng, vào thi xã, vào kinh đô để khất thực. Khi xin được đồ ăn rồi, họ lại vào các chòi lá trong khu rừng để tu thiền. Này Vàsettha, họ "Jhàyanti", tu thiền, tức là họ suy tư Jhàyakà. Jahàyakà là danh từ thứ hai được khởi lên.

SA MÔN                                              73

23. Này Vàsettha, một số loài hữu tình này, không thể tu thiền trong các chòi bằng lá tại khu rừng, liền đi xuống xung quanh làng, xuống xung quanh thị xã để làm sách. Các người khác thấy vậy bèn nói:

"Này các Tôn giả, những loài hữu tình này, không thể tu thiền trong các chòi bằng lá tại khu rừng, đã đi xuống xung quanh làng, xuống xung quanh thị xã để làm sách. Nay những vị này không tu thiền.

Này Vàsettha, "Nadãnima Jhàyanti" tức là ajjhàyaka,
và ajjàyakà là chữ thứ ba được khởi lên (Các vị lập
lại các tập Vedà). Này Vàsettha, thời ấy họ thuộc hạ
cấp. Nay họ xem là cao thượng nhất.

Như vậy, này Vàsettha là sự khởi lên nguồn gốc giới
vức xã hội của các Bà-la-môn, theo danh từ truyền
thống cổ xưa. Nguồn gốc của họ là ở giữa những loài
hữu tình ấy, không ở ngoài loại nào khác một cách
đúng pháp tắc, không phải phi pháp. Này Vàsettha,
như vậy Pháp là tối thượng ở đời, trong hiện tại và
cả cho đời sau.

24. Này Vàsettha, một số loài hữu tình này, theo
pháp dâm dục, thiết lập các nghề nghiệp sai khác
(Vissuta). Này Vàsettha, những ai theo pháp dâm
dục, thiết lập ra các nghề nghiệp sai khác, như vậy
gọi là Vessà. Danh từ Vessà được khởi lên.

SA MÔN                                              74

Như vậy, này Vàsettha là sự khởi lên nguồn gốc giới
vức xã hội của các Vessà, theo danh từ truyền thống
cổ xưa. Nguồn gốc của họ là ở giữa các loài hữu tình
ấy, không ở ngoài loại nào khác, một cách đúng pháp
tắc, không phải phi pháp. Này Vàsettha, như vậy
Pháp là tối thượng ở đời, trong hiện tại và cả cho đời
sau.

25. Này Vàsettha, một số loài hữu tình còn lại lựa
chọn săn bắn. Những ai sống săn bắn và theo các
nghề hèn nhỏ, này Vàsettha, được gọi là Suddà. Và
danh từ Suddsà được khởi lên.

Như vậy, này Vàsettha, là sự khởi lên nguồn gốc giới
vức xã hội của các Suddà, theo danh từ truyền thống
cổ xưa. Nguồn gốc của chúng là ở giữa các loài hữu
tình ấy, không ở ngoài loại nào khác, một cách đúng
pháp tắc, không phải phi pháp. Này Vàsettha như vậy
Pháp là tối thượng ở đời, trong hiện tại và cả cho đời
sau.

26.

 Này Vàsettha, một thời có vị Khattiya (Sát đế
lỵ) tự trách pháp của mình, xuất gia, từ bỏ gia
đình, sống không gia đình: "Tôi sẽ sống làm
người Sa môn".

SA MÔN                                              75

 Vị Bà la môn, tự trách pháp của mình, xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình: "Tôi sẽ sống làm người Sa-môn".

 Vị Vessà, tự trách pháp của mình, xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình: "Tôi sẽ sống làm người Sa môn".

 Vị Suddà, tự trách pháp của mình, xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình: "Tôi sẽ sống làm người Sa môn".

 Này Vàsettha, giai cấp Samana (Sa-môn) được
khởi lên từ bốn giai cấp ấy. Nguồn gốc của Sa-
môn là ở giữa các loài hữu tình ấy, không ở
ngoài loại nào khác, một cách đúng pháp tắc,
không phải phi pháp. Này Vàsettha, như vậy
Pháp là tối thượng ở đời, trong hiện tại và cả
cho đời sau.

27. Này Vàsettha, vị Khattiya, làm tà hạnh về thân, làm tà hạnh về miệng, làm tà hạnh về ý, có tà kiến. Do tà kiến, tà nghiệp làm nhơn duyên, sau khi thân hoại mạng chung sanh vào khổ giới, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Này Vàsettha, vị Bà la môn... Này Vàsettha, vịVessà... Này Vàsettha, vị Suddà làm tà hạnh về thân, làm tà hạnh về miệng, làm tà hạnh về ý, có tà kiến. Do tà kiến, tà nghiệp làm nhơn duyên,

SA MÔN                                            76

sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào khổ giới, ác thú, đọa xứ, địa ngục.

28. Này Vàsettha, vị Khattiya làm chánh hạnh về
thân, chánh hạnh về miệng, chánh hạnh về ý, có
chánh kiến. Do chánh kiến, chánh nghiệp làm nhơn
duyên, sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào thiện
thú, Thiên giới. Này Vàsettha, vị Bà la môn... Này
Vàsettha, vị Vessà... Này Vàsettha, vị Suddà làm
chánh hạnh về thân, chánh hạnh về miệng, chánh
hạnh về ý, có chánh kiến. Do chánh kiến, chánh
nghiệp làm nhơn duyên, sau khi thân hoại mạng
chung, sanh vào thiện thú, Thiên giới.

29. Này Vàsettha, vị Khattiya, làm hai hạnh về thân,
hai hạnh về miệng, hai hạnh về ý, có chánh kiến tà
kiến lẫn lộn. Do chánh kiến tà kiến, chánh hạnh tà
hạnh lẫn lộn làm nhơn duyên, sau khi thân hoại mạng
chung, thọ lãnh lạc và khổ thọ. Này Vàsettha, vị Bà
la môn... Này Vàsettha, vị Vessà... Này Vàsettha, vị
Suddà, làm hai hạnh về thân, hai hạnh về miệng, hai
hạnh về ý, có chánh kiến, có tà kiến lẫn lộn. Do
chánh kiến tà kiến, chánh hạnh tà hạnh lẫn lộn làm
nhơn duyên, sau khi thân hoại mạng chung, thọ lãnh
lạc và khổ thọ.

30. Này Vàsettha, vị Khattiya, chế ngự về thân, chế

SA MÔN                                            77

ngự về miệng, chế ngự về ý, sau khi tu tập Bảy pháp
Giác chi đã diệt trừ hoàn toàn (các ác pháp) ngay
trong đời hiện tại. Này Vàsettha, vị Bà la môn... vị
Vessà... Này Vàsettha vị Suddà, chế ngự về thân, chế
ngự về miệng, chế ngự về ý, sau khi tu tập Bảy pháp
Giác chi đã diệt trừ hoàn toàn (các ác pháp) ngay
trong đời hiện tại.

31. Này Vàsettha, trong bốn giai cấp này, vị Tỷ
kheo, là bậc A la hán, lậu hoặc đã diệt tận, việc phải
làm đã làm, gánh nặng đã đặt xuống, mục tiêu đã
đạt tới, hữu kiết sử đã trừ diệt, chánh trí giải thoát.
Vị ấy được gọi là tối thượng trong tất cả giai cấp,
đúng với Chánh pháp, không phải phi pháp. Này
Vàsettha, như vậy Pháp là tối thượng ở đời, trong
hiện tại và cho cả đời sau.

32. Này Vàsettha, bài kệ sau đây được Phạm thiên Sanamkumàra (Thường Đồng hình Phạm thiên) tuyên thuyết:

Chúng sanh tin giai cấp,
Sát đế lỵ tối thắng.
Ai đủ cả trí, đức,
Tối thắng giữa Nhân, Thiên.

Này Vàsettha, bài kệ này được Phạm thiên

SA MÔN                                               78

Sanamkumàra, khéo hát chớ không phải vụng hát, khéo nói chớ không phải vụng nói, đầy đủ ý nghĩa chớ không phải không đầy đủ, được Ta chấp nhận.

Này Vàsettha, Ta cũng nói như sau:

Chúng sanh tin giai cấp,
Sát đế lỵ tối thắng.
Ai đủ cả trí, đức,
Tối thắng giữa Nhân, Thiên.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Vàsettha và Bhàradvàja hoan hỷ tín thọ lời giảng Thế Tôn.

SA MÔN                                        79

7     Samôn pháp - Thế nào là Samôn pháp - Kinh DHAMMIKA – Tăng III, 143

DHAMMIKA –Tăng III, 143

1. Một thời, Thế Tôn trú ở Ràjagaha (Vương Xá) tại
núi Gijihakùta (Linh Thứu).
Lúc bấy giờ, Tôn giả Dhammika trú tại chỗ sanh
trưởng của mình và có tất cả bảy trú xứ tại chỗ sanh
trưởng ấy.
Tại đấy, Tôn giả Dhammika đối với các khách Tỷ-
kheo, mắng nhiếc, quở trách, não hại, châm biếm,
khiến họ tức giận với những lời nói. Và các khách
Tỷ-kheo ấy bị Tôn giả Dhammika mắng nhiếc, quở
trách, não hại, châm biếm, khiến họ tức giận, liền bỏ
đi, không có an trú và từ bỏ trú xứ.
Rồi các cư sĩ tại chỗ sanh trưởng, suy nghĩ như sau:
"Chúng ta đã cung cấp cho chúng Tỷ-kheo Tăng các
vật dụng cần thiết như y áo, đồ ăn khất thực, sàng
tọa, dược phẩm trị bệnh, nhưng các khách Tỷ-kheo
lại bỏ đi, không có an trú và từ bỏ trú xứ. Do nhân
gì, do duyên gì, các khách Tỷ-kheo lại bỏ đi, không
có an trú, từ bỏ trú xứ? "Rồi các cư sĩ tại chỗ sanh
trưởng suy nghĩ: "Có Tôn giả Dhammika này mắng
nhiếc các khách Tỷ-kheo, quở trách, não hại, châm

SA MÔN                                             80

biếm, làm họ tức giận với những lời nói. Các khách
Tỷ-kheo ấy bị Tôn giả Dhammika mắng nhiếc, quở
trách, não hại, châm biếm, làm cho tức giận với
những lời nói, nên bỏ đi, không có an trú, từ bỏ trú
xứ. Vậy chúng ta hãy mời Tôn giả Dhammika đi chỗ
khác."
Rồi các cư sĩ tại chỗ sanh trưởng đi đến Tôn giả
Dhammika; sau khi đến, thưa với Tôn giả
Dhammika: "Thưa Tôn giả, Tôn giả Dhammika hãy
từ bỏ trú xứ này. Tôn giả trú ở đây đã vừa đủ rồi."
2. Rồi Tôn giả Dhammika từ bỏ trú xứ ấy, đi đến một
trú xứ khác. Tại đấy, Tôn giả Dhammika mắng nhiếc
các khách Tỷ-kheo, quở trách, não hại, châm biếm,
làm cho tức giận với các lời nói. Và các khách Tỷ-
kheo ấy bị Tôn giả Dhammika mắng nhiếc, quở
trách, não hại, châm biếm, làm cho tức giận với các
lời nói, liền bỏ đi, không an trú, và từ bỏ trú xứ. Rồi
các cư sĩ tại chỗ sanh trưởng suy nghĩ như sau:
"Chúng ta đã cung cấp cho chúng Tỷ-kheo các vật
dụng cần thiết, như y áo, đồ ăn khất thực, sàng tọa,
dược phẩm trị bệnh, nhưng các khách Tỷ-kheo lại bỏ
đi, không an trú, từ bỏ trú xứ. Do nhân gì, do duyên
gì, các khách Tỷ-kheo lại bỏ đi, không có an trú, từ
bỏ trú xứ? " Rồi các cư sĩ tại chỗ sanh trưởng suy
nghĩ: "Có Tôn giả Dhammika này mắng nhiếc các
khách Tỷ-kheo, quở trách, não hại, châm biếm, làm
họ tức giận với những lời nói. Các khách Tỷ-kheo ấy

SA MÔN                                               81

bị Tôn giả Dhammika mắng nhiếc, quở trách, não hại, nên bỏ đi, không có n trú, từ bỏ trú xứ. Vậy chúng ta hãy mời Tôn giả Dhammika đi đến chỗ khác". Rồi các cư sĩ tại chỗ sanh trưởng đi đến Tôn giả Dhammika; sau khi đến, thưa với tôn giả Dhammika: "Thưa Tôn giả, Tôn giả Dhammika hãy tử bỏ trú xứ này. Tôn giả trú ở đây đã vừa đủ rồi". 3. Rồi Tôn giả Dhammika từ bỏ trú xứ ấy, đi đến một xứ khác . Tại đấy, Tôn giả Dhammika mắng nhiếc các khách Tỷ-kheo, quở trách, não hại, châm biếm, làm cho tức giận với lời nói. Và các khách tỷ-kheo ấy bị Tôn giả Dhammika mắng nhiếc, quở trách, não hại, châm biếm, làm cho tức giận với lời nói, liền bỏ đi, không có an trú và từ bỏ trú xứ. Rồi các cư sĩ tại chỗ sanh trưởng suy nghĩ như sau: "Chúng ta đã cung cấp cho chúng Tỷ-kheo các vật dụng cần thiết như y áo, đồ ăn khất thực, sàng tọa, dược phẩm trị bệnh, nhưng các khách Tỷ-kheo lại bỏ đi, không an trú, từ bỏ trú xứ. Do nhân gì, do duyên gì, các khách Tỷ- kheo lại bỏ đi, không có an trú từ bỏ trú xứ? ". Rồi các cư sĩ tại chỗ sanh trưởng suy nghĩ: "Có Tôn giả Dhammika này mắng nhiếc, quở trách, não hại, châm biếm, làm họ tức giận với những lời nói. Các khách Tỷ-kheo ấy bị Tôn giả Dhammika mắng nhiếc, quở trách, não hại, châm biếm, làm tức giận với những lời nói, nên bỏ đi, không có an trú, từ bỏ trú xứ. Vậy

SA MÔN                                              82

chúng ta hãy mời Tôn giả Dhammika rời bỏ hoàn
toàn bảy trú xứ tại chỗ đất sanh trưởng".
Rồi các cư sĩ tại chỗ đất sanh trưởng đi đến Tôn giả
Dhammika; sau khi đến, nói với Tôn giả Dhammika:
"Thưa Tôn giả, Tôn giả Dhammika hãy rời bỏ hoàn
toàn bảy trú xứ tại chỗ đất sanh trưởng".
4. Rồi Tôn giả Dhammika suy nghĩ: "Ta đã bị các cư
sĩ tại chỗ đất sanh trưởng mời rời bỏ hoàn toàn bảy
trú xứ tại chỗ đất sanh trưởng. Nay ta sẽ đi tại chỗ
nào? Ta hãy đi đến Thế Tôn". Rồi Tôn giả
Dhammika cầm y bát, ra đi, hướng đến Ràjagaha
(Vương Xá), dần dần đi đến núi Gijihakùta (Linh
Thứu) tại Ràjagaha; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi
ngồi xuống một bên. Thế Tôn nói với Tôn giả
Dhammika đang ngồi xuống một bên:
- Này Bà-la-môn Dhammika, Ông đi từ đâu đến?
- Bạch Thế Tôn, con bị các cư sĩ tại chỗ đất sanh
trưởng mời rời bỏ hoàn toàn bảy trú xứ tại chỗ đất
sanh trưởng!
- Thôi vừa rồi, này Bà-la-môn Dhammika! Sự việc
này, đối với ông có hề hấn gì! Dầu họ có mời ông từ
bỏ tại chỗ nào, chỗ nào, sau khi đã từ bỏ chỗ ấy, chỗ
ấy, ông đã đi đến gần Ta!
5. Trong quá khứ, này Bà-la-môn Dhammika, các
nhà buôn đường biển đem theo một con chim để tìm
bờ, khi họ đi tàu ra biển. Khi chiếc tàu ra xa, không

SA MÔN                                             83

thấy bờ, họ thả con chim đi tìm bờ. Con chim bay về
hướng Đông, bay về hướng Tây, bay về hướng Bắc,
bay về hướng Nam, bay về hướng Trên, bay về
hướng Gió. Nếu nó thấy bờ xung quanh, nó liền bay
luôn. Nếu nó không thấy bờ xung quanh, nó bay trở
lui về tàu. Cũng vậy, này Bà-la-môn Dhammika, dầu
họ có mời Ông từ bỏ tại chỗ nào, chỗ nào, sau khi đã
từ bỏ chỗ ấy, chỗ ấy, Ông đã đi đến gần Ta.
6. Thuở xưa, này Bà-la-môn Dhammika, vua
Koravya có một cây bàng chúa tên là Suppatittha,
cây này có năm cành, có bóng mát dịu, rất là khả ý.
Này Bà-la-môn Dhammika, cây bàng chúa
Suppatittha tỏa rộng ra đến mười hai do tuần, các rễ
mọc lan rộng đến năm do tuần.
Này Bà-la-môn Dhammika, cây bàng chúa
Suppatittha có những trái cây to lớn, lớn như những
cái nồi con; những trái cây ngọt lịm, trong sáng và
ngọt như mật ong.
Này Bà-la-môn Dhammika, vua với các cung nữ
hưởng thụ một cành của cây bàng chúa Suppatittha;
quân đội hưởng thụ một cành; các dân chúng ở thị
trấn và quốc độ hưởng thụ một cành; các Sa-môn,
Bà-la-môn hưởng thụ một cành; các loài thú, loài
chim hưởng thụ một cành.

SA MÔN                                            84

Này Bà-la-môn Dhammika, không có ai phòng hộ
các trái của cây bàng chúa Suppatittha, và không có
ai hại nhau vì trái cây.
Rồi này Bà-la-môn Dhammika, một người sau khi đã
ăn hết cho đến thỏa thích những trái của cây bàng
chúa Suppatittha, liền bẻ gãy một cành rồi bỏ đi.
Rồi này Bà-la-môn Dhammika, vị Thiên trú ở cây
bàng chúa Suppatittha suy nghĩ như sau: "Thật là vi
diệu, thưa Tôn giả! Thật là hy hữu, thưa Tôn giả, con
người lại ác cho đến như vậy! Sau khi ăn cho đến
thỏa thích các trái của cây bàng chúa Suppatittha, lại
bẻ một cành rồi bỏ đi! Vậy cây bàng chúa
Suppatittha hãy đừng sanh trái nữa trong tương lai!
"Rồi này Bà-la-môn Dhammika, cây bàng chúa
Suppatittha không sanh trái nữa trong tương lai.
Rồi này Bà-la-môn Dhammika, vua Koravya đi đến
Thiên chủ Sakka; sau khi đến, thưa với Thiên chủ
Sakka: "Tôn giả có biết không? Cây bàng chúa
Suppatittha không sanh trái nữa! "
Rồi này Bà-la-môn Dhammika, Thiên chủ Sakka
thực hiện thần thông, khiến cho mưa to gió lớn khởi
lên, làm cây bàng chúa Suppatittha ngã xuống và bật
gốc rễ.
Này Bà-la-môn Dhammika, vị Thiên trú ở cây bàng
chúa Suppatittha khổ đau, sầu muộn, nước mắt đầy
mặt, khóc lóc, đứng một bên.

SA MÔN                                              85

Này Bà-la-môn Dhammika, rồi Thiên chủ Sakka đi
đến vị Thiên trú ở cây bàng chúa Suppatittha, sau khi
đến, nói với vị Thiên trú ở cây bàng chúa Suppatittha
như sau:
"- Vì sao, này vị Thiên kia, Ông lại khổ đau, sầu
muộn, nước mắt đầy mặt, khóc lóc, đứng một bên?
"- Thưa Tôn giả, có cơn mưa to gió lớn khởi lên, và
làm cho chỗ trú xứ của con bị ngã xuống và bật gốc
rễ lên.
"- Này vị Thiên kia, có phải ông đang gìn giữ cây
pháp, nhưng cơn mưa to lớn ấy khởi lên, làm trú xứ
của Ông bị ngã xuống và bật gốc rễ lên?
"- Làm thế nào, thưa Tôn giả, một cây... được gìn giữ
như một cây pháp?
"- Ở đây, này vị Thiên kia, những người cần rễ đến
lấy rễ cây đi, những người cần vỏ đến lấy vỏ cây đi.
Những người cần lá đến lấy lá đi. Những người cần
bông đến lấy bông đi. Những người cần trái đến lấy
trái đi. Như vậy, không có gì để khiến cho một vị
Thiên phải không hoan hỷ, không vui vẻ. Như vậy, là
một cây được gìn giữ như một cây pháp.
"- Thưa Tôn giả, con không gìn giữ một cây pháp,
khi cơn mưa to lớn ấy khởi lên, làm chỗ trú xứ của
con ngã xuống và bật gốc rễ lên!

SA MÔN                                             86

"- Này vị Thiên kia, nếu ông gìn giữ cây pháp, thời
trú xứ của ông sẽ trở lại như xưa.
"- Thưa Tôn giả, con sẽ gìn giữ cây pháp, mong rằng
trú xứ của con trở lại như xưa."
Rồi Thiên chủ Sakka thực hiện thần thông khiến cho
mưa to gió lớn đến dựng đứng lại cây bàng chúa và
chữa lành những rễ cây
Cũng vậy, này Bà-la-môn Dhammika, Ông có gìn
giữ Sa-môn pháp, khi các người cư sĩ tại chỗ sanh
trưởng mời ông đi khỏi bảy trú xứ tại chỗ sanh
trưởng không?
- Như thế nào, thưa Thế Tôn, là một Sa-môn gìn giữ
Sa-môn pháp?
- Như thế này, này Bà-la-môn Dhammika, ở đây, một
Sa-môn không có mắng nhiếc lại người đã mắng
nhiếc mình, không có tức giận người đã tức giận
mình, không có quở trách người đã quở trách mình.
Như vậy, này Bà-la-môn Dhammika, là vị Sa-môn
gìn giữ Sa-môn pháp.
- Thưa Thế Tôn, con không gìn giữ Sa-môn pháp khi
những người cư sĩ ở tại chỗ sanh trưởng mời con đi
khỏi hoàn toàn bảy trú xứ trong chỗ được sanh
trưởng.

SA MÔN                                           87

7. - Thuở xưa, này Bà-la-môn Dhammika, có một
ngoại đạo sư tên là Sunettto (Diệu Nhãn) đã viễn ly
các dục.
Này Bà-la-môn Dhammika, ngoại đạo sư Sunetto có
hàng trăm đệ tử. Ngoại đạo sư Sunetto thuyết pháp
về cộng trú tại Phạm thiên giới cho các người đệ tử.
Những ai nghe ngoại đạo sư Sunetto thuyết giảng về
cọng trú tại Phạm thiên giới mà tâm không được
hoan hỷ, các người ấy sau khi thân hoại mạng chung
bị sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục.
Còn những ai, này Bà-la-môn Dhammika, nghe
ngoại đạo sư Sunetto thuyết giảng về cộng trú tại
Phạm thiên giới, tâm được hoan hỷ, các người ấy sau
khi thân hoại mạng chung được sanh vào thiện thú,
Thiên giới, cõi đời này.
Thuở xưa, này Bà-la-môn Dhammika, có ngoại đạo
sư tên là Mugapakkha... có ngoại đạo sư tên là
Aranemi... có ngoại đạo sư tên là Kuddàlaka... có
ngoại đạo sư tên là Hatthipàla... có ngoại đạo sư tên
là Jotipàla đã viễn ly các dục... được sanh vào thiện
thú, Thiên giới, cõi đời này.
Ông nghĩ thế nào, này Bà-la-môn Dhammika? Đối
với sáu ngoại đạo sư này đã viễn ly các dục, hay đối
với chúng đệ tử hàng trăm hội chúng của những vị
ấy, ai với tâm uế nhiễm, mắng nhiếc, quở trách, như
vậy có sanh khởi ra nhiều vô phước không?

SA MÔN                                             88

- Thưa có, bạch Thế Tôn.
8. - Thật vậy, này Bà-la-môn Dhammika, đối với sáu
ngoại đạo sư này đã viễn ly các dục, hay đối với
chúng đệ tử hàng trăm hội chúng của những vị ấy, ai
với tâm uế nhiễm, mắng nhiếc, quở trách, có sanh
khởi ra nhiều vô phước. Còn ai, đối với vị đầy đủ
chánh kiến, với tâm uế nhiễm, mắng nhiếc, quở
trách, như vậy sanh khởi ra nhiều vô phước hơn nữa.
Vì cớ sao? Ta tuyên bố rằng, này Bà-la-môn
Dhammika, sự tổn hại đối với các ngoại đạo sư như
vậy không bằng sự tổn hại nếu đối xử với các vị đồng
Phạm hạnh.
Do vậy, này các Bà-la-môn Dhammika, cần phải học
tập như sau:
"Chúng tôi sẽ không có tâm uế nhiễm đối với vị
đồng Phạm hạnh". Này Bà-la-môn Dhammika, các
ông cần phải học tập như vậy.

Các vị Bà-la-môn,
Như Sư Sunetto,
Sư Mugapakkha,
Và Aranemi,
Sư Kuddalaka,
Và Hatthipàla,
Sư Jotipàla,
Và Sư Govinda,

SA MÔN                                            89

Là quốc sư thứ bảy.
Sáu Sư bạn vị này,
Là những vị danh tiếng,
Quá khứ không hại ai,
Thoát hôi hám, từ bi,
Giải thoát dục kiết sử,
Thoát ly tham ái dục,
Đạt được Phạm thiên giới.
Và các hàng đệ tử,
Con số lên hàng trăm,
Thoát hôi hám, từ bi,
Giải thoát dục kiết sử,
Thoát ly tham ái dục,
Đạt được Phạm thiên giới.
- Ẩn sĩ ngoại đạo ấy,
Ly tham, tâm Thiền định,
Nếu với tâm uế nhiễm,
Có ai mắng nhiếc họ,
Người như vậy tạo ra,
Rất nhiều sự vô phước.
- Đối một đệ tử Phật,
Tỷ-kheo có chánh kiến,
Nếu với tâm uế nhiễm,
Có ai mắng vị ấy,
Người như vậy tạo ra,
Nhiều vô Phước hơn nữa.
Chớ phật lòng bậc thiện,

SA MÔN                               90

Hãy từ bỏ kiến xứ,
Tối thượng trong Thánh chúng,
Vị ấy được gọi vậy.
Ai chưa ly các dục,
Năm căn còn mềm dịu,
Tín, niệm và tinh tấn,
Với chỉ và với quán,
Nếu phật ý vị ấy,
Trước hết tự hại mình,
Sau khi tự hại mình,
Lại hại đến người khác,
Ai tự bảo vệ mình,
Bề ngoài cũng bảo vệ,
Do vậy, bảo vệ mình,
Bậc trí không tổn hại.

SA MÔN                                   91

8     Samôn rác rưới - Kinh CÁC ĐỒ RÁC – Tăng III, 513

CÁC ĐỒ RÁC –Tăng III, 513

1. Một thời, Thế Tôn trú ở Campà, trên bờ hồ
Gaggarà. Lúc bấy giờ, các Tỷ-kheo buộc tội một Tỷ-
kheo phạm tội. Vị ấy bị các Tỷ-kheo buộc tội, tránh
né vấn đề với một vấn đề khác, hướng câu chuyện ra
ngoài, và hiện tướng phẫn nộ, sân hận và bất mãn.
Rồi Thế Tôn bảo các Tỷ-kheo:

2. - Này các Tỷ-kheo, hãy đuổi người này ra! Này các Tỷ-kheo, hãy tẩn xuất người này ra! Này các Tỷ- kheo, người này đáng bị khai trừ.

Sao để con cháu người khác làm phiền nhiễu các
ông? Ở đây, này các Tỷ-kheo, khi nào một người đi
ra, đi vào, nhìn lên, nhìn xung quanh, co tay, duỗi
tay, mang y sanghàti, bát và y, như vậy, như các Tỷ-
kheo hiền thiện khác, cho đến khi các Tỷ-kheo không
thấy phạm tội. Nhưng khi các Tỷ-kheo thấy phạm tội,
họ biết người này là như sau: "Người này là Sa-môn
ô uế, họ là Sa-môn rơm rạ, là Sa-môn rác rưới. Khi
biết như vậy, họ đuổi người ấy ra ngoài. Vì sao? Chớ
để cho người ấy làm ô uế các Sa-môn hiền thiện
khác.

SA MÔN                                            92

3. Ví như, này các Tỷ-kheo, khi một ruộng lúa mì đã đầy đủ cây lúa mì ô nhiễm, cây lúa mì rơm rạ, cây lúa mì rác rưới được mọc lên với rễ như vậy, giống như các cây lúa mì hiền thiện khác. Với cành lá như vậy, giống như những cây lúa mì hiền thiện khác; Với lá là như vậy, giống như những cây lúa mì hiền thiện khác, cho đến khi nào đầu ngọn lúa chưa mọc ra. Khi đầu ngọn lúa mọc ra, họ biết: "Đây là cây lúa mì hoang, đây là cây lúa mì rơm rạ, cây lúa mì rác rưới". Sau khi biết như vậy, họ nhổ cây lúa mì ấy lên, luôn cả rễ, và quăng cây lúa mì ấy ra khỏi ruộng lúa. Vì cớ sao? Họ nói: "Đừng để cho cây lúa mì làm uế nhiễm các cây lúa mì hiền thiện khác".

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, ở đây, khi nào một người đi ra, đi vào, nhìn lên, nhìn xung quanh, co tay, duỗi tay, mang y sanghàti, bát và y, như vậy, như các Tỷ-kheo hiền thiện khác, cho đến khi các Tỷ-kheo không thấy người ấy phạm tội. Nhưng khi các Tỷ- kheo thấy người ấy phạm tội, họ biết được: "Người này là Sa-môn giả hiệu, Sa-môn rơm rạ, Sa-môn rác rưới". Sau khi biết người ấy là như vậy, họ đuổi người ấy ra ngoài. Vì cớ sao? "Chớ để cho người ấy làm uế nhiễm các Sa-môn hiền thiện khác ".

4. Ví như, này các Tỷ-kheo, khi một đống lúa lớn đang được sàng quạt, tại đấy, các hột lúa nào chắc

SA MÔN                                               93

cứng, có hạt, chúng được chất thành đống một bên; còn những hạt lúa nào yếu kém, chỉ là rơm, thời được gió thổi tạt qua một bên, và người chủ, với cây chỗi, quét chúng còn xa hơn nữa. Vì cớ sao? "Chớ để cho lúa ấy làm uế nhiễm các hạt lúa hiền thiện khác ".

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, ở đây, khi nào một người đi ra, đi vào, nhìn lên, nhìn xung quanh, co tay, duỗi tay, mang y sanghàti, bát và y, như vậy, như các Tỷ-kheo hiền thiện khác, cho đến không các Tỷ-kheo không thấy người ấy phạm tội. Nhưng khi các Tỷ- kheo thấy người ấy phạm tội, họ biết được: "Người này là Sa-môn ô uế, Sa-môn rơm rạ, Sa-môn rác rưới". Sau khi biết người ấy là như vậy, họ đuổi người ấy ra ngoài. Vì cớ sao? "Chớ để cho người ấy làm uế nhiễm các Sa-môn hiền thiện khác ".

5. Ví như, này các Tỷ-kheo, một người cần một số ống nước, lấy một cây búa sắc bén và đi vào rừng, và với cán cây búa ấy, gõ vào thân cây này hay thân cây khác. Ở đây, những cây nào chắc cứng, có lõi, khi được cán búa gõ vào, tiếng vang dội được tròn cứng. Còn những cây nào ở giữa bị mục nát, không có lõi (đầy ứ bất tịnh) nhơ bẩn, khi được cán búa gõ vào, tiếng vang dội lép xẹp. Người ấy chặt cây ấy, gốc ấy; sau khi chặt gốc, người ấy chặt ngọn; sau khi chặt ngọn, người ấy rửa phía trong của cây cho

SA MÔN                                               94

thật sạch; khi rửa phía trong cho thật sạch rồi, người ấy nối liền các ống ấy lại.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, ở đây, khi nào một người đi ra, đi vào, nhìn lên, nhìn xung quanh, co tay, duỗi tay, mang y sanghàti, bát và y, như vậy, như các Tỷ-kheo hiền thiện khác, cho đến không các Tỷ-kheo không thấy người ấy phạm tội. Nhưng khi các Tỷ- kheo thấy người ấy phạm tội, họ biết được: "Người này là Sa-môn giả hiệu, Sa-môn rơm rạ, Sa-môn rác rưới". Sau khi biết người ấy là như vậy, họ đuổi người ấy ra ngoài. Vì cớ sao? "Chớ để cho người ấy làm uế nhiễm các Sa-môn hiền thiện khác ".

Thầy có thể biết được
Người này Thầy chung sống
Ái dục và phẫn nộ
Dèm pha và ngoan cố
Não hại và tật đố
Xan tham và man trá
Nói nhu hòa giữa người
Nói như lời Sa-môn
Che giấu, làm việc ác
Ác kiến, thiếu kính trọng
Quanh co và nói láo
Biết vậy, người làm gì?
Tất cả phải đồng tình

SA MÔN                                               95

Cùng tránh né người ấy
Hãy tẩn xuất rơm rác
Hãy tống cổ uế trược
Từ nay hãy đuổi xa
Kẻ nói nhiều vô ích
Không phải là Sa-môn
Nhưng hiện tướng Sa-môn
Tẩn xuất kẻ ác dục
Ác hạnh, ác uy nghi
Sống với người thanh tịnh
Sống trong sạch chánh niệm
Hòa hợp biết khôn khéo
Hãy chấm dứt khổ đau.

SA MÔN                                96

9       Samôn sen trắng, sen hồng, tinh luyện - Kinh CÁC HẠNG SA MÔN 1 – Tăng I, 717

CÁC HẠNG SAMÔN 1 – Tăng I, 717

1. - Có bốn hạng người này, này các Tỷ-kheo, có mặt, hiện hữu ở đời. Thế nào là bốn?

-   Sa-môn bất động,
-   Sa-môn sen trắng,
-   Sa-môn sen hồng,
-   Sa-môn tinh luyện trong các Sa-môn.

2. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Sa-môn bất động?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo là hạng hữu học,
đang đi trên con đường, sống cố gắng hướng đến vô
thượng an ổn khỏi các ách nạn. Ví như, này các Tỷ-
kheo, vị trưởng nam vua Sát-đế-lỵ, xứng đáng để
được làm lễ quán đảnh, nhưng chưa làm lễ quán
đảnh, và đạt đến địa vị bất động. Cũng vậy, này các
Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo hữu học, đang đi trên con
đường, sống cố gắng hướng đến vô thượng an ổn
khỏi các ách nạn. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, là
hạng Sa-môn bất động.

SA MÔN                                            97

3. Và như thế nào, này các Tỷ-kheo, là hạng Sa-môn sen trắng?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo do đoạn diệt các
lậu hoặc, tự mình với thắng trí chứng ngộ, chứng đạt
và an trú vô lậu tâm giải thoát, tuệ giải thoát, nhưng
chưa với thân cảm giác được tám giải thoát và an trú.
Như vậy, này các Tỷ-kheo, là hạng Sa-môn sen
trắng.

4. Và như thế nào, này các Tỷ-kheo, là hạng Sa-môn sen hồng?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo do đoạn diệt các lậu hoặc, tự mình với thắng trí chứng ngộ, chứng đạt và an trú tâm giải thoát, tuệ giải thoát, và với thân cảm giác được tám giải thoát và an trú. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là hạng Sa-môn sen hồng.

5. Và này các Tỷ-kheo, như thế nào là hạng Sa-môn tinh luyện trong các hàng Sa-môn?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo nhiều lần được
yêu cầu nhận y, ít khi không được yêu cầu; nhiều
lần được yêu cầu nhận đồ ăn khất thực, ít khi
không được yêu cầu; nhiều lần được yêu cầu nhận
sàng tọa, ít khi không được yêu cầu; nhiều lần

SA MÔN                                              98

được yêu cầu nhận dược phẩm trị bệnh, ít khi
không được yêu cầu.
-   Vị ấy sống với những vị đồng Phạm hạnh nào, các
vị này đối với vị ấy, xử sự với nhiều thân nghiệp
khả ái, với ít không khả ái, với nhiều khẩu nghiệp
khả ái, với ít không khả ái, với nhiều ý nghiệp khả
ái, với ít không khả ái, giúp đỡ với nhiều giúp đỡ
khả ái, với ít giúp đỡ không khả ái.
-   Ở đây, một số cảm thọ khởi lên phát sanh từ mật
hay phát sanh từ đàm, hay phát sanh từ gió, hay
phát sanh từ sự gặp gỡ các nước trong thân thể;
hay phát sinh từ sự thay đổi thời tiết, hay phát sanh
từ sự gặp gỡ các nghịch vận, hay phát sanh từ các
công kích thình lình bên ngoài vào, hay do quả dị
thục của nghiệp; những số cảm thọ ấy không khởi
lên nhiều, vị ấy ít bị bệnh tật.
-   Đối với bốn Thiền thuộc tăng thượng tâm, hiện tại
lạc trú, có được không khó khăn, có được không
mệt nhọc, có được không phí sức;
-   Do đoạn diệt các lậu hoặc, ngay trong hiện tại, với
thắng trí chứng ngộ, chứng đạt và an trú vô lậu
tâm giải thoát, tuệ giải thoát. Như vậy, này các
Tỷ-kheo, là hạng Sa-môn tinh luyện trong các
hàng Sa-môn.

6. Này các Tỷ-kheo, nếu nói một cách chơn chánh, nói về hạng Sa-môn tinh luyện giữa các Sa-môn, thời

SA MÔN                                                 99

này các Tỷ-kheo, nói một cách chơn chánh là nói về Ta là hạng Sa-môn tinh luyện giữa các Sa-môn.

- Này các Tỷ-kheo, Ta nhiều lần được yêu cầu nhận
y, ít khi không được yêu cầu; nhiều lần được yêu
cầu nhận đồ ăn khất thực, ít khi không được yêu
cầu; nhiều lần được yêu cầu nhận sàng tọa, ít khi
không được yêu cầu; nhiều lần được yêu cầu nhận
dược phẩm trị bệnh, ít khi không được yêu cầu.
- Ta sống với các Tỷ-kheo nào, các vị ấy đối với
Ta, xử sự với nhiều thân nghiệp khả ái, với ít thân
nghiệp không khả ái; với nhiều khẩu nghiệp khả
ái, với ít khẩu nghiệp không khả ái; với nhiều ý
nghiệp khả ái, với ít ý nghiệp không khả ái; giúp
đỡ với nhiều giúp đỡ khả ái, với ít giúp đỡ không
khả ái.
- Phàm có những cảm thọ nào khởi lên, phát sanh
từ mật, hay phát sinh từ đàm, hay phát sanh từ gió,
hay phát sanh từ sự gặp gỡ các nước trong thân
thể, hay phát sanh từ sự thay đổi thời tiết, hay phát
sanh từ sự gặp gỡ các nghịch vận, hay phát sanh
từ sự công kích thình lình bên ngoài vào, hay do
quả dị thục các nghiệp; những cảm thọ ấy không
khởi lên nhiều nơi Ta.
- Ta ít bị bệnh tật. Đối với bốn Thiền, thuộc tăng
thượng tâm, hiện tại lạc trú, Ta có được không khó

SA MÔN                                               100

khăn, có được không mệt nhọc, có được không
phí sức.
- Do đoạn diệt các lậu hoặc, ngay trong hiện tai, với
thắng trí, Ta chứng ngộ, chứng đạt và an trú vô
lậu tâm giải thoát, tuệ giải thoát.

Này các Tỷ-kheo, nếu có nói một cách chơn chánh, nói về hạng Sa-môn tinh luyện giữa các Sa-môn, thời này các Tỷ-kheo, nói một cách chơn chánh là nói về Ta là hạng Sa-môn tinh luyện giữa các Sa-môn.

Này các Tỷ-kheo, đây là bốn hạng người có mặt, hiện hữu ở đời.

CÁC HẠNG SA MÔN 2 – Tăng I, 721

1. - Này các Tỷ-kheo, có bốn hạng người này có mặt, hiện hữu ở đời. Thế nào là bốn?

-   Sa-môn bất động,
-   Sa-môn sen trắng,
-   Sa-môn sen hồng,
-   Sa-môn tinh luyện.

2. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hạng Sa-môn bất động?

SA MÔN                                             101

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo do đoạn diệt ba
kiết sử, là bậc Dự lưu, không còn bị đọa lạc, quyết
chắc hướng đến giác ngộ. Như vậy, này các Tỷ-kheo,
là hạng Sa-môn bất động.

3. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hạng Sa-môn sen trắng?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo sau khi đoạn diệt
ba kiết sử, làm cho nhẹ bớt tham, sân, si, là bậc Nhất
lai, chỉ có một lần trở lui đời này rồi chấm dứt khổ
dâu. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là hạng Sa-môn sen
trắng.

4. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hạng Sa-môn sen hồng?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo do đoạn diệt
năm hạ phần kiết sử, là vị Bất lai, từ đấy nhập Niết-
bàn, không phải trở lui từ thế giới ấy. Như vậy, này
các Tỷ-kheo, là hạng Sa-môn sen hồng.

5. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hạng Sa-môn tinh luyện giữa các Sa-môn?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, do đoạn tận các lậu hoặc, Tỷ-kheo ngay trong hiện tại với thắng trí chứng ngộ, chứng đạt và an trú vô lậu tâm giải thoát, tuệ giải

SA MÔN                                              102

thoát. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là hạng Sa-môn tinh luyện giữa các Sa-môn.

Này các Tỷ-kheo, bốn hạng Sa-môn này có mặt, xuất hiện ở đời.

CÁC HẠNG SA MÔN 3 – Tăng I, 723

1. - Có bốn hạng người này, này các Tỷ-kheo, có mặt, xuất hiện ở đời. Thế nào là bốn?

-   Sa-môn bất động,
-   Sa-môn sen trắng,
-   Sa-môn sen hồng,
-   Sa-môn tinh luyện giữa các Sa-môn.

2. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hạng Sa-môn bất động?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo có chánh tri kiến,
chánh tư duy, chánh ngữ, chánh nghiệp, chánh mạng,
chánh tinh tấn, chánh niệm, chánh định. Như vậy,
này các Tỷ-kheo, là hạng Sa-môn bất động.

3. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hạng Sa-môn sen trắng?

SA MÔN                                            103

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo có chánh tri
kiến ..., chánh định, chánh trí, chánh giải thoát,
nhưng không có an trú với thân cảm giác tám giải
thoát. Như vậy này các Tỷ-kheo, là hạng Sa-môn sen
trắng.

4. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hạng Sa-môn sen hồng?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo có chánh tri
kiến ... chánh giải thoát, an trú với thân cảm giác tám
giải thoát. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là hạng Sa-
môn sen hồng.

5. Và này các Tỷ-kheo, như thế nào là hạng Sa-môn tinh luyện giữa các Sa-môn?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo nhiều lần được yêu cầu nhận y, ít không được yêu cầu ...

Này các Tỷ-kheo, nếu nói một cách chơn chánh, nói
về hạng Sa-môn tinh luyện giữa các Sa-môn, này các
Tỷ-kheo, nói một cách chơn chánh là nói về Ta, là
hạng Sa-môn tinh luyện giữa các Sa-môn.

Này các Tỷ-kheo, đây là bốn hạng người có mặt, hiện hữu ở đời.

SA MÔN                                               104

CÁC HẠNG SA MÔN 4 – Tăng I, 724

1. - Này các Tỷ-kheo, có bốn hạng người này có mặt, hiện hữu ở đời. Thế nào là bốn?

-   Sa-môn bất động,
-   Sa-môn sen trắng,
-   Sa-môn sen hồng,
-   Sa-môn tinh luyện giữa các Sa-môn.

2. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Sa-môn bất động?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị hữu học, ý chưa đạt được
mục đích, đang sống hướng đến vô thượng an ổn
khỏi các khổ ách. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là hạng
Sa-môn bất động.

3. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hạng Sa-môn sen trắng?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo sống tùy quán sự sanh diệt trong năm thủ uẩn: "Đây là sắc, đây là sắc tập khởi, đây là sắc chấm dứt; đây là thọ ... đây là tưởng ... đây là các hành ... đây là thức, đây là thức tập khởi, đây là thức chấm dứt". Nhưng vị ấy chưa an trú với thân cảm giác tám giải thoát. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là hạng Sa-môn sen trắng.

SA MÔN                                              105

4. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hạng Sa-môn sen hồng?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo sống, tùy quán
sanh diệt trong năm thủ uẩn: "Đây là sắc ... đây là
thức chấm dứt". Và vị ấy an trú với thân cảm giác
tám giải thoát. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là hạng
Sa-môn sen hồng.

5. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hạng Sa-môn tinh luyện giữa các Sa-môn?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo nhiều lần được yêu cầu nhận y, ít khi không được yêu cầu ...

Này các Tỷ-kheo, nếu nói một cách chơn chánh, nói về hạng Sa-môn tinh luyện giữa các Sa-môn, người ấy này các Tỷ-kheo, nói một cách chơn chánh là nói về Ta, là hạng Sa-môn tinh luyện giữa các Sa-môn.

Này các Tỷ-kheo, có bốn hạng người này có mặt, hiện hữu ở đời.

SA MÔN                                           106

10    Thế nào là pháp môn xứng đáng bậc Sa-môn - TIỂU Kinh XÓM NGỰA – 40 Trung I, 613

TIỂU KINH XÓM NGỰA (Culaassapura suttam) – Bài kinh số 40 – Trung I, 613

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở giữa dân chúng Anga (Ương già), tại một xã ấp của dân chúng Anga, tên là Assapura. Lúc bấy giờ Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo:

– Này các Tỷ-kheo.

– Bạch Thế Tôn.

Những Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

– Sa-môn! Sa-môn! Này các Tỷ-kheo, dân
chúng biết các Ông là vậy. Và nếu các Ông có được
hỏi: "Các Ông là ai!" Các Ông phải tự nhận: "Chúng
tôi là Sa-môn".

SA MÔN                                          107

Này các Tỷ-kheo, các Ông đã được danh xưng
như vậy, đã tự nhận là như vậy, thì này, các Tỷ-
kheo, các Ông phải tự tu tập như sau: "Những
pháp môn xứng đáng bậc Sa-môn, chúng ta sẽ tu tập
pháp môn ấy. Như vậy danh xưng này của chúng ta
mới chân chính và sự tự nhận này của chúng ta mới
như thật. Và những thứ cúng dường mà chúng ta thọ
hưởng như y phục, đồ ăn khất thực, sàng tọa, dược
phẩm trị bệnh mới có được kết quả lớn, lợi ích lớn
cho chúng ta. Và chúng ta xuất gia không thành vô
dụng, có kết quả, có thành tích".

Này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo không thực hành các pháp môn xứng đáng bậc Sa-môn?

Này các Tỷ-kheo, đối với Tỷ-kheo có tâm tham dục và lòng tham dục không được đoạn diệt, có tâm sân hận và lòng sân hận không được đoạn diệt, có tâm phẫn nộ và lòng phẫn nộ không được đoạn diệt, có tâm thù hận và lòng thù hận không được đoạn diệt, có tâm giả dối và lòng giả dối không được đoạn diệt, có tâm não hại và lòng não hại không được đoạn diệt, có tâm tật đố và lòng tật đố không được đoạn diệt, có tâm xan lẫn và lòng xan lẫn không được đoạn diệt, có tâm man trá và lòng man trá không được đoạn diệt, có tâm xảo trá và lòng xảo trá không được đoạn diệt, có tâm ái dục và lòng ái dục không được đoạn

SA MÔN                                             108

diệt, có tà kiến và tà kiến không được đoạn diệt.

Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng, nếu vị ấy không
thực hành các pháp môn xứng đáng bậc Sa-môn, thì
không thể đoạn diệt được những cấu uế cho Sa-môn,
những tỳ vết cho Sa-môn, những lỗi lầm cho Sa-
môn, sự đọa sanh vào đọa xứ, sự thọ lãnh các ác thú.
Này các Tỷ-kheo, ví như một loại võ khí nguy hiểm
tên mataja có hai lưỡi rất sắc bén, có thể được bao
lại và bỏ vào trong một cái bao. Cũng vậy, này các
Tỷ-kheo, Ta nói sự xuất gia của Tỷ-kheo ấy là như
vậy.

 Này các Tỷ-kheo, Ta không nói rằng Sa-môn
hạnh của một vị mang đại y (Sanghati) chỉ tùy
thuộc vào mang đại y.
 Này các Tỷ-kheo, Ta không nói rằng Sa-môn
hạnh của một vị lõa thể chỉ tùy thuộc vào lõa thể.
 Này các Tỷ-kheo, Ta không nói rằng Sa-môn
hạnh của một vị sống thoa bụi và đất chỉ tùy thuộc
vào hạnh thoa bụi và đất.
 Này các Tỷ-kheo, Ta không nói rằng Sa-môn
hạnh của một vị sống theo lễ nghi tắm rửa chỉ tùy
thuộc vào lễ nghi tắm rửa.
 Này các Tỷ-kheo, Ta không nói rằng Sa-môn
hạnh của một vị sống dưới gốc cây chỉ tùy thuộc

SA MÔN                                              109

vào hạnh sống dưới gốc cây.
 Này các Tỷ-kheo, Ta không nói rằng Sa-môn
hạnh của một vị sống ngoài trời chỉ tùy thuộc vào
hạnh sống ngoài trời.
 Này các Tỷ-kheo, Ta không nói rằng Sa-môn
hạnh của người theo hạnh đứng thẳng chỉ tùy
thuộc vào hạnh đứng thẳng.
 Này các Tỷ-kheo, Ta không nói rằng Sa-môn
hạnh của một vị ăn uống có định kỳ chỉ tùy thuộc
vào hạnh ăn uống có định kỳ.
 Này các Tỷ-kheo, Ta không nói rằng Sa-môn
hạnh của người sống theo chú thuật chỉ tùy thuộc
vào hạnh sống theo chú thuật.
 Này các Tỷ-kheo, Ta không nói rằng Sa-môn
hạnh của vị bện tóc chỉ tùy thuộc vào hạnh bện
tóc.
Này các Tỷ-kheo, nếu lòng tham dục của người
có tâm tham dục được đoạn diệt chỉ nhờ vào hạnh
mang đại y của người mang đại y, nếu lòng sân của
người có tâm sân được đoạn diệt, nếu lòng phẫn nộ
của người có tâm phẫn nộ được đoạn diệt, nếu lòng
hiềm hận của người có tâm hiềm hận được đoạn diệt,
nếu lòng giả dối của người có tâm giả dối được đoạn
diệt, nếu lòng não hại của người có tâm não hại được
đoạn diệt, nếu lòng tật đố của người có tâm tật đố

SA MÔN                                            110

được đoan diệt, nếu lòng xan lẩn của người có tâm xan lẩn được đoạn diệt, nếu lòng man trá của người có tâm man trá được đoạn diệt, nếu lòng xảo trá của người có tâm xảo trá được đoạn diệt, nếu lòng ái dục của người có tâm ái dục được đoạn diệt, nếu tà kiến của người có tà kiến được đoạn diệt, (chỉ nhờ hạnh mang đại y của người mang đại y), thì những thân hữu quyến thuộc, bà con cùng một huyết thống có thể khiến người đó mang đại y ngay khi người đó mới sanh, và khuyên người đó mặc đại y như sau: "Này hiền nhi, hãy mang đại y, nếu mang đại y thì lòng tham dục của người có tâm tham dục, sẽ được đoạn diệt, lòng sân của người có tâm sân sẽ được đoạn diệt, lòng giả dối của người có tâm giả dối sẽ được đoạn diệt, lòng não hại của người có tâm não hại sẽ được đoạn diệt, lòng tật đố của người có tâm tật đố sẽ được đoạn diệt, lòng xan lẫn của người có tâm xan lẫn sẽ được đoạn diệt, lòng man trá của người có tâm man trá sẽ được đoạn diệt, lòng xảo trá của người có tâm xảo trá sẽ được đoạn diệt, lòng ái dục của người có tâm ái dục sẽ được đoạn diệt, tà kiến của người có tà kiến sẽ được đoạn diệt chỉ nhờ mang đại y. "Này các Tỷ-kheo, bởi vì Ta thấy có người mang đại y nhưng vẫn có tâm tham dục, có tâm sân hận, có tâm phẫn nộ, có tâm giả dối, có tâm não hại, có tâm tật đố, có tâm xan lẩn, có tâm man trá, có tâm xảo trá, có tâm ái dục, có tâm tà kiến, nên

SA MÔN                                               111

Ta không nói rằng, Sa-môn hạnh của người có tham dục chỉ tùy thuộc vào hạnh mang đại y của vị ấy. Này các Tỷ-kheo, nếu lòng tham dục của người có tâm tham dục được đoạn diệt chỉ nhờ hạnh lõa thể của người lõa thể... chỉ nhờ hạnh thoa bụi và đất của người sống theo hạnh thoa bụi và đất... chỉ nhờ hạnh lễ nghi tắm rửa của người sống theo hạnh lễ nghi tắm rửa... chỉ nhờ hạnh sống dưới gốc cây của người sống dưới gốc cây... chỉ nhờ hạnh sống ngoài trời của người sống ngoài trời... chỉ nhờ hạnh sống đứng thẳng của người sống đứng thẳng... chỉ nhờ hạnh ăn uống có định kỳ của người sống ăn uống có định kỳ... chỉ nhờ hạnh sống theo chú thuật của người sống theo chú thuật... Này các Tỷ-kheo, nếu lòng tham dục của người có tâm tham dục đoạn diệt chỉ nhờ hạnh bện tóc của người sống theo hạnh bện tóc; nếu lòng sân hận của người có tâm sân hận... (như trên)..., nếu tà kiến của người có tà kiến được đoạn diệt (chỉ nhờ hạnh của người sống theo hạnh bện tóc), thì những thân hữu quyến thuộc, bà con cùng một huyết thống có thể khiến người đó bện tóc ngay khi người đó mới sanh, và khuyên người đó bện tóc như sau: "Này hiền nhi, hãy bện tóc; nếu bện tóc thì lòng dục của người có tâm tham dục sẽ được đoạn diệt, lòng sân hận của người có tâm sân hận... nếu tà kiến của người có tà kiến sẽ được đoạn diệt, chỉ nhờ sống theo hạnh bện tóc"". Này các Tỷ-kheo, bởi vì Ta thấy có người theo

SA MÔN                                              112

hạnh bện tóc nhưng vẫn có tâm tham dục, có tâm sân hận, có tâm phẫn nộ, có tâm giả dối, có tâm não hại, có tâm tật đố, có tâm xan lẩn, có tâm man trá, có tâm xảo trá, có tâm ái dục, có tà kiến, nên Ta không nói rằng Sa-môn hạnh của người theo hạnh bện tóc chỉ tùy thuộc vào hạnh bện tóc của vị ấy.

Này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo thực hành các pháp môn xứng đáng bậc Sa-môn?

Này các Tỷ-kheo, đối với Tỷ-kheo có tâm tham dục và lòng tham dục được đoạn diệt, có tâm sân và lòng sân hận được đoạn diệt, có tâm phẫn nộ và lòng phẫn nộ được đoạn diệt, có tâm hiềm hận và lòng hiềm hận được đoạn diệt, có tâm giả dối và lòng giả dối được đoạn diệt, có tâm não hại và lòng não hại được đoạn diệt, có tâm tật đố và lòng tật đố được đoạn diệt, có tâm xan lẩn và lòng xan lẩn được đoạn diệt, có tâm man trá và lòng man trá được đoạn diệt, có tâm xảo trá và lòng xảo trá được đoạn diệt, có tâm ái dục và lòng ái dục được đoạn diệt, có tà kiến và tà kiến được đoạn diệt... => Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng, nếu vị ấy thực hành các pháp môn xứng đáng bậc Sa-môn, thì có thể đoạn diệt được những cấu uế cho Sa-môn, những tỳ vết cho Sa-môn, những lỗi lầm cho Sa-môn, đọa sanh vào đọa xứ, sự thọ lãnh các ác thú. Vị ấy thấy tự ngã được gột sạch tất cả

SA MÔN                                              113

những ác, bất thiện pháp và vị ấy thấy tự ngã được giải thoát. Do thấy tự ngã được gột sạch tất cả những ác, bất thiện pháp ấy, do thấy tự ngã được giải thoát nên hân hoan sanh; do tâm hân hoan nên hỷ sanh; do hỷ nên thân được khinh an; do thân khinh an nên lạc thọ sanh; do lạc thọ nên tâm được định tĩnh. Vị ấy an trú biến mãn một phương với tâm câu hữu với từ, cũng vậy, phương thứ hai, cũng vậy, phương thứ ba, cũng vậy, phương thứ tư. Như vậy cùng khắp thế giới, trên, dưới, bề ngang, hết thảy phương xứ, cùng khắp vô biên giới, vị ấy an trú biến mãn với tâm câu hữu với từ, quảng đại vô biên, không hận không sân. Với tâm câu hữu với bi... (như trên)... với tâm câu hữu với hỷ... an trú, biến mãn một phương với tâm câu hữu với xả, cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư. Như vậy cùng khắp thế giới, trên, dưới, bề ngang, hết thảy phương xứ, cùng khắp vô biên giới, vị ấy an trú biến mãn với tâm câu hữu với xả, quảng đại, vô biên, không hận, không sân.

Này các Tỷ-kheo, ví như một hồ sen có nước trong, có nước ngọt, có nước mát, có nước trong sáng, có bờ hồ khéo sắp đặt, đẹp đẽ. Nếu có người từ phương Đông đi đến, bị nóng bức áp đảo, bị nóng bức hành hạ, mệt mỏi, khô cổ, đắng họng, khát nước. Người ấy đi đến hồ sen ấy giải trừ khát nước và giải

SA MÔN                                               114

trừ nóng bức. Nếu có người từ phương Tây đi đến... nếu có người từ phương Bắc đi đến, nếu có người từ phương Nam đi đến, nếu có người từ bất cứ ở đâu đi đến, bị nóng bức áp đảo, bị nóng bức hành hạ, mệt mỏi, khô cổ, đắng họng, khát nước, người ấy đi đến hồ sen ấy, giải trừ khát nước, giải trừ nóng bức.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, nếu có người từ gia đình Sát đế lỵ xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, vị ấy đi đến pháp luật do Như lai thuyết dạy, sau khi tu tập từ, bi, hỷ, xả, nội tâm được định tĩnh... Ta nói rằng chính nhờ nội tâm định tĩnh, vị ấy thực hành các pháp môn xứng đáng bậc Sa- môn. Nếu vị ấy từ gia đình Bà-la-môn... từ gia đình Phệ xá (Vessa)... từ gia đình Thủ đà (Sudda), xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, vị ấy đi đến pháp luật do Như Lai thuyết dạy, sau khi tu tập từ, bi, hỷ, xả, nội tâm được định tĩnh... Ta nói rằng chính nhờ nội tâm định tĩnh, vị ấy thực hành các pháp môn xứng đáng bậc Sa-môn.

Nếu có người từ gia đình Sát đế ly, xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình, sau khi đi đến pháp luật do Như Lai thuyết dạy, nhờ đoạn trừ các lậu hoặc, vị ấy ngay trong hiện tại, tự mình chứng tri, chứng ngộ và thành đạt vô lậu tâm giải thoát, tuệ giải thoát. Vị ấy thành Sa-môn nhờ đoạn diệt các lậu

SA MÔN                                               115

hoặc.

Nếu từ gia đình Bà-la-môn... từ gia đình Phệ xá... từ gia đình Thủ đà, xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, sau khi đi đến pháp luật do Như Lai thuyết dạy, nhờ đoạn trừ các lậu hoặc, vị ấy ngay trong hiện tại, tự mình chứng tri, chứng ngộ và thành đạt vô lậu tâm giải thoát, tuệ giải thoát, vị ấy thành Sa-môn nhờ đoạn diệt các lậu hoặc.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Các Tỷ-kheo ấy hoan hỷ, tín thọ lời Thế Tôn dạy.

SA MÔN                                                116
