Kinh NIKAYA Phân Loại theo Chủ Đề ( (HT Thích Minh Châu dịch; Chơn Tín Toàn phân loại)
(Thích Minh Châu dịch) - 307 - Sắp Lâm Chung
Nguồn: kho Dân tộc KING — Giảng Sư (văn bản trích từ PDF)

Kinh tạng Pali
(Pali Nikaya)
HT. THÍCH MINH CHÂU
Việt dịch
Ấn bản năm 1991

Phân loại theo chủ đề: CHƠN TÍN TOÀN NIKAYA PHÂN LOẠI - CHỦ ĐỀ 307

SẮP
LÂM CHUNG
Chịu trách nhiệm chính tả:
TÂM MINH ANH

307

Ấn bản điện tử 2018

MỤC LỤC DẪN NHẬP .............................................................3 1     Bị thất niệm - Kinh NGHE VỚI TAI – Tăng II, 172.....................................................................9 2     Chớ có mệnh chung với tâm quyến luyến đời sống - Kinh ĐẠI THIỆN KIẾN VƯƠNG – 17 Trường II, 9 .....................................................14 3     Cần được hỏi ntn    - Kinh GIÁO GIỚI CHANNA – 144 Trung III, 593 .....................58 4     Cần được hỏi ntn - Kinh GIÁO GIỚI CẤP CÔ ĐỘC – 143 Trung III, 581 ..............................65 5     Cần được hộ niệm ntn - Kinh Bị Bệnh – Tương V, 593..............................................................76 6     Hãy trú niệm hướng đến quả Alahán - Kinh CÓ LÒNG TỪ MẪN – Tăng II, 736 ....................81 7     Hướng dẫn người sắp lâm chung - Kinh DHANANJANI – 97 Trung II, 753 ................83 8     Kinh CHA MẸ CỦA NAKULA 1 – Tăng III, 33 .......................................................................106 9     Kinh NGƯỜI KOSALA – Tăng II, 396 .......112

SẮP LÂM CHUNG                                                                1

10 Kinh PHAGGUNA – Tăng III, 163 .............122 11 Kinh SỰ KIỆN KHÔNG THỂ CÓ ĐƯỢC – Tăng II, 391...................................................128

SẮP LÂM CHUNG                                                     2

DẪN NHẬP

1. Lời giới thiệu
 Sau khi nhận thấy tính thực tế, gần gũi, dễ hiểu và trí
tuệ tuyệt diệu trong những bài kinh của bộ ĐẠI TẠNG
KINH VIỆT NAM do Hoà Thượng Thích Minh Châu
dịch trực tiếp từ Kinh Tạng Pali, chúng tôi nhận thấy
rằng những bộ kinh này là những thực tế tuyệt diệu
trong cuộc sống và nếu những bài kinh này không
được tiếp cận và áp dụng trong cộng đồng Phật tử thì
thật là một thiệt thòi cho những người con của Phật.
 Ví như một người khi nếm được hương vị tuyệt vời của
một chiếc bánh ngon, lòng nghĩ tới những người thân
thương của mình và đem đến mời họ cùng ăn với
mình, đó chính là tâm niệm của chúng tôi khi thực
hiện công việc này. Chúng tôi với tấm lòng chân thành
sâu sắc cầu mong cho mọi người cùng có thể tiếp cận
được với Kinh Tạng Pali (kinh Nikaya) và tìm được
chân đứng trong bộ kinh này.
 Vì vậy, nhằm giới thiệu bộ kinh Nikaya đến với cộng
đồng Phật tử ở khắp nơi và nhằm giúp cho quý đạo
hữu dễ dàng tiếp cận với kinh Nikaya nên trong phiên
bản vi tính này chúng tôi đã mạo muội cẩn thận đánh

SẮP LÂM CHUNG                                            3

dấu, tô màu những điểm căn bản và trọng tâm trong
các bài kinh để quý đọc giả có thể nhanh chóng nắm
hiểu được nội dung, ý nghĩa và những điểm quan
trọng của bài kinh. Công việc này đã được chúng tôi
thực hiện dựa trên sự thấy biết và kinh nghiệm thực
hành của bản thân, quý đạo hữu cố gắng đọc đi đọc
lại và suy nghiệm kỹ từng lời kinh rồi đem áp dụng
thực hành để có thể tự mình thành tựu Tuệ giác như
Đức Phật đã chỉ dạy.
2. Lợi ích của việc nghiên cứu học hỏi bộ kinh này là gì?
 Đi thẳng vào lời dạy của Đức Phật, tiếp cận trực tiếp
với những lời dạy nguyên chất của Đức Phật khi Ngài
còn tại thế, tránh được sự truyền tải ý nghĩa giáo
pháp có khi đúng, có khi lệch của các vị này vị kia,
tránh được việc đến với đạo Phật nhưng nhìn nhận
và hiểu biết đạo Phật thông qua lăng kính của người
khác.
 Biết được với những sự kiện đã từng xảy ra trong thời
kỳ Đức Phật còn tại thế như: hoàn cảnh xã hội thời
đó, đời sống thực tế của Đức Phật và các cuộc thuyết
giảng Chánh Pháp của Ngài.
 Trí tuệ được mở rộng, biết được đôi phần về trí tuệ
thâm sâu vi diệu của Đức Phật qua các bài thuyết

SẮP LÂM CHUNG                                           4

giảng của Ngài và qua các cuộc cật vấn, chất vấn của
ngoại đạo.
 Được làm quen với các Pháp học và Pháp hành mà
Đức Phật đã trình bày dưới nhiều hình thức đa dạng
khác nhau. Học hỏi được nhiều cách tu tập, nhiều
phương diện tu tập, không bị hạn chế bó buộc trong
một phương diện tu tập theo một trường phái nào.
 Có được một cái nhìn trực tiếp, trực diện đối với
Chánh Pháp, giúp cho người tu tập không đi lệch ra
ngoài Chánh Pháp, không làm uổng phí thời gian và
công sức mà người tu tập đã bỏ ra để nghiên cứu tìm
hiểu học hỏi và thực hành Phật Pháp, giúp cho nhiệt
tình và ước nguyện của người tu học chân chánh được
thành đạt, có kết quả tốt đẹp và lợi ích thiết thực ngay
trong đời sống hiện tại.
 Có được đầy đủ những phương tiện để thực hiện Pháp
học vàPháp hành, biết rõ những gì mình cần phải làm
trên con đường đi đến sự chấm dứt khổ đau.
 Trong khi đọc, nghe, nghiên cứu, học hỏi các bản
kinh thì tâm được an trú vào trong Chánh Tri Kiến,
tham sân si được vắng mặt trong lúc ấy, tâm được an
trú vào trong Chánh Pháp.

SẮP LÂM CHUNG                                            5

 Ngay trong hiện tại gieo kết được những thiện duyên tốt lành đối với Chánh Pháp của Đức Phật, có thể thẳng tiến đến việc tu tập sự giải thoát sanh tử ngay trong kiếp hiện tại. Nhưng nếu ngay trong hiện tại không đạt được sự giải thoát thì những thiện duyên này sẽ giúp được cho các đời sau: khi được sanh ra, tâm luôn hướng về sự tìm cầu Chánh Pháp, yêu thích tìm kiếm những lời dạy nguyên gốc của Đức Phật, và đồng thời tâm cũng luôn hướng về sự không ưa thích đối với các tà Pháp, tránh xa các tà thuyết không chân chánh, không có cảm xúc cảm tình đối với các tà đạo, tránh được các con đường tu tập sai lệch làm uổng phí công sức và tâm nguyện của người tu tập mà vẫn không đạt được sự giải thoát khổ đau.  Trong quá trình học hỏi nghiên cứu cẩn thận các bản kinh này thì Chánh Tri Kiến đi đến thành tựu đầy đủ, Giới Hạnh đi đến thành tựu đầy đủ, ba kiết sử Thân Kiến, Hoài Nghi, Giới Cấm Thủ được đoạn tận, chứng được Dự Lưu Quả, là bậc Dự Lưu, chỉ còn tái sanh tối đa là bảy lần giữa chư Thiên và loài người, không còn bị đọa vào trong các đường ác sanh như địa ngục, ngạ quỷ, súc sanh.  Khi thân hoại mạng chung nếu bị thất niệm, tâm không được tỉnh giác, thì khi tái sanh đời sau, lúc đầu

SẮP LÂM CHUNG                                           6

không nhớ được đạo pháp, nhưng sau đó sẽ có những
nhân duyên đưa đến giúp cho tâm trí từ từ nhớ lại và
tiếp tục tu tập trong vòng tối đa bảy lần tái sanh là sẽ
đi đến sự chứng đạt được tâm hoàn toàn tịch lặng
thoát ly sanh tử, thoát ly đau khổ, thoát khỏi mọi ràng
buộc, phiền não đối với năm thủ uẩn.
3. Lòng tri ân
 Chúng ta, những người đến với đạo thoát ly sanh tử
của Đức Phật sau khi Ngài nhập diệt đã trên 2500
năm, nhưng may mắn quá lớn cho chúng ta đó là việc
chúng ta vẫn còn được thấy, được gặp, được học hỏi
và được hành trì theo những bản kinh nguyên chất
truyền thống của Đức Phật. Xin hạnh phúc tri ân sự
may mắn này của mình và xin chân thành vô lượng
cung kính tri ân Hòa Thượng Thích Minh Châu,
người đã bỏ nhiều thời gian, nhiều tâm huyết để làm
cho Chánh Pháp được sáng tỏ đối với những người
con của Đức Phật tại Việt Nam.
 Xin chân thành cung kính cúi đầu tri ân Hoà Thượng
- vị ân sư của Phật tử Việt Nam.

Pháp quốc, ngày 05 tháng 07 năm 2014 Người trình bày - Chơn Tín Toàn

SẮP LÂM CHUNG                                              7

SẮP LÂM CHUNG   8

1     Bị thất niệm - Kinh NGHE VỚI TAI – Tăng II, 172

NGHE VỚI TAI – Tăng II, 172

1.- Này các Tỷ-kheo, các pháp do được nghe bằng
tai, do tụng đọc bằng lời, do ý quan sát, do kiến khéo
thể nhập, có bốn lợi ích được chờ đợi. Thế nào là
bốn?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo học thuộc lòng
pháp, như kinh: Ứng tụng … Phương quảng. Các
pháp ấy, vị ấy được nghe bằng tai, do tụng đọc bằng
lời, do ý quan sát, do kiến khéo thể nhập. Vị ấy khi
mạng chung bị thất niệm, được sanh cộng trú với một
loại Thiên nhân. Tại đấy, các vị sống an lạc đọc các
pháp cú cho vị ấy. Này các Tỷ-kheo, chậm chạp niệm
được khởi lên. Rồi mau chóng, chúng sanh ấy đi đến
thù thắng.

Này các Tỷ-kheo, do được nghe các pháp bằng tai, do tụng đọc bằng lời, do ý quan sát, do kiến khéo thể nhập; đây là lợi ích thứ nhất được chờ đợi.

2. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo học thuộc lòng pháp, như kinh: Ứng tụng … Phương quảng. Các pháp ấy, vị ấy được nghe bằng tai, do tụng đọc bằng

SẮP LÂM CHUNG                                       9

lời, do ý quan sát, do kiến khéo thể nhập. Vị ấy khi mạng chung bị thất niệm, được sanh cộng trú với một loại Thiên nhân. Tại đấy, các vị sống an lạc không đọc các pháp cú cho vị ấy. Nhưng có Tỷ-kheo có thần thông, đã đạt được tâm tự tại, thuyết pháp cho hội chúng chư Thiên. Vị ấy suy nghĩ như sau: "Đây chính là Pháp và Luật mà trước đây ta đã sống Phạm hạnh". Này các Tỷ-kheo, chậm chạp niệm được khởi lên. Rồi mau chóng, chúng sanh ấy đi đến thù thắng.

Ví như, này các Tỷ-kheo, một người thiện xảo về
tiếng trống. Người ấy trong khi đi giữa đường có thể
nghe được tiếng trống. Người ấy không có nghi ngờ,
không có do dự, đó là tiếng trống hay không phải là
tiếng trống. Người ấy đi đến kết luận: "Đây là tiếng
trống". Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo học
thuộc lòng pháp, như kinh: Ứng tụng … Phương
quảng. Các pháp ấy, vị ấy được nghe bằng tai …
chúng sanh ấy đi đến thù thắng.

Này các Tỷ-kheo, do được nghe các pháp bằng tai, do tụng đọc bằng lời, do ý quan sát, do kiến khéo thể nhập, đây là lợi ích thứ hai được chờ đợi.

3. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo học thuộc lòng
pháp, như kinh: Ứng tụng … Phương quảng. Các
pháp ấy, vị ấy được nghe bằng tai, được tụng đọc
bằng lời, do ý quan sát, do kiến khéo thể nhập …

SẮP LÂM CHUNG                                      10

nhưng không có Tỷ-kheo có thần thông, đạt được
tâm tự tại thuyết pháp cho hội chúng chư Thiên; và
một Thiên tử thuyết pháp cho hội chúng chư thiên.
Vị ấy suy nghĩ như sau: "Đây chính là Pháp và Luật
mà trước đây ta đã sống Phạm hạnh". Chậm chạp,
này các Tỷ-kheo, niệm được khởi lên. Rồi mau
chóng, chúng sanh ấy đi đến thù thắng.

Ví như, này các Tỷ-kheo, một người thiện xảo về tiếng tù và. Người ấy, trong khi đi giữa đường có thể nghe được tiếng tù và. Người ấy không có nghi ngờ, không có do dự, đó là tiếng tù và hay không phải là tiếng tù và. Người ấy đi đến kết luận: "Đây là tiếng tù và". Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo học thuộc lòng pháp, như kinh: Ứng tụng … Phương quảng. Các pháp ấy, vị ấy được nghe bằng tai, được tụng đọc bằng lời, do ý quan sát, do kiến khéo thể nhập … nhưng không có Tỷ-kheo có thần thông, đạt được tâm tự tại thuyết pháp cho hội chúng chư Thiên. Và một Thiên tử thuyết pháp cho hội chúng chư thiên. Vị ấy suy nghĩ như sau: "Đây chính là Pháp và Luật mà trước đây ta đã sống Phạm hạnh". Này các Tỷ-kheo, chậm chạp niệm được khởi lên. Rồi mau chóng, chúng sanh ấy đi đến thù thắng.

SẮP LÂM CHUNG                                      11

Này các Tỷ-kheo, do được nghe bằng tai, do tụng đọc bằng lời, do ý quan sát, do kiến khéo thể nhập; đây là lợi ích thứ ba được chờ đợi.

4. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo học thuộc lòng
pháp, như kinh: Ứng tụng … Phương quảng. Các
pháp ấy, được nghe bằng tai, được tụng đọc bằng lời,
do ý quan sát, do kiến khéo thể nhập … nhưng không
có Tỷ-kheo có thần thông, đạt được tâm tự tại thuyết
pháp cho hội chúng chư Thiên; và không có Thiên tử
thuyết pháp cho hội chúng chư thiên. Nhưng có thể
có người được hóa sanh:"Này bạn, bạn có nhớ
không? Này bạn, bạn có nhớ không, tại chỗ ấy chúng
ta đã sống Phạm hạnh?". Vị ấy trả lời: "Này bạn, tôi
nhớ! Này bạn, tôi nhớ". Chậm chạp, này các Tỷ-
kheo, niệm được khởi lên. Rồi mau chóng, chúng
sanh ấy đi đến thù thắng.

Ví như, này các Tỷ-kheo, hai người bạn cùng chơi trò chơi đất bùn, hai người vào một thời nào, một chỗ nào được gặp nhau. Người bạn này có thể nói với người bạn kia: "Này bạn, bạn có nhớ cái này không? Này bạn, bạn có nhớ cái này không?". Người ấy có thể trả lời: "Này bạn, tôi có nhớ! Này bạn, tôi có nhớ!". Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo học thuộc lòng pháp, như kinh: Ứng tụng … Phương quảng. Các pháp ấy, được nghe bằng tai, được tụng

SẮP LÂM CHUNG                                      12

đọc bằng lời, do ý quan sát, do kiến khéo thể nhập
… nhưng không có Tỷ-kheo có thần thông, đạt được
tâm tự tại thuyết pháp cho hội chúng chư Thiên; và
không có Thiên tử thuyết pháp cho hội chúng chư
thiên. Nhưng có thể có người được hóa sanh:"Này
bạn, bạn có nhớ không? Này bạn, bạn có nhớ không,
tại chỗ ấy chúng ta đã sống Phạm hạnh?". Vị ấy trả
lời: "Này bạn, tôi nhớ! Này bạn, tôi nhớ". Chậm
chạp, này các Tỷ-kheo, niệm được khởi lên. Rồi mau
chóng, chúng sanh ấy đi đến thù thắng.

Này các Tỷ-kheo, do được nghe bằng tai, do tụng đọc bằng lời, do ý quan sát, do kiến khéo thể nhập; đây là lợi ích thứ tư được chờ đợi.

Này các Tỷ-kheo, do được nghe bằng tai, do tụng đọc bằng lời, do ý quan sát, do kiến khéo thể nhập; có bốn lợi ích này được chờ đợi.

SẮP LÂM CHUNG                                    13

2     Chớ có mệnh chung với tâm quyến luyến đời sống - Kinh ĐẠI THIỆN KIẾN VƯƠNG – 17 Trường II, 9

KINH ĐẠI THIỆN KIẾN VƯƠNG (MAHÀ SUDASSANA SUTTANTA) – Bài kinh số 17 – Trường II,

1. Như vầy tôi nghe:

Một thời, Thế Tôn trú ngụ tại Upavattana (Hồ bạt
đan) ở Kusinàrà (Câu thi la) trong rừng Sà la của
giòng họ Mallà, giữa hai cây Sàla song thọ, khi ngài
sắp nhập Niết bàn.

2. Lúc ấy, tôn giả Ananda đến tại chỗ Thế Tôn, đảnh lễ Ngài ngồi xuống một bên. Tôn giả Ananda bạch Thế Tôn:

- Bạch thế Tôn, Thế Tôn chớ có diệt độ tại đô thị nhỏ bé này, tại đô thị hoang vu này, tại đô thị phụ thuộc này. Bạch Thế Tôn, có những đô thị khác to lớn hơn như Campà (Chiêm bà), Ràjagahà (Vương Xá) Sàvatthi (Xá Vệ), Sàketa (Sa kỳ), Kosambi (Kiêu thưởng di), Bàrànasi (Ba la nại). Thế Tôn hãy diệt độ

SẮP LÂM CHUNG                                      14

tại những chỗ ấy. Tại những chỗ ấy có đại chúng Sát
đế lỵ, có đại chúng Bà la môn, có đại chúng Gia chủ
tin tưởng Như Lai, các vị này sẽ cúng dường thân xá-
lợi Như Lai.

3. Này Ananda, chớ có nói như vậy. Này Ananda, chớ có nói đô thị này nhỏ bé, đô thị này hoang vu, đô thị này phụ thuộc.

Này Ananda, thuở xưa có vị vua tên là Mahà-
Sudassana (Đại Thiện Kiến). Vị này là Chuyển
Luân vương trị vì như pháp, là vị Pháp vương, thống
lãnh bốn thiên hạ, chinh phục hộ trì quốc dân, đầy đủ
bảy báu. Này Ananda, đô thị Kusinàrà này là kinh đô
của vua Đại Thiện Kiến, tên là Kusàvati (Câu-xá-bà-
đề), phía Đông và phía Tây rộng đến mười hai do
tuần, phía Bắc và phía Nam rộng đến mười bảy do
tuần.

Này Ananda, kinh đô Susàvati này rất phồn thịnh,
phú cường, dân cư đông đúc, Thiên chúng sung mãn,
thực thẩm phong phú. Này Ananda, cũng như kinh
đô Alakamanda của chư Thiên rất phồn thịnh, phú
cường, dân cư đông đúc, Thiên chúng sung mãn,
thực phẩm phong phú. Cũng vậy này Ananda, kinh
đô Kusàvati này cũng rất phồn thịnh, phú cường, dân
cư đông đúc, Thiên chúng sung mãn. Này Ananda,

SẮP LÂM CHUNG                                      15

kinh đô Kusàvati này ngày đêm vang dậy mười loại
tiếng, tức là tiếng voi, tiếng ngựa, tiếng xe, tiếng
trống lớn, tiếng trống nhỏ, tiềng tỳ bà, tiếng hát, tiếng
xập xỏa, tiếng chuông và tiếng thứ mười là lời kêu
gọi: "Hãy uống đi, hãy ăn đi!".

4. Này Ananda, kinh đô Kusàvati có bảy bức thành
bao bọc, một loại bằng vàng, một loại bằng bạc, một
loại bằng lưu ly, một loại bằng thủy tinh, một loại
bằng san hô, một loại bằng xa cừ, một loại bằng mọi
thứ báu.

5. Này Ananda, kinh đô Kusàvati có bốn loại cửa:
một loại bằng vàng, một loại bằng bạc, một loại bằng
lưu ly, một loại bằng thủy tinh. Tại mỗi cửa, có dựng
bảy cột trụ, bề cao khoảng ba hay bốn lần thân người.
Một cột trụ bằng vàng, một cột trụ bằng bạc, một cột
trụ bằng lưu ly, một cột trụ bằng thủy tinh, một cột
trụ bằng san hô, một cột trụ bằng xa cừ, một cột trụ
bằng mọi thứ báu.

6. Này Ananda, kinh đô Kasàvati có bảy hàng cây
tàla bao học, một hàng bằng vàng, một hàng bằng
bạc, một hàng bằng lưu ly, một hàng bằng thuỷ tinh,
một hàng bằng san hô, một hàng bằng xa cừ, một
hàng bằng mọi thứ báu.

SẮP LÂM CHUNG                                          16

- Cây tàla bằng vàng, có thân cây bằng vàng, có
lá và trái cây bằng bạc.
- Cây tàla bằng bạc có thân cây bằng bạc, có lá
và trái cây bằng vàng.
- Cây tàla bằng lưu ly, có thân cây bằng lưu ly,
có lá và trái cây bằng thủy tinh.
- Cây tàla bằng thủy tinh, có thân cây bằng thủy
tinh, có lá và trái cây bằng lưu ly.
- Cây tàla bằng san hô, có thân cây bằng san hô,
có lá và trái cây bằng xa cừ.
- Cây tàla bằng xa cừ, có thân cây bằng xa cừ, có
lá và trái cây bằng san hô.
- Cây tàla bằng mọi loại báu, có thân cây bằng
mọi loại báu, có là và trái cây bằng mọi loại
báu.

Này Ananda, khi những cây tàla này được gió rung chuyển, một âm thanh vi diệu, khả ái, đẹp ý, mê ly khởi lên, cũng như năm loại nhạc khí, khi được một nhạc sĩ thiện xảo tấu nhạc, phát ra một âm thanh vi diệu, khả ái, đẹp ý, mê ly. Cũng vậy, Ananda, khi những hàng cây tàla này được gió rung chuyển, một âm thanh vi diệu, khả ái, đẹp ý, mê ly khởi lên. Này Ananda, lúc bấy giờ, nếu ở tại kinh đô Kusàvati có những kẻ cờ bạc, rượu chè, họ sẽ nhảy múa theo

SẮP LÂM CHUNG                                     17

những âm điệu của những hàng cây tàla này khi được gió thổi.

7. Này Ananda, vua Đại Thiện Kiến, có đủ bảy món báu và bốn Như ý đức. Thế nào là bảy?

Này Ananda, vua Đại Thiện Kiến, vào ngày Bốt-tát
trăng rằm sau khi tắm rửa, lên cao điện để trai giới,
thời Thiên luân báu hiện ra, đủ một ngàn cọng xe,
với vành xe, trục xe, đủ mọi bộ phận. Thấy vậy, vua
Đại Thiện Kiến suy nghĩ: "Ta nghe như vầy: Khi một
vị vua Sát-đế-lỵ, đã làm lễ quán đảnh vào ngày Bố
tát trăng rằm, sau khi tắm rửa, lên cao điện trai giới,
nếu có Thiên luân báu hiện ra, đủ một ngàn cọng xe,
với vành xe và trục xe, đầy đủ mọi bộ phận, thời vị
vua ấy là Chuyển Luân vương. Như vậy ta có thể là
Chuyển Luân vương ".

8. Này Ananda, rồi vua Đại Thiện Kiến từ chỗ ngồi
đứng dậy, đắp thượng y trên một vai, tay trái cầm
bình nước và với tay phải rưới nước trên xe báu và
nói: Này xe báu hãy lăn khắp, này xe báu hãy chinh
phục!". Và này Ananda, xe báu lăn về hướng Đông
và vua Đại Thiện Kiến cùng với bốn loại binh chủng
đi theo sau. Và này Ananda, chỗ nào xe báu dừng lại,
chỗ ấy vua Đại Thiện Kiến an trú cùng với bốn loại
binh chủng.

SẮP LÂM CHUNG                                        18

9. Này Ananda, các địch vương ở phương Đông đến
yết kiến vua Đại Thiện Kiến và nói: "Hãy đến đây,
Đại vương! Hoan nghênh, đón mừng Đại vương!
Tâu Đại vương, tất cả đều thuộc của Ngài. Đại vương
hãy giáo huấn cho chúng tôi! ".

Vua Đại Thiện Kiến nói rằng: " Không được sát
sanh. Không được lấy của không cho. Không được
tà dâm. Không được nói láo. Không được uống rượu.
Hãy ăn uống cho thích nghi ".

Này Ananda, tất cả địch vương ở phương Đông đều trở thành chư hầu vua Đại Thiện Kiến.

10. Này Ananda, rồi xe báu lăn xuống biển lớn ở phương Đông rồi nổi lên rồi lăn về phương Nam..., lặn xuống biển lớn ở phương Nam, rồi nổi lên và lặn về phương Tây..., lặn xuống biển lớn ở phương Tây, rồi nổi lên và lặn về phương Bắc và vua Đại Thiện Kiến cùng với bốn loại binh chủng đi theo sau. Này Ananda, chỗ nào xe báu dừng lại chỗ ấy vua Đại Thiện Kiến an trú cùng với bốn loại binh chủng.

Này Ananda, các địch vương ở phương Bắc đến yết
kiến vua Đại Thiện Kiến và nói: "Hãy đến đây, Đại
vương! Hoan nghênh đón mừng Đại vương! Tâu Đại
vương tất cả thuộc của Ngài. Đại vương hãy giáo
huấn cho chúng tôi!".

SẮP LÂM CHUNG                                    19

Này Ananda, tất cả địch vương ở phương Bắc đều trở thành chư hầu của vua Đại Thiện Kiến.

Này Ananda, xe báu ấy sau khi chinh phục trái đất cho đến hải biên, liền trở về kinh đô Kusàvati, và đứng trước pháp đình, trên cửa nội cung như một trang bảo cho nội cung của vua Đại Thiện Kiến".

Này Ananda, như vậy là sự xuất hiện xe báu của vua Đại Thiện Kiến.

12. Lại nữa này Ananda, voi báu xuất hiện cho vua
Đại Thiện Kiến, thuần trắng, bảy xứ kiên cường, có
thần lực, phi hành trên hư không và tên là Uposathe
(Bố-tát).

Thấy voi báu, vua Đại Thiện Kiến sanh tâm hoan hỷ
và nghĩ: "Lành thay được cỡi con voi này nếu nó chịu
sự điều ngự". Và này Ananda, như một con hiền
tượng quí phái chịu sự điều ngự lâu ngày, con voi
báu ấy tự đến để chịu sự điều ngự. Này Ananda, thuở
xưa, vua Đại Thiện Kiến để thử voi báu này, sáng
sớm cỡi voi đi khắp quả đất cho đến hải biên rồi về
lại kinh đô Kusàvati kịp giờ ăn sáng. Này Ananda,
như vậy là sự xuất hiện voi báu của vua Đại Thiện
Kiến.

13. Lại nữa này Ananda, ngựa báu xuất hiện cho vua

SẮP LÂM CHUNG                                     20

Đại Thiện Kiến, thuần trắng, đầu đen như quạ, bờm
ngựa màu đen, có thần lực, phi hành trên hư không
và tên là Valahaka. Thấy ngựa báu, vua Đại Thiện
Kiến sanh tâm hoa hỷ và nghĩ: "Tốt đẹp thay được
cỡi con ngựa này nếu nó chịu sự điều ngự". và này
Ananda, như một con hiền mã quý phái, chịu sự điều
ngự lâu ngày, con ngựa báu ấy tự đến để chịu sự điều
ngự. Này Ananda, thuở xưa, vua Đại Thiện Kiến để
thử ngựa báu này, sáng sớm cỡi ngựa, đi khắp quả
đất cho đến hải biên rồi về lại kinh đô Kusàvati kịp
giờ ăn sáng. Này Ananda, như vậy là sự xuất hiện
ngựa báu của vua Đại Thiện Kiến.

14. Lại nữa, này Ananda, châu báu lại xuất hiện cho vua Đại Thiện Kiến. Châu báu ấy là lưu ly châu, sáng suốt, thuần chất, có tám mặt, khó dũa, khó mài, thanh tịnh, trong suốt, hoàn hảo mọi phương diện. Này Ananda, hào quang châu báu này chiếu sáng cùng khắp một do tuần. Này Ananda, thuở xưa, vua Đại Thiện Kiến để thử châu báu này đã cho dàn bày bốn binh chủng, đặt bảo châu cao trên quân kỳ và có thể tiến quân trong đêm tối âm u. Này Ananda, mọi người trong làng ở xung quanh đều bắt đầu làm việc, tưởng rằng trời đã sáng rồi. Này Ananda như vậy là sự xuất hiện châu báu của vua Đại Thiện Kiến.

15. Này Ananda, nữ báu lại xuất hiện cho vua Đại

SẮP LÂM CHUNG                                      21

Thiện Kiến, mỹ miều, khả ái, cử chỉ đoan trang, màu
da tuyệt mỹ, không quá cao, không quá thấp, không
béo, không gầy, không quá đen, không quá trắng,
vượt trên dung sắc loài Người, sánh đến dung sắc
chư Thiên.

- Này Ananda, thân xúc nữ báu này êm mịn như
bông, như nhung.
- Này Ananda, khi trời lạnh, chân tay nữ báu này
trở thành ấm áp, khi trời nóng, trở thành lạnh
mát.
- Này Ananda, thân nữ báu tỏa mùi thơm chiên
đàn, miệng tỏa mùi thơm hoa sen.
- Này Ananda, nữ báu này dậy trước và di ngủ
sau vua Đại Thiện Kiến, mọi hành động làm
vua thỏa thích, yên lành khả ái.
- Này Ananda, nữ báu này không có một tư
tưởng nào bất tín đối với vua Đại Thiện Kiến
huống nữa là về thân thể.

Này Ananda, như vậy là sự xuất hiện nữ báu của vua Đại Thiện Kiến.

16. Lại nữa, này Ananda, gia chủ báu xuất hiện cho vua Đại Thiện Kiến, chứng được thiên nhãn, do nghiệp dị thục sanh và nhờ thiên nhãn này có thể thấy

SẮP LÂM CHUNG                                      22

châu báu chôn cất có chủ hay không có chủ. Gia chủ
báu này đến vua Đại Thiện Kiến và nói: "Tâu Đại
vương, Đại vương chớ có lo âu, thần sẽ xử lý thích
nghi tài sản Đại vương".

Này Ananda, thuở xưa vua Đại Thiện Kiến muốn thử gia chủ báu này, liền cỡi thuyền, chèo ra giữa sông Hằng và bảo gia chủ báu:

- Này Gia chủ, ta cần vàng.

- Tâu Đại vương, Đại vương hãy cho chèo thuyền gần bờ nào cũng được.

- Này Gia chủ, Ta cần vàng ngay tại đây.

Này Ananda, khi ấy gia chủ báu thọc hai tay xuống nước nhắc lên một ghè đầy cả vàng ròng rồi tâu với vua Đại Thiện Kiến:

- Tâu Đại vương, như vậy đã đủ chưa. Tâu Đại vương, làm như vậy đã được chưa?

Vua Đại Thiện Kiến trả lời:

- Này Gia chủ, như vậy là đủ. Này Gia chủ, làm như vậy là được rồi. Này Gia chủ, cúng dường như vậy là được rồi.

SẮP LÂM CHUNG                                    23

Này Ananda, như vậy là sự xuất hiện gia chủ báu của vua Đại Thiện Kiến.

17. Lại nữa, này Ananda, tướng quân báu xuất hiện
cho vua Đại Thiện Kiến, có học thức, thông minh,
sáng suốt, có khả năng khuyến cáo. Vua Đại Thiện
Kiến khi đáng tiến thì tiến, khi đáng lui thì lui, khi
đáng dừng thì dừng lại.

Vị này đến tâu vua Đại Thiện Kiến:

- Tâu Đại vương, Đại vương chớ có âu lo, Thần sẽ cố vấn Đại vương.

Này Ananda, như vậy là sự xuất hiện tướng quân báu của vua Đại Thiện Kiến.

Này Ananda, vua Đại Thiện Kiến có đầy đủ bảy báu như vậy.

18. Lại nữa, này Ananda, vua Đại Thiện Kiến, có đầy đủ bốn Như ý đức. Thế nào là bốn?

- Này Ananda, vua Đại Thiện Kiến đẹp trai, khả ái,
cử chỉ thanh lịch, sắc diện tuyện luân, thấy xa hơn
mọi người. Này Ananda, đó là Như ý đức thứ nhất
của vua Đại Thiện Kiến.

SẮP LÂM CHUNG                                       24

19. Này Ananda, lại nữa, vua Đại Thiện Kiến sống lâu, tuổi thọ thắng xa các người khác. Này Ananda, đó là Như ý đức thứ hai của vua Đại Thiện Kiến.

20. Lại nữa này Ananda, vua Đại Thiện Kiến ít bệnh
tật, ít tai ương, thể nhiệt không quá lạnh, không quá
nóng, được quân phân để điều hòa sự tiêu hóa, thắng
xa các người khác. Nãy Ananda, đó là Như ý đức thứ
ba của vua Đại Thiện Kiến.

21. Lại nữa, này Ananda, vua Đại Thiện Kiến được
các vị Bà-la-môn và Gia chủ ái kính và yêu mến. Này
Ananda, như người cha được các người con ái kính
và yêu mến, cũng vậy này Ananda, vua Đại Thiện
Kiến được các vị Bà-la-môn và Gia chủ ái kính và
yêu mến. Này Ananda, như những người con được
người cha ái kính và yêu mến, cũng vậy này Ananda,
các vị Bà-la-môn và Gia chủ được vua Đại Thiện
Kiến ái kính và yêu mến.

Thuở xưa, này Ananda, vua Đại Thiện Kiến đi đến hoa viên cùng với bốn loại binh chủng. Này Ananda, các vị Bà-la-môn và Gia chủ đến vua Đại Thiện Kiến và tâu rằng: "Tâu Đại vương, hãy cho đi chậm chậm để chúng tôi có thể chiêm ngưỡng lâu dài hơn..." Này Ananda, nhưng vua Đại Thiện Kiến lại ra lệnh cho người đánh xe: "Này anh đánh xe, hãy đánh xe chậm

SẮP LÂM CHUNG                                      25

chậm để ta có thể thấy các vị Bà-la-môn và Gia chủ lâu dài hơn". Này Ananda, như vậy là Như ý đức thứ tư của vua Đại Thiện Kiến.

22. Và này Anada, vua Đại Thiện Kiến suy nghĩ: "Nay ta hãy cho xây những hồ sen giữa các hàng cây tàla, cứ cách khoảng một trăm cung tầm!".

Này Ananda, vua Đại Thiện Kiến cho xây các hồ sen giữa các hàng cây tàla, cứ cách khoảng một trăm cung tầm.

Này Ananda, những hồ sen ấy được lát bằng bốn loại gạch, một loại bằng vàng, một loại bằng bạc, một loại bằng lưu ly, một loại bằng thủy tinh.

Này Ananda, trong bốn loại hồ sen ấy có bốn loại tầm cấp, một loại bằng vàng, một loại bằng bạc, một loại bằng lưu ly, một loại bằng thủy tinh. Tầm cấp bằng vàng có cột trụ bằng vàng, có chắn ngang và đầu trụ bằng bạc. Tầm cấp bằng bạc có cột trụ bằng bạc, có chắn ngang và đầu trụ bằng vàng. Tầm cấp bằng lưu ly có cột trụ bằng lưu ly, có chắn ngang và đầu trụ bằng thủy tinh. Tầm cấp bằng thủy tinh có cột trụ bằng thủy tinh, có chắn ngang và đầu trụ bằng lưu ly. Này Ananda, những hồ sen ấy được hai hàng bằng bạc. Hàng lan can bằng vàng có cột trụ bằng vàng, có chắn ngang và đầu trụ bằng bạc. Hàng lan

SẮP LÂM CHUNG                                      26

can bằng bạc có cột trụ bằng bạc, có chắn ngang và đầu trụ bằng vàng.

23. Và này Ananda, vua Đại Thiện Kiến lại suy nghĩ:
"Trong những hồ sen này ta sẽ cho đem trồng các
loại sen xanh, sen hồng, sen vàng, sen trắng khắp
bốn mùa để những ai muốn làm tràng hoa có thể
lấy dùng". Và này Ananda, vua Đại Thiện Kiến cho
đem trồng các loại sen xanh, sen hồng, sen vàng, sen
trắng khắp bốn mùa để làm những tràng hoa bằng
các thứ bông ấy.

Này Ananda, vua Đại Thiện Kiến lại suy nghĩ: "Trên
bờ những hồ sen này, ta sẽ cho đặt những người
hầu tắm cho những người qua kẻ lại". Và này
Ananda, vua Đại Thiện Kiến cho đặt những người
hầu tắm trên bờ những hồ sen này để tắm cho những
người qua kẻ lại.

Này Ananda, vua Đại Thiện Kiến lại suy nghĩ: "Trên
bờ những hồ sen này, ta sẽ cho đặt những vật bố
thí, đồ ăn cho những ai đói, đồ uống cho những ai
khát, áo quần cho những ai cần áo quần, xe cộ cho
những ai cần xe, đồ nằm cho những ai cần nằm,
đàn bà cho những ai cần đàn bà, bạc cho những ai
cần bạc và vàng cho những ai cần vàng".

Này Ananda, vua Đại Thiện Kiến, trên bờ những hồ

SẮP LÂM CHUNG                                     27

sen ấy, cho đặt những vật bố thí, đồ ăn cho những ai
đói, đồ uống cho những ai khát, áo quần cho những
ai cần áo quần, xe cộ cho những ai cần xe, đồ nằm
cho những ai cần nằm, đàn bà cho những ai cần đàn
bà, bạc cho những ai cần bạc, và vàng cho những ai
cần vàng.

24. Này Ananda, các Gia chủ, Bà-la-môn đem theo nhiều tiền bạc đến vua Đại Thiện Kiến và tâu vua:

- Tâu Đại vương, chúng tôi có đem nhiều tiền của này để Đại vương dùng. Mong Đại vương hãy thâu nhận lấy.

- Này các Khanh, ta có đầy đủ nhiều tiền bạc do đánh thuế đúng pháp đem lại. Hãy giữ tiền bạc của Khanh lại, và đem theo nhiều nữa cho các Khanh!

Các vị này khi bị vua từ chối, liền đứng qua một bên
và suy nghĩ: "Nếu nay chúng ta đem tiền của này về
nhà chúng ta thời thật không phải. Chúng ta hãy xây
dựng nhà cửa cho vua Đại Thiện Kiến".

Các vị ấy liền đến vua Đại Thiện Kiến và tâu:

- Đại vương, chúng tôi định xây dựng nhà cửa cho Đại vương.

SẮP LÂM CHUNG                                     28

Này Ananda, vua Đại Thiện Kiến im lặng nhận lời.

25. Này Ananda, Thiên chủ Sakka biết được tư tưởng của vua Đại Thiện Kiến với tư tưởng của mình, liền gọi Thiên tử Vissakamma (Tỳ-thủ-yết-ma) và nói:

- Này Vissakamma, hãy đến đây và xây dựng một lâu đài cho vua Đại Thiện Kiến, đặt tên là Dhamma (Pháp).

- Xin vâng, Tôn giả.

Này Ananda, Thiên tử Vissakamma vâng lời Thiên
chủ Sakka, như người lực sĩ duỗi ra cánh tay đang
co, hay co lại cánh tay duổi ra, Thiên tử Vissakamma
biến mất từ chư Thiên ở Tavatimsa và hiện ra trước
mặt vua Đại Thiện Kiến. Rồi này Ananda, Thiên tử
Vissakamma tâu với vua Đại Thiện Kiến:

- Đại vương, tôi sẽ xây dựng một lâu đài tên là Dhamma cho Đại vương!

Này Ananda, vua Đại Thiện Kiến im lặng nhận lời. Và này Ananda, Thiên tử Vissakamma xây dựng lâu đài tên là Dhamma cho vua Đại Thiện Kiến.

26. Này Ananda, lâu đài Dhamma này, về hướng Đông và hướng Tây bề dài đến một do tuần, và về

SẮP LÂM CHUNG                                     29

hướng Bắc và hướng Nam, bề rộng đến nửa do tuần.

Này Ananda, nền nhà của lâu đài Dhamma cao cho
đến ba thân người và làm bằng ba loại gạch, một loại
bằng vàng, một loại bằng lưu ly, một loại bằng thủy
tinh.

Này Ananda, lâu đài Dhamma có đến tám vạn bốn
ngàn cột trụ bằng bốn loại, một loại bằng vàng, một
loại bằng bạc, một loại bằng lưu ly, một loại bằng
thủy tinh.

Này Ananda, lâu đài Dhamma có hai mươi bốn tầm
cấp bằng bốn loại, một loại bằng vàng, một loại bằng
bạc, một loại bằng lưu ly, một loại bằng thủy tinh.
Tầm cấp bằng vàng có cột trụ bằng vàng, có chắn
ngang và đầu trụ bằng bạc. Tầm cấp bằng bạc có cột
trụ bằng bạc, có chắn ngang và đầu trụ bằng vàng.
Tầm cấp bằng lưu ly có cột trụ bằng lưu ly, có chắn
ngang và đầu trụ bằng thủy tinh. Tầm cấp bằng thủy
tinh có cột trụ bằng thủy tinh, có chắn ngang và đầu
trụ bằng lưu ly.

Này Ananda, lâu đài Dhamma có tám vạn bốn ngàn phòng ốc bằng bốn loại, một loại bằng vàng, một loại bằng bạc, một loại bằng lưu ly, một loại bằng thủy tinh. Trong phòng ốc bằng vàng có chỗ nằm bằng bạc được trải ra. Trong phòng ốc bằng bạc, có chỗ

SẮP LÂM CHUNG                                     30

nằm bằng vàng được trải ra. Trong phòng ốc bằng lưu ly có chỗ nằm bằng ngà được trải ra. Trong phòng ốc bằng thủy tinh, có chỗ nằm bằng san hô được trải ra. Tại cửa phòng ốc bằng vàng, có dựng lên một cây tàla bằng bạc, với thân cây bằng bạc, với lá và trái cây bằng vàng. Tại cửa phòng ốc bằng bạc, có dựng lên một cây tàla bằng vàng, với thân cây bằng vàng, với lá và trái bằng bạc. Tại cửa phòng ốc bằng lưu ly, có dựng lên một cây tàla bằng thủy tinh, với lá và trái cây bằng thủy tinh, có dựng lên một cây tàla bằng lưu ly, với thân cây bằng lưu ly, với lá và trái cây bằng thủy tinh.

27. Này Ananda, rồi vua Đại Thiện Kiến lại suy nghĩ:
"Trước cửa phòng lầu Đại Trang Nghiêm, ta hãy
cho dựng lên một rừng cây tàla toàn bằng vàng, và
tại đây ta sẽ an tọa ban ngày.

Này Ananda, vua Đại Thiện Kiến trước cửa phòng
lầu Đại Trang Nghiêm, cho dựng lên một rừng cây
tàla toàn bằng vàng và tại đây, vua ngồi an tọa ban
ngày.

28. Này Ananda, lâu đài Dhamma được hai dãy lan can bao bọc, một dãy bằng vàng, một dãy bằng bạc. Lan can bằng vàng có cột trụ bằng vàng, có chắn ngang và đầu trụ bằng bạc. Lan can bằng bạc có cột

SẮP LÂM CHUNG                                       31

trụ bằng bạc, có chắn ngang và đầu trụ bằng vàng.

29. Này Ananda, lâu đài Dhamma có hai màn lưới
chuông linh, một màn bằng vàng, một màn bằng bạc.
Màn lưới bằng vàng có chuông linh bằng bạc, màn
lưới bằng bạc có chuông linh bằng vàng. Này
Ananda, khi những màn lưới chuông linh này được
gió rung chuyển, thời một âm thanh vi diệu, khả ái,
đẹp ý, mê ly khởi lên. Cũng như năm loại nhạc khí,
khi được một nhạc sĩ thiện xảo tấu nhạc, phát ra âm
thanh vi diệu, khả ái, đẹp ý, mê ly. Cũng vậy này
Ananda, khi những màn lưới chuông linh này được
gió rung chuyển, thời một âm thanh vi diệu, khả ái,
đẹp ý, mê ly khởi lên. Này Ananda, lúc bấy giờ nếu
tại kinh đô Kusàvati có những kẻ cờ bạc, rượu chè,
chúng sẽ nhảy múa theo âm điệu của những màn lưới
chuông linh này khi được gió thổi.

30. Này Ananda, lâu đài Dhamma khi xây xong, thật
khó mà nhìn xem, hai mắt bị chói lòa (vì quá nguy
nga tráng lệ). Này Ananda, như trong tháng cuối mùa
mưa, khi bầu trời quang đảng, không bị mây che lấp,
mặt trời mọc lên giữa hư không, khó mà nhìn xem vì
hai mắt bị chói lòa. Cũng vậy, này Ananda, thật khó
mà nhìn xem, hai mắt bị chói lòa khi lâu đài Dhamma
xây xong.

SẮP LÂM CHUNG                                       32

31. Này Ananda, rồi vua Đại Thiện Kiến lại suy nghĩ: "Trước mặt lâu đài Dhamma, ta hãy cho xây hồ sen tên gọi là Dhamma!".

Và này Ananda, vua Đại Thiện Kiến cho xây một hồ sen tên là Dhamma trước mặt lâu đài Dhamma.

Này Ananda, hồ sen Dhamma, về hướng Đông và hướng Tây bề dài đến một do tuần, và về hướng Bắc và hướng Nam bề rộng đến nửa do tuần.

Này Ananda, hồ sen Dhamma có bốn loại gạch, một loại bằng vàng, một loại bằng bạc, một loại bằng lưu ly, một loại bằng thủy tinh.

Này Ananda, hồ sen Dhamma có hai mươi bốn tầm
cấp bằng bốn loại, một loại bằng vàng, một loại bằng
bạc, một loại bằng lưu ly, một loại bằng thủy tinh.
Tầm cấp bằng vàng có cột trụ bằng vàng, có chắn
ngang và đầu trụ bằng bạc. Tầm cấp bằng bạc có cột
trụ và đậu trụ bằng bạc, có chắn ngang và đầu trụ
bằng vàng. Tầm cấp bằng lưu ly có cột trụ bằng lưu
ly, có chắn ngang và đầu trụ bằng thủy tinh. Tầm cấp
bằng thủy tinh có cột trụ bằng thủy tinh, có chắn
ngang và đầu trụ bằng lưu ly.

Này Ananda, hồ sen Dhamma có hai loại lan can bao bọc, một loại bằng vàng, một loại bằng bạc. Lan can

SẮP LÂM CHUNG                                     33

bằng vàng có cột trụ bằng vàng, có chắn ngang và đầu trụ bằng bạc. Lan can bằng bạc có cột trụ bằng bạc, có chắn ngang và đầu trụ bằng vàng.

32. Này Ananda, hồ sen Dhamma có bảy hàng cây tàla bao bọc, một hàng cây bằng vàng, một hàng cây bằng bạc, một hàng cây bằng lưu ly, một hàng cây bằng thủy tinh, một hàng cây bằng san hô, một hàng cây bằng xa cừ, một hàng cây bằng mọi thứ báu. Cây tàla bằng vàng có thân cây bằng vàng, có lá và trái cây bằng bạc. Cây tàla bằng bạc có thân cây bằng bạc, có lá và trái cây bằng vàng. Cây tàla bằng lưu ly có thân cây bằng lưu ly, có lá và trái cây bằng thủy tinh. Cây tàla bằng thủy tinh, có thân cây bằng thủy tinh, có lá và trái cây bằng lưu ly. Cây tàla bằng san hô có thân cây bằng san hô, có lá và trái cây bằng xa cừ. Cây tàla bằng xa cừ có thân cây bằng xa cừ, có lá và trái cây bằng san hô. Cây tà la bằng mọi thứ báu có thân cây bằng mọi thứ báu, có lá và trái cây bằng mọi thứ báu. Này Ananda, khi những hàng cây tàla này được gió rung chuyển, thời một âm thanh vi diệu, khả ái, đẹp ý, mê ly khởi lên. Cũng như năm loại nhạc khí, khi được một nhạc sĩ thiện xảo tấu nhạc, phát ra một âm thanh vi diệu, khả ái, đẹp ý, mê ly. Cũng vậy này Ananda, khi những hàng cây tàla này được gió rung chuyển thời một âm thanh vi diệu, khả ái, đẹp ý, mê ly khởi lên. Này Ananda, lúc bấy

SẮP LÂM CHUNG                                       34

giờ nếu ở kinh đô Kusàvati có những kẻ cờ bạc rượu chè, chúng sẽ nhảy múa theo âm điệu của những hàng cây này khi được gió thổi.

33. Này Ananda, khi lâu đài Dhamma và hồ sen
Dhamma được xây xong, lúc bấy giờ vua Đại Thiện
Kiến cúng dường cho các vị Sa-môn được tôn kính
và các vị Bà-la-môn được tôn kính mọi sự dục lạc
cần thiết rồi vua lên lâu đài Dhamma.

II

1. Này Ananda, rồi vua Đại Thiện Kiến suy nghĩ:
"Quả này của ta do nghiệp gì, báo này của ta là do
nghiệp gì mà hiện tại ta có thần lực như vậy, có oai
lực như vậy? "

Này Ananda, rồi vua Đại Thiện Kiến suy nghĩ: "Quả
này là do ba loại nghiệp, báo này là do ba loại nghiệp
mà hiện tại ta có thần lực như vậy. Đó là Bố thí, Tự
điều, Tự chế ".

2. Này Ananda tồi vua Đại Thiện Kiến đi đến cao đường Đại Trang Nghiêm, đứng trước cửa và nói lớn tiếng cao hứng ngữ sau đây:

Hãy dừng lại, tư tưởng dục vọng! Hãy dừng lại, tư tưởng sân hận!

SẮP LÂM CHUNG                                       35

Hãy dừng lại, tư tưởng não hại!

Đến đây thôi, tư tưởng dục vọng! Đến đây thôi, tư tưởng sân hận! Đến đây thôi, tư tưởng não hại!

3. Này Ananda, vua Đại Thiện Kiến bước vào cao
đường Đại Trang Nghiêm, ngồi trên sàng tọa bằng
vàng, ly dục, ly ác pháp chứng và an trú trong thiền
thứ nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, với
tầm với tứ.

Rồi diệt tầm và tứ, chứng và an trú trong thiền thứ hai, một trạng thái hỷ lạc do định sanh, không tầm không tứ, nội tĩnh nhất tâm.

Rồi ly hỷ trú xả, chánh niệm tỉnh giác, thân cảm sự lạc thọ mà các bậc Thánh gọi là xả niệm lạc trú, chứng và an trú vào thiền thứ ba.

Rồi xả lạc xả khổ, diệt hỷ ưu đã cảm thọ trước, chứng và an trú vào thiền thứ tư không khổ, không lạc, xả niệm thanh tịnh.

4. Này Ananda, rồi vua Đại Thiện Kiến ra khỏi cao
đường Đại Trang Nghiêm, bước vào cao đường bằng
vàng, ngồi trên sàng tọa bằng bạc, an trú biến mãn
một phương với tâm câu hữu với từ, cũng vậy

SẮP LÂM CHUNG                                      36

phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy
phương thứ tư. Như vậy cùng khắp thế giới, trên,
dưới, bề ngang, hết thảy phương xứ, cùng khắp vô
biên giới, vị ấy an trú biến mãn với tâm câu hữu với
từ, quảng đại vô biên, không hận không sân... với
tâm câu hữu với bi... với tâm câu hữu với hỷ... với
tâm câu hữu với xả; cũng vậy phương thứ hai, cũng
vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư. Như
vậy cùng khắp thế giới, trên, dưới, bề ngang, hết thảy
phương xứ, cùng khắp vô biên giới, vị ấy an trú biến
mãn với tâm câu hữu với xả, quảng đại vô biên
không hận không sân.

5. Này Ananda, vua Đại Thiện Kiến có tám vạn bốn ngàn kinh thành, và kinh thành Kusàvati (Câu-xá-bà- đề) là đệ nhất.

- Tám vạn bốn ngàn lâu đài, và lâu đài Dhamma
là đệ nhất. Tám vạn bốn ngàn cao đường, và
cao đường Đại Trang Nghiêm là đệ nhất.
- Tám vạn bốn ngàn sàng tọa, bằng vàng, bằng
bạc, bằng ngà, bằng gỗ kiên cố, được trải với
những tấm nệm lông dài, với vải có thêu bông
hoa, và với những tấm da thú trắng của con sơn
dương được che bởi những tán che cao và hai
đầu có gối màu đỏ.

SẮP LÂM CHUNG                                       37

- Tám vạn bốn ngàn con voi, với những trang sức
bằng vàng, được che chở bằng lưới vàng, và
tượng vương Uposatha (Bồ-tác-đà) là đệ nhất.
- Tám vạn bốn ngàn con ngựa, với những trang
sức bằng vàng, cờ vàng, được che chở với lưới
vàng, và mã vương Valàhaka (Vân Mã vương)
là đệ nhất.
- Tám vạn bốn ngàn cổ xe, với những tấm thảm
bằng da sư tử, bằng da cọp, bằng da báo, bằng
vai vàng, với những trang sức bằng vàng, cờ
vàng, được che chở với lưới bằng vàng và cổ
xe tên Vejayanta (Nhạc thanh xa hay Chiến
thắng kỳ) là đệ nhất.
- Tám vạn bốn ngàn châu ngọc và bảo châu là đệ
nhất.
- Tám vạn bốn ngàn phụ nữ và hoàng hậu
Subhaddà (Thiện Hiền phi) là đệ nhất.
- Tám vạn bốn ngàn gia chủ và gia chủ báu là đệ
nhất.
- Tám vạn bốn ngàn người giòng Sát-đế-lỵ và
tướng quân báu là đệ nhất.
- Tám vạn ngàn nhũ ngưu với trang sức bằng vải
cây đay (Dukùla), với sừng đầu nhọn bịt đồng.
- Tám vạn bốn ngàn vải Koti (Cu-chi) với sắc

SẮP LÂM CHUNG                                 38

chất tinh diệu, như vải gai, vải bông, vải lụa và
vải nhung.
- Tám vạn bốn ngàn loại cháo sữa (Thàlipàka),
buổi sáng buổi chiều có cúng dường cơm.

6. Lúc bấy giờ, này Ananda, có tám vạn bốn ngàn
voi sáng chiều đến phục vụ cho vua Đại Thiện Kiến.
Rồi vua Đại Thiện Kiến suy nghĩ: "Nay tám vạn bốn
ngàn con voi này sáng chiều đến phục vụ cho ta. Nay
ta hãy để cho chúng đến, cứ cách một trăm năm thời
bốn vạn hai ngàn con đến".

Này Ananda, rồi vua Đại Thiện Kiến bảo Tướng quân báu:

- Này Hiền giả, nay tám vạn bốn ngàn con voi này,
sáng chiều đến phục vụ ta. Nay hãy để cho chúng
đến, cứ cách một trăm năm, mỗi lần cho bốn vạn hai
ngàn con đến.

- Tâu Đại vương, vâng!

Này Ananda, vị tướng quân báu vâng lời vua Đại
Thiện Kiến. Này Ananda, từ đó về sau, cứ mỗi một
trăm năm, bốn vạn hai ngàn con voi lần lượt đến với
vua Đại Thiện Kiến.

SẮP LÂM CHUNG                                       39

7. Này Ananda, sau nhiều năm, nhiều trăm năm,
nhiều trăm ngàn năm, hoàng hậu Subhaddà suy
nghĩ: "Cách đây đã lâu, ta được thấy vua Đại Thiện
Kiến. Vậy nay ta hãy đi để thăm vua Đại Thiện
Kiến".

Này Ananda, rồi hoàng hậu Subhaddà nói với các cung nữ:

- Các Ngươi hãy gọi đầu, mặc áo vàng. Cách đây đã lâu, chúng ta được thấy vua Đại Thiện Kiến. Vậy nay chúng ta sẽ đi yết kiến vua Đại Thiện Kiến.

- Tâu Hoàng hậu, vâng!

- Này Ananda, các cung nữ vâng lời hoàng hậu Subhaddà (Thiện Hiền phi), gội đầu, mặc áo vàng và đi đến hoàng hậu Subhaddà.

Này Ananda, rồi hoàng hậu Subhaddà cho gọi Tướng quân báu:

- Này Khanh, hãy cho sắp đặt bốn loại binh chủng.
Cách đây đã lâu chúng ta được thấy vua Đại Thiện
Kiến. Vậy nay chúng ta sẽ đi yết kiến vua Đại Thiện
Kiến.

- Tâu Hoàng hậu, vâng!

SẮP LÂM CHUNG                                    40

Này Ananda, tướng quân báu vâng lời hoàng hậu Subhaddà, cho sắp đặt bốn loại binh chủng và tâu Hoàng hậu:

- Tâu Hoàng hậu, bốn loại binh chủng đã sắp đặt xong. Hãy làm gì Hoàng hậu nghĩ là phải thời.

8. Này Ananda, hoàng hậu Subhaddà cùng với bốn
loại binh chủng và các cung nữ đi đến lâu đài
Dhamma, leo lên lâu đài ấy, đến tại cao đường Đại
Trang Nghiêm và đứng dựa vào cánh cửa của cao
đường này.

Này Ananda, vua Đại Thiện Kiến suy nghĩ: "Nay
tiếng gì ồn ào như vậy, như cả một quần chúng đông
đảo? " Vua bèn bước ra khỏi cao đường Đại Trang
Nghiêm và thấy hoàng hậu Subhaddà đang đứng dựa
vào cửa. Thấy vậy, vua liền nói với hoàng hậu
Subhaddà:

- Hoàng hậu hãy đứng ở đây, chớ có vào!

9. Này Ananda, vua Đại Thiện Kiến liền bảo một người hầu cận:

- Ngươi hãy nhắc giường bằng vàng ra khỏi cao đường Đại Trang Nghiêm và đặt trong khu rừng cây sàla bằng vàng.

SẮP LÂM CHUNG                                   41

- Tâu Đại vương, vâng!

Này Ananda, người ấy vâng lời dạy của vua Đại
Thiện Kiến, nhắc sàng tọa bằng vàng ra khỏi cao
đường Đại Trang Nghiêm và đặt trong khu rừng cây
sàla bằng vàng.

Này Ananda, rồi vua Đại Thiện Kiến nằm xuống, trong dáng điệu con sư tử, về phía bên hữu, một chân đặt dài trên chân kia, chánh niệm tỉnh giác.

10. Này Ananda, hoàng hậu Subhaddà suy nghĩ: "
Các căn của vua Đại Thiện Kiến thật là sáng suốt,
màu da thật là thanh tịnh, trong sáng. Mong rằng vua
Đại Thiện Kiến chớ có mệnh chung! ".

Rồi hoàng hậu tâu với vua Đại Thiện Kiến:

- Tâu Đại vương, tám ván bốn ngàn kinh thành này
với kinh thành Kusàvati là đệ nhất, đều thuộc của Đại
vương. Đại vương hãy khởi tâm ái dục đối với
chúng. Đại vương hãy ái luyến đời sống!

Tâu Đại vương, tám vạn bốn ngàn lâu đài này với lâu
đài Dhamma là đệ nhất, đều thuộc của Đại vương.
Đại vương hãy khởi tâm ái dục đối với chúng. Đại
vương hãy ái luyến đời sống!

SẮP LÂM CHUNG                                      42

Tâu Đại vương, tám vạn bốn ngàn cao đường này với
cao đường Đại Trang Nghiêm là đệ nhất, đều thuộc
của Đại vương. Đại vương hãy khởi Tâm ái dục đối
với chúng. Đại vương hãy ái luyến đời sống!

Tâu Đại vương, tám vạn bốn ngàn sàng tọa này, bằng
vàng, bằng bạc, bằng ngà, bằng gỗ kiên cố, được trải
với những tấm nệm lông dài, với vải có thêu bông
hoa và với những tấm da thù thắng của con sơn
dương, được che với những tán che cao và hai đầu
có gối màu đỏ, những sàng tọa này đều thuộc của Đại
vương. Đại vương hãy khởi tâm ái dục đối với chúng.
Đại vương hãy ái luyến đời sống!

Tâu Đại vương, tám vạn bốn ngàn con voi này, với
những trang sức bằng vàng, cờ vàng, được che chở
với lưới bằng vàng, và tượng vương Uposatha là đệ
nhất, những con voi này đều thuộc của Đại vương.
Đại vương hãy khởi tâm ái dục đối với chúng. Đại
vương hãy ái luyến đời sống!

Tâu Đại vương, tám vạn bốn ngàn con ngựa này, với
những trang sức bằng vàng, cờ vàng, được che chở
với lưới bằng vàng, và mã vương Valàhaka là đệ
nhất, những con ngựa này đều thuộc của Đại vương.
Đại vương hãy khởi tâm ái dục đối với chúng. Đại
vương hãy ái luyến đời sống!

SẮP LÂM CHUNG                                     43

Tâu Đại vương, tám vạn bốn ngàn cỗ xe này, với những tấm thảm bằng da sư tử, bằng da cọp, bằng da báo, bằng vải vàng với những trang sức bằng vàng, cờ vàng, được che chở với lưới bằng vàng, và cỗ xe tên Vejayanta là đệ nhất. Những cỗ xe này đều thuộc của Đại vương. Đại vương hãy khởi tâm ái dục đối với chúng. Đại vương hãy ái luyến đời sống!

Tâu Đại vương, tám vạn bốn ngàn châu ngọc này với
bảo châu là đệ nhất, đều thuộc Đại vương. Đại vương
hãy khởi tâm ái dục đối với chúng. Đại vương hãy ái
luyến đời sống!

Tâu Đại vương, tám vạn bốn ngàn gia chủ này và gia
chủ báu là đệ nhất, đều thuộc của Đại vương. Đại
vương hãy khởi tâm ái dục đối với họ. Đại vương
hãy ái luyến đời sống!

Tâu Đại vương, tám vạn bốn ngàn người giòng họ
Sát-đế-lỵ này và tướng quân báu là đệ nhất, đều
thuộc của Đại vương. Đại vương hãy khởi tâm ái dục
đối với họ. Đại vương hãy ái luyến đời sống!

Tâu Đại vương, tám vạn bốn nhũ ngưu với trang sức
bằng vải cây đay, với sừng đầu nhọn bịt đồng này
đều thuộc của Đại vương. Đại vương hãy khởi tâm
ái dục đối với chúng. Đại vương hãy ái luyến đời
sống!

SẮP LÂM CHUNG                                    44

Tâu Đại vương, tám vạn bốn ngàn vải Koti với sắc
chất tinh diệu như vải gai, vải bông, vải lụa và vải
nhung đều thuộc của Đại vương. Đại vương hãy khởi
tâm ái dục đối với chúng. Đại vương hãy ái luyến đời
sống!

Tâu Đại vương, tám vạn bốn ngàn loại cháo sữa, và
buổi chiều có cúng dường cơm này đều thuộc của
Đại vương. Đại vương hãy khởi tâm ái dục đối với
chúng. Đại vương hãy ái luyến đời sống!

11. Này Ananda, vua Đại Thiện Kiến nghe hoàng hậu Subhaddà nói vậy liền trả lời:

- Đã từ lâu Hoàng hậu nói với ta với những lời dễ
chịu, hòa ái và dịu dàng. Thế mà nay, trong lần
cuối cùng này, Hoàng hậu lại nói với ta bằng
những lời không dễ chịu, không hòa ái, không dịu
dàng!

- Tâu Đại vương, thiếp phải đối với Đại vương thế nào?

- Này Hoàng hậu, Hoàng hậu phải nói với ta như thế này:

"Tất cả mọi sự vật khả ái, khả lạc đều thay đổi, không có thực thể, chịu sự biến hóa. Đại vương

SẮP LÂM CHUNG                                     45

chớ có mệnh chung với tâm quyến luyến của
chúng. Đau khổ thay, sự mệnh chung với tâm còn
ái luyến. Đáng trách thay, sự mệnh chung còn ái
luyến.

" Tâu Đại vương, tám vạn bốn ngàn kinh thành này
với kinh thành Kusàvati là đệ nhất, đều thuộc của Đại
vương. Đại vương hãy từ bỏ lòng ái dục đối với
chúng. Đại vương chớ có ái luyến đời sống! " Tâu
Đại vương, tám vạn bốn ngàn lâu đài này với lâu đài
Dhamma là đệ nhất, đều thuộc của Đại vương. Đại
vương hãy từ bỏ lòng ái dục đối với chúng. Đại
vương chớ có ái luyến đời sống! " Tâu Đại vương,
tám vạn bốn ngàn cao đường này với cao đường Đại
Trang Nghiêm là đệ nhất, đều thuộc của Đại vương.
Đại vương hãy từ bỏ lòng ái dục đối với chúng. Đại
vương chớ có ái luyến đời sống!

" Tâu Đại vương, tám vạn bốn ngàn sàng tọa này,
bằng vàng, bằng bạc, bằng ngà, bằng gỗ kiên cố,
được trải với những tấm nệm lông dài, với vải có
thêu bông hoa, và với những tấm da thù thắng của
con sơn dương, được che chở bởi những tán che cao
và hai đầu có gối màu đỏ, những sàng tạo này đều
thuộc của Đại vương. Đại vương hãy từ bỏ tâm ái
dục đối với chúng. Đại vương chớ có ái luyến đời
sống!

SẮP LÂM CHUNG                                      46

"Tâu Đại vương, tám vạn bốn ngàn con voi này, với
những trang sức bằng vàng, cờ vàng, được che chở
với lưới bằng vàng và tượng vương Uposatha là đệ
nhất, những con voi này đều thuộc của Đại vương.
Đại vương hãy từ bỏ lòng ái dục đối với chúng. Đại
vương chớ có ái luyến đời sống!

"Tâu Đại vương, tám vạn bốn ngàn con ngựa này với
những trang sức bằng vàng, được che chở với lưới
bằng vàng và mã vương Valàhaka là đệ nhất, những
con ngựa này đều thuộc của Đại vương. Đại vương
hãy từ bỏ lòng ái dục đối với chúng. Đại vương chớ
có ái luyến đời sống!

"Tâu Đại vương, tám vạn bốn ngàn cỗ xe, với những
tấm thảm bằng da sư tử, bằng da cọp, bằng da báo,
với những đồ trang sức bằng vàng, cờ vàng, được che
chở với lưới bằng vàng và cỗ xe tên Vejayanta là đệ
nhất. Những cỗ xe này đều thuộc của Đại vương. Đại
vương hãy từ bỏ lòng ái dục đối với chúng. Đại
vương chớ có ái luyến đời sống!

"Tâu Đại vương, tám vạn bốn ngàn châu ngọc này
với bảo châu là đệ nhất, đều thuộc của Đại vương.
Đại vương hãy từ bỏ lòng ái dục đối với chúng. Đại
vương chớ có ái luyến đời sống!

"Tâu Đại vương, tám vạn bốn ngàn phụ nữ này là

SẮP LÂM CHUNG                                    47

phụ nữ báu là đệ nhất, đều thuộc của Đại vương. Đại vương hãy từ bỏ lòng ái dục đối với họ. Đại vương chớ có ái luyến đời sống!

"Tâu Đại vương, tám vạn bốn ngàn người thuộc
giòng họ Sát-đế-lỵ này là tướng quân báu là đệ nhất,
đều thuộc của Đại vương. Đại vương hãy từ bỏ lòng
ái dục đối với họ. Đại vương chớ có ái luyến đời
sống!

"Tâu Đại vương, tám vạn bốn ngàn nhũ ngưu với
trang sức bằng vải cây đay, với sừng đầu nhọn bịt
đồng này đều thuộc của Đại vương. Đại vương hãy
từ bỏ ái dục đối với họ. Đại vương chớ chó ái luyến
đời sống!

"Tâu Đại vương, tám vạn bốn ngàn vải Koti với sắc
chất tinh diệu như vải gai, vải bông, vải lụa và vải
nhung này đều thuộc của Đại vương. Đại vương hãy
từ bỏ lòng ái dục đối với chúng. Đại vương chớ có ái
luyến đời sống!

"Tâu Đại vương, tám vạn bốn ngàn loại cháo sữa, và
buối sáng buổi chiều có cúng dường cơm này đều
thuộc của Đại vương. Đại vương hãy từ bỏ lòng ái
dục đối với chúng. Đại vương chớ có ái luyến đời
sống!

SẮP LÂM CHUNG                                     48

12. Này Ananda, khi nghe nói vậy, hoàng hậu Subhaddà buồn khóc, rơi nước mắt và tâu với vua Đại Thiện Kiến:

- Tâu Đại vương, tất cả mọi sự vật khả ái, khả lạc đều
thay đổi, không có thực thể, thực sự biến hóa. Đại
vương chớ có mệnh chung với tâm quyến luyến
chúng. Đau khổ thay, sự mệnh chung với tâm còn ái
luyến! Đáng trách thay, sự mệnh chung với tâm còn
ái luyến!

Tâu Đại vương, tám vạn bốn ngàn lâu đài này với lâu
đài Dhamma là đệ nhất, đều thuộc của Đại vương.
Đại vương hãy từ bỏ lòng ái dục đối với chúng. Đại
vương chớ có ái luyến đời sống!

Tâu Đại vương, tám vạn bốn ngàn cao đường này với cao đường Đại Trang Nghiêm là đệ nhất, đều thuộc của Đại vương. Đại vương hãy từ bỏ lòng ái dục đối với chúng. Đại vương chớ có ái luyến đời sống!

Tâu Đại vương, tám vạn bốn ngàn sàng tọa này, bằng vàng, bằng bạc, bằng ngà, bằng gỗ kiên cố, được trải với những tấm nệm lông dài, với vải có thêu bông hoa và với những tấm da thù thắng của con sơn dương, được che với những tán che cao và hai đầu có gối màu đỏ, những sàng tọa này đều thuộc của Đại vương. Đại vương hãy từ bỏ lòng ái dục đối với

SẮP LÂM CHUNG                                       49

chúng. Đại vương chớ có ái luyến đời sống!

Tâu Đại vương, tám vạn bốn ngàn con voi này, với
những trang sức bằng vàng, cờ vàng, được che chở
với lưới bằng vàng và tượng vương Uposatha là đệ
nhất. Những con voi này đều thuộc của Đại vương.
Đại vương hãy từ bỏ lòng ái dục đối với chúng. Đại
vương chớ có ái luyến đời sống!

Tâu Đại vương, tám vạn bốn ngàn con ngựa này, với
những trang sức bằng vàng, cờ vàng, được che chở
với lưới bằng vàng và mã vương Valàhaka là đệ nhất.
Những con ngựa này đều thuộc của Đại vương. Đại
vương hãy tử bỏ lòng ái dục đối với chúng. Đại
vương chớ có ái luyến đời sống!

Tâu Đại vương, tám vạn bốn ngàn cỗ xe này, với
những tấm thảm bằng da sư tử, bằng da cọp, bằng da
báo, với những đồ trang sức bằng vàng, cờ vàng,
được che chở với lưới bằng vàng và cỗ xe tên
Vejayanta là đệ nhất. Những cỗ xe này đều thuộc của
Đại vương. Đại vương hãy từ bỏ lòng ái dục đối với
chúng. Đại vương chớ có ái luyến đời sống!

Tâu Đại vương, tám vạn bốn ngàn châu ngọc này với
bảo châu là đệ nhất, đều thuộc của Đại vương. Đại
vương hãy từ bỏ lòng ái dục đối với chúng. Đại
vương chớ có ái luyến đời sống!

SẮP LÂM CHUNG                                    50

Tâu Đại vương, tám vạn bốn ngàn phụ nữ này và phụ
nữ báu là đệ nhất đều thuộc của Đại vương. Đại
vương hãy từ bỏ lòng ái dục đối với họ. Đại vương
chớ có ái luyến đời sống!

Tâu Đại vương, tám vạn bốn ngàn gia chủ này và gia
chủ báu là đệ nhất đều thuộc của Đại vương. Đại
vương hãy từ bỏ lòng ái dục đối với họ. Đại vương
chớ có ái luyến đời sống!

Tâu Đại vương, tám vạn bốn ngàn người giòng họ
Sát-đế-lỵ này với tướng quân báu là đệ nhất, đều
thuộc của Đại vương. Đại vương hãy từ bỏ lòng ái
dục đối với chúng. Đại vương chớ có ái luyến đời
sống!

Tâu Đại vương, tám vạn bốn ngàn nhũ ngưu với
trang sức bằng vải cây đay, với sừng đầu nhọn bịt
đồng này đều thuộc của Đại vương. Đại vương hãy
từ bỏ lòng ái dục đối với chúng. Đại vương chớ có ái
luyến đời sống!

Tâu Đại vương, tám vạn bốn ngàn vải Koti với sắc
chất tinh diệu, như vải gai, vải bông, vải lụa, vải
nhung này đều thuộc của Đại vương. Đại vương hãy
từ bỏ lòng ái dục đối với chúng. Đại vương chớ có ái
luyến đời sống!

SẮP LÂM CHUNG                                     51

Tâu Đại vương, tám vạn bốn ngàn loại cháo sữa, và
buổi sáng buổi chiều có cúng dường cơm này đều
thuộc của Đại vương. Đại vương hãy từ bỏ lòng ái
dục đối với chúng. Đại vương chớ có ái luyến đời
sống!

13. Này Ananda, không bao lâu, vua Đại Thiện Kiến mệnh chung.

- Này Ananda, giống như một người gia chủ hay
con một người gia chủ, sau một bữa cơm thịnh
soạn trở nên buồn ngủ, cũng tương tự như vậy
cảm giác của vua Đại Thiện Kiến khi mệnh
chung.
- Này Ananda, sau khi mệnh chung, vua Đại
Thiện Kiến sanh lên thiên phú cõi Phạm thiên.
- Này Ananda, trải tám vạn bốn ngàn năm, vua
Đại Thiện Kiến sống sung sướng đời sống của
một hoàng tử, trải tám vạn bốn ngàn năm làm
một phó vương, trải tám vạn bốn ngàn năm làm
một vị quốc vương, trải tám vạn bốn ngàn năm
làm gia chủ, sống phạm hạnh trong lâu đài
Dhamma.
- Ngài tu tập bốn Thần túc như vậy, sau khi thân
hoại mạng chung. Ngài được sanh lên cõi Phạm

SẮP LÂM CHUNG                                   52

thiên.

14. Này Ananda, các Ngươi có thể nghĩ: "Thời ấy,
vua Đại Thiện Kiến là một vị khác". Này Ananda,
chớ có quan niệm như vậy. Thời ấy chính Ta là
vua Đại Thiện Kiến.

Tám vạn bốn ngàn kinh thành với kinh thành Kusàvati là đệ nhất ấy thuộc của Ta.

Tám vạn bốn ngàn lâu đài với lâu đài Dhanmma là đệ nhất ấy thuộc của Ta.

Tám vạn bốn ngàn cao đường với cao đường Đại Trang Nghiêm là đệ nhất ấy thuộc cảu Ta.

Tám vạn bốn ngàn sàng tọa ấy bằng vàng, bằng bạc,
bằng ngà, bằng gỗ kiên cố, được trải với những tấm
nệm lông dài, với vải có thêu bông hoa, và với những
tấm da thù thắng của con sơn dương, được che chở
với những tán che cao và hai đầu có gối màu đỏ,
những sàng tọa ấy đều thuộc của Ta.

Tám vạn bốn ngàn con voi này, với những trang sức
bằng vàng, cờ vàng, được che chở với lưới bằng
vàng, và tượng vương Uposatha là đệ nhất. Những
con voi ấy đều thuộc của Ta.

SẮP LÂM CHUNG                                     53

Tám vạn bốn ngàn con ngựa với những trang sức
bằng vàng, cờ vàng được che chở với lưới bằng vàng
và mã vương Valahaka là đệ nhất. Những con ngựa
này đều thuộc của a.

Tám vạn bốn ngàn cỗ xe này, với những tấm thảm
bằng da sư tử, bằng da cọp, bằng da báo, với những
trang sức bằng vàng, cờ vàng, được che chở với lưới
bằng vàng, và cỗ xe têm Vijayanta là đệ nhất. Những
cỗ xe này đều thuộc của Ta.

Tám vạn bốn ngàn châu ngọc này với bảo châu là đệ nhất đều thuộc của Ta.

Tám vạn bốn ngàn phụ nữ này với phụ nữ báu là đệ nhất đều thuộc của Ta.

Tám vạn bốn ngàn gia chủ này với gia chủ báu là đệ nhất đều thuộc của Ta.

Tám vạn bốn ngàn người giòng họ Sát-đế-lỵ này với tướng quân báu là đệ nhất đều thuộc của Ta.

Tám vạn bốn ngàn nhũ ngưu với trang sức bằng vải cây đay, với sừng đầu nhọn bịt đồng đều thuộc của Ta.

Tám vạn bốn ngàn vải Koti với sắc chất tinh diệu như

SẮP LÂM CHUNG                                     54

vài gai, vải bông, vải lụa và vải nhung này đều thuộc của Ta.

Tám vạn bốn ngàn loại cháo sữa, và buổi sáng buổi chiều có cúng dường cơm này đều thuộc của Ta.

15. Này Ananda, trong tám vạn bốn ngàn kinh thành ấy, chỉ có một kinh thành mà Ta ở vào thời ấy, đó là kinh thành Kusàvati.

Này Ananda, trong tám vạn bốn ngàn lâu đài ấy, chỉ có một lâu đài mà Ta ở thời ấy, đó là lâu đài Dhamma.

Này Ananda, trong tám vạn bốn ngàn cao đường ấy, chỉ có một cao đường mà Ta ở thời ấy, đó là cao đường Đại Trang Nghiêm.

Này Ananda, trong tám vạn bốn ngàn sàng tọa ấy,
chỉ có một sàng tọa mà Ta dùng thời ấy, đó là sàng
tọa bằng vàng, hay bằng bạc, hay bằng ngà, hay bằng
gỗ kiên cố.

Này Ananda, trong tám vạn bốn ngàn con voi ấy, chỉ có một con voi mà Ta cỡi thời ấy, đó là tượng vương Uposatha.

Này Ananda, trong tám vạn bốn ngàn con ngựa ấy,

SẮP LÂM CHUNG                                      55

chỉ có một con ngựa mà Ta cỡi thời ấy, đó là con mã vương Valàhaka.

Này Ananda, trong tám vạn bốn ngàn cỗ xe ấy, chỉ có một cỗ xe mà Ta cỡi thời ấy, đó là cỗ xe Vejayanta.

Này Ananda, trong tám vạn bốn ngàn phụ nữ ấy, chỉ có một phụ nữ hầu hạ Ta thời ấy, đó là phụ nữ của giòng Sát-đế-lỵ hay giòng Velàmikàni.

Này Ananda, trong tám vạn bốn ngàn loại vải Koti ấy, chỉ có một loại vải sắc chất tế nhị mà Ta mặc thời ấy, đó là vải gai, vải bông, vải lụa hay vải nhung.

Này Ananda, trong tám vạn bốn ngàn loại cháo sữa ấy, chỉ có một loại cháo sữa mà Ta dùng thời ấy, đó là cơm và đồ ăn.

16. Này Ananda, tất cả các pháp hữu vi ấy nay đã
vào quá khứ, hoại diệt và biến hóa. Này Ananda,
các pháp hữu vi, vô thường là như vậy, không
kiên cố là như vậy, không đáng tin tưởng là như
vậy; vì rằng, này Ananda, tất cả các pháp hữu vi
cần phải nhàm chán, cần phải thoát ly, cần phải
giải thoát.

17. Này Ananda, nay Ta nhớ lại, như thế nào tại chỗ

SẮP LÂM CHUNG                                       56

này thân Ta đã được chôn tất cả là sáu lần; và khi
Ta sống làm một vị Chuyển Luân vương, dùng chánh
pháp trị nước, một vị pháp vương, trị vì bốn thiên hạ,
vị chinh phục, che chở cho quần chúng, đầy đủ bảy
món báu, đó là lần thứ bảy.

Này Ananda, Ta không thấy một địa phương nào,
trong thế giới loài Người và chư Thiên, trong thế giới
Ma vương hay thế giới Phạm thiên, trong giòng họ
Sa-môn hay Bà-la-môn mà trong địa phương ấy,
Như Lai sẽ bỏ thân này lần thứ tám.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Sau khi thuyết xong, Thiện Thệ, bậc Đạo Sư nói lại bài kệ như sau:

Tất cả pháp hữu vi,
Thật sự là vô thường,
Khởi lên rồi diệt mất,
Thường tánh là như vậy.

Chúng được sanh khởi lên,
Rồi chúng lại hoại diệt.
Hạnh phúc thay khi chúng
Được tịnh chỉ an lạc.

SẮP LÂM CHUNG                                       57

3     Cần được hỏi ntn - Kinh GIÁO GIỚI CHANNA – 144 Trung III, 593

KINH GIÁO GIỚI CHANNA (Channovada suttam) – Bài kinh số 144 – Trung III, 593

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Rajagaha (Vương Xá),
Veluvana (Trúc-lâm), tại chỗ nuôi dưỡng sóc
(Kalandakanivapa). Lúc bấy giờ Tôn giả Sariputta
(Xá lợi phất), Tôn giả Mahacunda (Đại Chu-na) và
Tôn giả Channa (Xiển-đà) cùng trú ở Gijjhakuta
(Linh Thứu). Lúc bấy giờ, Tôn giả Channa bị bệnh,
đau khổ, bị trọng bệnh. Rồi Tôn giả Sariputta, vào
buổi chiều từ Thiền tịnh độc cư đứng dậy, đi đến Tôn
giả Mahacunda, sau khi đến, nói với Tôn giả
Mahacunda:

– Chúng ta hãy đi, này Hiền giả Cunda, chúng ta hãy đi đến Tôn giả Channa để hỏi thăm bệnh trạng.

– Thưa vâng, Hiền giả.

Tôn giả Mahacunda vâng đáp Tôn giả Sariputta.

SẮP LÂM CHUNG                                     58

Rồi Tôn giả Sariputta cùng với Tôn giả Mahacunda
đi đến Tôn giả Channa; sau khi đến, nói lên với Tôn
giả Channa những lời chào đón hỏi thăm; sau khi nói
lên những lời chào đón hỏi thăm thân hữu, liền ngồi
xuống một bên. Ngồi xuống một bên, Tôn giả
Sariputta nói với Tôn giả Channa:

– Này Hiền giả Channa, mong rằng Hiền giả có
thể kham nhẫn! Mong rằng Hiền giả có thể chịu
đựng! Mong rằng khổ thọ được giảm thiểu không có
gia tăng, và sự giảm thiểu được rõ rệt, không có gia
tăng!

– Thưa Hiền giả Sariputta, tôi không có thể kham nhẫn, tôi không có thể chịu đựng. Sự thống khổ của tôi gia tăng không có giảm thiểu, và sự gia tăng rõ rệt, không có giảm thiểu. Thưa Hiền giả Sariputta, tôi sẽ đem dao (cho tôi). Tôi không còn muốn sống.

– Tôn giả Channa, chớ có đem lại con dao! Tôn giả Channa, hãy tiếp tục sống! Chúng tôi muốn Tôn giả Channa tiếp tục sống. Nếu Tôn giả Channa không có các món ăn tốt lành, tôi sẽ đi tìm các món ăn tốt lành cho Tôn giả Channa. Nếu Tôn giả Channa không có các dược phẩm tốt lành, tôi sẽ đi tìm các dược phẩm tốt lành cho Tôn giả Channa. Nếu Tôn giả Channa không có người thị giả thích đáng, tôi sẽ

SẮP LÂM CHUNG                                      59

hầu hạ Tôn giả Channa. Tôn giả Channa chớ có đem lại con dao! Tôn giả Channa hãy tiếp tục sống! Chúng tôi muốn Tôn giả Channa tiếp tục sống.

– Thưa Hiền giả Sariputta, không phải tôi không
có các món ăn tốt lành, cũng không phải tôi không
có các dược phẩm tốt lành. Cũng không phải tôi
không có thị giả thích đáng. Thưa Hiền giả Sariputta,
trong một thời gian dài, tôi đã hầu hạ bậc Đạo Sư,
làm cho (bậc Đạo sư) được đẹp lòng, không phải
không được đẹp lòng. Thưa Hiền giả Sariputta, thật
là thích đáng cho người đệ tử hầu hạ bậc Đạo Sư, làm
cho (bậc Đạo Sư) được đẹp lòng, không phải không
được đẹp lòng. Tỷ-kheo Channa đem lại con dao
không có phạm tội. Thưa Hiền giả Sariputta, hãy thọ
trì như vậy!

– Chúng tôi muốn hỏi Tôn giả Channa về một vấn đề đặc biệt, nếu Tôn giả Channa cho chúng tôi được phép đặt câu hỏi.

– Hãy bỏ đi, Hiền giả Sariputta; sau khi nghe, tôi sẽ biết (nói như thế nào).

– Hiền giả Channa, Hiền giả có xem con mắt, nhãn thức và các pháp do mắt nhận thức là: "Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi? " Hiền giả Channa, Hiền giả có xem tai, nhĩ thức..

SẮP LÂM CHUNG                                         60

Hiền giả Channa, Hiền giả có xem mũi, tỷ thức... Hiền giả Channa, Hiền giả có xem lưỡi, thiệt thức... Hiền giả Channa, Hiền giả có xem thân, thân thức... Hiền giả Channa, Hiền giả có xem ý, ý thức và các pháp do ý nhận thức là: "Cái này của tôi, cái này là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi?"

– Hiền giả Sariputta, tôi xem mắt, nhãn thức và các pháp do mắt nhận thức là: "Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi". Hiền giả Sariputta, tôi xem tai, nhĩ thức.. Hiền giả Sariputta, tôi xem mũi, tỷ thức... Hiền giả Sariputta, tôi xem cái lưỡi, thiệt thức... Hiền giả Sariputta, tôi xem thân, thân thức.. Hiền giả Sariputta, tôi xem ý, ý thức, các pháp do ý nhận thức là: "Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi".

– Này Hiền giả Channa, Hiền giả đã thấy cái gì, đã chứng tri cái gì trong mắt, trong nhãn thức, trong các pháp được mắt nhận thức mà Hiền giả xem mắt, nhãn thức và các pháp do mắt nhận thức là: "Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải là tự ngã của tôi?" Hiền giả Channa, Hiền giả đã thấy cái gì, đã chứng tri cái gì trong tai, trong nhĩ thức... trong mũi, trong tỷ thức... trong lưỡi, trong thiệt thức.. trong thân, trong thân thức... trong ý,

SẮP LÂM CHUNG                                          61

trong ý thức, trong các pháp do ý nhận thức mà Hiền giả xem ý, ý thức và các pháp do ý nhận thức là: "Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải là tự ngã của tôi "?

– Thưa Hiền giả Sariputta, chính vì tôi thấy sự diệt (nirodha), chứng tri sự diệt trong mắt, trong nhãn thức, trong các pháp do mắt nhận thức, mà tôi xem mắt, nhãn thức, và các pháp do mắt nhận thức là: "Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi". Thưa Hiền giả Sariputta, chính vì tôi thấy sự diệt, chứng tri sự diệt trong tai, trong nhĩ thức... trong mũi, trong tỷ thức... trong lưỡi, trong thiệt thức... trong thân, trong thân thức... trong ý, trong ý thức, trong các pháp do ý nhận thức mà tôi xem ý, ý thức và các pháp do ý nhận thức là: "Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi".

Khi được nghe nói vậy, Tôn giả Mahacunda nói với Tôn giả Channa:

– Do vậy, này Hiền giả Channa, lời dạy này của
Thế Tôn phải được thường trực tác ý: Ai có chấp
trước là có dao động. Ai không chấp trước không
có dao động. Không có dao động, thời có khinh an.
Có khinh an thời không có hy cầu (nati). Không có

SẮP LÂM CHUNG                                          62

hy cầu thời không có khứ lai. Không có khứ lai thời
không có tử sanh.Không có tử sanh thời không có
đời này, không có đời sau, không có giữa hai đời.
Như vậy là sự đoạn tận đau khổ.

Rồi Tôn giả Sariputta và Tôn giả Mahacunda
sau khi giáo giới cho Tôn giả Channa, từ chỗ ngồi
đứng dậy và ra đi. Rồi Tôn giả Channa, sau khi Tôn
giả Sariputta và Tôn giả Mahacunda ra đi không bao
lâu, đem dao lại (cho mình). Rồi Tôn giả Sariputta đi
đến Thế Tôn, sau khi đến đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi
xuống một bên. Ngồi xuống một bên, Tôn giả
Sariputta bạch Thế Tôn:

– Bạch Thế Tôn, Tôn giả Channa đã đem dao lại (cho mình), sanh xứ của Tôn giả ấy là gì? Đời sống tương lai là gì?

– Này Sariputta, có phải trước mặt Ông Tỷ-kheo Channa đã tuyên bố sự không phạm tội?

– Bạch Thế Tôn, có một ngôi làng của dòng họ
Vajji (Bạt-kỳ) tên là Pubbajira). Tại đấy, có những
gia đình thân hữu, những gia đình hộ trì Tôn giả
Channa, những gia đình cần được viếng thăm.

– Này Sariputta, có những gia đình ấy là những gia đình thân hữu, những gia đình hộ trì Tỷ-kheo

SẮP LÂM CHUNG                                      63

Channa, những gia đình cần được viếng thăm. Này
Sariputta, cho đến nay, Ta không nói rằng Tỷ-kheo
Channa có phạm tội. Này Sariputta, ai quăng bỏ
thân này, và chấp thủ thân khác, Ta nói rằng người
ấy có phạm tội. Tỷ-kheo Channa không có (chấp
thủ) như vậy. Tỷ-kheo Channa đem con dao lại (cho
mình), không có phạm tội.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Tôn giả Sariputta hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

SẮP LÂM CHUNG                                   64

4     Cần được hỏi ntn - Kinh GIÁO GIỚI CẤP CÔ ĐỘC – 143 Trung III, 581

KINH GIÁO GIỚI CẤP CÔ ĐỘC (Anathapindikovada suttam) – Bài kinh số 143 – Trung III, 581

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú ở Savatthi (Xá-vệ),
Jetavana, (Kỳ-đà Lâm), tại tinh xá ông
Anathapindika (Cấp Cô Độc). Lúc bấy giờ, cư sĩ Cấp
Cô Độc bị bệnh, khổ đau, bị trọng bệnh. Rồi cư sĩ
Cấp Cô Độc gọi một người:

– Hãy đến đây, này Bạn. Hãy đi đến Thế Tôn; sau khi đến, nhân danh ta, cúi đầu đảnh lễ chân Thế Tôn và bạch như sau: "Bạch Thế Tôn, cư sĩ Cấp Cô Độc bị bệnh, khổ đau, bị trọng bệnh. Cấp Cô Độc xin cúi đầu đảnh lễ chân Thế Tôn". Rồi đi đến Tôn giả Sariputta (Xá-lợi-phất), sau khi đến, nhân danh ta cúi đầu đảnh lễ Tôn giả Sariputta và thưa như sau: "Thưa Tôn giả, cư sĩ Cấp Cô Độc bị bệnh, khổ đau, bị trọng bệnh. Cấp Cô Độc xin cúi đầu đảnh lễ Tôn giả Sariputta và thưa như sau: "Thưa Tôn giả, lành thay,

SẮP LÂM CHUNG                                       65

nếu Tôn giả Sariputta vì lòng từ mẫn, đi đến trú xứ của cư sĩ Cấp Cô Độc".

– Thưa vâng, Tôn giả.

Người ấy vâng đáp cư sĩ Cấp Cô Độc, đi đến
Thế Tôn, sau khi đến đảnh lễ chân Thế Tôn rồi ngồi
xuống một bên. Ngồi xuống một bên, người ấy bạch
Thế Tôn:

– Bạch Thế Tôn, cư sĩ Cấp Cô Độc bị bệnh, khổ đau, bị trọng bệnh. Xin cúi đầu đảnh lễ chân Thế Tôn.

Rồi người ấy đi đến Tôn giả Sariputta, sau khi
đến đảnh lễ Tôn giả Sariputta rồi ngồi xuống một
bên. Ngồi xuống một bên, người ấy thưa với Tôn giả
Sariputta:

– Thưa Tôn giả, cư sĩ Cấp Cô Độc bị bệnh, khổ
đau, bị trọng bệnh, xin cúi đầu đảnh lễ Tôn giả
Sariputta và thưa như sau: "Thưa Tôn giả, tốt lành
thay, nếu Tôn giả Sariputta vì lòng từ mẫn đi đến trú
xứ của cư sĩ Cấp Cô Độc".

Tôn giả Sariputta im lặng nhận lời. Rồi Tôn giả Sariputta đắp y, cầm y bát, cùng với Tôn giả Ananda là thị giả, đi đến trú xứ của cư sĩ Cấp Cô Độc, sau

SẮP LÂM CHUNG                                      66

khi đến liền ngồi lên chỗ đã soạn sẵn. Sau khi ngồi, Tôn giả Sariputta nói với cư sĩ Cấp Cô Độc.

– Này Cư sĩ, ta mong rằng Ông có thể kham
nhẫn; Ta mong rằng Ông có thể chịu đựng. Ta mong
rằng khổ thọ được giảm thiểu, không gia tăng, sự
giảm thiểu được rõ rệt, không có gia tăng.

– Thưa Tôn giả Sariputta, con không có thể
kham nhẫn, con không có thể chịu đựng. Sự khổ
thống của con gia tăng, không có giảm thiểu; sự gia
tăng rõ rệt, không có giảm thiểu. Thưa Tôn giả
Sariputta, ví như một người lực sĩ chém đầu (một
người khác) với một thanh kiếm sắc bén; cũng vậy,
thưa Tôn giả Sariputta, những ngọn gió kinh khủng
thổi lên đau nhói trong đầu con.

Thưa Tôn giả Sariputta, con không có thể kham
nhẫn, con không có thể chịu đựng. Những khổ thống
của con gia tăng, không có giảm thiểu; sự gia tăng rõ
rệt, không có giảm thiểu. Thưa Tôn giả Sariputta,
như một người lực sĩ lấy một dây nịt bằng da cứng
quấn tròn quanh đầu rồi xiết chặt; cũng vậy, thưa
Tôn giả Sariputta, con cảm thấy bị đau đầu một cách
kinh khủng.

Thưa Tôn giả Sariputta, con không có thể kham nhẫn, con không có thể chịu đựng. Những khổ thống

SẮP LÂM CHUNG                                      67

của con gia tăng, không có giảm thiểu; sự gia tăng rõ
rệt, không có giảm thiểu. Thưa Tôn giả Sariputta,
như một người đồ tể thiện xảo hay đệ tử người đồ tể
cắt ngang bụng với một con dao cắt thịt bò sắc bén;
cũng vậy, thưa Tôn giả Sariputta, một ngọn gió kinh
khủng cắt ngang bụng của con.

Thưa Tôn giả Sariputta, con không có thể kham
nhẫn, con không có thể chịu đựng. Những khổ thống
của con gia tăng, không có giảm thiểu; sự gia tăng rõ
rệt, không có giảm thiểu. Thưa Tôn giả Sariputta, ví
như hai người lực sĩ, sau khi nắm cánh tay của một
người yếu hơn, nướng người ấy, đốt người ấy trên
một hố than hừng; cũng vậy, thưa Tôn giả Sariputta,
một sức nóng kinh khủng khởi lên trong thân con.
Thưa Tôn giả Sariputta, con không có thể kham
nhẫn, con không có thể chịu đựng. Những thống khổ
của con gia tăng, không có giảm thiểu; sự gia tăng rõ
rệt, không có giảm thiểu.

– Do vậy, này Cư sĩ hãy học tập như sau: "Tôi sẽ không chấp thủ con mắt, và tôi sẽ không có thức y cứ vào con mắt". Này Cư sĩ, hãy học tập như vậy. Do vậy, này Cư sĩ, hãy học tập như sau: "Tôi sẽ không chấp thủ tai, và tôi sẽ không có thức y cứ vào tai". Này Cư sĩ, hãy học tập như vậy. Do vậy... không chấp thủ mũi... y cứ vào mũi... hãy học tập như vậy.

SẮP LÂM CHUNG                                      68

Do vậy.. không chấp thủ lưỡi... y cứ vào lưỡi.... hãy học tập như vậy. Do vậy... không chấp thủ thân.. y cứ vào thân.. hãy học tập như vậy. Do vậy... không chấp thủ ý... y cứ vào ý.. hãy học tập như vậy.

Do vậy... không chấp thủ sắc... y cứ vào sắc.. hãy học tập như vậy. Do vậy... không chấp thủ tiếng.. y cứ vào tiếng... hãy học tập như vậy. Do vậy.. không chấp thủ hương... y cứ vào hương... hãy học tập như vậy. Do vậy.... không chấp thủ vị... y cứ vào vị... hãy học tập như vậy. Do vậy... không chấp thủ xúc... y cứ vào xúc... hãy học tập như vậy. Do vậy, này Cư sĩ, hãy học tập như sau: "Tôi sẽ không chấp thủ pháp, và tôi sẽ không có thức y cứ vào pháp". Này Cư sĩ, hãy học tập như vậy.

Do vậy, này Cư sĩ, hãy học tập như sau: "Tôi sẽ không chấp thủ nhãn thức, và tôi sẽ không có thức y cứ vào nhãn thức". Này Cư sĩ, hãy học tập như vậy. "Tôi sẽ không chấp thủ nhĩ thức... Tôi sẽ không chấp thủ tỷ thức... Tôi sẽ không chấp thủ thiệt thức... Tôi sẽ không chấp thủ thân thức... Tôi sẽ không chấp thủ ý thức, và tôi sẽ không có thức y cứ vào ý thức". Này Cư sĩ, hãy học tập như vậy.

Do vậy, này Cư sĩ, hãy học tập như sau: "Tôi sẽ không chấp thủ nhãn xúc, và tôi sẽ không có thức

SẮP LÂM CHUNG                                        69

y cứ vào nhãn xúc". Này Cư sĩ, hãy học tập như vậy.
"Tôi sẽ không chấp thủ nhĩ xúc... Tôi sẽ không chấp
thủ tỷ xúc... Tôi sẽ không chấp thủ thiệt xúc... Tôi sẽ
không chấp thủ thân xúc.. Tôi sẽ không chấp thủ ý
xúc, và tôi sẽ không có thức y cứ vào ý xúc". Này Cư
sĩ, hãy học tập như vậy.

Do vậy, này Cư sĩ, hãy học tập như sau: "Tôi sẽ
không chấp thủ thọ do nhãn xúc sanh khởi, và tôi
sẽ không có thức y cứ vào thọ do nhãn xúc sanh
khởi. Tôi sẽ không chấp thủ thọ do nhĩ xúc sanh
khởi... Tôi sẽ không chấp thủ thọ do tỷ xúc sanh
khởi... Tôi sẽ không chấp thủ thọ do thiệt xúc sanh
khởi... Tôi sẽ không chấp thủ thọ do thân xúc sanh
khởi... Tôi sẽ không chấp thủ thọ do ý xúc sanh khởi
và tôi sẽ không có thức y cứ vào thọ do ý xúc sanh
khởi". Này Cư sĩ, hãy học tập như vậy.

Do vậy, này Cư sĩ, hãy học tập như sau: "Tôi sẽ không chấp thủ địa giới, và tôi sẽ không có thức y cứ vào địa giới". Này Cư sĩ, hãy học tập như vậy. "Tôi sẽ không chấp thủ thủy giới.. Tôi sẽ không chấp thủ hỏa giới... Tôi sẽ không chấp thủ phong giới... Tôi sẽ không chấp thủ hư không giới... Tôi sẽ không chấp thủ thức giới và tôi sẽ không có thức y cứ vào thức giới". Này Cư sĩ, hãy học tập như vậy.

SẮP LÂM CHUNG                                        70

Do vậy, này Cư sĩ... "Tôi sẽ không chấp thủ
sắc, và tôi sẽ không có thức y cứ vào sắc". Này Cư
sĩ, hãy học tập như vậy. "Tôi sẽ không chấp thủ thọ..
Tôi sẽ không chấp thủ tưởng... Tôi sẽ không chấp thủ
hành... Tôi sẽ không chấp thủ thức và tôi sẽ không
có thức y cứ vào thức giới". Này Cư sĩ, hãy học tập
như vậy.

Do vậy.... "Tôi sẽ không chấp thủ Hư không
vô biên xứ, và tôi sẽ không có thức y cứ vào Hư
không vô biên xứ". Này Cư sĩ, hãy học tập như vậy.
Do vậy... "Tôi sẽ không chấp thủ Thức vô biên xứ...
Tôi sẽ không chấp thủ Vô sở hữu xứ.. Tôi sẽ không
chấp thủ Phi tưởng phi phi tưởng xứ, và tôi sẽ không
có thức y cứ vào Phi tưởng phi phi tưởng xứ". Này
Cư sĩ, hãy học tập như vậy.

Do vậy, này Cư sĩ, hãy học tập như sau: "Tôi sẽ
không chấp thủ thế giới ở đây và tôi sẽ không có
thức y cứ vào thế giới ở đây". Này Cư sĩ, hãy học
tập như vậy. Do vậy... "Tôi sẽ không chấp thủ thế
giới khác, và tôi sẽ không có thức y cứ vào thế giới
khác". Này Cư sĩ, hãy học tập như vậy.

Do vậy, này Cư sĩ, hãy học tập như sau: "Tôi sẽ không chấp thủ những gì được thấy, được nghe, được cảm thọ, được nhận thức, được hy cầu, được

SẮP LÂM CHUNG                                      71

tư sát với ý, và tôi sẽ không có thức y cứ vào các pháp (nói trên)". Này Cư sĩ, hãy học tập như vậy.

Khi nghe nói vậy, cư sĩ Cấp Cô Độc khóc và chảy nước mắt. Rồi Tôn giả Ananda nói với cư sĩ Cấp Cô Độc:

– Này Cư sĩ, Ông đang gượng lên mà sống, hay chìm xuống (cõi chết)?

– Thưa Tôn giả Ananda, con không gượng lên
mà sống, con đang chìm xuống cõi chết. Dầu cho bậc
Đạo sư được con hầu hạ đã lâu và dầu các vị Tỷ-
kheo, tu tập ý lực con chưa từng được nghe một thời
thuyết pháp như vậy.

– Này Cư sĩ, thuyết pháp như vậy không nói cho các hàng cư sĩ mặc áo trắng. Này Cư sĩ, thuyết pháp như vậy nói cho các hàng xuất gia.

– Vậy thưa Tôn giả Sariputta, hãy thuyết pháp như vậy cho hàng cư sĩ mặc áo trắng. Thưa Tôn giả Sariputta, có những Thiện gia nam tử sanh ra với cấu uế không nhiều, nếu không được nghe pháp, sẽ bị đọa lạc; nhưng họ không thể biết được (Chánh) pháp.

Rồi Tôn giả Sariputta và Tôn giả Ananda sau khi giảng dạy cho cư sĩ Cấp Cô Độc với bài thuyết

SẮP LÂM CHUNG                                     72

giảng, từ chỗ ngồi đứng dậy và ra đi. Rồi cư sĩ Cấp Cô Độc, sau khi Tôn giả Sariputta và Tôn giả Ananda ra đi không bao lâu, sau khi thân hoại mạng chung liền sanh lên cõi Tusita (Đâu-suất thiên). Rồi Thiên tử Cấp Cô Độc, khi đêm đã gần mãn, sau khi chói sáng toàn cảnh Jetavana (Kỳ-đà-Lâm) với dung sắc thù thắng đi đến Thế Tôn, sau khi đến đảnh lễ Thế Tôn và đứng một bên. Đứng một bên, Thiên tử Cấp Cô Độc nói lên với Thế Tôn bài kệ sau đây:

Rừng Jetavana,
Tốt đẹp phước lành này,
Được chư Thiên, chúng Tăng,
Thường lui tới an trú,
Được Pháp Vương trú trì,
Ban hoan hỷ cho ta.
Nghiệp, minh và Chánh pháp,
Giới, tối thượng sanh mạng,
Chính nhờ các pháp trên,
Khiến chúng sanh thanh tịnh,
Không phải do giai cấp,
Không phải do tài sản.

Do vậy bậc Hiền giả,
Thấy rõ mục đích mình,
Suy tư pháp chân chánh,
Được thanh tịnh ở đây.

SẮP LÂM CHUNG                                     73

Như Sariputta,
Về tuệ, giới, tịch tịnh,
Bất luận Tỷ-kheo nào,
Đã tới bờ bên kia,
Hãy đạt được tối thắng
Trong những pháp kể trên.
Thiên tử Cấp Cô Độc nói như vậy. Bậc Đạo sư
tán đồng. Rồi Thiên tử Cấp Cô Độc suy nghĩ: "Bậc
Đạo sư tán đồng ta, " sau khi đảnh lễ Thế Tôn, thân
phía hữu hướng về Ngài rồi biến mất tại chỗ.

Rồi Thế Tôn, khi đêm ấy đã mãn, gọi các Tỷ- kheo:

– Này các Tỷ-kheo, đêm nay, một vị Thiên tử,
khi đêm đã gần mãn, chiếu sáng toàn cảnh Jetavana
với dung sắc thù thắng đã đi đến Ta, sau khi đến đảnh
lễ Ta rồi đứng một bên. Đứng một bên, vị Thiên tử
ấy nói lên với Ta bài kệ sau đây:

Rừng Jetavana
Tốt đẹp phước lành này
.... (như trên)...
Hãy đạt được tối thắng
Trong những pháp kể trên.
Nói vậy xong, này các Tỷ-kheo, vị Thiên tử ấy
suy nghĩ: "Bậc Đạo sư tán đồng ta, " sau khi đảnh lễ

SẮP LÂM CHUNG                                      74

thân phía hữu hướng về Ta, rồi biến mất tại chỗ.

Khi được nghe nói vậy, Tôn giả Ananda bạch Thế Tôn:

– Bạch Thế Tôn, có phải vị ấy là Thiên tử Cấp Cô Độc chăng? Bạch Thế Tôn, cư sĩ Cấp Cô Độc có lòng tịnh tín bất động đối với Tôn giả Sariputta.

– Lành thay, lành thay, Ananda! Những gì có
thể thành đạt được bởi suy tư đã được đạt đến, này
Ananda. Chính Cấp Cô Độc là vị Thiên tử ấy, không
một ai khác.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Tôn giả Ananda hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

SẮP LÂM CHUNG                                      75

5     Cần được hộ niệm ntn - Kinh Bị Bệnh – Tương V, 593

Bị Bệnh – Tương V, 593

1) Một thời, Thế Tôn trú ở giữa dân chúng họ Thích, tại Kapilavatthu, khu vườn các cây bàng.

2) Lúc bấy giờ, nhiều Tỷ-kheo đang làm y cho Thế Tôn, nghĩ rằng khi y làm xong, Thế Tôn sau ba tháng sẽ đi du hành.

3) Họ Thích Mahànàma được nghe: "Nhiều Tỷ-kheo
đang làm y cho Thế Tôn và họ nghĩ rằng: "Khi y làm
xong, Thế Tôn sau ba tháng sẽ đi du hành"". Rồi họ
Thích Mahànàma đi đến Thế Tôn; sau khi đến, đảnh
lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên,
họ Thích Mahànàma bạch Thế Tôn:

4) -- Bạch Thế Tôn, con được nghe nhiều Tỷ-kheo
đang làm y cho Thế Tôn và họ nghĩ rằng: "Sau khi y
làm xong, Thế Tôn sau ba tháng sẽ ra đi du hành".
Chúng con chưa được tự thân nghe từ Thế Tôn, tự
thân lãnh thọ từ Thế Tôn điều này.

SẮP LÂM CHUNG                                    76

Bạch Thế Tôn, một cư sĩ có trí bị bệnh, đau đớn, bị trọng bệnh, cần phải được một cư sĩ có trí giáo giới như thế nào?

5) -- Này Mahànàma, một cư sĩ có trí bị bệnh, đau đớn, bị trọng bệnh, cần phải được an ủi với bốn pháp an ủi như sau (assàsaniya dhamma):

- Tôn giả hãy yên tâm, với lòng tịnh tín bất động
của Tôn giả đối với đức Phật: "Đây là bậc Ứng
Cúng, Chánh Biến Tri, Minh Hạnh Túc, Thiện
Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự
Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn".
- Tôn giả hãy yên tâm, với lòng tịnh tín bất động
của Tôn giả đối với Pháp: "Pháp do Thế Tôn khéo
thuyết, thiết thực hiện tại, có hiệu quả tức thời,
đến để mà thấy, có khả năng hướng thượng, được
người trí tự mình giác hiểu".
- Tôn giả hãy yên tâm, với lòng tịnh tín bất động
của của Tôn giả đối với chúng Tăng: "Diệu hạnh
là chúng đệ tử của Thế Tôn. Trực hạnh là chúng
đệ tử của Thế Tôn. Ứng lý hạnh là chúng đệ tử
của Thế Tôn. Chơn chánh hạnh là chúng đệ tử của
Thế Tôn. Tức là bốn đôi tám chúng. Chúng đệ tử
của Thế Tôn là đáng cung kính, đáng cúng dường,
đáng tôn trọng, đáng được chấp tay, là phước
điền vô thượng ở đời".

SẮP LÂM CHUNG                                     77

- Tôn giả hãy yên tâm, với các giới của Tôn giả
được các bậc Thánh ái kính, không bị phá hoại,
không bị đâm cắt, không bị nhiễm ô, không bị uế
nhiễm, đem lại giải thoát, được người trí tán thán,
không bị chấp thủ, đưa đến Thiền định.

6) Một cư sĩ có trí bị bệnh, đau đớn, bị trọng bệnh, này Mahànàma, phải được một cư sĩ có trí giáo giới với bốn pháp an ủi này. Cần phải nói như vậy.

7) Tôn giả ấy có lòng thương nhớ cha mẹ. Nếu vị ấy
nói: "Tôi còn có lòng thương nhớ cha mẹ", thời
nên nói với vị ấy như sau: "Thưa Tôn giả, Tôn giả
thế nào cũng phải chết. Dầu Tôn giả có lòng thương
nhớ cha mẹ, Tôn giả cũng sẽ chết. Dầu Tôn giả
không có lòng thương nhớ cha mẹ, Tôn giả cũng sẽ
chết. Vậy tốt hơn là Tôn giả hãy từ bỏ lòng thương
nhớ đối với cha mẹ của Tôn giả".

8) Nếu vị ấy nói như sau: "Lòng thương nhớ của tôi đối với cha mẹ, lòng thương nhớ ấy đã được đoạn tận", vị ấy cần phải được nói như sau: "Tôn giả có lòng thương nhớ vợ con hay không?" Nếu vị ấy nói: "Tôi có lòng thương nhớ vợ con", thời vị ấy cần phải được nói như sau: "Tôn giả thế nào cũng chết. Dầu Tôn giả có lòng thương nhớ vợ con, Tôn giả cũng sẽ chết. Dầu Tôn giả không có lòng thương nhớ vợ con, Tôn giả cũng sẽ chết. Vậy tốt hơn là Tôn giả

SẮP LÂM CHUNG                                      78

hãy từ bỏ lòng thương nhớ đối với vợ con của Tôn giả".

9) Nếu vị ấy nói như sau: "Lòng thương nhớ của tôi
đối với vợ con, lòng thương nhớ ấy đã được đoạn
tận", vị ấy cần phải được nói như sau: "Tôn giả có
lòng thương tiếc năm dục công đức của loài Người
không?" Nếu vị ấy nói như sau: "Tôi có lòng thương
nhớ năm dục công đức của loài Người", vị ấy cần
phải được nói như sau: "Các Thiên dục đối với nhân
dục, còn hấp dẫn hơn, còn thù diệu hơn. Vậy tốt hơn
Tôn giả hãy từ bỏ tâm khỏi các nhân dục, và hướng
tâm đến Tứ đại thiên vương thiên".

10) Nếu vị ấy nói như sau: "Tâm tôi đã từ bỏ nhân
dục và hướng đến Tứ đại thiên vương thiên", vị ấy
cần được nói như sau: "Chư Thiên ở cõi Ba mươi
ba còn hấp dẫn hơn, còn thù diệu hơn Tứ đại thiên
vương thiên. Tốt hơn Tôn giả hãy từ bỏ tâm khỏi Tứ
đại thiên vương thiên và hướng tâm đến chư Thiên ở
cõi trời Ba mươi ba".

11-16) Nếu vị ấy nói như sau: "Tâm tôi đã từ bỏ Tứ đại thiên vương thiên và hướng đến chư Thiên ở cõi trời Ba mươi ba", vị ấy cần được nói như sau: "Chư Thiên Yamà, chư Thiên Tusità, chư Thiên Hóa lạc thiên, chư Thiên Tha hóa tự tại thiên còn hấp dẫn

SẮP LÂM CHUNG                                    79

hơn, còn thù diệu hơn chư Thiên ở cõi trời Ba mươi ba...".

17) ... "Chư Thiên ở Phạm thế còn hấp dẫn hơn, còn thù diệu hơn chư Thiên ở Tha hóa tự tại thiên. Tốt hơn Tôn giả từ bỏ tâm khỏi chư Thiên Tha hóa tự tại thiên và hướng tâm đến Phạm thế, Phạm thiên giới".

18) Nếu vị ấy nói như sau: "Tâm tôi đã từ bỏ chư
Thiên Tha hóa tự tại thiên và hướng tâm về chư
Thiên ở Phạm thế", thời vị ấy cần phải được nói như
sau: "Này Tôn giả, Phạm thiên giới là vô thường,
không thường hằng, bị thân kiến giới hạn. Tốt hơn là
Tôn giả hãy từ bỏ tâm khỏi Phạm thế và hướng tâm
đến đoạn diệt thân kiến (Sakkàya)".

19) Nếu vị ấy nói như sau: "Tâm tôi đã từ bỏ Phạm thế và hướng đến đoạn diệt thân kiến", vị cư sĩ nói như vậy, này Mahànàama, và với Tỷ-kheo có tâm giải thoát khỏi các lậu hoặc, Ta nói rằng không có gì sai biệt, tức là về phương diện giải thoát.

SẮP LÂM CHUNG                                     80

6      Hãy trú niệm hướng đến quả Alahán - Kinh CÓ LÒNG TỪ MẪN – Tăng II, 736

CÓ LÒNG TỪ MẪN – Tăng II, 736

1. - Thành tựu năm pháp này, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo trú tại chỗ có lòng từ mẫn đối với các gia chủ.

2. Thế nào là năm?

- Khích lệ tăng thượng giới;
- Khiến chúng sống theo gương pháp;
- Khi đến thăm người bệnh, an trú niệm cho
người bệnh như sau: "Các vị hãy an trú niệm
vào hướng đến quả A-la-hán";
- Khi đại chúng Tỷ-kheo đi đến từ nhiều địa
phương khác nhau, vị ấy nói với các gia chủ đi
đến như sau: "Nay đại chúng Tỷ-kheo đã đến
từ nhiều địa phương khác nhau. Các vị hãy làm
các phước đức. Nay là thời làm các phước
đức";
- Họ có cúng dường các món ăn gì, hoặc thô
hoặc tế, tự mình thọ dụng, không làm cho của
tín thí rơi rớt.

SẮP LÂM CHUNG                                     81

Thành tựu năm pháp này, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ- kheo trú tại chỗ có lòng từ mẫn đối với các gia chủ.

SẮP LÂM CHUNG                                     82

7     Hướng dẫn người sắp lâm chung - Kinh DHANANJANI – 97 Trung II, 753

KINH DHANANJANI (Dhananjani suttam) – Bài kinh số 97 – Trung II, 753

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở tại Rajagaha (Vương Xá),
Veluvana (Trúc Lâm), tại Kalandakanivapa (chỗ
nuôi dưỡng sóc). Lúc bấy giờ, Tôn giả Sariputta đang
du hành tại Dakkhinagiri (Nam Sơn) cùng với đại
chúng Tỷ-kheo. Một vị Tỷ-kheo sau khi an cư mùa
mưa ở Rajagaha (Vương Xá) đi đến Dakkhinagiri đi
đến Tôn giả Sariputta, sau khi đến nói lên với Tôn
giả Sariputta, những lời chào đón hỏi thăm, sau khi
nói lên những lời chào đón hỏi thăm thân hữu, liền
ngồi xuống một bên. Rồi Tôn giả Sariputta nói với
vị Tỷ-kheo ấy đang ngồi một bên:

– Này Hiền giả, Thế Tôn có được không bệnh, mạnh khỏe không?

SẮP LÂM CHUNG                                     83

– Thưa Hiền giả, Thế Tôn không bệnh và được mạnh khỏe.

– Thưa Hiền giả, còn chúng Tỷ-kheo có được không bệnh và mạnh khỏe không?

– Thưa Hiền giả, chúng Tỷ-kheo cũng không bệnh và được mạnh khỏe.

– Ở đây, này Hiền giả, có Bà-la-môn tên là
Dhananjani ở tại Tandulapala. Này Hiền giả, Bà-la-
môn Dhananjani có được không bệnh và mạnh khỏe
không?

– Thưa Hiền giả, Bà-la-môn Dhananjani cũng không bệnh và được mạnh khỏe.

– Này Hiền giả, Bà-la-môn Dhanajani có được không phóng dật không?

– Thưa Hiền giả, làm sao Bà-la-môn
Dhannajani có thể không phóng dật được! Thưa Hiền
giả, Bà-la-môn Dhananjani ỷ thế vua, bóc lột các Bà-
la-môn gia chủ, ỷ thế các Bà-la-môn gia chủ, bóc lột
vua. Người vợ trước của Bà-la-môn có thành tín,
cưới từ một gia đình có thành tín đã từ trần. Người
vợ sau không có thành tín và cưới từ một gia đình
không có thành tín.

SẮP LÂM CHUNG                                     84

– Này Hiền giả, thật là một tin không tốt lành!
Này Hiền giả, thật là một tin không tốt lành khi
chúng ta được nghe Bà-la-môn Dhananjani phóng
dật. Rất có thể chúng ta có dịp gặp Bà-la-môn
Dhananjani, rất có thể sẽ có một cuộc đàm thoại.

Rồi Tôn giả Sariputta sau khi ở tại Dakkhinagiri
cho đến khi vừa ý, liền khởi hành đi Rajagaha
(Vương Xá), tuần tự du hành và đến tại Vương Xá.
Ở đây, Tôn giả Sariputta trú ở Rajagaha, Veluvana,
tại Kalandakanivapa.

Rồi Tôn giả Sariputta đắp y vào buổi sáng, cầm
y bát, đi vào Vương Xá để khất thực. Lúc bấy giờ
Bà-la-môn Dhananjani đang cho vắt sữa bò ở ngoài
thành. Tôn giả Sariputta sau khi khất thực ở Vương
Xá xong, sau buổi ăn, trên con đường khất thực trở
về, đi đến Bà-la-môn Dhananjani. Bà-la-môn
Dhananjani thấy Tôn giả Sariputta từ xa đi tới, sau
khi thấy, liền đi đến Tôn giả Sariputta, sau khi đến
liền thưa với Tôn giả Sariputta:

– Hãy uống sữa này và chờ cho đến giờ ăn cơm.

– Thôi vừa rồi, Bà-la-môn. Hôm nay ta đã ăn xong. Ta sẽ ngồi nghĩ trưa ở một góc cây. Ông có thể đến đó.

SẮP LÂM CHUNG                                      85

– Thưa vâng, Tôn giả.

Bà-la-môn Dhananjani vâng đáp Tôn giả Sariputta. Rồi Bà-la-môn Dhananjani sau khi ăn sáng xong, liền đi đến Tôn giả Sariputta, sau khi đến nói lên với Tôn giả Sariputta những lời chào đón hỏi thăm, sau khi nói lên những lời chào đón hỏi thăm thân hữu, liền ngồi xuống một bên. Tôn giả Sariputta nói với Bà-la-môn Dhananjani đang ngồi một bên:

– Này Dhananjani, ông có không phóng dật không?

– Thưa Tôn giả Sariputta, làm sao chúng tôi có thể không phóng dật được, khi chúng tôi còn cha mẹ phải phụng dưỡng, còn vợ con phải nuôi dưỡng, còn đầy tớ, lao công phải nuôi dưỡng, còn có những trách nhiệm bạn bè thân hữu phải làm đối với bạn bè thân hữu, còn có những trách nhiệm bà con huyết thống phải làm đối với bà con huyết thống, còn có những trách nhiệm tân khách phải làm đối với tân khách, còn có những trách nhiệm tổ tiên phải làm đối với tổ tiên, còn có những trách nhiệm Thiên thần phải làm đối với Thiên thần, còn có những trách nhiệm vua chúa phải làm đối với vua chúa, lại còn thân này cần phải làm cho thỏa mãn và trưởng dưỡng!

– Này Dhananjani, Ông nghĩ thế nào? Ở đây, có

SẮP LÂM CHUNG                                     86

người vì cha mẹ làm các điều phi pháp, làm các điều bất chánh. Do nhân duyên làm các điều phi pháp, làm các điều bất chánh, các địa ngục quân kéo người ấy đến địa ngục. Người ấy làm được gì khi nói".Tôi vì cha mẹ đã làm các điều phi pháp, đã làm các điều bất chánh. Chớ có để các địa ngục quân kéo tôi đến địa ngục".? Hay cha mẹ của người ấy làm được gì khi nói: "Con chúng tôi vì cha mẹ đã làm các điều phi pháp, đã làm các điều bất chánh. Chớ có để các địa ngục quân kéo nó đến địa ngục".?

– Thưa không được, Tôn giả Sariputta. Các địa ngục quân vẫn quăng người ấy xuống địa ngục, dầu người ấy có khóc than.

– Này Dhananjani, Ông nghĩ thế nào? Ở đây, có người vì vợ con làm các điều phi pháp, làm các điều bất chánh. Do nhân duyên làm các điều phi pháp, làm các điều bất chánh, các địa ngục quân kéo người ấy đến địa ngục. Người ấy làm được gì khi nói: "Tôi vì vợ con đã làm các điều phi pháp, đã làm điều bất chánh. Chớ có để các địa ngục quân kéo tôi đến địa ngục".? Hay vợ con người ấy có làm được gì khi nói: " (Chồng, cha tôi) vì chúng tôi đã làm các điều phi pháp, đã làm các điều bất chánh. Chớ có để các địa ngục quân kéo (chồng, cha tôi) đến địa ngục".?

SẮP LÂM CHUNG                                     87

– Thưa không được, Tôn giả Sariputta. Các địa ngục quân vẫn quăng người ấy xuống địa ngục, dầu người ấy có khóc than.

– Này Dhananjani, Ông nghĩ thế nào? Ở đây, có
người vì đầy tớ lao công làm các điều phi pháp, làm
các điều bất chánh. Do nhân duyên làm các điều phi
pháp, làm các điều bất chánh, các địa ngục quân kéo
người ấy đến địa ngục. Người ấy làm được gì khó
nói: "Tôi vì các đầy tớ lao công đã làm các điều phi
pháp, đã làm các điều bất chánh. Chớ có để các địa
ngục quân kéo tôi đến địa ngục".? Hay các đầy tớ lao
công có làm được gì khi nói: " (Chủ chúng tôi) vì
chúng tôi đã làm các điều phi pháp, đã làm các điều
bất chánh. Chớ có để các địa ngục quân kéo (chủ
chúng tôi) đến địa ngục".?

– Thưa không được, Tôn giả Sariputta. Các địa ngục quân vẫn quăng người ấy xuống địa ngục, dầu người ấy có khóc than.

– Này Dhananjani, Ông nghĩ thế nào? Ở đây, có người vì bạn bè thân hữu... (như trên với những thay đổi cần thiết...) dầu người ấy có khóc than.

Này Dhananjani, Ông nghĩ thế nào? Ở đây, có người vì các tân khách... (như trên với những thay đổi cần thiết)... dầu người ấy có khóc than.

SẮP LÂM CHUNG                                     88

Này Dhananjani, Ông nghĩ thế nào? Ở đây, có người vì tổ tiên... (như trên với những thay đổi cần thiết)... dầu người ấy có khóc than.

Này Dhananjani, Ông nghĩ thế nào? Ở đây, có người vì chư Thiên ... (như trên với những thay đổi cần thiết) ... dầu người ấy có khóc than.

Này Dhananjani, Ông nghĩ thế nào? Ở đây, có người vì vua chúa... (như trên với những thay đổi cần thiết)... dầu người ấy có khóc than.

Này Dhananjani, Ông nghĩ thế nào? Ở đây, có
người vì làm cho thỏa mãn, vì trưởng dưỡng cái thân
làm các điều phi pháp, làm các điều bất chánh. Do
nhân duyên làm các điều phi pháp, làm các điều bất
chánh này, các địa ngục quân kéo người ấy đến địa
ngục. Người ấy làm được gì khi người ấy nói: "Vì
làm cho thỏa mãn, vì trưởng dưỡng cái thân, tôi đã
làm các điều phi pháp, đã làm ra các điều bất chánh
này. Chớ có để các địa ngục quân kéo tôi đến địa
ngục".? Hay các người khác có làm được gì khi họ
nói: "Vì làm cho thỏa mãn, vì trưởng dưỡng cái thân,
người này làm các điều phi pháp, làm các điều bất
chánh này. Chớ có để các địa ngục quân kéo nó đến
địa ngục".?

– Thưa không được, Tôn giả Sariputta. Các địa

SẮP LÂM CHUNG                                      89

ngục quân vẫn quăng người ấy xuống địa ngục, dầu người ấy có khóc than.

– Này Dhananjani, Ông nghĩ thế nào? Một
người vì cha mẹ làm các điều phi pháp, làm các điều
bất chánh, hay một người vì cha mẹ làm các điều
đúng pháp, làm các điều chơn chánh, ai tốt đẹp hơn?

– Thưa Tôn giả Sariputta, người vì cha mẹ làm các điều phi pháp, làm các điều bất chánh, người ấy không tốt đẹp hơn. Và thưa Tôn giả Sariputta, người vì cha mẹ làm các điều đúng pháp, làm các điều chơn chánh, người ấy tốt đẹp hơn. Thưa Tôn giả Sariputta, hành trì đúng pháp, hành trì chơn chánh tốt đẹp hơn hành trì phi pháp, hành trì bất chánh.

– Này Dhananjani, có những hành động khác có
nhân, đúng pháp, với những hành động này có thể
phụng dưỡng cha mẹ, không làm các điều ác, làm
được các thiện hành.

Này Dhananjani, Ông nghĩ thế nào? Một người
vì vợ con làm các điều phi pháp, làm các điều bất
chánh, hay một người vì vợ con, làm các điều đúng
pháp, làm các điều chơn chánh, ai tốt đẹp hơn?

– Thưa Tôn giả Sariputta, một người vì vợ con làm các điều phi pháp, làm các điều bất chánh, người

SẮP LÂM CHUNG                                     90

ấy không tốt đẹp hơn. Và thưa Tôn giả Sariputta, một người vì vợ con làm các điều đúng pháp, làm các điều chơn chánh, người ấy tốt đẹp hơn. Thưa Tôn giả Sariputta, hành trì đúng pháp, hành trì chơn chánh tốt đẹp hơn hành trì phi pháp, hành trì bất chánh.

– Này Dhananjani, có những hành động khác có
nhân, đúng pháp, với những hành động này có thể
nuôi dưỡng vợ con, không làm các điều ác, làm được
các thiện hành. Này Dhananjani, Ông nghĩ thế nào?
Một người vì đầy tớ lao công làm các điều phi pháp,
làm các điều bất chánh, hay một người vì đầy tớ lao
công làm các điều đúng pháp, làm các điều chơn
chánh, ai tốt đẹp hơn?

– Thưa Tôn giả Sariputta, người vì đầy tớ lao
công làm các điều phi pháp, làm các điều bất chánh,
người ấy không tốt đẹp hơn. Và thưa Tôn giả
Sariputta, người vì đầy tớ lao công làm các điều đúng
pháp, làm các điều chơn chánh, người ấy tốt đẹp hơn.
Thưa Tôn giả Sariputta, hành trì đúng pháp, hành trì
chơn chánh tốt đẹp hơn hành trì phi pháp, hành trì
bất chánh.

– Này Dhananjani, có những hành động khác có nhân, đúng pháp, với những hành động này có thể nuôi dưỡng đầy tớ lao công, không làm các điều ác,

SẮP LÂM CHUNG                                      91

làm được các thiện hành. Này Dhananjani, Ông nghĩ
thế nào? Một người vì bạn bè thân hữu làm các điều
phi pháp, làm các điều bất chánh, hay là người vì bạn
bè thân hữu làm các điều đúng pháp, làm các điều
chơn chánh, ai tốt đẹp hơn?

– Thưa Tôn giả Sariputta, người vị bạn bè thân
hữu làm các điều phi pháp, làm các điều bất chánh,
người ấy không tốt đẹp hơn. Và thưa Tôn giả
Sariputta, người vì bạn bè thân hữu làm các điều
đúng pháp, làm các điều chơn chánh, người ấy tốt
đẹp hơn. Thưa Tôn giả Sariputta, hành trì đúng pháp,
hành trì chơn chánh tốt đẹp hơn hành trì phi pháp,
hành trì bất chánh.

– Này Dhananjani, có những hành động khác có
nhân, đúng pháp, với những hành động này có thể
nuôi dưỡng bạn bè thân hữu, không làm các điều ác,
làm được các thiện hành. Này Dhananjani, Ông nghĩ
thế nào? Một người vì bà con huyết thống làm các
điều phi pháp, làm các điều bất chánh, hay một người
vì bà con huyết thống làm các điều đúng pháp, làm
các điều chơn chánh, ai tốt đẹp hơn?

– Thưa Tôn giả Sariputta, người vì bà con huyết thống làm các điều phi pháp, làm các điều bất chánh, người ấy không tốt đẹp hơn. Và thưa Tôn giả

SẮP LÂM CHUNG                                      92

Sariputta, người vì bà con huyết thống làm các điều
đúng pháp, làm các điều chơn chánh, người ấy tốt
đẹp hơn. Thưa Tôn giả Sariputta, hành trì đúng pháp,
hành trì chơn chánh tốt đẹp hơn hành trì phi pháp,
hành trì bất chánh.

– Này Dhananjani, có những hành động khác,
có nhân, đúng pháp, với những hành động này có thể
nuôi dưỡng bà con huyết thống, không làm các điều
ác, làm được các thiện hành. Này Dhananjani, Ông
nghĩ thế nào? Một người vì tân khách làm các điều
phi pháp, làm các điều bất chánh, hay một người vì
tân khách làm các điều đúng pháp, làm các điều chơn
chánh, ai tốt đẹp hơn?

– Thưa Tôn giả Sariputta, người vì tân khách làm các điều phi pháp, làm các điều bất chánh, người ấy không tốt đẹp hơn. Và thưa Tôn giả Sariputta, người vì tân khách làm các điều đúng pháp, làm các điều chơn chánh, người ấy tốt đẹp hơn. Thưa Tôn giả Sariputta, hành trì đúng pháp, hành trì chơn chánh tốt đẹp hơn hành trì phi pháp, hành trì bất chánh.

– Này Dhananjani, có những hành động khác có
nhân, đúng pháp, với những hành động này có thể
làm các bổn phận tân khách đối với tân khách, không
làm các điều ác, làm được các thiện hành. Này

SẮP LÂM CHUNG                                     93

Dhananjani, Ông nghĩ thế nào? Một người vì tổ tiên
làm các điều phi pháp, làm các điều bất chánh, hay
người vì tổ tiên làm các điều đúng pháp, làm các điều
chơn chánh, ai tốt đẹp hơn?

– Thưa Tôn giả Sariputta, người vì tổ tiên làm các điều phi pháp, làm các điều bất chánh, người ấy không tốt đẹp hơn. Và thưa Tôn giả Sariputta, người vì tổ tiên làm các điều đúng pháp, làm các điều chơn chánh, người ấy tốt đẹp hơn. Thưa Tôn giả Sariputta, hành trì đúng pháp, hành trì chơn chánh tốt đẹp hơn hành trì phi pháp, hành trì bất chánh.

– Này Dhananjani, có những hành động khác có nhân, đúng pháp, với những hành động này có thể làm được những trách nhiệm tổ tiên phải làm đối với các tổ tiên, không làm các điều ác, làm được các thiện hành. Này Dhananjani, Ông nghĩ thế nào? Một người vì chư Thiên làm các điều phi pháp, làm các điều bất chánh, hay người vì chư Thiên làm các điều đúng pháp, làm các điều chơn chánh, ai tốt đẹp hơn?

– Thưa Tôn giả Sariputta, người vì chư Thiên làm các điều phi pháp, làm các điều bất chánh, người ấy không tốt đẹp hơn. Và thưa Tôn giả Sariputta, người vì chư Thiên làm các điều đúng pháp, làm các điều chơn chánh, người ấy tốt đẹp hơn. Thưa Tôn giả

SẮP LÂM CHUNG                                      94

Sariputta, hành trì đúng pháp, hành trì chơn chánh tốt đẹp hơn hành trì phi pháp, hành trì bất chánh.

– Này Dhananjani, có những hành động khác có
nhân, đúng pháp, với những hành động này có thể
làm được các trách nhiệm chư Thiên, phải làm đối
với chư Thiên, không làm các điều ác, làm được các
thiện hành. Này Dhananjani, Ông nghĩ thế nào?
Người vì vua chúa làm các điều phi pháp, làm các
điều bất chánh, hay người vì vua chúa làm các điều
đúng pháp, làm các điều chơn chánh, ai tốt đẹp hơn?

– Thưa Tôn giả Sariputta, người vì vua chúa làm các điều phi pháp, làm các điều bất chánh, người ấy không tốt đẹp hơn. Và thưa Tôn giả Sariputta, người vì vua chúa làm các điều đúng pháp, làm các điều chơn chánh, người ấy tốt đẹp hơn. Thưa Tôn giả Sariputta, hành trì đúng pháp, hành trì chơn chánh tốt đẹp hơn hành trì phi pháp, hành trì bất chánh.

– Này Dhananjani, có những hành động khác có
nhân, đúng pháp, có thể làm các trách nhiệm vua
chúa phải làm đối với vua chúa, không làm các điều
ác, làm được các thiện hành. Này Dhananjani, Ông
nghĩ thế nào? Người vì làm thỏa mãn, vì trưởng
dưỡng cái thân làm điều phi pháp, làm các điều bất
chánh, hay là người vì làm thỏa mãn, vì trưởng

SẮP LÂM CHUNG                                     95

dưỡng cái thân, làm các điều đúng pháp, làm các điều chơn chánh, ai tốt đẹp hơn?

– Thưa Tôn giả Sariputta, người vì làm thỏa
mãn, vì trưởng dưỡng cái thân làm các điều phi pháp,
làm các điều bất chánh, người ấy không tốt đẹp hơn.
Và thưa Tôn giả Sariputta, người vì làm thỏa mãn, vì
trưởng dưỡng cái thân làm các điều đúng pháp, làm
các điều chơn chánh, người ấy tốt đẹp hơn. Thưa Tôn
giả Sariputta, hành trì đúng pháp, hành trì chơn
chánh tốt đẹp hơn hành trì phi pháp, hành trì bất
chánh.

– Này Dhananjani, có những hành động khác có
nhân, đúng pháp, với những hành động này có thể
làm thỏa mãn, trưởng dưỡng cái thân, không làm các
điều ác, làm được các thiện hành.

Bà-la-môn Dhananjani hoan hỷ tín thọ lời Tôn giả Sariputta dạy, từ chỗ ngồi đứng dậy và ra đi.

Bà-la-môn Dhananjani sau một thời gian bị bệnh, khổ đau, bị trọng bệnh. Rồi Bà-la-môn Dhananjani cho gọi một người khác:

– Ông hãy đi đến Thế Tôn, sau khi đến, hãy nhân danh ta cúi đầu đảnh lễ chân thế Tôn và thưa: "Bạch Thế Tôn, Bà-la-môn Dhananjani bị bệnh, khổ

SẮP LÂM CHUNG                                     96

đau, bị bạo bệnh, xin cúi đầu đảnh lễ Thế Tôn". Rồi Ông đi đến Tôn giả Sariputta, sau khi đến, hãy nhân danh ta cúi đầu đảnh lễ Tôn giả Sariputta, và thưa: "Thưa Tôn giả Sariputta, Bà-la-môn Dhananjani bị bệnh, khổ đau, bị trọng bệnh, cúi đầu đảnh lễ Tôn giả Sariputta và thưa: "Tôn giả, lành thay nếu Tôn giả Sariputta đi đến trú xá của Bà-la-môn Dhananjani".

– Thưa vâng, Tôn giả.

Người ấy vâng theo lời Bà-la-môn Dhananjani,
đi đến Thế Tôn, sau khi đến, đảnh lễ chân Thế Tôn
rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, người
ấy bạch Thế Tôn:

– Bạch Thế Tôn, Bà-la-môn Dhananjani bị bệnh, khổ đau, bị trọng bệnh, cúi đầu đảnh lễ chân Thế Tôn.

Rồi đi đến Tôn giả Sariputta, sau khi đến đảnh lễ Tôn giả Sariputta rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, người ấy thưa với Tôn giả Sariputta:

– Thưa Tôn giả, Bà-la-môn Dhananjani bị bệnh,
khổ đau, bị trọng bệnh, cúi đầu đảnh lễ Tôn giả
Sariputta và thưa: "Thưa tôn giả, lành thay nếu Tôn
giả Sariputta vì lòng từ bi thương xót, đi đến trú xá
của Bà-la-môn Dhananjani".

SẮP LÂM CHUNG                                      97

Tôn giả Sariputta im lặng nhận lời. Rồi Tôn giả
Sariputta đắp y, cầm y bát đi đến trú xá Bà-la-môn
Dhananjani, sau khi đến, liền ngồi trên chỗ đã soạn
sẵn. Sau khi ngồi, Tôn giả Sariputta hỏi Bà-la-môn
Dhananjani:

– Ta mong, này Dhananjani, Ông có thể kham
nhẫn; ta mong Ông có thể chịu đựng; ta mong khổ
thọ được giảm thiểu, không có gia tăng, và sự giảm
thiểu được rõ rệt, không có gia tăng!

– Thưa Tôn giả Sariputta, tôi không có thể kham
nhẫn, tôi không có thể chịu đựng. Sự khổ thống của
tôi gia tăng, không có giảm thiểu. Và sự gia tăng
được rõ rệt, không có giảm thiểu.

Thưa Tôn giả Sariputta, ví như một người lực sĩ
chém đầu (một người khác) với một thanh kiếm sắc
bén; cũng vậy, thưa Tôn giả Sariputta, những ngọn
gió kinh khủng thổi lên đau nhói trong đầu tôi. Thưa
Tôn giả Sariputta, tôi không có thể kham nhẫn, tôi
không có thể chịu đựng. Những khổ thống của tôi gia
tăng, không có giảm thiểu, sự gia tăng được rõ rệt,
không có giảm thiểu.

Thưa Tôn giả Sariputta, ví như một người lực sĩ lấy một dây nịt bằng da cứng quấn tròn quanh đầu rồi siết chặt; cũng vậy, thưa Tôn giả Sariputta, tôi bị

SẮP LÂM CHUNG                                        98

cảm đau đầu một cách kinh khủng. Thưa Tôn giả
Sariputta, tôi không có thể kham nhẫn, tôi không có
thể chịu đựng. Những khổ thống của tôi gia tăng,
không có giảm thiểu, sự gia tăng được rõ rệt, không
có giảm thiểu.

Thưa Tôn giả Sariputta, ví như một người đồ tể
thiện xảo hay đệ tử người đồ tể cắt ngang bụng với
con dao cắt thịt bò sắc bén; cũng vậy, thưa Tôn giả
Sariputta, một ngọn gió kinh khủng cắt ngang bụng
của tôi. Thưa Tôn giả Sariputta, tôi không có thể
kham nhẫn, tôi không có thể chịu đựng. Những thống
khổ của tôi gia tăng, không có giảm thiểu, sự gia tăng
được rõ rệt, không có giảm thiểu.

Thưa Tôn giả Sariputta, ví như hai người lực sĩ,
sau khi nắm cánh tay của một người yếu hơn, nướng
người ấy, đốt người ấy trên một hố than hừng; cũng
vậy, thưa Tôn giả Sariputta, một sức nóng kinh
khủng khởi lên trong thân tôi. Thưa Tôn giả
Sariputta, tôi không có thể kham nhẫn, tôi không có
thể chịu đựng. Những khổ thống của tôi gia tăng,
không có giảm thiểu, sự gia tăng được rõ rệt, không
có giảm thiểu.

– Này Dhananjani, địa ngục hay bàng sanh, chỗ nào tốt hơn?

SẮP LÂM CHUNG                                       99

– Thưa Tôn giả Sariputta, bàng sanh tốt hơn địa ngục.

– Này Dhananjani, bàng sanh hay cảnh ngạ quỷ, chỗ nào tốt hơn?

– Thưa Tôn giả Sariputta, cảnh ngạ quỷ tốt hơn bàng sanh.

– Này Dhananjani, cảnh giới ngạ quỷ hay loài Người, chỗ nào tốt hơn?

– Thưa Tôn giả Sariputta, loài Người tốt hơn cảnh giới ngạ quỷ.

– Này Dhananjani, loài Người hay Tứ thiên vương thiên, chỗ nào tốt hơn?

– Thưa Tôn giả Sariputta, Tứ thiên vương thiên tốt hơn loài Người.

– Này Dhananjani, Tứ thiên vương thiên hay Tam thập tam thiên, chỗ nào tốt hơn?

– Thưa Tôn giả Sariputta, Tam thập tam thiên tốt hơn Tứ thiên vương thiên.

– Này Dhananjani, Tam thập tam thiên hay Dạ-

SẮP LÂM CHUNG                                    100

ma Thiên, chỗ nào tốt hơn?

– Thưa Tôn giả Sariputta, Dạ-ma thiên tốt hơn Tam thập tam thiên.

– Này Dhananjani, Dạ-ma thiên hay Đâu-suất- đà thiên (Tusita), chỗ nào tốt hơn?

– Thưa Tôn giả Sariputta, Đâu-Suất-đà thiên tốt hơn Dạ-ma thiên.

– Này Dhananjani, Đâu-suất-đà thiên hay Hóa lạc thiên (Nimmanarati), chỗ nào tốt hơn?

– Thưa Tôn giả Sariputta, Hóa lạc thiên tốt hơn Đâu-suất-đà thiên.

– Này Dhananjani, Hóa lạc thiên hay Tha hóa tự tại thiên, chỗ nào tốt hơn?

– Thưa Tôn giả Sariputta, Tha hóa tự tại thiên tốt hơn Hóa lạc thiên.

– Này Dhananjani, Tha hóa tự tại thiên hay Phạm thiên giới, chỗ nào tốt hơn?

– Tôn giả Sariputta đã nói: "Phạm thiên giới". Tôn giả Sariputta đã nói: "Phạm thiên giới".

SẮP LÂM CHUNG                                     101

Rồi Tôn giả Sariputta suy nghĩ: "Các vị Bà-la-
môn này rất ái luyến Phạm thiên giới. Vậy ta hãy
thuyết giảng con đường đưa đến cọng trú với Phạm
thiên".

– Này Dhananjani, ta sẽ thuyết giảng cho Ông con đường đưa đến cọng trú với Phạm thiên. Hãy nghe khéo tác ý, ta sẽ giảng.

– Thưa vâng.

Bà-la-môn Dhananjani vâng đáp Tôn giả Sariputta. Tôn giả Sariputta thuyết như sau:

– Này Dhananjani, thế nào là con đường đưa đến cọng trú với Phạm thiên?

 Ở đây, này Dhananjani, vị Tỷ-kheo an trú,
biến mãn một phương với tâm câu hữu với
từ, cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy
phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư. Như
vậy cùng khắp thế giới, trên, dưới, bề ngang,
hết thảy phương xứ, cùng khắp vô biên giới,
vị ấy an trú biến mãn với tâm câu hữu với từ
quảng đại, vô biên, không hận, không sân.
Này Dhananjani, như vậy là con đường đưa
đến cọng trú với Phạm thiên.

SẮP LÂM CHUNG                                    102

 Lại nữa, này Dhananjani, vị Tỷ-kheo an trú
biến mãn một phương với tâm câu hữu với
bi... an trú biến mãn một phương với tâm câu
hữu với hỷ... an trú biến mãn một phương với
tâm câu hữu với xả, cũng vậy phương thứ hai
cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương
thứ tư. Như vậy cùng khắp thế giới, trên,
dưới, bề ngang, hết thảy phương xứ, cùng
khắp vô biên giới, vị ấy an trú biến mãn với
tâm câu hữu với xả, quảng đại, vô biên,
không hận không sân. Này Dhananjani, như
vậy là con đường đưa đến cọng trú với Phạm
thiên.

– Vậy thưa Tôn giả Sariputta, hãy nhân danh tôi
cúi đầu đảnh lễ Thế Tôn và thưa: "Bạch Thế Tôn Bà-
la-môn Dhananjani bị bệnh, khổ đau, bị trọng bệnh,
cúi đầu đảnh lễ chân Thế Tôn".

Rồi Tôn giả Sariputta, dầu cho có những cảnh
giới cao thượng hơn cần phải chứng, sau khi an trú
Bà-la-môn vào Phạm thiên giới thấp kém, từ chỗ
ngồi đứng dậy và ra đi. Và Bà-la-môn Dhananjani,
sau khi Tôn giả Sariputta ra đi không bao lâu, liền
mệnh chung và được sanh lên Phạm thiên giới.

Rồi Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo:

SẮP LÂM CHUNG                                     103

– Này các Tỷ-kheo, dầu cho có những cảnh giới
cao thượng hơn cần phải chứng, Sariputta sau khi an
trú Bà-la-môn Dhananjani vào Phạm thiên giới thấp
kém, đã từ chỗ ngồi đứng dậy và ra đi.

Rồi Tôn giả Sariputta đi đến Thế Tôn, sau khi đến đảnh lễ Thế Tôn và ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, Tôn giả Sariputta bạch Thế Tôn:

– Bạch Thế Tôn, Bà-la-môn Dhananjani bị bệnh, khổ đau, bị trọng bệnh, cúi đầu đảnh lễ chân Thế Tôn.

– Này Sariputta, vì sao, dầu cho có những cảnh
giới cao thượng hơn cần phải chứng, Ông sau khi an
trú Bà-la-môn Dhananjani vào Phạm thiên giới thấp
kém, đã từ chỗ ngồi đứng dậy và ra đi?

– Bạch Thế Tôn, con nghĩ như sau: "Những vị
Bà-la-môn này rất luyến ái Phạm thiên giới". Do vậy
con mới thuyết giảng con đường đưa đến cọng trú
với Phạm thiên.

– Và này Sariputta, Bà-la-môn Dhananjani đã mệnh chung và sanh lên Phạm thiên giới.

SẮP LÂM CHUNG                                    104

SẮP LÂM CHUNG   105

8      Kinh CHA MẸ CỦA NAKULA 1 – Tăng III, 33

CHA MẸ CỦA NAKULA 1 –Tăng III, 33

1. Một thời, Thế Tôn trú ở giữa dân chúng Bhagga,
tại núi Cá Sấu, rừng Bhesakàla, vườn Lộc Uyển.
Lúc bấy giờ, gia chủ, cha của Nakula bị bệnh, khổ
đau, bị trọng bệnh.
2. Rồi nữ gia chủ, mẹ của Nakula nói với cha của
Nakula như sau:
- Thưa Gia chủ, chớ có mạng chung với tâm còn
mong cầu ái luyến.
- Thưa Gia chủ, đau khổ là người khi mệnh
chung tâm còn mong cầu ái luyến.
- Thế Tôn quở trách người khi mệnh chung tâm
còn mong cầu ái luyến.
 Thưa Gia chủ, Gia chủ có thể suy nghĩ: "Nữ gia
chủ, mẹ của Nakula, sau khi ta mệnh chung,
không có thể nuôi dưỡng các con và duy trì nhà
cửa". Thưa Gia chủ, chớ có nghĩ như vậy! Thưa
Gia chủ, tôi khéo léo dệt vải và chải lông cừu.
Thưa Gia chủ, sau khi Gia chủ mệnh chung, tôi có
thể nuôi dưỡng các con và duy trì nhà cửa. Do vậy,

SẮP LÂM CHUNG                                     106

thưa Gia chủ, chớ có mệnh chung với tâm còn
mong cầu ái luyến! Đau khổ, này Gia chủ, là
người khi mệnh chung tâm còn mong cầu ái
luyến. Thế Tôn quở trách người khi mệnh chung
tâm còn mong cầu ái luyến.
 Thưa Gia chủ, Gia chủ có thể suy nghĩ như sau:
"Nữ Gia chủ, mẹ của Nakula, sau khi ta mệnh
chung, sẽ đi đến một gia đình khác". Thưa Gia
chủ, chớ có suy nghĩ như vậy! Thưa Gia chủ, Gia
chủ cũng đã biết, trong mười sáu năm chúng ta
sống làm người gia chủ, tôi đã sống thực hành
Phạm hạnh như thế nào. Do vậy, thưa Gia chủ,
chớ có mệnh chung với tâm còn mong cầu ái
luyến! Đau khổ, thưa Gia chủ, là người khi mệnh
chung còn mong cầu ái luyến. Thế Tôn quở trách
người khi mệnh chung còn mong cầu ái luyến.
 Thưa Gia chủ, Gia chủ có thể suy nghĩ như sau:
"Nữ gia chủ, mẹ của Nakula, sau khi ta mệnh
chung, sẽ không còn muốn yết kiến Thế Tôn, sẽ
không còn muốn yết kiến chúng Tăng". Thưa Gia
chủ, chớ có suy nghĩ như vậy! Sau khi gia chủ
mệnh chung, tôi sẽ muốn yết kiến Thế Tôn nhiều
hơn, sẽ muốn yết kiến chúng Tăng nhiều hơn. Do
vậy, thưa Gia chủ, chớ có mệnh chung với tâm
còn mong cầu ái luyến! Đau khổ, này Gia chủ, là
người khi mệnh chung, còn mong cầu ái luyến.

SẮP LÂM CHUNG                                  107

Thế Tôn quở trách người khi mệnh chung tâm còn
mong cầu ái luyến.
 Thưa Gia chủ, Gia chủ có thể suy nghĩ như sau:
"Nữ gia chủ, mẹ của Nakula, sau khi ta mệnh
chung, sẽ không giữ giới một cách đầy đủ". Thưa
Gia chủ, chớ có suy nghĩ như vậy! Thưa Gia chủ,
cho đến khi nào, các nữ đệ tử gia chủ mặc áo trắng
của Thế Tôn còn giữ Giới Luật một cách đầy đủ,
tôi là một trong những người ấy. Nếu ai có nghi
ngờ hay phân vân, hiện nay, Thế Tôn đang ở giữa
dân chúng Bhagga, tại núi Cá Sấu, rừng
Bhesakàla, vườn Lộc Uyển, người ấy hãy đi đến
Thế Tôn và hỏi. Do vậy, thưa Gia chủ, chớ có
mệnh chung với tâm còn mong cầu ái luyến! Đau
khổ, thưa Gia chủ, là người khi mệnh chung tâm
còn mong cầu ái luyến. Thế Tôn quở trách người
khi mệnh chung tâm còn mong cầu ái luyến.
 Thưa Gia chủ, Gia chủ có thể suy nghĩ như sau:
"Nữ gia chủ, mẹ của Nakula không có chứng được
nội tâm tịnh chỉ". Thưa Gia chủ, chớ có suy nghĩ
như vậy! Thưa Gia chủ, cho đến khi nào, các nữ
đệ tử gia chủ mặc áo trắng của Thế Tôn còn chứng
được nội tâm tịnh chỉ, tôi sẽ là một trong những
vị ấy. Nếu ai có nghi ngờ hay phân vân, hiện nay
Thế Tôn đang ở giữa dân chúng Bhagga, tại núi
Cá Sấu, rừng Bhesakàla, vườn Lộc Uyển, người

SẮP LÂM CHUNG                                     108

ấy hãy đi đến Thế Tôn và hỏi. Do vậy, thưa Gia
chủ, chớ có mệnh chung với tâm còn mong cầu ái
luyến! Đau khổ, thưa Gia chủ, là người khi mệnh
chung, tâm còn mong cầu ái luyến. Thế Tôn quở
trách người khi mệnh chung tâm còn mong cầu ái
luyến.
 Thưa Gia chủ, Gia chủ có thể suy nghĩ như sau:
"Nữ gia chủ, mẹ của Nakula, trong Pháp và Luật
này không đạt được thể nhập, không đạt được an
trú, không đạt được thoải mái, không vượt khỏi
nghi hoặc, không rời được do dự, không đạt được
vô úy, còn phải nhờ người khác sống trong lời dạy
đức Bổn Sư". Thưa Gia chủ, chớ có suy nghĩ như
vậy! Thưa Gia chủ, cho đến khi nào, các nữ đệ tử
gia chủ mặc áo trắng của Thế Tôn, trong Pháp và
Luật này đạt được thể nhập, đạt được an trú, đạt
được thoải mái, vượt khỏi nghi hoặc, rời được do
dự, đạt được vô úy, không phải nhờ người khác
sống trong lời dạy đạo đức Bổn Sư, tôi sẽ là một
trong những người ấy. Nếu có ai có nghi ngờ hay
phân vân, hiện nay Thế Tôn đang ở giữa dân
chúng Bhagga, tại núi Cá Sấu, rừng Bhesakàla,
vườn Lộc Uyển, người ấy hãy đi đến Thế Tôn và
hỏi. Do vậy, thưa Gia chủ, chớ có mệnh chung với
tâm còn mong cầu ái luyến! Đau khổ, thưa Gia
chủ, là người khi mệnh chung, tâm còn mong cầu

SẮP LÂM CHUNG                                    109

ái luyến. Thế Tôn quở trách người khi mệnh
chung tâm còn mong cầu ái luyến.
3. Rồi cha của Nakula được nữ gia chủ, mẹ của
Nakula giáo giới với lời giáo giới này, bệnh hoạn
liền khi ấy được khinh an và gia chủ, cha của Nakula
thoát khỏi bệnh ấy. Được đoạn tận như vậy là bệnh
ấy của gia chủ, cha của Nakula.
Rồi gia chủ, cha của Nakula được lành bệnh, sau khi
lành bệnh không bao lâu, chống gậy đi đến Thế Tôn;
sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên.
Thế Tôn nói với gia chủ, cha của Nakula đang ngồi
xuống một bên:
4. - Thật lợi ích thay cho Ông, này Gia chủ! Thật
khéo lợi ích thay cho Ông, này Gia chủ! Được nữ gia
chủ, mẹ của Nakula với lòng từ mẫn, vì muốn hạnh
phúc, đã giáo giới, đã khuyên dạy Ông.
- Cho đến khi nào, này Gia chủ, Ta còn có những
đệ tử gia chủ mặc áo trắng gìn giữ Giới Luật
viên mãn, nữ gia chủ, mẹ của Nakula là một
trong những vị ấy.
- Cho đến khi nào, này Gia chủ, Ta còn có những
đệ tử gia chủ mặc áo trắng chứng được nội tâm
tịnh chỉ, nữ gia chủ, mẹ của Nakula là một
trong những vị ấy.

SẮP LÂM CHUNG                                     110

- Cho đến khi nào, này Gia chủ, Ta còn có những
đệ tử gia chủ mặc áo trắng, trong Pháp và Luật
này đạt được thể nhập, đạt được an trú, đạt
được thoải mái, vượt khỏi nghi hoặc, rời được
do dự, đạt được vô úy, không còn phải nhờ
người khác sống trong lời dạy đức Bổn Sư, nữ
gia chủ, mẹ của Nakula là một trong những vị
ấy.
Thật lợi ích thay cho Ông, này Gia chủ! Thật khéo
lợi ích thay cho Ông, này Gia chủ, được nữ gia chủ,
mẹ của Nakula với lòng từ mẫn, vì muốn hạnh phúc,
đã giáo giới, đã khuyên dạy Ông.

SẮP LÂM CHUNG                                     111

9     Kinh NGƯỜI KOSALA – Tăng II, 396

NGƯỜI KOSALA – Tăng II, 396

1. Một thời, Thế Tôn trú ở Sàvatthi (Xá-vệ), tại
Jetavana (Thắng Lâm), khu vườn ông
Anàthapindika. Rồi vua Pasenadi nước Kosala đi đến
Thế Tôn, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi
xuống một bên.

Lúc bấy giờ hoàng hậu Mallikà mệnh chung. Rồi
một người đi đến Pasenadi nước Kosala; sau khi đến,
báo tin kề bên tai vua Pasenadi nước Kosala: "Tâu
Đại vương, hoành hậu Mallikà đã mệnh chung".
Được nghe nói vậy, vua Pasenadi nước Kosala khổ
đau, ưu tư, thụt vai, cúi đầu, sững sờ, không nói nên
lời.

Rồi Thế Tôn biết được vua Pasenadi nước Kosala đang đau khổ, ưu tư, thụt vai, cúi đầu, sững sờ, không nói nên lời, liền nói với vua Pasenadi nước Kosala:

2. - Thưa Đại vương, có năm sự kiện này không thể có được bởi một Sa-môn hay Bà-la-môn, bởi Ma hay Phạm thiên hay bởi một ai ở đời. Thế nào là năm?

SẮP LÂM CHUNG                                       112

... (Hoàn toàn giống như kinh trước cho đến câu: "... Phải kiên trì thế nào", với những thay đổi cần thiết nếu có...)

TÔN GIẢ NÀRADA – Tăng II, 397

1. Một thời, Tôn giả trú ở Pàtaliputta tại khu vườn
Kukkuta (Kê Viên). Lúc bấy giờ, hoàng hậu Bhaddà
của vua Munda mệnh chung, được ái luyến thương
yêu. Vì quá thương yêu hoàng hậu Bhaddà, vua
không tắm rửa, không thoa dầu, không ăn uống,
không lo các công việc, ngày đêm sầu muộn, ôm ấp
thân của hoàng hậu Bhaddà. Rồi vua Munda bảo
Piyaka, người giữ kho bạc:

- Này Piyaka, hãy đặt thân hoàng hậu Bhaddà vào
trong một hòm sắt đựng đầy dầu, và đậy lại với một
hòm sắt khác; nhờ vậy chúng ta có thể thấy thân
hoàng hậu Bhaddà lâu hơn.

- Thưa vâng, tâu Đại vương.

Piyaka, người giữ kho bạc vâng đáp vua Munda, đặt thân hoàng hậu Bhaddà vào trong một hòm sắt đều đầy dầu, và đậy lại với một hòm bằng sắt khác. Rồi Piyaka, vị giữ kho bạc cho vua nghĩ như sau: "

SẮP LÂM CHUNG                                      113

Hoàng hậu Bhaddà của vua Munda này đã mệnh
chung, được ái luyến thương yêu, vì quá thương yêu
hoàng hậu Bhaddà, vua không tắm rửa, không thoa
dầu, không ăn uống, không lo các công việc, ngày
đêm sầu muộn, ôm ấp thân của hoàng hậu Bhaddà.
Hãy để vua Munda đến yết kiến một vị Sa-môn hay
Bà-la-môn, sau khi nghe pháp từ vị ấy, có thể bỏ
được mũi tên sầu muộn". Rồi Piyaka, người giữ kho
bạc nghĩ như sau: "Có Tôn giả Nàrada này trú ở
Pàtaliputta, tại khu vườn Kukkuta. Tiếng đồn tốt đẹp
sau đây được truyền đi về Tôn giả Nàrada: "Bậc Hiền
trí, thông minh, bậc trí giả, được nghe nhiều, khéo
nói, thiện biện tài, bậc Trưởng lão, bậc A-la-hán".
Hãy để vua Munda đến yết kiến Tôn giả Nàrada. Sau
khi nghe pháp từ vị ấy, vua có thể gạt bỏ mũi tên sầu
muộn". Rồi Piyaka, người giữ kho bạc đi đến vua
Munda, sau khi đến, nói với vua Munda:

-Tâu Đại vương, có Tôn giả Nàrada nay trú ở
Pàtaliputta, tại khu vườn Kukkuta. Tiếng đồn tốt đẹp
sau đây được truyền đi về Tôn giả Nàrada: "Bậc Hiền
trí, thông minh, bậc trí giả, được nghe nhiều, khéo
nói, thiện biện tài, bậc Trưởng lão, bậc A-la-hán".
Nếu Đại vương yết kiến Tôn giả Nàrada, rất có thể,
sau khi nghe pháp từ Tôn giả Nàrada, Đại vương có
thể gạt bỏ mũi tên sầu muộn.

SẮP LÂM CHUNG                                      114

- Vậy này Piyaka, hãy tin cho Tôn giả Nàrada được biết.

Rồi vua nghĩ: "Làm sao ta tự nghĩ, một người như ta,
phải đến thăm như thế nào một Sa-môn hay Bà-la-
môn sống ở trong quốc độ, từ trước chưa được ai
biết?"

- Thưa vâng, tâu Đại vương.

Pijaka, người giữ kho bạc vâng đáp vua Munda; đi
đến Tôn giả Nàrada, sau khi đến, đảnh lễ Tôn giả
Nàrasa rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên,
Piyaka, vị giữ kho bạc bạch Tôn giả Nàrada:

Hoàng hậu Bhaddà của vua Munda, thưa Tôn giả, đã
mệnh chung, được ái luyến, thương yêu. Vì quá
thương yêu hoàng hậu Bhaddà, nên vua không tắm,
không thoa dầu, không ăn uống, không lo các công
việc, ngày đêm sầu muộn, ôm ấp thân hoàng hậu
Bhaddà. Lành thay, thưa Tôn giả Nàrada thuyết pháp
cho vua Munda như thế nào để vua Mundasau khi
nghe pháp từ Tôn giả Nàrada, có thể gạt bỏ mũi tên
sầu muộn.

- Này Piyaka, nay là thời để vua Munda làm những gì vua nghĩ là phải thời.

SẮP LÂM CHUNG                                     115

Rồi Piyaka, người giữ kho bạc, từ chỗ ngồi đứng dậy,
đảnh lễ tôn giả Nàrada, thân bên hữu hướng về ngài
rồi ra đi, và đi đến vua Munda; sau khi đến, thưa với
vua Munda:

- Tâu Đại vương, cơ hội đã được sắp đặt với Tôn giả Nàrada. Này Đại vương hãy làm những gì Đại vương nghĩ là phải thời.

- Vậy này Piyaka, hãy cho thắng các cỗ xe tốt đẹp.

- Thưa vâng, tâu Đại vương.

Pikaka, người giữ kho bạc vâng đáp vua Munda, cho thắng các cỗ xe tốt đạp, rồi thưa với vua Munda:

- Tâu Đại vương, các cỗ xe tốt đẹp đã thắng xong. Nay Đại vương hãy làm những gì Đại vương nghĩ là phải thời.

2. Rồi vua Munda leo lên cỗ xe tốt đẹp, cùng với các
cỗ xe tốt đẹp khác đi đến khu vườn Kukkuta với uy
nghi oai lực của nhà vua để yết kiến Tôn giả Nàrada.
Vua đi xe xa cho đến đường đất xe có thể đi được,
rồi xuống xe, đi bộ vào khu vườn. Rồi vua Munda đi
đến Tôn giả Nàrada, sau khi đến, đảnh lễ Tôn giả
Nàrada rồi ngồi xuống một bên. Rồi Tôn giả Nàrada
nói với vua đang ngồi một bên.

SẮP LÂM CHUNG                                      116

- Thưa Đại vương, có năm sự kiện này không thể có được bởi một Sa-môn, hay Bà-la-môn, bởi Ma hay Phạm thiên, hay bởi một ai ở đời. Thế nào là năm?

3. Bị già và muốn không già, là một sự kiện không
thể có được bởi một Sa-môn hay Bà-la-môn, bởi Ma
hay Phạm thiên, hay bởi một ai ở đời. Bị bệnh và
muốn không bệnh... bị chết và muốn không chết... bị
hoại chết và muốn không hoại diệt... bị tiêu diệt và
muốn không tiêu diệt, là một sự kiện không thể có
được bởi một Sa-môn hay Bà-la-môn, bởi Ma hay
Phạm thiên, hay bởi một ai ở đời.

4. Với phàm phu không học, thưa Đại vương, phải bị già và già đến; và khi già đến, kẻ ấy không suy tư: "Không phải chỉ một mình ta phải bị già và già đến. Nhưng đối với loài hữu tình, có đến, có đi, có diệt, có sanh, tất cả loài hữu tình đều phải bị già và già đến. Và nếu phải bị già và khi già đến, ta lại sầu, bi, than khóc, đập ngực, đi đến bất tỉnh, thời ăn uống, không làm ta ưa thích; thân ta trở thành xấu xí; các công việc không có xúc tiến, kẻ thù sẽ hoan hỷ; bạn bè sẽ lo buồn". Kẻ ấy phải bị già, khi già đến, sầu, bi, than khóc, đập ngực, đi đến bất tỉnh.

5. Lại nữa, thưa Đại vương, với kẻ phàm phu không học, phải bị bệnh và bệnh đến... phải bị chết và chết đến... phải bị hoại diệt và hoại diệt đến... phải bị tiêu

SẮP LÂM CHUNG                                          117

diệt và tiêu diệt đến; khi tiêu diệt đến, kẻ ấy không suy tư: "Không phải chỉ một mình ta phải bị tiêu diệt và tiêu diệt đến. Nhưng đối với các loài hữu tình có đến, có đi, có diệt, có sanh, tất cả loài hữu tình đều phải bị tiêu diệt và tiêu diệt đến. Và nếu phải bị tiêu diệt, khi tiêu diệt đến, ta lại sầu, bi, than khóc, đập ngực, đi đến bất tỉnh, thời ăn uống không làm ta ưa thích; thân ta trở thành xấu xí; các công việc không có xúc tiến; kẻ thù sẽ hoan hỷ, bạn bè sẽ lo buồn". Kẻ ấy phải bị tiêu diệt, khi tiêu diệt đến, sầu, bi than khóc, đập ngực, đi đến bất tỉnh.

Thưa Đại vương, đây gọi là kẻ phàm phu không học bị mũi tên sầu muộn tẩm thuốc độc bắn trúng, vị ấy tự làm mình ưu não.

6. Với vị Thánh đệ tử có học, thưa Đại vương, bị già đến; vị ấy có suy tư: "Không phải chỉ một mình ta phải bị già và già đến. Nhưng đối với các loài hữu tình có đến, có đi; có diệt, có sanh, tất cả các loài hữu tình đều phải bị già và già đến. Và nếu phải bị già và khi già đến, ta lại sầu, bi, than khóc, đập ngực, đi đến bất tỉnh, thời ăn uống không làm ta ưa thích; thân ta trở thành xấu xí; các công việc không có xúc tiến; kẻ thù sẽ hoan hỷ; bạn bè sẽ lo buồn". Vị ấy phải bị già, khi già đến, không sầu, không bi, không than khóc, không đập ngực, không đi đến bất tỉnh.

SẮP LÂM CHUNG                                         118

Thưa Đại vương, đây gọi là vị Thánh đệ tử có học, được nhổ lên là mũi tên sầu muộn có tẩm thuốc độc, mà kẻ phàm phu không học bị bắn trúng, tự làm mình ưu não. Không sầu muộn, không bị tên bắn trúng, vị Thánh đệ tử tự làm mình được hoàn toàn tịch tịnh.

7. Lại nữa, thưa Đại vương, với vị Thánh đệ tử có học phải bị bệnh và bệnh đến... phải bị chết và chết đến... phải bị hoại diệt và hoại diệt đến... phải bị tiêu diệt và tiêu diệt đến; khi tiêu diệt đến, vị ấy có suy tư: "Không phải chỉ một mình ta phải bị tiêu diệt và tiêu diệt đến. Nhưng đối với các loài hữu tình, có đến, có đi, có diệt, có sanh, tất cả các loài hữu tình đều phải bị tiêu diệt và tiêu diệt đến. Và nếu phải bị tiêu diệt và tiêu diệt đến, ta lại sầu, bi, than khóc, đập ngực, đi đến bất tỉnh, thời ăn uống không làm ta ưa thích, thân ta trở thành xấu xí; các công việc không có xúc tiến; kẻ thù sẽ hoan hỷ; bạn bè sẽ lo buồn". Vị ấy phải bị tiêu diệt, khi tiêu diệt đến không sầu, không bi, không than khóc, không đập ngực, không đi đến bất tỉnh.

Thưa Đại vương, đây gọi là vị Thánh đệ tử có học, được nhổ lên là mũi tên sầu muộn có tẩm thuốc độc mà kẻ phàm phu không học bị bắn trúng, tự làm mình ưu não. Không sầu muộn, không bị bắn tên, vị Thánh đệ tử tự làm mình được hoàn toàn tịch tịnh.

SẮP LÂM CHUNG                                           119

Các pháp này, thưa Đại vương, là năm sự kiện không thể có được bởi Sa-môn hay Bà-la-môn, bởi Ma hay Phạm thiên, hay bởi một ai ở đời.

Không sầu, không than khóc,
Lợi ích được thật ít,
Biết nó sầu, nó khổ,
Kẻ địch tự vui sướng.
Do vậy, bậc Hiền trí,
Giữa các sự bất hạnh,
Không hoảng hốt lo sợ,
Biết phân tích lợi ích.
Kẻ địch bị khổ não,
Thấy sắc diện không đổi,
Với tụng niệm văn chú,
Với lời thật khéo nói,
Với bố thí chơn chánh,
Với truyền thống khéo giữ,
Chỗ nào được lợi ích,
Chỗ ấy gắn tinh cần.
Nếu biết lợi không được,
Cả ta và người khác,
Không sầu, biết chịu đựng,
Mong vị ấy nghĩ rằng:
Nay ta phải làm gì?
Phải kiên trì thế nào?

SẮP LÂM CHUNG                                   120

8. Sau khi được nghe như vậy, vua Munda thưa với Tôn giả Nàrada:

- Thưa Tôn giả, pháp thoại này tên gì?

- Thưa Đại vương, pháp thoại này tên là "Nhổ lên mũi tên sầu muộn".

- Thật vậy, thưa Tôn giả, được nhổ lên là mũi tên sầu muộn! Khi con nghe pháp thoại này, mũi tên sầu muộn đã được đoạn tận.

Rồi vua Munda bảo Piyaka, vị gìn giữ kho bạc:

- Này Piyaka, hãy cho thiêu đốt thân của hoàng hậu
Bhaddà, rồi xây tháp cho hoàng hậu. Bắt đầu từ hôm
sau, chúng ta sẽ tắm rửa, sẽ thoa dầu, sẽ ăn cơm, sẽ
lo làm các công việc.

SẮP LÂM CHUNG                                      121

10    Kinh PHAGGUNA – Tăng III, 163

PHAGGUNA –Tăng III, 163

1. Lúc bấy giờ, Tôn giả Phagguna bị bệnh, khổ đau,
bị trọng bệnh. Rồi Tôn giả Ànanda đi đến Thế Tôn;
sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên.
Ngồi xuống một bên, Tôn giả Ànanda bạch Thế Tôn:
- Bạch Thế Tôn, Tôn giả Phagguna bị bệnh, khổ đau,
bị trọng bệnh. Lành thay, bạch Thế Tôn, xin Thế Tôn
đi đến Tôn giả Phagguna, vì lòng từ mẫn.
Thế Tôn im lặng nhận lời. Rồi Thế Tôn vào buổi
chiều, từ chỗ Thiền tịnh đứng dậy, đi đến Tôn giả
Phagguna. Tôn giả Phagguna thấy Thế Tôn từ xa đi
đến, thấy vậy, muốn rời khỏi giường. Rồi Thế Tôn
nói với Tôn giả Phagguna:
- Thôi được rồi, Phagguna! Thầy chớ có rời khỏi
giường. Đã có những chỗ ngồi đã soạn từ trước, Ta
sẽ ngồi tại các chỗ ấy.
Rồi Thế Tôn ngồi xuống trên chỗ đã soạn sẵn. Sau
khi ngồi, Thế Tôn nói với Tôn giả Phagguna:
- Này Phagguna, mong rằng Thầy có thể kham nhẫn!
Mong rằng Thầy có thể chịu đựng! Mong rằng các
khổ thọ được giảm thiểu, không tăng trưởng! Mong

SẮP LÂM CHUNG                                     122

rằng triệu chứng giảm thiểu được thấy rõ, không tăng
trưởng!
- Bạch Thế Tôn, con không có thể kham nhẫn. Con
không có thể chịu đựng. Khổ thọ của con tăng
trưởng, không có giảm thiểu. Triệu chứng tăng
trưởng được thấy rõ, không có giảm thiểu!
- Bạch Thế Tôn, ví như một người lực sĩ chém đầu
(một người khác) với một thanh kiếm sắc bén;
cũng vậy, bạch Thế Tôn, những ngọn gió kinh
khủng thổi lên, đau nhói trong đầu con. Bạch Thế
Tôn, con không thể kham nhẫn, con không có thể
chịu đựng. Khổ thọ của con gia tăng, không có
giảm thiểu, triệu chứng gia tăng được thấy rõ,
không có giảm thiểu.
- Bạch Thế Tôn, như một người lực sĩ lấy một dây
nịt bằng da cứng quấn tròn quanh đầu rồi siết chặt;
cũng vậy, bạch Thế Tôn, con cảm thấy đau đầu
một cách kinh khủng. Bạch Thế Tôn, con không
có thể kham nhẫn, con không có thể chịu đựng,
khổ thọ của con gia tăng, không có giảm thiểu.
Triệu chứng gia tăng được thấy rõ, không có giảm
thiểu.
- Bạch Thế Tôn, như một người đồ tể thiện xảo hay
đệ tử người đồ tể cắt ngang bụng với một con dao
cắt thịt bò sắc bén; cũng vậy, bạch Thế Tôn, một
ngọn gió kinh khủng cắt ngang bụng của con.

SẮP LÂM CHUNG                                      123

Bạch Thế Tôn, con không có thể kham nhẫn, con
không có thể chịu đựng. Những khổ thọ của con
gia tăng, không có giảm thiểu, triệu chứng gia
tăng được thấy rõ, không có giảm thiểu.
- Bạch Thế Tôn, ví như hai người lực sĩ, sau khi
nắm cánh tay của một người yếu hơn, nướng
người ấy, đốt người ấy trên một hố than hừng;
cũng vậy, bạch Thế Tôn, một sức nóng kinh
khủng khởi lên trong thân của con. Bạch Thế Tôn,
con không có thể kham nhẫn, con không có thể
chịu đựng. Những khổ thọ của con gia tăng, không
có giảm thiểu, triệu chứng gia tăng được thấy rõ,
không có giảm thiểu.
Rồi Thế Tôn, với pháp thoại, nói lên cho Tôn giả
Phagguna biết, khích lệ, làm cho phấn khởi, làm cho
hoan hỉ, từ chỗ ngồi, đứng dậy và ra đi.
2. Rồi Tôn giả Phagguna, sau khi Thế Tôn ra đi
không bao lâu, liền mệnh chung. Trong khi Tôn giả
lâm chung, các căn được sáng chói. Rồi Tôn giả
Ànanda đi đến Thế Tôn, sau khi đến, đảnh lễ Thế
Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên,
Tôn giả Ànanda bạch Thế Tôn:
- Bạch Thế Tôn, Tôn giả Phagguna, sau khi Thế Tôn
ra đi không bao lâu, đã mệnh chung. Trong khi Tôn
giả mệnh chung, các căn được sáng chói.

SẮP LÂM CHUNG                                     124

- Này Ànanda, tại sao các căn của Tôn giả Phagguna
lại không sáng chói chứ? Này Ànanda, với Tỷ-kheo
Phagguna, tâm chưa được giải thoát khỏi năm hạ
phần kiết sử. Sau khi nghe pháp, tâm vị ấy được giải
thoát khỏi năm hạ phần kiết sử.
 Có sáu lợi ích này, này Ànanda, nếu nghe pháp
đúng thời, và thẩm sát ý nghĩa đúng thời.
Thế nào là sáu?
3. Ở đây, này Ànanda, Tỷ-kheo tâm chưa được giải
thoát khỏi năm hạ phần kiết sử, vị ấy trong khi mạng
chung, được thấy Thế Tôn. Thế Tôn thuyết pháp cho
vị ấy, sơ thiện, trung thiện, hậu thiện, có nghĩa, có
văn, đề cao đời sống Phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ
thanh tịnh. Sau khi nghe thuyết pháp, tâm vị ấy được
giải thoát khỏi năm hạ phần kiết sử. Đây là lợi ích
thứ nhất, này Ànanda, khi được nghe pháp đúng thời.
4. Lại nữa, này Ànanda, Tỷ-kheo với tâm chưa được
giải thoát khỏi năm hạ phần kiết sử, vị ấy trong khi
mệnh chung, không được thấy Thế Tôn, nhưng chỉ
được thấy đệ tử Như Lai. Đệ tử Như Lai thuyết pháp
cho vị ấy, sơ thiện, trung thiện, hậu thiện, có nghĩa,
có văn, đề cao đời sống Phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ
thanh tịnh. Sau khi nghe thuyết pháp, tâm vị ấy được
giải thoát khỏi năm hạ phần kiết sử. Này Ànanda,
đây là lợi ích thứ hai khi được nghe pháp đúng thời.

SẮP LÂM CHUNG                                       125

5. Lại nữa, này Ànanda, Tỷ-kheo với tâm chưa được
giải thoát khỏi năm hạ phần kiết sử, vị ấy trong khi
mệnh chung, không được thấy Như Lai, cũng không
được thấy đệ tử của Như Lai. Nhưng với tâm tùy tầm,
tùy tứ, với ý tùy quán pháp như đã được nghe, như
đã được học một cách thông suốt; do vị ấy, với tâm
tùy tầm, tùy tứ, với ý tùy quán pháp như đã được
nghe, như đã được học một cách thông suốt, nên tâm
được giải thoát khỏi năm hạ phần kiết sử. Này
Ànanda, đây là lợi ích thứ ba khi thẩm sát ý nghĩa
đúng thời.
6. Ở đây, này Ànanda, Tỷ-kheo với tâm đã được giải
thoát khỏi năm hạ phần kiết sử, nhưng tâm chưa giải
thoát đối với vô thượng đoạn diệt sanh y, vị ấy trong
khi mệnh chung được thấy Như Lai. Và Như Lai
thuyết pháp cho vị ấy, sơ thiện... đề cao đời sống
Phạm hạnh hoàn toàn viên mãn thanh tịnh. Sau khi
được nghe thuyết pháp, tâm vị ấy được giải thoát đối
với vô thượng đoạn diệt sanh y. Này Ànanda, đây là
lợi ích thứ tư khi được nghe pháp đúng thời.
7. Lại nữa, này Ànanda, Tỷ-kheo với tâm đã được
giải thoát khỏi năm hạ phần kiết sử, nhưng tâm chưa
giải thoát đối với vô thượng đoạn diệt sanh y, vị ấy
trong khi mạng chung không được thấy Như Lai, chỉ
được thấy đệ tử của Như Lai. Đệ tử Như Lai thuyết
pháp cho vị ấy, sơ thiện, trung thiện, hậu thiện... đề
cao đời sống Phạm hạnh hoàn toàn viên mãn thanh

SẮP LÂM CHUNG                                       126

tịnh. Sau khi được nghe thuyết pháp, tâm vị ấy được
giải thoát đối với vô thượng đoạn diệt sanh y. Này
Ànanda, đây là lợi ích thứ năm khi được nghe pháp
đúng thời.
8. Lại nữa, này Ànanda, Tỷ-kheo với tâm được giải
thoát khỏi năm hạ phần kiết sử, nhưng tâm chưa giải
thoát đối với vô thượng đoạn diệt sanh y, vị ấy trong
khi mệnh chung không được thấy Như Lai, cũng
không được thấy đệ tử Như Lai. Nhưng với tâm tùy
tầm, tùy tứ, với ý tùy quán pháp như đã được học
thông suốt, do vị ấy với tâm tùy tầm, tùy tứ, với ý tùy
quán pháp như đã được nghe, như đã được học
thông suốt, nên tâm được giải thoát đối với vô
thượng đoạn diệt sanh y này. Này Ànanda, đây là lợi
ích thứ sáu khi thẩm sát ý nghĩa đúng thời.
Có sáu lợi ích này, này Ànanda, khi được nghe pháp
đúng thời, và khi được thẩm sát ý nghĩa đúng thời.

SẮP LÂM CHUNG                                        127

11    Kinh SỰ KIỆN KHÔNG THỂ CÓ ĐƯỢC – Tăng II, 391

SỰ KIỆN KHÔNG THỂ CÓ ĐƯỢC – Tăng II, 391

1.- Này các Tỷ-kheo, có năm sự kiện này không thể có được bởi Sa-môn hay Bà-la-môn, bởi Ma hay Phạm thiên, hay bởi một ai ở đời.

2. Thế nào là năm?

- Phải bị già, muốn khỏi già, là một sự kiện
không thể có được bởi một Sa-môn hay Bà-la-
môn, bởi Ma hay Phạm thiên, hay bởi một ai ở
đời.
- Phải bị bệnh, muốn không bệnh...
- Phải bị chết, muốn không chết...
- Phải bị hoại diệt, muốn không hoại diệt...
- Phải bị tiêu diệt, muốn không tiêu diệt, là sự
kiện không thể có được bởi một Sa-môn hay
Bà-la-môn, bởi Ma hay Phạm thiên, hay bởi
một ai ở đời.

3. Với kẻ phàm phu không học, này các Tỷ-kheo, phải bị già và già đến; khi già đến, kẻ ấy không suy tư: "Không phải chỉ một mình ta phải bị già và già đến, nhưng đối với loài hữu tình, có đến, có đi, có

SẮP LÂM CHUNG                                     128

diệt, có sanh, tất cả loài hữu tình đều phải bị già và già đến. Và nếu phải bị già và khi già đến, ta lại sầu, bi, than khóc, đập ngực, đi đến bất tỉnh, thời ăn uống không làm ta ưa thích, thân ta trở thành xấu xí; các công việc không có xúc tiến; kẻ thù sẽ hoan hỷ; bạn bè sẽ lo buồn". Kẻ ấy phải bị già, khi già đến, sầu, bi, than khóc, đập ngực, đi đến bất tỉnh.

Này các Tỷ-kheo, đây gọi là kẻ phàm phu không học bị mũi tên sầu muộn tẩm thuốc độc bắn trúng, kẻ ấy tự làm mình ưu não.

4. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, với kẻ phàm phu không học, phải bị bệnh và bệnh đến...

...phải bị chết và chết đến...

...phải bị hoại diệt và hoại diệt đến...

...phải bị tiêu diệt và tiêu diệt đến; khi tiêu diệt đến, kẻ ấy không suy tư: "Không phải chỉ một mình ta bị tiêu diệt và tiêu diệt đến, nhưng đối với các loài hữu tình, có đến, có đi, có diệt, có sanh, tất cả loài hữu tình đều phải bị tiêu diệt và tiêu diệt đến. Và nếu phải bị tiêu diệt, và khi tiêu diệt đến, ta lại sầu, bi, than khóc, đập ngực, đi đến bất tỉnh, thời ăn uống không làm ta ưa thích; thân ta trở thành xấu xí; công việc không có xúc tiến, kẻ thù sẽ hoan hỷ, bạn bè sẽ lo

SẮP LÂM CHUNG                                          129

buồn". Kẻ ấy phải bị tiêu diệt, khi tiêu diệt đến, sầu, bi, than khóc, đập ngực, đi đến bất tỉnh.

Này các Tỷ-kheo, đây gọi là kẻ phàm phu không học, bị mũi tên sầu muộn tẩm thuốc độc bắn trúng, kẻ ấy tự làm mình ưu não.

5. Với vị Thánh đệ tử có học, này các Tỷ-kheo, phải bị già và già đến; khi già đến, vị ấy suy tư như sau: "Không phải chỉ một mình ta phải bị già và già đến. Nhưng đối với các loài hữu tình, có đến, có đi, có diệt, có sanh, tất cả các loài hữu tình đều phải bị già, và già đến. Và nếu phải bị già và già đến, ta lại sầu, bi, than khóc, đập ngực, đi đến bất tỉnh, thời ăn uống không làm ta ưa thích, thân ta trở thành xấu xí; các công việc không có xúc tiến; kẻ thù sẽ hoan hỷ; bạn bè sẽ lo buồn". Vị ấy phải bị già, khi già đến, không sầu, không bi, không than khóc, không đập ngực, không đi đến bất tỉnh.

Này các Tỷ-kheo, đây gọi là vị Thánh đệ tử có học, được nhổ lên là mũi tên sầu muộn có tẩm thuốc độc, mà kẻ phàm phu không học bị bắn trúng, tự làm mình ưu não. Không sầu muộn, không bị tên bắn, vị Thánh đệ tử làm cho chính mình được hoàn toàn tịch tịnh.

6. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, với vị Thánh đệ tử có học, phải bị bệnh và bệnh đến...

SẮP LÂM CHUNG                                         130

...phải bị chết và chết đến...

...phải bị hoại diệt và hoại diệt đến...

...phải bị tiêu diệt và tiêu diệt đến; khi tiêu diệt đến, vị ấy suy tư như sau: "Không phải chỉ một mình ta phải bị tiêu diệt và tiêu diệt đến. Nhưng đối với các loài hữu tình, có đến, có đi, có diệt, có sanh, tất cả các loài hữu tình đều phải bị tiêu diệt và tiêu diệt đến. Và nếu phải bị tiêu diệt, và khi tiêu diệt đến, ta lại sầu, bi, than khóc, đập ngực, đi đến bất tỉnh, thời ăn uống không làm ta ưa thích, thân ta trở thành xấu xí; các công việc không có xúc tiến; kẻ thù sẽ hoan hỷ; bạn bè sẽ lo buồn". Vị ấy phải bị tiêu diệt, khi tiêu diệt đến, không sầu, không bi, không than khóc, không đập ngực, không đi đến bất tỉnh.

Này các Tỷ-kheo, đây gọi là vị Thánh đệ tử có học,
được nhổ lên là mũi tên sầu muộn có tẩm thuốc độc
mà kẻ phàm phu không học bị bắn trúng, tự mình
làm ưu não. Không sầu muộn, không bị bắn tên, vị
Thánh đệ tử làm cho mình hoàn toàn tịch tịnh.

Các pháp này, này các Tỷ-kheo, là năm sự kiện không thể có được bởi Sa-môn hay Bà-la-môn, bởi Ma hay Phạm thiên, hay bởi một ai ở đời.

Chớ sầu, chớ than khóc,

SẮP LÂM CHUNG                                          131

Lợi ích được thật ít, Biết nó sầu, nó khổ, Kẻ địch tự vui sướng.

Do vậy, bậc Hiền trí,
Giữa các sự bất hạnh,
Không hoảng hốt rung sợ,
Biết phân tích, lợi ích.
Kẻ địch bị khổ não,
Thấy sắc diện không đổi,
Với tụng niệm văn chú,
Với lời thật khéo nói,
Với bố thí chân chánh,
Với truyền thống khéo giữ.
Chỗ nào được lợi ích,
Chỗ ấy gắn tinh cần.
Nếu biết lợi không được,
Cả ta và người khác,
Không sầu, biết chịu đựng,
Mong vị ấy nghĩ rằng:
Nay ta phải làm gì?

SẮP LÂM CHUNG                       132
