Kinh NIKAYA Phân Loại theo Chủ Đề ( (HT Thích Minh Châu dịch; Chơn Tín Toàn phân loại)
(Thích Minh Châu dịch) - 336 - Thân
Nguồn: kho Dân tộc KING — Giảng Sư (văn bản trích từ PDF)

Kinh tạng Pali
(Pali Nikaya)
HT. THÍCH MINH CHÂU
Việt dịch
Ấn bản năm 1991

Phân loại theo chủ đề: CHƠN TÍN TOÀN NIKAYA PHÂN LOẠI - CHỦ ĐỀ 336

THÂN Chịu trách nhiệm chính tả: TÂM MINH ANH

336

Ấn bản điện tử 2018

MỤC LỤC DẪN NHẬP ...........................................................13 1    Định nghĩa - 4 bánh xe, 9 cửa - Kinh Bốn Bánh Xe – Tương I, 41 .............................................19 2    Định nghĩa - 9 lổ hôi thúi của thân ung nhọt - Kinh MỘT UNG NHỌT – Tăng IV, 116 .......20 3    Định nghĩa - Kinh NIỆM XỨ – 10 Trung I, 131 .........................................................................22 4    Định nghĩa - Thế nào là thân kiến - TIỂU Kinh PHƯƠNG QUẢNG – 44 Trung I, 655...........51 5    Định nghĩa - Thế nào là thân kiến - ĐẠI Kinh MÃN NGUYỆT – 109 Trung III, 135 ...........65 6    Định nghĩa - Thở vô, thở ra là thân hành - Kinh Kàmabhù 2 – Tương IV, 458 ..........................75 7    Định nghĩa - Thở vô, thở ra là thân hành - TIỂU Kinh PHƯƠNG QUẢNG – 44 Trung I, 655 .81 8    Định nghĩa - Đất, nước, gió, lửa - ĐẠI Kinh GIÁO GIỚI LAHẦULA – 62 Trung II, 183 ..95

THÂN                                                                         1

9     Định nghĩa - Đất, nước, gió, lửa, không, thức - Kinh GIỚI PHÂN BIỆT – 140 Trung III, 541 .......................................................................106 10 1 nên thân cận, 1 nên tránh xa - Kinh ĐẾ THÍCH SỞ VẤN – 21 Trường II, 147 .......................126 11 10 khổ của thân - Kinh LẠC VÀ KHỔ 1 – Tăng IV, 400 ..........................................................163 12 10 pháp liên hệ đến thân - Kinh TRÚ THÂN – Tăng IV, 358 .................................................167 13 4 chân lý về Thân - Kinh RATTHAPALA – 82 Trung II, 497 .................................................168 14 4 oai nghi - Nếu trong khi có sợ hãi khởi lên... - Kinh SỢ HÃI VÀ KHIẾP ĐẢM – 4 Trung I, 41 .......................................................................203 15 4 oai nghi - Sau khi chứng đạt 4 thiền - Kinh ĐẠI KHÔNG – 122 Trung III, 301 ..............220 16 4 oai nghi - Thiện xảo trong... - Kinh CHỨNG ĐẮC – Tăng III, 243.....................................236 17 4 oai nghi - Tinh tấn hạ liệt và Tinh tấn siêng năng - Kinh HÀNH – Tăng I, 572 ................238 18 4 oai nghi - Kinh CHẾ NGỰ – Tăng I, 574 .241

THÂN                                                                         2

19 4 oai nghi - Đưa đến chánh niệm tỉnh giác - Kinh UDÀYI – Tăng III, 70 ..................................247 20 5 lợi ích của đi Kinh hành - Kinh HÀNH – Tăng II, 346 ............................................................251 21 6 pháp không thể chứng ngộ quả Alahán - Kinh PHÁP TỐI THƯỢNG – Tăng III, 246 .........252 22 6 pháp ái lạc có thân - Kinh HIỀN THIỆN – Tăng III, 29 ...................................................254 23 7 pháp tu tập Thân hành niệm - Kinh THÂN HÀNH NIỆM – 119 Trung III, 265 .............258 24 8 giải thoát là pháp cần phải chứng ngộ bằng thân - Kinh CHỨNG NGỘ – Tăng II, 167 ...277 25 9 chỗ an trú thân niệm - Kinh SAU KHI AN CƯ – Tăng IV, 96 ................................................279 26 Bị rắn cắn nhưng thân không đổi khác - Kinh Upasena – Tương IV, 73 ..............................286 27 Bị vô minh che đậy, bị tham ái trói buộc thân này của người ngu khởi lên - Kinh Bậc Hiền So Sánh Với Kẻ Ngu – Tương II, 49 .................289 28 Chánh kiến đoạn tận các thân nhiệt não - ĐẠI Kinh SÁU XỨ – 149 Trung III, 643 ............292

THÂN                                                                   3

29 Chánh quán để tẩy sạch tâm khỏi 4 đại giới - Kinh RÀHULA – Tăng II, 129.....................299 30 Chận đứng kiến có thân - Kinh CÁC PHÁP KHÁC – Tăng III, 481 ..................................301 31 Chỗ nào có thân, nhân thân tư niệm... - Kinh Bhuumija – Tương II, 71 ..............................304 32 Chứng Tứ thiền, thân hành được khinh an - Kinh TRÁNH NÉ – Tăng I, 626............................310 33 Con đường đưa đến thân kiến tập khởi - Kinh SÁU SÁU – 148 Trung III, 629 ...................313 34 Con đường đưa đến vô vi - Kinh Tương Ưng Vô Vi – Tương IV, 559 ......................................327 35 Các dục không khởi lên nếu xác định vị trí của ý - Kinh BẤT ĐỘNG LỢI ÍCH – 106 Trung III, 97...................................................................346 36 Cảm giác của thân sắp mạng chung - Kinh GIÁO GIỚI CẤP CÔ ĐỘC – 143 Trung III, 581 .......................................................................355 37 Kinh HIỀN THIỆN – Tăng III, 29 ...............366 38 Kinh KHÔNG SỢ HÃI – Tăng II, 147 ........370

THÂN                                                                      4

39 Mạng sống thân chỉ có 72.000 bửa ăn - Kinh ARAKA – Tăng III, 471 ...............................375 40 Một khoảng trống được bao vây bởi - ĐẠI Kinh DỤ DẤU CHÂN VOI – 28 Trung I, 409 .....380 41 Người này có 6 giới, 6 xúc, 18 ý hành, 4 thắng xứ - Kinh GIỚI PHÂN BIỆT – 140 Trung III, 541.................................................................395 42 Phá hoại kiến có thân - Kinh SỰ PHÁ HOẠI – Tăng III, 481 .................................................415 43 Quán 32 thể bất tịnh - Để đoạn tận dục tham - Kinh UDÀYI – Tăng III, 70 .........................417 44 Quán bất tịnh - 10 loai cây gai - Kinh CÂY GAI – Tăng IV, 415 ..............................................421 45 Quán bất tịnh - Chứng Hữu hành Niết bàn ngay hiện tại hay khi mạng chung - Kinh VỚI MỘT VÀI NỖ LỰC – Tăng II, 111 .......................425 46 Quán bất tịnh - Do không như lý tác ý... - Kinh DU SĨ NGOẠI ĐẠO – Tăng I, 359 ..............429 47 Quán bất tịnh - Mụt nhọt có 9 vết thương - Kinh MỘT UNG NHỌT – Tăng IV, 116 ..............433

THÂN                                                                   5

48 Quán bất tịnh - Thành tựu 5 pháp, chứng được 2 quả - Kinh NIỆM XỨ – Tăng II, 540 ...........435 49 Quán bất tịnh - Trị tán thán kính trọng - Kinh HÀNG MA – 50 Trung I, 727 ......................437 50 Quán bất tịnh - Đoạn tận tham dục - Kinh UDÀYI – Tăng III, 70 ..................................451 51 Quán vô thường, khổ... đv cái gì - Kinh NGƯỜI XỨNG ĐÁNG ĐƯỢC CUNG KÍNH – Tăng III, 482 ..........................................................455 52 Quán xác chết - Kết hợp với 7 giác chi - Kinh Bộ Xương – Tương V, 203 ...........................462 53 Quán xác chết - Lợi ích của cốt tưởng - Kinh Bộ Xương – Tương V, 203 ................................471 54 Quán xác chết - Để nhổ tận gốc kiêu mạn Tôi là - Kinh UDÀYI – Tăng III, 70 .......................480 55 Sau khi nghe pháp, cố gắng thành tựu 2 sự an tịnh, Thân an tịnh và Tâm an tịnh - Kinh TUỆ – Tăng III, 491 .................................................484 56 Thiện xảo khi đi vào, Thiện xảo khi đi ra - Kinh CHỨNG ĐẮC – Tăng III, 243 .....................489

THÂN                                                                  6

57 Thân bệnh, Tâm bệnh - Kinh BỆNH – Tăng II, 86...................................................................491 58 Thân bệnh, Tâm bệnh - Kinh Nakulapità – Tương III, 9 ...................................................494 59 Thân bệnh, Tâm bệnh - Kinh SỰ KIỆN KHÔNG THỂ CÓ ĐƯỢC – Tăng II, 391 ....502 60 Thân bệnh, Tâm bệnh - Kinh Với Mũi Tên – Tương IV, 336 ..............................................507 61 Thân con như bị say ngọt - Kinh THÂN GIÁO SƯ – Tăng II, 417 .........................................512 62 Thân con như bị say ngọt - Kinh Tissa – Tương III, 193 ..........................................................516 63 Thân có thức này - Kinh SÁU THANH TỊNH – 112 Trung III, 161.........................................523 64 Thân diệt - Tâm không thích thú có thân diệt - Kinh HỒ NƯỚC Ở LÀNG – Tăng II, 130 ...536 65 Thân do nghiệp làm ra này - Kinh PHẠM THIÊN TRÚ – Tăng IV, 627 ........................540 66 Thân hoại mạng chung - 6 lợi ích đúng thời thẩm sát ý nghĩa các pháp - Kinh PHAGGUNA – Tăng III, 163 .................................................544

THÂN                                                                    7

67 Thân hoại mạng chung - Kinh VỚI MỘT VÀI NỖ LỰC – Tăng II, 111 ...............................550 68 Thân hành của Đức Phật - Kinh BRAHMAYU – 91 Trung II, 643 ............................................553 69 Thân hành niệm - 10 công đức tu tập - Kinh THÂN HÀNH NIỆM – 119 Trung III, 265 .576 70 Thân hành niệm - Là con đường đưa đến vô vi - Kinh Thân – Tương IV, 559 .........................595 71 Thân hành niệm - Là đồng nghĩa với cột trụ vững chắc - Kinh Sáu Sanh Vật – Tương IV, 321 .......................................................................597 72 Thân hành niệm - Quan trọng thế nào - Kinh PHẨM THIỀN ĐỊNH – Tăng I, 88 ..............603 73 Thân hành niệm - Ý thức sự quan trọng của... - Kinh Quốc Độ – Tương V, 266 ....................609 74 Thân hành được khinh an ở Thiền thứ tư - Kinh THÁNH CƯ 1 – Tăng IV, 275 .....................611 75 Thân hành được khinh an ở Thiền thứ tư - Kinh TRÁNH NÉ – Tăng I, 626............................617

THÂN                                                                      8

76 Thân kiến - Định nghĩa - Thế nào là thân kiến - TIỂU Kinh PHƯƠNG QUẢNG - 44 Trung I, 655.................................................................620 77 Thân kiến - Định nghĩa - Thế nào là thân kiến - ĐẠI Kinh MÃN NGUYỆT – 109 Trung III, 135.................................................................634 78 Thân kiến - 108 ái hành - Kinh ÁI – Tăng II, 225 .......................................................................644 79 Thân kiến - Bờ bên này là đồng nghĩa với thân kiến - Kinh Rắn Độc – Tương IV, 283 .........648 80 Thân kiến - Con đường đưa đến thân kiến tập khởi - Kinh SÁU SÁU – 148 Trung III, 629653 81 Thân kiến - Con đường đưa đến thân kiến đoạn diệt - Kinh Con Đường – Tương III, 86 .......668 82 Thân kiến - Làm sao đoạn tận thân kiến - Kinh KHÔNG THỂ TĂNG TRƯỞNG – Tăng IV, 430.................................................................671 83 Thân kiến - Thái độ nghe giảng về 5 uẩn - ĐẠI Kinh MALUNKYAPUTTA - 64 Trung II, 205 .......................................................................683 84 Thân kiến - Thân kiến, nghi, giới cấm thủ - Kinh CẦN PHẢI ĐOẠN TẬN – Tăng III, 253 ....695

THÂN                                                                      9

85 Thân kiến - Tàn dư ngã mạn - Kinh Khema – Tương III, 230 ...............................................697 86 Thân này do đồ ăn, kiêu mạn, ái, dâm dục tác thành - Kinh TỶ KHEO NI – Tăng II, 90 ....707 87 Thân này phải được xem là do hành động, do sắp đặt - Kinh Không Phải Của Ông – Tương II, 118.................................................................712 88 Thân phải dè dặt, tâm phải dè dặt khi đi đến các gia đình - Kinh Ví Dụ Với Trăng – Tương II, 341.................................................................714 89 Thân tu tập trong giới luật của bậc Thánh - ĐẠI Kinh SACCAKA – 36 Trung I, 521 .............719 90 Thân tối hậu - Kinh Thiện Sanh – Tương II, 486 .......................................................................747 91 Thân tối hậu - Kinh Tân Tỷ Kheo – Tương II, 484.................................................................749 92 Thân viễn ly, Tâm không viễn ly - Kinh VIỄN LY – Tăng II, 75 ...........................................752 93 Thân và con mắt không có mệt nhọc - Kinh Ngọn Đèn – Tương V, 472 ...........................754

THÂN                                                                      10

94 Thân đồng, Tưởng đồng - 7 thức trú - Kinh PHÚNG TỤNG – 33 Trường II, 567 ...........762 95 Thân đồng, Tưởng đồng - 7 thức trú - Kinh THỨC TRÚ – Tăng III, 332 .........................764 96 Thân đồng, Tưởng đồng - 7 thức trú và 2 xứ - Kinh ĐẠI DUYÊN – 15 Trường I, 511 .......766 97 Thân đồng, Tưởng đồng - 9 chỗ hữu tình cư trú - Kinh PHÚNG TỤNG – 33 Trường II, 567 796 98 Thân đồng, Tưởng đồng - 9 chỗ hữu tình cư trú - Kinh CÁC LOÀI HỮU TÌNH – Tăng IV, 141 .......................................................................799 99 Thân, thân dục, thân ái, thân phục tòng.. - Kinh TRƯỜNG TRẢO – 74 Trung II, 345 ...........802 100 Tỷ kheo trong tương lai sẽ thế nào - Kinh Cái Chốt Trống – Tương II, 466 .........................811 101 Tỷ kheo trong tương lai sẽ thế nào - Kinh Cỏ Rơm – Tương II, 467 ....................................813 102 Tỷ kheo trong tương lai sẽ thế nào - Kinh Jantu – Tương I, 142 ..............................................815

THÂN                                                                      11

103 Tỷ kheo trong tương lai sẽ thế nào - Kinh SỢ HÃI TRONG TƯƠNG LAI 3 – Tăng II, 479 .......................................................................817 104 Tỷ kheo trong tương lai sẽ thế nào - Kinh SỢ HÃI TRONG TƯƠNG LAI 4 – Tăng II, 484 .......................................................................822

THÂN                                                                       12

DẪN NHẬP

1. Lời giới thiệu
 Sau khi nhận thấy tính thực tế, gần gũi, dễ hiểu và trí
tuệ tuyệt diệu trong những bài kinh của bộ ĐẠI TẠNG
KINH VIỆT NAM do Hoà Thượng Thích Minh Châu
dịch trực tiếp từ Kinh Tạng Pali, chúng tôi nhận thấy
rằng những bộ kinh này là những thực tế tuyệt diệu
trong cuộc sống và nếu những bài kinh này không
được tiếp cận và áp dụng trong cộng đồng Phật tử thì
thật là một thiệt thòi cho những người con của Phật.
 Ví như một người khi nếm được hương vị tuyệt vời của
một chiếc bánh ngon, lòng nghĩ tới những người thân
thương của mình và đem đến mời họ cùng ăn với
mình, đó chính là tâm niệm của chúng tôi khi thực
hiện công việc này. Chúng tôi với tấm lòng chân thành
sâu sắc cầu mong cho mọi người cùng có thể tiếp cận
được với Kinh Tạng Pali (kinh Nikaya) và tìm được
chân đứng trong bộ kinh này.
 Vì vậy, nhằm giới thiệu bộ kinh Nikaya đến với cộng
đồng Phật tử ở khắp nơi và nhằm giúp cho quý đạo
hữu dễ dàng tiếp cận với kinh Nikaya nên trong phiên
bản vi tính này chúng tôi đã mạo muội cẩn thận đánh

THÂN                                                     13

dấu, tô màu những điểm căn bản và trọng tâm trong
các bài kinh để quý đọc giả có thể nhanh chóng nắm
hiểu được nội dung, ý nghĩa và những điểm quan
trọng của bài kinh. Công việc này đã được chúng tôi
thực hiện dựa trên sự thấy biết và kinh nghiệm thực
hành của bản thân, quý đạo hữu cố gắng đọc đi đọc
lại và suy nghiệm kỹ từng lời kinh rồi đem áp dụng
thực hành để có thể tự mình thành tựu Tuệ giác như
Đức Phật đã chỉ dạy.
2. Lợi ích của việc nghiên cứu học hỏi bộ kinh này là gì?
 Đi thẳng vào lời dạy của Đức Phật, tiếp cận trực tiếp
với những lời dạy nguyên chất của Đức Phật khi Ngài
còn tại thế, tránh được sự truyền tải ý nghĩa giáo
pháp có khi đúng, có khi lệch của các vị này vị kia,
tránh được việc đến với đạo Phật nhưng nhìn nhận
và hiểu biết đạo Phật thông qua lăng kính của người
khác.
 Biết được với những sự kiện đã từng xảy ra trong thời
kỳ Đức Phật còn tại thế như: hoàn cảnh xã hội thời
đó, đời sống thực tế của Đức Phật và các cuộc thuyết
giảng Chánh Pháp của Ngài.
 Trí tuệ được mở rộng, biết được đôi phần về trí tuệ
thâm sâu vi diệu của Đức Phật qua các bài thuyết

THÂN                                                    14

giảng của Ngài và qua các cuộc cật vấn, chất vấn của
ngoại đạo.
 Được làm quen với các Pháp học và Pháp hành mà
Đức Phật đã trình bày dưới nhiều hình thức đa dạng
khác nhau. Học hỏi được nhiều cách tu tập, nhiều
phương diện tu tập, không bị hạn chế bó buộc trong
một phương diện tu tập theo một trường phái nào.
 Có được một cái nhìn trực tiếp, trực diện đối với
Chánh Pháp, giúp cho người tu tập không đi lệch ra
ngoài Chánh Pháp, không làm uổng phí thời gian và
công sức mà người tu tập đã bỏ ra để nghiên cứu tìm
hiểu học hỏi và thực hành Phật Pháp, giúp cho nhiệt
tình và ước nguyện của người tu học chân chánh được
thành đạt, có kết quả tốt đẹp và lợi ích thiết thực ngay
trong đời sống hiện tại.
 Có được đầy đủ những phương tiện để thực hiện Pháp
học vàPháp hành, biết rõ những gì mình cần phải làm
trên con đường đi đến sự chấm dứt khổ đau.
 Trong khi đọc, nghe, nghiên cứu, học hỏi các bản
kinh thì tâm được an trú vào trong Chánh Tri Kiến,
tham sân si được vắng mặt trong lúc ấy, tâm được an
trú vào trong Chánh Pháp.

THÂN                                                    15

 Ngay trong hiện tại gieo kết được những thiện duyên tốt lành đối với Chánh Pháp của Đức Phật, có thể thẳng tiến đến việc tu tập sự giải thoát sanh tử ngay trong kiếp hiện tại. Nhưng nếu ngay trong hiện tại không đạt được sự giải thoát thì những thiện duyên này sẽ giúp được cho các đời sau: khi được sanh ra, tâm luôn hướng về sự tìm cầu Chánh Pháp, yêu thích tìm kiếm những lời dạy nguyên gốc của Đức Phật, và đồng thời tâm cũng luôn hướng về sự không ưa thích đối với các tà Pháp, tránh xa các tà thuyết không chân chánh, không có cảm xúc cảm tình đối với các tà đạo, tránh được các con đường tu tập sai lệch làm uổng phí công sức và tâm nguyện của người tu tập mà vẫn không đạt được sự giải thoát khổ đau.  Trong quá trình học hỏi nghiên cứu cẩn thận các bản kinh này thì Chánh Tri Kiến đi đến thành tựu đầy đủ, Giới Hạnh đi đến thành tựu đầy đủ, ba kiết sử Thân Kiến, Hoài Nghi, Giới Cấm Thủ được đoạn tận, chứng được Dự Lưu Quả, là bậc Dự Lưu, chỉ còn tái sanh tối đa là bảy lần giữa chư Thiên và loài người, không còn bị đọa vào trong các đường ác sanh như địa ngục, ngạ quỷ, súc sanh.  Khi thân hoại mạng chung nếu bị thất niệm, tâm không được tỉnh giác, thì khi tái sanh đời sau, lúc đầu

THÂN                                                   16

không nhớ được đạo pháp, nhưng sau đó sẽ có những
nhân duyên đưa đến giúp cho tâm trí từ từ nhớ lại và
tiếp tục tu tập trong vòng tối đa bảy lần tái sanh là sẽ
đi đến sự chứng đạt được tâm hoàn toàn tịch lặng
thoát ly sanh tử, thoát ly đau khổ, thoát khỏi mọi ràng
buộc, phiền não đối với năm thủ uẩn.
3. Lòng tri ân
 Chúng ta, những người đến với đạo thoát ly sanh tử
của Đức Phật sau khi Ngài nhập diệt đã trên 2500
năm, nhưng may mắn quá lớn cho chúng ta đó là việc
chúng ta vẫn còn được thấy, được gặp, được học hỏi
và được hành trì theo những bản kinh nguyên chất
truyền thống của Đức Phật. Xin hạnh phúc tri ân sự
may mắn này của mình và xin chân thành vô lượng
cung kính tri ân Hòa Thượng Thích Minh Châu,
người đã bỏ nhiều thời gian, nhiều tâm huyết để làm
cho Chánh Pháp được sáng tỏ đối với những người
con của Đức Phật tại Việt Nam.
 Xin chân thành cung kính cúi đầu tri ân Hoà Thượng
- vị ân sư của Phật tử Việt Nam.

Pháp quốc, ngày 05 tháng 07 năm 2014 Người trình bày - Chơn Tín Toàn

THÂN                                                       17

THÂN   18

1      Định nghĩa - 4 bánh xe, 9 cửa - Kinh Bốn Bánh Xe – Tương I, 41

Bốn Bánh Xe – Tương I, 41

Bốn bánh xe, chín cửa,
Đầy uế, hệ lụy tham,
Chìm đắm trong bùn nhơ,
Ôi, thưa bậc Đại Hùng,
Sanh thú người như vậy,
Tương lai sẽ thế nào?

(Thế Tôn):

Cắt hỷ và buộc ràng,
Dục tham và tà ác,
Ái căn được đoạn tận,
Sanh thú sẽ như vậy.

THÂN                                     19

2      Định nghĩa - 9 lổ hôi thúi của thân ung nhọt - Kinh MỘT UNG NHỌT – Tăng IV, 116

MỘT UNG NHỌT – Tăng IV, 116

1. - Ví như, này chư Hiền, một ung nhọt đã trãi nhiều
năm. Nó có chín miệng vết thương, có chín miệng nứt
rạn. Từ đấy có cái gì chảy ra, chắc chắn bất tịnh rỉ
chảy, chắc chắn hôi thúi rỉ chảy, chắc chắn nhàm
chán rỉ chảy; có cái gì nứt chảy, chắc chắn bất tịnh
nứt chảy, chắc chắn hôi thúi nứt chảy, chắc chắn
nhàm chán nứt chảy.

5. Ung nhọt, này các Tỷ-kheo, là đồng nghĩa với thân này do bốn đại tác thành, do cha mẹ sinh ra, do cơm cháo chất chứa nuôi dưỡng, vô thường, biến hoại, tan nát, hủy hoại, hoại diệt, có chín miệng vết thương, có chín miệng nứt rạn. Từ đấy có cái gì chảy ra, chắc chắn bất tịnh rỉ chảy, chắc chắn hôi thúi rỉ chảy, chắc chắn nhàm chán rỉ chảy; có cái gì nứt chảy, chắc chắn bất tịnh nứt chảy, chắc chắn hôi thúi nứt chảy, chắc chắn nhàm chán nứt chảy.

Do vậy, này các Tỷ-kheo, các Thầy hãy nhàm chán thân này.

THÂN                                               20

THÂN   21

3      Định nghĩa - Kinh NIỆM XỨ – 10 Trung I, 131

KINH NIỆM XỨ (Satipatthana sutta) – Bài kinh số 10 – Trung I, 131

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở xứ Kuru (Câu-lâu), Kammassadhamma (Kiềm-ma sắt đàm) là đô thị của xứ Kuru. Rồi Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo:

– Này các Tỷ-kheo.

Các Tỷ-kheo vâng đáp Thế Tôn:

– Bạch Thế Tôn.

Thế Tôn thuyết như sau:

– Này các Tỷ-kheo, đây là con đường độc nhất đưa
đến thanh tịnh cho chúng sanh, vượt khỏi sầu não,
diệt trừ khổ ưu, thành tựu chánh trí, chứng ngộ Niết-
bàn. Đó là Bốn Niệm Xứ. Thế nào là bốn?
Này các Tỷ-kheo, ở đây:

THÂN                                               22

– Tỷ-kheo sống quán thân trên thân, nhiệt tâm,
tỉnh giác, chánh niệm để chế ngự tham ưu ở
đời;
– Sống quán thọ trên các thọ, nhiệt tâm, tỉnh giác,
chánh niệm để chế ngự tham ưu ở đời;
– Sống quán tâm trên tâm, nhiệt tâm, tỉnh giác,
chánh niệm để chế ngự tham ưu ở đời;
– Sống quán pháp trên các pháp, nhiệt tâm, tỉnh
giác, chánh niệm để chế ngự tham ưu ở đời.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo sống
quán thân trên thân?
Này các Tỷ-kheo, ở đây, Tỷ-kheo đi đến khu rừng,
đi đến gốc cây, hay đi đến ngôi nhà trống, và ngồi
kiết già, lưng thẳng và an trú chánh niệm trước mặt.
 Tỉnh giác, vị ấy thở vô; tỉnh giác, vị ấy thở ra.
 Thở vô dài, vị ấy tuệ tri: "Tôi thở vô dài"; hay
thở ra dài, vị ấy tuệ tri: "Tôi thở ra dài";
 Hay thở vô ngắn, vị ấy tuệ tri: "Tôi thở vô
ngắn"; hay thở ra ngắn, vị ấy tuệ tri: "Tôi thở
ra ngắn".
 "Cảm giác toàn thân, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập;
 "Cảm giác toàn thân, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập;
 "An tịnh toàn thân, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập;

THÂN                                               23

 "An tịnh toàn thân, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập. Này các Tỷ-kheo, như người thợ quay hay học trò người thợ quay thiện xảo khi quay dài, tuệ tri: "Tôi quay dài" hay khi quay ngắn, tuệ tri: "Tôi quay ngắn". Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo thở vô dài, tuệ tri: "Tôi thở vô dài"; hay thở ra dài, tuệ tri: "Tôi thở ra dài"; hay thở vô ngắn, tuệ tri: "Tôi thở vô ngắn"; hay thở ra ngắn, tuệ tri: "Tôi thở ra ngắn". "Cảm giác toàn thân, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập; "Cảm giác toàn thân, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập; "An tịnh toàn thân, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập; "An tịnh toàn thân, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập ==> Như vậy, vị ấy sống quán thân trên nội thân hay sống quán thân trên ngoại thân; hay sống quán thân trên cả nội thân, ngoại thân; hay vị ấy sống quán tánh sanh khởi trên thân; hay sống quán tánh diệt tận trên thân; hay sống quán tánh sanh diệt trên thân. "Có thân đây", vị ấy an trú chánh niệm như vậy, với hy vọng hướng đến chánh trí, chánh niệm. Và vị ấy không nương tựa, không chấp trước vật gì trên đời. Này các Tỷ-kheo, như vậy là Tỷ-kheo sống quán thân trên thân.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đi, tuệ tri: "Tôi đi", hay đứng, tuệ tri: "Tôi đứng", hay ngồi, tuệ tri: "Tôi ngồi", hay nằm, tuệ tri: "Tôi nằm". Thân thể được sử dụng như thế nào, vị ấy tuệ tri thân

THÂN                                                  24

như thế ấy. ==> Như vậy, vị ấy sống quán thân trên
nội thân; hay vị ấy sống quán thân trên ngoại thân;
hay vị ấy sống quán thân trên nội thân, ngoại thân;
hay vị ấy sống quán tánh sanh khởi trên thân; hay vị
ấy sống quán tánh diệt tận trên thân; hay vị ấy sống
quán tánh sanh diệt trên thân. "Có thân đây", vị ấy
an trú chánh niệm như vậy, với hy vọng hướng đến
chánh trí, chánh niệm. Và vị ấy sống không nương
tựa, không chấp trước một vật gì trên đời. Này các
Tỷ-kheo, như vậy là Tỷ-kheo sống quán thân trên
thân.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo, khi bước tới bước lui, biết rõ việc mình đang làm; khi ngó tới ngó lui, biết rõ việc mình đang làm; khi co tay, khi duỗi tay, biết rõ việc mình đang làm; khi mang áo Sanghati (Tăng già lê), mang bát, mang y, biết rõ việc mình đang làm; khi ăn, uống, nhai, nếm, biết rõ việc mình đang làm; khi đại tiện, tiểu tiện, biết rõ việc mình đang làm; khi đi, đứng, ngồi, ngủ, thức, nói, im lặng, biết rõ việc mình đang làm. ==> Như vậy, vị ấy sống quán thân trên nội thân; hay sống quán thân trên ngoại thân; hay sống quán thân trên cả nội thân, ngoại thân. Hay vị ấy sống quán tánh sanh khởi trên thân; hay sống quán tánh diệt tận trên thân; hay sống quán tánh sanh diệt trên thân. "Có thân đây", vị ấy an trú chánh niệm như vậy, với hy

THÂN                                               25

vọng hướng đến chánh trí, chánh niệm. Và vị ấy sống
không nương tựa, không chấp trước một vật gì trên
đời. Này các Tỷ-kheo, như vậy là Tỷ-kheo sống quán
thân trên thân.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo quán sát thân này, dưới từ bàn chân trở lên, trên cho đến đảnh tóc, bao bọc bởi da và chứa đầy những vật bất tịnh sai biệt. Trong thân này: "đây là tóc, lông, móng, răng, da, thịt, gân, xương, thận, tủy, tim, gan, hoành cách mô, lá lách, phổi, ruột, màng ruột, bụng, phân, mật, đàm (niêm dịch), mủ, máu, mồ hôi, mỡ, nước mắt, mỡ da, nước miếng, nước mủ, nước ở khớp xương, nước tiểu". Này các Tỷ-kheo, cũng như một bao đồ, hai đầu trống đựng đầy các loại hột như gạo, lúa, đậu xanh, đậu lớn, mè, gạo đã xay rồi. Một người có mắt, đổ các hột ấy ra và quán sát: "Đây là hột gạo, đây là hột lúa, đây là đậu xanh, đây là đậu lớn, đây là mè, đây là hột lúa đã xay rồi". Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, một Tỷ-kheo quán sát thân này dưới từ bàn chân trở lên, trên cho đến đảnh tóc, bao bọc bởi da và chứa đầy những vật bất tịnh sai biệt. Trong thân này: "đây là tóc, lông, móng, răng, da, thịt, gân, xương, tủy, thận, tim, gan, hoành cách mô, lá lách, phổi, ruột, màng ruột, bụng, phân, mật, đàm, mủ, máu, mồ hôi, mỡ, nước mắt, mỡ da, nước miếng, nước mủ, nước ở khớp xương, nước tiểu". ==> Như

THÂN                                                26

vậy, vị ấy sống quán thân trên nội thân; hay sống
quán thân trên ngoại thân, hay sống quán thân trên
nội thân, ngoại thân. Hay vị ấy sống quán tánh sanh
khởi trên thân; hay sống quán tánh diệt tận trên
thân; hay sống quán tánh sanh diệt trên thân. "Có
thân đây", vị ấy an trú chánh niệm như vậy, với hy
vọng hướng đến chánh trí, chánh niệm. Và vị ấy sống
không nương tựa, không chấp trước một vật gì trên
đời. Này các Tỷ-kheo, như vậy là Tỷ-kheo sống quán
thân trên thân.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo quán sát thân này về các vị trí các giới và sự sắp đặt các giới: "Trong thân này có địa đại, thủy đại, hỏa đại và phong đại". Này các Tỷ-kheo, như một người đồ tể thiện xảo, hay đệ tử của một người đổ tể giết một con bò, ngồi cắt chia từng thân phần tại ngã tư đường. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo quán sát thân này về vị trí các giới và về sự sắp đặt các giới: "Trong thân này có địa đại, thủy đại, hỏa đại và phong đại". ==> Như vậy, vị ấy sống quán thân trên nội thân; hay sống quán thân trên ngoại thân; hay sống quán thân trên nội thân, ngoại thân. Hay vị ấy sống quán tánh sanh khởi trên thân; hay sống quán tánh diệt tận trên thân; hay sống quán tánh sanh diệt trên thân. "Có thân đây", vị ấy an trú chánh niệm như vậy, với hy vọng hướng đến chánh trí, chánh niệm.

THÂN                                                  27

Và vị ấy sống không nương tựa, không chấp trước một vật gì trên đời. Này các Tỷ-kheo, như vậy là Tỷ- kheo sống quán thân trên thân.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo như thấy
một thi thể bị quăng bỏ trong nghĩa địa một ngày,
hai ngày, ba ngày, thi thể ấy trương phồng lên, xanh
đen lại, nát thối ra. Tỷ-kheo quán thân ấy như sau:
"Thân này tánh chất là như vậy, bản tánh là như
vậy, không vượt khỏi tánh chất ấy". ==> Như vậy
vị ấy sống quán thân trên nội thân; hay sống quán
thân trên ngoại thân; hay sống quán thân trên nội
thân, ngoại thân. Hay vị ấy sống quán tánh sanh khởi
trên thân; hay sống quán tánh diệt tận trên thân; hay
sống quán tánh sanh diệt trên thân. "Có thân đây",
vị ấy an trú chánh niệm như vậy, với hy vọng hướng
đến chánh trí, chánh niệm. Và vị ấy sống không
nương tựa, không chấp trước một vật gì trên đời. Này
các Tỷ-kheo, như vậy là Tỷ-kheo sống quán thân trên
thân.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo như thấy một thi thể bị quăng bỏ trong nghĩa địa, bị các loài quạ ăn, hay bị các loài diều hâu ăn, hay bị các chim kên ăn, hay bị các loài chó ăn, hay bị các loài giả can ăn, hay bị các loài côn trùng ăn. Tỷ-kheo quán thân ấy như sau: "Thân này tánh chất là như vậy, bản chất

THÂN                                                 28

là như vậy, không vượt khỏi tánh chất ấy". ==> Như
vậy vị ấy sống quán thân trên nội thân; hay sống
quán thân trên ngoại thân; hay sống quán thân trên
nội thân, ngoại thân. Hay vị ấy sống quán tánh sanh
khởi trên thân; hay sống quán tánh diệt tận trên
thân; hay sống quán tánh sanh diệt trên thân. "Có
thân đây", vị ấy an trú chánh niệm như vậy, với hy
vọng hướng đến chánh trí, chánh niệm. Và vị ấy sống
không nương tựa, không chấp trước một vật gì trên
đời. Này các Tỷ-kheo, như vậy là Tỷ-kheo sống quán
thân trên thân.

Này các Tỷ-kheo, lại nữa, Tỷ-kheo như thấy
một thi thể bị quăng bỏ trong nghĩa địa, với các bộ
xương còn liên kết với nhau, còn dính thịt và máu,
còn được các đường gân cột lại…

... với các bộ xương còn liên kết với nhau, không còn dính thịt nhưng còn dính máu, còn được các đường gân cột lại...

…với các bộ xương không còn dính thịt, dính máu, còn được các đường gân cột lại…

…chỉ còn có xương không dính lại với nhau, rải rác chỗ này chỗ kia. Ở đây là xương tay, ở đây là xương chân, ở đây là xương ống, ở đây là xương bắp vế, ở đây là xương mông, ở đây là xương sống, ở đây

THÂN                                               29

là xương đầu. Tỷ-kheo quán thân ấy như sau:
"Thân này tánh chất là như vậy, bản tánh là như
vậy, không vượt khỏi tánh chất ấy". ==> Như vậy,
vị ấy sống quán thân trên nội thân; hay sống quán
thân trên ngoại thân; hay sống quán thân trên nội
thân, ngoại thân. Hay vị ấy sống quán tánh sanh khởi
trên thân; hay vị ấy sống quán tánh diệt tận trên
thân; hay vị ấy sống quán tánh sanh diệt trên thân.
"Có thân đây", vị ấy sống an trú chánh niệm như vậy,
với hy vọng hướng đến chánh trí, chánh niệm. Và vị
ấy sống không nương tựa, không chấp trước một vật
gì ở trên đời. Này các Tỷ-kheo, như vậy là Tỷ-kheo
sống quán thân trên thân.

Lại nữa này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo như thấy một thi thể bị quăng bỏ trong nghĩa địa, chỉ còn toàn xương trắng màu vỏ ốc...

…chỉ còn một đống xương lâu hơn ba năm...

…chỉ còn là xương thối trở thành bột. Tỷ-kheo quán thân ấy như sau: "Thân này tánh chất là như vậy, bản tánh là như vậy, không vượt khỏi tánh chất ấy". ==> Như vậy vị ấy sống quán thân trên nội thân; hay sống quán thân trên ngoại thân; hay sống quán thân trên nội thân, ngoại thân. Hay vị ấy sống quán tánh sanh khởi trên thân; hay sống quán tánh diệt

THÂN                                              30

tận trên thân; hay sống quán tánh sanh diệt trên
thân. "Có thân đây", vị ấy sống an trú chánh niệm
như vậy, với hy vọng hướng đến chánh trí, chánh
niệm. Và vị ấy sống không nương tựa, không chấp
trước một vật gì trên đời. Này các Tỷ-kheo, như vậy
là Tỷ-kheo sống quán thân trên thân.

 Này các Tỷ-kheo, như thế nào là Tỷ-kheo
sống quán thọ trên các thọ?
Này các Tỷ-kheo, ở đây Tỷ-kheo:
 Khi cảm giác lạc thọ, tuệ tri: "Tôi cảm giác lạc
thọ";
 Khi cảm giác khổ thọ, tuệ tri: "Tôi cảm giác
khổ thọ";
 Khi cảm giác bất khổ bất lạc thọ, tuệ tri: "Tôi
cảm giác bất khổ bất lạc thọ".
 Hay khi cảm giác lạc thọ thuộc vật chất, tuệ
tri: "Tôi cảm giác lạc thọ thuộc vật chất";
 Hay khi cảm giác lạc thọ không thuộc vật
chất, tuệ tri: "Tôi cảm giác lạc thọ không thuộc
vật chất".
 Hay khi cảm giác khổ thọ thuộc vật chất, tuệ
tri: "Tôi cảm giác khổ thọ thuộc vật chất";
 Hay khi cảm giác khổ thọ không thuộc vật chất,
tuệ tri: "Tôi cảm giác khổ thọ không thuộc vật
chất".

THÂN                                              31

 Hay khi cảm giác bất khổ bất lạc thọ thuộc vật
chất, tuệ tri: "Tôi cảm giác bất khổ bất lạc thọ
thuộc vật chất";
 Hay khi cảm giác bất khổ bất lạc thọ không
thuộc vật chất, tuệ tri: "Tôi cảm giác bất khổ
bất lạc thọ không thuộc vật chất".
==> Như vậy, vị ấy sống quán thọ trên các nội
thọ; hay sống quán thọ trên các ngoại thọ; hay sống
quán thọ trên các nội thọ, ngoại thọ. Hay vị ấy sống
quán tánh sanh khởi trên các thọ, hay sống quán tánh
diệt tận trên các thọ; hay sống quán tánh sanh diệt
trên các thọ. "Có thọ đây", vị ấy sống an trú chánh
niệm như vậy, với hy vọng hướng đến chánh trí,
chánh niệm. Và vị ấy sống không nương tựa,
không chấp trước một vật gì trên đời. Này các Tỷ-
kheo, như vậy Tỷ-kheo sống quán thọ trên các thọ.

 Này các Tỷ-kheo, như thế nào là Tỷ-kheo
sống quán tâm trên tâm?
Này các Tỷ-kheo, ở đây, Tỷ-kheo,
1. Với tâm có tham, tuệ tri: "Tâm có tham";
2. Hay với tâm không tham, tuệ tri: "Tâm không
tham".
3. Hay với tâm có sân, tuệ tri: "Tâm có sân"

THÂN                                              32

4. Hay với tâm không sân, tuệ tri: "Tâm không
sân".
5. Hay với tâm có si, tuệ tri: "Tâm có si";
6. Hay với tâm không si, tuệ tri: "Tâm không si".
7. Hay với tâm thâu nhiếp, tuệ tri: "Tâm được
thâu nhiếp".
8. Hay với tâm tán loạn, tuệ tri: "Tâm bị tán loạn".
9. Hay với tâm quảng đại, tuệ tri: "Tâm được
quảng đại";
10. Hay với tâm không quảng đại, tuệ tri: "Tâm
không được quảng đại".
11. Hay với tâm hữu hạn, tuệ tri: "Tâm hữu hạn".
12. Hay với tâm vô thượng, tuệ tri: "Tâm vô
thượng".
13. Hay với tâm có định, tuệ tri: "Tâm có định";
14. Hay với tâm không định, tuệ tri: "Tâm không
định".
15. Hay với tâm giải thoát, tuệ tri: "Tâm có giải
thoát";
16. Hay với tâm không giải thoát, tuệ tri: "Tâm
không giải thoát".
==> Như vậy vị ấy sống quán tâm trên nội tâm;
hay sống quán tâm trên ngoại tâm; hay sống quán
tâm trên nội tâm, ngoại tâm. Hay sống quán tánh
sanh khởi trên tâm; hay sống quán tánh diệt tận trên
tâm; hay sống quán tánh sanh diệt trên tâm. "Có tâm

THÂN                                                33

đây", vị ấy sống an trú chánh niệm như vậy, với hy
vọng hướng đến chánh trí, chánh niệm. Và vị ấy
sống không nương tựa, không chấp trước một vật
gì trên đời. Này các Tỷ-kheo, như vậy là Tỷ-kheo
sống quán tâm trên tâm.

 Này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo sống quán pháp trên các pháp?

 Này các Tỷ-kheo, ở đây, Tỷ-kheo sống quán
pháp trên các pháp đối với Năm triền cái.
Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo sống quán
pháp trên các pháp đối với năm triền cái?
Này các Tỷ-kheo, ở đây:
– Tỷ-kheo nội tâm có ái dục, tuệ tri: "Nội tâm tôi
có ái dục";
– Hay nội tâm không có ái dục, tuệ tri: "Nội tâm
tôi không có ái dục".
– Và với ái dục chưa sanh nay sanh khởi, vị ấy
tuệ tri như vậy;
– Và với ái dục đã sanh nay được đoạn diệt, vị ấy
tuệ tri như vậy;
– Và với ái dục đã được đoạn diệt, tương lai
không sanh khởi nữa, vị ấy tuệ tri như vậy.
 Hay nội tâm có sân hận, tuệ tri: "Nội tâm tôi có
sân hận";

THÂN                                              34

 Hay nội tâm không có sân hận, tuệ tri: "Nội tâm
tôi không có sân hận".
 Và với sân hận chưa sanh nay sanh khởi, vị ấy
tuệ tri như vậy;
 Và với sân hận đã sanh, nay được đoạn diệt, vị
ấy tuệ tri như vậy;
 Và với sân hận đã được đoạn diệt, tương lai
không sanh khởi nữa, vị ấy tuệ tri như vậy.
– Hay nội tâm có hôn trầm thụy miên, tuệ tri:
"Nội tâm tôi có hôn trầm thụy miên";
– Hay nội tâm không có hôn trầm thụy miên, tuệ
tri: "Nội tâm tôi không có hôn trầm thụy miên".
– Và với hôn trầm thụy miên chưa sanh nay sanh
khởi, vị ấy tuệ tri như vậy;
– Và với hôn trầm thụy miên đã sanh nay được
đoạn diệt, vị ấy tuệ tri như vậy;
– Và với hôn trầm thụy miên đã được đoạn diệt,
tương lai không sanh khởi nữa, vị ấy tuệ tri như
vậy.
▪ Hay nội tâm có trạo hối, tuệ tri: "Nội tâm tôi có
trạo hối";
▪ Hay nội tâm không có trạo hối, tuệ tri: "Nội tâm
tôi không có trạo hối".
▪ Và với trạo hối chưa sanh nay sanh khởi, vị ấy
tuệ tri như vậy;
▪ Và với trạo hối đã sanh nay được đoạn diệt, vị
ấy tuệ tri như vậy;

THÂN                                              35

▪ Và với trạo hối đã được đoạn diệt, tương lai
không sanh khởi nữa, vị ấy tuệ tri như vậy.
– Hay nội tâm có nghi, tuệ tri: "Nội tâm tôi có
nghi";
– Hay nội tâm không có nghi, tuệ tri: "Nội tâm
tôi không có nghi".
– Và với nghi chưa sanh nay sanh khởi, vị ấy tuệ
tri như vậy;
– Và với nghi đã sanh nay được đoạn diệt, vị ấy
tuệ tri như vậy;
– Và với nghi đã được đoạn diệt, tương lai không
sanh khởi nữa, vị ấy tuệ tri như vậy.
==> Như vậy vị ấy sống quán pháp trên các nội
pháp; hay sống quán pháp trên các ngoại pháp; hay
sống quán pháp trên các nội pháp, ngoại pháp. Hay
vị ấy sống quán tánh sanh khởi trên các pháp; hay
sống quán tánh diệt tận trên các pháp; hay sống
quán tánh sanh diệt trên các pháp. "Có những pháp
ở đây", vị ấy sống an trú chánh niệm như vậy, với hy
vọng hướng đến chánh trí, chánh niệm. Và vị ấy sống
không nương tựa, không chấp trước một vật gì trên
đời. Này các Tỷ-kheo, như vậy là Tỷ-kheo sống quán
pháp trên các pháp đối với năm triền cái.

 Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo sống quán pháp trên các pháp đối với năm thủ uẩn.

THÂN                                              36

Này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo sống quán
pháp trên các pháp đối với năm thủ uẩn?
Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo suy tư:
– "Đây là sắc, đây là sắc tập, đây là sắc diệt.
– Đây là thọ, đây là thọ tập, đây là thọ diệt.
– Đây là tưởng, đây là tưởng tập; đây là tưởng
diệt.
– Đây là hành, đây là hành tập, đây là hành diệt.
– Đây là thức, đây là thức tập, đây là thức diệt".
==> Như vậy, vị ấy sống quán pháp trên các nội
pháp; hay sống quán pháp trên các ngoại pháp; hay
sống quán pháp trên các nội pháp, ngoại pháp. Hay
vị ấy sống quán tánh sanh khởi trên các pháp; hay
sống quán tánh diệt tận trên các pháp; hay sống
quán tánh sanh diệt trên các pháp. "Có những pháp
ở đây", vị ấy sống an trú chánh niệm như vậy, với hy
vọng hướng đến chánh trí, chánh niệm. Và vị ấy sống
không nương tựa, không chấp trước một vật gì trên
đời. Này các Tỷ-kheo, như vậy là Tỷ-kheo sống quán
pháp trên các pháp đối với năm thủ uẩn.

 Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo sống quán
pháp trên các pháp đối với sáu nội ngoại xứ.
Này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo sống quán
pháp trên các pháp đối với sáu nội ngoại xứ?
Này các Tỷ-kheo, ở đây:

THÂN                                              37

 Tỷ-kheo tuệ tri con mắt và tuệ tri các sắc, do
duyên hai pháp này, kiết sử sanh khởi, vị ấy
tuệ tri như vậy;
– Và với kiết sử chưa sanh nay sanh khởi, vị ấy
tuệ tri như vậy;
– Và với kiết sử đã sanh nay được đoạn diệt, vị
ấy tuệ tri như vậy;
– Và với kiết sử đã được đoạn diệt, tương lai
không sanh khởi nữa, vị ấy tuệ tri như vậy
 ... tuệ tri tai và tuệ tri các tiếng...
 … tuệ tri mũi và tuệ tri các hương...
 …tuệ tri lưỡi... và tuệ tri các vị...
 …tuệ tri thân và tuệ tri các xúc…
 Tỷ-kheo tuệ tri ý và tuệ tri các pháp; do duyên
hai pháp này, kiết sử sanh khởi, vị ấy tuệ tri
như vậy;
– Và với kiết sử chưa sanh nay sanh khởi, vị ấy
tuệ tri như vậy;
– Và với kiết sử đã sanh nay được đoạn diệt, vị
ấy tuệ tri như vậy;
– Và với kiết sử đã được đoạn diệt, tương lai
không sanh khởi nữa, vị ấy tuệ tri như vậy.
==> Như vậy vị ấy sống quán pháp trên các nội
pháp; hay sống quán pháp trên các ngoại pháp; hay
sống quán pháp trên các nội pháp, ngoại pháp. Hay
vị ấy sống quán tánh sanh khởi trên các pháp; hay

THÂN                                               38

sống quán tánh diệt tận trên các pháp; hay sống quán tánh sanh diệt trên các pháp. "Có những pháp ở đây", vị ấy sống an trú chánh niệm như vậy, với hy vọng hướng đến chánh trí, chánh niệm. Và vị ấy sống không nương tựa, không chấp trước một vật gì trên đời. Này các Tỷ-kheo, như vậy là Tỷ-kheo sống quán pháp trên các pháp đối với sáu nội ngoại xứ.

 Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo sống quán
pháp trên các pháp đối với Bảy Giác chi.
Này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo sống quán
pháp trên các pháp đối với Bảy Giác chi?
Này các Tỷ-kheo, ở đây:
– Tỷ-kheo nội tâm có niệm giác chi, tuệ tri: "Nội
tâm tôi có niệm giác chi";
– Hay nội tâm không có niệm giác chi, tuệ tri:
"Nội tâm tôi không có ý niệm giác chi".
– Và với niệm giác chi chưa sanh nay sanh khởi,
vị ấy tuệ tri như vậy,
– Và với niệm giác chi đã sanh, nay được tu tập
viên thành, vị ấy tuệ tri như vậy.
– Hay nội tâm có trạch pháp giác chi... (như
trên)...
▪ … hay nội tâm có tinh tấn giác chi... (như
trên)...
▪ … hay nội tâm có hỷ giác chi... (như trên)...

THÂN                                              39

▪ … hay nội tâm có khinh an giác chi... (như
trên)...
▪ … hay nội tâm có định giác chi... (như trên)...
– Hay nội tâm có xả giác chi, tuệ tri: "Nội tâm tôi
có xả giác chi";
– Hay nội tâm không có xả giác chi, tuệ tri: "Nội
tâm tôi không có xả giác chi".
– Và với xả giác chi chưa sanh nay sanh khởi, vị
ấy tuệ tri như vậy,
– Và với xả giác chi đã sanh nay được tu tập viên
thành, vị ấy tuệ tri như vậy.
==> Như vậy vị ấy sống quán pháp trên các nội
pháp; hay sống quán pháp trên các ngoại pháp; hay
sống quán pháp trên các nội pháp, ngoại pháp. Hay
vị ấy sống quán tánh sanh khởi trên các pháp; hay
sống quán tánh diệt tận trên các pháp; hay sống
quán tánh sanh diệt trên các pháp. "Có những pháp
ở đây", vị ấy sống an trú chánh niệm như vậy, với hy
vọng hướng đến chánh trí, chánh niệm. Và vị ấy sống
không nương tựa, không chấp trước một vật gì trên
đời. Này các Tỷ-kheo, như vậy là Tỷ-kheo sống quán
pháp trên các pháp đối với Bảy Giác chi.

 Lại nữa, này các Tỷ-kheo, vị ấy sống quán pháp trên các pháp đối với Bốn Thánh đế.

THÂN                                               40

Này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo sống quán
pháp trên các pháp đối với Bốn Thánh đế?
Này các Tỷ-kheo, ở đây:
– Tỷ-kheo như thật tuệ tri: "Đây là Khổ";
– Như thật tuệ tri: "Đây là Khổ tập";
– Như thật tuệ tri: "Đây là Khổ diệt";
– Như thật tuệ tri: "Đây là Con đường đưa đến
Khổ diệt".
==> Như vậy, vị ấy sống quán pháp trên các nội
pháp; hay sống quán pháp trên các ngoại pháp; hay
sống quán pháp trên các nội pháp, ngoại pháp. Hay
vị ấy sống quán tánh sanh khởi trên các pháp; hay
sống quán tánh diệt tận trên các pháp; hay sống
quán tánh sanh diệt trên các pháp. "Có những pháp
ở đây", vị ấy sống an trú chánh niệm như vậy, với
hy vọng hướng đến chánh trí, chánh niệm. Và vị ấy
sống không nương tựa, không chấp trước một vật
gì trên đời. Này các Tỷ-kheo, như vậy là Tỷ-kheo
sống quán pháp trên các pháp đối với Bốn Thánh đế.

 Này các Tỷ-kheo, vị nào tu tập Bốn Niệm Xứ
này như vậy trong bảy năm, vị ấy có thể chứng
một trong hai quả sau đây: Một là chứng
Chánh trí ngay trong hiện tại, hay nếu còn
hữu dư y, thì chứng quả Bất hoàn.

THÂN                                             41

 Này các Tỷ-kheo, không cần gì đến bảy năm,
một vị nào tu tập Bốn Niệm Xứ này như vậy
trong sáu năm, trong năm năm, trong bốn năm,
trong ba năm, trong hai năm, trong một năm,
vị ấy có thể chứng một trong hai quả sau đây:
Một là chứng Chánh trí ngay trong hiện tại, hay
nếu còn hữu dư y, thì chứng quả Bất hoàn.
 Này các Tỷ-kheo, không cần gì đến một năm,
một vị nào tu tập Bốn Niệm Xứ này trong bảy
tháng, vị ấy có thể chứng một trong hai quả sau
đây: Một là chứng Chánh trí ngay trong hiện
tại, hay nếu còn hữu dư y, thì chứng quả Bất
hoàn.
 Này các Tỷ-kheo, không cần gì bảy tháng, một
vị nào tu tập Bốn Niệm Xứ này trong sáu
tháng, trong năm tháng, trong bốn tháng, trong
ba tháng, trong hai tháng, trong một tháng,
trong nửa tháng, vị ấy có thể chứng một trong
hai quả sau đây: Một là chứng Chánh trí ngay
trong hiện tại, hay nếu còn hữu dư y, thì chứng
quả Bất hoàn.
 Này các Tỷ-kheo, không cần gì nửa tháng, một
vị nào tu tập Bốn Niệm Xứ này trong bảy ngày,
vị ấy có thể chứng một trong hai quả sau đây:
Một là chứng Chánh trí ngay trong hiện tại, hai
là nếu còn hữu dư y, thì chứng quả Bất hoàn.

THÂN                                            42

Này các Tỷ-kheo, đây là con đường độc nhất
đưa đến thanh tịnh cho chúng sanh, vượt khỏi sầu
não, diệt trừ khổ ưu, thành tựu Chánh trí, chứng
ngộ Niết-bàn. Đó là Bốn Niệm Xứ.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Các Tỷ-kheo ấy hoan hỷ, tín thọ lời dạy của Thế Tôn.

------------------------------------------

 Trích thêm trong kinh Đại Niệm Xứ - bài kinh số 22, Trường bộ Kinh quyển 2

Này các Tỷ kheo, và thế nào là Khổ diệt Thánh
đế?
 Sự diệt tận không còn luyến tiếc tham ái ấy, sự
xả ly, sự khí xả, sự giải thoát, sự vô nhiễm
(tham ái ấy).
Này các Tỷ kheo, sự tham ái này khi xả ly thì xả ly
ở đâu, khi diệt trừ thì diệt trừ ở đâu?
 Ở đời các sắc gì thân ái, các sắc gì khả ái, sự
tham ái này khi xả ly thì xả ly ở đấy, khi diệt
trừ thì diệt trừ ở đấy.
Ở đời sắc gì thân ái, sắc gì khả ái?

THÂN                                                  43

 Ở đời con mắt là sắc thân ái, là sắc khả ái. Sự
tham ái này khi xả ly thì xả ly ở đấy, khi diệt
trừ thì diệt trừ ở đấy. Ở đời lỗ tai... ở đời mũi...
ở đời lưỡi... ở đời thân... ở đời ý là sắc thân ái,
là sắc khả ái. Sự tham ái này khi xả ly thì xả ly
ở đấy, khi diệt trừ thì diệt trừ ở đấy.
 Ở đời các sắc... ở đời các tiếng... ở đời các mùi
hương... ở đời các vị.. ở đời các xúc... ở đời các
pháp là sắc thân ái, là sắc khả ái. Sự tham ái
này khi xả ly thì xả ly ở đấy, khi diệt trừ thì diệt
trừ ở đấy.
 Ở đời nhãn thức... ở đời nhĩ thức... ở đời tỷ
thức... ở đời thiệt thức... ở đời ý thức là sắc thân
ái, là sắc khả ái. Sự tham ái khi xả ly thì xả ly
ở đấy, khi diệt trừ thì diệt trừ ở đấy.
 Ở đời nhãn xúc... ở đời nhĩ xúc... ở đời tỷ xúc...
ở đời thiệt xúc... ở đời thân xúc... ở đời ý xúc
là sắc thân ái, là sắc khả ái. Sự tham ái này khi
xả ly thì xả ly ở đấy, khi diệt trừ thì diệt trừ ở
đấy.
 Ở đời nhãn xúc sở sanh thọ... ở đời nhĩ xúc sở
sanh thọ... ở đời tỷ xúc sở sanh thọ... ở đời thiệt
xúc sở sanh thọ... ở đời thân xúc sở sanh thọ..
ở đời ý xúc sở sanh thọ là sắc thân ái, là sắc khả
ái. Sự tham ái này khi xả ly thì xả ly ở đấy, khi

THÂN                                                 44

diệt trừ thì diệt trừ ở đấy.
 Ở đời sắc tưởng... ở đời thanh tưởng... ở đời
hương tưởng... ở đời vị tưởng... ở đời xúc
tưởng... ở đời pháp tưởng là sắc thân ái, là sắc
khả ái. Sự tham ái này khi xả ly thì xả ly ở đấy,
khi diệt trừ thì diệt trừ ở đấy.
 Ở đời sắc tư... ở đời thanh tư... ở đời hương
tư...ở đời vị tư …ở đời xúc tư… ở đời pháp tư
là sắc thân ái, là sắc khả ái. Sự tham ái này khi
xả ly thì xả ly ở đấy, khi diệt trừ thì diệt trừ ở
đấy.
 Ở đời sắc ái... ở đời thanh ái... ở đời hương ái...
ở đời vị ái... ở đời xúc ái... ở đời pháp ái là sắc
thân ái, là sắc khả ái. Sự tham ái này khi xả ly
thì xả ly ở đấy, khi diệt trừ thì diệt trừ ở đấy.
 Ở đời sắc tầm... ở đời thanh tầm... ở đời hương
tầm... ở đời vị tầm... ở đời xúc tầm... ở đời pháp
tàm là sắc thân ái, là sắc khả ái. Sự tham ái này
khi xả ly thì xả ly ở đấy, khi diệt trừ thì diệt trừ
ở đấy.
 Ở đời sắc tứ... ở đời thanh tứ... ở đời hương tứ...
ở đời vị tứ... ở đời xúc tứ... ở đời pháp tứ là sắc
thân ái, là sắc khả ái. Sự tham ái này khi xả ly
thì xả ly ở đấy, khi diệt trừ thì diệt trừ ở đấy.
Này các Tỷ kheo, như vậy gọi là Khổ diệt Thánh đế.

THÂN                                                  45

21. Này các Tỷ kheo, thế nào là Khổ diệt đạo
Thánh đế?
 Đó là bát chi Thánh đạo, tức là Chánh tri kiến,
Chánh tư duy, Chánh ngữ, Chánh nghiệp,
Chánh mạng, Chánh tin tấn, Chánh niệm,
Chánh định.
Này các Tỷ kheo, thế nào là Chánh tri kiến?
 Này các Tỷ kheo, tri kiến về Khổ, tri kiến về
Khổ tập, tri kiến về Khổ diệt, tri kiến về Khổ
diệt đạo. Này các Tỷ kheo, như vậy gọi là
Chánh tri kiến.
Này các Tỷ kheo, thế nào là Chánh tư duy?
 Tư duy về ly dục, tư duy về vô sân, tư duy về
bất hại. Này các tỷ kheo, như vậy gọi là Chánh
tư duy.
Này các Tỷ kheo thế nào là Chánh ngữ?
 Tự chế không nói láo, tự chế không nói hai
lưỡi, tự chế không ác khẩu, không chế không
nói lời phù phiếm. Này các Tỷ kheo, như vậy
gọi là Chánh ngữ.
Này các Tỷ kheo, thế nào là Chánh nghiệp?
 Tự chế không sát sanh, tự chế không trộm
cướp, tự chế không tà dâm. Này các Tỷ kheo,
như vậy gọi là Chánh nghiệp.

THÂN                                             46

Này các Tỷ kheo, thế nào là Chánh mạng?
 Này các Tỷ kheo, ở đây vị Thánh đệ tử từ bỏ tà
mạng, sinh sống bằng chánh mạng. Này các Tỷ
kheo, như vậy gọi là Chánh mạng.
Này các Tỷ kheo, và thế nào là Chánh tinh tấn?
 Này các Tỷ kheo, ở đây Tỷ kheo, đối với các
ác, bất thiện pháp chưa sanh, khởi lên ý muốn
không cho sanh khởi; vị này nổ lực, tinh tấn,
quyết tâm, trì chí.
 Đối cới các ác, bất thiện pháp đã sanh, khởi lên
ý muốn trừ diệt, vị này nổ lực, tinh tấn, quyết
tâm, trì chí.
 Đối với các thiện pháp chưa sanh, khởi lên ý
muốn khiến cho sanh khởi; vị này nỗ lực, tinh
tấn, quyết tâm, trì chí.
 Đối với các thiện pháp đã sanh, khởi lên ý
muốn khiến cho an trú, không cho băng hoại,
khiến cho tăng trưởng, phát triển, viên mãn. Vị
này nổ lực, tinh tấn, quyết tâm, trì chí. Này các
Tỷ kheo, như vậy gọi là Chánh tinh tấn.
Này các Tỷ kheo, thế nào là Chánh niệm?
 Này các Tỷ kheo, ở đây vị Tỷ kheo sống quán
thân trên thân, tinh tấn, tỉnh giác, chánh niệm,
để chế ngự tham ưu ở đời; trên các cảm thọ...

THÂN                                               47

trên các tâm... quán pháp trên các pháp, tinh
cần tỉnh giác, chánh niệm, để chế ngự tham ưu
ở đời. Này các Tỷ kheo, như vậy gọi là Chánh
niệm.
Này các Tỷ kheo, thế nào là Chánh định?
 Này các Tỷ kheo, ở đây Tỷ kheo ly dục, ly ác
bất thiện pháp, chứng và trú Thiền thứ nhất,
một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, với tầm,
với tứ.
 Tỷ kheo ấy diệt tầm, diệt tứ, chứng và trú Thiền
thứ hai, một trạng thái hỷ lạc do định sanh,
không tầm, không tứ, nội tỉnh nhất tâm.
 Tỷ kheo ấy ly hỷ trú xả, chánh niệm tỉnh giác,
thân cảm sự lạc thọ mà các bậc Thánh gọi là xả
niệm lạc trú, chứng và trú Thiền thứ ba.
 Tỷ kheo ấy xả lạc, xả khổ, diệt hỷ ưu đã cảm
thọ trước, chứng và trú Thiền thứ tư, không
khổ, không lạc, xả niệm thanh tịnh. Này các Tỷ
kheo, như vậy gọi là Chánh định.
Này các Tỷ kheo, như vậy gọi là Khổ diệt đạo thánh
đế.

Như vậy vị ấy sống quán pháp trên các nội pháp; hay sống quán pháp trên các ngoại pháp; hay sống quán pháp trên các nội pháp, ngoại pháp. Hay sống quán

THÂN                                              48

tánh sanh khởi trên các pháp; hay sống quán tánh diệt
tận trên các pháp; hay sống quán tánh sanh diệt trên
các pháp. "Có những pháp ở đây", vị ấy sống an trú
chánh niệm như vậy, với hy vọng hướng đến chánh
trí, chánh niệm. Và vị ấy sống không nương tựa,
không chấp trước một vật gì trên đời. Này các Tỷ
kheo, như vậy Tỷ kheo sống quán pháp trên các pháp
đối với Bốn Thánh đế.

22. Này các Tỷ kheo, vị nào tu tập Bốn Niệm xứ này như vậy trong bảy năm, vị ấy có thể chứng một trong hai quả sau đây: Một là chứng Chánh trí ngay trong hiện tại; hay nếu còn hữu dư y, chứng quả Bất hoàn. Này các Tỷ kheo, không cần gì đến bảy năm, một vị nào tu tập Bốn Niệm xứ này như vậy trong sáu năm... trong năm năm... trong bốn năm... trong ba năm... trong hai năm... trong một năm, vị ấy có thể chứng một trong hai quả sau đây: Một là chứng Chánh trí ngay trong hiện tại; hay nếu còn hữu dư y, chứng quả Bất hoàn. Này các Tỷ kheo, không cần gì đến một năm, một vị nào tu tập Bốn Niệm xứ này trong bảy tháng, vị ấy có thể chứng một trong hai quả sau đây: Một là chứng Chánh trí ngay trong hiện tại; hay nếu còn hữu dư y, chứng quả Bất hoàn.

Này các Tỷ kheo, đây là con đường độc nhất, đưa đến sự thanh tịnh cho chúng sanh, vượt khỏi sầu

THÂN                                               49

bi, diệt trừ khổ ưu, thành tựu Chánh lý, chứng ngộ Niết Bàn. Đó là Bốn Niệm Xứ.

Thế Tôn thuyết pháp đã xong. Các Tỷ kheo ấy hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

THÂN                                          50

4      Định nghĩa - Thế nào là thân kiến - TIỂU Kinh PHƯƠNG QUẢNG – 44 Trung I, 655

TIỂU KINH PHƯƠNG QUẢNG (Culavedalla suttam) – Bài kinh số 44 – Trung I, 655

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Rajagaha (Vương Xá), tai
Veluvana (Trúc Lâm), chỗ Kalandaka Nivapa. Rồi
nam cư sĩ Visakha đến chỗ Tỷ-kheo-ni
Dhammadinna ở, sau khi đến, đảnh lễ Tỷ-kheo-ni
Dhammadinna rồi ngồi xuống một bên. Sau khi ngồi
xuống một bên, nam cư sĩ Visakha thưa với Tỷ-kheo
ni Dhammadinna:

– Thưa Ni sư, tự thân, tự thân, (Sakkaya), được gọi là như vậy. Thưa Ni sư, Thế Tôn gọi tự thân là như thế nào?

– Hiền giả Visakha, Thế Tôn gọi năm thủ uẩn là tự thân, tức là sắc thủ uẩn, thọ thủ uẩn, tưởng thủ uẩn, hành thủ uẩn và thức thủ uẩn. Hiền giả Visakha,

THÂN                                                51

năm thủ uẩn này, Thế Tôn gọi là tự thân.

– Lành thay, thưa Ni sư.

Nam cư sĩ Visakha hoan hỷ, tín thọ lời Tỷ-kheo- ni Dhammadinna nói, rồi hỏi Tỷ-kheo-ni Dhammadinna thêm một câu hỏi nữa:

– Tự thân tập khởi, tự thân tập khởi, thưa Ni sư, được gọi là như vậy. Thưa Ni sư, Thế Tôn gọi tự thân tập khởi (Sakkayasamudaya) là như thế nào?

– Hiền giả Visakha, khát ái này đưa đến tái sanh,
câu hữu với hỷ và tham, tìm cầu hỷ lạc chỗ này chỗ
kia, tức là dục ái, hữu ái và phi hữu ái. Hiền giả
Visakha, khát ái này, Thế Tôn gọi là tự thân tập
khởi.

– Tự thân diệt, tự thân diệt, thưa Ni sư, được gọi là như vậy. Thế Tôn gọi tự thân diệt là như thế nào?

– Hiền giả Visakha, sự đoạn diệt, không tham đắm, không có dư tàn của khát ái ấy, sự xả ly, sự vất bỏ, sự giải thoát, sự vô chấp. Hiền giả Visakha, sự đoạn diệt khát ái này, Thế Tôn gọi là tự thân diệt.

– Thưa Ni sư, tự thân diệt đạo, tự thân diệt đạo,

THÂN                                                52

được gọi là như vậy. Thưa Ni sư, Thế Tôn gọi tự thân diệt đạo là như thế nào?

– Hiền giả Visakha, Con đường Thánh tám
ngành này, Thế Tôn gọi là tự thân diệt đạo, tức là
chánh tri kiến, chánh tư duy, chánh ngữ, chánh
nghiệp, chánh mạng, chánh tinh tấn, chánh niệm,
chánh định.

– Thưa Ni sư, thủ này tức là năm thủ uẩn kia hay thủ này khác với năm thủ uẩn?

– Không phải, Hiền giả Visakha. Thủ này tức là
năm thủ uẩn kia, thủ này không khác với năm thủ
uẩn kia, Hiền giả Visakha, phàm có dục tham đối với
năm thủ uẩn, tức là (chấp) thủ đối với chúng ở đây
vậy.

– Thưa Ni sư, thế nào là thân kiến?

– Ở đây, Hiền giả Visakha, kẻ vô văn phàm phu không đến yết kiến các bậc Thánh, không thuần thục pháp các bậc Thánh, không tu tập pháp các bậc Thánh, không đến yết kiến các bậc Chân nhân, không thuần thục pháp các bậc Chân nhân, không tu tập pháp các bậc Chân nhân, xem sắc là tự ngã hay xem tự ngã là có sắc, hay xem sắc là trong tự ngã hay xem tự ngã là trong sắc; xem thọ là tự ngã, hay xem tự

THÂN                                               53

ngã là có thọ, hay xem thọ là trong tự ngã, hay xem
tự ngã là trong thọ; xem tưởng là tự ngã, hay xem tự
ngã là có tưởng, hay xem tưởng là trong tự ngã, hay
xem tự ngã là trong tưởng; xem hành là tự ngã, xem
tự ngã là có hành, hay xem hành là trong tự ngã, hay
xem tự ngã là trong hành; xem thức là tự ngã, hay
xem tự ngã là có thức, hay xem thức là trong tự ngã,
hay xem tự ngã là trong thức. Như vậy, Hiền giả
Visakha, là thân kiến.

– Thưa Ni sư, thế nào là không phải thân kiến?

Ở đây, Hiền giả Visakha, vị Đa văn Thánh đệ tử đến yết kiến các bậc Thánh, thuần thục pháp các bậc Thánh, tu tập pháp các bậc Thánh, đến yết kiến các bậc Chân nhân, thuần thục pháp các bậc Chân nhân, tu tập pháp các bậc Chân nhân, không xem sắc là tự ngã, không xem tự ngã là có sắc, không xem sắc là trong tự ngã, không xem tự ngã là trong sắc; không xem thọ là tự ngã, không xem tự ngã là có thọ, không xem thọ là trong tự ngã, không xem tự ngã là trong thọ; không xem tưởng là tự ngã, không xem tự ngã là có tưởng, không xem tưởng là trong tự ngã, không xem tự ngã là trong tưởng; không xem các hành là tự ngã, không xem tự ngã là có các hành, không xem các hành là trong tự ngã, không xem tự ngã là trong các hành; không xem thức là tự ngã, không xem tự

THÂN                                              54

ngã là có thức, không xem thức là trong tự ngã, không xem tự ngã là trong thức. Như vậy, Hiền giả Visakha, là không có thân kiến.

– Thưa Ni sư, thế nào là Thánh đạo Tám ngành?

– Hiền giả Visakha, đây là Thánh đạo Tám
ngành, tức là chánh tri kiến, chánh tư duy, chánh
ngữ, chánh nghiệp, chánh mạng, chánh tinh tấn,
chánh niệm, chánh định.

– Thưa Ni sư, Thánh đạo Tám ngành này là hữu vi hay vô vi?

– Hiền giả Visakha, Thánh đạo Tám ngành này là hữu vi.

– Thưa Ni sư, ba uẩn được Thánh đạo Tám ngành thâu nhiếp hay Thánh đạo Tám ngành được ba uẩn thâu nhiếp?

– Hiền giả Visakha, ba uẩn không bị Thánh đạo
Tám ngành thâu nhiếp. Hiền giả Visakha, Thánh
đạo Tám ngành bị ba uẩn thâu nhiếp. Hiền giả
Visakha:

 Chánh ngữ, chánh nghiệp và chánh mạng, những pháp này được thâu nhiếp trong giới

THÂN                                           55

uẩn.
 Chánh tinh tấn, chánh niệm và chánh định,
những pháp này được thâu nhiếp trong định
uẩn.
 Chánh tri kiến và chánh tư duy, những pháp
này được thâu nhiếp trong tuệ uẩn
 Thưa Ni sư thế nào là định, thế nào là định
tướng, thế nào là định tư cụ, thế nào là định tu
tập?

Hiền giả Visakha:

- Nhất tâm là định,
- Bốn Niệm Xứ là định tướng,
- Bốn Tinh cần là định tư cụ,
- Sự luyện tập, sự tu tập, sự tái tu tập của những
pháp ấy là định tu tập ở đây vậy.
 Thưa Ni sư, có bao nhiêu hành?

- Hiền giả, có ba loại hành này: thân hành, khẩu hành, và tâm hành.

 Thưa Ni sư, thế nào là thân hành, thế nào là khẩu hành, thế nào là tâm hành?

THÂN                                              56

- Thở vô, thở ra là thân hành,
- Tầm tứ là khẩu hành,
- Tưởng và thọ là tâm hành.
 Thưa Ni sư, vì sao thở vô thở ra là thân hành, vì
sao tầm tứ là khẩu hành, vì sao tưởng và thọ là
tâm hành?

- Thở vô, thở ra, thuộc về thân, những pháp này
lệ thuộc với thân, nên thở vô thở ra thuộc về
thân hành.
- Trước phải tầm và tứ rồi sau mới phát lời nói,
nên tầm tứ thuộc về khẩu hành.
- Tưởng và thọ và tâm sở, các pháp này lệ thuộc
với tâm, nên tưởng và thọ thuộc về tâm hành.
 Thưa Ni sư, như thế nào là chứng nhập Diệt thọ
tưởng định?

- Hiền giả Visakha, Tỷ-kheo chứng nhập Diệt
thọ tưởng định, vị ấy không nghĩ rằng: "Tôi sẽ
chứng nhập Diệt thọ tưởng định", hay "Tôi
đang chứng nhập Diệt thọ tưởng định" hay "Tôi
đã chứng nhập Diệt thọ tưởng định". Vì rằng,
tâm của vị này trước đã được tu tập như vậy
nên đưa đến trạng thái như vậy.

THÂN                                             57

 Thưa Ni sư, Tỷ-kheo chứng nhập Diệt thọ tưởng định, những pháp gì diệt trước, thân hành, hay khẩu hành, hay tâm hành?

– Hiền giả Visakha, vị Tỷ-kheo chứng nhập Diệt thọ tưởng định, khẩu hành diệt trước, rồi đến thân hành, rồi đến tâm hành.

 Thưa Ni sư, làm thế nào xuất khởi Diệt thọ tưởng định?

– Hiền giả Visakha, vị Tỷ-kheo xuất khởi Diệt
thọ tưởng định, không có nghĩ rằng: "Tôi sẽ xuất
khởi Diệt thọ tưởng định", hay "Tôi đang xuất khởi
Diệt thọ tưởng định", hay: "Tôi đã xuất khởi Diệt thọ
tưởng định". Vì rằng tâm của vị này trước đã tu tập
như vậy nên đưa đến trạng thái như vậy.

 Thưa Ni sư, Tỷ-kheo xuất khởi Diệt thọ tưởng định, những pháp nào khởi lên trước, thân hành, hay khẩu hành hay tâm hành?

– Hiền giả Visakha, Tỷ-kheo xuất khởi Diệt thọ tưởng định, tâm hành khởi lên trước nhất, rồi đến thân hành, rồi đến khẩu hành.

 Thưa Ni sư, khi Tỷ-kheo xuất khởi Diệt thọ tưởng định, vị ấy cảm giác những xúc nào?

THÂN                                               58

– Hiền giả Visakha, khi Tỷ-kheo xuất khởi Diệt thọ tưởng định, vị ấy cảm giác ba loại xúc: không xúc, vô tướng xúc, vô nguyện xúc.

 Thưa Ni sư, khi Tỷ-kheo xuất khởi Diệt thọ tưởng định, tâm của vị ấy thiên về gì, hướng về gì, khuynh hướng về gì?

– Hiền giả Visakha, khi Tỷ-kheo xuất khởi Diệt thọ tưởng định, tâm của vị ấy thiên về độc cư, hướng về độc cư, khuynh hướng về độc cư.

 Thưa Ni sư, có bao nhiêu thọ?

– Hiền giả Visakha, có ba thọ này, lạc thọ, khổ thọ, bất khổ bất lạc thọ.

 Thưa Ni sư, thế nào là lạc thọ, thế nào là khổ thọ, thế nào là bất khổ bất lạc thọ?

- Hiền giả Visakha, cái gì được cảm thọ bởi thân
hay tâm, một cách khoái lạc, khoái cảm, như
vậy là lạc thọ.
- Hiền giả Visakha, cái gì được cảm thọ bởi thân
hay tâm, một cách đau khổ, không khoái cảm,
như vậy là khổ thọ.
- Hiền giả Visakha, cái gì được cảm thọ bởi thân

THÂN                                               59

hay tâm không khoái cảm, không khoái cảm
như vậy là bất khổ bất lạc thọ.
 Thưa Ni sư, đối với lạc thọ, cái gì lạc, cái gì khổ?
Đối với khổ thọ, cái gì khổ, cái gì lạc? Đối với bất
khổ bất lạc thọ, cái gì lạc, cái gì khổ?

- Đối với lạc thọ, cái gì trú là lạc, cái gì biến hoại
là khổ.
- Đối với khổ thọ, cái gì trú là khổ, cái gì biến
hoại là lạc.
- Đối với bất khổ bất lạc thọ, có trí là lạc, vô trí
là khổ.
 Thưa Ni sư, trong lạc thọ, có tùy miên gì tồn tại;
trong khổ thọ, có tùy miên gì tồn tại; trong bất khổ
bất lạc thọ, có tùy miên gì tồn tại?

- Trong lạc thọ, có tham tùy miên tồn tại;
- Trong khổ thọ, có sân tùy miên tồn tại;
- Trong bất khổ bất lạc thọ, có vô minh tùy miên
tồn tại.
 Thưa Ni sư, có phải trong tất cả lạc thọ, tham tùy
miên tồn tại; trong tất cả khổ thọ, sân tùy miên
tồn tại; trong tất cả bất khổ bất lạc thọ, vô minh
tùy miên tồn tại?

THÂN                                                  60

– Hiền giả Visakha, không phải trong tất cả lạc thọ, tham tùy miên tồn tại; không phải trong tất cả khổ thọ, sân tùy miên tồn tại; không phải trong tất cả bất khổ bất lạc thọ, vô minh tùy miên tồn tại.

– Thưa Ni sư, trong lạc thọ, cái gì phải từ bỏ. Trong khổ thọ, cái gì phải từ bỏ. Trong bất khổ bất lạc thọ, cái gì phải từ bỏ?

– Hiền giả Visakha, trong lạc thọ, tham tùy miên
phải từ bỏ. Trong khổ thọ, sân tùy miên phải từ bỏ.
Trong bất khổ bất lạc thọ, vô minh tùy miên phải từ
bỏ.

– Thưa Ni sư, có phải trong tất cả lạc thọ, tham
tùy miên phải từ bỏ. Trong tất cả khổ thọ, sân tùy
miên phải từ bỏ. Trong tất cả bất khổ bất lạc thọ, vô
minh tùy miên phải từ bỏ?

– Hiền giả Visakha, không phải trong tất cả lạc
thọ, tham tùy miên phải từ bỏ; trong tất cả khổ thọ,
sân tùy miên phải từ bỏ; trong tất cả bất khổ bất lạc
thọ, vô minh tùy miên phải từ bỏ.

Ở đây, Hiền giả Visakha, vị Tỷ-kheo ly dục, ly bất thiện pháp, chứng và an trú Thiền thứ nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, có tầm và tứ. Do vậy tham đã được từ bỏ, không còn tham tùy miên tồn tại

THÂN                                                61

ở đây.

Ở đây, Hiền giả Visakha, vị Tỷ-kheo suy tư như
sau: "Chắc chắn ta sẽ chứng và an trú trong trú xứ
mà nay các vị Thánh đang an trú". Vì muốn phát
nguyện hướng đến các cảnh giải thoát vô thượng, do
ước nguyện ấy, khởi lên ưu tư. Do vậy, sân được từ
bỏ, không còn sân tùy miên tồn tại ở đây.

Ở đây, Hiền giả Visakha, vị Tỷ-kheo xả lạc và
xả khổ, diệt hỷ ưu đã cảm thọ trước, chứng và trú
Thiền thứ tư, không khổ, không lạc, xả niệm thanh
tịnh. Do vậy vô minh đã được từ bỏ, không còn vô
minh tùy miên tồn tại ở đây.

– Thưa Ni sư, lạc thọ lấy gì làm tương đương?

– Hiền giả Visakha, lạc thọ lấy khổ thọ làm tương đương.

– Thưa Ni sư, khổ thọ lấy gì làm tương đương?

– Hiền giả Visakha, khổ thọ lấy lạc thọ làm tương đương.

– Thưa Ni sư, bất khổ bất lạc thọ lấy gì làm tương đương?

THÂN                                             62

– Hiền giả Visakha, bất khổ bất lạc thọ lấy vô minh làm tương đương.

– Thưa Ni sư, vô minh lấy gì làm tương đương?

– Hiền giả Visakha, vô minh lấy minh làm tương đương.

– Thưa Ni sư, minh lấy gì làm tương đương?

– Hiền giả Visakha, minh lấy giải thoát làm tương đương.

– Thưa Ni sư, giải thoát lấy gì làm tương đương?

– Hiền giả Visakha, giải thoát lấy Niết-bàn làm tương đương.

– Thưa Ni sư, Niết-bàn lấy gì làm tương đương?

– Hiền giả Visakha, câu hỏi đi quá xa, vượt ra
ngoài giới hạn câu trả lời. Hiền giả Visakha, phạm
hạnh là để thể nhập vào Niết-bàn, để vượt qua đến
Niết-bàn, để đạt cứu cánh Niết-bàn. Hiền giả
Visakha, nếu Hiền giả muốn, hãy đến chỗ Thế Tôn
ở, và hỏi ý nghĩa này. Và Thế Tôn trả lời cho Hiền
giả như thế nào, hãy như vậy thọ trì.

THÂN                                             63

Rồi nam cư sĩ Visakha hoan hỷ, tín thọ lời Tỷ-
kheo-ni Dhammadinna giảng, từ chỗ ngồi đứng dậy,
đảnh lễ Tỷ-kheo ni Dhammadinna, thân bên phải
hướng về phía Tỷ-kheo-ni rồi từ biệt, đi đến chỗ Thế
Tôn ở. Sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống
một bên. Ngồi một bên, nam cư sĩ Visakha thuật lại
cho Thế Tôn tất cả câu chuyện đàm đạo với Tỷ-kheo-
ni Dhammadinna. Khi nghe nói vậy, Thế Tôn nói với
nam cư sĩ Visakha:

– Này Visakha, Tỷ-kheo-ni Dhammadinna là
bậc Hiền trí! Này Visakha, Tỷ-kheo-ni
Dhammadinna là bậc Đại tuệ. Này Visakha, nếu Ông
hỏi Ta ý nghĩa ấy, Ta cũng trả lời như Tỷ-kheo-ni
Dhammadinna đã trả lời. Ông đối với nghĩa này, hãy
như vậy thọ trì.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Nam cư sĩ Visakha hoan hỷ, tín thọ lời Thế Tôn dạy.

THÂN                                              64

5      Định nghĩa - Thế nào là thân kiến - ĐẠI Kinh MÃN NGUYỆT – 109 Trung III, 135

ĐẠI KINH MÃN NGUYỆT (Mahapunnama suttam) – Bài kinh số 109 – Trung III, 135

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở tại Savatthi (Xá-vệ),
Pubbarama (Đông Viên), Migaramatupasada (Lộc
Mẫu Giảng đường). Lúc bấy giờ trong ngày Bố-tát,
ngày trăng tròn, trong đêm trăng rằm, Thế Tôn đang
ngồi giữa trời, xung quanh có chúng Tỷ-kheo đoanh
vây. Rồi một Tỷ-kheo từ chỗ ngồi đứng dậy, đắp y
vào một bên vai, chấp tay vái Thế Tôn và bạch Thế
Tôn:

– Con muốn hỏi Thế Tôn một vấn đề đặc biệt, nếu Thế Tôn cho con được phép nói lên câu hỏi.

– Vậy này Tỷ-kheo, hãy ngồi trên chỗ của Ông và hỏi như ý Ông muốn.

THÂN                                            65

Rồi vị Tỷ-kheo ấy, sau khi ngồi xuống trên chỗ ngồi của mình, bạch Thế Tôn:

– Bạch Thế Tôn, có phải có năm thủ uẩn này, tức là sắc thủ uẩn, thọ thủ uẩn, tưởng thủ uẩn, hành thủ uẩn và thức thủ uẩn?

– Này Tỷ-kheo, có năm thủ uẩn này, tức là sắc thủ uẩn, thọ thủ uẩn, tưởng thủ uẩn, hành thủ uẩn, thức thủ uẩn.

– Lành thay, bạch Thế Tôn.

Tỷ-kheo ấy sau khi hoan hỷ, tín thọ lời Thế Tôn nói, hỏi Thế Tôn một câu hỏi khác:

– Bạch Thế Tôn, năm thủ uẩn này, lấy gì làm căn bản?

– Này Tỷ-kheo, năm thủ uẩn này lấy dục làm căn bản.

– Bạch Thế Tôn, có phải chính chấp thủ ấy là năm thủ uẩn, hay là ngoài năm thủ uẩn, có một chấp thủ (khác)?

– Này Tỷ-kheo, không phải chính chấp thủ ấy là năm thủ uẩn, cũng không phải ngoài năm thủ uẩn có

THÂN                                              66

sự chấp thủ. Này Tỷ-kheo, khi nào có lòng dục, lòng tham đối với năm thủ uẩn, ở đấy chính là chấp thủ.

– Bạch Thế Tôn, phải chăng có thể có sự sai khác trong lòng dục, lòng tham đối với năm thủ uẩn?

Thế Tôn trả lời:

– Này Tỷ-kheo, có thể có. Ở đây, này Tỷ-kheo
có người nghĩ như sau: "Mong rằng có sắc như thế
này trong tương lai! Mong rằng có thọ như thế này
trong tương lai! Mong rằng có tưởng như thế này
trong tương lai! Mong rằng có hành như thế này
trong tương lai! Mong rằng có thức như thế này trong
tương lai!" Như vậy, này Tỷ-kheo, có sự sai khác
trong lòng dục, lòng tham đối với năm uẩn.

– Nhưng bạch Thế Tôn, cho đến như thế nào là ý nghĩa chữ uẩn trong các uẩn?

– Này Tỷ-kheo, phàm sắc gì, quá khứ, vị lai hay hiện tại, nội hay ngoại, thô hay tế, liệt hay thắng, xa hay gần, như vậy là sắc uẩn. Phàm cảm thọ gì, quá khứ, vị lai hay hiện tại, nội hay ngoại, thô hay tế, liệt hay thắng, xa hay gần, như vậy là thọ uẩn. Phàm tưởng gì, quá khứ, vị lai hay hiện tại.. (như trên)... xa hay gần, như vậy là tưởng uẩn. Phàm những hành gì,

THÂN                                                   67

quá khứ, vị lai hay hiện tại... (như trên).. xa hay gần,
như vậy là hành uẩn. Phàm thức gì, quá khứ, vị lai
hay hiện tại.. (như trên)... xa hay gần, như vậy là thức
uẩn. Cho đến như vậy, này Tỷ-kheo là ý nghĩa chữ
uẩn trong các uẩn.

– Do nhân gì, bạch Thế Tôn, do duyên gì được
chấp nhận gọi là sắc uẩn? Do nhân gì, duyên gì được
chấp nhận gọi là thọ uẩn? Do nhân gì, duyên gì được
chấp nhận gọi là tưởng uẩn? Do nhân gì, duyên gì
được chấp nhận gọi hành uẩn? Do nhân gì, duyên gì
được chấp nhận gọi là thức uẩn?

 Bốn đại là nhân, này Tỷ-kheo, bốn đại là
duyên được chấp nhận gọi là sắc uẩn.
 Xúc là nhân, xúc là duyên được chấp nhận
gọi là thọ uẩn.
 Xúc là nhân, xúc là duyên được chấp nhận
gọi là tưởng uẩn.
 Xúc là nhân, xúc là duyên được chấp nhận
gọi là hành uẩn.
 Danh sắc là nhân, này Tỷ-kheo, danh sắc là
duyên được chấp nhận gọi là thức uẩn.

– Nhưng bạch Thế Tôn, thế nào là thân kiến?

THÂN                                                  68

– Ở đây, này Tỷ-kheo, có kẻ vô văn phàm phu
không hiểu rõ các bậc Thánh, không thuần thục pháp
các bậc Thánh, không tu tập pháp các bậc Thánh,
không hiểu rõ các bậc Chơn nhân, không thuần thục
pháp các bậc Chơn nhân, không tu tập pháp các bậc
Chơn nhân, xem sắc như là tự ngã, hay xem tự ngã
như là có sắc, hay xem sắc như là trong tự ngã, hay
xem tự ngã như là trong sắc; xem thọ như là tự ngã,
hay xem tự ngã như là có thọ, hay xem thọ như là
trong tự ngã, hay xem tự ngã như là trong thọ; xem
tưởng như là tự ngã, hay xem tự ngã như là có tưởng,
hay xem tưởng như là trong tự ngã, hay xem tự ngã
như là trong trưởng; xem hành như là tự ngã, hay
xem tự ngã như là có hành, hay xem hành như là
trong tự ngã, hay xem tự ngã như là trong hành; xem
thức như là tự ngã, hay xem tự ngã như là có thức,
hay xem có thức như là trong tự ngã, hay xem tự ngã
như là trong thức.

– Nhưng bạch Thế Tôn, thế nào là không thân kiến?

– Ở đây, này Tỷ-kheo, vị Đa văn Thánh đệ tử,
đi đến các bậc Thánh, thuần thục pháp các bậc
Thánh, tu tập pháp các bậc Thánh, đi đến các bậc
Chơn nhân, thuần thục pháp các bậc Chơn nhân, tu
tập pháp các bậc Chơn nhân, không xem sắc như là

THÂN                                              69

tự ngã, hay không xem tự ngã như là có sắc, hay không xem sắc như là trong tự ngã, hay không xem tự ngã như là trong sắc; không xem thọ như là tự ngã.... không xem tự ngã như là trong thọ, không xem tưởng như là tự ngã.. , hay không xem tự ngã như là trong tưởng; không xem hành như là tự ngã... hay không xem tự ngã như là trong hành; không xem thức như là tự ngã.. không xem tự ngã như là trong thức. Như vậy, này Tỷ-kheo, là không thân kiến.

 Bạch Thế Tôn, cái gì là vị ngọt của sắc, cái
gì là sự nguy hiểm, cái gì là sự xuất ly?
 Cái gì là vị ngọt của thọ, cái gì là sự nguy
hiểm, cái gì là sự xuất ly?
 Cái gì là vị ngọt của tưởng, cái gì là sự nguy
hiểm, cái gì là sự xuất ly?
 Cái gì là vị ngọt của hành, cái gì là sự nguy
hiểm, cái gì là sự xuất ly?
 Cái gì là vị ngọt của thức, cái gì là sự nguy
hiểm, cái gì là sự xuất ly?

– Này Tỷ-kheo, lạc hỷ gì duyên sắc khởi lên, như vậy là vị ngọt của sắc. Cái gì vô thường, khổ, bị biến hoại trong sắc như vậy là sự nguy hiểm của sắc. Sự nhiếp phục dục tham đối với sắc, sự đoạn diệt dục tham, như vậy là sự xuất ly của sắc. Này Tỷ-kheo,

THÂN                                               70

lạc hỷ gì duyên thọ khởi lên, như vậy là vị ngọt của
thọ... như vậy là sự xuất ly của thọ. Này Tỷ-kheo, lạc
hỷ gì duyên tưởng khởi lên như vậy là vị ngọt của
tưởng.... là sự xuất ly của tưởng. Này Tỷ-kheo, lạc
hỷ gì duyên hành khởi lên như vậy là vị ngọt của
hành... là sự xuất ly của hành. Này Tỷ-kheo, lạc hỷ
gì duyên thức khởi lên, như vậy là vị ngọt của thức.
Cái gì vô thường, khổ, bị biến hoại trong thức, như
vậy là sự nguy hiểm của thức. Sự nhiếp phục dục
tham đối với thức, sự đoạn diệt dục tham, như vậy là
sự xuất ly của thức.

– Bạch Thế Tôn, do biết gì, do thấy gì, mà không
có mạn tùy miên rằng: "Ta là người làm, sở thuộc
của ta là người làm", đối với tự thân có ý thức, và đối
với cả tưởng ở ngoài?

– Này Tỷ-kheo, phàm có sắc gì, quá khứ, vị lai hay hiện tại, nội hay ngoại, thô hay tế, liệt hay thắng, xa hay gần, đối với tất cả sắc, thấy được như thật với trí tuệ là: "Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi". Phàm có thọ gì... tưởng gì... hành gì... phàm có thức gì, quá khứ vị lai hay hiện tại, nội hay ngoại, thô hay tế, liệt hay thắng, xa hay gần, đối với tất cả thức, thấy được như thật với trí tuệ là: "Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi. Cái này không phải tự ngã

THÂN                                                  71

của tôi". Này Tỷ-kheo, do biết như vậy, thấy như
vậy, nên không có mạn tùy miên rằng: "Ta là người
làm, sở thuộc của ta là người làm", đối với tự thân có
ý thức, và đối với tất cả tướng ở ngoài.

Rồi một Tỷ-kheo khác khởi lên sự suy tư như
sau: "Nếu được nói rằng, chư Tôn giả, sắc là vô ngã,
thọ là vô ngã, tưởng là vô ngã, hành là vô ngã, thức
là vô ngã; như vậy những hành động do vô ngã làm
đã được ngã nào cảm thọ kết quả?"

Thế Tôn biết được tâm tư của Tỷ-kheo ấy với tâm tư của mình liền nói với các Tỷ-kheo:

– Này các Tỷ-kheo, sự kiện này xảy ra, khi ở đây có kẻ ngu si, vô tri, vô minh, với tâm bị tham dục chi phối, lại nghĩ cần phải vượt qua lời dạy của bậc Đạo sư với (câu hỏi): "Nếu được nói rằng, chư Tôn giả, sắc là vô ngã, thọ là vô ngã, tưởng là vô ngã, hành là vô ngã, thức là vô ngã; như vậy những hành động do vô ngã làm đã được ngã nào cảm thọ kết quả?" Này các Tỷ-kheo, các Ông đã được Ta huấn luyện tìm kiếm nhân duyên, chỗ này chỗ kia, đối với những pháp này, pháp khác. Các Ông nghĩ thế nào, này các Tỷ-kheo, sắc là thường hay vô thường?

– Vô thường, bạch Thế Tôn.

THÂN                                                72

– Những gì vô thường là khổ hay lạc?

– Là khổ, bạch Thế Tôn.

– Những gì vô thường, khổ, bị biến hoại, có hợp lý chăng khi xem: "Cái này của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi?"

– Thưa không vậy, bạch Thế Tôn.

– Các Ông nghĩ thế nào, này các Tỷ-kheo, thọ.. (như trên).. tưởng.. hành... thức là thường hay vô thường?

– Vô thường, bạch Thế Tôn.

– Những gì vô thường, là khổ hay lạc?

– Là khổ, bạch Thế Tôn.

– Những gì vô thường, khổ, bị biến hoại, có hợp lý chăng khi xem: "Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi?"

– Thưa không vậy, bạch Thế Tôn.

– Do vậy, này các Tỷ-kheo, phàm có sắc gì, quá khứ, vị lai hay hiện tại, nội hay ngoại... tất cả loại

THÂN                                                 73

sắc, cần phải như thật quán: "Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi". Phàm có thọ gì, phàm có tưởng gì, phàm có hành gì, phàm có thức gì quá khứ, vị lai hay hiện tại, nội hay ngoại.. tất cả loại thức, cần phải như thật quán: "Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi". Như vậy, này các Tỷ-kheo, vị Đa văn Thánh đệ tử yếm ly đối với sắc, yếm ly đối với thọ, yếm ly đối với tưởng, yếm ly đối với hành, yếm ly đối với thức. Do yếm ly nên ly tham, do ly tham nên được giải thoát. Trong sự giải thoát, vị ấy biết được vị ấy đã giải thoát. Vị ấy biết: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành, những gì nên làm đã làm. Từ nay không còn trở lại đời sống thế này nữa".

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Các Tỷ-kheo ấy hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy. Trong khi sự giảng giải này được nói lên, tâm của sáu mươi vị Tỷ-kheo được giải thoát khỏi các lậu hoặc, không có chấp thủ.

THÂN                                                  74

6       Định nghĩa - Thở vô, thở ra là thân hành - Kinh Kàmabhù 2 – Tương IV, 458

Kàmabhù 2 – Tương IV, 458

1) Một thời Tôn giả Kàmabhù trú tại Macchikàsanda, tại rừng Ambàtaka.

2) Rồi gia chủ Citta đi đến Tôn giả Kàmabhà; sau khi đến, đảnh lễ Tôn giả Kàmabhù, rồi ngồi xuống một bên.

3) Ngồi một bên, gia chủ Citta thưa Tôn giả Kàmabhù:

-- Bạch Thượng tọa, có bao nhiêu hành tất cả?

-- Này Gia chủ có ba hành: thân hành, khẩu hành và ý hành.

-- Lành thay, bạch Thượng tọa.

Gia chủ Citta hoan hỷ, tín thọ lời Tôn giả Kàmabhù nói, rồi hỏi thêm Tôn giả Kàmabhù một câu nữa:

-- Bạch Thượng tọa, thế nào là thân hành? Thế nào là khẩu hành? Thế nào là ý hành?

THÂN                                              75

-- Hơi thở vô, hơi thở ra, này Gia chủ, là thân hành. Tầm và tứ là khẩu hành. Tưởng và thọ là ý hành.

-- Lành thay, bạch Thượng tọa.

Gia chủ Citta hoan hỷ, tín thọ lời Tôn giả Kàmabhù nói, rồi hỏi thêm Tôn giả Kàmabhù một câu nữa:

5) -- Vì sao, bạch Thượng tọa, thở vô thở ra là thân hành? Vì sao tầm và tứ là khẩu hành? Vì sao tưởng và thọ là ý hành?

- Thở vô thở ra, này Giả chủ, thuộc về thân. Các
pháp này liên hệ đến thân; do vậy, thở vô thở ra
là thân hành.
- Trước phải tầm cầu, tư sát, này Gia chủ, sau mới
phát lời nói; do vậy, tầm và tứ là khẩu hành.
- Tưởng và thọ thuộc về ý. Những pháp này liên hệ
đến tâm; do vậy, tưởng và thọ là ý hành.

-- Lành thay, bạch Thượng tọa.

Gia chủ Citta hoan hỷ, tín thọ lời Tôn giả Kàmabhù nói, rồi hỏi thêm Tôn giả Kàmabhù một câu nữa:

6) -- Như thế nào, bạch Thượng tọa, là chứng Diệt thọ tưởng định?

THÂN                                               76

-- Này Gia chủ, Tỷ-kheo chứng đạt Diệt thọ tưởng
định không có nghĩ rằng: "Tôi sẽ chứng đạt Diệt thọ
tưởng định", hay: "Tôi đang chứng đạt Diệt thọ
tưởng định", hay: "Tôi đã chứng đạt Diệt thọ tưởng
định". Do tâm vị ấy trước đã được tu tập như vậy,
nên đưa đến thành tựu như thật như vậy.

-- Lành thay...

Gia chủ Citta hoan hỷ, tín thọ lời Tôn giả Kàmabhù nói, rồi hỏi thêm Tôn giả Kàmabhù một câu nữa:

7) -- Tỷ-kheo chứng đạt Diệt thọ tưởng định, bạch Thượng tọa, những pháp nào được đoạn diệt trước, thân hành, hay khẩu hành, hay ý hành?

-- Tỷ-kheo chứng đạt Diệt thọ tưởng định, này Gia chủ, khẩu hành được diệt trước, thứ đến thân hành, rồi đến ý hành.

-- Lành thay...

Gia chủ Citta hoan hỷ, tín thọ lời Tôn giả Kàmabhù nói, rồi hỏi thêm Tôn giả Kàmabhù một câu nữa:

8) -- Bạch Thượng tọa, người đã chết, đã mệnh chung, và Tỷ-kheo chứng đạt Diệt thọ tưởng định, giữa những người này có những sai khác gì?

THÂN                                             77

-- Đối với người đã chết, đã mệnh chung, này Gia chủ, thân hành người ấy được đoạn diệt, được khinh an; khẩu hành được đoạn diệt, được khinh an; ý hành được đoạn diệt, được khinh an, thọ mạng được đoạn tận, sức nóng được tịnh chỉ, các căn bị hủy hoại.

Còn Tỷ-kheo đã chứng đạt Diệt thọ tưởng định, này Gia chủ, thân hành được đoạn diệt, khinh an; khẩu hành được đoạn diệt, khinh an; ý hành được đoạn diệt, khinh an; thọ mạng không bị đoạn tận, sức nóng không bị tịnh chỉ, các căn được trong sáng.

Này Gia chủ, người đã chết, đã mệnh chung và Tỷ- kheo chứng đạt Diệt thọ tưởng định, giữa những người này có những sai khác như vậy.

-- Lành thay...

Gia chủ Citta hoan hỷ, tín thọ lời Tôn giả Kàmabhù nói, rồi hỏi thêm Tôn giả Kàmabhù một câu nữa:

9) -- Như thế nào, bạch Thượng tọa, là ra khỏi Diệt thọ tưởng định?

-- Này Gia chủ, Tỷ-kheo ra khỏi Diệt thọ tưởng định không có suy nghĩ: "Tôi sẽ ra khỏi Diệt thọ tưởng định", hay: "Tôi đang ra khỏi Diệt thọ tưởng định", hay: "Tôi đã ra khỏi Diệt thọ tưởng định". Do tâm vị

THÂN                                              78

ấy trước đã được tu tập như vậy, nên đưa đến thành tựu như thật như vậy.

-- Lành thay, bạch Thượng tọa...

Gia chủ Citta hoan hỷ, tín thọ... và hỏi thêm câu hỏi nữa:

10) -- Tỷ-kheo ra khỏi Diệt thọ tưởng định, bạch Thượng tọa, pháp nào khởi lên trước, thân hành, khẩu hành, hay ý hành?

-- Tỷ-kheo ra khỏi Diệt thọ tưởng định, này Gia chủ, ý hành khởi lên trước, rồi đến thân hành, rồi đến khẩu hành.

-- Lành thay, bạch Thượng tọa...

Gia chủ Citta hoan hỷ, tín thọ... và hỏi thêm câu hỏi nữa:

11) -- Tỷ-kheo ra khỏi Diệt thọ tưởng định, bạch Thượng tọa, cảm giác được bao nhiêu xúc?

-- Tỷ-kheo ra khỏi Diệt thọ tưởng định cảm thọ được ba xúc: không xúc, vô tướng xúc, vô nguyện xúc.

-- Lành thay, bạch Thượng tọa.

THÂN                                                79

Gia chủ Citta hoan hỷ, tín thọ... và hỏi thêm câu hỏi nữa:

12) -- Tỷ-kheo ra khỏi Diệt thọ tưởng định, bạch Thượng tọa, tâm thiên về đâu, hướng về đâu, nghiêng về đâu?

-- Tỷ-kheo ra khỏi Diệt thọ tưởng định, này Gia chủ, tâm vị ấy thiên về viễn ly, hướng về viễn ly, nghiêng về viễn ly.

-- Lành thay, bạch Thượng tọa.

Gia chủ Citta hoan hỷ, tín thọ lời Tôn giả Kàmabhù nói rồi hỏi thêm câu hỏi nữa:

13) -- Bạch Thượng tọa, có bao nhiêu pháp giúp đỡ nhiều cho sự chứng đắc Diệt thọ tưởng định?

-- Thật sự, này Gia chủ, điều Gia chủ cần phải hỏi
trước, Gia chủ lại hỏi sau. Tuy vậy, ta sẽ trả lời cho
Gia chủ. Này Gia chủ, có hai pháp giúp đỡ rất nhiều
cho Diệt thọ tưởng định được chứng đắc. Đó là Chỉ
và Quán.

THÂN                                                80

7       Định nghĩa - Thở vô, thở ra là thân hành - TIỂU Kinh PHƯƠNG QUẢNG – 44 Trung I, 655

TIỂU KINH PHƯƠNG QUẢNG (Culavedalla suttam) – Bài kinh số 44 – Trung I, 655

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Rajagaha (Vương Xá), tai
Veluvana (Trúc Lâm), chỗ Kalandaka Nivapa. Rồi
nam cư sĩ Visakha đến chỗ Tỷ-kheo-ni
Dhammadinna ở, sau khi đến, đảnh lễ Tỷ-kheo-ni
Dhammadinna rồi ngồi xuống một bên. Sau khi ngồi
xuống một bên, nam cư sĩ Visakha thưa với Tỷ-kheo
ni Dhammadinna:

– Thưa Ni sư, tự thân, tự thân, (Sakkaya), được gọi là như vậy. Thưa Ni sư, Thế Tôn gọi tự thân là như thế nào?

– Hiền giả Visakha, Thế Tôn gọi năm thủ uẩn là tự thân, tức là sắc thủ uẩn, thọ thủ uẩn, tưởng thủ uẩn, hành thủ uẩn và thức thủ uẩn. Hiền giả Visakha,

THÂN                                                81

năm thủ uẩn này, Thế Tôn gọi là tự thân.

– Lành thay, thưa Ni sư.

Nam cư sĩ Visakha hoan hỷ, tín thọ lời Tỷ-kheo- ni Dhammadinna nói, rồi hỏi Tỷ-kheo-ni Dhammadinna thêm một câu hỏi nữa:

– Tự thân tập khởi, tự thân tập khởi, thưa Ni sư, được gọi là như vậy. Thưa Ni sư, Thế Tôn gọi tự thân tập khởi (Sakkayasamudaya) là như thế nào?

– Hiền giả Visakha, khát ái này đưa đến tái sanh,
câu hữu với hỷ và tham, tìm cầu hỷ lạc chỗ này chỗ
kia, tức là dục ái, hữu ái và phi hữu ái. Hiền giả
Visakha, khát ái này, Thế Tôn gọi là tự thân tập
khởi.

– Tự thân diệt, tự thân diệt, thưa Ni sư, được gọi là như vậy. Thế Tôn gọi tự thân diệt là như thế nào?

– Hiền giả Visakha, sự đoạn diệt, không tham đắm, không có dư tàn của khát ái ấy, sự xả ly, sự vất bỏ, sự giải thoát, sự vô chấp. Hiền giả Visakha, sự đoạn diệt khát ái này, Thế Tôn gọi là tự thân diệt.

– Thưa Ni sư, tự thân diệt đạo, tự thân diệt đạo,

THÂN                                                82

được gọi là như vậy. Thưa Ni sư, Thế Tôn gọi tự thân diệt đạo là như thế nào?

– Hiền giả Visakha, Con đường Thánh tám
ngành này, Thế Tôn gọi là tự thân diệt đạo, tức là
chánh tri kiến, chánh tư duy, chánh ngữ, chánh
nghiệp, chánh mạng, chánh tinh tấn, chánh niệm,
chánh định.

– Thưa Ni sư, thủ này tức là năm thủ uẩn kia hay thủ này khác với năm thủ uẩn?

– Không phải, Hiền giả Visakha. Thủ này tức là
năm thủ uẩn kia, thủ này không khác với năm thủ
uẩn kia, Hiền giả Visakha, phàm có dục tham đối với
năm thủ uẩn, tức là (chấp) thủ đối với chúng ở đây
vậy.

– Thưa Ni sư, thế nào là thân kiến?

– Ở đây, Hiền giả Visakha, kẻ vô văn phàm phu không đến yết kiến các bậc Thánh, không thuần thục pháp các bậc Thánh, không tu tập pháp các bậc Thánh, không đến yết kiến các bậc Chân nhân, không thuần thục pháp các bậc Chân nhân, không tu tập pháp các bậc Chân nhân, xem sắc là tự ngã hay xem tự ngã là có sắc, hay xem sắc là trong tự ngã hay xem tự ngã là trong sắc; xem thọ là tự ngã, hay xem tự

THÂN                                               83

ngã là có thọ, hay xem thọ là trong tự ngã, hay xem
tự ngã là trong thọ; xem tưởng là tự ngã, hay xem tự
ngã là có tưởng, hay xem tưởng là trong tự ngã, hay
xem tự ngã là trong tưởng; xem hành là tự ngã, xem
tự ngã là có hành, hay xem hành là trong tự ngã, hay
xem tự ngã là trong hành; xem thức là tự ngã, hay
xem tự ngã là có thức, hay xem thức là trong tự ngã,
hay xem tự ngã là trong thức. Như vậy, Hiền giả
Visakha, là thân kiến.

– Thưa Ni sư, thế nào là không phải thân kiến?

Ở đây, Hiền giả Visakha, vị Đa văn Thánh đệ tử đến yết kiến các bậc Thánh, thuần thục pháp các bậc Thánh, tu tập pháp các bậc Thánh, đến yết kiến các bậc Chân nhân, thuần thục pháp các bậc Chân nhân, tu tập pháp các bậc Chân nhân, không xem sắc là tự ngã, không xem tự ngã là có sắc, không xem sắc là trong tự ngã, không xem tự ngã là trong sắc; không xem thọ là tự ngã, không xem tự ngã là có thọ, không xem thọ là trong tự ngã, không xem tự ngã là trong thọ; không xem tưởng là tự ngã, không xem tự ngã là có tưởng, không xem tưởng là trong tự ngã, không xem tự ngã là trong tưởng; không xem các hành là tự ngã, không xem tự ngã là có các hành, không xem các hành là trong tự ngã, không xem tự ngã là trong các hành; không xem thức là tự ngã, không xem tự

THÂN                                              84

ngã là có thức, không xem thức là trong tự ngã, không xem tự ngã là trong thức. Như vậy, Hiền giả Visakha, là không có thân kiến.

– Thưa Ni sư, thế nào là Thánh đạo Tám ngành?

– Hiền giả Visakha, đây là Thánh đạo Tám
ngành, tức là chánh tri kiến, chánh tư duy, chánh
ngữ, chánh nghiệp, chánh mạng, chánh tinh tấn,
chánh niệm, chánh định.

– Thưa Ni sư, Thánh đạo Tám ngành này là hữu vi hay vô vi?

– Hiền giả Visakha, Thánh đạo Tám ngành này là hữu vi.

– Thưa Ni sư, ba uẩn được Thánh đạo Tám ngành thâu nhiếp hay Thánh đạo Tám ngành được ba uẩn thâu nhiếp?

– Hiền giả Visakha, ba uẩn không bị Thánh đạo
Tám ngành thâu nhiếp. Hiền giả Visakha, Thánh
đạo Tám ngành bị ba uẩn thâu nhiếp. Hiền giả
Visakha:

 Chánh ngữ, chánh nghiệp và chánh mạng, những pháp này được thâu nhiếp trong giới

THÂN                                           85

uẩn.
 Chánh tinh tấn, chánh niệm và chánh định,
những pháp này được thâu nhiếp trong định
uẩn.
 Chánh tri kiến và chánh tư duy, những pháp
này được thâu nhiếp trong tuệ uẩn
 Thưa Ni sư thế nào là định, thế nào là định
tướng, thế nào là định tư cụ, thế nào là định tu
tập?

Hiền giả Visakha:

- Nhất tâm là định,
- Bốn Niệm Xứ là định tướng,
- Bốn Tinh cần là định tư cụ,
- Sự luyện tập, sự tu tập, sự tái tu tập của những
pháp ấy là định tu tập ở đây vậy.
 Thưa Ni sư, có bao nhiêu hành?

- Hiền giả, có ba loại hành này: thân hành, khẩu hành, và tâm hành.

 Thưa Ni sư, thế nào là thân hành, thế nào là khẩu hành, thế nào là tâm hành?

THÂN                                              86

- Thở vô, thở ra là thân hành,
- Tầm tứ là khẩu hành,
- Tưởng và thọ là tâm hành.
 Thưa Ni sư, vì sao thở vô thở ra là thân hành, vì
sao tầm tứ là khẩu hành, vì sao tưởng và thọ là
tâm hành?

- Thở vô, thở ra, thuộc về thân, những pháp này
lệ thuộc với thân, nên thở vô thở ra thuộc về
thân hành.
- Trước phải tầm và tứ rồi sau mới phát lời nói,
nên tầm tứ thuộc về khẩu hành.
- Tưởng và thọ và tâm sở, các pháp này lệ thuộc
với tâm, nên tưởng và thọ thuộc về tâm hành.
 Thưa Ni sư, như thế nào là chứng nhập Diệt thọ
tưởng định?

- Hiền giả Visakha, Tỷ-kheo chứng nhập Diệt
thọ tưởng định, vị ấy không nghĩ rằng: "Tôi sẽ
chứng nhập Diệt thọ tưởng định", hay "Tôi
đang chứng nhập Diệt thọ tưởng định" hay "Tôi
đã chứng nhập Diệt thọ tưởng định". Vì rằng,
tâm của vị này trước đã được tu tập như vậy
nên đưa đến trạng thái như vậy.

THÂN                                             87

 Thưa Ni sư, Tỷ-kheo chứng nhập Diệt thọ tưởng định, những pháp gì diệt trước, thân hành, hay khẩu hành, hay tâm hành?

– Hiền giả Visakha, vị Tỷ-kheo chứng nhập Diệt thọ tưởng định, khẩu hành diệt trước, rồi đến thân hành, rồi đến tâm hành.

 Thưa Ni sư, làm thế nào xuất khởi Diệt thọ tưởng định?

– Hiền giả Visakha, vị Tỷ-kheo xuất khởi Diệt
thọ tưởng định, không có nghĩ rằng: "Tôi sẽ xuất
khởi Diệt thọ tưởng định", hay "Tôi đang xuất khởi
Diệt thọ tưởng định", hay: "Tôi đã xuất khởi Diệt thọ
tưởng định". Vì rằng tâm của vị này trước đã tu tập
như vậy nên đưa đến trạng thái như vậy.

 Thưa Ni sư, Tỷ-kheo xuất khởi Diệt thọ tưởng định, những pháp nào khởi lên trước, thân hành, hay khẩu hành hay tâm hành?

– Hiền giả Visakha, Tỷ-kheo xuất khởi Diệt thọ tưởng định, tâm hành khởi lên trước nhất, rồi đến thân hành, rồi đến khẩu hành.

 Thưa Ni sư, khi Tỷ-kheo xuất khởi Diệt thọ tưởng định, vị ấy cảm giác những xúc nào?

THÂN                                               88

– Hiền giả Visakha, khi Tỷ-kheo xuất khởi Diệt thọ tưởng định, vị ấy cảm giác ba loại xúc: không xúc, vô tướng xúc, vô nguyện xúc.

 Thưa Ni sư, khi Tỷ-kheo xuất khởi Diệt thọ tưởng định, tâm của vị ấy thiên về gì, hướng về gì, khuynh hướng về gì?

– Hiền giả Visakha, khi Tỷ-kheo xuất khởi Diệt thọ tưởng định, tâm của vị ấy thiên về độc cư, hướng về độc cư, khuynh hướng về độc cư.

 Thưa Ni sư, có bao nhiêu thọ?

– Hiền giả Visakha, có ba thọ này, lạc thọ, khổ thọ, bất khổ bất lạc thọ.

 Thưa Ni sư, thế nào là lạc thọ, thế nào là khổ thọ, thế nào là bất khổ bất lạc thọ?

- Hiền giả Visakha, cái gì được cảm thọ bởi thân
hay tâm, một cách khoái lạc, khoái cảm, như
vậy là lạc thọ.
- Hiền giả Visakha, cái gì được cảm thọ bởi thân
hay tâm, một cách đau khổ, không khoái cảm,
như vậy là khổ thọ.
- Hiền giả Visakha, cái gì được cảm thọ bởi thân

THÂN                                               89

hay tâm không khoái cảm, không khoái cảm
như vậy là bất khổ bất lạc thọ.
 Thưa Ni sư, đối với lạc thọ, cái gì lạc, cái gì khổ?
Đối với khổ thọ, cái gì khổ, cái gì lạc? Đối với bất
khổ bất lạc thọ, cái gì lạc, cái gì khổ?

- Đối với lạc thọ, cái gì trú là lạc, cái gì biến hoại
là khổ.
- Đối với khổ thọ, cái gì trú là khổ, cái gì biến
hoại là lạc.
- Đối với bất khổ bất lạc thọ, có trí là lạc, vô trí
là khổ.
 Thưa Ni sư, trong lạc thọ, có tùy miên gì tồn tại;
trong khổ thọ, có tùy miên gì tồn tại; trong bất khổ
bất lạc thọ, có tùy miên gì tồn tại?

- Trong lạc thọ, có tham tùy miên tồn tại;
- Trong khổ thọ, có sân tùy miên tồn tại;
- Trong bất khổ bất lạc thọ, có vô minh tùy miên
tồn tại.
 Thưa Ni sư, có phải trong tất cả lạc thọ, tham tùy
miên tồn tại; trong tất cả khổ thọ, sân tùy miên
tồn tại; trong tất cả bất khổ bất lạc thọ, vô minh
tùy miên tồn tại?

THÂN                                                  90

– Hiền giả Visakha, không phải trong tất cả lạc thọ, tham tùy miên tồn tại; không phải trong tất cả khổ thọ, sân tùy miên tồn tại; không phải trong tất cả bất khổ bất lạc thọ, vô minh tùy miên tồn tại.

– Thưa Ni sư, trong lạc thọ, cái gì phải từ bỏ. Trong khổ thọ, cái gì phải từ bỏ. Trong bất khổ bất lạc thọ, cái gì phải từ bỏ?

– Hiền giả Visakha, trong lạc thọ, tham tùy miên
phải từ bỏ. Trong khổ thọ, sân tùy miên phải từ bỏ.
Trong bất khổ bất lạc thọ, vô minh tùy miên phải từ
bỏ.

– Thưa Ni sư, có phải trong tất cả lạc thọ, tham
tùy miên phải từ bỏ. Trong tất cả khổ thọ, sân tùy
miên phải từ bỏ. Trong tất cả bất khổ bất lạc thọ, vô
minh tùy miên phải từ bỏ?

– Hiền giả Visakha, không phải trong tất cả lạc
thọ, tham tùy miên phải từ bỏ; trong tất cả khổ thọ,
sân tùy miên phải từ bỏ; trong tất cả bất khổ bất lạc
thọ, vô minh tùy miên phải từ bỏ.

Ở đây, Hiền giả Visakha, vị Tỷ-kheo ly dục, ly bất thiện pháp, chứng và an trú Thiền thứ nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, có tầm và tứ. Do vậy tham đã được từ bỏ, không còn tham tùy miên tồn tại

THÂN                                                91

ở đây.

Ở đây, Hiền giả Visakha, vị Tỷ-kheo suy tư như
sau: "Chắc chắn ta sẽ chứng và an trú trong trú xứ
mà nay các vị Thánh đang an trú". Vì muốn phát
nguyện hướng đến các cảnh giải thoát vô thượng, do
ước nguyện ấy, khởi lên ưu tư. Do vậy, sân được từ
bỏ, không còn sân tùy miên tồn tại ở đây.

Ở đây, Hiền giả Visakha, vị Tỷ-kheo xả lạc và
xả khổ, diệt hỷ ưu đã cảm thọ trước, chứng và trú
Thiền thứ tư, không khổ, không lạc, xả niệm thanh
tịnh. Do vậy vô minh đã được từ bỏ, không còn vô
minh tùy miên tồn tại ở đây.

– Thưa Ni sư, lạc thọ lấy gì làm tương đương?

– Hiền giả Visakha, lạc thọ lấy khổ thọ làm tương đương.

– Thưa Ni sư, khổ thọ lấy gì làm tương đương?

– Hiền giả Visakha, khổ thọ lấy lạc thọ làm tương đương.

– Thưa Ni sư, bất khổ bất lạc thọ lấy gì làm tương đương?

THÂN                                             92

– Hiền giả Visakha, bất khổ bất lạc thọ lấy vô minh làm tương đương.

– Thưa Ni sư, vô minh lấy gì làm tương đương?

– Hiền giả Visakha, vô minh lấy minh làm tương đương.

– Thưa Ni sư, minh lấy gì làm tương đương?

– Hiền giả Visakha, minh lấy giải thoát làm tương đương.

– Thưa Ni sư, giải thoát lấy gì làm tương đương?

– Hiền giả Visakha, giải thoát lấy Niết-bàn làm tương đương.

– Thưa Ni sư, Niết-bàn lấy gì làm tương đương?

– Hiền giả Visakha, câu hỏi đi quá xa, vượt ra
ngoài giới hạn câu trả lời. Hiền giả Visakha, phạm
hạnh là để thể nhập vào Niết-bàn, để vượt qua đến
Niết-bàn, để đạt cứu cánh Niết-bàn. Hiền giả
Visakha, nếu Hiền giả muốn, hãy đến chỗ Thế Tôn
ở, và hỏi ý nghĩa này. Và Thế Tôn trả lời cho Hiền
giả như thế nào, hãy như vậy thọ trì.

THÂN                                             93

Rồi nam cư sĩ Visakha hoan hỷ, tín thọ lời Tỷ-
kheo-ni Dhammadinna giảng, từ chỗ ngồi đứng dậy,
đảnh lễ Tỷ-kheo ni Dhammadinna, thân bên phải
hướng về phía Tỷ-kheo-ni rồi từ biệt, đi đến chỗ Thế
Tôn ở. Sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống
một bên. Ngồi một bên, nam cư sĩ Visakha thuật lại
cho Thế Tôn tất cả câu chuyện đàm đạo với Tỷ-kheo-
ni Dhammadinna. Khi nghe nói vậy, Thế Tôn nói với
nam cư sĩ Visakha:

– Này Visakha, Tỷ-kheo-ni Dhammadinna là
bậc Hiền trí! Này Visakha, Tỷ-kheo-ni
Dhammadinna là bậc Đại tuệ. Này Visakha, nếu Ông
hỏi Ta ý nghĩa ấy, Ta cũng trả lời như Tỷ-kheo-ni
Dhammadinna đã trả lời. Ông đối với nghĩa này, hãy
như vậy thọ trì.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Nam cư sĩ Visakha hoan hỷ, tín thọ lời Thế Tôn dạy.

THÂN                                              94

8       Định nghĩa - Đất, nước, gió, lửa - ĐẠI Kinh GIÁO GIỚI LAHẦULA – 62 Trung II, 183

ĐẠI KINH GIÁO GIỚI LAHẦULA (Maha Rahulovada suttam) – Bài kinh số 62 – Trung II, 183

Như vầy tôi nghe.

Một thời, Thế Tôn ở Savatthi, Jetavana, tại tịnh
xá Ànathapindika. Rồi Thế Tôn vào buổi sáng đắp y,
cầm y bát, đi vào Savatthi để khất thực. Tôn giả
Rahula vào buổi sáng cũng đắp y, cầm y bát, đi sau
lưng Thế Tôn. Rồi Thế Tôn, sau khi đưa mắt ngó
xung quanh, bảo Tôn giả Rahula:

– Này Rahula, bất cứ sắc pháp nào, quá khứ, vị
lai, hiện tại, nội hay ngoại, thô hay tế, liệt hay thắng,
xa hay gần, tất cả sắc pháp phải được quán sát như
thật với chánh trí tuệ: Cái này không phải của ta,
cái này không phải là ta, cái này không phải tự ngã
của ta.

– Bạch Thế Tôn, có phải chỉ sắc mà thôi. Bạch

THÂN                                                   95

Thiện Thệ, có phải chỉ sắc mà thôi?

– Cả sắc, này Rahula; cả thọ, này Rahula; cả tưởng, này Rahula, cả hành, này Rahula; và cả thức, này Rahula.

Rồi Tôn giả Rahula tự nghĩ: "Ai có thể hôm nay được Thế Tôn trực tiếp giảng dạy với bài giáo giới, còn có thể đi vào làng để khất thực? Rồi Tôn giả từ chỗ ấy đi trở lui về, ngồi xuống một gốc cây, kiết già, lưng thẳng, an trú niệm trước mặt. Tôn giả Sariputta thấy Tôn giả Rahula đang ngồi dưới một gốc cây, kiết-già, lưng thẳng, an trú niệm trước mặt. Sau khi thấy vậy, Ngài nói với Tôn giả Rahula:

– Này Rahula, hãy tu tập sự tu tập nhập tức
xuất tức niệm (niệm hơi thở vô, hơi thở ra). Này
Rahula, tu tập niệm hơi thở vô hơi thở ra, làm cho
sung mãn, được quả lớn, được lợi ích lớn.

Rồi Tôn giả Rahula, vào buổi chiều, sau khi từ
Thiền tịnh đứng dậy, đi đến chỗ Thế Tôn ở, sau khi
đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Sau
khi ngồi xuống một bên, Tôn giả Rahula bạch Thế
Tôn:

 Bạch Thế Tôn, niệm hơi thở vô hơi thở ra được tu tập như thế nào? Làm cho sung mãn, (pháp môn

THÂN                                                 96

này) như thế nào là để được quả lớn, được lợi ích lớn?

– Này Rahula, thế nào là địa giới? Có nội địa giới, có ngoại địa giới. Và này Rahula, thế nào là nội địa giới? Cái gì thuộc nội nhân, thuộc cá nhân, kiên cứng, thô phù, bị chấp thủ, như tóc, lông, móng, răng, da, thịt, gân, xương, tủy, thận, tim, gan, hoành cách mô, lá lách, phổi, ruột, màng ruột, bao tử, phân và bất cứ vật gì khác, thuộc nội thân, thuộc cá nhân, kiên cứng, thô phù, bị chấp thủ; như vậy, này Rahula, được gọi là nội địa giới. Những gì thuộc nội địa giới và những gì thuộc ngoại địa giới đều thuộc về địa giới. Địa giới ấy phải được quán sát như thật với chánh trí tuệ như sau: "Cái này không phải là của ta, cái này không phải là ta, cái này không phải tự là ngã của ta". Sau khi như thật quán sát địa giới với chánh trí tuệ như vậy, vị ấy sanh yểm ly đối với địa giới, tâm từ bỏ địa giới.

Và này Rahula, thế nào là thủy giới? Có nội thủy giới, có ngoại thủy giới. Và này Rahula, thế nào là nội thủy giới? Cái gì thuộc nội thân, thuộc cá nhân, thuộc nước, thuộc chất lỏng, bị chấp thủ, như mật, đàm, niêm dịch, mủ, máu, mồ hôi, mỡ, nước mắt, mỡ da, nước miếng, nước mủ, nước ở khớp xương, nước tiểu, và bất cứ vật gì khác, thuộc nội thân, thuộc cá

THÂN                                                97

nhân, thuộc nước, thuộc chất lỏng, bị chấp thủ, như vậy, này Rahula, được gọi là nội thủy giới. Những gì thuộc nội thủy giới và những gì thuộc ngoại thủy giới đều thuộc về thủy giới. Thủy giới ấy phải được quán sát như thật với chánh trí tuệ như sau: "Cái này không phải của ta, cái này không phải là ta, cái này không phải tự ngã của ta". Sau khi như thật quán sát thủy giới với chánh trí tuệ như vậy, vị ấy sanh yểm ly đối với thủy giới, tâm từ bỏ thủy giới.

Và này Rahula, thế nào là hỏa giới? Có nội hỏa giới, có ngoại hỏa giới. Và này Rahula, thế nào là nội hỏa giới? Cái gì thuộc về nội thân, thuộc về cá nhân, thuộc lửa, thuộc chất nóng, bị chấp thủ; như cái gì khiến cho hâm nóng, khiến cho hủy hoại, khiến cho thiêu cháy, cái gì khiến cho những vật được ăn, uống, nhai, nếm, có thể khéo tiêu hóa, hay tất cả những vật gì khác, thuộc nội thân, thuộc cá nhân, thuộc lửa, thuộc chất nóng, bị chấp thủ; này Rahula, như vậy được gọi là nội hỏa giới. Những gì thuộc nội hỏa giới, và những gì thuộc ngoại hỏa giới đều thuộc về hỏa giới. Hỏa giới ấy phải được quán sát như thật với chánh trí tuệ như sau: "Cái này không phải của ta, cái này không phải là ta, cái này không phải tự ngã của ta". Sau khi như thật quán sát hỏa giới với chánh trí tuệ như vậy, vị ấy sanh yểm ly đối với hỏa giới, tâm từ bỏ hỏa giới.

THÂN                                                98

Và này Rahula, thế nào là phong giới? Có nội phong giới, có ngoại phong giới. Và này Rahula, thế nào là nội phong giới? Cái gì thuộc về nội thân, thuộc cá nhân, thuộc gió, thuộc tánh động, bị chấp thủ, như gió thổi lên, gió thổi xuống, gió trong ruột, gió trong bụng dưới, gió thổi ngang các đốt, các khớp, hơi thở vô, hơi thở ra, và bất cứ vật gì khác thuộc nội thân, thuộc cá nhân, thuộc gió, thuộc tánh động, bị chấp thủ; này Rahula, như vậy được gọi là nội phong giới. Những gì thuộc nội phong giới và những gì thuộc ngoại phong giới đều thuộc về phong giới. Phong giới ấy phải được quán sát như thật với chánh trí tuệ như sau: "Cái này không phải của ta, cái này không phải là ta, cái này không phải tự ngã của ta". Sau khi như thật quán sát phong giới với chánh trí tuệ như vậy, vị ấy sanh yểm ly đối với phong giới, tâm từ bỏ phong giới.

Và này Rahula, thế nào là hư không giới? Có
nội hư không giới, có ngoại hư không giới. Và này
Rahula, thế nào là nội hư không giới? Cái gì thuộc
về nội thân, thuộc cá nhân, thuộc hư không, thuộc hư
không tánh, bị chấp thủ, như lỗ tai, lỗ mũi, cửa
miệng, do cái gì người ta nuốt, những gì được nhai,
được uống, được ăn và được nếm, và tại chỗ mà
những gì được nhai, được uống, được ăn và được
uống được giữ lại, và ngang qua chỗ mà những gì

THÂN                                                 99

được nhai, được uống, được ăn và được tống xuất
xuống phần dưới để ra ngoài, và bất cứ vật gì khác
thuộc nội thân, thuộc cá nhân, thuộc hư không, thuộc
hư không tánh, bị chấp thủ; này Rahula, như vậy
được gọi là nội hư không giới. Những gì thuộc nội
hư không giới và những gì thuộc ngoại hư không giới
đều thuộc về hư không giới. Hư không giới ấy phải
được quán sát như thật với chánh trí tuệ như sau:
"Cái này không phải của ta, cái này không phải là ta,
cái này không phải tự ngã của ta," Sau khi như thật
quán sát hư không giới với chánh trí tuệ như vậy, vị
ấy sanh yểm ly đối với hư không giới, tâm từ bỏ hư
không giới.

Này Rahula, hãy tu tập sự tu tập như đất. Này Rahula, do tu tập sự tu tập như đất, các xúc khả ái, không khả ái được khởi lên, không có nắm giữ tâm, không có tồn tại. Này Rahula, ví như trên đất người ta quăng đồ tịnh, quăng đồ không tịnh, quăng phân uế, quăng nước tiểu, nhổ nước miếng, quăng mủ và quăng máu; tuy vậy đất không lo âu, không dao động, hay không nhàm chán. Cũng vậy, này Rahula, hãy tu tập như đất. Này Rahula, do tu tập sự tu tập như đất, các xúc khả ái, không khả ái được khởi lên, không có nắm giữ tâm, không có tồn tại.

Này Rahula, hãy tu tập sự tu tập như nước.

THÂN                                               100

Này Rahula, do tu tập sự tu tập như nước, các xúc
khả ái, không khả ái được khởi lên, không có nắm
giữ tâm, không có tồn tại. Này Rahula, ví như trong
nước người ta rửa đồ tịnh, rửa đồ không tịnh, rửa
sạch phân uế, rửa sạch nước tiểu,, rửa sạch nước
miếng, rửa sạch mủ, rửa sạch máu; tuy vậy nước
không lo âu, không dao động, không nhàm chán.
Cũng vậy, này Rahula, hãy tu tập sự tụ tập như
nước... (như trên)... không có tồn tại.

Này Rahula, hãy tu tập sự tu tập như lửa. Này
Rahula, do tu tập sự tu tập như lửa, các xúc khả ái,
không khả ái được khởi lên, không có nắm giữ tâm,
không có tồn tại. Này Rahula, ví như lửa đốt các đồ
tịnh, đốt các đồ không tịnh, đốt phân uế, đốt nước
tiểu, đốt nước miếng, đốt mủ, đốt máu; tuy vậy lửa
không lo âu, không dao động, không nhàm chán.
Cũng vậy, này Rahula, hãy tu tập sự tu tập như lửa...
(như trên)... không có tồn tại.

Này Rahula, hãy tu tập sự tu tập như gió. Này Rahula, do tu tập sự tu tập như gió, các xúc khả ái, không khả ái được khởi lên, không có nắm giữ tâm, không có tồn tại. Này Rahula, ví như gió thổi các đồ tịnh, thổi các đồ không tịnh, thổi phân uế, thổi nước tiểu, thổi nước miếng, thổi mủ, thổi máu, tuy vậy gió không lo âu, không dao động, không nhàm chán.

THÂN                                               101

Cũng vậy, này Rahula, hãy tu tập sự tu tập như gió... (như trên).... không có tồn tại.

Này Rahula, hãy tu tập sự tu tập như hư
không. Này Rahula, do tu tập sự tu tập như hư
không, các xúc khả ái, không khả ái được khởi
lên, không có nắm giữ tâm, không có tồn tại. Này
Rahula, ví như hư không không bị trú tại một chỗ
nào. Cũng vậy, này Rahula, hãy tu tập sự tu tập như
hư không. Này Rahula, do tu tập sự tu tập như hư
không, các xúc khả ái không khả ái được khởi lên,
không có nắm giữ tâm, không có tồn tại.

 Này Rahula, hãy tu tập sự tu tập về lòng từ.
Này Rahula, do tu tập sự tu tập về lòng từ, cái
gì thuộc sân tâm sẽ được trừ diệt .
 Này Rahula, hãy tu tập sự tu tập về lòng bi.
Này Rahula, do tu tập sự tu tập về lòng bi, cái
gì thuộc hại tâm sẽ được trừ diệt.
 Này Rahula, hãy tu tập sự tu tập về hỷ. Này
Rahula, do tu tập sự tu tập về hỷ, cái gì thuộc
bất lạc sẽ được trừ diệt.
 Này Rahula, hãy tu tập sự tu tập về xả. Này
Rahula, do tu tập sự tu tập về xả, cái gì thuộc
hận tâm sẽ được trừ diệt.
 Này Rahula, hãy tu tập sự tu tập về bất tịnh.

THÂN                                               102

Này Rahula, do tu tập sự tu tập về bất tịnh, cái
gì thuộc tham ái được trừ diệt.
 Này Rahula, hãy tu tập sự tu tập về vô
thường. Này Rahula, do tu tập sự tu tập về vô
thường, cái gì thuộc ngã mạn được trừ diệt.
 Này Rahula, hãy tu tập sự tu tập về niệm hơi
thở vô hơi thở ra. Này Rahula, do tu tập niệm
hơi thở vô hơi thở ra, làm cho sung mãn, nên
được quả lớn, được lợi ích lớn.

 Và này Rahula, thế nào là tu tập niệm hơi thở vô hơi thở ra, làm cho sung mãn nên được quả lớn, được lợi ích lớn?

Ở đây, này Rahula, vị Tỷ-kheo đi đến khu rừng, đi đến gốc cây, hay đi đến ngôi nhà trống, và ngồi kiết già, lưng thẳng và an trú chánh niệm trước mặt.

 Tỉnh giác, vị ấy thở vô; tỉnh giác, vị ấy thở ra. 1.   Hay thở vô dài, vị ấy biết: "Tôi thở vô dài"; hay thở ra dài, vị ấy biết "Tôi thở ra dài"; 2.   Hay thở vô ngắn, vị ấy biết: "Tôi thở vô ngắn"; hay thở ra ngắn, vị ấy biết: "Tôi thở ra ngắn". 3.   "Cảm giác toàn thân, tôi sẽ thở vô," vị ấy tập. "Cảm giác toàn thân, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập.

THÂN                                                 103

4.    "An tịnh thân hành, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập.
"An tịnh thân hành, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập.
5.    "Cảm giác hỷ thọ, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập.
"Cảm giác hỷ thọ, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập.
6.    "Cảm giác lạc thọ, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập.
"Cảm giác lạc thọ, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập.
7.    "Cảm giác tâm hành (Cittasankhara), tôi sẽ
thở vô", vị ấy tập. "Cảm giác tâm hành, tôi sẽ
thở ra", vị ấy tập.
8.    "An tịnh tâm hành, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập.
"An tịnh tâm hành, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập.
9.    "Cảm giác về tâm, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập.
"Cảm giác về tâm, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập.
10.   "Với tâm hân hoan, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập.
"Với tâm hân hoan, tôi sẽ thở ra, vị ấy tập.
11.   "Với tâm định tĩnh, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập.
"Với tâm định tĩnh, tôi sẽ thở ra, vị ấy tập.
12.   "Với tâm giải thoát, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập.
"Với tâm giải thoát, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập.
13.   "Quán vô thường, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập.
"Quán vô thường, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập.
14.   "Quán ly tham, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập. "Quán
ly tham, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập.

THÂN                                                104

15.   "Quán đoạn diệt, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập.
"Quán đoạn diệt, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập
16.   "Quán từ bỏ, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập. "Quán
từ bỏ, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập.
Tu tập niệm hơi thở vô hơi thở ra như vậy, này
Rahula, làm cho sung mãn như vậy, có quả lớn, có
lợi ích lớn.

Này Rahula, tu tập niệm hơi thở vô hơi thở ra
như vậy, làm cho sung mãn như vậy, thời khi những
hơi thở vô, hơi thở ra tối hậu chấm dứt, chứng
được giác tri, không phải không được giác tri.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Tôn giả Rahula hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

THÂN                                               105

9       Định nghĩa - Đất, nước, gió, lửa, không, thức - Kinh GIỚI PHÂN BIỆT – 140 Trung III, 541

KINH GIỚI PHÂN BIỆT (Dhatuvibhanga suttam) – Bài kinh số 140 – Trung III, 541

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn du hành ở xứ Magadha (Ma-
kiệt-đà), đi đến Rajagaha (Vương xá), đến nhà thợ
gốm Bhaggava; sau khi đến nói với thợ gốm
Bhaggava:

– Này Bhaggava, nếu không gì phiền phức cho Ông, Ta muốn ở tại chỗ này một đêm.

– Bạch Thế Tôn không có gì phiền phức cho
con. Ở đây đã có một vị xuất gia đến ở từ trước rồi.
Nếu vị ấy thỏa thuận, bạch Thế Tôn, hãy ở lại tùy
theo sở thích.

Lúc bấy giờ, Thiện gia nam tử Pukkusati, do lòng tin, y cứ Thế Tôn đã xuất gia, từ bỏ gia đình,

THÂN                                              106

sống không gia đình. Vị ấy đã đến ở trước tại trú xứ của thợ gốm. Rồi Thế Tôn đi đến Tôn giả Pukkusati; sau khi đến nói với Pukkusati:

– Này Tỷ-kheo, nếu không gì phiền phức cho Ông, Ta muốn ở lại trú xứ này một đêm.

– Rộng rãi, thưa Hiền giả, là trú xứ của thợ gốm. Tôn giả có thể ở, tùy theo sở thích.

Rồi Thế Tôn sau khi bước vào trú xứ của thợ
gốm, trải thảm cỏ vào một bên, ngồi kiết-già, lưng
thẳng và an trú niệm trước mặt. Và Thế Tôn trải qua
phần lớn đêm ấy, ngồi (như vậy). Tôn giả Pukkusati
trải qua phần lớn đêm ấy cũng ngồi (như vậy). Rồi
Thế Tôn suy nghĩ: "Cử chỉ Thiện gia nam tử này có
vẻ tín thành, Ta hãy hỏi vị ấy". Rồi Thế Tôn nói với
Tôn giả Pukkusati:

– Này Tỷ-kheo, Ông xuất gia, y cứ vào ai? Ai là Đạo sư của Ông? Ông chấp nhận pháp của ai?

– Thưa Hiền giả, có Sa môn Gotama là Thích
tử, xuất gia từ dòng họ Thích Ca. Tiếng đồn tốt đẹp
sau đây được truyền đi về Thế Tôn Gotama ấy: "Ngài
là bậc Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác,
Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Điều
Ngự Trượng Phu, Thiên Nhơn Sư, Phật, Thế Tôn".

THÂN                                               107

Tôi đã xuất gia, y cứ bậc Thế Tôn ấy. Ngài là bậc Đạo sư của tôi. Và tôi chấp thuận pháp của bậc Thế Tôn ấy.

– Này Tỷ-kheo, nay Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác ấy ở đâu?

– Thưa Hiền giả, có một thành phố tên là
Savatthi giữa các quốc độ phía Bắc. Tại đấy, Thế
Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác hiện này đang
ở.

– Này Tỷ-kheo, trước đây Ông đã thấy bậc Thế Tôn ấy chưa? Và nếu thấy, Ông có nhận ra được không?

– Thưa Hiền giả, trước đây tôi chưa từng thấy bậc Thế Tôn ấy. Và nếu thấy, tôi không nhận ra được.

Rồi Thế Tôn suy nghĩ: "Thiện gia nam tử này
xuất gia y cứ nơi Ta. Vậy Ta hãy thuyết pháp cho
(Thiện gia nam tử) ấy". Rồi Thế Tôn nói với Tôn giả
Pukkusati:

– Hãy nghe và suy nghiệm kỹ, Ta sẽ giảng.

– Thưa Hiền giả vâng.

THÂN                                             108

Tôn giả Pukkusati vâng đáp Thế Tôn.

Thế Tôn nói như sau:

– Này Tỷ-kheo, người này có sáu giới, sáu xúc xứ, mười tám ý hành, bốn thắng xứ, khi được an trú, vọng tưởng không có chuyển động. Khi vọng tưởng không chuyển động, vị ấy được gọi là một ẩn sĩ tịch tịnh. Chớ có buông lung trí tuệ, hãy độ trì chân đế, hãy tăng trưởng huệ thí (caga), hãy tu học tịch tịnh. Đây là tổng thuyết sáu giới phân biệt.

 Này Tỷ-kheo, khi được nói đến "Người này có
sáu giới", do duyên gì được nói đến như vậy? Địa
giới, (thủy giới), hỏa giới, phong giới, không giới,
thức giới. Này Tỷ-kheo, khi được nói đến "Người
này có sáu giới", chính do duyên này được nói đến
như vậy.

 Này các Tỷ-kheo, khi được nói đến "Người này
có sáu xúc xứ", do duyên gì được nói đến như
vậy? Nhãn xúc xứ, nhĩ xúc xứ, tỷ xúc xứ, thiệt xúc
xứ, thân xúc xứ, ý xúc xứ. Khi được nói đến
"Người này có sáu xúc xứ ", chính do duyên này
được nói đến như vậy.

 Này Tỷ-kheo, khi được nói đến "Người này có mười tám ý hành", do duyên gì được nói đến như

THÂN                                                109

vậy? Khi con mắt thấy sắc, người ấy chạy theo
sắc, chỗ trú xứ của hỷ, chạy theo sắc chỗ trú xứ
của ưu, chạy theo sắc chỗ trú xứ của xả, khi tai
nghe tiếng... mũi ngửi hương.. lưỡi nếm vị... thân
cảm xúc, ... ý nhận thức pháp, người ấy chạy theo
pháp, chỗ trú xứ của hỷ, người ấy chạy theo pháp,
chỗ trú xứ của ưu, người ấy chạy theo pháp, chỗ
trú xứ của xả. Như vậy có sáu hỷ hành, sáu ưu
hành, sáu xả hành. Khi được nói đến "Người này
có mười tám ý hành" chính do duyên này được nói
đến như vậy.

 Này Tỷ-kheo, khi được nói đến "Người này có
bốn thắng xứ ", do duyên gì được nói đến như
vậy? Tuệ thắng xứ, đế thắng xứ, huệ thí thắng xứ,
tịch tịnh thắng xứ. Khi được nói đến "Người này
có bốn thắng xứ", chính do duyên này được nói
đến như vậy.

 Khi được nói đến "Chớ có buông lung trí tuệ,
hãy hộ trì chân đế, hãy tăng trưởng huệ thí, hãy
tu học tịch tịnh", do duyên gì được nói đến như
vậy?

 Thế nào là không buông lung trí tuệ? Có sáu giới này: địa giới, thủy giới, hỏa giới, phong giới, không giới, thức giới.

THÂN                                              110

 Này Tỷ-kheo, thế nào là địa giới? Có nội địa
giới và có ngoại địa giới. Và này Tỷ-kheo,
thế nào là nội địa giới? Cái gì thuộc nội
thân, thuộc cá nhân, kiên cứng, thô phù, bị
chấp thủ, như tóc, lông, móng, răng, da, thịt,
gân, xương, tủy, thận, tim, gan, hoành cách
mô, lá lách, phổi, ruột, màng ruột, bao tử,
phân và bất cứ vật gì khác, thuộc nội thân,
thuộc cá nhân, kiên cứng, thô phù, bị chấp
thủ. Như vậy, này Tỷ-kheo, được gọi là nội
địa giới. Những gì thuộc nội địa giới và
những gì thuộc ngoại địa giới đều thuộc về
địa giới. Địa giới ấy phải được quán sát
như thật với chánh trí tuệ như sau: "Cái
này không phải của tôi, cái này không phải
là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi".
Sau khi như thật quán sát địa giới với
chánh trí tuệ như vậy, vị ấy sanh yếm ly đối
với địa giới, tâm từ bỏ địa giới.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là thủy giới?
Có nội thủy giới, có ngoại thủy giới. Và này
Tỷ-kheo, thế nào là nội thủy giới? Cái gì
thuộc nội thân, thuộc cá nhân, thuộc nước,
thuộc chất lỏng, bị chấp thủ, như mật, đàm
(niêm dịch), mủ, máu, mồ hôi, mỡ, nước
mắt, mỡ da, nước miếng, nước mũi, nước ở

THÂN                                             111

khớp xương, nước tiểu, và bất cứ vật gì
khác, thuộc nội thân, thuộc cá nhân, thuộc
nước, thuộc chất lòng, bị chấp thủ. Như vậy,
này Tỷ-kheo, được gọi là thủy giới. Những
gì thuộc nội thủy giới và những gì thuộc
ngoại thủy giới đều thuộc về thủy giới. Thủy
giới ấy phải được quán sát như thật với
chánh trí tuệ như sau: "Cái này không phải
của tôi, cái này không phải là tôi, cái này
không phải tự ngã của tôi". Sau khi như thật
quán sát thủy giới với chánh trí tuệ như vậy,
vị ấy sanh yếm ly đối với thủy giới, tâm từ
bỏ thủy giới.
 Và này Tỷ-kheo, thế nào là hỏa giới? Có nội
hỏa giới, có ngoại hỏa giới. Và này Tỷ-kheo,
thế nào là nội hỏa giới? Cái gì thuộc về nội
thân, thuộc về cá nhân, thuộc lửa, thuộc chất
nóng, bị chấp thủ. Như cái gì khiến cho hâm
nóng, khiến cho hủy hoại, khiến cho thiêu
cháy, cái gì khiến cho những vật được ăn,
uống, nhai, nếm, có thể khéo tiêu hóa, hay
tất cả những vật gì khác, thuộc nội thân,
thuộc cá nhân, thuộc lửa, thuộc chất nóng,
bị chấp thủ. Này Tỷ-kheo, như vậy được gọi
là nội hỏa giới. Những gì thuộc nội hỏa giới
và những gì thuộc ngoại hỏa giới đều thuộc

THÂN                                              112

về hỏa giới. Hỏa giới ấy phải được quán sát
như thật với chánh trí tuệ như sau: "Cái này
không phải của tôi, cái này không phải là tôi,
cái này không phải tự ngã của tôi". Sau khi
như thật quán sát hỏa giới với chánh trí tuệ
như vậy, vị ấy sanh yếm ly đối với hỏa giới,
tâm từ bỏ hỏa giới.
 Và này Tỷ-kheo, thế nào là phong giới? Có
nội phong giới, có ngoại phong giới. Và này
Tỷ-kheo, thế nào là nội phong giới? Cái gì
thuộc về nội thân, thuộc cá nhân, thuộc gió,
thuộc tánh động, bị chấp thủ, như gió thổi
lên, gió thổi xuống, gió trong ruột, gió trong
bụng dưới, gió thổi ngang các đốt, các khớp,
hơi thở vô, hơi thở ra, và bất cứ vật gì khác
thuộc nội thân, thuộc cá nhân, thuộc gió,
thuộc tánh động, bị chấp thủ. Này Tỷ-kheo,
như vậy được gọi là nội phong giới. Những
gì thuộc nội phong giới và những gì thuộc
ngoại phong giới đều thuộc về phong giới.
Phong giới ấy phải được quán sát như thật
với chánh trí tuệ như sau: "Cái này không
phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái
này không phải tự ngã của tôi". Sau khi như
thật quán sát phong giới với chánh trí tuệ
như vậy, vị ấy sanh yếm ly đối với phong

THÂN                                               113

giới, tâm tư từ bỏ phong giới.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hư không
giới? Có nội hư không giới, có ngoại hư
không giới. Và này Tỷ-kheo, thế nào là nội
hư không giới? Cái gì thuộc về nội thân,
thuộc cá nhân, thuộc hư không, thuộc hư
không tánh, bị chấp thủ, như lỗ tai, lỗ mũi,
cửa miệng, do cái gì người ta nuốt, những gì
được nhai, được uống, được ăn, được nếm,
và tại chỗ mà những gì được nhai, được
uống, được ăn, được nếm, được giữ lại, và
ngang qua chỗ mà những gì được nhai, được
uống, được ăn, được nếm và được tống xuất
xuống phần dưới để ra ngoài, và bất cứ vật
gì khác thuộc nội thân, thuộc cá nhân, thuộc
hư không, thuộc hư không tánh, bị chấp thủ.
Này Tỷ-kheo, như vậy được gọi là nội hư
không giới. Những gì thuộc nội hư không
giới và ngoại hư không giới đều thuộc về hư
không giới. Hư không ấy phải được quán sát
như thật với chánh trí tuệ như sau: "Cái này
không phải của tôi, cái này không phải là tôi,
cái này không phải tự ngã của tôi". Sau khi
như thật quán sát hư không giới với chánh
trí tuệ như vậy, vị ấy sanh yếm ly đối với hư
không giới, tâm từ bỏ hư không giới.

THÂN                                             114

 Lại nữa, khi thức còn lại được trong sạch,
trong trắng, vị ấy biết được một số sự việc
nhờ thức ấy. Vị ấy thức tri được lạc, thức
tri được khổ, thức tri được bất khổ bất lạc.
o Này Tỷ-kheo, duyên lạc xúc, lạc thọ khởi
lên. Vị ấy khi đang cảm giác lạc thọ, tuệ tri
rằng: "Tôi cảm giác lạc thọ". Do lạc xúc
diệt đi, lạc thọ do lạc xúc được khởi lên
được cảm giác, vị ấy biết: "Lạc thọ ấy được
diệt đi, được chấm dứt".
o Này Tỷ-kheo, duyên khổ xúc, khổ thọ khởi
lên. Vị ấy khi đang cảm giác khổ thọ, tuệ tri
rằng: "Tôi cảm giác khổ thọ". Do khổ xúc
ấy diệt đi, khổ thọ do khổ xúc được khởi
lên, được cảm giác, vị ấy biết: "Khổ thọ ấy
được diệt đi, được chấm dứt".
o Này Tỷ-kheo, duyên bất khổ bất lạc xúc,
bất khổ bất lạc thọ khởi lên. Vị ấy khi đang
cảm giác bất khổ lạc thọ, tuệ tri rằng: "Tôi
cảm giác bất khổ bất lạc thọ". Do bất khổ
bất lạc thọ xúc ấy diệt đi, bất khổ bất lạc thọ
do bất khổ bất lạc xúc được khởi lên, được
cảm giác, vị ấy tuệ tri: "Bất khổ bất lạc thọ
ấy được diệt đi, được chấm dứt".
Này Tỷ-kheo, ví như do hai cây que xúc chạm cọ

THÂN                                                  115

xát, hơi nóng được sanh, ngọn lửa được hiện khởi.
Khi hai que ấy được rời nhau, được phân ly, sức
nóng được sanh khởi ấy, sức nóng ấy được diệt đi,
được chấm dứt.

Cũng vậy, này Tỷ-kheo, duyên lạc xúc, lạc thọ khởi lên. Vị ấy khi đang cảm giác lạc thọ tuệ tri rằng: "Tôi đang cảm giác lạc thọ". Do lạc xúc ấy diệt đi, lạc thọ do lạc xúc được khởi lên, được cảm giác vị ấy tuệ tri: "Lạc thọ ấy được diệt đi, được chấm dứt". Này Tỷ-kheo, duyên khổ xúc khổ thọ khởi lên. Vị ấy khi đang cảm giác khổ thọ tuệ tri rằng: "Tôi đang cảm giác khổ thọ". Do khổ xúc... "... được chấm dứt". Này Tỷ-kheo duyên bất khổ bất lạc xúc, bất khổ bất lạc thọ khởi lên... , "... bất khổ bất lạc thọ được diệt đi, được chấm dứt".

Lại nữa, xả còn lại được trong sạch, trong trắng, nhu nhuyến, dễ uốn nắn, chói sáng. Ví như, này Tỷ-kheo, một người thợ vàng thiện xảo hay người đệ tử sửa soạn lò đúc; sau khi sửa soạn lò đúc xong, người ấy đốt lửa miệng lò đúc; sau khi đốt lửa miệng lò đúc, người ấy dùng kềm kẹp lấy vàng và đặt vàng vào trong miệng lò; rồi thỉnh thoảng người ấy thổi trên ấy, thỉnh thoảng người ấy rưới nước trên ấy, thỉnh thoảng người ấy quán sát thật kỹ... vàng ấy đã trở thành sáng sủa, thanh tịnh, gột sạch, các uế

THÂN                                                  116

tạp được đoạn trừ, các tỳ vết được trừ sạch, nhu
nhuyến, dễ uốn nắn và chói sáng... và nếu người ấy
muốn làm đồ trang sức nào, hoặc vòng nhẫn, hoặc
bông tai, hoặc vòng cổ, hoặc vòng hoa vàng, thời
vàng ấy có thể dùng vào mục đích ấy.

Cũng vậy, này Tỷ-kheo, lại nữa xả còn lại được trong sạch, trong trắng, nhu nhuyến, dễ uốn nắn, chói sáng. Người ấy tuệ tri như sau: "Nếu ta tập trung xả này thanh tịnh như vậy, trong trắng như vậy vào Hư không vô biên xứ, và tu tập tâm ta tùy theo pháp ấy, thời xả này y cứ vào đấy, chấp thủ tại đấy được an trú nơi ta trong một thời gian dài. Nếu ta tập trung xả này thanh tịnh như vậy, trong trắng như vậy vào Thức vô biên xứ và tu tập tâm của ta tùy theo pháp ấy, thời xả này y cứ vào đấy, chấp thủ tại đấy được an trú nơi ta trong một thời gian dài. Nếu ta tập trung xả này thanh tịnh như vậy, trong trắng như vậy vào Vô sở hữu xứ, và tu tập tâm ta tùy theo pháp ấy, thời xả này y cứ vào đấy, chấp thủ tại đấy, được an trú nơi ta trong một thời gian dài. Nếu ta tập trung xả này thanh tịnh như vậy, trong trắng như vậy vào Phi tưởng phi phi tưởng xứ, và tu tập tâm của ta tùy theo pháp ấy, thời xả này y cứ vào đấy, chấp thủ tại đấy, được an trú nơi ta trong một thời gian dài".

Người ấy tuệ tri như sau: "Nếu ta tập trung xả

THÂN                                                 117

này thanh tịnh như vậy, trong trắng như vậy vào Hư
không vô biên xứ... Thức vô biên xứ... Vô sở hữu
xứ... Phi tưởng phi phi tưởng xứ, và tu tập tâm của ta
tùy theo pháp ấy, thời (xả) ấy trở thành pháp hữu vi".
Vị ấy không tác thành, không suy tưởng đến hữu
hay phi hữu. Do không tác thành, không suy tưởng
đến hữu hay phi hữu, vị ấy không chấp thủ một sự
vật gì ở đời; chấp thủ không quấy rối vị ấy; do chấp
thủ không quấy rối vị ấy, vị ấy tự chứng Niết-bàn,
và vị ấy tuệ tri: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành,
những điều nên làm đã làm, không còn trở lại trạng
thái như thế này nữa".

 Nếu vị ấy cảm giác lạc thọ, vị ấy tuệ tri: "Thọ
ấy là vô thường"; vị ấy tuệ tri: "Không nên
đắm trước"; vị ấy tuệ tri: "Không phải là đối
tượng để hoan hỷ".
 Nếu vị ấy cảm giác khổ thọ, vi ấy tuệ tri:
"Thọ ấy là vô thường"; vị ấy tuệ tri: "Không
nên đắm trước"; vị ấy tuệ tri: "Không phải là
đối tượng để hoan hỷ".
 Nếu vị ấy cảm giác bất khổ bất lạc thọ, vị ấy
tuệ tri: "Thọ ấy là vô thường"; vị ấy tuệ tri:
"Không nên đắm trước"; vị ấy tuệ tri: "Không
phải là đối tượng để hoan hỷ".
 Nếu cảm giác lạc thọ, không có hệ phược, vị

THÂN                                                118

ấy cảm giác thọ ấy.
 Nếu vị ấy cảm giác khổ thọ, không có hệ
phược, vị ấy cảm giác thọ ấy.
 Nếu vị ấy cảm giác bất khổ bất lạc thọ, không
có hệ phược, vị ấy cảm giác thọ ấy.
 Khi vị ấy cảm giác một cảm thọ với thân là
tối hậu, vị ấy tuệ tri: "Ta cảm giác một cảm
thọ với thân là tối hậu". Khi vị ấy cảm giác
một cảm thọ với sinh mạng là tối hậu, vị ấy
tuệ tri: "Ta cảm giác một cảm thọ với sinh
mạng là tối hậu "; vị ấy tuệ tri: "Sau khi thân
hoại mạng chung, mọi cảm thọ hoan hỷ ở nơi
đây trở thành thanh lương".
Ví như, này Tỷ-kheo, như ngọn đèn dầu được
cháy đỏ nhờ dầu và tim. Khi dầu và tim diệt tận, và
không có vật liệu khác được đem đến, ngọn đèn dầu
ấy bị diệt tắt...

...Cũng vậy, này Tỷ-kheo, khi cảm giác một cảm thọ lấy thân làm tối hậu, vị ấy tuệ tri: "Tôi cảm giác một cảm thọ lấy thân làm tối hậu". Khi cảm giác một cảm thọ lấy sinh mạng làm tối hậu, vị ấy tuệ tri: "Tôi cảm giác một cảm thọ lấy sinh mạng làm tối hậu"; vị ấy tuệ tri: "Sau khi thân hoại mạng chung, mọi cảm thọ hoan hỷ ở nơi đây trở thành thanh lương". Do vậy, Tỷ-kheo thành tựu như vậy là thành tựu với tối

THÂN                                                119

thắng TUỆ THẮNG XỨ này. Vì rằng, này Tỷ-kheo, như vậy là tối thắng Thánh tuệ, nghĩa là trí biết sự đoạn tận mọi đau khổ.

Sự giải thoát ấy của vị này, an trú vào CHÂN
ĐẾ, không bị dao động. Này Tỷ-kheo, cái gì có thể
đưa đến hư vọng, thời thuộc về hư vọng. Cái gì
không thể đưa đến hư vọng, thời thuộc về chân đế,
Niết-bàn. Do vậy, vị Tỷ-kheo thành tựu như vậy là
thành tựu với tối thắng ĐẾ thắng xứ này. Vì rằng,
này Tỷ-kheo, như vậy là tối thắng Thánh đế, tức là
Niết-bàn, không có thể đưa đến hư vọng.

Và những sanh y vô trí thức trước của nó đã
được đầy đủ, đã được thành tựu. Chúng được đoạn
tận, chặt tận gốc rễ, làm cho như thân cây tala, không
thể hiện hữu nữa trong tương lai, không có khả năng
sanh khởi nữa. Do vậy, một Tỷ-kheo thành tựu như
vậy là thành tựu với tối thắng HUỆ THÍ thắng xứ
này. Vì rằng này Tỷ-kheo, như vậy là tối thắng
Thánh huệ thí, tức là sự xả ly tất cả sanh y.

Và tham ái vô trí thức trước của nó, thuộc tham dục, tham nhiễm; pháp ấy được đoạn tận, chặt tận gốc rễ, làm cho như thân cây tala, không thể hiện hữu nữa trong tương lai, không có khả năng sanh khởi nữa. Và sự phẫn nộ vô trí thức trước của nó, thuộc

THÂN                                                120

sân hận, thuộc tội quá; pháp ấy được đoạn tận, cắt
tận gốc rễ, làm cho như thân cây tala, không thể hiện
hữu nữa trong tương lai, không có khả năng sanh
khởi nữa. Và vô minh vô trí thức trước của nó, thuộc
si mê, thuộc tội quá; pháp ấy được đoạn tận cắt tận
gốc rễ, làm cho như thân cây tala, không thể hiện hữu
trong tương lai, không có khả năng sanh khởi nữa.
Do vậy, Tỷ-kheo thành tựu như vậy là thành tựu tối
thắng TỊCH TỊNH thắng xứ. Này Tỷ-kheo, như vậy
là tối thắng Thánh tịch tịnh, tức là sự tịch tịnh tham
sân si.

Khi được nói đến "Chớ có buông lung trí tuệ,
hãy hộ trì chân đế, hãy làm cho sung mãn huệ thí,
hãy tu học tịch tịnh", chính do duyên này được nói
đến như vậy.

 Khi được nói đến "Khi được an trú, vọng tưởng
không có chuyển động. Khi vọng tưởng không
chuyển động, vị ấy được gọi là một ẩn sĩ tịch
tịnh", do duyên gì được nói đến như vậy?

 Này Tỷ-kheo, "Tôi là", như vậy là vọng tưởng.
 "Tôi là cái này", như vậy là vọng tưởng.
 "Tôi sẽ là", như vậy là vọng tưởng.
 "Tôi sẽ không là", như vậy là vọng tưởng.

THÂN                                                121

 "Tôi sẽ có sắc", như vậy là vọng tưởng.
 "Tôi sẽ không có sắc" như vậy là vọng tưởng.
 "Tôi sẽ có tưởng", như vậy là vọng tưởng.
 "Tôi sẽ không có tưởng", như vậy là vọng
tưởng.
 "Tôi sẽ không có tưởng, không không có
tưởng", như vậy là vọng tưởng.
 Vọng tưởng, này Tỷ-kheo, là bệnh, vọng tưởng
là cục bướu, vọng tưởng là mũi tên. Này Tỷ-
kheo, khi vượt khỏi mọi vọng tưởng, vị ẩn sĩ
được gọi là tịch tịnh.
 Nhưng này Tỷ-kheo, vị ẩn sĩ tịch tịnh không
sanh, không già, không có dao động, không
có hy cầu. Vì không có cái gì do đó có thể sanh,
này Tỷ-kheo, không sanh làm sao già được?
Không già, làm sao chết được? Không chết làm
sao dao động được? Không dao động, làm sao
hy cầu?

Khi được nói đến "Khi được an trú, vọng tưởng
không có chuyển động; khi vọng tưởng không
chuyển động, vị ấy được gọi là một ẩn sĩ tịch tịnh"
do chính duyên này được nói đến như vậy.

Này Tỷ-kheo, hãy thọ trì sự phân biệt tóm tắt

THÂN                                              122

của Ta về sáu giới.

Rồi Tôn giả Pukkusati nghĩ như sau: "Thật sự
bậc Đạo sư đã đến với ta! Thật sự bậc Thiện Thệ
đã đến với ta! Thật sự bậc Chánh Đẳng Giác đã
đến với ta!" Rồi Tôn giả từ chỗ ngồi đứng dậy, đắp
y vào một bên vai, cúi đầu đảnh lễ chân Thế Tôn, và
bạch Thế Tôn:

– Con đã rơi vào một lỗi lầm, bạch Thế Tôn, vì
rằng, ngu đần, si mê và không khéo léo như con, đã
nghĩ rằng con có thể xưng hô với Thế Tôn với danh
từ Hiền giả. Bạch Thế Tôn, mong Thế Tôn chấp nhận
cho con lỗi lầm ấy là một lỗi lầm để con có thể ngăn
ngừa trong tương lai.

– Này Tỷ-kheo, thật vậy, Ông đã rơi vào một lỗi lầm, vì rằng ngu đần, si mê và không khéo léo vì Ông đã nghĩ rằng Ông có thể xưng hô với Ta với danh từ Hiền giả. Nhưng này Tỷ-kheo, nếu Ông thấy một lỗi lầm là một lỗi lầm, và như pháp phát lộ, thời chúng ta chấp nhận (lỗi lầm) ấy cho Ông. Vì rằng này Tỷ- kheo, đây là sự tăng ích trong giới luật của bậc Thánh, khi nào một ai thấy lỗi lầm là một lỗi lầm, như pháp phát lộ, để ngăn ngừa trong tương lai.

– Bạch Thế Tôn, Thế Tôn hãy cho con được thọ cụ túc giới trước mặt Thế Tôn.

THÂN                                              123

– Này Tỷ-kheo, Ông có đủ y bát không?

– Bạch Thế Tôn, con không có đủ y bát.

– Này Tỷ-kheo, các Như Lai không có trao cụ túc giới cho ai không đủ y bát.

Rồi Tôn giả Pukkusati sau khi hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tôn, thân phía hữu hướng về Ngài rồi ra đi tìm y bát. Trong khi Tôn giả Pukkusati đi tìm y bát, một con bò cuồng chạy, đoạt mất mạng sống (của Tôn giả).

Rồi một số đông Tỷ-kheo đi đến Thế Tôn, sau
khi đến đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên.
Ngồi xuống một bên, các vị Tỷ-kheo ấy bạch Thế
Tôn:

– Bạch Thế Tôn, Thiện gia nam tử Pukkusati
được Thế Tôn thuyết giảng một cách vắn tắt đã mệnh
chung. Sanh thú của vị ấy như thế nào, đời sống
tương lai như thế nào?

Này Tỷ-kheo, thật là bậc Hiền giả, Thiện gia
nam tử Pukkusati, đã chấp hành Chánh pháp và tùy
pháp. Và không có phiền nhiễu Ta với những kiện
tụng về Chánh pháp. Này các Tỷ-kheo, Thiện gia
nam tử Pukkusati, sau khi đoạn trừ năm hạ phần kiết

THÂN                                               124

sử, được hóa sanh và từ chỗ ấy nhập Niết-bàn, không phải trở lui đời ấy nữa.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Các Tỷ-kheo ấy hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

THÂN                                             125

10     1 nên thân cận, 1 nên tránh xa - Kinh ĐẾ THÍCH SỞ VẤN – 21 Trường II, 147

KINH ĐẾ THÍCH SỞ VẤN
(SAKKA PANHA SUTTANTA)
– Bài kinh số 21 – Trường II, 147
I

1. Như vầy tôi nghe.

Một thời, Thế Tôn trú tại Magadha (Ma Kiệt Đà)
phía Đông thành Vương Xá, tại làng Bà La Môn tên
Ambasanda, (Am Bà La) trên ngọn núi Vediya (Tỳ
Đà Sơn) phía Bắc ngôi làng, trong hang Indasàla
(Nhơn Đà Sa La). Lúc bấy giờ, Thiên chủ Sakka (Đế
Thích) náo nức muốn chiêm ngưỡng Thế Tôn.

Rồi Thiên chủ Sakka suy nghĩ: "Nay Thế Tôn ở tại
chỗ nào, vị A La Hán, Chánh Đẳng Giác?" Thiên
chủ Sakka thấy Thế Tôn trú tại Magadha, phía Đông
thành Vương Xá tại làng Bà La Môn tên Ambasanda,
trên ngọn núi Vediya, phía Bắc ngôi làng trong hang
Indasala. Thấy vậy, Thiên chủ Sakka nói với chư
Thiên ở Tam thập tam thiên:

THÂN                                             126

- Này Quý vị, Thế Tôn trú ngụ tại Magadha, phía
Đông thành Vương Xá, tại làng Bà La Môn tên
Ambasanda, trên ngọn núi Veidya, phía Bắc ngôi
làng, trong hang núi Indasala. Này quí vị, chúng ta
hãy đến chiêm ngưỡng Thế Tôn, bậc A La Hán,
Chánh Đẳng Giác.

- Xin vâng, mong an lành đến cho Ngài.

Chư Thiên ở Tam thập tam thiên trả lời Thiên chủ Sakka.

2. Rồi Thiên chủ Sakka, nói với Pancasikha, (Ngũ Kế) con của Càn Thát Bà:

- Này Khanh Pancasikha, Thế Tôn nay trú tại
Magadha, phía Đông thành Vương Xá, tại làng Bà
La Môn tên Ambasanda, trên ngọn núi Vediya phía
Bắc ngôi làng, trong hang núi Indasàla. Này Khanh
Pancasikha, chúng ta hãy đến chiêm ngưỡng Thế
Tôn, bậc A La Hán, Chánh Đẳng Giác.

- Xin vâng, mong an lành đến cho Ngài.

Pancasikha, con của Càn Thát Bà, vâng lời Thiên chủ Sakka, cầm cây đàn cầm bằng gỗ vàng Beluva và đi theo Thiên chủ Sakka.

THÂN                                             127

Rồi Thiên chủ Sakka, với chư Thiên ở Tam thập tam thiên tháp tùng xung quanh, với Pancasikha, con của Càn Thát Bà đi trước, như người lực sĩ duỗi cánh tay co lại, hay co lại cánh tay duỗi ra, biến mất ở cõi Tam thập tam thiên, hiện ra ở Magadha, phía Đông thành Vương Xá, tại làng Bà La Môn Ambasandà và đứng trên núi Vediya, phía Bắc ngôi làng.

3. Lúc bấy giờ núi Vediya chói hào quang rực rỡ,
ngôi làng Bà La Môn Ambasandà cũng vậy, đều nhờ
thần lực chư Thiên. Và dân chúng ở những làng xung
quanh nói rằng:

- Núi Vediya hôm nay thật sự bị cháy, núi Veidya
hôm nay thật sự có lửa đỏ rực, núi Vediya lại chói
hào quang rực rỡ, làng Bà La Môn Ambasandà cũng
vậy.

Và dân chúng lo âu, lông tóc dựng ngược.

4. Rồi Thiên chủ Sakka nói với Pancasikha, con Càn Thát Bà:

- Này Khanh Pancasikha, chư Như Lai thật khó lại gần đối với người như ta. Các Ngài nhập Thiền, hoan hỷ trong Thiền, và với mục đích ấy, an lặng tịnh cư. Vậy Khanh Pancasikha trước tiên làm cho Thế Tôn hoan hỷ, sau sự hoan hỷ do Khanh tác động, chúng

THÂN                                                 128

ta mới đến yết kiến Thế Tôn, bậc A La Hán, Chánh Đẳng Giác.

- Xin vâng, mong an lành đến với Ngài.

Pancasikha, con của Càn Thát Bà vâng lời Thiên chủ
Sakka, cầm cây đàn cầm bằng gỗ vàng Beluva và đến
tại hang núi Indasala. Khi đến xong, Pancasikha
đứng lại một bên và suy nghĩ: "Ta đứng đây, không
quá xa Thế Tôn, cũng không quá gần. Và tiếng sẽ
được Ngài nghe".

Đứng một bên, Pancasikha, con của Càn Thát Bà gảy
cây đàn cầm bằng gỗ vàng Beluva và nói lên bài kệ,
liên hệ đến Phật, đến Pháp, đến A La Hán và đến ái
dục:

5. Ôi Suriya Vaccasa!
Ta đảnh lễ Timbaru,
Bậc phụ thân của nàng,
Đã sanh nàng thiện nữ,
Nguồn hạnh phúc của ta,
Như gió cho kẻ mệt.
Như nước cho kẻ khát,
Nàng là tình của ta.

Như pháp với Ứng Cúng, Như thuốc cho kẻ bệnh,

THÂN                                            129

Như đồ ăn kẻ đói, Thiên nữ với nước mắt. Hãy dập tắt lửa tình!

Như voi bị nắng thiêu,
Tẩm mình hồ nước mát,
Có cánh sen, nhụy sen.
Cũng vậy, ta muốn chìm,
Chìm sâu vào ngực nàng.
Như voi bị xiềng xích,
Hất móc câu, gậy nhọn,
Ta điên vì ngực nàng,
Hành động ta rối loạn.
Tâm ta bị nàng trói,
Di chuyển thật vô phương,
Rút lui cũng bất lực,
Như cá đã mắc câu.
Hiền nữ hãy ôm ta,
Trong cánh tay của nàng!
Hãy ôm ta, nhìn ta,
Trong ánh mắt dịu hiền.
Hãy ghì chặt lấy ta,
Thiện nữ! Ta van nàng!
Ôi Hiền nữ suối tóc,
Ái dục ta có bao!
Nhưng nay đã tăng bội,
Như đồ chúng La Hán!

THÂN                               130

Mọi công đức ta làm,
Dâng lên bậc La Hán,
Ôi Kiều nữ toàn thiện,
Nàng là quả cho ta.
Công đức khác của ta,
Đã làm trên đời này!
Ôi Kiều nữ toàn thiện,
Nàng là quả của ta!

Vị Thích tử thiền tu,
Nhứt tâm và giác tỉnh,
Tìm cầu đạo Bất tử,
Cũng vậy ta cầu nàng!

Như người tu sung sướng,
Chứng Bồ Đề tối thượng.
Kiều nữ, ta sung sướng,
Được nhập một với nàng.

Nếu Thiên chủ Sakka,
Cho ta một ước nguyện,
Ta ước nguyện được nàng,
Vì ta quá yêu nàng!

Như ta-la sanh quả, Tuệ Nữ, phụ thân nàng!

THÂN                              131

Ta sẽ đảnh lễ ngài, Vì sanh nàng vẹn toàn.

6. Khi được nghe vậy, Thế Tôn nói với Pancasikha, con của Càn Thát Bà:

- Này Pancasikha, huyền âm của Ngươi khéo hòa
điệu với giọng ca của Ngươi, và giọng ca của Ngươi
khéo hòa điệu với huyền âm của Ngươi. Này
Pancasikha, do vậy huyền âm của Ngươi không thêm
mầu sắc cho giọng ca, hay giọng ca của Ngươi không
thêm màu sắc cho huyền âm của Ngươi. Này
Pancasikha, Ngươi học tại chỗ nào những bài kệ liên
hệ đến Phật, Pháp, đến A La Hán, đến ái dục như
vậy?

- Bạch Thế Tôn, một thời Thế Tôn an trú ở Uruvelà, bên bờ sông Neranjara (Ni Liên Thiền), dưới gốc cây Ajapàla - nigrodha, khi mới thành Chánh Đẳng Giác. Lúc bấy giờ, con yêu con gái của Timbaru, vua Càn Thát Bà, tên là Bhaddà với biệt hiệu Suriya Vaccasà.

Nhưng bạch Thế Tôn, thiếu nữ lại yêu một người khác, tên là Sikhaddhi, con của Màtali người đánh xe. Bạch Thế Tôn, con không có phương tiện nào khác để chiếm được thiếu nữ. Con cầm đàn cầm bằng gỗ vàng Beluva, đến tại trú xá của Timbaru, vua Càn

THÂN                                              132

Thát Bà. Khi đến xong, con gảy đàn cầm bằng gỗ vàng Beluva và nói lên bài kệ này, liên hệ đến Phật, đến Pháp, đến A La Hán và đến ái dục:

7. Ôi Suriya Vaccasà,
Ta đảnh lễ Timbaru
Bậc phụ thân của nàng
Đã sanh nàng Thiên nữ
Nguồn hạnh phúc của ta.
...
Như ta la sanh quả,
Tuệ nữ, phụ thân nàng!
Ta sẽ đảnh lễ ngài,
Vì sanh nàng vẹn toàn.

Bạch Thế Tôn, sau khi nghe nói vậy, Bhaddà Suriya
Vaccasà nói với con như sau: "Này Hiền giả, tôi
chưa được thấy Thế Tôn tận mặt. Nhưng tôi có nghe
đến Thế Tôn, khi tôi đến múa tại Thiện Pháp đường
của chư Thiên ở Tam thập tam thiên. Vì Hiền giả đã
tán dương Thế Tôn như vậy, vậy hôm nay chúng ta
sẽ gặp nhau ".

Bạch Thế Tôn, rồi con được gặp nàng, không phải hôm ấy, nhưng về sau.

8. Rồi Thiên chủ Sakka suy nghĩ như sau:

THÂN                                              133

"Pancasikha, con của Càn Thát Bà hoan hỷ đàm luận với Thế Tôn. Và Thế Tôn đối với Pancasikha cũng vậy ".

Rồi Thiên chủ Sakka nói với Pancasikha, con của Càn Thát Bà:

- Này Khanh Pancasikha, hãy thay mặt ta, đảnh lễ
Thế Tôn và nói: " Bạch Thế Tôn, Thiên chủa Sakka
cùng với đình thần và thuộc hạ đầu diện tiếp tục đảnh
lễ Thế Tôn ".

- Xin vâng, mong an lành đến cho Ngài.

Pancasikha, con của Càn Thát Bà vâng theo lời dặn của Thiên chủ Sakka, đảnh lễ Thế Tôn và nói:

- Bạch Thế Tôn, Thiên chủ Sakka cùng với đình thần và thuộc hạ, đầu diện tiếp túc đảnh lễ Thế Tôn.

- Này Pancasikha, mong hạnh phúc đến với Thiên chủ Sakka, với các đình thần và các thuộc hạ! Chư Thiên, loài Người, Asurà, Nàgà, Gandhabba, đều ao ước hạnh phúc. Các loại chúng sanh khác cũng vậy.

Như vậy, các Như Lai chào đón thượng chúng. Được chào đón như vậy, Thiên chủ Sakka bước vào hang Indasàla của Thế Tôn, đảnh lễ Ngài và đứng một bên.

THÂN                                               134

Chư Thiên ở Tam thập tam thiên cũng bước vào hang
Indasàla, đảnh lễ Thế Tôn và đứng một bên.
Pancasikha, con của Càn Thát Bà cũng bước vào
hang Indasàla, đảnh lễ Thế Tôn và đứng một bên.

Lúc bấy giờ, trong hang Indasàla, những con đường
gồ ghề được làm bằng phẳng, những khoảng chật hẹp
được làm cho rộng rãi, trong hang tối tăm có hào
quang chiếu sáng, đó là nhờ thần lực của chư Thiên.
Rồi Thế Tôn nói với Thiên chủ Sakka:

- Thật là hy hữu, Đại đức Kosiya! Thật là kỳ diệu,
Đại đức Kosiya, tuy có nhiều trách nhiệm phải gánh
vác, có nhiều công tác phải làm, mà vẫn đến đây
được!

- Bạch Thế Tôn, đã từ lâu con muốn đến để yết kiến
Thế Tôn, nhưng bị ngăn trở bởi các công việc này,
công việc khác phải làm cho chư Thiên ở Tam thập
tam thiên, và do vậy không thể đến yết kiến Thế Tôn
được.

Bạch Thế Tôn, một thời, Thế Tôn trú ở Sàvatthi (Xá Vệ), tại cốc Salala. Bạch Thế Tôn, rồi con đến Sàvatthi để yết kiến Thế Tôn.

10. Lúc bấy giờ, Thế Tôn đang ngồi nhập định và Bhunjàti, vợ của Vessavana đang đứng hầu Thế Tôn,

THÂN                                             135

đảnh lễ chắp tay. Bạch Thế Tôn, rồi con nói với Bhunjàti:

"- Này Hiền tỷ, hãy thay mặt ta đảnh lễ Thế Tôn và thưa: "Bạch Thế Tôn, Thiên chủ Sakka với đình thần và thuộc hạ đầu diện tiếp tục đảnh lễ Thế Tôn".

Được nghe nói vậy, Bhunjàti nói với con:

"- Thiện hữu, nay không phải thời để yết kiến Thế Tôn. Thế Tôn đang an lặng tịnh cư.

"- Này Hiền tỷ, khi nào xuất định, hãy thay mặt ta
đảnh lễ Thế Tôn và thưa: "Bạch Thế Tôn, Thiên chủ
Sakka cùng đình thần và thuộc hạ đầu diện tiếp tục
đảnh lễ Thế Tôn".

Bạch Thế Tôn, không hiểu Bhunjãti có thay mặt con đảnh lễ Thế Tôn không? Thế Tôn có nhớ lời bà ấy nói không?

- Này Thiên chủ, bà ấy có đảnh lễ Ta. Ta có nhớ lời bà ấy nói. Chính tiếng bánh xe của Ngài đã khiến Ta xuất định.

11. Bạch Thế Tôn, có chư Thiên được sanh lên Tam thập tam thiên trước chúng con, chính chúng con tận mắt được nghe chư Thiên ấy nói như sau: "Khi Như

THÂN                                             136

Lai, bậc A La Hán, Chánh Đẳng Giác xuất hiện ở
đời, Thiên giới được hưng thịnh và Asurà giới bị suy
vong". Bạch Thế Tôn, chính con có thể thấy và xác
chứng rằng khi nào Như Lai, bậc A La Hán, Chánh
Đẳng Giác xuất hiện ở đời, thì Thiên giới được hưng
thịnh và Asurà giới bị suy vong.

Bạch Thế Tôn ở đây, tại Kapilavatthu, có Thích nữ tên là Gopika, có lòng tin Phật, tin Pháp, tin Tăng, và gìn giữ đầy đủ giới luật. Thích nữ này, loại bỏ tâm niệm đàn bà, tu tập tâm niệm đàn ông, khi thân hoại mạng chung được sanh lên Thiên giới, thiện thú, nhập chúng với chư Thiên ở Tam thập tam thiên, sanh ra làm con của chúng con. Và ở đấy, nàng được gọi là Thiên tử Gopakà, Thiên tử Gopakà.

Bạch Thế Tôn, lại có ba Tỷ Kheo khác sống phạm
hạnh với Thế Tôn và sanh vào Càn Thát Bà giới hạ
đẳng. Họ sống được bao vây thọ hưởng năm món dục
tăng thịnh và thường hay đến hầu hạ săn sóc chúng
con. Chúng con được họ đến hầu hạ và săn sóc chúng
con như vậy, Thiên tử Gopakà mới trách la họ như
sau: "Chư Thiện hữu, tai các Người ở đâu mà
không nghe Pháp của Thế Tôn. Chính ta xưa là
đàn bà, tin Phật, tin Pháp, tin Tăng, gìn giữ giới
luật, loại bỏ tâm niệm đàn bà, tu tập tâm niệm đàn
ông, sau khi thân hoại mạng chung, được sanh lên

THÂN                                                137

thiện thú, Thiên giới, nhập chúng với chư Thiên ở
Tam thập tam thiên, làm con cho Thiên chủ Sakka
và được gọi là Thiên tử Gopakà. Chư Thiện hữu,
các Người tu hành phạm hạnh với Thế Tôn, được
sanh vào Càn Thát Bà giới hạ đẳng. Thật là điều
không mấy tốt đẹp, khi chúng con thấy những vị
đồng môn lại phải sanh vào hạ đẳng Càn Thát Bà
giới.

Bạch Thế Tôn, trong chư Thiên bị Thiên tử Gopakà
trách mắng như vậy, hai vị Thiên, ngay trong hiện
tại, chứng được chánh niệm và sanh làm phụ tá cho
Phạm thiên. Còn một vị Thiên sống thọ hưởng dục
lạc.

12. Ta đệ tử pháp nhãn,
Tên gọi Gopakà,
Ta tin Phật, Pháp, Tăng.
Tâm niệm rất hoan hỷ.
Nhờ Thiện pháp chư Phật,
Sanh con Thần Sakka,
Hào quang, sanh Thiên giới,
Được tên Gopakà.

Ta thấy vốn Tỷ Kheo, Hạ sanh Càn Thát Bà! Đệ tử Gotama,

THÂN                                           138

Trước sanh làm con Người,
Ta cúng dường ẩm thực,
Hầu hạ trú xứ ta.
Mắt Hiền giả ở đâu?
Không nắm giữ Pháp, Phật,
Chánh pháp tự giác hiểu,
Bậc Pháp nhãn khéo giảng.

Ta chỉ hầu Quý vị,
Được nghe Pháp bậc Thánh.
Ta là con Sakka,
Có thần lực hào quang,
Được sanh lên Thiên giới.

Các người hầu Thế Tôn,
Sống phạm hạnh tối thượng,
Nay phải sanh hạ thân,
Mất thượng sanh hạ phẩm.

Ta nhìn thật khó chịu,
Thấy đồng môn hạ sanh
Với thân Càn Thát Bà,
Phải hầu hạ chư Thiên.

Từ địa vị cư sĩ, Ta thấy rõ khác biệt. Trước bà, nay đàn ông.

THÂN                                139

Ta sanh Thiên, hưởng dục.

Bị Gopakà trách mắng,
Ưu phiền đồng phát nguyện,
Phải thăng tiến nỗ lực,
Không nô lệ cho ai!
Hai trong ba vị này,
Bắt đầu hành tinh tấn,
Nhờ Gotama dạy,
Chúng tẩy sạch tâm uế,
Thấy nguy hiểm dục vọng.
Như voi bỏ dây cương,
Các vị vượt Tam thiên,
Vứt bỏ dục kiết sử,
Quỷ triền phược khó vượt,
Cùng Sakka, Pajàpati.
Hội chúng Thiện Pháp đường
Vượt quá vị đang ngồi,
Anh hùng ly dục cấu.
Thấy chúng khỏi lo ngại,
Vasava giữa Thiên chúng,
Xem chúng sinh hạ phẩm,
Nay vượt qua Tam thiên.
Suy tư lời ưu phiền,
Gopaka với Vàssava:
Đế Thích ở nhân giới,
Đức Phật gọi Thích Ca

THÂN                                140

Đã chinh phục dục vọng.
Chúng là con của Ngài,
Thất niệm khi mệnh chung,
Nhờ Ta lấy chánh niệm.
Một trong ba vị ấy,
Mang thân Càn Thát Bà.
Hai vị hướng Chánh giác,
Bỏ Thiên giới, nhập thiền.

Đừng đệ tử nào nghi,
Vị ở đây chứng pháp.
Chúng ta đảnh lễ Phật.
Vị vượt khỏi bộc lưu,
Đã diệt trừ nghi ngờ,
Bậc chiến thắng muôn loài.
Chính ở đây, chứng pháp,
Tấn bước đạt thù thắng,
Hai vị đạt thắng vị,
Hơn phụ tá Phạm thiên,

Ôi Thiện hữu chúng tôi.
Đến đây để chứng pháp.
Nếu Thế Tôn cho phép,
Chúng con hỏi Thế Tôn.

13. Rồi Thế Tôn suy nghĩ: "Đã lâu, Sakka này sống đời trong sạch. Câu hỏi gì Sakka hỏi Ta, đều hỏi có

THÂN                                             141

lợi ích, không phải không lợi ích. Câu hỏi gì hỏi Ta, Ta sẽ trả lời; và Sakka sẽ hiểu một cách mau chóng".

Rồi Thế Tôn nói bài kệ sau đây với Thiên chủ Sakka:

Vàsava hãy hỏi Ta,
Những gì tâm Ngươi muốn!
Mỗi câu hỏi của Ngươi,
Ta làm Ngươi thỏa mãn.

II

1. Sau khi được phép, Thiên chủ Sakka hỏi Thế Tôn câu hỏi đầu tiên:

- Bạch Thế Tôn, do kiết sử gì, các loài Thiên, Nhân,
Asurà, Nàgà, Càn Thát Bà, và tất cả những loài
khác, dân chúng ao ước: "Không hận thù, không đả
thương, không thù nghịch, không ác ý, chúng ta sống
với nhau không hận thù". Thế mà với hận thù, với đả
thương, với thù nghịch, với ác ý, họ sống với nhau
trong hận thù? Đó là hình thức câu hỏi thứ nhất,
Thiên chủ Sakka hỏi Thế Tôn. Và Thế Tôn trả lời
câu hỏi ấy như sau:

- Do tật đố và xan tham, các loài Thiên, Nhân

THÂN                                               142

Asurà, Nàgà, Càn Thát Bà và tất cả những loài khác,
dân chúng ao ước: "Không hận thù, không đả
thương, không thù nghịch, không ác ý, chúng ta sống
với nhau không hận thù". Thế mà với hận thù, với đả
thương, với thù nghịch, với ác ý, họ sống với nhau
trong hận thù.

Đó là hình thức Thế Tôn trả lời cho câu hỏi Thiên chủ Sakka. Sung sướng, Thiên chủ Sakka hoan hỷ tín thọ lời dạy Thế Tôn và nói:

- Như vậy là phải, bạch Thế Tôn! Như vậy là phải, bạch Thiện Thệ! Khi nghe Thế Tôn trả lời câu hỏi, nghi ngờ con diệt tận, do dự con tiêu tan.

2. Thiên chủ Sakka, sau khi hoan hỷ, tín thọ câu trả lời Thế Tôn, liền hỏi câu hỏi tiếp:

- Bạch Thế Tôn, tật đố, xan tham, do nhân duyên
gì, do tập khởi gì, cái gì khiến chúng sanh khởi, cái
gì khiến chúng hiện hữu, cái gì có mặt thì tật đố, xan
tham có mặt? Cái gì không có mặt, thì tật đố xan
tham không có mặt?

- Này Thiên chủ, tật đố và xan tham do ưa ghét làm nhân duyên, do ưa ghét làm tập khởi, ưa ghét khiến chúng sanh khởi, ưa ghét khiến chúng hiện hữu, ưa ghét có mặt thì tật đố, xan tham có mặt; ưa ghét

THÂN                                                143

không có mặt thì tật đố, xan tham không có mặt.

- Bạch Thế Tôn, ưa ghét do nhân duyên gì, do tập khởi gì? Cái gì khiến chúng sanh khởi, cái gì khiến chúng hiện hữu, cái gì có mặt thì ưa ghét có mặt? Cái gì không có mặt thì ưa ghét không có mặt?

- Này Thiên chủ, ưa ghét do dục làm nhân duyên, do dục làm tập khởi, dục khiến chúng sanh khởi, dục khiến chúng hiện hữu. Dục có mặt thì ưa ghét có mặt; dục không có mặt thì ưa ghét không có mặt.

- Bạch Thế Tôn, nhưng dục do nhân duyên gì, do
tập khởi gì? Cái gì khiến dục sanh khởi, cái gì khiến
dục hiện hữu? Cái gì có mặt thì dục có mặt? Cái gì
không có mặt thì dục không có mặt?

- Này Thiên chủ, dục do tầm làm nhân duyên, do tầm
làm tập khởi; tầm khiến dục sanh khởi, tầm khiến
dục hiện hữu. Tầm có mặt thì dục có mặt; tầm không
có mặt thì dục không có mặt.

- Bạch Thế Tôn, tầm lấy gì làm nhân duyên, lấy gì
làm tập khởi? Cái gì khiến tầm sanh khởi, cái gì
khiến tầm hiện hữu? Cái gì có mặt thì tầm có mặt?
Cái gì không có mặt thì tầm không có mặt?

- Này Thiên chủ, tầm lấy các loại vọng tưởng làm

THÂN                                               144

nhân duyên, lấy các loại vọng tưởng hý luận làm tập
khởi. Các loại vọng tưởng hý luận khiến tầm sanh
khởi, các loại vọng tưởng hý luận khiến tầm hiện
hữu. Do các loại vọng tưởng hý luận có mặt thì tầm
có mặt. Do các loại vọng tưởng hý luận không có mặt
thì tầm không có mặt ".

3. Bạch Thế Tôn, vị Tỷ Kheo phải chứng đạt như thế nào? Phải thành tựu con đường nào thích hợp và hướng dẫn diệt trừ các loại vọng tưởng hý luận?

- Này Thiên chủ, Ta nói hỷ có hai loại, một loại phải thân cận, một loại phải tránh xa.

- Này Thiên chủ, Ta nói ưu cũng có hai loại, một loại phải thân cận, một loại phải tránh xa.

- Này Thiên chủ, Ta nói xả cũng có hai loại, một loại phải thân cận, một loại phải tránh xa.

 Này Thiên chủ, Ta nói hỷ có hai loại, một loại
phải thân cận, một loại phải tránh xa. Lời tuyên
bố là như vậy. Do nhân duyên gì tuyên bố như
vậy?

- Ở đây, loại hỷ nào có thể biết được: "Khi tôi thân cận với hỷ này, bất thiện pháp tăng trưởng, thiện pháp suy giảm", thời hỷ ấy cần

THÂN                                             145

phải tránh xa.

- Ở đây loại hỷ nào có thể biết được: "Khi tôi
thân cận với hỷ này, bất thiện pháp suy giảm,
thiện pháp tăng trưởng", thời hỷ ấy nên thân
cận.

- Ở đây, có hỷ câu hữu với tầm, câu hữu với tứ;
có hỷ không câu hữu với tầm, không câu hữu
với tứ. Các loại hỷ không câu hữu với tầm,
không câu hữu với tứ thì thù thắng hơn.

Này Thiên chủ, Ta nói hỷ có hai loại, một loại nên thân cận, một loại nên tránh xa. Sở dĩ có lời tuyên bố như vậy là do nhân duyên như vậy.

 Này Thiên chủ, Ta nói ưu cũng có hai loại, một
loại nên thân cận, một loại nên tránh xa. Lời
tuyên bố là như vậy. Do nhân duyên gì, tuyên bố
như vậy?

- Ở đây, loại ưu nào có thể biết được: "Khi tôi
thân cận với ưu này, bất thiện pháp tăng
trưởng, thiện pháp suy giảm", thời ưu ấy cần
phải tránh xa.

- Ở đây, loại ưu nào có thể biết được: "Khi tôi thân cận với ưu này, bất thiện pháp suy giảm,

THÂN                                                146

thiện pháp tăng trưởng", thời ưu ấy nên thân cận.

- Ở đây, có ưu câu hữu với tầm, câu hữu với tứ,
có ưu không câu hữu với tầm, không câu hữu
với tứ. Các loại ưu không câu hữu với tầm,
không câu hữu với tứ thì thù thắng hơn.

Này Thiên chủ, Ta nói ưu là hai loại, một loại nên thân cận, một loại nên tránh xa. Sở dĩ có lời tuyên bố như vậy, là do nhân duyên như vậy.

 Này Thiên chủ, Ta nói xả cũng có hai loại, một
loại nên thân cận, một loại nên tránh xa. Lời
tuyên bố là như vậy. Do nhân duyên gì, tuyên bố
như vậy?

- Ở đây, loại xả nào có thể biết được: "Khi tôi
thân cận với xả này, bất thiện pháp tăng
trưởng, thiện pháp suy giảm", thời xả ấy cần
phải tránh xa.

- Ở đây, loại xả nào có thể biết được: "Khi tôi
thân cận với xả này, bất thiện pháp suy giảm,
thiện pháp tăng trưởng", thời xả ấy nên thân
cận.

- Ở đây, có xả câu hữu với tầm, câu hữu với tứ.

THÂN                                                147

Có xả không câu hữu với tầm, không câu hữu với tứ. Các loại xả không câu hữu với tầm, không câu hữu với tứ thì thù thắng hơn.

Này Thiên chủ, Ta nói rằng xả có hai loại, một loại nên thân cận, một loại nên tránh xa. Sở dĩ có lời tuyên bố như vậy là do nhân duyên như vậy.

Này Thiên chủ, vị Tỷ Kheo phải chứng đạt như vậy, phải thành tựu con đường như vậy, mới thích hợp và hướng dẫn đến sự diệt trừ các vọng tưởng hý luận.

Đó là hình thức câu trả lời Thế Tôn cho câu hỏi Thiên chủ Sakka. Sung sướng, Thiên chủ Sakka hoan hỷ, tín thọ lời dạy Thế Tôn và nói:

- Như vậy là phải, bạch Thế Tôn! Như vậy là phải,
bạch Thiện Thệ! Khi nghe Thế Tôn trả lời câu hỏi,
nghi ngờ của con được diệt tận, do dự của con được
tiêu tan.

4. Thiên chủ Sakka, sau khi hoan hỷ tín thọ câu trả lời của Thế Tôn liền hỏi câu hỏi tiếp:

 Bạch Thế Tôn, vị Tỷ Kheo phải thành tựu như thế nào, phải thành tựu biệt giải thoát luật nghi như thế nào?

THÂN                                               148

- Này Thiên chủ, Ta nói rằng thân hành có hai loại, một loại nên thân cận, một loại nên tránh xa.

- Này Thiên chủ, Ta nói rằng khẩu hành có hai loại, một loại nên thân cận, một loại nên tránh xa.

- Này Thiên chủ, Ta nói rằng tầm có hai loại, một loại nên thân cận, một loại nên tránh xa.

 Này Thiên chủ, Ta nói rằng thân hành có hai
loại, một loại nên thân cận, một loại nên tránh
xa. Lời tuyên bố là như vậy. Do nhân duyên gì
tuyên bố như vậy?

- Ở đây, loại thân hành nào có thể biết được:
"Khi tôi thân cận với thân hành này, bất thiện
pháp tăng trưởng, thiện pháp suy giảm", thì
thân hành ấy cần phải tránh xa.

- Ở đây, loại thân hành nào có thể biết được:
"Khi tôi thân cận với thân hành này, bất thiện
pháp suy giảm, thiện pháp tăng trưởng", thì
thân hành ấy cần phải thân cận.

Này Thiên chủ, Ta nói rằng thân hành có hai loại,

THÂN                                             149

một loại cần thân cận, một loại cần tránh xa. Sở dĩ có lời tuyên bố như vậy là do nhân duyên như vậy.

 Này Thiên chủ, Ta nói rằng khẩu hành có hai
loại, một loại nên thân cận, một loại nên tránh
xa. Lời tuyên bố là như vậy. Do nhân duyên gì
tuyên bố như vậy?

- Ở đây, loại khẩu hành nào có thể biết được:
"Khi tôi thân cận với khẩu hành này, bất thiện
pháp tăng trưởng, thiện pháp suy vong", thì
khẩu hành ấy phải tránh xa.

- Ở đây, loại khẩu hành nào có thể biết được:
"Khi tôi thân cận với khẩu hành này, bất thiện
pháp suy vong, thiện pháp tăng trưởng", thì
khẩu hành ấy cần phải thân cận.

Này Thiên chủ, Ta nói rằng khẩu hành có hai loại, một loại nên thân cận, một loại nên tránh xa. Sở dĩ có lời tuyên bố như vậy, là do nhân duyên như vậy.

 Này Thiên chủ, Ta nói rằng tầm cầu cũng có hai
loại, một loại nên thân cận, một loại nên tránh xa.
Lời tuyên bố là như vậy. Do nhân duyên gì tuyên
bố như vậy?

- Ở đây loại tầm cầu nào có thể biết được: "Khi

THÂN                                                150

tôi thân cận với tầm cầu này, bất thiện pháp tăng trưởng, thiện pháp suy vong", thì loại tầm cầu ấy cần phải tránh xa.

- Ở đây, loại tầm cầu nào có thể biết được: "Khi
tôi thân cận loại tầm cầu này, bất thiện pháp
suy vong, thiện pháp tăng trưởng", thì loại tầm
cầu ấy nên thân cận.

Này Thiên chủ, Ta nói rằng tầm cầu có hai loại, một loại nên thân cận, một loại nên tránh xa. Sở dĩ có lời tuyên bố như vậy là do nhân duyên như vậy.

Này Thiên chủ, vị Tỷ Kheo phải thành tựu như vậy, phải thành tựu biệt giải thoát luật nghi như vậy!

Đó là hình thức Thế Tôn trả lời câu hỏi Thiên chủ Sakka. Sung sướng, Thiên chủ Sakka hoan hỷ, tín thọ lời dạy Thế Tôn và nói:

- Như vậy là phải, bạch Thế Tôn! Như vậy là phải,
bạch Thiện Thệ! Sau khi nghe Thế Tôn trả lời câu
hỏi, nghi ngờ con được diệt tận, do dự con được tiêu
tan.

5. Thiên chủ Sakka, sau khi hoan hỷ tín thọ lời dạy Thế Tôn liền hỏi câu hỏi tiếp:

THÂN                                                151

 Bạch Thế Tôn, vị Tỷ Kheo phải thành tựu như thế nào, phải thành tựu hộ trì các căn như thế nào?

- Này Thiên chủ, sắc do mắt phân biệt. Ta nói rằng có hai loại, một loại nên thân cận, một loại nên tránh xa.

- Này Thiên chủ, tiếng do tai phân biệt... hương do mũi phân biệt... vị do lưỡi phân biệt... xúc do thân phân biệt...

- Này Thiên chủ, pháp do ý phân biệt, Ta nói rằng có hai loại, một loại nên thân cận, một loại nên tránh xa.

Được nghe như vậy, Thiên chủ Sakka bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, vấn đề Thế Tôn nói một cách tóm tắt được con hiểu một cách rộng rãi.

- Bạch Thế Tôn, loại sắc do mắt phân biệt, khi
con thân cận mà bất thiện pháp tăng trưởng,
thiện pháp suy giảm, thời loại sắc do mắt phân
biệt ấy nên tránh xa.

- Bạch Thế Tôn, loại sắc nào do mắt phân biệt, khi con thân cận, bất thiện pháp suy giảm, thiện

THÂN                                               152

pháp tăng trưởng, thời loại sắc do mắt phân biệt ấy nên thân cận.

- Bạch Thế Tôn, loại tiếng nào do tai phân biệt...
loại hương nào do mũi phân biệt... loại vị nào
do lưỡi phân biệt... loại xúc nào do thân phân
biệt... loại pháp nào do ý phân biệt, khi con thân
cận, bất thiện pháp tăng trưởng, thiện pháp suy
giảm, thời loại pháp ấy nên tránh xa.

- Bạch Thế Tôn, loại pháp nào do ý phân biệt,
khi con thân cận thời bất thiện pháp suy giảm,
thiện pháp tăng trưởng, thời loại pháp ấy nên
thân cận.

Bạch Thế Tôn, vấn đề Thế Tôn nói một cách tóm tắt,
được con hiểu một cách rộng rãi. Sau khi nghe Thế
Tôn trả lời câu hỏi, nghi ngờ con tiêu tan, do dự con
diệt tận.

6. Như vậy sau khi hoan hỷ tín thọ lời dạy Thế Tôn, Thiên chủ Sakka lại hỏi câu hỏi tiếp:

 Bạch Thế Tôn, có phải tất cả vị Sa Môn, Bà La Môn đều đồng một tư tưởng, đồng một giới hạnh, đồng một mong cầu, đồng một chí hướng?

- Này Thiên chủ, tất cả Sa Môn, Bà La Môn không

THÂN                                                153

đồng một tư tưởng, không đồng một giới hạnh, không đồng một mong cầu, không đồng một chí hướng!

- Bạch Thế Tôn, vì sao cả Sa Môn, Bà La Môn không đồng một giới hạnh, không đồng một mong cầu, không đồng một chí hướng?

- Này Thiên chủ, thế giới này gồm có nhiều loại giới,
nhiều giới sai biệt. Trong thế giới gồm có nhiều loại
giới và nhiều giới sai biệt này, các loại hữu tình tự
nhiên thiên chấp một loại giới nào, và khi đã thiên
chấp, trở thành Kiên trì, cố thủ, với định kiến: "Đây
là sự thật, ngoài ra toàn là si mê". Do vậy, tất cả Sa
Môn, Bà La Môn không đồng một tư tưởng, không
đồng một giới hạnh, không đồng một cứu cánh,
không đồng một mong cầu, không đồng một chí
hướng.

 Bạch Thế Tôn, có phải tất cả vị Sa Môn, Bà La Môn đều đồng một cứu cánh, đồng một an ổn, đồng một phạm hạnh, đồng một mục đích?

- Này Thiên chủ, tất cả vị Sa Môn, Bà La Môn không đồng một cứu cánh, không đồng một an ổn, không đồng một phạm hạnh, không đồng một mục đích.

Bạch Thế Tôn, vì sao tất cả Sa môn, Bà la môn,

THÂN                                                154

không đồng một cứu cánh, không đồng một an ổn, không đồng một phạm hạnh, không đồng một mục đích?

- Này Thiên chủ, chỉ những vị Sa môn Bà la môn nào
đã giải thoát tham ái, những vị ấy mới đồng một cứu
cánh, đồng một an ổn, đồng một phạm hạnh, đồng
một mục đích. Do vậy, tất cả vị Sa môn, Bà la môn
không đồng một cứu cánh, không đồng một an ổn,
không đồng một phạm hạnh, không đồng một mục
đích.

Đó là hình thức câu trả lời Thế Tôn cho câu hỏi Thiên chủ Sakka. Sung sướng, Thiên chu Sakka hoan hỷ, tín thọ lời dạy Thế Tôn và nói:

- Như vậy là phải, bạch Thế Tôn! Như vậy là phải,
bạch Thiện Thệ! Sau khi nghe Thế Tôn trả lời câu
hỏi, nghi ngờ con được diệt tận, do dự con được tiêu
tan.

7. Thiên chủ Sakka, sau khi hoan hỷ, tín thọ lời dạy Thế Tôn liền hỏi câu tiếp:

- Bạch Thế Tôn, tham ái là bệnh tật, tham ái là mục nhọt, tham ái là mũi tên, tham ái dắt dẫn con người tái sanh đời này, đời khác, khiến con người khi cao, khi thấp. Bạch Thế Tôn, trong khi các Sa môn, Bà la

THÂN                                               155

môn khác ngoài giáo phái của Ngài không cho con
dịp để hỏi những câu hỏi, thời Thế Tôn lại trả lời
những câu hỏi ấy cho con, giảng giải rất lâu cho con,
khiến mũi tên nghi ngờ, do dự của con được Thế Tôn
rút nhổ đi.

- Này Thiên chủ, Ngươi có biết những câu hỏi ấy cũng được Ngươi hỏi các vị Sa môn, Bà la môn khác không?

- Bạch Thế Tôn, con được biết những câu hỏi ấy cũng được con hỏi các vị Sa môn, Bà la môn khác.

- Này Thiên chủ, những vị ấy trả lời với Ngươi như thế nào, nếu không gì trở ngại hãy nói cho biết.

- Bạch Thế Tôn, không gì trở ngại cho con, khi Thế Tôn ngồi nghe hay những vị như Thế Tôn.

- Này Thiên chủ, vậy Ngươi hãy nói đi.

- Bạch Thế Tôn, những vị Sa môn, Bà la môn mà con nghĩ là những vị sống trong rừng an tịnh, xa vắng, con đi đến những vị ấy và hỏi những câu hỏi ấy. Các vị này không trả lời cho con, không trả lời lại hỏi ngược con: "Tôn giả tên gì?" Được hỏi vậy con trả lời: "Chư Hiền giả, tên là Thiên chủ Sakka." Rồi những vị ấy lại hỏi thêm con câu nữa: "Do công việc

THÂN                                               156

gì Tôn giả Thiên chủ lại đến chỗ này?" Con liền
giảng cho những vị ấy Chánh pháp như con đã được
nghe và đã được học. Chỉ được từng ấy, các vị hoan
hỷ và nói: "Chúng tôi đã được thấy Thiên chủ Sakka.
Những điều gì chúng tôi hỏi, vị ấy đều trả lời cho
chúng tôi." Không những vậy, các vị này trở thành
đệ tử của con, chớ không phải con là đệ tử của các vị
ấy. Bạch Thế Tôn, nhưng con là đệ tử của Thế
Tôn, đã chứng Dự lưu, không còn bị rơi vào đọa
xứ, chắc chắn sẽ được giác ngộ.

- Này Thiên chủ, Ngươi có biết trước kia Ngươi không bao giờ có sự thoải mái như vậy, có được sự hỷ lạc như vậy?

- Bạch Thế Tôn, trước kia con không bao giờ có sự thoải mái như vậy, có được an lạc như vậy.

- Này Thiên chủ, như thế nào, Ngươi biết được trước kia không bao giờ có sự thoải mái như vậy, có được sự hỷ lạc như vậy?

- Bạch Thế Tôn, thuở xưa, một trận chiến tranh xẩy ra giữa chư Thiên và các vị Asurà. Bạch Thế Tôn, trong trận chiến tranh này, chư Thiên thắng trận, các loài Asurà bại trận. Bạch Thế Tôn sau khi thắng trận, con là người thắng trận, con suy nghĩ: "Nay cam lồ của chư Thiên và cam lồ của Asurà, cả hai loại cam

THÂN                                               157

lồ, chư Thiên sẽ được nếm." Bạch Thế Tôn, thoải mái ấy, hỷ lạc ấy do gậy trượng đem lại, do đao kiếm đem lại, không đưa đến yểm ly, ly dục, tịch diệt, an tịnh, thắng trí, giác ngộ và Niết bàn. Bạch Thế Tôn, thoải mái này, hỷ lạc này nhờ nghe Chánh pháp Thế Tôn đem lại, không do gậy trượng, không do đao kiếm, sẽ đưa đến hoàn toàn yếm ly, ly dục, tịch diệt, an tịnh, thắng trí, giác ngộ và Niết bàn.

8. - Này Thiên chủ, khi Ngươi cảm thọ sự thoải mái và hỷ lạc như vậy, Ngươi cảm thấy những lợi ích gì?

- Bạch Thế Tôn, khi con cảm thọ thoải mái và hỷ lạc như vậy, con cảm thấy có sáu lợi ích như sau:

Nay con đứng tại đây,
Với thân một vị Thiên.
Con thấy được tái sanh,
Bạch Ngài, hãy biết vậy.

Bạch Thế Tôn đó là điều lợi thứ nhất con cảm thấy, khi con cảm thọ thoải mái hỷ lạc như vậy.

Sau khi chết con bỏ,
Thân chư Thiên, phi nhân,
Không muội lược, con đi,
Đến bào thai con thích.

THÂN                                               158

Bạch Thế Tôn, đó là điều lợi ích thứ hai, con cảm thấy, khi con cảm thọ thoải mái và hỷ lạc như vậy.

Câu hỏi được đáp rõ,
Hoan hỷ trong Chánh giáo.
Con sống với Chánh trí,
Giác tỉnh và Chánh niệm.

Bạch Thế Tôn, đó là điều lợi thứ ba, con cảm thấy, khi con cảm thọ thoải mái và hỷ lạc như vậy.

Con sống với Chánh trí,
Sẽ được quả Bồ đề,
Sống làm vị Chánh giác,
Đời này đời cuối cùng.

Bạch Thế Tôn, đó là điều lợi ích thứ tư, con cảm thấy, khi con cảm thọ thoải mái và hỷ lạc như vậy.

Chết từ thân con Người,
Con từ bỏ thân Người,
Con sẽ thành chư Thiên,
Trong Thiên giới vô thượng.

Bạch Thế Tôn, đó là điều lợi ích thứ năm, con cảm thấy, khi con cảm thọ thoải mái, và hỷ lạc như vậy.

THÂN                                             159

Thù thắng hơn chư Thiên,
Akanittha danh xưng,
Sống đời sống cuối cùng,
Như vậy nơi an trú.

Bạch Thế Tôn, đó là điều lợi ích thứ sáu, con cảm thấy, khi con cảm thọ thoải mái và hỷ lạc như vậy.

9. Tâm tư không thỏa mãn,
Nghi ngờ và do dự,
Con sống cầu Như Lai,
Thời gian khá lâu dài!

Con nghĩ các Sa môn,
Sống một mình cô độc,
Là bậc Chánh Đẳng Giác,
Nghĩ vậy con tìm gặp.
Làm thế nào thành công?
Làm thế nào thất bại?
Được hỏi câu hỏi vậy?
Không thể chỉ đường hướng.

Biết con là Sakka,
Bậc Thiên chủ, đã đến!
Họ liền gạn hỏi con,
Đến đây có việc gì?
Con liền giảng Chánh pháp,

THÂN                                            160

Con được nghe cho họ. Hoan hỷ, họ bèn nói: "Vàsava làm họ thấy!".

Khi con được thấy Phật,
Nghi ngờ đều tiêu tan.
Nay con sống vô úy,
Hầu hạ bậc Chánh Giác.
Mũi tên độc tham ái,
Đấng Chánh Giác nhổ lên,
Con đảnh lễ Đại Hùng,
Bậc thân tộc mặt trời.
Tôn giả như Phạm thiên,
Nay con đảnh lễ Ngài,
Nay con kính lễ Ngài!
Ngài là bậc Chánh Giác,
Bậc Đạo Sư vô thượng,
Trong đời kể chư Thiên,
Không ai so sánh Ngài!

10. Rồi Thiên chủ Sakka nói với Pancasikha, con của Càn thát bà:

- Này Khanh Pancasikha, Ngươi đã giúp ta nhiều việc. Trước nhờ Ngươi làm Thế Tôn bằng lòng, sau khi Ngươi làm cho bằng lòng, ta mới đến yết kiến Thế Tôn, bậc A la hán, Chánh Đẳng Giác. Ta sẽ đóng

THÂN                                             161

vai trò thân phụ cho Ngươi, Ngươi sẽ là Vua loài Càn thát bà. Ta sẽ cho Ngươi Bhaddà Suriya Vaccasà, người mà Ngươi ao ước.

Rồi Thiên chủ Sakka, lấy tay sờ đất, đọc lên ba lần bài kệ cảm hứng như sau:

Đảnh lễ đấng Thế Tôn,
Bậc La hán, Chánh Giác!
Đảnh lễ đấng Thế Tôn,
Bậc La hán, Chánh Giác!
Đảnh lễ đấng Thế Tôn,
Bậc La hán, Chánh Giác!

Khi lời tuyên thuyết này được tụng đọc, pháp nhãn
thanh tịnh vô cấu, khởi lên cho Thiên chủ Sakka:
"Phàm pháp gì tập sanh, pháp ấy sẽ bị hoại diệt."
Ngoài ra, tám vạn chư Thiên cũng chứng quả tương
tợ. Đó là những câu hỏi, Thiên chủ Sakka được mời
hỏi và được Thế Tôn trả lời. Do vậy, cuộc đối thoại
này cũng được gọi là Những Câu Hỏi Của Sakka.
(Đế thích sở vấn).

THÂN                                              162

11     10 khổ của thân - Kinh LẠC VÀ KHỔ 1 – Tăng IV, 400

LẠC VÀ KHỔ 1 – Tăng IV, 400

1. Một thời, Tôn giả Sàriputta trú ở giữa dân chúng
Magadha, tại làng Nàlàka. Rồi du sĩ Sàmandakàni đi
đến Tôn giả Sàriputta, sau khi đến, nói lên với Tôn
giả Sàriputta những lời chào đón hỏi thăm, sau khi
nói lên những lời chào đón hỏi thăm thân hữu rồi
ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, du sĩ
Sàmandakàni nói với Tôn giả Sàriputta:

- Thưa Hiền giả Sàriputta, thế nào là lạc, thế nào là khổ?

2. - Này Hiền giả, tái sanh là khổ, không tái sanh là lạc.

Khi có tái sanh, này Hiền giả, chờ đợi là khổ này:

1. Lạnh.
2. Nóng.
3. Đói.
4. Khát.
5. Đại tiện.
6. Tiểu tiện.

THÂN                                                 163

7.  Xúc chạm với lửa.
8. Xúc chạm với trượng.
9. Xúc chạm với kiếm.
10. Cho đến bà con và bạn bè, khi gặp nhau, hội
ngộ với nhau cũng não hại.

Này Hiền giả, tái sanh là khổ, khi có tái sanh, chờ đợi là khổ này.

3. Khi không có tái sanh, này Hiền giả, chờ đợi là lạc này:

1.  Không lạnh.
2. Không nóng.
3. Không đói.
4. Không khát.
5. Không đại tiện.
6. Không tiểu tiện.
7. Không có xúc chạm với lửa.
8. Không có xúc chạm với trượng.
9. Không có xúc chạm với kiếm.
10. Cho đến bà con bạn bè, khi gặp nhau, khi hội
ngộ với nhau không có não hại.

Này Hiền giả, khi không có tái sanh, chờ đợi là lạc này.

THÂN                                                164

LẠC VÀ KHỔ 2 – Tăng IV, 401

1. Một thời, Tôn giả Sàriputta trú ở giữa dân chúng Magadha, tại Nàlalagàmaka. Rồi du sĩ Sàmandakàni đi đến Tôn giả Sàriputta những lời chào đón hỏi thăm thân hữu rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, du sĩ Sàmandakàni nói với Tôn giả Sàriputta:

- Thưa Hiền giả Sàriputta, trong Pháp và Luật này, thế nào là lạc, thế nào là khổ?

2. - Này Hiền giả, Không thích ý trong Pháp và Luật này là khổ; thích ý là lạc.

Khi nào không thích ý có mặt, này Hiền giả, chờ đợi
là khổ này: Khi đi không được lạc thú, khi đứng...
khi ngồi... khi nằm... khi đi đến rừng... khi đi đến gốc
cây... khi đi đến ngôi nhà trống... khi đi đến chỗ lộ
thiên... khi đi đến giữa các Tỷ-kheo, không được lạc
thú. Khi nào không thích ý có mặt, này Hiền giả, chờ
đợi là khổ này.

3. Khi nào thích ý có mặt, này Hiền giả, chờ đợi là
lạc này: Khi đi được lạc thú; khi đứng... khi ngồi...
khi nằm... khi đi đến làng... khi đi đến rừng... khi đi
đến gốc cây... khi đi đến ngôi nhà trống... khi đi đến
chỗ lộ thiên... khi đi đến giữa các Tỷ-kheo, có được
lạc thú.

THÂN                                                  165

Khi nào thích ý có mặt, này Hiền giả, chờ đợi là lạc thú này.

THÂN                                              166

12        10 pháp liên hệ đến thân - Kinh TRÚ THÂN – Tăng IV, 358

TRÚ THÂN – Tăng IV, 358

1. - Này các Tỷ-kheo, mười pháp này liên hệ đến thân.

2. Thế nào là mười?

1.  Lạnh.
2. Nóng.
3. Đói.
4. Khát.
5. Đại tiện.
6. Tiểu tiện.
7. Chế ngự thân.
8. Chế ngự lời.
9. Chế ngự mạng sống.
10. Tái sanh, hữu hành.

Này các Tỷ-kheo, có mười pháp này liên hệ đến thân.

THÂN                                             167

13     4 chân lý về Thân - Kinh RATTHAPALA – 82 Trung II, 497

KINH RATTHAPALA – Bài kinh số 82 – Trung II, 497

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn du hành ở giữa dân chúng Kuru, cùng với đại chúng Tỷ-kheo, và đi đến một thị trấn của dân chúng Kuru tên là Thullakotthita. Các Bà-la-môn, gia chủ ở Thullakotthita được nghe như sau: "Sa-môn Gotama là Thích tử, Tôn giả xuất gia từ dòng họ Sakya, du hành giữa dân chúng Kuru nay đã đến Thullakotthita với đại chúng Tỷ-kheo. Tiếng đồn tốt đẹp sau đây được nói lên về Tôn giả Gotama: "Đây là đức Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhơn Sư, Phật, Thế Tôn. Ngài với thắng trí tự thân chứng ngộ thế giới này cùng với Thiên giới, Ma giới, Phạm thiên giới, cùng với chúng Sa-môn, Bà-la-môn, các loài Trời và Người. Khi đã chứng ngộ, Ngài còn tuyên bố sự chứng ngộ ấy cho người khác. Ngài thuyết pháp, sơ thiện, trung thiện, hậu thiện, văn

THÂN                                             168

nghĩa đầy đủ, và giới thiệu đời sống Phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ trong sạch". Tốt đẹp thay, sự chiêm ngưỡng một vị A-la-hán như vậy".

Rồi các Bà-la-môn, gia chủ ở Thullakotthita đi
đến chỗ Thế Tôn ở, sau khi đến, một số người đảnh
lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Một số người
nói lên những lời chào đón hỏi thăm với Thế Tôn, và
sau khi nói lên những lời chào đón hỏi thăm thân hữu
rồi ngồi xuống một bên. Một số người chấp tay vái
chào Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Một số người
xưng tên và dòng họ rồi ngồi xuống một bên. Một số
người yên lặng ngồi xuống một bên.

Rồi Thế Tôn với pháp thoại khích lệ, làm cho
thích thú, làm cho phấn khởi, làm cho hoan hỷ các vị
Bà-la-môn, gia chủ ở Thullakotthita đang ngồi một
bên.

Lúc bấy giờ, một Thiện nam tử tên là Ratthapala, con trai một gia đình thượng tộc ở chính tại Thullakotthita ấy, đang ngồi trong hội chúng này. Rồi Thiện nam tử Ratthapala suy nghĩ như sau: "Như ta được hiểu lời Thế Tôn thuyết pháp, thời sống tại gia đình thật không dễ gì thực hành Phạm hạnh hoàn toàn viên mãn, hoàn toàn trong sạch, trắng bạch như vỏ ốc. Vậy ta hãy cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà-sa xuất

THÂN                                               169

gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình".

Rồi các Bà-la-môn, gia chủ ở Thullakotthita,
sau khi được Thế Tôn với pháp thoại khích lệ, làm
cho thích thú, làm cho phấn khởi, làm cho hoan hỷ,
sau khi hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy, từ chỗ ngồi
đứng dậy, đảnh lễ Thế Tôn, thân bên hữu hướng về
Ngài rồi ra đi. Thiện nam tử Ratthapala sau khi các
Bà-la-môn, gia chủ ra đi không bao lâu, liền đi đến
Thế Tôn, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi
xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên, Thiện
nam tử Ratthapala bạch Thế Tôn:

– Bạch Thế Tôn, như con được hiểu lời Thế Tôn
thuyết pháp, thời sống tại gia đình thật không dễ gì
thực hành Phạm hạnh, hoàn toàn viên mãn, hoàn toàn
trong sạch, trắng bạch như vỏ ốc. Con muốn, bạch
Thế Tôn, cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà-sa, xuất gia từ bỏ
gia đình, sống không gia đình. Bạch Thế Tôn, mong
Thế Tôn cho con xuất gia dưới sự chỉ dẫn của Thế
Tôn, cho con thọ đại giới.

– Nhưng này Ratthapala, Ông có được cha mẹ bằng lòng cho Ông xuất gia chưa?

– Bạch Thế Tôn, con chưa được cha mẹ bằng lòng cho con xuất gia.

THÂN                                               170

– Này Ratthapala, Như Lai không có cho ai xuất gia nếu không được cha mẹ người ấy bằng lòng.

– Như vậy, bạch Thế Tôn, con sẽ làm những gì cần thiết để cha mẹ bằng lòng cho con được xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình.

Rồi Thiện nam tử Ratthapala từ chỗ ngồi đứng
dậy, đảnh lễ Thế Tôn, thân phía hữu hướng về Ngài,
rồi ra đi, đi đến cha mẹ, sau khi đến liền thưa với cha
mẹ:

– Thưa Mẹ và Cha, như con được hiểu lời Thế Tôn thuyết pháp, thời sống tại gia đình thật không dễ gì thực hành Phạm hạnh hoàn toàn viên mãn, hoàn toàn trong sạch, trắng bạch như vỏ ốc. Con muốn cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà-sa, xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Hãy bằng lòng cho con được xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình.

Khi được nghe nói vậy, cha mẹ Thiên nam tử Ratthapala nói với Thiện nam tử Ratthapala:

– Này con thân yêu Ratthapala, Con là đứa con độc nhất của mẹ cha, khả ái, dễ thương, được sống trong an lạc, được nuôi dưỡng trong an lạc. Này con thân yêu Ratthapala, Con không biết gì về đau khổ. Này con thân yêu Ratthapala hãy đến ăn, hãy uống

THÂN                                                 171

và hãy ăn chơi. Ăn, uống, ăn chơi, Con có thể thụ hưởng các ái dục và sung sướng làm các phước đức. Chúng ta không bằng lòng cho Con được xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Nếu Con có chết, chúng ta còn không muốn không có mặt Con, huống nay Con còn sống, chúng ta lại bằng lòng cho Con được xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình!

Lần thứ hai... (như trên)... Lần thứ ba, Thiện nam tử Ratthapala thưa với mẹ cha:

– Thưa Mẹ và Cha, như con được hiểu lời Thế
Tôn thuyết pháp, thời sống tại gia thật không dễ gì
thực hành Phạm hạnh, hoàn toàn viên mãn, hoàn toàn
thanh tịnh, trắng bạch như vỏ ốc. Con muốn cạo bỏ
râu tóc, đắp áo cà-sa, xuất gia từ bỏ gia đình, sống
không gia đình. Hãy bằng lòng cho con được xuất
gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình.

Lần thứ ba, cha mẹ Thiện nam tử Ratthapala nói với Thiện nam tử Ratthapala:

– Này con thân yêu Ratthapala, Con là đứa con độc nhất của mẹ cha, khả ái, dễ thương, được sống trong an lạc, được nuôi dưỡng trong an lạc. Này con thân yêu Ratthapala, Con không biết gì về đau khổ. Này con thân yêu Ratthapala, hãy đến ăn, hãy sống và hãy vui chơi. Ăn, uống, vui chơi, Con có thể thụ

THÂN                                              172

hưởng các ái dục và sung sướng làm các phước đức. Chúng ta không bằng lòng cho Con được xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Nếu Con có chết, chúng ta còn không muốn không có mặt Con, huống nay Con còn sống, chúng ta lại bằng lòng cho Con được xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình!

Rồi Thiện nam tử Ratthapala không được cha mẹ cho xuất gia, liền ngay tại chỗ ấy nằm xuống trên đất trần và nói:

– Ta sẽ chết ở đây, hay được xuất gia.

Rồi cha mẹ Thiện nam tử Ratthapala nói với Thiện nam tử Ratthapala:

– Này con thân yêu Ratthapala, Con là đứa con độc nhất của cha mẹ, khả ái, dễ thương, được sống trong an lạc, được nuôi dưỡng trong an lạc. Này con thân yêu Ratthapala, Con không biết gì về đau khổ. Hãy đứng dậy, này con thân yêu Ratthapala, hãy ăn, hãy uống, hãy vui chơi. Ăn, uống, vui chơi, Con có thể thụ hưởng các ái dục và sung sướng làm các phước đức. Chúng ta không bằng lòng cho Con được xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Nếu Con có chết, chúng ta còn không muốn không có mặt Con, huống nay Con còn sống, chúng ta lại bằng lòng cho Con được xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không

THÂN                                              173

gia đình!

Khi được nghe nói vậy, Thiện nam tử
Ratthapala giữ im lặng. Lần thứ hai... (như trên)...
Lần thứ ba, cha mẹ Thiện nam tử Ratthapala nói với
Thiện nam tử Ratthapala:

– Này con thân yêu Ratthapala, Con là đứa con
độc nhất của cha mẹ, khả ái, dễ thương, sống trong
an lạc, được nuôi dưỡng trong an lạc. Này con thân
yêu Ratthapala, Con không biết gì về đau khổ. Hãy
đứng dậy, này con thân yêu Ratthapala, hãy ăn, hãy
uống, hãy vui chơi. Ăn, uống, vui chơi, Con có thể
thụ hưởng cái ái dục và sung sướng làm các phước
đức. Chúng ta không bằng lòng cho Con được xuất
gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Nếu Con có
chết, chúng ta còn không muốn không có mặt Con,
huống nay Con còn sống, chúng Ta lại bằng lòng cho
Con được xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia
đình!

Lần thứ ba, Thiện nam tử Ratthapala giữ im lặng.

Rồi cha mẹ Thiện nam tử Ratthapala liền đi đến các thân hữu của Thiện nam tử Ratthapala, và nói:

– Này các Thân hữu, Thiện nam tử Ratthapala

THÂN                                              174

nằm trên đất trần và nói: "Ở đây, ta sẽ chết, hay được xuất gia". Này các Con thân mến, hãy đi đến Thiện nam tử Ratthapala, sau khi đến hãy nói với Thiện nam tử Ratthapala: "Này bạn Ratthapala, Bạn là con độc nhất của cha mẹ, khả ái, dễ thương, được sống trong an lạc, được nuôi dưỡng trong an lạc. Này bạn Ratthapala, Bạn không biết gì về đau khổ. Hãy đứng dậy bạn Ratthapala, hãy ăn, hãy uống, hãy vui chơi. Ăn, uống, vui chơi, Bạn có thể thụ hưởng các ái dục và sung sướng làm phước đức, cha mẹ không bằng lòng cho Bạn được xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Nếu Bạn có chết đi, cha mẹ còn không muốn không có mặt Bạn, huống nay Bạn còn sống, cha mẹ Bạn lại bằng lòng cho Bạn được xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình! "

Rồi những người bạn của Thiện nam tử
Ratthapala vâng theo lời cha mẹ của Thiện nam tử
Ratthapala, đi đến chỗ Thiện nam tử Ratthapala, sau
khi đến liền nói:

– Này bạn Ratthapala, Bạn là con độc nhất của cha mẹ, khả ái, dễ thương, được sống trong an lạc, được nuôi dưỡng trong an lạc. Này bạn Ratthapala, Bạn không biết gì về đau khổ. Hãy đứng dậy, bạn Ratthapala, hãy ăn, hãy uống, hãy vui chơi. Ăn, uống, vui chơi, Bạn có thể thụ hưởng các ái dục và

THÂN                                                175

sung sướng làm các phước đức. Cha mẹ không bằng
lòng cho phép Bạn được xuất gia, từ bỏ gia đình,
sống không gia đình. Nếu Bạn có chết đi, cha mẹ còn
không muốn không có mặt Bạn, huống nay Bạn còn
sống, cha mẹ Bạn lại bằng lòng cho Bạn được xuất
gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình!

Khi được nghe nói vậy, Thiện nam tử
Ratthapala giữ im lặng. Lần thứ hai... (như trên)...
Lần thứ ba, những người bạn của Thiện nam tử
Ratthapala, nói với Thiện nam tử Ratthapala:

– Này bạn Ratthapala, Bạn là con độc nhất của
cha mẹ, khả ái, dễ thương, được sống trong an lạc,
được nuôi dưỡng trong an lạc. Này bạn Ratthapala,
Bạn không biết gì về đau khổ. Hãy đứng dậy, bạn
Ratthapala, hãy ăn, hãy uống, hãy vui chơi. Ăn uống,
vui chơi, Bạn có thể thụ hưởng các ái dục, và sung
sướng làm các phước đức. Cha mẹ không bằng lòng
cho phép Bạn được xuất gia, từ bỏ gia đình, sống
không gia đình. Nếu Bạn chết đi, cha mẹ còn không
muốn không có mặt Bạn, huống nay Bạn còn sống,
cha mẹ Bạn lại bằng lòng cho phép Bạn được xuất
gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình!

Lần thứ ba, Thiện nam tử Ratthapala giữ im lặng.

THÂN                                              176

Rồi các thân hữu của Thiện nam tử Ratthapala đi đến cha mẹ Thiện nam tử Ratthapala, sau khi đến liền thưa:

– Thưa Mẹ và Cha, Thiện nam tử Ratthapala đang nằm xuống trên đất trần kia và nói: "Ở đây, ta sẽ chết, hay được xuất gia". Nếu Cha Mẹ không bằng lòng cho Thiện nam tử Ratthapala xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, thời Ratthapala sẽ chết ở tại chỗ ấy. Còn nếu Cha Mẹ bằng lòng cho Thiện nam tử Ratthapala xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, thời Cha Mẹ có thể thấy Ratthapala sau khi xuất gia. Nếu Thiện nam tử Ratthapala không cảm thấy hoan hỷ trong khi xuất gia tử bỏ gia đình, sống không gia đình, thời Ratthapala không còn con đường nào đi khác hơn. Ratthapala sẽ trở lại ở đây. Hãy bằng lòng cho phép Thiện nam tử Ratthapala xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình.

– Này các con thân mến, chúng ta bằng lòng cho
phép Thiện nam tử Ratthapala xuất gia, từ bỏ gia
đình, sống không gia đình, nhưng sau khi xuất gia,
cần phải về thăm cha mẹ.

Rồi những thân hữu của Thiện nam tử Ratthapala, đi đến Thiện nam tử Ratthapala, sau khi đến, liền nói:

THÂN                                              177

– Này bạn Ratthapala, Bạn là con độc nhất của
cha mẹ, khả ái, dễ thương, sống trong an lạc, được
nuôi dưỡng trong an lạc. Này bạn Ratthapala, Bạn
không biết gì về đau khổ. Hãy đứng dậy, ăn, uống,
và vui chơi. Ăn, uống, vui chơi, Bạn có thể thụ
hưởng các ái dục, và sung sướng làm các phước đức.
Cha mẹ Bạn đã bằng lòng cho phép được xuất gia, từ
bỏ gia đình, sống không gia đình, và sau khi xuất gia,
cần phải về thăm cha mẹ.

Rồi thiện nam tử Ratthapala, sau khi đứng dậy,
sau khi lấy lại sức lực, liền đi đến Thế Tôn, sau khi
đến đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi
xuống một bên, Thiện nam tử Ratthapala bạch Thế
Tôn:

– Bạch Thế Tôn, con đã được mẹ cha bằng lòng cho phép con được xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Thế Tôn hãy xuất gia cho con.

Và Thiện nam tử Ratthapala được xuất gia dưới sự chỉ dẫn của Thế Tôn và được thọ đại giới.

Rồi Thế Tôn, sau khi Tôn giả Ratthapala thọ đại giới không bao lâu, nửa tháng sau khi thọ đại giới, sau khi ở tại Thullakotthita cho đến khi thỏa mãn, liền khởi hành đi đến Savatthi, tuần tự du hành và đến Savatthi. Ở đấy, Thế Tôn trú tại Savatthi,

THÂN                                                178

Jetavana, tu viện của Anathapindika.

Rồi Tôn giả Ratthapala sống một mình, viễn ly,
không phóng dật, nhiệt tâm, tinh tấn, không bao lâu
đạt được mục đích mà các Thiện nam tử chơn chánh
xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình hướng
đến, tức là tự chứng ngộ với thắng trí, chứng đạt và
an trú ngay trong hiện tại vô thượng cứu cánh Phạm
hạnh. Vị ấy biết: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành,
những việc nên làm đã làm, không còn phải trở lui ở
đời này nữa". Tôn giả Ratthapala trở thành một vị A-
la-hán nữa.

Rồi Tôn giả Ratthapala đi đến Thế Tôn, sau khi đến đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, Tôn giả Ratthapala bạch Thế Tôn:

– Bạch Thế Tôn, con muốn đi thăm cha mẹ, nếu Thế Tôn cho phép con.

Thế Tôn với tâm của mình tìm hiểu tâm tư Tôn
giả Ratthapala. Khi Thế Tôn được biết Thiện nam tử
Ratthapala không thể từ bỏ tu học, trở lại hoàn tục,
liền nói với Tôn giả Ratthapala:

– Này Ratthapala, nay Ông hãy làm những gì Ông nghĩ là hợp thời.

THÂN                                              179

Rồi Tôn giả Ratthapala từ chỗ ngồi đứng dậy,
đảnh lễ Thế Tôn, thân hữu hướng về Thế Tôn, sau
khi thâu xếp chỗ ở, cầm y bát và khởi hành đi đến
Thullakotthita, tuần tự du hành và đến
Thullakotthita. Ở đấy, Tôn giả Ratthapala trú tại
vườn Lộc Uyển của vua Koravya. Rồi tôn giả
Ratthapala vào buổi sáng đắp y, cầm bát, đi vào
Thullakotthita để khất thực. Tôn giả đi khất thực
từng nhà một ở Thullakotthita và đến tại nhà người
cha mình.

Lúc bấy giờ người cha của Tôn giả Ratthapala
đang chải tóc ở giữa gian phòng có cửa. Người cha
của Tôn giả Ratthapala thấy Tôn giả Ratthapala từ
xa đi đến, và nói.

– Chính vì những Sa-môn đầu trọc này mà đứa con độc nhất của chúng ta, khả ái, dễ thương đã xuất gia.

Và Tôn giả Ratthapala từ ngôi nhà của cha mình, không được bố thí, không nhận được lời từ chối chỉ nhận được lời sĩ nhục.

Lúc bấy giờ, người nữ tỳ thân gia của Tôn giả Ratthapala muốn quăng đổ cháo ngày hôm qua. Tôn giả Ratthapala nói với người nữ tỳ ấy:

THÂN                                              180

– Này Chị, nếu cần phải quăng đổ cháo này, hãy đổ vào bát của tôi ở đây.

Rồi người nữ tỳ, trong khi đổ cháo ngày hôm
qua ấy vào bát của Tôn giả Ratthapala, nhận diện
được tướng tay, chân và giọng nói của Tôn giả.
Người nữ tỳ liền đi đến người mẹ của Tôn giả
Ratthapala, sau khi đến nói với người mẹ của Tôn
giả Ratthapala:

– Thưa tôn mẫu, tôn mẫu có biết chăng, cậu ấm (ayyaputta) Ratthapala đã trở về.

– Nếu Ngươi nói đúng sự thật, Ngươi sẽ được thoát khỏi phận nô tỳ.

Rồi mẹ Tôn giả Ratthapala đi đến cha Tôn giả Ratthapala và nói:

– Thưa Gia chủ, Gia chủ có biết chăng, Thiện nam tử Ratthapala đã trở về.

Lúc bấy giờ, Tôn giả Ratthapala đang ăn cháo
ngày hôm qua ấy, ngồi dựa vào một bức tường. Rồi
người cha đến tại chỗ của Tôn giả Ratthapala, sau
khi đến liền nói với Tôn giả Ratthapala:

– Này con thân yêu Ratthapala, có phải Con

THÂN                                            181

đang ăn cháo ngày hôm qua? Này con thân yêu Ratthapala, Con phải vào nhà của Con.

– Thưa Gia chủ, chỗ nào là nhà của chúng tôi,
những người xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia
đình? Chúng tôi là những người không gia đình, thưa
Gia chủ! Chúng tôi có đến nhà của Gia chủ, thưa Gia
chủ, nhưng tại đấy, chúng tôi không nhận được bố
thí, không nhận được lời từ chối, chỉ nhận được lời
sỉ nhục.

– Hãy đi vào nhà, này con thân yêu Ratthapala.

– Thưa Gia chủ, thôi vừa rồi! Hôm nay tôi đã ăn xong.

– Vậy này con thân yêu Ratthapala, hãy nhận lời mời ngày mai đến dùng cơm.

Tôn giả Ratthapala im lặng nhận lời. Rồi người
cha của Tôn giả Ratthapala, sau khi được biết Tôn
giả Ratthapala đã nhận lời liền về đến nhà của mình,
cho chất vàng nén và tiền vàng thành một đống lớn,
lấy màn che lại, và cho gọi các người vợ cũ của Tôn
giả Ratthapala:

– Này các Con dâu, hãy tự trang điểm với những trang điểm mà xưa kia các Con được Thiện nam tử

THÂN                                              182

Ratthapala ái lạc và ưa thích.

Rồi người cha của Tôn giả Ratthapala, sau khi
đêm ấy đã mãn, sau khi cho sửa soạn trong nhà của
mình, các món ăn thượng vị loại cứng và loại mềm,
liền báo giờ cho Tôn giả Ratthapala:

– Đã đến giờ, này con thân yêu Ratthapala, cơm đã sẵn sàng.

Rồi Tôn giả Ratthapala vào buổi sáng đắp y, cầm bát đi đến ngồi nhà của người cha mình, sau khi đến ngồi xuống trên chỗ đã soạn sẵn. Rồi người cha của Tôn giả Ratthapala cho trình bày ra đống vàng nén và tiền vàng và nói với Tôn giả Ratthapala:

– Này con thân yêu Ratthapala, đây là tiền tài
của mẹ, kia là tiền tài của cha, kia là tiền tài của tổ
tiên. Này con thân yêu Ratthapala, Con có thể thụ
hưởng tài vật và làm các phước đức. Này con thân
yêu Ratthapala, hãy từ bỏ tu học, hoàn tục thụ hưởng
các tài vật và làm các phước đức.

– Thưa Gia chủ, nếu Gia chủ làm theo lời nói
của tôi, sau khi chồng chất đống vàng nén và tiền
vàng này vào trong các xe, sau khi cho chở và hạ
xuống giữa sông Hằng, hãy đổ đống vàng này vào
giữa dòng sông. Vì sao vậy? Này Gia chủ, vì do

THÂN                                                 183

nhân duyên này, mà sầu, bi, khổ, ưu, não sẽ khởi lên cho Gia chủ.

Rồi những người vợ cũ của Tôn giả Ratthapala ôm mỗi chân (Tôn Giả) và nói:

– Thưa Phu quân (ayyaputtaka) vì Thiên nữ nào mà Phu quân sống Phạm hạnh?

– Các Bà chị, không phải vì Thiên nữ nào mà chúng tôi sống Phạm hạnh.

– Phu quân Ratthapala đối với chúng ta gọi chúng ta là bà chị.

Nói lên như vậy, (các người vợ cũ) liền ngã xuống đất, bất tỉnh.

Rồi Tôn giả Ratthapala nói với phụ thân:

– Thưa Gia chủ, nếu Gia chủ muốn bố thí đồ ăn thời hãy bố thí đi, chớ có phiền nhiễu chúng tôi.

– Hãy ăn, này con thân yêu Ratthapala, cơm đã sẵn sàng.

Rồi người cha của Tôn giả Ratthapala tự tay thân mời và làm cho thỏa mãn Tôn giả Ratthapala

THÂN                                            184

với các món ăn thượng vị loại cứng và loại mềm.

Rồi Tôn giả Ratthapala sau khi ăn xong, tay đã rời khỏi bát, đứng dậy và nói bài kệ sau đây:

Hãy nhìn hình bóng trang sức này,
Một nhóm vết thương được tích tụ,
Bệnh nhiều, tham tưởng cũng khá nhiều,
Nhưng không gì kiên cố, thường trú.

Hãy nhìn dung mạo trang sức này,
Với các châu báu, với vòng tai,
Một bộ xương được da bao phủ,
Được y phục làm cho sáng chói.

Chân được sơn với son với sáp,
Mặt được thoa với phấn, với bột,
Vừa đủ làm mê hoặc kẻ ngu,
Nhưng vô phương kẻ cầu bờ giác.

Tóc được uốn bảy vòng, bảy lớp,
Mắt được xoa với thuốc, với son,
Vừa đủ làm mê hoặc kẻ ngu,
Nhưng vô phương kẻ cầu bờ giác.

Như hộp thuốc trang hoàng mới mẻ, Là uế thân được điểm thời trang,

THÂN                                              185

Vừa đủ làm mê hoặc kẻ ngu, Nhưng vô phương kẻ cầu bờ giác.

Người thợ săn đặt bày lưới sập,
Loài nai (khôn) chẳng chạm bén chân,
Ăn lúa xong, chúng ta lên đường,
Mặc cho kẻ bắt nai than khóc.
Tôn giả Ratthapala đọc bài kệ xong đứng dậy,
liền đi đến vườn Lộc Uyển của vua Koravya, sau khi
đến liền ngồi xuống nghỉ trưa dưới một gốc cây.
Rồi vua Koravya nói với người thợ săn:

– Này Thợ Săn, hãy dọn dẹp đất vườn ở Lộc Uyển, ta muốn đi thăm viếng cảnh đẹp.

– Thưa vâng, Đại vương.

Người thợ săn vâng đáp vua Koravya, trong khi
dọn dẹp vườn Nai, thấy Tôn giả Ratthapala đang
ngồi dưới gốc cây để nghỉ trưa. Sau khi thấy vậy,
người ấy liền đến vua Koravya, sau khi đến liền tâu
vua Koravya:

– Tâu Đại vương, vườn Nai đã được dọn dẹp. Và ở đấy có Thiện nam tử tên là Ratthapala là con một thế gia ở Thullakotthita mà Đại vương thường

THÂN                                             186

hay tán thán, vị ấy đang ngồi dưới một gốc cây để nghỉ trưa.

– Này Thợ săn, hôm nay thế là vừa đủ về vườn cảnh. Nay chúng ta muốn cung kính cúng dường Tôn giả Ratthapala.

Rồi vua Koravya, sau khi nói: "Ở đây, hãy đem
bố thí tất cả món ăn đã soạn sẵn, loại cứng và loại
mềm", ra lệnh cho thắng nhiều cỗ xe thù thắng, leo
lên một cỗ xe thù thắng, liền cùng với các cỗ xe đi ra
khỏi Thullakotthita để yết kiến Tôn giả Ratthapala
với đại uy phong của bậc đế vương.

Sau khi cỡi xe cho đến chỗ đất còn có thể cỡi xe
được, Ngài xuống xe, đi bộ, cùng với hàng tùy tùng
vương hầu, đến chỗ của Tôn giả Ratthapala, sau khi
đến, nói lên những lời chào đón hỏi thăm với Tôn giả
Ratthapala, sau khi nói lên những lời chào đón hỏi
thăm thân hữu, liền đứng một bên. Đứng một bên,
vua Koravya bạch Tôn giả Ratthapala:

– Ở đây xin mời Tôn giả Ratthapala ngồi xuống trên nệm voi.

– Thôi vừa rồi, Đại vương! Đại vương hãy ngồi. Tôi đã ngồi trên chỗ ngồi của tôi.

THÂN                                                187

Rồi vua Koravya ngồi trên chỗ ngồi đã soạn sẵn. Sau khi ngồi, vua Koravya bạch Tôn giả Ratthapala:

– Bạch Tôn giả Ratthapala, có bốn sự suy vong
này. Chính do thành tựu bốn sự suy vong này mà ở
đây, có người cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà-sa, xuất gia
từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Thế nào là bốn?
Lão suy vong, bệnh suy vong, tài sản suy vong, thân
tộc suy vong.

Này Tôn giả Ratthapala, thế nào là lão suy vong? Ở đây, thưa Tôn giả Ratthapala có người niên cao, lạp lớn, đã đến tuổi trưởng thượng, đã sống mãn kỳ, đã gần mệnh chung. Vị ấy suy tư như sau: "Nay ta đã già, niên cao lạp lớn, đã đến tuổi trưởng thượng, đã sống mãn kỳ, đã gần mệnh chung. Thật không dễ gì cho ta thâu được các tài vật chưa thâu hoạch được, hay làm tăng trưởng các tài vật đã thâu hoạch. Vậy ta hãy cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà-sa, xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình". Vị này, do thành tựu lão suy vong nên cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà-sa, xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Như vậy, thưa Tôn giả Ratthapala được gọi là lão suy vong. Nhưng Tôn giả Ratthapala nay còn trẻ, niên thiếu, còn thanh niên, tóc đen nhánh, trong tuổi thanh xuân, trong sơ kỳ tuổi đời; Tôn giả Ratthapala đâu có lão suy vong? Vậy Tôn giả Ratthapala đã biết gì, đã thấy gì, hay đã

THÂN                                                 188

nghe gì mà xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình?

Và thưa Tôn giả Ratthapala, thế nào là bệnh suy
vong? Ở đây, thưa Tôn giả Ratthapala, có người bị
bệnh, khổ đau, mang trọng bệnh. Vị ấy suy nghĩ như
sau: "Ta bị bệnh, khổ đau, mang trọng bệnh, thật
không dễ gì cho ta thâu được các tài vật chưa thâu
hoạch được, hay làm tăng trưởng các tài vật đã thâu
hoạch được. Vậy ta hãy cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà-sa,
xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình". Vị này
do thành tựu bệnh suy vong nên cạo bỏ râu tóc, đắp
áo cà-sa, xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia
đình. Như vậy, thưa Tôn giả Ratthapala, được gọi là
bệnh suy vong. Nhưng Tôn giả Ratthapala nay ít
bệnh, ít não, tiêu hóa được điều hòa, không quá lạnh,
không quá nóng; Tôn giả Ratthapala đâu có bệnh suy
vong? Tôn giả Ratthapala đã biết gì, đã thấy gì hay
đã nghe gì mà xuất gia từ bỏ gia đình, sống không
gia đình?

Và thưa Tôn giả Ratthapala, thế nào là tài sản suy vong? Ở đây, thưa Tôn giả Ratthapala có người giàu sang, tiền của nhiều, tài vật nhiều, và những tài vật của vị ấy dần dần đi đến chỗ suy vong. Vị ấy suy nghĩ như sau: "Ta trước đây giàu sang, tiền của nhiều, tài sản nhiều. Những tài vật ấy của ta dần dần

THÂN                                                189

đã đi đến suy vong. Thật không dễ gì cho ta thâu được những tài vật chưa thâu hoạch được, hay làm cho tăng trưởng những tài vật đã thâu hoạch được. Vậy ta hãy cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà-sa, xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình". Vị này do thành tựu tài suy vong nên cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà-sa, xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Như vậy, thưa Tôn giả Ratthapala được gọi là tài suy vong. Nhưng Tôn giả Ratthapala chính tại Thullakotthita này, là con của một lương gia đệ nhất; Tôn giả Ratthapala đâu có tài sản suy vong? Tôn giả Ratthapala đã biết gì, đã thấy gì, hay đã nghe gì mà xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình?

Và này Tôn giả Ratthapala, thế nào là thân tộc suy vong? Ở đây, thưa Tôn giả Ratthapala có người có nhiều thân hữu quen biết, bà con huyết thống, những thân hữu quyến thuộc của người ấy dần dần đi đến chỗ suy vong. Người ấy suy tư như sau: "Trước kia, ta có nhiều người thân hữu quen biết, bà con huyết thống. Những thân hữu quyến thuộc ấy của ta dần dần đi đến chỗ suy vong. Thật không dễ gì cho ta thâu được những tài vật chưa thâu hoạch được, hay làm cho tăng trưởng những tài vật đã thâu hoạch được. Vậy ta hãy cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà-sa, xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình". Vị này do thành tựu thân tộc suy vong nên cạo bỏ râu tóc, đắp

THÂN                                               190

áo cà-sa, xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia
đình. Như vậy, thưa Tôn giả Ratthapala, được gọi là
thân tộc suy vong. Nhưng Tôn giả Ratthapala ở chính
tại Thullakotthita này, có nhiều thân hữu quen biết,
bà con huyết thống, Tôn giả Ratthapala đâu có thân
tộc suy vong? Vậy Tôn giả Ratthapala đã biết gì, đã
thấy gì hay đã nghe gì mà xuất gia từ bỏ gia đình,
sống không gia đình?

– Thưa Tôn giả Ratthapala, đây là bốn loại suy
vong, do thành tựu bốn loại suy vong này mà ở đây,
có người cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà-sa, xuất gia từ bỏ
gia đình, sống không gia đình; Tôn giả Ratthapala
đâu có những loại ấy? Vậy Tôn giả đã biết gì, đã thấy
gì, hay đã nghe gì mà xuất gia từ bỏ gia đình, sống
không gia đình?

– Thưa Đại vương, có bốn sự thuyết giáo
Chánh pháp, được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến giả,
bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác giảng dạy. Do tôi
biết, tôi thấy và tôi nghe thuyết giáo ấy, mà tôi xuất
gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Thế nào là
bốn?

 "Thế giới là vô thường, đi đến hủy diệt", thưa Đại vương, đó là thuyết giáo Chánh pháp thứ nhất, do Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến

THÂN                                                191

Giả, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, thuyết
giảng. Do tôi biết, tôi thấy và tôi nghe thuyết
giáo ấy, mà tôi xuất gia, từ bỏ gia đình, sống
không gia đình.
 "Thế giới là vô hộ, vô chủ", thưa Đại
vương, đó là thuyết giáo Chánh pháp thứ hai,
do Thế Tôn, bậc Tri Giả. Kiến Giả, bậc A-la-
hán, Chánh Đẳng Giác thuyết giảng. Do tôi
biết, tôi thấy và tôi nghe thuyết giáo ấy, mà
tôi xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia
đình.
 "Thế giới là vô sở hữu, ra đi cần phải từ
bỏ tất cả", thưa Đại vương đó là thuyết giáo
Chánh pháp thứ ba, do Thế Tôn, bậc Tri Giả,
Kiến Giả, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác
thuyết giảng. Do tôi biết, tôi thấy, tôi nghe
thuyết giáo ấy, mà tôi xuất gia từ bỏ gia đình,
sống không gia đình.
 "Thế giới là thiếu thốn, khao khát, nô lệ
cho tham ái", thưa Đại vương, đó là thuyết
giáo Chánh pháp thứ tư, do Thế Tôn, bậc Tri
Giả, Kiến Giả, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng
Giác thuyết giảng. Do tôi biết, tôi thấy, tôi
nghe thuyết giáo ấy, mà tôi xuất gia từ bỏ gia
đình, sống không gia đình.

THÂN                                                192

Thưa Đại vương, đây là bốn sự thuyết giáo
Chánh pháp, được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả,
bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác giảng dạy. Do tôi
biết, tôi thấy và tôi nghe thuyết giáo ấy, mà tôi xuất
gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình.

 Tôn giả Ratthapala đã nói: "Thế giới là vô
thường đi đến hủy diệt, " ý nghĩa của lời nói này
cần phải được hiểu như thế nào, thưa Tôn giả
Ratthapala?

– Thưa Đại vương, Đại vương nghĩ thế nào? Khi
Ngài 20 tuổi, hay 25 tuổi, Ngài có thiện nghệ về voi,
thiện nghệ về ngựa, thiện nghệ về xe, thiện nghệ về
cung, thiện nghệ về kiếm, bắp vế mạnh và cánh tay
mạnh, có khả năng và thiện nghệ trong nghề đánh
giặc?

– Thưa Tôn giả Ratthapala, khi tôi được 20 hay 25 tuổi, tôi thiện nghệ về voi, tôi thiện nghệ về ngựa, thiện nghệ về xe, thiện nghệ về cung, thiện nghệ về kiếm, bắp vế mạnh, và cánh tay mạnh, có khả năng và thiện nghệ trong nghề đánh giặc. Có đôi lúc, thưa Tôn giả Ratthapala, tôi cảm thấy có thần lực và xem không ai có thể bằng tôi về sức mạnh.

– Thưa Đại vương, Đại vương nghĩ thế nào? Nay Đại vương vẫn còn bắp vế mạnh, cánh tay mạnh,

THÂN                                                 193

có khả năng và thiện nghệ đánh giặc như vậy không?

– Không như vậy, thưa Tôn giả Ratthapala, nay
tôi đã già, niên cao, lạp lớn, đã đến tuổi trưởng
thượng, đã sống mãn kỳ, đã gần mệnh chung, gần 80
tuổi thọ. Có đôi lúc, thưa Tôn giả Ratthapala, tôi
nghĩ: "Ở đây, ta sẽ bước chân", nhưng tôi lại bước
chân tại chỗ khác.

– Chính liên hệ với nghĩa này, này Đại vương
mà Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác đã nói: "Thế giới là vô thường, đi
đến hủy diệt", và tôi sau khi biết, sau khi thấy và sau
khi nghe như vậy đã xuất gia từ bỏ gia đình, sống
không gia đình.

– Thật vi diệu thay, Tôn Giả Ratthapala! Thật
hy hữu thay, Tôn giả Ratthapala! Ý nghĩa này được
Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, Bậc A la hán, Chánh
Đẳng Giác đã khéo nói: "Thế giới là vô thường, đi
đến hủy diệt". Thật vậy, thưa Tôn giả Ratthapala, thế
giới là vô thường, đi đến hủy diệt.

 Nhưng thưa Tôn giả Ratthapala, ở vương quốc
này, có đội quân voi, cũng có đội quân ngựa, cũng
có đội quân xa, cũng có đội quân bộ, nếu chúng
tôi gặp nguy khốn thời các đội quân bảo vệ chúng
tôi. Tôn giả Ratthapala đã nói: "Thế giới là vô hộ,

THÂN                                                 194

vô chủ", ý nghĩa của lời nói này, cần phải được hiểu như thế nào, thưa Tôn giả Ratthapala?

– Thưa Đại vương, Đại vương nghĩ thế nào? Đại vương có mắc chứng bệnh kinh niên nào không?

– Thưa Tôn giả Ratthapala, tôi có bệnh phong
kinh niên. Nhiều khi, thân hữu quen biết, bà con
huyết thống đứng xung quanh tôi và nói: "Nay vua
Koravya sẽ mệnh chung, nay vua Koravya sẽ mệnh
chung".

– Thưa Đại vương, Đại vương nghĩ thế nào? Đại
vương có thể nói chăng, với các thân hữu quen biết,
bà con huyết thống của Đại vương: "Mong rằng Tôn
giả thân hữu quen biết, bà con huyết thống làm vơi
nhẹ sự đau khổ của tôi! Mong tất cả hãy san sẻ cảm
thọ này, để tôi có thể có một cảm thọ nhẹ nhàng
hơn"; hay là Đại vương chỉ có thể thọ lãnh cảm thọ
ấy một mình?

– Thưa Tôn giả Ratthapala, tôi không có thể nói
với các thân hữu quen biết, bà con huyết thống của
tôi: "Mong rằng các Tôn giả thân hữu quen biết, bà
con huyết thống làm vơi nhẹ sự đau khổ của tôi.
Mong tất cả hãy san sẻ cảm thọ này để có thể có một
cảm thọ nhẹ nhàng hơn"; và tôi chỉ có thể thọ lãnh
cảm thọ ấy một mình".

THÂN                                               195

– Chính liên hệ với nghĩa này, này Đại vương mà Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác đã nói: "Thế giới là vô hộ, vô chủ", và tôi sau khi biết, sau khi thấy và sau khi nghe như vậy đã xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình.

– Thật vi diệu thay, Tôn giả Ratthapala! Thật hy
hữu thay, Tôn giả Ratthapala! Ý nghĩa này được Thế
Tôn bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác đã khéo nói: "Thế giới là vô hộ, vô chủ".
Thật vậy, thưa Tôn giả Ratthapala, thế giới là vô hộ,
vô chủ.

 Nhưng thưa Tôn giả Ratthapala, ở vương quốc
này có rất nhiều vàng nén và tiền vàng dưới đất và
trên mặt đất". Tôn giả Ratthapala đã nói: "Thế
giới là vô sở hữu, ra đi cần phải từ bỏ tất cả".
Ý nghĩa của lời nói này cần phải được hiểu như
thế nào, thưa Tôn giả Ratthapala?

– Thưa Đại vương, Đại vương nghĩ thế nào?
Dầu cho nay Đại vương sống thụ hưởng mãn túc, cụ
túc năm món dục trưởng dưỡng, Đại vương có thể
nói được như sau: "Chính như vậy, tôi thọ hưởng
mãn túc, cụ túc năm món dục trưởng dưỡng này";
hay là người khác sẽ thọ hưởng tài sản này, còn Đại
vương sẽ phải đi theo nghiệp của mình?

THÂN                                               196

– Thưa Tôn giả Ratthapala, dầu cho nay tôi sống
thụ hưởng mãn túc, cụ túc năm món dục trưởng
dưỡng. Tôi không có thể nói được như sau: "Chính
như vậy tôi thọ hưởng mãn túc, cụ túc năm món dục
trưởng này". Chính người khác sẽ thọ hưởng tài sản
này, còn tôi phải đi theo nghiệp của tôi.

– Chính liên hệ với nghĩa này, này Đại vương,
mà Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác đã nói: "Thế giới là vô sở hữu, cần
phải ra đi, từ bỏ tất cả". Và tôi sau khi biết, sau khi
thấy và sau khi nghe như vậy, đã xuất gia từ bỏ gia
đình, sống không gia đình.

– Thật vi diệu thay, Tôn giả Ratthapala! Thật hy
hữu thay, Tôn giả Ratthapala! Ý nghĩa này được Thế
Tôn bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác đã khéo nói: "Thế giới là vô sở hữu, cần
phải ra đi, từ bỏ tất cả". Thật vậy thưa Tôn giả
Ratthapala thế giới là vô sở hữu, cần phải ra đi, từ bỏ
tất cả.

 Tôn giả Ratthapala đã nói: "Thế giới là thiếu
thốn, khao khát, nô lệ cho tham ái". Ý nghĩa
của lời nói này cần phải được hiểu như thế nào,
thưa Tôn giả Ratthapala?

– Thưa Đại vương, Đại vương nghĩ thế nào? Có

THÂN                                                 197

phải Đại vương trị vì ở Kuru, một nước phồn thịnh?

– Thưa vâng, Tôn giả Ratthapala. Tôi trị vì ở Kuru, một nước phồn thịnh.

– Thưa Đại vương, Đại vương nghĩ thế nào?
Nếu có người đáng tin cậy, chánh trực đến với Đại
vương từ phương Đông, và sau khi đến tâu với Đại
Vương: "Tâu Đại vương, Đại vương có biết chăng?
Tôi từ phương Đông lại. Ở đấy, tôi có thấy một quốc
độ lớn, phú cường, phồn thịnh, dân cư trù mật. Tại
đấy có nhiều đội voi, đội ngựa, đội xe, bộ đội. Tại
đấy có nhiều ngà voi, tại đấy có nhiều vàng nén, tiền
vàng chưa làm và đã làm, có nhiều phụ nữ. Và có thể
chinh phục quốc độ ấy với vũ lực như thế ấy. Tâu
Đại vương, hãy đi chinh phục!" Đại vương sẽ hành
động như thế nào?

– Thưa Tôn giả Ratthapala, sau khi chinh phục, quốc độ ấy tôi sẽ trị vì.

– Thưa Đại vương, Đại vương nghĩ thế nào? Ở đây có người đến với Đại vương từ phương Tây ... (như trên) ... từ phương Bắc ... (như trên) ... từ phương Nam ... (như trên) ... từ bờ biển bên kia, người ấy đáng tin cậy, chánh trực, tâu với Đại vương: "Tâu Đại vương, Đại vương có biết chăng? Tôi từ bờ biển bên kia lại. Ở đây, tôi thấy có một quốc độ lớn,

THÂN                                               198

phú cường, phồn thịnh, dân cư trù mật. Tại đấy có
nhiều đội voi, đội ngựa, đội xe, bộ đội. Tại đấy có
nhiều ngà voi. Tại đấy có nhiều vàng nén, tiền vàng
chưa làm và đã làm, có nhiều phụ nữ. Và có thể chinh
phục quốc độ ấy với vũ lực như thế ấy. Tâu Đại
vương , hãy đi chinh phục". Đại vương sẽ hành động
như thế nào?

– Thưa Tôn giả Ratthapala, sau khi chinh phục, tôi sẽ trị vì.

– Chính liên hệ với nghĩa này, này Đại vương
mà Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác đã nói: "Thế giới là thiếu thốn,
khao khát, nô lệ cho tham ái, " và tôi sau khi biết, sau
khi thấy, sau khi nghe như vậy, đã xuất gia từ bỏ gia
đình, sống không gia đình.

– Thật vi diệu thay, Tôn giả Ratthapala! Thật hy
hữu thay, Tôn giả Ratthapala! Ý nghĩa này được Thế
Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác đã khéo nói: "Thế giới là thiếu thốn, khao
khát, nô lệ cho tham ái". Thật vậy, thưa Tôn giả
Ratthapala, thế giới là thiếu thốn, khao khát, nô lệ
cho tham ái.

Tôn giả Ratthapala đã giảng như vậy, sau khi giảng như vậy xong, lại nói thêm như sau:

THÂN                                                  199

Ta thấy người giàu sang ở đời,
Có của vì si không bố thí.
Vì tham, họ tích tụ tài vật,
Và chạy theo dục vọng càng nhiều.

Dùng bạo lực, chinh phục quả đất,
Vua trị vì cho đến hải biên,
Không thỏa mãn bờ biển bên này,
Và chạy theo bờ biển bên kia.

Vua cùng rất nhiều loại người khác,
Ái chưa ly, mạng chung đã đến,
Bị thiếu thốn, không bỏ thân họ,
Không thỏa mãn lòng dục ở đời.

Quyến thuộc tán loạn, khóc người ấy:
"Than ôi, người ấy không bất tử! ".
Mạng thân người ấy vải bao phủ,
Họ đốt lửa làm lễ hỏa thiêu.

Bị thọc với cây, người ấy cháy,
Độc mảnh vải, bỏ tiền của lại.
Ở đây, quyến thuộc cùng thân hữu,
Không nơi nương tựa cho kẻ chết.

Kẻ thừa tự, nhận mang tài sản, Riêng con người, theo nghiệp phải đi,

THÂN                                      200

Tiền của đâu có theo người chết, Cả vợ con, tài sản, quốc độ.

Tài sản không mua được trường thọ,
Phú quý không tránh được già suy,
Kẻ trí nói đời này thật ngắn,
Thật vô thường, biến đổi luôn luôn.

Kẻ giàu, kẻ nghèo đều cảm xúc,
Người ngu, kẻ trí đồng cảm thọ,
Kẻ ngu bị ngu đánh nằm ngã,
Bậc trí cảm xúc, không run sợ.

Do vậy, trí tuệ thắng tài vật,
Nhờ trí, ở đây được viên thành.
Không thành mãn trong hữu, phi hữu,
Kẻ ngu tạo tác các ác nghiệp.

Nhập thai thác sanh thế giới khác,
Người ấy luân hồi, tiếp tục sanh,
Kẻ thiểu trí chắc hẳn phải là
Nhập thai và sanh thế giới khác.

Như kẻ trộm bị bắt khi trộm,
Ác tánh hại mình do tự nghiệp,
Chúng sanh cũng vậy chết đời khác,
Ác tánh hại mình, do tự lực.

THÂN                                    201

Dục vọng nhiều loại, ngọt, khả ái,
Nhiễu loạn tâm dưới nhiều hình thức,
Thấy hoạn nạn trong dục trưởng dưỡng,
Nên tôi xuất gia, tâu Đại vương!

Như quả từ đây, người bị rụng,
Cả già lẫn trẻ, khi thân hoại,
Do thấy chính vậy, tôi xuất gia,
Hạnh Sa-môn phải là tối thắng,

Thưa Đại vương!

THÂN                                      202

14     4 oai nghi - Nếu trong khi có sợ hãi khởi lên... - Kinh SỢ HÃI VÀ KHIẾP ĐẢM – 4 Trung I, 41

KINH SỢ HÃI VÀ KHIẾP ĐẢM (Bhayabherava suttam) – Bài kinh số 4 – Trung I, 41

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Savatthi (Xá-vệ), tại
Jetavana (Kỳ-đà Lâm), vườn ông Anathapindika
(Cấp Cô Độc). Rồi Bà-la-môn Janussoni đến chỗ
Thế Tôn ở, khi đến xong, nói lên những lời chào đón
hỏi thăm với Thế Tôn, sau khi nói lên những lời chào
đón hỏi thăm thân hữu, rồi ngồi xuống một bên. Ngồi
xuống một bên, Bà-la-môn Janussoni bạch Thế Tôn:

- Tôn giả Gotama, có những Thiện nam tử, vì lòng tin Tôn giả Gotama, đã xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Đối với những vị này, Tôn giả Gotama là vị lãnh đạo. Đối với những vị này, Tôn giả Gotama giúp ích rất nhiều. Đối với những vị này, Tôn giả Gotama là vị khích lệ sách tấn. Các vị này chấp nhận tuân theo quan điểm của Tôn giả Gotama.

THÂN                                               203

– Này Bà-la-môn, thật sự là vậy. Này Bà-la-
môn, thật sự là vậy. Này Bà-la-môn, có những Thiện
nam tử, vì lòng tin nơi Ta, đã xuất gia, từ bỏ gia đình,
sống không gia đình. Ta là vị lãnh đạo của họ. Ta đã
giúp ích rất nhiều cho họ. Ta là vị khích lệ sách tấn
cho họ. Và các vị này chấp nhận tuân theo quan điểm
của Ta.

– Tôn giả Gotama, thật khó kham nhẫn những
trú xứ xa vắng trong rừng núi hoang vu! Thật khó
khăn đời sống viễn ly! Thật khó thưởng thức đời
sống độc cư! Con nghĩ rằng rừng núi làm rối loạn
tâm trí vị Tỷ-kheo chưa chứng Thiền định.

– Này Bà-la-môn, thật sự là vậy. Này Bà-la-
môn, thật sự là vậy. Này Bà-la-môn, thật khó kham
nhẫn những trú xứ xa vắng trong rừng núi hoang vu!
Thật khó khăn, đời sống viễn ly! Thật khó thưởng
thức đời sống độc cư! Ta nghĩ rằng rừng núi làm rối
loạn tâm trí vị Tỷ-kheo chưa chứng Thiền định.

– Này Bà-la-môn, xưa kia khi Ta chưa chứng
ngộ chánh đẳng giác, khi còn là Bồ-tát, Ta nghĩ như
sau: "Thật khó kham nhẫn những trú xứ xa vắng,
trong rừng núi hoang vu! Thật khó khăn, đời sống
viễn ly! Thật khó thưởng thức đời sống độc cư! Ta
nghĩ rằng rừng núi làm rối loạn tâm trí vị Tỷ-kheo

THÂN                                                  204

chưa chứng Thiền định!" Này Bà-la-môn, rồi Ta suy nghĩ: "Những Sa-môn hay Bà-la-môn nào, thân nghiệp không thanh tịnh, sống tại các trú xứ xa vắng, trong rừng núi hoang vu, do nguyên nhân nhiễm trước, thân nghiệp không thanh tịnh, những Tôn giả Sa-môn hay Bà-la-môn ấy chắc chắn làm cho sợ hãi, khiếp đảm, bất thiện khởi lên. Ta không có thân nghiệp không thanh tịnh, sống tại các trú xứ xa vắng, trong rừng núi hoang vu. Thân nghiệp Ta thanh tịnh. Ta là một trong những bậc Thánh, với thân nghiệp thanh tịnh, sống tại các trú xứ xa vắng, trong rừng núi hoang vu". Này Bà-la-môn, Ta tự quán sát thân nghiệp hoàn toàn thanh tịnh này, tự cảm thấy lòng tự tin được xác chứng hơn, khi sống trong rừng núi.

Này Bà-la-môn, tùy thuộc vấn đề này, Ta suy nghĩ như sau: "Những Sa-môn, hay Bà-la-môn nào, có khẩu nghiệp không thanh tịnh... (như trên)... có ý nghiệp không thanh tịnh... (như trên)... có mạng sống không thanh tịnh sống tại các trú xứ xa vắng, trong rừng núi hoang vu, do nguyên nhân nhiễm trước mạng sống không thanh tịnh, những Tôn giả Sa-môn hay Bà-la-môn ấy chắc chắn làm cho sợ hãi, khiếp đảm, bất thiện khởi lên. Ta không có mạng sống không thanh tịnh, sống tại các trú xứ xa vắng, trong rừng núi hoang vu. Mạng sống Ta thanh tịnh. Ta là một trong những bậc Thánh, với mạng sống thanh

THÂN                                               205

tịnh, sống tại các trú xứ xa vắng, trong rừng núi hoang vu". Này Bà-la-môn, Ta tự quán sát mạng sống hoàn toàn thanh tịnh này, tự cảm thấy lòng tự tin được xác chứng hơn, khi sống trong rừng núi.

Này Bà-la-môn, tùy thuộc vấn đề này, Ta suy
nghĩ như sau: "Những Sa-môn hay Bà-la-môn nào
tham dục, có ái dục cường liệt, sống tại các trú xứ xa
vắng, trong rừng núi hoang vu, do nguyên nhân
nhiễm trước tham dục, có ái dục cường liệt, những
Tôn giả Sa-môn hay Bà-la-môn ấy chắc chắn làm
cho sợ hãi, khiếp đảm, bất thiện khởi lên. Ta không
có tham dục, ái dục cường liệt, sống tại các trú xứ xa
vắng trong rừng núi hoang vu. Ta không có tham
dục, Ta là một trong những bậc Thánh, không có
tham dục, sống tại các trú xứ xa vắng, trong rừng núi
hoang vu". Này Bà-la-môn, Ta tự quán sát Ta không
có tham dục như vậy, tự cảm thấy lòng tự tin được
xác chứng hơn, khi sống trong rừng núi.

Này Bà-la-môn, tùy thuộc vấn đề này, Ta suy nghĩ như sau: "Những Sa-môn hay Bà-la-môn nào có tâm sân hận ác ý, sống tại các trú xứ xa vắng, trong rừng núi hoang vu, do nguyên nhân nhiễm trước, có tâm sân hận ác ý, những Tôn giả Sa-môn hay Bà-la- môn ấy chắc chắn làm cho sợ hãi, khiếp đảm, bất thiện khởi lên. Ta không có tâm sân hận, ác ý, sống

THÂN                                                206

tại các trú xứ xa vắng trong rừng núi hoang vu. Ta có
từ tâm. Ta là một trong những bậc Thánh có từ tâm,
sống tại các trú xứ xa vắng, trong rừng núi hoang
vu". Này Bà-la-môn, Ta tự quán sát Ta có từ tâm như
vậy, Ta cảm thấy lòng tự tin được xác chứng hơn,
khi sống trong rừng núi.

Này Bà-la-môn, tùy thuộc vấn đề này, Ta suy
nghĩ như sau: "Những Sa-môn hay Bà-la-môn nào bị
hôn trầm thụy miên chi phối, sống tại các trú xứ xa
vắng, trong rừng núi hoang vu, do nguyên nhân
nhiễm trước bị hôn trầm thụy miên chi phối, những
Tôn giả Sa-môn hay Bà-la-môn ấy chắc chắn làm
cho sợ hãi, khiếp đảm, bất thiện khởi lên. Ta không
bị hôn trầm thụy miên chi phối, sống tại các trú xứ
xa vắng, trong rừng núi hoang vu. Ta không có hôn
trầm thụy miên. Ta là một trong những bậc Thánh
không có hôn trầm thụy miên, sống tại các trú xứ xa
vắng, trong rừng núi hoang vu". Này Bà-la-môn, Ta
tự quán sát Ta không có hôn trầm thụy miên như vậy,
tự cảm thấy lòng tự tin được xác chứng hơn, khi sống
trong rừng núi.

Này Bà-la-môn, tùy thuộc vấn đề này, Ta suy
nghĩ như sau: "Những Sa-môn hay Bà-la-môn nào
dao động, tâm không an tịnh, sống tại các trú xứ xa
vắng, trong rừng núi hoang vu, do nguyên nhân

THÂN                                               207

nhiễm trước bị dao động, tâm không an tịnh, những
Tôn giả Sa-môn hay Bà-la-môn ấy chắc chắn làm
cho sợ hãi, khiếp đảm, bất thiện khởi lên. Ta không
có dao động, tâm không phải không an tịnh, sống tại
các trú xứ xa vắng, trong rừng núi hoang vu. Ta
không có dao động, tâm được an tịnh. Ta là một
trong những bậc Thánh không có dao động, tâm
được an tịnh, sống tại các trú xứ xa vắng, trong rừng
núi hoang vu". Này Bà-la-môn, Ta tự quán sát tâm
Ta được an tịnh như vậy, tự cảm thấy lòng tự tin
được xác chứng hơn, khi sống trong rừng núi.

Này Bà-la-môn, tùy thuộc vấn đề này, Ta suy
nghĩ như sau: "Những Sa-môn hay Bà-la-môn nào
nghi hoặc, do dự, sống tại các trú xứ xa vắng, trong
rừng núi hoang vu, do nguyên nhân nhiễm trước nghi
hoặc, do dự, những Tôn giả Sa-môn hay Bà-la-môn
ấy chắc chắn làm cho sợ hãi, khiếp đảm, bất thiện
khởi lên. Ta không có nghi hoặc, do dự, sống tại các
trú xứ xa vắng, trong rừng núi hoang vu. Ta diệt trừ
được do dự. Ta là một trong những bậc Thánh diệt
trừ được nghi hoặc, sống tại các trú xứ xa vắng, trong
rừng núi hoang vu". Này Bà-la-môn, Ta tự quán sát
tâm Ta diệt trừ được nghi hoặc như vậy, tự cảm thấy
lòng tự tin được xác chứng hơn, khi sống trong rừng
núi.

THÂN                                                208

Này Bà-la-môn, tùy thuộc vấn đề này, Ta suy
nghĩ như sau: "Những Sa-môn hay Bà-la-môn nào
khen mình, chê người sống tại các trú xứ xa vắng,
trong rừng núi hoang vu, do nguyên nhân nhiễm
trước khen mình, chê người, những Tôn giả Sa-môn
hay Bà-la-môn ấy chắc chắn làm cho sợ hãi, khiếp
đảm, bất thiện khởi lên. Ta không có khen mình, chê
người, sống tại các trú xứ xa vắng, trong rừng núi
hoang vu. Ta không có khen mình, không có chê
người, Ta là một trong những bậc Thánh không có
khen mình, không có chê người, sống tại các trú xứ
xa vắng, trong rừng núi hoang vu". Này Bà-la-môn,
Ta tự quán sát tâm Ta không có khen mình, không
có chê người như vậy, tự cảm thấy lòng tự tin được
xác chứng hơn, khi sống trong rừng núi.

Này Bà-la-môn, tùy thuộc vấn đề này, Ta suy nghĩ như sau: "Những Sa-môn hay Bà-la-môn nào run rẩy, sợ hãi sống tại các trú xứ xa vắng, trong rừng núi hoang vu, do nguyên nhân nhiễm trước run rẩy, sợ hãi, những Tôn giả Sa-môn hay Bà-la-môn ấy chắc chắn làm cho sợ hãi, khiếp đảm, bất thiện khởi lên. Ta không có run rẩy, sợ hãi, sống tại các trú xứ xa vắng, trong rừng núi hoang vu. Ta không có lông tóc dựng ngược, sống tại các trú xứ xa vắng, trong rừng núi hoang vu". Này Bà-la-môn, Ta tự quán sát Ta không có lông tóc dựng ngược, Ta là một trong

THÂN                                               209

những bậc Thánh, không có lông tóc dựng ngược như vậy, tự cảm thấy lòng tự tin được xác chứng hơn, khi sống trong rừng núi.

Này Bà-la-môn, tùy thuộc vấn đề này, Ta suy
nghĩ như sau: "Những Sa-môn hay Bà-la-môn nào
ham muốn lợi dưỡng, cung kính, danh vọng, sống tại
các trú xứ xa vắng, trong rừng núi hoang vu, do
nguyên nhân nhiễm trước ham muốn lợi dưỡng, cung
kính, danh vọng, những Tôn giả Sa-môn hay Bà-la-
môn ấy chắc chắn làm cho sợ hãi, khiếp đảm, bất
thiện khởi lên. Ta không có ham muốn lợi dưỡng,
cung kính, danh vọng, sống tại các trú xứ xa vắng,
trong rừng núi hoang vu. Ta là người ít dục. Ta là
một trong những bậc Thánh ít dục, sống tại các trú
xứ xa vắng, trong rừng núi hoang vu". Này Bà-la-
môn, Ta tự quán sát Ta là người ít dục như vậy, tự
cảm thấy lòng tự tin được xác chứng hơn, khi sống
trong rừng núi.

Này Bà-la-môn, tùy thuộc vấn đề này, Ta suy
nghĩ như sau: "Những Sa-môn hay Bà-la-môn nào
biếng nhác, kém tinh tấn, sống tại các trú xứ xa vắng,
trong rừng núi hoang vu, do nguyên nhân nhiễm
trước biếng nhác, kém tinh tấn, những Tôn giả Sa-
môn hay Bà-la-môn ấy chắc chắn làm cho sợ hãi,
khiếp đảm, bất thiện khởi lên. Ta không có biếng

THÂN                                                210

nhác, kém tinh tấn, sống tại các trú xứ xa vắng, trong
rừng núi hoang vu. Ta siêng năng, tinh tấn. Ta là một
trong những bậc Thánh siêng năng, tinh tấn, sống tại
các trú xứ xa vắng, trong rừng núi hoang vu". Này
Bà-la-môn, Ta tự quán sát Ta siêng năng, tinh tấn
như vậy, tự cảm thấy lòng tự tin được xác chứng hơn,
khi sống trong rừng núi.

Này Bà-la-môn, tùy thuộc vấn đề này, Ta suy
nghĩ như sau: "Những Sa-môn hay Bà-la-môn nào
thất niệm, không tỉnh giác, sống tại các trú xứ xa
vắng, trong rừng núi hoang vu, do nguyên nhân
nhiễm trước thất niệm, không tỉnh giác, những Tôn
giả Sa-môn hay Bà-la-môn ấy chắc chắn làm cho sợ
hãi, khiếp đảm, bất thiện khởi lên. Ta không có thất
niệm, không phải không tỉnh giác, sống tại các trú xứ
xa vắng, trong rừng núi hoang vu. Ta an trú niệm. Ta
là một trong những bậc Thánh an trú niệm, sống tại
các trú xứ xa vắng, trong rừng núi hoang vu". Này
Bà-la-môn, Ta quán sát Ta an trú niệm như vậy, tự
cảm thấy lòng tự tin được xác chứng hơn, khi sống
trong rừng núi.

Này Bà-la-môn, tùy thuộc vấn đề này, Ta suy
nghĩ như sau: "Những Sa-môn hay Bà-la-môn nào
không định tĩnh, tâm bị tán loạn, sống tại các trú xứ
xa vắng, trong rừng núi hoang vu, do nguyên nhân

THÂN                                                211

nhiễm trước không định tĩnh, tâm bị tán loạn, những Tôn giả Sa-môn hay Bà-la-môn ấy chắc chắn làm cho sợ hãi, khiếp đảm, bất thiện khởi lên. Ta được định tĩnh, tâm không bị tán loạn sống tại các trú xứ xa vắng, trong rừng núi hoang vu. Ta thành tựu định tâm. Ta là một trong những bậc Thánh thành tựu định tâm, sống tại các trú xứ xa vắng, trong rừng núi hoang vu". Này Bà-la-môn, Ta tự quán sát Ta thành tựu định tâm như vậy, tự cảm thấy lòng tự tin được xác chứng hơn, khi sống trong rừng núi.

Này Bà-la-môn, tùy thuộc vấn đề này, Ta suy nghĩ như sau: "Những Sa-môn hay Bà-la-môn nào liệt tuệ, đần độn, sống tại các trú xứ xa vắng, trong rừng núi hoang vu. Do nguyên nhân nhiễm trước liệt tuệ, đần độn, những Tôn giả Sa-môn hay Bà-la-môn ấy chắc chắn làm cho sợ hãi, khiếp đảm, bất thiện khởi lên. Ta không có liệt tuệ, đần độn, sống tại các trú xứ xa vắng, trong rừng núi hoang vu. Ta thành tựu trí tuệ. Ta là một trong những bậc Thánh thành tựu trí tuệ, sống tại các trú xứ xa vắng, trong rừng núi hoang vu". Này Bà-la-môn, Ta tự quán sát Ta thành tựu trí tuệ như vậy, tự cảm thấy lòng tự tin được xác chứng hơn, khi sống trong rừng núi.

Này Bà-la-môn, tùy thuộc vấn đề này, Ta suy nghĩ như sau: "Trong những đêm được biết đến,

THÂN                                               212

được xác định, đêm mười bốn, đêm mười lăm, đêm
mồng tám mỗi nửa tháng, trong những đêm như vậy,
Ta hãy đến ở tại các trú xứ hãi hùng, lông tóc dựng
ngược, như tự miếu tại các thảo viên, tự miếu tại các
rừng núi, tự miếu tại các cây cối, để Ta có thể thấy
sự sợ hãi khiếp đảm ấy".

Này Bà-la-môn, sau một thời gian, trong những đêm được biết đến, được xác định, đêm mười bốn, đêm mười lăm, đêm mồng tám mỗi nữa tháng, trong những đêm như vậy, Ta đến ở tại các trú xứ hãi hùng, lông tóc dựng ngược như vậy, như tự miếu tại các thảo viên, tự miếu tại các rừng núi, tự miếu tại các cây cối. Này Bà-la-môn, trong khi ta ở tại các chỗ ấy, một con thú có thể đến, hay một con công làm rơi một cành cây, hay gió làm rung động các lá rơi; Ta khởi lên ý nghĩ: "Nay sự sợ hãi khiếp đảm ấy đã đến!". Này Bà-la-môn, rồi Ta suy nghĩ: "Sao Ta ở đây, chỉ để mong đợi sự sợ hãi khiếp đảm chớ không gì khác? Trong bất cứ hành vi cử chỉ nào của Ta mà sợ hãi khiếp đảm ấy đến, trong hành vi cử chỉ ấy, Ta hãy trừ diệt sợ hãi khiếp đảm ấy".

– Này Bà-la-môn trong khi Ta đi kinh hành qua lại mà sợ hãi khiếp đảm ấy đến, thì này Bà-la- môn, Ta không đứng, Ta không ngồi, Ta

THÂN                                                213

không nằm, nhưng Ta trừ diệt sợ hãi khiếp
đảm ấy trong khi Ta đi kinh hành qua lại.
– Này Bà-la-môn, trong khi Ta đang đứng mà
sự sợ hãi khiếp đảm ấy đến, thì này Bà-la-
môn, Ta không kinh hành qua lại, Ta không
ngồi, Ta không nằm, nhưng Ta trừ diệt sợ hãi
khiếp đảm ấy trong khi Ta đang đứng.
– Này Bà-la-môn, trong khi Ta đang ngồi mà sợ
hãi khiếp đảm ấy đến, thì này Bà-la-môn, Ta
không nằm, Ta không đứng, Ta không kinh
hành qua lại, nhưng Ta trừ diệt sợ hãi khiếp
đảm ấy trong khi Ta đang ngồi.
– Này Bà-la-môn, trong khi Ta đang nằm mà sợ
hãi khiếp đảm ấy đến, thì này Bà-la-môn, Ta
không ngồi, Ta không đứng, Ta không kinh
hành qua lại, nhưng Ta trừ diệt sợ hãi khiếp
đảm ấy trong khi Ta đang nằm.

Này Bà-la-môn, có một số Sa-môn, Bà-la-môn
nghĩ rằng ngày giống như đêm, nghĩ rằng đêm giống
như ngày. Như vậy, Ta nói rằng những Sa-môn, Bà-
la-môn ấy sống trong si ám.

Này Bà-la-môn, Ta nghĩ rằng đêm là đêm, nghĩ rằng ngày là ngày. Này Bà-la-môn, ai nói một cách chơn chánh sẽ nói như sau: "Vị hữu tình nào không có si ám, sinh ra ở đời vì hạnh phúc cho muôn loài,

THÂN                                             214

vì an lạc cho muôn loài, vì lòng thương tưởng cho
đời, vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho loài Trời
và loài Người. Vị ấy khi nói một cách chân chánh về
Ta sẽ nói như sau: "Là vị hữu tình không có si ám,
sinh ra ở đời vì hạnh phúc cho muôn loài, vì an lạc
cho muôn loài, vì lòng thương tưởng cho đời, vì lợi
ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho loài Trời và loài
Người".

Này Bà-la-môn, Ta tinh cần, tinh tấn, không lười biếng. Ta an trú chánh niệm, không có loạn, thân được khinh an, không có dao động, tâm được định tĩnh, chuyên nhất. Này Bà-la-môn, Ta ly dục, ly các ác pháp, chứng và trú Thiền thứ nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, với tầm với tứ. Diệt tầm, diệt tứ, Ta chứng và trú Thiền thứ hai, một trạng thái hỷ lạc do định sanh, không tầm, không tứ, nội tỉnh nhất tâm. Ly hỷ trú xả, chánh niệm tỉnh giác, thân cảm sự lạc thọ mà các bậc Thánh gọi là xả niệm lạc trú, Ta chứng và an trú Thiền thứ ba. Xả lạc và xả khổ, diệt hỷ ưu đã cảm thọ trước, Ta chứng và an trú Thiền thứ tư, không khổ không lạc, xả niệm thanh tịnh.

Với tâm định tĩnh, thuần tịnh, không cấu nhiễm, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, bình thản như vậy, Ta dẫn tâm, hướng tâm đến túc mạng trí. Ta nhớ đến các đời sống quá khứ, như

THÂN                                                215

một đời, hai đời, ba đời, bốn đời, năm đời, mười đời, hai mươi đời, ba mươi đời, bốn mươi đời, năm mươi đời, một trăm đời, hai trăm đời, một ngàn đời, một trăm ngàn đời, nhiều hoại kiếp, nhiều thành kiếp, nhiều hoại và thành kiếp. Ta nhớ rằng: "Tại chỗ kia, Ta có tên như thế này, dòng họ như thế này, giai cấp như thế này, các món ăn như thế này, thọ khổ lạc như thế này, tuổi thọ đến mức như thế này. Sau khi chết tại chỗ kia, Ta được sanh ra tại chỗ này. Tại chỗ này, Ta có tên như thế này, dòng họ như thế này, giai cấp như thế này, các món ăn như thế này, thọ khổ lạc như thế này, tuổi thọ đến mức như thế này. Sau khi chết tại chỗ này, Ta được sanh ra ở đây". Như vậy Ta nhớ đến nhiều đời sống quá khứ cùng với các nét đại cương và các chi tiết. Này Bà-la-môn, trong đêm canh đầu Ta chứng được minh thứ nhất, vô minh diệt, minh sanh; bóng tối diệt, ánh sáng sanh, trong khi Ta sống không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần.

Với tâm định tĩnh, thuần tịnh, không cấu nhiễm, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, bình thản như vậy, Ta dẫn tâm, hướng tâm đến sanh tử trí về chúng sanh. Ta với thiên nhãn thuần tịnh siêu nhân, thấy sự sống và sự chết của chúng sanh. Ta tuệ tri rằng, chúng sanh người hạ liệt, kẻ cao sang, người đẹp đẽ, kẻ thô xấu, người may mắn, kẻ bất hạnh, đều do hạnh nghiệp của họ. Những chúng

THÂN                                                 216

sanh làm những ác hạnh về thân, ác hạnh về lời nói, ác hạnh về ý, phỉ báng các bậc Thánh, theo tà kiến, tạo các nghiệp theo tà kiến. Những người này, sau khi thân hoại mạng chung, phải sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Còn những chúng sanh nào thành tựu những thiện hạnh về thân, thành tựu những thiện hạnh về lời nói, thành tựu những thiện hạnh về ý, không phỉ báng các bậc Thánh, theo chánh kiến, tạo các nghiệp theo chánh kiến, những người này, sau khi thân hoại mạng chung, được sanh lên các thiện thú, cõi Trời, trên đời này. Như vậy với thiên nhãn thuần tịnh siêu nhân, Ta thấy sự sống chết của chúng sanh. Ta tuệ tri rằng, chúng sanh, người hạ liệt, kẻ cao sang, người đẹp đẽ, kẻ thô xấu, người may mắn, kẻ bất hạnh, đều do hạnh nghiệp của họ. Này Bà-la-môn, trong đêm canh giữa, Ta chứng được minh thứ hai, vô minh diệt, minh sanh; bóng tối diệt, ánh sáng sanh, trong khi Ta sống không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần.

Với tâm định tĩnh, thuần tịnh, không cấu nhiễm, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, bình thản như vậy, Ta dẫn tâm, hướng tâm đến lậu tận trí. Ta thắng tri như thật: "Đây là khổ", thắng tri như thật: "Đây là nguyên nhân của khổ", thắng tri như thật: "Đây là khổ diệt", thắng tri như thật: "Đây là con đường đưa đến khổ diệt", thắng tri như thật:

THÂN                                                 217

"Đây là những lậu hoặc", thắng tri như thật: "Đây là nguyên nhân các lậu hoặc", thắng tri như thật: "Đây là các lậu hoặc diệt", thắng tri như thật: "Đây là con đường đưa đến các lậu hoặc diệt". Nhờ biết như vậy, nhờ thấy như vậy, tâm của Ta thoát khỏi dục lậu, thoát khỏi hữu lậu, thoát khỏi vô minh lậu. Đối với tự thân đã giải thoát như vậy, khởi lên trí hiểu biết: Ta đã giải thoát. Ta đã thắng tri: "Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa". Này Bà-la-môn, trong đêm canh ba, Ta chứng được minh thứ ba, vô minh diệt, minh sanh; bóng tối diệt, ánh sáng sanh, trong khi Ta sống không phóng dật nhiệt tâm tinh cần.

Này Bà-la-môn, Ông có thể có tư tưởng như
sau: "Nay Sa-môn Gotama chưa diệt trừ tham, chưa
diệt trừ sân, chưa diệt trừ si, nên sống tại các trú xứ
xa vắng, trong rừng núi hoang vu". Này Bà-la-môn,
chớ có hiểu như vậy. Do Ta quán sát hai mục đích
mà Ta sống tại các trú xứ xa vắng, trong rừng núi
hoang vu: Tự thấy sự hiện tại lạc trú và vì lòng
thương tưởng chúng sanh trong tương lai.

– Chúng sanh trong tương lai được Tôn giả
Gotama thương tưởng, vì Tôn giả là bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác. Thật vi diệu thay, Tôn giả
Gotama! Thật vi diệu thay, Tôn giả Gotama!... Như

THÂN                                                 218

người dựng đứng lại những gì bị quăng xuống, phơi
bày ra những gì bị che kín, chỉ đường cho người bị
lạc hướng, đem đèn sáng vào trong bóng tối để
những ai có mắt có thể thấy sắc. Cũng vậy, Chánh
pháp đã được Tôn giả Gotama dùng nhiều phương
tiện trình bày giải thích. Con quy y Tôn giả Gotama,
quy y Pháp và quy y Tỷ-kheo Tăng. Mong Tôn giả
Gotama nhận con làm đệ tử; từ này trở đi cho đến
mạng chung, con trọn đời quy ngưỡng.

THÂN                                              219

15     4 oai nghi - Sau khi chứng đạt 4 thiền - Kinh ĐẠI KHÔNG – 122 Trung III, 301

KINH ĐẠI KHÔNG (Mahasunnata suttam) – Bài kinh số 122 – Trung III, 301

Như vầy tôi nghe.

Một thời, Thế Tôn trú giữa các dòng họ Sakka (Thích-ca), tại Kapilavatthu (Ca-tỳ-la-vệ), ở tu viện Nigrodha (Ni-câu-luật Thọ Viên). Rồi Thế Tôn vào buổi sáng đắp y, cầm y bát, đi vào Kapilavatthu để khất thực. Sau khi đi khất thực ở Kapilavatthu, ăn xong, trên đường đi khất thực trở về, Thế Tôn đi đến trú xứ của Thích-ca Kalakhemaka để ở ban ngày. Lúc bấy giờ, tại tu viện của Thích-ca Kalakhemaka, có sắp đặt rất nhiều sàng tọa. Thế Tôn thấy rất nhiều sàng tọa tại trú xứ của Thích-ca Kalakhemaka, thấy vậy Thế Tôn suy nghĩ: "Rất nhiều sàng tọa được sắp đặt tại tu viện của Thích-ca Kalakhemaka. Không biết ở đấy có rất nhiều Tỷ-kheo ở không?"

THÂN                                               220

Lúc bấy giờ Tôn giả Ananda cùng với rất nhiều vị Tỷ-kheo đang làm y (civarakamma) ở trú xứ của Thích-ca Ghataya.

Rồi Thế Tôn vào buổi chiều, từ Thiền tịnh độc
cư đứng dậy, đi đến trú xứ của Thích-ca Ghataya, sau
khi đến liền ngồi trên chỗ đã soạn sẵn. Sau khi ngồi,
Thế Tôn bảo Tôn giả Ananda:

– Này Ananda, có rất nhiều sàng tọa được sắp đặt tại trú xứ của Thích-ca Kalakhemaka. Không biết có nhiều Tỷ-kheo trú ở đấy không.

– Bạch Thế Tôn, có rất nhiều sàng tọa được sắp
đặt ở trú xứ của Thích-ca Kalakhemaka; có rất nhiều
Tỷ-kheo trú tại chỗ ấy. Bạch Thế Tôn, nay là thời
chúng con làm y.

 Này Ananda, một Tỷ-kheo không chói sáng
nếu thích thú trong hội chúng của mình, nếu
hân hoan trong hội chúng của mình, nếu hoan
hỷ trong hội chúng của mình, nếu thích thú
trong hội chúng của người, nếu hân hoan trong
hội chúng của người, nếu hoan hỷ trong hội
chúng của người.

 Này Ananda, nếu Tỷ-kheo nào thích thú trong hội chúng của mình, hân hoan trong hội chúng

THÂN                                               221

của mình, hoan hỷ trong hội chúng của mình,
thích thú trong hội chúng của người, hân hoan
trong hội chúng của người, hoan hỷ trong hội
chúng của người, có thể là một vị chứng đắc
tùy theo ý muốn, chứng đắc không khó khăn,
chứng đắc không mệt nhọc, viễn ly lạc, độc cư
lạc, an tịnh lạc, chánh giác lạc; sự kiện như vậy
không xảy ra.

 Nhưng này Ananda, Tỷ-kheo nào sống một
mình, xa lánh tụ hội, thời vị ấy có hy vọng
chứng đắc tùy theo ý muốn, chứng đắc không
khó khăn, chứng đắc không mệt nhọc, viễn ly
lạc, độc cư lạc, an tịnh lạc, chánh giác lạc; sự
kiện như vậy có thể xảy ra.

 Này Ananda, nếu Tỷ-kheo nào thích thú trong
hội chúng của mình, hân hoan trong hội chúng
của mình, hoan hỷ trong hội chúng của mình,
thích thú trong hội chúng của người, hân hoan
trong hội chúng của người, hoan hỷ trong hội
chúng của người sẽ chứng đắc và an trú với tâm
giải thoát có hạn kỳ và thoải mái hay không có
hạn kỳ và bất động; sự kiện như vậy không xảy
ra.

 Nhưng này Ananda, Tỷ-kheo nào sống một

THÂN                                              222

mình, xa lánh tụ hội, thời vị ấy có hy vọng sẽ
chứng đắc và an trú với tâm giải thoát có hạn
kỳ và thoái mái, hay không có hạn kỳ và bất
động; sự kiện như vậy có xảy ra.

 Này Ananda, Ta không quán thấy một sắc
pháp nào trong ấy có hoan hỷ, trong ấy có
hoan lạc, chịu sự biến dịch, chịu sự đổi khác
mà không khởi lên sầu, bi, khổ, ưu, não.

 Nhưng sự (an) trú này, này Ananda, đã được
Như Lai hoàn toàn giác ngộ, tức là sau khi
không tác ý với tất cả tướng, chứng đắc và (an)
trú nội không. Và nếu, này Ananda, trong khi
Như Lai an trú trong an trú này, nếu có những
Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ni, nam cư sĩ, nữ cư sĩ, quốc
vương, đại thần, ngoại đạo, ngoại đạo đệ tử đến
yết kiến, trong khi ấy, này Ananda, Như Lai
với tâm hướng đến viễn ly, thiên về viễn ly,
nặng về viễn ly, sống độc cư, hoan hỷ trong ly
dục, làm cho đoạn tận tất cả các pháp dựa trên
các lậu hoặc an trú, nói lên tại chỗ ấy những lời
thuần túy liên hệ đến khích lệ.

 Do vậy, này Ananda, nếu Tỷ-kheo ước vọng: "Sau khi chứng đạt nội không, ta sẽ an trú", vị Tỷ-kheo ấy, này Ananda, cần phải an chỉ,

THÂN                                              223

an tọa, chuyên nhất và an định nội tâm.

 Và này Ananda, như thế nào Tỷ-kheo an chỉ, an tọa, chuyên nhất và an định nội tâm?

Ở đây, này Ananda, Tỷ-kheo ly dục, ly bất thiện
pháp, chứng đạt và an trú Sơ thiền, một trạng thái hỷ
lạc do ly dục sanh, có tầm, có tứ. Diệt tầm và tứ,
chứng và trú Nhị thiền, một trạng thái hỷ lạc do định
sanh, không tầm, không tứ, nội tỉnh nhứt tâm... Tam
thiền... chứng và trú Tứ thiền. Như vậy, này Ananda,
Tỷ-kheo an chỉ, an tọa, chuyên nhất và an định nội
tâm.

Vị ấy tác ý nội không. Trong khi vị ấy tác ý nội
không, tâm không thích thú, không tịnh tín, không an
trú, không hướng đến nội không. Sự kiện là như vậy,
này Ananda, Tỷ-kheo biết như sau: "Trong khi ta tác
ý nội không, tâm không thích thú, không tịnh tín,
không an trú, không hướng đến nội không". Ở đây,
vị ấy ý thức rõ ràng như vậy.

Vị ấy tác ý ngoại không. Vị ấy tác ý nội ngoại không. Vị ấy tác ý bất động. Trong khi vị ấy tác ý bất động thời tâm không thích thú, không tịnh tín, không an trú, không hướng đến bất động". Sự kiện là như vậy, này Ananda, Tỷ-kheo biết như sau: "Trong khi ta tác ý bất động, tâm không thích thú, không tịnh

THÂN                                                224

tín, không an trú, không hướng đến bất động". Ở đây,
vị ấy ý thức rõ ràng như vậy. Này Ananda, Tỷ-kheo
ấy cần phải an trú, an tọa, chuyên nhất, và an định
nội tâm trên định tướng (samadhinimitte) đã đề cập
về trước ấy.

Vị ấy tác ý nội không. Trong khi vị ấy tác ý nội
không, tâm thích thú, tịnh tín, an trú, hướng đến nội
không. Sự kiện là như vậy, này Ananda, Tỷ-kheo biết
như sau: "Trong khi ta tác ý nội không, tâm thích thú,
tịnh tín, an trú, hướng đến nội không". Ở đây, vị ấy
ý thức rõ ràng như vậy.

Vị ấy tác ý ngoại không. Vị ấy tác ý nội ngoại
không. Vị ấy tác ý bất động. Trong khi vị ấy tác ý bất
động, tâm thích thú, tịnh tín, an trú hướng đến bất
động. Sự kiện là như vậy, này Ananda, vị Tỷ-kheo
biết như sau: "Trong khi ta tác ý bất động, tâm thích
thú, tịnh tín, an trú, hướng đến bất động". Ở đây, vị
ấy ý thức rõ ràng như vậy.

Này Ananda, nếu Tỷ-kheo ấy đang an trú trong
an trú này, tâm vị ấy hướng đến đi kinh hành, vị ấy
đi kinh hành (cankamati), và nghĩ rằng: "Trong khi
ta đang đi kinh hành, thời tham và ưu, các ác bất
thiện pháp không có chảy vào". Ở đây, vị ấy ý thức
rõ ràng như vậy.

THÂN                                                225

Này Ananda, nếu Tỷ-kheo đang an trú trong an
trú này, tâm vị ấy hướng đến đứng lại, vị ấy đứng lại
và nghĩ rằng: "Trong khi ta đang đứng lại, thời tham
và ưu, các ác bất thiện pháp không có chảy vào". Ở
đây, vị ấy ý thức rõ ràng như vậy.

Này Ananda, nếu trong khi Tỷ-kheo ấy an trú
trong sự an trú này, tâm vị ấy hướng đến ngồi, vị ấy
ngồi và nghĩ rằng: "Trong khi ta đang ngồi, tham và
ưu, các ác bất thiện pháp không có chảy vào". Ở đây,
vị ấy ý thức rõ ràng như vậy.

Này Ananda, nếu trong khi Tỷ-kheo ấy an trú
trong sự an trú này, tâm vị ấy hướng đến nằm, vị ấy
nằm và nghĩ rằng: "Trong khi ta đang nằm, thời
tham và ưu, các ác bất thiện pháp không chảy vào".
Ở đây, vị ấy ý thức rõ ràng như vậy.

Này Ananda, nếu trong khi Tỷ-kheo ấy an trú trong sự an trú này, tâm vị ấy hướng đến nói, vị ấy suy nghĩ như sau: "Ta sẽ không nói những câu chuyên hạ liệt, đê tiện, thuộc phàm phu, không thuộc bậc Thánh, không liên hệ đến mục đích, không đưa đến yếm ly, ly dục, đoạn tiệt, an tịnh, thắng trí, giác ngộ. Niết-bàn, như quốc vương luận, đạo tặc luận, đại thần luận, quân luận, bố úy luận, chiến tranh luận, thực vật luận, ẩm liệu luận, y phục luận, ngọa cụ

THÂN                                                 226

luận, hoan man luận, hương liệu luận, thân thích luận, xa thừa luận, thôn luận, thị trấn luận, đô thị luận, quốc độ luận, nữ luận, anh hùng luận, hạng trung luận, thủy bình xứ luận, tiên linh luận, sai biệt luận, thế giới luận, hải thuyết luận, hữu vô hữu luận. Ở đây, vị ấy ý thức rõ ràng như vậy. Nhưng này Ananda, đối với những lời nói nào khắc khổ, khai tâm, đưa đến nhứt hướng yếm ly, ly tham, đoạn diệt, an tịnh, thắng trí, giác ngộ, Niết-bàn, như thiểu dục luận, tri túc luận, độc cư luận, bất chúng hội luận, tinh cần luận, giới luận, định luận, tuệ luận, giải thoát luận, giải thoát tri kiến luận, vị ấy nghĩ: "Ta sẽ nói các luận như vậy". Ở đây, vị ấy ý thức rõ ràng như vậy.

Này Ananda, nếu Tỷ-kheo ấy trong khi an trú
với sự an trú này, tâm hướng đến suy tầm (vitakka),
vị ấy suy nghĩ: "Đối với những suy tầm hạ liệt, đê
tiện, phàm phu, không thuộc bậc Thánh, không liên
hệ đến mục đích, không đưa đến yếm ly, ly tham,
đoạn diệt, an tịnh, thắng trí, giác ngộ, Niết-bàn, như
là dục tầm, sân tầm, hại tầm, ta sẽ không suy nghĩ
các loại suy tầm ấy". Ở đây, vị ấy ý thức rõ ràng như
vậy.

Nhưng này Ananda, đối với những suy tầm này, thuộc bậc Thánh, có khả năng cầu tiến, hướng dẫn

THÂN                                                   227

(người suy nghĩ các suy tầm ấy) đến sự đoạn trừ hoàn toàn đau khổ, như là ly dục tầm, vô sân tầm, bất hại tầm, vị ấy nghĩ: "Ta sẽ suy tư các loại suy tầm này". Ở đây, vị ấy ý thức rõ ràng như vậy.

 Này Ananda, có năm dục trưởng dưỡng này. Thế nào là năm?

 Các sắc do mắt nhận thức, khả ái, khả hỷ, khả
lạc, khả ý, liên hệ đến dục, hấp dẫn; các tiếng
do tai nhận thức; các hương do mũi nhận thức;
các vị do lưỡi nhận thức; các xúc do thân nhận
thức, khả ái, khả hỷ, khả lạc, khả ý, liên hệ đến
dục, hấp dẫn. Này Ananda, có năm dục trưởng
dưỡng này. Từ đây Tỷ-kheo cần phải thường
thường quán sát tự tâm như sau: "Trong tâm
ta, có khởi lên tâm hành gì với xứ (ayatana)
này hay xứ khác của năm dục trưởng
dưỡng?".

 Này Ananda, nếu Tỷ-kheo trong khi quán sát
như vậy, tuệ tri rằng: "Trong tâm ta, có khởi
lên tâm hành với xứ này hay xứ khác của năm
dục trưởng dưỡng". Sự kiện là như vậy, Tỷ-
kheo tuệ tri như sau: "Dục ái (chandaraga)
này đối với năm dục trưởng dưỡng đối với ta,
chưa đoạn diệt được". Ở đây, vị ấy ý thức rõ

THÂN                                               228

ràng như vậy.

 Này Ananda, nếu Tỷ-kheo trong khi quán sát
như vậy, tuệ tri rằng: "Trong tâm ta, không có
khởi lên tâm hành với xứ này hay xứ khác của
năm dục trưởng dưỡng". Sự kiện là như vậy,
Tỷ-kheo tuệ tri như sau: "Dục tham này đối với
năm dục trưởng dưỡng đối với ta, đã được
đoạn diệt". Ở đây, vị ấy ý thức rõ ràng như vậy.

 Này Ananda, có năm thủ uẩn.

 Ở đây, Tỷ-kheo cần phải đoạn tận chúng, khi
vị ấy tùy quán sự sanh diệt. Đây là sắc, đây là
sự tập khởi của sắc, đây là sự đoạn diệt của sắc.
Đây là thọ, đây là sự tập khởi của thọ, đây là sự
đoạn diệt của thọ. Đây là tưởng... Đây là
hành... Đây là thức, đây là sự tập khởi của thức,
đây là sự đoạn diệt của thức.

 Trong khi vị ấy an trú, tùy quán sự sanh diệt
của năm thủ uẩn này, nếu có ngã mạn nào
(asmimmano) (khởi lên) đối với năm thủ uẩn,
ngã mạn ấy được đoạn tận. Sự kiện là như vậy,
này Ananda, Tỷ-kheo tuệ tri như sau: "Phàm
có ngã mạn nào đối với năm thủ uẩn (khởi lên)
nơi ta, ta đã đoạn tận ngã mạn ấy". Ở đây, vị

THÂN                                               229

ấy ý thức rõ ràng như vậy. Những pháp này,
này Ananda, thuần nhất liên hệ đến thiện, đều
thuộc hiền, Thánh, siêu thế, vượt ngoài tầm của
ác ma.

– Này Ananda, Ông nghĩ thế nào? Vì thấy lý do gì, một Thanh văn Đệ tử tự nghĩ là xứng đáng (hợp lý) để đi theo một Đạo sư dầu cho bị hất hủi?

– Bạch Thế Tôn, đối với chúng con, các pháp dựa Thế Tôn làm căn bản, hướng Thế Tôn làm lãnh đạo, nương tựa Thế Tôn làm y cứ. Bạch Thế Tôn, tốt lành thay nếu Thế Tôn thuyết giảng cho ý nghĩa này. Sau khi được nghe Thế Tôn, các Tỷ-kheo sẽ hành trì.

– Này Ananda, thật không xứng đáng cho một đệ tử bám sát theo vị đạo sư, nếu vì lý do được nghe giải thích khế kinh và phúng tụng. Vì cớ sao? Trong một thời gian lâu dài, các pháp đã được các Ông nghe, thọ trì, đọc lớn tiếng, suy tư với ý, khéo thấu hiểu với chánh trí. Nhưng này Ananda, đối với những lời nói nào, khắc khổ, khai tâm đưa đến nhất hướng viễn ly, ly tham, đoạn diệt an tịnh, thắng trí, giác ngộ, Niết-bàn như là thiểu dục luận, tri túc luận, độc cư luận, bất chúng hội luận, tinh cần luận, giới luận, định luận, tuệ luận, giải thoát luận, giải thoát tri kiến luận. Này Ananda, do nhân duyên những loại

THÂN                                                    230

thuyết luận như vậy, thật xứng đáng cho một Thanh văn đệ tử bám sát vị Đạo sư dầu cho bị hất hủi. Sự kiện là như vậy, này Ananda, thời có sự phiền lụy (upaddava) cho vị Đạo sư; sự kiện là như vậy, thời có sự phiền lụy do đệ tử; sự kiện là như vậy, thời có sự phiền lụy cho các vị tu Phạm hạnh.

Và này Ananda, như thế nào là sự phiền lụy cho vị Đạo sư? Ở đây, này Ananda, có Đạo sư lựa một trú xứ (senasanam) xa vắng trong rừng, dưới gốc cây, trên sườn núi, chỗ hoang vu, trong hang núi, tại bãi tha ma, tại khu rừng, ngoài trời hay trên một đống rơm. Trong khi vị ấy sống viễn ly như vậy, các Bà- la-môn, gia chủ, cả thị dân và quốc dân bao vây xung quanh. Được các Bà-la-môn, gia chủ, cả thị dân và quốc dân bao vây xung quanh, vị ấy khởi lên nhiễm tâm, rơi vào dục vọng, khởi lên tham ái, trở lui lại đời sống sung túc. Như vậy, này Ananda, được gọi là sự phiền lụy của Đạo sư. Vì sự phiền lụy của Đạo sư, các ác bất thiện pháp, tạp nhiễm, dẫn đến tái sanh, đáng sợ hãi, đưa đến khổ quả dẫn đến sanh, già, chết trong tương lai, các pháp ấy tấn công vị ấy. Như vậy, này Ananda, là sự phiền lụy của Đạo sư.

Này Ananda, thế nào là sự phiền lụy của đệ tử? Này Ananda, đệ tử của một Đạo sư, bắt chước đời sống viễn ly của Đạo sư mình, lựa một trú xứ xa

THÂN                                                 231

vắng, trong rừng, dưới gốc cây, trên sườn núi, chỗ hoang vu, trong hang núi, tại bãi tha ma, tại khu rừng, ngoài trời hay trên một đống rơm. Trong khi vị ấy sống viễn ly như vậy, các Bà-la-môn, gia chủ, cả thị dân với quốc dân bao vây xung quanh. Được các Bà- la-môn, gia chủ, cả thị dân và quốc dân bao vây cung quanh, vị ấy khởi lên nhiễm tâm, rơi vào dục vọng, khởi lên tham ái, trở lui lại đời sống sung túc. Như vậy, này Ananda, được gọi là sự phiền lụy của đệ tử. Vì sự phiền lụy của đệ tử, các ác bất thiện pháp, tạp nhiễm, dẫn đến tái sanh, đáng sợ hãi, đưa đến khổ quả, dẫn đến sanh, già, chết trong tương lai; các pháp ấy tấn công vị ấy. Như vậy, này Ananda, là sự phiền lụy của đệ tử.

Và này Ananda, như thế nào là sự phiền lụy của
các vị tu Phạm hạnh? Ở đây, này Ananda, Như Lai
xuất hiện ở đời, là bậc A-la-hán, Chánh Biến Tri,
Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô
Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư,
Phật, Thế Tôn. Ngài lựa một trú xứ xa vắng, trong
rừng, dưới gốc cây, trên sườn núi, chỗ hoang vu,
trong hang núi, tại bãi tha ma, tại khu rừng, ngoài
trời hay trên một đống rơm. Trong khi Ngài sống
viễn ly như vậy, các Bà-la-môn, gia chủ, cả thị dân
và quốc dân bao vây xung quanh. Được các Bà-la-
môn, gia chủ, cả thị dân và quốc dân bao vây xung

THÂN                                                 232

quanh, Ngài không khởi lên nhiễm tâm, không rơi vào dục vọng, không khởi lên tham ái, không trở lui lại đời sống sung túc.

Nhưng này Ananda, vị đệ tử của bậc Đạo sư chủ tâm theo (hạnh) viễn ly của bậc Đạo sư, bắt chước (theo hạnh ấy) lựa một trú xứ xa vắng, trong rừng, dưới gốc cây, trên sườn núi, chỗ hoang vu, trong hang núi, tại bãi tha ma, tại khu rừng, ngoài trời, trên một đống rơm. Trong khi vị ấy sống viễn ly như vậy, các Bà-la-môn, gia chủ, cả thị dân và quốc dân bao vây xung quanh. Được các Bà-la-môn, gia chủ, cả thị dân và quốc dân bao vây xung quanh, vị ấy khởi lên nhiễm tâm, rơi vào dục vọng, khởi lên tham ái, trở lại đời sống sung túc. Như vậy, này Ananda, được gọi là sự phiền lụy của các vị tu Phạm hạnh. Vì sự phiền lụy của Phạm hạnh, các ác bất thiện pháp, tạp nhiễm, dẫn đến tái sanh đáng sợ hãi, đưa đến khổ quả, dẫn đến sanh, già, chết trong tương lai, các pháp ấy tấn công vị ấy. Như vậy, này Ananda, là sự phiền lụy của các vị tu Phạm hạnh.

Nhưng này Ananda, sự phiền lụy của các vị tu
Phạm hạnh là nhiều quả khổ hơn, nhiều quả não hơn
đối với phiền lụy của Đạo sư này và phiền lụy của đệ
tử này, hơn nữa nó dẫn đến đọa lạc.

THÂN                                                  233

 Do vậy, này Ananda, hãy đối xử với Ta, với tâm thân hữu, không với tâm thù nghịch, và như vậy các Ông sẽ được hạnh phúc an lạc lâu dài.

Và như thế nào là các đệ tử đối xử vị Đạo sư với
tâm thù nghịch, không với tâm thân hữu? Ở đây, này
Ananda, vị Đạo sư ấy với lòng từ mẫn thuyết pháp
cho các đệ tử, mong cầu hạnh phúc cho họ, vì lòng
từ mẫn nói rằng: "Đây là hạnh phúc cho các Ông, đây
là an lạc cho các Ông". Nhưng các đệ tử của vị ấy
không chịu nghe theo, không chịu lóng tai, chú tâm
vào hướng khác (annan), ngược lại, họ đi xa lời giảng
dạy của vị Đạo sư. Như vậy, này Ananda, là các đệ
tử đối xử với bậc Đạo sư, với tâm thù nghịch, không
với tâm thân hữu.

Và như thế nào, này Ananda, là các đệ tử đối xử
với bậc Đạo sư, với tâm thân hữu, không với tâm thù
nghịch? Ở đây, này Ananda, vị Đạo sư với lòng từ
mẫn thuyết pháp cho các đệ tử, tìm cầu hạnh phúc
cho họ, vì lòng từ mẫn nói rằng: "Đây là hạnh phúc
cho các Ông, đây là an lạc cho các Ông". Các đệ tử
của vị ấy chịu nghe theo, chịu lóng tai, không chú
tâm vào hướng khác, và không ngược lại đi xa lời
dạy của bậc Đạo sư. Như vậy, này Ananda, là các đệ
tử đối xử với bậc Đạo sư, với tâm thân hữu, không
phải với tâm thù nghịch.

THÂN                                               234

Do vậy, này Ananda, hãy đối xử với Ta, với tâm
thân hữu, chớ với tâm thù nghịch và như vậy sẽ là
hạnh phúc, là an lạc lâu dài cho các Ông. Ta không
sách tấn các Ông như người thợ gốm đối với các đồ
gốm chưa nung, chưa được nung chín. Ta sẽ nói hết
lời chỉ trích này đến lời chỉ trích khác, hết lời tán thán
này đến lời tán thán khác. Cái gì là lõi cây, cái ấy sẽ
đứng vững tồn tại.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Tôn giả Ananda hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

THÂN                                                    235

16     4 oai nghi - Thiện xảo trong... - Kinh CHỨNG ĐẮC – Tăng III, 243

CHỨNG ĐẮC –Tăng III, 243

1. - Thành tựu sáu pháp này, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-
kheo không có thể chứng đắc thiện pháp chưa chứng
đắc, hay không có thể tăng trưởng thiện pháp đã
được chứng đắc.
Thế nào là sáu?
2. Ở đây, này các Tỷ-kheo,
- Tỷ-kheo không thiện xảo khi đi vào,
- Không thiện xảo khi đi ra,
- Không thiện xảo khi đến gần,
- Không khởi lên ý muốn đạt được những thiện
pháp chưa đạt được,
- Không phòng hộ các thiện pháp đã được chứng
đắc,
- Không có cố gắng để kiên trì tiếp tục.
Thành tựu sáu pháp này, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo
không có thể chứng đắc thiện pháp chưa chứng đắc,
hay có thể tăng trưởng thiện pháp đã được chứng
đắc.

THÂN                                              236

3. Thành tựu sáu pháp, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo có
thể chứng đắc thiện pháp chưa chứng đắc, hay có thể
tăng trưởng thiện pháp đã được chứng đắc. Thế nào
là sáu?
4. Ở đây, này các Tỷ-kheo,
- Tỷ-kheo thiện xảo khi đi vào,
- Thiện xảo khi đi ra,
- Thiện xảo khi đến gần,
- Khởi lên ý muốn đạt được những thiện pháp
chưa đạt được,
- Phòng hộ các thiện pháp đã được chứng đắc,
- Có cố gắng để kiên trì tiếp tục.
Thành tựu sáu pháp này, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo
có thể chứng đắc thiện pháp chưa chứng đắc, hay có
thể tăng trưởng thiện pháp đã được chứng đắc.

THÂN                                             237

17     4 oai nghi - Tinh tấn hạ liệt và Tinh tấn siêng năng - Kinh HÀNH – Tăng I, 572

HÀNH – Tăng I, 572

1.- Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo khi đang đi khởi lên
dục tầm, hay sân tầm, hay hại tầm mà nếu Tỷ-kheo
chấp nhận, không có từ bỏ, không có tẩy sạch, không
có chấm dứt, không có đi đến không hiện hữu; này
các Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo đang đi có sở hành như
vậy, vị ấy được gọi là người không có nhiệt tình,
không có xấu hổ, liên tục thường hằng biếng nhác,
tinh tấn hạ liệt.

Này các Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo khi đang đứng …

…khi đang ngồi …

…khi đang nằm, thức khởi lên dục tầm, hay sân tầm, hai hại tầm mà nếu Tỷ-kheo chấp nhận, không có từ bỏ, không có tẩy sạch, không có chấm dứt, không có đi đến không hiện hữu; này các Tỷ-kheo, nếu Tỷ- kheo đang nằm, thức có sở hành như vậy, vị ấy được gọi là người không có nhiệt tình, không có xấu hổ, liên tục thường hằng biếng nhác, tinh tấn hạ liệt.

THÂN                                             238

2. Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo khi đang đi khởi lên
dục tầm, hay sân tầm, hai hại tầm mà nếu Tỷ-kheo
không chấp nhận, từ bỏ, tẩy sạch, chấm dứt, đi đến
không hiện hữu; này các Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo đang
đi có sở hành như vậy, vị ấy được gọi là người có
nhiệt tình, có xấu hổ, liên tục thường hằng, tinh cần
tinh tấn, siêng năng.

Này các Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo khi đang đứng … khi
đang ngồi … khi đang nằm, thức khởi lên dục tầm,
hay sân tầm, hai hại tầm mà nếu Tỷ-kheo không chấp
nhận, từ bỏ, tẩy sạch, chấm dứt, đi đến không hiện
hữu; này các Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo đang nằm, thức
có sở hành như vậy, vị ấy được gọi là người có nhiệt
tình, có xấu hổ, liên tục thường hằng, tinh cần tinh
tấn, siêng năng.

- Nếu khi đi khi đứng
Khi ngồi hay khi nằm
Khởi lên các ác tầm
Liên hệ đến gia đình
Thực hành theo ác đạo
Mờ ám bởi si mê
Vị Tỷ-kheo như vậy
Không chứng Vô thượng giác
- Ai khi đi khi đứng
Khi ngồi hay khi nằm

THÂN                                               239

Điều phục được tâm tư
Ưa thích tầm chỉ tịnh
Vị Tỷ-kheo như vậy
Chứng được Vô thượng giác

THÂN                           240

18     4 oai nghi - Kinh CHẾ NGỰ – Tăng I, 574

CHẾ NGỰ – Tăng I, 574

 Này các Tỷ-kheo, hãy sống đầy đủ giới, đầy đủ
giới bổn Pàtimokkha, được chế ngự với sự chế
ngự của Pàtimokkha. Hãy sống đầy đủ uy nghi
chánh hạnh, thấy sợ hãi trong các lỗi nhỏ nhặt,
chấp nhận và học tập trong các học pháp.

- Đã sống đầy đủ giới, đầy đủ giới bổn Pàtimokkha,
đã được chế ngự với sự chế ngự của Pàtimokkha,
sống đầy đủ uy nghi chánh hạnh, thấy sợ hãi trong
các lỗi nhỏ nhặt, chấp nhận và học tập trong các học
pháp, còn có gì cần phải làm thêm nữa?

Nếu Tỷ-kheo trong khi đi, tham, sân, si được từ bỏ,
hôn trầm thụy miên, trạo hối, nghi được từ bỏ, tinh
cần, tinh tấn, không có thụ động, niệm được an trú
không có thất niệm, thân được khinh an, không có
cuồng nhiệt, tâm được định tĩnh nhất tâm. Này các
Tỷ-kheo, nếu các Tỷ-kheo khi đang đi có sở hành
như vậy; vị ấy được gọi là người có nhiệt tâm, có xấu
hổ, liên tục thường hằng, tinh cần tinh tấn, siêng
năng.

THÂN                                               241

Nếu Tỷ-kheo trong khi đứng, … nếu Tỷ-kheo trong
khi ngồi … nếu Tỷ-kheo trong khi nằm thức, tham,
sân, si được từ bỏ … hôn trầm thụy miên, trạo hối,
nghi được từ bỏ, tinh cần, tinh tấn, không có thụ
động, niệm được an trú không có thất niệm, thân
được khinh an, không có cuồng nhiệt, tâm được định
tĩnh nhất tâm. Này các Tỷ-kheo, nếu các Tỷ-kheo khi
đang thức có sở hành như vậy; vị ấy được gọi là
người có nhiệt tâm, có xấu hổ, liên tục thường hằng,
tinh cần tinh tấn, siêng năng.

Đi đứng biết tự chế
Ngồi nằm biết tự chế
Tỷ-kheo biết tự chế
Khi co tay, duỗi tay
Phía trên, ngang cùng khắp
Xa cho đến cùng tột
Bất cứ sanh thú nào
Ở tại thế giới này
Khéo quán sát sanh diệt
Của tất cả pháp uẩn
Tâm chỉ tịnh chánh hạnh
Thường xuyên chuyên học tập
Liên tục, hằng siêng năng
Tỷ-kheo được gọi vậy.

THÂN                                              242

CHÁNH CẦN – Tăng I, 576

 Này các Tỷ-kheo, có bốn chánh cần này. Thế nào là bốn?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo với mục đích
khiến cho các ác, bất thiện pháp từ trước chưa
sanh không được sanh khởi, khởi lên ý muốn, cố
gắng, tinh tấn, sách tâm, trì tâm;
- Với mục đích khiến cho các ác, bất thiện pháp đã
sanh ra được diệt trừ, khởi lên ý muốn, cố gắng,
tinh tấn, sách tâm, trì tâm;
- Với mục đích khiến cho các thiện pháp từ trước
chưa sanh nay cho sanh khởi, khởi lên ý muốn, cố
gắng, tinh tấn, sách tâm, trì tâm;
- Với mục đích khiến cho các thiện pháp đã được
sanh có thể duy trì, không có mù mờ, được tăng
trưởng, được quảng đại, được tu tập, được viên
mãn, khởi lên ý muốn, cố gắng, tinh tấn, sách tâm,
trì tâm; này các Tỷ-kheo, đây là bốn chánh cần.

Với các pháp chánh cần
Chúng chinh phục Ma giới
Không dính chúng vượt qua
Sợ hãi về sanh tử
Hoan hỷ ly dục vọng
Chúng thắng Ma, Ma quân

THÂN                                              243

Mọi lực namuci Chúng thoát ly an lạc.

CHẾ NGỰ – Tăng I, 577

 Này các Tỷ-kheo, có bốn tinh cần này. Thế nào là bốn?

 Tinh cần chế ngự,
 Tinh cần đoạn tận,
 Tinh cần tu tập,
 Tinh cần hộ trì.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là tinh cần chế ngự?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo với mắt thấy
sắc, không nắm giữ tướng chung, không nắm giữ
tướng riêng. Những nguyên nhân gì, vì nhãn căn
không được chế ngự, khiến tham ái ưu bi, các ác
bất thiện pháp khởi lên, Tỷ-kheo chế ngự nguyên
nhân ấy, hộ trì nhãn căn, thật hành sự hộ trì nhãn
căn.
- Khi tai nghe tiếng … mũi ngửi hương … lưỡi nếm
vị … thâm cảm xúc … ý nhận thức các pháp, vị
ấy không nắm giữ tướng chung, không nắm giữ
tướng riêng. Những nguyên nhân gì, vì ý căn

THÂN                                               244

không được chế ngự, khiến tham ái ưu bi, các ác
bất thiện pháp khởi lên, Tỷ-kheo chế ngự nguyên
nhân ấy, hộ trì ý căn, thật hành sự hộ trì ý căn.
Này các Tỷ-kheo, đây gọi là tinh cần chế ngự.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là tinh cần đoạn tận?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo không có chấp
nhận dục tầm khởi lên, từ bỏ, tẩy sạch, khiến cho
không hiện hữu lại; không có chấp nhận sân tầm
khởi lên … không có chấp nhận hại tầm khởi lên,
từ bỏ, tẩy sạch, chấm dứt, khiến cho không hiện
hữu lại, không có chấp nhận các ác bất thiện khởi
lên, từ bỏ, tẩy sạch, chấm dứt, khiến cho không
hiện hữu lại. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là tinh cần
đoạn tận.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là tinh cần tu tập?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập niệm giác
chi, y chỉ viễn ly, y chỉ ly tham, y chỉ đoạn diệt,
đưa đến xả ly; tu tập trạch pháp giác chi … tu tập
tinh tấn giác chi … tu tập hỷ giác chi … tu tập
khinh an giác chi … tu tập định giác chi … tu tập
xả giác chi, y chỉ viễn ly, y chỉ ly tham, y chỉ đoạn
diệt, đưa đến xả ly. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là
tinh cần tu tập.

THÂN                                                 245

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là tinh cần hộ trì?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo hộ trì định
tướng hiền thiện đã sanh, tướng bộ xương, tướng
trùng ăn, tướng bầm xanh, tướng đầy ứ, mủ nồng,
tướng nứt nẻ, tướng phồng trướng. Này các Tỷ-
kheo, đây gọi là tinh cần hộ trì.

Này các Tỷ-kheo, có bốn này tinh cần này.

Chế ngự và đoạn tận
Tu tập và hộ trì
Bốn loại tinh cần này
Được bà con mặt trời
Tuyên bố và thuyết giảng
Ở đời vị Tỷ-kheo
Nhiệt tình đối với chúng
Đạt được diệt khổ tận

THÂN                                              246

19     4 oai nghi - Đưa đến chánh niệm tỉnh giác - Kinh UDÀYI – Tăng III, 70

UDÀYI –Tăng III, 70

1. Rồi Thế Tôn gọi Tôn giả Udàyi:
- Này Udàyi, có bao nhiêu chỗ để tùy niệm?
Được nói vậy, Tôn giả Udàyi giữ im lặng. Lần thứ
hai, Thế Tôn bảo Tôn giả Udàyi:
- Có bao nhiêu chỗ để tùy niệm?
Lần thứ hai, Tôn giả Udàyi giữ im lặng. Lần thứ ba,
Thế Tôn bảo Tôn giả Udàyi:
- Có bao nhiêu chỗ để tùy niệm? Lần thứ ba, Tôn giả
Udàyi giữ im lặng. Rồi Tôn giả Ànanda nói với Tôn
giả Udàyi:
- Này Hiền giả Udàyi, Thế Tôn gọi Hiền giả!
- Thưa Hiền giả Ànanda, tôi có nghe Thế Tôn gọi.
Bạch Thế Tôn, khi Tỷ-kheo nhớ đến nhiều đời trước
ở quá khứ như một đời, hai đời... vị ấy nhớ nhiều đời
trước với các nét đại cương và các chi tiết. Bạch Thế
Tôn, đây là chỗ để tùy niệm.
Rồi Thế Tôn bảo Tôn giả Ànanda:

THÂN                                               247

- Ta đã biết, này Ànanda, kẻ ngu Udàyi này không
sống chuyên tâm vào tăng thượng tâm.
- Này Ànanda, có bao nhiêu chỗ để tùy niệm?
- Bạch Thế Tôn, có năm chỗ để tùy niệm. Thế nào
là năm?
2. Ở đây, bạch Thế Tôn, Tỷ-kheo ly dục, ly pháp bất
thiện... chứng đạt và an trú Thiền thứ ba. Bạch Thế
Tôn, đây là chỗ để tùy niệm, như vậy tu tập, như vậy
làm cho sung mãn, đưa đến hiện tại lạc trú.
3. Lại nữa, bạch Thế Tôn, Tỷ-kheo tác ý với tưởng
ánh sáng, trú vào tưởng ban ngày. Ngày như thế nào
thời đêm như vậy. Đêm như thế nào thời ngày như
vậy. Như vậy, với tâm rộng mở, không có hạn chế,
vị ấy tu tập tâm với ánh sáng, chiếu sáng. Bạch Thế
Tôn, đây là chỗ để tùy niệm, tu tập như vậy, làm cho
sung mãn, đưa đến chứng đắc tri kiến.
4. Lại nữa, bạch Thế Tôn, Tỷ-kheo quán sát thân này
từ bàn chân trở lên trên, từ đảnh tóc trở xuống, được
da bao bọc và chứa đầy những vật bất tịnh sai biệt.
Trong thân này, đây là tóc, lông, móng, răng, da, thịt,
gân, xương, tủy, thận, tim, gan, hoành cách mô, lá
lách, phổi, ruột, màng ruột, bụng, phân, mật, đàm,
mũ, máu, mồ hôi, mỡ, nước mắt, mỡ da, nước miếng,
nước mủ, nước ở khớp xương, nước tiểu. Bạch Thế
Tôn, đây là chỗ để tùy niệm, tu tập như vậy, làm sung
mãn như vậy, đưa đến đoạn tận tham dục.

THÂN                                                 248

5. Lại nữa, bạch Thế Tôn, ví như vị Tỷ-kheo thấy một thi thể quăng bỏ trong nghĩa địa, một ngày hay hai ngày, ba ngày, thi thể ấy trương phồng lên, xanh ứ lại, thối ra mủ chảy. Tỷ-kheo ấy đem so sánh với thân này như sau: "Thân này tánh chất là như vậy, bản tánh là như vậy, không vượt khỏi tánh chất ấy". Ví như vị ấy thấy một thi thể quăng bỏ trong nghĩa địa, bị các loại quạ ăn; hay bị các loài diều hâu ăn; hay bị các chim kên ăn; hay bị các loài chó ăn; hay bị các loài dã can ăn; hay bị các loài côn trùng ăn. Tỷ-kheo ấy đem so sánh với thân này như sau: "Thân này tánh chất là như vậy, bản tánh là như vậy, không vượt khỏi tánh chất ấy". Ví như vị ấy thấy một thi thể quăng bỏ trong nghĩa địa, với các xương còn liên kết với nhau, còn dính thịt và máu, còn được các đường gân cột lại; với các bộ xương còn liên kết với nhau, không còn dính thịt, nhưng còn dính máu, còn được các đường gân cột lại; với các bộ xương còn liên kết với nhau, không còn thịt và máu, còn được các đường gân cột lại; chỉ còn xương không dính lại với nhau, rải rác chỗ này chỗ kia. Ở đây, là xương tay, ở đây là xương chân, ở đây là xương ống, ở đây là xương bắp vế, ở đây là xương mông, ở đây là xương sống, ở đây là đầu. Tỷ-kheo ấy đem so sánh với thân này như sau: "Thân này bản chất là như vậy, bản tánh là như vậy, không vượt khỏi tánh chất ấy". Hay ví như vị ấy thấy một thi thể quăng bỏ trong

THÂN                                               249

nghĩa địa, chỉ còn toàn xương trắng màu vỏ ốc, chỉ
còn một đống xương lâu hơn một năm, chỉ còn là
xương thối trở thành bột. Tỷ-kheo ấy đem so sánh
với thân này như sau:: "Thân này tánh chất là như
vậy, bản tánh là như vậy, không vượt khỏi tánh chất
ấy". Đây là chỗ để tùy niệm, bạch Thế Tôn, được tu
tập như vậy, được làm cho sung mãn như vậy, đưa
đến nhổ tận gốc kiêu mạn "Tôi là".
6. Lại nữa, bạch Thế Tôn, Tỷ-kheo bỏ lạc, bỏ khổ...
chứng đạt và an trú Thiền thứ tư. Đây là chỗ để tùy
niệm, bạch Thế Tôn, được tu tập như vậy, được làm
cho sung mãn như vậy, đưa đến sự thể nhập hoàn
toàn các giới sai khác nhau.
Bạch Thế Tôn, đây là năm chỗ để tùy niệm.
- Lành thay, lành thay, này Ananda! Đây là chỗ tùy
niệm thứ sáu, hãy thọ trì ở đây, này Ànanda, Tỷ-kheo
chánh niệm đi ra, chánh niệm đi vào, chánh niệm
ngồi, chánh niệm nằm, chánh niệm trong khi làm
việc. Này Ànanda, đây là chỗ để tùy niệm, như vậy
tu tập, như vậy làm cho sung mãn, được đưa đến
chánh niệm tỉnh giác.

THÂN                                              250

20     5 lợi ích của đi Kinh hành - Kinh HÀNH – Tăng II, 346

KINH HÀNH – Tăng II, 346

1. - Này các Tỷ-kheo, có năm lợi ích này của kinh hành.

2. Thế nào là năm?

- Kham nhẫn được đường trường;
- Kham nhẫn được tinh cần;
- Ít bệnh tật;
- Đưa đến tiêu hóa tốt đẹp các đồ được ăn, được
uống, được nhai, được nếm;
- Định chứng được trong khi kinh hành được tồn
tại lâu dài.

Những pháp này, này các Tỷ-kheo là năm lợi ích của kinh hành.

THÂN                                            251

21     6 pháp không thể chứng ngộ quả Alahán - Kinh PHÁP TỐI THƯỢNG – Tăng III, 246

PHÁP TỐI THƯỢNG –Tăng III, 246

1- Thành tựu sáu pháp, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo
không có thể chứng ngộ pháp tối thượng A-la-hán.
2. Thế nào là sáu?
Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo:
- Không có lòng tin, không có xấu hổ, không có
lòng sợ hãi, biếng nhác, ác tuệ,
- Thân và mạng nhiều ước vọng.
Thành tựu sáu pháp này, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo
không có thể chứng ngộ pháp tối thượng A-la-hán.
3. Thành tựu sáu pháp, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo
có thể chứng ngộ pháp tối thượng A-la-hán.
4. Thế nào là sáu?
Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo:
- Có lòng tin, có lòng xấu hổ, có lòng sợ hãi, tinh
cần tinh tấn, có trí tuệ,
- Thân và mạng không có ước vọng.
Thành tựu sáu pháp, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo có
thể chứng ngộ pháp tối thượng A-la-hán.

THÂN                                                252

THÂN   253

22      6 pháp ái lạc có thân - Kinh HIỀN THIỆN – Tăng III, 29

HIỀN THIỆN –Tăng III, 29

1. Tại đây, Tôn giả Sàriputta gọi các Tỷ-kheo:
- "Này các Hiền giả Tỷ-kheo"
- "Thưa Hiền giả".
Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Tôn giả Sàriputta. Tôn giả
Sàriputta nói như sau:
2. - Này các Hiền giả, vị Tỷ-kheo nếu sống nếp sống
như vậy, như vậy, do sống nếp sống như vậy, như
vậy, khi lâm chung không được hiền thiện, khi mệnh
chung không được hiền thiện!
Và như thế nào, này các Hiền giả, Tỷ-kheo sống nếp
sống như vậy, như vậy, khi lâm chung không được
hiền thiện, khi mệnh chung không được hiền thiện?
3. Ở đây, này các Hiền giả, Tỷ-kheo:
- Ưa công việc, thích thú công việc, chuyên tâm
ưa thích công việc;
- Ưa nói chuyện, thích thú nói chuyện, chuyên
tâm ưa thích nói chuyện;

THÂN                                              254

- Ưa ngủ, thích thú ngủ, chuyên tâm ưa thích
ngủ;
- Ưa thích hội chúng, thích thú hội chúng,
chuyên tâm ưa thích hội chúng;
- Ưa liên lạc giao thiệp, thích thú liên lạc giao
thiệp, chuyên tâm ưa thích liên lạc giao thiệp;
- Ưa hý luận, thích thú hý luận, chuyên tâm ưa
thích hý luận.
Như vậy, này các Hiền giả, Tỷ-kheo sống nếp sống
như vậy, như vậy, khi lâm chung không được hiền
thiện, khi mệnh chung không được hiền thiện.
Này các Hiền giả, đây được gọi là Tỷ-kheo ái lạc có
thân, không từ bỏ có thân để chân chánh chấm dứt
khổ đau.
4. Này các Hiền giả, Tỷ-kheo nếu sống nếp sống như
vậy, như vậy, do sống nếp sống như vậy, như vậy,
khi lâm chung được hiền thiện, khi mệnh chung được
hiền thiện.
Và như thế nào, này các Hiền giả, Tỷ-kheo sống nếp
sống như vậy, như vậy, khi lâm chung được hiền
thiện, khi mạng chung được hiền thiện?
5. Ở đây, này các Hiền giả, Tỷ-kheo:
1. Không ưa công việc, không thích thú công việc,
không chuyên tâm ưa thích công việc;

THÂN                                              255

2. Không ưa nói chuyện, không thích thú nói
chuyện, không chuyên tâm ưa thích nói
chuyện;
3. Không ưa ngủ, không thích thú ngủ, không
chuyên tâm ưa thích ngủ;
4. Không ưa hội chúng, không thích thú hội
chúng, không chuyên tâm ưa thích hội chúng;
5. Không ưa liên lạc giao thiệp, không thích thú
liên lạc giao thiệp, không chuyên tâm ưa thích
liên lạc giao thiệp;
6. Không ưa hý luận, không thích thú hý luận,
không chuyên tâm ưa thích hý luận.
Như vậy, này các Hiền giả, Tỷ-kheo sống nếp sống
như vậy, như vậy, khi lâm chung được hiền thiện,
khi mệnh chung được hiền thiện. Này các Hiền giả,
đây được gọi là Tỷ-kheo ái lạc Niết-bàn, từ bỏ có
thân để chân chánh chấm dứt khổ đau.
Ai chuyên ưa hý luận,
Ai thích thú hý luận,
Đi ngược lại Niết-bàn,
Nơi an ổn vô thượng.
Ai từ bỏ hý luận,
Ưa thích không hý luận.
Thuận hướng đến Niết-bàn,
Nơi an ổn vô thượng.

THÂN                                              256

THÂN   257

23     7 pháp tu tập Thân hành niệm - Kinh THÂN HÀNH NIỆM – 119 Trung III, 265

KINH THÂN HÀNH NIỆM (Kayagatasati suttam) – Bài kinh số 119 – Trung III, 265

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú ở Savatthi, (Xá-vệ)
Jetavana (Kỳ-đà Lâm), tại tịnh xá ông Anathapindika
(Cấp Cô Độc). Rồi một số đông Tỷ-kheo, sau buổi
ăn, sau khi đi khất thực trở về, đang ngồi tụ họp trong
hội trường, câu chuyện này được khởi lên giữa chúng
Tăng:

– Thật vi diệu thay, chư Hiền giả! Thật hy hữu
thay, chư Hiền giả! Thân hành niệm, khi được tu tập
và làm cho sung mãn, có được quả lớn, có được công
đức lớn, như đã được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến
Giả, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác tuyên bố.

Và câu chuyện này giữa các Tỷ-kheo ấy đã bị gián đoạn. Thế Tôn vào buổi chiều, từ Thiền tịnh độc

THÂN                                                 258

cư đứng dậy, đi đến hội trường, sau khi đến ngồi lên chỗ soạn sẵn. Sau khi ngồi, Thế Tôn bảo các Tỷ- kheo:

– Ở đây, này các Tỷ-kheo, các Ông hiện nay đang ngồi bàn vấn đề gì? Câu chuyện gì của các Ông bị gián đoạn?

– Ở đây, bạch Thế Tôn, sau khi ăn xong, sau khi đi khất thực trở về, chúng con ngồi tụ họp tại hội trường, và câu chuyện sau này được khởi lên: "Thật vi diệu thay, chư Hiền giả! Thật hy hữu thay, chư Hiền giả! Thân hành niệm này được tu tập, được làm cho sung mãn, có quả lớn, có công đức lớn, đã được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác tuyên bố". Bạch Thế Tôn, câu chuyện này của chúng con chưa bàn xong thời Thế Tôn đến.

 Và này các Tỷ-kheo, thân hành niệm tu tập như thế nào, làm cho sung mãn như thế nào, có quả lớn, có công đức lớn?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đi đến khu
rừng, hay đi đến gốc cây, hay đi đến ngôi nhà trống
và ngồi kiết-già, lưng thẳng và an trú chánh niệm
trước mặt.

 Chánh niệm, vị ấy thở vô. Chánh niệm, vị ấy thở

THÂN                                              259

ra.
 Hay thở vô dài, vị ấy biết: "Tôi thở vô dài". Hay
thở ra dài vị ấy biết: " Tôi thở ra dài" .
 Hay thở vô ngắn, vị ấy biết: "Tôi thở vô ngắn".
Hay thở ra ngắn, vị ấy biết: "Tôi thở ra ngắn".
 "Cảm giác cả toàn thân, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập.
"Cảm giác cả toàn thân, tôi sẽ thở ra".
 An tịnh thân hành, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập. "An
tịnh thân hành, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập.
Trong khi vị ấy sống không phóng dật, nhiệt
tâm, tinh cần, các niệm và tư duy thuộc về thế tục
được đoạn trừ. Nhờ đoạn trừ các pháp ấy, nội tâm
được an trú, an tọa, chuyên nhất, định tĩnh. Như
vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập thân hành
niệm.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đi, biết rằng: "Tôi đi". Hay đứng, biết rằng: "Tôi đứng". Hay ngồi, biết rằng: "Tôi ngồi". Hay nằm, biết rằng: "Tôi nằm". Thân thể được sử dụng như thế nào, vị ấy biết thân thể như thế ấy. Trong khi vị ấy sống không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần, các niệm và tư duy thuộc về thế tục được đoạn trừ. Nhờ đoạn trừ các pháp ấy, nội tâm được an trú, an tọa, chuyên nhất, định tĩnh. Như vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập

THÂN                                                260

thân hành niệm.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo khi bước tới,
bước lui biết rõ việc mình đang làm; khi ngó tới
ngó lui biết rõ việc mình đang làm; khi co tay, khi
duỗi tay, biết rõ việc mình đang làm; khi mang áo
tăng-già-lê (sanghati), mang bát, mang y, biết rõ việc
mình đang làm; khi ăn, uống, nhai, nếm, biết rõ việc
mình đang làm; khi đứng, ngồi, ngủ, thức, nói, im
lặng biết rõ việc mình đang làm. Trong khi vị ấy sống
không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần, các niệm và tư
duy thuộc về thế tục được đoạn trừ. Nhờ đoạn trừ
các pháp ấy, nội tâm được an trú, an tọa, chuyên
nhất, định tĩnh. Như vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo
tu tập thân hành niệm.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo quán sát thân này, dưới từ bàn chân trở lên, trên cho đến đảnh tóc, bao bọc bởi da và chứa đầy những vật bất tịnh sai biệt: "Trong thân này, đây là tóc, lông, móng, răng, da, thịt, gân, xương, thận, tủy, tim, gan, hoành cách mô, lá lách, phổi, ruột, màng ruột, phân, mật, đàm (niêm dịch), mủ, máu, mồ hôi, mỡ, nước mắt, mỡ da, nước miếng, nước mủ, nước ở khớp xương, nước tiểu". Này các Tỷ-kheo, cũng như một bao đồ, hai đầu trống đựng đầy các loại hột như gạo, lúa, đậu xanh, đậu lớn, mè, gạo đã xay rồi. Một người có

THÂN                                                 261

mắt, đổ các hột ấy ra và quán sát: "Đây là hột gạo, đây là hột lúa, đây là đậu xanh, đây là đậu lớn, đây là mè, đây là hột lúa đã xay rồi". Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, một Tỷ-kheo quán sát thân này dưới từ bàn chân trở lên, trên cho đến đảnh tóc, bao bọc bởi da và chứa đầy những vật bất tịnh sai biệt: "Trong thân này, đây là tóc, lông, móng, răng, da, thịt, gân, xương, tủy, thận, tim, gan, hoành cách mô, lá lách, phổi, ruột, màng ruột, phân, mật, đàm, mủ, máu, mồ hôi, mỡ, nước mắt, mỡ da, nước miếng, nước mủ, nước ở khớp xương, nước tiểu". Trong khi vị ấy sống không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần, các niệm và tư duy thuộc về thế tục được đoạn trừ. Nhờ đoạn trừ các pháp ấy, nội tâm được an trú, an tọa, chuyên nhất, định tĩnh. Như vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập thân hành niệm.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo quán sát thân này về các vị trí các giới và sự sắp đặt các giới: "Trong thân này có địa đại, thủy đại, hỏa đại, và phong đại". Này các Tỷ-kheo, như một người đồ tể thiện xảo, hay đệ tử của một người đồ tể giết một con bò, ngồi cắt chia từng thân phần tại ngã tư đường. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo quán sát thân này về vị trí các giới và về sự sắp đặt các giới: "Trong thân này có địa đại, thủy đại, hỏa đại và phong đại". Trong khi vị ấy sống không phóng dật,

THÂN                                                262

nhiệt tâm, tinh cần, các niệm và tư duy thuộc về thế tục được đoạn trừ. Nhờ đoạn trừ các pháp ấy, nội tâm được an trú, an tọa, chuyên nhất, định tĩnh. Như vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập thân hành niệm.

1. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo như thấy
một thi thể quăng bỏ trong nghĩa địa một
ngày, hai ngày, ba ngày, thi thể ấy trương
phồng lên, xanh đen lại, nát thối ra; Tỷ-kheo
quán thân ấy như sau: "Thân này tánh chất là
như vậy, bản tánh là như vậy, không vượt
khỏi bản chất ấy". Trong khi vị ấy sống không
phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần, các niệm và tư
duy thuộc về thế tục được đoạn trừ. Nhờ đoạn
trừ các pháp ấy, nội tâm được an trú, an tọa,
chuyên nhất, định tĩnh. Như vậy, này các Tỷ-
kheo, Tỷ-kheo tu tập thân hành niệm.
2. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo như thấy
một thi thể quăng bỏ trong nghĩa địa bị các loài
quạ ăn, hay bị các loài diều hâu ăn, hay bị các
chim kên ăn, hay bị các loài chó ăn, hay bị các
loài giả can ăn, hay bị các loài côn trùng ăn.
Tỷ-kheo quán thân ấy như sau: "Thân này
tánh chất là như vậy, bản chất là như vậy,
không vượt khỏi bản chất ấy". Trong khi vị
ấy sống không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần,
các niệm và tư duy thuộc về thế tục được đoạn

THÂN                                               263

trừ. Nhờ đoạn trừ các pháp ấy, nội tâm được
an trú, an tọa, chuyên nhất, định tĩnh. Như vậy,
này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập thân hành
niệm.
3. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo như thấy
một thi thể bị quăng bỏ trong nghĩa địa, với các
bộ xương còn liên kết với nhau, còn dính thịt
và máu, còn được các đường gân cột lại...
4. ...với các bộ xương còn liên kết với nhau,
không còn dính thịt nhưng còn dính máu, còn
được các đường gân cột lại...
5. ...chỉ còn có xương không dính lại với nhau, rải
rác chỗ này chỗ kia. Ở đây là xương tay, ở đây
là xương chân, ở đây là xương ống, ở đây là
xương bắp vế, ở đây là xương mông, ở đây là
xướng sống, ở đây là xương đầu; Tỷ-kheo quán
thân ấy như sau: "Thân này tánh chất là như
vậy, bản tánh là như vậy, không vượt khỏi bản
chất ấy". Trong khi vị ấy sống không phóng
dật... (như trên).. Tỷ-kheo tu tập thân hành
niệm.
6. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo như thấy
một thi thế quăng bỏ trong nghĩa địa, chỉ còn
toàn xương trắng màu vỏ ốc...
7. ...chỉ còn một đống xương lâu hơn một năm...

THÂN                                              264

8. ...chỉ còn là xương thối trở thành bột. Tỷ-kheo
quán thân ấy như sau: "Thân này tánh chất là
như vậy, bản tánh là như vậy, không vượt khỏi
bản chất ấy". Trong khi vị ấy sống không
phóng dật... (như trên).. Tỷ-kheo tu tập thân
hành niệm.
Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ly dục, ly ác
pháp, chứng và trú Thiền thứ nhất, một trạng thái
hỷ lạc do ly dục sanh, với tầm và tứ. Tỷ-kheo thấm
nhuần, tẩm ướt, làm cho sung mãn tràn đầy thân
mình với hỷ lạc do ly dục sanh, không một chỗ nào
trên toàn thân không được hỷ lạc do ly dục sanh ấy
thấm nhuần. Này các Tỷ-kheo, như một người hầu
tắm lão luyện hay đệ tử người hầu tắm; sau khi rắc
bột tắm trong thau bằng đồng, liền nhồi bột ấy với
nước, cục bột tắm ấy được thấm nhuần nước ướt,
trào trộn với nước ướt, thấm ướt cả trong lẫn ngoài
với nước, nhưng không chảy thành giọt. Cũng vậy,
này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo thấm nhuần, tẩm ướt, làm
cho sung mãn, tràn đầy thân mình với hỷ lạc do ly
dục sanh, không một chỗ nào trên toàn thân không
được hỷ lạc do ly dục sanh ấy thấm nhuần. Trong khi
vị ấy sống không phóng dật.. (như trên) ... Tỷ-kheo
tu tập thân hành niệm.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy diệt tầm và tứ, chứng và an trú Thiền thứ hai, một trạng

THÂN                                              265

thái hỷ lạc do định sanh, không tầm không tứ, nội
tĩnh nhất tâm. Tỷ-kheo ấy thấm nhuần, tẩm ướt, làm
cho sung mãn, tràn đầy thân mình với hỷ lạc do định
sanh, không một chỗ nào trên toàn thân không được
hỷ lạc do định sanh ấy thấm nhuần. Này các Tỷ-kheo,
ví như một hồ nước, nước tự trong dâng lên, phương
Đông không có lỗ nước chảy ra, phương Tây không
có lỗ nước chảy ra, phương Bắc không có lỗ nước
chảy ra, phương Nam không có lỗ nước chảy ra và
thỉnh thoảng trời lại mưa lớn. Suối nước mát từ hồ
nước ấy phun ra thấm nhuần, tẩm ướt, làm cho sung
mãn tràn đầy hồ nước ấy, với nước mát lạnh, không
một chỗ nào của hồ nước ấy không được nước mát
lạnh thấm nhuần. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-
kheo thấm nhuần tẩm ướt, làm cho sung mãn tràn
đầy thân mình với hỷ lạc do định sanh, không một
chỗ nào trên toàn thân, không được hỷ lạc do đính
sanh ấy thấm nhuần. Trong khi vị ấy sống không
phóng dật... (như trên)... Tỷ-kheo tu tập thân hành
niệm.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ly hỷ trú xả,
chánh niệm tỉnh giác, thân cảm sự lạc thọ mà các
bậc Thánh gọi là "Xả niệm lạc trú", chứng và an
trú Thiền thứ ba. Tỷ-kheo, thấm nhuần, tẩm ướt,
làm cho sung mãn tràn đầy thân mình với lạc thọ
không có hỷ ấy, không một chỗ nào trên toàn thân,

THÂN                                             266

không được lạc thọ không có hỷ ấy thấm nhuần. Trong khi, Tỷ-kheo an trú không phóng dật... (như trên)... Tỷ-kheo tu tập thân hành niệm. Này các Tỷ- kheo, ví như trong hồ sen xanh, hồ sen hồng, hồ sen trắng, có những sen xanh, sen hồng hay sen trắng. Những bông sen ấy sanh trong nước, lớn lên trong nước, không vượt khỏi nước, nuôi sống dưới nước, từ đầu ngọn cho đến gốc rễ đều thấm nhuần, tẩm ướt, đầy tràn thấu suốt bởi nước mát lạnh ấy, không một chỗ nào của toàn thể sen xanh, sen hồng hay sen trắng không được nước mát lạnh ấy thấm nhuần. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo thấm nhuần, tẩm ướt, làm cho sung mãn, tràn đầy thân mình với lạc thọ không có hỷ ấy, không một chỗ nào trên toàn thân không được lạc thọ không có hỷ ấy thấm nhuần. Trong khi, Tỷ-kheo an trú không phóng dật... (như trên)... Tỷ-kheo, tu tập thân hành niệm.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo, xả lạc xả
khổ, diệt hỷ ưu đã cảm thọ trước, chứng và an trú
Thiền thứ tư, không khổ, không lạc, xả niệm
thanh tịnh. Tỷ-kheo ấy ngồi, thấm nhuần toàn thân
mình với tâm thuần tịnh trong sáng, không một chỗ
nào trên toàn thân không được tâm thuần tịnh trong
sáng ấy thấm nhuần. Này các Tỷ-kheo, ví như một
người ngồi, dùng tấm vải trắng trùm đầu, không một
chỗ nào trên toàn thân không được vải trắng ấy che

THÂN                                             267

thấu. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ngồi
thấm nhuần toàn thân mình với tâm thuần tịnh, trong
sáng, không một chỗ nào trên toàn thân không được
tâm thuần tịnh trong sáng ấy thấm nhuần. Trong khi
vị ấy sống an trú không phóng dật... (như trên)... Tỷ-
kheo tu tập thân hành niệm.

 Này các Tỷ-kheo, đối với vị nào tu tập, làm cho
sung mãn thân hành niệm, các thiện pháp của
vị ấy đi vào nội tâm (antogadha?) đều thuộc về
minh phần (vijjabhagiya).

Ví như, này các Tỷ-kheo, biển lớn của ai được
thấm nhuần bởi tâm, thời các con sông của vị ấy đi
vào trong biển, đều thuộc về biển lớn. Cũng vậy, này
các Tỷ-kheo, đối với vị nào tu tập làm cho sung mãn
thân hành niệm, các thiện pháp của vị ấy đi vào nội
tâm, đều thuộc về minh phần.

 Này các Tỷ-kheo, đối với Tỷ-kheo nào không tu
tập thân hành niệm, không làm cho sung mãn,
thời Ma (vương) có cơ hội với vị ấy, Ma (vương)
có cơ duyên với vị ấy.

Ví như này các Tỷ-kheo, có người quăng một
hòn đá nặng vào một đống đất sét ướt nhuyễn. Này
các Tỷ-kheo, các Ông nghĩ thế nào? Có phải hòn đá
nặng ấy có cơ hội (lún sâu) vào đống đất sét ướt

THÂN                                                268

nhuyễn ấy?

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

– Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, đối với ai không
tu tập thân hành niệm, không làm cho sung mãn, Ma
(vương) có cơ hội với vị ấy, Ma (vương) có cơ duyên
với vị ấy.

Ví như, này các Tỷ-kheo, một cây khô không có
nhựa, có người đến cầm phần phía trên của đồ quay
lửa và nói: "Tôi sẽ làm cho ngọn lửa sanh ra, tôi sẽ
làm cho sức nóng hiện lên". Này các Tỷ-kheo, các
Ông nghĩ thế nào? Người ấy mang đến phần phía trên
của đồ quay lửa, quay với cành cây khô không có
nhựa ấy, người ấy có làm cho ngọn lửa sanh ra, có
làm cho sức nóng hiện lên không?

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

– Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, đối với ai không
tu tập thân hành niệm, không làm cho sung mãn, Ma
(vương) có cơ hội với người ấy, Ma (vương) có cơ
duyên với người ấy.

Ví như, này các Tỷ-kheo, một bình nước, trống rỗng, trống không, được đặt trên cái giá, có một người đi đến, mang theo đầy nước. Này các Tỷ-kheo,

THÂN                                              269

các Ông nghĩ thế nào? Người ấy có thể đổ nước (vào bình) không?

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

– Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, vị nào không tu
tập thân hành niệm, không làm cho sung mãn, Ma
(vương) có cơ hội với vị ấy, Ma (vương) có cơ duyên
với vị ấy.

 Này các Tỷ-kheo, vị nào có tu tập thân hành
niệm, làm cho sung mãn, Ma (vương) không có
cơ hội với vị ấy. Ma (vương) không có duyên với
vị ấy.

Ví như, này các Tỷ-kheo, có người quăng một
trái banh dây nhẹ vào một cánh cửa làm hoàn toàn
bằng lõi cây. Này các Tỷ-kheo, các Ông nghĩ thế
nào? Trái banh dây nhẹ ấy có cơ hội đối với cánh cửa
làm hoàn toàn bằng lõi cây không?

– Thưa không, bạch Thế Tôn.

– Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, đối với vị nào có
tu tập thân hành niệm, làm cho sung mãn, Ma
(vương) không có cơ hội đối với vị ấy, Ma (vương)
không có cơ duyên đối với vị ấy.

THÂN                                              270

Ví như, này các Tỷ-kheo, một cây ướt có nhựa, rồi một người đi đến mang theo phần trên đồ quay lửa và nói: "Tôi sẽ làm cho lửa sinh ra, tôi sẽ làm cho hơi nóng hiện lên". Này các Tỷ-kheo, các Ông nghĩ thế nào? Người ấy mang theo phần trên đồ quay lửa, quay với các cây ướt và có nhựa, có thể làm cho lửa sanh ra, làm cho hơi nóng hiện lên được không?

– Thưa không, bạch Thế Tôn.

– Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, đối với vị nào có
tu tập thân hành niệm, làm cho sung mãn, Ma
(vương) không có cơ hội đối với vị ấy, Ma (vương)
không có cơ duyên đối với vị ấy.

Ví như, này các Tỷ-kheo, một bình nước đầy
tràn nước đến nỗi con quạ có thể uống được, được
đặt trên cái giá, rồi có người đi đến, mang theo đầy
nước. Này các Tỷ-kheo, các Ông nghĩ thế nào?
Người ấy có thể đổ được nước vào (bình ấy) không?

– Thưa không, bạch Thế Tôn.

– Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, đối với vị nào tu
tập thân hành niệm, làm cho sung mãn, Ma (vương)
không có cơ hộ đối với người ấy, Ma (vương) không
có cơ duyên đối với người ấy.

THÂN                                                 271

 Này các Tỷ-kheo, đối với vị nào tu tập thân hành
niệm, làm cho sung mãn, vị ấy hướng tâm đã
được chứng ngộ nhờ thắng trí đến pháp nào cần
phải chứng ngộ nhờ thắng trí, vị ấy đối mặt đạt
được sự tinh xảo, (của pháp ấy) dầu thuộc giới
xứ nào (sati sati ayatane).

Ví như, này các Tỷ-kheo, một bình đầy tràn
nước đến nỗi con quạ có thể uống được, được đặt
trên cái giá và có người lực sĩ đến và lắc qua lắc lại
cái bình ấy, như vậy nước có thể trào ra ngoài
không?

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

– Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, đối với vị nào tu tập thân hành niệm, làm cho sung mãn, vị ấy hướng tâm đã được chứng ngộ nhờ thắng trí đến pháp nào cần phải chứng ngộ nhờ thắng trí, vị ấy đối mặt được sự tinh xảo (của pháp ấy) dầu thuộc giới xứ nào.

Ví như có một hồ nước trên một miếng đất bằng,
bốn phía có đê đắp làm cho vững chắc, và tràn đầy
nước đến nỗi con quạ có thể uống được. Rồi có người
lực sĩ đến và phá một khúc đê, nước có thể tràn ra
ngoài không?

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

THÂN                                                272

– Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, đối với vị nào tu tập thân hành niệm, làm cho sung mãn, vị ấy hướng tâm đã được chứng ngộ nhờ thắng trí đến pháp nào cần phải chứng ngộ nhờ thắng trí, vị ấy đối mặt được sự tinh xảo (của pháp ấy) dầu thuộc giới xứ nào.

Ví như, này các Tỷ-kheo, trên đất bằng tại chỗ
ngã tư có một chiếc xe đậu, thắng với những con
ngựa thuần thục, có roi ngựa đặt ngang sẵn sàng, có
người mã thuật sư thiện xảo, người đánh xe điều ngự
các con ngựa đáng được điều ngự, leo lên xe ấy, tay
trái nắm dây cương, tay mặt cầm lấy roi ngựa, có thể
đánh xe ngựa ấy đi tới đi lui, tại chỗ nào và như thế
nào theo ý mình muốn. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo,
đối với vị nào tu tập thân hành niệm, làm cho sung
mãn, vị ấy hướng tâm đã được chứng ngộ nhờ thắng
trí đến pháp nào cần phải chứng ngộ nhờ thắng trí, vị
ấy đối mặt được sự tinh xảo (của pháp ấy), dầu thuộc
giới xứ nào.

 Này các Tỷ-kheo, thân hành niệm được thực
hành, được tu tập, được làm cho sung mãn,
được làm như thành cỗ xe, được làm như thành
căn cứ địa, được làm cho kiên trì, được làm cho
tích tập, được khéo tinh cần thực hành, thời
mười công đức này có thể được mong đợi.

THÂN                                               273

Thế nào là mười?

1. Lạc, bất lạc được nhiếp phục, và bất lạc không
nhiếp phục vị ấy, và vị ấy sống luôn luôn nhiếp
phục bất lạc được khởi lên;
2. Khiếp đảm sợ hãi được nhiếp phục, và khiếp
đảm sợ hãi không nhiếp phục vị ấy, và vị ấy
luôn luôn nhiếp phục khiếp đảm sợ hãi được
khởi lên.
3. Vị ấy kham nhẫn được lạnh, nóng, đói, khát, sự
xúc chạm của ruồi, muỗi, gió, mặt trời, các loài
rắn rết, các cách nói khó chịu, khó chấp nhận.
Vị ấy có khả năng chịu đựng được những cảm
thọ về thân khởi lên, khổ đau, nhói đau, thô
bạo, chói đau, bất khả ý, bất khả ái, đưa đến
chết điếng.
4. Tùy theo ý muốn, không có khó khăn, không
có mệt nhọc, không có phí sức, vị ấy chứng
được bốn Thiền, thuần túy tâm tư, hiện tại lạc
trú.
5. Vị ấy chứng được các loại thần thông, một thân
hiện ra nhiều thân, nhiều thân hiện một thân;
hiện hình biến đi ngang qua vách, qua tường,
qua núi như đi ngang hư không; độn thổ trồi
lên ngang qua đất liền như ở trong nước; đi trên
nước không chìm như đi trên đất liền; ngồi

THÂN                                              274

kiết-già đi trên hư không như con chim; với bàn
tay, chạm và rờ mặt trăng và mặt trời, những
vật có đại oai lực, đại oai thần như vậy; có thể,
thân có thần thông bay cho đến Phạm thiên;
6. Với thiên nhĩ thanh tịnh siêu nhân, có thể nghe
hai loại tiếng, chư Thiên và loài Người, ở xa
hay ở gần.
7. Với tâm của vị ấy, vị ấy biết tâm của các chúng
sanh, các loại người; tâm có tham, biết tâm có
tham; tâm không tham, biết tâm không tham;
tâm có sân, biết tâm có sân; tâm không sân, biết
tâm không sân; tâm có si, biết tâm có si; tâm
không si, biết tâm không si; tâm chuyên chú,
biết tâm chuyên chú; tâm tán loạn, biết tâm tán
loạn; tâm đại hành, biết tâm đại hành; tâm
không đại hành, biết tâm không đại hành; tâm
chưa vô thượng, biết tâm chưa vô thượng; tâm
vô thượng, biết tâm vô thượng; tâm Thiền định,
biết tâm Thiền định; tâm không Thiền định,
biết tâm không Thiền định; tâm giải thoát, biết
tâm giải thoát; tâm không giải thoát, biết tâm
không giải thoát.
8. Vị ấy nhớ đến các đời sống quá khứ như một
đời, hai đời... vị ấy nhớ đến các đời sống quá
khứ với các nét đại cương và các chi tiết.
9. Với thiên nhãn thuần tịnh, siêu nhân, vị ấy thấy

THÂN                                              275

sự sống và sự chết của chúng sanh. Vị ấy biết
rõ rằng chúng sanh người hạ liệt, kẻ cao sang,
người đẹp đẽ, kẻ thô xấu, người may mắn, kẻ
bất hạnh đều do hạnh nghiệp của họ.
10. Với sự diệt trừ các lậu hoặc, sau khi tự mình
chứng tri với thượng trí, vị ấy chứng đạt và an
trú ngay trong hiện tại, tâm giải thoát, tuệ giải
thoát không có lậu hoặc.
Này các Tỷ-kheo, thân hành niệm được thực
hành, được tu tập, được làm cho sung mãn, được làm
như cỗ xe, được làm như thành căn cứ địa, được làm
cho kiên trì, được làm cho tích tập, được khéo tinh
cần thực hành, thời mười công đức này có thể mong
đợi.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Các Tỷ-kheo ấy hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

THÂN                                               276

24      8 giải thoát là pháp cần phải chứng ngộ bằng thân - Kinh CHỨNG NGỘ – Tăng II, 167

CHỨNG NGỘ – Tăng II, 167

1.- Này các Tỷ-kheo, có bốn pháp này cần phải chứng ngộ. Thế nào là bốn?

Này các Tỷ-kheo,

- Có pháp cần phải chứng ngộ bằng thân;
- Có pháp, cần phải chứng ngộ bằng niệm;
- Có pháp, cần phải chứng ngộ bằng mắt;
- Có pháp, cần phải chứng ngộ bằng trí tuệ.

2. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các pháp cần phải chứng ngộ bằng thân?

- Tám giải thoát, cần phải chứng ngộ bằng thân.

3. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các pháp cần phải chứng ngộ bằng niệm?

- Đời sống trước, cần phải chứng ngộ bằng niệm.

THÂN                                               277

4. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các pháp cần phải chứng ngộ bằng con mắt?

- Sanh tử của chúng sanh, cần phải chứng ngộ bằng con mắt.

5. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các pháp cần phải chứng ngộ bằng trí tuệ?

- Sự đoạn diệt các lậu hoặc, cần phải chứng ngộ bằng trí tuệ.

Này các Tỷ-kheo, có bốn pháp này cần phải chứng ngộ.

THÂN                                             278

25     9 chỗ an trú thân niệm - Kinh SAU KHI AN CƯ – Tăng IV, 96

SAU KHI AN CƯ – Tăng IV, 96

1. Như vậy tôi nghe:

Một thời, Thế Tôn trú ở Sàvatthi, tại Jetavana, khu
vườn ông Anàthapindika, rồi Tôn giả Sàriputta đi
đến Thế Tôn, sau khi đến đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi
xuống một bên. Ngồi xuống một bên, Tôn giả
Sàriputta bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, con đã sống an cư trong mùa mưa tại Sàvatthi. Bạch Thế Tôn, nay con muốn ra đi du hành trong quốc độ.

- Này Sàriputta, nay Thầy hãy làm những gì Thầy nghĩ là hợp thời.

Rồi Tôn giả Sàriputta từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tôn, thân phía hữu hướng về Ngài rồi ra đi.

2. Rồi một Tỷ-kheo, sau khi Tôn giả Sàriputta ra đi không bao lâu, bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, Tôn giả Sàriputta xâm phạm con, đã bỏ đi du hành không có xin lỗi con.

THÂN                                             279

Thế Tôn cho gọi một Tỷ-kheo:

- Này Tỷ-kheo, hãy đến nhân danh Ta, nói với Sàriputta: "Thưa Hiền giả, bậc Đạo Sư cho gọi Hiền giả".

- Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Tỷ-kheo ấy, vâng đáp Thế Tôn, đi đến Tôn giả Sàriputta, sau khi đến, nói với Tôn giả Sàriputta:

- Thưa Hiền giả Sàriputta, bậc Đạo Sư cho gọi Hiền giả.

- Thưa vâng, này Hiền giả.

Tôn giả Sàriputta vâng đáp Tỷ-kheo ấy. Lúc bấy giờ, Tôn giả Mahà Moggallàna và Tôn giả Ànanda cầm chìa khóa, đi từ tinh xá này đến tinh xá khác nói rằng:

- Chư Tôn giả hãy đến! Chư Tôn giả hãy đến! Nay Tôn giả Sàriputta sẽ rống tiếng rống con sư tử trước mặt Thế Tôn.

3. Rồi Tôn giả Sàriputta đi đến Thế Tôn, sau khi đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên Thế Tôn, nói với Tôn giả Sàriputta đang ngồi xuống một bên:

THÂN                                                 280

- Ở đây, này Sàriputta, một đồng Phạm hạnh có điều bất mãn với Thầy: "Bạch Thế Tôn, Tôn giả Sàriputta xâm phạm con đã ra đi không có xin lỗi con".

4. - Thật vậy, bạch Thế Tôn, với ai không an trú thân
niệm trên thân, người ấy, ở đây, sau khi xâm phạm
một vị đồng Phạm hạnh, có thể bỏ đi du hành, không
có xin lỗi.

- Ví như, bạch Thế Tôn, trên đất, người ta quăng đồ
tịnh, quăng đồ bất tịnh, quăng phẩn uế, quăng
nước tiểu, nhổ nước miếng, quăng mủ và quăng
máu; tuy vậy đất không lo âu, không xấu hổ, hay
không nhàm chán. Cũng vậy, bạch Thế Tôn, con
an trú với tâm như đất, rộng rãi, rộng lớn, vô
lượng, không hận, không sân. Bạch Thế Tôn, với
ai không an trú thân niệm, người ấy ở đây, sau khi
xâm phạm một vị đồng Phạm hạnh, có thể bỏ đi
du hành, không có xin lỗi.
- Ví như, bạch Thế Tôn, trong nước người ta rửa
đồ tịnh, rửa đồ bất tịnh, rửa sạch phẩn uế, rửa
sạch nước tiểu, rửa sạch nước miếng, rửa sạch
máu, rửa sạch mủ; tuy vậy nước không lo âu,
không xấu hổ, không nhàm chán. Cũng vậy, bạch
Thế Tôn, con an trú với tâm như nước, rộng rãi,
rộng lớn, vô lượng, không hận, không sân. Bạch
Thế Tôn, với ai không an trú thân niệm, người ấy

THÂN                                               281

ở đây, sau khi xâm phạm một vị đồng Phạm hạnh,
có thể bỏ đi du hành, không có xin lỗi.
- Ví như, bạch Thế Tôn, lửa đốt các đồ tịnh, đốt các
đồ bất tịnh, đốt phẩn uế, đốt nước tiểu, đốt nước
miếng, đốt mủ, đốt máu; tuy vậy lửa không lo âu,
không xấu hổ, không nhàm chán. Cũng vậy, bạch
Thế Tôn, con an trú với tâm như lửa, rộng rãi,
rộng lớn, vô lượng, không hận, không sân. Bạch
Thế Tôn, với ai không an trú thân niệm, người ấy
ở đây, sau khi xâm phạm một vị đồng Phạm hạnh,
có thể bỏ đi du hành, không có xin lỗi.
- Ví như, bạch Thế Tôn, gió thổi các đồ tịnh, thổi
các đồ bất tịnh, thổi phẩn uế, thổi nước tiểu, thổi
nước miếng, thổi mủ, thổi máu; tuy vậy gió không
lo âu, không xấu hổ, không nhàm chán. Cũng vậy,
bạch Thế Tôn, con an trú với tâm như gió, rộng
rãi, rộng lớn, vô lượng, không hận, không sân.
Bạch Thế Tôn, với ai không an trú thân niệm,
người ấy ở đây, sau khi xâm phạm một vị đồng
Phạm hạnh, có thể bỏ đi du hành, không có xin
lỗi.
- Ví như, bạch Thế Tôn, một miếng vải lau chùi lau
các đồ tịnh, lau các đồ bất tịnh, lau phẩn uế, lau
nước tiểu, lau nước miếng, lau mủ, lau máu; tuy
vậy miếng vải lau chùi không lo âu, không xấu hổ,
không nhàm chán. Cũng vậy, bạch Thế Tôn, con
an trú với tâm như miếng vải lau chùi, rộng rãi,

THÂN                                               282

rộng lớn, vô lượng, không hận, không sân. Bạch
Thế Tôn, với ai không an trú thân niệm, người ấy
ở đây, sau khi xâm phạm một vị đồng Phạm hạnh,
có thể bỏ đi du hành, không có xin lỗi.
- Ví như, bạch Thế Tôn, con trai của một người
Candàla (Chiên-đà-la: hạ liệt) hay con gái của
một người Candàla, với tay cầm bát ăn xin, mặc
đồ rách rưới, đi vào làng hay đi vào thị trấn, với
một tâm trạng hạ liệt. Cũng vậy, bạch Thế Tôn,
con an trú với tâm giống như con Chiên-đà-la,
rộng rãi, rộng lớn, vô lượng, không hận, không
sân. Bạch Thế Tôn, với ai không an trú thân niệm,
người ấy ở đây, sau khi xâm phạm một vị đồng
Phạm hạnh, có thể bỏ đi du hành, không có xin
lỗi.
- Ví như, bạch Thế Tôn, một con bò đực, với sừng
bị cưa, hiền lương, khéo điều phục, khéo huấn
luyện, đi lang thang từ đường này đến đường
khác, từ ngã tư này đến ngã tư khác, không hại
một ai với chân hay với sừng. Cũng vậy, bạch Thế
Tôn, con an trú với tâm giống như một con bò
đực với sừng bị cưa, rộng rãi, rộng lớn, vô lượng,
không hận, không sân. Bạch Thế Tôn, với ai
không an trú thân niệm, người ấy ở đây, sau khi
xâm phạm một vị đồng Phạm hạnh, có thể bỏ đi
du hành, không có xin lỗi.

THÂN                                              283

- Ví như, bạch Thế Tôn, một nữ nhân hay một nam
nhân còn trẻ tuổi, thanh niên, ưa thích trang điểm,
sau khi gội đầu, sẽ lo âu, xấu hổ, nhàm chán nếu
xác rắn, hay xác chó, hay xác người được cuốn
vào cổ người ấy. Cũng vậy, bạch Thế Tôn, con lo
âu, xấu hổ, nhàm chán với cái thân đầy bất tịnh
này. Bạch Thế Tôn, với ai không an trú thân niệm,
người ấy ở đây, sau khi xâm phạm một vị đồng
Phạm hạnh, có thể bỏ đi du hành, không có xin
lỗi.
- Ví như, bạch Thế Tôn, có người mang một cái bát
đầy mỡ, có thủng nhiều lỗ, thủng nhiều đường, bị
chảy, bị rỉ. Cũng vậy, bạch Thế Tôn, con mang
cái thân này, có thủng nhiều lỗ, có thủng nhiều
đường, bị chảy, bị rỉ. Bạch Thế Tôn, với ai không
an trú thân niệm, người ấy ở đây, sau khi xâm
phạm một vị đồng Phạm hạnh, có thể bỏ đi du
hành, không có xin lỗi.

5. Rồi Tỷ-kheo ấy từ chỗ ngồi đứng dậy, đắp thượng y vào một bên vai, cúi đầu đảnh lễ chân Thế Tôn và bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, con đã phạm một trọng tội. Vì ngu si, vì vô minh, vì bất thiện, con đã xuyên tạc Tôn giả Sàriputta, không ý thức, trống không, vọng ngôn,

THÂN                                                284

không thật. Mong Thế Tôn chấp nhận cho con tội ấy là một tội để con ngăn đón về tương lai.

- Này Tỷ-kheo, thật là một trọng tội. Vì ngu si, vì vô minh, vì bất thiện, Thầy đã xuyên tạc Tôn giả Sàriputta, không ý thức, trống không, vọng ngôn, không thật. Này Tỷ-kheo, vì Thầy đã thấy tội ấy là một tội, đã phát lộ đúng pháp, Ta chấp nhận tội ấy cho Thầy. Đây là một sự tiến bộ, này Tỷ-kheo, trong Pháp Luật của bậc Thánh, những ai thấy tội là tội, phát lộ đúng pháp, và ngăn đón trong tương lai.

6. Rồi Thế Tôn, nói với Tôn giả Sàriputta:

- Này Sàriputta, hãy tha thứ kẻ ngu si này, trước khi ở đây, đầu nó sẽ bị vỡ tan làm bảy mảnh.

- Bạch Thế Tôn, con tha thứ cho Tôn giả ấy, nếu Tôn giả ấy nói với con: "Hãy tha thứ cho", và cũng mong Tôn giả ấy tha thứ cho con.

THÂN                                                285

26     Bị rắn cắn nhưng thân không đổi khác - Kinh Upasena – Tương IV, 73

Upasena – Tương IV, 73

1) Một thời Tôn giả Sàriputta và Tôn giả Upasena trú ở Ràjagaha (Vương Xá), rừng Sitavana (Hàn Lâm), tại hang Đầu Con Rắn (Sappapon-dikapabbàra).

2) Lúc bấy giờ, một con rắn độc rơi trên thân Tôn giả Upasena.

3) Rồi Tôn giả Upasena gọi các Tỷ-kheo:

-- Chư Hiền, hãy đến và nhắc cái giường cùng với cái thân này của tôi đưa ra ngoài, trước khi thân này ở đây phân tán như một nắm rơm.

4) Được nói vậy, Tôn giả Sàriputta nói với Tôn giả Upasena:

-- Nhưng chúng tôi không thấy thân Tôn giả Upasena đổi khác hay các căn bị biến hoại.

5) Nhưng Tôn giả Upasena nói như sau:

THÂN                                               286

-- Này chư Hiền, hãy đến và nhắc cái giường cùng với cái thân này của tôi đưa ra ngoài, trước khi thân này ở đây bị phân tán như một nắm rơm...

6) Này Hiền giả Sàriputta, đối với ai nghĩ rằng: "Tôi
là con mắt", hay: "Con mắt là của tôi"... "Tôi là cái
lưỡi", hay: "Cái lưỡi là của tôi"... "Tôi là ý", hay: "Ý
là của tôi", thời đối với các người ấy, này Hiền giả
Sàriputta, thân có thể bị đổi khác, hay các căn bị biến
hoại.

Và này Hiền giả Sàriputta, tôi không nghĩ như sau:
"Tôi là con mắt", hay: "Con mắt là của tôi"... "Tôi là
cái lưỡi", hay: "Cái lưỡi là của tôi"... hay: "Tôi là ý",
hay: "Ý là của tôi", thời này Hiền giả Sàriputta, làm
sao thân ấy của tôi lại có thể đổi khác, hay các căn
có thể biến hoại.

7) - Vì rằng trong một thời gian dài, Tôn giả Upasena đã khéo nhổ tận gốc ngã kiến, ngã sở kiến, ngã mạn tùy miên, cho nên Tôn giả Upasena không có những tư tưởng như: "Tôi là con mắt", hay: "Con mắt là của tôi"... hay: "Tôi là cái lưỡi", hay: "Lưỡi là của tôi"... hay: "Tôi là ý", hay: "Ý là của tôi".

8) Rồi các Tỷ-kheo ấy nhắc cái giường cùng với Tôn giả Upasena ra ngoài.

THÂN                                                   287

9) Rồi thân của Tôn giả Upasena, ngay tại chỗ ấy phân tán như một nắm rơm.

THÂN                                          288

27     Bị vô minh che đậy, bị tham ái trói
buộc thân này của người ngu khởi lên
- Kinh Bậc Hiền So Sánh Với Kẻ Ngu
– Tương II, 49

Bậc Hiền So Sánh Với Kẻ Ngu – Tương II, 49

1). .. Trú Tại Sàvatthi.

2) Đối với kẻ ngu, này các Tỷ-kheo, bị vô minh che
đậy, bị tham ái hệ phược, thân này được khởi lên
như sau: Chỉ có thân này và danh sắc ở ngoài. Như
vậy là bộ hai này. Duyên bộ hai này có xúc, có sáu
xứ. Do cảm xúc bởi chúng, hoặc một trong hai, người
ngu cảm thọ lạc khổ.

3) Đối với bậc Hiền, này các Tỷ-kheo, bị vô minh
che đậy, bị tham ái hệ phược, thân này được khởi lên
như sau: Chỉ có thân này và danh sắc ở ngoài. Như
vậy là bộ hai này. Duyên bộ hai này có xúc, có sáu
xứ. Do cảm xúc bởi chúng, hoặc một trong hai, người
Hiền cảm thọ lạc khổ.

4) Ở đây, này các Tỷ-kheo, có gì phân biệt, có gì sai khác, có gì dị biệt giữa bậc Hiền và kẻ ngu?

THÂN                                               289

5) - Bạch Thế Tôn, đối với chúng con, các pháp lấy Thế Tôn làm căn bản, lấy Thế Tôn làm lãnh đạo, lấy Thế Tôn làm chỗ y chỉ. Bạch Thế Tôn, lành thay, nếu Thế Tôn nói lên cho chúng con ý nghĩa lời nói này. Sau khi nghe Thế Tôn giảng, các Tỷ-kheo sẽ thọ trì.

6) Vậy này các Tỷ-kheo, hãy nghe và khéo suy nghiệm, Ta sẽ nói.

- Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Các vị Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn.

7) Thế Tôn nói như sau:

- Này các Tỷ-kheo, bị vô minh che đậy và bị tham ái hệ phược, thân này của người ngu được sanh khởi.

Vô minh ấy, người ngu không đoạn tận. Tham ái ấy,
người ngu không tận trừ. Vì sao? Này các Tỷ-kheo,
người ngu sống Phạm hạnh không phải vì chơn
chánh đoạn trừ khổ đau. Do vậy người ngu, khi
thân hoại mạng chung, đi đến một thân khác. Do đi
đến một thân khác, người ấy không giải thoát khỏi
sanh, già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não. Ta nói rằng:
"Người ấy không thoát khỏi đau khổ".

8) Và này các Tỷ-kheo, bị vô minh che đậy, bị tham ái hệ phược, thân người Hiền trí được sanh khởi.

THÂN                                              290

Vô minh ấy, người Hiền trí đoạn tận. Tham ái ấy,
người Hiền trí tận trừ. Vì sao? Này các Tỷ-kheo,
người Hiền trí sống Phạm hạnh, vì chơn chánh
đoạn trừ khổ đau. Do vậy, người Hiền trí, khi thân
hoại mạng chung, không đi đến một thân khác. Do
không đi đến một thân khác, vị ấy giải thoát khỏi
sanh, già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não. Ta nói rằng:
"Vị ấy thoát khỏi đau khổ ".

9) Này các Tỷ-kheo, đây là sự phân biệt, đây là sự sai khác, đây là sự dị biệt giữa bậc Hiền trí và người ngu.

THÂN                                              291

28     Chánh kiến đoạn tận các thân nhiệt não - ĐẠI Kinh SÁU XỨ – 149 Trung III, 643

ĐẠI KINH SÁU XỨ (Mahasalayatanika suttam) – Bài kinh số 149 – Trung III, 643

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Savatthi (Xá-vệ), Jetavana (Kỳ-đà Lâm), tại tinh xá ông Anathapindika (Cấp Cô Độc). Tại đấy, Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo:

– "Này các Tỷ-kheo",

– "Thưa vâng, bạch Thế Tôn". Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

– Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng Đại Kinh Sáu Xứ. Hãy nghe và suy nghiệm kỹ, Ta sẽ giảng.

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn giảng như sau:

THÂN                                            292

Này các Tỷ-kheo, không biết, không thấy như chơn mắt, không biết không thấy như chơn các sắc, không biết không thấy như chơn nhãn thức, không biết không thấy như chơn nhãn xúc; do duyên nhãn xúc này khởi lên lạc thọ, khổ thọ hay bất khổ bất lạc thọ, không biết không thấy như chơn cảm thọ ấy, vị ấy ái trước đối với mắt, ái trước đối với các sắc, ái trước đối với nhãn thức, ái trước đối với nhãn xúc. Do duyên nhãn xúc này khởi lên lạc thọ, khổ thọ hay bất khổ bất lạc thọ, vị ấy ái trước đối với cảm thọ ấy. Khi vị ấy trú, quán sát vị ngọt, bị ái trước, hệ lụy và tham đắm, nên năm thủ uẩn đi đến tích trữ trong tương lai. Và ái của vị ấy đưa đến tái sanh, câu hữu với hỷ và tham, tìm sự hoan lạc chỗ này, chỗ kia; ái ấy được tăng trưởng; những thân ưu não tăng trưởng; những tâm ưu não tăng trưởng; những thân nhiệt não tăng trưởng; những tâm khổ não tăng trưởng. Vị ấy cảm thọ thân khổ và tâm khổ.

Này các Tỷ-kheo, không thấy và không biết
như chơn tai; này các Tỷ-kheo, không thấy và
không biết như chơn mũi; này các Tỷ-kheo, không
thấy và không biết như chơn lưỡi; này các Tỷ-kheo,
không thấy và không biết như chơn thân; này các Tỷ-
kheo, không thấy và không biết như chơn ý; này các
Tỷ-kheo, không thấy và không biết như chơn các
pháp; này các Tỷ-kheo, không thấy và không biết

THÂN                                                  293

như chơn ý thức; này các Tỷ-kheo, không thấy và
không biết như chơn ý xúc. Do duyên ý xúc này khởi
lên lạc thọ, khổ thọ hay bất khổ bất lạc thọ; không
thấy và không biết như chơn cảm thọ ấy, vị ấy ái
trước đối với ý, ái trước đối với pháp, ái trước đối
với ý thức, ái trước đối với ý xúc. Do duyên ý xúc
này khởi lên lạc thọ, khổ thọ, hay bất khổ bất lạc
thọ, ... (như trên)... vị ấy cảm thọ thân khổ và tâm
khổ.

Này các Tỷ-kheo, thấy và biết như chơn mắt, thấy và biết như chơn các sắc, thấy và biết như chơn nhãn thức, thấy và biết như chơn nhãn xúc. Do duyên nhãn xúc này khởi lên lạc thọ, khổ thọ hay bất khổ bất lạc thọ, thấy và biết như chơn cảm thọ ấy; vị ấy không ái trước đối với con mắt, không ái trước đối với các sắc, không ái trước đối với nhãn thức, không ái trước đối với nhãn xúc. Do duyên nhãn xúc này khởi lên lạc thọ, khổ thọ, hay bất khổ bất lạc thọ; vị ấy không ái trước đối với cảm thọ ấy. Khi vị ấy trú, quán sát vị ngọt, không bị ái trước, hệ lụy và tham đắm, nên năm thủ uẩn đi đến tàn diệt trong tương lai. Và ái của vị ấy, đưa đến tái sanh, câu hữu với hỷ và tham, tìm sự hoan lạc chỗ này chỗ kia; ái ấy được đoạn tận; những thân ưu não của vị ấy được đoạn tận; những tâm ưu não được đoạn tận; những thân nhiệt não được đoạn tận; những tâm nhiệt não

THÂN                                                 294

được đoạn tận; những thân khổ não được đoạn tận; những tâm khổ não được đoạn tận; vị ấy cảm thọ thân lạc và tâm lạc.

 Kiến gì như chơn của vị ấy, kiến ấy là chánh
kiến.
 Tư duy gì như chơn của vị ấy, tư duy ấy là
chánh tư duy.
 Tinh tấn gì như chơn của vị ấy, tinh tấn ấy là
chánh tinh tấn.
 Niệm gì như chơn của vị ấy, niệm ấy là chánh
niệm.
 Định gì như chơn của vị ấy, định ấy là chánh
định.
 Thân nghiệp, ngữ nghiệp, sinh mạng của vị ấy
được thanh tịnh tốt đẹp.
 Và Thánh đạo Tám ngành này đi đến tu tập
và phát triển sung mãn cho vị ấy.

 Do sự tu tập Thánh đạo Tám ngành này như vậy,
bốn niệm xứ đi đến tu tập và phát triển sung mãn;
bốn chánh tinh tấn cũng đi đến tu tập và phát
triển sung mãn; bốn như ý túc cũng đi đến tu tập
và phát triển sung mãn; năm căn cũng đi đến tu
tập và phát triển sung mãn; năm lực cũng đi đến

THÂN                                             295

tu tập và phát triển sung mãn; bảy giác chi cũng đi đến tu tập và phát triển sung mãn.

 Và nơi vị ấy, hai pháp này được chuyển vận song hành: chỉ và quán.

 Với thượng trí, vị ấy liễu tri những pháp cần phải
liễu tri với thượng trí. Với thượng trí, vị ấy đoạn
tận những pháp cần phải đoạn tận với thượng trí.
Với thượng trí vị ấy, tu tập những pháp cần phải
tu tập với thượng trí. Với thượng trí, vị ấy chứng
ngộ những pháp cần phải chứng ngộ với thượng
trí.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là những pháp cần
phải liễu tri với thượng trí? Cần phải trả lời là
năm thủ uẩn, tức là sắc thủ uẩn, thọ thủ uẩn,
tưởng thủ uẩn, hành thủ uẩn, thức thủ uẩn.
Những pháp này là những pháp cần phải liễu
tri với thượng trí.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các pháp cần
phải đoạn tận với thượng trí? Vô minh và hữu
ái, những pháp này cần phải đoạn tận với
thượng trí.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các pháp cần

THÂN                                               296

phải tu tập với thượng trí? Chỉ và quán, những pháp này cần phải tu tập với thượng trí.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là những pháp cần
phải chứng ngộ với thượng trí? Minh và giải
thoát, những pháp này cầu phải chứng ngộ với
thượng trí.

Này các Tỷ-kheo, thấy và biết như chơn tai; này các Tỷ-kheo, thấy và biết như chơn mũi; này các Tỷ-kheo, thấy và biết như chơn lưỡi; này các Tỷ- kheo, thấy và biết như chơn thân; này các Tỷ-kheo, thấy và biết như chơn ý; này các Tỷ-kheo, thấy và biết như chơn các pháp; này các Tỷ-kheo, thấy và biết như chơn ý thức; này các Tỷ-kheo, thấy và biết như chơn ý xúc. Do duyên ý xúc này khởi lên lạc thọ, khổ thọ, bất khổ bất lạc thọ; thấy và biết như chơn cảm thọ ấy, nên vị ấy không ái trước đối với ý, không ái trước đối với các pháp, không ái trước đối với ý thức, không ái trước đối với ý xúc. Do duyên ý xúc này khởi lên lạc thọ, khổ thọ, hay bất khổ bất lạc thọ; vị ấy không ái trước đối với cảm thọ ấy... (như trên)... tâm khổ não được đoạn tận. Vị ấy cảm thọ thân lạc và tâm lạc. Kiến gì như chơn của vị ấy, kiến ấy là chánh kiến. Tư duy gì như chơn của vị ấy... (như trên)... hoạt mạng của vị ấy đi đến thanh tịnh tốt đẹp. Và Thánh đạo Tám ngành này đi đến tu

THÂN                                               297

tập và phát triển sung mãn cho vị ấy. Do sự tu tập Thánh đạo Tám ngành này như vậy... (như trên)... Và này các Tỷ-kheo, thế nào là những pháp cần phải chứng ngộ với thượng trí? Minh và giải thoát, những pháp này cần phải chứng ngộ với thượng trí.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Các Tỷ-kheo ấy hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

THÂN                                             298

29     Chánh quán để tẩy sạch tâm khỏi 4 đại giới - Kinh RÀHULA – Tăng II, 129

RÀHULA – Tăng II, 129

1. Rồi Tôn giả Ràhula đi đến Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Thế Tôn nói với Tôn giả Ràhula đang ngồi xuống một bên:

- Này Ràhula, phàm có nội địa giới gì, phàm có ngoại địa giới gì, đều là địa giới này. Cần phải như thật thấy địa giới ấy với chánh trí tuệ rằng: "Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải là tự ngã của tôi". Do thấy như thật (địa giới) này với chánh trí tuệ, vị ấy nhàm chán địa giới. Với trí tuệ, vị ấy tẩy sạch tâm.

2-4. Này Ràhula, phàm có nội thủy giới gì, phàm có ngoại thủy giới gì, đều là thủy giới này …, phàm có nội hỏa giới gì, phàm có ngoại hỏa giới gì, đều là hỏa giới này …, phàm có nội phong giới gì, phàm có ngoại phong giới gì, đều là phong giới này. Cần phải như thật thấy phong giới ấy với chánh trí tuệ rằng: "Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải là tự ngã của tôi". Do thấy như thật (phong giới) này với chánh trí tuệ, vị ấy

THÂN                                                299

nhàm chán phong giới. Với trí tuệ, vị ấy tẩy sạch tâm.

5. Khi nào, này Ràhula, Tỷ-kheo đối với bốn giới
này, không có tùy quán là tự ngã hay thuộc ngã sở,
này Ràhula, vị này được gọi là Tỷ-kheo đã cắt dứt ái,
đã giải tỏa các kiết sử, đã chơn chánh minh quán kiêu
mạn, đã chấm dứt khổ đau.

THÂN                                               300

30     Chận đứng kiến có thân - Kinh CÁC PHÁP KHÁC – Tăng III, 481

SỰ PHÁ HOẠI –III, 481

1.- Do phá hoại bảy pháp, này các Tỷ-kheo, thành vị Tỷ-kheo.

2. Thế nào là bảy?

- Phá hoại kiến có thân,
- Phá hoại nghi,
- Phá hoại giới cấm thủ,
- Phá hoại tham,
- Phá hoại sân,
- Phá hoại si,
- Phá hoại mạn.

Do phá hoại bảy pháp này, này các Tỷ-kheo, thành vị Tỷ-kheo.

CÁC PHÁP KHÁC –Tăng III, 481

1. Này các Tỷ-kheo, do đoạn diệt bảy pháp, thành vị Sa-môn …

THÂN                                             301

Do vất bỏ bảy pháp, thành vị Bà-la-môn …

Do tiêu diệt bảy pháp, thành vị an lành …

Do gột sạch bảy pháp, thành vị đã gột sạch …

Do biết rõ bảy pháp, thành bậc có trí …

Do phá hoại kẻ thù bảy pháp, thành vị Thánh …

Do chặn đứng bảy pháp, thành vị A-la-hán.

2. Thế nào là bảy?

- Chận đứng kiến có thân,
- Chặn đứng nghi,
- Chặn đứng giới cấm thủ,
- Chặn đứng tham,
- Chặn đứng sân,
- Chặn đứng si,
- Chặn đứng mạn

Do chặn đứng bảy pháp này, này các Tỷ-kheo, thành vị A-la-hán.

THÂN                                            302

THÂN   303

31     Chỗ nào có thân, nhân thân tư niệm... - Kinh Bhuumija – Tương II, 71

Bhùmija – Tương II, 71

1)...Trú ở Sàvatthi.

2) Rồi Tôn giả Bhùmija, vào buổi chiều, từ chỗ độc cư Thiền tịnh đứng đậy, đi đến Tôn giả Sàriputta; sau khi đến nói lên với Tôn giả Sàriputta những lời chào đón hỏi thăm; sau khi nói lên những lời chào đón hỏi thăm thân hữu, liền ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, Tôn giả Bhùmija thưa Tôn giả Sàriputta:

3) - Hiền giả Sàruputta, có những Sa-môn, Bà-la-
môn chủ trương về nghiệp, tuyên bố khổ lạc do tự
mình làm. Hiền giả Sàruputta, lại có những Sa-môn,
Bà-la-môn chủ trương về nghiệp, tuyên bố khổ lạc
do người khác làm. Hiền giả Sariputta, lại có những
Sa-môn, Bà-la-môn chủ trương về nghiệp, tuyên bố
khổ lạc do tự mình làm và do người khác làm. Hiền
giả Sàriputta, lại có những Sa-môn, Bà-la-môn chủ
trương về nghiệp, tuyên bố khổ lạc không do tự mình
làm, không do người khác làm, khổ lạc do tự nhiên
sanh.

THÂN                                               304

4) Ở đây, này Hiền giả Sàriputta, Thế Tôn thuyết như
thế nào, tuyên bố như thế nào? Và chúng tôi trả lời
như thế nào để đáp đúng lời Thế Tôn tuyên bố; chúng
tôi không xuyên tạc Thế Tôn không đúng sự thật;
pháp chúng tôi trả lời là thuận pháp; và không một
vị đồng pháp nào có muốn cật vấn không tìm được
lý do để chỉ trích?

5) - Này Hiền giả, Thế Tôn đã nói lạc khổ do duyên mà sanh? Do duyên gì? Do duyên xúc. Nói như vậy là đáp đúng lời Thế Tôn tuyên bố, không xuyên tạc Thế Tôn không đúng sự thật; pháp được trả lời là thuận pháp, và không một vị đồng pháp nào có muốn cật vấn cũng không tìm được lý do để chỉ trích.

6) Ở đây, này Hiền giả, các vị Sa-môn, Bà-la-môn nào chủ trương về nghiệp, tuyên bố lạc khổ do tự mình làm; lạc khổ ấy chính do duyên xúc. Các vị Sa- môn, Bà-la-môn nào... (như trên)... Các Sa-môn, Bà- la-môn nào chủ trương về nghiệp, tuyên bố là lạc khổ không do tự mình làm, không do người khác làm, lạc khổ do tự nhiên sanh; lạc khổ ấy chính do duyên xúc.

7) Ở đây, này Hiền giả, các Sa-môn, Bà-la-môn nào chủ trương về nghiệp, tuyên bố lạc khổ do tự mình làm, họ chắc chắn có thể tự cảm thọ không cần đến xúc; sự kiện như vậy không xảy ra. Các Sa-môn, Bà- la-môn nào...(như trên)... Các Sa-môn, Bà-la-môn

THÂN                                              305

nào chủ trương về nghiệp, tuyên bố lạc khổ không do tự mình làm, không do người khác làm, lạc khổ do tự nhiên sanh, họ chắc chắn có thể tự cảm thọ không cần đến xúc; sự kiện như vậy không xảy ra.

8) Tôn giả Ananda được nghe chuyện này giữa Tôn giả Sàriputta với Tôn giả Bhùmija.

9) Rồi Tôn giả Ananda đi đến Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên.

Ngồi xuống một bên, Tôn giả Ananda đem tất cả câu chuyện xảy ra như thế nào giữa Tôn giả Sàriputta với Tôn giả Bhùmija bạch lên Thế Tôn.

10) - Lành thay, lành thay! Này Ananda, Sàriputta
trả lời như vậy là trả lời một cách chơn chánh. Này
Ananda, Ta nói rằng khổ là do duyên mà sanh. Do
duyên gì? Do duyên xúc. Nói như vậy là đáp đúng
lời Ta tuyên bố, không xuyên tạc Ta không đúng sự
thật; pháp được trả lời là thuận pháp và không một
vị đồng pháp nào cật vấn Ta có thể tìm được lý do để
chỉ trích.

11) Ở đây, này Ananda, những Sa-môn, Bà-la-môn nào chủ trương về nghiệp, tuyên bố lạc khổ do tự mình làm, lạc khổ ấy chính do duyên xúc. Những Sa- môn, Bà-la-môn nào... (như trên)... Những Sa-môn,

THÂN                                              306

Bà-la-môn nào chủ trương về nghiệp, tuyên bố lạc
khổ không do tự mình làm, không do người khác
làm, khổ lạc do tự nhiên sanh; khổ lạc ấy chính do
duyên xúc.

12) Ở đây, này Ananda, những Sa-môn, Bà-la-môn nào chủ trương về nghiệp, tuyên bố lạc khổ do tự mình làm, họ chắc chắn có thể tự cảm thọ không cần đến xúc; sự kiện ấy không xảy ra. Những Sa-môn, Bà-la-môn nào... (như trên)... Những Sa-môn, Bà-la- môn nào chủ trương về nghiệp, tuyên bố lạc khổ không do tự mình làm, không do người khác làm, lạc khổ do tự nhiên sanh, họ chắc chắn có thể tự cảm thọ không cần đến xúc; sự kiện ấy không xảy ra.

13) -Này Ananda, chỗ nào có thân, do nhân thân tư niệm, thời nội thân khởi lên lạc khổ. Này Ananda, Chỗ nào có lời nói, do nhân khẩu tư niệm, thời nội thân khởi lên lạc khổ. Này Ananda, Chỗ nào có ý, do nhân ý tư niệm, thời nội thân khởi lên lạc khổ.

14) Này Ananda, do duyên vô minh, hoặc tự chúng ta làm các thân hành; do duyên ấy, nội thân khởi lên lạc khổ. Này Ananda, hoặc những người khác làm các thân hành; do duyên ấy, nội thân khởi lên lạc khổ. Này Ananda, hoặc với ý thức rõ ràng làm các thân hành, do duyên ấy, nội thân khởi lên lạc khổ.

THÂN                                              307

Này Ananda, hoặc không với ý thức rõ ràng làm các thân hành; do duyên ấy, nội thân khởi lên lạc khổ.

15) Hoặc tự chúng ta, này Ananda, làm các khẩu
hành; do duyên ấy, nội thân khởi lên lạc khổ. Hoặc
những người khác này Ananda làm các khẩu hành;
do duyên ấy, nội thân khởi lên lạc khổ.

16) Hoặc với ý thức rõ ràng, này Ananda... (như
trên)... Hoặc không với ý thức rõ ràng, này Ananda,
làm các khẩu hành; do duyên ấy, nội thân khởi lên
lạc khổ.

17) Hoặc tự mình, này Ananda, làm các ý hành; do
duyên ấy, nội thân khởi lên lạc khổ. Hoặc những
người khác, này Ananda, làm các ý hành; do duyên
ấy, nội thân khởi lên lạc khổ.

18) Hoặc với ý thức rõ ràng, này Ananda... (như trên)

... Hoặc không với ý thức rõ ràng, này Ananda làm các ý hành; do duyên ấy, nội thân khởi lên lạc khổ.

19) - Này Ananda, trong sáu pháp này, đều bị vô minh chi phối.

Này Ananda, với ly tham, đoạn diệt hoàn toàn vô minh, thân ấy không có; do duyên ấy, nội thân khởi lên lạc khổ. Khẩu ấy không có; do duyên ấy, nội thân

THÂN                                               308

khởi lên lạc khổ. Ý ấy không có; do duyên ấy, nội
thân khởi lên lạc khổ. Chúng không phải là đồng
ruộng, chúng không phải là căn cứ, chúng không
phải là xứ, chúng không phải là luận sự,; do duyên
ấy, nội thân khởi lên lạc khổ.

THÂN                                            309

32     Chứng Tứ thiền, thân hành được khinh an - Kinh TRÁNH NÉ – Tăng I, 626

TRÁNH NÉ – Tăng I, 626

1. - Tỷ-kheo trừ khử sự thật cá nhân, đã từ bỏ hoàn toàn các tầm cầu hay thân hành được khinh an, vị ấy được gọi là vị độc hành.

Và này các Tỷ-kheo thế nào là Tỷ-kheo đã trừ khử sự thật cá nhân?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, đối với các sự thật cá nhân phổ thông của các Sa-môn, Bà-la-môn nói chung, ví như thế giới là thường còn, hay thế giới là không thường còn, hay thế giới là có giới hạn, hay thế giới là không giới hạn, sinh mạng và thân này là một, hay sinh mạng và thân này là khác, Như Lai sau khi chết có tồn tại, hay Như Lai sau khi chết không tồn tại, hay Như Lai sau khi chết có tồn tại và không tồn tại, hay Như Lai sau khi chết không có tồn tại và không không tồn tại. Tỷ- kheo đối với tất cả các sự thật cá nhân ấy đã trừ khử, đã xả bỏ, đã nhổ ra, đã giải thoát, đã đoạn

THÂN                                              310

tận, đã từ bỏ. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ- kheo trừ khử sự thật cá nhân.

2. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo đã từ bỏ hoàn toàn các tầm cầu?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, đối với Tỷ-kheo, dục tầm
cầu được đoạn tận, hữu tầm cầu được đoạn tận,
Phạm hạnh tầm cầu được khinh an. Như vậy, này
các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo đã từ bổ hoàn toàn các
tầm cầu.

3. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo thân hành được khinh an?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo xả lạc, xả khổ,
chấm dứt hỷ ưu đã cảm thọ trước, chứng đạt và an
trú Thiền thứ tư, không khổ, không lạc, xả niệm
thanh tịnh. Như vậy này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo
thân hành được khinh an.

4. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo độc cư?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, đối với Tỷ-kheo ngã mạn
được đoạn tận, được cắt đứt từ gốc rễ, được làm
như thân cây ta-la, được khiến cho không thể hiện
hữu, khiến cho không thể sanh khởi trong tương
lai.

THÂN                                             311

Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo độc cư, Tỷ-
kheo trừ khử sự thật cá nhân, này các Tỷ-kheo, đã từ
bỏ hoàn toàn các tầm cầu, hay thân hành được khinh
an, vị ấy được gọi là vị độc hành.

5. Dục và hữu tầm cầu,
Cùng Phạm hạnh tầm cầu,
Chấp thủ sự thật này,
Chỗ kiến xứ chất chứa,
Ai không thích mọi tham,
Giải thoát được ái diệt,
Các tầm cầu từ bỏ,
Kiến xứ được nhổ lên,
Tỷ kheo ấy an tịnh,
Thật chánh niệm khinh an,
Không bị ai chiến bại,
Minh kiến được kiêu mạn,
Vị ấy được danh xưng,
Bậc Giác ngộ độc cư.

THÂN                                              312

33     Con đường đưa đến thân kiến tập khởi - Kinh SÁU SÁU – 148 Trung III, 629

KINH SÁU SÁU (Chadhakka suttam) – Bài kinh số 148 – Trung III, 629

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú ở Savatthi (Xá-vệ), Jetavana (Kỳ-đà Lâm) tại tinh xá ông Anathapindika (Cấp Cô Độc). Tại đấy, Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo:

– "Này các Tỷ-kheo".

– "Thưa vâng, Bạch Thế Tôn".

Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

– Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng pháp cho các
Ông, sơ thiện, trung thiện, hậu thiện, có nghĩa, có
văn. Ta sẽ nói lên Phạm hạnh hoàn toàn viên mãn,
thanh tịnh, tức là sáu sáu. Hãy nghe và suy nghiệm
kỹ, Ta sẽ giảng.

THÂN                                             313

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Các vị Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

 Sáu nội xứ cần phải được biết.
 Sáu ngoại xứ cần phải được biết.
 Sáu thức thân cần phải được biết.
 Sáu xúc thân cần phải được biết.
 Sáu thọ thân cần phải được biết.
 Sáu ái thân cần phải được biết.

Khi được nói đến "Sáu nội xứ cần phải được biết", do duyên gì được nói đến như vậy? Nhãn xứ, nhĩ xứ, tỷ xứ, thiệt xứ, thân xứ, ý xứ. Khi được nói đến "Sáu nội xứ cần phải được biết ", chính do duyên này được nói đến như vậy. Đây là sáu sáu thứ nhất.

Khi được nói đến "Sáu ngoại xứ cần phải được
biết", do duyên gì được nói đến như vậy? Sắc xứ,
thanh xứ, hương xứ, vị xứ, xúc xứ, pháp xứ. Khi
được nói đến "Sáu ngoại xứ cần phải được biết",
chính do duyên này được nói đến như vậy. Đây là
sáu sáu thứ hai.

THÂN                                              314

Khi được nói đến "Sáu thức thân cần phải được
biết", do duyên gì được nói đến như vậy? Do duyên
mắt và do duyên các sắc, khởi lên nhãn thức. Do
duyên tai và do duyên các tiếng, khởi lên nhĩ thức.
Do duyên mũi và do duyên các hương, khởi lên tỷ
thức. Do duyên lưỡi và do duyên các vị, khởi lên
thiệt thức. Do duyên thân và do duyên các xúc, khởi
lên thân thức. Do duyên ý và do duyên các pháp, khởi
lên ý thức. Khi được nói đến "Sáu thức thân cần phải
được biết", chính do duyên này được nói đến như
vậy. Đây là sáu sáu thứ ba.

Khi được nói đến "Sáu xúc thân cần phải được biết", do duyên gì được nói đến như vậy? Do duyên mắt và do duyên các sắc, khởi lên nhãn thức. Sự gặp gỡ của ba (pháp này) là xúc. Do duyên tai và do duyên các tiếng, khởi lên nhĩ thức. Sự gặp gỡ của ba (pháp này) là xúc. Do duyên mũi và do duyên các hương khởi lên tỷ thức. Sự gặp gỡ của ba (pháp này) là xúc. Do duyên lưỡi và do duyên các vị khởi lên thiệt thức. Sự gặp gỡ của ba (pháp này) là xúc. Do duyên thân và do duyên các xúc khởi lên thân thức. Sự gặp gỡ của ba (pháp này) là xúc. Do duyên ý và do duyên các pháp khởi lên ý thức. Sự gặp gỡ của ba (pháp này) là xúc. Khi được nói đến "Sáu xúc thân cần phải được biết", chính do duyên này được nói đến như vậy. Đây là sáu sáu thứ tư.

THÂN                                              315

Khi được nói đến "Sáu thọ thân cần phải được
biết", do duyên gì được nói đến như vậy? Do duyên
mắt và do duyên các sắc khởi lên nhãn thức. Sự gặp
gỡ của ba (pháp này) là xúc. Do duyên xúc là thọ. Do
duyên tai và do duyên các tiếng khởi lên nhĩ thức.
Do duyên mũi và do duyên các hương khởi lên tỷ
thức. Do duyên lưỡi và do duyên các vị khởi lên thiệt
thức. Do duyên thân và do duyên các xúc khởi lên
thân thức. Do duyên ý và do duyên các pháp, khởi
lên ý thức. Sự gặp gỡ của ba (pháp này) là xúc. Do
duyên xúc là thọ. Khi được nói đến "Sáu thọ thân cần
phải được biết", chính do duyên này được nói đến
như vậy. Đây là sáu sáu thứ năm.

Khi được nói đến "Sáu ái thân cần phải được biết", do duyên gì được nói đến như vậy? Do duyên mắt và duyên các sắc khởi lên nhãn thức. Sự gặp gỡ của ba (pháp này) là xúc. Do duyên xúc là thọ. Do duyên thọ là ái. Do duyên tai và do duyên các tiếng, khởi lên nhĩ thức. Do duyên mũi và do duyên các hương khởi lên tỷ thức. Do duyên lưỡi và do duyên các vị khởi lên thiệt thức. Do duyên thân và do duyên các xúc khởi lên thân thức. Do duyên ý và do duyên các pháp khởi lên ý thức. Sự gặp gỡ của ba (pháp này) là xúc. Do duyên xúc là thọ. Do duyên thọ là ái. Khi được nói đến "Sáu ái thân cần phải được biết", chính do duyên này được nói đến như vậy. Đây là

THÂN                                               316

sáu sáu thứ sáu.

Nếu ai nói rằng: "Mắt là tự ngã", như vậy là
không hợp lý. Sự sanh và sự diệt của mắt đã được
thấy. Vì rằng sự sanh và sự diệt đã được thấy, nên
phải đưa đến kết luận: "Tự ngã sanh và diệt ở nơi
tôi". Do vậy, nếu ai nói rằng: "Mắt là tự ngã", như
vậy không hợp lý. Như vậy, con mắt là vô ngã.

Nếu ai nói rằng: "Các sắc là tự ngã", như vậy là
không hợp lý. Sự sanh và sự diệt của các sắc đã được
thấy. Vì rằng sự sanh và sự diệt của các sắc đã được
thấy, nên phải đưa đến kết luận: "Tự ngã sanh và diệt
ở nơi tôi". Do vậy, nếu ai nói rằng: "Các sắc là tự
ngã", như vậy là không hợp lý. Như vậy, con mắt là
vô ngã, các sắc là vô ngã.

Nếu ai nói rằng: "Nhãn thức là tự ngã", như vậy
là không hợp lý. Sự sanh và sự diệt của nhãn thức đã
được thấy. Vì rằng sự sanh và sự diệt của nhãn thức
đã được thấy, nên phải đưa đến kết luận: "Tự ngã
sanh và diệt ở nơi tôi". Do vậy, nếu ai nói rằng:
"Nhãn thức là tự ngã", như vậy là không hợp lý. Như
vậy con mắt là vô ngã, các sắc là vô ngã, nhãn thức
là vô ngã.

Nếu có ai nói rằng: "Nhãn xúc là tự ngã, như vậy là không hợp lý. Sự sanh và sự diệt của nhãn xúc

THÂN                                               317

đã được thấy. Vì rằng sự sanh và sự diệt đã được
thấy, nên phải đưa đến kết luận: "Tự ngã sanh và diệt
ở nơi tôi". Do vậy, nếu ai nói rằng: "Nhãn xúc là tự
ngã", như vậy, là không hợp lý. Như vậy con mắt là
vô ngã, các sắc là vô ngã, nhãn thức là vô ngã, nhãn
xúc là vô ngã.

Nếu có ai nói rằng: "Thọ là tự ngã", như vậy là
không hợp lý. Sự sanh và sự diệt của thọ đã được
thấy. Vì rằng sự sanh và sự diệt của thọ đã được thấy,
nên phải đưa đến kết luận: "Tự ngã sanh và diệt ở nơi
tôi". Do vậy, nếu ai nói rằng: "Thọ là tự ngã", như
vậy là không hợp lý. Như vậy, con mắt là vô ngã, các
sắc là vô ngã, nhãn thức là vô ngã, nhãn xúc là vô
ngã, thọ là vô ngã.

Nếu có ai nói rằng: "Ái là tự ngã", như vậy là
không hợp lý. Sự sanh và sự diệt của ái đã được thấy.
Vì rằng sự sanh và sự diệt đã được thấy, nên phải đưa
đến kết luận: "Tự ngã sanh và diệt ở nơi tôi". Do vậy
nếu ai nói rằng: "Ái là tự ngã", như vậy là không hợp
lý. Như vậy con mắt là vô ngã, các sắc là vô ngã,
nhãn thức là vô ngã, nhãn xúc là vô ngã, thọ là vô
ngã, ái là vô ngã.

Nếu có ai nói rằng: "Tai là tự ngã"... nếu có ai nói rằng: "Mũi là tự ngã"... nếu có ai nói rằng: "Lưỡi

THÂN                                                318

là tự ngã"... nếu có ai nói rằng: "Thân là tự ngã"...

Nếu có ai nói rằng: "ý là tự ngã", như vậy là
không hợp lý. Sự sanh và sự diệt của ý đã được thấy.
Vì rằng sự sanh và sự diệt đã được thấy, nên phải đưa
đến kết luận: "Tự ngã sanh và diệt ở nơi tôi". Do vậy
nếu ai nói rằng: "Ý là tự ngã", như vậy là không hợp
lý. Như vậy ý là vô ngã.

Nếu có ai nói rằng: "Các pháp là tự ngã", như
vậy, là không hợp lý. Sự sanh và sự diệt của các pháp
đã được thấy. Vì rằng sự sanh và sự diệt đã được
thấy, nên phải đưa đến kết luận: "Tự ngã sanh và diệt
ở nơi tôi". Do vậy, nếu ai nói rằng: "Các pháp là tự
ngã", như vậy là không hợp lý. Như vậy, ý là vô ngã,
các pháp là vô ngã.

Nếu có ai nói rằng: "Ý thức là tự ngã", như vậy,
là không hợp lý. Sự sanh và sự diệt của ý thức đã
được thấy. Vì rằng sự sanh và sự diệt đã được thấy,
nên phải đưa đến kết luận: "Tự ngã sanh và diệt ở nơi
tôi". Do vậy, nếu ai nói rằng: "Ý thức là tự ngã", như
vậy là không hợp lý. Như vậy ý là vô ngã, các pháp
là vô ngã, ý thức là vô ngã.

Nếu có nói rằng: "Ý xúc là tự ngã ", như vậy là không hợp lý. Sự sanh và sự diệt của ý xúc đã được thấy. Vì rằng sự sanh và sự diệt đã được thấy, nên

THÂN                                                    319

phải đưa đến kết luận: "Tự ngã sanh và diệt ở nơi tôi". Do vậy, nếu có ai nói rằng: "Ý xúc là tự ngã", như vậy là không hợp lý. Như vậy ý là vô ngã, các pháp là vô ngã, ý thức là vô ngã, ý xúc là vô ngã.

Nếu có ai nói: "Thọ là tự ngã", như vậy không hợp lý. Sự sanh và sự diệt của thọ đã dược thấy. Vì rằng sự sanh và sự diệt đã được thấy, nên đưa đến kết luận: "Tự ngã sanh và diệt ở nơi tôi". Do vậy, nếu có ai nói rằng: "Thọ là tự ngã", như vậy là không hợp lý. Như vậy ý là vô ngã, các pháp là vô ngã, ý thức là vô ngã, ý xúc là vô ngã, thọ là vô ngã.

Nếu có ai nói rằng: "Ái là tự ngã", như vậy là không hợp lý. Vì rằng sự sanh.. Do vậy nếu có ai nói rằng: "Ái là tự ngã", như vậy là không hợp lý. Như vậy ý là vô ngã, các pháp là vô ngã, ý thức là vô ngã, ý xúc là vô ngã, thọ là vô ngã, ái là vô ngã.

Này các Tỷ-kheo, nhưng đây là con đường đưa đến sự tập khởi của thân kiến. Ai quán mắt là: "Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi" Ai quán các sắc là: "Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi". Ai quán nhãn thức: "Cái này là của tôi.. là tự ngã của tôi". Ai quán nhãn xúc: "Cái này là của tôi ... là tự ngã của tôi". Ai quán thọ: "Cái này là của tôi... là tự ngã của tôi". Ai quán ái:

THÂN                                                    320

"Cái này là của tôi ... là tự ngã của tôi". Ai quán tai: "Cái này là của tôi.. là tự ngã của tôi". Ai quán mũi: "Cái này là của tôi.. là tự ngã của tôi". Ai quán lưỡi: "Cái này là của tôi.. là tự ngã của tôi". Ai quán thân: "Cái này là của tôi.. là tự ngã của tôi". Ai quán ý: "Cái này là của tôi.. là tự ngã của tôi". Ai quán các pháp: "Cái này là của tôi.. là tự ngã của tôi". Ai quán ý thức: "Cái này là của tôi.. là tự ngã của tôi". Ai quán ý xúc: "Cái này là của tôi.. là tự ngã của tôi". Ai quán thọ: "Cái này là của tôi.. là tự ngã của tôi". Ai quán ái: "Cái này là của tôi.. là tự ngã của tôi".

Nhưng này các Tỷ-kheo, đây là con đường đưa đến sự đoạn diệt của thân kiến. Ai quán mắt: ""Cái này không phải là của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải là tự ngã của tôi". Ai quán sắc: "Cái này không phải là của tôi.. không phải là tự ngã của tôi". Ai quán nhãn thức: "Cái này không phải của tôi.. không phải là tự ngã của tôi". Ai quán nhãn xúc: "Cái này không phải của tôi.. không phải tự ngã của tôi". Ai quán thọ: "Cái này không phải là của tôi... không phải tự ngã của tôi". Ai quán ái: "Cái này không phải của tôi.. không phải tự ngã của tôi". Ai quán tai: "Cái này không phải của tôi.. không phải tự ngã của tôi". Ai quán mũi: "Cái này không phải của tôi.. không phải tự ngã của tôi". Ai quán lưỡi: "Cái này không phải của tôi.. không phải tự ngã của tôi".

THÂN                                                  321

Ai quán thân: "Cái này không phải của tôi.. không phải tự ngã của tôi". Ai quán ý: "Cái này không phải của tôi.. không phải tự ngã của tôi". Ai quán các pháp: "Cái này không phải của tôi.. không phải tự ngã của tôi". Ai quán ý thức: "Cái này không phải của tôi.. không phải tự ngã của tôi". Ai quán ý xúc: "Cái này không phải của tôi.. không phải tự ngã của tôi". Ai quán thọ: "Cái này không phải của tôi.. không phải tự ngã của tôi". Ai quán ái: "Cái này không phải của tôi.. không phải tự ngã của tôi".

 Này các Tỷ-kheo, do duyên mắt và do duyên các
sắc, khởi lên nhãn thức. Sự gặp gỡ của ba (pháp
này) là xúc. Do duyên xúc, khởi lên lạc thọ, khổ
thọ hay bất khổ bất lạc thọ.

 Vị ấy do cảm xúc lạc thọ, mà hoan hỷ, tán thán,
trú ở ái trước. Tham tùy miên của vị ấy tùy
tăng.
 Vị ấy do cảm xúc khổ thọ, mà sầu muộn, than
van, than khóc, đập ngực, rơi vào bất tỉnh. Sân
tùy miên của vị ấy tùy tăng.
 Vị ấy do cảm xúc bất khổ bất lạc thọ, mà không
như thật biết sự tập khởi, sự đoạn diệt, vị ngọt,
sự nguy hiểm và sự xuất ly khỏi cảm thọ ấy, vô
minh tùy miên của vị ấy tùy tăng.

THÂN                                               322

 Này các Tỷ-kheo, vị ấy chính do không đoạn
tận tham tùy miên đối với lạc thọ, do không tẩy
trừ sân tùy miên đối với khổ thọ, do không nhổ
lên vô minh tùy miên đối với bất khổ bất lạc
thọ, không đoạn tận vô minh, không làm cho
minh khởi lên, có thể ngay trong hiện tại là
người chấm dứt đau khổ, sự kiện như vậy
không xảy ra.

Này các Tỷ-kheo, do duyên tai và do duyên các tiếng, khởi lên nhĩ thức. Này các Tỷ-kheo, do duyên mũi và do duyên các hương khởi lên tỷ thức. Này các Tỷ-kheo, do duyên lưỡi và do duyên các vị khởi lên thiệt thức. Này các Tỷ-kheo, do duyên thân và do duyên các xúc khởi lên thân thức. Này các Tỷ- kheo, do duyên ý và do duyên các pháp khởi lên ý thức. Sự gặp gỡ của ba (pháp này) là xúc. Do duyên xúc khởi lên lạc thọ, khổ thọ, hay bất khổ bất lạc thọ.

Vị ấy do cảm xúc lạc thọ, mà hoan hỷ, tán thán, trú ở ái trước, tham tùy miên của vị ấy tùy tăng. Vị ấy do cảm xúc khổ thọ mà sầu muốn, than van, than khóc, đập ngực, rơi vào bất tỉnh; sân tùy miên của vị ấy tùy tăng. Vị ấy do cảm xúc bất khổ bất lạc thọ, mà không như thật biết sự tập khởi, sự đoạn diệt, vị ngọt, sự nguy hiểm và sự xuất ly khỏi cảm thọ ấy; vô minh tùy miên của vị ấy tùy tăng. Này các Tỷ-kheo, vị ấy

THÂN                                                 323

chính do không đoạn tận tham tùy miên đối với lạc thọ, do không tẩy trừ sân tùy miên đối với khổ thọ, do không nhổ lên vô minh tùy miên đối với bất khổ bất lạc thọ, không đoạn tận vô minh, không làm cho minh khởi lên, có thể ngay trong hiện tại là người chấm dứt đau khổ, sự kiện như vậy không xảy ra.

 Này các Tỷ-kheo do duyên mắt và do duyên các
sắc khởi lên nhãn thức. Sự gặp gỡ của ba (pháp
này) là xúc. Do duyên xúc, khởi lên lạc thọ, khổ
thọ hay bất khổ bất lạc thọ.

 Vị ấy cảm xúc lạc thọ, mà không hoan hỷ, tán
thán, trú ở ái trước; tham tùy miên của vị ấy
không tùy tăng.
 Vị ấy cảm xúc khổ thọ, mà không sầu muộn,
than van, than khóc, đập ngực, rơi vào bất tỉnh;
sân tùy miên của vị ấy không tùy tăng.
 Vị ấy cảm xúc bất khổ bất lạc thọ, mà như thật
biết sự tập khởi, sự đoạn diệt, vị ngọt, sự nguy
hiểm và sự xuất ly khỏi cảm thọ ấy; vô minh
tùy miên của vị ấy không tùy tăng.
 Này các Tỷ-kheo, vị ấy chính do đoạn tận tham
tùy miên đối với lạc thọ, do tẩy trừ sân tùy miên
đối với khổ thọ, do nhổ lên vô minh tùy miên

THÂN                                               324

đối với bất khổ bất lạc thọ, đoạn tận vô minh,
làm cho minh khởi lên, có thể ngay trong hiện
tại là người chấm dứt đau khổ, sự kiện như vậy
xảy ra.

Này các Tỷ-kheo, do duyên tai và do duyên các tiếng, khởi lên nhĩ thức. Này các Tỷ-kheo, do duyên mũi và do duyên các hương khởi lên tỷ thức. Này các Tỷ-kheo, do duyên lưỡi và do duyên các vị khởi lên thiệt thức. Này các Tỷ-kheo, do duyên thân và do duyên các xúc khởi lên thân thức. Này các Tỷ-kheo, do duyên ý và do duyên các pháp khởi lên ý thức. Sự gặp gỡ của ba (pháp này) là xúc. Do duyên cảm xúc khởi lên lạc thọ, khổ thọ hay bất khổ bất lạc thọ.

Vị ấy cảm xúc lạc thọ mà không hoan hỷ, tán thán, trú ở ái trước; tham tùy miên của vị ấy không tùy tăng. Vị ấy cảm xúc khổ thọ mà không sầu muộn, than van, than khóc, đập ngực, rơi vào bất tỉnh; sân tùy miên của vị ấy không tùy tăng. Vị ấy cảm xúc bất khổ bất lạc thọ mà như thật biết sự tập khởi, sự đoạn diệt, vị ngọt, sự nguy hiểm và sự xuất ly khỏi cảm thọ ấy; vô minh tùy miên của vị ấy không tùy tăng. Này các Tỷ-kheo, vị ấy chính do đoạn tận tham tùy miên đối với lạc thọ, do tẩy trừ sân tùy miên đối với khổ thọ, do nhổ lên vô minh tùy miên đối với bất khổ bất lạc thọ, đoạn tận vô minh, làm cho minh khởi lên,

THÂN                                               325

có thể ngay trong hiện tại là người chấm dứt đau khổ, sự kiện như vậy xảy ra.

Này các Tỷ-kheo, do thấy vậy, vị Đa văn Thánh
đệ tử yếm ly mắt, yếm ly các sắc, yếm ly nhãn thức;
yếm ly nhãn xúc, yếm ly thọ, yếm ly ái. Vị ấy yếm
ly tai, yếm ly các tiếng, yếm ly mũi, yếm ly các
hương; yếm ly lưỡi, yếm ly các vị; yếm ly thân, yếm
ly các xúc; yếm ly ý, yếm ly các pháp; yếm ly ý thức,
yếm ly ý xúc, yếm ly thọ, yếm ly ái. Do yếm ly, vị
ấy ly tham. Do ly tham vị ấy giải thoát. Trong sự
giải thoát là sự hiểu biết: "Ta đã được giải thoát". Và
vị ấy tuệ tri: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành, các
việc nên làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này
nữa".

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Các Tỷ-kheo ấy
hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy. Trong khi sự thuyết
giảng này được nói lên, tâm của sáu mươi Tỷ-kheo
ấy được giải thoát khỏi các lậu hoặc không có chấp
thủ.

THÂN                                                 326

34     Con đường đưa đến vô vi - Kinh Tương Ưng Vô Vi – Tương IV, 559

Tương Ưng Vô Vi

(Chương IX)

Phần Một - Phẩm Một

Thân – Tương IV, 559

1) -- Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng về pháp vô vi và con đường đưa đến vô vi (asankhata). Hãy lắng nghe.

2) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là vô vi? Này các Tỷ- kheo, sự đoạn tận tham, sự đoạn tận sân, sự đoạn tận si. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là vô vi.

3) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là con đường đưa đến vô vi? Thân niệm (kàyagatà sati), này các Tỷ- kheo, đây gọi là con đường đưa đến vô vi.

4) Như vậy, này các Tỷ-kheo, Ta thuyết về vô vi, Ta thuyết về con đường đưa đến vô vi.

5) Này các Tỷ-kheo, những gì một bậc Đạo sư cần phải làm cho những đệ tử, vì hạnh phúc, vì lòng từ

THÂN                                              327

mẫn, vì khởi lên lòng từ mẫn đối với họ; tất cả, Ta đã làm đối với các Ông.

6) Này các Tỷ-kheo, đây là những gốc cây, đây là
những căn nhà trống, hãy tu tập Thiền định. Chớ có
phóng dật. Chớ để hối hận về sau. Đây là lời giáo
giới của Ta cho các Ông.

Chỉ – Tương IV, 560 (Samatha)

1) -- Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng cho các Ông về vô vi và về con đường đưa đến vô vi. Hãy lắng nghe.

2) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là vô vi? Này các Tỷ- kheo, sự đoạn tận tham, sự đoạn tận sân, sự đoạn tận si. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là vô vi.

3) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là con đường đưa đến vô vi? Chỉ và quán, này các Tỷ-kheo, đây là con đường đưa đến vô vi... (như trên)...

Tầm – Tương IV, 560

1-2) ...

THÂN                                              328

3)-- Và này các Tỷ-kheo, thế nào là con đường đưa
đến vô vi? Có định có tầm, có tứ; có định không tầm,
có tứ; có định không tầm, không tứ. Này các Tỷ-
kheo, đây gọi là con đường đưa đến vô vi.

Không – Tương IV, 561

1-2) ...

3) -- Và này các Tỷ-kheo, thế nào là con đường đưa
đến vô vi? Không định, Vô tướng định, Vô nguyện
định. Này các Tỷ-kheo, đây là con đường đưa đến
vô vi.

Niệm Xứ – Tương IV, 561

1-2) ...

3) --Và này các Tỷ-kheo, thế nào là con đường đưa đến vô vi? Bốn niệm xứ, này các Tỷ-kheo, đây là con đường đưa đến vô vi.

Chánh Cần – Tương IV, 561

THÂN                                              329

1-2) ...

3) -- Và này các Tỷ-kheo, thế nào là con đường đưa đến vô vi? Bốn chánh cần, này các Tỷ-kheo, đây là con đường đưa đến vô vi.

Như Ý Túc – Tương IV, 561

1-2) ...

3) -- Này các Tỷ-kheo, thế nào là con đường đưa đến vô vi? Bốn như ý túc, này các Tỷ-kheo, đây là con đường đưa đến vô vi.

Căn – Tương IV, 562

1-2) ...

3) -- Và này các Tỷ-kheo, thế nào là con đường đưa đến vô vi? Năm căn, này các Tỷ-kheo, đây là con đường đưa đến vô vi.

Lực – Tương IV, 562

THÂN                                             330

1-2) ...

3) -- Và này các Tỷ-kheo, thế nào là con đường đưa đến vô vi? Năm lực, này các Tỷ-kheo, đây là con đường đưa đến vô vi.

Giác Chi – Tương IV, 562

1-2) ...

3) -- Và này các Tỷ-kheo, thế nào là con đường đưa đến vô vi? Bảy giác chi, này các Tỷ-kheo, đây là con đường đưa đến vô vi.

Với Con Đường – Tương IV, 562

1-2) ...

3) -- Và này các Tỷ-kheo, thế nào là con đường đưa đến vô vi? Con đường Thánh đạo Tám ngành, này các Tỷ-kheo, đây là con đường đưa đến vô vi.

4) Như vậy, này các Tỷ-kheo, Ta thuyết về vô vi; Ta thuyết về con đường đưa đến vô vi.

THÂN                                              331

5) Này các Tỷ-kheo, những gì một bậc Đạo sư cần
phải làm cho những đệ tử, vì hạnh phúc, vì lòng từ
mẫn, vì khởi lên lòng từ mẫn đối với họ; tất cả, Ta
đã làm đối với các Ông.

6) Này các Tỷ-kheo, đây là những gốc cây, đây là
những căn nhà trống, hãy tu tập Thiền định. Chớ có
phóng dật. Chớ để hối hận về sau. Đây là lời giáo
giới của Ta cho các Ông.

Phần Hai - Phẩm Hai

I. Vô Vi

Chỉ – Tương IV, 565

1) -- Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ thuyết về vô vi, và về con đường đưa đến vô vi. Hãy lắng nghe.

2) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là vô vi? Này các Tỷ- kheo, sự đoạn tận tham, sự đoạn tận sân, sự đoạn tận si. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là vô vi.

3) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là con đường đưa đến vô vi? Chỉ, này các Tỷ-kheo, đây là con đường đưa đến vô vi.

THÂN                                              332

4) Như vậy, này các Tỷ-kheo, Ta thuyết về vô vi, Ta thuyết về con đường đưa đến vô vi.

5) Này các Tỷ-kheo, những gì một bậc Đạo sư cần
phải làm cho những đệ tử, vì hạnh phúc, vì lòng từ
mẫn, vì khởi lên lòng từ mẫn đối với họ; tất cả, Ta
đã làm cho các Ông.

6) Này các Tỷ-kheo, đây là những gốc cây, đây là
những căn nhà trống, hãy tu tập Thiền định. Chớ có
phóng dật. Chớ để hối hận về sau. Đây là lời giáo
giới của Ta cho các Ông.

Quán – Tương IV, 566

1) -- Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ thuyết về vô vi, và về con đường đưa đến vô vi. Hãy lắng nghe.

2) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là vô vi? Này các Tỷ- kheo, sự đoạn tận tham, sự đoạn tận sân, sự đoạn tận si. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là vô vi.

3) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là con đường đưa đến vô vi? Quán, này các Tỷ-kheo, đây là con đường đưa đến vô vi.

THÂN                                              333

4) Như vậy, này các Tỷ-kheo, Ta thuyết về vô vi, Ta thuyết về con đường đưa đến vô vi.

5) Này các Tỷ-kheo, những gì một bậc Đạo sư cần
phải làm cho những đệ tử, vì hạnh phúc, vì lòng từ
mẫn, vì khởi lên lòng từ mẫn đối với họ; tất cả, Ta
đã làm cho các Ông.

6) Này các Tỷ-kheo, đây là những gốc cây, đây là
những căn nhà trống, hãy tu tập Thiền định. Chớ có
phóng dật. Chớ để hối hận về sau. Đây là lời giáo
giới của Ta cho các Ông.

Sáu Định 1 – Tương IV, 566

1) -- Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ thuyết về vô vi, và về con đường đưa đến vô vi. Hãy lắng nghe.

2) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là vô vi? Này các Tỷ- kheo, sự đoạn tận tham, sự đoạn tận sân, sự đoạn tận si. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là vô vi.

3) -- Và này các Tỷ-kheo, thế nào là con đường đưa đến vô vi? Định có tầm có tứ, này các Tỷ-kheo, đây là con đường đưa đến vô vi.

THÂN                                              334

4) Như vậy, này các Tỷ-kheo, Ta thuyết về vô vi, Ta thuyết về con đường đưa đến vô vi.

5) Này các Tỷ-kheo, những gì một bậc Đạo sư cần
phải làm cho những đệ tử, vì hạnh phúc, vì lòng từ
mẫn, vì khởi lên lòng từ mẫn đối với họ; tất cả, Ta
đã làm cho các Ông.

6) Này các Tỷ-kheo, đây là những gốc cây, đây là
những căn nhà trống, hãy tu tập Thiền định. Chớ có
phóng dật. Chớ để hối hận về sau. Đây là lời giáo
giới của Ta cho các Ông.

Sáu Định 2 – Tương IV, 567

1-2) ...

3)-- Và này các Tỷ-kheo, thế nào là con đường đưa đến vô vi? Định không tầm, chỉ có tứ; này các Tỷ- kheo, đây là con đường đưa đến vô vi.

Sáu Định 3 – Tương IV, 567

1-2) ...

3) -- Và này các Tỷ-kheo, thế nào là con đường đưa đến vô vi? Định không tầm không tứ; này các Tỷ- kheo, đây là con đường đưa đến vô vi.

THÂN                                             335

Sáu Định 4 – Tương IV, 567

1-2) ...

3) -- Và này các Tỷ-kheo, thế nào là con đường đưa đến vô vi? Không định, này các Tỷ-kheo, đây là con đường đưa đến vô vi...

Sáu Định 5 – Tương IV, 567

1-2) ...

3) -- Và này các Tỷ-kheo, thế nào là con đường đưa đến vô vi? Định Vô tướng, này các Tỷ-kheo, đây là con đường đưa đến vô vi...

Sáu Định 6 – Tương IV, 568

1-2) ...

3)-- Và này các Tỷ-kheo, thế nào là con đường đưa đến vô vi? Định Vô nguyện, này các Tỷ-kheo, đây là con đường đưa đến vô vi.

Bốn Niệm Xứ 1 – Tương IV, 568

1) -- Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ thuyết về vô vi, và về con đường đưa đến vô vi. Hãy lắng nghe.

THÂN                                             336

2) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là vô vi? Này các Tỷ- kheo, sự đoạn tận tham, sự đoạn tận sân, sự đoạn tận si. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là vô vi.

3)-- Và này các Tỷ-kheo, thế nào là con đường đưa
đến vô vi? Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo sống
tùy quán thân trên thân, nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh
niệm, nhiếp phục tham ưu ở đời. Này các Tỷ-kheo,
đây gọi là con đường đưa đến vô vi.

4) Như vậy, này các Tỷ-kheo, Ta thuyết về vô vi, Ta thuyết về con đường đưa đến vô vi.

5) Này các Tỷ-kheo, những gì một bậc Đạo sư cần
phải làm cho những đệ tử, vì hạnh phúc, vì lòng từ
mẫn, vì khởi lên lòng từ mẫn đối với họ; tất cả, Ta
đã làm cho các Ông.

6) Này các Tỷ-kheo, đây là những gốc cây, đây là
những căn nhà trống, hãy tu tập Thiền định. Chớ có
phóng dật. Chớ để hối hận về sau. Đây là lời giáo
giới của Ta cho các Ông.

Bốn Niệm Xứ (2-4) – Tương IV, 568

1-2) ...

3)... Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo sống tùy quán thọ trên thọ... tùy quán tâm trên tâm... tùy quán

THÂN                                              337

pháp trên pháp. Này các Tỷ-kheo, đây là con đường đưa đến vô vi...

Bốn Chánh Cần 1 – Tương IV, 568

1-2) ...

3)-- Và này các Tỷ-kheo, thế này là con đường đưa
đến vô vi? Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo phát
sanh lòng ước muốn rằng các ác bất thiện pháp chưa
sanh không cho sanh khởi, tinh cần, tinh tấn, kiên
tâm, trì chí. Này các Tỷ-kheo, đây là con đường đưa
đến vô vi.

Bốn Chánh Cần (2-4) – Tương IV, 569

1-2) ...

3)-- Và này các Tỷ-kheo, thế nào là con đường đưa đến vô vi? Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo phát sanh lòng ước muốn rằng các ác bất thiện pháp đã sanh được đoạn tận, tinh cần, tinh tấn, kiên tâm, trì chí... phát sanh lòng ước muốn rằng các thiện pháp chưa sanh được sanh khởi... phát sanh lòng ước muốn rằng các thiện pháp đã sanh được an trú, không tán thất, được tăng trưởng, được quảng đại, được tu tập, được viên mãn, tinh cần, tinh tấn, kiên tâm, trì

THÂN                                               338

chí. Này các Tỷ-kheo, đây là con đường đưa đến vô vi.

Bốn Như Ý Túc 1 – Tương IV, 569

1-2) ...

3)-- Và này các Tỷ-kheo thế nào là con đường đưa
đến vô vi? Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập
như ý túc, câu hữu với dục Thiền định, tinh cần hành.
Này các Tỷ-kheo, đây gọi là con đường đưa đến vô
vi...

Bốn Như Ý Túc (2-4) – Tương IV, 569

1-2) ...

3)-- Và này các Tỷ-kheo, thế nào là con đường đưa
đến vô vi? Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập
như ý túc, câu hữu với tâm Thiền định, tinh cần
hành... câu hữu với tinh tấn Thiền định... câu hữu
với tư duy Thiền định, tinh cần hành. Này các Tỷ-
kheo, đây là con đường đưa đến vô vi.

Năm Căn 1 – Tương IV, 570

THÂN                                               339

1-2) ...

3)-- Và này các Tỷ-kheo, thế nào là con đường đưa
đến vô vi? Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập
tín căn, y cứ viễn ly, y cứ ly tham, y cứ diệt tận,
hướng đến từ bỏ. Này các Tỷ-kheo, đây là con đường
đưa đến vô vi...

Năm Căn (2-5) – Tương IV, 570

1-2) ...

3)-- Và này các Tỷ-kheo, thế nào là con đường đưa
đến vô vi? Ở đây, này các Tỷ-kheo, tu tập tấn căn...
tu tập niệm căn... tu tập định căn... tu tập tuệ căn, y
cứ viễn ly, y cứ ly tham, y cứ diệt tận, hướng đến từ
bỏ. Này các Tỷ-kheo, đây là con đường đưa đến vô
vi...

Năm Lực – Tương IV, 570 (1-5)

1-2) ...

3)-- Và này các Tỷ-kheo, thế nào là con đường đưa đến vô vi? Ở đây, này các Tỷ-kheo, tu tập tín lực... tấn lực... niệm lực... định lực... tuệ lực... y cứ viễn

THÂN                                                 340

ly, y cứ ly tham, y cứ diệt tận, hướng đến từ bỏ. Này các Tỷ-kheo, đây là con đường đưa đến vô vi...

Bảy Giác Chi – Tương IV, 571 (1-7)

1-2) ...

3)-- Và này các Tỷ-kheo, thế nào là con đường đưa
đến vô vi? Ở đây, này các Tỷ-kheo, tu tập niệm giác
chi... trạch pháp giác chi... tinh tấn giác chi... hỷ
giác chi... khinh an giác chi... định giác chi... xả giác
chi, y cứ viễn ly, y cứ ly tham, y cứ diệt tận, hướng
đến từ bỏ. Này các Tỷ-kheo, đây là con đường đưa
đến vô vi...

Tám Chánh Đạo – Tương IV, 571 (1-8)

1-2) ...

3)-- Và này các Tỷ-kheo, thế nào là con đường đưa
đến vô vi? Ở đây, này các Tỷ-kheo, tu tập chánh tri
kiến... chánh tư duy... chánh ngữ... chánh nghiệp...
chánh mạng... chánh tinh tấn... chánh niệm...
chánh định, y cứ viễn ly, y cứ ly tham, y cứ diệt tận,
hướng đến từ bỏ. Này các Tỷ-kheo, đây là con đường
đưa đến vô vi...

THÂN                                                   341

Đích Cuối Cùng (Antam) – Tương IV, 572

1)-- Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ thuyết về mục đích cuối cùng và con đường đưa đến mục đích cuối cùng, hãy lắng nghe.

2) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là mục đích cuối cùng?... (giống như đoạn về Vô Vi, từ I đến XLV).

Vô Lậu – Tương IV, 572

1)-- Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ thuyết về vô lậu và con đường đưa đến vô lậu, hãy lắng nghe.

2) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là vô lậu?... (giống như đoạn về Vô Vi, từ I đến XLV).

Sự Thật – Tương IV, 572 (Saccam)...

Bờ Bên Kia – Tương IV, 572 (Pàram)...

Tế Nhị – Tương IV, 572 (Nipunam)...

Khó Thấy Được – Tương IV, 572 (Sududdasam)...

Không Già – Tương IV, 573 (Ajajjaram)...

Thường Hằng – Tương IV, 573 (Dhuvam)...

THÂN                                             342

Không Suy Yếu – Tương IV, 573 (Apalokitam)...

Không Thấy – Tương IV, 573 (Anidassanam)...

Không Lý Luận – Tương IV, 573 (Nippapam)...

Tịch Tịnh – Tương IV, 573 (Santam)...

Bất Tử – Tương IV, 573 (Amatam)...

Thù Thắng – Tương IV, 573 (Paniitam)...

An Lạc – Tương IV, 573 (Sivam)...

An Ổn – Tương IV, 573 (Khemam)...

Ái Đoạn Tận – Tương IV, 573

Bất Khả Tư Nghì – Tương IV, 573 (Acchariyam)...

Hy Hữu – Tương IV, 573 (Abhutam)...

Không Tai Họa – Tương IV, 573 (Anìtika)...

Không Bị Tai        Họa       –   Tương   IV,   573 (Anitakdhamma)...

Niết Bàn– Tương IV, 573....

Không Tồn Tại – Tương IV, 574 (Avyàpajjho)...

THÂN                                             343

Ly Tham – Tương IV, 574 (Viràgo)...

Thanh Tịnh – Tương IV, 574

Giải Thoát – Tương IV, 574 (Mutti)...

Không Chứa Giữ – Tương IV, 574 (Anàlayo)...

Ngọn Đèn – Tương IV, 574 (Dipa)...

Hang ẩn – Tương IV, 574 (Lena)...

Pháo Đài – Tương IV, 574 (Tànam) ...

Quy Y – Tương IV, 574 (Saranam)...

Đến Bờ Bên Kia – Tương IV, 574 (Paràyanam)

1) -- Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ thuyết cho các Ông về sự đến bờ bên kia và con đường đưa đến bờ bên kia, hãy lắng nghe.

2) Này các Tỷ-kheo, thế nào là đến bờ bên kia? Này
các Tỷ-kheo, sự đoạn tận tham, sự đoạn tận sân, sự
đoạn tận si. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là đến bờ bên
kia.

3) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là con đường đưa đến bờ bên kia? Thân niệm, này các Tỷ-kheo, là con đường đưa đến bờ bên kia.

THÂN                                             344

4) Như vậy, này các Tỷ-kheo, Ta thuyết về sự đến bờ bên kia, Ta thuyết về con đường đưa đến bờ bên kia.

5) Này các Tỷ-kheo, những gì một bậc Đạo sư cần
phải làm cho những đệ tử, vì hạnh phúc, vì lòng từ
mẫn, vì khởi lên lòng từ mẫn đối với họ; tất cả, Ta
đã làm đối với các Ông.

6) -- Này các Tỷ-kheo, đây là những gốc cây, đây là
những căn nhà trống, hãy tu tập Thiền định. Chớ có
phóng dật. Chớ để hối hận về sau. Đây là lời giáo
giới của Ta cho các Ông.

I-XLV

...(Như trên)...

THÂN                                             345

35     Các dục không khởi lên nếu xác định vị trí của ý - Kinh BẤT ĐỘNG LỢI ÍCH – 106 Trung III, 97

KINH BẤT ĐỘNG LỢI ÍCH (Ananjasappaya suttam) – Bài kinh số 106 – Trung III, 97

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú giữa dân chúng Kuru
(Câu-lâu). Kammassadhamma (Kiềm-ma-sắt-đàm)
là thị trấn của dân chúng Kuru. Tại đấy Thế Tôn gọi
các Tỷ-kheo: "Này các Tỷ-kheo". – "Thưa vâng,
bạch Thế Tôn". Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn.
Thế Tôn nói như sau:

– Này các Tỷ-kheo, các dục là vô thường, trống rỗng, giả dối, thuộc ngu si tánh. Này các Tỷ- kheo, đây là lời chào xáo của kẻ ngu xây dựng trên giả dối. Các dục hiện tại, và các dục tương lai, các dục tưởng hiện tại và các dục tưởng tương lai, cả hai đều thuộc lãnh vực của ma, là cảnh giới của ma, là chỗ dinh dưỡng của ma, là chỗ ăn uống của ma. Ở

THÂN                                               346

đây, các ác bất thiện ý này dẫn đến tham dục, sân hận, khích động, và chính những pháp ấy tác thành chướng ngại ở đây cho Thánh đệ tử học tập.

Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Thánh đệ tử suy nghĩ như sau: "Các dục hiện tại và các dục tương lai… cho Thánh đệ tử học tập. Vậy ta hãy an trú với tâm quảng đại, đại hành, sau khi chiến thắng thế giới, sau khi xác định vị trí của ý. Khi ta an trú với tâm quảng đại, đại hành chiến thắng thế giới, xác định vị trí của ý, các ác bất thiện ý: tham dục, sân hận, khích động sẽ không khởi lên. Với các pháp ấy được đoạn trừ, tâm của ta không trở thành hạn hẹp, trái lại thành vô lượng, khéo tu tập". Trong khi ấy hành trì như vậy, an trú nhiều lần như vậy, tâm trở thành an tịnh trong giới xứ (của nó). Với tâm an tịnh, vị ấy thành tựu bất động ngay hiện tại hay thiên nặng về trí tuệ. Sau khi thân hoại mạng chung, sự tình này xảy ra, thức diễn tiến (samvattanikam vinnanam) có thể tùy theo đây đạt đến Bất động. Như vậy, này các Tỷ- kheo, được gọi là đệ nhất hành đạo về lợi ích Bất động".

Lại nữa này các Tỷ-kheo, vị Thánh đệ tử suy
nghĩ như sau: "Những dục hiện tại và những dục
tương lai, những dục tưởng hiện tại, và những dục
tưởng tương lai, phàm bất cứ sắc pháp gì, là bốn đại

THÂN                                                 347

chủng và sắc do bốn đại tạo thành". Trong khi vị ấy
hành trì như vậy, an trú nhiều lần như vậy, tâm trở
thành an tịnh trong giới xứ (của nó). Với tâm an
tịnh, vị ấy thành tựu Bất động ngay trong hiện tại
hay thiên nặng về trí tuệ. Sau khi thân hoại mạng
chung, sự tình này xảy ra, thức diễn tiến ấy có thể
tùy theo đây đạt đến Bất động. Như vậy, này các
Tỷ-kheo, được gọi là đệ nhị hành đạo về lợi ích Bất
động.

Lại nữa này các Tỷ-kheo, vị Thánh đệ tử suy
nghĩ như sau: "Những dục hiện tại và những dục
tương lai, những dục tưởng hiện tại và những dục
tưởng tương lai, những sắc pháp hiện tại và những
sắc pháp tương lai, những sắc tưởng hiện tại và
những sắc tưởng tương lai, cả hai đều vô thường. Cái
gì vô thường thời không đáng để được hoan hỷ,
không đáng để được hoan nghênh, không đáng để
được chấp trước". Trong khi vị ấy hành trì như vậy,
an trú nhiều lần như vậy, tâm trí trở thành an tịnh
trong giới xứ (của nó). Với tâm an tịnh, vị ấy thành
tựu Bất động ngay trong hiện tại hay thiên nặng về
trí tuệ. Sau khi thân hoại mạng chung, sự tình này
xảy ra, thức diễn tiến ấy có thể tùy theo đây đạt đến
Bất động. Như vậy, này các Tỷ-kheo được gọi là đệ
tam hành đạo về lợi ích Bất động.

THÂN                                               348

Lại nữa này các Tỷ-kheo, vị Thánh đệ tử suy nghĩ như sau: "Những dục hiện tại... và những sắc tưởng tương lai, và những bất động tưởng, tất cả tưởng, chỗ nào các tưởng ấy được đoạn diệt không có dư tàn, như vậy là tịch tịnh, như vậy là thù diệu, tức là vô sở hữu". Trong khi vị ấy hành trì như vậy, an trú nhiều lần như vậy, tâm trí trở thành an tịnh trong giới xứ (của nó). Với tâm an tịnh, vị ấy thành tựu Vô sở hữu xứ ngay trong hiện tại hay thiên nặng về trí tuệ. Sau khi thân hoại mạng chung, sự tình này xảy ra, thức diễn tiến ấy có thể tùy theo đây đạt đến Vô sở hữu xứ. Như vậy, này các Tỷ-kheo được gọi là đệ nhất hành đạo về lợi ích Vô sở hữu xứ.

Lại nữa này các Tỷ-kheo, vị Thánh đệ tử đi đến
khu rừng hay đi đến dưới gốc cây và suy nghĩ như
sau: "Trống không là tự ngã hay ngã này sở hữu".
Trong khi vị ấy hành trì như vậy, an trú nhiều lần
như vậy, tâm trí trở thành an tịnh trong giới xứ (của
nó). Với tâm an tịnh, vị ấy thành tựu Vô sở hữu xứ
ngay trong hiện tại hay thiên nặng về trí tuệ. Sau khi
thân hoại mạng chung, sự tình này xảy ra, thức diễn
tiến ấy có thể tùy theo đây đạt đến Vô sở hữu xứ.
Như vậy, này các Tỷ-kheo, được gọi là đệ nhị hành
đạo về lợi ích Vô sở hữu xứ.

Lại nữa này các Tỷ-kheo, vị Thánh đệ tử suy

THÂN                                                349

nghĩ như sau: "Ta không có bất cứ chỗ nào, cho ai
và trong hình thức nào, và sở thuộc của ta không có
bất cứ chỗ nào, (cho ai) và trong hình thức nào".
Trong khi vị ấy hành trì như vậy, an trú nhiều lần
như vậy, tâm trí trở thành an tịnh trong trú xứ (của
nó). Với tâm an tịnh, vị ấy thành tựu Vô sở hữu xứ
trong hiện tại hay thiên nặng về trí tuệ. Sau khi thân
hoại mạng chung, sự tình này xảy ra, thức diễn tiến
ấy có thể tùy theo đây đạt đến Vô sở hữu xứ. Như
vậy, này các Tỷ-kheo được gọi là đệ tam hành đạo
về lợi ích Vô sở hữu xứ.

Và lại nữa, này các Tỷ-kheo, vị Thánh đệ tử suy nghĩ như sau: "Những dục hiện tại.. và những sắc tưởng và những Bất động tưởng, và những Vô sở hữu xứ tướng, tất cả các tưởng, chỗ nào các tưởng ấy được đoạn diệt không có dư tàn, như vậy là tịch tịnh, như vậy là thù diệu, tức là Phi tưởng phi phi tưởng xứ". Trong khi vị ấy hành trì như vậy, an trú nhiều lần như vậy, tâm trí trở thành an tịnh trong trú xứ (của nó). Với tâm an tịnh vị ấy có thể thành tựu Phi tưởng phi phi tưởng xứ ngay trong hiện tại, hoặc thiên nặng về trí tuệ. Sau khi thân hoại mạng chung, sự tình này xảy ra, thức diễn tiến ấy có thể tùy theo đây đạt đến Phi tưởng phi phi tưởng xứ. Như vậy, này các Tỷ-kheo, được gọi là hành đạo về lợi ích Phi tưởng phi phi tưởng xứ.

THÂN                                                350

Khi được nói như vậy, Tôn giả Ananda bạch Thế Tôn:

– Ở đây, bạch Thế Tôn, vị Tỷ-kheo hành trì như
vậy và suy nghĩ: "Nếu (trước) không có như vậy, thời
có thể không là của ta; nếu (nay) không có như vậy
thời có thể sẽ không là của ta. Ta đoạn trừ những gì
hiện có và những gì đã có". Và như vậy vị ấy được
xả. Bạch Thế Tôn, một vị Tỷ-kheo như vậy có chứng
được cứu cánh Niết-bàn không?

– Ở đây, này Ananda, một số Tỷ-kheo có thể chứng được cứu cánh Niết-bàn, và ở đây, một số Tỷ- kheo có thể không chứng được cứu cánh Niết-bàn.

– Do nhân gì, do duyên gì, bạch Thế Tôn, ở đây,
một số Tỷ-kheo có thể chứng được cứu cánh Niết-
bàn, và ở đây, một số Tỷ-kheo có thể không chứng
cứu cánh Niết-bàn?

– Ở đây, này Ananda, một Tỷ-kheo hành trì như vậy và suy nghĩ: "Nếu (trước) không có như vậy thời có thể không là của ta. Nếu (nay) không có như vậy, thời có thể sẽ không là của ta. Ta đoạn trừ những gì hiện có và những gì đã có". Và như vậy vị ấy được xả. Vị ấy hoan hỷ trong xả ấy, hoan nghênh, chấp trước xả ấy. Do vị ấy hoan hỷ trong xả ấy, hoan nghênh, chấp trước xả ấy, thức lệ thuộc xả ấy và

THÂN                                              351

thủ trước xả ấy. Có thủ trước, này Ananda, vị Tỷ- kheo không chứng cứu cánh Niết-bàn.

– Bạch Thế Tôn, vị Tỷ-kheo ấy thủ trước là thủ trước chỗ nào?

– Này Ananda, Phi tưởng phi phi tưởng xứ.

– Bạch Thế Tôn, Tỷ-kheo ấy thủ trước, thủ trước như vậy là thủ trước tối thượng?

– Này Ananda, Vị Tỷ-kheo ấy thủ trước, thủ
trước như vậy là thủ trước tối thượng. Này Ananda,
đây là thủ trước tối thượng, tức là Phi tưởng phi phi
tưởng xứ.

Ở đây, này Ananda, vị Tỷ-kheo hành trì như vậy
và suy nghĩ: "Nếu (trước) không có như vậy thời có
thể không là của ta. Nếu (nay) không có như vậy,
thời có thể không là của ta. Ta đoạn trừ những gì hiện
có và những gì đã có". Như vậy, vị ấy được xả. Vị
ấy không hoan hỷ trong xả ấy, không hoan nghênh,
không chấp trước xả ấy. Do vị ấy không hoan hỷ
trong xả ấy, không hoan nghênh, không thủ trước xả
ấy, thức không lệ thuộc xả ấy và không thủ trước
xả ấy. Không thủ trước, này Ananda, vị Tỷ-kheo
chứng cứu cánh Niết-bàn.

THÂN                                                352

– Thật vi diệu thay, bạch Thế Tôn! Thật hy hữu
thay, bạch Thế Tôn! Chính mười y cứ sự này sự kia,
bạch Thế Tôn, sự vượt thoát dòng nước mạnh đã
được Thế Tôn nói lên. Nhưng bạch Thế Tôn, thế nào
là Thánh giải thoát?

– Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Thánh đệ tử suy
nghĩ như sau: "Những dục hiện tại và những dục
tương lai, những dục tưởng hiện tại và những dục
tưởng tương lai, những sắc pháp hiện tại và những
sắc pháp tương lai, những Bất động tưởng, những Vô
sở hữu xứ tưởng, và những Phi tưởng phi phi tưởng
xứ tưởng, cái gì thuộc tự thân, là tự thân. Đây là
bất tử tức là tâm giải thoát không thủ trước".

Này Ananda, đây là đạo lộ về lợi ích Bất động được Ta thuyết giảng, đạo lộ về lợi ích Vô sở hữu xứ được Ta thuyết giảng, đạo lộ về lợi ích Phi tưởng phi phi tưởng xứ được Ta thuyết giảng, là sự vượt qua dòng nước mạnh do y cứ sự này sự kia được Ta thuyết giảng, Thánh giải thoát được Ta thuyết giảng. Những gì, này Ananda, vị Đạo sư cần phải làm, vì lòng từ mẫn mưu tìm hạnh phúc cho các đệ tử, những điều ấy đã được Ta làm, vì lòng từ mẫn của Ta đối với Ông. Này Ananda, đây là những gốc cây, đây là những khoảng trống. Hãy tu Thiền, này Ananda, chớ có phóng dật, chớ có hối hận về sau. Đây là lời dạy

THÂN                                               353

của Ta cho Ông.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Tôn giả Ananda hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

THÂN                                          354

36     Cảm giác của thân sắp mạng chung - Kinh GIÁO GIỚI CẤP CÔ ĐỘC – 143 Trung III, 581

KINH GIÁO GIỚI CẤP CÔ ĐỘC (Anathapindikovada suttam) – Bài kinh số 143 – Trung III, 581

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú ở Savatthi (Xá-vệ),
Jetavana, (Kỳ-đà Lâm), tại tinh xá ông
Anathapindika (Cấp Cô Độc). Lúc bấy giờ, cư sĩ Cấp
Cô Độc bị bệnh, khổ đau, bị trọng bệnh. Rồi cư sĩ
Cấp Cô Độc gọi một người:

– Hãy đến đây, này Bạn. Hãy đi đến Thế Tôn; sau khi đến, nhân danh ta, cúi đầu đảnh lễ chân Thế Tôn và bạch như sau: "Bạch Thế Tôn, cư sĩ Cấp Cô Độc bị bệnh, khổ đau, bị trọng bệnh. Cấp Cô Độc xin cúi đầu đảnh lễ chân Thế Tôn". Rồi đi đến Tôn giả Sariputta (Xá-lợi-phất), sau khi đến, nhân danh ta cúi đầu đảnh lễ Tôn giả Sariputta và thưa như sau: "Thưa Tôn giả, cư sĩ Cấp Cô Độc bị bệnh, khổ đau, bị trọng bệnh. Cấp Cô Độc xin cúi đầu đảnh lễ Tôn giả

THÂN                                                355

Sariputta và thưa như sau: "Thưa Tôn giả, lành thay, nếu Tôn giả Sariputta vì lòng từ mẫn, đi đến trú xứ của cư sĩ Cấp Cô Độc".

– Thưa vâng, Tôn giả.

Người ấy vâng đáp cư sĩ Cấp Cô Độc, đi đến
Thế Tôn, sau khi đến đảnh lễ chân Thế Tôn rồi ngồi
xuống một bên. Ngồi xuống một bên, người ấy bạch
Thế Tôn:

– Bạch Thế Tôn, cư sĩ Cấp Cô Độc bị bệnh, khổ đau, bị trọng bệnh. Xin cúi đầu đảnh lễ chân Thế Tôn.

Rồi người ấy đi đến Tôn giả Sariputta, sau khi
đến đảnh lễ Tôn giả Sariputta rồi ngồi xuống một
bên. Ngồi xuống một bên, người ấy thưa với Tôn giả
Sariputta:

– Thưa Tôn giả, cư sĩ Cấp Cô Độc bị bệnh, khổ
đau, bị trọng bệnh, xin cúi đầu đảnh lễ Tôn giả
Sariputta và thưa như sau: "Thưa Tôn giả, tốt lành
thay, nếu Tôn giả Sariputta vì lòng từ mẫn đi đến trú
xứ của cư sĩ Cấp Cô Độc".

Tôn giả Sariputta im lặng nhận lời. Rồi Tôn giả Sariputta đắp y, cầm y bát, cùng với Tôn giả Ananda

THÂN                                               356

là thị giả, đi đến trú xứ của cư sĩ Cấp Cô Độc, sau khi đến liền ngồi lên chỗ đã soạn sẵn. Sau khi ngồi, Tôn giả Sariputta nói với cư sĩ Cấp Cô Độc.

– Này Cư sĩ, ta mong rằng Ông có thể kham
nhẫn; Ta mong rằng Ông có thể chịu đựng. Ta mong
rằng khổ thọ được giảm thiểu, không gia tăng, sự
giảm thiểu được rõ rệt, không có gia tăng.

– Thưa Tôn giả Sariputta, con không có thể
kham nhẫn, con không có thể chịu đựng. Sự khổ
thống của con gia tăng, không có giảm thiểu; sự gia
tăng rõ rệt, không có giảm thiểu. Thưa Tôn giả
Sariputta, ví như một người lực sĩ chém đầu (một
người khác) với một thanh kiếm sắc bén; cũng vậy,
thưa Tôn giả Sariputta, những ngọn gió kinh khủng
thổi lên đau nhói trong đầu con.

Thưa Tôn giả Sariputta, con không có thể kham
nhẫn, con không có thể chịu đựng. Những khổ thống
của con gia tăng, không có giảm thiểu; sự gia tăng rõ
rệt, không có giảm thiểu. Thưa Tôn giả Sariputta,
như một người lực sĩ lấy một dây nịt bằng da cứng
quấn tròn quanh đầu rồi xiết chặt; cũng vậy, thưa
Tôn giả Sariputta, con cảm thấy bị đau đầu một cách
kinh khủng.

Thưa Tôn giả Sariputta, con không có thể kham

THÂN                                               357

nhẫn, con không có thể chịu đựng. Những khổ thống
của con gia tăng, không có giảm thiểu; sự gia tăng rõ
rệt, không có giảm thiểu. Thưa Tôn giả Sariputta,
như một người đồ tể thiện xảo hay đệ tử người đồ tể
cắt ngang bụng với một con dao cắt thịt bò sắc bén;
cũng vậy, thưa Tôn giả Sariputta, một ngọn gió kinh
khủng cắt ngang bụng của con.

Thưa Tôn giả Sariputta, con không có thể kham
nhẫn, con không có thể chịu đựng. Những khổ thống
của con gia tăng, không có giảm thiểu; sự gia tăng rõ
rệt, không có giảm thiểu. Thưa Tôn giả Sariputta, ví
như hai người lực sĩ, sau khi nắm cánh tay của một
người yếu hơn, nướng người ấy, đốt người ấy trên
một hố than hừng; cũng vậy, thưa Tôn giả Sariputta,
một sức nóng kinh khủng khởi lên trong thân con.
Thưa Tôn giả Sariputta, con không có thể kham
nhẫn, con không có thể chịu đựng. Những thống khổ
của con gia tăng, không có giảm thiểu; sự gia tăng rõ
rệt, không có giảm thiểu.

– Do vậy, này Cư sĩ hãy học tập như sau: "Tôi sẽ không chấp thủ con mắt, và tôi sẽ không có thức y cứ vào con mắt". Này Cư sĩ, hãy học tập như vậy. Do vậy, này Cư sĩ, hãy học tập như sau: "Tôi sẽ không chấp thủ tai, và tôi sẽ không có thức y cứ vào tai". Này Cư sĩ, hãy học tập như vậy. Do vậy... không

THÂN                                               358

chấp thủ mũi... y cứ vào mũi... hãy học tập như vậy. Do vậy.. không chấp thủ lưỡi... y cứ vào lưỡi.... hãy học tập như vậy. Do vậy... không chấp thủ thân.. y cứ vào thân.. hãy học tập như vậy. Do vậy... không chấp thủ ý... y cứ vào ý.. hãy học tập như vậy.

Do vậy... không chấp thủ sắc... y cứ vào sắc.. hãy học tập như vậy. Do vậy... không chấp thủ tiếng.. y cứ vào tiếng... hãy học tập như vậy. Do vậy.. không chấp thủ hương... y cứ vào hương... hãy học tập như vậy. Do vậy.... không chấp thủ vị... y cứ vào vị... hãy học tập như vậy. Do vậy... không chấp thủ xúc... y cứ vào xúc... hãy học tập như vậy. Do vậy, này Cư sĩ, hãy học tập như sau: "Tôi sẽ không chấp thủ pháp, và tôi sẽ không có thức y cứ vào pháp". Này Cư sĩ, hãy học tập như vậy.

Do vậy, này Cư sĩ, hãy học tập như sau: "Tôi sẽ không chấp thủ nhãn thức, và tôi sẽ không có thức y cứ vào nhãn thức". Này Cư sĩ, hãy học tập như vậy. "Tôi sẽ không chấp thủ nhĩ thức... Tôi sẽ không chấp thủ tỷ thức... Tôi sẽ không chấp thủ thiệt thức... Tôi sẽ không chấp thủ thân thức... Tôi sẽ không chấp thủ ý thức, và tôi sẽ không có thức y cứ vào ý thức". Này Cư sĩ, hãy học tập như vậy.

Do vậy, này Cư sĩ, hãy học tập như sau: "Tôi sẽ

THÂN                                                 359

không chấp thủ nhãn xúc, và tôi sẽ không có thức
y cứ vào nhãn xúc". Này Cư sĩ, hãy học tập như vậy.
"Tôi sẽ không chấp thủ nhĩ xúc... Tôi sẽ không chấp
thủ tỷ xúc... Tôi sẽ không chấp thủ thiệt xúc... Tôi sẽ
không chấp thủ thân xúc.. Tôi sẽ không chấp thủ ý
xúc, và tôi sẽ không có thức y cứ vào ý xúc". Này Cư
sĩ, hãy học tập như vậy.

Do vậy, này Cư sĩ, hãy học tập như sau: "Tôi sẽ
không chấp thủ thọ do nhãn xúc sanh khởi, và tôi
sẽ không có thức y cứ vào thọ do nhãn xúc sanh
khởi. Tôi sẽ không chấp thủ thọ do nhĩ xúc sanh
khởi... Tôi sẽ không chấp thủ thọ do tỷ xúc sanh
khởi... Tôi sẽ không chấp thủ thọ do thiệt xúc sanh
khởi... Tôi sẽ không chấp thủ thọ do thân xúc sanh
khởi... Tôi sẽ không chấp thủ thọ do ý xúc sanh khởi
và tôi sẽ không có thức y cứ vào thọ do ý xúc sanh
khởi". Này Cư sĩ, hãy học tập như vậy.

Do vậy, này Cư sĩ, hãy học tập như sau: "Tôi sẽ không chấp thủ địa giới, và tôi sẽ không có thức y cứ vào địa giới". Này Cư sĩ, hãy học tập như vậy. "Tôi sẽ không chấp thủ thủy giới.. Tôi sẽ không chấp thủ hỏa giới... Tôi sẽ không chấp thủ phong giới... Tôi sẽ không chấp thủ hư không giới... Tôi sẽ không chấp thủ thức giới và tôi sẽ không có thức y cứ vào thức giới". Này Cư sĩ, hãy học tập như vậy.

THÂN                                                 360

Do vậy, này Cư sĩ... "Tôi sẽ không chấp thủ
sắc, và tôi sẽ không có thức y cứ vào sắc". Này Cư
sĩ, hãy học tập như vậy. "Tôi sẽ không chấp thủ thọ..
Tôi sẽ không chấp thủ tưởng... Tôi sẽ không chấp thủ
hành... Tôi sẽ không chấp thủ thức và tôi sẽ không
có thức y cứ vào thức giới". Này Cư sĩ, hãy học tập
như vậy.

Do vậy.... "Tôi sẽ không chấp thủ Hư không
vô biên xứ, và tôi sẽ không có thức y cứ vào Hư
không vô biên xứ". Này Cư sĩ, hãy học tập như vậy.
Do vậy... "Tôi sẽ không chấp thủ Thức vô biên xứ...
Tôi sẽ không chấp thủ Vô sở hữu xứ.. Tôi sẽ không
chấp thủ Phi tưởng phi phi tưởng xứ, và tôi sẽ không
có thức y cứ vào Phi tưởng phi phi tưởng xứ". Này
Cư sĩ, hãy học tập như vậy.

Do vậy, này Cư sĩ, hãy học tập như sau: "Tôi sẽ
không chấp thủ thế giới ở đây và tôi sẽ không có
thức y cứ vào thế giới ở đây". Này Cư sĩ, hãy học
tập như vậy. Do vậy... "Tôi sẽ không chấp thủ thế
giới khác, và tôi sẽ không có thức y cứ vào thế giới
khác". Này Cư sĩ, hãy học tập như vậy.

Do vậy, này Cư sĩ, hãy học tập như sau: "Tôi sẽ không chấp thủ những gì được thấy, được nghe, được cảm thọ, được nhận thức, được hy cầu, được

THÂN                                               361

tư sát với ý, và tôi sẽ không có thức y cứ vào các pháp (nói trên)". Này Cư sĩ, hãy học tập như vậy.

Khi nghe nói vậy, cư sĩ Cấp Cô Độc khóc và chảy nước mắt. Rồi Tôn giả Ananda nói với cư sĩ Cấp Cô Độc:

– Này Cư sĩ, Ông đang gượng lên mà sống, hay chìm xuống (cõi chết)?

– Thưa Tôn giả Ananda, con không gượng lên
mà sống, con đang chìm xuống cõi chết. Dầu cho bậc
Đạo sư được con hầu hạ đã lâu và dầu các vị Tỷ-
kheo, tu tập ý lực con chưa từng được nghe một thời
thuyết pháp như vậy.

– Này Cư sĩ, thuyết pháp như vậy không nói cho các hàng cư sĩ mặc áo trắng. Này Cư sĩ, thuyết pháp như vậy nói cho các hàng xuất gia.

– Vậy thưa Tôn giả Sariputta, hãy thuyết pháp như vậy cho hàng cư sĩ mặc áo trắng. Thưa Tôn giả Sariputta, có những Thiện gia nam tử sanh ra với cấu uế không nhiều, nếu không được nghe pháp, sẽ bị đọa lạc; nhưng họ không thể biết được (Chánh) pháp.

Rồi Tôn giả Sariputta và Tôn giả Ananda sau khi giảng dạy cho cư sĩ Cấp Cô Độc với bài thuyết

THÂN                                              362

giảng, từ chỗ ngồi đứng dậy và ra đi. Rồi cư sĩ Cấp Cô Độc, sau khi Tôn giả Sariputta và Tôn giả Ananda ra đi không bao lâu, sau khi thân hoại mạng chung liền sanh lên cõi Tusita (Đâu-suất thiên). Rồi Thiên tử Cấp Cô Độc, khi đêm đã gần mãn, sau khi chói sáng toàn cảnh Jetavana (Kỳ-đà-Lâm) với dung sắc thù thắng đi đến Thế Tôn, sau khi đến đảnh lễ Thế Tôn và đứng một bên. Đứng một bên, Thiên tử Cấp Cô Độc nói lên với Thế Tôn bài kệ sau đây:

Rừng Jetavana,
Tốt đẹp phước lành này,
Được chư Thiên, chúng Tăng,
Thường lui tới an trú,
Được Pháp Vương trú trì,
Ban hoan hỷ cho ta.
Nghiệp, minh và Chánh pháp,
Giới, tối thượng sanh mạng,
Chính nhờ các pháp trên,
Khiến chúng sanh thanh tịnh,
Không phải do giai cấp,
Không phải do tài sản.

Do vậy bậc Hiền giả,
Thấy rõ mục đích mình,
Suy tư pháp chân chánh,
Được thanh tịnh ở đây.

THÂN                                              363

Như Sariputta,
Về tuệ, giới, tịch tịnh,
Bất luận Tỷ-kheo nào,
Đã tới bờ bên kia,
Hãy đạt được tối thắng
Trong những pháp kể trên.
Thiên tử Cấp Cô Độc nói như vậy. Bậc Đạo sư
tán đồng. Rồi Thiên tử Cấp Cô Độc suy nghĩ: "Bậc
Đạo sư tán đồng ta, " sau khi đảnh lễ Thế Tôn, thân
phía hữu hướng về Ngài rồi biến mất tại chỗ.

Rồi Thế Tôn, khi đêm ấy đã mãn, gọi các Tỷ- kheo:

– Này các Tỷ-kheo, đêm nay, một vị Thiên tử,
khi đêm đã gần mãn, chiếu sáng toàn cảnh Jetavana
với dung sắc thù thắng đã đi đến Ta, sau khi đến đảnh
lễ Ta rồi đứng một bên. Đứng một bên, vị Thiên tử
ấy nói lên với Ta bài kệ sau đây:

Rừng Jetavana
Tốt đẹp phước lành này
.... (như trên)...
Hãy đạt được tối thắng
Trong những pháp kể trên.
Nói vậy xong, này các Tỷ-kheo, vị Thiên tử ấy
suy nghĩ: "Bậc Đạo sư tán đồng ta, " sau khi đảnh lễ

THÂN                                               364

thân phía hữu hướng về Ta, rồi biến mất tại chỗ.

Khi được nghe nói vậy, Tôn giả Ananda bạch Thế Tôn:

– Bạch Thế Tôn, có phải vị ấy là Thiên tử Cấp Cô Độc chăng? Bạch Thế Tôn, cư sĩ Cấp Cô Độc có lòng tịnh tín bất động đối với Tôn giả Sariputta.

– Lành thay, lành thay, Ananda! Những gì có
thể thành đạt được bởi suy tư đã được đạt đến, này
Ananda. Chính Cấp Cô Độc là vị Thiên tử ấy, không
một ai khác.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Tôn giả Ananda hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

THÂN                                               365

37      Kinh HIỀN THIỆN – Tăng III, 29

HIỀN THIỆN –III, 29

1. Tại đây, Tôn giả Sàriputta gọi các Tỷ-kheo:
- "Này các Hiền giả Tỷ-kheo"
- "Thưa Hiền giả".
Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Tôn giả Sàriputta. Tôn giả
Sàriputta nói như sau:
2. - Này các Hiền giả, vị Tỷ-kheo nếu sống nếp sống
như vậy, như vậy, do sống nếp sống như vậy, như
vậy, khi lâm chung không được hiền thiện, khi mệnh
chung không được hiền thiện!
Và như thế nào, này các Hiền giả, Tỷ-kheo sống nếp
sống như vậy, như vậy, khi lâm chung không được
hiền thiện, khi mệnh chung không được hiền thiện?
3. Ở đây, này các Hiền giả, Tỷ-kheo:
- Ưa công việc, thích thú công việc, chuyên tâm
ưa thích công việc;
- Ưa nói chuyện, thích thú nói chuyện, chuyên
tâm ưa thích nói chuyện;

THÂN                                              366

- Ưa ngủ, thích thú ngủ, chuyên tâm ưa thích
ngủ;
- Ưa thích hội chúng, thích thú hội chúng,
chuyên tâm ưa thích hội chúng;
- Ưa liên lạc giao thiệp, thích thú liên lạc giao
thiệp, chuyên tâm ưa thích liên lạc giao thiệp;
- Ưa hý luận, thích thú hý luận, chuyên tâm ưa
thích hý luận.
Như vậy, này các Hiền giả, Tỷ-kheo sống nếp sống
như vậy, như vậy, khi lâm chung không được hiền
thiện, khi mệnh chung không được hiền thiện. Này
các Hiền giả, đây được gọi là Tỷ-kheo ái lạc có thân,
không từ bỏ có thân để chân chánh chấm dứt khổ
đau.
4. Này các Hiền giả, Tỷ-kheo nếu sống nếp sống như
vậy, như vậy, do sống nếp sống như vậy, như vậy,
khi lâm chung được hiền thiện, khi mệnh chung được
hiền thiện.
Và như thế nào, này các Hiền giả, Tỷ-kheo sống nếp
sống như vậy, như vậy, khi lâm chung được hiền
thiện, khi mạng chung được hiền thiện?
5. Ở đây, này các Hiền giả, Tỷ-kheo:
7. Không ưa công việc, không thích thú công việc,
không chuyên tâm ưa thích công việc;

THÂN                                               367

8.  Không ưa nói chuyện, không thích thú nói
chuyện, không chuyên tâm ưa thích nói
chuyện;
9. Không ưa ngủ, không thích thú ngủ, không
chuyên tâm ưa thích ngủ;
10. Không ưa hội chúng, không thích thú hội
chúng, không chuyên tâm ưa thích hội chúng;
11. Không ưa liên lạc giao thiệp, không thích thú
liên lạc giao thiệp, không chuyên tâm ưa thích
liên lạc giao thiệp;
12. Không ưa hý luận, không thích thú hý luận,
không chuyên tâm ưa thích hý luận.
Như vậy, này các Hiền giả, Tỷ-kheo sống nếp sống
như vậy, như vậy, khi lâm chung được hiền thiện,
khi mệnh chung được hiền thiện. Này các Hiền giả,
đây được gọi là Tỷ-kheo ái lạc Niết-bàn, từ bỏ có
thân để chân chánh chấm dứt khổ đau.
Ai chuyên ưa hý luận,
Ai thích thú hý luận,
Đi ngược lại Niết-bàn,
Nơi an ổn vô thượng.
Ai từ bỏ hý luận,
Ưa thích không hý luận.
Thuận hướng đến Niết-bàn,
Nơi an ổn vô thượng.

THÂN                                               368

THÂN   369

38     Kinh KHÔNG SỢ HÃI – Tăng II, 147

KHÔNG SỢ HÃI – Tăng II, 147

1. Rồi Bà-la-môn Jànussoni đi đến Thế Tôn; sau khi
đến, nói lên với Thế Tôn những lời chào đón hỏi
thăm … Ngồi xuống một bên, Bà-la-môn Jànussoni
bạch Thế Tôn:

- Thưa Tôn giả Gotama, tôi nói như sau, tôi thấy như sau: "Không có một ai bản tánh bị chết mà không sợ hãi, không rơi vào run sợ, khi nghĩ đến chết".

- Này Bà-la-môn, có người bản tánh bị chết, sợ hãi,
rơi vào run sợ khi nghĩ đến chết. Nhưng này Bà-la-
môn, có người bản tánh bị chết, không sợ hãi, không
rơi vào run sợ khi nghĩ đến chết.

2. Và này Bà-la-môn, thế nào là người bản tánh bị chết, sợ hãi, rơi vào run sợ khi nghĩ đến chết?

Ở đây, này Bà-la-môn, có người không ly tham đối với các dục, không ly ham muốn, không ly luyến ái, không ly khát ái, không ly nhiệt não, không ly tham ái. Rồi một chứng bệnh trầm trọng khởi lên cho người ấy. Người ấy bị cảm thọ chứng bệnh trầm trọng ấy, suy nghĩ như sau: "Thật sự các dục khả ái sẽ bỏ ta", hay "Ta sẽ từ bỏ các dục khả ái". Người

THÂN                                              370

ấy sầu muộn, than vãn, khóc lóc, đập ngực, rơi vào bất tỉnh. Này Bà-la-môn, đây là người bản tánh bị chết, sợ hãi, rơi vào run sợ khi nghĩ đến chết.

3. Lại nữa, này Bà-la-môn, ở đây có người không ly tham đối với thân … Rồi một chứng bệnh trầm trọng khởi lên cho người ấy. Người ấy bị cảm thọ chứng bệnh trầm trọng ấy, suy nghĩ như sau: "Thật sự thân khả ái sẽ bỏ ta", hay "Ta sẽ từ bỏ thân khả ái". Người ấy sầu muộn, than vãn, khóc lóc, đập ngực, rơi vào bất tỉnh. Này Bà-la-môn, đây là người bản tánh bị chết, sợ hãi, rơi vào run sợ khi nghĩ đến chết.

4. Lại nữa, này Bà-la-môn, ở đây có hạng người không làm điều lành, không làm điều thiện, không che chở kẻ sợ hãi, làm điều ác, làm điều hung bạo, làm điều phạm pháp. Rồi một chứng bệnh trầm trọng khởi lên cho người ấy. Người ấy bị cảm thọ chứng bệnh trầm trọng ấy, suy nghĩ như sau: "Thật sự ta không làm điều lành, không làm điều thiện, không che chở kẻ sợ hãi, làm điều ác, làm điều hung bạo, làm điều phạm pháp". Tại sanh thú nào mà những người không làm điều lành, không làm điều thiện, không che chở kẻ sợ hãi, làm điều ác, làm điều hung bạo, làm điều phạm pháp, đi đến sau khi chết, ta đi đến sanh thú ấy. Người ấy sầu muộn, than vãn, khóc lóc, đập ngực, rơi vào bất tỉnh. Này Bà-la-môn, đây

THÂN                                                371

là người bản tánh bị chết, sợ hãi, rơi vào run sợ khi nghĩ đến chết.

5. Lại nữa, này Bà-la-môn, ở đây có hạng người nghi ngờ do dự, không đi đến kết luận đối với diệu pháp. Rồi một chứng bệnh trầm trọng khởi lên cho người ấy. Người ấy bị cảm thọ chứng bệnh trầm trọng ấy, suy nghĩ như sau: "Thật sự ta có nghi ngờ do dự, không đi đến kết luận đối với diệu pháp". Người ấy sầu muộn, than vãn, khóc lóc, đập ngực, rơi vào bất tỉnh. Này Bà-la-môn, đây là người bản tánh bị chết, sợ hãi, rơi vào run sợ khi nghĩ đến chết.

6. Và này Bà-la-môn, thế nào là người bản tánh bị chết, không sợ hãi, không rơi vào run sợ khi nghĩ đến chết?

Ở đây, này Bà-la-môn, có hạng người ly tham đối
với các dục, ly ham muốn, ly luyến ái … Rồi một
chứng bệnh trầm trọng khởi lên cho người ấy. Người
ấy bị cảm thọ chứng bệnh trầm trọng ấy, suy nghĩ
như sau: "Thật sự các dục khả ái sẽ bỏ ta", hay "Ta
sẽ từ bỏ các dục khả ái". Người ấy không sầu muộn,
không than vãn, không khóc lóc, không đập ngực,
không rơi vào bất tỉnh. Này Bà-la-môn, đây là người
bản tánh bị chết, không sợ hãi, không rơi vào run sợ
khi nghĩ đến chết.

THÂN                                               372

7. Lại nữa, này Bà-la-môn, ở đây có hạng người ly
tham đối với thân, ly ham muốn, ly luyến ái … Rồi
một chứng bệnh trầm trọng khởi lên cho người ấy.
Người ấy bị cảm thọ chứng bệnh trầm trọng ấy, suy
nghĩ như sau: "Thật sự thân khả ái sẽ bỏ ta", hay "Ta
sẽ từ bỏ thân khả ái". Người ấy không sầu muộn,
không than vãn, không khóc lóc, không đập ngực,
không rơi vào bất tỉnh. Này Bà-la-môn, đây là người
bản tánh bị chết, không sợ hãi, không rơi vào run sợ
khi nghĩ đến chết.

8. Lại nữa, này Bà-la-môn, ở đây có hạng người không làm ác, không làm điều hung bạo, không làm điều phạm pháp, làm điều lành, làm điều thiện, có che chở kẻ sợ hãi. Rồi một chứng bệnh trầm trọng khởi lên cho người ấy. Người ấy bị cảm thọ chứng bệnh trầm trọng ấy, suy nghĩ như sau: "Thật sư, ta không làm ác, không làm điều hung bạo, không làm điều phạm pháp, làm điều lành, làm điều thiện, có che chở kẻ sợ hãi. Tại sanh thú nào mà những người không làm ác, không làm điều hung bạo, không làm điều phạm pháp, làm điều lành, làm điều thiện, có che chở kẻ sợ hãi đi đến sau khi chết, ta đi đến sanh thú ấy". Người ấy không sầu muộn, không than vãn, không khóc lóc, không đập ngực, không rơi vào bất tỉnh. Này Bà-la-môn, đây là người bản tánh bị chết, không sợ hãi, không rơi vào run sợ khi nghĩ đến chết.

THÂN                                               373

9. Lại nữa, này Bà-la-môn, ở đây có hạng người
không có nghi ngờ, không có do dự, đi đến kết luận
đối với diệu pháp. Rồi một chứng bệnh trầm trọng
khởi lên cho người ấy. Người ấy bị cảm thọ chứng
bệnh trầm trọng ấy, suy nghĩ như sau: "Thật sự ta
không có nghi ngờ, không có do dự, đi đến kết luận
đối với diệu pháp". Người ấy không có sầu muộn,
không có than vãn, không có khóc lóc, không có đập
ngực, không rơi vào bất tỉnh. Này Bà-la-môn, đây là
người bản tánh bị chết, không sợ hãi, không rơi vào
run sợ khi nghĩ đến chết.

Này Bà-la-môn, có bốn hạng người bản tánh bị chết, không sợ hãi, không rơi vào run sợ khi nghĩ đến chết.

- Thật vi diệu thay, thưa Tôn giả Gotama … Mong Tôn giả Gotama chấp nhận con làm đệ tử cư sĩ, từ nay cho đến mạng chung, con trọn đời quy ngưỡng!

THÂN                                               374

39     Mạng sống thân chỉ có 72.000 bửa ăn - Kinh ARAKA – Tăng III, 471

ARAKA –Tăng III, 471

1. - Thuở xưa, này các Tỷ-kheo, có Đạo sư tên là Araka thuộc ngoại đạo đã ly tham đối với các dục. Này các Tỷ-kheo, Đạo sư Araka có đến hàng trăm đệ tử. Đạo sư Araka thuyết pháp cho các đệ tử như sau:

2. "Này Bà-la-môn, ít oi là đời sống của loài Người, nhỏ bé, không đáng kể, nhiều khổ đau, nhiều ưu não. Với bùa chú, hãy giác ngộ! Hãy làm điều lành, sống đời Phạm hạnh! Với người đã sanh, không có bất tử.

Ví như, này Bà-la-môn, giọt sương trên đầu ngọn cỏ,
khi mặt trời mọc, mau chóng biến mất, không tồn tại
lâu dài. Cũng vậy, này Bà-la-môn, như giọt sương là
đời sống loài Người, nhỏ bé, không đáng kể, nhiều
khổ đau, nhiều ưu não. Với bùa chú, hãy giác ngộ!
Hãy làm điều lành, sống đời Phạm hạnh! Với người
đã sanh, không có bất tử.

Ví như, này Bà-la-môn, khi trời mưa nặng hạt, bong bóng nước trên nước mau chóng biến mất, không tồn tại lâu dài. Cũng vậy, này Bà-la-môn, như bong bóng nước là đời sống của loài Người, nhỏ bé, không đáng

THÂN                                              375

kể, nhiều khổ đau, nhiều ưu não. Với bùa chú, hãy giác ngộ! Hãy làm điều lành, sống đời Phạm hạnh! Với người đã sanh, không có bất tử.

Ví như, này Bà-la-môn, con sông trên núi chảy xa,
dòng nước chảy nhanh, lôi cuốn theo vật này vật
khác, không có sát-na nào, không có giây phút nào,
không có thời khắc nào có dừng nghỉ, nó phải chảy
tới, cuồn cuộn chảy, thúc đẩy chảy tới. Cũng vậy,
này Bà-la-môn, ví như con sông ấy là đời sống của
loài Người, nhỏ bé, không đáng kể... với người đã
sanh, không có bất tử.

Ví như, này Bà-la-môn, người lực sĩ tụ lại một cục
nước miếng trên đầu lưỡi và nhổ đi không có phí sức.
Cũng vậy, này Bà-la-môn, ví dụ với cục nước miếng
là đời sống loài Người, nhỏ bé, không đáng kể... Với
người đã sanh, không có bất tử.

Ví như, này Bà-la-môn, một miếng thịt được quăng
vào một nồi sắt được hâm nóng cả ngày, mau chóng
biến mất, không tồn tại lâu dài. Cũng vậy, này Bà-la-
môn, ví như miếng thịt là đời sống con người, nhỏ
bé, không đáng kể... Với người đã sanh, không có bất
tử.

Ví như, này Bà-la-môn, con bò cái sắp bị giết, được dắt đến lò thịt, mỗi bước chân giơ lên là bước gần

THÂN                                               376

đến bị giết, gần đến chết. Cũng vậy, này Bà-la-môn,
ví dụ với con bò cái sắp bị giết là đời sống con người,
nhỏ bé, không đáng kể, nhiều khổ đau, nhiều ưu não.
Với bùa chú, hãy giác ngộ, hay làm điều lành, hãy
sống Phạm hạnh. Với người đã sanh, không có bất
tử".

3. Lúc bấy giờ, này các Tỷ-kheo, tuổi thọ của loài
Người lên đến 60.000 năm. Người con gái 500 tuổi
có thể đến tuổi lấy chồng. Lúc bấy giờ, này các Tỷ-
kheo, loài Người có sáu loại bệnh: lạnh, nóng, đói,
khát, đại tiện, tiểu tiện.

Này các Tỷ-kheo, bậc Đạo sư Araka ấy, với loài Người thọ mạng dài như vậy, sống lâu như vậy, ít bệnh như vậy, lại thuyết pháp cho các đệ tử như vậy: " Ít oi, này Bà-la-môn, là đời sống loài Người, nhỏ bé không đáng kể, nhiều khổ đau, nhiều ưu não. Với bùa chú, hãy giác ngộ! Hãy làm điều lành, sống đời Phạm hạnh! Với người đã sanh, không có bất tử ".

Nay, này các Tỷ-kheo, ai nói một cách chơn chánh, phải nói như sau: "Ít oi, là đời sống loài Người, nhỏ bé, không đáng kể, nhiều khổ đau, nhiều ưu não.Với trí tuệ, hãy giác ngộ! Hãy làm điều lành, hãy sống Phạm hạnh! Với người đã sanh, không có bất tử".

THÂN                                                 377

- Nay, này các Tỷ-kheo, ai sống lâu, vị ấy sống
một trăm tuổi, ít hơn hay nhiều hơn.
- Mạng sống 100 tuổi, này các Tỷ-kheo, được
chia thành 300 mùa: một trăm mùa đông, một
trăm mùa hạ, một trăm mùa mưa.
- Này các Tỷ-kheo, dầu cho sống ba trăm mùa,
người ấy sống 12 lần 100 tháng: 400 tháng
lạnh, 400 tháng nóng, 400 tháng mưa.
- Này các Tỷ-kheo, dầu cho sống 12 lần 100
tháng, người ấy sống 24 lần một trăm nửa
tháng: 800 nửa tháng lạnh, 800 nửa tháng nóng,
800 nửa tháng mưa.
- Này các Tỷ-kheo, dầu cho sống 24 lần một
trăm nửa tháng, người ấy sống 36 lần 1000
đêm: 12.000 đêm lạnh, 12.000 đêm nóng,
12.000 đêm mưa.
- Này các Tỷ-kheo, dầu cho sống 36 lần 1000
đêm, người ấy ăn chỉ có 72 ngàn bữa cơm: 24
ngàn bữa cơm vào mùa lạnh, 24 ngàn bữa cơm
vào mùa nóng, 24 ngàn bữa cơm vào mùa mưa.
Đây gồm có với sữa mẹ và thời gian không có
đồ ăn. Ở đây, có những khi không có bữa ăn
này, nghĩa là tức giận không ăn cơm, khổ đau
không ăn cơm, bịnh hoạn không ăn cơm, trai
giới không ăn cơm, không thâu hoạch được,
không ăn cơm.

THÂN                                           378

Như vậy, này các Tỷ-kheo, tuổi thọ một trăm năm của
loài Người được Ta gọi là tuổi thọ, được gọi là lượng
của tuổi thọ, được gọi là thời tiết, được gọi là năm,
được gọi là tháng, được gọi là nửa tháng, được gọi là
đêm, được gọi là đêm ngày, được gọi là bữa ăn, được
gọi là giữa bữa ăn.

4. Này các Tỷ-kheo, những gì bậc Đạo sư phải làm,
vì hạnh phúc, vì lòng thương tưởng đệ tử, những việc
ấy Ta đã làm, vì lòng thương tưởng các Thầy. Này
các Tỷ-kheo, đây là những gốc cây, đây là những căn
nhà không tịnh. Này các Tỷ-kheo, hãy Thiền định,
chớ có phóng dật, chớ hối tiếc về sau. Đó là lời giáo
huấn của Ta cho các Thầy.

THÂN                                               379

40     Một khoảng trống được bao vây bởi - ĐẠI Kinh DỤ DẤU CHÂN VOI – 28 Trung I, 409

ĐẠI KINH DỤ DẤU CHÂN VOI (Mahahatthipadopama suttam) – Bài kinh số 28 – Trung I, 409

Như vầy tôi nghe.

Một thời, Thế Tôn trú ở Savatthi (Xá-vệ), tại
Jetavana (Kỳ-đà Lâm), vườn ông Anathapindika
(Cấp Cô Độc). Ở đây, Tôn giả Sariputta (Xá-lợi-
phất) gọi các Tỷ-kheo:

– Này các Hiền giả Tỷ-kheo!

– Thưa vâng, Hiền giả.

Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Tôn giả Sariputta. Tôn giả Sariputta nói như sau:

– Chư Hiền giả, ví như tất cả dấu chân của mọi loại động vật đều thâu nhiếp trong dấu chân voi, vì dấu chân này được xem là lớn nhất trong tất cả dấu

THÂN                                             380

chân về phương diện to lớn. Cũng vậy, chư Hiền giả,
tất cả các Thiện pháp đều tập trung trong Bốn Thánh
đế. Thế nào là trong Bốn Thánh đế? Trong Khổ
Thánh đế, trong Khổ tập Thánh đế, trong Khổ diệt
Thánh đế, trong Khổ diệt đạo Thánh đế.

Chư Hiền, thế nào là Khổ Thánh đế? - Sanh là khổ,
già là khổ, chết là khổ, sầu, bi, khổ, ưu, não là khổ,
điều gì cầu không được là khổ, tóm lại Năm thủ uẩn
là khổ.

 Chư Hiền, thế nào là Năm thủ uẩn? - Chính là sắc thủ uẩn, thọ thủ uẩn, tưởng thủ uẩn, hành thủ uẩn, thức thủ uẩn.

 Chư Hiền, thế nào là sắc thủ uẩn? - Bốn đại và sắc khởi lên từ bốn đại.

 Chư Hiền, thế nào là bốn đại? - Chính là địa giới, thủy giới, hỏa giới, phong giới.

 Chư Hiền, thế nào là địa giới? - Có nội địa giới, có ngoại địa giới.

 Chư Hiền, thế nào là nội địa giới? - Cái gì thuộc nội thân, thuộc cá nhân, thô phù, kiên cứng, bị chấp thủ, như tóc, lông, móng, răng, da, thịt, gân,

THÂN                                                381

xương, tủy, thận, tim, gan, hoành cách mô, lá lách,
phổi, ruột, màng ruột, bao tử, phân, và bất cứ vật
gì khác thuộc nội thân, thuộc cá nhân, thô phù,
kiên cứng, bị chấp thủ. Chư Hiền, như vậy gọi là
nội địa giới.

Những gì thuộc nội địa giới và những gì thuộc ngoại địa giới đều thuộc về địa giới. Cần phải như thật quán sát địa giới với chánh trí tuệ như sau: "Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi". Sau khi như thật quán sát địa giới với chánh trí tuệ như vậy, vị ấy sanh yểm ly đối với địa giới, tâm từ bỏ địa giới.

Chư Hiền, một thời xảy ra khi ngoại thủy giới
dao động, trong thời ấy ngoại địa giới bị biến mất.
Chư Hiền, tánh vô thường của ngoại địa giới xưa ấy
có thể nêu rõ, tánh hủy hoại có thể nêu rõ, tánh đoạn
diệt có thể nêu rõ, tánh biến dịch có thể nêu rõ. Như
vậy còn nói gì đến thân thể yểu thọ do khát ái chấp
thủ này? Ở đây không có gì để có thể nói là tôi, là
của tôi, hay tôi là.

Chư Hiền, nếu có những người khác mắng
nhiếc, chỉ trích, chọc tức, nhiễu não Tỷ-kheo, vị ấy
biết rõ như sau: "Khổ thọ khởi lên nơi tôi, thọ này
thuộc tai xúc chạm, thọ này do nhân duyên, không

THÂN                                                 382

phải không do nhân duyên, do nhân duyên gì? Do
nhân duyên xúc". Vị ấy thấy xúc là vô thường, thấy
thọ là vô thường, thấy tưởng là vô thường, thấy
hành là vô thường, thấy thức là vô thường. Tâm của
vị này hoan hỷ, thích thú, tịnh chỉ, quyết định, tùy
thuộc giới đối tượng.

Chư Hiền, nếu những người khác xử sự với Tỷ- kheo không có hoàn hảo, không có tốt đẹp, không có khả ái, hoặc dùng tay xúc chạm, hoặc dùng đá xúc chạm, hoặc dùng gậy xúc chạm, hoặc dùng gươm xúc chạm, vị ấy tuệ tri như sau: "Sự thể của thân này là như vậy, nên tay có thể xúc chạm, đá có thể xúc chạm, gậy có thể xúc chạm, gươm có thể xúc chạm. Thế Tôn đã dạy như sau trong ví dụ cái cưa: "Chư Tỷ-kheo, nếu có kẻ trộm cướp hạ tiện lấy cái cưa hai lưỡi cắt từng phần tay và chân. Nếu ai ở đây sanh ý phẫn nộ, người ấy không làm đúng lời Ta dạy"... Ta sẽ tinh cần, tinh tấn, không dải đãi. Niệm được an trú không có loạn niệm, thân thể được khinh an, không dao động, tâm được định tỉnh nhất tâm. Nay mặc cho tay xúc chạm thân này, mặc cho đá xúc chạm thân này, mặc cho gậy xúc chạm thân này, mặc cho gươm xúc chạm thân này, lời dạy chư Phật cần phải được thực hành. Chư Hiền, Tỷ-kheo ấy, niệm Phật như vậy, niệm Pháp như vậy, niệm Tăng như vậy, nhưng xả tương ưng với thiện không được an

THÂN                                               383

trú. Do vậy, vị ấy bị dao động, bị dao động mạnh:
"Thật bất hạnh cho ta, thật không may cho ta, thật
rủi ro cho ta, thật không tốt đẹp cho ta. Dầu ta có
niệm Phật như vậy, niệm Pháp như vậy, niệm Tăng
như vậy, nhưng xả tương ưng với thiện không được
an trú".

Chư Hiền, ví như một người dâu, khi thấy ông
nhạc, bị dao động, bị dao động mạnh. Cũng vậy, chư
Hiền, nếu Tỷ-kheo ấy niệm Phật như vậy, niệm Pháp
như vậy, niệm Tăng như vậy, nhưng xả tương ưng
với thiện không được an trú. Do vậy, vị ấy bị dao
động, bị dao động mạnh: "Thật bất hạnh cho ta, thật
không may cho ta, thật rủi ro cho ta, thật không tốt
đẹp cho ta. Dầu ta có niệm Phật như vậy, niệm Pháp
như vậy, niệm Tăng như vậy, nhưng xả tương ưng
với thiện không được an trú". Chư Hiền, nếu Tỷ-kheo
ấy, niệm Phật như vậy, niệm Pháp như vậy, niệm
Tăng như vậy, và xả tương ưng với thiện được an trú,
thì Tỷ-kheo ấy được hoan hỷ. Chư Hiền, đến mức độ
này, Tỷ-kheo đã làm thật nhiều.

 Chư Hiền, thế nào là thủy giới? -Có nội thủy giới, có ngoại thủy giới.

 Chư Hiền thế nào là nội thủy giới? - Cái gì thuộc về nội thân, thuộc cá nhân, thuộc nước, thuộc chất

THÂN                                              384

lỏng, bị chấp thủ, như mật, (viêm đàm dịch) mủ,
máu, mồ hôi, mỡ, nước mắt, mỡ da, nước miếng,
nước mủ, nước ở khớp xương, nước tiểu, và bất
cứ vật gì khác thuộc nội thân, thuộc cá nhân, thuộc
nước, thuộc chất lỏng, bị chấp thủ. Chư Hiền, như
vậy gọi là nội thủy giới.

Những gì thuộc nội thủy giới và những gì thuộc ngoại thủy giới, đều thuộc về thủy giới. Cần phải như thật quán sát thủy giới với chánh trí tuệ như sau: "Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi". Sau khi như thật quán sát thủy giới với chánh trí tuệ như vậy, vị ấy sanh yểm ly đối với thủy giới, tâm từ bỏ thủy giới.

Chư Hiền, một thời xảy ra khi ngoại thủy giới dao động, nước cuốn trôi làng, cuốn trôi thị trấn, cuốn trôi thành phố, cuốn trôi xứ, cuốn trôi quốc độ. Chư Hiền, một thời xẩy ra khi nước biển đại dương hạ thấp một trăm do-tuần, hạ thấp hai trăm do-tuần, hạ thấp ba trăm do-tuần, hạ thấp bốn trăm do-tuần, hạ thấp năm trăm do-tuần, hạ thấp sáu trăm do-tuần, hạ thấp bảy trăm do-tuần. Chư Hiền, một thời xẩy ra khi nước biển đại dương dâng cao đến bảy cây ta-la, dâng cao đến sáu cây ta-la, dâng cao đến năm cây ta- la, dâng cao đến bốn cây ta-la, dâng cao đến b ây ta- la, dâng cao đến hai cây ta-la, dâng cao chỉ đến một

THÂN                                                 385

cây ta-la. Chư Hiền, một thời xẩy ra khi nước biển
đại dương cao đến bảy đầu người, dâng cao đến sáu
đầu người, dâng cao đến năm đầu người, dâng cao
đến bốn đầu người, dâng cao đến ba đầu người, dâng
cao đến hai đầu người, dâng cao chỉ đến một đầu
người. Chư Hiền, một thời xẩy ra khi nước biển đại
dương dâng cao đến nửa thân người, dâng cao chỉ
đến hông, dâng cao chỉ đến đầu gối, dâng cao chỉ đến
gót chân. Chư Hiền, một thời xẩy ra khi nước biển
đại dương không có để thấm ướt đốt ngón chân. Chư
Hiền, tánh vô thường của ngoại thủy giới xưa ấy có
thể nêu rõ; tánh hủy hoại có thể nêu; tánh đoạn diệt
có thể nêu rõ; tánh biến dịch có thể nêu rõ... (như
trên)... và xả tương ứng với thiện được an trú. Chư
Hiền, cho đến mức độ này, vị Tỷ-kheo đã làm thật
nhiều.

 Chư Hiền, thế nào là hỏa giới? - Có nội hỏa giới, có ngoại hỏa giới.

 Chư Hiền, thế nào là nội hỏa giới? - Cái gì thuộc
về nội thân, thuộc về cá nhân, thuộc lửa, thuộc
chất nóng, bị chấp thủ. Như cái gì khiến cho hâm
nóng, khiến cho hủy hoại, khiến cho thiêu cháy;
cái gì khiến cho những vật được ăn uống, nhai,
nếm, có thể khéo tiêu hóa, hay tất cả những vật gì
khác thuộc nội thân, thuộc cá nhân, thuộc lửa,

THÂN                                              386

thuộc chất nóng, bị chấp thủ. Chư Hiền, như vậy gọi là nội hỏa giới.

Những gì thuộc nội hỏa giới và những gì thuộc ngoại hỏa giới, đều thuộc về hỏa giới. Cần phải như thật quán sát hỏa giới với chánh trí tuệ như sau: "Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi". Sau khi như thật quán sát hỏa giới với chánh trí tuệ như vậy, vị ấy sanh yểm ly đối với hỏa giới, tâm từ bỏ hỏa giới.

Chư Hiền, một thời xảy ra khi hỏa giới dao
động. Lửa thiêu cháy làng, thiêu cháy thị trấn, thiêu
cháy thành phố, thiêu cháy xứ, thiêu cháy quốc độ.
Lửa cháy cho đến cuối hàng cây cối, cho đến cuối
hàng đường lớn, cho đến cuối hàng chân núi, cho đến
cuối hàng thủy biên, hay cho đến cuối hàng khu đất
khả ái, rồi lửa bị tắt vì không nhiên liệu. Chư Hiền,
một thời xảy ra khi loài người đi kiếm lửa phải dùng
lông gà và dây gân.

Chư Hiền, tánh vô thường của ngoại hỏa giới
xưa ấy có thể nêu rõ; tánh hủy hoại có thể nêu rõ;
tánh đoạn diệt có thể nêu rõ; tánh biến dịch có thể
nêu rõ... (như trên)... và xả tương ưng với thiện được
an trú. Chư Hiền, cho đến mức độ này, Tỷ-kheo đã
làm thật nhiều.

THÂN                                                387

 Chư Hiền, thế nào là phong giới? - Có nội phong giới, có ngoại phong giới.

 Chư Hiền, thế nào là nội phong giới? Cái gì thuộc
về nội thân, thuộc cá nhân, thuộc gió, thuộc động
tánh, bị chấp thủ, như gió thổi lên, gió thổi xuống,
gió trong ruột, gió trong bụng dưới, gió thổi ngang
các chi tiết (tay chân), hơi thở vô, hơi thở ra, và
bất cứ vật gì khác thuộc nội thân, thuộc cá nhân,
thuộc gió, thuộc tánh động, bị chấp thủ. Chư Hiền,
như vậy gọi là nội phong giới.

Những gì thuộc nội phong giới và những gì
thuộc ngoại phong giới đều thuộc về phong giới. Cần
phải như thật quán sát phong giới với chánh trí tuệ
như sau: "Cái này không phải của tôi, cái này không
phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi". Sau
khi thấy như thật phong giới với chánh trí tuệ như
vậy, vị ấy sanh yểm ly đối với phong giới, tâm từ bỏ
phong giới.

Chư Hiền, một thời xẩy ra khi ngoại phong giới dao động, gió thổi bay làng, thổi bay thị trấn, thổi bay thành phố, thổi bay xứ, thổi bay quốc độ. Chư Hiền, một thời xẩy ra khi trong tháng cuối mùa hạ, loài người tìm cầu gió nhờ lá cây ta-la, nhờ cây quạt, và người ta không mong tìm được cỏ tại chỗ có rạch

THÂN                                                388

nước chảy. Chư Hiền, tánh vô thường của ngoại phong giới xưa ấy có thể nêu rõ; tánh hủy hoại có thể nêu rõ; tánh đoạn diệt có thể nêu rõ; tánh biến dịch có thể nêu rõ. Như vậy còn nói gì đến thân thể yểu thọ do khát ái chấp thủ này? Ở đây không có gì để có thể nói là tôi, là của tôi, hay tôi là.

Chư Hiền, nếu có những người khác mắng
nhiếc, chỉ trích, chọc tức, nhiễu não Tỷ-kheo, vị ấy
biết rõ như sau: "Khổ thọ khởi lên nơi tôi này thuộc
tai xúc chạm; thọ này do nhân duyên, không phải
không do nhân duyên. Do nhân duyên gì? Do nhân
duyên xúc vậy". Vị ấy thấy xúc là vô thường; vị ấy
thấy thọ là vô thường; vị ấy thấy tưởng là vô thường;
vị ấy thấy hành là vô thường; vị ấy thấy thức là vô
thường; tâm của vị này hoan hỷ, thích thú, tịnh chỉ,
quyết định, tùy thuộc giới đối tượng.

Chư Hiền, nếu những người khác xử sự với Tỷ- kheo, không có hoàn hảo, không có tốt đẹp, không có khả ái, hoặc dùng tay xúc chạm, hoặc dùng đá xúc chạm, hoặc dùng gậy xúc chạm, hoặc dùng gươm xúc chạm, vị ấy biết như sau: "Sự thể của thân này là như vậy nên tay có thể xúc chạm, đá có thể xúc chạm, gậy có thể xúc chạm, gươm có thể xúc chạm". Thế Tôn đã dạy như sau trong ví dụ cái cưa: "Chư Tỷ-kheo, nếu có kẻ trộm cướp hạ tiện lấy cái cưa hai

THÂN                                               389

lưỡi cắt từng phần tay và chân, nếu ai ở đây sanh ý
phẫn nộ thì người ấy không làm đúng lời ta dạy". Ta
sẽ tinh cần, tinh tấn, không dải đãi, niệm được an
trú, không có loạn niệm, thân thể được khinh an,
không dao động, tâm được định tĩnh nhất tâm. Nay
mặc cho tay xúc chạm thân này, mặc cho đá xúc
chạm, mặc cho gậy xúc chạm, mặc cho gươm xúc
chạm thân này. Lời dạy chư Phật cần phải được thực
hành".

Chư Hiền, Tỷ-kheo ấy, niệm Phật như vậy, niệm Pháp như vậy, niệm Tăng như vậy, nhưng xả tương ưng với thiện không được an trú. Do vậy, vị ấy bị dao động, bị dao động mạnh: "Thật bất hạnh cho ta, thật không may cho ta, thật rủi ro cho ta, thật không tốt đẹp cho ta. Dầu ta có niệm Phật như vậy, niệm Pháp như vậy, niệm Tăng như vậy, nhưng xả tương ưng với thiện không được an trú". Chư Hiền, ví như một người dâu, khi thấy ông nhạc, bị dao động, bị dao động mạnh. Cũng vậy, chư Hiền, nếu Tỷ-kheo ấy niệm Phật như vậy, niệm Pháp như vậy, niệm Tăng như vậy, nhưng xả tương ưng với thiện không được an trú. Do vậy, vị ấy bị dao động, bị dao động mạnh: "Thật bất hạnh cho ta, thật không may cho ta, thật rủi ro cho ta, thật không tốt đẹp cho ta. Dầu ta có niệm Phật như vậy, niệm Pháp như vậy, niệm Tăng như vậy, nhưng xả tương ưng với thiện không

THÂN                                               390

được an trú".

Chư Hiền, nếu Tỷ- Kheo ấy niệm Phật như vậy,
niệm Pháp như vậy, niệm Tăng như vậy, và xả tương
ưng với thiện được an trú. Do vậy, Tỷ-kheo ấy được
hoan hỷ. Chư Hiền, cho đến mức độ này, Tỷ-kheo đã
làm thật nhiều.

Chư Hiền, như một khoảng trống được bao
vây bởi cây gậy, bởi dây leo, bởi cỏ, bởi bùn, được
biết là một nhà ở. Cũng vậy, Chư Hiền, một khoảng
trống được bao vây bởi xương, bởi dây gân, bởi thịt,
bởi da, được biết là một sắc pháp.

 Chư Hiền, nếu nội mắt không bị hư hại, nhưng
ngoại sắc không vào trong tầm mắt, không có
sự quy tụ xúc chạm thích hợp, thì thức phần
thích hợp không có hiện khởi.
 Chư Hiền, nếu nội mắt không bị hư hại, ngoại
sắc vào trong tầm mắt, nhưng không có sự quy
tụ xúc chạm thích hợp, thì thức phần thích hợp
không có hiện khởi.
 Chư Hiền, chỉ khi nào nội mắt không bị hư hại,
ngoại sắc vào trong tầm mắt, có sự quy tụ xúc
chạm thích hợp, thì thức phần thích hợp có
hiện khởi.

THÂN                                              391

 Bất cứ sắc pháp gì được hiện khởi như vậy đều
quy tụ trong sắc thủ uẩn. Bất cứ cảm thọ gì
được hiện khởi như vậy đều quy tụ trong thọ
thủ uẩn. Bất cứ tưởng gì được hiện khởi như
vậy đều được quy tụ trong tưởng thủ uẩn. Bất
cứ hành gì được hiện khởi như vậy đều quy tụ
trong hành thủ uẩn. Bất cứ thức gì được hiện
khởi như vậy đều quy tụ trong thức thủ uẩn. Vị
ấy tuệ tri như sau: "Như vậy, như người ta nói,
có sự quy tụ, sự tập hợp, sự hòa hợp của năm
thủ uẩn này. Thế Tôn đã nói như sau: "Ai thấy
được lý duyên khởi, người ấy thấy được pháp.
Ai thấy được pháp, người ấy thấy được lý
duyên khởi". Những pháp này do duyên khởi
lên chính là năm thủ uẩn. Sự tham dục, chấp
trước, tham đắm, mê say trong năm thủ uẩn
này tức là khổ tập. Sự nhiếp phục tham dục, sự
từ bỏ tham dục tức là sự khổ diệt". Cho đến
mức độ này, Chư Hiền, Tỷ-kheo đã làm rất
nhiều.
Chư Hiền, nếu nội tai không bị hư hại... nếu lỗ
mũi không bị hư hại... nếu lưỡi không bị hư hại... nếu
thân không bị hư hại...

 Chư Hiền, nếu nội ý căn không bị hư hại nhưng ngoại pháp không vào trong tầm của ý căn, không có sự quy tụ xúc chạm thích hợp, thì

THÂN                                                392

thức phần thích hợp không có hiện khởi.
 Chư Hiền, nếu nội ý căn không bị hư hại, ngoại
pháp vào trong tầm của ý căn, nhưng không có
sự quy tụ xúc chạm thích hợp, thì thức phần
thích hợp không có hiện khởi.
 Chư Hiền, chỉ khi nào nội ý căn không bị hư
hại, ngoại pháp vào trong tầm của ý căn, có sự
quy tụ xúc chạm thích hợp, thì thức phần thích
hợp có hiện khởi.
 Bất cứ sắc pháp gì được hiện khởi như vậy đều
quy tụ trong sắc thủ uẩn; bất cứ cảm thọ gì
được hiện khởi như vậy đều quy tụ trong thọ
thủ uẩn; bất cứ tưởng gì được hiện khởi như
vậy đều quy tụ trong tưởng thủ uẩn; bất cứ
hành gì được hiện khởi như vậy đều quy tụ
trong hành thủ uẩn; bất cứ thức gì được hiện
khởi như vậy đều quy tụ trong thức thủ uẩn. Vị
ấy tuệ tri như sau: "Như vậy, như người ta nói,
có sự quy tụ, sự tập họp, sự hòa hợp của năm
thủ uẩn này. Thế Tôn đã nói như sau: "Ai thấy
được lý duyên khởi, người ấy thấy được pháp;
ai thấy được pháp, người ấy thấy được lý duyên
khởi". Những pháp này do duyên khởi lên
chính là năm thủ uẩn. Sự tham dục, chấp
trước, tham đắm, mê say trong năm thủ uẩn
này tức là khổ tập. Sự nhiếp phục tham dục, sự

THÂN                                            393

từ bỏ tham dục tức là sự khổ diệt". Cho đến
mức độ này, chư Hiền, Tỷ-kheo đã làm rất
nhiều.
Tôn giả Sariputta thuyết giảng như vậy. Các Tỷ-
kheo ấy hoan hỷ, tín thọ lời Tôn giả Sariputta dạy.

THÂN                                             394

41     Người này có 6 giới, 6 xúc, 18 ý hành, 4 thắng xứ - Kinh GIỚI PHÂN BIỆT – 140 Trung III, 541

KINH GIỚI PHÂN BIỆT (Dhatuvibhanga suttam) – Bài kinh số 140 – Trung III, 541

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn du hành ở xứ Magadha (Ma-
kiệt-đà), đi đến Rajagaha (Vương xá), đến nhà thợ
gốm Bhaggava; sau khi đến nói với thợ gốm
Bhaggava:

– Này Bhaggava, nếu không gì phiền phức cho Ông, Ta muốn ở tại chỗ này một đêm.

– Bạch Thế Tôn không có gì phiền phức cho
con. Ở đây đã có một vị xuất gia đến ở từ trước rồi.
Nếu vị ấy thỏa thuận, bạch Thế Tôn, hãy ở lại tùy
theo sở thích.

Lúc bấy giờ, Thiện gia nam tử Pukkusati, do lòng tin, y cứ Thế Tôn đã xuất gia, từ bỏ gia đình,

THÂN                                              395

sống không gia đình. Vị ấy đã đến ở trước tại trú xứ của thợ gốm. Rồi Thế Tôn đi đến Tôn giả Pukkusati; sau khi đến nói với Pukkusati:

– Này Tỷ-kheo, nếu không gì phiền phức cho Ông, Ta muốn ở lại trú xứ này một đêm.

– Rộng rãi, thưa Hiền giả, là trú xứ của thợ gốm. Tôn giả có thể ở, tùy theo sở thích.

Rồi Thế Tôn sau khi bước vào trú xứ của thợ
gốm, trải thảm cỏ vào một bên, ngồi kiết-già, lưng
thẳng và an trú niệm trước mặt. Và Thế Tôn trải qua
phần lớn đêm ấy, ngồi (như vậy). Tôn giả Pukkusati
trải qua phần lớn đêm ấy cũng ngồi (như vậy). Rồi
Thế Tôn suy nghĩ: "Cử chỉ Thiện gia nam tử này có
vẻ tín thành, Ta hãy hỏi vị ấy". Rồi Thế Tôn nói với
Tôn giả Pukkusati:

– Này Tỷ-kheo, Ông xuất gia, y cứ vào ai? Ai là Đạo sư của Ông? Ông chấp nhận pháp của ai?

– Thưa Hiền giả, có Sa môn Gotama là Thích
tử, xuất gia từ dòng họ Thích Ca. Tiếng đồn tốt đẹp
sau đây được truyền đi về Thế Tôn Gotama ấy: "Ngài
là bậc Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác,
Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Điều
Ngự Trượng Phu, Thiên Nhơn Sư, Phật, Thế Tôn".

THÂN                                               396

Tôi đã xuất gia, y cứ bậc Thế Tôn ấy. Ngài là bậc Đạo sư của tôi. Và tôi chấp thuận pháp của bậc Thế Tôn ấy.

– Này Tỷ-kheo, nay Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác ấy ở đâu?

– Thưa Hiền giả, có một thành phố tên là
Savatthi giữa các quốc độ phía Bắc. Tại đấy, Thế
Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác hiện này đang
ở.

– Này Tỷ-kheo, trước đây Ông đã thấy bậc Thế Tôn ấy chưa? Và nếu thấy, Ông có nhận ra được không?

– Thưa Hiền giả, trước đây tôi chưa từng thấy bậc Thế Tôn ấy. Và nếu thấy, tôi không nhận ra được.

Rồi Thế Tôn suy nghĩ: "Thiện gia nam tử này
xuất gia y cứ nơi Ta. Vậy Ta hãy thuyết pháp cho
(Thiện gia nam tử) ấy". Rồi Thế Tôn nói với Tôn giả
Pukkusati:

– Hãy nghe và suy nghiệm kỹ, Ta sẽ giảng.

– Thưa Hiền giả vâng.

THÂN                                             397

Tôn giả Pukkusati vâng đáp Thế Tôn.

Thế Tôn nói như sau:

– Này Tỷ-kheo, người này có sáu giới, sáu xúc xứ, mười tám ý hành, bốn thắng xứ, khi được an trú, vọng tưởng không có chuyển động. Khi vọng tưởng không chuyển động, vị ấy được gọi là một ẩn sĩ tịch tịnh. Chớ có buông lung trí tuệ, hãy độ trì chân đế, hãy tăng trưởng huệ thí (caga), hãy tu học tịch tịnh. Đây là tổng thuyết sáu giới phân biệt.

 Này Tỷ-kheo, khi được nói đến "Người này có
sáu giới", do duyên gì được nói đến như vậy? Địa
giới, (thủy giới), hỏa giới, phong giới, không giới,
thức giới. Này Tỷ-kheo, khi được nói đến "Người
này có sáu giới", chính do duyên này được nói đến
như vậy.

 Này các Tỷ-kheo, khi được nói đến "Người này
có sáu xúc xứ", do duyên gì được nói đến như
vậy? Nhãn xúc xứ, nhĩ xúc xứ, tỷ xúc xứ, thiệt xúc
xứ, thân xúc xứ, ý xúc xứ. Khi được nói đến
"Người này có sáu xúc xứ ", chính do duyên này
được nói đến như vậy.

 Này Tỷ-kheo, khi được nói đến "Người này có mười tám ý hành", do duyên gì được nói đến như

THÂN                                                398

vậy? Khi con mắt thấy sắc, người ấy chạy theo
sắc, chỗ trú xứ của hỷ, chạy theo sắc chỗ trú xứ
của ưu, chạy theo sắc chỗ trú xứ của xả, khi tai
nghe tiếng... mũi ngửi hương.. lưỡi nếm vị... thân
cảm xúc, ... ý nhận thức pháp, người ấy chạy theo
pháp, chỗ trú xứ của hỷ, người ấy chạy theo pháp,
chỗ trú xứ của ưu, người ấy chạy theo pháp, chỗ
trú xứ của xả. Như vậy có sáu hỷ hành, sáu ưu
hành, sáu xả hành. Khi được nói đến "Người này
có mười tám ý hành" chính do duyên này được nói
đến như vậy.

 Này Tỷ-kheo, khi được nói đến "Người này có
bốn thắng xứ ", do duyên gì được nói đến như
vậy? Tuệ thắng xứ, đế thắng xứ, huệ thí thắng xứ,
tịch tịnh thắng xứ. Khi được nói đến "Người này
có bốn thắng xứ", chính do duyên này được nói
đến như vậy.

 Khi được nói đến "Chớ có buông lung trí tuệ,
hãy hộ trì chân đế, hãy tăng trưởng huệ thí, hãy
tu học tịch tịnh", do duyên gì được nói đến như
vậy?

 Thế nào là không buông lung trí tuệ? Có sáu giới này: địa giới, thủy giới, hỏa giới, phong giới, không giới, thức giới.

THÂN                                              399

 Này Tỷ-kheo, thế nào là địa giới? Có nội địa
giới và có ngoại địa giới. Và này Tỷ-kheo,
thế nào là nội địa giới? Cái gì thuộc nội
thân, thuộc cá nhân, kiên cứng, thô phù, bị
chấp thủ, như tóc, lông, móng, răng, da, thịt,
gân, xương, tủy, thận, tim, gan, hoành cách
mô, lá lách, phổi, ruột, màng ruột, bao tử,
phân và bất cứ vật gì khác, thuộc nội thân,
thuộc cá nhân, kiên cứng, thô phù, bị chấp
thủ. Như vậy, này Tỷ-kheo, được gọi là nội
địa giới. Những gì thuộc nội địa giới và
những gì thuộc ngoại địa giới đều thuộc về
địa giới. Địa giới ấy phải được quán sát
như thật với chánh trí tuệ như sau: "Cái
này không phải của tôi, cái này không phải
là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi".
Sau khi như thật quán sát địa giới với
chánh trí tuệ như vậy, vị ấy sanh yếm ly đối
với địa giới, tâm từ bỏ địa giới.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là thủy giới?
Có nội thủy giới, có ngoại thủy giới. Và này
Tỷ-kheo, thế nào là nội thủy giới? Cái gì
thuộc nội thân, thuộc cá nhân, thuộc nước,
thuộc chất lỏng, bị chấp thủ, như mật, đàm
(niêm dịch), mủ, máu, mồ hôi, mỡ, nước
mắt, mỡ da, nước miếng, nước mũi, nước ở

THÂN                                             400

khớp xương, nước tiểu, và bất cứ vật gì
khác, thuộc nội thân, thuộc cá nhân, thuộc
nước, thuộc chất lòng, bị chấp thủ. Như vậy,
này Tỷ-kheo, được gọi là thủy giới. Những
gì thuộc nội thủy giới và những gì thuộc
ngoại thủy giới đều thuộc về thủy giới. Thủy
giới ấy phải được quán sát như thật với
chánh trí tuệ như sau: "Cái này không phải
của tôi, cái này không phải là tôi, cái này
không phải tự ngã của tôi". Sau khi như thật
quán sát thủy giới với chánh trí tuệ như vậy,
vị ấy sanh yếm ly đối với thủy giới, tâm từ
bỏ thủy giới.
 Và này Tỷ-kheo, thế nào là hỏa giới? Có nội
hỏa giới, có ngoại hỏa giới. Và này Tỷ-kheo,
thế nào là nội hỏa giới? Cái gì thuộc về nội
thân, thuộc về cá nhân, thuộc lửa, thuộc chất
nóng, bị chấp thủ. Như cái gì khiến cho hâm
nóng, khiến cho hủy hoại, khiến cho thiêu
cháy, cái gì khiến cho những vật được ăn,
uống, nhai, nếm, có thể khéo tiêu hóa, hay
tất cả những vật gì khác, thuộc nội thân,
thuộc cá nhân, thuộc lửa, thuộc chất nóng,
bị chấp thủ. Này Tỷ-kheo, như vậy được gọi
là nội hỏa giới. Những gì thuộc nội hỏa giới
và những gì thuộc ngoại hỏa giới đều thuộc

THÂN                                              401

về hỏa giới. Hỏa giới ấy phải được quán sát
như thật với chánh trí tuệ như sau: "Cái này
không phải của tôi, cái này không phải là tôi,
cái này không phải tự ngã của tôi". Sau khi
như thật quán sát hỏa giới với chánh trí tuệ
như vậy, vị ấy sanh yếm ly đối với hỏa giới,
tâm từ bỏ hỏa giới.
 Và này Tỷ-kheo, thế nào là phong giới? Có
nội phong giới, có ngoại phong giới. Và này
Tỷ-kheo, thế nào là nội phong giới? Cái gì
thuộc về nội thân, thuộc cá nhân, thuộc gió,
thuộc tánh động, bị chấp thủ, như gió thổi
lên, gió thổi xuống, gió trong ruột, gió trong
bụng dưới, gió thổi ngang các đốt, các khớp,
hơi thở vô, hơi thở ra, và bất cứ vật gì khác
thuộc nội thân, thuộc cá nhân, thuộc gió,
thuộc tánh động, bị chấp thủ. Này Tỷ-kheo,
như vậy được gọi là nội phong giới. Những
gì thuộc nội phong giới và những gì thuộc
ngoại phong giới đều thuộc về phong giới.
Phong giới ấy phải được quán sát như thật
với chánh trí tuệ như sau: "Cái này không
phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái
này không phải tự ngã của tôi". Sau khi như
thật quán sát phong giới với chánh trí tuệ
như vậy, vị ấy sanh yếm ly đối với phong

THÂN                                               402

giới, tâm tư từ bỏ phong giới.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hư không
giới? Có nội hư không giới, có ngoại hư
không giới. Và này Tỷ-kheo, thế nào là nội
hư không giới? Cái gì thuộc về nội thân,
thuộc cá nhân, thuộc hư không, thuộc hư
không tánh, bị chấp thủ, như lỗ tai, lỗ mũi,
cửa miệng, do cái gì người ta nuốt, những gì
được nhai, được uống, được ăn, được nếm,
và tại chỗ mà những gì được nhai, được
uống, được ăn, được nếm, được giữ lại, và
ngang qua chỗ mà những gì được nhai, được
uống, được ăn, được nếm và được tống xuất
xuống phần dưới để ra ngoài, và bất cứ vật
gì khác thuộc nội thân, thuộc cá nhân, thuộc
hư không, thuộc hư không tánh, bị chấp thủ.
Này Tỷ-kheo, như vậy được gọi là nội hư
không giới. Những gì thuộc nội hư không
giới và ngoại hư không giới đều thuộc về hư
không giới. Hư không ấy phải được quán sát
như thật với chánh trí tuệ như sau: "Cái này
không phải của tôi, cái này không phải là tôi,
cái này không phải tự ngã của tôi". Sau khi
như thật quán sát hư không giới với chánh
trí tuệ như vậy, vị ấy sanh yếm ly đối với hư
không giới, tâm từ bỏ hư không giới.

THÂN                                             403

 Lại nữa, khi thức còn lại được trong sạch,
trong trắng, vị ấy biết được một số sự việc
nhờ thức ấy. Vị ấy thức tri được lạc, thức
tri được khổ, thức tri được bất khổ bất lạc.
o Này Tỷ-kheo, duyên lạc xúc, lạc thọ khởi
lên. Vị ấy khi đang cảm giác lạc thọ, tuệ tri
rằng: "Tôi cảm giác lạc thọ". Do lạc xúc
diệt đi, lạc thọ do lạc xúc được khởi lên
được cảm giác, vị ấy biết: "Lạc thọ ấy được
diệt đi, được chấm dứt".
o Này Tỷ-kheo, duyên khổ xúc, khổ thọ khởi
lên. Vị ấy khi đang cảm giác khổ thọ, tuệ tri
rằng: "Tôi cảm giác khổ thọ". Do khổ xúc
ấy diệt đi, khổ thọ do khổ xúc được khởi
lên, được cảm giác, vị ấy biết: "Khổ thọ ấy
được diệt đi, được chấm dứt".
o Này Tỷ-kheo, duyên bất khổ bất lạc xúc,
bất khổ bất lạc thọ khởi lên. Vị ấy khi đang
cảm giác bất khổ lạc thọ, tuệ tri rằng: "Tôi
cảm giác bất khổ bất lạc thọ". Do bất khổ
bất lạc thọ xúc ấy diệt đi, bất khổ bất lạc thọ
do bất khổ bất lạc xúc được khởi lên, được
cảm giác, vị ấy tuệ tri: "Bất khổ bất lạc thọ
ấy được diệt đi, được chấm dứt".
Này Tỷ-kheo, ví như do hai cây que xúc chạm cọ

THÂN                                                  404

xát, hơi nóng được sanh, ngọn lửa được hiện khởi.
Khi hai que ấy được rời nhau, được phân ly, sức
nóng được sanh khởi ấy, sức nóng ấy được diệt đi,
được chấm dứt.

Cũng vậy, này Tỷ-kheo, duyên lạc xúc, lạc thọ khởi lên. Vị ấy khi đang cảm giác lạc thọ tuệ tri rằng: "Tôi đang cảm giác lạc thọ". Do lạc xúc ấy diệt đi, lạc thọ do lạc xúc được khởi lên, được cảm giác vị ấy tuệ tri: "Lạc thọ ấy được diệt đi, được chấm dứt". Này Tỷ-kheo, duyên khổ xúc khổ thọ khởi lên. Vị ấy khi đang cảm giác khổ thọ tuệ tri rằng: "Tôi đang cảm giác khổ thọ". Do khổ xúc... "... được chấm dứt". Này Tỷ-kheo duyên bất khổ bất lạc xúc, bất khổ bất lạc thọ khởi lên... , "... bất khổ bất lạc thọ được diệt đi, được chấm dứt".

Lại nữa, xả còn lại được trong sạch, trong trắng, nhu nhuyến, dễ uốn nắn, chói sáng. Ví như, này Tỷ-kheo, một người thợ vàng thiện xảo hay người đệ tử sửa soạn lò đúc; sau khi sửa soạn lò đúc xong, người ấy đốt lửa miệng lò đúc; sau khi đốt lửa miệng lò đúc, người ấy dùng kềm kẹp lấy vàng và đặt vàng vào trong miệng lò; rồi thỉnh thoảng người ấy thổi trên ấy, thỉnh thoảng người ấy rưới nước trên ấy, thỉnh thoảng người ấy quán sát thật kỹ... vàng ấy đã trở thành sáng sủa, thanh tịnh, gột sạch, các uế

THÂN                                                  405

tạp được đoạn trừ, các tỳ vết được trừ sạch, nhu
nhuyến, dễ uốn nắn và chói sáng... và nếu người ấy
muốn làm đồ trang sức nào, hoặc vòng nhẫn, hoặc
bông tai, hoặc vòng cổ, hoặc vòng hoa vàng, thời
vàng ấy có thể dùng vào mục đích ấy.

Cũng vậy, này Tỷ-kheo, lại nữa xả còn lại được trong sạch, trong trắng, nhu nhuyến, dễ uốn nắn, chói sáng. Người ấy tuệ tri như sau: "Nếu ta tập trung xả này thanh tịnh như vậy, trong trắng như vậy vào Hư không vô biên xứ, và tu tập tâm ta tùy theo pháp ấy, thời xả này y cứ vào đấy, chấp thủ tại đấy được an trú nơi ta trong một thời gian dài. Nếu ta tập trung xả này thanh tịnh như vậy, trong trắng như vậy vào Thức vô biên xứ và tu tập tâm của ta tùy theo pháp ấy, thời xả này y cứ vào đấy, chấp thủ tại đấy được an trú nơi ta trong một thời gian dài. Nếu ta tập trung xả này thanh tịnh như vậy, trong trắng như vậy vào Vô sở hữu xứ, và tu tập tâm ta tùy theo pháp ấy, thời xả này y cứ vào đấy, chấp thủ tại đấy, được an trú nơi ta trong một thời gian dài. Nếu ta tập trung xả này thanh tịnh như vậy, trong trắng như vậy vào Phi tưởng phi phi tưởng xứ, và tu tập tâm của ta tùy theo pháp ấy, thời xả này y cứ vào đấy, chấp thủ tại đấy, được an trú nơi ta trong một thời gian dài".

Người ấy tuệ tri như sau: "Nếu ta tập trung xả

THÂN                                                 406

này thanh tịnh như vậy, trong trắng như vậy vào Hư
không vô biên xứ... Thức vô biên xứ... Vô sở hữu
xứ... Phi tưởng phi phi tưởng xứ, và tu tập tâm của ta
tùy theo pháp ấy, thời (xả) ấy trở thành pháp hữu vi".
Vị ấy không tác thành, không suy tưởng đến hữu
hay phi hữu. Do không tác thành, không suy tưởng
đến hữu hay phi hữu, vị ấy không chấp thủ một sự
vật gì ở đời; chấp thủ không quấy rối vị ấy; do chấp
thủ không quấy rối vị ấy, vị ấy tự chứng Niết-bàn,
và vị ấy tuệ tri: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành,
những điều nên làm đã làm, không còn trở lại trạng
thái như thế này nữa".

 Nếu vị ấy cảm giác lạc thọ, vị ấy tuệ tri: "Thọ
ấy là vô thường"; vị ấy tuệ tri: "Không nên
đắm trước"; vị ấy tuệ tri: "Không phải là đối
tượng để hoan hỷ".
 Nếu vị ấy cảm giác khổ thọ, vi ấy tuệ tri:
"Thọ ấy là vô thường"; vị ấy tuệ tri: "Không
nên đắm trước"; vị ấy tuệ tri: "Không phải là
đối tượng để hoan hỷ".
 Nếu vị ấy cảm giác bất khổ bất lạc thọ, vị ấy
tuệ tri: "Thọ ấy là vô thường"; vị ấy tuệ tri:
"Không nên đắm trước"; vị ấy tuệ tri: "Không
phải là đối tượng để hoan hỷ".
 Nếu cảm giác lạc thọ, không có hệ phược, vị

THÂN                                                407

ấy cảm giác thọ ấy.
 Nếu vị ấy cảm giác khổ thọ, không có hệ
phược, vị ấy cảm giác thọ ấy.
 Nếu vị ấy cảm giác bất khổ bất lạc thọ, không
có hệ phược, vị ấy cảm giác thọ ấy.
 Khi vị ấy cảm giác một cảm thọ với thân là
tối hậu, vị ấy tuệ tri: "Ta cảm giác một cảm
thọ với thân là tối hậu". Khi vị ấy cảm giác
một cảm thọ với sinh mạng là tối hậu, vị ấy
tuệ tri: "Ta cảm giác một cảm thọ với sinh
mạng là tối hậu "; vị ấy tuệ tri: "Sau khi thân
hoại mạng chung, mọi cảm thọ hoan hỷ ở nơi
đây trở thành thanh lương".
Ví như, này Tỷ-kheo, như ngọn đèn dầu được
cháy đỏ nhờ dầu và tim. Khi dầu và tim diệt tận, và
không có vật liệu khác được đem đến, ngọn đèn dầu
ấy bị diệt tắt...

...Cũng vậy, này Tỷ-kheo, khi cảm giác một cảm thọ lấy thân làm tối hậu, vị ấy tuệ tri: "Tôi cảm giác một cảm thọ lấy thân làm tối hậu". Khi cảm giác một cảm thọ lấy sinh mạng làm tối hậu, vị ấy tuệ tri: "Tôi cảm giác một cảm thọ lấy sinh mạng làm tối hậu"; vị ấy tuệ tri: "Sau khi thân hoại mạng chung, mọi cảm thọ hoan hỷ ở nơi đây trở thành thanh lương". Do vậy, Tỷ-kheo thành tựu như vậy là thành tựu với tối

THÂN                                                408

thắng TUỆ THẮNG XỨ này. Vì rằng, này Tỷ-kheo, như vậy là tối thắng Thánh tuệ, nghĩa là trí biết sự đoạn tận mọi đau khổ.

Sự giải thoát ấy của vị này, an trú vào CHÂN
ĐẾ, không bị dao động. Này Tỷ-kheo, cái gì có thể
đưa đến hư vọng, thời thuộc về hư vọng. Cái gì
không thể đưa đến hư vọng, thời thuộc về chân đế,
Niết-bàn. Do vậy, vị Tỷ-kheo thành tựu như vậy là
thành tựu với tối thắng ĐẾ thắng xứ này. Vì rằng,
này Tỷ-kheo, như vậy là tối thắng Thánh đế, tức là
Niết-bàn, không có thể đưa đến hư vọng.

Và những sanh y vô trí thức trước của nó đã
được đầy đủ, đã được thành tựu. Chúng được đoạn
tận, chặt tận gốc rễ, làm cho như thân cây tala, không
thể hiện hữu nữa trong tương lai, không có khả năng
sanh khởi nữa. Do vậy, một Tỷ-kheo thành tựu như
vậy là thành tựu với tối thắng HUỆ THÍ thắng xứ
này. Vì rằng này Tỷ-kheo, như vậy là tối thắng
Thánh huệ thí, tức là sự xả ly tất cả sanh y.

Và tham ái vô trí thức trước của nó, thuộc tham dục, tham nhiễm; pháp ấy được đoạn tận, chặt tận gốc rễ, làm cho như thân cây tala, không thể hiện hữu nữa trong tương lai, không có khả năng sanh khởi nữa. Và sự phẫn nộ vô trí thức trước của nó, thuộc

THÂN                                                409

sân hận, thuộc tội quá; pháp ấy được đoạn tận, cắt
tận gốc rễ, làm cho như thân cây tala, không thể hiện
hữu nữa trong tương lai, không có khả năng sanh
khởi nữa. Và vô minh vô trí thức trước của nó, thuộc
si mê, thuộc tội quá; pháp ấy được đoạn tận cắt tận
gốc rễ, làm cho như thân cây tala, không thể hiện hữu
trong tương lai, không có khả năng sanh khởi nữa.
Do vậy, Tỷ-kheo thành tựu như vậy là thành tựu tối
thắng TỊCH TỊNH thắng xứ. Này Tỷ-kheo, như vậy
là tối thắng Thánh tịch tịnh, tức là sự tịch tịnh tham
sân si.

Khi được nói đến "Chớ có buông lung trí tuệ,
hãy hộ trì chân đế, hãy làm cho sung mãn huệ thí,
hãy tu học tịch tịnh", chính do duyên này được nói
đến như vậy.

 Khi được nói đến "Khi được an trú, vọng tưởng
không có chuyển động. Khi vọng tưởng không
chuyển động, vị ấy được gọi là một ẩn sĩ tịch
tịnh", do duyên gì được nói đến như vậy?

 Này Tỷ-kheo, "Tôi là", như vậy là vọng tưởng.
 "Tôi là cái này", như vậy là vọng tưởng.
 "Tôi sẽ là", như vậy là vọng tưởng.
 "Tôi sẽ không là", như vậy là vọng tưởng.

THÂN                                                410

 "Tôi sẽ có sắc", như vậy là vọng tưởng.
 "Tôi sẽ không có sắc" như vậy là vọng tưởng.
 "Tôi sẽ có tưởng", như vậy là vọng tưởng.
 "Tôi sẽ không có tưởng", như vậy là vọng
tưởng.
 "Tôi sẽ không có tưởng, không không có
tưởng", như vậy là vọng tưởng.
 Vọng tưởng, này Tỷ-kheo, là bệnh, vọng tưởng
là cục bướu, vọng tưởng là mũi tên. Này Tỷ-
kheo, khi vượt khỏi mọi vọng tưởng, vị ẩn sĩ
được gọi là tịch tịnh.
 Nhưng này Tỷ-kheo, vị ẩn sĩ tịch tịnh không
sanh, không già, không có dao động, không
có hy cầu. Vì không có cái gì do đó có thể sanh,
này Tỷ-kheo, không sanh làm sao già được?
Không già, làm sao chết được? Không chết làm
sao dao động được? Không dao động, làm sao
hy cầu?

Khi được nói đến "Khi được an trú, vọng tưởng
không có chuyển động; khi vọng tưởng không
chuyển động, vị ấy được gọi là một ẩn sĩ tịch tịnh"
do chính duyên này được nói đến như vậy.

Này Tỷ-kheo, hãy thọ trì sự phân biệt tóm tắt

THÂN                                              411

của Ta về sáu giới.

Rồi Tôn giả Pukkusati nghĩ như sau: "Thật sự
bậc Đạo sư đã đến với ta! Thật sự bậc Thiện Thệ
đã đến với ta! Thật sự bậc Chánh Đẳng Giác đã
đến với ta!" Rồi Tôn giả từ chỗ ngồi đứng dậy, đắp
y vào một bên vai, cúi đầu đảnh lễ chân Thế Tôn, và
bạch Thế Tôn:

– Con đã rơi vào một lỗi lầm, bạch Thế Tôn, vì
rằng, ngu đần, si mê và không khéo léo như con, đã
nghĩ rằng con có thể xưng hô với Thế Tôn với danh
từ Hiền giả. Bạch Thế Tôn, mong Thế Tôn chấp nhận
cho con lỗi lầm ấy là một lỗi lầm để con có thể ngăn
ngừa trong tương lai.

– Này Tỷ-kheo, thật vậy, Ông đã rơi vào một lỗi lầm, vì rằng ngu đần, si mê và không khéo léo vì Ông đã nghĩ rằng Ông có thể xưng hô với Ta với danh từ Hiền giả. Nhưng này Tỷ-kheo, nếu Ông thấy một lỗi lầm là một lỗi lầm, và như pháp phát lộ, thời chúng ta chấp nhận (lỗi lầm) ấy cho Ông. Vì rằng này Tỷ- kheo, đây là sự tăng ích trong giới luật của bậc Thánh, khi nào một ai thấy lỗi lầm là một lỗi lầm, như pháp phát lộ, để ngăn ngừa trong tương lai.

– Bạch Thế Tôn, Thế Tôn hãy cho con được thọ cụ túc giới trước mặt Thế Tôn.

THÂN                                              412

– Này Tỷ-kheo, Ông có đủ y bát không?

– Bạch Thế Tôn, con không có đủ y bát.

– Này Tỷ-kheo, các Như Lai không có trao cụ túc giới cho ai không đủ y bát.

Rồi Tôn giả Pukkusati sau khi hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tôn, thân phía hữu hướng về Ngài rồi ra đi tìm y bát. Trong khi Tôn giả Pukkusati đi tìm y bát, một con bò cuồng chạy, đoạt mất mạng sống (của Tôn giả).

Rồi một số đông Tỷ-kheo đi đến Thế Tôn, sau
khi đến đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên.
Ngồi xuống một bên, các vị Tỷ-kheo ấy bạch Thế
Tôn:

– Bạch Thế Tôn, Thiện gia nam tử Pukkusati
được Thế Tôn thuyết giảng một cách vắn tắt đã mệnh
chung. Sanh thú của vị ấy như thế nào, đời sống
tương lai như thế nào?

Này Tỷ-kheo, thật là bậc Hiền giả, Thiện gia
nam tử Pukkusati, đã chấp hành Chánh pháp và tùy
pháp. Và không có phiền nhiễu Ta với những kiện
tụng về Chánh pháp. Này các Tỷ-kheo, Thiện gia
nam tử Pukkusati, sau khi đoạn trừ năm hạ phần kiết

THÂN                                               413

sử, được hóa sanh và từ chỗ ấy nhập Niết-bàn, không phải trở lui đời ấy nữa.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Các Tỷ-kheo ấy hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

THÂN                                             414

42     Phá hoại kiến có thân - Kinh SỰ PHÁ HOẠI – Tăng III, 481

SỰ PHÁ HOẠI –Tăng III, 481

1.- Do phá hoại bảy pháp, này các Tỷ-kheo, thành vị Tỷ-kheo.

2. Thế nào là bảy?

- Phá hoại kiến có thân,
- Phá hoại nghi,
- Phá hoại giới cấm thủ,
- Phá hoại tham,
- Phá hoại sân,
- Phá hoại si,
- Phá hoại mạn.

Do phá hoại bảy pháp này, này các Tỷ-kheo, thành vị Tỷ-kheo.

CÁC PHÁP KHÁC –Tăng III, 481

1. Này các Tỷ-kheo, do đoạn diệt bảy pháp, thành vị Sa-môn …

THÂN                                             415

Do vất bỏ bảy pháp, thành vị Bà-la-môn …

Do tiêu diệt bảy pháp, thành vị an lành …

Do gột sạch bảy pháp, thành vị đã gột sạch …

Do biết rõ bảy pháp, thành bậc có trí …

Do phá hoại kẻ thù bảy pháp, thành vị Thánh …

Do chặn đứng bảy pháp, thành vị A-la-hán.

2. Thế nào là bảy?

- Chận đứng kiến có thân,
- Chặn đứng nghi,
- Chặn đứng giới cấm thủ,
- Chặn đứng tham,
- Chặn đứng sân,
- Chặn đứng si,
- Chặn đứng mạn

Do chặn đứng bảy pháp này, này các Tỷ-kheo, thành vị A-la-hán.

THÂN                                            416

43     Quán 32 thể bất tịnh - Để đoạn tận dục tham - Kinh UDÀYI – Tăng III, 70

UDÀYI –Tăng III, 70

1. Rồi Thế Tôn gọi Tôn giả Udàyi:
- Này Udàyi, có bao nhiêu chỗ để tùy niệm?
Được nói vậy, Tôn giả Udàyi giữ im lặng. Lần thứ
hai, Thế Tôn bảo Tôn giả Udàyi:
- Có bao nhiêu chỗ để tùy niệm?
Lần thứ hai, Tôn giả Udàyi giữ im lặng. Lần thứ ba,
Thế Tôn bảo Tôn giả Udàyi:
- Có bao nhiêu chỗ để tùy niệm? Lần thứ ba, Tôn giả
Udàyi giữ im lặng. Rồi Tôn giả Ànanda nói với Tôn
giả Udàyi:
- Này Hiền giả Udàyi, Thế Tôn gọi Hiền giả!
- Thưa Hiền giả Ànanda, tôi có nghe Thế Tôn gọi.
Bạch Thế Tôn, khi Tỷ-kheo nhớ đến nhiều đời trước
ở quá khứ như một đời, hai đời... vị ấy nhớ nhiều đời
trước với các nét đại cương và các chi tiết. Bạch Thế
Tôn, đây là chỗ để tùy niệm.
Rồi Thế Tôn bảo Tôn giả Ànanda:

THÂN                                               417

- Ta đã biết, này Ànanda, kẻ ngu Udàyi này không
sống chuyên tâm vào tăng thượng tâm.
- Này Ànanda, có bao nhiêu chỗ để tùy niệm?
- Bạch Thế Tôn, có năm chỗ để tùy niệm. Thế nào
là năm?
2. Ở đây, bạch Thế Tôn, Tỷ-kheo ly dục, ly pháp bất
thiện... chứng đạt và an trú Thiền thứ ba. Bạch Thế
Tôn, đây là chỗ để tùy niệm, như vậy tu tập, như vậy
làm cho sung mãn, đưa đến hiện tại lạc trú.
3. Lại nữa, bạch Thế Tôn, Tỷ-kheo tác ý với tưởng
ánh sáng, trú vào tưởng ban ngày. Ngày như thế nào
thời đêm như vậy. Đêm như thế nào thời ngày như
vậy. Như vậy, với tâm rộng mở, không có hạn chế,
vị ấy tu tập tâm với ánh sáng, chiếu sáng. Bạch Thế
Tôn, đây là chỗ để tùy niệm, tu tập như vậy, làm cho
sung mãn, đưa đến chứng đắc tri kiến.
4. Lại nữa, bạch Thế Tôn, Tỷ-kheo quán sát thân này
từ bàn chân trở lên trên, từ đảnh tóc trở xuống, được
da bao bọc và chứa đầy những vật bất tịnh sai biệt.
Trong thân này, đây là tóc, lông, móng, răng, da, thịt,
gân, xương, tủy, thận, tim, gan, hoành cách mô, lá
lách, phổi, ruột, màng ruột, bụng, phân, mật, đàm,
mũ, máu, mồ hôi, mỡ, nước mắt, mỡ da, nước miếng,
nước mủ, nước ở khớp xương, nước tiểu. Bạch Thế
Tôn, đây là chỗ để tùy niệm, tu tập như vậy, làm sung
mãn như vậy, đưa đến đoạn tận tham dục.

THÂN                                                 418

5. Lại nữa, bạch Thế Tôn, ví như vị Tỷ-kheo thấy một thi thể quăng bỏ trong nghĩa địa, một ngày hay hai ngày, ba ngày, thi thể ấy trương phồng lên, xanh ứ lại, thối ra mủ chảy. Tỷ-kheo ấy đem so sánh với thân này như sau: "Thân này tánh chất là như vậy, bản tánh là như vậy, không vượt khỏi tánh chất ấy". Ví như vị ấy thấy một thi thể quăng bỏ trong nghĩa địa, bị các loại quạ ăn; hay bị các loài diều hâu ăn; hay bị các chim kên ăn; hay bị các loài chó ăn; hay bị các loài dã can ăn; hay bị các loài côn trùng ăn. Tỷ-kheo ấy đem so sánh với thân này như sau: "Thân này tánh chất là như vậy, bản tánh là như vậy, không vượt khỏi tánh chất ấy". Ví như vị ấy thấy một thi thể quăng bỏ trong nghĩa địa, với các xương còn liên kết với nhau, còn dính thịt và máu, còn được các đường gân cột lại; với các bộ xương còn liên kết với nhau, không còn dính thịt, nhưng còn dính máu, còn được các đường gân cột lại; với các bộ xương còn liên kết với nhau, không còn thịt và máu, còn được các đường gân cột lại; chỉ còn xương không dính lại với nhau, rải rác chỗ này chỗ kia. Ở đây, là xương tay, ở đây là xương chân, ở đây là xương ống, ở đây là xương bắp vế, ở đây là xương mông, ở đây là xương sống, ở đây là đầu. Tỷ-kheo ấy đem so sánh với thân này như sau: "Thân này bản chất là như vậy, bản tánh là như vậy, không vượt khỏi tánh chất ấy". Hay ví như vị ấy thấy một thi thể quăng bỏ trong

THÂN                                               419

nghĩa địa, chỉ còn toàn xương trắng màu vỏ ốc, chỉ
còn một đống xương lâu hơn một năm, chỉ còn là
xương thối trở thành bột. Tỷ-kheo ấy đem so sánh
với thân này như sau:: "Thân này tánh chất là như
vậy, bản tánh là như vậy, không vượt khỏi tánh chất
ấy". Đây là chỗ để tùy niệm, bạch Thế Tôn, được tu
tập như vậy, được làm cho sung mãn như vậy, đưa
đến nhổ tận gốc kiêu mạn "Tôi là".
6. Lại nữa, bạch Thế Tôn, Tỷ-kheo bỏ lạc, bỏ khổ...
chứng đạt và an trú Thiền thứ tư. Đây là chỗ để tùy
niệm, bạch Thế Tôn, được tu tập như vậy, được làm
cho sung mãn như vậy, đưa đến sự thể nhập hoàn
toàn các giới sai khác nhau.
Bạch Thế Tôn, đây là năm chỗ để tùy niệm.
- Lành thay, lành thay, này Ananda! Đây là chỗ tùy
niệm thứ sáu, hãy thọ trì ở đây, này Ànanda, Tỷ-kheo
chánh niệm đi ra, chánh niệm đi vào, chánh niệm
ngồi, chánh niệm nằm, chánh niệm trong khi làm
việc. Này Ànanda, đây là chỗ để tùy niệm, như vậy
tu tập, như vậy làm cho sung mãn, được đưa đến
chánh niệm tỉnh giác.

THÂN                                              420

44     Quán bất tịnh - 10 loai cây gai - Kinh CÂY GAI – Tăng IV, 415

CÂY GAI – Tăng IV, 415

1. Một thời, Thế Tôn trú ở Vesàli, tại Đại Lâm, ở
ngôi nhà có nóc nhọn, với rất nhiều các Thượng tọa
có danh tiếng, có danh tiếng như Tôn giả Càla, Tôn
giả Upacàla, Tôn giả Kakkata, Tôn giả Kalimbha,
Tôn giả Nikata, Tôn giả Katissaha, cùng nhiều Tôn
giả có danh tiếng khác.

2. Lúc bấy giờ có nhiều Licchavì có danh tiếng, có danh tiếng lớn đang cỡi các cỗ xe lộng lẫy, tranh đua cao tiếng, lớn tiếng đi vào Đại Lâm để yết kiến Thế Tôn. Rồi các trưởng lão ấy suy nghĩ: "Có nhiều Licchavì có danh tiếng, có danh tiếng lớn đang cỡi các cỗ xe lộng lẫy, tranh đua, cao tiếng, lớn tiếng đi vào Đại Lâm để yết kiến Thế Tôn, Thế Tôn có dạy: "Tiếng ồn là cây gai cho Thiền." Vậy chúng ta hãy đi đến Gosinga, khu rừng cây sàla. Tại đây, chúng ta có thể sống an ổn, không ồn ào, không có chen chúc."

3. Rồi các Tôn giả ấy đi đến Gosinga, ngôi rừng các
cây sàla. Tại đây, các Tôn giả ấy sống an ổn, không
ồn ào, không chen chúc. Rồi Thế Tôn bảo các Tỷ-
kheo:

THÂN                                                421

- Này các Tỷ-kheo, Càla ở đâu? Upacàla ở đâu?
Kakkata ở đâu? Kalimbha ở đâu? Nikata ở đâu?
Katissaha ở đâu? Này các Tỷ-kheo, các trưởng lão
đệ tử ấy đi đâu?

- Ở đây bạch Thế Tôn, các Tôn giả ấy suy nhĩ như sau: "Có nhiều Licchavì có danh tiếng có danh tiếng lớn đang cỡi các cỗ xe lộng lẫy, tranh đua, cao tiếng, lớn tiếng, đi vào Đại Lâm để yết kiến Thế Tôn, Thế Tôn có dạy: "Tiếng ồn là cây gai cho thiền". Vậy chúng ta hãy đi đến Gosinga khu rừng cây sàla. Tại đây, chúng ta có thể sống an ổn, không ồn ào, không chen chúc". Bạch Thế Tôn, các Tôn giả ấy đã đi đến Gosinga, khu rừng cây sàla. Tại đây, các bậc Tôn giả ấy sống an ổn, không ồn ào, không chen chúc.

4. - Lành thay, lành thay, này các Tỷ-kheo. Trả lời
như các đại đệ tử đã trả lời, là trả lời một cách chơn
chánh. Này các Tỷ-kheo, "Tiếng ồn là cây gai cho
thiền", đã được Ta nói như vậy.

Này các Tỷ-kheo, có mười loại cây gai này.

5. Thế nào là mười?

1.   Với người ưa thích viễn ly, ưa thích hội chúng là cây gai.

THÂN                                                422

2.  Với người chuyên chú tu tập tướng bất tịnh,
tịnh tướng là cây gai.
3. Với người phòng hộ các căn, đi xem văn nghệ
trình diễn là cây gai.
4. Với người sống Phạm hạnh, thân cận với phụ
nữ là cây gai.
5. Với người chứng Thiền thứ nhất, tiếng ồn là
cây gai.
6. Với người chứng Thiền thứ hai, tầm tứ là cây
gai.
7. Với người chứng Thiền thứ ba, hỷ là cây gai.
8. Với người chứng Thiền thứ tư, hơi thở là cây
gai.
9. Với người đã đạt được Diệt thọ tưởng định,
tưởng và thọ là cây gai.
10. Tham là cây gai. Sân là cây gai. Si là cây gai.

 Này các Tỷ-kheo, hãy sống không phải là cây
gai.
 Này các Tỷ-kheo, hãy sống rời khỏi cây gai.
 Này các Tỷ-kheo, hãy sống không phải là cây gai
và rời khỏi cây gai.

 Này các Tỷ-kheo, không có cây gai là bậc A-la- hán.  Này các Tỷ-kheo, rời khỏi cây gai là bậc A-la-hán.

THÂN                                               423

 Này các Tỷ-kheo, vị không có gai và rời khỏi cây gai là bậc A-la-hán

THÂN                                            424

45     Quán bất tịnh - Chứng Hữu hành Niết
bàn ngay hiện tại hay khi mạng chung
- Kinh VỚI MỘT VÀI NỖ LỰC –
Tăng II, 111

VỚI MỘT VÀI NỖ LỰC – Tăng II, 111

1. - Này các Tỷ-kheo, có bốn hạng người này có mặt, xuất hiện ở đời. Thế nào là bốn?

 Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người ngay
trong hiện tại chứng được Hữu hành Niết-
bàn.
 Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người khi
thân hoại mạng chung, chứng được Hữu hành
Niết-bàn.
 Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người ngay
trong hiện tại chứng được Vô hành Niết-bàn.
 Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người khi
thân hoại mạng chung, chứng được Vô hành
Niết-bàn.

2. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hạng người ngay trong hiện tại chứng được Hữu hành Niết-bàn?

THÂN                                             425

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo sống quán
bất tịnh trên thân, với tưởng nhàm chán đối
với các món ăn, với tưởng không hoan hỷ đối
với tất cả thế giới, quán vô thường đối với tất
cả hành, với tưởng, chết, khéo an trú nội tâm.
- Vị ấy sống y cứ trên năm hữu học lực, tức là
tín lực … tuệ lực.
- Với vị ấy, năm căn này hiện khởi rất dồi dào,
tức là tín căn … tuệ căn. Vị ấy, do năm căn này
hiện ra rất dồi dào, ngay trong hiện tại, chứng
được Hữu hành Niết-bàn.

3. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hạng người sau khi thân hoại mạng chung, chứng được Hữu hành Niết- bàn?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo sống quán
bất tịnh trên thân … với tưởng chết, khéo an trú
trên nội tâm.
- Vị ấy sống y cứ trên năm hữu học lực, tức là
tín lực … tuệ lực.
- Với vị ấy, năm căn này hiện khởi mềm yếu, tức
là tín căn … tuệ căn. Vị ấy, do năm căn này
hiện ra mềm yếu, khi thân hoại mạng chung, vị
ấy chứng được Hữu hành Niết-bàn.

THÂN                                              426

4. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hạng người ngay trong hiện tại chứng được Vô hành Niết-bàn?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ly dục, ly
pháp bất thiện, chứng đạt và an trú Thiền thứ
nhất … chứng đạt và an trú Thiền thứ tư.
- Vị ấy sống y cứ trên năm hữu học lực, tức là
tín lực … tuệ lực.
- Với vị ấy, năm căn này hiện khởi dồi dào, tức
là tín căn … tuệ căn. Do năm căn này dồi dào,
vị ấy ngay trong hiện tại, chứng được Vô hành
Niết-bàn.

5. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hạng người sau khi thân hoại mạng chung, chứng được Vô hành Niết- bàn?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ly dục, ly
pháp bất thiện … chứng đạt và an trú Thiền thứ
tư.
- Vị ấy sống y cứ trên năm hữu học lực, tức là
tín lực … tuệ lực.
- Với vị ấy, năm căn này khởi lên mềm yếu, tức
là tín căn … tuệ căn. Do năm căn này mềm yếu,
vị ấy khi thân hoại mạng chung, chứng được
Vô hành Niết-bàn.

THÂN                                              427

Này các Tỷ-kheo, có bốn hạng người này có mặt, hiện hữu ở đời.

THÂN                                        428

46     Quán bất tịnh - Do không như lý tác ý... - Kinh DU SĨ NGOẠI ĐẠO – Tăng I, 359

DU SĨ NGOẠI ĐẠO – Tăng I, 359
1. - Này các Tỷ-kheo, nếu các du sĩ ngoại đạo hỏi
như sau: "Có ba pháp này, này các Hiền giả. Thế nào
là ba? Tham, sân, si. Những pháp này, này các Hiền
giả, là ba pháp. Trong ba pháp này, này các Hiền giả,
thế nào là đặc thù, thế nào là thù thắng, thế nào là
khác biệt? "Được hỏi như vậy, này các Tỷ-kheo, các
Ông trả lời như thế nào với các du sĩ ngoại đạo ấy?
- Đối với chúng con, bạch Thế Tôn, các pháp lấy Thế
Tôn làn căn bản, lấy Thế Tôn làm lãnh đạo, lấy Thế
Tôn làm nương tựa. Lành thay, bạch Thế Tôn, nếu
Thế Tôn thuyết ý nghĩa lời nói này cho chúng con.
Sau khi nghe Thế Tôn, các Tỷ-kheo sẽ thọ trì.
- Vậy này các Tỷ-kheo, hãy nghe và khéo tác ý, ta sẽ
nói!
- Thưa vâng, bạch Thế Tôn. Các vị Tỷ-kheo ấy vâng
đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:
- Này các Tỷ-kheo, nếu các du sĩ ngoại đạo hỏi như
sau: "Có ba pháp này, này các Hiền giả. Thế nào là
ba? Tham, sân, si. Những pháp này, này các Hiền
giả, là ba pháp. Trong ba pháp này, này các Hiền giả,

THÂN                                               429

thế nào là đặc thù, thế nào là thù thắng, thế nào là
khác biệt?". Được hỏi như vậy, này các Tỷ-kheo, các
Thầy cần phải trả lời cho các du sĩ ngoại đạo ấy như
sau:
- "Tham là tội nhỏ, nhưng ly tham là chậm chạp.
- Sân là tội lớn, nhưng ly sân là mau chóng.
- Si là tội lớn, và ly si là chậm chạp."
2-"Do nhân gì, này chư Hiền, do duyên gì tham chưa
sanh được sanh khởi, và tham sanh rồi đưa đến tăng
trưởng, quảng đại?"
- Cần phải trả lời là "Tịnh tướng".
- "Với ai không như lý tác ý tịnh tướng, thời
tham chưa sanh được sanh khởi, và tham đã
sanh được tăng trưởng quảng đại. Đây là nhân,
này các Hiền giả, đây là duyên, tham chưa sanh
được sanh khởi, và tham đã sanh được tăng
trưởng quảng đại".
3. "Do nhân gì, này các chư Hiền, do duyên gì sân
chưa sanh được sanh khởi, và sân đã sanh được tăng
trưởng, quảng đại?"
- Cần phải trả lời là "Chướng ngại tướng".
- "Với ai không như lý tác ý chướng ngại tướng,
thời sân chưa sanh được sanh khởi, và sân đã
sanh được tăng trưởng quảng đại. Đây là nhân,

THÂN                                              430

này các Hiền giả, đây là duyên, khiến sân chưa
sanh được sanh khởi, và sân đã sanh được tăng
trưởng quảng đại".
4. "Do nhân gì, này các chư Hiền, do duyên gì si
chưa sanh được sanh khởi, và si đã sanh được tăng
trưởng, quảng đại?"
- Cần phải trả lời là "Không như lý tác ý".
- "Với ai không như lý tác ý, thời si chưa sanh
được sanh khởi, và si đã sanh được tăng trưởng
quảng đại. Đây là nhân, này các Hiền giả, đây
là duyên, khiến si chưa sanh được sanh khởi,
và si đã sanh được tăng trưởng quảng đại".
5. "Do nhân gì, này các chư Hiền, do duyên gì tham
chưa sanh không sanh khởi, hay tham đã sanh được
đoạn tận?"
- Cần phải trả lời là "tướng bất tịnh". "
- Với ai như lý tác ý tướng bất tịnh, thời tham
chưa sanh không sanh khởi, hay tham đã sanh
được đoạn tận. Đây là nhân, này các Hiền giả,
đây là duyên khiến tham chưa sanh không sanh
khởi, hay tham đã sanh được đoạn tận."
6. "Do nhân gì, này các chư Hiền, do duyên gì sân
chưa sanh không sanh khởi, hay sân đã sanh được
đoạn tận?"
- Cần phải trả lời là "từ tâm giải thoát" ."

THÂN                                             431

- Với ai như lý tác ý từ tâm giải thoát, thời sân
chưa sanh không sanh khởi, hay sân đã sanh
được đoạn tận. Đây là nhân, này các Hiền giả,
đây là duyên khiến sân chưa sanh không sanh
khởi, hay sân đã sanh được đoạn tận."
7. "Do nhân gì, này các chư Hiền, do duyên gì si chưa
sanh không sanh khởi, hay si đã sanh được đoạn
tận?"
- Cần phải trả lời là "như lý tác ý".
- "Với ai như lý tác ý thời si chưa sanh không
sanh khởi, và si đã sanh được đoạn tận. Đây là
nhân, này các Hiền giả, đây là duyên khiến si
chưa sanh không sanh khởi, hay si đã sanh
được đoạn tận."

THÂN                                               432

47     Quán bất tịnh - Mụt nhọt có 9 vết thương - Kinh MỘT UNG NHỌT – Tăng IV, 116

MỘT UNG NHỌT – Tăng IV, 116

1. - Ví như, này chư Hiền, một ung nhọt đã trãi nhiều
năm. Nó có chín miệng vết thương, có chín miệng nứt
rạn. Từ đấy có cái gì chảy ra, chắc chắn bất tịnh rỉ
chảy, chắc chắn hôi thúi rỉ chảy, chắc chắn nhàm
chán rỉ chảy; có cái gì nứt chảy, chắc chắn bất tịnh
nứt chảy, chắc chắn hôi thúi nứt chảy, chắc chắn
nhàm chán nứt chảy.

5. Ung nhọt, này các Tỷ-kheo, là đồng nghĩa với thân này do bốn đại tác thành, do cha mẹ sinh ra, do cơm cháo chất chứa nuôi dưỡng, vô thường, biến hoại, tan nát, hủy hoại, hoại diệt, có chín miệng vết thương, có chín miệng nứt rạn. Từ đấy có cái gì chảy ra, chắc chắn bất tịnh rỉ chảy, chắc chắn hôi thúi rỉ chảy, chắc chắn nhàm chán rỉ chảy; có cái gì nứt chảy, chắc chắn bất tịnh nứt chảy, chắc chắn hôi thúi nứt chảy, chắc chắn nhàm chán nứt chảy.

Do vậy, này các Tỷ-kheo, các Thầy hãy nhàm chán thân này.

THÂN                                               433

THÂN   434

48     Quán bất tịnh - Thành tựu 5 pháp, chứng được 2 quả - Kinh NIỆM XỨ – Tăng II, 540

NIỆM XỨ – Tăng II, 540

1. - Tỷ-kheo hay Tỷ-kheo-ni nào, này các Tỷ-kheo,
tu tập làm cho sung mãn năm pháp, một trong hai
quả sau đây được chờ đợi cho vị ấy: Ngay trong hiện
tại, được chánh trí, hay nếu có dư y, chứng quả Bất
hoàn.

2. Thế nào là năm?

Ở đây, này các Tỷ-kheo,

- Vị Tỷ-kheo nội tâm niệm được khéo an trú với
trí tuệ về sự sanh diệt của các pháp;
- Sống quán bất tịnh trên thân,
- Với tưởng ghê tởm đối với các món ăn,
- Với tưởng không thích thú đối với tất cả thế
giới,
- Quán vô thường đối với tất cả hành.

Tỷ-kheo hay Tỷ-kheo-ni nào, này các Tỷ-kheo, tu tập năm pháp này, làm cho sung mãn năm pháp này, một trong hai quả sau đây được chờ đợi cho vị ấy:

THÂN                                             435

Ngay trong hiện tại, được chánh trí, hay nếu có dư y, chứng quả Bất hoàn.

THÂN                                               436

49     Quán bất tịnh - Trị tán thán kính trọng - Kinh HÀNG MA – 50 Trung I, 727

KINH HÀNG MA (Maratajjaniya suttam) – Bài kinh số 50 – Trung I, 727

Như vầy tôi nghe.

Một thời Tôn giả Mahamoggallana trú giữa dân
chúng Bhagga, tại Sumsumaragira, rừng
Bhessakalavana, vườn Lộc Uyển. Lúc bấy giờ, Tôn
giả Mahamoggallana đang đi kinh hành ngoài trời.
Khi ấy Ác ma đi vào bụng Tôn giả Mahamoggallana,
ở trong bao tử. Rồi Tôn giả Mahamoggallana nghĩ
như sau: "Nay sao bụng của Ta lại nặng nặng như
có gì chồng chất quá đầy?" Rồi Tôn giả
Mahamoggallana từ chỗ kinh hành bước xuống, đi
vào tự viện, và ngồi trên chỗ đã soạn sẵn. Sau khi
ngồi, Tôn giả Mahamoggallana tự chánh niệm. Tôn
giả Mahamoggallana thấy Ác ma, sau khi đi vào
trong bụng, đang ở trong bao tử. Thấy vậy, Tôn giả
liền nói với Ác ma:

THÂN                                            437

– Hãy đi ra, Ác ma! Hãy đi ra, Ác ma! Chớ có phiền nhiễu Như Lai và đệ tử Như Lai. Chớ có khiến cho Ngươi bị bất hạnh, đau khổ lâu dài!

Rồi Ác ma suy nghĩ: "Vị Sa-môn này không biết ta, không thấy ta, lại nói như sau: "Hãy đi ra, Ác ma! Hãy đi ra Ác ma! Chớ có phiền nhiễu Như Lai, và đệ tử Như Lai. Chớ có khiến cho Ngươi bị bất hạnh, đau khổ lâu dài". Chính vị Bổn sư cũng chưa biết ta mau như vậy, làm sao vị đệ tử này có thể biết ta được?"

Rồi Tôn giả Mahamoggallana lại nói với Ác ma như sau:

– Này Ác ma, ta biết Ngươi. Đừng có nghĩ rằng:
"Vị ấy không biết ta". Ngươi là Ác ma. Này Ác ma,
Ngươi nghĩ như sau: "Vị Sa-môn này không biết ta,
không thấy ta, lại nói như sau: "Hãy đi ra, Ác ma!
hãy đi ra Ác ma! Chớ có phiền nhiễu Như Lai và đệ
tử Như Lai. Chớ có khiến cho Ngươi bị bất hạnh, đau
khổ lâu dài!" Chính vị Bổn sư cũng không biết ta
mau như vậy, làm sao vị đệ tử này có thể biết ta
được?"

Rồi Ác ma suy nghĩ như sau: "Vị Sa-môn này biết ta, thấy ta và nói như sau: "Hãy đi ra, Ác ma! Hãy đi ra, Ác ma! Chớ có phiền nhiễu Như Lai và đệ tử Như Lai. Chớ có khiến cho Ngươi bị bất hạnh, đau

THÂN                                                438

khổ lâu dài"". Rồi Ác ma từ miệng Tôn giả
Mahamoggallana bước ra, và đứng dựa nơi cửa
(miệng?). Tôn giả Mahamoggallana thấy Ác ma
đứng dựa nơi cửa thấy vậy, bèn nói Ác ma:

– Ác ma, ở đây, ta cũng thấy Ngươi. Ngươi chớ có nghĩ rằng: "Vị ấy không thấy ta". Này Ác ma, nay Ngươi đang đứng dựa nơi cửa (miệng?).

Này Ác ma, thuở xưa, ta là Ác ma tên là Dusi, và chị ta tên là Kali. Ngươi con trai chị ta. Như vậy Ngươi là cháu ta.

Này Ác ma, lúc bấy giờ, Thế Tôn
Kakusandha, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác ra
đời. Thế Tôn Kakusandha, bậc A-la-hán Chánh
Đẳng Giác có hai vị đệ tử tên là Vidhura, và Sanjiva,
hai bậc tối thượng, hai bậc Hiền giả.

Này Ác ma, đối với các vị đệ tử của Thế Tôn
Kakusandha, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác không
một ai ở đây có thể bằng Tôn giả Vidhura về thuyết
pháp. Này Ác ma, vì lý do này, Tôn giả Vidhura
được gọi là Vidhura (Vô song).

Còn Tôn giả Sanjiva là vị đi rừng, đi gốc cây, đi các chỗ không người và chứng Diệt thọ tưởng định không khó khăn gì. Này Ác ma, thuở xưa, Tôn giả

THÂN                                                439

Sanjiva đang ngồi nhập Diệt thọ tưởng định dưới một gốc cây. Này Ác ma, các người chăn bò, chăn thú, làm ruộng, các lữ hành thấy Tôn giả Sanjiva đang ngồi nhập Diệt thọ tưởng định dưới một gốc cây, thấy vậy liền nói với nhau như sau: "Thật vị diệu thay, này các Tôn giả! Thật hy hữu thay, này các Tôn giả! Vị Sa-môn này chết mà vẫn ngồi. Chúng ta hãy hỏa táng ngài!" Rồi này Ác ma, các người chăn bò, chăn thú, làm ruộng, các lữ hành liền thâu lượm cỏ, củi và phân bò chồng lên thân Tôn giả Sanjiva, đốt lửa và bỏ đi. Này Ác ma, Tôn giả Sanjiva, sau khi đếm ấy đã tàn, liền xuất định, phủi áo, vào buổi sáng đắp y, cầm y bát vào làng khất thực. Này Ác ma, các người chăn bò, chăn thú, làm ruộng, các lữ hành thấy Tôn giả Sanjiva đang đi khất thực, thấy vậy liền nghĩ: "Thật vi diệu thay, này các Tôn giả! Thật hy hữu thay, này các Tôn giả! Vị Sa-môn này chết mà vẫn ngồi, nay được sống lại". Này Ác ma, vì lý do này, Tôn giả Sanjiva được xưng danh là Sanjiva, Sanjiva.

Này Ác ma, rồi Ác ma Dusi nghĩ như sau: "Ta không biết chỗ đến và chỗ đi của các vị Tỷ-kheo có giới hạnh và thiện pháp này. Vậy nay ta hãy nhập vào hàng Bà-la-môn gia chủ và nói như sau: "Hãy đến phỉ báng, mạ lỵ, thống trách và nhiễu hại các vị Tỷ-kheo có giới hạnh và thiện tánh. Do bị phỉ báng, mạ lỵ, thống trách và nhiễu hại bởi các Người, các vị

THÂN                                                440

ấy có thể đổi tâm và như vậy, Ác ma Dusi mới có dịp để chi phối họ."

Rồi này Ác ma, Ác ma Dusi nhập vào hàng Bà- la-môn gia chủ và phỉ báng, mạ lỵ, thống trách và nhiễu hại các vị Tỷ-kheo có giới hạnh và thiện tánh như sau: "Những kẻ trọc đầu, Sa-môn giả hiệu, tiện nô, hắc nô, sanh tự gót chân này. Họ nói: "Chúng tôi tu thiền, chúng tôi tu thiền" và với hai vai thụt xuống, với mặt cúi xuống, mê mê dại dại, tu thiền, mê thiền, si thiền, dại thiền. Ví như con cú đậu trên cành cây, khi đang rình chuột; tu thiền, mê thiền, si thiền, dại thiền; cũng vậy, những kẻ trọc đầu, Sa-môn giả hiệu, tiện nô, hắc nô, sanh tự gót chân này. Chúng nói: "Chúng tôi tu thiền, chúng tôi tu thiền". Và với hai vai thụt xuống, với mặt cúi xuống, mê mê dại dại, tu thiền, mê thiền, si thiền, dại thiền. Ví như con giả can trên bờ sông, khi đang rình cá; tu thiền, mê thiền, si thiền, dại thiền; cũng vậy, những kẻ trọc đầu... (như trên)... dại thiền. Ví như con mèo ngồi bên đống rác, khi đang rình chuột; tu thiền, mê thiền, si thiền, dại thiền; cũng vậy, những kẻ trọc đầu... (như trên)... dại thiền. Ví như con lừa, gánh nặng được đặt xuống, đang tu thiền, mê thiền, si thiền, dại thiền; cũng vậy, những kẻ trọc đầu, Sa-môn giả hiệu, tiện nô, hắc nô, sanh tự gót chân này. Chúng nói: "Chúng tôi tu thiền, chúng tôi tu thiền", và với hai vai thụt xuống, với mặt

THÂN                                                  441

cúi xuống, mê mê dại dại, tu thiền, mê thiền, si thiền,
dại thiền". Này Ác ma lúc bấy giờ, phần lớn những
người ấy sau khi thân hoại mạng chung phải sanh vào
cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục.

Rồi này Ác ma, Thế Tôn Kakusandha, bậc A-la- hán, Chánh Đẳng Giác gọi các Tỷ-kheo:

"– Này các Tỷ-kheo, những Bà-la-môn gia chủ
bị Ác ma Dusi nhập vào và nói: "Hãy đến phỉ báng,
mạ lỵ, thống trách và nhiễu hại các Tỷ-kheo có giới
hạnh và thiện tánh. Do bị phỉ báng, mạ lụy, thống
trách và nhiễu hại bởi các Người, các vị ấy có thể đổi
tâm, và như vậy Ác ma Dusi mới có dịp để chi phối
họ".

Này các Tỷ-kheo, hãy đến biến mãn một phương với tâm câu hữu với từ, rồi an trú, cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư. Như vậy cùng khắp thế giới, trên, dưới, bề ngang, hết thảy phương xứ, cùng khắp vô biên giới, an trú biến mãn với tâm câu hữu với từ, quảng đại, vô biên, không hận, không sân. Với tâm câu hữu với bi... (như trên)... với tâm câu hữu với hỷ... (như trên)..., biến mãn một phương với tâm câu hữu với xả, rồi an trú; cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư.

THÂN                                                 442

Như vậy cùng khắp thế giới, trên, dưới, bề ngang, hết
thảy phương xứ, cùng khắp vô biên giới, an trú biến
mãn với tâm câu hữu với xả, quảng đại, vô biên,
không hận, không sân".

Rồi Ác ma, các Tỷ-kheo ấy được Thế Tôn
Kakusandha, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác
khuyến khích như vậy, khuyến giáo như vậy, đi đến
khu rừng, đi đến gốc cây, đi đến các chỗ không vắng,
biến mãn một phương với tâm câu hữu với từ rồi an
trú; cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ
ba; cũng vậy phương thứ tư. Như vậy cùng khắp thế
giới, trên, dưới, bề ngang, hết thảy phương xứ, cùng
khắp vô biên giới, an trú biến mãn với tâm câu hữu
với từ, quảng đại, vô biên, không hận, không sân.
Với tâm câu hữu với bi... (như trên)... với tâm câu
hữu với hỷ... (như trên)...biến mãn một phương với
tâm câu hữu với xả rồi an trú; cũng vậy phương thứ
hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ
tư. Như vậy, cùng khắp thế giới, trên, dưới, bề ngang,
hết thảy phương xứ, cùng khắp vô biên giới, an trú
biến mãn với tâm câu hữu với xả, quảng đại, vô biên,
không hận, không sân.

Này Ác ma, rồi Mara Dusi suy nghĩ như sau: "Làm như vậy, ta không thể biết chỗ đến hay chỗ đi của các Tỷ-kheo có giới hạnh và thiện tánh. Vậy ta

THÂN                                                443

hãy nhập vào các Bà-la-môn gia chủ và nói như sau:
"Hãy đến tán thán, tôn trọng, đảnh lễ cúng dường các
Tỷ-kheo có giới hạnh và thiện tánh này. Do được tán
thán, tôn trọng, đảnh lễ, cúng dường, các vị ấy có thể
đổi tâm và như vậy, Ác ma Dusi mới có dịp để chi
phối họ".

Rồi này Ác ma, Ác ma Dusi nhập vào các Bà-
la-môn gia chủ và nói: "Hãy đến tán thán, tôn trọng,
đảnh lễ, cúng dường các Tỷ-kheo có giới hạnh và
thiện tánh. Những vị này được các Ngươi tán thán,
tôn trọng, đảnh lễ, cúng dường có thể đổi tâm, và như
vậy Ác ma Dusi mới có dịp để chi phối họ", Rồi này
Ác ma, những Bà-la-môn gia chủ, bị Ác ma Dusi
xâm nhập, tán thán, tôn trọng, đảnh lễ, cúng dường
các Tỷ-kheo có giới hạnh và thiện tánh. Này Ác ma,
sau một thời gian những vị này mạng chung và phần
lớn sau khi thân hoại mạng chung được sanh lên
thiện thú, Thiên giới và đời này.

Rồi này Ác ma, Thế Tôn Kakusamdha, bậc A- la-hán, Chánh Đẳng Giác gọi các Tỷ-kheo:

"– Này các Tỷ-kheo, các Bà-la-môn gia chủ bị
Ác ma Dusi xâm nhập và nói như sau: "Các Người
hãy đến tán thán, tôn trọng, đảnh lễ, cúng dường các
Tỷ-kheo có giới hạnh và thiện tánh. Những vị này

THÂN                                                444

được các Người tán thán, tôn trọng, đảnh lễ, cúng
dường có thể đổi tâm và như vậy Ác ma Dusi mới có
dịp để chi phối họ". Này các Tỷ-kheo, các Người
hãy sống quán bất tịnh trên thân, (quán) tưởng
nhàm chán đối với các món ăn, (quán) tưởng bất
khả lạc đối với tất cả thế gian, quán tánh vô
thường đối với tất cả hành".

Và này Ác ma, những Tỷ-kheo ấy được Thế Tôn
Kakusandha khuyến khích như vậy, khuyến giáo như
vậy, đi đến khu rừng, đi đến gốc cây, đi đến các chỗ
trống vắng, sống quán (tánh) bất tịnh trên thân,
(quán) tưởng nhàm chán đối với các món ăn, (quán)
tưởng bất khả lạc đối với tất cả thế gian, quán tánh
vô thường đối với tất cả hành.

Rồi này Ác ma, Thế Tôn Kakusandha, bậc A-la-
hán, Chánh Đẳng Giác, buổi sáng đắp y, mang y bát,
với Tôn giả Vidhura là thị giả, đi vào làng để khất
thực. Rồi này Ác ma, Ác ma Dusi nhập vào một đứa
trẻ, cầm một hòn đá, đánh trên đầu Tôn giả Vidhura
khiến bể đầu. Rồi này Ác ma, Tôn giả Vidhura với
đầu bị bể và với máu chảy, vẫn đi sau lưng Thế Tôn
Kakusandha, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác. Rồi
này Ác ma, Thế Tôn Kakusandha bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác nhìn xung quanh với cái nhìn
con voi chúa và suy nghĩ như sau: "Thật vậy, Ác ma

THÂN                                              445

Dusi không biết sự vừa phải".

Này Ác ma, khi Thế Tôn nhìn xung quanh, thì
Ác ma Dusi liền từ chỗ ấy từ trần và sinh vào cõi
địa ngục. Này Ác ma, địa ngục ấy được ba tên gọi:
Sáu xúc xứ địa ngục, Thiết qua địa ngục, Biệt thọ
khổ địa ngục. Rồi các người giữ địa ngục đến ta và
nói như sau: "Này Tôn giả, khi cọc sắt sẽ gặp cọc sắt
trong tim của Ngươi, Ngươi mới hiểu như sau: "Ta
sẽ bị trụng nước sôi một ngàn năm ở địa ngục.'' Và
ta, này Ác ma, ta bị trụng nước sôi, trải nhiều
năm, nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm trong địa
ngục. Trải qua một vạn năm trong đại địa ngục
ấy, ta bị nấu sôi và cảm thọ cảm giác gọi là
Vutthanima. Do vậy, này Ác ma, thân của ta-là như
vậy, thân như con người, và đầu ta là như vậy, đầu
như con cá.

Địa ngục ấy thế nào
Dusi bị nấu sôi
Vì đánh Vidhura,
Đệ tử Kakusandha.
Có trăm loại cọc sắt,
Tự cảm thọ riêng biệt
Địa ngục là như vậy,
Dusi bị nấu sôi.
Vì đánh Vidhura,

THÂN                                               446

Đệ tử Kakusandha
Tỷ-kheo đệ tử Phật,
Hiểu biết rõ như vậy.
Vì Ngươi đánh Tỷ-kheo,
Kanha chịu khổ thọ,

Dựng lên giữa biển cả,
Cung điện trải nhiều kiếp,
Bằng ngọc chói lưu ly,
Huy hoàng cùng chiếu diệu.
Tiên nữ múa tại đây,
Trang sức màu dị biệt.
Tỷ-kheo đệ tử Phật,
Hiểu biết rõ như vậy.
Vì Ngươi đánh Tỷ-kheo,
Kanha chịu khổ Thọ.

Ai Thế Tôn khuyến khích,
Được chư Tăng chứng kiến,
Với ngón chân rung chuyển,
Lâu đài Vijayanta!
Tỷ-kheo đệ tử Phật,
Hiểu biết rõ như vậy.
Vì Ngươi đánh Tỷ-kheo,
Kanha chịu khổ thọ.

Với ngón chân rung chuyển

THÂN                            447

Lâu đài Vijayanta?
Đầy đủ thần thông lực,
Chư thiên cũng hoảng sợ.
Tỷ-kheo đệ tử Phật,
Hiểu biết rõ như vậy.
Vì Ngươi đánh Tỷ-kheo,
Kanha chịu khổ thọ.

Ai hỏi vị Sakka,
Tại lầu Vijayanta,
Hiền giả, Người có biết,
Chứng ái tận giải thoát?
Sakka đã chân thành,
Trả lời câu được hỏi.
Tỷ-kheo đệ tử Phật,
Hiểu biết rõ như vậy.
Vì Ngươi đánh Tỷ-kheo,
Kanha chịu khổ thọ.

Ai từng hỏi Phạm thiên,
Tại hội chúng Thiện pháp,
Hiền giả nay vẫn chấp,
Các tà kiến thuở xưa,
Có thấy cảnh huy hoàng,
Phạm thiên cảnh Thiên giới?
Brahmà đã chân thành,
Tiếp tục đáp câu hỏi:

THÂN                             448

Tôn giả, tôi không chấp,
Các tà kiến thuở xưa!
Tôi thấy sự huy hoàng,
Phạm thiên cảnh Thiên ơi!
Sao nay tôi nói được,
Tôi thường hằng thường tại?
Tỷ-kheo đệ tử Phật,
Hiểu biết rõ như vậy.
Vì Ngươi đánh Tỷ-kheo,
Kanha chịu khổ thọ!

Ai với sự giải thoát,
Cảm xúc Cao sơ đảnh,
Rừng Đông Videha,
Và người nằm trên đất,
Tỷ-kheo đệ tử Phật,
Hiểu biết rõ như vậy.
Vì Ngươi đánh Tỷ-kheo,
Kanha chịu khổ thọ.

Thật sự lửa không nghĩ:
"Ta đốt cháy kẻ ngu",
Kẻ ngu đột kích lửa,
Tự mình bị thiêu cháy.
Cũng vậy, này Ác ma,
Ngươi đột kích Như Lai.
Tự mình đốt cháy mình

THÂN                             449

Như kẻ ngu chạm lửa,
Ác ma tạo ác nghiệp,
Do nhiễu hại Như Lai,
Ngươi nghĩ chăng, Ác ma,
"Ác quả không đến ta".
Điều ác Ác ma làm,
Chất chứa đã lâu rồi,
Ác ma, hãy tránh Phật,
Chớ vọng tưởng Tỷ-kheo!

Tỷ-kheo chống Ác ma,
Tại rừng Bhesakala,
Vị Dạ xoa, thất vọng,
Biến mất tại chỗ ấy.

THÂN                          450

50     Quán bất tịnh - Đoạn tận tham dục - Kinh UDÀYI – Tăng III, 70

UDÀYI –Tăng III, 70

1. Rồi Thế Tôn gọi Tôn giả Udàyi:
- Này Udàyi, có bao nhiêu chỗ để tùy niệm?
Được nói vậy, Tôn giả Udàyi giữ im lặng. Lần thứ
hai, Thế Tôn bảo Tôn giả Udàyi:
- Có bao nhiêu chỗ để tùy niệm?
Lần thứ hai, Tôn giả Udàyi giữ im lặng. Lần thứ ba,
Thế Tôn bảo Tôn giả Udàyi:
- Có bao nhiêu chỗ để tùy niệm? Lần thứ ba, Tôn giả
Udàyi giữ im lặng. Rồi Tôn giả Ànanda nói với Tôn
giả Udàyi:
- Này Hiền giả Udàyi, Thế Tôn gọi Hiền giả!
- Thưa Hiền giả Ànanda, tôi có nghe Thế Tôn gọi.
Bạch Thế Tôn, khi Tỷ-kheo nhớ đến nhiều đời trước
ở quá khứ như một đời, hai đời... vị ấy nhớ nhiều đời
trước với các nét đại cương và các chi tiết. Bạch Thế
Tôn, đây là chỗ để tùy niệm.
Rồi Thế Tôn bảo Tôn giả Ànanda:

THÂN                                               451

- Ta đã biết, này Ànanda, kẻ ngu Udàyi này không
sống chuyên tâm vào tăng thượng tâm.
- Này Ànanda, có bao nhiêu chỗ để tùy niệm?
- Bạch Thế Tôn, có năm chỗ để tùy niệm. Thế nào
là năm?
2. Ở đây, bạch Thế Tôn, Tỷ-kheo ly dục, ly pháp bất
thiện... chứng đạt và an trú Thiền thứ ba. Bạch Thế
Tôn, đây là chỗ để tùy niệm, như vậy tu tập, như vậy
làm cho sung mãn, đưa đến hiện tại lạc trú.
3. Lại nữa, bạch Thế Tôn, Tỷ-kheo tác ý với tưởng
ánh sáng, trú vào tưởng ban ngày. Ngày như thế nào
thời đêm như vậy. Đêm như thế nào thời ngày như
vậy. Như vậy, với tâm rộng mở, không có hạn chế,
vị ấy tu tập tâm với ánh sáng, chiếu sáng. Bạch Thế
Tôn, đây là chỗ để tùy niệm, tu tập như vậy, làm cho
sung mãn, đưa đến chứng đắc tri kiến.
4. Lại nữa, bạch Thế Tôn, Tỷ-kheo quán sát thân này
từ bàn chân trở lên trên, từ đảnh tóc trở xuống, được
da bao bọc và chứa đầy những vật bất tịnh sai biệt.
Trong thân này, đây là tóc, lông, móng, răng, da, thịt,
gân, xương, tủy, thận, tim, gan, hoành cách mô, lá
lách, phổi, ruột, màng ruột, bụng, phân, mật, đàm,
mũ, máu, mồ hôi, mỡ, nước mắt, mỡ da, nước miếng,
nước mủ, nước ở khớp xương, nước tiểu. Bạch Thế
Tôn, đây là chỗ để tùy niệm, tu tập như vậy, làm sung
mãn như vậy, đưa đến đoạn tận tham dục.

THÂN                                                 452

5. Lại nữa, bạch Thế Tôn, ví như vị Tỷ-kheo thấy một thi thể quăng bỏ trong nghĩa địa, một ngày hay hai ngày, ba ngày, thi thể ấy trương phồng lên, xanh ứ lại, thối ra mủ chảy. Tỷ-kheo ấy đem so sánh với thân này như sau: "Thân này tánh chất là như vậy, bản tánh là như vậy, không vượt khỏi tánh chất ấy". Ví như vị ấy thấy một thi thể quăng bỏ trong nghĩa địa, bị các loại quạ ăn; hay bị các loài diều hâu ăn; hay bị các chim kên ăn; hay bị các loài chó ăn; hay bị các loài dã can ăn; hay bị các loài côn trùng ăn. Tỷ-kheo ấy đem so sánh với thân này như sau: "Thân này tánh chất là như vậy, bản tánh là như vậy, không vượt khỏi tánh chất ấy". Ví như vị ấy thấy một thi thể quăng bỏ trong nghĩa địa, với các xương còn liên kết với nhau, còn dính thịt và máu, còn được các đường gân cột lại; với các bộ xương còn liên kết với nhau, không còn dính thịt, nhưng còn dính máu, còn được các đường gân cột lại; với các bộ xương còn liên kết với nhau, không còn thịt và máu, còn được các đường gân cột lại; chỉ còn xương không dính lại với nhau, rải rác chỗ này chỗ kia. Ở đây, là xương tay, ở đây là xương chân, ở đây là xương ống, ở đây là xương bắp vế, ở đây là xương mông, ở đây là xương sống, ở đây là đầu. Tỷ-kheo ấy đem so sánh với thân này như sau: "Thân này bản chất là như vậy, bản tánh là như vậy, không vượt khỏi tánh chất ấy". Hay ví như vị ấy thấy một thi thể quăng bỏ trong

THÂN                                               453

nghĩa địa, chỉ còn toàn xương trắng màu vỏ ốc, chỉ
còn một đống xương lâu hơn một năm, chỉ còn là
xương thối trở thành bột. Tỷ-kheo ấy đem so sánh
với thân này như sau:: "Thân này tánh chất là như
vậy, bản tánh là như vậy, không vượt khỏi tánh chất
ấy". Đây là chỗ để tùy niệm, bạch Thế Tôn, được tu
tập như vậy, được làm cho sung mãn như vậy, đưa
đến nhổ tận gốc kiêu mạn "Tôi là".
6. Lại nữa, bạch Thế Tôn, Tỷ-kheo bỏ lạc, bỏ khổ...
chứng đạt và an trú Thiền thứ tư. Đây là chỗ để tùy
niệm, bạch Thế Tôn, được tu tập như vậy, được làm
cho sung mãn như vậy, đưa đến sự thể nhập hoàn
toàn các giới sai khác nhau.
Bạch Thế Tôn, đây là năm chỗ để tùy niệm.
- Lành thay, lành thay, này Ananda! Đây là chỗ tùy
niệm thứ sáu, hãy thọ trì ở đây, này Ànanda, Tỷ-kheo
chánh niệm đi ra, chánh niệm đi vào, chánh niệm
ngồi, chánh niệm nằm, chánh niệm trong khi làm
việc. Này Ànanda, đây là chỗ để tùy niệm, như vậy
tu tập, như vậy làm cho sung mãn, được đưa đến
chánh niệm tỉnh giác.

THÂN                                              454

51     Quán vô thường, khổ... đv cái gì - Kinh NGƯỜI XỨNG ĐÁNG ĐƯỢC CUNG KÍNH – Tăng III, 482

NGƯỜI XỨNG ĐÁNG ĐƯỢC CUNG KÍNH – Tăng III, 482

1. - Này các Tỷ-kheo, có bảy hạng người này, đáng
được cung kính, đáng được tôn trọng, đáng được
cúng dường, đáng được chắp tay, là ruộng phước vô
thượng ở đời. Thế nào là bảy?

2. Ở đời, này các Tỷ-kheo, có hạng người sống tùy
quán vô thường trên con mắt, tưởng vô thường, cảm
thọ vô thường, trong tất cả thời, liên tục, không có
gián đoạn, với tâm thắng giải, với tuệ thể nhập. Vị
ấy, với sự đoạn diệt các lậu hoặc ngay trong hiện tại,
chứng ngộ, chứng đạt và an trú vô lậu tâm giải thoát,
tuệ giải thoát. Này các Tỷ-kheo, đây là hạng người
thứ nhất đáng được cung kính … là phước điền vô
thượng ở đời.

3. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, có hạng người sống tùy quán vô thường trên con mắt, tưởng vô thường, cảm thọ vô thường, trong tất cả thời, liên tục, không có gián đoạn, với tâm thắng giải, với tuệ thể nhập. Với vị ấy, sự chấm dứt các lậu hoặc và sự chấm dứt sanh

THÂN                                                455

mạng xảy đến một lần, không trước không sau. Này các Tỷ-kheo, đây là hạng người thứ hai đáng được cung kính … là phước điền vô thượng ở đời.

4. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, có hạng người sống tùy
quán vô thường trên con mắt, tưởng vô thường, cảm
thọ vô thường, trong tất cả thời, liên tục, không có
gián đoạn, với tâm thắng giải, với tuệ thể nhập. Vị ấy
sau khi diệt tận năm hạ phần kiết sử, chứng được
Trung gian Bát-Niết-bàn .

… chứng được Tổn hại Bát Niết-bành

… chứng được Vô hành Bát-Niết-bàn

… chứng được Hữu hành Bát-Niết-bàn

… chứng được thượng lưu, đạt được Sắc cứu cánh.
Này các Tỷ-kheo, đây là hạng người thứ bảy đáng
được cung kính, đáng được tôn trọng, đáng được
cúng dường, đáng được chắp tay, là ruộng phước vô
thượng ở đời.

Này các Tỷ-kheo, bảy hạng người này đáng được cung kính … là ruộng phước vô thượng ở đời.

CÁC NGƯỜI KHÁC ĐÁNG ĐƯỢC CUNG KÍNH –Tăng III, 484

THÂN                                                456

1. - Này các Tỷ-kheo, có bảy hạng người này, đáng
được cung kính, đáng được tôn trọng, đáng được
cúng dường, đáng được chắp tay, là ruộng phước vô
thượng ở đời. Thế nào là bảy?

2. Ở đây, có hạng người sống tùy quán trên

… tùy quán khổ trên con mắt, tưởng khổ, cảm thọ
khổ, trong tất cả thời, liên tục, không có gián đoạn,
với tâm thắng giải, với tuệ thể nhập. Vị ấy với sự
đoạn diệt các lậu hoặc ngay trong hiện tại, chứng
ngộ…

… tùy quán vô ngã trên con mắt

… tùy quán diệt tận trên con mắt

… tùy quán hoại diệt trên con mắt

… tùy quán ly tham trên con mắt

… tùy quán đoạn diệt trên con mắt

… tùy quán từ bỏ trên con mắt

… trên tai … trên mũi … trên lưỡi … trên thân … trên ý

THÂN                                               457

Ở đây, có hạng người sống tùy quán … trên các sắc … trên các tiếng … trên các hương … trên các vị … trên các xúc … trên các pháp

Ở đây, có hạng người sống tùy quán … trên nhãn thức … trên thân thức … trên ý thức

Ở đây, có hạng người sống tùy quán … trên nhãn xúc … trên nhĩ xúc …trên tỷ xúc.. trên thiệt xúc … trên thân xúc … trên ý xúc

Ở đây, có hạng người sống tùy quán … trên thọ do nhãn xúc sanh … trên thọ do nhĩ xúc sanh … trên thọ do tỷ xúc sanh … trên thọ do thiệt xúc sanh … trên thọ do thân xúc sanh … trên thọ do ý xúc sanh

Ở đây, có hạng người sống tùy quán … trên sắc tưởng … trên thanh tưởng … trên hương tưởng … trên vị tưởng … trên xúc tưởng … trên pháp tưởng

Ở đây, có hạng người sống tùy quán … trên sắc tư … trên thanh tư … trên hương tư … trên vị tư … trên xúc tư … trên pháp tư

Ở đây, có hạng người sống tùy quán … trên sắc ái … trên thanh ái… trên hương ái … trên vị ái … trên xúc ái … trên pháp ái

THÂN                                              458

Ở đây, có hạng người sống tùy quán … trên sắc tầm… trên thanh tầm … trên hương tầm … trên vị tầm … trên xúc tầm … trên pháp tầm

Ở đây, có hạng người sống tùy quán … trên sắc tứ … trên thanh tứ … trên hương tứ … trên vị tứ … trên xúc tứ … trên pháp tứ

Ở đây, có hạng người sống tùy quán … trên sắc uẩn … trên thọ uẩn … trên tưởng uẩn … trên hành uẩn … sống tùy quán vô thường trên thức uẩn

… sống tùy quán khổ...

… sống tùy quán vô ngã...

… sống tùy quán diệt tận...

… sống tùy quán hoại diệt...

… sống tùy quán ly tham...

… sống tùy quán đoạn diệt...

… sống tùy quán từ bỏ...

Ở đây, có hạng người sống tùy quán từ bỏ, tưởng từ bỏ, cảm thọ từ bỏ, trong tất cả thời, liên tục, không có gián đoạn, với tâm thắng giải, với tuệ

THÂN                                             459

thể nhập. Vị ấy, với sự đoạn diệt các lậu hoặc ngay
trong hiện tại, chứng ngộ, chứng đạt và an trú vô lậu
tâm giải thoát, tuệ giải thoát. Này các Tỷ-kheo, đây
là hạng người thứ nhất đáng được cung kính … là
phước điền vô thượng ở đời.

3. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, có hạng người sống tùy
quán từ bỏ, tưởng từ bỏ, cảm thọ từ bỏ, trong tất cả
thời, liên tục, không có gián đoạn, với tâm thắng giải,
với tuệ thể nhập . Với vị ấy, sự chấm dứt các lậu
hoặc và sự chấm dứt sanh mạng xảy đến một lần,
không trước không sau. Này các Tỷ-kheo, đây là
hạng người thứ hai đáng được cung kính … là phước
điền vô thượng ở đời.

4. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, có hạng người sống tùy quán từ bỏ, tưởng từ bỏ, cảm thọ từ bỏ, trong tất cả thời, liên tục, không có gián đoạn, với tâm thắng giải, với tuệ thể nhập. Vị ấy sau khi diệt tận năm hạ phần kiết sử, chứng được Trung gian Bát-Niết-bàn

… chứng được Tổn hại Bát Niết-bành

… chứng được Vô hành Bát-Niết-bàn

… chứng được Hữu hành Bát-Niết-bàn

THÂN                                                 460

… chứng được thượng lưu, đạt được Sắc cứu cánh.
Này các Tỷ-kheo, đây là hạng người thứ bảy đáng
được cung kính, đáng được tôn trọng, đáng được
cúng dường, đáng được chắp tay, là ruộng phước vô
thượng ở đời.

Này các Tỷ-kheo, bảy hạng người này đáng được cung kính … là ruộng phước vô thượng ở đời.

THÂN                                           461

52     Quán xác chết - Kết hợp với 7 giác chi - Kinh Bộ Xương – Tương V, 203

Bộ Xương –Tương V, 203

Quả Lớn Lợi Ích Lớn – Tương V, 203

1) Sàvatthi...

2) -- Tu tập cốt tưởng, này các Tỷ-kheo, làm cho sung mãn, được quả lớn, được lợi ích lớn.

3) Này các Tỷ-kheo, cốt tưởng tu tập như thế nào, làm cho sung mãn như thế nào, đưa đến quả lớn, đưa đến lợi ích lớn?

4) Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập niệm giác
chi câu hữu với cốt tưởng liên hệ đến viễn ly, liên hệ
đến ly tham, liên hệ đến đoạn diệt, hướng đến từ bỏ...
tu tập xả giác chi câu hữu với cốt tưởng liên hệ đến
viễn ly, liên hệ đến ly tham, liên hệ đến đoạn diệt,
hướng đến từ bỏ.

5) Này các Tỷ-kheo, cốt tưởng được tu tập như vậy, được làm cho sung mãn như vậy, có quả lớn, có lợi ích lớn.

THÂN                                                462

Trí Và Bất Hoàn – Tương V, 203 (Annàsativà)

1) ...

2) -- Tu tập, làm cho sung mãn cốt tưởng, này các
Tỷ-kheo, một trong hai quả được chờ đợi: Ngay
trong hiện tại được Chánh trí, hay nếu có dư y, chứng
được Bất hoàn.

3) Tu tập cốt tưởng như thế nào, làm cho sung mãn
như thế nào, này các Tỷ-kheo, một trong hai quả
được chờ đợi: Ngay trong hiện tại được Chánh trí,
hay nếu có dư y, chứng được Bất hoàn?

4) Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập niệm giác chi câu hữu với cốt tưởng... tu tập xả giác chi câu hữu với cốt tưởng, liên hệ đến viễn ly, liên hệ đến ly tham, liên hệ đến đoạn diệt, hướng đến từ bỏ.

5) Tu tập cốt tưởng như vậy, được làm cho sung mãn
như vậy, này các Tỷ-kheo, một trong hai quả được
chờ đợi: Ngay trong hiện tại được Chánh trí, hay nếu
có dư y, chứng được Bất hoàn.

Nghĩa Lợi Lớn – Tương V, 204

1) ...

THÂN                                                463

2) -- Cốt tưởng, này các Tỷ-kheo, được tu tập, được làm cho sung mãn, đưa đến nghĩa lợi lớn.

3) Cốt tưởng, tu tập như thế nào, làm cho sung mãn như thế nào, này các Tỷ-kheo, đưa đến nghĩa lợi lớn?

4) Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập niệm giác chi câu hữu với cốt tưởng... tu tập xả giác chi câu hữu với cốt tưởng, liên hệ đến viễn ly, liên hệ đến ly tham, liên hệ đến đoạn diệt, hướng đến từ bỏ.

5) Này các Tỷ-kheo, cốt tưởng được tu tập như vậy, được làm cho sung mãn như vậy, đưa đến nghĩa lợi lớn.

An Ổn Lớn Khỏi Khổ Ách – Tương V, 205

(Như kinh trên, chỉ khác là đưa đến an ổn lớn, khỏi khổ ách)

Hứng Khởi Lớn (Samvegà) – Tương V, 205

(Như trên, chỉ khác là đưa đến hứng khởi lớn)

Lạc Trú – Tương V, 205

(Như kinh trên, chỉ khác là đưa đến lạc trú)

THÂN                                                464

Côn Trùng Ăn – Tương V, 205

Tu tập tưởng bị côn trùng ăn, này các Tỷ-kheo...

Xanh Bầm – Tương V, 205 (Vinilaka)

Tu tập tưởng xác bị xanh bầm, này các Tỷ-kheo...

Bị Nứt Nẻ – Tương V, 205 (Vicchiddaka)

Tu tập tưởng xác bị nứt nẻ, này các Tỷ-kheo...

Sưng Phồng Lên – Tương V, 206 (Uddhumàtaka)

Tu tập tưởng xác bị sưng phồng lên, này các Tỷ- kheo...

Từ – Tương V, 206

Tu tập từ tâm, này các Tỷ-kheo...

Bi – Tương V, 206

Tu tập bi tâm, này các Tỷ-kheo...

Hỷ – Tương V, 206

Tu tập hỷ tâm, này các Tỷ-kheo...

THÂN                                               465

Xả – Tương V, 206

Tu tập xả tâm, này các Tỷ-kheo...

Hơi Thở Vô Hơi Thở Ra – Tương V, 206

Tu tập hơi thở vô hơi thở ra, này các Tỷ-kheo...

VIII. Phẩm Đoạn Diệt

Bất Tịnh – Tương V, 207

Tu tập tưởng bất tịnh, này các Tỷ-kheo...

Chết –Tương V, 207

Tu tập tưởng chết, này các Tỷ-kheo...

Ghê Tởm – Tương V, 207

Tu tập tưởng ghê tởm đối với đồ ăn, này các Tỷ- kheo...

Bất Khả Lạc Hay Toàn Thế Giới – Tương V, 207

Tu tập tưởng bất khả lạc đối với toàn thế giới, này các Tỷ-kheo...

THÂN                                               466

Vô Thường – Tương V, 207

Tu tập tưởng vô thường, này các Tỷ-kheo...

Khổ – Tương V, 207

Tu tập khổ tưởng, này các Tỷ-kheo...

Vô Ngã – Tương V, 208

Tu tập tưởng vô ngã, này các Tỷ-kheo...

Đoạn Tận – Tương V, 208

Tu tập tưởng đoạn tận, này các Tỷ-kheo...

Ly Tham – Tương V, 208

Tu tập tưởng ly tham, này các Tỷ-kheo...

Đoạn Diệt – Tương V, 208

Quả Lớn Lợi Ích Lớn – Tương V, 208

1) ...

2) -- Tu tập tưởng đoạn diệt, làm cho sung mãn, này các Tỷ-kheo, được quả lớn, được lợi ích lớn.

THÂN                                             467

3) Và này các Tỷ-kheo, tu tập tưởng đoạn diệt như thế nào...?

4) Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập niệm giác
chi câu hữu với tưởng đoạn diệt... tu tập xả giác chi
câu hữu với tưởng đoạn diệt, liên hệ đến viễn ly, liên
hệ đến ly tham, liên hệ đến đoạn diệt, hướng đến từ
bỏ.

5) Tu tập tưởng đoạn diệt như vậy, làm cho sung mãn như vậy, này các Tỷ-kheo, được quả lớn, được lợi ích lớn.

Trí Và Bất Hoàn – Tương V, 208

2) -- Tu tập tưởng đoạn diệt, làm cho sung mãn, này
các Tỷ-kheo, một trong hai quả được chờ đợi: Ngay
trong hiện tại được Chánh trí, hay nếu có dư y, chứng
được Bất hoàn.

3) Tu tập như thế nào, làm cho sung mãn tưởng đoạn diệt như thế nào, này các Tỷ-kheo...?

4) Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập niệm giác chi câu hữu với tưởng đoạn diệt... tu tập xả giác chi câu hữu với tưởng đoạn diệt, liên hệ đến viễn ly, liên

THÂN                                                468

hệ đến ly tham, liên hệ đến đoạn diệt, hướng đến từ bỏ.

5) Tu tập tưởng đoạn diệt như vậy, làm cho sung mãn
như vậy, này các Tỷ-kheo, một trong hai quả được
chờ đợi: Ngay trong hiện tại được Chánh trí, hay nếu
có dư y, chứng được Bất hoàn.

Nghĩa Lợi Lớn – An Ổn Lớn Khỏi Khổ Ách – Hứng Khởi Lớn – Lạc Trú – Tương V, 209

1) ...

2) -- Tưởng đoạn diệt được tu tập, được làm cho
sung mãn, đưa đến nghĩa lợi lớn, đưa đến an ổn lớn
khỏi các khổ ách, đưa đến hứng khởi lớn, đưa đến
lạc trú lớn.

3) Tu tập đoạn diệt tưởng như thế nào, làm cho sung
mãn như thế nào, đưa đến nghĩa lợi lớn, đưa đến an
ổn lớn khỏi các khổ ách, đưa đến hứng khởi lớn, đưa
đến lạc trú lớn?

4) Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập niệm giác chi câu hữu với tưởng đoạn diệt... tu tập xả giác chi câu hữu với tưởng đoạn diệt liên hệ đến viễn ly, liên

THÂN                                               469

hệ đến ly tham, liên hệ đến đoạn diệt, hướng đến từ bỏ...

5) Tu tập tưởng đoạn diệt như vậy, làm cho sung mãn
như vậy, này các Tỷ-kheo, đưa đến nghĩa lợi lớn, đưa
đến an ổn lớn khỏi các khổ ách, đưa đến hứng khởi
lớn, đưa đến lạc trú lớn.

THÂN                                              470

53     Quán xác chết - Lợi ích của cốt tưởng - Kinh Bộ Xương – Tương V, 203

Bộ Xương – Tương V, 203

Quả Lớn Lợi Ích Lớn – Tương V, 203

1) Sàvatthi...

2) -- Tu tập cốt tưởng, này các Tỷ-kheo, làm cho sung mãn, được quả lớn, được lợi ích lớn.

3) Này các Tỷ-kheo, cốt tưởng tu tập như thế nào, làm cho sung mãn như thế nào, đưa đến quả lớn, đưa đến lợi ích lớn?

4) Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập niệm giác
chi câu hữu với cốt tưởng liên hệ đến viễn ly, liên hệ
đến ly tham, liên hệ đến đoạn diệt, hướng đến từ bỏ...
tu tập xả giác chi câu hữu với cốt tưởng liên hệ đến
viễn ly, liên hệ đến ly tham, liên hệ đến đoạn diệt,
hướng đến từ bỏ.

5) Này các Tỷ-kheo, cốt tưởng được tu tập như vậy, được làm cho sung mãn như vậy, có quả lớn, có lợi ích lớn.

THÂN                                                471

Trí Và Bất Hoàn – Tương V, 203 (Annàsativà)

1) ...

2) -- Tu tập, làm cho sung mãn cốt tưởng, này các
Tỷ-kheo, một trong hai quả được chờ đợi: Ngay
trong hiện tại được Chánh trí, hay nếu có dư y, chứng
được Bất hoàn.

3) Tu tập cốt tưởng như thế nào, làm cho sung mãn
như thế nào, này các Tỷ-kheo, một trong hai quả
được chờ đợi: Ngay trong hiện tại được Chánh trí,
hay nếu có dư y, chứng được Bất hoàn?

4) Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập niệm giác chi câu hữu với cốt tưởng... tu tập xả giác chi câu hữu với cốt tưởng, liên hệ đến viễn ly, liên hệ đến ly tham, liên hệ đến đoạn diệt, hướng đến từ bỏ.

5) Tu tập cốt tưởng như vậy, được làm cho sung mãn
như vậy, này các Tỷ-kheo, một trong hai quả được
chờ đợi: Ngay trong hiện tại được Chánh trí, hay nếu
có dư y, chứng được Bất hoàn.

Nghĩa Lợi Lớn – Tương V, 204

1) ...

THÂN                                                472

2) -- Cốt tưởng, này các Tỷ-kheo, được tu tập, được làm cho sung mãn, đưa đến nghĩa lợi lớn.

3) Cốt tưởng, tu tập như thế nào, làm cho sung mãn như thế nào, này các Tỷ-kheo, đưa đến nghĩa lợi lớn?

4) Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập niệm giác chi câu hữu với cốt tưởng... tu tập xả giác chi câu hữu với cốt tưởng, liên hệ đến viễn ly, liên hệ đến ly tham, liên hệ đến đoạn diệt, hướng đến từ bỏ.

5) Này các Tỷ-kheo, cốt tưởng được tu tập như vậy, được làm cho sung mãn như vậy, đưa đến nghĩa lợi lớn.

An Ổn Lớn Khỏi Khổ Ách – Tương V, 205

(Như kinh trên, chỉ khác là đưa đến an ổn lớn, khỏi khổ ách)

Hứng Khởi Lớn (Samvegà) – Tương V, 205

(Như trên, chỉ khác là đưa đến hứng khởi lớn)

Lạc Trú – Tương V, 205

(Như kinh trên, chỉ khác là đưa đến lạc trú)

THÂN                                                473

Côn Trùng Ăn – Tương V, 205

Tu tập tưởng bị côn trùng ăn, này các Tỷ-kheo...

Xanh Bầm – Tương V, 205 (Vinilaka)

Tu tập tưởng xác bị xanh bầm, này các Tỷ-kheo...

Bị Nứt Nẻ – Tương V, 205 (Vicchiddaka)

Tu tập tưởng xác bị nứt nẻ, này các Tỷ-kheo...

Sưng Phồng Lên – Tương V, 206 (Uddhumàtaka)

Tu tập tưởng xác bị sưng phồng lên, này các Tỷ- kheo...

Từ – Tương V, 206

Tu tập từ tâm, này các Tỷ-kheo...

Bi – Tương V, 206

Tu tập bi tâm, này các Tỷ-kheo...

Hỷ – Tương V, 206

Tu tập hỷ tâm, này các Tỷ-kheo...

THÂN                                               474

Xả – Tương V, 206

Tu tập xả tâm, này các Tỷ-kheo...

Hơi Thở Vô Hơi Thở Ra – Tương V, 206

Tu tập hơi thở vô hơi thở ra, này các Tỷ-kheo...

VIII. Phẩm Đoạn Diệt

Bất Tịnh – Tương V, 207

Tu tập tưởng bất tịnh, này các Tỷ-kheo...

Chết – Tương V, 207

Tu tập tưởng chết, này các Tỷ-kheo...

Ghê Tởm – Tương V, 207

Tu tập tưởng ghê tởm đối với đồ ăn, này các Tỷ- kheo...

Bất Khả Lạc Hay Toàn Thế Giới – Tương V, 207

Tu tập tưởng bất khả lạc đối với toàn thế giới, này các Tỷ-kheo...

THÂN                                               475

Vô Thường – Tương V, 207

Tu tập tưởng vô thường, này các Tỷ-kheo...

Khổ – Tương V, 207

Tu tập khổ tưởng, này các Tỷ-kheo...

Vô Ngã – Tương V, 208

Tu tập tưởng vô ngã, này các Tỷ-kheo...

Đoạn Tận – Tương V, 208

Tu tập tưởng đoạn tận, này các Tỷ-kheo...

Ly Tham – Tương V, 208

Tu tập tưởng ly tham, này các Tỷ-kheo...

Đoạn Diệt – Tương V, 208

Quả Lớn Lợi Ích Lớn – Tương V, 208

1) ...

2) -- Tu tập tưởng đoạn diệt, làm cho sung mãn, này các Tỷ-kheo, được quả lớn, được lợi ích lớn.

THÂN                                             476

3) Và này các Tỷ-kheo, tu tập tưởng đoạn diệt như thế nào...?

4) Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập niệm giác
chi câu hữu với tưởng đoạn diệt... tu tập xả giác chi
câu hữu với tưởng đoạn diệt, liên hệ đến viễn ly, liên
hệ đến ly tham, liên hệ đến đoạn diệt, hướng đến từ
bỏ.

5) Tu tập tưởng đoạn diệt như vậy, làm cho sung mãn như vậy, này các Tỷ-kheo, được quả lớn, được lợi ích lớn.

Trí Và Bất Hoàn – Tương V, 208

2) -- Tu tập tưởng đoạn diệt, làm cho sung mãn, này
các Tỷ-kheo, một trong hai quả được chờ đợi: Ngay
trong hiện tại được Chánh trí, hay nếu có dư y, chứng
được Bất hoàn.

3) Tu tập như thế nào, làm cho sung mãn tưởng đoạn diệt như thế nào, này các Tỷ-kheo...?

4) Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập niệm giác chi câu hữu với tưởng đoạn diệt... tu tập xả giác chi câu hữu với tưởng đoạn diệt, liên hệ đến viễn ly, liên

THÂN                                                477

hệ đến ly tham, liên hệ đến đoạn diệt, hướng đến từ bỏ.

5) Tu tập tưởng đoạn diệt như vậy, làm cho sung mãn
như vậy, này các Tỷ-kheo, một trong hai quả được
chờ đợi: Ngay trong hiện tại được Chánh trí, hay nếu
có dư y, chứng được Bất hoàn.

Nghĩa Lợi Lớn – An Ổn Lớn Khỏi Khổ Ách – Hứng Khởi Lớn – Lạc Trú – Tương V, 209

1) ...

2) -- Tưởng đoạn diệt được tu tập, được làm cho
sung mãn, đưa đến nghĩa lợi lớn, đưa đến an ổn lớn
khỏi các khổ ách, đưa đến hứng khởi lớn, đưa đến
lạc trú lớn.

3) Tu tập đoạn diệt tưởng như thế nào, làm cho sung
mãn như thế nào, đưa đến nghĩa lợi lớn, đưa đến an
ổn lớn khỏi các khổ ách, đưa đến hứng khởi lớn, đưa
đến lạc trú lớn?

4) Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập niệm giác chi câu hữu với tưởng đoạn diệt... tu tập xả giác chi câu hữu với tưởng đoạn diệt liên hệ đến viễn ly, liên

THÂN                                               478

hệ đến ly tham, liên hệ đến đoạn diệt, hướng đến từ bỏ...

5) Tu tập tưởng đoạn diệt như vậy, làm cho sung mãn
như vậy, này các Tỷ-kheo, đưa đến nghĩa lợi lớn, đưa
đến an ổn lớn khỏi các khổ ách, đưa đến hứng khởi
lớn, đưa đến lạc trú lớn.

THÂN                                              479

54     Quán xác chết - Để nhổ tận gốc kiêu mạn Tôi là - Kinh UDÀYI – Tăng III, 70

UDÀYI –Tăng III, 70

1. Rồi Thế Tôn gọi Tôn giả Udàyi:
- Này Udàyi, có bao nhiêu chỗ để tùy niệm?
Được nói vậy, Tôn giả Udàyi giữ im lặng. Lần thứ
hai, Thế Tôn bảo Tôn giả Udàyi:
- Có bao nhiêu chỗ để tùy niệm?
Lần thứ hai, Tôn giả Udàyi giữ im lặng. Lần thứ ba,
Thế Tôn bảo Tôn giả Udàyi:
- Có bao nhiêu chỗ để tùy niệm? Lần thứ ba, Tôn giả
Udàyi giữ im lặng. Rồi Tôn giả Ànanda nói với Tôn
giả Udàyi:
- Này Hiền giả Udàyi, Thế Tôn gọi Hiền giả!
- Thưa Hiền giả Ànanda, tôi có nghe Thế Tôn gọi.
Bạch Thế Tôn, khi Tỷ-kheo nhớ đến nhiều đời trước
ở quá khứ như một đời, hai đời... vị ấy nhớ nhiều đời
trước với các nét đại cương và các chi tiết. Bạch Thế
Tôn, đây là chỗ để tùy niệm.
Rồi Thế Tôn bảo Tôn giả Ànanda:

THÂN                                               480

- Ta đã biết, này Ànanda, kẻ ngu Udàyi này không
sống chuyên tâm vào tăng thượng tâm.
- Này Ànanda, có bao nhiêu chỗ để tùy niệm?
- Bạch Thế Tôn, có năm chỗ để tùy niệm. Thế nào
là năm?
2. Ở đây, bạch Thế Tôn, Tỷ-kheo ly dục, ly pháp bất
thiện... chứng đạt và an trú Thiền thứ ba. Bạch Thế
Tôn, đây là chỗ để tùy niệm, như vậy tu tập, như vậy
làm cho sung mãn, đưa đến hiện tại lạc trú.
3. Lại nữa, bạch Thế Tôn, Tỷ-kheo tác ý với tưởng
ánh sáng, trú vào tưởng ban ngày. Ngày như thế nào
thời đêm như vậy. Đêm như thế nào thời ngày như
vậy. Như vậy, với tâm rộng mở, không có hạn chế,
vị ấy tu tập tâm với ánh sáng, chiếu sáng. Bạch Thế
Tôn, đây là chỗ để tùy niệm, tu tập như vậy, làm cho
sung mãn, đưa đến chứng đắc tri kiến.
4. Lại nữa, bạch Thế Tôn, Tỷ-kheo quán sát thân này
từ bàn chân trở lên trên, từ đảnh tóc trở xuống, được
da bao bọc và chứa đầy những vật bất tịnh sai biệt.
Trong thân này, đây là tóc, lông, móng, răng, da, thịt,
gân, xương, tủy, thận, tim, gan, hoành cách mô, lá
lách, phổi, ruột, màng ruột, bụng, phân, mật, đàm,
mũ, máu, mồ hôi, mỡ, nước mắt, mỡ da, nước miếng,
nước mủ, nước ở khớp xương, nước tiểu. Bạch Thế
Tôn, đây là chỗ để tùy niệm, tu tập như vậy, làm sung
mãn như vậy, đưa đến đoạn tận tham dục.

THÂN                                                 481

5. Lại nữa, bạch Thế Tôn, ví như vị Tỷ-kheo thấy một thi thể quăng bỏ trong nghĩa địa, một ngày hay hai ngày, ba ngày, thi thể ấy trương phồng lên, xanh ứ lại, thối ra mủ chảy. Tỷ-kheo ấy đem so sánh với thân này như sau: "Thân này tánh chất là như vậy, bản tánh là như vậy, không vượt khỏi tánh chất ấy". Ví như vị ấy thấy một thi thể quăng bỏ trong nghĩa địa, bị các loại quạ ăn; hay bị các loài diều hâu ăn; hay bị các chim kên ăn; hay bị các loài chó ăn; hay bị các loài dã can ăn; hay bị các loài côn trùng ăn. Tỷ-kheo ấy đem so sánh với thân này như sau: "Thân này tánh chất là như vậy, bản tánh là như vậy, không vượt khỏi tánh chất ấy". Ví như vị ấy thấy một thi thể quăng bỏ trong nghĩa địa, với các xương còn liên kết với nhau, còn dính thịt và máu, còn được các đường gân cột lại; với các bộ xương còn liên kết với nhau, không còn dính thịt, nhưng còn dính máu, còn được các đường gân cột lại; với các bộ xương còn liên kết với nhau, không còn thịt và máu, còn được các đường gân cột lại; chỉ còn xương không dính lại với nhau, rải rác chỗ này chỗ kia. Ở đây, là xương tay, ở đây là xương chân, ở đây là xương ống, ở đây là xương bắp vế, ở đây là xương mông, ở đây là xương sống, ở đây là đầu. Tỷ-kheo ấy đem so sánh với thân này như sau: "Thân này bản chất là như vậy, bản tánh là như vậy, không vượt khỏi tánh chất ấy". Hay ví như vị ấy thấy một thi thể quăng bỏ trong

THÂN                                               482

nghĩa địa, chỉ còn toàn xương trắng màu vỏ ốc, chỉ
còn một đống xương lâu hơn một năm, chỉ còn là
xương thối trở thành bột. Tỷ-kheo ấy đem so sánh
với thân này như sau:: "Thân này tánh chất là như
vậy, bản tánh là như vậy, không vượt khỏi tánh chất
ấy". Đây là chỗ để tùy niệm, bạch Thế Tôn, được tu
tập như vậy, được làm cho sung mãn như vậy, đưa
đến nhổ tận gốc kiêu mạn "Tôi là".
6. Lại nữa, bạch Thế Tôn, Tỷ-kheo bỏ lạc, bỏ khổ...
chứng đạt và an trú Thiền thứ tư. Đây là chỗ để tùy
niệm, bạch Thế Tôn, được tu tập như vậy, được làm
cho sung mãn như vậy, đưa đến sự thể nhập hoàn
toàn các giới sai khác nhau.
Bạch Thế Tôn, đây là năm chỗ để tùy niệm.
- Lành thay, lành thay, này Ananda! Đây là chỗ tùy
niệm thứ sáu, hãy thọ trì ở đây, này Ànanda, Tỷ-kheo
chánh niệm đi ra, chánh niệm đi vào, chánh niệm
ngồi, chánh niệm nằm, chánh niệm trong khi làm
việc. Này Ànanda, đây là chỗ để tùy niệm, như vậy
tu tập, như vậy làm cho sung mãn, được đưa đến
chánh niệm tỉnh giác.

THÂN                                              483

55     Sau khi nghe pháp, cố gắng thành tựu 2 sự an tịnh, Thân an tịnh và Tâm an tịnh - Kinh TUỆ – Tăng III, 491

TUỆ –Tăng III, 491

1. - Này các Tỷ-kheo, có tám nhân này, có tám duyên
này, khiến căn bản Phạm hạnh chưa chứng được
có thể chứng được với trí tuệ, nếu chứng được thời
đưa đến tăng trưởng, tăng rộng, được tu tập, được
viên mãn.

Thế nào là tám?

2. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo sống dựa trên
bậc Đạo sư hay bậc đồng Phạm hạnh đóng vai trò y
chỉ sư, ở đây được an trú tàm quý một cách sắc sảo,
được ái mộ, được kính trọng. Này các Tỷ-kheo, đây
là nhân thứ nhất, duyên thứ nhất khiến căn bản Phạm
hạnh chưa chứng được có thể chứng được với trí tuệ,
nếu chứng được thời đưa đến tăng trưởng, tăng rộng,
được tu tập, được viên mãn.

3. Vị ấy do sống dựa trên bậc Đạo sư hay bậc đồng Phạm hạnh đóng vai trò y chỉ sư, ở đây được an trú tàm quý một cách sắc sảo, được ái mộ, được kính trọng, thường đi đến họ hỏi đi hỏi lại: "Thưa Tôn giả,

THÂN                                                484

cái này là thế nào? Ý nghĩa cái này là gì? " Các Tôn giả ấy mở rộng cái gì không được mở rộng, phơi bày những gì không được phơi bày, và đối với những pháp còn đang nghi vấn, họ giải tỏa những nghi vấn. Này các Tỷ-kheo, đây là nhân thứ hai, duyên thứ hai khiến căn bản Phạm hạnh chưa chứng được có thể chứng được với trí tuệ, nếu chứng được thời đưa đến tăng trưởng, tăng rộng, được tu tập, được viên mãn.

4. Vị ấy sau khi nghe pháp, cố gắng thành tựu hai sự an tịnh: Thân an tịnh và tâm an tịnh. Này các Tỷ- kheo, đây là nhân thứ ba … được viên mãn.

5. Vị ấy có giới đức, sống chế ngự với sự chế ngự
của giới bổn, đầy đủ uy nghi chánh hạnh, thấy sợ hãi
trong những lỗi nhỏ nhặt, chấp nhận và học tập các
học pháp. Này các Tỷ-kheo, đây là nhân thứ tư …
được viên mãn.

6. Vị ấy nghe nhiều, thọ trì điều đã nghe, chất chứa
điều đã nghe; những pháp ấy, sơ thiện, trung thiện,
hậu thiện, nghĩa lý văn cú cụ túc, đề cao đời sống
Phạm hạnh đầy đủ thanh tịnh; những pháp ấy, vị ất
đã nghe nhiều, đã nắm giữ, đã ghi nhớ tụng đọc nhiều
lần, chuyên ý quán sát, khéo thể nhập chánh kiến.
Này các Tỷ-kheo, đây là nhân thứ năm … được viên
mãn.

THÂN                                              485

7. Vị ấy tinh cần tinh tấn, để đoạn tận các pháp bất
thiện, đề làm sanh khởi các pháp thiện, nỗ lực kiên
trì, không bỏ rơi gánh nặng đối với các pháp thiện.
Này các Tỷ-kheo, đây là nhân thứ sáu… được viên
mãn.

8. Vị ấy đi đến chư Tăng, không là người nói nhiều,
không nói chuyện phù phiếm, tự mình nói pháp hay
mời người khác nói, không khinh thường sự im lặng
của bậc Thánh. Này các Tỷ-kheo, đây là nhân thứ
bảy … được viên mãn.

9. Vị ấy sống tùy quán sanh diệt trong năm thủ uẩn: "Đây là sắc, đây là sắc tập khởi; đây là sắc chấm dứt; Đây là thọ, đây là thọ tập khởi; đây là thọ chấm dứt; đây là tưởng … đây là hành … Đây là thức, đây là thức tập khởi; đây là thức chấm dứt". Này các Tỷ- kheo, đây là nhân thứ tám, duyên thứ tám, khiến căn bản Phạm hạnh chưa chứng được có thể chứng được với trí tuệ, nếu chứng được thời đưa đến tăng trưởng, tăng rộng, được tu tập, được viên mãn.

10. Các vị đồng Phạm hạnh quý mến vị ấy như sau: "Tôn giả này sống nương tựa vào bậc Đạo Sư hay một vị đồng Phạm hạnh đóng vai trò y chỉ sư, ở đây được an trú tàm quý một cách sắc sảo, được ái mộ, được kính trọng. Thật vậy, Tôn giả này biết điều đáng biết thấy điều đáng thấy". Đây là pháp đưa đến

THÂN                                                486

được ái mộ, được cung kính, được tu tập, đưa đến Sa-môn hạnh, nhứt tâm thuần nhất.

11. Tôn giả này sống nương tựa vào bậc Đạo Sư, hay
bậc đồng Phạm hạnh đóng vai trò y chỉ sư, ở đây
được an trú tàm quý một cách sắc sảo, được ái mộ,
được kính trọng … (như số 3 ở trên) … họ giải tỏa
những nghi vấn ấy. Đây là pháp đưa đến được ái mộ,
được cung kính, được tu tập, đưa đếm Sa-môn hạnh,
nhứt tâm thuần nhất.

12. Tôn giả này sau khi nghe pháp (như số 4 ở trên)
… tâm an tịnh. Đây là pháp đưa đến được ái mộ,
được cung kính, được tu tập, đưa đếm Sa-môn hạnh,
nhứt tâm thuần nhất.

13. Tôn giả này có giới đức … (như số 5 ở trên) … học tập trong các học pháp. Này các Tỷ-kheo, đây là pháp … thuần nhất.

14. Tôn giả này nghe nhiều … (như số 6) … khéo thành tựu chánh kiến. Đây là pháp … thuần nhất.

15. Tôn giả này sống tinh cần tinh tấn … (như số 7 ở trên) … đối với các pháp thiện. Đây là pháp … thuần nhất.

THÂN                                              487

16. Tôn giả này đi đến Tăng chúng … (như số 8 ở trên) … sự im lặng của bậc Thánh. Đây là pháp … thuần nhất.

17. Tôn giả này sống tùy quán sanh diệt trong năm
thù uẩn… (như số 9 ở trên) … đây là thức chấm dứt,
đây là pháp đưa đến được ái mộ, được cung kính,
được tu tập, đưa đến Sa-môn hạnh, nhứt tâm thuần
nhất.

Này các Tỷ-kheo, tám nhân này, tám duyên này
khiến cho căn bản Phạm hạnh chưa chứng được có
thể chứng được với trí tuệ, nếu chứng được thời đưa
đến tăng trưởng, tăng rộng, được tu tập, được viên
mãn.

THÂN                                             488

56     Thiện xảo khi đi vào, Thiện xảo khi đi ra - Kinh CHỨNG ĐẮC – Tăng III, 243

CHỨNG ĐẮC –Tăng III, 243

1. - Thành tựu sáu pháp này, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-
kheo không có thể chứng đắc thiện pháp chưa chứng
đắc, hay không có thể tăng trưởng thiện pháp đã
được chứng đắc.
Thế nào là sáu?
2. Ở đây, này các Tỷ-kheo,
- Tỷ-kheo không thiện xảo khi đi vào,
- Không thiện xảo khi đi ra,
- Không thiện xảo khi đến gần,
- Không khởi lên ý muốn đạt được những thiện
pháp chưa đạt được,
- Không phòng hộ các thiện pháp đã được chứng
đắc,
- Không có cố gắng để kiên trì tiếp tục.
Thành tựu sáu pháp này, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo
không có thể chứng đắc thiện pháp chưa chứng đắc,

THÂN                                              489

hay có thể tăng trưởng thiện pháp đã được chứng
đắc.
3. Thành tựu sáu pháp, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo có
thể chứng đắc thiện pháp chưa chứng đắc, hay có thể
tăng trưởng thiện pháp đã được chứng đắc. Thế nào
là sáu?
4. Ở đây, này các Tỷ-kheo,
- Tỷ-kheo thiện xảo khi đi vào,
- Thiện xảo khi đi ra,
- Thiện xảo khi đến gần,
- Khởi lên ý muốn đạt được những thiện pháp
chưa đạt được,
- Phòng hộ các thiện pháp đã được chứng đắc,
- Có cố gắng để kiên trì tiếp tục.
Thành tựu sáu pháp này, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo
có thể chứng đắc thiện pháp chưa chứng đắc, hay có
thể tăng trưởng thiện pháp đã được chứng đắc.

THÂN                                             490

57     Thân bệnh, Tâm bệnh - Kinh BỆNH – Tăng II, 86

BỆNH – Tăng II, 86

1. Này các Tỷ-kheo, có hai loại bệnh này. Thế nào là hai?

- Bệnh về thân - Bệnh về tâm.

Này các Tỷ-kheo, chúng ta thấy có chúng sanh tự
nhận mình là không thân bệnh được một năm, tự
nhận mình là không thân bệnh được hai năm, được
ba … được bốn … được năm … được mười … được
hai mươi … được ba mươi … được bốn mươi … tự
nhận mình là không thân bệnh được năm mươi năm,
tự nhận mình là không thân bệnh được một trăm
năm. Chúng sanh ấy, này các Tỷ-kheo, rất khó tìm
được ở đời là những chúng sanh tự nhận mình là
không tâm bệnh dầu chỉ trong một khoảnh khắc, trừ
những vị đã đoạn trừ các lậu hoặc.

2. Này các Tỷ-kheo, có bốn loại bệnh này cho người xuất gia. Thế nào là bốn?

THÂN                                            491

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, người có dục lớn, bực
bội tức tối, không tự bằng lòng với các đồ vật
như y, đồ ăn khất thực, sàng tọa, dược phẩm
trị bệnh.
- Người ấy vì nhiều dục lớn, bực bội tức tối,
không tự bằng lòng với các đồ vật như y, đồ ăn
khất thực, sàng tọa, dược phẩm trị bệnh, khởi
lên thèm khát, ác dục, muốn được các điều
không được tán thán, muốn được các lợi
dưỡng, cung kính, danh vọng.
- Vị ấy nỗ lực, cố gắng, tinh tấn để được các điều
không được tán thán, muốn được các lợi
dưỡng, cung kính, danh vọng.
- Vị ấy sau khi tính toán, đi đến các gia đình; sau
khi tính toán, ngồi xuống; sau khi tính toán,
thuyết pháp; sau khi tính toán, ngưng nín tiểu
tiện, đại tiện.

Như vậy, này các Tỷ-kheo, là bốn chứng bệnh của người xuất gia.

3. Do vậy, này các Tỷ-kheo, cần phải học tập như sau:

- "Ta sẽ không có dục lớn, bực bội tức tối, tự bằng lòng với các đồ vật như y, đồ ăn khất thực, sàng tọa, dược phẩm trị bệnh.

THÂN                                               492

- Ta sẽ không khởi lên thèm khát, ác dục, muốn
được các điều không đáng được tán thán, muốn
được các lợi dưỡng, cung kính, danh vọng.
- Ta sẽ không nỗ lực, không cố gắng, không tinh
tấn để được các lợi dưỡng, cung kính, danh
vọng.
- Ta sẽ kham nhẫn lạnh, nóng, đói, khát, sự xúc
chạm với ruồi và muỗi, với gió và mưa và các
vật bò sát, (kham nhẫn) các hình thức nói phô
khó chịu, khó chấp nhận.
- Ta sẽ chịu đựng các khổ thọ về thân, khởi lên
khổ đau, nhói đau, mãnh liệt, kịch liệt, không
khả hỷ, không khả ý, đứt mạng sống".

Như vậy, này các Tỷ-kheo, các Thầy cần phải học tập.

THÂN                                            493

58     Thân bệnh, Tâm bệnh -                  Kinh Nakulapità – Tương III, 9

Nakulapità – Tương III, 9

1) Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn sống giữa dân chúng Bhayga, tại núi Cá Sấu, rừng Bhesaka, vườn Nai.

2) Rồi gia chủ Nakulapità đi đến Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên.

3) Ngồi xuống một bên, gia chủ Nakulapità bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, con đã già, tuổi lớn, trưởng lão, cao
niên, đã đạt đến tuổi thọ, thân bệnh hoạn, luôn luôn
ốm đau. Bạch Thế Tôn, con không được thường thấy
Thế Tôn và các vị Tỷ-kheo đáng kính. Bạch Thế
Tôn, mong Thế Tôn hãy giáo giới cho con! Bạch Thế
Tôn, mong Thế Tôn hãy giảng dạy cho con! Nhờ
vậy, con được hạnh phúc, an lạc lâu dài.

4) - Thật sự là vậy, này Gia chủ. Thật sự là vậy, này Gia chủ. Thân của Gia chủ, này Gia chủ, là bệnh hoạn, ốm đau, bị nhiễm ô che đậy. Ai mang cái thân này, này Gia chủ, lại tự cho là không bệnh, dầu chỉ

THÂN                                               494

trong một giây phút; người ấy phải là người ngu! Do
vậy, này Gia chủ, Gia chủ cần phải học tập như sau:
"Dầu cho thân tôi có bệnh, tâm sẽ không bị
bệnh". Như vậy, này Gia chủ, Gia chủ cần phải học
tập.

5) Rồi gia chủ Nakulapità sau khi hoan hỷ, tín thọ lời
Thế Tôn dạy, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tôn,
thân bên hữu hướng về Ngài, đi đến Tôn giả
Sàriputta; sau khi đến, đảnh lễ Tôn giả Sàriputta rồi
ngồi xuống một bên.

6) Tôn giả Sàriputta nói với gia chủ Nakulapità đang ngồi một bên:

- Này Gia chủ, tịch tịnh là các căn của Gia chủ; thanh
tịnh và trong sáng là sắc diện của Gia chủ. Có phải
hôm nay Gia chủ đối diện với Thế Tôn, được nghe
pháp thoại?

- Làm sao không thể như vậy được, thưa Tôn giả? Hôm nay, thưa Tôn giả, con được rưới với nước bất tử, nhờ Thế Tôn giảng cho pháp thoại!

- Như thế nào, này Gia chủ, Gia chủ được rưới với nước bất tử, nhờ Thế Tôn giảng cho pháp thoại?

THÂN                                                495

7) - Ở đây, thưa Tôn giả, con đi đến Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, thưa Tôn giả, con bạch Thế Tôn:

"- Bạch Thế Tôn, con đã già, tuổi lớn, trưởng lão, cao
niên, đã đạt đến tuổi thọ, thân bệnh hoạn, luôn luôn
ốm đau. Bạch Thế Tôn, con không được thường thấy
Thế Tôn và các Tỷ-kheo đáng kính. Bạch Thế Tôn,
mong Thế Tôn giáo giới cho con! Bạch Thế Tôn,
mong Thế Tôn giảng dạy cho con! Nhờ vậy con được
hạnh phúc, an lạc lâu dài!"

Được nghe nói vậy, thưa Tôn giả, Thế Tôn nói với con:

"- Thật sự là vậy, này Gia chủ. Thật sự là vậy, này Gia chủ. Thân của Gia chủ, này Gia chủ, là bệnh hoạn, ốm yếu, bị nhiễm ô che đậy. Ai mang cái thân này, này Gia chủ, lại tự cho là không bệnh, dầu chỉ trong một giây phút; người ấy phải là người ngu! Do vậy, này Gia chủ, Gia chủ cần phải học tập như sau: ‘Dầu thân tôi có bệnh, tâm sẽ không bị bệnh!"

Như vậy, thưa Tôn giả, con được rưới với nước bất tử, nhờ Thế Tôn giảng cho pháp thoại.

8) Nhưng này Gia chủ, Gia chủ có hỏi thêm Thế Tôn như sau: "Cho đến như thế nào, bạch Thế Tôn, là

THÂN                                                496

thân bị bệnh và tâm cũng bị bệnh? Cho đến như thế nào là thân bị bệnh, nhưng tâm không bị bệnh không?"

9) -Thưa Tôn giả, con có thể đi đến thật xa để nghe
tận mặt Tôn giả Sàriputta ý nghĩa của lời nói này.
Lành thay, nếu được Tôn giả Sàriputta giải thích ý
nghĩa của lời nói này!

10) -Vậy này Gia chủ, hãy lắng nghe và khéo suy nghiệm, ta sẽ nói.

- Thưa vâng, Tôn giả.

Gia chủ Nakulapità vâng đáp Tôn giả Sàriputta.

11) Tôn giả Sàriputta nói như sau:

- Thế nào, này Gia chủ, là thân bệnh và tâm bệnh?

12) Ở đây, này Gia chủ, có kẻ vô văn phàm phu không thấy rõ các bậc Thánh, không thuần thục pháp các bậc Thánh, không tu tập pháp các bậc Thánh, không thấy rõ các bậc Chân nhân, không thuần thục pháp các bậc Chân nhân, không tu tập pháp các bậc Chân nhân, quán sắc như là tự ngã, hay tự ngã như là có sắc, hay sắc ở trong tự ngã, hay tự ngã ở trong sắc. Vị ấy bị ám ảnh: "Sắc là ta, sắc là của ta". Do bị ám ảnh: "Sắc là ta, sắc là của ta!" khi sắc biến hoại,

THÂN                                                   497

đổi khác; do sắc biến hoại, đổi khác, nên vị ấy khởi lên sầu, bi, khổ, ưu não!

13) Vị ấy quán thọ như là tự ngã, hay tự ngã như là
có thọ, hay thọ ở trong tự ngã, hay tự ngã ở trong thọ.
Vị ấy bị ám ảnh: "Thọ là ta, thọ là của ta". Do bị ám
ảnh: "Thọ là ta, thọ là của ta" khi thọ biến hoại, đổi
khác; nên do thọ biến hoại, đổi khác, vị ấy khởi lên
sầu, bi, khổ, ưu, não!

14) Vị ấy quán tưởng như là tự ngã, hay tự ngã như là có tưởng, hay tưởng ở trong tự ngã, hay tự ngã ở trong tưởng. Vị ấy bị ám ảnh: " Tưởng là ta, tưởng là của ta ". Do bị ám ảnh: "Tưởng là ta, tưởng là của ta" khi tưởng biến hoại, đổi khác; nên do tưởng biến hoại, đổi khác, vị ấy khởi lên sầu, bi, khổ, ưu, não!

15) Vị ấy quán các hành như là tự ngã hay tự ngã
như là có các hành, hay các hành ở trong tự ngã, hay
tự ngã ở trong các hành. Vị ấy bị ám ảnh: "Các hành
là ta, các hành là của ta". Do bị ám ảnh: "Các hành
là ta, các hành là của ta" khi các hành biến hoại, đổi
khác; do các hành biến hoại, đổi khác, vị ấy khởi lên
sầu, bi, khổ, ưu não!

16) Vị ấy quán thức như là tự ngã, hay tự ngã như là có thức, hay thức ở trong tự ngã, hay tự ngã ở trong thức. Vị ấy bị ám ảnh: "Thức là ta, thức là của ta".

THÂN                                                 498

Do bị ám ảnh: "Thức là ta, thức là của ta" khi thức biến hoại, đổi khác; nên do thức biến hoại, đổi khác, vị ấy khởi lên sầu, bi, khổ, ưu, não!

17) Như vậy, này Gia chủ, là thân có bệnh và tâm có bệnh.

18) Thế nào, này Gia chủ, là thân có bệnh nhưng tâm không có bệnh?

19) Ở đây, này Gia chủ, vị đa văn Thánh đệ tử hiểu
rõ các bậc Thánh, thuần thục pháp các bậc Thánh, tu
tập pháp các bậc Thánh, hiểu rõ các bậc Chân nhân,
thuần thục pháp các bậc Chân nhân, tu tập pháp các
bậc Chân nhân, không quán sắc như là tự ngã, hay tự
ngã như là có sắc, hay sắc ở trong tự ngã, hay tự ngã
ở trong sắc. Vị ấy không bị ám ảnh: "Sắc là ta, sắc
là của ta". Do vị ấy không bị ám ảnh: "Sắc là ta, sắc
là của ta" khi sắc biến hoại, đổi khác; nên không do
sắc biến hoại, đổi khác mà khởi lên sầu, bi, khổ, ưu,
não!

20) Không quán thọ như là tự ngã, hay tự ngã như là có thọ, hay thọ ở trong tự ngã, hay tự ngã ở trong thọ. Vị ấy không bị ám ảnh: "Thọ là ta, thọ là của ta". Do vị ấy không bị ám ảnh: "Thọ là ta, thọ là của ta" khi thọ biến hoại, đổi khác; nên không do thọ biến hoại, đổi khác, mà khởi lên sầu, bi, khổ, ưu, não!

THÂN                                                 499

21) Không quán tưởng như là tự ngã, hay tự ngã như
là có tưởng, hay tưởng ở trong tự ngã, hay tự ngã ở
trong tưởng. Vị ấy không bị ám ảnh: "Tưởng là ta,
tưởng là của ta ". Do vị ấy không bị ám ảnh: "Tưởng
là ta, tưởng là của ta" khi tưởng biến hoại, đổi khác;
nên không do tưởng biến hoại, đổi khác mà khởi lên
sầu, bi, khổ, ưu, não!

22) Không quán các hành như là tự ngã, hay tự ngã như là có hành, hay các hành ở trong tự ngã, hay tự ngã ở trong các hành. Vị ấy không bị ám ảnh: "Các hành là ta, các hành là của ta". Do vị ấy không bị ám ảnh: "Các hành là ta, các hành là của ta" khi các hành biến hoại, đổi khác; nên không do các hành biến hoại, đổi khác mà khởi lên sầu, bi, khổ, ưu, não!

23) Không quán thức như là tự ngã, hay tự ngã như
là có thức, hay thức ở trong tự ngã, hay tự ngã ở trong
thức. Vị ấy không bị ám ảnh: "Thức là ta, thức là
của ta". Do vị ấy không bị ám ảnh: "Thức là ta, thức
là của ta" khi thức biến hoại, đổi khác; nên không do
thức biến hoại, đổi khác mà khởi lên sầu, bi, khổ, ưu,
não.

24) Như vậy, này Gia chủ, là thân có bệnh, nhưng tâm không có bệnh.

THÂN                                                 500

25) Tôn giả Sàriputta thuyết như vậy, gia chủ Nakulapità hoan hỷ, tín thọ lời Tôn giả Sàriputta thuyết.

THÂN                                           501

59     Thân bệnh, Tâm bệnh - Kinh SỰ KIỆN KHÔNG THỂ CÓ ĐƯỢC – Tăng II, 391

SỰ KIỆN KHÔNG THỂ CÓ ĐƯỢC – Tăng II, 391

1.- Này các Tỷ-kheo, có năm sự kiện này không thể có được bởi Sa-môn hay Bà-la-môn, bởi Ma hay Phạm thiên, hay bởi một ai ở đời.

2. Thế nào là năm?

- Phải bị già, muốn khỏi già, là một sự kiện
không thể có được bởi một Sa-môn hay Bà-la-
môn, bởi Ma hay Phạm thiên, hay bởi một ai ở
đời.
- Phải bị bệnh, muốn không bệnh...
- Phải bị chết, muốn không chết...
- Phải bị hoại diệt, muốn không hoại diệt...
- Phải bị tiêu diệt, muốn không tiêu diệt, là sự
kiện không thể có được bởi một Sa-môn hay
Bà-la-môn, bởi Ma hay Phạm thiên, hay bởi
một ai ở đời.

3. Với kẻ phàm phu không học, này các Tỷ-kheo, phải bị già và già đến; khi già đến, kẻ ấy không suy

THÂN                                              502

tư: "Không phải chỉ một mình ta phải bị già và già đến, nhưng đối với loài hữu tình, có đến, có đi, có diệt, có sanh, tất cả loài hữu tình đều phải bị già và già đến. Và nếu phải bị già và khi già đến, ta lại sầu, bi, than khóc, đập ngực, đi đến bất tỉnh, thời ăn uống không làm ta ưa thích, thân ta trở thành xấu xí; các công việc không có xúc tiến; kẻ thù sẽ hoan hỷ; bạn bè sẽ lo buồn". Kẻ ấy phải bị già, khi già đến, sầu, bi, than khóc, đập ngực, đi đến bất tỉnh.

Này các Tỷ-kheo, đây gọi là kẻ phàm phu không học bị mũi tên sầu muộn tẩm thuốc độc bắn trúng, kẻ ấy tự làm mình ưu não.

4. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, với kẻ phàm phu không học, phải bị bệnh và bệnh đến...

...phải bị chết và chết đến...

...phải bị hoại diệt và hoại diệt đến...

...phải bị tiêu diệt và tiêu diệt đến; khi tiêu diệt đến, kẻ ấy không suy tư: "Không phải chỉ một mình ta bị tiêu diệt và tiêu diệt đến, nhưng đối với các loài hữu tình, có đến, có đi, có diệt, có sanh, tất cả loài hữu tình đều phải bị tiêu diệt và tiêu diệt đến. Và nếu phải bị tiêu diệt, và khi tiêu diệt đến, ta lại sầu, bi, than khóc, đập ngực, đi đến bất tỉnh, thời ăn uống không

THÂN                                                   503

làm ta ưa thích; thân ta trở thành xấu xí; công việc không có xúc tiến, kẻ thù sẽ hoan hỷ, bạn bè sẽ lo buồn". Kẻ ấy phải bị tiêu diệt, khi tiêu diệt đến, sầu, bi, than khóc, đập ngực, đi đến bất tỉnh.

Này các Tỷ-kheo, đây gọi là kẻ phàm phu không học, bị mũi tên sầu muộn tẩm thuốc độc bắn trúng, kẻ ấy tự làm mình ưu não.

5. Với vị Thánh đệ tử có học, này các Tỷ-kheo, phải bị già và già đến; khi già đến, vị ấy suy tư như sau: "Không phải chỉ một mình ta phải bị già và già đến. Nhưng đối với các loài hữu tình, có đến, có đi, có diệt, có sanh, tất cả các loài hữu tình đều phải bị già, và già đến. Và nếu phải bị già và già đến, ta lại sầu, bi, than khóc, đập ngực, đi đến bất tỉnh, thời ăn uống không làm ta ưa thích, thân ta trở thành xấu xí; các công việc không có xúc tiến; kẻ thù sẽ hoan hỷ; bạn bè sẽ lo buồn". Vị ấy phải bị già, khi già đến, không sầu, không bi, không than khóc, không đập ngực, không đi đến bất tỉnh.

Này các Tỷ-kheo, đây gọi là vị Thánh đệ tử có học, được nhổ lên là mũi tên sầu muộn có tẩm thuốc độc, mà kẻ phàm phu không học bị bắn trúng, tự làm mình ưu não. Không sầu muộn, không bị tên bắn, vị Thánh đệ tử làm cho chính mình được hoàn toàn tịch tịnh.

THÂN                                                  504

6. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, với vị Thánh đệ tử có học, phải bị bệnh và bệnh đến...

...phải bị chết và chết đến...

...phải bị hoại diệt và hoại diệt đến...

...phải bị tiêu diệt và tiêu diệt đến; khi tiêu diệt đến, vị ấy suy tư như sau: "Không phải chỉ một mình ta phải bị tiêu diệt và tiêu diệt đến. Nhưng đối với các loài hữu tình, có đến, có đi, có diệt, có sanh, tất cả các loài hữu tình đều phải bị tiêu diệt và tiêu diệt đến. Và nếu phải bị tiêu diệt, và khi tiêu diệt đến, ta lại sầu, bi, than khóc, đập ngực, đi đến bất tỉnh, thời ăn uống không làm ta ưa thích, thân ta trở thành xấu xí; các công việc không có xúc tiến; kẻ thù sẽ hoan hỷ; bạn bè sẽ lo buồn". Vị ấy phải bị tiêu diệt, khi tiêu diệt đến, không sầu, không bi, không than khóc, không đập ngực, không đi đến bất tỉnh.

Này các Tỷ-kheo, đây gọi là vị Thánh đệ tử có học,
được nhổ lên là mũi tên sầu muộn có tẩm thuốc độc
mà kẻ phàm phu không học bị bắn trúng, tự mình
làm ưu não. Không sầu muộn, không bị bắn tên, vị
Thánh đệ tử làm cho mình hoàn toàn tịch tịnh.

THÂN                                                   505

Các pháp này, này các Tỷ-kheo, là năm sự kiện không thể có được bởi Sa-môn hay Bà-la-môn, bởi Ma hay Phạm thiên, hay bởi một ai ở đời.

Chớ sầu, chớ than khóc,
Lợi ích được thật ít,
Biết nó sầu, nó khổ,
Kẻ địch tự vui sướng.

Do vậy, bậc Hiền trí,
Giữa các sự bất hạnh,
Không hoảng hốt rung sợ,
Biết phân tích, lợi ích.
Kẻ địch bị khổ não,
Thấy sắc diện không đổi,
Với tụng niệm văn chú,
Với lời thật khéo nói,
Với bố thí chân chánh,
Với truyền thống khéo giữ.
Chỗ nào được lợi ích,
Chỗ ấy gắn tinh cần.
Nếu biết lợi không được,
Cả ta và người khác,
Không sầu, biết chịu đựng,
Mong vị ấy nghĩ rằng:
Nay ta phải làm gì?

THÂN                                         506

60         Thân bệnh, Tâm bệnh - Kinh Với Mũi Tên – Tương IV, 336

Với Mũi Tên – Tương IV, 336

1-2) ...

3) -- Này các Tỷ-kheo, kẻ vô văn phàm phu, cảm thọ cảm giác lạc thọ, cảm thọ cảm giác khổ thọ, cảm thọ cảm giác bất khổ bất lạc thọ.

4) Này các Tỷ-kheo, bậc Đa văn Thánh đệ tử cũng cảm thọ cảm giác lạc thọ, cảm thọ cảm giác khổ thọ, cảm thọ cảm giác bất khổ bất lạc thọ.

5) Ở đây, này các Tỷ-kheo, thế nào là đặc thù, thế nào là thù thắng, thế nào là sai biệt giữa bậc Đa văn Thánh đệ tử và kẻ vô văn phàm phu?

6) -- Bạch Thế Tôn, các pháp lấy Thế Tôn làm căn bản...

7) -- Này các Tỷ-kheo, kẻ vô văn phàm phu khi cảm
xúc khổ thọ, sầu muộn, than vãn, khóc lóc, đấm
ngực, đi đến bất tỉnh. Vị ấy cảm giác hai cảm thọ,
cảm thọ về thân và cảm thọ về tâm.

THÂN                                               507

8) Ví như, này các Tỷ-kheo, có người bị người ta bắn
với mũi tên, rồi họ bắn người ấy với mũi tên thứ hai.
Như vậy, này các Tỷ-kheo, người ấy cảm giác cảm
thọ cả hai mũi tên.

- Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, kẻ vô văn phàm phu
khi cảm xúc khổ thọ; thời sầu muộn, than vãn,
khóc lóc, đấm ngực, đi đến bất tỉnh. Người ấy cảm
giác hai cảm thọ, cảm thọ về thân và cảm thọ về
tâm.
- Cảm xúc bởi khổ thọ ấy, người ấy cảm thấy sân
hận (patigha). Do cảm thấy sân hận đối với khổ
thọ ấy, sân tùy miên đối với khổ thọ được tồn chỉ
tùy miên (anuseti).
- Cảm xúc bởi khổ thọ, người ấy hoan hỷ dục lạc.
Vì sao? Vì rằng, này các Tỷ-kheo, kẻ vô văn phàm
phu không tìm thấy một sự xuất ly khổ thọ nào
khác, ngoài dục lạc.
- Do hoan hỷ dục lạc ấy, tham tùy miên đối với lạc
thọ tồn tại. Người ấy không như thật rõ biết sự tập
khởi, sự đoạn diệt, vị ngọt, sự nguy hiểm và sự
xuất ly của các cảm thọ ấy.
- Do người ấy không như thật rõ biết sự tập khởi,
sự đoạn diệt, vị ngọt, sự nguy hiểm và sự xuất ly
của các cảm thọ ấy, nên vô minh tùy miên đối với
bất khổ bất lạc thọ tồn tại. Nếu người ấy cảm thọ
cảm giác lạc thọ, người ấy cảm thọ cảm giác như

THÂN                                               508

người bị trói buộc (sannutto). Nếu người ấy cảm
thọ cảm giác khổ thọ, người ấy cảm thọ cảm giác
như người bị trói buộc. Nếu người ấy cảm thọ cảm
giác bất khổ bất lạc thọ, người ấy cảm thọ cảm
giác như người bị trói buộc. Này các Tỷ-kheo, đây
gọi là kẻ vô văn phàm phu bị trói buộc bởi sanh,
già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não. Ta nói rằng người
ấy bị trói buộc bởi đau khổ.

9) Và này các Tỷ-kheo, bậc Đa văn Thánh đệ tử
khi cảm xúc khổ thọ thời không có sầu muộn, không
có than vãn, không có khóc lóc, không có đấm ngực,
không có đi đến bất tỉnh. Vị ấy chỉ cảm thọ cảm giác
một cảm thọ, tức là cảm thọ về thân, không phải
cảm thọ về tâm.

10) Ví như, này các Tỷ-kheo, có người bị người ta
bắn một mũi tên. Họ không bắn tiếp người ấy với mũi
tên thứ hai. Như vậy, này các Tỷ-kheo, người ấy cảm
giác cảm thọ của một mũi tên.

- Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, bậc Đa văn Thánh
đệ tử khi cảm xúc khổ thọ; vị ấy không sầu muộn,
không than vãn, không khóc lóc, không đấm ngực,
không đi đến bất tỉnh. Vị ấy cảm giác chỉ một cảm
thọ, cảm thọ về thân, không phải cảm thọ về tâm.

THÂN                                               509

- Vị ấy không cảm thấy sân hận đối với khổ thọ ấy.
Do không cảm thấy sân hận đối với khổ thọ ấy,
sân tùy miên đối với khổ thọ không có tồn tại.
- Cảm xúc bởi khổ thọ, vị ấy không hoan hỷ dục lạc.
Vì sao? Vì bậc Đa văn Thánh đệ tử có tuệ tri một
sự xuất ly khác đối với khổ thọ, ngoài dục lạc.
- Vì vị ấy không hoan hỷ dục lạc, tham tùy miên đối
với dục lạc không có tồn tại. Vị ấy như thật tuệ tri
sự tập khởi, sự đoạn diệt, vị ngọt, sự nguy hiểm và
sự xuất ly của những cảm thọ ấy.
- Vì rằng, vị ấy như thật tuệ tri sự tập khởi, sự đoạn
diệt, vị ngọt, sự nguy hiểm và sự xuất ly của các
cảm thọ ấy, đối với bất khổ bất lạc thọ, vô minh
tùy miên không có tồn tại. Nếu vị ấy cảm thọ lạc
thọ, vị ấy cảm thọ lạc thọ như người không bị
trói buộc. Nếu vị ấy cảm thọ cảm giác khổ thọ, vị
ấy cảm thọ cảm giác như người không bị trói
buộc. Nếu vị ấy cảm thọ cảm giác bất khổ bất lạc
thọ, vị ấy cảm thọ cảm giác như người không bị
trói buộc. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là Tỷ-kheo
không bị trói buộc bởi sanh, già, chết, sầu, bi,
khổ, ưu, ão. Ta nói rằng vị ấy không bị trói buộc
bởi đau khổ.

11) Này các Tỷ-kheo, đây là sự đặc thù, đây là thù thắng, đây là sự sai biệt giữa bậc Đa văn Thánh đệ tử và kẻ vô văn phàm phu.

THÂN                                                510

1)     Bậc        Trí      tuệ    Đa    văn,
Lạc       khổ        không       chi   phối,
Giữa        kẻ        trí,     phàm     phu,
Thiện sai biệt rất lớn.

2)   Bậc       Đa    văn,      Tầm     pháp,
Thấy       đời      này,        đời     sau,
Ái     pháp       không        phá      tâm,
Không ái, không sân hận.

3)   Tùy      thuận     hay   đối   nghịch,
Tiêu     tán,       diệt,    không     còn,
Vị     ấy         biết      con     đường,
Đường      không       cấu,   không    sầu,
Chánh       trí,     đoạn      tái    sanh,
Đến được bờ giác ngộ.

THÂN                                         511

61     Thân con như bị say ngọt - Kinh THÂN GIÁO SƯ – Tăng II, 417

THÂN GIÁO SƯ – Tăng II, 417

1. Rồi một Tỷ-kheo đi đến vị giáo thọ của mình, sau khi đến, thưa với vị giáo thọ của mình như sau:

- Bạch Thượng tọa, nay thân con cảm thấy như bị
say ngọt, con không thấy rõ phương hướng, pháp
không được con nhớ đến. Hôn trầm thụy miên chinh
phục tâm con và an trú. Không có hoan hỷ, con sống
Phạm hạnh. Con có những nghi ngờ đối với Chánh
pháp.

2. Rồi Tỷ-kheo ấy đem theo một vị Tỷ-kheo cộng
trú, đi đến Thế Tôn, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi
ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, Tỷ-kheo
ấy bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, Tỷ-kheo này nói như sau: "Bạch
Thượng Toạ, thân con cảm thấy như bị say ngọt, mắt
con không thấy rõ phương hướng, pháp không được
con nhớ đến. Hôn trầm thụy miên chinh phục tâm
con và an trú. Không có hoan hỷ, con sống Phạm
hạnh. Con có những nghi ngờ đối với Chánh pháp".

THÂN                                               512

3.- Sự việc là vậy, này Tỷ-kheo, khi một người sống
với các căn không được bảo vệ, với ăn uống không
có tiết độ, không có chú tâm cảnh giác, không có
quán nhìn các thiện pháp, không có trước đêm và
sau đêm chuyên chú tu tập các pháp giác chi. Do vậy,
thân Thầy cảm thấy như bị say ngọt, mắt Thầy không
thấy rõ phương hướng, pháp không được Thầy nhớ
đến. Hôn trầm thụy miên chinh phục tâm Thầy và an
trú. Không có hoan hỷ, Thầy sống Phạm hạnh. Thầy
có những nghi ngờ đối với Chánh pháp.

Do vậy, này Tỷ-kheo, Thầy phải học tập như sau: "Ta
sẽ bảo vệ các căn, có tiết độ trong ăn uống, chú tâm
cảnh giác, quán nhìn các Thiện pháp, trước đêm và
sau đêm ta sẽ sống chuyên chú tu tập các pháp giác
chi".

Như vậy, này các Tỷ-kheo, các Thầy cần phải học tập.

4. Rồi Tỷ-kheo ấy được Thế Tôn giáo giới với lời giáo giới này, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tôn, thân phía hữu hướng về Ngài rồi ra đi. Rồi Tỷ- kheo ấy sống một mình, an tịnh, không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần, không bao lâu chứng được mục đích mà các thiện nam tử chơn chánh xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, chính là vô thượng cứu cánh Phạm hạnh, ngay trong hiện tại, tự mình

THÂN                                              513

với thắng trí, chứng đạt và an trú. Vị ấy hoàn toàn liễu tri: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành, những việc nên làm đã làm, không có trở lui trạng thái này nữa". Tỷ-kheo ấy trở thành một vị A-la-hán.

Rồi Tỷ-kheo đã chứng đắc A-la-hán ấy đi đến vị giáo thọ sư của mình, sau khi đến, thưa với vị giáo thọ sư của mình:

5.- Bạch Thượng tọa, nay thân con không cảm thấy
như bị say ngọt, mắt con thấy rõ các phương hướng.
Pháp được con nhớ rõ. Với tâm hoan hỷ, con sống
Phạm hạnh, Con không còn nghi nhờ đối với các
thiện pháp.

6. Rồi Tỷ-kheo ấy đem theo một Tỷ-kheo cộng trú;
đi đến Thế Tôn, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi
ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, Tỷ-kheo
ấy bạch Thế Tôn:

-Bạch Thế Tôn, vị Tỷ-kheo này nói như sau: "Bạch
Thượng Toạ, nay thân con không cảm thấy như bị
say ngọt, con thấy rõ các phương hướng, pháp được
con nhớ rõ. Với tâm hoan hỷ, con sống Phạm hạnh.
Con không còn nghi ngờ đối với các thiện pháp".

7.- Như vậy là phải, này Tỷ-kheo, khi một người sống với các căn được bảo vệ, với ăn uống có tiết độ,

THÂN                                               514

có chú tâm cảnh giác, có quán nhìn các thiện pháp,
trước đêm và sau đêm sống chuyên chú tu tập các
pháp giác chi. Do vậy, thân không cảm thấy như bị
say ngọt, các phương hướng được hiện rõ, và pháp
được người ấy nhớ rõ. Hôn trầm thụy miên không
còn chinh phục tâm của vị ấy. Với tâm hoan hỷ, vị
ấy sống Phạm hạnh. Vị ấy không còn nghi ngờ đối
với các thiện pháp.

Vậy này các Tỷ-kheo, các Thầy cần phải học tập như
sau: "Ta sẽ bảo vệ các căn, có tiết độ trong ăn uống,
chuyên tâm cảnh giác, quán nhìn các thiện pháp,
trước đêm và sau đêm, ta sẽ sống chuyên chú tu tập
các pháp giác chi".

Như vậy, này các Tỷ-kheo, các Thầy cần phải học tập.

THÂN                                               515

62     Thân con như bị say ngọt - Kinh Tissa – Tương III, 193

Tissa – Tương III, 193

1) Nhân duyên ở Sàvatthi.

2) Lúc bấy giờ, Tôn giả Tissa, cháu trai Thế Tôn, nói với một số đông Tỷ-kheo:

- Này chư Hiền, thân ta như bị say vì vị ngọt (nặng
nề và bại hoại). Ta không thấy rõ các phương hướng.
Ta không phân biệt được các pháp. Thụy miên, hôn
trầm xâm chiếm tâm ta và tồn tại. Ta sống Phạm
hạnh không còn thoải mái, và ta nghi ngờ đối với các
pháp.

3) Rồi nhiều Tỷ-kheo đi đến Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên.

4) Ngồi xuống một bên, các Tỷ-kheo ấy bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, Tôn giả Tissa, cháu trai Thế Tôn, có nói với một số đông Tỷ-kheo: " Này chư Hiền, thân ta như bị say vì vị ngọt (nặng nề và bại hoại). Ta không thấy rõ các phương hướng. Ta không phân biệt được các pháp. Thụy miên, hôn trầm xâm chiếm

THÂN                                               516

tâm ta và tồn tại. Ta sống Phạm hạnh không còn thoải mái, và ta nghi ngờ đối với các pháp".

5) Rồi Thế Tôn gọi một Tỷ-kheo:

- Đến đây, này Tỷ-kheo! Hãy nhân danh Ta, gọi Tỷ- kheo Tissa: "Hiền giả Tissa, bậc Đạo Sư gọi Hiền giả!"

6) -Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn, đi đến Tôn giả Tissa; sau khi đến, nói với Tôn giả Tissa:

- Hiền giả Tissa! Bậc Đạo Sư gọi Hiền giả.

7) -Thưa vâng, Hiền giả.

Tôn giả Tissa vâng đáp Tỷ-kheo ấy, đi đến Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên.

8) Thế Tôn nói với Tôn giả Tissa đang ngồi một bên:

- Có thật chăng, này Tissa, Ông đã nói như sau cho một số đông Tỷ-kheo: "Này chư Hiền, thân ta như bị say vì vị ngọt... và ta nghi ngờ đối với các pháp"?

- Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

THÂN                                              517

9) - Ông nghĩ thế nào, này Tissa? Đối với người chưa
ly tham, chưa ly dục, chưa ly ái, chưa ly khát, chưa
ly nhiệt tình, chưa ly khát ái đối với sắc, thời khi sắc
ấy biến hoại, đổi khác, có khởi lên sầu, bi, khổ, ưu,
não không?

- Thưa có, bạch Thế Tôn.

10-13) Lành thay, lành thay, này Tissa! Như vậy là
phải, này Tissa! Như người chưa ly tham đối với
sắc... đối với thọ... đối với tưởng... Như người chưa
ly tham đối với các hành, thời khi các hành ấy biến
hoại, đổi khác, có khởi lên sầu, bi, khổ, ưu, não
không?

- Thưa có, bạch Thế Tôn.

14) - Lành thay, lành thay, này Tissa! Như vậy là
phải, này Tissa! Như người chưa ly tham đối với
thức, người chưa ly tham, chưa ly dục, chưa ly ái,
chưa ly khát, chưa ly nhiệt tình, chưa ly khát ái đối
với thức, thời khi thức ấy biến hoại, đổi khác, có khởi
lên sầu, bi, khổ, ưu, não không?

- Thưa có, bạch Thế Tôn.

THÂN                                                  518

15) - Lành thay, lành thay, này Tissa! Như vậy là phải, này Tissa, đối với người chưa ly tham đối với thức.

16) - Này Tissa, Ông nghĩ thế nào, đối với người đã
ly tham, đã ly dục, đã ly ái, đã ly khát, đã ly khát ái,
đã ly nhiệt tình, đã ly khát ái đối với sắc, thời khi sắc
ấy biến hoại, đổi khác, sầu, bi, khổ, ưu, não có khởi
lên không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

17)- Lành thay, lành thay, này Tissa! Như vậy là phải, này Tissa, đối với người đã ly tham đối với sắc. Đối với người đã ly tham, đã ly dục, đã ly ái, đã ly khát, đã ly khát ái, đã ly nhiệt tình, đã ly khát ái đối với thọ... đối với tưởng... đối với các hành... Như người đã ly tham đối với các hành, người đã ly tham, đã ly dục, đã ly ái, đã ly khát, đã ly khát ái đối với thức, thời khi thức ấy biến hoại, đổi khác, sầu, bi, khổ, ưu, não có khởi lên không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

18) Lành thay, lành thay, này Tissa! Như vậy là phải, này Tissa, đối với người đã ly tham đối với thức.

THÂN                                                   519

19) - Này Tissa, Ông nghĩ thế nào, sắc là thường hay vô thường?

- Là vô thường, bạch Thế Tôn.

20-23) Thọ... tưởng... các hành... thức là thường hay vô thường?

- Là vô thường, bạch Thế Tôn.

24-25) - Do thấy vậy, bậc Thánh đệ tử nhàm chán
đối với sắc... đối với thọ... đối với tưởng... đối với
các hành... nhàm chán đối với thức. Do nhàm chán,
vị ấy ly tham. Do ly tham, vị ấy giải thoát. Trong sự
giải thoát, trí khởi lên: "Ta đã được giải thoát". Vị
ấy biết rõ: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành,
những việc nên làm đã làm, không còn trở lui trạng
thái này nữa".

26) Ví như, này Tissa, có hai người. Một người
không giỏi về đường sá, một người giỏi về đường sá.
Trong hai người ấy, người không giỏi về đường sá
này hỏi người giỏi về đường sá kia về con đường.
Người ấy trả lời:

"Hãy đi, này Bạn, đây là con đường. Hãy đi theo con đường ấy trong một thời gian. Sau khi đi theo

THÂN                                                520

con đường ấy một thời gian, Bạn sẽ thấy con đường ấy chia làm hai. Ở đây, hãy bỏ con đường phía trái, và lấy con đường phía mặt. Rồi đi theo con đường ấy trong một thời gian. Sau khi đi theo con đường ấy trong một thời gian, Bạn sẽ thấy một khu rừng rậm. Hãy đi theo con đường ấy trong một thời gian. Sau khi đi theo con đường ấy trong một thời gian, Bạn sẽ thấy một đầm nước lớn. Hãy đi theo con đường ấy trong một thời gian, Bạn sẽ thấy một vực nước sâu. Hãy đi theo con đường ấy trong một thời gian. Sau khi đi theo con đường ấy trong một thời gian, Bạn sẽ thấy một khoảnh đất bằng khả ái! "

27-30) Đây là ví dụ của Ta dùng, này Tissa, để nêu rõ ý nghĩa. Và ý nghĩa như sau:

- Người không giỏi về đường sá, là ví cho kẻ phàm
phu.
- Người giỏi về đường sá, là ví cho Như Lai, bậc
A-la-hán, Chánh Đẳng Giác.
- Con đường chia làm hai, là ví cho trạng thái nghi
hoặc.
- Con đường tay trái, là ví cho con đường tà đạo
tám ngành, tức là tà tri kiến... tà định.
- Con đường tay mặt, là ví cho con đường Thánh
đạo Tám ngành, tức là chánh tri kiến... chánh
định.

THÂN                                              521

- Khu rừng rậm, là ví cho vô minh.
- Các đầm nước thấp, là ví cho các dục.
- Vực nước sâu, là ví cho phẫn nộ, ưu não.
- Khoảnh đất bằng phẳng khả ái, là ví cho Niết-
bàn.

31) - Hãy hoan hỷ, này Tissa! Hãy hoan hỷ, này Tissa! Ta giáo giới (cho Ông), Ta giúp đỡ (cho Ông), Ta giảng dạy (cho Ông).

32) Thế Tôn thuyết giảng như vậy, Tôn giả Tissa hoan hỷ, tín thọ lời Thế Tôn dạy.

THÂN                                              522

63     Thân có thức này - Kinh SÁU THANH TỊNH – 112 Trung III, 161

KINH SÁU THANH TỊNH (Chabbisodhana suttam) – Bài kinh số 112 – Trung III, 161

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú ở Savatthi, Jetavana, tại
tinh xá ông Anathapindika. Tại đấy, Thế Tôn gọi các
Tỷ-kheo, "Này các Tỷ-kheo". – "Thưa vâng, bạch
Thế Tôn". Các vị Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế
Tôn nói như sau:

– Ở đây, này các Tỷ-kheo, có Tỷ-kheo nói lên chánh trí (annam) như sau: "Ta tuệ tri như vầy: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành, những việc nên làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa"". Này các Tỷ-kheo, lời nói của vị Tỷ-kheo ấy, không nên tán thán cũng không nên bác bỏ. Không tán thán, không bác bỏ, cần hỏi câu hỏi: "Này Hiền giả, có bốn hình thức tuyên bố này được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác chân chánh

THÂN                                               523

nói lên. Thế nào là bốn? Cái gì được thấy được nói
lên như là được thấy. Cái gì được nghe được nói lên
là được nghe. Cái gì được cảm giác được nói lên như
là cảm giác. Cái gì được nhận thức được nói lên như
là được nhận thức. Bốn hình thức tuyên bố này, Này
Hiền giả, được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc
A-la-hán, Chánh Đẳng Giác chơn chánh nói lên.
Nhưng biết cái gì, thấy cái gì, đối với bốn hình thức
tuyên bố này, Tôn giả có thể nói là tâm của Tôn giả
được giải thoát khỏi các lậu hoặc không có chấp
thủ?"

Này các Tỷ-kheo, với Tỷ-kheo, các lậu hoặc đã
đoạn tận, tu hành thành mãn, những việc phải làm đã
làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã thành đạt mục đích,
đã đoạn trừ hữu kiết sử, và đã được giải thoát nhờ
chánh trí, câu trả lời tùy pháp (anudhamma) của vị
ấy phải như sau: "Này chư Hiền, tôi không cảm
thấy luyến ái, không chống đối, độc lập, không
trói buộc, giải thoát, không hệ lụy, an trú với tâm
không có hạn chế, đối với những vật được thấy...
được nghe... được cảm giác... được nhận thức.
Chư Hiền, vì rằng tôi biết như vậy, thấy như vậy, đối
với bốn hình thức tuyên bố này, tôi có thể nói tâm tôi
được giải thoát khỏi các lậu hoặc, không có chấp
thủ".

THÂN                                                524

Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy cần phải được tán
thán, phải được tùy hỷ với lời nói: "Lành thay! Sau
khi tán thán, tùy hỷ với lời nói: "Lành thay, một câu
hỏi nữa cần phải được hỏi.: "Này Hiền giả, năm thủ
uẩn này được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc
A-la-hán, Chánh Đẳng Giác chân chánh nói lên. Thế
nào là năm? Tức là sắc thủ uẩn, tưởng thủ uẩn, thọ
thủ uẩn, hành thủ uẩn, thức thủ uẩn. Năm thủ uẩn
này, này Hiền giả, được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến
Giả, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác chân chánh
nói lên. Nhưng biết cái gì, thấy cái gì, đối với năm
thủ uẩn này, Tôn giả có thể nói tâm của Tôn giả
được giải thoát khỏi các lậu hoặc, không có chấp
thủ?"

Này các Tỷ-kheo, với Tỷ-kheo các lậu hoặc đã đoạn tận, tu hành thành mãn, những việc phải làm đã làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã thành đạt mục đích, đã đoạn trừ hữu kiết sử, và đã được giải thoát nhờ chánh trí, câu trả lời tùy pháp của vị ấy phải như sau: "Này chư Hiền, sau khi biết sắc này là vô lực, biến hoại, không an ổn, đối với những sắc là những chấp thủ phương tiện (upayupadana), là những tâm cố chấp, thiên chấp, tùy miên, đối với những sắc ấy, với sự đoạn tận, đoạn ly, đoạn diệt, đoạn trừ, đoạn xả, tôi tuệ tri tâm tôi được giải thoát. Này chư Hiền, sau khi biết thọ này... Này chư Hiền,

THÂN                                                 525

sau khi biết tưởng này.. Này chư Hiền, sau khi biết hành này.. Này chư Hiền, sau khi biết thức này là vô lực, biến hoại, không an ổn, đối với thức là những chấp thủ phương tiện, là những tâm cố chấp, thiên chấp, tùy miên. Đối với những thức ấy, với sự đoạn tận, đoạn ly, đoạn diệt, đoạn trừ, đoạn xả, tôi tuệ tri tâm tôi được giải thoát. Chư Hiền, vì rằng tôi biết như vậy, thấy như vậy, đối với năm thủ uẩn này, tôi có thể nói tâm tôi được giải thoát khỏi các lậu hoặc, không có chấp thủ".

Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy cần phải được tán
thán, phải được tùy hỷ với lời nói: "Lành thay". Sau
khi tán thán, tùy hỷ với lời nói: "Lành thay", một câu
hỏi nữa cần phải được hỏi thêm: "Này Hiền giả, sáu
giới này được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc
A-la-hán, Chánh Đẳng Giác chơn chánh nói lên. Thế
nào là sáu? Địa giới, thủy giới, hỏa giới, phong giới,
không giới, thức giới. Sáu giới này, này Hiền giả,
được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác nói lên. Nhưng biết cái gì, thấy
cái gì với sáu giới này, Tôn giả có thể nói tâm của
Tôn giả được giải thoát khỏi các lậu hoặc, không có
chấp thủ?"

Này các Tỷ-kheo, với Tỷ-kheo các lậu hoặc đã đoạn tận, tu hành thành mãn, những việc phải làm đã

THÂN                                                 526

làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã thành đạt mục đích, đã đoạn trừ hữu kiết sử, và đã được giải thoát nhờ chánh trí, câu trả lời tùy pháp của vị ấy phải như sau: "Chư Hiền, tôi đã đi đến địa giới như là không phải tự ngã, và (đi đến) tự ngã như là không tùy thuộc địa giới. Đối với những pháp là những chấp thủ phương tiện tùy thuộc địa giới, là những tâm cố chấp, thiên chấp, tùy miên; đối với những pháp ấy, với sự đoạn tận, đoạn ly, đoạn diệt, đoạn trừ, đoạn xả, tôi tuệ tri tâm tôi được giải thoát. Này chư Hiền, sau khi tôi đã đi đến thủy giới.. Này chư Hiền, sau khi tôi đã đi đến hỏa giới… Này chư Hiền, sau khi tôi đã đi đến phong giới... Này chư Hiền, sau khi tôi đã đi đến không giới... Này chư Hiền, sau khi tôi đã đi đến thức giới như là không phải tự ngã, và (đi đến) tự ngã như là không tùy thuộc thức giới. Đối với những pháp là những chấp thủ phương tiện tùy thuộc thức giới, là những tâm cố chấp, thiên chấp, tùy miên; đối với những pháp ấy, với sự đoạn tận, đoạn ly, đoạn diệt, đoạn trừ, đoạn xả, tôi tuệ tri tâm tôi được giải thoát. Chư Hiền, vì rằng tôi biết như vậy, thấy như vậy, đối với sáu giới này, tôi có thể nói tâm tôi được giải thoát khỏi các lậu hoặc, không có chấp thủ".

Này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo ấy cần phải được tán thán, cần phải được tùy hỷ với lời nói: "Lành thay". Sau khi tán thán tùy hỷ với lời nói: "Lành

THÂN                                                  527

thay", một câu hỏi nữa cần phải được hỏi: "Này Hiền
giả, sáu nội ngoại xứ này được Thế Tôn, bậc Tri Giả,
Kiến Giả bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác chơn
chánh nói lên. Thế nào là sáu? Mắt và sắc, tai và
tiếng, mũi và hương, lưỡi và vị, thân và xúc, ý và
pháp. Sáu nội ngoại xứ này, này Hiền giả, được Thế
Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác nói lên. Nhưng biết cái gì, thấy cái gì,
thấy cái gì đối với sáu nội ngoại xứ này, Tôn giả có
thể nói tâm của Tôn giả được giải thoát khỏi các lậu
hoặc, không có chấp thủ".

Này các Tỷ-kheo, với Tỷ-kheo các lậu hoặc đã đoạn tận, tu hành thành mãn, những việc phải làm đã làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã thành đạt mục đích, đã đoạn trừ hữu kiết sử, và đã được giải thoát nhờ chánh trí, câu trả lời tùy pháp của vị ấy phải như sau: "Chư Hiền, đối với mắt, đối với sắc, đối với nhãn thức, đối với những pháp được nhận thức bởi nhãn thức, phàm có dục gì, tham gì, hỷ gì, ái gì, phàm có những pháp chấp thủ phương tiện, những tâm cố chấp, thiên chấp, tùy miên. Đối với những pháp ấy, với sự đoạn tận, đoạn ly, đoạn diệt, đoạn trừ, đoạn xả, tôi tuệ tri tâm tôi được giải thoát. Chư Hiền, vì rằng tôi biết như vậy, thấy như vậy, đối với sáu nội ngoại xứ này, tôi có thể nói tâm tôi được giải thoát khỏi các lậu hoặc, không có chấp thủ. Chư Hiền, đối

THÂN                                                 528

với tai, đối với tiếng, đối với nhĩ thức; chư Hiền, đối với mũi, đối với hương, đối với tỷ thức; chư Hiền, đối với lưỡi, đối với vị, đối với thiệt thức; chư Hiền, đối với thân, đối với xúc, đối với thân thức; chư Hiền, đối với ý, đối với pháp, đối với ý thức, đối với các pháp được nhận thức bởi ý thức, phàm có dục gì, tham gì, hỷ gì, ái gì, phàm có những chấp thủ phương tiện, những tâm cố chấp, thiên chấp, tùy miên; đối với những pháp ấy, với sự đoạn tận, đoạn ly, đoạn diệt, đoạn trừ, đoạn xả, tôi tuệ tri tâm tôi được giải thoát. Chư Hiền, vì rằng tôi biết như vậy, thấy như vậy, đối với sáu nội ngoại xứ này, tôi có thể nói tâm tôi được giải thoát khỏi các lậu hoặc, không có chấp thủ".

Này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo ấy cần phải được
tán thán, cần phải được tùy hỷ với lời nói: "Lành
thay!" Sau khi tán thán, tùy hỷ với lời nói: "Lành
thay", một câu hỏi nữa cần phải được hỏi thêm:
"Nhưng này Hiền giả, do biết gì, thấy gì, do đối với
các thân có nhận thức này và đối với tất cả tướng ở
ngoài, Tôn giả có thể nói về mạn tùy miên: "Ta là
người làm, sở thuộc của ta là người làm", mạn tùy
miên của Tôn giả được đoạn trừ một cách hoàn
toàn"?

Chư Tỷ-kheo, đối với Tỷ-kheo các lậu hoặc đã

THÂN                                                 529

đoạn tận, tu hành thành mãn, những việc phải làm, đã làm, đã đặt gánh xuống, đã thành đạt mục đích, đã đoạn trừ hữu kiết sử, và đã được giải thoát nhờ chánh trí, câu trả lời tùy pháp của vị ấy phải như sau: "Chư Hiền, thuở xưa, khi tôi chưa xuất gia, tôi còn ngu muội. Tôi được Như Lai, đệ tử Như Lai thuyết pháp. Sau khi nghe pháp. Tôi có lòng tịnh tín đối với Như Lai. Thành tựu được tịnh tín ấy, tôi suy nghĩ: "Đời sống gia đình đầy những triền phược, con đường đầy những bụi đời. Đời sống xuất gia phóng khoáng như hư không. Thật rất khó cho một người sống ở gia đình có thể sống theo Phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ, hoàn toàn thanh tịnh, trắng bạch như vỏ ốc. Vậy ta nên cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà-sa, xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình".

"Chư Hiền, một thời gian sau, tôi từ bỏ tài sản nhỏ hay từ bỏ tài sản lớn, từ bỏ bà con quyến thuộc nhỏ hay từ bỏ bà con quyến thuộc lớn, cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà-sa, và xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Khi đã xuất gia như vậy, tôi thành tựu học giới và nếp sống các vị Tỷ-kheo, tôi từ bỏ sát sanh, tránh xa sát sanh, bỏ trượng bỏ kiếm, biết tàm quý, có lòng từ, sống thương xót tất cả chúng sanh và các loại hữu tình. Tôi từ bỏ lấy của không cho, tránh xa lấy của không cho, chỉ lấy những vật đã cho, chỉ mong những vật đã cho, tự sống thanh tịnh không có

THÂN                                                530

trộm cướp. Tôi từ bỏ phi Phạm hạnh, sống theo Phạm hạnh, sống tránh xa (phi Phạm hạnh), từ bỏ dâm dục tục pháp. Tôi từ bỏ nói láo, tránh xa nói láo, nói những lời chơn thật, y chỉ trên sự thật, chắc chắn, đáng tin cậy, không phản lại đời. Tôi từ bỏ nói hai lưỡi, tránh xa nói hai lưỡi; nghe điều gì ở chỗ này, không đến nói chỗ kia để sanh chia rẽ ở những người này; nghe điều này ở chỗ kia, không đi nói với những người này, để sinh chia rẽ ở những người kia. Tôi sống hòa hợp những kẻ ly gián, khuyến khích những kẻ hòa hợp, hoan hỷ trong hòa hợp, thoải mái trong hòa hợp, hân hoan trong hòa hợp, nói những lời đưa đến hòa hợp. Tôi từ bỏ nói lời độc ác, tránh xa nói lời độc ác, tôi nói những lời nhẹ nhàng, thuận tai, dễ thương, thông cảm đến tâm, tao nhã, đẹp lòng nhiều người, tôi nói những lời nói như vậy. Tôi từ bỏ nói lời phù phiếm, tránh xa nói phù phiếm, nói đúng thời, nói những lời chân thật, nói những lời có ý nghĩa, nói những lời về Chánh pháp, nói những lời về luật, nói những lời đáng được gìn giữ, những lời hợp thời thuận lý, có mạch lạc hệ thống, có ích lợi. Tôi từ bỏ không làm hại đến các hột giống và các loại cây cỏ, dùng một ngày một bữa, không ăn ban đêm, từ bỏ không ăn phi thời. Tôi từ bỏ không đi xem múa, hát, nhạc, các cuộc trình diễn. Tôi từ bỏ không trang sức bằng vòng hoa, hương liệu, dầu thoa, các thời trang, các thời sức. Tôi từ bỏ không dùng giường cao và

THÂN                                                531

giường lớn. Tôi từ bỏ không nhận các hạt sống. Tôi từ bỏ không nhận thịt sống. Tôi từ bỏ không nhận đàn bà, con gái. Tôi từ bỏ không nhận nô tỳ gái và trai. Tôi từ bỏ không nhận cừu dê. Tôi từ bỏ không nhận gia cầm và heo. Tôi từ bỏ không voi, bò, ngựa và ngựa cái. Tôi từ bỏ không nhận ruộng nương và đất đai. Tôi từ bỏ không nhận người môi giới hoặc tự mình làm môi giới. Tôi từ bỏ không buôn bán. Tôi từ bỏ các sự gian lận bằng cân tiền bạc và đo lường. Tôi từ bỏ các tà hạnh như hối lộ, gian trá, lừa đảo. Tôi từ bỏ không làm thương tổn, sát hại, câu thúc, bức đoạt, trộm cắp, cướp phá. Tôi bằng lòng (tri túc) với tấm y để che thân, với đồ ăn khất thực để nuôi bụng, đi tại chỗ nào cũng mang theo (y bát). Ví như con chim bay đến chỗ nào cũng mang theo hai cánh; cũng vậy, tôi bằng lòng với tấm y để che thân, với đồ ăn khất thực để nuôi bụng, đi tại chỗ nào cũng mang theo (y bát). Tôi thành tựu Thánh giới uẩn này, cảm giác lạc thọ thuộc nội tâm, không lỗi lầm. Khi mắt thấy sắc, tôi không nắm giữ tướng chung, không nắm giữ tướng riêng. Những nguyên nhân gì, vì con mắt không được chế ngự khiến tham ái, ưu bi, các ác bất thiện pháp khởi lên, tôi tự chế ngự nguyên nhân ấy, hộ trì con mắt, thực hành sự hộ trì con mắt. Khi tai nghe tiếng... mũi ngửi hương... lưỡi nếm vị... thân cảm xúc... ý nhận thức các pháp, tôi không nắm giữ tướng chung, không nắm giữ tướng riêng. Những

THÂN                                               532

nguyên nhân gì, vì ý căn không được chế ngự khiến tham ái ưu bi, các ác bất thiện pháp khởi lên, tôi tự chế ngự nguyên nhân ấy, hộ trì ý căn, thực hành sự hộ trì ý căn. Tôi thành tựu Thánh hộ trì các căn này, cảm giác lạc thọ thuộc nội tâm, không vẩn đục. Khi đi tới, khi đi lui, tôi đều tỉnh giác. Khi nhìn thẳng, khi nhìn quanh, tôi đều tỉnh giác. Khi co tay, khi duỗi tay, tôi đều tỉnh giác. Khi mang y kép, y bát, tôi đều tỉnh giác. Khi ăn, uống, nhai, nuốt, tôi đều tỉnh giác. Khi đi đại tiện, tiểu tiện, tôi đều tỉnh giác. Khi đi, đứng, ngồi, nằm, thức, nói, yên lặng, tôi đều tỉnh giác.

"Và tôi đều thành tựu Thánh giới uẩn này, thành tựu Thánh hộ trì các căn này và thành tựu Thánh chánh niệm tỉnh giác này chọn một chỗ thanh vắng, tịch mịch như rừng, gốc cây, khe núi, hang đá, bãi tha ma, lùm cây, ngoài trời, đống rơm. Sau khi đi khất thực về và ăn xong, tôi ngồi kiết-già, lưng thẳng tại chỗ nói trên và an trú chánh niệm trước mặt. Tôi từ bỏ tham ái ở đời, sống với tâm thoát ly tham ái, gột rửa tâm hết tham ái. Từ bỏ sân hận, tôi sống với tâm không sân hận, lòng từ mẫn thương xót tất cả chúng hữu tình, gột rữa tâm hết sân hân. Từ bỏ hôn trầm thụy miên, tôi sống thoát ly hôn trầm thụy miên, với tâm tưởng hướng về ánh sáng chánh niệm tỉnh giác, gột rửa tâm hết hôn trâm thụy miên. Trừ bỏ trạo cử

THÂN                                                 533

hối quá, tôi sống không trạo cử, hối quá, nội tâm trầm lặng, gột rửa tâm hết trạo cử, hối quá. Từ bỏ nghi ngờ, tôi sống thoát khỏi nghi ngờ, không phân vân lưỡng lự, gột rửa tâm hết nghi ngờ đối với thiện pháp.

"Tôi từ bỏ năm triền cái, các pháp làm cho tâm ô uế, làm cho trí tuệ muội lược này, ly dục, ly bất thiện pháp, chứng và trú Thiền thứ nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly dục, sanh có tầm có tứ. Tôi diệt tầm và tứ, chứng và trú Thiền thứ hai, một trạng thái hỷ lạc do định sanh, không tầm, không tứ, nội tỉnh nhất tâm. Tôi ly hỷ trú xả, chánh niệm tỉnh giác, thân cảm sự lạc thọ mà các bậc Thánh gọi là xả niệm lạc trú, chứng và trú Thiền thứ ba. Tôi xả lạc, xả khổ, diệt hỷ ưu đã cảm thọ trước, chứng và trú Thiền thứ tư, không khổ không lạc, xả niệm thanh tịnh.

"Với tâm định tĩnh, thuần tịnh, không cấu nhiễm, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, bình thản như vậy, tôi dẫn tâm, hướng tâm đến lậu tận trí. Tôi biết như thật: "Đây là khổ", biết như thật: "Đây là nguyên nhân của khổ", biết như thật: "Đây là khổ diệt", biết như thật: "Đây là con đường đưa đến khổ diệt", biết như thật: "Đây là những lậu hoặc", biết như thật: "Đây là nguyên nhân của lậu hoặc", biết như thật: "Đây là các lậu hoặc được đoạn trừ", biết như thật: "Đây là con đường đưa

THÂN                                                 534

đến các lậu hoặc được diệt trừ".

"Tôi nhờ biết như vậy, nhờ thấy như vậy, tâm của tôi thoát khỏi dục lậu, thoát khỏi hữu lậu, thoát khỏi vô minh lậu. Đối với tự thân đã giải thoát như vậy, tôi khởi lên sự hiểu biết: "Ta đã giải thoát"". Tôi biết: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm; không còn trở lui trạng thái này nữa".

"Chư Hiền do biết như vậy, thấy như vậy, đối với
các thân có nhận thức này và đối với tất cả tướng ở
ngoài, mạn tùy miên: "Ta là người làm, sở thuộc của
ta là người làm", mạn tùy miên này được đoạn trừ
một cách hoàn toàn".

Này các Tỷ-kheo Tỷ-kheo ấy cần phải được tán thán, cần phải được tùy hỷ với lời nói: "Lành thay!" Sau khi tán thán, tùy hỷ với lời nói: "Lành thay" vị ấy cần phải nói như sau: "Thật lợi ích thay cho chúng tôi, thật khéo lợi ích thay cho chúng tôi, khi chúng tôi được thấy một vị sống Phạm hạnh như Tôn giả".

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Các Tỷ-kheo hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

THÂN                                                  535

64     Thân diệt - Tâm không thích thú có thân diệt - Kinh HỒ NƯỚC Ở LÀNG – Tăng II, 130

HỒ NƯỚC Ở LÀNG – Tăng II, 130

1.- Này các Tỷ-kheo, có bốn hạng người này có mặt, hiện hữu ở đời. Thế nào là bốn?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đạt được và an trú một loại an tịnh tâm giải thoát. Vị ấy tác ý có thân diệt, do vị ấy tác ý có thân diệt, tâm không phấn chấn, không có tịnh tín, không an trú, không giải thoát đối với có thân diệt. Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo như vậy không có chờ đợi được có thân diệt.

Ví như, này các Tỷ-kheo, một người lấy tay có dính nhựa cầm một cành cây, tay của vị ấy sẽ dính vào, nắm lấy, cột vào cành cây ấy.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đạt được và an trú một loại an tịnh tâm giải thoát. Vị ấy tác ý có thân diệt, do vị ấy tác ý có thân diệt, tâm không phấn chấn, không có tịnh tín, không an trú, không giải thoát đối với có thân diệt. Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo như vậy không có chờ đợi được có thân diệt.

THÂN                                                  536

2. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo chứng đạt và an
trú một loại an tịnh tâm giải thoát. Vị ấy tác ý có thân
diệt, do vị ấy tác ý có thân diệt, tâm vị ấy phấn chấn,
tịnh tín, an trú và giải thoát đối với có thân diệt. Này
các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo như vậy được chờ đợi là được
có thân diệt.

Ví như, này các Tỷ-kheo, một người lấy tay sạch cầm một cành cây, tay của vị ấy không dính vào, không nắm lấy, không cột vào cành cây ấy.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đạt được và an
trú một loại an tịnh tâm giải thoát. Vị ấy tác ý có thân
diệt, do vị ấy tác ý có thân diệt, tâm vị ấy phấn chấn,
tịnh tín, an trú và giải thoát đối với có thân diệt. Này
các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo như vậy được chờ đợi là có
được có thân diệt.

3. Nhưng ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đạt được và an trú một loại an tịnh tâm giải thoát. Vị ấy tác ý phá hoại vô minh, tâm không có phấn chấn, không có tịnh tín, không có an trú, không có giải thoát đối với phá hoại vô minh. Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo như vậy không có chờ đợi được phá hoại vô minh.

Ví như, này các Tỷ-kheo, một hồ nước đã được nhiều năm, có người đến bịt tất cả các lỗ nước chảy vào, mở ra tất cả các lỗ nước chảy ra, và trời lại không

THÂN                                                  537

mưa đều đặn. Hồ nước như vậy, này các Tỷ-kheo, không có chờ đợi tức nước vỡ bờ.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đạt được và an
trú một loại an tịnh tâm giải thoát. Vị ấy tác ý phá
hoại vô minh, không có phấn chấn, không có tịnh tín,
không có an trú, không có giải thoát đối với phá hoại
vô minh. Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo như vậy không
có chờ đợi được phá hoại vô minh.

4. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đạt được và an trú một loại an tịnh tâm giải thoát. Vị ấy tác ý phá hoại vô minh. Do vị ấy tác ý phá hoại vô minh, tâm có phấn chấn, có tịnh tín, có an trú, có giải thoát đối với phá hoại vô minh. Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo như vậy có chờ đợi được phá hoại vô minh.

Ví như, này các Tỷ-kheo, một hồ nước đã được nhiều
năm, có người đến bịt tất cả các lỗ nước chảy ra, mở
ra tất cả các lỗ nước chảy vào, và trời lại mưa đều
đặn. Hồ nước như vậy, này các Tỷ-kheo, có chờ đợi
tức nước vỡ bờ.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đạt được và an trú một loại an tịnh tâm giải thoát. Vị ấy tác ý phá hoại vô minh. Do vị ấy tác ý phá hoại vô minh, tâm có phấn chấn, có tịnh tín, có an trú, có giải thoát đối với phá hoại vô minh. Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo như

THÂN                                                 538

vậy có chờ đợi được phá hoại vô minh. Này các Tỷ- kheo, có bốn hạng người này có mặt, hiện hữu ở đời.

THÂN                                             539

65     Thân do nghiệp làm ra này - Kinh PHẠM THIÊN TRÚ – Tăng IV, 627

PHẠM THIÊN TRÚ – Tăng IV, 627

1. Ta tuyên bố rằng, này các Tỷ-kheo, các nghiệp được tư niệm, được làm, được tích tập, nếu không cảm thọ (kết quả) thời không có chấm dứt, dầu quả ấy thuộc trong đời hiện tại, hay thuộc trong đời sau.

Ta tuyên bố rằng, này các Tỷ-kheo, các nghiệp được tư niệm, được làm, được tích tập, nếu không cảm thọ (kết quả) thời khổ không chấm dứt.

Vị Thánh đệ tử ấy, này các Tỷ-kheo, như vậy từ bỏ
tham, từ bỏ sân, từ bỏ si, tỉnh giác, chánh niệm, với
tâm câu hữu với từ, an trú biến mãn một phương;
cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba,
cũng vậy phương thứ tư, như vậy phía trên, phía
dưới, bề ngang, hết thảy phương xứ, cùng khắp vô
biên giới, vị ấy an trú biến mãn với tâm câu hữu với
từ, quảng đại, vô biên, không hận, không sân. Vị ấy
biết rõ như sau: "Trước kia, tâm này của ta là nhỏ,
không tu tập. Nhưng nay, tâm này của ta là vô
lượng, khéo tu tập. Lại nữa, phàm nghiệp gì được
làm có giới hạn, nay nó sẽ không sống trong giới
hạn ấy nữa".

THÂN                                               540

Các Thầy nghĩ thế nào, này các Tỷ-kheo, nếu đứa trẻ này, từ tuổi trẻ trở lên tu tập từ tâm giải thoát, nó có thể làm nghiệp ác không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

- Do không làm điều ác, nó có cảm giác khổ hay không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn. Không làm điều ác, bạch Thế Tôn, từ đâu nó sẽ cảm giác khổ được?

2. Này các Tỷ-kheo, từ tâm giải thoát này cần phải
tu tập bởi nữ nhân hay nam nhân. Này các Tỷ-kheo,
thân này không bị nam nhân hay nữ nhân cầm lấy rồi
mang đi. Này các Tỷ-kheo, con đường phải chết
này ở giữa những tư tưởng. Vị ấy rõ biết như sau:
"Phàm ác nghiệp nào do ta làm từ trước với cái
thân do nghiệp làm ra này, tất cả cần phải cảm thọ
ở đây, nó không thể theo ta và được hiện hữu về
sau". Như vậy, này các Tỷ-kheo, từ tâm giải thoát
được tu tập đưa đến không có trở lui, đối với Tỷ-
kheo có trí tuệ, có được trong đời này, nhưng vị ấy
chưa thể nhập sự giải thoát hơn thế nữa.

3. Với tâm câu hữu với bi... với tâm hầu hữu với hỷ... với tâm câu hữu với xả, vị ấy biến mãn một phương và an trú, như vậy phương thứ hai, như vậy phương

THÂN                                                  541

thứ ba, như vậy phương thứ tư. Như vậy phía trên, phía dưới, bề ngang, hết thảy phương xứ, cùng khắp vô biên giới, vị ấy an trú biến mãn với tâm câu hữu với xả, quảng đại, vô biên, không hận, không sân. Vị ấy biết rõ như sau: "Trước kia, tâm này của ta là nhỏ, không tu tập. Nhưng nay, tâm này của ta là vô lượng, khéo tu tập. Lại nữa, phàm nghiệp gì được làm có giới hạn, nó sẽ không đứng trong giới hạn ấy nữa".

Các Thầy nghĩ thế nào, này các Tỷ-kheo, nếu đứa trẻ này, từ tuổi trẻ trở lên tu tập xả tâm giải thoát, nó có thể làm nghiệp ác không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

- Do không làm điều ác, nó có cảm giác khổ hay không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn. Không làm điều ác, bạch Thế Tôn, từ đâu nó sẽ cảm giác khổ được.

4. Này các Tỷ-kheo, xả tâm giải thoát này cần phải tu tập bởi nữ nhân hay nam nhân. Này các Tỷ-kheo, thân này không bị nam nhân hay nữ nhân cầm lấy rồi đem đi. Này các Tỷ-kheo, con người phải chết này ở giữa những tư tưởng. Vị ấy rõ biết như sau: "Phàm ác nghiệp nào do ta làm từ trước với cái thân do nghiệp làm ra này, tất cả cần phải cảm thọ ở đây,

THÂN                                                542

nó không thể theo và được hiện hữu về sau". Như
vậy, này các Tỷ-kheo, xả tâm giải thoát này được tu
tập, đưa đến không có trở lui, đối với Tỷ-kheo có trí
tuệ, có được trong đời này, nhưng vị ấy chưa thể
nhập sự giải thoát hơn thế nữa.

THÂN                                               543

66     Thân hoại mạng chung - 6 lợi ích đúng thời thẩm sát ý nghĩa các pháp - Kinh PHAGGUNA – Tăng III, 163

PHAGGUNA –Tăng III, 163

1. Lúc bấy giờ, Tôn giả Phagguna bị bệnh, khổ đau,
bị trọng bệnh. Rồi Tôn giả Ànanda đi đến Thế Tôn;
sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên.
Ngồi xuống một bên, Tôn giả Ànanda bạch Thế Tôn:
- Bạch Thế Tôn, Tôn giả Phagguna bị bệnh, khổ đau,
bị trọng bệnh. Lành thay, bạch Thế Tôn, xin Thế Tôn
đi đến Tôn giả Phagguna, vì lòng từ mẫn.
Thế Tôn im lặng nhận lời. Rồi Thế Tôn vào buổi
chiều, từ chỗ Thiền tịnh đứng dậy, đi đến Tôn giả
Phagguna. Tôn giả Phagguna thấy Thế Tôn từ xa đi
đến, thấy vậy, muốn rời khỏi giường. Rồi Thế Tôn
nói với Tôn giả Phagguna:
- Thôi được rồi, Phagguna! Thầy chớ có rời khỏi
giường. Đã có những chỗ ngồi đã soạn từ trước, Ta
sẽ ngồi tại các chỗ ấy.
Rồi Thế Tôn ngồi xuống trên chỗ đã soạn sẵn. Sau
khi ngồi, Thế Tôn nói với Tôn giả Phagguna:

THÂN                                              544

- Này Phagguna, mong rằng Thầy có thể kham nhẫn!
Mong rằng Thầy có thể chịu đựng! Mong rằng các
khổ thọ được giảm thiểu, không tăng trưởng! Mong
rằng triệu chứng giảm thiểu được thấy rõ, không tăng
trưởng!
- Bạch Thế Tôn, con không có thể kham nhẫn. Con
không có thể chịu đựng. Khổ thọ của con tăng
trưởng, không có giảm thiểu. Triệu chứng tăng
trưởng được thấy rõ, không có giảm thiểu!
- Bạch Thế Tôn, ví như một người lực sĩ chém đầu
(một người khác) với một thanh kiếm sắc bén;
cũng vậy, bạch Thế Tôn, những ngọn gió kinh
khủng thổi lên, đau nhói trong đầu con. Bạch Thế
Tôn, con không thể kham nhẫn, con không có thể
chịu đựng. Khổ thọ của con gia tăng, không có
giảm thiểu, triệu chứng gia tăng được thấy rõ,
không có giảm thiểu.
- Bạch Thế Tôn, như một người lực sĩ lấy một dây
nịt bằng da cứng quấn tròn quanh đầu rồi siết chặt;
cũng vậy, bạch Thế Tôn, con cảm thấy đau đầu
một cách kinh khủng. Bạch Thế Tôn, con không
có thể kham nhẫn, con không có thể chịu đựng,
khổ thọ của con gia tăng, không có giảm thiểu.
Triệu chứng gia tăng được thấy rõ, không có giảm
thiểu.

THÂN                                               545

- Bạch Thế Tôn, như một người đồ tể thiện xảo hay
đệ tử người đồ tể cắt ngang bụng với một con dao
cắt thịt bò sắc bén; cũng vậy, bạch Thế Tôn, một
ngọn gió kinh khủng cắt ngang bụng của con.
Bạch Thế Tôn, con không có thể kham nhẫn, con
không có thể chịu đựng. Những khổ thọ của con
gia tăng, không có giảm thiểu, triệu chứng gia
tăng được thấy rõ, không có giảm thiểu.
- Bạch Thế Tôn, ví như hai người lực sĩ, sau khi
nắm cánh tay của một người yếu hơn, nướng
người ấy, đốt người ấy trên một hố than hừng;
cũng vậy, bạch Thế Tôn, một sức nóng kinh
khủng khởi lên trong thân của con. Bạch Thế Tôn,
con không có thể kham nhẫn, con không có thể
chịu đựng. Những khổ thọ của con gia tăng, không
có giảm thiểu, triệu chứng gia tăng được thấy rõ,
không có giảm thiểu.
Rồi Thế Tôn, với pháp thoại, nói lên cho Tôn giả
Phagguna biết, khích lệ, làm cho phấn khởi, làm cho
hoan hỉ, từ chỗ ngồi, đứng dậy và ra đi.
2. Rồi Tôn giả Phagguna, sau khi Thế Tôn ra đi
không bao lâu, liền mệnh chung. Trong khi Tôn giả
lâm chung, các căn được sáng chói. Rồi Tôn giả
Ànanda đi đến Thế Tôn, sau khi đến, đảnh lễ Thế
Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên,
Tôn giả Ànanda bạch Thế Tôn:

THÂN                                              546

- Bạch Thế Tôn, Tôn giả Phagguna, sau khi Thế Tôn
ra đi không bao lâu, đã mệnh chung. Trong khi Tôn
giả mệnh chung, các căn được sáng chói.
- Này Ànanda, tại sao các căn của Tôn giả Phagguna
lại không sáng chói chứ? Này Ànanda, với Tỷ-kheo
Phagguna, tâm chưa được giải thoát khỏi năm hạ
phần kiết sử. Sau khi nghe pháp, tâm vị ấy được giải
thoát khỏi năm hạ phần kiết sử.
 Có sáu lợi ích này, này Ànanda, nếu nghe pháp
đúng thời, và thẩm sát ý nghĩa đúng thời.
Thế nào là sáu?
3. Ở đây, này Ànanda, Tỷ-kheo tâm chưa được giải
thoát khỏi năm hạ phần kiết sử, vị ấy trong khi mạng
chung, được thấy Thế Tôn. Thế Tôn thuyết pháp cho
vị ấy, sơ thiện, trung thiện, hậu thiện, có nghĩa, có
văn, đề cao đời sống Phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ
thanh tịnh. Sau khi nghe thuyết pháp, tâm vị ấy được
giải thoát khỏi năm hạ phần kiết sử. Đây là lợi ích
thứ nhất, này Ànanda, khi được nghe pháp đúng thời.
4. Lại nữa, này Ànanda, Tỷ-kheo với tâm chưa được
giải thoát khỏi năm hạ phần kiết sử, vị ấy trong khi
mệnh chung, không được thấy Thế Tôn, nhưng chỉ
được thấy đệ tử Như Lai. Đệ tử Như Lai thuyết pháp
cho vị ấy, sơ thiện, trung thiện, hậu thiện, có nghĩa,
có văn, đề cao đời sống Phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ
thanh tịnh. Sau khi nghe thuyết pháp, tâm vị ấy được

THÂN                                                547

giải thoát khỏi năm hạ phần kiết sử. Này Ànanda,
đây là lợi ích thứ hai khi được nghe pháp đúng thời.
5. Lại nữa, này Ànanda, Tỷ-kheo với tâm chưa được
giải thoát khỏi năm hạ phần kiết sử, vị ấy trong khi
mệnh chung, không được thấy Như Lai, cũng không
được thấy đệ tử của Như Lai. Nhưng với tâm tùy tầm,
tùy tứ, với ý tùy quán pháp như đã được nghe, như
đã được học một cách thông suốt; do vị ấy, với tâm
tùy tầm, tùy tứ, với ý tùy quán pháp như đã được
nghe, như đã được học một cách thông suốt, nên tâm
được giải thoát khỏi năm hạ phần kiết sử. Này
Ànanda, đây là lợi ích thứ ba khi thẩm sát ý nghĩa
đúng thời.
6. Ở đây, này Ànanda, Tỷ-kheo với tâm đã được giải
thoát khỏi năm hạ phần kiết sử, nhưng tâm chưa giải
thoát đối với vô thượng đoạn diệt sanh y, vị ấy trong
khi mệnh chung được thấy Như Lai. Và Như Lai
thuyết pháp cho vị ấy, sơ thiện... đề cao đời sống
Phạm hạnh hoàn toàn viên mãn thanh tịnh. Sau khi
được nghe thuyết pháp, tâm vị ấy được giải thoát đối
với vô thượng đoạn diệt sanh y. Này Ànanda, đây là
lợi ích thứ tư khi được nghe pháp đúng thời.
7. Lại nữa, này Ànanda, Tỷ-kheo với tâm đã được
giải thoát khỏi năm hạ phần kiết sử, nhưng tâm chưa
giải thoát đối với vô thượng đoạn diệt sanh y, vị ấy
trong khi mạng chung không được thấy Như Lai, chỉ

THÂN                                               548

được thấy đệ tử của Như Lai. Đệ tử Như Lai thuyết
pháp cho vị ấy, sơ thiện, trung thiện, hậu thiện... đề
cao đời sống Phạm hạnh hoàn toàn viên mãn thanh
tịnh. Sau khi được nghe thuyết pháp, tâm vị ấy được
giải thoát đối với vô thượng đoạn diệt sanh y. Này
Ànanda, đây là lợi ích thứ năm khi được nghe pháp
đúng thời.
8. Lại nữa, này Ànanda, Tỷ-kheo với tâm được giải
thoát khỏi năm hạ phần kiết sử, nhưng tâm chưa giải
thoát đối với vô thượng đoạn diệt sanh y, vị ấy trong
khi mệnh chung không được thấy Như Lai, cũng
không được thấy đệ tử Như Lai. Nhưng với tâm tùy
tầm, tùy tứ, với ý tùy quán pháp như đã được học
thông suốt, do vị ấy với tâm tùy tầm, tùy tứ, với ý tùy
quán pháp như đã được nghe, như đã được học
thông suốt, nên tâm được giải thoát đối với vô
thượng đoạn diệt sanh y này. Này Ànanda, đây là lợi
ích thứ sáu khi thẩm sát ý nghĩa đúng thời.
Có sáu lợi ích này, này Ànanda, khi được nghe pháp
đúng thời, và khi được thẩm sát ý nghĩa đúng thời.

THÂN                                                 549

67     Thân hoại mạng chung - Kinh VỚI MỘT VÀI NỖ LỰC – Tăng II, 111

VỚI MỘT VÀI NỖ LỰC – Tăng II, 111

1. - Này các Tỷ-kheo, có bốn hạng người này có mặt, xuất hiện ở đời. Thế nào là bốn?

 Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người ngay
trong hiện tại chứng được Hữu hành Niết-bàn.
 Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người khi
thân hoại mạng chung, chứng được Hữu hành
Niết-bàn.
 Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người ngay
trong hiện tại chứng được Vô hành Niết-bàn.
 Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người khi
thân hoại mạng chung, chứng được Vô hành
Niết-bàn.

2. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hạng người ngay trong hiện tại chứng được Hữu hành Niết-bàn?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo sống quán
bất tịnh trên thân, với tưởng nhàm chán đối với
các món ăn, với tưởng không hoan hỷ đối với
tất cả thế giới, quán vô thường đối với tất cả
hành, với tưởng, chết, khéo an trú nội tâm.

THÂN                                             550

- Vị ấy sống y cứ trên năm hữu học lực, tức là
tín lực … tuệ lực. Với vị ấy, năm căn này hiện
khởi rất dồi dào, tức là tín căn … tuệ căn. Vị
ấy, do năm căn này hiện ra rất dồi dào, ngay
trong hiện tại, chứng được Hữu hành Niết-bàn.

3. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hạng người sau khi thân hoại mạng chung, chứng được Hữu hành Niết- bàn?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo sống quán
bất tịnh trên thân … với tưởng chết, khéo an trú
trên nội tâm.
- Vị ấy sống y cứ trên năm hữu học lực, tức là
tín lực … tuệ lực. Với vị ấy, năm căn này hiện
khởi mềm yếu, tức là tín căn … tuệ căn. Vị ấy,
do năm căn này hiện ra mềm yếu, khi thân hoại
mạng chung, vị ấy chứng được Hữu hành Niết-
bàn.

4. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hạng người ngay trong hiện tại chứng được Vô hành Niết-bàn?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ly dục, ly
pháp bất thiện … chứng đạt và an trú Thiền thứ
tư.
- Vị ấy sống y cứ trên năm hữu học lực, tức là
tín lực … tuệ lực. Với vị ấy, năm căn này hiện

THÂN                                              551

khởi dồi dào, tức là tín căn … tuệ căn. Do năm căn này dồi dào, vị ấy ngay trong hiện tại, chứng được Vô hành Niết-bàn.

5. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hạng người sau khi thân hoại mạng chung, chứng được Vô hành Niết- bàn?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ly dục, ly
pháp bất thiện … chứng đạt và an trú Thiền thứ
tư.
- Vị ấy sống y cứ trên năm hữu học lực, tức là
tín lực … tuệ lực. Với vị ấy, năm căn này khởi
lên mềm yếu, tức là tín căn … tuệ căn. Do năm
căn này mềm yếu, vị ấy khi thân hoại mạng
chung, chứng được Vô hành Niết-bàn.

Này các Tỷ-kheo, có bốn hạng người này có mặt, hiện hữu ở đời.

THÂN                                              552

68     Thân hành của Đức Phật - Kinh BRAHMAYU – 91 Trung II, 643

KINH BRAHMAYU (Brahmayu suttam) – Bài kinh số 91 – Trung II, 643

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn du hành ở Videha, cùng với
đại chúng Tỷ-kheo khoảng năm trăm vị. Lúc bấy giờ,
Bà-la-môn Brahmayu trú tại Mithila (Di-tát-la) già
yếu, niên cao, lạp lớn, đã đến tuổi trưởng thượng, đã
gần mãn cuộc đời, tuổi đã đến một trăm hai mươi,
một vị đọc tụng Thánh điển, chấp trì chú thuật, tinh
thông ba tập Veda, với tự vựng, lễ nghi, ngữ nguyên
và thứ năm là các cổ truyện, thông hiểu từ ngữ và
văn phạm, thâm hiểu Thuận thế luận và Đại nhân
tướng.

Bà-la-môn Brahmayu có nghe: "Sa-môn
Gotama là Thích tử, xuất gia từ dòng họ Sakya
(Thích-ca) đang du hành ở Videha, cùng với đại
chúng Tỷ-kheo khoảng năm trăm vị". Tiếng đồn tốt

THÂN                                               553

đẹp sau đây được truyền đi về Tôn giả Gotama: "Đây là Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhơn Sư, Phật, Thế Tôn. Với thắng trí, Ngài tự thân chứng ngộ thế giới này cùng với Thiên giới, Phạm thiên giới, cùng với chúng Sa-môn, Bà-la-môn, các loài Trời và loài Người. Khi đã chứng ngộ, Ngài còn tuyên thuyết điều Ngài đã chứng ngộ. Ngài thuyết pháp sơ thiện, trung thiện, hậu thiện, văn nghĩa đầy đủ, Ngài tuyên dạy Phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ, trong sạch. Tốt đẹp thay sự chiêm ngưỡng một vị A-la-hán như vậy! ".

Lúc bấy giờ đệ tử của Bà-la-môn Brahmayu là
thanh niên Uttara... một vị tinh thông ba tập Veda...
(như trên)... và Đại nhân tướng. Rồi Bà-la-môn
Brahmayu bảo thanh niên Uttara:

– Này Uttara thân mến, Sa-môn Gotama này là Thích tử... Chánh Đẳng Giác... (như trên)... Thật tốt đẹp thay được yết kiến một vị A-la-hán như vậy. Uttara thân mến, hãy đi đến Sa-môn Gotama, sau khi đến hãy tìm hiểu Sa-môn Gotama, có phải là Tôn giả Gotama như tiếng đã đồn, hay là không phải, hay là Tôn giả Gotama như thế này, hay là không phải như thế này. Chính nhờ Ông mà chúng ta biết về Tôn giả Gotama. Ta cũng vậy, tùy theo điều Ông nói, ta sẽ

THÂN                                               554

biết Tôn giả Gotama có phải là Tôn giả Gotama như tiếng đã đồn, hay là không phải, hay là Tôn giả Gotama như thế này, hay là không phải như thế này.

Này Uttara thân mến, theo Thánh điển của
chúng ta được truyền lại về ba mươi hai Đại nhân
tướng, những ai có ba mươi hai tướng ấy sẽ chọn một
trong hai con đường, không có con đường nào khác:
Nếu là tại gia, sẽ thành vị Chuyển luân Thánh vương
chinh phục mọi quốc độ, đầy đủ bảy món báu. Bảy
món báu này là xe báu, voi báu, ngựa báu, châu báu,
ngọc nữ báu, cư sĩ báu và thứ bảy là tướng quân báu.
Và vị này có hơn một ngàn con trai, là những vị anh
hùng, oai phong lẫm liệt, chiến thắng ngoại quân. Vị
này sống thống lãnh quả đất cùng tận cho đến đại
dương, và trị vì với Chánh pháp, không dùng gậy,
không dùng đao. Nếu vị này xuất gia, từ bỏ gia đình,
sống không gia đình, vị này sẽ chứng quả A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác quét sạch mê lầm ở đời. Này
Uttara thân mến, ta đã cho con chú thuật, Ông đã
nhận những chú thuật ấy.

– Thưa vâng, Tôn giả.

Thanh niên Uttara vâng đáp Bà-la-môn Brahmayu, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Bà-la-môn Brahmayu, giữ thân hướng về phía hữu, rồi ra đi du

THÂN                                              555

hành đến Thế Tôn ở Videha, tuần tự du hành đi đến Thế Tôn, sau khi đến, nói lên những lời chào đón hỏi thăm với Thế Tôn, sau khi nói lên những lời chào đón hỏi thăm thân hữu, liền ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, thanh niên Uttara tìm xem ba mươi hai Đại nhân tướng trên thân Thế Tôn. Thanh niên Uttara thấy trên thân Thế Tôn phần lớn ba mươi hai Đại nhân tướng, trừ hai tướng. Đối với hai Đại nhân tướng ấy, nghi hoặc sanh, do dự sanh, chưa được thỏa mãn, chưa được hài lòng, tức là tướng mã âm tàng và tướng lưỡi rộng dài. Rồi Thế Tôn nghĩ rằng: "Thanh niên Uttara này thấy ở nơi Ta phần lớn ba mươi hai Đại nhân tướng, trừ hai tướng. Đối với hai Đại nhân tướng ấy, nghi hoặc sanh, do dự sanh, chưa được thỏa mãn, chưa được hài lòng, tức là tướng mã âm tàng và tướng lưỡi rộng dài". Thế Tôn liền dùng thần thông khiến thanh niên Uttara thấy được tướng mã âm tàng của Thế Tôn. Và Thế Tôn le lưỡi, rờ đến, liếm đến hai lỗ tai; rờ đến, liếm đến hai lỗ mũi, và dùng lưỡi che khắp cả vùng trán.

Rồi thanh niên Uttara suy nghĩ: "Sa-môn
Gotama có đầy đủ ba mươi hai Đại nhân tướng. Vậy
ta hãy theo sát Sa-môn Gotama để dò xem các uy
nghi (của Ngài)". Rồi thanh niên Uttara trong bảy
tháng theo sát Thế Tôn như bóng không bao giờ rời
hình.

THÂN                                                 556

Rồi thanh niên Uttara, sau bảy tháng, khởi hành
đi đến Mithila ở Videha, tuần tự du hành đi đến
Mithila, rồi đi đến Bà-la-môn Brahmayu, sau khi
đến, đảnh lễ Bà-la-môn Brahmayu rồi ngồi xuống
một bên. Bà-la-môn Brahmayu nói với thanh niên
Uttara đang ngồi một bên:

– Này Uttara thân mến, có phải tiếng đồn về Tôn giả Gotama là đúng như vậy, không phải khác, có phải Tôn giả Gotama là như vậy, không phải khác?

– Tiếng đồn về Tôn giả Gotama là đúng như vậy, không phải khác, Tôn giả Gotama là như vậy, không phải khác.

 Và Tôn giả Gotama ấy có đầy đủ ba mươi hai Đại nhân tướng.

1. Tôn giả Gotama có lòng bàn chân bằng phẳng.
Đây là Đại nhân tướng của Đại nhân Tôn giả
Gotama.
2. Dưới hai bàn chân Tôn giả Gotama, có hiện ra
hình bánh xe, với ngàn tăm xe, với trục xe vành
xe, với các bộ phận hoàn toàn đầy đủ.
3. Tôn giả Gotama có gót chân thon dài.
4. Tôn giả Gotama có ngón tay, ngón chân dài.

THÂN                                              557

5. Tôn giả Gotama có tay chân mềm mại.
6. Tôn giả Gotama tay chân có màn da lưới.
7. Tôn giả Gotama có mắt cá tròn như con sò.
8. Tôn giả Gotama có ống chân to như con dê
rừng.
9. Tôn giả Gotama đứng thẳng, không cong lưng
xuống có thể rờ đầu gối với hai bàn tay.
10. Tôn giả Gotama có tướng mã âm tàng.
11. Tôn giả Gotama có màu da như đồng, màu
sắc như vàng.
12. Tôn giả Gotama có da trơn mướt khiến bụi
không có thể bám dính vào.
13. Tôn giả Gotama có lông da mọc từng lỗ lông
một, mỗi lỗ chân lông có một lông.
14. Tôn giả Gotama có lông mọc xoáy tròn thẳng
lên, mỗi sợi lông đều vậy, màu xanh đậm như
thuốc bôi mắt, xoáy lên từng xoáy tròn nhỏ, và
xoáy về hướng mặt.
15. Tôn giả Gotama có thân hình cao thẳng.
16. Tôn giả Gotama có bảy chỗ tròn đầy.
17. Tôn giả Gotama có nửa thân trước như thân
con sư tử.
18. Tôn giả Gotama không có lõm khuyết xuống

THÂN                                            558

giữa hai vai.
19. Tôn giả Gotama có thân thể cân đối như cây
bàng. Bề cao thân ngang bằng bề dài hai tay sải
rộng, bề dài hai tay sải rộng ngang bằng bề cao
của thân.
20. Tôn giả Gotama có bán thân trên vuông tròn.
21. Tôn giả Gotama có vị giác hết sức sắc bén.
22. Tôn giả Gotama có quai hàm như con sư tử.
23. Tôn giả Gotama có bốn mươi răng.
24. Tôn giả Gotama có răng đều đặn.
25. Tôn giả Gotama có răng không khuyết hở.
26. Tôn giả Gotama có răng cửa trơn láng.
27. Tôn giả Gotama có tướng lưỡi rộng dài.
28. Tôn giả Gotama có giọng nói tuyệt diệu như
tiếng chim ca-lăng- tần-già (karavika).
29. Tôn giả Gotama có hai mắt màu xanh đậm.
30. Tôn giả Gotama có lông mi con bò cái.
31. Tôn giả Gotama, giữa hai lông mày, có sợi
lông trắng mọc lên mịn màng như bông nhẹ.
32. Tôn giả Gotama có nhục kế trên đầu.
 Đây là Đại nhân tướng của Đại nhân Tôn giả
Gotama.

THÂN                                              559

 Khi Tôn giả Gotama đi, Ngài bước chân mặt
trước, không đặt chân xuống quá xa, không rút
chân lên quá gần, không bước quá mau, không
bước quá chậm, khi đi đầu gối không va chạm
đầu gối, khi đi mắt cá không va chạm mắt cá;
Ngài đi không co bắp vế lên, không duỗi bắp
vế xuống, không đưa bắp vế vào trong, không
đưa bắp vế ra ngoài. Khi đi Tôn giả Gotama chỉ
di động phần thân ở dưới, và không đi, dùng
toàn thân lực. Khi ngó quanh, Tôn giả Gotama
ngó quanh với toàn thân.
 Khi đi không có ngưỡng mặt lên, không cúi
mặt xuống, không có ngó quanh, và chỉ ngó
xuống khoảng một tầm (yugamattam, bề dài
một cái cày). Xa hơn, tri kiến được mở rộng
(anavatam: không bị che đậy).
 Khi đi vào nhà, (Tôn giả Gotama) không ngửa
thân về phía sau, không cúi thân về phía trước,
không đưa thân về phía trong, không đưa thân
về phía ngoài; vị ấy quay lưng không quá xa
ghế ngồi, không quá gần ghế ngồi; ngồi trên
ghế, không nắm chặt thành ghế, không gieo
thân ngồi xuống ghế.
 Khi ngồi trong nhà. Ngài không rung tay,
không rung chân, không ngồi tréo đầu gối với
nhau, tréo mắt cá với nhau, không ngồi tay

THÂN                                            560

chống cằm. Khi ngồi trong nhà, không có sợ
hãi, không có run rẩy, không có dao động,
không có hoảng hốt. Như vậy Tôn giả Gotama
ngồi, không sợ hãi, không run sợ, không dao
động, không hoảng hốt, lông tóc không dựng
ngược, Thiền tịnh độc cư.
 Khi Ngài nhận cơm, không chúc bình bát lên,
không chúc bình bát xuống, không xoay bình
bát vào phía trong, không xoay bình bát ra phía
ngoài, nhận cơm không quá ít, không quá
nhiều.
 Ngài ăn đồ ăn vừa phải (với cơm), không có bỏ
miếng cơm, chỉ lựa miếng ăn. Tôn giả Gotama
đưa miếng cơm quanh miệng hai ba lần rồi mới
nuốt, không hột cơm nào được vào trong thân
không bị nghiến nát, và không một hột cơm nào
còn lại trong miệng trước khi ăn miếng cơm
khác. Tôn giả Gotama không thưởng thức vị ăn
khi ăn đồ ăn, không thưởng thức lòng tham vị.
 Tôn giả Gotama ăn đồ ăn có đầy đủ tám đức
tánh, không phải để vui đùa, không phải để
đam mê, không phải để trang sức, không phải
để tự làm đẹp mình, mà chỉ để thân này được
sống lâu và được bảo dưỡng, để (thân này) khỏi
bị thương hại, để hỗ trợ Phạm hạnh, nghĩ rằng:
"Như vậy, Ta diệt trừ các cảm thọ cũ và không

THÂN                                            561

cho khởi lên các cảm thọ mới, và Ta sẽ không
lỗi lầm, sống được an ổn".
 Ngài ăn xong lấy nước rửa bát, không chúc
bình bát lên, không chúc bình bát xuống, không
xoay bình bát vào phía trong, không xoay bình
bát ra phía ngoài, nhận nước không quá ít,
không quá nhiều. Ngài rửa bát không sanh
tiếng động, rửa bát không xoay tròn bình bát,
không có đặt bình bát xuống đất rồi rửa tay, khi
hai tay rửa xong, bình bát cũng rửa xong, khi
bình bát rửa xong, hai tay cũng rửa xong. Ngài
đổ nước bình bát, không quá xa, không quá
gần, không vẩy nước cùng khắp.
 Khi ăn xong, Ngài đặt bình bát xuống đất,
không quá xa, không quá gần, không phải
không nghĩ đến bình bát, cũng không quá lo
cho bình bát. Khi ăn xong, Ngài ngồi im lặng
một lát nhưng không để quá thì giờ nói lời tùy
hỷ (công đức). Ngài nói lời tùy hỷ (công đức),
không chỉ trích bữa ăn ấy, không mong bữa ăn
khác; trái lại, Ngài với pháp thoại khai thị hội
chúng ấy, khích lệ, làm cho phấn khởi, làm cho
hoan hỷ. Ngài sau khi với pháp thoại khai thị
hội chúng ấy, khích lệ, làm cho phấn khởi, làm
cho hoan hỷ, từ chỗ ngồi đứng dậy và ra đi.
Ngài đi không quá mau, không quá chậm. Ngài

THÂN                                             562

đi không phải (như muốn) lánh xa hội chúng
ấy.
 Tôn giả Gotama đắp y không kéo lên quá cao
trên thân, không kéo xuống quá thấp, không
dính sát vào thân, không có lơi ra khỏi thân, gió
thổi không thoát y khỏi thân Tôn giả Gotama;
bụi nhớp không dính trên thân Tôn giả Gotama.
 Đi đến tu viện, Ngài ngồi trên ghế đã soạn sẵn,
sau khi ngồi liền rửa chân, và Tôn giả Gotama
không sống chú tâm vào công việc làm đẹp hai
chân. Ngài ngồi kiết già, lưng thẳng, và đặt
niệm trước mặt. Ngài không nghĩ đến tự hại,
không nghĩ đến hại người, không nghĩ đến hại
cả hai. Tôn giả Gotama ngồi, tâm hướng đến
lợi mình, lợi người, lợi cả hai, lợi toàn thế giới.
 Đi đến tu viện, Ngài thuyết pháp cho hội
chúng, không tán dương hội chúng ấy, không
chỉ trích hội chúng ấy, trái lại với pháp thoại
khai thị hội chúng ấy, khích lệ làm cho phấn
khởi, làm cho hoan hỷ.
 Tiếng nói thoát ra từ miệng Tôn giả Gotama có
tám đức tánh: lưu loát, dễ hiểu, dịu ngọt, nghe
rõ ràng, sung mãn, phân minh, thâm sâu và
vang động. Khi Tôn giả Gotama giải thích cho
hội chúng với tiếng nói của mình, tiếng nói

THÂN                                                563

không vượt ra khỏi hội chúng. Hội chúng sau
khi được Tôn giả Gotama khai thị, khích lệ,
làm cho phấn khởi, làm cho thích thú, làm cho
hoan hỷ, Ngài từ chỗ ngồi đứng dậy, và ra đi
vẫn quay nhìn lại, không muốn rời bỏ.
Chúng con thấy Tôn giả Gotama đi. Chúng con
thấy (Tôn giả) đứng. Chúng con thấy (Tôn giả) ngồi
im lặng trong nhà. Chúng con thấy (Tôn giả) ăn trong
nhà. Chúng con thấy (Tôn giả) sau khi ăn xong, ngồi
im lặng. Chúng con thấy (Tôn giả) sau khi ăn xong,
nói lời tùy hỷ (công đức). Chúng con thấy (Tôn giả)
đi trở về tu viện. Chúng con thấy (Tôn giả) đi đến tu
viện ngồi im lặng. Chúng con thấy (Tôn giả) đi đến
tu viện thuyết pháp cho hội chúng. Như vậy, và như
vậy là Tôn giả Gotama ấy và lại còn nhiều hơn như
vậy nữa.

Khi nghe nói vậy, Bà-la-môn Brahmayu từ chỗ
ngồi đứng dậy, đắp thượng y vào một bên vai, chắp
tay hướng đến Thế Tôn, và ba lần nói lời cảm hứng
sau đây:

– Đảnh lễ Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng
Giác! Đảnh lễ Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng
Giác! Đảnh lễ Thế Tôn, bậc A la hán, Chánh Đẳng
Giác! Có thể tại một chỗ nào, thời gian nào, chúng
tôi sẽ đi đến gặp Tôn giả Gotama ấy. Có lẽ sẽ có một

THÂN                                               564

cuộc nói chuyện.

Rồi Thế Tôn, tuần tự du hành ở Videha và đi
đến Mithila. Ở đấy, Thế Tôn trú tại rừng xoài
Makhadeva ở Mithila. Các Bà-la-môn, Gia chủ ở
Mithila nghe nói: "Sa-môn Gotama là Thích tử, xuất
gia từ dòng họ Thích-ca, đang du hành ở Videha,
cùng với đại chúng Tỷ-kheo khoảng năm trăm vị đã
đến Mithila và hiện trú ở rừng xoài Makhadeva, tại
Mithila. Tiếng đồn tốt đẹp sau đây được truyền đi về
Tôn giả Gotama: "... (như trên)... được yết kiến một
vị A-la-hán như vậy! " Rồi các Bà-la-môn, Gia chủ
ở Mithila đi đến chỗ Thế Tôn, sau khi đến, một số
đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên; một số nói
lên những lời chào đón hỏi thăm Thế Tôn, sau khi
nói lên những lời chào đón hỏi thăm thân hữu rồi
ngồi xuống một bên; một số chắp tay hướng vái Thế
Tôn rồi ngồi xuống một bên; một số xưng danh họ
rồi ngồi xuống một bên; một số im lặng rồi ngồi
xuống một bên.

Bà-la-môn Brahmayu nghe như sau: "Sa-môn
Gotama là Thích tử, xuất gia từ dòng họ Thích-ca, đã
đến Mithila và trú ở Mithila tại rừng xoài
Makhadeva". Rồi Bà-la-môn Brahmayu đi đến rừng
xoài Makhadeva cùng với một số đông thanh niên
Bà-la-môn. Khi đến không xa rừng xoài bao nhiêu,

THÂN                                              565

Bà-la-môn Brahmayu khởi lên ý nghĩ: "Thật không
thích đáng cho ta đến yết kiến Sa-môn Gotama mà
không báo trước". Rồi Bà-la-môn Brahmayu bảo
một người thanh niên:

– Này Thanh niên, hãy đi đến Sa-môn Gotama,
sau khi đến hãy nhân danh ta hỏi thăm Sa-môn
Gotama có ít bệnh, ít não, khinh an, có mạnh khỏe,
lạc trú: "Thưa Tôn giả Gotama, Bà-la-môn
Brahmayu hỏi thăm Tôn giả Gotama có ít bệnh, ít
não, khinh an, có mạnh khỏe, lạc trú và thưa như sau:
"Thưa Tôn giả Gotama, Bà-la-môn Brahmayu già
yếu, niên cao, lạp lớn, đã đến tuổi trưởng thượng, đã
gần mãn cuộc đời, tuổi đã đến một trăm hai mươi,
một vị đọc tụng Thánh điển, chấp trì chú thuật, tinh
thông ba tập Veda, với tự vựng, lễ nghi, ngữ nguyên
và thứ năm là các cổ truyện, thông hiểu từ ngữ và
văn phạm, thâm hiểu Thuận thế luận và Đại nhân
tướng. Thưa Tôn giả, đối với các Bà-la-môn, Gia chủ
sống tại Mithila, Bà-la-môn Brahmayu được xem là
tối thượng về phương diện tài sản, Bà-la-môn
Brahmayu được xem là tối thượng về phương diện
chú thuật (manta), Bà-la-môn Brahmayu được xem
là tối thượng về phương diện tuổi tác và danh vọng.
Vị ấy muốn yết kiến Tôn giả Gotama".

– Thưa vâng, Tôn giả.

THÂN                                               566

Thanh niên ấy vâng đáp Bà-la-môn Brahmayu,
đi đến Thế Tôn, sau khi đến nói lên những lời chào
đón hỏi thăm Thế Tôn, sau khi nói lên những lời chào
đón hỏi thăm thân hữu, liền đứng một bên. Đứng một
bên, thanh niên ấy bạch Thế Tôn:

– Thưa Tôn giả Gotama, Bà-la-môn Brahmayu
hỏi thăm Tôn giả Gotama có ít bệnh, ít não, khinh
an, có mạnh khỏe, lạc trú: "Thưa Tôn giả Gotama,
Bà-la-môn Brahmayu già yếu... (như trên)... và Đại
nhân tướng. Thưa Tôn giả, đối với các Bà-la-môn,
Gia chủ sống ở Mithila, Bà-la-môn Brahmayu được
xem là tối thượng về phương diện tài sản, Bà-la-môn
Brahmayu được xem là tối thượng về phương diện
chú thuật (manta), Bà-la-môn Brahmayu được xem
là tối thượng về phương diện tuổi tác và danh vọng.
Vị ấy muốn yết kiến Tôn giả Gotama".

– Này Thanh niên, nay Bà-la-môn Brahmayu hãy làm những gì vị ấy nghĩ là hợp thời.

Rồi vị thanh niên ấy đi đến Bà-la-môn Brahmayu, sau khi đến, liền thưa với Bà-la-môn Brahmayu:

– Tôn giả đã được Sa-môn Gotama chấp nhận. Nay Tôn giả hãy làm những gì Tôn giả nghĩ là hợp thời.

THÂN                                              567

Rồi Bà-la-môn Brahmayu đi đến Thế Tôn. Hội
chúng ấy thấy Bà-la-môn Brahmayu từ xa đi đến, sau
khi thấy liền tránh chỗ hai bên vì vị này được nhiều
người biết đến và có danh vọng. Bà-la-môn
Brahmayu nói với hội chúng ấy:

– Thôi vừa rồi, các Tôn giả, hãy ngồi trên chỗ ngồi của mình. Ở đây, tôi sẽ ngồi gần Sa-môn Gotama.

Rồi Bà-la-môn Brahmayu đi đến Thế Tôn, sau
khi đến, nói lên những lời chào đón hỏi thăm Thế
Tôn, sau khi nói lên những lời chào đón hỏi thăm
thân hữu rồi ngồi xuống một bên.

Ngồi xuống một bên, Bà-la-môn Brahmayu tìm
xem ba mươi hai Đại nhân tướng trên thân Thế Tôn.
Bà-la-môn Brahmayu thấy phần lớn ba mươi hai Đại
nhân tướng trên thân Thế Tôn, trừ hai tướng, đối với
hai Đại nhân tướng ấy, nghi hoặc sanh, do dự sanh,
chưa được thỏa mãn, chưa được hài lòng, tức là
tướng mã âm tàng và tướng lưỡi rộng dài. Rồi Bà-la-
môn Brahmayu nói với Thế Tôn những bài kệ sau
đây:

Tôn giả Gotama! Ba hai Đại nhân tướng, Con được nghe nói đến,

THÂN                                              568

Hai tướng con không thấy
Trên thân của Tôn giả,
Tôn giả, mã âm tàng,
Bậc tối thượng loài Người,
Ngài có hay không có?
Hay là tướng nữ nhân?
Hay lưỡi Ngài quá ngắn?
Hay lưỡi Ngài rộng dài?
Để con như thật biết.
Hãy đưa lưỡi Ngài ra,
Mong bậc Đại Tiên Nhân,
Trừ nghi cho chúng con,
Vì an lạc hiện tại,
Vì hạnh phúc tương lai,
Chúng con xin được phép,
Hỏi điều muốn được biết.
Rồi Thế Tôn suy nghĩ: "Bà-la-môn Brahmayu
này thấy trên thân Ta phần lớn ba mươi hai Đại nhân
tướng, trừ hai tướng, đối với hai Đại nhân tướng ấy,
nghi hoặc sanh, do dự sanh, chưa được thỏa mãn,
chưa được hài lòng, tức là mã tướng âm tàng và
tướng lưỡi rộng dài". Thế Tôn liền dùng thần thông
khiến Bà-la-môn Brahmayu thấy được tướng mã âm
tàng của Thế Tôn, và Thế Tôn le lưỡi, rờ đến, liếm
đến hai lỗ tai; rờ đến liếm đến hai lỗ mũi, và dùng
lưỡi che khắp cả vùng trán.

THÂN                                              569

Rồi Thế Tôn trả lời Bà-la-môn Brahmayu với bài kệ:

Ba hai Đại nhân tướng,
Ông đã được nghe đến,
Đều có trên thân Ta,
Hiền giả, chớ có nghi!
Điều cần biết, đã biết,
Điều cần tu, đã tu,
Điều cần trừ, đã trừ,
Do vậy, Ta là Phật.
(Này Bà-la-môn! )
Vì an lạc hiện tại,
Vì hạnh phúc tương lai,
Ông được phép vấn hỏi,
Những điều Ông muốn biết.
Rồi Bà-la-môn Brahmayu suy nghĩ như sau:
"Nay Sa-môn Gotama đã cho phép ta. Vậy ta nên hỏi
Sa-môn Gotama về mục đích hiện tại hay tương lai".

Rồi Bà-la-môn Brahmayu suy nghĩ: "Ta đã
thiện xảo về mục đích hiện tại và các người khác hỏi
ta về mục đích hiện tại. Vậy ta hãy hỏi Sa-môn
Gotama về mục đích tương lai". Rồi Bà-la-môn
Brahmayu dùng bài kệ thưa Thế Tôn:

Thế nào (là) Bà-la-môn?

THÂN                                              570

Thế nào thông Vệ-đà?
Thế nào là ba minh?
Thế nào gọi cát tường?
Thế nào là ứng cúng?
Thế nào bậc Viên mãn?
Thế nào bậc Mâu-ni?
Thế nào gọi Phật-đà?
Rồi Thế Tôn dùng bài kệ trả lời Bà-la-môn
Brahmayu:

Ai biết được đời trước,
Thấy thiện thú, ác thú,
Đoạn tận được tái sanh,
Thắng trí được viên thành,
Vị ấy gọi Mâu-ni.
Ai biết tâm thanh tịnh,
Giải thoát mọi tham dục,
Sanh tử đều đoạn tận,
Phạm hạnh được viên thành,
Thông đạt nhứt thiết pháp,
Vị ấy xưng Phật-đà.
Khi được nghe vậy, Bà-la-môn Brahmayu từ
chỗ ngồi đứng dậy, đắp thượng y vào một bên vai,
cúi đầu xuống dưới chân Thế Tôn, dùng miệng hôn
xung quanh chân Thế Tôn, lấy tay rờ xung quanh và
tự xưng danh:

THÂN                                           571

– Thưa Tôn giả Gotama, con là Bà-la-môn Brahmayu.

Và hội chúng ấy tâm tư trở thành kinh dị, vi
diệu: "Thật vi diệu thay! Thật hy hữu thay, đại uy
lực, đại thần lực của vị Sa-môn đã khiến cho Bà-la-
môn Brahmayu này, với danh tiếng, danh vọng như
vậy, lại hạ mình tối đa như vậy". Rồi Thế Tôn nói
với Bà-la-môn Brahmayu:

– Thôi vừa rồi, Bà-la-môn, hãy đứng dậy. Ông hãy ngồi trên ghế của Ông vì tâm của Ông đã hoan hỷ đối với Ta.

Rồi Bà-la-môn Brahmayu, sau khi đứng dậy, liền ngồi trên ghế của mình. Rồi Thế Tôn thứ lớp thuyết pháp cho Bà-la-môn Brahmayu, thuyết về bố thí, thuyết về trì giới, thuyết về các cõi Trời, trình bày sự nguy hiểm, sự hạ liệt, sự nhiễm ô của dục lạc và sự lợi ích của xuất ly. Khi Thế Tôn biết tâm của Bà-la-môn Brahmayu đã sẵn sàng, đã nhu thuận, không còn chướng ngại, được phấn khởi, được tín thành, liền thuyết pháp mà chư Phật đã đề cao, tức là Khổ, Tập, Diệt, Đạo. Cũng như tấm vải thuần bạch, được gột rửa các vết đen, sẽ rất dễ thấm màu nhuộm, cũng vậy, chính tại chỗ ngồi này, pháp nhãn xa trần ly cấu khởi lên trong tâm Bà-la-môn Brahmayu:

THÂN                                                572

"Phàm pháp gì được tập khởi lên đều bị tiêu
diệt". Bà-la-môn Brahmayu thấy pháp, chứng pháp,
ngộ pháp, thể nhập vào pháp, nghi ngờ tiêu trừ, do
dự diệt tận, chứng được tự tin, không y cứ nơi người
khác đối với đạo pháp của đức Bổn sư. Bà-la-môn
Brahmayu liền bạch Thế Tôn:

– Thật vi diệu thay, Tôn giả Gotama! Thật vi
diệu thay, Tôn giả Gotama! Như người dựng đứng
lại những gì bị quăng ngã xuống, phơi bày ra những
gì bị che kín, chỉ đường cho người bị lạc hướng, đem
đèn sáng vào trong bóng tối để những ai có mắt có
thể thấy sắc; cũng vậy, Chánh pháp đã được Tôn giả
Gotama dùng nhiều phương tiện trình bày, giải thích.
Con xin quy y Thế Tôn, quy y Pháp và quy y chúng
Tỷ-kheo. Mong Tôn giả Gotama nhận con làm đệ tử,
từ nay cho đến mạng chung, con xin trọn đời quy
ngưỡng! Mong Tôn giả Gotama ngày mai nhận lời
mời của con đến dùng cơm với chúng Tỷ-kheo!

Thế Tôn im lặng nhận lời. Rồi Bà-la-môn
Brahmayu khi được biết Thế Tôn đã nhận lời, liền từ
chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tôn, thân bên hữu
hướng về Ngài rồi ra đi.

Bà-la-môn Brahmayu sau khi đêm ấy đã mãn, sau khi đã sửa soạn tại trú xá của mình các món ăn

THÂN                                              573

thượng vị, loại cứng và loại mềm, liền báo thì giờ
cho Thế Tôn: "Tôn giả Gotama, nay đã đến giờ, cơm
đã sẵn sàng". Rồi Thế Tôn buổi sáng đắp y, lấy y bát,
đi đến trú xá của Bà-la-môn Brahmayu, sau khi đến
liền ngồi trên chỗ đã soạn sẵn với chúng Tỷ-kheo.
Bà-la-môn Brahmayu tự tay làm cho chúng Tỷ-kheo
với đức Phật là vị cầm đầu, thỏa mãn bằng những
món ăn thượng vị loại cứng và loại mềm.

Rồi Thế Tôn sau bảy ngày liền khởi sự du hành ở Videha.

Sau khi Thế Tôn ra đi không bao lâu, Bà-la-môn
Brahmayu mệnh chung. Một số đông Tỷ-kheo đi đến
Thế Tôn, sau khi đến đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống
một bên. Ngồi xuống một bên, các Tỷ-kheo ấy bạch
Thế Tôn:

– Bà-la-môn Brahmayu đã mệnh chung. Sanh thú của vị ấy là gì, tương lai tái sanh thế nào?

– Này các Tỷ-kheo, Bà-la-môn Brahmayu là bậc
hiền triết. Vị ấy theo Pháp đúng với Chánh pháp,
không có phiền nhiễu Ta với những kiện cáo về
Chánh pháp (Dhammadhikaranam). Này các Tỷ-
kheo, Bà-la-môn Brahmayu sau khi đoạn trừ năm
hạ phần kiết sử, được hóa sanh, từ chỗ ấy nhập Niết-
bàn, không có trở lui đời này nữa.

THÂN                                               574

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Các Tỷ-kheo ấy hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

THÂN                                          575

69     Thân hành niệm - 10 công đức tu tập - Kinh THÂN HÀNH NIỆM – 119 Trung III, 265

KINH THÂN HÀNH NIỆM (Kayagatasati suttam) – Bài kinh số 119 – Trung III, 265

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú ở Savatthi, (Xá-vệ)
Jetavana (Kỳ-đà Lâm), tại tịnh xá ông Anathapindika
(Cấp Cô Độc). Rồi một số đông Tỷ-kheo, sau buổi
ăn, sau khi đi khất thực trở về, đang ngồi tụ họp trong
hội trường, câu chuyện này được khởi lên giữa chúng
Tăng:

– Thật vi diệu thay, chư Hiền giả! Thật hy hữu
thay, chư Hiền giả! Thân hành niệm, khi được tu tập
và làm cho sung mãn, có được quả lớn, có được công
đức lớn, như đã được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến
Giả, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác tuyên bố.

Và câu chuyện này giữa các Tỷ-kheo ấy đã bị gián đoạn. Thế Tôn vào buổi chiều, từ Thiền tịnh độc

THÂN                                                 576

cư đứng dậy, đi đến hội trường, sau khi đến ngồi lên chỗ soạn sẵn. Sau khi ngồi, Thế Tôn bảo các Tỷ- kheo:

– Ở đây, này các Tỷ-kheo, các Ông hiện nay đang ngồi bàn vấn đề gì? Câu chuyện gì của các Ông bị gián đoạn?

– Ở đây, bạch Thế Tôn, sau khi ăn xong, sau khi đi khất thực trở về, chúng con ngồi tụ họp tại hội trường, và câu chuyện sau này được khởi lên: "Thật vi diệu thay, chư Hiền giả! Thật hy hữu thay, chư Hiền giả! Thân hành niệm này được tu tập, được làm cho sung mãn, có quả lớn, có công đức lớn, đã được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác tuyên bố". Bạch Thế Tôn, câu chuyện này của chúng con chưa bàn xong thời Thế Tôn đến.

 Và này các Tỷ-kheo, thân hành niệm tu tập như thế nào, làm cho sung mãn như thế nào, có quả lớn, có công đức lớn?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đi đến khu
rừng, hay đi đến gốc cây, hay đi đến ngôi nhà trống
và ngồi kiết-già, lưng thẳng và an trú chánh niệm
trước mặt.

 Chánh niệm, vị ấy thở vô. Chánh niệm, vị ấy thở

THÂN                                              577

ra.
 Hay thở vô dài, vị ấy biết: "Tôi thở vô dài". Hay
thở ra dài vị ấy biết: " Tôi thở ra dài" .
 Hay thở vô ngắn, vị ấy biết: "Tôi thở vô ngắn".
Hay thở ra ngắn, vị ấy biết: "Tôi thở ra ngắn".
 "Cảm giác cả toàn thân, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập.
"Cảm giác cả toàn thân, tôi sẽ thở ra".
 An tịnh thân hành, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập. "An
tịnh thân hành, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập.
Trong khi vị ấy sống không phóng dật, nhiệt
tâm, tinh cần, các niệm và tư duy thuộc về thế tục
được đoạn trừ. Nhờ đoạn trừ các pháp ấy, nội tâm
được an trú, an tọa, chuyên nhất, định tĩnh. Như
vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập thân hành
niệm.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đi, biết rằng: "Tôi đi". Hay đứng, biết rằng: "Tôi đứng". Hay ngồi, biết rằng: "Tôi ngồi". Hay nằm, biết rằng: "Tôi nằm". Thân thể được sử dụng như thế nào, vị ấy biết thân thể như thế ấy. Trong khi vị ấy sống không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần, các niệm và tư duy thuộc về thế tục được đoạn trừ. Nhờ đoạn trừ các pháp ấy, nội tâm được an trú, an tọa, chuyên nhất, định tĩnh. Như vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập

THÂN                                                578

thân hành niệm.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo khi bước tới,
bước lui biết rõ việc mình đang làm; khi ngó tới
ngó lui biết rõ việc mình đang làm; khi co tay, khi
duỗi tay, biết rõ việc mình đang làm; khi mang áo
tăng-già-lê (sanghati), mang bát, mang y, biết rõ việc
mình đang làm; khi ăn, uống, nhai, nếm, biết rõ việc
mình đang làm; khi đứng, ngồi, ngủ, thức, nói, im
lặng biết rõ việc mình đang làm. Trong khi vị ấy sống
không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần, các niệm và tư
duy thuộc về thế tục được đoạn trừ. Nhờ đoạn trừ
các pháp ấy, nội tâm được an trú, an tọa, chuyên
nhất, định tĩnh. Như vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo
tu tập thân hành niệm.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo quán sát thân này, dưới từ bàn chân trở lên, trên cho đến đảnh tóc, bao bọc bởi da và chứa đầy những vật bất tịnh sai biệt: "Trong thân này, đây là tóc, lông, móng, răng, da, thịt, gân, xương, thận, tủy, tim, gan, hoành cách mô, lá lách, phổi, ruột, màng ruột, phân, mật, đàm (niêm dịch), mủ, máu, mồ hôi, mỡ, nước mắt, mỡ da, nước miếng, nước mủ, nước ở khớp xương, nước tiểu". Này các Tỷ-kheo, cũng như một bao đồ, hai đầu trống đựng đầy các loại hột như gạo, lúa, đậu xanh, đậu lớn, mè, gạo đã xay rồi. Một người có

THÂN                                                 579

mắt, đổ các hột ấy ra và quán sát: "Đây là hột gạo, đây là hột lúa, đây là đậu xanh, đây là đậu lớn, đây là mè, đây là hột lúa đã xay rồi". Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, một Tỷ-kheo quán sát thân này dưới từ bàn chân trở lên, trên cho đến đảnh tóc, bao bọc bởi da và chứa đầy những vật bất tịnh sai biệt: "Trong thân này, đây là tóc, lông, móng, răng, da, thịt, gân, xương, tủy, thận, tim, gan, hoành cách mô, lá lách, phổi, ruột, màng ruột, phân, mật, đàm, mủ, máu, mồ hôi, mỡ, nước mắt, mỡ da, nước miếng, nước mủ, nước ở khớp xương, nước tiểu". Trong khi vị ấy sống không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần, các niệm và tư duy thuộc về thế tục được đoạn trừ. Nhờ đoạn trừ các pháp ấy, nội tâm được an trú, an tọa, chuyên nhất, định tĩnh. Như vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập thân hành niệm.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo quán sát thân này về các vị trí các giới và sự sắp đặt các giới: "Trong thân này có địa đại, thủy đại, hỏa đại, và phong đại". Này các Tỷ-kheo, như một người đồ tể thiện xảo, hay đệ tử của một người đồ tể giết một con bò, ngồi cắt chia từng thân phần tại ngã tư đường. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo quán sát thân này về vị trí các giới và về sự sắp đặt các giới: "Trong thân này có địa đại, thủy đại, hỏa đại và phong đại". Trong khi vị ấy sống không phóng dật,

THÂN                                                580

nhiệt tâm, tinh cần, các niệm và tư duy thuộc về thế tục được đoạn trừ. Nhờ đoạn trừ các pháp ấy, nội tâm được an trú, an tọa, chuyên nhất, định tĩnh. Như vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập thân hành niệm.

9. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo như thấy
một thi thể quăng bỏ trong nghĩa địa một
ngày, hai ngày, ba ngày, thi thể ấy trương
phồng lên, xanh đen lại, nát thối ra; Tỷ-kheo
quán thân ấy như sau: "Thân này tánh chất là
như vậy, bản tánh là như vậy, không vượt
khỏi bản chất ấy". Trong khi vị ấy sống không
phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần, các niệm và tư
duy thuộc về thế tục được đoạn trừ. Nhờ đoạn
trừ các pháp ấy, nội tâm được an trú, an tọa,
chuyên nhất, định tĩnh. Như vậy, này các Tỷ-
kheo, Tỷ-kheo tu tập thân hành niệm.
10. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo như thấy
một thi thể quăng bỏ trong nghĩa địa bị các loài
quạ ăn, hay bị các loài diều hâu ăn, hay bị các
chim kên ăn, hay bị các loài chó ăn, hay bị các
loài giả can ăn, hay bị các loài côn trùng ăn.
Tỷ-kheo quán thân ấy như sau: "Thân này
tánh chất là như vậy, bản chất là như vậy,
không vượt khỏi bản chất ấy". Trong khi vị
ấy sống không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần,
các niệm và tư duy thuộc về thế tục được đoạn

THÂN                                              581

trừ. Nhờ đoạn trừ các pháp ấy, nội tâm được
an trú, an tọa, chuyên nhất, định tĩnh. Như vậy,
này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập thân hành
niệm.
11. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo như thấy
một thi thể bị quăng bỏ trong nghĩa địa, với các
bộ xương còn liên kết với nhau, còn dính thịt
và máu, còn được các đường gân cột lại...
12. ...với các bộ xương còn liên kết với nhau,
không còn dính thịt nhưng còn dính máu, còn
được các đường gân cột lại...
13. ...chỉ còn có xương không dính lại với nhau,
rải rác chỗ này chỗ kia. Ở đây là xương tay, ở
đây là xương chân, ở đây là xương ống, ở đây
là xương bắp vế, ở đây là xương mông, ở đây
là xướng sống, ở đây là xương đầu; Tỷ-kheo
quán thân ấy như sau: "Thân này tánh chất là
như vậy, bản tánh là như vậy, không vượt khỏi
bản chất ấy". Trong khi vị ấy sống không phóng
dật... (như trên).. Tỷ-kheo tu tập thân hành
niệm.
14. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo như thấy
một thi thế quăng bỏ trong nghĩa địa, chỉ còn
toàn xương trắng màu vỏ ốc...
15. ...chỉ còn một đống xương lâu hơn một năm...

THÂN                                             582

16. ...chỉ còn là xương thối trở thành bột. Tỷ-kheo
quán thân ấy như sau: "Thân này tánh chất là
như vậy, bản tánh là như vậy, không vượt khỏi
bản chất ấy". Trong khi vị ấy sống không
phóng dật... (như trên).. Tỷ-kheo tu tập thân
hành niệm.
Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ly dục, ly ác
pháp, chứng và trú Thiền thứ nhất, một trạng thái
hỷ lạc do ly dục sanh, với tầm và tứ. Tỷ-kheo thấm
nhuần, tẩm ướt, làm cho sung mãn tràn đầy thân
mình với hỷ lạc do ly dục sanh, không một chỗ nào
trên toàn thân không được hỷ lạc do ly dục sanh ấy
thấm nhuần. Này các Tỷ-kheo, như một người hầu
tắm lão luyện hay đệ tử người hầu tắm; sau khi rắc
bột tắm trong thau bằng đồng, liền nhồi bột ấy với
nước, cục bột tắm ấy được thấm nhuần nước ướt,
trào trộn với nước ướt, thấm ướt cả trong lẫn ngoài
với nước, nhưng không chảy thành giọt. Cũng vậy,
này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo thấm nhuần, tẩm ướt, làm
cho sung mãn, tràn đầy thân mình với hỷ lạc do ly
dục sanh, không một chỗ nào trên toàn thân không
được hỷ lạc do ly dục sanh ấy thấm nhuần. Trong khi
vị ấy sống không phóng dật.. (như trên) ... Tỷ-kheo
tu tập thân hành niệm.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy diệt tầm và tứ, chứng và an trú Thiền thứ hai, một trạng

THÂN                                               583

thái hỷ lạc do định sanh, không tầm không tứ, nội
tĩnh nhất tâm. Tỷ-kheo ấy thấm nhuần, tẩm ướt, làm
cho sung mãn, tràn đầy thân mình với hỷ lạc do định
sanh, không một chỗ nào trên toàn thân không được
hỷ lạc do định sanh ấy thấm nhuần. Này các Tỷ-kheo,
ví như một hồ nước, nước tự trong dâng lên, phương
Đông không có lỗ nước chảy ra, phương Tây không
có lỗ nước chảy ra, phương Bắc không có lỗ nước
chảy ra, phương Nam không có lỗ nước chảy ra và
thỉnh thoảng trời lại mưa lớn. Suối nước mát từ hồ
nước ấy phun ra thấm nhuần, tẩm ướt, làm cho sung
mãn tràn đầy hồ nước ấy, với nước mát lạnh, không
một chỗ nào của hồ nước ấy không được nước mát
lạnh thấm nhuần. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-
kheo thấm nhuần tẩm ướt, làm cho sung mãn tràn
đầy thân mình với hỷ lạc do định sanh, không một
chỗ nào trên toàn thân, không được hỷ lạc do đính
sanh ấy thấm nhuần. Trong khi vị ấy sống không
phóng dật... (như trên)... Tỷ-kheo tu tập thân hành
niệm.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ly hỷ trú xả,
chánh niệm tỉnh giác, thân cảm sự lạc thọ mà các
bậc Thánh gọi là "Xả niệm lạc trú", chứng và an
trú Thiền thứ ba. Tỷ-kheo, thấm nhuần, tẩm ướt,
làm cho sung mãn tràn đầy thân mình với lạc thọ
không có hỷ ấy, không một chỗ nào trên toàn thân,

THÂN                                             584

không được lạc thọ không có hỷ ấy thấm nhuần. Trong khi, Tỷ-kheo an trú không phóng dật... (như trên)... Tỷ-kheo tu tập thân hành niệm. Này các Tỷ- kheo, ví như trong hồ sen xanh, hồ sen hồng, hồ sen trắng, có những sen xanh, sen hồng hay sen trắng. Những bông sen ấy sanh trong nước, lớn lên trong nước, không vượt khỏi nước, nuôi sống dưới nước, từ đầu ngọn cho đến gốc rễ đều thấm nhuần, tẩm ướt, đầy tràn thấu suốt bởi nước mát lạnh ấy, không một chỗ nào của toàn thể sen xanh, sen hồng hay sen trắng không được nước mát lạnh ấy thấm nhuần. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo thấm nhuần, tẩm ướt, làm cho sung mãn, tràn đầy thân mình với lạc thọ không có hỷ ấy, không một chỗ nào trên toàn thân không được lạc thọ không có hỷ ấy thấm nhuần. Trong khi, Tỷ-kheo an trú không phóng dật... (như trên)... Tỷ-kheo, tu tập thân hành niệm.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo, xả lạc xả
khổ, diệt hỷ ưu đã cảm thọ trước, chứng và an trú
Thiền thứ tư, không khổ, không lạc, xả niệm
thanh tịnh. Tỷ-kheo ấy ngồi, thấm nhuần toàn thân
mình với tâm thuần tịnh trong sáng, không một chỗ
nào trên toàn thân không được tâm thuần tịnh trong
sáng ấy thấm nhuần. Này các Tỷ-kheo, ví như một
người ngồi, dùng tấm vải trắng trùm đầu, không một
chỗ nào trên toàn thân không được vải trắng ấy che

THÂN                                             585

thấu. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ngồi
thấm nhuần toàn thân mình với tâm thuần tịnh, trong
sáng, không một chỗ nào trên toàn thân không được
tâm thuần tịnh trong sáng ấy thấm nhuần. Trong khi
vị ấy sống an trú không phóng dật... (như trên)... Tỷ-
kheo tu tập thân hành niệm.

 Này các Tỷ-kheo, đối với vị nào tu tập, làm cho
sung mãn thân hành niệm, các thiện pháp của
vị ấy đi vào nội tâm (antogadha?) đều thuộc về
minh phần (vijjabhagiya).

Ví như, này các Tỷ-kheo, biển lớn của ai được
thấm nhuần bởi tâm, thời các con sông của vị ấy đi
vào trong biển, đều thuộc về biển lớn. Cũng vậy, này
các Tỷ-kheo, đối với vị nào tu tập làm cho sung mãn
thân hành niệm, các thiện pháp của vị ấy đi vào nội
tâm, đều thuộc về minh phần.

 Này các Tỷ-kheo, đối với Tỷ-kheo nào không tu
tập thân hành niệm, không làm cho sung mãn,
thời Ma (vương) có cơ hội với vị ấy, Ma (vương)
có cơ duyên với vị ấy.

Ví như này các Tỷ-kheo, có người quăng một
hòn đá nặng vào một đống đất sét ướt nhuyễn. Này
các Tỷ-kheo, các Ông nghĩ thế nào? Có phải hòn đá
nặng ấy có cơ hội (lún sâu) vào đống đất sét ướt

THÂN                                                586

nhuyễn ấy?

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

– Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, đối với ai không
tu tập thân hành niệm, không làm cho sung mãn, Ma
(vương) có cơ hội với vị ấy, Ma (vương) có cơ duyên
với vị ấy.

Ví như, này các Tỷ-kheo, một cây khô không có
nhựa, có người đến cầm phần phía trên của đồ quay
lửa và nói: "Tôi sẽ làm cho ngọn lửa sanh ra, tôi sẽ
làm cho sức nóng hiện lên". Này các Tỷ-kheo, các
Ông nghĩ thế nào? Người ấy mang đến phần phía trên
của đồ quay lửa, quay với cành cây khô không có
nhựa ấy, người ấy có làm cho ngọn lửa sanh ra, có
làm cho sức nóng hiện lên không?

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

– Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, đối với ai không
tu tập thân hành niệm, không làm cho sung mãn, Ma
(vương) có cơ hội với người ấy, Ma (vương) có cơ
duyên với người ấy.

Ví như, này các Tỷ-kheo, một bình nước, trống rỗng, trống không, được đặt trên cái giá, có một người đi đến, mang theo đầy nước. Này các Tỷ-kheo,

THÂN                                              587

các Ông nghĩ thế nào? Người ấy có thể đổ nước (vào bình) không?

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

– Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, vị nào không tu
tập thân hành niệm, không làm cho sung mãn, Ma
(vương) có cơ hội với vị ấy, Ma (vương) có cơ duyên
với vị ấy.

 Này các Tỷ-kheo, vị nào có tu tập thân hành
niệm, làm cho sung mãn, Ma (vương) không có
cơ hội với vị ấy. Ma (vương) không có duyên với
vị ấy.

Ví như, này các Tỷ-kheo, có người quăng một
trái banh dây nhẹ vào một cánh cửa làm hoàn toàn
bằng lõi cây. Này các Tỷ-kheo, các Ông nghĩ thế
nào? Trái banh dây nhẹ ấy có cơ hội đối với cánh cửa
làm hoàn toàn bằng lõi cây không?

– Thưa không, bạch Thế Tôn.

– Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, đối với vị nào có
tu tập thân hành niệm, làm cho sung mãn, Ma
(vương) không có cơ hội đối với vị ấy, Ma (vương)
không có cơ duyên đối với vị ấy.

THÂN                                              588

Ví như, này các Tỷ-kheo, một cây ướt có nhựa, rồi một người đi đến mang theo phần trên đồ quay lửa và nói: "Tôi sẽ làm cho lửa sinh ra, tôi sẽ làm cho hơi nóng hiện lên". Này các Tỷ-kheo, các Ông nghĩ thế nào? Người ấy mang theo phần trên đồ quay lửa, quay với các cây ướt và có nhựa, có thể làm cho lửa sanh ra, làm cho hơi nóng hiện lên được không?

– Thưa không, bạch Thế Tôn.

– Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, đối với vị nào có
tu tập thân hành niệm, làm cho sung mãn, Ma
(vương) không có cơ hội đối với vị ấy, Ma (vương)
không có cơ duyên đối với vị ấy.

Ví như, này các Tỷ-kheo, một bình nước đầy
tràn nước đến nỗi con quạ có thể uống được, được
đặt trên cái giá, rồi có người đi đến, mang theo đầy
nước. Này các Tỷ-kheo, các Ông nghĩ thế nào?
Người ấy có thể đổ được nước vào (bình ấy) không?

– Thưa không, bạch Thế Tôn.

– Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, đối với vị nào tu
tập thân hành niệm, làm cho sung mãn, Ma (vương)
không có cơ hộ đối với người ấy, Ma (vương) không
có cơ duyên đối với người ấy.

THÂN                                                 589

 Này các Tỷ-kheo, đối với vị nào tu tập thân hành
niệm, làm cho sung mãn, vị ấy hướng tâm đã
được chứng ngộ nhờ thắng trí đến pháp nào cần
phải chứng ngộ nhờ thắng trí, vị ấy đối mặt đạt
được sự tinh xảo, (của pháp ấy) dầu thuộc giới
xứ nào (sati sati ayatane).

Ví như, này các Tỷ-kheo, một bình đầy tràn
nước đến nỗi con quạ có thể uống được, được đặt
trên cái giá và có người lực sĩ đến và lắc qua lắc lại
cái bình ấy, như vậy nước có thể trào ra ngoài
không?

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

– Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, đối với vị nào tu tập thân hành niệm, làm cho sung mãn, vị ấy hướng tâm đã được chứng ngộ nhờ thắng trí đến pháp nào cần phải chứng ngộ nhờ thắng trí, vị ấy đối mặt được sự tinh xảo (của pháp ấy) dầu thuộc giới xứ nào.

Ví như có một hồ nước trên một miếng đất bằng,
bốn phía có đê đắp làm cho vững chắc, và tràn đầy
nước đến nỗi con quạ có thể uống được. Rồi có người
lực sĩ đến và phá một khúc đê, nước có thể tràn ra
ngoài không?

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

THÂN                                                590

– Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, đối với vị nào tu tập thân hành niệm, làm cho sung mãn, vị ấy hướng tâm đã được chứng ngộ nhờ thắng trí đến pháp nào cần phải chứng ngộ nhờ thắng trí, vị ấy đối mặt được sự tinh xảo (của pháp ấy) dầu thuộc giới xứ nào.

Ví như, này các Tỷ-kheo, trên đất bằng tại chỗ
ngã tư có một chiếc xe đậu, thắng với những con
ngựa thuần thục, có roi ngựa đặt ngang sẵn sàng, có
người mã thuật sư thiện xảo, người đánh xe điều ngự
các con ngựa đáng được điều ngự, leo lên xe ấy, tay
trái nắm dây cương, tay mặt cầm lấy roi ngựa, có thể
đánh xe ngựa ấy đi tới đi lui, tại chỗ nào và như thế
nào theo ý mình muốn. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo,
đối với vị nào tu tập thân hành niệm, làm cho sung
mãn, vị ấy hướng tâm đã được chứng ngộ nhờ thắng
trí đến pháp nào cần phải chứng ngộ nhờ thắng trí, vị
ấy đối mặt được sự tinh xảo (của pháp ấy), dầu thuộc
giới xứ nào.

 Này các Tỷ-kheo, thân hành niệm được thực
hành, được tu tập, được làm cho sung mãn,
được làm như thành cỗ xe, được làm như thành
căn cứ địa, được làm cho kiên trì, được làm cho
tích tập, được khéo tinh cần thực hành, thời
mười công đức này có thể được mong đợi.

THÂN                                               591

Thế nào là mười?

11. Lạc, bất lạc được nhiếp phục, và bất lạc
không nhiếp phục vị ấy, và vị ấy sống luôn luôn
nhiếp phục bất lạc được khởi lên;
12. Khiếp đảm sợ hãi được nhiếp phục, và khiếp
đảm sợ hãi không nhiếp phục vị ấy, và vị ấy
luôn luôn nhiếp phục khiếp đảm sợ hãi được
khởi lên.
13. Vị ấy kham nhẫn được lạnh, nóng, đói, khát,
sự xúc chạm của ruồi, muỗi, gió, mặt trời, các
loài rắn rết, các cách nói khó chịu, khó chấp
nhận. Vị ấy có khả năng chịu đựng được những
cảm thọ về thân khởi lên, khổ đau, nhói đau,
thô bạo, chói đau, bất khả ý, bất khả ái, đưa đến
chết điếng.
14. Tùy theo ý muốn, không có khó khăn, không
có mệt nhọc, không có phí sức, vị ấy chứng
được bốn Thiền, thuần túy tâm tư, hiện tại lạc
trú.
15. Vị ấy chứng được các loại thần thông, một
thân hiện ra nhiều thân, nhiều thân hiện một
thân; hiện hình biến đi ngang qua vách, qua
tường, qua núi như đi ngang hư không; độn thổ
trồi lên ngang qua đất liền như ở trong nước; đi
trên nước không chìm như đi trên đất liền; ngồi

THÂN                                              592

kiết-già đi trên hư không như con chim; với bàn
tay, chạm và rờ mặt trăng và mặt trời, những
vật có đại oai lực, đại oai thần như vậy; có thể,
thân có thần thông bay cho đến Phạm thiên;
16. Với thiên nhĩ thanh tịnh siêu nhân, có thể
nghe hai loại tiếng, chư Thiên và loài Người, ở
xa hay ở gần.
17. Với tâm của vị ấy, vị ấy biết tâm của các
chúng sanh, các loại người; tâm có tham, biết
tâm có tham; tâm không tham, biết tâm không
tham; tâm có sân, biết tâm có sân; tâm không
sân, biết tâm không sân; tâm có si, biết tâm có
si; tâm không si, biết tâm không si; tâm chuyên
chú, biết tâm chuyên chú; tâm tán loạn, biết
tâm tán loạn; tâm đại hành, biết tâm đại hành;
tâm không đại hành, biết tâm không đại hành;
tâm chưa vô thượng, biết tâm chưa vô thượng;
tâm vô thượng, biết tâm vô thượng; tâm Thiền
định, biết tâm Thiền định; tâm không Thiền
định, biết tâm không Thiền định; tâm giải
thoát, biết tâm giải thoát; tâm không giải thoát,
biết tâm không giải thoát.
18. Vị ấy nhớ đến các đời sống quá khứ như một
đời, hai đời... vị ấy nhớ đến các đời sống quá
khứ với các nét đại cương và các chi tiết.
19. Với thiên nhãn thuần tịnh, siêu nhân, vị ấy

THÂN                                              593

thấy sự sống và sự chết của chúng sanh. Vị ấy
biết rõ rằng chúng sanh người hạ liệt, kẻ cao
sang, người đẹp đẽ, kẻ thô xấu, người may
mắn, kẻ bất hạnh đều do hạnh nghiệp của họ.
20. Với sự diệt trừ các lậu hoặc, sau khi tự mình
chứng tri với thượng trí, vị ấy chứng đạt và an
trú ngay trong hiện tại, tâm giải thoát, tuệ giải
thoát không có lậu hoặc.
Này các Tỷ-kheo, thân hành niệm được thực
hành, được tu tập, được làm cho sung mãn, được làm
như cỗ xe, được làm như thành căn cứ địa, được làm
cho kiên trì, được làm cho tích tập, được khéo tinh
cần thực hành, thời mười công đức này có thể mong
đợi.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Các Tỷ-kheo ấy hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

THÂN                                               594

70     Thân hành niệm - Là con đường đưa đến vô vi - Kinh Thân – Tương IV, 559

Thân – Tương IV, 559

1) -- Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng về pháp vô vi và con đường đưa đến vô vi (asankhata). Hãy lắng nghe.

2) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là vô vi? Này các Tỷ- kheo, sự đoạn tận tham, sự đoạn tận sân, sự đoạn tận si. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là vô vi.

3) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là con đường đưa đến vô vi? Thân niệm (kàyagatà sati), này các Tỷ- kheo, đây gọi là con đường đưa đến vô vi.

4) Như vậy, này các Tỷ-kheo, Ta thuyết về vô vi, Ta thuyết về con đường đưa đến vô vi.

5) Này các Tỷ-kheo, những gì một bậc Đạo sư cần
phải làm cho những đệ tử, vì hạnh phúc, vì lòng từ
mẫn, vì khởi lên lòng từ mẫn đối với họ; tất cả, Ta
đã làm đối với các Ông.

6) Này các Tỷ-kheo, đây là những gốc cây, đây là
những căn nhà trống, hãy tu tập Thiền định. Chớ có
phóng dật. Chớ để hối hận về sau. Đây là lời giáo
giới của Ta cho các Ông.

THÂN                                              595

THÂN   596

71         Thân hành niệm - Là đồng nghĩa với cột trụ vững chắc - Kinh Sáu Sanh Vật – Tương IV, 321

Sáu Sanh Vật – Tương IV, 321

1-2) ...

3) -- Ví như, này các Tỷ-kheo, có người thân bị
thương tích, thân bị lở loét, đi vào một khu rừng đầy
gai góc. Cỏ và gai đâm thủng chân người ấy, và cào
rách thân lở loét của người ấy. Như vậy, này các Tỷ-
kheo, người ấy do nhân duyên ấy còn cảm thọ khổ
ưu nhiều hơn nữa.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, ở đây có Tỷ-kheo đi vào
làng hay đi vào rừng gặp người chỉ trích Tỷ-kheo ấy,
và người chỉ trích nói rằng: "Tôn giả làm như vậy, sở
hành như vậy là gai bất tịnh trong làng". Biết rằng
vị ấy là gai, sau khi biết như vậy, cả hai (người Tỷ-
kheo và người chỉ trích) cần phải hiểu là không hộ
trì và có hộ trì.

4) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là không hộ trì?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo khi mắt thấy sắc, thiên chấp sắc khả ái, ghét bỏ sắc không khả ái, sống

THÂN                                               597

với thân niệm không an trú, với tâm nhỏ hẹp. Vị ấy
không như thật tuệ tri tâm giải thoát, tuệ giải thoát;
chính ở nơi đây, các ác bất thiện pháp ấy khởi lên
không được đoạn diệt không có dư tàn.

... khi tai nghe tiếng... khi mũi ngửi hương... khi lưỡi nếm vị... khi thân cảm xúc... khi ý nhận biết pháp, thiên chấp pháp khả ái, ghét bỏ pháp không khả ái, sống với thân niệm không an trú, với tâm nhỏ hẹp. Vị ấy không như thật tuệ tri tâm giải thoát, tuệ giải thoát; chính ở nơi ấy, các ác, bất thiện pháp ấy khởi lên không được đoạn diệt không có dư tàn...

5) Ví như, này các Tỷ-kheo, có người bắt được sáu sinh vật, giới loại khác nhau, chỗ tìm món ăn khác nhau, và cột chúng với một sợi dây vững chắc. Sau khi bắt được con rắn, người ấy cột với sợi dây vững chắc. Sau khi bắt được con cá sấu, người ấy cột một sợi dây vững chắc. Sau khi bắt được con chim, người ấy cột với sợi dây vững chắc... Sau khi bắt được con chó, người ấy cột với một sợi dây vững chắc. Sau khi bắt được con giả can, người ấy cột với một sợi dây vững chắc. Sau khi bắt được con khỉ, người ấy cột với một sợi dây vững chắc. Sau khi cột chúng với những sợi dây vững chắc, người ấy cột một cái gút ở chính giữa và thả chúng đi.

THÂN                                                  598

Này các Tỷ-kheo, sáu con sinh vật ấy, với giới loại
sai khác, với chỗ tìm món ăn sai khác, mỗi con sẽ lôi
kéo tùy theo chỗ tìm món ăn và giới loại sai biệt của
mình.

- Con rắn lôi kéo, nghĩ rằng: "Ta sẽ đi vào gò
mối".
- Con cá sấu lôi kéo, nghĩ rằng: "Ta sẽ đi vào
trong nước".
- Con chim lôi kéo, nghĩ rằng: "Ta sẽ bay lên
trời".
- Con chó lôi kéo, nghĩ rằng: " Ta sẽ đi vào làng".
- Con giả can lôi kéo, nghĩ rằng: "Ta sẽ đi vào
nghĩa địa".
- Con khỉ lôi kéo, nghĩ rằng: "Ta sẽ đi vào rừng".

Này các Tỷ-kheo, khi nào sáu con sinh vật ấy trở
thành mệt mỏi, khi ấy, con sinh vật nào mạnh hơn
các sinh vật còn lại, được chúng đi theo, chúng tuân
theo, chúng phục tùng.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, với Tỷ-kheo thân niệm
không tu tập, không làm cho sung mãn, con mắt sẽ
lôi cuốn nó đối với các sắc khả ái và ghét bỏ đối với
các sắc không khả ái... Ý sẽ lôi cuốn nó đối với các
pháp khả ái và ghét bỏ đối với các pháp không khả
ái.

THÂN                                               599

Như vậy, này các Tỷ-kheo, là không hộ trì.

6) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hộ trì?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo khi mắt thấy sắc, không thiên chấp các sắc khả ái, không ghét bỏ các sắc không khả ái, sống với thân niệm an trú, với tâm vô lượng. Vị ấy như thật rõ biết tâm giải thoát, tuệ giải thoát; chính ở nơi đây, các ác bất thiện pháp khởi lên được đoạn diệt không có dư tàn.

... khi tai nghe tiếng... khi mũi ngửi hương... khi lưỡi nếm vị... khi thân cảm xúc... khi ý biết các pháp, không thiên chấp các pháp khả ái, không ghét bỏ các pháp không khả ái, an trú thân niệm, với tâm vô lượng. Vị ấy như thật rõ biết tâm giải thoát, tuệ giải thoát; chính ở nơi đây các ác bất thiện pháp ấy khởi lên được đoạn diệt không có dư tàn.

7) Ví như, này các Tỷ-kheo, có người bắt được sáu con sinh vật, giới loại khác nhau, chỗ tìm món ăn khác nhau, và cột chúng với một sợi dây vững chắc. Sau khi bắt được con rắn, người ấy cột với một sợi dây vững chắc. Sau khi bắt được con cá sấu... Sau khi bắt được con chim... Sau khi bắt được con chó... Sau khi bắt được con giả can... Sau khi bắt được con khỉ, người ấy cột với sợi dây vững chắc. Sau khi cột

THÂN                                                  600

chúng với sợi dây vững chắc, người ấy cột vào một cái cột hay cái trụ vững chắc.

Rồi, này các Tỷ-kheo, sáu con sinh vật ấy, với giới
loại sai khác, với chỗ tìm món ăn sai khác, mỗi con
sẽ lôi kéo, tùy theo chỗ tìm món ăn và giới loại sai
biệt của mình.

Con rắn lôi kéo, nghĩ rằng: "Ta sẽ đi vào gò mối".
Con cá sấu lôi kéo, nghĩ rằng: "Ta sẽ đi vào trong
nước". Con chim lôi kéo nghĩ rằng: "Ta sẽ bay lên
trời". Con chó lôi kéo, nghĩ rằng: "Ta sẽ đi vào
làng". Con giả can lôi kéo nghĩ rằng: "Ta sẽ đi đến
nghĩa địa". Con khỉ lôi kéo, nghĩ rằng: "Ta sẽ đi vào
rừng".

Này các Tỷ-kheo, khi nào sáu con sinh vật ấy trở thành mệt mỏi, chúng sẽ đứng gần bên, ngồi gần bên, nằm gần bên cái cột ấy hay cái trụ ấy.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, khi nào Tỷ-kheo thân
niệm được tu tập, được làm sung mãn, con mắt
không lôi kéo vị ấy theo các sắc khả ái, đối với các
sắc không khả ái, không ghét bỏ... lưỡi không lôi kéo
vị ấy theo các vị khả ái, đối với vị không khả ái,
không có ghét bỏ... ý không lôi kéo vị ấy theo các
pháp khả ái, đối với pháp không khả ái, không có
ghét bỏ.

THÂN                                               601

Như vậy, này các Tỷ-kheo, là hộ trì.

8) Cái cột hay cái trụ vững chắc, này các Tỷ-kheo, là đồng nghĩa với thân niệm.

Do vậy, này các Tỷ-kheo, hãy học tập như sau:
"Chúng ta sẽ tu tập thân niệm, làm cho sung mãn,
làm cho như thành cỗ xe, làm cho như thành cơ sở,
an trú, tích tập, khéo nỗ lực". Như vậy, này các Tỷ-
kheo, các Ông cần phải học tập.

THÂN                                              602

72      Thân hành niệm - Quan trọng thế nào - Kinh PHẨM THIỀN ĐỊNH – Tăng I, 88

PHẨM THIỀN ĐỊNH – Tăng I, 88

1-70.

1. - Như một ai, này các Tỷ-kheo, với tâm biến mãn
cùng khắp biển lớn, có thể bao gồm tất cả các con
sống bé nhỏ đổ vào biển cả. Cũng vậy, này các Tỷ-
kheo, ai tu tập, làm cho sung mãn thân hành niệm,
cũng bao gồm tất cả thiện pháp, gồm những pháp
thuộc về Minh phần.

2-8. Có một pháp, này các Tỷ-kheo, được tu tập,
được làm cho sung mãn, đưa đến cảm hứng lớn, lợi
ích lớn, an ổn lớn khỏi các khổ ách, chánh niệm tỉnh
giác, đưa đến chứng đắc tri kiến, đưa đến hiện tại lạc
trú, đưa đến chứng ngộ quả minh và giải thoát. Một
pháp ấy là gì? Chính là thân hành niệm. Đây là một
pháp, này các Tỷ-kheo, được tu tập, được làm cho
sung mãn, đưa đến cảm hứng lớn … đưa đến chứng
ngộ quả minh và giải thoát.

9-12. Có một pháp, này các Tỷ-kheo, khi được tu tập, được làm cho sung mãn, thân được khinh an, tâm

THÂN                                                603

được khinh an, tầm tứ được tịnh chỉ, toàn bộ các
pháp thuộc về minh phần đi đến tu tập, làm cho viên
mãn. Một pháp ấy là gì? Chính là thân hành niệm.
Khi tu tập, làm cho sung mãn một pháp này, thân
được khinh an, tâm được khinh an, tầm và tứ được
chỉ tịnh, toàn bộ các pháp thuộc về minh phần đi đến
tu tập, được làm cho viên mãn.

13. Có một pháp, này các Tỷ-kheo, khi được tu tập,
được làm cho sung mãn, các pháp bất thiện chưa
sanh không sanh khởi, và các pháp bất thiện đã sanh
bị đoạn tận. Một pháp ấy là gì? Chính là thân hành
niệm. Khi tu tập, khi làm cho sung mãn một pháp
này, này các Tỷ-kheo, các pháp bất thiện chưa sanh
… bị đoạn tận.

14-15. Có một pháp, này các Tỷ-kheo, khi được tu tập, được làm cho sung mãn, các pháp thiện chưa sanh được sanh khởi, và các pháp thiện đã sanh, đưa đến tăng trưởng, quảng đại. Một pháp ấy là gì? Chính là thân hành niệm. Khi tu tập, khi làm cho sung mãn một pháp này, này các Tỷ-kheo, các pháp thiện chưa sanh … đưa đến tăng trưởng, quảng đại.

16-21. Có một pháp, này các Tỷ-kheo, khi được tu tập, được làm cho sung mãn, vô minh được đoạn tận, minh sanh khởi, ngã mạn được đoạn tận, các tùy miên được nhổ sạch, các kiết sử bị đoạn tận. Một

THÂN                                              604

pháp ấy là gì? Chính là thân hành niệm. Khi một pháp này được tu tập, được làm cho sung mãn, vô minh bị đoạn tận… các kiết sử bị đoạn tận.

22-23. Có một pháp, này các Tỷ-kheo, khi được tu
tập, được làm cho sung mãn, đưa đến sự phân tích
của trí tuệ, đưa đến Niết-bàn không có chấp thủ. Một
pháp ấy là gì? Chính là thân hành niệm. Khi một
pháp này được tu tập, được làm cho sung mãn, đưa
đến sự phân tích… không có chấp thủ.

24-26. Có một pháp, này các Tỷ-kheo, khi được tu
tập, được làm cho sung mãn, đưa đến sự thông đạt
của nhiều giới, sự thông đạt của nhiều giới sai biệt,
sự vô ngại giải của nhiều giới. Một pháp ấy là gì?
Chính là thân hành niệm. Khi một pháp này được
tu tập, được làm cho sung mãn, đưa đến sự thông đạt
… sự vô ngại giải của nhiều giới.

27-30. Có một pháp, này các Tỷ-kheo, khi được tu
tập, được làm cho sung mãn, đưa đến sự chứng ngộ
quả Dự lưu, đưa đến sự chứng ngộ quả Nhất lai, đưa
đến sự chứng ngộ quả Bất lai, đưa đến sự chứng ngộ
quả A-la-hán. Một pháp ấy là gì? Chính là thân
hành niệm. Khi một pháp này được tu tập, được làm
cho sung mãn, đưa đến sự chứng ngộ quả Dự lưu …
quả A-la-hán.

THÂN                                               605

31-46. Có một pháp, này các Tỷ-kheo, khi được tu tập, được làm cho sung mãn, đưa đến sự chứng đắc trí tuệ, đưa đến sự tăng trưởng trí tuệ, đưa đến quảng đại trí tuệ, đưa đến đại trí tuệ, đưa đến trí tuệ rộng rãi, đưa đến quảng đại trí tuệ, đưa đến thâm sâu trí tuệ, đưa đến vô song trí tuệ, đưa đến vô hạn trí tuệ, đưa đến nhiều trí tuệ, đưa đến trí tuệ nhanh lẹ, đưa đến trí tuệ nhẹ nhàng, đưa đến trí tuệ hoan hỷ, đưa đến trí tuệ tốc hành, đưa đến trí tuệ sắc sảo, đưa đến trí tuệ thể nhập. Một pháp ấy là gì? Chính là thân hành niệm. Khi một pháp này được tu tập, được làm cho sung mãn, đưa đến sự chứng đắc trí tuệ… đưa đưa đến trí tuệ thể nhập.

--------------------

47-48. Những vị này không hưởng được bất tử, này
các Tỷ-kheo, là những vị không thực hiện thân hành
niệm. Những vị này hưởng được bất tử, này các Tỷ-
kheo, là những vị thực hiện thân hành niệm.

49-50. Những vị này không chia sẻ bất tử, này các
Tỷ-kheo, là những vị không chia sẻ thân hành niệm.
Những vị này chia sẻ bất tử, này các Tỷ-kheo, là
những vị chia sẻ thân hành niệm.

51-52. Bất tử bị đoạn tận, này các Tỷ-kheo, đối với những ai đoạn tận thân hành niệm. Bất tử không bị

THÂN                                                606

đoạn tận, này các Tỷ-kheo, đối với những ai không đoạn tận thân hành niệm.

53-54. Bất tử bị khiếm khuyết, này các Tỷ-kheo, đối
với những ai khiếm khuyết thân hành niệm. Bất tử
được viên thành, này các Tỷ-kheo, đối với những ai
viên thành thân hành niệm.

55-56. Bất tử bị xao lãng bỏ phế, này các Tỷ-kheo,
đối với những ai bỏ phế thân hành niệm. Bất tử
không bị xao lãng bỏ phế, này các Tỷ-kheo, đối với
những ai không bỏ phế thân hành niệm.

57-58. Bất tử bị vong thất, này các Tỷ-kheo, đối với
những ai vong thất thân hành niệm. Bất tử không bị
vong thất, này các Tỷ-kheo, đối với những ai không
vong thất thân hành niệm.

59-60. Bất tử không được thực hiện, này các Tỷ-
kheo, đối với những ai không thực hiện thân hành
niệm. Bất tử được thực hiện, này các Tỷ-kheo, đối
với những ai thực hiện thân hành niệm.

61-62. Bất tử không được tu tập, này các Tỷ-kheo,
đối với những ai không tu tập thân hành niệm. Bất tử
được tu tập, này các Tỷ-kheo, đối với những ai tu tập
thân hành niệm.

THÂN                                               607

63-64. Bất tử không được làm cho sung mãn, này các
Tỷ-kheo, đối với những ai không làm cho sung mãn
thân hành niệm. Bất tử được làm cho sung mãn, này
các Tỷ-kheo, đối với những ai làm cho sung mãn
thân hành niệm.

65-66. Bất tử không được thắng tri, này các Tỷ-kheo,
đối với những ai không thắng tri thân hành niệm. Bất
tử được thắng tri, này các Tỷ-kheo, đối với những ai
thắng tri thân hành niệm.

67-68. Bất tử không được liễu tri, này các Tỷ-kheo,
đối với những ai không liễu tri thân hành niệm. Bất
tử được liễu tri, này các Tỷ-kheo, đối với những ai
liễu tri thân hành niệm.

69-70. Bất tử không được chứng ngộ, này các Tỷ-
kheo, đối với những ai không chứng ngộ thân hành
niệm. Bất tử được chứng ngộ, này các Tỷ-kheo, đối
với những ai chứng ngộ thân hành niệm.

Thế Tôn thuyết như vậy, các vị Tỷ-kheo ấy hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

THÂN                                              608

73     Thân hành niệm - Ý thức sự quan trọng của... - Kinh Quốc Độ – Tương V, 266

Quốc Độ – Tương V, 266 (hay Ekantaka)

1) Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú giữa dân chúng Sumbha, tại một thị trấn của dân chúng Sumbha tên là Sedaka.

2) Tại đấy, Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo...

3) -- Ví như một số đông quần chúng, này các Tỷ-
kheo, tụ họp lại và nói: "Cô gái hoa hậu của quốc
độ. Cô gái hoa hậu của quốc độ!". Và người con gái
hoa hậu quốc độ ấy với tất cả sự quyến rủ của mình,
múa cho họ xem, với tất cả sự quyến rủ của mình,
hát cho họ nghe. Và một số quần chúng còn đông
hơn tụ họp lại và nói: "Cô gái hoa hậu của quốc độ
múa và hát".

Rồi một người đến, muốn sống, không muốn chết,
muốn lạc, ghét khổ, họ nói với người ấy như sau:
"Này Ông, hãy xem đây. Đây là cái bát đầy dầu. Ông
hãy mang bát dầu ấy và đi vòng quanh đám quần
chúng lớn và người con gái hoa hậu của quốc độ. Và

THÂN                                             609

một người với cây kiếm giơ cao sẽ đi theo sau lưng Ông. Tại chỗ nào làm đổ một ít dầu, tại chỗ ấy, đầu Ông bị rơi xuống".

Các Ông nghĩ thế nào, này các Tỷ-kheo, người ấy có thể không tác ý đến bát dầu, phóng tâm hướng ngoại không?

-- Thưa không, bạch Thế Tôn.

4) -- Ví dụ này, này các Tỷ-kheo, Ta nói ra để nêu rõ ý nghĩa. Và đây là ý nghĩa của nó. Này các Tỷ-kheo, cái bát đầy dầu là đồng nghĩa với thân hành niệm.

5) Do vậy, này các Tỷ-kheo, các Ông cần phải học
tập như sau: "Chúng ta sẽ tu tập thân hành niệm,
làm cho sung mãn, làm cho như thành cỗ xe, làm cho
như thành đất nền, làm cho tiếp tục an trú, làm cho
tích tập, làm cho khéo có hiệu năng
(susamàraddhà)". Như vậy, này các Tỷ-kheo, các
Ông cần phải học tập.

THÂN                                               610

74     Thân hành được khinh an ở Thiền thứ tư - Kinh THÁNH CƯ 1 – Tăng IV, 275

THÁNH CƯ 1 – Tăng IV, 275

1. - Này các Tỷ-kheo, có mười Thánh cư này, với những Thánh cư này, các bậc Thánh đã sống, đang sống và sẽ sống. Thế nào là mười?

2. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đoạn tận năm
chi phần, thành tựu sáu chi phần, hộ trì một sự, đầy
đủ bốn y cứ, trừ khử sự thật cá nhân, đã đoạn tận
hoàn toàn các tầm cầu, các tư duy không có uế trược,
thân hành được khinh an, tâm được khéo giải thoát,
tuệ được khéo giải thoát.

Này các Tỷ-kheo, đây là mười Thánh cư, với những Thánh cư này, các bậc Thánh đã sống, đang sống và sẽ sống.

THÁNH CƯ 2 – Tăng IV, 275

1. Một thời, Thế Tôn trú giữa dân chúng Kuru tại một thị trấn của dân tộc Kuru gọi là Kammàsadhama. Ở

THÂN                                              611

đây, Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo... Thế Tôn nói như sau:

2. - Này các Tỷ-kheo, có mười Thánh cư này, với những Thánh cư này, các vị Thánh đã sống, đang sống, và sẽ sống. Thế nào là mười?

3. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo:

1.  Đoạn tận năm chi phần.
2. Thành tựu sáu chi phần.
3. Hộ trì một sự.
4. Đầy đủ bốn y cứ.
5. Trừ khử sự thật cá nhân.
6. Đã đoạn tận hoàn toàn các tầm cầu.
7. Các tư duy không có uế trược.
8. Thân hành được khinh an.
9. Tâm được khéo giải thoát.
10. Tuệ được giải thoát.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo đã đoạn tận năm chi phần?

4. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đoạn tận dục
tham, đoạn tận sân, đoạn tận hôn trầm thụy miên,
đoạn tận trạo hối, đoạn tận nghi. Như vậy, này các
Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đoạn tận năm chi phần.

THÂN                                            612

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo thành tựu sáu chi phần?

5. Ở đây, này các Tỷ kheo, Tỷ-kheo khi mắt thấy sắc không có hân hoan, không có thất vọng, trú xả chánh niệm tỉnh giác; khi tai nghe tiếng... khi mũi ngửi hương... khi lưỡi nếm vị... khi thân cảm xúc, khi ý biết pháp, không có hân hoan, không có thất vọng, trú xa, chánh niệm tỉnh giác. Như vậy, này các Tỷ- kheo, là Tỷ-kheo thành tựu sáu chi phần.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo hộ trì một sự?

6. Ở đây, này các Tỷ-kheo thành tựu với tâm được niệm hộ trì. Như vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo hộ trì một sự.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo đầy đủ bốn y cứ?

7. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo có đắn đo thân
cận một sự, có đắn đo kham nhẫn một sự, có đắn
đo tránh né một sự, có đắn đo trừ khử một sự. Như
vậy này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đầy đủ bốn y cứ.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo trừ khử sự thật cá nhân?

THÂN                                             613

8. Ở đây, này các Tỷ-kheo, đối với những sự sai biệt
phổ thông được các Sa-môn, Bà-la-môn phổ thông
chấp nhận, như: "Thế giới là thường còn, thế giới là
không thường còn; thế giới có giới hạn, thế giới
không giới hạn, sinh mạng với thân thể là một, sinh
mạng với thân thể là khác; Như Lai có tồn tại sau khi
chết; Như Lai không tồn tại sau khi chết; Như Lai có
tồn tại và không có tồn tại sau khi chết; Như Lai
không tồn tại và không và không không tồn tại sau
khi chết". Tất cả những tin tưởng ấy được trừ diệt,
trừ bỏ, xả bỏ, quăng bỏ giải tỏa, đoạn tận, từ bỏ. Như
vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo trừ khử những sự
thật cá nhân.

Và này các Tỷ-kheo, như thế nào là Tỷ-kheo đã đoạn tận hoàn toàn các tầm cầu?

9. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đã đoạn tận dục
tầm cầu, đã đoạn tận hữu tầm cầu, Phạm hạnh tầm
cầu được khinh an. Như vậy, này Tỷ-kheo, Là Tỷ-
kheo đã đoạn tận hoàn toàn các tầm cầu.

Và này các Tỷ-kheo, như thế nào là Ty-kheo các tư duy không có uế trược?

10. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Ty-kheo đã đoạn tận dục tư duy, đã đoạn tận sân tư duy, đã đoạn tận hại

THÂN                                                614

tư duy. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là các tư duy không có uế trược.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo tâm hành được khinh an?

11. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đoạn khổ, đoạn
lạc chấm dứt hỷ ưu đã cảm thọ trước, chứng đạt và
an trú Thiền Thứ tư, không khổ, không lạc, xả niệm
thanh tịnh. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo
tâm hành được khinh an.

Và này các Tỷ-kheo, như thế nào là Tỷ-kheo tâm được giải thoát?

12. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tâm được giải
thoát khỏi tham, tâm được giải thoát khỏi sân, tâm
được giải thoát khỏi si. Như vậy, này các Tỷ-kheo,
là Tỷ-kheo được tâm khéo giải thoát.

Và này các Tỷ-kheo, như thế nào là Tỷ-kheo với tuệ khéo giải thoát?

13. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo biết rằng: "Tham ái đã được đoạn tận nơi ta, được chặt đứt từ gốc rễ, làm cho như thân cây tàla, làm cho không thể tái sanh, làm cho không thể sanh khởi trong tương lai" rõ biết rằng: "Sân đã được đoạn tận nơi ta... trong

THÂN                                                  615

tương lai", rõ biết rằng: "Si đã được đoạn tận nơi ta,
được chặt đứt từ gốc rễ, làm cho như thân cây tàla,
làm cho không thể tái sanh, làm cho không thể sanh
khởi trong tương lai." Như vậy, này các Tỷ-kheo, là
Tỷ-kheo với tuệ khéo giải thoát.

14. Này các Tỷ-kheo, tất cả những vị Thánh nào trong quá khứ đã sống theo Thánh cư, tất cả những vị ấy đã sống theo mười Thánh cư này.

Này các Tỷ-kheo, tất cả những vị Thánh nào trong tương lai sẽ sống theo Thánh cư, tất cả những vị ấy sẽ sống theo mười Thánh cư này.

Này các Tỷ-kheo, tất cả những vị Thánh nào trong hiện tại sống theo Thánh cư, tất cả những vị ấy đang sống theo mười Thánh cư này.

Này các Tỷ-kheo, đây là mười Thánh cư mà các vị Thánh đã sống đang sống, và sẽ sống.

THÂN                                                616

75     Thân hành được khinh an ở Thiền thứ tư - Kinh TRÁNH NÉ – Tăng I, 626

TRÁNH NÉ – Tăng I, 626

1. - Tỷ-kheo trừ khử sự thật cá nhân, đã từ bỏ hoàn toàn các tầm cầu hay thân hành được khinh an, vị ấy được gọi là vị độc hành.

Và này các Tỷ-kheo thế nào là Tỷ-kheo đã trừ khử sự thật cá nhân?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, đối với các sự thật cá
nhân phổ thông của các Sa-môn, Bà-la-môn nói
chung, ví như thế giới là thường còn, hay thế giới
là không thường còn, hay thế giới là có giới hạn,
hay thế giới là không giới hạn, sinh mạng và thân
này là một, hay sinh mạng và thân này là khác,
Như Lai sau khi chết có tồn tại, hay Như Lai sau
khi chết không tồn tại, hay Như Lai sau khi chết
có tồn tại và không tồn tại, hay Như Lai sau khi
chết không có tồn tại và không không tồn tại. Tỷ-
kheo đối với tất cả các sự thật cá nhân ấy đã trừ
khử, đã xả bỏ, đã nhổ ra, đã giải thoát, đã đoạn
tận, đã từ bỏ. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-
kheo trừ khử sự thật cá nhân.

THÂN                                              617

2. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo đã từ bỏ hoàn toàn các tầm cầu?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, đối với Tỷ-kheo, dục tầm
cầu được đoạn tận, hữu tầm cầu được đoạn tận,
Phạm hạnh tầm cầu được khinh an. Như vậy, này
các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo đã từ bổ hoàn toàn các
tầm cầu.

3. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo thân hành được khinh an?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo xả lạc, xả khổ,
chấm dứt hỷ ưu đã cảm thọ trước, chứng đạt và an
trú Thiền thứ tư, không khổ, không lạc, xả niệm
thanh tịnh. Như vậy này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo
thân hành được khinh an.

4. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo độc cư?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, đối với Tỷ-kheo ngã mạn
được đoạn tận, được cắt đứt từ gốc rễ, được làm
như thân cây ta-la, được khiến cho không thể hiện
hữu, khiến cho không thể sanh khởi trong tương
lai.

Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo độc cư, Tỷ- kheo trừ khử sự thật cá nhân, này các Tỷ-kheo, đã từ

THÂN                                              618

bỏ hoàn toàn các tầm cầu, hay thân hành được khinh an, vị ấy được gọi là vị độc hành.

5. Dục và hữu tầm cầu,
Cùng Phạm hạnh tầm cầu,
Chấp thủ sự thật này,
Chỗ kiến xứ chất chứa,
Ai không thích mọi tham,
Giải thoát được ái diệt,
Các tầm cầu từ bỏ,
Kiến xứ được nhổ lên,
Tỷ kheo ấy an tịnh,
Thật chánh niệm khinh an,
Không bị ai chiến bại,
Minh kiến được kiêu mạn,
Vị ấy được danh xưng,
Bậc Giác ngộ độc cư.

THÂN                                            619

76     Thân kiến - Định nghĩa - Thế nào là thân kiến - TIỂU Kinh PHƯƠNG QUẢNG - 44 Trung I, 655

TIỂU KINH PHƯƠNG QUẢNG (Culavedalla suttam) – Bài kinh số 44 – Trung I, 655

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Rajagaha (Vương Xá), tai
Veluvana (Trúc Lâm), chỗ Kalandaka Nivapa. Rồi
nam cư sĩ Visakha đến chỗ Tỷ-kheo-ni
Dhammadinna ở, sau khi đến, đảnh lễ Tỷ-kheo-ni
Dhammadinna rồi ngồi xuống một bên. Sau khi ngồi
xuống một bên, nam cư sĩ Visakha thưa với Tỷ-kheo
ni Dhammadinna:

– Thưa Ni sư, tự thân, tự thân, (Sakkaya), được gọi là như vậy. Thưa Ni sư, Thế Tôn gọi tự thân là như thế nào?

– Hiền giả Visakha, Thế Tôn gọi năm thủ uẩn là tự thân, tức là sắc thủ uẩn, thọ thủ uẩn, tưởng thủ uẩn, hành thủ uẩn và thức thủ uẩn. Hiền giả Visakha,

THÂN                                                620

năm thủ uẩn này, Thế Tôn gọi là tự thân.

– Lành thay, thưa Ni sư.

Nam cư sĩ Visakha hoan hỷ, tín thọ lời Tỷ-kheo- ni Dhammadinna nói, rồi hỏi Tỷ-kheo-ni Dhammadinna thêm một câu hỏi nữa:

– Tự thân tập khởi, tự thân tập khởi, thưa Ni sư, được gọi là như vậy. Thưa Ni sư, Thế Tôn gọi tự thân tập khởi (Sakkayasamudaya) là như thế nào?

– Hiền giả Visakha, khát ái này đưa đến tái sanh,
câu hữu với hỷ và tham, tìm cầu hỷ lạc chỗ này chỗ
kia, tức là dục ái, hữu ái và phi hữu ái. Hiền giả
Visakha, khát ái này, Thế Tôn gọi là tự thân tập
khởi.

– Tự thân diệt, tự thân diệt, thưa Ni sư, được gọi là như vậy. Thế Tôn gọi tự thân diệt là như thế nào?

– Hiền giả Visakha, sự đoạn diệt, không tham đắm, không có dư tàn của khát ái ấy, sự xả ly, sự vất bỏ, sự giải thoát, sự vô chấp. Hiền giả Visakha, sự đoạn diệt khát ái này, Thế Tôn gọi là tự thân diệt.

– Thưa Ni sư, tự thân diệt đạo, tự thân diệt đạo,

THÂN                                                621

được gọi là như vậy. Thưa Ni sư, Thế Tôn gọi tự thân diệt đạo là như thế nào?

– Hiền giả Visakha, Con đường Thánh tám
ngành này, Thế Tôn gọi là tự thân diệt đạo, tức là
chánh tri kiến, chánh tư duy, chánh ngữ, chánh
nghiệp, chánh mạng, chánh tinh tấn, chánh niệm,
chánh định.

– Thưa Ni sư, thủ này tức là năm thủ uẩn kia hay thủ này khác với năm thủ uẩn?

– Không phải, Hiền giả Visakha. Thủ này tức là
năm thủ uẩn kia, thủ này không khác với năm thủ
uẩn kia, Hiền giả Visakha, phàm có dục tham đối với
năm thủ uẩn, tức là (chấp) thủ đối với chúng ở đây
vậy.

– Thưa Ni sư, thế nào là thân kiến?

– Ở đây, Hiền giả Visakha, kẻ vô văn phàm phu không đến yết kiến các bậc Thánh, không thuần thục pháp các bậc Thánh, không tu tập pháp các bậc Thánh, không đến yết kiến các bậc Chân nhân, không thuần thục pháp các bậc Chân nhân, không tu tập pháp các bậc Chân nhân, xem sắc là tự ngã hay xem tự ngã là có sắc, hay xem sắc là trong tự ngã hay xem tự ngã là trong sắc; xem thọ là tự ngã, hay xem tự

THÂN                                               622

ngã là có thọ, hay xem thọ là trong tự ngã, hay xem
tự ngã là trong thọ; xem tưởng là tự ngã, hay xem tự
ngã là có tưởng, hay xem tưởng là trong tự ngã, hay
xem tự ngã là trong tưởng; xem hành là tự ngã, xem
tự ngã là có hành, hay xem hành là trong tự ngã, hay
xem tự ngã là trong hành; xem thức là tự ngã, hay
xem tự ngã là có thức, hay xem thức là trong tự ngã,
hay xem tự ngã là trong thức. Như vậy, Hiền giả
Visakha, là thân kiến.

– Thưa Ni sư, thế nào là không phải thân kiến?

Ở đây, Hiền giả Visakha, vị Đa văn Thánh đệ tử đến yết kiến các bậc Thánh, thuần thục pháp các bậc Thánh, tu tập pháp các bậc Thánh, đến yết kiến các bậc Chân nhân, thuần thục pháp các bậc Chân nhân, tu tập pháp các bậc Chân nhân, không xem sắc là tự ngã, không xem tự ngã là có sắc, không xem sắc là trong tự ngã, không xem tự ngã là trong sắc; không xem thọ là tự ngã, không xem tự ngã là có thọ, không xem thọ là trong tự ngã, không xem tự ngã là trong thọ; không xem tưởng là tự ngã, không xem tự ngã là có tưởng, không xem tưởng là trong tự ngã, không xem tự ngã là trong tưởng; không xem các hành là tự ngã, không xem tự ngã là có các hành, không xem các hành là trong tự ngã, không xem tự ngã là trong các hành; không xem thức là tự ngã, không xem tự

THÂN                                              623

ngã là có thức, không xem thức là trong tự ngã, không xem tự ngã là trong thức. Như vậy, Hiền giả Visakha, là không có thân kiến.

– Thưa Ni sư, thế nào là Thánh đạo Tám ngành?

– Hiền giả Visakha, đây là Thánh đạo Tám
ngành, tức là chánh tri kiến, chánh tư duy, chánh
ngữ, chánh nghiệp, chánh mạng, chánh tinh tấn,
chánh niệm, chánh định.

– Thưa Ni sư, Thánh đạo Tám ngành này là hữu vi hay vô vi?

– Hiền giả Visakha, Thánh đạo Tám ngành này là hữu vi.

– Thưa Ni sư, ba uẩn được Thánh đạo Tám ngành thâu nhiếp hay Thánh đạo Tám ngành được ba uẩn thâu nhiếp?

– Hiền giả Visakha, ba uẩn không bị Thánh đạo
Tám ngành thâu nhiếp. Hiền giả Visakha, Thánh
đạo Tám ngành bị ba uẩn thâu nhiếp. Hiền giả
Visakha:

 Chánh ngữ, chánh nghiệp và chánh mạng, những pháp này được thâu nhiếp trong giới

THÂN                                           624

uẩn.
 Chánh tinh tấn, chánh niệm và chánh định,
những pháp này được thâu nhiếp trong định
uẩn.
 Chánh tri kiến và chánh tư duy, những pháp
này được thâu nhiếp trong tuệ uẩn
 Thưa Ni sư thế nào là định, thế nào là định
tướng, thế nào là định tư cụ, thế nào là định tu
tập?

Hiền giả Visakha:

- Nhất tâm là định,
- Bốn Niệm Xứ là định tướng,
- Bốn Tinh cần là định tư cụ,
- Sự luyện tập, sự tu tập, sự tái tu tập của những
pháp ấy là định tu tập ở đây vậy.
 Thưa Ni sư, có bao nhiêu hành?

- Hiền giả, có ba loại hành này: thân hành, khẩu hành, và tâm hành.

 Thưa Ni sư, thế nào là thân hành, thế nào là khẩu hành, thế nào là tâm hành?

THÂN                                              625

- Thở vô, thở ra là thân hành,
- Tầm tứ là khẩu hành,
- Tưởng và thọ là tâm hành.
 Thưa Ni sư, vì sao thở vô thở ra là thân hành, vì
sao tầm tứ là khẩu hành, vì sao tưởng và thọ là
tâm hành?

- Thở vô, thở ra, thuộc về thân, những pháp này
lệ thuộc với thân, nên thở vô thở ra thuộc về
thân hành.
- Trước phải tầm và tứ rồi sau mới phát lời nói,
nên tầm tứ thuộc về khẩu hành.
- Tưởng và thọ và tâm sở, các pháp này lệ thuộc
với tâm, nên tưởng và thọ thuộc về tâm hành.
 Thưa Ni sư, như thế nào là chứng nhập Diệt thọ
tưởng định?

- Hiền giả Visakha, Tỷ-kheo chứng nhập Diệt
thọ tưởng định, vị ấy không nghĩ rằng: "Tôi sẽ
chứng nhập Diệt thọ tưởng định", hay "Tôi
đang chứng nhập Diệt thọ tưởng định" hay "Tôi
đã chứng nhập Diệt thọ tưởng định". Vì rằng,
tâm của vị này trước đã được tu tập như vậy
nên đưa đến trạng thái như vậy.

THÂN                                             626

 Thưa Ni sư, Tỷ-kheo chứng nhập Diệt thọ tưởng định, những pháp gì diệt trước, thân hành, hay khẩu hành, hay tâm hành?

– Hiền giả Visakha, vị Tỷ-kheo chứng nhập Diệt thọ tưởng định, khẩu hành diệt trước, rồi đến thân hành, rồi đến tâm hành.

 Thưa Ni sư, làm thế nào xuất khởi Diệt thọ tưởng định?

– Hiền giả Visakha, vị Tỷ-kheo xuất khởi Diệt
thọ tưởng định, không có nghĩ rằng: "Tôi sẽ xuất
khởi Diệt thọ tưởng định", hay "Tôi đang xuất khởi
Diệt thọ tưởng định", hay: "Tôi đã xuất khởi Diệt thọ
tưởng định". Vì rằng tâm của vị này trước đã tu tập
như vậy nên đưa đến trạng thái như vậy.

 Thưa Ni sư, Tỷ-kheo xuất khởi Diệt thọ tưởng định, những pháp nào khởi lên trước, thân hành, hay khẩu hành hay tâm hành?

– Hiền giả Visakha, Tỷ-kheo xuất khởi Diệt thọ tưởng định, tâm hành khởi lên trước nhất, rồi đến thân hành, rồi đến khẩu hành.

 Thưa Ni sư, khi Tỷ-kheo xuất khởi Diệt thọ tưởng định, vị ấy cảm giác những xúc nào?

THÂN                                               627

– Hiền giả Visakha, khi Tỷ-kheo xuất khởi Diệt thọ tưởng định, vị ấy cảm giác ba loại xúc: không xúc, vô tướng xúc, vô nguyện xúc.

 Thưa Ni sư, khi Tỷ-kheo xuất khởi Diệt thọ tưởng định, tâm của vị ấy thiên về gì, hướng về gì, khuynh hướng về gì?

– Hiền giả Visakha, khi Tỷ-kheo xuất khởi Diệt thọ tưởng định, tâm của vị ấy thiên về độc cư, hướng về độc cư, khuynh hướng về độc cư.

 Thưa Ni sư, có bao nhiêu thọ?

– Hiền giả Visakha, có ba thọ này, lạc thọ, khổ thọ, bất khổ bất lạc thọ.

 Thưa Ni sư, thế nào là lạc thọ, thế nào là khổ thọ, thế nào là bất khổ bất lạc thọ?

- Hiền giả Visakha, cái gì được cảm thọ bởi thân
hay tâm, một cách khoái lạc, khoái cảm, như
vậy là lạc thọ.
- Hiền giả Visakha, cái gì được cảm thọ bởi thân
hay tâm, một cách đau khổ, không khoái cảm,
như vậy là khổ thọ.
- Hiền giả Visakha, cái gì được cảm thọ bởi thân

THÂN                                               628

hay tâm không khoái cảm, không khoái cảm
như vậy là bất khổ bất lạc thọ.
 Thưa Ni sư, đối với lạc thọ, cái gì lạc, cái gì khổ?
Đối với khổ thọ, cái gì khổ, cái gì lạc? Đối với bất
khổ bất lạc thọ, cái gì lạc, cái gì khổ?

- Đối với lạc thọ, cái gì trú là lạc, cái gì biến hoại
là khổ.
- Đối với khổ thọ, cái gì trú là khổ, cái gì biến
hoại là lạc.
- Đối với bất khổ bất lạc thọ, có trí là lạc, vô trí
là khổ.
 Thưa Ni sư, trong lạc thọ, có tùy miên gì tồn tại;
trong khổ thọ, có tùy miên gì tồn tại; trong bất khổ
bất lạc thọ, có tùy miên gì tồn tại?

- Trong lạc thọ, có tham tùy miên tồn tại;
- Trong khổ thọ, có sân tùy miên tồn tại;
- Trong bất khổ bất lạc thọ, có vô minh tùy miên
tồn tại.
 Thưa Ni sư, có phải trong tất cả lạc thọ, tham tùy
miên tồn tại; trong tất cả khổ thọ, sân tùy miên
tồn tại; trong tất cả bất khổ bất lạc thọ, vô minh
tùy miên tồn tại?

THÂN                                                  629

– Hiền giả Visakha, không phải trong tất cả lạc thọ, tham tùy miên tồn tại; không phải trong tất cả khổ thọ, sân tùy miên tồn tại; không phải trong tất cả bất khổ bất lạc thọ, vô minh tùy miên tồn tại.

– Thưa Ni sư, trong lạc thọ, cái gì phải từ bỏ. Trong khổ thọ, cái gì phải từ bỏ. Trong bất khổ bất lạc thọ, cái gì phải từ bỏ?

– Hiền giả Visakha, trong lạc thọ, tham tùy miên
phải từ bỏ. Trong khổ thọ, sân tùy miên phải từ bỏ.
Trong bất khổ bất lạc thọ, vô minh tùy miên phải từ
bỏ.

– Thưa Ni sư, có phải trong tất cả lạc thọ, tham
tùy miên phải từ bỏ. Trong tất cả khổ thọ, sân tùy
miên phải từ bỏ. Trong tất cả bất khổ bất lạc thọ, vô
minh tùy miên phải từ bỏ?

– Hiền giả Visakha, không phải trong tất cả lạc
thọ, tham tùy miên phải từ bỏ; trong tất cả khổ thọ,
sân tùy miên phải từ bỏ; trong tất cả bất khổ bất lạc
thọ, vô minh tùy miên phải từ bỏ.

Ở đây, Hiền giả Visakha, vị Tỷ-kheo ly dục, ly bất thiện pháp, chứng và an trú Thiền thứ nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, có tầm và tứ. Do vậy tham đã được từ bỏ, không còn tham tùy miên tồn tại

THÂN                                                630

ở đây.

Ở đây, Hiền giả Visakha, vị Tỷ-kheo suy tư như
sau: "Chắc chắn ta sẽ chứng và an trú trong trú xứ
mà nay các vị Thánh đang an trú". Vì muốn phát
nguyện hướng đến các cảnh giải thoát vô thượng, do
ước nguyện ấy, khởi lên ưu tư. Do vậy, sân được từ
bỏ, không còn sân tùy miên tồn tại ở đây.

Ở đây, Hiền giả Visakha, vị Tỷ-kheo xả lạc và
xả khổ, diệt hỷ ưu đã cảm thọ trước, chứng và trú
Thiền thứ tư, không khổ, không lạc, xả niệm thanh
tịnh. Do vậy vô minh đã được từ bỏ, không còn vô
minh tùy miên tồn tại ở đây.

– Thưa Ni sư, lạc thọ lấy gì làm tương đương?

– Hiền giả Visakha, lạc thọ lấy khổ thọ làm tương đương.

– Thưa Ni sư, khổ thọ lấy gì làm tương đương?

– Hiền giả Visakha, khổ thọ lấy lạc thọ làm tương đương.

– Thưa Ni sư, bất khổ bất lạc thọ lấy gì làm tương đương?

THÂN                                             631

– Hiền giả Visakha, bất khổ bất lạc thọ lấy vô minh làm tương đương.

– Thưa Ni sư, vô minh lấy gì làm tương đương?

– Hiền giả Visakha, vô minh lấy minh làm tương đương.

– Thưa Ni sư, minh lấy gì làm tương đương?

– Hiền giả Visakha, minh lấy giải thoát làm tương đương.

– Thưa Ni sư, giải thoát lấy gì làm tương đương?

– Hiền giả Visakha, giải thoát lấy Niết-bàn làm tương đương.

– Thưa Ni sư, Niết-bàn lấy gì làm tương đương?

– Hiền giả Visakha, câu hỏi đi quá xa, vượt ra
ngoài giới hạn câu trả lời. Hiền giả Visakha, phạm
hạnh là để thể nhập vào Niết-bàn, để vượt qua đến
Niết-bàn, để đạt cứu cánh Niết-bàn. Hiền giả
Visakha, nếu Hiền giả muốn, hãy đến chỗ Thế Tôn
ở, và hỏi ý nghĩa này. Và Thế Tôn trả lời cho Hiền
giả như thế nào, hãy như vậy thọ trì.

THÂN                                             632

Rồi nam cư sĩ Visakha hoan hỷ, tín thọ lời Tỷ-
kheo-ni Dhammadinna giảng, từ chỗ ngồi đứng dậy,
đảnh lễ Tỷ-kheo ni Dhammadinna, thân bên phải
hướng về phía Tỷ-kheo-ni rồi từ biệt, đi đến chỗ Thế
Tôn ở. Sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống
một bên. Ngồi một bên, nam cư sĩ Visakha thuật lại
cho Thế Tôn tất cả câu chuyện đàm đạo với Tỷ-kheo-
ni Dhammadinna. Khi nghe nói vậy, Thế Tôn nói với
nam cư sĩ Visakha:

– Này Visakha, Tỷ-kheo-ni Dhammadinna là
bậc Hiền trí! Này Visakha, Tỷ-kheo-ni
Dhammadinna là bậc Đại tuệ. Này Visakha, nếu Ông
hỏi Ta ý nghĩa ấy, Ta cũng trả lời như Tỷ-kheo-ni
Dhammadinna đã trả lời. Ông đối với nghĩa này, hãy
như vậy thọ trì.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Nam cư sĩ Visakha hoan hỷ, tín thọ lời Thế Tôn dạy.

THÂN                                              633

77     Thân kiến - Định nghĩa - Thế nào là thân kiến    - ĐẠI Kinh MÃN NGUYỆT – 109 Trung III, 135

ĐẠI KINH MÃN NGUYỆT (Mahapunnama suttam) – Bài kinh số 109 – Trung III, 13

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở tại Savatthi (Xá-vệ),
Pubbarama (Đông Viên), Migaramatupasada (Lộc
Mẫu Giảng đường). Lúc bấy giờ trong ngày Bố-tát,
ngày trăng tròn, trong đêm trăng rằm, Thế Tôn đang
ngồi giữa trời, xung quanh có chúng Tỷ-kheo đoanh
vây. Rồi một Tỷ-kheo từ chỗ ngồi đứng dậy, đắp y
vào một bên vai, chấp tay vái Thế Tôn và bạch Thế
Tôn:

– Con muốn hỏi Thế Tôn một vấn đề đặc biệt, nếu Thế Tôn cho con được phép nói lên câu hỏi.

– Vậy này Tỷ-kheo, hãy ngồi trên chỗ của Ông và hỏi như ý Ông muốn.

THÂN                                            634

Rồi vị Tỷ-kheo ấy, sau khi ngồi xuống trên chỗ ngồi của mình, bạch Thế Tôn:

– Bạch Thế Tôn, có phải có năm thủ uẩn này, tức là sắc thủ uẩn, thọ thủ uẩn, tưởng thủ uẩn, hành thủ uẩn và thức thủ uẩn?

– Này Tỷ-kheo, có năm thủ uẩn này, tức là sắc thủ uẩn, thọ thủ uẩn, tưởng thủ uẩn, hành thủ uẩn, thức thủ uẩn.

– Lành thay, bạch Thế Tôn.

Tỷ-kheo ấy sau khi hoan hỷ, tín thọ lời Thế Tôn nói, hỏi Thế Tôn một câu hỏi khác:

– Bạch Thế Tôn, năm thủ uẩn này, lấy gì làm căn bản?

– Này Tỷ-kheo, năm thủ uẩn này lấy dục làm căn bản.

– Bạch Thế Tôn, có phải chính chấp thủ ấy là năm thủ uẩn, hay là ngoài năm thủ uẩn, có một chấp thủ (khác)?

– Này Tỷ-kheo, không phải chính chấp thủ ấy là năm thủ uẩn, cũng không phải ngoài năm thủ uẩn có

THÂN                                              635

sự chấp thủ. Này Tỷ-kheo, khi nào có lòng dục, lòng tham đối với năm thủ uẩn, ở đấy chính là chấp thủ.

– Bạch Thế Tôn, phải chăng có thể có sự sai khác trong lòng dục, lòng tham đối với năm thủ uẩn?

Thế Tôn trả lời:

– Này Tỷ-kheo, có thể có. Ở đây, này Tỷ-kheo
có người nghĩ như sau: "Mong rằng có sắc như thế
này trong tương lai! Mong rằng có thọ như thế này
trong tương lai! Mong rằng có tưởng như thế này
trong tương lai! Mong rằng có hành như thế này
trong tương lai! Mong rằng có thức như thế này trong
tương lai!" Như vậy, này Tỷ-kheo, có sự sai khác
trong lòng dục, lòng tham đối với năm uẩn.

– Nhưng bạch Thế Tôn, cho đến như thế nào là ý nghĩa chữ uẩn trong các uẩn?

– Này Tỷ-kheo, phàm sắc gì, quá khứ, vị lai hay hiện tại, nội hay ngoại, thô hay tế, liệt hay thắng, xa hay gần, như vậy là sắc uẩn. Phàm cảm thọ gì, quá khứ, vị lai hay hiện tại, nội hay ngoại, thô hay tế, liệt hay thắng, xa hay gần, như vậy là thọ uẩn. Phàm tưởng gì, quá khứ, vị lai hay hiện tại.. (như trên)... xa hay gần, như vậy là tưởng uẩn. Phàm những hành gì,

THÂN                                                   636

quá khứ, vị lai hay hiện tại... (như trên).. xa hay gần,
như vậy là hành uẩn. Phàm thức gì, quá khứ, vị lai
hay hiện tại.. (như trên)... xa hay gần, như vậy là thức
uẩn. Cho đến như vậy, này Tỷ-kheo là ý nghĩa chữ
uẩn trong các uẩn.

– Do nhân gì, bạch Thế Tôn, do duyên gì được
chấp nhận gọi là sắc uẩn? Do nhân gì, duyên gì được
chấp nhận gọi là thọ uẩn? Do nhân gì, duyên gì được
chấp nhận gọi là tưởng uẩn? Do nhân gì, duyên gì
được chấp nhận gọi hành uẩn? Do nhân gì, duyên gì
được chấp nhận gọi là thức uẩn?

 Bốn đại là nhân, này Tỷ-kheo, bốn đại là
duyên được chấp nhận gọi là sắc uẩn.
 Xúc là nhân, xúc là duyên được chấp nhận
gọi là thọ uẩn.
 Xúc là nhân, xúc là duyên được chấp nhận
gọi là tưởng uẩn.
 Xúc là nhân, xúc là duyên được chấp nhận
gọi là hành uẩn.
 Danh sắc là nhân, này Tỷ-kheo, danh sắc là
duyên được chấp nhận gọi là thức uẩn.

– Nhưng bạch Thế Tôn, thế nào là thân kiến?

THÂN                                                  637

– Ở đây, này Tỷ-kheo, có kẻ vô văn phàm phu
không hiểu rõ các bậc Thánh, không thuần thục pháp
các bậc Thánh, không tu tập pháp các bậc Thánh,
không hiểu rõ các bậc Chơn nhân, không thuần thục
pháp các bậc Chơn nhân, không tu tập pháp các bậc
Chơn nhân, xem sắc như là tự ngã, hay xem tự ngã
như là có sắc, hay xem sắc như là trong tự ngã, hay
xem tự ngã như là trong sắc; xem thọ như là tự ngã,
hay xem tự ngã như là có thọ, hay xem thọ như là
trong tự ngã, hay xem tự ngã như là trong thọ; xem
tưởng như là tự ngã, hay xem tự ngã như là có tưởng,
hay xem tưởng như là trong tự ngã, hay xem tự ngã
như là trong trưởng; xem hành như là tự ngã, hay
xem tự ngã như là có hành, hay xem hành như là
trong tự ngã, hay xem tự ngã như là trong hành; xem
thức như là tự ngã, hay xem tự ngã như là có thức,
hay xem có thức như là trong tự ngã, hay xem tự ngã
như là trong thức.

– Nhưng bạch Thế Tôn, thế nào là không thân kiến?

– Ở đây, này Tỷ-kheo, vị Đa văn Thánh đệ tử,
đi đến các bậc Thánh, thuần thục pháp các bậc
Thánh, tu tập pháp các bậc Thánh, đi đến các bậc
Chơn nhân, thuần thục pháp các bậc Chơn nhân, tu
tập pháp các bậc Chơn nhân, không xem sắc như là

THÂN                                              638

tự ngã, hay không xem tự ngã như là có sắc, hay không xem sắc như là trong tự ngã, hay không xem tự ngã như là trong sắc; không xem thọ như là tự ngã.... không xem tự ngã như là trong thọ, không xem tưởng như là tự ngã.. , hay không xem tự ngã như là trong tưởng; không xem hành như là tự ngã... hay không xem tự ngã như là trong hành; không xem thức như là tự ngã.. không xem tự ngã như là trong thức. Như vậy, này Tỷ-kheo, là không thân kiến.

 Bạch Thế Tôn, cái gì là vị ngọt của sắc, cái
gì là sự nguy hiểm, cái gì là sự xuất ly?
 Cái gì là vị ngọt của thọ, cái gì là sự nguy
hiểm, cái gì là sự xuất ly?
 Cái gì là vị ngọt của tưởng, cái gì là sự nguy
hiểm, cái gì là sự xuất ly?
 Cái gì là vị ngọt của hành, cái gì là sự nguy
hiểm, cái gì là sự xuất ly?
 Cái gì là vị ngọt của thức, cái gì là sự nguy
hiểm, cái gì là sự xuất ly?

– Này Tỷ-kheo, lạc hỷ gì duyên sắc khởi lên, như vậy là vị ngọt của sắc. Cái gì vô thường, khổ, bị biến hoại trong sắc như vậy là sự nguy hiểm của sắc. Sự nhiếp phục dục tham đối với sắc, sự đoạn diệt dục tham, như vậy là sự xuất ly của sắc. Này Tỷ-kheo,

THÂN                                               639

lạc hỷ gì duyên thọ khởi lên, như vậy là vị ngọt của
thọ... như vậy là sự xuất ly của thọ. Này Tỷ-kheo, lạc
hỷ gì duyên tưởng khởi lên như vậy là vị ngọt của
tưởng.... là sự xuất ly của tưởng. Này Tỷ-kheo, lạc
hỷ gì duyên hành khởi lên như vậy là vị ngọt của
hành... là sự xuất ly của hành. Này Tỷ-kheo, lạc hỷ
gì duyên thức khởi lên, như vậy là vị ngọt của thức.
Cái gì vô thường, khổ, bị biến hoại trong thức, như
vậy là sự nguy hiểm của thức. Sự nhiếp phục dục
tham đối với thức, sự đoạn diệt dục tham, như vậy là
sự xuất ly của thức.

– Bạch Thế Tôn, do biết gì, do thấy gì, mà không
có mạn tùy miên rằng: "Ta là người làm, sở thuộc
của ta là người làm", đối với tự thân có ý thức, và đối
với cả tưởng ở ngoài?

– Này Tỷ-kheo, phàm có sắc gì, quá khứ, vị lai hay hiện tại, nội hay ngoại, thô hay tế, liệt hay thắng, xa hay gần, đối với tất cả sắc, thấy được như thật với trí tuệ là: "Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi". Phàm có thọ gì... tưởng gì... hành gì... phàm có thức gì, quá khứ vị lai hay hiện tại, nội hay ngoại, thô hay tế, liệt hay thắng, xa hay gần, đối với tất cả thức, thấy được như thật với trí tuệ là: "Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi. Cái này không phải tự ngã

THÂN                                                  640

của tôi". Này Tỷ-kheo, do biết như vậy, thấy như
vậy, nên không có mạn tùy miên rằng: "Ta là người
làm, sở thuộc của ta là người làm", đối với tự thân có
ý thức, và đối với tất cả tướng ở ngoài.

Rồi một Tỷ-kheo khác khởi lên sự suy tư như
sau: "Nếu được nói rằng, chư Tôn giả, sắc là vô ngã,
thọ là vô ngã, tưởng là vô ngã, hành là vô ngã, thức
là vô ngã; như vậy những hành động do vô ngã làm
đã được ngã nào cảm thọ kết quả?"

Thế Tôn biết được tâm tư của Tỷ-kheo ấy với tâm tư của mình liền nói với các Tỷ-kheo:

– Này các Tỷ-kheo, sự kiện này xảy ra, khi ở đây có kẻ ngu si, vô tri, vô minh, với tâm bị tham dục chi phối, lại nghĩ cần phải vượt qua lời dạy của bậc Đạo sư với (câu hỏi): "Nếu được nói rằng, chư Tôn giả, sắc là vô ngã, thọ là vô ngã, tưởng là vô ngã, hành là vô ngã, thức là vô ngã; như vậy những hành động do vô ngã làm đã được ngã nào cảm thọ kết quả?" Này các Tỷ-kheo, các Ông đã được Ta huấn luyện tìm kiếm nhân duyên, chỗ này chỗ kia, đối với những pháp này, pháp khác. Các Ông nghĩ thế nào, này các Tỷ-kheo, sắc là thường hay vô thường?

– Vô thường, bạch Thế Tôn.

THÂN                                                641

– Những gì vô thường là khổ hay lạc?

– Là khổ, bạch Thế Tôn.

– Những gì vô thường, khổ, bị biến hoại, có hợp lý chăng khi xem: "Cái này của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi?"

– Thưa không vậy, bạch Thế Tôn.

– Các Ông nghĩ thế nào, này các Tỷ-kheo, thọ.. (như trên).. tưởng.. hành... thức là thường hay vô thường?

– Vô thường, bạch Thế Tôn.

– Những gì vô thường, là khổ hay lạc?

– Là khổ, bạch Thế Tôn.

– Những gì vô thường, khổ, bị biến hoại, có hợp lý chăng khi xem: "Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi?"

– Thưa không vậy, bạch Thế Tôn.

– Do vậy, này các Tỷ-kheo, phàm có sắc gì, quá khứ, vị lai hay hiện tại, nội hay ngoại... tất cả loại

THÂN                                                 642

sắc, cần phải như thật quán: "Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi". Phàm có thọ gì, phàm có tưởng gì, phàm có hành gì, phàm có thức gì quá khứ, vị lai hay hiện tại, nội hay ngoại.. tất cả loại thức, cần phải như thật quán: "Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi". Như vậy, này các Tỷ-kheo, vị Đa văn Thánh đệ tử yếm ly đối với sắc, yếm ly đối với thọ, yếm ly đối với tưởng, yếm ly đối với hành, yếm ly đối với thức. Do yếm ly nên ly tham, do ly tham nên được giải thoát. Trong sự giải thoát, vị ấy biết được vị ấy đã giải thoát. Vị ấy biết: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành, những gì nên làm đã làm. Từ nay không còn trở lại đời sống thế này nữa".

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Các Tỷ-kheo ấy hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy. Trong khi sự giảng giải này được nói lên, tâm của sáu mươi vị Tỷ-kheo được giải thoát khỏi các lậu hoặc, không có chấp thủ.

THÂN                                                  643

78     Thân kiến - 108 ái hành - Kinh ÁI – Tăng II, 225

ÁI – Tăng II, 225

1.- Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng cho các Thầy về ái, lưới triền khiến cho lưu chuyển được rộng ra, bám dính vào; chính do ái ấy, thế giới này bị hoại vong, trói buộc, rối loạn như một cuộn chỉ, rối ren như một ổ kén, quyện lại như cỏ munja và lau sậy babbaja, không thể nào ra khỏi khổ xứ, ác thú, đọa xứ, sanh tử. Hãy nghe và khéo tác ý, ta sẽ nói.

- Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế tôn nói như sau:

2.- Và này các Tỷ-kheo, thế nào là ái, thế nào là lưới
triền, khiến cho lưu chuyển, được trải rộng ra, bám
dính vào; chính do ái ấy, thế giới này bị hoại vong,
trói buộc, rối loạn như một cuộn chỉ, rối ren như một
ổ kén, quyện lại như cỏ munja và lau sậy babbaja,
không thể nào ra khỏi khổ xứ, ác thú, đọa xứ, sanh
tử?

THÂN                                                644

Này các Tỷ-kheo, mười tám ái hành này, liên hệ đến nội tâm, có mười tám ái hành này liên hệ với ngoại cảnh.

3. Thế nào là mười tám ái hành liên hệ đến nội tâm?

-   Này các Tỷ-kheo,

1.  Khi nào có ý nghĩ: "Ta có mặt", thời có những
ý nghĩ:
2. "Ta có mặt trong đời này";
3. "Ta có mặt như vậy";
4. "Ta có mặt khác như vậy";
5. "Ta không phải thường hằng";
6. "Ta là thường hằng";
7. "Ta phải có mặt hay không?";
8. "Ta phải có mặt trong đời này?";
9. "Ta phải có mặt như vậy";
10. "Ta phải có mặt khác như vậy";
11. "Mong rằng ta có mặt";
12. "Mong rằng ta có mặt trong đời này";
13. "Mong rằng ta có mặt như vậy!";
14. "Mong rằng ta có mặt khác như vậy!";
15. "Ta sẽ có mặt";
16. "Ta sẽ có mặt trong đời này";
17. "Ta sẽ có mặt như vậy";
18. "Ta sẽ có mặt khác như vậy".

THÂN                                               645

Có mười tám ái hành này liên hệ với nội tâm.

4. Thế nào là mười tám ái hành liên hệ với ngoại cảnh?

1.  Khi nào có tư tưởng: "Với cái này, Ta có mặt",
thời có những tư tưởng sau:
2. "Với cái này, Ta có mặt trong đời này";
3. "Với cái này, Ta có mặt như vậy";
4. "Với cái này, Ta có mặt khác như vậy";
5. "Với cái này, Ta không phải thường hằng";
6. "Với cái này, Ta là thường hằng";
7. "Với cái này, Ta phải có mặt hay không?";
8. "Với cái này, Ta phải có mặt trong thế giới
này?";
9. "Với cái này, Ta phải có mặt như vậy";
10. "Với cái này, Ta phải có mặt khác như vậy";
11. "Với cái này, mong rằng ta có mặt";
12. "Với cái này, mong rằng ta có mặt trong đời
này";
13. "Với cái này, mong rằng ta có mặt như vậy!";
14. "Với cái này, mong rằng ta có mặt khác như
vậy!";
15. " Với cái này, tôi sẽ có mặt";
16. "Với cái này, tôi sẽ có mặt trong đời này";
17. " Với cái này, tôi sẽ có mặt như vậy";
18. " Với cái này, tôi sẽ có mặt khác như vậy".

THÂN                                              646

Có mười tám ái hành này liên hệ với ngoại cảnh.

5. Mười tám ái hành này liên hệ với nội tâm, và mười tám ái hành này liên hệ đến ngoại cảnh. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là ba mươi sáu ái hành.

- Ba mươi sáu ái hành quá khứ như vậy; - Ba mươi sáu ái hành vị lai như vậy; - Ba mươi sáu ái hành hiện tại như vậy.

 Như vậy là một trăm lẻ tám ái hành.

6. Này các Tỷ-kheo, đây là ái này, lưới triền, khiến cho lưu chuyển, được trải rộng ra, bám dính vào; chính do ái ấy, thế giới này bị hoại vong, trói buộc, rối loạn như một cuộn chỉ, rối ren như một ổ kén, quyện lại như cỏ munja và lau sậy babbaja, không thể nào ra khỏi khổ xứ, ác thú, đọa xứ, sanh tử.

THÂN                                               647

79     Thân kiến - Bờ bên này là đồng nghĩa với thân kiến - Kinh Rắn Độc – Tương IV, 283

Rắn Độc – Tương IV, 283

1-2) Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú ở Sàvatthi... gọi các Tỷ-kheo... Thế Tôn nói như sau:

3) -- Ví như, này các Tỷ-kheo, có bốn con rắn độc,
với sức nóng tột độ, với nọc độc mãnh liệt. Rồi có
người đến, muốn sống, không muốn chết, muốn lạc,
ghét khổ. Người ta nói với người ấy: "Này Bạn, có
bốn con rắn độc này, với sức nóng tột độ, với nọc
độc mãnh liệt. Thỉnh thoảng hãy thức chúng dậy,
thỉnh thoảng hãy tắm cho chúng, thỉnh thoảng hãy
cho chúng ăn, thỉnh thoảng hãy cho chúng vào huyệt
(để ngủ). Này Bạn, nếu một trong bốn con rắn độc
này, với sức nóng tột độ, với nọc độc mãnh liệt, tức
giận, thời này Bạn, Bạn sẽ đi đến chết, hay đau khổ
gần như chết. Vậy này Bạn, hãy làm những gì Bạn
nghĩ cần phải làm".

4) Rồi này các Tỷ-kheo, người ấy quá sợ hãi bốn con rắn độc, với sức nóng tột độ, với nọc độc mãnh liệt, chạy trốn chỗ này, chỗ kia. Người ta nói với người

THÂN                                               648

ấy: "Này Bạn, có năm kẻ sát nhân thù địch này, đang
đi theo sau lưng Bạn. Chúng nói: "Khi nào chúng ta
thấy nó, chúng ta sẽ giết nó". Này Bạn, hãy làm
những gì Bạn nghĩ là phải làm".

5) Rồi này các Tỷ-kheo, người ấy quá sợ hãi bốn con rắn độc ấy, với sức nóng tột độ, với nọc độc mãnh liệt, quá sợ hãi năm tên sát nhân thù địch ấy, chạy đi trốn chỗ này, chỗ kia. Người ta nói với người ấy: "Này Bạn, có một tên thứ sáu cướp nhà, giết người, với ngọn kiếm dơ lên, đang đi theo sau lưng Bạn. Nó nói: "Khi nào ta thấy nó, ta sẽ chém đầu nó". Này Bạn, hãy làm những gì Bạn nghĩ là phải làm ".

6) Rồi, này các Tỷ-kheo, người ấy quá sợ hãi bốn con rắn độc, với sức nóng tột độ, với nọc độc mãnh liệt, quá sợ hãi năm tên sát nhân thù địch, quá sợ hãi tên thứ sáu cướp nhà, giết người với ngọn kiếm dơ lên, chạy đi trốn chỗ này, chỗ kia. Rồi người ấy thấy một ngôi làng trống không. Nhà nào người ấy đi vào, người ấy vào chỗ trống không, vào chỗ rỗng không, vào chỗ tuyệt không. Người ấy sờ đến đồ dùng nào, người ấy sờ chỗ trống không, người ấy sờ chỗ rỗng không, người ấy sờ chỗ tuyệt không. Người ta nói với người ấy: "Này Bạn, bọn cướp phá hoại làng, sẽ đánh cướp ngôi làng trống không này. Này Bạn, hãy làm những gì Bạn nghĩ là phải làm".

THÂN                                                649

7) Rồi này các Tỷ-kheo, người ấy quá sợ hãi bốn con rắn độc với sức nóng tột độ, với nọc độc mãnh liệt, quá sợ hãi năm tên giết người thù địch, quá sợ hãi tên thứ sáu cướp nhà, giết người với ngọn kiếm dơ lên, quá sợ hãi các tên cướp làng, liền chạy đi trốn chỗ này, chỗ kia. Rồi người ấy thấy một đầm nước lớn, bờ bên này đầy những sợ hãi nguy hiểm, bờ bên kia được an ổn, không có sợ hãi, nhưng không có thuyền để vượt qua, không có cầu để đi qua đi lại.

8) Rồi này các Tỷ-kheo, người ấy suy nghĩ như sau:
"Đây là vùng nước đọng, bờ bên này nguy hiểm và
hãi hùng, bờ bên kia an ổn, không kinh hãi, nhưng
không có thuyền để vượt qua, cũng không có cầu bắc
qua từ bờ bên này đến bờ bên kia. Nay ta hãy thâu
góp cỏ cây, nhành lá, cột lại thành chiếc bè, nhờ
chiếc bè này, tinh tấn dùng tay chân, ta có thể vượt
qua bờ bên kia một cách an toàn".

9) Rồi này các Tỷ-kheo, người ấy thâu góp cỏ cây,
nhành lá, cột lại thành chiếc bè, nhờ chiếc bè này,
tinh tấn dùng tay chân, người ấy vượt qua bờ bên kia
một cách an toàn. Vị Bà-la-môn vượt qua bờ bên kia,
đứng trên đất liền.

10) Ví dụ này, này các Tỷ-kheo, Ta làm để giải thích ý nghĩa. Và đây là ý nghĩa:

THÂN                                              650

11) Bốn con rắn độc với sức nóng tột độ, với nọc độc mãnh liệt, này các Tỷ-kheo, là đồng nghĩa với bốn đại chủng: địa đại, thủy đại, hỏa đại và phong đại.

12) Năm tên giết người thù địch, này các Tỷ-kheo, là đồng nghĩa với năm thủ uẩn: sắc thủ uẩn, thọ thủ uẩn, tưởng thủ uẩn, hành thủ uẩn, thức thủ uẩn.

13) Tên thứ sáu cướp nhà, giết người với cây kiếm giơ lên, này các Tỷ-kheo, là đồng nghĩa với dục tham.

14) Ngôi làng trống không, này các Tỷ-kheo, là đồng nghĩa với sáu nội xứ. Này các Tỷ-kheo, nếu một người hiền, kinh nghiệm, có trí, tìm hiểu nó với con mắt; vị ấy thấy nó là trống không, là rỗng không, là tuyệt không... Nếu tìm hiểu nó với ý; vị ấy thấy nó là trống không, là rỗng không, là tuyệt không.

15) Bọn cướp phá làng, này các Tỷ-kheo, là đồng nghĩa với sáu ngoại xứ. Này các Tỷ-kheo, mắt bị tàn hại trong các sắc khả ái và không khả ái. Này các Tỷ- kheo, tai bị tàn hại trong các tiếng khả ái và không khả ái. Này các Tỷ-kheo, mũi bị tàn hại trong các hương khả ái và không khả ái. Này các Tỷ-kheo, lưỡi bị tàn hại trong các vị khả ái và không khả ái. Này các Tỷ-kheo, thân bị tàn hại trong các xúc khả ái và

THÂN                                                651

không khả ái. Này các Tỷ-kheo, ý bị tàn hại trong các pháp khả ái và không khả ái.

16) Vùng nước lớn, này các Tỷ-kheo, là đồng nghĩa với bốn bộc lưu: dục bộc lưu, hữu bộc lưu, kiến bộc lưu và vô minh bộc lưu.

17) Bờ bên này nguy hiểm và hãi hùng, này các Tỷ- kheo, là đồng nghĩa với thân kiến này.

18) Bờ bên kia an ổn và không kinh hãi, này các Tỷ- kheo, là đồng nghĩa với Niết-bàn.

19) Cái bè, này các Tỷ-kheo, là đồng nghĩa với Thánh đạo Tám ngành.

20) Tinh tấn dùng tay và dùng chân, này các Tỷ- kheo, là đồng nghĩa với tinh tấn, tinh cần.

21) Vị Bà-la-môn vượt qua bờ bên kia và đứng trên đất liền, này các Tỷ-kheo, là đồng nghĩa với bậc A- la-hán.

THÂN                                               652

80     Thân kiến - Con đường đưa đến thân kiến tập khởi - Kinh SÁU SÁU – 148 Trung III, 629

KINH SÁU SÁU (Chadhakka suttam) – Bài kinh số 148 – Trung III, 629

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú ở Savatthi (Xá-vệ), Jetavana (Kỳ-đà Lâm) tại tinh xá ông Anathapindika (Cấp Cô Độc). Tại đấy, Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo:

– "Này các Tỷ-kheo".

– "Thưa vâng, Bạch Thế Tôn".

Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

– Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng pháp cho các Ông, sơ thiện, trung thiện, hậu thiện, có nghĩa, có văn. Ta sẽ nói lên Phạm hạnh hoàn toàn viên mãn, thanh tịnh, tức là sáu sáu. Hãy nghe và suy nghiệm

THÂN                                             653

kỹ, Ta sẽ giảng.

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Các vị Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

 Sáu nội xứ cần phải được biết.
 Sáu ngoại xứ cần phải được biết.
 Sáu thức thân cần phải được biết.
 Sáu xúc thân cần phải được biết.
 Sáu thọ thân cần phải được biết.
 Sáu ái thân cần phải được biết.

Khi được nói đến "Sáu nội xứ cần phải được biết", do duyên gì được nói đến như vậy? Nhãn xứ, nhĩ xứ, tỷ xứ, thiệt xứ, thân xứ, ý xứ. Khi được nói đến "Sáu nội xứ cần phải được biết ", chính do duyên này được nói đến như vậy. Đây là sáu sáu thứ nhất.

Khi được nói đến "Sáu ngoại xứ cần phải được
biết", do duyên gì được nói đến như vậy? Sắc xứ,
thanh xứ, hương xứ, vị xứ, xúc xứ, pháp xứ. Khi
được nói đến "Sáu ngoại xứ cần phải được biết",

THÂN                                              654

chính do duyên này được nói đến như vậy. Đây là sáu sáu thứ hai.

Khi được nói đến "Sáu thức thân cần phải được
biết", do duyên gì được nói đến như vậy? Do duyên
mắt và do duyên các sắc, khởi lên nhãn thức. Do
duyên tai và do duyên các tiếng, khởi lên nhĩ thức.
Do duyên mũi và do duyên các hương, khởi lên tỷ
thức. Do duyên lưỡi và do duyên các vị, khởi lên
thiệt thức. Do duyên thân và do duyên các xúc, khởi
lên thân thức. Do duyên ý và do duyên các pháp, khởi
lên ý thức. Khi được nói đến "Sáu thức thân cần phải
được biết", chính do duyên này được nói đến như
vậy. Đây là sáu sáu thứ ba.

Khi được nói đến "Sáu xúc thân cần phải được biết", do duyên gì được nói đến như vậy? Do duyên mắt và do duyên các sắc, khởi lên nhãn thức. Sự gặp gỡ của ba (pháp này) là xúc. Do duyên tai và do duyên các tiếng, khởi lên nhĩ thức. Sự gặp gỡ của ba (pháp này) là xúc. Do duyên mũi và do duyên các hương khởi lên tỷ thức. Sự gặp gỡ của ba (pháp này) là xúc. Do duyên lưỡi và do duyên các vị khởi lên thiệt thức. Sự gặp gỡ của ba (pháp này) là xúc. Do duyên thân và do duyên các xúc khởi lên thân thức. Sự gặp gỡ của ba (pháp này) là xúc. Do duyên ý và do duyên các pháp khởi lên ý thức. Sự gặp gỡ của ba

THÂN                                              655

(pháp này) là xúc. Khi được nói đến "Sáu xúc thân cần phải được biết", chính do duyên này được nói đến như vậy. Đây là sáu sáu thứ tư.

Khi được nói đến "Sáu thọ thân cần phải được
biết", do duyên gì được nói đến như vậy? Do duyên
mắt và do duyên các sắc khởi lên nhãn thức. Sự gặp
gỡ của ba (pháp này) là xúc. Do duyên xúc là thọ. Do
duyên tai và do duyên các tiếng khởi lên nhĩ thức.
Do duyên mũi và do duyên các hương khởi lên tỷ
thức. Do duyên lưỡi và do duyên các vị khởi lên thiệt
thức. Do duyên thân và do duyên các xúc khởi lên
thân thức. Do duyên ý và do duyên các pháp, khởi
lên ý thức. Sự gặp gỡ của ba (pháp này) là xúc. Do
duyên xúc là thọ. Khi được nói đến "Sáu thọ thân cần
phải được biết", chính do duyên này được nói đến
như vậy. Đây là sáu sáu thứ năm.

Khi được nói đến "Sáu ái thân cần phải được biết", do duyên gì được nói đến như vậy? Do duyên mắt và duyên các sắc khởi lên nhãn thức. Sự gặp gỡ của ba (pháp này) là xúc. Do duyên xúc là thọ. Do duyên thọ là ái. Do duyên tai và do duyên các tiếng, khởi lên nhĩ thức. Do duyên mũi và do duyên các hương khởi lên tỷ thức. Do duyên lưỡi và do duyên các vị khởi lên thiệt thức. Do duyên thân và do duyên các xúc khởi lên thân thức. Do duyên ý và do duyên

THÂN                                               656

các pháp khởi lên ý thức. Sự gặp gỡ của ba (pháp
này) là xúc. Do duyên xúc là thọ. Do duyên thọ là ái.
Khi được nói đến "Sáu ái thân cần phải được biết",
chính do duyên này được nói đến như vậy. Đây là
sáu sáu thứ sáu.

Nếu ai nói rằng: "Mắt là tự ngã", như vậy là
không hợp lý. Sự sanh và sự diệt của mắt đã được
thấy. Vì rằng sự sanh và sự diệt đã được thấy, nên
phải đưa đến kết luận: "Tự ngã sanh và diệt ở nơi
tôi". Do vậy, nếu ai nói rằng: "Mắt là tự ngã", như
vậy không hợp lý. Như vậy, con mắt là vô ngã.

Nếu ai nói rằng: "Các sắc là tự ngã", như vậy là
không hợp lý. Sự sanh và sự diệt của các sắc đã được
thấy. Vì rằng sự sanh và sự diệt của các sắc đã được
thấy, nên phải đưa đến kết luận: "Tự ngã sanh và diệt
ở nơi tôi". Do vậy, nếu ai nói rằng: "Các sắc là tự
ngã", như vậy là không hợp lý. Như vậy, con mắt là
vô ngã, các sắc là vô ngã.

Nếu ai nói rằng: "Nhãn thức là tự ngã", như vậy là không hợp lý. Sự sanh và sự diệt của nhãn thức đã được thấy. Vì rằng sự sanh và sự diệt của nhãn thức đã được thấy, nên phải đưa đến kết luận: "Tự ngã sanh và diệt ở nơi tôi". Do vậy, nếu ai nói rằng: "Nhãn thức là tự ngã", như vậy là không hợp lý. Như

THÂN                                               657

vậy con mắt là vô ngã, các sắc là vô ngã, nhãn thức là vô ngã.

Nếu có ai nói rằng: "Nhãn xúc là tự ngã, như
vậy là không hợp lý. Sự sanh và sự diệt của nhãn xúc
đã được thấy. Vì rằng sự sanh và sự diệt đã được
thấy, nên phải đưa đến kết luận: "Tự ngã sanh và diệt
ở nơi tôi". Do vậy, nếu ai nói rằng: "Nhãn xúc là tự
ngã", như vậy, là không hợp lý. Như vậy con mắt là
vô ngã, các sắc là vô ngã, nhãn thức là vô ngã, nhãn
xúc là vô ngã.

Nếu có ai nói rằng: "Thọ là tự ngã", như vậy là
không hợp lý. Sự sanh và sự diệt của thọ đã được
thấy. Vì rằng sự sanh và sự diệt của thọ đã được thấy,
nên phải đưa đến kết luận: "Tự ngã sanh và diệt ở nơi
tôi". Do vậy, nếu ai nói rằng: "Thọ là tự ngã", như
vậy là không hợp lý. Như vậy, con mắt là vô ngã, các
sắc là vô ngã, nhãn thức là vô ngã, nhãn xúc là vô
ngã, thọ là vô ngã.

Nếu có ai nói rằng: "Ái là tự ngã", như vậy là không hợp lý. Sự sanh và sự diệt của ái đã được thấy. Vì rằng sự sanh và sự diệt đã được thấy, nên phải đưa đến kết luận: "Tự ngã sanh và diệt ở nơi tôi". Do vậy nếu ai nói rằng: "Ái là tự ngã", như vậy là không hợp lý. Như vậy con mắt là vô ngã, các sắc là vô ngã,

THÂN                                                658

nhãn thức là vô ngã, nhãn xúc là vô ngã, thọ là vô ngã, ái là vô ngã.

Nếu có ai nói rằng: "Tai là tự ngã"... nếu có ai nói rằng: "Mũi là tự ngã"... nếu có ai nói rằng: "Lưỡi là tự ngã"... nếu có ai nói rằng: "Thân là tự ngã"...

Nếu có ai nói rằng: "ý là tự ngã", như vậy là
không hợp lý. Sự sanh và sự diệt của ý đã được thấy.
Vì rằng sự sanh và sự diệt đã được thấy, nên phải đưa
đến kết luận: "Tự ngã sanh và diệt ở nơi tôi". Do vậy
nếu ai nói rằng: "Ý là tự ngã", như vậy là không hợp
lý. Như vậy ý là vô ngã.

Nếu có ai nói rằng: "Các pháp là tự ngã", như
vậy, là không hợp lý. Sự sanh và sự diệt của các pháp
đã được thấy. Vì rằng sự sanh và sự diệt đã được
thấy, nên phải đưa đến kết luận: "Tự ngã sanh và diệt
ở nơi tôi". Do vậy, nếu ai nói rằng: "Các pháp là tự
ngã", như vậy là không hợp lý. Như vậy, ý là vô ngã,
các pháp là vô ngã.

Nếu có ai nói rằng: "Ý thức là tự ngã", như vậy, là không hợp lý. Sự sanh và sự diệt của ý thức đã được thấy. Vì rằng sự sanh và sự diệt đã được thấy, nên phải đưa đến kết luận: "Tự ngã sanh và diệt ở nơi tôi". Do vậy, nếu ai nói rằng: "Ý thức là tự ngã", như vậy là không hợp lý. Như vậy ý là vô ngã, các pháp

THÂN                                                659

là vô ngã, ý thức là vô ngã.

Nếu có nói rằng: "Ý xúc là tự ngã ", như vậy là không hợp lý. Sự sanh và sự diệt của ý xúc đã được thấy. Vì rằng sự sanh và sự diệt đã được thấy, nên phải đưa đến kết luận: "Tự ngã sanh và diệt ở nơi tôi". Do vậy, nếu có ai nói rằng: "Ý xúc là tự ngã", như vậy là không hợp lý. Như vậy ý là vô ngã, các pháp là vô ngã, ý thức là vô ngã, ý xúc là vô ngã.

Nếu có ai nói: "Thọ là tự ngã", như vậy không hợp lý. Sự sanh và sự diệt của thọ đã dược thấy. Vì rằng sự sanh và sự diệt đã được thấy, nên đưa đến kết luận: "Tự ngã sanh và diệt ở nơi tôi". Do vậy, nếu có ai nói rằng: "Thọ là tự ngã", như vậy là không hợp lý. Như vậy ý là vô ngã, các pháp là vô ngã, ý thức là vô ngã, ý xúc là vô ngã, thọ là vô ngã.

Nếu có ai nói rằng: "Ái là tự ngã", như vậy là không hợp lý. Vì rằng sự sanh.. Do vậy nếu có ai nói rằng: "Ái là tự ngã", như vậy là không hợp lý. Như vậy ý là vô ngã, các pháp là vô ngã, ý thức là vô ngã, ý xúc là vô ngã, thọ là vô ngã, ái là vô ngã.

Này các Tỷ-kheo, nhưng đây là con đường đưa đến sự tập khởi của thân kiến. Ai quán mắt là: "Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi" Ai quán các sắc là: "Cái này là của tôi, cái này là tôi,

THÂN                                                    660

cái này là tự ngã của tôi". Ai quán nhãn thức: "Cái này là của tôi.. là tự ngã của tôi". Ai quán nhãn xúc: "Cái này là của tôi ... là tự ngã của tôi". Ai quán thọ: "Cái này là của tôi... là tự ngã của tôi". Ai quán ái: "Cái này là của tôi ... là tự ngã của tôi". Ai quán tai: "Cái này là của tôi.. là tự ngã của tôi". Ai quán mũi: "Cái này là của tôi.. là tự ngã của tôi". Ai quán lưỡi: "Cái này là của tôi.. là tự ngã của tôi". Ai quán thân: "Cái này là của tôi.. là tự ngã của tôi". Ai quán ý: "Cái này là của tôi.. là tự ngã của tôi". Ai quán các pháp: "Cái này là của tôi.. là tự ngã của tôi". Ai quán ý thức: "Cái này là của tôi.. là tự ngã của tôi". Ai quán ý xúc: "Cái này là của tôi.. là tự ngã của tôi". Ai quán thọ: "Cái này là của tôi.. là tự ngã của tôi". Ai quán ái: "Cái này là của tôi.. là tự ngã của tôi".

Nhưng này các Tỷ-kheo, đây là con đường đưa đến sự đoạn diệt của thân kiến. Ai quán mắt: ""Cái này không phải là của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải là tự ngã của tôi". Ai quán sắc: "Cái này không phải là của tôi.. không phải là tự ngã của tôi". Ai quán nhãn thức: "Cái này không phải của tôi.. không phải là tự ngã của tôi". Ai quán nhãn xúc: "Cái này không phải của tôi.. không phải tự ngã của tôi". Ai quán thọ: "Cái này không phải là của tôi... không phải tự ngã của tôi". Ai quán ái: "Cái này không phải của tôi.. không phải tự ngã của tôi". Ai

THÂN                                                  661

quán tai: "Cái này không phải của tôi.. không phải tự ngã của tôi". Ai quán mũi: "Cái này không phải của tôi.. không phải tự ngã của tôi". Ai quán lưỡi: "Cái này không phải của tôi.. không phải tự ngã của tôi". Ai quán thân: "Cái này không phải của tôi.. không phải tự ngã của tôi". Ai quán ý: "Cái này không phải của tôi.. không phải tự ngã của tôi". Ai quán các pháp: "Cái này không phải của tôi.. không phải tự ngã của tôi". Ai quán ý thức: "Cái này không phải của tôi.. không phải tự ngã của tôi". Ai quán ý xúc: "Cái này không phải của tôi.. không phải tự ngã của tôi". Ai quán thọ: "Cái này không phải của tôi.. không phải tự ngã của tôi". Ai quán ái: "Cái này không phải của tôi.. không phải tự ngã của tôi".

 Này các Tỷ-kheo, do duyên mắt và do duyên các
sắc, khởi lên nhãn thức. Sự gặp gỡ của ba (pháp
này) là xúc. Do duyên xúc, khởi lên lạc thọ, khổ
thọ hay bất khổ bất lạc thọ.

 Vị ấy do cảm xúc lạc thọ, mà hoan hỷ, tán thán,
trú ở ái trước. Tham tùy miên của vị ấy tùy
tăng.
 Vị ấy do cảm xúc khổ thọ, mà sầu muộn, than
van, than khóc, đập ngực, rơi vào bất tỉnh. Sân
tùy miên của vị ấy tùy tăng.

THÂN                                               662

 Vị ấy do cảm xúc bất khổ bất lạc thọ, mà không
như thật biết sự tập khởi, sự đoạn diệt, vị ngọt,
sự nguy hiểm và sự xuất ly khỏi cảm thọ ấy, vô
minh tùy miên của vị ấy tùy tăng.
 Này các Tỷ-kheo, vị ấy chính do không đoạn
tận tham tùy miên đối với lạc thọ, do không tẩy
trừ sân tùy miên đối với khổ thọ, do không nhổ
lên vô minh tùy miên đối với bất khổ bất lạc
thọ, không đoạn tận vô minh, không làm cho
minh khởi lên, có thể ngay trong hiện tại là
người chấm dứt đau khổ, sự kiện như vậy
không xảy ra.

Này các Tỷ-kheo, do duyên tai và do duyên các tiếng, khởi lên nhĩ thức. Này các Tỷ-kheo, do duyên mũi và do duyên các hương khởi lên tỷ thức. Này các Tỷ-kheo, do duyên lưỡi và do duyên các vị khởi lên thiệt thức. Này các Tỷ-kheo, do duyên thân và do duyên các xúc khởi lên thân thức. Này các Tỷ- kheo, do duyên ý và do duyên các pháp khởi lên ý thức. Sự gặp gỡ của ba (pháp này) là xúc. Do duyên xúc khởi lên lạc thọ, khổ thọ, hay bất khổ bất lạc thọ.

Vị ấy do cảm xúc lạc thọ, mà hoan hỷ, tán thán, trú ở ái trước, tham tùy miên của vị ấy tùy tăng. Vị ấy do cảm xúc khổ thọ mà sầu muốn, than van, than khóc, đập ngực, rơi vào bất tỉnh; sân tùy miên của vị

THÂN                                                 663

ấy tùy tăng. Vị ấy do cảm xúc bất khổ bất lạc thọ, mà không như thật biết sự tập khởi, sự đoạn diệt, vị ngọt, sự nguy hiểm và sự xuất ly khỏi cảm thọ ấy; vô minh tùy miên của vị ấy tùy tăng. Này các Tỷ-kheo, vị ấy chính do không đoạn tận tham tùy miên đối với lạc thọ, do không tẩy trừ sân tùy miên đối với khổ thọ, do không nhổ lên vô minh tùy miên đối với bất khổ bất lạc thọ, không đoạn tận vô minh, không làm cho minh khởi lên, có thể ngay trong hiện tại là người chấm dứt đau khổ, sự kiện như vậy không xảy ra.

 Này các Tỷ-kheo do duyên mắt và do duyên các
sắc khởi lên nhãn thức. Sự gặp gỡ của ba (pháp
này) là xúc. Do duyên xúc, khởi lên lạc thọ, khổ
thọ hay bất khổ bất lạc thọ.

 Vị ấy cảm xúc lạc thọ, mà không hoan hỷ, tán
thán, trú ở ái trước; tham tùy miên của vị ấy
không tùy tăng.
 Vị ấy cảm xúc khổ thọ, mà không sầu muộn,
than van, than khóc, đập ngực, rơi vào bất tỉnh;
sân tùy miên của vị ấy không tùy tăng.
 Vị ấy cảm xúc bất khổ bất lạc thọ, mà như thật
biết sự tập khởi, sự đoạn diệt, vị ngọt, sự nguy
hiểm và sự xuất ly khỏi cảm thọ ấy; vô minh
tùy miên của vị ấy không tùy tăng.

THÂN                                                 664

 Này các Tỷ-kheo, vị ấy chính do đoạn tận tham
tùy miên đối với lạc thọ, do tẩy trừ sân tùy miên
đối với khổ thọ, do nhổ lên vô minh tùy miên
đối với bất khổ bất lạc thọ, đoạn tận vô minh,
làm cho minh khởi lên, có thể ngay trong hiện
tại là người chấm dứt đau khổ, sự kiện như vậy
xảy ra.

Này các Tỷ-kheo, do duyên tai và do duyên các tiếng, khởi lên nhĩ thức. Này các Tỷ-kheo, do duyên mũi và do duyên các hương khởi lên tỷ thức. Này các Tỷ-kheo, do duyên lưỡi và do duyên các vị khởi lên thiệt thức. Này các Tỷ-kheo, do duyên thân và do duyên các xúc khởi lên thân thức. Này các Tỷ-kheo, do duyên ý và do duyên các pháp khởi lên ý thức. Sự gặp gỡ của ba (pháp này) là xúc. Do duyên cảm xúc khởi lên lạc thọ, khổ thọ hay bất khổ bất lạc thọ.

Vị ấy cảm xúc lạc thọ mà không hoan hỷ, tán thán, trú ở ái trước; tham tùy miên của vị ấy không tùy tăng. Vị ấy cảm xúc khổ thọ mà không sầu muộn, than van, than khóc, đập ngực, rơi vào bất tỉnh; sân tùy miên của vị ấy không tùy tăng. Vị ấy cảm xúc bất khổ bất lạc thọ mà như thật biết sự tập khởi, sự đoạn diệt, vị ngọt, sự nguy hiểm và sự xuất ly khỏi cảm thọ ấy; vô minh tùy miên của vị ấy không tùy tăng. Này các Tỷ-kheo, vị ấy chính do đoạn tận tham tùy

THÂN                                               665

miên đối với lạc thọ, do tẩy trừ sân tùy miên đối với
khổ thọ, do nhổ lên vô minh tùy miên đối với bất khổ
bất lạc thọ, đoạn tận vô minh, làm cho minh khởi lên,
có thể ngay trong hiện tại là người chấm dứt đau khổ,
sự kiện như vậy xảy ra.

Này các Tỷ-kheo, do thấy vậy, vị Đa văn Thánh
đệ tử yếm ly mắt, yếm ly các sắc, yếm ly nhãn thức;
yếm ly nhãn xúc, yếm ly thọ, yếm ly ái. Vị ấy yếm
ly tai, yếm ly các tiếng, yếm ly mũi, yếm ly các
hương; yếm ly lưỡi, yếm ly các vị; yếm ly thân, yếm
ly các xúc; yếm ly ý, yếm ly các pháp; yếm ly ý thức,
yếm ly ý xúc, yếm ly thọ, yếm ly ái. Do yếm ly, vị
ấy ly tham. Do ly tham vị ấy giải thoát. Trong sự
giải thoát là sự hiểu biết: "Ta đã được giải thoát". Và
vị ấy tuệ tri: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành, các
việc nên làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này
nữa".

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Các Tỷ-kheo ấy
hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy. Trong khi sự thuyết
giảng này được nói lên, tâm của sáu mươi Tỷ-kheo
ấy được giải thoát khỏi các lậu hoặc không có chấp
thủ.

THÂN                                                 666

THÂN   667

81     Thân kiến - Con đường đưa đến thân kiến đoạn diệt - Kinh Con Đường – Tương III, 86

Con Đường – Tương III, 86

1-2) Nhân duyên ở Sàvatthi...

3) Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng cho các Ông con đường đưa đến thân kiến tập khởi và con đường đưa đến thân kiến đoạn diệt. Hãy lắng nghe.

4) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là con đường đưa đến thân kiến tập khởi?

5) Ở đây, này các Tỷ-kheo, kẻ vô văn phàm phu
không thấy rõ các bậc Thánh, không thuần thục pháp
các bậc Thánh, không tu tập pháp các bậc Thánh,
không thấy rõ các bậc Chân nhân, không thuần thục
pháp các bậc Chân nhân, không tu tập pháp các bậc
Chân nhân; quán sắc như là tự ngã, hay tự ngã như
là có sắc, hay sắc ở trong tự ngã, hay tự ngã ở trong
sắc.

6-8). .. quán thọ... quán tưởng... quán các hành...

THÂN                                                  668

9). . quán thức như là tự ngã, hay tự ngã như là có thức, hay thức ở trong tự ngã, hay tự ngã ở trong thức.

10) Này các Tỷ-kheo, đây gọi là con đường đưa đến thân kiến tập khởi. Con đường đưa đến thân kiến tập khởi có nghĩa là: Sự quán sát đưa đến khổ tập khởi.

11) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là con đường đưa đến thân kiến đoạn diệt?

12) Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Đa văn Thánh đệ tử
thấy rõ các bậc Thánh, thuần thục pháp các bậc
Thánh, tu tập pháp các bậc Thánh, thấy rõ các bậc
Chân nhân, thuần thục pháp các bậc Chân nhân, tu
tập pháp các bậc Chân nhân; không quán sắc như là
tự ngã, hay không quán tự ngã như là có sắc, hay
không quán sắc ở trong tự ngã, hay không quán tự
ngã ở trong sắc.

13-15). .. không quán thọ... không quán tưởng... không quán các hành...

16). .. không quán thức như là tự ngã, hay không quán tự ngã như là có thức, hay không quán thức ở trong tự ngã, hay không quán tự ngã ở trong thức.

THÂN                                             669

17) Này các Tỷ-kheo, đây gọi là con đường đưa đến
thân kiến đoạn diệt. Con đường đưa đến thân kiến
đoạn diệt có nghĩa là: Sự quán sát đưa đến sự khổ
đoạn diệt.

THÂN                                           670

82     Thân kiến - Làm sao đoạn tận thân kiến - Kinh KHÔNG THỂ TĂNG TRƯỞNG – Tăng IV, 430

KHÔNG THỂ TĂNG TRƯỞNG – Tăng IV, 430

1. - Này các Tỷ-kheo, nếu ba pháp không có mặt ở
đời, thời Như Lai, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng
Giác không xuất hiện ở đời và Pháp, Luật được
Như Lai thuyết giảng không được nêu rõ ở đời.
Thế nào là ba?

- Sanh. - Già. - Và chết.

Này các Tỷ-kheo, nếu ba pháp này không hiện hữu
ở đời, thời Như Lai, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác
không xuất hiện ở đời, và Pháp, Luật do Như Lai
thuyết giảng không được nêu rõ ở đời. Vì rằng, này
các Tỷ-kheo, ba pháp này có mặt ở đời, do vậy Như
Lai, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác xuất hiện ở đời,
do vậy, Pháp, Luật do Như Lai thuyết giảng được
nêu rõ ở đời.

3. Này các Tỷ-kheo, không đoạn tận ba pháp thời không có thể đoạn tận sanh, thời không có thể đoạn

THÂN                                             671

tận già, thời không có thể đoạn tận chết. Thế nào là ba?

- Không đoạn tận tham. - Không đoạn tận sân. - Không đoạn tận si.

Do không đoạn tận ba pháp này, không có thể đoạn tận sanh, không có thể đoạn tận già, không có thể đoạn tận chết.

5. Này các Tỷ-kheo, do không đoạn tận ba pháp, thời không có thể đoạn tận tham, không có thể đoạn tận sân, không có thể đoạn tận si. Thế nào là ba?

- Không đoạn tận thân kiến. - Không đoạn tận nghi. - Không đoạn tận giới cấm thủ.

Do không đoạn tận ba pháp này, này các Tỷ-kheo, không có thể đoạn tận tham, không có thể đoạn tận sân, không có thể đoạn tận si.

7. Này các Tỷ-kheo, do không đoạn tận ba pháp,
không có thể đoạn tận thân kiến, không có thể đoạn
tận nghi, không có thể đoạn tận giới cấm thủ. Thế
nào là ba?

THÂN                                              672

1. Không đoạn tận phi như lý tác ý. 2. Không đoạn tận tu tập tà đạo. 3. Không đoạn tận tánh thụ động.

Do không đoạn tận ba pháp này, này các Tỷ-kheo, không có thể đoạn tận thân kiến, không có thể đoạn tận nghi, không có thể đoạn tận giới cấm thủ.

9. Này các Tỷ-kheo, do không đoạn tận ba pháp,
không có thể đoạn tận phi như lý tác ý, không có thể
đoạn tận tu tập tà đạo, không có thể đoạn tận tánh thụ
động. Thế nào là ba?

1. Không đoạn tận vọng niệm. 2. Không đoạn tận không tỉnh giác. 3. Không đoạn tận tâm loạn động.

Do không đoạn tận ba pháp này, này các Tỷ-kheo,
không có thể đoạn tận phi như lý tác ý, không có thể
đoạn tận tu tập tà đạo, không có thể đoạn tận tánh thụ
động.

11. Này các Tỷ-kheo, do không đoạn tận ba pháp,
không có thể đoạn tận vọng niệm, không có thể đoạn
không tỉnh giác, không có thể đoạn tận tâm loạn
động. Thế nào là ba?

THÂN                                                673

1. Không đoạn tận không muốn yết kiến các bậc
Thánh.
2. Không đoạn tận không muốn nghe Thánh
pháp.
3. Không đoạn tận bới lông tìm vết.

Do không đoạn tận ba pháp này, này các Tỷ-kheo,
không có thể đoạn tận vọng niệm, không có thể đoạn
tận không tỉnh giác, không có thể đoạn tận tâm loạn
động.

13. Này các Tỷ-kheo, do không đoạn tận ba pháp,
không có thể đoạn tận không muốn yết kiến các bậc
Thánh, không có thể đoạn tận không muốn nghe
Thánh pháp, không có thể đoạn tận bới lông tìm vết.
Thế nào là ba?

1. Không đoạn tận trạo cử. 2. Không đoạn tận không chế ngự. 3. Không đoạn tận ác giới.

Do không đoạn tận ba pháp này, này các Tỷ-kheo,
không có thể đoạn tận không muốn yết kiến các bậc
Thánh, không có thể đoạn tận không muốn nghe
Thánh pháp, không có thể đoạn tận tâm bới lông tìm
vết.

THÂN                                             674

15. Này các Tỷ-kheo, do không đoạn tận tâm ba
pháp, không có thể đoạn tận trạo cử, không có thể
đoạn tận không chế ngự, không có thể đoạn tận ác
giới. Thế nào là ba?

1. Không đoạn tận không có lòng tin. 2. Không đoạn tận xan tham. 3. Không đoạn tận biếng nhác.

Do không đoạn tận ba pháp này, này các Tỷ-kheo, không có thể đoạn tận trạo cử, không có thể đoạn tận không chế ngự, không có thể đoạn tận ác giới.

17. Này các Tỷ-kheo, do không đoạn tận ba pháp,
không có thể đoạn tận không có lòng tin, không có
thể đoạn tận xan tham, không có thể đoạn tận biếng
nhác. Thế nào là ba?

1. Không đoạn tận không cung kính. 2. Không đoạn tận khó nói. 3. Không đoạn tận ác bằng hữu.

Do không đoạn tận ba pháp này, này các Tỷ-kheo không có thể đoạn tận xan tham, không có thể đoạn tận biếng nhác.

19. Này các Tỷ-kheo, do không đoạn tận ba pháp, không có thể đoạn tận không cung kính, không có

THÂN                                              675

thể đoạn tận khó nói, không có thể đoạn tận ác bằng hữu. Thế nào là ba?

1. Không đoạn tận không xấu hổ. 2. Không đoạn tận không sợ hãi. 3. Không đoạn tận phóng dật.

Do ba pháp này không đoạn tận, này các Tỷ-kheo,
không có thể đoạn tận không cung kính, không có
thể đoạn tận khó nói, không có thể đoạn tận ác bằng
hữu.

21. Này các Tỷ-kheo:

1. Người này không có xấu hổ, không có sợ hãi,
có phóng dật.
2. Người ấy do phóng dật, không có thể đoạn tận
không cung kính, không có thể đoạn tận khó
nói, không có thể đoạn tận ác bằng hữu.
3. Người ấy do ác bằng hữu, không có thể đoạn
tận không có lòng tin, không có thể đoạn tận
xan tham, không có đoạn tận biếng nhác.
4. Vị ấy do biếng nhác, không có thể đoạn tận
trạo cử, không có thể đoạn tận không chế ngự,
không có thể đoạn tận ác giới.
5. Vị ấy do ác giới, không có thể đoạn tận không
ưa yết kiến các bậc Thánh, không có thể đoạn

THÂN                                             676

tận không ưa nghe Thánh pháp, không có thể
đoạn tận bới lông tìm vết.
6. Vị ấy do bới lông tìm vết, không có thể đoạn
tận vọng niệm, không có thể đoạn tận không có
tỉnh giác, không có thể đoạn tận tâm loạn động.
7. Vị ấy do tâm loạn động, không có thể đoạn tận
phi như lý tác ý, không có thể đoạn tận tu tập
tà đạo, không có thể đoạn tận tánh thụ động.
8. Vị ấy do tâm thụ động, không có thể đoạn tận
tâm thân kiến, không có thể đoạn tận nghi,
không có thể đoạn tận giới cấm thủ.
9. Vị ấy do nghi hoặc, không có thể đoạn tận
tham, không có thể đoạn tận sân, không có thể
đoạn tận si.
10. Vị ấy do không đoạn tận tham, không đoạn tận
sân, không đoạn tận si, không có thể đoạn tận
sanh, không có thể đoạn tận già, không có thể
đoạn tận chết.

22. Do đoạn tận ba pháp, này các Tỷ-kheo, có thể đoạn tận sanh, có thể đoạn tận già, có thể đoạn tận chết. Thế nào là ba?

1. Do đoạn tận tham. 2. Do đoạn tận sân. 3. Do đoạn tận si.

THÂN                                               677

Do đoạn tận ba pháp này, này các Tỷ-kheo, có thể đoạn tận sanh, có thể đoạn tận già, có thể đoạn tận chết.

24. Này các Tỷ-kheo, do ba pháp được đoạn tận, có thể đoạn tận tham, có thể đoạn tận sân, có thể đoạn tận si. Thế nào là ba?

1. Do đoạn tận thân kiến. 2. Do đoạn tận nghi. 3. Do đoạn tận giới cấm thủ.

Do đoạn tận ba pháp này, này các Tỷ-kheo, có thể đoạn tận tham, có thể đoạn tận sân, có thể đoạn tận si.

26. Này các Tỷ-kheo, do ba pháp được đoạn tận, có thể đoạn tận thân kiến, có thể đoạn tận nghi, có thể đoạn tận giới cấm thủ. Thế nào là ba?

1. Do đoạn tận phi như lý tác ý. 2. Do đoạn tận thực hành tà đạo. 3. Do đoạn tận tánh thụ động.

Do đoạn tận ba pháp này, này các Tỷ-kheo, có thể đoạn tận thân kiến, có thể đoạn tận nghi, có thể đoạn tận giới cấm thủ.

THÂN                                               678

28. Này các Tỷ-kheo, do đoạn tận ba pháp, có thể đoạn tận phi như lý tác ý, có thể đoạn tận thực hành tà đạo, có thể đoạn tận tánh thụ động. Thế nào là ba?

1. Do đoạn tận vọng niệm. 2. Do đoạn tận không tỉnh giác. 3. Do đoạn tận tâm loạn động.

Do đoạn tận ba pháp, này các Tỷ-kheo, có thể đoạn tận phi như lý tác ý, có thể đoạn tận không tỉnh giác, có thể đoạn tận tánh thụ động.

30. Này các Tỷ-kheo, do đoạn tận ba pháp, có thể đoạn tận vọng niệm, có thể đoạn tận không tỉnh giác, có thể đoạn tận tâm loạn động. Thế nào là ba?

1. Do đoạn tận không muốn yết kiến các bậc
Thánh.
2. Do đoạn tận không muốn nghe Thánh pháp.
3. Do đoạn tận bới lông tìm vết.

Do đoạn tận ba pháp này, này các Tỷ-kheo, có thể đoạn tận vọng niệm, có thể đoạn tận không tỉnh giác, có thể đoạn tận tâm loạn động.

32. Này các Tỷ-kheo, do đoạn tận ba pháp, do đoạn tận ba pháp, có thể đoạn tận không muốn yết kiến các bậc Thánh, có thể đoạn tận không muốn nghe

THÂN                                                679

Chánh pháp, có thể đoạn tận bới lông tìm vết. Thế nào là ba?

1. Do đoạn tận trạo cử. 2. Do đoạn tận không chế ngự. 3. Do đoạn tận ác giới.

Do đoạn tận ba pháp này, này các Tỷ-kheo, đoạn tận không muốn nghe Thánh pháp, có thể đoạn tận bới lông tìm vết.

34. Này các Tỷ-kheo, do đoạn tận ba pháp, có thể đoạn tận trạo cử, có thể đoạn tận không chế ngự, có thể đoạn tận ác giới. Thế nào là ba?

1. Do đoạn tận không có lòng tin. 2. Do đoạn tận xan tham. 3. Do đoạn tận biếng nhác.

Do đoạn tận ba pháp này, này các Tỷ-kheo, có thể đoạn tận trạo cử, có thể đoạn tận không chế ngự, có thể đoạn tận ác giới.

36. Này các Tỷ-kheo, do đoạn tận ba pháp, có thể đoạn tận không có lòng tin, có thể đoạn tận xan tham, có thể đoạn tận biếng nhác. Thế nào là ba?

1. Do đoạn tận không cung kính. 2. Do đoạn tận khó nói.

THÂN                                               680

3. Do đoạn tận ác bằng hữu.

Do đoạn tận ba pháp này, này các Tỷ-kheo, có thể
đoạn tận không có lòng tin, có thể đoạn tận không có
lòng tin, có thể đoạn tận xan tham, có thể đoạn tận
biếng nhác.

38. Này các Tỷ-kheo, do đoạn tận ba pháp, có thể đoạn tận không cung kính, có thể đoạn tận khó nói, có thể đoạn tận ác bằng hữu. Thế nào là ba?

1. Do đoạn tận không xấu hổ. 2. Do đoạn tận không sợ hãi. 3. Do đoạn tận phóng dật.

Do đoạn tận ba pháp này, này các Tỷ-kheo, có thể đoạn tận không cung kính, có thể đoạn tận khó nói, có thể đoạn tận ác bằng hữu.

40. Này các Tỷ-kheo:

1. Người này có xấu hổ có sợ hãi, không có phóng
dật.
2. Người ấy do không phóng dật, có thể đoạn tận
không cung kính, có thể đoạn tận khó nói, có
thể đoạn tận ác bằng hữu.

THÂN                                              681

3.  Người ấy do thiện bằng hữu, có thể đoạn tận
không có lòng tin, có thể đoạn tận xan tham, có
thể đoạn tận biếng nhác.
4. Người ấy do tinh cần tinh tấn, có thể đoạn tận
trạo cử, có thể đoạn tận không chế ngự, có thể
đoạn tận ác giới.
5. Người ấy do giới đức, có thể đoạn tận không
muốn yết kiến các bậc Thánh, có thể đoạn tận
không muốn nghe Thánh pháp, có thể đoạn tận
bới lông tìm vết.
6. Người ấy do không bới lông tìm vết, có thể
đoạn tận vọng niệm, có thể đoạn tận không tỉnh
giác, có thể đoạn tận tâm không loạn động.
7. Người ấy do tâm không loạn động, có thể đoạn
tận phi như lý tác ý, có thể đoạn tận tu tập tà
đạo, có thể đoạn tận tâm thụ động.
8. Người ấy do tâm không thụ động, có thể đoạn
tận thân kiến, có thể đoạn tận nghi, có thể đoạn
tận giới cấm thủ.
9. Người ấy do không có nghi hoặc, có thể đoạn
tận tham, có thể đoạn tận sân, có thể đoạn tận
si.
10. Vị ấy do đoạn tận tham, do đoạn tận sân, do
đoạn tận si, có thể đoạn tận sanh, có thể đoạn
tận già, có thể đoạn tận chết.

THÂN                                               682

83 Thân kiến - Thái độ nghe
giảng về 5 uẩn - ĐẠI Kinh
MALUNKYAPUTTA - 64
Trung II, 205

ĐẠI KINH MALUNKYAPUTTA (Mahamalunkyaputta suttam) – Bài kinh số 64 – Trung II, 205

Như vầy tôi nghe.

Một thời, Thế Tôn trú ở Savatthi, Jetavana, tại
tịnh xá ông Anathapindika. Ở đây, Thế Tôn gọi các
Tỷ-kheo: "Này các Tỷ-kheo". – "Bạch Thế Tôn".
Những vị Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn
nói như sau:

– Này các Tỷ-kheo, các Ông có thọ trì năm hạ phần kiết sử do Ta giảng dạy không?

Được nghe nói vậy, Tôn giả Malunkyaputta bạch Thế Tôn:

THÂN                                              683

– Con có thọ trì năm hạ phần kiết sử do Thế Tôn giảng dạy.

– Năm hạ phần kiết sử do Ta giảng dạy, này Malunkyaputta, Ông thọ trì như thế nào?

– Bạch Thế Tôn, con thọ trì thân kiến là hạ phần kiết sử do Thế Tôn giảng dạy. Bạch Thế Tôn con thọ trì nghi là hạ phần kiết sử do Thế Tôn giảng dạy. Bạch Thế Tôn, con thọ trì giới cấm thủ là hạ phần kiết sử do Thế Tôn giảng dạy. Bạch Thế Tôn, con thọ trì dục tham là hạ phần kiết sử do Thế Tôn giảng dạy. Bạch Thế Tôn, con thọ trì sân là hạ phần kiết sử do Thế Tôn giảng dạy. Như vậy, bạch Thế Tôn, con thọ trì năm hạ phần kiết sử do Thế Tôn giảng dạy.

– Này Malunkyaputta, vì vấn đề gì (hay vì ai) Ông thọ trì năm hạ phần kiết này do Ta giảng dạy?

Này Malunkyaputta, có phải các tu sĩ ngoại đạo cật vấn Ông với ví dụ này về đứa con nít? Này Malunkyaputta, nếu một đứa con nít ngây thơ đang nằm ngủ không có tự thân, thời đâu nó có thể khởi lên thân kiến? Thân kiến tùy miên thật sự sống tiềm tàng trong nó. Này Malunkyaputta, nếu một đứa con nít ngây thơ, đang nằm ngửa không có các pháp, thời từ đâu nó có thể khởi lên nghi hoặc đối với các pháp? Nghi tùy miên thật sự sống tiềm tàng trong nó. Này

THÂN                                               684

Malunkyaputta, nếu một đứa con nít ngây thơ đang
nằm ngửa không có giới, thời từ đâu nó có thể khởi
lên giới cấm thủ trong các giới? Giới cấm thủ tùy
miên thật sự sống tiềm tàng trong nó. Này
Malunkyaputta, nếu một đứa con nít ngây thơ đang
nằm ngửa không có những dục, thời từ đâu nó có thể
khởi lên lòng dục tham trong các dục? Dục tham, tùy
miên thật sự sống tiềm tàng trong nó. Này
Malunkyaputta, nếu một đứa con nít ngây thơ đang
nằm ngửa không có các loài hữu tình, thời từ đâu nó
có thể khởi lên lòng sân đối với các loài hữu tình?
Sân tùy miên thật sự sống tiềm tàng trong nó.

Này Malunkyaputta, có phải các tu sĩ ngoại đạo cật vấn Ông với ví dụ này về đứa con nít?

Được nghe nói vậy, Tôn giả Ananda bạch Thế Tôn:

– Bạch Thế Tôn, nay đã đến thời, Bạch Thiện
Thệ, nay đã đến thời để Thế Tôn thuyết giảng năm
hạ phần kiết sử. Sau khi nghe Thế Tôn, các Tỷ-kheo
sẽ thọ trì.

– Vậy Ananda, hãy nghe và khéo tác ý, Ta sẽ giảng.

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

THÂN                                             685

Tôn giả Ananda vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn giảng như sau:

 Ở đây, này Ananda, có kẻ vô văn phàm phu,
không đến yết kiến các bậc Thánh, không thuần
thục pháp các bậc Thánh, không tu tập pháp các
bậc Thánh, không đến yết kiến các bậc Chân
nhân, không thuần thục pháp các bậc Chân nhân,
không tu tập pháp các bậc Chân nhân:

 Vị ấy sống với tâm bị triền phược bởi thân
kiến, bị chi phối bởi thân kiến, và không như
thật tuệ tri sự xuất ly thân kiến đã khởi lên.
Thân kiến này của vị ấy kiên cố, không được
nhiếp phục, trở thành một hạ phần kiết sử.
 Vị ấy sống với tâm bị nghi hoặc triền phược, bị
nghi hoặc chi phối, và không như thật tuệ tri sự
xuất ly nghi hoặc đã khởi lên. Nghi hoặc này
của vị ấy kiên cố, không được nhiếp phục, trở
thành một hạ phần kiết sử.
 Vị ấy sống với tâm bị giới cấm thủ triền phược,
bị giới cấm thủ chi phối và không như thật tuệ
tri sự xuất ly giới cấm thủ đã khởi lên. Giới cấm
thủ này của vị ấy kiên cố, không được nhiếp
phục, trở thành một hạ phần kiết sử.
 Vị ấy sống với tâm bị dục tham triền phược, bị

THÂN                                               686

dục tham chi phối và không như thật biết sự
xuất ly dục tham đã khởi lên, dục tham này của
vị ấy kiên cố, không được nhiếp phục, trở thành
một hạ phần kiết sử.
 Vị ấy sống với tâm bị sân triền phược, bị sân
chi phối và không như thật tuệ tri, sự xuất ly
sân đã khởi lên. Sân này của vị ấy kiên cố,
không được nhiếp phục, trở thành một hạ phần
kiết sử.
 Và này Ananda, có vị Đa văn Thánh đệ tử, đến
yết kiến các bậc Thánh, thuần thục pháp các bậc
Thánh, tu tập pháp các bậc Thánh, đến yết kiến
các bậc Chân nhân, thuần thục pháp các bậc Chân
nhân, tu tập pháp các bậc Chân nhân:
 Vị này sống với tâm không bị thân kiến triền
phược, không bị thân kiến chi phối, và vị này
như thật tuệ tri sự xuất ly dục tham đã khởi lên.
Thân kiến này của vị ấy với tùy miên được
đoạn trừ.
 Vị này sống với tâm không bị nghi hoặc triền
phược, không bị nghi hoặc chi phối, và vị này
như thật tuệ tri sự xuất ly nghi hoặc đã khởi lên.
Nghi hoặc này của vị ấy với tùy miên được
đoạn trừ.

THÂN                                                687

 Vị ấy sống với tâm không bị giới cấm thủ triền
phược, không bị giới cấm thủ chi phối và vị này
như thật tuệ tri sự xuất ly giới cấm thủ đã khởi
lên, giới cấm thủ của vị ấy với tùy miên được
đoạn trừ.
 Vị này sống với tâm không bị dục tham triền
phược, không bị dục tham chi phối, và vị này
như thật tuệ tri sự xuất ly dục tham đã khởi lên.
Dục tham này của vị ấy với tùy miên được đoạn
trừ.
 Vị này sống với tâm không bị sân triền phược,
không bị sân chi phối, và vị này như thật tuệ tri
sự xuất ly sân được khởi lên. Sân này của vị ấy
với tùy miên được đoạn trừ.
 Này Ananda, con đường nào, lộ trình nào đưa
đến sự đoạn trừ năm hạ phần kiết sử, nếu
không thực hành con đường ấy, lộ trình ấy,
nhưng năm hạ phần kiết sử được biết rõ, hay
được thấy rõ, hay được đoạn trừ, sự tình như
vậy không xảy ra.
Ví như, này Ananda, đối với một cây lớn đứng
thẳng có lõi cây nếu người ấy không đẽo vỏ trong,
không đẽo giác cây, nhưng vẫn có thể đẽo được lõi
cây, sự tình này không xảy ra. Cũng vậy này Ananda,
con đường nào, lộ trình nào đưa đến sự đoạn trừ năm

THÂN                                               688

hạ phần kiết sử, nếu không thực hành con đường ấy,
lộ trình ấy, nhưng năm hạ phần kiết sử sẽ được biết
rõ, hay sẽ được thấy rõ, hay sẽ được đoạn trừ, sự tình
như vậy không xảy ra.

 Và này Ananda, con đường nào, lộ trình nào
đưa đến đoạn trừ năm hạ phần kiết sử, nếu
thực hành con đường ấy, lộ trình ấy, thời năm
hạ phần kiết sử sẽ được biết rõ, hãy sẽ được
thấy rõ, hay sẽ được đoạn trừ, sự tình như vậy
xảy ra.

Ví như, này Ananda, đối với một cây lớn, đứng thẳng, có lõi cây, nếu người ấy sau khi đẻo vỏ trong, sau khi đẻo giác cây, thời sẽ đẻo được lõi cây, sự tình này xảy ra. Cũng vậy này Ananda, con đường nào, lộ trình nào đưa đến sự đoạn trừ năm hạ phần kiết sử, nếu thực hành con đường ấy, đạo lộ ấy, thời năm hạ phần kiết sử sẽ được biết rõ, hay sẽ được thấy rõ, hay sẽ được đoạn diệt, sự tình như vậy xảy ra.

Này Ananda, ví như sông Hằng, nước đầy tràn,
con quạ có thể uống được. Rồi một người ốm yếu đi
đến và nghĩ như sau: "Sau khi lội cắt ngang dòng
sông Hằng, với tay của ta, ta sẽ đến bờ bên kia an
toàn". Nhưng người ấy không thể sau khi lội cắt
ngang dòng sông Hằng, với tay của người ấy, đến

THÂN                                                 689

được bờ bên kia an toàn. Cũng vậy, này Ananda, bất
cứ ai, khi được giảng pháp để đoạn trừ thân kiến,
nếu tâm của vị ấy không thích thú, không hoan
hỷ, không có định tĩnh, không có giải thoát, thời
vị ấy cần phải được xem là giống người ốm yếu
kia.

Này Ananda, ví như sông Hằng, nước lớn, đầy
tràn, con quạ có thể uống được. Rồi một người lực sĩ
đi đến và nghĩ như sau: "Sau khi lội cắt ngang dòng
sông Hằng, với tay của ta, ta sẽ đến bờ bên kia an
toàn". Người ta có thể sau khi lội cắt ngang dòng
sông Hằng với tay của người ấy, đến được bờ bên
kia an toàn. Cũng vậy, này Ananda, bất cứ ai, khi
được giảng pháp để được đoạn trừ thân kiến, nếu
tâm của vị ấy thích thú, hoan hỷ, có định tĩnh, có
giải thoát, thời vị ấy được xem là giống như người
lực sĩ kia

 Và này Ananda, thế nào là con đường, thế nào là lộ trình đưa đến sự đoạn trừ năm hạ phần kiết sử?

 Ở đây, này Ananda, Tỷ-kheo do viễn ly các
sanh y (Upadhiviveka) do đoạn trừ các bất
thiện pháp, do làm cho an tịnh thân thô ác hành
một cách toàn diện, ly dục, ly bất thiện pháp,

THÂN                                              690

chứng và trú Thiền thứ nhất, một trạng thái hỷ
lạc do ly dục sanh, có tầm, có tứ.
 Vị này chánh quán mọi sắc pháp, thọ pháp,
tưởng pháp, hành pháp, thức pháp là vô
thường, khổ, như bệnh, như cục bướu, như mũi
tên, như điều bất hạnh, như bệnh chướng, như
kẻ địch, như phá hoại, là không, là vô ngã. Vị
này giải thoát tâm khỏi các pháp ấy.
 Sau khi giải thoát tâm khỏi các pháp ấy, vị ấy
tập trung tâm vào bất tử giới (Amatadhatu) và
nghĩ rằng: "Đây là tịch tịnh, đây là vi diệu, tức
là sự an chỉ tất cả hành, sự xả ly tất cả sanh y,
sự ái diệt, vô tham, đoạn diệt, Niết-bàn".
 Nếu an trú vững chắc ở đây, vị này đạt đến sự
đoạn tận các lậu hoặc.
 Nếu vị ấy không đạt đến sự đoạn tận các lậu
hoặc, thời do sự tham pháp, hỷ pháp của mình,
thời do sự đoạn tận năm hạ phần kiết sử, vị ấy
được hóa sanh, nhập Niết-bàn ở đấy, không
phải trở lui đời này nữa.
Này Ananda, đây là con đường, đây là lộ trình
đưa đến sự đoạn trừ năm hạ phần kiết sử.

Lại nữa, này Ananda, Tỷ-kheo diệt tầm và tứ, chứng và trú Thiền thứ hai, một trạng thái hỷ lạc do

THÂN                                               691

định sanh, không tầm, không tứ, nội tĩnh nhứt tâm...

...Thiền thứ ba...

...chứng và trú Thiền thứ tư. Vị này chánh quán mọi sắc pháp, thọ pháp, tưởng pháp, hành pháp, thức pháp là vô thường... (như trên)... không phải trở lui đời này nữa. Này Ananda, đây là con đường, đây là lộ trình đưa đến sự đoạn trừ năm hạ phần kiết sử.

Lại nữa, này Ananda, Tỷ-kheo vượt lên mọi sắc
tưởng, diệt trừ mọi chướng ngại tưởng, không tác ý
đối với dị tưởng, vị Tỷ-kheo nghĩ rằng: "Hư không
là vô biên", chứng và trú Hư không vô biên xứ. Vị
này chánh quán mọi sắc pháp, thọ pháp, tưởng pháp,
hành pháp, thức pháp là vô thường... (như trên)...
không phải trở lui đời này nữa. Này Ananda, đây là
con đường, đây là lộ trình đưa đến sự đoạn trừ năm
hạ phần kiết sử.

Lại nữa, này Ananda, Tỷ-kheo vượt lên mọi Hư không vô biên xứ, nghĩ rằng: "Thức là vô biên", chứng và trú Thức vô biên xứ... (như trên)...

... vượt lên mọi Thức vô biên xứ, nghĩ rằng:
"Không có vật gì", chứng và trú Vô sở hữu xứ. Vị
này chánh quán mọi sắc pháp, thọ pháp, tưởng pháp,
hành pháp, thức pháp là vô thường, khổ, như bệnh,

THÂN                                               692

như cục bướu, như mũi tên, như điều bất hạnh, như bệnh chướng, như kẻ địch, như phá hoại, là không, là vô ngã. Vị này giải thoát tâm khỏi các pháp ấy. Sau khi giải thoát tâm khỏi các pháp ấy, vị ấy tập trung vào bất tử giới và nghĩ rằng: "Đây là tịch tịnh, đây là vi diệu, tức là sự an chỉ tất cả hành, sự xả ly tất cả sanh y, sự ái diệt, vô tham, đoạn diệt, Niết- bàn". Nếu an trú vững chắc ở đây, vị này đạt đến sự đoạn tận các lậu hoặc. Nếu vị ấy không đạt đến sự đoạn tận các lậu hoặc, thời do sự tham pháp, hỷ pháp của mình, do sự đoạn tận năm hạ phần kiết sử, vị ấy được hóa sanh, nhập Niết-bàn ở đấy, không phải trở lui đời này nữa.

Này Ananda, đây là con đường, đây là lộ trình đưa đến sự đoạn trừ năm hạ phần kiết sử.

 Bạch Thế Tôn, nếu đây là con đường, đây là lộ
trình đưa đến sự đoạn trừ năm hạ phần kiết sử
thời do hành trì như thế nào mà một số vị Tỷ-kheo
chứng tâm giải thoát, một số chứng tuệ giải
thoát?

– Ở đây, này Ananda, Ta nói rằng do sự sai khác về căn tánh.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Tôn giả Ananda, hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

THÂN                                                693

THÂN   694

84      Thân kiến - Thân kiến, nghi, giới cấm thủ - Kinh CẦN PHẢI ĐOẠN TẬN – Tăng III, 253

CẦN PHẢI ĐOẠN TẬN –Tăng III, 253

1. - Không đoạn tận sáu pháp, này các Tỷ-kheo,
không có thể chứng tri kiến đầy đủ.
2. Thế nào là sáu?
- Thân kiến, nghi, giới cấm thủ,
- Tham đưa đến đọa xứ,
- Sân đưa đến đọa xứ,
- Si đưa đến đọa xứ.
Thành tựu sáu pháp này, này các Tỷ-kheo, không
chứng tri kiến đầy đủ. Thế nào là sáu?
3. Đoạn tận sáu pháp, này các Tỷ-kheo, có thể chứng
tri kiến đầy đủ.
4. Thế nào là sáu?
- Thân kiến, nghi, giới cấm thủ,
- Tham đưa đến đọa xứ, sân đưa đến đọa xứ, si
đưa đến đọa xứ.

THÂN                                             695

Đoạn tận sáu pháp này, này các Tỷ-kheo, có thể chứng tri kiến đầy đủ.

THÂN                                        696

85     Thân kiến - Tàn dư ngã mạn - Kinh Khema – Tương III, 230

Khema – Tương III, 230

1) Một thời, nhiều Tỷ-kheo Trưởng lão sống ở Kosambi, tại vườn Ghosita.

2) Lúc bấy giờ, Tôn giả Khemaka trú tại vườn Badarica, bị bệnh, đau đớn, bị trọng bệnh.

3) Rồi các Tỷ-kheo Trưởng lão, vào buổi chiều, từ chỗ tịnh cư đứng dậy và gọi Tôn giả Dàsaka:

- Hãy đến đây, này Hiền giả Dàsaka! Hãy đi đến Tỷ-
kheo Khemaka; sau khi đến, hãy nói với Tỷ-kheo
Khemaka: "Này Hiền giả Khemaka, các Trưởng lão
nói với Hiền giả như sau: ‘Này Hiền giả, Hiền giả có
kham nhẫn được không? Hiền giả có chịu đựng được
không? Có phải khổ thọ tổn giảm không tăng
trưởng? Có phải có những dấu hiệu tổn giảm, không
phải tăng trưởng?’"

4) -Thưa vâng, chư Hiền.

Tôn giả Dàsaka vâng đáp các Tỷ-kheo ấy, đi đến Tôn giả Khemaka, sau khi đến, nói với Tôn giả Khemaka:

THÂN                                              697

- Các Trưởng lão, này Hiền giả Khemaka, nói với
Hiền giả như sau: "Hiền giả có kham nhẫn được
không? Này Hiền giả Khemaka... không phải tăng
trưởng?"

5) -Tôi không có thể kham nhẫn, thưa Hiền giả... tôi không có thể chịu đựng... có những dấu hiệu tăng trưởng, không phải thuyên giảm!

6) Rồi Tôn giả Dàsaka đi đến các Tỷ-kheo Trưởng lão; sau khi đến, thưa với các Tỷ-kheo Trưởng lão:

- Thưa chư Hiền, Tỷ-kheo Khemaka nói như sau:
"Tôi không có thể kham nhẫn, này Hiền giả... có
những dấu hiệu tăng trưởng, không phải thuyên
giảm!"

7) Hãy đến đây, Hiền giả Dàsaka! Hãy đi đến Tỷ-
kheo Khemaka; sau khi đến, nói với Tỷ-kheo
Khemaka như sau: "Này Hiền giả Khemaka, các bậc
Trưởng lão nói với Hiền giả như sau: ‘Này Hiền giả,
Thế Tôn có nói đến năm thủ uẩn, tức là sắc thủ uẩn,
thọ thủ uẩn, tưởng thủ uẩn, hành thủ uẩn, thức thủ
uẩn. Trong năm thủ uẩn này, Tôn giả Khemaka quán
có cái gì là tự ngã hay ngã sở không?’"

8) -Thưa vâng, chư Hiền.

THÂN                                              698

Tôn giả Dàsaka vâng đáp các Tỷ-kheo Trưởng lão, đi đến Tôn giả Khemaka, sau khi đến...

- Các bậc Trưởng lão, này Hiền giả, nói với Hiền giả
như sau: "Này Hiền giả, Thế Tôn có nói đến năm thủ
uẩn này, tức là sắc thủ uẩn... thức thủ uẩn. Trong năm
thủ uẩn này, Tôn giả Khemaka quán có cái gì là tự
ngã hay ngã sở không?"

9) -Thưa Hiền giả, Thế Tôn có nói đến năm thủ uẩn
này, tức là sắc thủ uẩn... thức thủ uẩn. Trong năm thủ
uẩn này, này Hiền giả, tôi không quán cái gì là tự ngã
hay ngã sở cả.

10) Rồi Tôn giả Dàsaka đi đến các Tỷ-kheo Trưởng lão; sau khi đến, nói với các Tỷ-kheo Trưởng lão:

- Tỷ-kheo Khemaka, thưa chư Hiền, đã nói như sau:
"Thưa Hiền giả, Thế Tôn có nói đến năm thủ uẩn
này, tức là sắc thủ uẩn... thức thủ uẩn. Trong năm thủ
uẩn này, này Hiền giả, tôi không quán cái gì là tự ngã
hay ngã sở cả!"

11) - Hãy đến đây, Hiền giả Dàsaka! Hãy đi đến Tỷ-
kheo Khemaka; sau khi đến, nói với Tỷ-kheo
Khemaka như sau: "Các vị Trưởng lão, này Hiền giả
Khemaka, nói với Hiền giả như sau: ‘Hiền giả
Khemaka, Thế Tôn có nói đến năm thủ uẩn này, tức

THÂN                                                699

là sắc thủ uẩn...thức thủ uẩn. Trong năm thủ uẩn
này, nếu Tôn giả Khemaka không quán cái gì là tự
ngã hay ngã sở cả, thời Tôn giả Khemaka là vị A-la-
hán, các lậu hoặc đã được đoạn tận".

12) -Thưa vâng, chư Hiền giả.

Tôn giả Dàsaka vâng đáp các Tỷ-kheo Trưởng lão, đi đến Tôn giả Khemaka...

- Này Hiền giả Khemaka, các bậc Tỷ-kheo Trưởng
lão nói với Hiền giả như sau: "Thưa Hiền giả, Thế
Tôn có nói đến năm thủ uẩn này, tức là sắc thủ uẩn...
thức thủ uẩn. Nếu Tôn giả Khemaka, trong năm thủ
uẩn này, không quán cái nào là tự ngã hay ngã sở,
thời Tôn giả Khemaka là bậc A-la-hán, đã đoạn tận
các lậu hoặc".

13). .. - Thưa Hiền giả, Thế Tôn có nói đến năm thủ
uẩn này, tức là sắc thủ uẩn... thức thủ uẩn. Trong năm
thủ uẩn này, này Hiền giả, tôi không quán cái gì là tự
ngã hay ngã sở cả. Nhưng tôi không phải là bậc A-
la-hán, đã đoạn tận các lậu hoặc. Và thưa Hiền giả,
trong năm thủ uẩn này, dầu cho tôi có chứng được:
"Tôi là", tuy vậy tôi cũng không quán: "Cái này là
tôi".

THÂN                                                700

14) Rồi Tôn giả Dàsaka đi đến Tỷ-kheo Trưởng lão... nói với các Tỷ-kheo Trưởng lão:

- Tỷ-kheo Khemaka, thưa chư Hiền, đã nói như sau: "Thưa Hiền giả, Thế Tôn có nói đến năm thủ uẩn này, tức là sắc thủ uẩn... thức thủ uẩn. Trong năm thủ uẩn này, thưa Hiền giả, tôi không quán cái gì là ngã hay là ngã sở. Tuy vậy, tôi không phải là bậc A-la- hán, đã đoạn tận các lậu hoặc. Và thưa Hiền giả, trong năm thủ uẩn, dầu cho tôi chứng được: "Tôi là", tuy vậy tôi cũng không quán: " Cái này là tôi ".

15) Hãy đến đây, Hiền giả Dàsaka! Hãy đi đến Tỷ-
kheo Khemaka; sau khi đến, hãy nói với Tỷ-kheo
Khemaka: Thưa Hiền giả Khemaka, các Tỷ-kheo
Trưởng lão nói với Hiền giả như sau: "Này Hiền giả
Khemaka, cái mà Hiền giả nói: "Tôi là", là cái gì?
Hiền giả nói: "Tôi là sắc?" Hiền giả nói: "Tôi là
khác sắc?. ..; Hiền giả nói: "Tôi là thức?"; Hiền giả
nói: "Tôi là khác thức?". Này Hiền giả Khemaka, cái
mà Hiền giả nói: "Tôi là", là cái gì?"

16) - Thưa vâng.

Tôn giả Dàsaka vâng đáp các Tỷ-kheo Trưởng lão, đi đến Tôn giả Khemaka...

THÂN                                                701

17) - Thôi vừa rồi, Hiền giả Dàsaka chạy qua, chạy lại như thế này để làm gì? Hãy đem gậy lại đây! Ta sẽ đi đến các Tỷ-kheo Trưởng lão!

18) Rồi Tôn giả Khemaka chống gậy đi đến các Tỷ-
kheo Trưởng lão; sau khi đến, nói lên với các Tỷ-
kheo Trưởng lão những lời chào đón hỏi thăm; sau
khi nói lên những lời chào đón hỏi thăm thân hữu,
liền ngồi xuống một bên.

19) Các Tỷ-kheo Trưởng lão nói với Tôn giả Khemaka đang ngồi một bên:

- Này Hiền giả Khemaka, cái mà Hiền giả nói: "Tôi là", cái mà Hiền giả nói: "Tôi là", là cái gì? Hiền giả nói: "Tôi là sắc?"; Hiền giả nói: "Tôi là khác sắc"... "là thọ... là tưởng... là các hành"...; Hiền giả nói: "Tôi là thức?"; Hiền giả nói: "Tôi là khác thức?"; Này Hiền giả Khemaka, cái mà Hiền giả nói: "Tôi là", cái mà Hiền giả nói "Tôi là", là cái gì?

20) - Thưa chư Hiền, tôi không nói: "Tôi là sắc". Tôi không nói: "Tôi là khác sắc"... "là thọ... là tưởng... là các hành"... Tôi không nói: "Tôi là thức". Tôi cũng không nói: "Tôi là khác thức". Dầu rằng, này các Hiền giả, Tôi có chứng được (tư tưởng): "Tôi là", nhưng tôi không có quán: "Cái này là tôi".

THÂN                                                    702

21) Ví như, này chư Hiền, hương thơm của hoa sen xanh, hay hoa sen hồng, hay hoa trắng, nếu có người nói: "Hương thuộc về lá hay thuộc về sắc, hay thuộc về nhụy hoa", nói như vậy có nói đúng không?

- Thưa không, này Hiền giả.

- Vậy chư Hiền, trả lời như thế nào là trả lời một cách đúng đắn?

Chư Hiền, hương là của hoa. Trả lời như vậy là trả lời một cách đúng đắn.

22) Cũng vậy, này chư Hiền, tôi không nói: "Tôi là
sắc"; tôi không nói: "Tôi là khác sắc"... "Tôi là thọ"...
"Tôi là tưởng"... "Tôi là các hành"... Tôi không nói:
"Tôi là thức". Tôi không nói: "Tôi là khác thức".
Nhưng này chư Hiền, dầu rằng đối với năm thủ uẩn
của tôi được có này, tôi không có quán: "Cái này là
tôi".

23) Dầu cho đối với vị Thánh đệ tử, này chư Hiền, năm hạ phần kiết sử đã được đoạn tận, nhưng vị ấy còn nghĩ: "Đối với năm thủ uẩn, vẫn còn dư tàn tế nhị". Dư tàn kiêu mạn "Tôi là", dư tàn dục "Tôi là", dư tàn tùy miên "Tôi là" chưa được vị ấy đoạn trừ. Vị ấy sau một thời gian, sống quán sự sanh diệt trong năm thủ uẩn: "Đây là sắc, đây là sắc tập khởi,

THÂN                                                   703

đây là sắc đoạn diệt. Đây là thọ... Đây là tưởng... Đây là các hành... Đây là thức, đây là thức tập khởi, đây là thức đoạn diệt"

24) Vì rằng vị ấy sống, quán sự sanh diệt trong năm
thủ uẩn này, các dư tàn ngã mạn (?) "Tôi là", các
dư tàn ngã dục "Tôi là", các dư tàn ngã tùy miên (?)
"Tôi là", mà vị ấy chưa được đoạn trừ, nay đi đến
đoạn tận.

25) Này chư Hiền, ví như một tấm vải nhớp nhúa
dính bụi, những người chủ giao nó cho một người
thợ giặt. Người thợ giặt sau khi nhồi nó, đập nó trong
nước muối, hay trong nước tô đã, trong nước phân
bò rồi giặt sạch nó trong nước trong. Dầu cho tấm
vải ấy nay được sạch sẽ, trong trắng, nhưng nó vẫn
còn dư tàn mùi muối hay mùi tô đã, hay mùi phân
bò. Người thợ giặt giao lại tấm vải cho những người
chủ. Những người chủ đem bỏ nó vào trong một cái
hòm có ướp hương thơm. Như vậy cái dư tàn mùi
muối hay mùi tô đã bay mùi phân bò chưa được đoạn
tận, nay được đoạn trừ.

26-27) Cũng vậy, này chư Hiền, dầu cho vị Thánh đệ tử đã đoạn tận năm hạ phần kiết sử, nhưng với vị ấy, cái dư tàn trong năm thủ uẩn, dư tàn ngã mạn "Tôi là", dư tàn ngã dục "Tôi là", dư tàn ngã tùy miên: "Tôi là" chưa được đoạn trừ. Vị ấy sau một

THÂN                                                704

thời gian, sống tùy quán sự sanh diệt trong năm thủ
uẩn: "Đây là sắc, đây là sắc tập khởi, đây là sắc
đoạn diệt. Đây là thọ... đây là tưởng... đây là các
hành... đây là thức, đây là thức tập khởi, đây là thức
đoạn diệt". Vì rằng vị ấy sống tùy quán sự sanh diệt
trong năm thủ uẩn này nên các dư tàn trong năm thủ
uẩn này, ngã mạn "Tôi là", ngã dục "tôi là", ngã tùy
miên "Tôi là" chưa được đoạn tận nay đi đến đoạn
trừ.

28) Khi được nói vậy, các Tỷ-kheo Trưởng lão nói với Tôn giả Khemaka:

- Không phải chúng tôi vì muốn phiền nhiễu Tôn giả Khemaka mà chúng tôi hỏi. Nhưng vì chúng tôi nghĩ rằng: "Tôn giả Khemaka có thể giải đáp, thuyết giảng, trình bày, xác chứng, khai triển, phân tích, hiển lộ một cách rộng rãi giáo lý của Thế Tôn".

29) Và rồi Tôn giả Khemaka đã giải đáp, thuyết giảng, trình bày, xác chứng, khai triển, phân tích, hiển lộ một cách rộng rãi giáo lý của Thế Tôn.

30) Tôn giả Khemaka thuyết giảng như vậy. Các Tỷ- kheo Trưởng lão hoan hỷ, tín thọ lời Tôn giả Khemaka giảng.

THÂN                                                705

31) Trong khi lời dạy này được nói lên, khoảng sáu mươi Tỷ-kheo được tâm giải thoát khỏi các lậu hoặc, kể cả Tôn giả Khemaka.

THÂN                                             706

86     Thân này do đồ ăn, kiêu mạn, ái, dâm dục tác thành - Kinh TỶ KHEO NI – Tăng II, 90

TỶ KHEO NI – Tăng II, 90

1. Một thời, Tôn giả Ànanda trú ở Kosambi, tại khu vườn Ghosita. Rồi một Tỷ-kheo ni gọi một người và nói:

"- Hãy đến đây, thưa Ông. Hãy đi đến Tôn giả Ànanda, và nhân danh tôi, với đầu đảnh lễ Tôn giả Ànanda và nói: "Thưa Tôn giả, Tỷ-kheo-ni tên là … bị bệnh, khổ đau, bị trọng bệnh. Tỷ-kheo-ni với đầu đảnh lễ Tôn giả Ànanda và nói như sau: "Thưa Tôn giả, lành thay, nếu Tôn giả đi đến trú xứ của Tỷ- kheo-ni, đi đến Tỷ-kheo-ni ấy vì lòng từ mẫn".

"- Thưa vâng, nữ Tôn giả". Người ấy vâng đáp Tỷ- kheo-ni ấy, đi đến Tôn giả Ànanda; sau khi đến, đảnh lễ Tôn giả Ànanda, rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, người ấy nói với Tôn giả Ànanda:

- Thưa Tôn giả, Tỷ-kheo-ni tên này bị bệnh, khổ đau, bị trọng bệnh, với đầu đảnh lễ chân Tôn giả Ànanda, và nói như sau: "Thưa Tôn giả, lành thay, nếu Tôn

THÂN                                              707

giả đi đến trú xứ của Tỷ-kheo-ni, đi đến Tỷ-kheo-ni ấy vì lòng từ mẫn".

Tôn giả Ànanda im lặng nhận lời.

2. Rồi Tôn giả Ànanda, đắp y, cầm y bát, đi đến trú
xứ Tỷ-kheo-ni. Tỷ-kheo-ni ấy thấy Tôn giả Ànanda
từ xa đi đến, sau khi thấy, liền trùm đầu và nằm trên
giường. Rồi Tôn giả Ànanda đi đến Tỷ-kheo-ni ấy,
ngồi trên chỗ đã soạn sẵn. Sau khi ngồi, Tôn giả
Ànanda nói với Tỷ-kheo-ni ấy:

3. –

 Này chị, thân này do đồ ăn được tác thành, y
cứ vào đồ ăn; đồ ăn cần phải đoạn tận.
 Này chị, thân này do ái được tác thành, y cứ
vào ái; ái cần phải đoạn tận.
 Này chị, thân này do kiêu mạn được tác thành,
y cứ vào kiêu mạn; kiêu mạn cần phải đoạn tận.
 Này chị, thân này do dâm dục được tác thành,
y cứ vào dâm dục; dâm dục, sự phá đổ cây cầu
được Thế Tôn nói đến.

4. Này chị, thân này do đồ ăn được tác thành, y cứ vào đồ ăn; đồ ăn cần phải đoạn tận. Như vậy, được nói đến, y cứ vào gì được nói đến như vậy?

THÂN                                               708

- Này chị, ở đây, Tỷ-kheo như lý quán sát thọ dụng
món ăn không phải để vui đùa, không phải để đam
mê, không phải để trang sức, không phải để tự làm
đẹp mình, mà chỉ để thân này được sống lâu, và
được bảo dưỡng, để thân này khỏi bị thương hại,
để hỗ trợ Phạm hạnh, nghĩ rằng: "Như vậy, ta diệt
trừ cảm thọ cũ và không cho khởi lên cảm thọ
mới, và ta sẽ không có lỗi lầm, sống được an ổn".
Vị ấy sau một thời gian, dầu cho y cứ vào đồ ăn,
vẫn không đắm trước đồ ăn. Này chị, thân này do
đồ ăn được tác thành, y cứ vào đồ ăn; đồ ăn cần
phải đoạn tận. Như vậy, được nói đến, chính do
duyên này được nói đến.

5. Này chị, thân này do ái được tác thành, y cứ vào ái; ái cần phải đoạn tận. Như vậy, được nói đến, y cứ vào gì được nói đến như vậy?

- Ở đây, này chị, Tỷ-kheo nghe: "Tỷ-kheo tên này do đoạn diệt các lậu hoặc, ngay trong hiện tại, tự mình với thắng trí, chứng ngộ, chứng đạt và an trú vô lậu tâm giải thoát, tuệ giải thoát". - Vị ấy suy nghĩ: "Thật vậy, ta cũng do đoạn tận các lậu hoặc … ta sẽ chứng ngộ, chứng đạt và an trú vô lậu tâm giải thoát, tuệ giải thoát". Vị ấy, sau một thời gian, dầu y cứ vào ái, đoạn tận ái. Này chị, thân này do ái được tác thành, y cứ vào ái; ái

THÂN                                               709

cần phải đoạn tận. Như vậy, được nói đến, chính do duyên này được nói đến.

6. Này chị, thân này do kiêu mạn được tác thành, y cứ vào kiêu mạn; kiêu mạn cần phải đoạn tận. Như vậy, được nói đến, y cứ vào gì được nói đến như vậy?

- Ở đây, này chị, Tỷ-kheo nghe: "Tỷ-kheo tên này
do đoạn diệt các lậu hoặc … vô lậu tâm giải thoát,
tuệ giải thoát".
- Vị ấy suy nghĩ: "Vậy tại sao ta không như vậy?".
Vị ấy, sau một thời gian, dầu y cứ vào kiêu mạn,
đoạn tận kiêu mạn. Này chị, thân này do kiêu mạn
được tác thành, y cứ vào kiêu mạn; kiêu mạn cần
phải đoạn tận. Như vậy, được nói đến, chính do
duyên này được nói đến.

7. Này chị, thân này do dâm dục tác thành, dâm dục, sự phá đổ cây cầu được Thế Tôn nói đến.

8. Rồi Tỷ-kheo-ni ấy, từ giường đứng dậy, đắp thượng y vào một bên vai, với đầu đảnh lễ chân Tôn giả Ànanda, và thưa với Tôn giả Ànanda:

- Một lỗi con đã vi phạm, thưa Tôn giả, vì ngu đần,
vì si mê, vì bất thiện. Thưa Tôn giả, mong Tôn giả
Ànanda chấp nhận cho tội lỗi này là một tội lỗi để
con ngăn ngừa trong tương lai!

THÂN                                              710

9. - Thật vậy, này chị, thật sự chị đã phạm tội vì ngu đần, vì si mê, vì bất thiện. Chị đã làm như vậy. Này chị, vì Chị thấy phạm tội là phạm tội, và như Pháp phát lộ, nên chúng tôi chấp nhận tội ấy cho chị. Này chị, như vậy Luật của bậc Thánh được tăng trưởng khi thấy được phạm tội là phạm tội, và như pháp phát lộ để ngăn giữ trong tương lai.

THÂN                                                711

87     Thân này phải được xem là do hành động, do sắp đặt - Kinh Không Phải Của Ông – Tương II, 118

Không Phải Của Ông – Tương II, 118

1). .. Trú ở Sàvatthi.

2) Này các Tỷ-kheo, thân thể này không phải của các Ông, không phải của người khác.

3) Thân này, này các Tỷ-kheo, phải được xem là do hành động, do sắp đặt, do sự cố ý, do sự cảm thọ trong quá khứ.

4) Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Thánh đệ tử đa văn khéo léo chân chánh suy nghiệm định lý duyên khởi như sau:

5) "Cái này có mặt cái kia có mặt. Do cái này sanh khởi, cái kia sanh khởi. Cái này không có mặt, cái kia không có mặt. Do cái này diệt, cái kia diệt. "Tức là do duyên vô minh có các hành. Do duyên hành có thức... như vậy là sự tập khởi của toàn bộ khổ uẩn này. Do sự ly tham, đoạn diệt vô minh một cách hoàn toàn, các hành diệt. Do các hành diệt nên thức diệt... như vậy là sự đoạn diệt của toàn bộ khổ uẩn này.

THÂN                                                712

THÂN   713

88     Thân phải dè dặt, tâm phải dè dặt khi đi đến các gia đình - Kinh Ví Dụ Với Trăng – Tương II, 341

Ví Dụ Với Trăng – Tương II, 341

1) Trú ở Sàvatthi...

2) Hãy giống như mặt trăng, này các Tỷ-kheo, khi đi
đến các gia đình, thân phải dè dặt, tâm phải dè dặt,
luôn luôn là người mới giữa các gia đình, chớ có
đường đột xông xáo (appagabbha).

3) Ví như, này các Tỷ-kheo, một người nhìn một cái giếng cũ, hay sườn núi dốc, hay thác nước, thân phải dè dặt, tâm phải dè dặt.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, hãy giống như mặt trăng
khi đi đến các gia đình, thân phải dè dặt, tâm phải dè
dặt, luôn luôn là người mới giữa các gia đình, không
có đường đột xông xáo.

Kassapa, này các Tỷ-kheo, giống như mặt trăng, khi
đi đến các gia đình, thân dè dặt và tâm dè dặt, luôn
luôn là người mới giữa các gia đình, không có đường
đột xông xáo.

THÂN                                                714

4) Các Ông nghĩ thế nào, này các Tỷ-kheo, như thế nào một Tỷ-kheo xứng đáng đi đến các gia đình?

5) - Bạch Thế Tôn, đối với chúng con, các pháp lấy
Thế Tôn làm căn bản, lấy Thế Tôn làm lãnh đạo, lấy
Thế Tôn làm chỗ sở y. Lành thay, bạch Thế Tôn, Thế
Tôn hãy nói lên ý nghĩa của lời nói này. Sau khi nghe
Thế Tôn, các Tỷ-kheo sẽ thọ trì.

6) Rồi Thế Tôn vẫy bàn tay giữa hư không:

- Ví như, này các Tỷ-kheo, bàn tay này giữa hư không, không bị dính vào, không bị nắm lấy, không bị trói buộc.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, là vị Tỷ-kheo đi đến các
gia đình, tâm không bị dính vào, không bị nắm lấy,
không bị trói buộc, nghĩ rằng: "Những ai muốn được
lợi, hãy được lợi! Những ai muốn công đức, hãy làm
các công đức!".

7) Như mình hoan hỷ, thỏa mãn khi mình được lợi;
hãy hoan hỷ, thỏa mãn khi người khác được lợi!
Này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo như vậy xứng đáng đi
đến các gia đình.

Này các Tỷ-kheo, Kassapa khi đi đến các gia đình, đối với các gia đình, tâm không bị dính vào, không

THÂN                                               715

bị nắm lấy, không bị trói buộc, nghĩ rằng: "Những ai muốn được lợi hãy được lợi! Những ai muốn công đức hãy làm các công đức!".

8) Như mình hoan hỷ, thỏa mãn khi mình được lợi; hãy hoan hỷ, thỏa mãn, khi người khác được lợi!

9) Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo như vậy xứng đáng đi đến các gia đình.

10) Các Ông nghĩ như thế nào, này các Tỷ-kheo, Tỷ- kheo như thế nào, thuyết pháp không thanh tịnh? Tỷ- kheo như thế nào, thuyết pháp được thanh tịnh?

11) Bạch Thế Tôn, đối với chúng con, các pháp lấy
Thế Tôn làm căn bản, lấy Thế Tôn làm lãnh đạo, lấy
Thế Tôn làm chỗ y chỉ. Lành thay, bạch Thế Tôn,
Thế Tôn hãy nói lên ý nghĩa của lời nói này. Sau khi
nghe Thế Tôn, các Tỷ-kheo sẽ thọ trì.

12) Vậy này các Tỷ-kheo, hãy nghe và khéo tác ý, Ta sẽ nói.

- Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

THÂN                                              716

13) Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo nào với tâm như thế
này thuyết pháp cho các người khác: "Ôi, mong họ
được nghe pháp ta giảng. Và sau khi nghe pháp,
mong họ được hoan hỷ. Được hoan hỷ, mong họ làm
cho ta hoan hỷ ", này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo như
vậy thuyết pháp không thanh tịnh.

14) Và này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo nào với tâm như
thế này thuyết pháp cho các người khác: "Pháp được
Thế Tôn khéo giảng, pháp ấy liên hệ đến hiện tại, có
hiệu quả tức thời, đến để mà thấy, có khả năng
hướng thượng, được người có trí tự mình giác hiểu.
Ôi, mong họ được nghe pháp ta giảng. Và sau khi
nghe pháp, mong họ được hiểu rõ pháp. Và sau khi
hiểu rõ pháp, mong họ như vậy thực hành. Duyên
pháp thiện pháp tánh (dhammasudhammata) thuyết
pháp cho các người khác. Duyên lòng từ bi, duyên
lòng từ mẫn, khởi lòng lân mẫn thuyết pháp cho các
người khác", này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo như vậy là
Tỷ-kheo thanh tịnh thuyết pháp.

15) Này các Tỷ-kheo, Kassapa với tâm như thế này thuyết pháp cho các người khác: "Pháp được Thế Tôn khéo giảng, pháp ấy liên hệ đến hiện tại, có hiệu quả tức thời, đến để mà thấy, có khả năng hướng thượng, được người có trí tự mình giác hiểu. Ôi, mong họ được nghe pháp ta giảng. Và sau khi nghe

THÂN                                               717

pháp, mong họ được hiểu rõ pháp. Và sau khi được
hiểu rõ pháp, mong họ như vậy thực hành. Duyên
pháp thiện pháp tánh, duyên từ bi, duyên lòng từ
mẫn, khởi lòng lân mẫn thuyết pháp cho các người
khác".

16) Với Kassapa, này các Tỷ-kheo, Ta đã giáo giới các Ông, hay với ai giống như Kassapa! Được giáo giới, các Ông phải như thật thực hành.

THÂN                                           718

89     Thân tu tập trong giới luật của bậc Thánh - ĐẠI Kinh SACCAKA – 36 Trung I, 521

ĐẠI KINH SACCAKA (Mahasaccaka suttam) – Bài kinh số 36 – Trung I, 521

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở tại Vesali, rừng Đại Lâm,
tại giảng đường Trùng Các. Lúc bấy giờ, Thế Tôn
đắp y thật đầy đủ, cầm y bát, muốn vào Vesali để
khất thực. Rồi Niganthaputta Saccaka tánh hay ngao
du thiên hạ, trong khi đi khắp đó đây, đến tại Đại
Lâm, giảng đường Trùng Các. Tôn giả Ananda thấy
Niganthaputta Saccaka từ xa đi lại, liền bạch Thế
Tôn:

– Bạch Thế Tôn, Niganthaputta Saccaka đang
đến, tánh ưa luận chiến, biện luận thiện xảo, được số
đông tôn kính. Bạch Thế Tôn, vị này ưa chỉ trích
Phật, ưa chỉ trích Pháp, ưa chỉ trích Tăng. Bạch Thế
Tôn, tốt lành thay nếu Thế Tôn vì lòng từ mẫn ngồi
lại một lát.

THÂN                                               719

Thế Tôn ngồi xuống trên chỗ ngồi đã soạn sẵn.
Rồi Niganthaputta Saccaka đi đến chỗ Thế Tôn ở,
nói lên những lời hỏi thăm, chúc tụng, xã giao với
Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Sau khi ngồi xuống
một bên, Niganthaputta Saccaka nói với Thế Tôn:

– Tôn giả Gotama, có một số Sa-môn, Bà-la- môn sống chuyên lo tu tập về thân, không tu tập về tâm. Tôn giả Gotama, những vị này cảm khổ thọ về thân. Sự tình này đã xảy ra, này Tôn giả Gotama, do cảm khổ về thân, chân sẽ bị tê liệt, quả tim có thể tức bể, máu nóng có thể trào ra từ miệng, có thể bị điên cuồng loạn tâm. Tôn giả Gotama, sự tình này xảy ra đối với người mà tâm tùy thuộc thân, khi tâm chịu sự điều khiển của thân. Vì sao vậy? Vì tâm không được tu tập. Tôn giả Gotama, nhưng có một số Sa-môn, Bà-la-môn, sống chuyên lo tu tập về tâm, không tu tập về thân. Tôn giả Gotama, những vị này cảm khổ thọ về tâm. Sự tình này đã xảy ra, này Tôn giả Gotama; do cảm khổ thọ về tâm, chân sẽ bị tê liệt, quả tim có thể tức bể, máu có thể trào ra từ miệng, có thể bị điên cuồng loạn tâm. Tôn giả Gotama, sự tình này xảy ra đối với người mà thân tùy thuộc tâm, khi thân chịu sự điều khiển của tâm. Vì sao vậy? Vì thân không được tu tập. Này Tôn giả Gotama, rồi tôi suy nghĩ: "Thật sự, Thanh văn đệ tử của Tôn giả Gotama sống chuyên lo tu tập về tâm không tu tập

THÂN                                                 720

về thân?"

– Này Aggivessana, Ông nghe tu tập về thân như thế nào?

– Như Nanda Vaccha, Kisa Sankicca, Makhkàli Gosàla, những vị này, này Tôn giả Gotama, sống lõa thể, sống phóng túng không theo lễ nghi, liếm tay cho sạch, đi khất thực không chịu bước tới, không nhận đồ ăn mang đến, không nhận đồ ăn đặc biệt nấu cho mình, không nhận mời đi ăn, không nhận đồ ăn từ nồi chảo, không nhận đồ ăn tại ngưỡng cửa, không nhận đồ ăn đặt giữa những cây gậy, không nhận đồ ăn đặt giữa những cối giã gạo, không nhận đồ ăn từ hai người, không nhận đồ ăn từ người đàn bà có thai, không nhận đồ ăn từ người đàn bà đang cho con bú, không nhận đồ ăn từ người đàn bà đang giao cấu, không nhận đồ ăn tại chỗ có chó đứng, không nhận đồ ăn tại chỗ ruồi bu, không ăn cá thịt, không uống rượu nấu, rượu men, cháo trấu. Những vị ấy chỉ nhận ăn tại một nhà, chỉ nhận ăn một miếng, hay vị ấy chỉ nhận tại hai nhà, chỉ nhận ăn hai miếng, hay vị ấy chỉ nhận ăn tại bảy nhà, vị ấy chỉ nhận ăn bảy miếng. Vị ấy nuôi sống chỉ với một bát, nuôi sống chỉ với hai bát, nuôi sống chỉ với bảy bát. Vị ấy chỉ ăn một ngày một bữa, hai ngày một bữa, bảy ngày một bữa. Như vậy các vị ấy sống theo hạnh tiết chế ăn uống cho

THÂN                                                721

đến nửa tháng mới ăn một lần.

– Này Aggivessana, họ có thể tự nuôi sống với mức độ như vậy chăng?

– Không phải vậy, này Tôn giả Gotama. Thỉnh
thoảng, này Tôn giả Gotama, họ ăn những món ăn
thù thắng loại cứng, họ ăn những món ăn thù thắng
loại mền, họ nếm những vị ăn thù thắng, họ uống
những đồ uống thù thắng. Họ nhờ các món ăn ấy gầy
dựng thân lực, làm cho thân to lớn, làm cho thân béo
mập.

– Này Aggivessana, như vậy những gì ban đầu
họ từ bỏ, về sau họ lại thọ dụng. Như vậy có tụ, có
tán (có được, có mất) cho thân này. Này
Aggivessana, Ông nghe tu tập về tâm như thế nào?

Niganthaputta Saccaka, được Thế Tôn hỏi tu tập về tâm, không có thể trả lời được. Rồi Thế Tôn nói với Niganthaputta Saccaka:

– Này Aggivessana, thân tu tập mà Ông vừa mới
nói đầu tiên ấy không phải là thân tu tập đúng pháp
trong giới luật của bậc Thánh. Này Aggivessana,
Ông còn không hiểu thân tu tập, làm sao Ông có thể
hiểu tâm tu tập.

THÂN                                              722

Và này Aggivessana, như thế nào là thân không tu tập, tâm không tu tập; như thế nào là thân tu tập, tâm tu tập? Hãy nghe và khéo tác ý, Ta sẽ giảng.

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Niganthaputta Saccaka trả lời Thế Tôn. Thế Tôn thuyết giảng như sau:

– Này Aggivessana, thế nào là thân không tu tập và thế nào là tâm không tu tập?

Ở đây, này Aggivessana, kẻ vô văn phàm phu
khởi lên lạc thọ. Người này được cảm giác lạc thọ,
liền tham đắm lạc thọ và rơi vào sự tham đắm lạc
thọ. Nếu lạc thọ ấy bị diệt mất, do lạc thọ đoạn diệt,
khởi lên khổ thọ. Người ấy, do cảm giác khổ thọ, nên
sầu muộn, than van, khóc lóc, đập ngực, đưa đến bất
tỉnh. Này Aggivessana, lạc thọ ấy khởi lên cho người
kia, chi phối tâm và an trú, do thân không tu tập.
Khổ thọ ấy khởi lên chi phối tâm và an trú, do tâm
không tu tập.

Này Aggivessana, không luận người nào mà cả hai phương tiện đều có lạc thọ khởi lên, chi phối tâm và an trú, do thân không tu tập; khổ thọ khởi lên, chi phối tâm và an trú, do tâm không tu tập. Như vậy, này Aggivessana, người ấy là người có thân không

THÂN                                                723

tu tập và tâm không tu tập.

Và này Aggivessana, thế nào là thân tu tập và tâm tu tập?

Ở đây, này Aggivessana, lạc thọ khởi lên cho vị
Thánh đệ tử nghe nhiều. Vị này được cảm giác lạc
thọ, nhưng không tham đắm lạc thọ, không rơi vào
sự tham đắm lạc thọ. Nếu lạc thọ ấy bị diệt mất, do
lạc thọ đoạn diệt, khởi lên khổ thọ, vị ấy cảm giác
khổ thọ nhưng không sầu muộn, than van, khóc lóc,
đập ngực, đưa đến bất tỉnh. Này Aggivessana, lạc
thọ ấy khởi lên cho vị kia, không chi phối tâm và
không an trú, do thân có tu tập; khổ thọ ấy khởi lên
cho vị kia, không chi phối tâm và không an trú, do
tâm có tu tập.

Này Aggivessana, không luận người nào mà cả
hai phương tiện đều có lạc thọ khởi lên, không chi
phối tâm và không an trú, do thân có tu tập; khổ thọ
khởi lên, không chi phối tâm và không an trú, do tâm
có tu tập, như vậy này Aggivessana, người ấy là
người có thân tu tập, có tâm tu tập.

– Như vậy, tôi có lòng tin tưởng với Tôn giả Gotama. Tôn giả Gotama là vị có thân tu tập và có tâm tu tập.

THÂN                                              724

– Này Aggivessana, dầu cho lời nói của Ông có
vẻ trịch thượng và khiêu khích, nhưng Ta sẽ trả lời
cho Ông. Này Aggivessana, khi Ta cạo bỏ râu tóc,
đắp áo cà-sa, xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia
đình,... và lạc thọ thật sự khởi lên nơi Ta, chi phối
tâm và an trú, hay khổ thọ thật sự khởi lên nơi Ta,
chi phối tâm và an trú, sự tình như vậy không thể xảy
ra.

– Phải chăng, một lạc thọ không khởi lên nơi
Tôn giả Gotama một cách khiến cho lạc thọ ấy không
thể chi phối tâm và an trú, phải chăng một khổ thọ
khởi lên nơi Tôn giả Gotama một cách khiến cho khổ
thọ ấy không thể chi phối tâm và an trú?

– Này Aggivessana, sao có thể không như vậy được? Ở đây, này Aggivessana, trước khi Ta giác ngộ, chưa chứng Chánh Đẳng Giác, khi còn là Bồ- tát, Ta suy nghĩ như sau: "Đời sống gia đình bị gò bó, con đường đầy những bụi đời. Đời sống xuất gia như sống giữa hư không. Thật rất khó sống tại gia đình mà có thể sống hoàn toàn đầy đủ, hoàn toàn thanh tịnh đời sống phạm hạnh thuần tịnh. Hãy cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà-sa, xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình". Rồi này Aggivessana, sau một thời gian, Ta trong khi còn niên thiếu, trẻ tuổi... (như kinh Thánh Cầu trang 366 đến trang 372, với này

THÂN                                                  725

Aggivessana thế cho này các Tỷ-kheo)... Và Ta, này Aggivessana, Ta ngồi xuống tại chỗ ấy và nghĩ rằng: "Thật đáng cố gắng tinh tấn ở nơi đây".

Rồi này Aggivessana, ba ví dụ khởi lên nơi Ta, vi diệu, từ trước chưa từng được nghe: Này Aggivessana, ví như có một khúc cây đẫm ướt, đầy nhựa sống và đặt trong nước. Có một người đến, cầm dụng cụ làm lửa với ý nghĩ: "Ta sẽ nhen lửa, hơi nóng sẽ hiện ra". Này Aggivessana, Ông nghĩ thế nào? Người ấy lấy khúc cây đẫm ướt, đầy nhựa sống đặt trong nước ấy, rồi cọ xát với dụng cụ làm lửa thì có thể nhen lửa, khiến lửa nóng hiện ra được không?

– Thưa không, Tôn giả Gotama. Vì sao vậy?
Này Tôn giả Gotama, vì cành cây ấy đẫm ướt, đầy
nhựa sống lại bị ngâm trong nước, nên người ấy chỉ
bị mệt nhọc và bực bội.

- Cũng vậy, này Aggivessana, những Sa-môn hay những Bà-la-môn sống không xả ly các dục về thân, những gì đối với chúng thuộc các dục như dục tham, dục ái, dục hôn ám, dục khát vọng, dục nhiệt não, về nội tâm chưa được khéo đoạn trừ, chưa được khéo làm cho nhẹ bớt, nếu những Tôn giả Sa-môn hay Bà-la-môn này thình lình cảm thọ những cảm giác chói đau, khổ đau, kịch liệt, khốc liệt, các vị ấy

THÂN                                                 726

không có thể chứng được tri kiến, vô thượng Chánh
Đẳng Giác, và nếu những Tôn giả Sa-môn hay Bà-
la-môn này không thình lình cảm thọ những cảm giác
chói đau, khổ đau, kịch liệt, khốc liệt, các vị ấy cũng
không có thể chứng được tri kiến, vô thượng Chánh
Đẳng Giác. Này Aggivessana, đó là ví dụ thứ nhất,
vi diệu, từ trước chưa từng được nghe, được khởi lên
nơi Ta.

Này Aggivessana, rồi một ví dụ thứ hai, vi diệu,
từ trước chưa từng được nghe, được khởi lên nơi Ta.
Này Aggivessana, ví như có một khúc cây đẫm ướt,
đầy nhựa sống, được vớt khỏi nước, được đặt trên
đất khô. Có một người đến, cầm dụng cụ làm lửa với
ý nghĩ: "Ta sẽ nhen lửa, hơi nóng sẽ hiện ra". Này
Aggivessana, Ông nghĩ thế nào? Người ấy lấy khúc
cây đẫm ướt, đầy nhựa sống, được vớt khỏi nước,
được đặt trên đất khô ấy, rồi cọ xát với dụng cụ làm
lửa, có thể nhen lửa, khiến hơi nóng hiện ra được
không?

– Thưa không, Tôn giả Gotama. Vì sao vậy?
Này Tôn giả Gotama, vì khúc cây ấy đẫm ướt, đầy
nhựa sống, dầu được vớt khỏi nước, được đặt trên
đất khô, nên người ấy chỉ bị mệt nhọc và bực bội.

– Cũng vậy, này Aggivessana, những Sa-môn

THÂN                                                 727

hay Bà-la-môn sống không xả ly các dục về thân,
những gì đối với các vị ấy thuộc các dục như dục
tham, dục ái, dục hôm ám, dục khát vọng, dục nhiệt
não, về nội tâm chưa được khéo đoạn trừ, chưa được
khéo làm cho nhẹ bớt. Nếu những Tôn giả Sa-môn,
hay Bà-la-môn này thình lình cảm thọ những cảm
giác chói đau, khổ đau, kịch liệt, khốc liệt, các vị ấy
không có thể chứng được tri kiến, vô thượng Chánh
Đẳng Giác. Và nếu những Tôn giả Sa-môn hay Bà-
la-môn này không thình lình cảm thọ những cảm giác
chói đau, khổ đau, kịch liệt, khốc liệt, các vị ấy cũng
không có thể chứng được tri kiến, vô thượng Chánh
Đẳng Giác. Này Aggivessana, đó là ví dụ thứ hai, vi
diệu, từ trước chưa từng được nghe, được khởi lên
nơi Ta.

Này Aggivessana, rồi một ví dụ thứ ba, vi diệu,
từ trước chưa từng được nghe, được khởi lên nơi Ta.
Này Aggivessana, ví như có một khúc cây khô,
không nhựa, được vớt khỏi nước, được đặt trên đất
khô. Có một người đến cầm dụng cụ làm lửa với ý
nghĩ: "Ta sẽ nhen lửa, lửa nóng sẽ hiện ra". Này
Aggivessana, Ông nghĩ thế nào? Người ấy lấy khúc
cây khô, không nhựa, được vớt khỏi nước, được đặt
trên đất khô, rồi cọ xát với dụng cụ làm lửa, có thể
nhen lửa, khiến nơi nóng hiện ra được không?

THÂN                                                 728

– Thưa được, Tôn giả Gotama. Vì sao vậy? Này Tôn giả Gotama, vì khúc cây ấy khô, không nhựa, lại được vớt khỏi nước, được đặt trên đất khô.

– Cũng vậy, này Aggivessana, những Tôn giả Sa-môn hay Bà-la-môn sống xả ly các dục về thân, những gì đối với các vị ấy thuộc các dục, như dục tham, dục ái, dục hôn ám, dục khác vọng, dục nhiệt não, về nội tâm được khéo đoạn trừ. Nếu những Tôn giả Sa-môn hay Bà-la-môn này thình lình cảm thọ những cảm giác chói đau, khổ đau, kịch liệt, khốc liệt, các vị ấy có thể chứng được tri kiến vô thượng Chánh Đẳng Giác. Và nếu những Tôn giả Sa-môn hay Bà-la-môn này không thình lình cảm thọ những cảm giác khổ đau, kịch liệt, khốc liệt, các vị này cũng có thể chứng được tri kiến vô thượng Chánh Đẳng Giác. Này Aggivessana, đó là ví dụ thứ ba, vi diệu, từ trước chưa từng được nghe, được khởi lên nơi Ta.

Này Aggivessana, rồi Ta suy nghĩ: "Ta hãy nghiến răng, dán chặt lên lưỡi lên nóc họng, lấy tâm chế ngự tâm, nhiếp phục tâm, đánh bại tâm!" Này Aggivessana, rồi Ta nghiến răng, dán chặt lưỡi lên nóc họng, lấy tâm chế ngự tâm, nhiếp phục tâm, đánh bại tâm. Khi Ta đang nghiến răng, dán chặt lưỡi lên nóc họng, lấy tâm chế ngự tâm, nhiếp phục tâm, đánh bại tâm, mồ hôi thoát ra từ nơi nách của Ta.

THÂN                                                 729

Này Aggivessana, như một người lực sĩ nắm lấy
đầu một người ốm yếu hay nắm lấy vai, có thể chế
ngự, nhiếp phục và đánh bại người ấy. Này
Aggivessana, khi Ta đang nghiến răng, dán chặt lưỡi
lên nóc họng, lấy tâm chế ngự tâm, nhiếp phục tâm,
đánh bại tâm, mồ hôi thoát ra từ nơi nách của Ta, này
Aggivessana, dầu cho Ta có chí tâm tinh cần, tinh
tấn, tận lực, dầu cho niệm được an trú không dao
động, nhưng thân của Ta vẫn bị khích động, không
được khinh an, vì Ta bị chi phối bởi sự tinh tấn do
tinh tấn chống lại khổ thọ ấy. Tuy vậy, này
Aggivessana, khổ thọ ấy khởi lên nơi Ta, được tồn
tại nhưng không chi phối tâm Ta.

Này Aggivessana, rồi Ta suy nghĩ như sau: "Ta
hãy tu Thiền nín thở". Và này Aggivessana, rồi Ta
nín thở vô, thở ra ngang qua miệng và ngang qua
mũi. Này Aggivessana, khi Ta nín thở vô, thở ra
ngang qua miệng và ngang qua mũi, thì một tiếng gió
động kinh khủng thổi lên, ngang qua lỗ tai. Này
Aggivessana, ví như tiếng kinh khủng phát ra từ ống
thổi bệ đang thổi của người thợ rèn. Cũng vậy này
Aggivessana, khi Ta nín thở vô, thở ra ngang qua
miệng và ngang qua mũi, thời một tiếng gió động
kinh khủng thổi lên, ngang qua lỗ tai. Này
Aggivessana, dầu cho Ta có chí tâm tinh cần, tinh
tấn, tận lực, dầu cho niệm được an trú không dao

THÂN                                               730

động, nhưng thân của Ta vẫn bị kích động, không
được khinh an, vì Ta bị chi phối bởi sự tinh tấn do
tinh tấn chống lại khổ thọ ấy. Tuy vậy này
Aggivessana, khổ thọ ấy khởi lên nơi Ta, được tồn
tại nhưng không chi phối tâm Ta.

Này Aggivessana, rồi Ta suy nghĩ như sau: "Ta
hãy tu Thiền nín thở". Và này Aggivessana, rồi Ta
nín thở vô, thở ra ngang qua miệng, ngang qua mũi,
và ngang qua tai. Này Aggivessana, khi Ta nín thở
vô thở ra ngang qua miệng, ngang qua mũi và ngang
qua tai, thì có ngọn gió kinh khủng thổi lên đau nhói
trong đầu Ta.

Này Aggivessana, ví như một người lực sĩ chém
đầu một người khác với một thanh kiếm sắc, cũng
vậy này Aggivessana, khi ta nín thở vô, thở ra, ngang
qua miệng, ngang qua mũi và ngang qua tai, thì có
ngọn gió kinh khủng thổi lên đau nhói trong đầu Ta.
Này Aggivessana, dầu cho Ta có chí tâm, tinh cần,
tinh tấn, tận lực, dầu cho niệm được an trú không dao
động, nhưng thân của Ta vẫn bị khích động, không
được khinh an, vì Ta bị chi phối bởi sự tinh tấn, do
tinh tấn chống lại khổ thọ ấy. Tuy vậy này
Aggivessana, khổ thọ ấy khởi lên nơi Ta, được tồn
tại nhưng không chi phối tâm Ta.

THÂN                                               731

Này Aggivessana, rồi Ta suy nghĩ như sau: "Ta
hãy tu Thiền nín thở". Và này Aggivessana, rồi Ta
nín thở vô, thở ra, ngang qua miệng, ngang qua mũi
và ngang qua tai, Ta cảm giác đau đầu, một cách kinh
khủng.

Này Aggivessana, ví như một người lực sĩ lấy
một dây nịt bằng da cứng quấn tròn quanh đầu rồi
xiết mạnh; cũng vậy, này Aggivessana, khi Ta nín
thở vô, thở ra, ngang qua miệng, ngang qua mũi, và
ngang qua tai, Ta cảm giác đau đầu một cách kinh
khủng. Này Aggivessana, dầu cho Ta có chí tâm, tinh
cần, tinh tấn tận lực, dầu cho niệm được an trú không
dao động, nhưng thân của Ta vẫn bị khích động,
không được khinh an, vì Ta bị chi phối bởi sự tinh
tấn do tinh tấn chống lại khổ thọ ấy. Tuy vậy, này
Aggivessana, khổ thọ ấy khởi lên nơi Ta, được tồn
tại nhưng không chi phối tâm Ta.

Này Aggivessana, rồi Ta suy nghĩ như sau: "Ta
hãy tu Thiền nín thở". Và này Aggivessana, rồi Ta
nín thở vô, thở ra, ngang qua miệng, ngang qua mũi
và ngang qua tai. Này Aggivessana, khi Ta nín thở
vô, thở ra, ngang qua miệng, ngang qua mũi và
ngang qua tai, một ngọn gió kinh khủng cắt ngang
bụng của Ta.

THÂN                                               732

Này Aggivessana, ví như một người đồ tể thiện
xảo hay đệ tử người đồ tể cắt ngang bụng với một
con dao cắt thịt bò sắc bén. Cũng vậy, này
Aggivessana, khi Ta nín thở vô, thở ra, ngang qua
miệng, ngang qua mũi và ngang qua tai, một ngọn
kinh khủng cắt ngang bụng của Ta. Này
Aggivessana, dầu cho Ta có chí tâm, tinh cần, tinh
tấn, tận lực, dẫu cho niệm được an trú, không dao
động nhưng thân của Ta vẫn bị khích động, không
được khinh an, vì Ta bị chi phối bởi sự tinh tấn, do
tinh tấn chống lại khổ thọ ấy. Tuy vậy này
Aggivessana, khổ thọ ấy khởi lên nơi Ta, được tồn
tại, nhưng không chi phối tâm Ta.

Này Aggivessana, rồi Ta suy nghĩ như sau: "Ta
hãy tu Thiền nín thở". Và này Aggivessana, rồi Ta
nín thở vô, thở ra, ngang qua miệng, ngang qua mũi
và ngang qua tai. Này Aggivessana, khi Ta nín thở
vô, thở ra, ngang qua miệng, ngang qua mũi và
ngang qua tai, thì có một sức nóng kinh khủng khởi
lên trong thân Ta.

Này Aggivessana, ví như hai người lực sĩ sau
khi nắm cánh tay một người yếu hơn, nướng người
ấy, đốt người ấy trên một hố than hừng. Cũng vậy,
này Aggivessana, khi Ta nín thở vô, thở ra, ngang
qua miệng, ngang qua mũi và ngang qua tai thì có

THÂN                                              733

một sức nóng kinh khủng khởi lên trong thân Ta.
Này Aggivessana, dầu cho Ta có chí tâm, tinh cần,
tinh tấn, tận lực, dầu cho niệm được an trú, không
dao động, nhưng thân của Ta vẫn bị khích động,
không được khinh an, vì Ta bị chi phối bởi sự tinh
tấn, do tinh tấn chống lại khổ thọ ấy. Tuy vậy, này
Aggivessana, khổ thọ ấy khởi lên nơi Ta, được tồn
tại nhưng không chi phối tâm Ta. Lại nữa, này
Aggivessana, chư Thiên thấy vậy nói như sau: "Sa-
môn Gotama đã chết rồi". Một số chư Thiên nói như
sau: "Sa-môn Gotama chưa chết, nhưng Sa-môn
Gotama sắp sửa chết". Một số chư Thiên nói như sau:
"Sa-môn Gotama chưa chết. Sa-môn Gotama, cũng
không phải sắp chết. Sa-môn Gotama là bậc A-la-
hán, đời sống của một A-la-hán là như vậy".

Này Aggivessana, rồi Ta suy nghĩ như sau: "Ta hãy hoàn toàn tuyệt thực". Rồi này Aggivessana, chư Thiên đến Ta và nói như sau: "Này Thiện hữu, Hiền giả chớ có hoàn toàn tuyệt thực. Này Thiện hữu, nếu Hiền giả có hoàn toàn tuyệt thực, chúng tôi sẽ đổ các món ăn chư Thiên ngang qua các lỗ chân lông cho Hiền giả, và nhờ vậy Hiền giả vẫn sống". Rồi này Aggivessana, Ta suy nghĩ như sau: "Nếu Ta hoàn toàn tuyệt thực và chư Thiên này đổ các món ăn chư Thiên ngang qua các lỗ chân lông cho Ta và nhờ vậy Ta vẫn sống, thời như vậy Ta tự dối Ta". Này

THÂN                                               734

Aggivessana, Ta bác bỏ chư Thiên ấy và nói: "Như vậy là đủ".

Này Aggivessana, rồi Ta tự suy nghĩ như sau: "Ta hãy giảm thiểu tối đa ăn uống, ăn ít từng giọt một, như xúp đậu xanh, xúp đậu đen hay xúp đậu hột hay xúp đậu nhỏ". Và này Aggivessana, trong khi Ta giảm thiểu tối đa sự ăn uống, ăn từng giọt một, như xúp đậu xanh, xúp đậu đen hay xúp đậu hột hay xúp đậu nhỏ, thân của Ta trở thành hết sức gầy yếu.

- Vì Ta ăn quá ít, tay chân Ta trở thành như những
gọng cỏ hay những đốt cây leo khô héo;
- Vì Ta ăn quá ít, bàn trôn của Ta trở thành như
móng chân con lạc đà;
- Vì Ta ăn quá ít, xương sống phô bày của Ta giống
như một chuỗi banh;
- Vì Ta ăn quá ít, các xương sườn gầy mòn của Ta
giống như rui cột một nhà sàn hư nát;
- Vì Ta ăn quá ít, nên con ngươi long lanh của Ta
nằm sâu thẳm trong lỗ con mắt, giống như ánh
nước long lanh nằm sâu thẳm trong một giếng
nước thâm sâu;
- Vì Ta ăn quá ít, da đầu Ta trở thành nhăn nhiu khô
cằn như trái bí trắng và đắng bị cắt trước khi chín,

THÂN                                                735

bị cơn gió nóng làm cho nhăn nhíu khô cằn.
 Này Aggivessana, nếu Ta nghĩ: "Ta hãy rờ da
bụng", thì chính xương sống bị Ta nắm lấy. Nếu
Ta nghĩ: "Ta hãy rờ xương sống", thì chính da
bụng bị Ta nắm lấy. Vì Ta ăn quá ít, nên này
Aggivessana, da bụng của Ta đến bám chặt
xương sống.
 Này Aggivessana, nếu Ta nghĩ: "Ta đi đại tiện,
hay đi tiểu tiện" thì Ta ngã quỵ, úp mặt xuống đất,
vì Ta ăn quá ít.
 Này Aggivessana, nếu Ta muốn xoa dịu thân Ta,
lấy tay xoa bóp chân tay, thì này Aggivessana,
trong khi Ta xoa bóp chân tay, các lông tóc hư
mục rụng khỏi thân Ta, vì Ta ăn quá ít.
 Lại nữa, này Aggivessana, có người thấy vậy nói
như sau: "Sa-môn Gotama có da đen". Một số
người nói như sau: "Sa-môn Gotama, da không
đen, Sa-môn Gotama có da màu xám". Một số
người nói như sau: "Sa-môn Gotama da không
đen, da không xám." Một số người nói như sau:
"Sa-môn Gotama da không đen, da không xám,
Sa-môn Gotama có da màu vàng sẫm". Cho đến
mức độ như vậy, này Aggivessana, da của Ta vốn
thanh tịnh, trong sáng bị hư hoại vì Ta ăn quá ít.
Này Aggivessana, rồi Ta suy nghĩ như sau:

THÂN                                               736

"Thuở xưa có những Sa-môn hay Bà-la-môn thình
lình cảm thọ những cảm giác chói đau, khổ đau, kịch
liệt, khốc liệt. Những sự đau khổ này là tối thượng,
không thể có gì hơn nữa. Về tương lai, có những Sa-
môn hay Bà-la-môn thình lình cảm thọ những cảm
giác chói đau, khổ đau, kịch liệt, khốc liệt. Những sự
đau khổ này là tối thượng không thể có gì hơn nữa.
Trong hiện tại, có những Sa-môn hay Bà-la-môn
thình lình cảm thọ những cảm giác chói đau, khổ
đau, kịch liệt, khốc liệt. Những sự đau khổ này là tối
thượng, không thể có gì hơn nữa. Nhưng Ta, với sự
khổ hạnh khốc liệt như thế này, vẫn không chứng
được pháp thượng nhân, tri kiến thù thắng xứng đáng
bậc Thánh. Hay là có đạo lộ nào khác đưa đến giác
ngộ?"

Này Aggivessana, rồi Ta suy nghĩ như sau: "Ta biết, trong khi phụ thân Ta, thuộc giòng Sakka (Thích-ca) đang cày và Ta đang ngồi dưới bóng mát cây diêm-phù-đề (jambu), Ta ly dục, ly pháp bất thiện chứng và trú Thiền thứ nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, có tầm, có tứ". Khi an trú như vậy, Ta nghĩ: "Đạo lộ này có thể đưa đến giác ngộ chăng?" Và này Aggivessana, tiếp theo ý niệm ấy, ý thức này khởi lên nơi Ta: "Đây là đạo lộ đưa đến giác ngộ". Này Aggivessana, rồi Ta suy nghĩ: "Ta có sợ chăng lạc thọ này, một lạc thọ ly dục, ly pháp bất

THÂN                                                737

thiện?" Này Aggivessana, rồi Ta suy nghĩ: "Ta không sợ lạc thọ này, một lạc thọ ly dục, ly pháp bất thiện.˝

Rồi này Aggivessana, Ta suy nghĩ: "Nay thật
không dễ gì chứng đạt lạc thọ ấy, với thân thể ốm
yếu kinh khủng như thế này. Ta hãy ăn thô thực ăn
cơm chua". Rồi này Aggivessana, Ta ăn thô thực, ăn
cơm chua. Này Aggivessana, lúc bấy giờ, năm Tỷ-
kheo đang hầu hạ Ta suy nghĩ: "Khi nào Sa-môn
Gotama chứng pháp, vị ấy sẽ nói cho chúng ta biết".
Này Aggivessana, khi thấy Ta ăn thô thực, ăn cơm
chua, các vị ấy chán ghét Ta, bỏ đi và nói: "Sa-môn
Gotama nay sống đầy đủ vật chất, từ bỏ tinh tấn, trở
lui đời sống sung túc".

 Và này Aggivessana, sau khi ăn thô thực và
được sức lực trở lại, Ta ly dục, ly pháp bất thiện,
chứng và trú Thiền thứ nhất, một trạng thái hỷ
lạc do ly dục sanh, có tầm có tứ. Này
Aggivessana, như vậy lạc thọ khởi lên nơi Ta
được tồn tại nhưng không chi phối tâm Ta.
 Diệt tầm và tứ, chứng và trú Thiền thứ hai, một
trạng thái hỷ lạc do định sanh, không tầm, không
tứ, nội tĩnh nhất tâm. Này Aggivessana, như vậy
lạc thọ khởi lên nơi Ta, được tồn tại nhưng
không chi phối tâm Ta.

THÂN                                                738

 Ly hỷ trú xả, chánh niệm tỉnh giác, thân cảm sự
lạc thọ mà các bậc Thánh gọi là xả niệm lạc trú,
chứng và trú Thiền thứ ba. Này Aggivessana,
như vậy lạc thọ khởi lên nơi Ta, được tồn tại
nhưng không chi phối tâm Ta.
 Xả lạc xả khổ, diệt hỷ ưu đã cảm thọ trước,
chứng và trú Thiền thứ tư, không khổ không lạc,
xả niệm thanh tịnh. Này Aggivessana, như vậy
lạc thọ khởi lên nơi Ta, được tồn tại nhưng
không chi phối tâm Ta.
Với tâm định tĩnh, thuần tịnh trong sáng không
cấu nhiễm, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử
dụng, vững chắc, bình tĩnh như vậy, Ta dẫn tâm,
hướng tâm đến Túc mạng minh. Ta nhớ đến các đời
sống quá khứ, như một đời, hai đời, ba đời, bốn đời,
năm đời, mười đời, hai mươi đời, ba mươi đời, bốn
mươi đời, năm mươi đời, một trăm đời, một ngàn
đời, một trăm ngàn đời, nhiều hoại kiếp, nhiều thành
kiếp, nhiều hoại và thành kiếp. Ta nhớ rằng: "Tại chỗ
kia, Ta có tên như thế này, dòng họ như thế này, giai
cấp như thế này, thọ khổ lạc như thế này, tuổi thọ
đến mức như thế này. Sau khi chết tại chỗ kia, Ta
được sanh ra tại chỗ nọ. Tại chỗ ấy, Ta có tên như
thế này, dòng họ như thế này, giai cấp như thế này,
thọ khổ lạc như thế này, tuổi thọ đến mức như thế
này". Như vậy Ta nhớ đến nhiều đời sống quá khứ

THÂN                                               739

cùng với các nét đại cương và các chi tiết. Này
Aggivessana, đó là minh thứ nhất Ta đã chứng được
trong đêm canh một, vô minh diệt, minh sanh, ám
diệt, ánh sáng sanh, do Ta sống không phóng dật,
nhiệt tâm, tinh cần. Như vậy, này Aggivessana, lạc
thọ sanh nơi Ta được tồn tại nhưng không chi phối
tâm Ta.

Với tâm định tĩnh, thuần tịnh trong sáng không cấu nhiễm, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, bình tĩnh như vậy, Ta dẫn tâm, hướng tâm đến trí tuệ về sanh tử của chúng sanh. Ta với thiên nhãn thuần tịnh, siêu nhân, thấy sự sống và chết của chúng sanh. Ta biết rõ rằng chúng sanh, người hạ liệt kẻ cao sang, người đẹp đẽ, kẻ thô xấu, người may mắn, kẻ bất hạnh đều do hạnh nghiệp của họ. Những chúng sanh làm những ác hạnh về thân, lời và ý, phỉ báng các bậc Thánh, theo tà kiến, tạo các nghiệp theo tà kiến; những người này, sau khi thân hoại mạng chung, phải sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Còn những chúng sanh nào làm những thiện hạnh về thân, lời và ý, không phỉ báng các bậc Thánh, theo chánh kiến, tạo các nghiệp theo chánh kiến; những vị này sau khi thân hoại mạng chung, được sanh lên các thiện thú, cõi trời, trên đời này. Như vậy Ta với thiên nhãn thuần tịnh, siêu nhân, thấy sự sống chết của chúng sanh. Ta biết rõ

THÂN                                                740

rằng chúng sanh, người hạ liệt, kẻ cao sang, người
đẹp đẽ, kẻ thô xấu, người may mắn, kẻ bất hạnh, đều
do hạnh nghiệp của họ. Này Aggivessana, đó là minh
thứ hai Ta đã chứng được trong đêm canh giữa, vô
minh diệt, minh sanh, ám diệt, ánh sáng sanh, do Ta
sống không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần. Như vậy,
này Aggivessana, lạc thọ sanh nơi Ta, được tồn tại
nhưng không chi phối tâm Ta.

Với tâm định tĩnh, thuần tịnh, trong sáng không cấu nhiễm, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, bình tĩnh như vậy, Ta dẫn tâm, hướng tâm đến Lậu tận trí. Ta biết như thật: "Đây là Khổ", biết như thật: "Đây là Nguyên nhân của khổ", biết như thật: "Đây là sự Diệt khổ", biết như thật: "Đây là Con đường đưa đến diệt khổ", biết như thật: "Đây là những lậu hoặc", biết như thật: "Đây là nguyên nhân của lậu hoặc", biết như thật: "Đây là sự diệt trừ các lậu hoặc", biết như thật: "Đây là con đường đưa đến sự diệt trừ các lậu hoặc". Nhờ biết như vậy, nhận thức như vậy, tâm của Ta thoát khỏi dục lậu, thoát khỏi hữu lậu, thoát khỏi vô minh lậu. Đối với tự thân đã giải thoát như vậy, Ta khởi lên sự hiểu biết: "Ta đã giải thoát" Ta đã biết: "Sanh đã diệt, phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm, sau đời hiện tại không có đời sống nào khác nữa". Này Aggivessana, đó là minh thứ ba mà Ta đã chứng

THÂN                                                  741

được trong canh cuối, vô minh diệt, minh sanh, ám
diệt, ánh sáng sanh, do Ta sống không phóng dật,
nhiệt tâm tinh cần. Như vậy này Aggivessana, lạc thọ
sanh nơi Ta, được tồn tại nhưng không chi phối tâm
Ta.

Này Aggivessana, Ta biết rằng khi Ta thuyết
pháp cho đại chúng gồm hàng trăm người, mỗi người
nghĩ như thế này về Ta: "Đặc biệt cho ta, Sa-môn
Gotama thuyết pháp". Này Aggivessana, chớ có hiểu
như vậy. Khi Như Lai thuyết pháp cho đại chúng, thì
đó chỉ vì mục đích giảng dạy. Và Ta, này
Aggivessana, sau khi chấm dứt một buổi thuyết
giảng như vậy, Ta an trú nội tâm, làm cho tịnh chỉ,
làm cho nhất tâm, làm cho định tĩnh trên định tướng
thứ nhất ấy, và như vậy Ta sống an trú, trường cửu,
vĩnh viễn.

– Như vậy, Tôn giả Gotama thật đáng tin cậy, vì
Ngài là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác. Nhưng
không biết Tôn giả Gotama có cho phép ngủ ban
ngày không?

– Này Aggivessana, Ta có cho phép, vào cuối
tháng hạ, sau khi khất thực về, sau khi xếp áo
sanghati (đại y) thành bốn, chánh niệm tỉnh giác, Ta
nằm xuống ngủ, nằm phía tay mặt.

THÂN                                              742

– Này Tôn giả Gotama, như vậy một số Sa-môn, Bà-la-môn gọi là an trú nơi si ám.

– Này Aggivessana, như vậy không phải là si
ám hay không si ám. Này Aggivessana, như thế nào
là si ám và như thế nào là không si ám? Hãy nghe và
suy nghiệm kỹ, Ta sẽ nói.

– Thưa vâng, Tôn giả.

Niganthaputta Saccaka trả lời Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

– Đối với ai, các lậu hoặc chưa được đoạn trừ,
những lậu hoặc liên hệ đến phiền não, sanh khởi hậu
hữu, đáng sợ hãi, liên hệ đến phiền não, sanh khởi
hậu hữu, đáng sợ hãi, đưa đến quả khổ dị thục, hướng
đến sanh, già, chết trong tương lai, vị ấy Ta gọi là
còn si ám.

Này Aggivessana, đối với ai các lậu hoặc đã
được đoạn trừ, những lậu hoặc, đưa đến quả khổ dị
thục, hướng đến sanh, già, chết trong tương lai, vị ấy
Ta gọi là không si ám.

Này Aggivessana, sự đoạn trừ lậu hoặc là không si ám.

THÂN                                                743

Này Aggivessana, đối với Như Lai, các lậu hoặc
đã được đoạn trừ, những lậu hoặc liên hệ đến phiền
não, sanh khởi hậu hữu, đáng sợ hãi, đưa đến quả khổ
dị thục, hướng đến sanh, già, chết trong tương lai,
chúng bị cắt tận gốc, được làm như cây ta-la bị chặt
đầu, khiến cho không thể tái sanh, không thể sanh lại
trong tương lai.

Này Aggivessana, ví như cây ta-la bị chặt đứt đầu, không lớn lên; cũng vậy, này Aggivessana, đối với Như Lai, các lậu hoặc đã được đoạn trừ, những lậu hoặc liên hệ đến phiền não, sanh khởi hậu hữu, đáng sợ hãi, đưa đến quả khổ dị thục, hướng đến sanh, già, chết trong tương lai, chúng bị cắt tận gốc, được làm như cây ta-la bị chặt đầu, khiến cho không thể tái sanh, không thể sanh lại trong tương lai.

Khi được nghe nói vậy, Niganthaputta Saccaka bạch Thế Tôn:

– Thật kỳ diệu thay, Tôn giả Gotama! Thật hy
hữu thay, Tôn giả Gotama! Dầu cho Tôn giả Gotama
bị chống đối một cách mỉa mai, dầu cho bị công kích
với những lời lẽ buộc tội trong cuộc đối thoại, màu
da Tôn giả vẫn sáng suốt, sắc mặt Tôn giả vẫn hoan
hỷ, như một A-la-hán, Chánh Đẳng Giác.

Này Tôn giả Gotama, tôi xác nhận tôi cùng với

THÂN                                                744

Purana Kassapa biện luận, vị này khi bị tôi dùng lời nói chất vấn, liền tránh né với một vấn đề khác, trả lời ra ngoài vấn đề, và tỏ lộ sự phẫn nộ, sân hận, tức tối. Còn Tôn giả Gotama, dầu bị chống đối một cách mỉa mai, dầu bị công kích với những lời lẽ buộc tội trong cuộc đối thoại, màu da Tôn giả vẫn sáng suốt, sắc mặt Tôn giả vẫn hoan hỷ như một A-la-hán, Chánh Đẳng Giác. Này Tôn giả Gotama, tôi xác nhận tôi cùng với Makkhali Gosala... Ajita Kesakambala... Pakudha Kaccayana... Sanjaya Belatthiputta... cùng với Nigantha Nataputta biện luận, vị này khi bị tôi dùng lời nói chất vấn liền tránh né với một vấn đề khác, trả lời ra ngoài vấn đề và tỏ lộ sự phẫn nộ, sân hận và tức tối. Còn Tôn giả Gotama, dầu bị chống đối một cách mỉa mai, dầu bị công kích với những lời lẽ buộc tội, trong cuộc đối thoại, màu da Tôn giả vẫn sáng suốt, sắc mặt Tôn giả vẫn hoan hỷ như một A-la-hán, Chánh Đẳng Giác. Và này Tôn giả Gotama, chúng tôi nay phải đi, chúng tôi có nhiều công việc, có nhiều việc phải làm.

– Này Aggivessana, Ông hãy làm những gì Ông nghĩ là hợp thời.

Rồi Niganthaputta Saccaka hoan hỷ, tín thọ lời Thế Tôn giảng, từ chỗ ngồi đứng dậy và từ biệt.

THÂN                                                  745

THÂN   746

90     Thân tối hậu - Kinh Thiện Sanh – Tương II, 486

Thiện Sanh – Tương II, 486

1) Trú ở Sàvatthi.

2) Rồi Tôn giả Sujàta đi đến Thế Tôn.

3) Thế Tôn thấy Tôn giả Sujàta từ đằng xa đi đến; thấy vậy, liền gọi các Tỷ-kheo:

4) - Cả hai phương diện, này các Tỷ-kheo, thiện nam tử này thật sự chói sáng. Vị ấy đẹp trai, ưa nhìn, khả ái, đầy đủ với nhan sắc tối thượng. Vị ấy còn ngay trong hiện tại tự mình chứng tri, chứng ngộ, chứng đạt và an trú vô thượng cứu cánh Phạm hạnh, mà vì mục đích này, con các lương gia chơn chánh xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình.

5) Thế Tôn nói như vậy xong... Bậc Đạo Sư, lại nói thêm:

Tỷ-kheo này sáng chói,
Với tâm tư chánh trực,
Ly kiết sử, ly ách,
Không chấp, không sanh lại,
Chiến thắng ma quân xong,

THÂN                                                747

Thọ trì thân tối hậu.

THÂN                       748

91     Thân tối hậu - Kinh Tân Tỷ Kheo – Tương II, 484

Tân Tỷ Kheo – Tương II, 484

1) Trú ở Sàvatthi.

2) Lúc bấy giờ, một tân Tỷ-kheo sau buổi ăn, trên con đường khất thực trở về, đi vào tịnh xá, rảnh rỗi, yên lặng, phân vân (không biết làm gì), không phụ việc với các Tỷ-kheo trong thời gian may y.

3) Rồi nhiều Tỷ-kheo đi đến Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên.

4) Ngồi xuống một bên, các Tỷ-kheo ấy bạch Thế Tôn:

- Ở đây, bạch Thế Tôn, có một tân Tỷ-kheo sau buổi
ăn, trên con đường khất thực trở về, đi vào tịnh xá,
rảnh rỗi, im lặng, phân vân (không biết làm gì)
không phụ việc với các Tỷ-kheo trong thời gian may
y.

5) Rồi Thế Tôn gọi một Tỷ-kheo:

THÂN                                               749

- Hãy đến, này Tỷ-kheo, nhân danh Ta, hãy gọi Tỷ- kheo ấy và nói: "Này Hiền giả, bậc Đạo Sư cho gọi Hiền giả".

6) - Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn, đi đến Tỷ-kheo kia; sau khi đến nói với Tỷ-kheo ấy:

- Thưa Hiền giả, bậc Đạo Sư cho gọi Hiền giả.

7) Thưa vâng, này Hiền giả.

Tỷ-kheo ấy vâng đáp Tỷ-kheo kia, đi đến Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên.

8) Thế Tôn nói với Tỷ-kheo đang ngồi xuống một bên:

- Có thật chăng, này Tỷ-kheo, sau bữa ăn, trên con
đường đi khất thực trở về, sau khi vào tịnh xá, Ông
rảnh rỗi, im lặng, phân vân (không biết làm gì),
không phụ việc với các Tỷ-kheo trong thời gian may
y?

- Bạch Thế Tôn, con làm việc của con.

9) Rồi Thế Tôn, với tâm của mình biết tâm Tỷ-kheo ấy, liền gọi các Tỷ-kheo:

THÂN                                              750

- Này các Tỷ-kheo, các Ông chớ có bực phiền với Tỷ-
kheo này. Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo này chứng được
không có khó khăn, chứng được không có mệt nhọc,
chứng được không phiền phức bốn Thiền thuộc tăng
thượng tâm, hiện tại lạc trú. Vị ấy còn tự mình ngay
trong hiện tại, chứng tri, chứng ngộ, chứng đạt và an
trú vô thượng cứu cánh Phạm hạnh mà vì mục đích
này, con các lương gia chơn chánh xuất gia, từ bỏ
gia đình, sống không gia đình.

10) Thế Tôn thuyết như vậy. Bậc Thiện Thệ sau khi nói xong, bậc Đạo Sư lại nói thêm:

Kẻ sống buông thả này,
Kẻ ít nghị lực này,
Không thể đạt Niết-bàn,
Giải thoát mọi khổ đau.
Vị Tỷ-kheo trẻ này,
Là một người tối thượng,
Chiến thắng ma quân xong,
Thọ trì thân tối hậu.

THÂN                                               751

92     Thân viễn ly, Tâm không viễn ly - Kinh VIỄN LY – Tăng II, 75

VIỄN LY – Tăng II, 75

1. - Có bốn hạng người này, này các Tỷ-kheo, có mặt, xuất hiện ở đời. Thế nào là bốn?

-   Thân viễn ly, tâm không viễn ly;
-   Thân không viễn ly, tâm viễn ly;
-   Thân không viễn ly, tâm không viễn ly;
-   Thân viễn ly và tâm viễn ly.

2. Này các Tỷ-kheo, thế nào là thân viễn ly, tâm không viễn ly?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người sống tại các
núi non, khóm rừng, các trú xứ xa vắng; vị ấy nghĩ
đến dục tầm, nghĩ đến sân tầm, nghĩ đến hại tầm.
Như vậy, này các Tỷ-kheo, là hạng người thân viễn
ly, nhưng tâm không viễn ly.

3. Này các Tỷ-kheo, thế nào là thân không viễn ly, nhưng tâm viễn ly?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người không sống tại các núi non, khóm rừng, các trú xứ xa vắng; vị ấy tại đó nghĩ đến tầm xuất ly, nghĩ đến tầm vô sân, nghĩ

THÂN                                                752

đến tầm bất hại. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là hạng người thân không viễn ly, nhưng tâm viễn ly.

4. Này các Tỷ-kheo, thế nào là thân không viễn ly, tâm không viễn ly?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người không sống tại các núi non, khóm rừng, các trú xứ xa vắng; Tại đấy, vị ấy nghĩ đến dục tầm, nghĩ đến sân tầm, nghĩ đến hại tầm. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là hạng người thân không viễn ly, nhưng tâm không viễn ly.

5. Này các Tỷ-kheo, thế nào là thân viễn ly và tâm viễn ly?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người sống tại các núi non, khóm rừng, các trú xứ xa vắng; vị ấy tại đó nghĩ đến tầm xuất ly, nghĩ đến tầm không sân, nghĩ đến tầm không hại. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là hạng người thân viễn ly và tâm viễn ly.

Có bốn hạng người này, này các Tỷ-kheo, có mặt, hiện hữu ở đời.

THÂN                                              753

93     Thân và con mắt không có mệt nhọc - Kinh Ngọn Đèn – Tương V, 472

Ngọn Đèn – Tương V, 472

1-2) Sàvatthi... nói như sau:

3) -- Định niệm hơi thở vô, hơi thở ra, này các Tỷ- kheo, được tu tập, được làm cho sung mãn thời có quả lớn, có lợi ích lớn.

Và này các Tỷ-kheo, tu tập định niệm hơi thở vô, hơi thở ra như thế nào, làm cho sung mãn như thế nào thời có quả lớn, có lợi ích lớn?

4-10) Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đi đến khu rừng, hay đi đến gốc cây, hay đi đến căn nhà trống, ngồi kiết-già, lưng thẳng, đặt niệm trước mặt; vị ấy chánh niệm hơi thở vô, chánh niệm hơi thở ra.

1. Thở vô dài, vị ấy rõ biết: "Tôi thở vô dài".
- Thở ra dài, vị ấy rõ biết: "Tôi thở ra dài".
2. Thở vô ngắn, vị ấy rõ biết: "Tôi thở vô ngắn".
- Thở ra ngắn, vị ấy rõ biết: "Tôi thở ra
ngắn".
3. "Cảm giác toàn thân, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập.

THÂN                                              754

- "Cảm giác toàn thân, tôi sẽ thở ra", vị ấy
tập.
4. "An tịnh thân hành, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập.
- "An tịnh thân hành, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập.
5. "Cảm giác hỷ thọ, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập.
- "Cảm giác hỷ thọ, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập.
6. "Cảm giác lạc thọ, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập.
- "Cảm giác lạc thọ, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập.
7. "Cảm giác tâm hành, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập.
- "Cảm giác tâm hành, tôi sẽ thở ra", vị ấy
tập.
8. "An tịnh tâm hành, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập.
- "An tịnh tâm hành, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập.
9. "Cảm giác về tâm, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập.
- "Cảm giác về tâm, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập.
10. "Với tâm hân hoan, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập.
- "Với tâm hân hoan, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập.
11. "Với tâm định tĩnh, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập.
- "Với tâm định tĩnh, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập.
12. "Với tâm giải thoát, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập.
- "Với tâm giải thoát, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập.
13. "Quán vô thường, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập.
- "Quán vô thường, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập.
14. "Quán ly tham, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập.
- "Quán ly tham, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập.
15. "Quán đoạn diệt, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập.

THÂN                                                755

- "Quán đoạn diệt, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập. 16. "Quán từ bỏ, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập. - "Quán từ bỏ, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập.

11) Định niệm hơi thở vô, hơi thở ra, này các Tỷ- kheo, tu tập như vậy, làm cho sung mãn như vậy thời có quả lớn, có lợi ích lớn.

12) Này các Tỷ-kheo, Ta trước khi giác ngộ, chưa
chứng Chánh Đẳng Giác, khi còn là Bồ-tát, Ta trú
nhiều với trú này. Này các Tỷ-kheo, do Ta trú nhiều
với trú này, thân Ta và con mắt không có mệt
nhọc; và tâm Ta được giải thoát khỏi các lậu hoặc,
không có chấp thủ.

13) Do vậy, này các Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo ước
muốn rằng: "Mong rằng thân và mắt khỏi bị mệt
mỏi, và mong rằng tâm tôi được giải thoát khỏi các
lậu hoặc, không có chấp thủ", thời định niệm hơi
thở vô và hơi thở ra này cần phải được khéo tác ý.

14) Do vậy, này các Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo ước
muốn rằng: "Mong rằng các niệm, các tư duy của ta
được đoạn tận", thời định niệm hơi thở vô và hơi
thở ra này cần phải được khéo tác ý.

15) Do vậy, này các Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo ước muốn rằng: "Mong rằng ta sẽ trú với tưởng nhàm

THÂN                                                  756

chán đối với các pháp không nhàm chán", thời định niệm hơi thở vô và hơi thở ra này cần phải được khéo tác ý.

16) Do vậy, này các Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo ước
muốn rằng: "Mong rằng ta sẽ trú với tưởng không
nhàm chán đối với các pháp nhàm chán", thời định
niệm...

17) Do vậy, này các Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo ước
muốn rằng: "Tôi sẽ trú với tưởng nhàm chán đối với
các pháp không nhàm chán và nhàm chán", thời định
niệm...

18) Do vậy, này các Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo ước
muốn rằng: "Tôi sẽ trú với tưởng không nhàm chán
đối với các pháp nhàm chán và không nhàm chán",
thời định niệm...

19) Do vậy, này các Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo ước
muốn rằng: "Mong rằng sau khi từ bỏ cả hai không
nhàm chán và nhàm chán, tôi sẽ trú xả, chánh niệm,
tỉnh giác", thời định niệm...

20) Do vậy, này các Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo ước muốn rằng: "Mong rằng ly dục, ly pháp bất thiện, tôi sẽ chứng đạt và an trú Thiền thứ nhất, một trạng

THÂN                                              757

thái hỷ lạc do ly dục sanh, có tầm, có tứ", thời định niệm...

21) Do vậy, này các Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo ước
muốn rằng: "Mong rằng làm cho tịnh chỉ tầm và tứ,
tôi sẽ chứng đạt và an trú Thiền thứ hai, một trạng
thái hỷ lạc do định sanh, không tầm, không tứ, nội
tĩnh, nhất tâm", thời định niệm...

22) Do vậy, này các Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo ước
muốn rằng: "Mong rằng ly hỷ trú xả, chánh niệm tỉnh
giác, thân cảm sự lạc thọ mà các bậc Thánh gọi là
xả niệm lạc trú, tôi sẽ chứng đạt và an trú Thiền thứ
ba", thời định niệm...

23) Do vậy, này các Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo ước
muốn rằng: "Mong rằng đoạn lạc, đoạn khổ, chấm
dứt hỷ ưu đã cảm thọ trước, tôi chứng đạt và an trú
Thiền thứ tư, không khổ, không lạc, xả niệm thanh
tịnh", thời định niệm...

24) Do vậy, này các Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo ước
muốn rằng: "Vượt qua sắc tưởng một cách hoàn
toàn, chấm dứt đối ngại tưởng, không tác ý các
tưởng sai biệt, nghĩ rằng: "Hư không là vô biên",
chứng đạt và an trú Không vô biên xứ", thời định
niệm...

THÂN                                               758

25) Do vậy, này các Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo ước
muốn rằng: "Vượt qua Không vô biên xứ một cách
hoàn toàn, nghĩ rằng: "Thức là vô biên", tôi có thể
chứng đạt và an trú Thức vô biên xứ", thời định
niệm...

26) Do vậy, này các Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo ước
muốn rằng: "Vượt qua Thức vô biên xứ một cách
hoàn toàn, nghĩ rằng: ‘Không có vật gì’, tôi sẽ chứng
đạt và an trú Vô sở hữu xứ", thời định niệm...

27) Do vậy, này các Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo ước
muốn rằng: "Vượt qua Vô sở hữu xứ một cách hoàn
toàn, tôi sẽ chứng đạt và an trú Phi tưởng phi phi
tưởng xứ", thời định niệm...

28) Do vậy, này các Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo ước
muốn rằng: "Vượt qua Phi tưởng phi phi tưởng xứ
một cách hoàn toàn, tôi sẽ chứng đạt và an trú Diệt
thọ tưởng định", thời định niệm hơi thở vô và hơi
thở ra này cần phải được khéo tác ý.

29) Trong khi tu tập định niệm hơi thở vô, hơi thở ra như vậy, này các Tỷ-kheo, trong khi làm cho sung mãn như vậy, vị ấy cảm giác lạc thọ. Vị ấy rõ biết: "Thọ ấy là vô thường". Vị ấy rõ biết: "Không có chấp trước thọ ấy". Vị ấy rõ biết: "Không có hoan duyệt thọ ấy". Nếu vị ấy cảm giác khổ thọ, vị ấy rõ

THÂN                                               759

biết: "Thọ ấy là vô thường". Vị ấy rõ biết: "Không
có chấp trước thọ ấy". Vị ấy rõ biết: "Không có hoan
duyệt thọ ấy". Nếu vị ấy cảm giác bất khổ bất lạc thọ.
Vị ấy rõ biết: "Thọ ấy là vô thường". Vị ấy rõ biết:
"Không có chấp trước thọ ấy". Vị ấy rõ biết: "Không
có hoan duyệt thọ ấy".

30)

- Nếu vị ấy cảm giác lạc thọ, thọ ấy được cảm thọ
không bị trói buộc.
- Nếu vị ấy cảm giác khổ thọ, thọ ấy được cảm thọ
không bị trói buộc.
- Nếu vị ấy cảm giác bất khổ bất lạc thọ, thọ ấy
được cảm thọ không bị trói buộc.
- Khi vị ấy đang cảm giác một cảm thọ tận cùng sức
chịu đựng của thân, vị ấy rõ biết: "Tôi cảm giác
một cảm thọ tận cùng sức chịu đựng của thân".
- Khi vị ấy cảm giác một cảm thọ tận cùng sức chịu
đựng của sinh mạng, vị ấy rõ biết: "Tôi cảm giác
một cảm thọ tận cùng sức chịu đựng của sinh
mạng".
- Khi thân hoại mạng chung, vị ấy rõ biết: "Ở đây,
tất cả mọi cảm thọ đều không có gì được hân hoan,
và sẽ trở thành mát lạnh".

THÂN                                                760

31) Ví như, này các Tỷ-kheo, do duyên dầu, duyên
tim, một cây đèn dầu được cháy sáng. Nếu dầu và
tim của ngọn đèn ấy đi đến tiêu diệt, nhiên liệu không
được mang đến, thời ngọn đèn sẽ tắt.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, khi Tỷ-kheo cảm giác một cảm thọ tận cùng sức chịu đựng của thân, vị ấy rõ biết: "Tôi cảm giác một cảm thọ tận cùng sức chịu đựng của thân". Khi Tỷ-kheo cảm giác một cảm thọ tận cùng sức chịu đựng của sinh mạng, vị ấy rõ biết: "Tôi cảm giác một cảm thọ tận cùng sức chịu đựng của sinh mạng". Khi thân hoại mạng chung, vị ấy rõ biết: "Ở đây, tất cả những gì được cảm thọ đều không có gì được hân hoan, và sẽ trở thành mát lạnh".

THÂN                                                761

94       Thân đồng, Tưởng đồng - 7 thức trú - Kinh PHÚNG TỤNG – 33 Trường II, 567

KINH PHÚNG TỤNG – Bài kinh số 33 – Trường II, 567 (Trích đoạn)

Bảy thức trú:

    Này các Hiền giả, có các loại hữu tình, thân
sai biệt và tưởng sai biệt, như loài Người,
một số chư Thiên và một số thuộc đọa xứ.
Đó là loại thức trú thứ nhất.

    Này các Hiền giả, có những loài hữu tình
thân sai biệt nhưng tưởng đồng loại, như các
vị Phạm Chúng thiên vừa mới sanh lần đầu
tiên (hay do tu sơ thiền). Đó là loại thức trú
thứ hai.

    Này các Hiền giả, có những loại hữu tình,
thân đồng loại, nhưng tưởng sai biệt, như
chư Quang Âm thiên. Đó là loại thức trú
thứ ba.

THÂN                                                  762

   Này các Hiền giả, có những loại hữu tình
thân đồng loại và tưởng đồng loại, như chư
Thiên Biến Tịnh thiên. Đó là loại thức trú
thứ tư.

   Này các Hiền giả, có những loại hữu tình,
vượt khỏi mọi tưởng về sắc, điều phục mọi
tưởng về sân, không tác ý đến các tướng sai
biệt, chứng Không vô biên xứ: "Hư không là
vô biên". Đó là loại thức trú thứ năm.

   Này các Hiền giả, có những loại hữu tình,
vượt khỏi hoàn toàn hư không vô biên xứ,
chứng Thức vô biên xứ: "Thức là vô biên".
Đó là loại thức trú thứ sáu.

   Này các Hiền giả có những loại hữu tình
vượt khỏi hoàn toàn Thức vô biên xứ, chứng
Vô sở hữu xứ: "Không có vật gì cả". Đó là
loại thức trú thứ bảy.

THÂN                                            763

95     Thân đồng, Tưởng đồng - 7 thức trú - Kinh THỨC TRÚ – Tăng III, 332

THỨC TRÚ –Tăng III, 332

1. - Này các Tỷ-kheo, có bảy thức trú này. Thế nào là bảy?

- Có các loài hữu tình, này các Tỷ-kheo, thân khác,
tưởng khác như loài Người, một số Thiên nhân,
một số các loài ở trong đọa xứ. Đây là thức trú thứ
nhất.
- Có các loài hữu tình, này các Tỷ-kheo, thân khác
nhau, tưởng là một, như Phạm chúng thiên được
sanh nhờ chứng sơ Thiền. Đây là thức trú thứ hai.
- Có các loài hữu tình, này các Tỷ-kheo, thân là
một, tưởng khác nhau, như chư Thiên Quang
Âm. Đây là thức trú thứ ba.
- Có các loài hữu tình, này các Tỷ-kheo, thân là
một, tưởng là một, như chư Thiên Biến Tịnh.
Đây là thức trú thứ tư.
- Có các loài hữu tính, này các Tỷ-kheo, vượt hoàn
toàn các sắc tưởng, chấm dứt các chướng ngại
tưởng, không tác ý sai biệt tưởng, đạt đến Không
vô biên xứ, biết rằng: "Hư không là vô biên". Đây
là thức trú thứ năm.

THÂN                                               764

- Có các loài hữu tình, này các Tỷ-kheo, vượt hoàn
toàn Không vô biên xứ, đạt đến Thức vô biên xứ,
biết rằng: "Thức là vô biên". Đây là thức trú thứ
sáu.
- Có các loài hữu tình, này các Tỷ-kheo, vượt hoàn
toàn Thức vô biên xứ, đạt đến Vô sở hữu xứ, biết
rằng: "Không có vật gì". Đây là thức trú thứ bảy.

Này các Tỷ-kheo, có bảy thứ trú này.

THÂN                                             765

96     Thân đồng, Tưởng đồng - 7 thức trú và 2 xứ - Kinh ĐẠI DUYÊN – 15 Trường I, 511

KINH ĐẠI DUYÊN (MAHA NIDANA SUTTA) – Bài kinh số 15 – Trường I, 511

1. Như vậy tôi nghe. Một thời, Thế Tôn trụ tại bộ lạc
Kuru (Câu-lâu), ở ấp Kuru tên là Kammassadhamma
(Kiếm-ma-sắt-đàm). Tôn giả Ananda (A Nan) đến
tại chỗ Thế Tôn ở, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn và
ngồi xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên,
Tôn giả Ananda bạch Thế Tôn:

- Hy hữu thay, bạch Thế Tôn! Kỳ diệu thay, bạch Thế
Tôn! Bạch Thế Tôn, giáo pháp Duyên khởi này thâm
thúy, thật sự thâm thúy, và giáo pháp này đối với con
hết sức minh bạch rõ ràng.

- Này Ananda, chớ có nói vậy! Này Ananda chớ có
nói vậy! Này Ananda, giáo pháp Duyên khởi này
thâm thúy, thật sự thâm thúy. Này Ananda, chính vì
không giác ngộ, không thâm hiểu giáo pháp này
mà chúng sanh hiện tại bị rối loạn như một ổ kén,

THÂN                                               766

rối ren như một ống chỉ, giống như cỏ munja và lau sậy babaja (ba-ba-la), không thể nào ra khỏi khổ xứ, ác thú, đọa xứ, sanh tử.

2. Này Ananda, nếu có ai hỏi: "Già và chết do duyên
nào không?" Hãy đáp: "Có". Nếu có hỏi: "Già và
chết do duyên gì?" Hãy đáp: "Già và chết do duyên
sanh".

- Này Ananda, nếu có ai hỏi: "Sanh có duyên nào
không?" Hãy đáp: "Có". Nếu có hỏi: "Sanh do
duyên gì?" Hãy đáp: "Sanh do duyên hữu".
- Này Ananda, nếu có ai hỏi: "Hữu có do duyên
nào không? Hãy đáp: "Có". Nếu có hỏi: "Hữu
do duyên gì?" Hãy đáp: "Hữu do duyên thủ".
- Này Ananda, nếu có ai hỏi. "Thủ có do duyên
nào không?" Hãy đáp: "Có". Nếu có hỏi: "Thủ
do duyên gì?" Hãy đáp: "Thủ do duyên ái".
- Này Ananda, nếu có ai hỏi: "Sanh có duyên nào
không?" Hãy đáp: "Có". Nếu có hỏi: "Sanh do
duyên gì?" Hãy đáp: "Sanh do duyên hữu".
- Này Ananda, nếu có ai hỏi: "Hữu có do duyên
nào không? Hãy đáp: "Có". Nếu có hỏi: "Hữu
do duyên gì?" Hãy đáp: "Hữu do duyên thủ".

THÂN                                              767

(2 đoạn này dư)????
- Này Ananda, nếu có ai hỏi: "Ái có duyên nào
không?" Hãy đáp: "Có". Nếu có hỏi: "Ái do
duyên gì?" Hãy đáp: "Ái do duyên thọ".
- Này Ananda, nếu có ai hỏi: "Thọ có do duyên
nào không?" Hãy đáp: "Có". Nếu có hỏi: "Thọ
do duyên gì?" Hãy đáp: "Thọ do duyên xúc".
- Này Ananda, nếu có ai hỏi: "Xúc có do duyên
nào không?" Hãy đáp: "Có". Nếu có hỏi: "Xúc
do duyên gì?" Hãy đáp: "Xúc do duyên danh
sắc"????. (Xúc do duyên Sáu nhập)
- (Thiếu Sáu nhập do duyên Danh sắc)????
- Này Ananda, nếu có ai hỏi: "Danh sắc có duyên
nào không?" Hãy đáp: "Có". Nếu có hỏi: "Danh
sắc do duyên gì? Hãy đáp: "Danh sắc do
duyên thức".
- Này Ananda, nếu có ai hỏi: "Thức có do duyên
nào không?" Hãy đáp: "Có". Nếu có hỏi: "Thức
do duyên gì?" Hãy đáp: "Thức do duyên danh
sắc".
3. Này Ananda, như vậy do duyên danh sắc, thức
sanh; do duyên thức, danh sắc sanh; do duyên danh

THÂN                                           768

sắc, xúc sanh,(??? do duyên danh sắc, lục nhập sanh; do duyên lục nhập, xúc sanh); do duyên xúc, thọ sanh; do duyên thọ; ái sanh; do duyên ái, thủ sanh; do duyên thủ, hữu sanh; do duyên hữu, sanh sanh; do duyên sanh, lão tử sanh, do duyên lão tử, sầu, bi, khổ, ưu não sanh. Như vậy là toàn bộ khổ uẩn tập khởi.

4. Trước đã nói: "Do duyên sanh; lão tử sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên sanh; lão tử sanh?"

 Này Ananda, nếu sanh không có bất cứ loại
nào, bất cứ chỗ nào, như chư Thiên hay Thiên
giới, Càn-thát-bà hay Càn-thát-bà-giới, Dạ-xoa
hay Dạ Xoa giới. Quỷ thần hay Quỷ thần giới,
loài Người hay Nhân giới, loại bốn chân hay tứ
túc giới, loài chim hay điểu giới, loài trùng xà
hay trùng xà giới. Này Ananda, nếu không có
sanh cho tất cả, do sanh diệt, thời lão tử có thể
hiện hữu không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của lão tử, tức là sanh.

5. Trước đã nói: "Do duyên hữu, sanh sanh ra". Này

THÂN                                                 769

Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên hữu, sanh sanh ra?"

 Này Ananda, nếu hữu không có bất cứ loại
nào, giới nào, bất cứ chỗ nào xứ nào, như dục
hữu, sắc hữu hay vô sắc hữu. Nếu không có hữu
cho tất cả, do hữu diệt, thời sanh có thể hiện
hữu không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của sanh, tức là hữu.

6. Trước đã nói: "Do duyên thủ, hữu sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu hỏi: "Do duyên thủ, hữu sanh?"

 Này Ananda, nếu thủ không có bất cứ loại
nào, bất cứ chỗ nào, như dục thủ, kiến thủ, giới
cấm thủ hay ngã chấp thủ. Nếu không có thủ
cho tất cả, do thủ diệt, thời hữu có thể hiện hữu
không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên,

THÂN                                               770

như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của hữu, tức là thủ.

7. Trước đã nói: "Do duyên ái, thủ sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên ái, thủ sanh".

 Này Ananda, nếu ái không có bất cứ loại nào,
bất cứ chỗ nào, như sắc ái, thanh ái, hương ái,
vị ái, xúc ái hay pháp ái. Nếu không có ái cho
tất cả, do ái diệt thời thủ có thể hiện hữu
không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của thủ, tức là ái.

8. Trước đã nói: "Do duyên thọ, ái sanh".

 Này Ananda, nếu thọ không có bất cứ loại nào,
bất cứ chỗ nào, như nhãn xúc sở sanh thọ, nhĩ
xúc sở sanh thọ, tỷ xúc sở sanh thọ, thiệt xúc
sở sanh thọ, tỷ xúc sở sanh thọ, ý xúc sở sanh
thọ. Nếu không có thọ cho tất cả, nếu thọ diệt
thời ái có thể hiện hữu không?

THÂN                                             771

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của ái, tức là thọ.

9. Này Ananda, như vậy do duyên thọ, ái sanh;

- Do duyên ái, tìm cầu sanh;
- Do duyên tìm cầu, lợi sanh;
- Do duyên lợi, quyết định (sở dụng của lợi)
sanh;
- Do duyên quyết định, tham dục sanh;
- Do duyên tham dục, đam trước sanh;
- Do duyên đam trước, chấp thủ sanh;
- Do duyên chấp thủ, hà tiện sanh;
- Do duyên hà tiện, thủ hộ sanh;
- Do duyên thủ hộ, phát sanh một số ác, bất thiện
pháp như chấp trượng, chấp kiếm, tranh đấu,
tranh luận, đấu khẩu, khẩu chiến, ác khẩu, vọng
ngữ.

10. Trước đã nói: "Do duyên thủ hộ, phát sanh một số ác, bất thiện pháp, như chấp trượng, chấp kiếm,

THÂN                                             772

tranh đấu, tranh luận, đấu khẩu, khẩu chiến, ác khẩu, vọng ngữ". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên thủ hộ, phát sanh một số ác, bất thiện pháp, như chấp trượng, chấp kiếm, tranh đấu, tranh luận, đấu khẩu, khẩu chiến, ác khẩu, vọng ngữ"?

 Này Ananda, nếu thủ hộ không có bất cứ loại
nào, bất cứ chỗ nào, nếu không có thủ hộ cho
tất cả, nếu thủ hộ diệt, thời một số ác, bất thiện
pháp như chấp trượng, chấp kiếm, tranh đấu,
tranh luận, đấu khẩu, khẩu chiến, ác khẩu,
vọng ngữ có thể hiện hữu được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên,
như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của một
số ác, bất thiện pháp như chấp trượng, chấp kiếm,
tranh đấu, tranh luận, đấu khẩu, khẩu chiến, ác khẩu,
vọng ngữ, tức là thủ hộ.

11. Trước đã nói: "Do duyên hà tiện, thủ hộ sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên hà tiện thủ hộ sanh"?

 Này Ananda, nếu hà tiện không có bất cứ loại nào, bất cứ chỗ nào, nếu không có hà tiện, cho tất cả, nếu hà tiện diệt thời thủ hộ có thể hiện

THÂN                                                773

hữu không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của thủ hộ, tức là hà tiện.

12. Trước đã nói: "Do duyên chấp thủ, hà tiện sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên chấp thủ, hà tiện sanh"?

 Này Ananda, nếu chấp thủ không có bất cứ
loại nào, bất cứ chỗ nào, nếu không chấp thủ
cho tất cả, nếu chấp thủ diệt thời hà tiện có thể
hiện hữu được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của hà tiện, tức là chấp thủ.

13. Trước đã nói: "Do duyên đam trước, chấp thủ sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên đam trước, chấp thủ sanh "?

 Này Ananda, nếu đam trước không có bất cứ

THÂN                                               774

loại nào, bất cứ chỗ nào, nếu không có đam trước cho tất cả, nếu đam trước diệt thời chấp thủ có thể hiện hữu được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của chấp thủ, tức là đam mê.

14. Trước đã nói: "Do duyên tham dục, đam trước sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên tham dục, đam trước sanh "?

 Này Ananda, nếu tham dục không có bất cứ
loại nào, bất cứ chỗ nào, nếu không có tham
dục cho tất cả, nếu tham dục diệt, thời đam
trước có thể hiện hữu được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của đam trước, tức là tham dục.

15. Trước đã nói: "Do duyên quyết định, tham dục sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên quyết định tham dục sanh"?

THÂN                                             775

 Này Ananda, nếu quyết định không có bất cứ
loại nào, bất cứ chỗ nào, nếu không có quyết
định cho tất cả, nếu quyết định diệt, thời tham
dục có thể hiện hữu được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của tham dục tức là quyết định.

16. Trước đã nói: "Do duyên lợi, quyết định sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên lợi quyết định sanh"?

 Này Ananda, nếu lợi không có bất cứ loại
nào, bất cứ chỗ nào, nếu lợi không có cho tất
cả, nếu lợi diệt thời quyết định có thể hiện hữu
được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của quyết định, tức là lợi.

17. Trước đã nói: "Do duyên tìm cầu, lợi sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên

THÂN                                              776

tìm cầu, lợi sanh"?

 Này Ananda, nếu tìm cầu không có bất cứ loại
nào, bất cứ chỗ nào, nếu tìm cầu không có
cho tất cả, nếu tìm cầu diệt, thời lợi có thể hiện
hữu được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của lợi, tức là tầm cầu.

18. Trước đã nói: "Do duyên ái, tìm cầu sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên ái, tầm cầu sanh"?

 Này Ananda, nếu không có bất cứ loại nào,
bất cứ chỗ nào, nếu ái không có cho tất cả,
nếu ái diệt thời, tầm cầu có thể hiện hữu được
không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của tầm cầu, tức là ái.

THÂN                                                777

Này Ananda, như vậy hai phương diện (của ái) tuy hai nhưng hòa hợp thành một, nhờ thọ (làm duyên sanh).

19. Trước đã nói: "Do duyên xúc, thọ sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên xúc, thọ sanh"?

 Này Ananda, nếu xúc không có bất cứ loại
nào, bất cứ chỗ nào, như nhãn xúc, nhĩ xúc,
tỷ xúc, thiệt xúc, thân xúc, ý xúc, nếu xúc
không có cho tất cả, nếu xúc diệt, thời thọ có
thể hiện hữu không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của thọ, tức là xúc.

20. Trước đã nói: "Do duyên danh sắc, xúc sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên danh sắc, xúc sanh"?

 Này Ananda, nếu những hình, những sắc,
những tướng, những mạo, nhờ đó mà danh
thân và sắc thân thi thiết; nếu những hình,
những sắc, những tướng, những mạo ấy không

THÂN                                             778

có, thời danh mục xúc trong sắc thân có thể hiện hữu được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, những hình, những sắc, những tướng,
những mạo ấy nhờ đó mà sắc thân được thi thiết, nếu
những hình, những sắc, những tướng, những mạo ấy
không có, thời hữu đối xúc trong danh thân có thể
hiện hữu được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, những hình, những sắc, những tướng,
những mạo nhờ đó mà danh thân và sắc thân được
thi thiết, nếu những hình, những sắc, những tướng,
những mạo ấy không có, thời danh mục xúc hay hữu
đối xúc có thể hiện hữu được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, những hình, những sắc, những tướng,
những mạo nhờ đó mà danh sắc được thi thiết, nếu
những hình, những sắc, những tướng, những mạo ấy
không có thì xúc có thể hiện hữu được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

THÂN                                             779

Do vậy, này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của xúc, tức là danh sắc.

21. Trước đã nói: "Do duyên thức, danh sắc sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên thức, danh sắc sanh"?

 Này Ananda, nếu thức không đi vào trong bụng của người mẹ, thời danh sắc có thể hình thành trong bụng bà mẹ không?

- Bạch Thế Tôn, không!

 Này Ananda, nếu thức đi vào trong bụng bà mẹ rồi bị tiêu diệt, thời danh sắc có thể hình thành trạng thái này, trạng thái khác không?

- Bạch Thế Tôn, không!

 Này Ananda, nếu thức bị đoạn trừ trong
đứa con nít, hoặc là đồng nam hay đồng nữ,
thời danh sắc có thể lớn hơn, trưởng thành
và thành mãn được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Do vậy, này Ananda, như vậy là nhơn, như

THÂN                                               780

vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của danh sắc, tức là thức.

22. Trước đã nói: "Do duyên danh sắc, thức sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên sanh sắc thức sanh "?

 Này Ananda, nếu thức không an trú được
trong danh sắc, thời trong tương lai, có thể
hiện hữu sự hình thành của sanh, lão, tử,
khổ tập không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Do vậy, này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của thức, tức là danh sắc.

- Này Ananda, trong giới hạn con người
được sanh, con người được già, con người
được chết, con người được diệt, hay con
người được tái sanh, trong giới hạn ấy là
danh mục đạo, trong giới hạn ấy là ngôn ngữ
đạo, trong giới hạn ấy là thi thiết đạo, trong
giới hạn ấy là tuệ giới, trong giới hạn ấy là
lưu chuyển luân hồi hiện hữu trạng thái này
trạng thái khác nghĩa là danh sắc và thức.

THÂN                                             781

23. Này Ananda, có bao nhiêu lời tuyên bố về ngã?

- Này Ananda, hoặc ngã được tuyên bố là có sắc
và hạn lượng trong câu: "Ngã của tôi có sắc và
hạn lượng".
- Này Ananda, hoặc ngã được tuyên bố là có sắc
và vô lượng trong câu: "Ngã của tôi có sắc và
vô lượng".
- Này Ananda, hoặc ngã được tuyên bố là không
có sắc và có hạn lượng trong câu: "Ngã của tôi
không có sắc và có hạn lượng".
- Này Ananda, hoặc ngã được tuyên bố là không
có sắc và vô lượng trong câu: "Ngã của tôi
không có sắc và vô lượng".
24. Này Ananda, có người tuyên bố ngã có sắc và có
hạn lượng trong hiện tại, người này tuyên bố hoặc
ngã có sắc và có hạn lượng trong tương lai. Hoặc như
thế này: "Ngã của tôi không phải như vậy, tôi sẽ uốn
nắn cho như vậy". Này Ananda, sự việc là như vậy
thời lời tuyên bố về tà kiến ngã có sắc và có hạn
lượng như vậy là quá đủ rồi.

Này Ananda, có người tuyên bố ngã có sắc và vô lượng người này tuyên bố hoặc ngã có sắc và vô

THÂN                                              782

lượng trong hiện tại, hoặc ngã có sắc và vô lượng
trong tương lai. Hoặc như thế này: "Ngã của tôi
không phải như vậy, tôi sẽ uốn nắn cho như vậy".
Này Ananda, sự việc là như vậy thời lời tuyên bố về
tà kiến ngã có sắc và vô lượng như vậy là quá đủ
rồi.

Này Ananda, có người tuyên bố ngã không có sắc và
có hạn lượng, người này tuyên bố hoặc ngã không có
sắc và có hạn lượng trong hiện tại hoặc ngã không có
sắc và có hạn lượng trong tương lai... hoặc ngã không
có sắc và vô lượng trong tương lai. Hoặc như thế này:
"Ngã của tôi không phải như vậy, tôi sẽ uốn nắn cho
như vậy". Này Ananda, sự việc là như vậy thời lời
tuyên bố về tà kiến ngã có sắc và vô lượng như vậy
là quá đủ rồi. Này Ananda, như vậy, là có bấy nhiêu
lời tuyên bố về ngã.

25. Này Ananda, có bao nhiêu lời không tuyên bố về ngã?

- Này Ananda, hoặc ngã không được tuyên bố là
có sắc và có hạn lượng trong câu: "Ngã của tôi
có sắc và có hạn lượng".
- Này Ananda, hoặc ngã không được tuyên bố là
có sắc và vô lượng trong câu: "Ngã của tôi có
sắc và vô lượng".

THÂN                                               783

- Này Ananda, hoặc ngã không được tuyên bố là
không có sắc và có hạn lượng trong câu: "Ngã
của tôi không có sắc và có hạn lượng".
- Này Ananda, hoặc ngã không được tuyên bố là
không có sắc và vô lượng trong câu: "Ngã của
tôi không có sắc và vô lượng".

26. Này Ananda, có người không tuyên bố ngã có sắc và có hạn lượng, người này không tuyên bố, hoặc ngã có sắc và có hạn lượng trong hiện tại, hoặc ngã có sắc và có hạn lượng trong tương lai. Hoặc không như thế này: "Ngã của tôi không phải như vậy, tôi sẽ uốn nắn cho như vậy". Này Ananda, sự việc là như vậy thời lời không tuyên bố về tà kiến ngã có sắc và có hạn lượng như vậy là quá đủ rồi.

Này Ananda, có người không tuyên bố ngã có sắc và
vô lượng, người này không tuyên bố hoặc ngã có sắc
và vô lượng trong hiện tại, hoặc ngã có sắc và vô
lượng trong tương lai. Hoặc không như thế này. "Ngã
của tôi không phải như vậy, tôi sẽ uốn nắn cho như
vậy". Này Ananda, sự việc là như vậy thời lời không
tuyên bố về tà kiến ngã có sắc và vô lượng như vậy
là quá đủ rồi.

Này Ananda, có người không tuyên bố ngã không có sắc và có hạn lượng, người này tuyên bố, hoặc ngã

THÂN                                              784

không có sắc và có hạn lượng trong hiện tại, hoặc
ngã không có sắc và có hạn lượng trong tương lai.
Hoặc không như thế này: "Ngã của tôi không phải
như vậy, tôi sẽ uốn nắn cho như vậy". Này Ananda,
sự việc là như vậy thời lời không tuyên bố về tà kiến
ngã không có sắc và có hạn lượng như vậy là quá đủ
rồi.

Này Ananda, có người không tuyên bố ngã không có
sắc và vô lượng, người này không tuyên bố ngã
không có sắc và vô lượng trong hiện tại, hoặc ngã
không có sắc và vô lượng trong tương lai. Hoặc
không như thế này: "Ngã của tôi không phải như vậy,
tôi sẽ uốn nắn cho như vậy". Này Ananda, sự việc là
như vậy thời lời không tuyên bố về tà kiến ngã có sắc
và vô lượng như vậy là quá đủ rồi.

Này Ananda, như vậy là có bấy nhiêu lời không tuyên bố về ngã.

27. Này Ananda, dưới bao nhiêu hình thức, ngã được quan niệm?

- Này Ananda, ngã được quan niệm như thọ
trong câu: "Ngã của tôi là thọ". Hay trái lại:
"Ngã của tôi không phải là thọ, ngã của tôi
không có cảm thọ".

THÂN                                               785

- Này Ananda, hoặc ngã được quan niệm như
trong câu: "Ngã của tôi không phải là thọ, cũng
không phải là không có cảm thọ; ngã của tôi
có cảm thọ, ngã của tôi có khả năng cảm thọ".
Như vậy, này Ananda, ngã được quan niệm.

28. Này Ananda, ai nói: "ngã của tôi là thọ". Người ấy cần được trả lời: "Này Hiền giả, có ba loại cảm thọ, lạc thọ, khổ thọ, bất khổ bất lạc thọ. Trong ba loại thọ này, loại nào ông xem là ngã?"

- Này Ananda, khi cảm giác một lạc thọ, chúng
ta không cảm giác một khổ thọ, không cảm
giác một bất khổ bất lạc thọ, khi ấy chỉ cảm
giác một lạc thọ thôi.
- Này Ananda, khi cảm giác một khổ thọ, chúng
ta không cảm giác một lạc thọ, không cảm giác
một bất khổ bất lạc thọ, khi ấy chỉ cảm giác một
khổ thọ thôi.
- Này Ananda, khi cảm giác một bất khổ bất lạc
thọ, chúng ta không cảm giác một lạc thọ,
không cảm giác một khổ thọ, khi ấy chỉ cảm
giác một bất khổ bất lạc thọ thôi.
29. Lại nữa, này Ananda, lạc thọ là vô thường, hữu
vi, là pháp duyên khởi, là pháp biến hoại, là pháp

THÂN                                              786

đoạn diệt, là pháp ly dục, là pháp diệt tận.

- Này Ananda, khổ thọ là vô thường, hữu vi, là
pháp duyên khởi, là pháp đoạn hoại, là pháp
đoạn diệt, là pháp ly dục, là pháp diệt tận.
- Này Ananda, bất khổ bất lạc thọ là vô thường,
hữu vi, là pháp duyên khởi, là pháp đoạn hoại,
là pháp đoạn diệt, là pháp ly dục, là pháp diệt
tận.
 Khi cảm giác một lạc thọ mà nói rằng: "Đó là
ngã của tôi", thời khi lạc thọ ấy diệt mất người
ấy cũng nghĩ rằng: "Ngã của tôi cũng diệt".
 Khi cảm giác một khổ thọ mà nói rằng: "Đó là
ngã của tôi", thời khi khổ thọ ấy diệt mất người
ấy cũng nghĩ rằng: "Ngã của tôi cũng diệt".
 Khi cảm giác một bất khổ bất lạc thọ mà nói
rằng: "Đó là ngã của tôi", thời khi bất khổ bất
lạc thọ ấy diệt mất, người ấy cũng nghĩ rằng:
"Ngã của tôi cũng diệt".
Vậy những ai nói rằng: "Ngã của tôi là thọ", người
ấy sẽ xem ngã của mình như một cái gì trong hiện
tại, cái gì ấy là vô thường, lạc khổ xen lẫn, là pháp
sanh diệt. Do vậy, này Ananda, không thể chấp
nhận quan niệm "Ngã của tôi là thọ".

30. Này Ananda, ai nói như sau: "Ngã của tôi

THÂN                                               787

không phải là thọ, ngã của tôi không có cảm thọ".
Người ấy cần được trả lời: "Này Hiền giả, chỗ nào
không có một cảm thọ gì cả, chỗ ấy có thể xem là
"Tôi có" được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Do vậy, này Ananda, không thể chấp nhận quan niệm "Ngã của tôi không phải là thọ, ngã của tôi không có cảm thọ".

31. Này Ananda, ai nói như sau: "Ngã của tôi
không phải là thọ, ngã của tôi không phải không
có cảm thọ, ngã của tôi có cảm thọ, ngã của tôi có
khả năng cảm thọ". Người ấy cần được trả lời:
"Này Hiền giả nếu tất cả mọi loại cảm thọ đều đoạn
diệt hoàn toàn, khi không còn một loại cảm thọ nào
cả, khi thọ đã tận diệt, thời ở tại chỗ ấy, có thể nói:
"Tôi là như vậy" chăng?"

- Bạch Thế Tôn, không!

- Do vậy, này Ananda, không thể chấp nhận quan
niệm "Ngã của tôi không phải là thọ, ngã của tôi
không phải không có cảm thọ; ngã của tôi có cảm
thọ, ngã của tôi có khả năng cảm thọ".

32. Này Ananda, khi có một vị Tỷ-kheo không

THÂN                                                 788

quan niệm ngã là thọ, không quan niệm ngã không
phải thọ, không quan niệm: "Ngã của tôi là thọ, ngã
của tôi có khả năng cảm thọ", khi ấy vị này sẽ không
chấp trước một điều gì ở trên đời, vì không chấp
trước nên không sợ hãi; vì không sợ hãi nên hoàn
toàn tự mình tịch diệt. Vị ấy biết sanh đã tận, phạm
hạnh đã thành, những việc cần làm đã làm, sau đời
này không còn đời nào khác nữa.

Này Ananda, với vị Tỷ-kheo có tâm giải thoát như vậy, nếu có ai nói vị Tỷ-kheo ấy có tà kiến như sau: "Như Lai có tồn tại sau khi chết" thời thật hoàn toàn phi lý. Hoặc có tà kiến như sau: "Như Lai không có tồn tại sau khi chết", thời thật hoàn toàn phi lý. Hoặc có tà kiến như sau: "Như Lai có tồn tại và không có tồn tại sau khi chết", thời thật hoàn toàn phi lý. Hoặc có tà kiến như sau: "Như Lai không có tồn tại và không không có tồn tại sau khi chết", thời thật hoàn toàn phi lý. Tại sao vậy? Này Ananda, ví dầu có bao nhiêu danh mục, bao nhiêu danh mục đạo, dầu có bao nhiêu ngôn ngữ, bao nhiêu ngôn ngữ đạo, dầu có bao nhiêu thi thiết, bao nhiêu thi thiết đạo, dầu có bao nhiêu trí tuệ, bao nhiêu trí tuệ giới, dầu có bao nhiêu luân chuyển, bao nhiêu vận hành, với thắng trí hiểu biết tất cả, vị Tỷ-kheo được giải thoát. Với vị Tỷ-kheo thắng trí giải thoát như vậy mà nói rằng vị Tỷ-kheo ấy không biết, không thấy, thời thật là

THÂN                                                 789

một sự phi lý.

33. Này Ananda, có bảy trú xứ của thức và hai xứ. Thế nào là bảy?

- Này Ananda, có những loại hữu tình, thân dị loại
và tưởng dị loại, như loài Người, một số chư
Thiên và một số trong địa ngục. Đó là trú xứ thứ
nhất của thức.
- Này Ananda, có những loại hữu tình, thân dị loại
nhưng tưởng nhất loại, như các vị Phạm Chúng
thiên được sanh vào cõi ấy, nhờ sơ Thiền. Đó là
trú xứ thứ hai của thức.
- Này Ananda, có những loại hữu tình, thân nhất
loại nhưng tưởng dị loại, như các vị Quang Âm
thiên (Abhassarà). Đó là trú xứ thứ ba của thức.
- Này Ananda, có những loại hữu tình, thân nhất
loại và tưởng cũng nhất loại, như các vị Biến
Tịnh thiên (Subhakinna). Đó là trú xứ thứ tư của
thức.
- Này Ananda, có những loại hữu tình, vượt ra khỏi
tất cả sắc tưởng, đoạn trừ tất cả hữu đối tưởng,
không suy tư đến mọi dị loại tưởng, chỉ có tưởng
"Hư không là vô biên", được sanh vào cõi Hư

THÂN                                            790

Không vô biên xứ. Đó là trú xứ thứ năm của thức.
- Này Ananda, có những loại hữu tình hoàn toàn
vượt ra khỏi Không vô biên xứ, chỉ có tưởng
"Thức là vô biên", được sanh vào cõi Thức vô
biên xứ. Đó là trú xứ thứ sáu của thức.
- Này Ananda, có những loại hữu tình, hoàn toàn
vượt ra khỏi Thức vô biên xứ, chỉ có tưởng "Vô
sở hữu", được sanh vào cõi Vô sở hữu xứ. Đó là
trú xứ thứ bảy của thức.
- Hai xứ là Vô tưởng hữu tình xứ và Phi tưởng
phi phi tưởng xứ.
34. Này Ananda, trong thức trú xứ thứ nhất có thân
dị loại và tưởng dị loại này, như loài Người, một số
chư Thiên và một số hữu tình trong địa ngục. Này
Ananda nếu có ai hiểu được trú xứ này, hiểu được sự
tập khởi, hiểu được sự đoạn diệt, hiểu được vị ngọt,
hiểu được sự nguy hiểm và hiểu được sự xuất ly của
trú xứ này, một vị như vậy có thể còn hoan hỷ ưa
thích trú xứ này không?

- Bạch Thế Tôn, không!

... (như trước)...

- Này Ananda, trong thức trú xứ thứ bảy, hoàn toàn

THÂN                                              791

vượt ra khỏi Thức vô biên xứ, chỉ có tưởng "Vô sở
hữu", được sanh vào cõi Vô sở hữu xứ. Này Ananda
nếu có ai hiểu được trú xứ này, hiểu được sự tập
khởi, hiểu được sự đoạn diệt, hiểu được sự tập khởi,
hiểu được sự đoạn diệt, hiểu được vị ngọt, hiểu được
sự nguy hiểm và hiểu được sự xuất ly của trú xứ này,
một vị như vậy có thể còn hoan hỷ ưa thích trú xứ
này không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, với Vô tưởng hữu tình xứ này, này
Ananda, nếu có ai hiểu được trú xứ này, hiểu được
sự tập khởi, hiểu được sự đoạn diệt, hiểu được vị
ngọt, hiểu được sự nguy hiểm và hiểu được sự xuất
ly của trú xứ này, một vị như vậy có thể còn hoan
hỷ ưa thích trú xứ này không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, với Phi tưởng phi phi tưởng xứ này,
này Ananda, nếu có ai hiểu được trú xứ này, hiểu
được sự tập khởi, hiểu được sự đoạn diệt, hiểu được
vị ngọt, hiểu được sự nguy hiểm và hiểu được sự xuất
ly của trú xứ này, một vị như vậy có thể còn hoan
hỷ ưa thích trú xứ này không?

- Bạch Thế Tôn, không!

THÂN                                              792

- Này Ananda, bởi bảy thức trú xứ và hai xứ này,
nếu có vị Tỷ-kheo đã như chơn hiểu được tập khởi,
đoạn trừ, vị ngọt, sự nguy hiểm, xuất ly của chúng,
nhờ không còn chấp thủ, vị này được giải thoát. Này
Ananda, vị Tỷ-kheo như vậy được gọi là Tuệ giải
thoát.

35. Này Ananda, có tám giải thoát. Thế nào là tám?

1.   Tự mình có sắc, thấy các sắc pháp. Đó là giải
thoát thứ nhất.
2.   Không biết tự mình có sắc, thấy các sắc ngoài
tự thân. Đó là giải thoát thứ hai.
3.   Tâm mạnh hướng đến thanh tịnh. Đó là giải
thoát thứ ba.
4.   Hoàn toàn vượt khỏi mọi sắc tưởng, đoạn diệt
mọi hữu đối tưởng, không suy tư đến mọi
tưởng dị biệt, với tư tưởng: "Hư không là vô
biên", chứng và an trú Hư không vô biên xứ.
Đó là giải thoát thứ tư.
5.   Hoàn toàn vượt khỏi Hư không vô biên xứ, với
tư tưởng: "Thức là vô biên", chứng và an trú
Thức vô biên xứ. Đó là giải thoát thứ năm.
6.   Hoàn toàn vượt khỏi Thức vô biên xứ, với tư

THÂN                                              793

tưởng: "Vô sở hữu" chứng và an trú Vô sở hữu
xứ. Đó là giải thoát thứ sáu.
7.   Hoàn toàn vượt khỏi Vô sở hữu xứ, chứng và
an trú Phi tưởng phi phi tưởng xứ. Đó là giải
thoát thứ bảy.
8.   Vượt khỏi hoàn toàn Phi tưởng phi phi tưởng
xứ, chứng và an trú Diệt thọ tưởng định. Đó là
giải thoát thứ tám. Này Ananda, như vậy là tám
giải thoát.
36. Này Ananda, khi một vị Tỷ-kheo thuận thứ thể
nhập tám giải thoát này, có thể nhập và có thể xuất
khỏi bất cứ giải thoát nào khi nào mình muốn, chỗ
nào mình muốn và dài bao lâu mình muốn - và với
các lậu hoặc được đoạn trừ, vị Tỷ-kheo chứng và
an trú trong tám giải thoát và tuệ giải thoát, không
còn lậu hoặc ngay trong thời hiện tại, tự mình thấu
đạt và chứng ngộ. Này Ananda, không còn có một
Câu giải thoát nào khác cao hơn và thù thắng hơn
Câu giải thoát này.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Tôn giả Ananda hoan hỷ tín thọ lời dạy của Thế Tôn.

THÂN                                               794

THÂN   795

97        Thân đồng, Tưởng đồng - 9 chỗ hữu tình cư trú - Kinh PHÚNG TỤNG – 33 Trường II, 567

KINH PHÚNG TỤNG – Bài kinh số 33 – Trường II, 567 (Trích đoạn)

1.   Chín chỗ an trú của loài hữu tình:

- Này các Hiền giả, có những loài hữu tình,
thân sai biệt, tưởng sai biệt, như loài
Người, một số chư Thiên, một số ở tại
các đọa xứ. Đó là hữu tình trú xứ thứ
nhất.

- Này các Hiền giả, có những loài hữu tình,
thân sai biệt, tưởng đồng nhất, như
Phạm Chúng thiên khi mới tái sanh. Đó
là hữu tình trú xứ thứ hai.

- Này các Hiền giả, có loài hữu tình, thân đồng nhất, tưởng sai biệt như chư Quang Âm thiên. Đó là hữu tình trú xứ thứ ba.

- Này các Hiền giả, có loài hữu tình, thân

THÂN                                                 796

đồng nhất, tưởng đồng nhất như chư Tịnh Cư thiên. Đó là hữu tình trú xứ thứ tư.

- Này các Hiền giả, có những loài hữu tình
không có tưởng, không có thọ, như chư
Vô Tưởng thiên. Đó là hữu tình trú xứ
thứ năm.

- Này các Hiền giả, có những loài hữu tình
vượt khỏi sắc tưởng một cách hoàn toàn,
diệt trừ các sân tưởng, không có tác ý sai
biệt tưởng, chứng được Hư không vô biên
xứ: "Hư không là vô biên". Đó là hữu tình
trú xứ thứ sáu.

- Này các Hiền giả, có những loài hữu tình
vượt khỏi Hư không vô biên xứ một cách
hoàn toàn, chứng Thức vô biên xứ: "Thức
là vô biên". Đó là hữu tình trú xứ thứ bảy.

- Này các Hiền giả, có những loài hữu tình
vượt khỏi Thức vô biên xứ một cách hoàn
toàn, chứng Vô sở hữu xứ: "Không có gì
tất cả". Đó là hữu tình trú xứ thứ tám.

- Này các Hiền giả, có những loài hữu tình

THÂN                                              797

vượt khỏi Vô sở hữu xứ một cách hoàn toàn, chứng Phi tưởng phi phi tưởng xứ. Đó là hữu tình trú xứ thứ chín.

THÂN                                        798

98     Thân đồng, Tưởng đồng - 9 chỗ hữu tình cư trú - Kinh CÁC LOÀI HỮU TÌNH – Tăng IV, 141

CÁC LOÀI HỮU TÌNH – Tăng IV, 141

1. - Này các Tỷ-kheo, có chín chỗ cư trú của loài hữu tình.

2. Thế nào là chín?

Này các Tỷ-kheo, có những loài hữu tình, thân sai
biệt, tưởng sai biệt, như loài Người, một số chư
Thiên, một số ở các đọa xứ. Đó là hữu tình trú xứ thứ
nhất.

3. Này các Tỷ-kheo, có những loài hữu tình, thân sai biệt, tưởng đồng nhất, chư Phạm Chúng thiên, khi mới tái sanh. Đó là hữu tình trú xứ thứ hai.

4. Này các Tỷ-kheo, có loại hữu tình, thân đồng nhất, tưởng sai biệt như Quang Âm thiên. Đó là hữu tình trú xứ thứ ba.

5. Này các Tỷ-kheo, có loài hữu tình, thân đồng nhất, tưởng đồng nhất, như Tịnh Cư thiên. Đó là hữu tình trú xứ thứ tư.

THÂN                                               799

6. Này các Tỷ-kheo, có những loại hữu tình không có tưởng, không có thọ như Vô Tưởng thiên. Đó là hữu tình trú xứ thứ năm.

7. Này các Tỷ-kheo, có những loài hữu tình vượt
khỏi sắc tưởng một cách hoàn toàn, diệt trừ các đối
ngại tưởng, không có tác ý sai biệt tưởng, nghĩ rằng:
"Hư không là vô biên", chứng được Không vô biên
xứ. Đó là hữu tình trú xứ thứ sáu.

8. Này các Tỷ-kheo, có những loài hữu tình, vượt
khỏi hư Không vô biên xứ một cách hoàn toàn, nghĩ
rằng: "Thức là vô biên", chứng được Thức vô biên
xứ. Đó là hữu tình trú xứ thứ bảy.

9. Này các Tỷ-kheo, có những loài hữu tình vượt
khỏi Thức vô biên xứ một cách hoàn toàn, nghĩ rằng:
"Không có gì tất cả", chứng được Vô sở hữu xứ. Đó
là hữu tình trú xứ thứ tám.

10. Này các Tỷ-kheo, có những loài hữu tình vượt
khỏi Vô sở hữu xứ một cách hoàn toàn, chứng Phi
tưởng phi phi tưởng xứ. Đó là hữu tình trú xứ thứ
chín.

Này các Tỷ-kheo, đây là chín chỗ cư trú của các loài hữu tình.

THÂN                                               800

THÂN   801

99 Thân, thân dục, thân ái, thân
phục       tòng..     - Kinh
TRƯỜNG TRẢO – 74
Trung II, 345

KINH TRƯỜNG TRẢO (Dighanakha suttam) – Bài kinh số 74 – Trung II, 345

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở tại Rajagaha (Vương Xá),
trên núi Gijjhakuta (Linh Thứu), trong hang
Sukarakhata. Rồi du sĩ ngoại đạo Dighanakha
(Trường Trảo) đi đến chỗ Thế Tôn, sau khi đến, nói
lên những lời chào đón hỏi thăm với Thế Tôn, sau
khi nói lên những lời chào đón hỏi thăm thân hữu
liền đứng một bên. Đứng một bên, du sĩ ngoại đạo
Dighanakha nói với Thế Tôn:

– Tôn giả Gotama, tôi có lý thuyết như sau, tôi có tri kiến như sau: "Tất cả đều không làm cho tôi

THÂN                                              802

thích thú".

– Này Aggivessana, tri kiến: "Tất cả đều không làm cho tôi thích thú", tri kiến ấy không làm Ông thích thú?

– Tôn giả Gotama, nếu tri kiến ấy làm tôi thích thú, thời đây cũng giống như vậy, thời đây cũng giống như vậy.

– Này Aggivessana, nếu số đông người ở trong
đời đã nói như sau: "Thời đây cũng giống như vậy,
thời đây cũng giống như vậy", thời họ không từ bỏ
tri kiến ấy, họ chấp thủ một tri kiến khác. Này
Aggivessana, nếu thiểu số người ở trong đời đã nói
như sau: "Thời đây cũng giống như vậy, thời đây
cũng giống như vậy", thời họ sẽ từ bỏ tri kiến ấy và
không chấp thủ một tri kiến khác.

Này Aggivessana, một số Sa-môn, Bà-la-môn có lý thuyết như sau, có tri kiến như sau: "Tất cả đều làm cho tôi thích thú". Này Aggivessana, một số Sa- môn, Bà-la-môn có lý thuyết như sau, có tri kiến như sau: "Tất cả đều làm cho tôi không thích thú". Này Aggivessana, một số Sa-môn, Bà-la-môn có lý thuyết như sau, có tri kiến như sau: "Một phần làm tôi thích thú, một phần làm tôi không thích thú".

THÂN                                                803

Ở đây, này Aggivessana, một số Sa-môn, Bà-la- môn có lý thuyết như sau, có tri kiến như sau: "Tất cả đều làm cho tôi thích thú," tri kiến này của họ là gần với tham dục, gần với triền phược, gần với hoan lạc, gần với đắm trước, gần với chấp thủ.

Ở đây, này Aggivessana, một số Sa-môn, Bà-la-
môn có lý thuyết như sau, có tri kiến như sau: "Tất
cả đều làm cho tôi không thích thú", tri kiến này của
họ là gần với không tham dục, gần với không phiền
trược, gần với không hoan lạc, gần với không chấp
thủ.

Khi được nói vậy, du sĩ ngoại đạo Dighanakha thưa với Thế Tôn:

– Tôn giả Gotama tán dương quan điểm của tôi, Tôn giả Gotama hết sức tán dương quan điểm của tôi.

– Ở đây, này Aggivessana, những Sa-môn, Bà- la-môn nào có lý thuyết như sau, có tri kiến như sau: "Một phần làm tôi thích thú, một phần làm tôi không thích thú". Cái gì trong tri kiến này làm họ thích thú là gần tham dục, gần phiền trược, gần hoan lạc, gần đắm trước, gần chấp thủ. Cái gì trong tri kiến này làm họ không thích thú là gần không tham dục, gần không triền phược, gần không hoan lạc, gần không

THÂN                                                804

đắm trước, gần không chấp thủ.

Ở đây, này Aggivessana, những Sa-môn, Ba la môn có lý thuyết như sau, có tri kiến như sau: "Tất cả đều làm tôi thích thú". Ở đây, người có trí suy nghĩ như sau: "Nếu ta nói tri kiến này của ta: "Tất cả đều làm tôi thích thú", và nếu ta cố chấp, kiên chấp tri kiến này và nói: "Đây là sự thật, ngoài ra là hư vọng", như vậy là đối nghịch với hai hạng người: Sa- môn hay Bà-la-môn nào có lý thuyết như sau, có tri kiến như sau: "Tất cả đều làm cho tôi không thích thú", và Sa-môn hay Bà-la-môn nào có lý thuyết như sau, có tri kiến như sau: "Một phần làm tôi thích thú, một phần làm tôi không thích thú". Ta sẽ đối nghịch với hai hạng người này. => Khi nào có đối nghịch thời có tranh luận => khi nào có tranh luận thời có chống đối => khi nào có chống đối thời có bực mình" => Như vậy, vị này vì thấy sự đối nghịch, tranh luận, chống đối và bực mình nên từ bỏ tri kiến này, không chấp thủ tri kiến khác. Như vậy là sự đoạn trừ những tri kiến này, như vậy là sự hủy bỏ những tri kiến này.

Ở đây, này Aggivessana, nếu có những Sa-môn, Bà-la-môn nào có lý thuyết như sau, có tri kiến như sau: "Tất cả đều làm cho tôi không thích thú". Ở đây, người có trí suy nghĩ như sau: "Nếu ta nói tri kiến này của ta: "Tất cả đều làm tôi không thích thú", và

THÂN                                                 805

nếu ta cố chấp, kiên chấp tri kiến này và nói: "Đây là sự thật, ngoài ra là hư vọng", thì như vậy, ta đối nghịch với hai hạng người: Sa-môn hay Bà-la-môn nào có lý thuyết như sau, có tri kiến như sau: "Tất cả đều làm cho tôi thích thú" và Sa-môn hay Bà-la-môn nào có lý thuyết như sau, có tri kiến như sau: "Một phần làm tôi thích thú, một phần làm tôi không thích thú". Ta sẽ đối nghịch với hai hạng người này. Khi nào có đối nghịch thời có tranh luận; khi nào có tranh luận thời có chống đối; khi nào có chống đối thời có bực mình". Như vậy, vị này vì thấy sự đối nghịch, tranh luận, chống đối và bực mình, nên từ bỏ tri kiến ấy, không chấp thủ tri kiến khác. Như vậy là sự đoạn trừ những tri kiến này, như vậy là sự hủy bỏ những tri kiến này.

Ở đây, này Aggivessana, nếu có những Sa-môn, Bà-la-môn nào có lý thuyết như sau, có tri kiến như sau: "Một phần làm tôi thích thú, một phần làm tôi không thích thú". Ở đây, người có trí suy nghĩ như sau: "Nếu ta nói tri kiến này của ta: "Một phần làm tôi thích thú, một phần làm tôi không thích thú", và nếu ta cố chấp, kiên chấp tri kiến này và nói: "Đây là sự thật ngoài ra là hư vọng", thì như vậy, ta đối nghịch với hai hạng người: Sa-môn hay Bà-la-môn nào có lý thuyết như sau, có tri kiến như sau: "Tất cả đều làm cho tôi thích thú" và Sa-môn hay Bà la-môn

THÂN                                                806

này có lý thuyết như sau, có tri kiến như sau: "Tất cả
đều làm cho tôi không thích thú". Ta sẽ đối nghịch
với hai hạng người này => Khi nào có đối nghịch
thời có tranh luận => khi nào có tranh luận thời có
chống đối => khi nào có chống đối thời có bực mình"
=> Như vậy, vị này vì thấy sự đối nghịch, tranh luận,
chống đối và bực mình, nên từ bỏ tri kiến ấy, không
chấp thủ tri kiến khác. => Như vậy là sự đoạn trừ
những tri kiến này, như vậy là sự hủy bỏ những tri
kiến này.

 Nhưng này Aggivessana, thân này có sắc, do bốn
đại thành, do cha mẹ sanh, nhờ cơm cháo nuôi
dưỡng, vô thường, biến hoại, phân toái, đoạn
tuyệt, hoại diệt, cần phải được quán sát là vô
thường, khổ, như bệnh, như cục bướu, như mũi
tên, như điều bất hạnh, như bệnh chướng, như kẻ
địch, như phá hoại, là không, là vô ngã. Khi vị ấy
quán sát thân này là vô thường, khổ, như bệnh,
như cục bướu, như mũi tên, như điều bất hạnh,
như bệnh chướng, như kẻ địch, như phá hoại, là
không, là vô ngã => thời thân, thân dục, thân ái,
thân phục tòng được đoạn diệt.

 Này Aggivessana, có ba thọ này; lạc thọ, khổ thọ, bất khổ bất lạc thọ.

THÂN                                                807

 Này Aggivessana, trong khi cảm giác lạc thọ,
chính khi ấy không cảm giác khổ thọ, không
cảm giác bất khổ bất lạc thọ chỉ cảm giác lạc
thọ.
 Này Aggivessana, trong khi cảm giác khổ thọ,
chính khi ấy không cảm giác lạc thọ, không
cảm giác bất khổ bất lạc thọ, chỉ cảm giác khổ
thọ.
 Này Aggivessana, trong khi cảm giác bất khổ
bất lạc thọ, chính khi ấy không cảm giác lạc
thọ, không cảm giác khổ thọ, chỉ cảm giác bất
khổ bất lạc thọ.
 Này Aggivessana, lạc thọ là vô thường, hữu vi,
do duyên sanh, bị đoạn diệt, bị hủy hoại, bị suy
tàn, bị tiêu diệt.
 Này Aggivessana, khổ thọ là vô thường, hữu
vi, do duyên sanh, bị đoạn diệt, bị hủy hại, bị
suy tàn, bị tiêu diệt.
 Này Aggivessana, bất khổ bất lạc thọ là vô
thường, hữu vi, do duyên sanh, bị đoạn diệt, bị
hủy hoại, bị suy tàn, bị tiêu diệt.
Thấy vậy, này Aggivessana, vị Đa văn Thánh đệ
tử yểm ly lạc thọ, yểm ly khổ thọ, yểm ly bất khổ bất
lạc thọ => Do yểm ly, vị ấy không có tham dục =>
Do không tham dục, vị ấy được giải thoát => Đối

THÂN                                               808

với tự thân đã giải thoát như vậy, khởi lên sự hiểu
biết: "Ta đã giải thoát". Vị ấy biết: "Sanh đã diệt,
Phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm. Sau đời
hiện tại, không có đời sống nào khác nữa". Với tâm
giải thoát như vậy, này Aggivessana, Tỷ-kheo
không nói thuận theo một ai, không tranh luận với
một ai, chỉ nói theo từ ngữ đã được dùng ở đời,
không có chấp thủ (từ ngữ ấy).
Lúc bấy giờ Tôn giả Sariputta đứng sau lưng
Thế Tôn và đang quạt Thế Tôn. Rồi Tôn giả
Sariputta suy nghĩ như sau: "Thế Tôn đã thuyết cho
chúng ta sự đoạn trừ các pháp ấy nhờ thắng trí.
Thiện Thệ đã thuyết cho chúng ta sự từ bỏ các pháp
ấy nhờ thắng trí". Khi Tôn giả Sariputta suy nghĩ như
vậy, tâm (của Tôn giả) được giải thoát các lậu hoặc,
không còn chấp thủ.

Còn đối với du sĩ ngoại đạo Dighanakha, pháp
nhãn ly trần, vô cấu được khởi lên: "Phàm pháp gì
được khởi lên, tất cả pháp ấy được đoạn diệt". Rồi
du sĩ ngoại đạo Dighanakha thấy pháp, chứng pháp,
ngộ pháp, thể nhập vào pháp, nghi ngờ tiêu trừ, do
dự diệt tận, chứng được tự tín, không y cứ nơi người
khác đối với đạo pháp của đức Bổn sư, liền bạch Thế
Tôn:

– Thật vi diệu thay, Tôn giả Gotama! Thật vi

THÂN                                               809

diệu thay, Tôn giả Gotama! Như người dựng đứng
lại những gì bị quăng ngã xuống, phơi bày ra những
gì bị che kín, chỉ đường cho kẻ bị lạc hướng, đem
đèn sáng vào trong bóng tối để những ai có mắt có
thể thấy sắc; cũng vậy, Chánh pháp đã được Tôn giả
Gotama dùng nhiều phương tiện trình bày giải thích.
Nay con xin quy y Tôn giả Gotama, quy y Pháp và
quy y chúng Tỷ-kheo. Mong Tôn giả Gotama nhận
con làm cư sĩ, từ nay trở đi cho đến mạng chung, con
trọn đời quy ngưỡng.

THÂN                                              810

100 Tỷ kheo trong tương lai sẽ thế nào - Kinh Cái Chốt Trống – Tương II, 466

Cái Chốt Trống – Tương II, 466

1) Trú ở Sàvatthi.

2) Thuở xưa, này các Tỷ-kheo, dân chúng Dasàrahà có một cái trống tên là Anaka.

3) Khi cái trống Anaka bắt đầu nứt ra, dân chúng
Dasàrahà đóng vào một cái chốt khác. Cho đến một
thời gian, này các Tỷ-kheo, cả cái thùng ván của
trống Anaka biến mất và chỉ còn lại những cái chốt
tụ tập lại.

4) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, những Tỷ-kheo sẽ thành trong tương lai.

5) Những bài kinh nào do Như Lai thuyết, thâm sâu, nghĩa lý thâm diệu, xuất thế gian, liên hệ đến không, họ sẽ không nghe khi các kinh ấy được thuyết giảng; họ sẽ không lóng tai; họ sẽ không an trú chánh tri tâm, và họ sẽ không nghĩ rằng các pháp ấy cần phải học thuộc lòng, cần phải thấu đáo.

6) Còn những bài kinh nào do các thi sĩ làm, những bài thơ với những danh từ hoa mỹ, với những câu

THÂN                                               811

văn hoa mỹ, thuộc ngoại điển, do các đệ tử thuyết giảng, họ sẽ nghe khi các kinh ấy được thuyết giảng; họ sẽ lóng tai; họ sẽ an trú chánh tri tâm và họ sẽ nghĩ rằng, các pháp ấy cần phải học thuộc lòng, cần phải học thấu đáo. Như vậy, này các Tỷ-kheo, các kinh do Như Lai thuyết, thâm sâu, nghĩa lý thâm diệu, xuất thế gian, liên hệ đến không, sẽ đi đến tiêu diệt.

7) Do vậy, này các Tỷ-kheo, các Ông cần phải học
tập như sau: "Những bài kinh nào do Như Lai thuyết
giảng, thâm sâu, nghĩa lý thâm diệu, xuất thế gian,
liên hệ đến không, chúng tôi sẽ nghe khi các kinh ấy
được thuyết giảng; chúng tôi sẽ lóng tai; chúng tôi
sẽ an trú chánh tri tâm. Và chúng tôi sẽ nghĩ rằng,
các pháp ấy cần phải học thuộc lòng, cần phải học
thấu đáo".

Như vậy, này các Tỷ-kheo, các Ông cần phải học tập.

THÂN                                                  812

101 Tỷ kheo trong tương lai sẽ thế nào - Kinh Cỏ Rơm – Tương II, 467

Cỏ Rơm – Tương II, 467

1) Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Vesàli (Tỳ-xá-ly), Mahàvana (Đại Lâm), Kùtàgàrasàlà (Trùng Các giảng đường).

2) Ở đấy, Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo: "Này các Tỷ- kheo".

- "Thưa vâng bạch Thế Tôn".

Các vị Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

3) -Sống trên các gối rơm, này các Tỷ-kheo, là lối
sống hiện nay của dân chúng Licchavi, không phóng
dật, nhiệt tâm trong nhiệm vụ. Ajàtasattu, con bà
Vedehi, vua nước Magadha không có được cơ hội,
không có được đối tượng (để xâm lăng).

4) Trong tương lai, này các Tỷ-kheo, dân chúng
Licchavi trở thành nhu nhược, tay chân mềm mỏng.
Họ nằm trên những đồ nằm mềm mại. Họ ngủ cho
đến mặt trời mọc trên những gối bông. Ajàtasattu,

THÂN                                            813

con bà Vedehi, vua nước Magadha, sẽ nắm được cơ hội, sẽ nắm được đối tượng (để xâm lăng).

5) Sống trên các gối rơm, này các Tỷ-kheo, là nếp
sống hiện nay của các Tỷ-kheo, không phóng dật,
nhiệt tâm trong các nỗ lực. Ác ma không có cơ hội,
không có đối tượng (để xâm lăng).

6) Trong tương lai, này các Tỷ-kheo, các Tỷ-kheo
sẽ trở thành nhu nhược, tay chân mềm mỏng. Họ
nằm trên những đồ nằm mềm mại. Họ ngủ cho đến
mặt trời mọc trên những gối bông. Ác ma sẽ nắm
được cơ hội, sẽ nắm được đối tượng (để xâm lăng).

7) Do vậy, này các Tỷ-kheo, các Ông cần phải học tập như sau: "Chúng tôi sẽ sống trên những gối rơm, không phóng dật, nhiệt tâm trong nỗ lực".

Như vậy, này các Tỷ-kheo, các Ông cần phải học tập.

THÂN                                             814

102 Tỷ kheo trong tương lai sẽ thế nào - Kinh Jantu – Tương I, 142

Jantu – Tương I, 142

1) Như vầy tôi nghe.
Một thời một số đông Tỷ-kheo trú ở Kosala (Câu-
tát-la), trên sườn núi Himavanta (Tuyết sơn), tại một
cốc nhỏ trong rừng. Họ tự cao, tự mãn, dao động,
lắm mồm lắm miệng, ăn nói huyên thuyên, thất niệm,
không tỉnh giác, không định tĩnh, tâm tư tán loạn,
các căn không chế ngự.
2) Rồi Thiên tử Jantu, vào đêm Bố-tát, ngày rằm, đi
đến các Tỷ-kheo ấy, sau khi đến nói lên bài kệ với
các Tỷ-kheo ấy:

Các Tỷ-kheo thuở xưa,
Sống thật chơn an lạc,
Họ thật là đệ tử,
Bậc Đại Giác Cù-đàm.
Không ham tìm món ăn,
Không ham tìm chỗ trú,

THÂN                                               815

Biết đời là vô thường, Họ chấm dứt khổ đau.

Nay tự làm ác hạnh,
Như thôn trưởng trong làng.
Họ ăn, ăn ngả gục,
Thèm khát vật nhà người.
Con vái chào chúng Tăng,
Đảnh lễ một vài vị
Kẻ khác, sống vất vưởng,
Không chỉ đạo, hướng dẫn.
Họ giống như thân thể
Kẻ chết bị quăng bỏ.

Những ai sống phóng dật,
Vì họ con nói lên,
Những ai không phóng dật,
Chân thành, con đảnh lễ.

THÂN                             816

103 Tỷ kheo trong tương lai sẽ thế nào - Kinh SỢ HÃI TRONG TƯƠNG LAI 3 – Tăng II, 479

SỢ HÃI TRONG TƯƠNG LAI 3 – Tăng II, 479

1. - Có năm sợ hãi về tương lai này, này các Tỷ-
kheo, nay chưa sanh khởi, nhưng sẽ sanh khởi trong
tương lai. Các Thầy cần phải hoàn toàn rõ biết chúng,
sau khi rõ biết, cần phải tinh tấn đoạn trừ chúng. Thế
nào là năm?

2. Này các Tỷ-kheo, sẽ có những vị Tỷ-kheo trong tương lai, thân không tu tập, giới không tu tập, tâm không tu tập, tuệ không tu tập. Do thân không tu tập, giới không tu tập, tâm không tu tập, tuệ không tu tập, nếu họ thọ đại giới cho các người khác, họ sẽ không có thể huấn luyện trong tăng thượng giới, trong tăng thượng tâm, trong tăng thượng tuệ. Các người ấy sẽ trở thành những người thân không tu tập, giới không tu tập, tâm không tu tập, tuệ không tu tập. Do thân không tu tập, giới không tu tập, tâm không tu tập, tuệ không tu tập, họ sẽ thọ đại giới cho các người khác, họ không có thể huấn luyện trong tăng thượng giới, trong tăng thượng tâm, trong tăng thượng tuệ. Các người ấy sẽ trở thành những người

THÂN                                                817

thân không tu tập, giới không tu tập, tâm không tu
tập, tuệ không tu tập. Như vậy, này các Tỷ-kheo, do
Pháp ô nhiễm, nên Luật bị ô nhiễm; do Luật ô nhiễm,
nên Pháp bị ô nhiễm.

Này các Tỷ-kheo, đây là sợ hãi thứ nhất về tương lai,
nay chưa sanh khởi, nhưng sẽ sanh khởi trong tương
lai; các Thầy cần phải hoàn toàn rõ biết chúng. Sau
khi hoàn toàn rõ biết, các Thầy cần phải tinh tấn để
đoạn trừ chúng.

3. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, các Tỷ-kheo trong
tương lai sẽ trở thành những người thân không tu tập,
giới không tu tập, tâm không tu tập, tuệ không tu tập,
họ làm y chỉ sư cho các người khác. Họ không có
thể huấn luyện trong tăng thượng giới, trong tăng
thượng tâm, trong tăng thượng tuệ. Những người ấy
sẽ trở thành những người thân không tu tập, giới
không tu tập, tâm không tu tập, tuệ không tu tập. Các
người ấy, do thân không tu tập, giới không tu tập,
tâm không tu tập, tuệ không tu tập, lại làm y chỉ sư
cho những người khác, họ không có thể huấn luyện
trong tăng thượng giới, trong tăng thượng tâm, trong
tăng thượng tuệ. Như vậy, này các Tỷ-kheo, do Pháp
ô nhiễm, nên Luật bị ô nhiễm. Do Luật ô nhiễm, nên
Pháp bị ô nhiễm.

THÂN                                                818

Này các Tỷ-kheo, đây là sự sợ hãi thứ hai về tương
lai, nay chưa sanh khởi, nhưng sẽ sanh khởi trong
tương lai, các Thầy cần phải hoàn toàn rõ biết chúng.
Sau khi hoàn toàn rõ biết, các Thầy cần phải tinh tấn
để đoạn trừ chúng.

4. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, các Tỷ-kheo trong
tương lai sẽ trở thành những người thân không tu tập,
giới không tu tập, tâm không tu tập, tuệ không tu tập.
Do thân không tu tập, giới không tu tập, tâm không
tu tập, tuệ không tu tập, khi họ thuyết về Thắng
pháp hay về Quảng thuyết (Trí giải luận), họ rơi
vào hắc pháp, không có thể giác ngộ rõ ràng. Này
các Tỷ-kheo, đây là do ô nhiễm Pháp, nên sanh ô
nhiễm Luật; do ô nhiễm Luật, nên sanh ô nhiễm
Pháp.

Này các Tỷ-kheo, đây là sợ hãi thứ ba về tương lai,
nay chưa sanh khởi, nhưng sẽ sanh khởi trong tương
lai, các Thầy cần phải hoàn toàn rõ biết chúng. Sau
khi hoàn toàn rõ biết, các Thầy cần phải tinh tấn để
đoạn tận chúng.

5. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, sẽ có những Tỷ-kheo trong tương lai thân không tu tập, giới không tu tập, tâm không tu tập, tuệ không tu tập. Do thân không tu tập, giới không tu tập, tâm không tu tập, tuệ không tu tập, đối với các kinh tạng do Như Lai tuyên

THÂN                                                819

thuyết, thâm sâu, ý nghĩa sâu kín, siêu thế, liên hệ đến không, khi các kinh ấy được thuyết giảng, họ không có nghe, họ không có lắng tai, họ không an trú tâm liễu giải, họ không nghĩ rằng các kinh ấy cần phải học tập, cần phải học thuộc lòng. Còn những kinh điển do các thi sĩ làm, những bài thi, với những chữ văn hoa, với những câu văn hoa, thuộc ngoại điển do các đệ tử thuyết, trong khi các kinh ấy được thuyết giảng, họ sẽ lắng nghe, họ sẽ lóng tai, họ an trú tâm liễu giải. Các pháp ấy, họ sẽ nghĩ cần phải học tập, cần phải học thuộc lòng. Này các Tỷ-kheo, đây là do Pháp ô nhiễm, nên Luật ô nhiễm; do Luật ô nhiễm, nên Pháp ô nhiễm.

Này các Tỷ-kheo, đây là sợ hãi thứ tư về tương lai,
nay chưa sanh khởi, nhưng sẽ sanh khởi trong tương
lai, các Thầy cần phải hoàn toàn rõ biết chúng. Sau
khi hoàn toàn rõ biết, các Thầy cần phải tinh tấn để
đoạn tận sợ hãi ấy.

6. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, sẽ có những Tỷ-kheo trong tương lai thân không tu tập, giới không tu tập, tâm không tu tập, tuệ không tu tập. Do thân không tu tập, giới không tu tập, tâm không tu tập, tuệ không tu tập nên các trưởng lão Tỷ-kheo sẽ sống đầy đủ, biếng nhác dẫn đầu trong thối đọa, từ bỏ gánh nặng viễn ly, không có hăng hái tinh tấn để chứng

THÂN                                               820

đạt những gì chưa chứng đạt, để chứng đắc những gì
chưa chứng đắc, để chứng ngộ những gì chưa chứng
ngộ. Và quần chúng về sau sẽ đi theo tà kiến của họ.
Họ sẽ trở thành những người sống đầy đủ, biếng
nhác, dẫn đầu trong thối đọa, từ bỏ gánh nặng, viễn
ly, sẽ không hăng hái tinh tấn để chứng đạt những gì
chưa chứng đạt, để chứng đắc những gì chưa chứng
đắc, để chứng ngộ những gì chưa chứng ngộ. Như
vậy, này các Tỷ-kheo, do nhiễm ô về Pháp, đưa đến
nhiễm ô về Luật; do nhiễm ô về Luật, đưa đến nhiễm
ô về Pháp.

Này các Tỷ-kheo, đây là sợ hãi thứ năm về tương lai,
hiện nay chưa sanh khởi, nhưng sẽ sanh khởi trong
tương lai, các Thầy cần phải hoàn toàn rõ biết chúng.
Sau khi hoàn toàn rõ biết, cần phải tinh tấn để đoạn
tận sợ hãi ấy.

Này các Tỷ-kheo, năm sợ hãi về tương lai này, nay
chưa sanh khởi, nhưng sẽ sanh khởi trong tương lai.
Các Thầy cần phải hoàn toàn rõ biết chúng. Sau khi
hoàn toàn rõ biết, các Thầy cần phải tinh tấn để đoạn
tận sự sợ hãi ấy.

THÂN                                               821

104 Tỷ kheo trong tương lai sẽ thế nào - Kinh SỢ HÃI TRONG TƯƠNG LAI 4 – Tăng II, 484

SỢ HÃI TRONG TƯƠNG LAI 4 – Tăng II, 484

1. - Có năm sợ hãi về tương lai này, hiện chưa sanh
khởi, nhưng sẽ sanh khởi trong tương lai, các Thầy
cần phải hoàn toàn rõ biết chúng. Sau khi hoàn toàn
rõ biết, các Thầy cần phải tinh tấn để đoạn tận sợ hãi
ấy.

2. Này các Tỷ-kheo, các Tỷ-kheo trong tương lai sẽ tham muốn các y tốt đẹp. Do họ tham muốn các y tốt đẹp, họ sẽ từ bỏ các y nhặt nơi đống rác, họ sẽ từ bỏ các khu rừng, các vùng cao nguyên, các trú xứ xa vắng, họ sẽ đi đến các làng, thị trấn, kinh đô vua chúa và sống tại các chỗ ấy. Vì nhân y áo, họ sẽ rơi vào những hành vi tầm cầu không thích hợp.

Này các Tỷ-kheo, đây là sợ hãi thứ nhất về tương lai,
hiện nay chưa sanh khởi, nhưng sẽ sanh khởi trong
tương lai. Các Thầy cần phải hoàn toàn rõ biết chúng.
Sau khi hoàn toàn rõ biết, cần phải tinh tấn để đoạn
trừ sợ hãi ấy.

THÂN                                                822

3. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, những Tỷ-kheo trong tương lai sẽ tham muốn các đồ ăn khất thực ngon lành. Do họ tham muốn các đồ ăn khất thực ngon lành, họ sẽ từ bỏ nếp sống khất thực, từ bỏ các khu rừng, các vùng cao nguyên, các trú xứ xa vắng. Họ sẽ đi vào các làng, thị trấn, kinh đô của vua và sinh sống tại đấy, tìm cầu các món ăn thượng vị, như với đầu lưỡi. Do nhân đồ ăn khất thực, họ sẽ rơi vào nhiều hành động tầm cầu không thích hợp.

Này các Tỷ-kheo, đây là sợ hãi thứ hai về tương lai, hiện nay chưa sanh khởi, nhưng sẽ sanh khởi trong tương lai... để đoạn trừ sợ hãi ấy.

4. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, những Tỷ-kheo trong
tương lai sẽ tham muốn sàng tọa tốt đẹp. Do họ
tham muốn các sàng tọa tốt đẹp, họ sẽ từ bỏ nếp sống
dưới gốc cây, họ sẽ từ bỏ các khu rừng, các vùng cao
nguyên, các trú xứ xa vắng. Họ sẽ đi vào các làng,
thị trấn, kinh đô của vua và sinh sống tại đấy. Vì nhân
sàng tọa, họ sẽ rơi vào nhiều hành động tầm cầu
không thích hợp.

Này các Tỷ-kheo, đây là sợ hãi thứ ba về tương lai, hiện nay chưa sanh khởi, nhưng sẽ sanh khởi trong tương lai... để đoạn trừ sợ hãi ấy.

THÂN                                                 823

5. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, sẽ có những Tỷ-kheo
trong tương lai sẽ sống liên hệ với Tỷ-kheo-ni, các
chánh học nữ, các Sa-di-ni. Khi sống liên hệ với
Tỷ-kheo-ni, chánh học nữ, Sa-di-ni, này các Tỷ-
kheo, được chờ đợi là: Họ sẽ không thích thú sống
Phạm hạnh, hay họ sẽ rơi vào một trong những tội
lỗi ô nhiễm, sẽ từ bỏ học pháp và trở lui lại đời sống
thế tục.

Này các Tỷ-kheo, đây là sợ hãi thứ tư về tương lai, hiện nay chưa sanh khởi... để đoạn trừ sợ hãi ấy.

6. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, sẽ có những Tỷ-kheo
trong tương lai sống liên hệ với các người có hệ
lụy đến khu vườn, với các Sa-di. Khi sống liên hệ
với các người có hệ lụy đến khu vườn và với các Sa-
di, này các Tỷ-kheo, được chờ đợi là họ sẽ sống và
tận hưởng các vật liệu cất chứa, và họ sẽ làm các thô
tướng đối với đất đai và đối với các sản phẩm trồng
trọt.

Này các Tỷ-kheo, đây là sợ hãi thứ năm về tương lai,
hiện nay chưa sanh khởi, nhưng sẽ sanh khởi trong
tương lai. Các Thầy cần phải hoàn toàn rõ biết chúng.
Sau khi hoàn toàn rõ biết, các Thầy cần phải tinh tấn
để đoạn tận sự sợ hãi ấy.

THÂN                                                824

Năm sự sợ hãi về tương lai này, này các Tỷ-kheo,
hiện nay chưa sanh khởi, nhưng sẽ sanh khởi trong
tương lai. Các Thầy cần phải hoàn toàn rõ biết chúng.
Sau khi hoàn toàn rõ biết, các Thầy cần phải tinh tấn
để đoạn tận những sợ hãi ấy.

THÂN                                               825
