Kinh NIKAYA Phân Loại theo Chủ Đề ( (HT Thích Minh Châu dịch; Chơn Tín Toàn phân loại)
(Thích Minh Châu dịch) - 391 - Tự Ngã
Nguồn: kho Dân tộc KING — Giảng Sư (văn bản trích từ PDF)

Kinh tạng Pali
(Pali Nikaya)
HT. THÍCH MINH CHÂU
Việt dịch
Ấn bản năm 1991

Phân loại theo chủ đề: CHƠN TÍN TOÀN NIKAYA PHÂN LOẠI - CHỦ ĐỀ 391

TỰ NGÃ Chịu trách nhiệm chính tả: TÂM MINH ANH

391

Ấn bản điện tử 2018

MỤC LỤC DẪN NHẬP .............................................................5 1     4 cách được ngã tánh - Kinh ĐƯỢC NGÃ TÁNH – Tăng II, 118 .....................................11 2     40 pháp đưa đến tự ngã bị tổn hại - Kinh MƯỜI PHÁP – Tăng IV, 634.....................................15 3     6 tà kiến sanh khởi do phi như lý tác ý - Kinh TẤT CẢ LẬU HOẶC – 2 Trung I, 19 ...........28 4     Ai có tự ngã được vê, hay tự ngã không được bảo vệ - Kinh Tự Bảo Hộ – Tương I, 169 ......42 5     Ai thân hơn tự ngã - Kinh Mallikà Mạt lỵ – Tương I, 173 ...................................................44 6     Biết thế nào ngã mạn được đoạn tận - Kinh Kappa – Tương III, 301 ..................................47 7     Biết thế nào ngã mạn được đoạn tận - Kinh Kappa – Tương III, 302 ..................................49 8     Biết thế nào ngã mạn được đoạn tận - Kinh Ràdha – Tương III, 149 ..................................51 9     Biết thế nào ngã mạn được đoạn tận - Kinh Ràhula – Tương III, 244 .................................53

TỰ NGÃ                                                               1

10 Biết thế nào ngã mạn được đoạn tận - Kinh Suràdha – Tương III, 150 ...............................55 11 Biết thế nào ngã mạn được đoạn tận - Kinh Tùy Miên – Tương II, 441 .....................................57 12 Biết thế nào ngã mạn được đoạn tận - Kinh Viễn Ly – Tương II, 442 .........................................59 13 Biết thế nào, Tà kiến, thân kiến, ngã kiến được đoạn trừ - Kinh Tà Kiến – Tương IV, 242 ....61 14 Các kiến thủ về tự ngã sau khi chết - Kinh NĂM BA – 102 Trung III, 37 ...................................63 15 Cần phải tư lượng tự ngã với tự ngã như thế nào - Kinh TƯ LƯỢNG – 15 Trung I, 219 ...........83 16 Kinh CÁC NGUYÊN NHÂN – Tăng I, 241 ..95 17 Kinh HẠT MUỐI – Tăng I, 451 .....................99 18 Kinh PHÁP MÔN CĂN BỔN – 1 Trung I, 9 .......................................................................108 19 Kinh THI THIẾT – Tăng I, 579 ...................119 20 Kinh TIỂU Kinh XÓM NGỰA – 40 Trung I, 613.................................................................121

TỰ NGÃ                                                                    2

21 Kẻ ngu không trí tuệ, Lấy ngã làm kẻ thù - Kinh Khema – Tương I, 133 ..................................131 22 Nguyên nhân sanh ra các kiến chấp về tự ngã - Kinh Quán Kiến – Tương III, 90 ..................133 23 Pháp đưa đến lợi ích cho tự ngã - Kinh Những Người Ở Veludvàra – Tương V, 517............136 24 Tham sân si là 3 pháp tác thành tự ngã - Kinh Người – Tương I, 164 ...................................145 25 Tuyên bố chánh trí không đề cập đến.. - Kinh KHEMA – Tăng III, 131 ..............................147 26 Tàn dư ngã mạn - Kinh Khema – Tương III, 230 .......................................................................150 27 Tâm không tham đắm, tự ngã được ly tham - Kinh HỘ TRÌ – Tăng II, 43 ..........................160 28 Tự ngã bị tổn hại - Kinh TỔN HẠI – Tăng IV, 641.................................................................162 29 Tự ngã là thân ái hay là kẻ thù - Kinh Thân Ái – Tương I, 166 ..............................................163 30 Tự ngã thối nát - Kinh THỐI NÁT – Tăng I, 510 .......................................................................166

TỰ NGÃ                                                                    3

TỰ NGÃ   4

DẪN NHẬP

1. Lời giới thiệu
 Sau khi nhận thấy tính thực tế, gần gũi, dễ hiểu và trí
tuệ tuyệt diệu trong những bài kinh của bộ ĐẠI TẠNG
KINH VIỆT NAM do Hoà Thượng Thích Minh Châu
dịch trực tiếp từ Kinh Tạng Pali, chúng tôi nhận thấy
rằng những bộ kinh này là những thực tế tuyệt diệu
trong cuộc sống và nếu những bài kinh này không
được tiếp cận và áp dụng trong cộng đồng Phật tử thì
thật là một thiệt thòi cho những người con của Phật.
 Ví như một người khi nếm được hương vị tuyệt vời của
một chiếc bánh ngon, lòng nghĩ tới những người thân
thương của mình và đem đến mời họ cùng ăn với
mình, đó chính là tâm niệm của chúng tôi khi thực
hiện công việc này. Chúng tôi với tấm lòng chân thành
sâu sắc cầu mong cho mọi người cùng có thể tiếp cận
được với Kinh Tạng Pali (kinh Nikaya) và tìm được
chân đứng trong bộ kinh này.
 Vì vậy, nhằm giới thiệu bộ kinh Nikaya đến với cộng
đồng Phật tử ở khắp nơi và nhằm giúp cho quý đạo
hữu dễ dàng tiếp cận với kinh Nikaya nên trong phiên
bản vi tính này chúng tôi đã mạo muội cẩn thận đánh

TỰ NGÃ                                                   5

dấu, tô màu những điểm căn bản và trọng tâm trong
các bài kinh để quý đọc giả có thể nhanh chóng nắm
hiểu được nội dung, ý nghĩa và những điểm quan
trọng của bài kinh. Công việc này đã được chúng tôi
thực hiện dựa trên sự thấy biết và kinh nghiệm thực
hành của bản thân, quý đạo hữu cố gắng đọc đi đọc
lại và suy nghiệm kỹ từng lời kinh rồi đem áp dụng
thực hành để có thể tự mình thành tựu Tuệ giác như
Đức Phật đã chỉ dạy.
2. Lợi ích của việc nghiên cứu học hỏi bộ kinh này là gì?
 Đi thẳng vào lời dạy của Đức Phật, tiếp cận trực tiếp
với những lời dạy nguyên chất của Đức Phật khi Ngài
còn tại thế, tránh được sự truyền tải ý nghĩa giáo
pháp có khi đúng, có khi lệch của các vị này vị kia,
tránh được việc đến với đạo Phật nhưng nhìn nhận
và hiểu biết đạo Phật thông qua lăng kính của người
khác.
 Biết được với những sự kiện đã từng xảy ra trong thời
kỳ Đức Phật còn tại thế như: hoàn cảnh xã hội thời
đó, đời sống thực tế của Đức Phật và các cuộc thuyết
giảng Chánh Pháp của Ngài.
 Trí tuệ được mở rộng, biết được đôi phần về trí tuệ
thâm sâu vi diệu của Đức Phật qua các bài thuyết

TỰ NGÃ                                                  6

giảng của Ngài và qua các cuộc cật vấn, chất vấn của
ngoại đạo.
 Được làm quen với các Pháp học và Pháp hành mà
Đức Phật đã trình bày dưới nhiều hình thức đa dạng
khác nhau. Học hỏi được nhiều cách tu tập, nhiều
phương diện tu tập, không bị hạn chế bó buộc trong
một phương diện tu tập theo một trường phái nào.
 Có được một cái nhìn trực tiếp, trực diện đối với
Chánh Pháp, giúp cho người tu tập không đi lệch ra
ngoài Chánh Pháp, không làm uổng phí thời gian và
công sức mà người tu tập đã bỏ ra để nghiên cứu tìm
hiểu học hỏi và thực hành Phật Pháp, giúp cho nhiệt
tình và ước nguyện của người tu học chân chánh được
thành đạt, có kết quả tốt đẹp và lợi ích thiết thực ngay
trong đời sống hiện tại.
 Có được đầy đủ những phương tiện để thực hiện Pháp
học vàPháp hành, biết rõ những gì mình cần phải làm
trên con đường đi đến sự chấm dứt khổ đau.
 Trong khi đọc, nghe, nghiên cứu, học hỏi các bản
kinh thì tâm được an trú vào trong Chánh Tri Kiến,
tham sân si được vắng mặt trong lúc ấy, tâm được an
trú vào trong Chánh Pháp.

TỰ NGÃ                                                   7

 Ngay trong hiện tại gieo kết được những thiện duyên tốt lành đối với Chánh Pháp của Đức Phật, có thể thẳng tiến đến việc tu tập sự giải thoát sanh tử ngay trong kiếp hiện tại. Nhưng nếu ngay trong hiện tại không đạt được sự giải thoát thì những thiện duyên này sẽ giúp được cho các đời sau: khi được sanh ra, tâm luôn hướng về sự tìm cầu Chánh Pháp, yêu thích tìm kiếm những lời dạy nguyên gốc của Đức Phật, và đồng thời tâm cũng luôn hướng về sự không ưa thích đối với các tà Pháp, tránh xa các tà thuyết không chân chánh, không có cảm xúc cảm tình đối với các tà đạo, tránh được các con đường tu tập sai lệch làm uổng phí công sức và tâm nguyện của người tu tập mà vẫn không đạt được sự giải thoát khổ đau.  Trong quá trình học hỏi nghiên cứu cẩn thận các bản kinh này thì Chánh Tri Kiến đi đến thành tựu đầy đủ, Giới Hạnh đi đến thành tựu đầy đủ, ba kiết sử Thân Kiến, Hoài Nghi, Giới Cấm Thủ được đoạn tận, chứng được Dự Lưu Quả, là bậc Dự Lưu, chỉ còn tái sanh tối đa là bảy lần giữa chư Thiên và loài người, không còn bị đọa vào trong các đường ác sanh như địa ngục, ngạ quỷ, súc sanh.  Khi thân hoại mạng chung nếu bị thất niệm, tâm không được tỉnh giác, thì khi tái sanh đời sau, lúc đầu

TỰ NGÃ                                                  8

không nhớ được đạo pháp, nhưng sau đó sẽ có những
nhân duyên đưa đến giúp cho tâm trí từ từ nhớ lại và
tiếp tục tu tập trong vòng tối đa bảy lần tái sanh là sẽ
đi đến sự chứng đạt được tâm hoàn toàn tịch lặng
thoát ly sanh tử, thoát ly đau khổ, thoát khỏi mọi ràng
buộc, phiền não đối với năm thủ uẩn.
3. Lòng tri ân
 Chúng ta, những người đến với đạo thoát ly sanh tử
của Đức Phật sau khi Ngài nhập diệt đã trên 2500
năm, nhưng may mắn quá lớn cho chúng ta đó là việc
chúng ta vẫn còn được thấy, được gặp, được học hỏi
và được hành trì theo những bản kinh nguyên chất
truyền thống của Đức Phật. Xin hạnh phúc tri ân sự
may mắn này của mình và xin chân thành vô lượng
cung kính tri ân Hòa Thượng Thích Minh Châu,
người đã bỏ nhiều thời gian, nhiều tâm huyết để làm
cho Chánh Pháp được sáng tỏ đối với những người
con của Đức Phật tại Việt Nam.
 Xin chân thành cung kính cúi đầu tri ân Hoà Thượng
- vị ân sư của Phật tử Việt Nam.

Pháp quốc, ngày 05 tháng 07 năm 2014 Người trình bày - Chơn Tín Toàn

TỰ NGÃ                                                     9

TỰ NGÃ   10

1      4 cách được ngã tánh - Kinh ĐƯỢC NGÃ TÁNH – Tăng II, 118

ĐƯỢC NGÃ TÁNH – Tăng II, 118

1.- Này các Tỷ-kheo, có bốn cách này để được ngã tánh. Thế nào là bốn?

 Có cách được ngã tánh, trong cách được ngã
tánh ấy, ngã tư tâm sở hoạt động, không phải
do tư tâm sở của người khác.
 Có cách được ngã tánh, trong cách được ngã
tánh ấy, tư tâm sở của người khác hoạt động,
không phải tư tâm sở của mình.
 Có cách được ngã tánh, trong cách được ngã
tánh ấy, ngã tư tâm sở và tư tâm sở của người
khác cùng hoạt động.
 Có cách được ngã tánh, trong cách được ngã
tánh ấy, ngã tư tâm sở và tư tâm sở của người
khác không hoạt động.

Này các Tỷ-kheo, có bốn cách này để được ngã tánh.

2. Khi được nói vậy, Tôn giả Sàriputta bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, lời dạy tóm tắt này của Thế Tôn con hiểu ý nghĩa một cách như sau:

TỰ NGÃ                                            11

- Tại đấy, bạch Thế Tôn, có cách được ngã tánh
này, do cách được ngã tánh ấy, ngã tư tâm sở
hoạt động, không phải do tư tâm sở của người
khác. Do nhân ngã tư tâm sở, có sự mệnh
chung từ bỏ thân ấy của các chúng sanh ấy.
- Tại đấy, bạch Thế Tôn, có cách được ngã tánh
này, do cách được ngã tánh ấy, tư tâm sở của
người khác hoạt động, không phải ngã tư tâm
sở. Do nhân tư tâm sở của người khác, có sự
mệnh chung từ bỏ thân ấy của các chúng sanh
ấy.
- Tại đấy, bạch Thế Tôn, có cách được ngã tánh
này, do cách được ngã tánh ấy, ngã tư tâm sở
và tư tâm sở của người khác cùng hoạt động.
Do nhân ngã tư tâm sở và do nhân tư tâm sở
của người khác, có sự mệnh chung, từ bỏ thân
ấy của các chúng sanh ấy.
- Tại đấy, bạch Thế Tôn, có cách được ngã tánh
này, do cách được ngã tánh ấy, ngã tư tâm sở
cùng với tư tâm sở của người khác không có
hoạt động.

3. Trong trường hợp ngã tư tâm sở và tư tâm sở của người khác không có hoạt động, thời hạng chư Thiên nào cần được xem là trong trường hợp này?

TỰ NGÃ                                          12

- Này Sàriputta, hạng chư Thiên đi đến Phi tưởng phi phi tưởng xứ cần được xem là trong trường hợp ấy.

- Bạch Thế Tôn, do nhân gì, do duyên gì, ở đây có hạng chúng sanh, sau khi mạng chung từ bỏ thân ấy, đã trở lui lại, trở lui lại trong trạng thái này? Do nhân gì, do duyên gì, ở đây có hạng chúng sanh, sau khi mạng chung từ bỏ thân ấy, đã không trở lui lại, đã không trở lui lại trong trạng thái này?

4. - Ở đây, này Sàriputta, đối với hạng người trong
hạ phần kiết sử chưa đoạn tận, vị ấy ngay trong hiện
tại, chứng đạt và an trú Phi tưởng phi phi tưởng xứ.
Vị ấy hưởng thọ vị ngọt ấy, có tâm ái luyến, tìm được
hạnh phúc trong ấy. An trú ở đây hướng mạnh về
đấy, sống nhiều với trạng thái ấy, không có thối đọa,
khi thân hoại mạng chung được sanh cộng trú với
chư Thiên ở Phi tưởng phi phi tưởng xứ. Vị ấy mệnh
chung, từ bỏ (thân ái), đã trở lui lại, đã trở lui lại trạng
thái này.

5. Ở đây, này Sàriputta, đối với hạng người trong hạ phần kiết sử đã đoạn tận, vị ấy ngay trong hiện tại, chứng đạt và an trú Phi tưởng phi phi tưởng xứ. Vị ấy hưởng thọ vị ngọt ấy, có tâm ái luyến, tìm được hạnh phúc trong ấy. An trú ở đây hướng mạnh về đấy, sống nhiều với trạng thái ấy, không có thối đọa, khi thân hoại mạng chung được sanh cộng trú với

TỰ NGÃ                                                   13

chư Thiên ở Phi tưởng phi phi tưởng xứ. Vị ấy mệnh chung, từ bỏ (thân ái), nhưng không trở lui lại, không trở lui lại trạng thái này.

Này Sàriputta, đây là nhân, đây là duyên, ở đây có
hạng chúng sanh, sau khi mạng chung, từ bỏ thân ấy
… đã không trở lui lại, không trở lui lại trạng thái
này.

TỰ NGÃ                                              14

2      40 pháp đưa đến tự ngã bị tổn hại - Kinh MƯỜI PHÁP – Tăng IV, 634

MƯỜI PHÁP – Tăng IV, 634

1. Thành tựu mười pháp, này các Tỷ-kheo, như vậy tương xứng bị rơi vào địa ngục

2. Thế nào là mười?

1. Sát sanh.
2. Lấy của không cho.
3. Tà hạnh trong các dục.
4. Nói láo.
5. Nói hai lưỡi.
6. Nói lời thô ác.
7. Nói lời phù phiếm.
8. Tham ái.
9. Sân tâm.
10. Tà kiến.

Thành tựu mười pháp này, này các Tỷ-kheo, như vậy tương xứng bị rơi vào địa ngục.

3. Thành tựu mười pháp, này các Tỷ-kheo, như vậy tương xứng được sanh lên Thiên giới.

4. Thế nào là mười?

TỰ NGÃ                                         15

1. Từ bỏ sát sanh.
2. Từ bỏ lấy của không cho.
3. Từ bỏ tà hạnh trong các dục.
4. Từ bỏ nói láo.
5. Từ bỏ nói hai lưỡi.
6. Từ bỏ nói lời thô ác.
7. Từ bỏ nói lời phù phiếm.
8. Không tham.
9. Không sân.
10. Tâm chánh kiến.

Thành tựu mười pháp này, này các Tỷ-kheo, như vậy tương xứng được sanh lên Thiên giới.

HAI MƯƠI PHÁP – 635tc4

1. Thành tựu hai mươi pháp, như vậy tương xứng bị rơi vào địa ngục.

2. Thế nào là hai mươi?

- Tự mình sát sanh, khuyến khích người khác sát
sanh;
- Tự mình lấy của không cho, khuyến khích
người khác lấy của không cho;

TỰ NGÃ                                         16

- Tự mình tà hạnh trong các dục; khuyến khích
người khác tà hạnh trong các dục;
- Tự mình nói láo và khuyến khích người khác
nói láo;
- Tự mình nói hai lưỡi và khuyến khích người
khác nói hai lưỡi;
- Tự mình nói lời thô ác và khuyến khích người
khác nói lời thô ác;
- Tự mình nói lời phù phiếm và khuyến khích
người khác nói lời phù phiếm;
- Tự mình tham và khuyến khích người khác
tham;
- Tự mình có sân tâm và khuyến khích người
khác có sân tâm;
- Tự mình có tà kiến và khuyến khích người khác
có tà kiến.

Thành tựu hai mươi pháp này, này các Tỷ-kheo, như vậy tương xứng bị rơi vào địa ngục.

3. Thành tựu hai mươi pháp này, này các Tỷ-kheo, như vậy tương xứng được sanh lên Thiên giới.

4. Thế nào là hai mươi?

- Tự mình từ bỏ sát sanh và khuyến khích người khác từ bỏ sát sanh;

TỰ NGÃ                                         17

- Tự mình từ bỏ lấy của không cho, khuyến
khích người khác từ bỏ lấy của không cho;
- Tự mình từ bỏ tà hạnh trong các dục; khuyến
khích người khác từ bỏ tà hạnh trong các dục;
- Tự mình từ bỏ nói láo và khuyến khích người
khác từ bỏ nói láo;
- Tự mình từ bỏ nói hai lưỡi và khuyến khích
người khã từ bỏ nói hai lưỡi;
- Tự mình từ bỏ nói lời thô ác và khuyến khích
người khác từ bỏ nói lời thô ác;
- Tự mình từ bỏ nói lời phù phiếm và khuyến
khích người khác từ bỏ nói lời phù phiếm;
- Tự mình không tham và khuyến khích người
khác không tham;
- Tự mình không có sân tâm và khuyến khích
người khác không có sân tâm;
- Tự mình có chánh kiến và khuyến khích người
khác có chánh kiến.

Thành tựu hai mươi pháp này, này các Tỷ-kheo, như vậy tương xứng được sanh lên Thiên giới.

BA MƯƠI PHÁP – 636tc4

TỰ NGÃ                                         18

1. Thành tựu ba mươi pháp, này các Tỷ-kheo, như vậy tương xứng bị rơi vào địa ngục.

2. Thế nào là ba mươi?

1. Tự mình sát sanh.
2. Khuyến khích người khác sát sanh.
3. Và tùy thuận sát sanh.
4. Tự mình lấy của không cho.
5. Khuyến khích người khác lấy của không cho.
6. Và tùy thuận lấy của không cho.
7. Tự mình tà hạnh trong các dục.
8. Khuyến khích người khác tà hạnh trong các
dục.
9. Và tùy thuận tà hạnh trong các dục.
10. Tự mình nói láo.
11. Khuyến khích người khác nói láo.
12. Và tùy thuận nói láo.
13. Tự mình nói hai lưỡi.
14. Khuyến khích người khác nói hai lưỡi.
15. Và tùy thuận nói hai lưỡi.
16. Tự mình nói lời thô ác.
17. Khuyến khích người khác nói lời thô ác.
18. Và tùy thuận nói lời thô ác.
19. Tự mình nói lời phù phiếm.
20. Khuyến khích người khác nói lời phù phiếm.
21. Và tùy thuận nói lời phù phiếm.

TỰ NGÃ                                        19

22. Tự mình có tham.
23. Khuyến khích người khác có tham.
24. Và tùy thuận có tham.
25. Tự mình có sân tâm.
26. Khuyến khích người khác có sân tâm.
27. Và tùy thuận sân tâm.
28. Tự mình có tà kiến.
29. Khuyến khích người khác có tà kiến.
30. Và tùy thuận tà kiến.

Thành tựu với ba mươi pháp này, này các Tỷ-kheo, như vậy tương xứng bị rơi vào địa ngục.

3. Thành tựu với ba mươi pháp này, này các Tỷ- kheo, như vậy tương xứng được sanh lên Thiên giới.

4. Thế nào là ba mươi?

1. Tự mình từ bỏ sát sanh.
2. Khuyến khích người khác từ bỏ sát sanh.
3. Và không tùy thuận sát sanh.
4. Tự mình từ bỏ lấy của không cho.
5. Khuyến khích người khác từ bỏ lấy của không
cho.
6. Và không tùy thuận lấy của không cho.
7. Tự mình từ bỏ tà hạnh trong các dục.
8. Khuyến khích người khác từ bỏ tà hạnh trong
các dục.

TỰ NGÃ                                          20

9. Và không tùy thuận tà hạnh trong các dục.
10. Tự mình từ bỏ nói láo.
11. Khuyến khích người khác từ bỏ nói láo.
12. Và không tùy thuận nói láo.
13. Tự mình từ bỏ nói hai lưỡi.
14. Khuyến khích người khác từ bỏ nói hai lưỡi.
15. Và không tùy thuận nói hai lưỡi.
16. Tự mình từ bỏ nói lời thô ác.
17. Khuyến khích người khác từ bỏ nói lời thô ác.
18. Và không tùy thuận nói lời thô ác.
19. Tự mình từ bỏ nói lời phù phiếm.
20. Khuyến khích người khác từ bỏ nói lời phù
phiếm.
21. Và không tùy thuận nói lời phù phiếm.
22. Tự mình từ bỏ tham.
23. Khuyến khích người khác từ bỏ tham.
24. Và không tùy thuận tham.
25. Tự mình từ bỏ sân tâm.
26. Khuyến khích người khác từ bỏ sân tâm.
27. Và không tùy thuận sân tâm.
28. Tự mình có chánh kiến.
29. Khuyến khích người khác có chánh kiến.
30. Và tùy thuận chánh kiến.

Thành tựu với ba mươi pháp này, này các Tỷ-kheo, như vậy tương xứng được sanh lên Thiên giới.

TỰ NGÃ                                           21

BỐN MƯƠI PHÁP – 639tc4

1. Thành tựu với bốn mươi pháp, này các Tỷ-kheo, như vậy tương xứng bị rơi vào địa ngục.

2. Thế nào là bốn mươi?

1. Tự mình sát sanh.
2. Khuyến khích người khác sát sanh.
3. Tùy thuận sát sanh.
4. Và tán thán sát sanh.
5. Tự mình lấy của không cho.
6. Khuyến khích người khác lấy của không cho.
7. Tùy thuận lấy của không cho.
8. Và tán thán lấy của không cho.
9. Tự mình tà hạnh trong các dục.
10. Khuyến khích người khác tà hạnh trong các
dục.
11. Tùy thuận tà hạnh trong các dục.
12. Và tán thán tà hạnh trong các dục.
13. Tự mình nói láo.
14. Khuyến khích người khác nói láo.
15. Tùy thuận nói láo.
16. Và tán thán nói láo.
17. Tự mình nói hai lưỡi.
18. Khuyến khích người khác nói hai lưỡi.

TỰ NGÃ                                        22

19. Tùy thuận nói hai lưỡi.
20. Và tán thán nói hai lưỡi.
21. Tự mình nói lời thô ác.
22. Khuyến khích người khác nói lời thô ác.
23. Tùy thuận nói lời thô ác.
24. Và tán thán nói lời thô ác.
25. Tự mình nói lời phù phiếm.
26. Khuyến khích người khác nói lời phù phiếm.
27. Tùy thuận nói lời phù phiếm.
28. Và tán thán nói lời phù phiếm.
29. Tự mình có tham.
30. Khuyến khích người khác có tham.
31. Tùy thuận có tham.
32. Và tán thán có tham.
33. Tự mình có sân tâm.
34. Khuyến khích người khác có sân tâm.
35. Tùy thuận sân tâm.
36. Và tán thán sân tâm.
37. Tự mình có tà kiến.
38. Khuyến khích người khác có tà kiến.
39. Tùy thuận có tà kiến.
40. Và tán thán có tà kiến.

Thành tựu bốn mươi pháp này, này các Tỷ-kheo, như vậy tương xứng bị rơi vào địa ngục.

TỰ NGÃ                                         23

3. Thành tựu với bốn mươi pháp, như vậy tương xứng được sanh lên Thiên giới.

4. Thế nào là bốn mươi?

1. Không tự mình từ bỏ sát sanh.
2. Không khuyến khích người khác sát sanh.
3. Không tùy thuận sát sanh.
4. Và không tán thán sát sanh.
5. Tự mình từ bỏ lấy của không cho.
6. Không khuyến khích người khác lấy của không
cho.
7. Không tùy thuận lấy của không cho.
8. Và không tán thán lấy của không cho.
9. Tự mình từ bỏ tà hạnh trong các dục.
10. Không khuyến khích người khác tà hạnh
trong các dục.
11. Không tùy thuận tà hạnh trong các dục.
12. Và không tán thán tà hạnh trong các dục.
13. Tự mình từ bỏ nói láo.
14. Không khuyến khích người khác nói láo.
15. Không tùy thuận nói láo.
16. Và không tán thán nói láo.
17. Tự mình từ bỏ nói hai lưỡi.
18. Không khuyến khích người khác nói hai lưỡi.
19. Không tùy thuận nói hai lưỡi.
20. Và không tán thán nói hai lưỡi.

TỰ NGÃ                                         24

21. Tự mình từ bỏ nói lời thô ác.
22. Không khuyến khích người khác nói lời thô
ác.
23. Không tùy thuận nói lời thô ác.
24. Và không tán thán nói lời thô ác.
25. Tự mình từ bỏ nói lời phù phiếm.
26. Không khuyến khích người khác nói lời phù
phiếm.
27. Không tùy thuận nói lời phù phiếm.
28. Và không tán thán nói lời phù phiếm.
29. Tự mình từ bỏ tham.
30. Không khuyến khích người khác tham.
31. Không tùy thuận tham.
32. Và không tán thán tham.
33. Tự mình từ bỏ sân tâm.
34. Không khuyến khích người khác sân tâm.
35. Không tùy thuận sân tâm.
36. Và không tán thán sân tâm.
37. Tự mình có chánh kiến.
38. Khuyến khích người khác có chánh kiến.
39. Tùy thuận có chánh kiến.
40. Và tán thán có chánh kiến.

Thành tựu bốn mươi pháp này, này các Tỷ-kheo, như vậy tương xứng được sanh lên Thiên giới.

TỰ NGÃ                                         25

TỔN HẠI – 641tc4

- Thành tựu với mười pháp, này các Tỷ-kheo, đem
theo mình một tự ngã bị tổn hại, bị hủy hoại... đem
theo mình một tự ngã không bị tổn hại... không bị
hủy hoại...

Thành tựu với hai mươi pháp, này các Tỷ-kheo...

Thành tựu với ba mươi pháp, này các Tỷ-kheo...

Thành tựu với bốn mươi pháp, này các Tỷ-kheo, đem theo mình một tự ngã bị tổn hại, bị hủy hoại... không đem theo mình một tự ngã bị tổn hại, bị hủy hoại.

SAU KHI CHẾT 1 – 642tc4

- Thành tựu với mười pháp, này các Tỷ-kheo, ở đây
có người sau khi thân hoại mạng chung, bị sanh vào
cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục... ở đây có người sau
khi thân hoại mạng chung được sanh lên thiện thú,
Thiên giới, cõi đời này...

Với hai mươi pháp, này các Tỷ-kheo...

Với ba mươi pháp, này các Tỷ-kheo...

TỰ NGÃ                                              26

Với bốn mươi pháp, này các Tỷ-kheo, ở đây có người
sau khi thân hoại mạng chung, bị sanh vào cõi dữ, ác
thú, đọa xứ, địa ngục... ở đây có người, sau khi thân
hoại mạng chung được sanh lên thiện thú, Thiên giới,
cõi đời này...

SAU KHI CHẾT 2 – 642tc4

- Thành tựu với mười pháp, này các Tỷ-kheo, người ngu cần phải được biết... người hiền trí cần phải được biết... Với hai mươi pháp, này các Tỷ-kheo...

Với ba mươi pháp, này các Tỷ-kheo...

Với bốn mươi pháp, này các Tỷ-kheo, người ngu cần phải được biết... người hiền trí cần phải được biết.

Thành tựu với mười pháp này, này các Tỷ-kheo, người hiền trí cần phải được biết...

TỰ NGÃ                                              27

3       6 tà kiến sanh khởi do phi như lý tác ý - Kinh TẤT CẢ LẬU HOẶC – 2 Trung I, 19

KINH TẤT CẢ LẬU HOẶC (Sabbasava suttam) – Bài kinh số 2 – Trung I, 19

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Savatthi (Xá-vệ), tại
Jetavana (Kỳ-đà Lâm), vườn ông Anathapindika
(Cấp Cô Độc). Khi ở tại chỗ ấy, Thế Tôn gọi các Tỷ-
kheo:

– "Này các Tỷ-kheo!"

– "Bạch Thế Tôn", các Tỷ-kheo ấy vâng đáp
Thế Tôn. Thế Tôn nói: "Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ
giảng cho các Người pháp môn phòng hộ tất cả lậu
hoặc". Hãy nghe và khéo tác ý. Ta sẽ nói".

– "Thưa vâng, bạch Thế Tôn". Thế Tôn nói như sau:

– Này các Tỷ-kheo, Ta giảng sự diệt tận các lậu

TỰ NGÃ                                              28

hoặc cho người biết, cho người thấy, không phải cho người không biết, cho người không thấy.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là sự diệt tận các lậu hoặc cho người biết, cho người thấy? - Có như lý tác ý và không như lý tác ý.

 Này các Tỷ-kheo, do không như lý tác ý, các
lậu hoặc chưa sanh được sanh khởi, và các lậu
hoặc đã sanh được tăng trưởng.
 Này các Tỷ-kheo, do như lý tác ý, các lậu hoặc
chưa sanh không sanh khởi, và các lậu hoặc đã
sanh được trừ diệt.
Này các Tỷ-kheo:

 Có những lậu hoặc phải do tri kiến được
đoạn trừ,
 Có những lậu hoặc phải do phòng hộ được
đoạn trừ,
 Có những lậu hoặc phải do thọ dụng được
đoạn trừ,
 Có những lậu hoặc phải do kham nhẫn được
đoạn trừ,
 Có những lậu hoặc phải do tránh né được
đoạn trừ,

TỰ NGÃ                                           29

 Có những lậu hoặc phải do trừ diệt được
đoạn trừ,
 Có những lậu hoặc phải do tu tập được đoạn
trừ.
 Này các Tỷ-kheo, và thế nào là các lậu hoặc
phải do tri kiến được đoạn trừ?

Này các Tỷ-kheo, ở đây có kẻ phàm phu ít nghe,
không được thấy các bậc Thánh, không thuần thục
pháp các bậc Thánh, không tu tập pháp các bậc
Thánh, không được thấy các bậc Chơn nhơn, không
thuần thục pháp các bậc Chơn nhơn, không tu tập
pháp các bậc Chơn nhơn, không tuệ tri các pháp cần
phải tác ý, không tuệ tri các pháp không cần phải tác
ý; vị này vì không tuệ tri các pháp cần phải tác ý, vì
không tuệ tri các pháp không cần phải tác ý nên tác
ý các pháp không cần phải tác ý và không tác ý các
pháp cần phải tác ý.

 Này các Tỷ-kheo, và thế nào là các pháp không cần phải tác ý mà vị ấy tác ý?

Này các Tỷ-kheo, nghĩa là các pháp do vị ấy tác
ý mà dục lậu chưa sanh được sanh khởi, hay dục lậu
đã sanh được tăng trưởng; hay hữu lậu chưa sanh
được sanh khởi, hay hữu lậu đã sanh được tăng
trưởng, hay vô minh lậu chưa sanh được sanh khởi,

TỰ NGÃ                                              30

hay vô minh lậu đã sanh được tăng trưởng. Những pháp ấy là những pháp không cần phải tác ý mà vị ấy tác ý.

 Này các Tỷ-kheo, và thế nào là các pháp cần phải tác ý mà vị ấy không tác ý?

Này các Tỷ-kheo, nghĩa là các pháp do vị ấy tác
ý mà dục lậu chưa sanh không sanh khởi, hay dục lậu
đã sanh được trừ diệt, hay hữu lậu chưa sanh không
sanh khởi, hay hữu lậu đã sanh được trừ diệt, hay vô
minh lậu chưa sanh không sanh khởi, hay vô minh
lậu đã sanh được trừ diệt. Những pháp ấy là những
pháp cần phải tác ý mà các vị ấy không tác ý. Do vị
ấy tác ý các pháp không nên tác ý, do vị ấy không tác
ý các pháp cần phải tác ý, nên các lậu hoặc chưa sanh
được sanh khởi, và các lậu hoặc đã sanh được tăng
trưởng.

 Vị ấy không như lý tác ý như sau:

1. "Ta có mặt trong thời quá khứ, hay ta không có
mặt trong thời quá khứ?
2. Ta có mặt trong thời quá khứ như thế nào?
3. Ta có mặt trong thời quá khứ hình vóc như thế
nào?
4. Trước kia ta-là gì và ta đã có mặt như thế nào

TỰ NGÃ                                             31

trong thời quá khứ?
5. Ta sẽ có mặt trong thời vị lai hay ta sẽ không có
mặt trong thời vị lai?
6. Ta sẽ có mặt trong thời vị lai như thế nào?
7. Ta sẽ có mặt trong thời vị lai, hình vóc như thế
nào?
8. Trước kia ta-là gì và ta sẽ có mặt như thế nào
trong thời vị lai?"
9. Hay nay vị ấy có nghi ngờ về mình trong thời
hiện tại: "Ta có mặt hay ta không có mặt?
10. Ta có mặt như thế nào?
11. Ta có mặt hình vóc như thế nào?
12. Chúng sanh này từ đâu đến?
13. Và rồi nó sẽ đi đâu?".
 Với người không như lý tác ý như vậy, một
trong sáu tà kiến này khởi lên:

1. "Ta có tự ngã", tà kiến này khởi lên với người
ấy như thật, như chơn;
2. "Ta không có tự ngã", tà kiến này khởi lên với
người ấy như thật như chơn;
3. "Do tự mình, ta tưởng tri ta có tự ngã", tà kiến
này khởi lên với người ấy như thật, như chơn;

TỰ NGÃ                                             32

4. "Do tự mình, ta tưởng tri ta không có tự ngã",
tà kiến này khởi lên với người ấy như thật, như
chơn.
5. "Không do tự mình, ta tưởng tri ta có tự ngã",
tà kiến này khởi lên với người ấy như thật, như
chơn; hay tà kiến này khởi lên với người ấy:
6. "Chính tự ngã của ta nói, cảm giác, hưởng thọ
quả báo các nghiệp thiện ác đã làm chỗ này, chỗ
kia, chính tự ngã ấy của ta là thường trú, thường
hằng, hằng tồn, không chuyển biến, và sẽ vĩnh
viễn tồn tại".
Này các Tỷ-kheo, như vậy gọi là tà kiến, kiến
trù lâm, kiến hoang vu, kiến hý luận, kiến tranh chấp,
kiến kiết phược.

Này các Tỷ-kheo, trói buộc bởi kiến kiết sử, kẻ
phàm phu ít nghe không được giải thoát khỏi sanh,
già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não. Ta nói kẻ ấy không
thoát khỏi khổ đau.

Này các Tỷ-kheo, và vị Thánh đệ tử nghe nhiều, được thấy các bậc Thánh, thuần thục pháp các bậc Thánh, tu tập pháp các bậc Thánh; được thấy các bậc Chơn nhơn, thuần thục pháp các bậc Chơn nhơn, tu tập pháp các bậc Chơn nhơn, tuệ tri các pháp cần phải tác ý, tuệ tri các pháp không cần phải tác ý.

TỰ NGÃ                                              33

Vị này, nhờ tuệ tri các pháp cần phải tác ý, nhờ
tuệ tri các pháp không cần phải tác ý, nên không tác
ý các pháp không cần phải tác ý và tác ý các pháp
cần phải tác ý.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các pháp không cần phải tác ý và vị này không tác ý?

Này các Tỷ-kheo, những pháp nào do tác ý mà
dục lậu chưa sanh được sanh khởi, hay dục lậu đã
sanh được tăng trưởng; hay hữu lậu chưa sanh... (như
trên)... hay vô minh lậu chưa sanh được khởi, hay vô
minh lậu đã sanh được tăng trưởng. Đó là những
pháp không nên tác ý và vị ấy không tác ý.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các pháp cần phải tác ý và vị ấy tác ý?

Này các Tỷ-kheo, những pháp nào do tác ý mà
dục lậu chưa sanh không sanh khởi, hay dục lậu đã
sanh được trừ diệt, hay hữu lậu chưa sanh... (như
trên)... hay vô minh lậu chưa sanh không sanh khởi,
hay vô minh lậu đã sanh được trừ diệt, đó là những
pháp cần phải tác ý và vị ấy tác ý.

Nhờ vị ấy không tác ý các pháp không cần phải tác ý, tác ý các pháp cần phải tác ý nên các lậu hoặc chưa sanh không sanh khởi và các lậu hoặc đã sanh

TỰ NGÃ                                             34

được trừ diệt.

Vị ấy như lý tác ý: "Đây là khổ", như lý tác ý: "Đây là khổ tập", như lý tác ý: "Đây là khổ diệt", như lý tác ý: "Đây là con đường đưa đến khổ diệt".

Nhờ vị ấy tác ý như vậy, ba kiết sử được trừ diệt:
thân kiến, nghi, giới cấm thủ. Này các Tỷ-kheo, các
pháp ấy được gọi là các lậu hoặc phải do tri kiến
được đoạn trừ.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các lậu hoặc phải do phòng hộ được đoạn trừ?

Ở đây, có Tỷ-kheo như lý giác sát, sống phòng hộ với sự phòng hộ con mắt. Này các Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo ấy sống không phòng hộ với sự phòng hộ con mắt, các lậu hoặc tàn hại và nhiệt não có thể khởi lên. Nếu sống phòng hộ với sự phòng hộ con mắt, các lậu hoặc tàn hại và nhiệt não ấy không còn nữa. Vị ấy như lý giác sát, sống phòng hộ với sự phòng hộ lỗ tai... (như trên)... sống phòng hộ với sự phòng hộ lỗi mũi... (như trên)... sống phòng hộ với sự phòng hộ lưỡi... (như trên)... sống như lý giác sát phòng hộ với sự phòng hộ thân căn... (như trên)... sống như lý giác sát phòng hộ với sự phòng hộ ý căn. Này các Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo ấy sống không phòng hộ với sự phòng hộ ý căn, các lậu hoặc tàn hại và nhiệt não

TỰ NGÃ                                               35

ấy có thể khởi lên. Nếu sống phòng hộ ý căn, các lậu
hoặc tàn hại và nhiệt não ấy không còn nữa. Này các
Tỷ-kheo, các pháp ấy được gọi là các lậu hoặc phải
do phòng hộ được đoạn trừ.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các lậu hoặc phải do thọ dụng được đoạn trừ?

Này các Tỷ-kheo, ở đây, Tỷ-kheo như lý giác
sát, thọ dụng y phục, chỉ để ngăn ngừa lạnh, ngăn
ngừa nóng, ngăn ngừa sự xúc phạm của ruồi, muỗi,
gió, sức nóng mặt trời, các loài bò sát, chỉ với mục
đích che đậy sự trần truồng.

Vị ấy như lý giác sát, thọ dụng món ăn khất thực
không phải để vui đùa, không phải để đam mê, không
phải để trang sức, không phải để tự làm đẹp mình,
mà chỉ để thân này được sống lâu và được bảo
dưỡng, để (thân này) khỏi bị thương hại, để hổ trợ
phạm hạnh, nghĩ rằng: "Như vậy, ta diệt trừ các cảm
thọ cũ và không cho khởi lên các cảm thọ mới, và ta
sẽ không có lỗi lầm, sống được an ổn".

Vị ấy như lý giác sát, thọ dụng sàng tọa, chỉ để
ngăn ngừa lạnh, ngăn ngừa nóng, ngăn ngừa sự xúc
phạm của ruồi, muỗi, gió, sức nóng mặt trời, các loại
bò sát, chỉ để giải trừ nguy hiểm của thời tiết, chỉ với
mục đích sống độc cư an tịnh;

TỰ NGÃ                                                36

Vị ấy như lý giác sát thọ dụng dược phẩm trị bệnh, chỉ để ngăn chận các cảm giác khổ thống đã sanh, để được ly khổ hoàn toàn.

Này các Tỷ-kheo, nếu vị ấy không thọ dụng như
vậy, các lậu hoặc tàn hại và nhiệt não có thể khởi lên.
Nếu vị ấy thọ dụng như vậy, các lậu hoặc tàn hại và
nhiệt não ấy không còn nữa. Này các Tỷ-kheo, các
pháp ấy được gọi là các lậu hoặc phải do thọ dụng
được đoạn trừ.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các lậu hoặc phải do kham nhẫn được đoạn trừ?

Này các Tỷ-kheo, ở đây, có Tỷ-kheo như lý giác sát, kham nhẫn lạnh, nóng, đói, khát, sự xúc phạm của ruồi, muỗi, gió, sức nóng mặt trời, các loài bò sát; Kham nhẫn những cách nói mạ lỵ, phỉ báng.

Vị ấy có tánh kham nhẫn các cảm thọ về thân,
những cảm thọ thống khổ, khốc liệt, đau nhói, nhức
nhối, không sung sướng, không thích thú, chết điếng
người.

Này các Tỷ-kheo, nếu vị ấy không kham nhẫn như vậy, các lậu hoặc tàn hại và nhiệt não có thể khởi lên. Nếu vị ấy kham nhẫn như vậy, các lậu hoặc tàn hại và nhiệt não ấy không còn nữa. Này các Tỷ-kheo,

TỰ NGÃ                                               37

các pháp ấy được gọi là các lậu hoặc phải do kham nhẫn được đoạn trừ.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các lậu hoặc phải do tránh né được đoạn trừ?

Này các Tỷ-kheo, ở đây, Tỷ-kheo như lý giác sát tránh né voi dữ, tránh né ngựa dữ, tránh né bò dữ, tránh né chó dữ, rắn, khúc cây, gai góc, hố sâu, vực núi, ao nước nhớp, vũng nước. Có những chỗ ngồi không xứng đáng ngồi, những trú xứ không nên lai vãng, những bạn bè ác độc mà nếu giao du thì bị các vị đồng phạm hạnh có trí nghi ngờ, khinh thường;

Vị ấy như lý giác sát tránh né chỗ ngồi không
xứng đáng ấy, trú xứ không nên lai vãng ấy và các
bạn độc ác ấy. Này các Tỷ-kheo, nếu vị ấy không
tránh né như vậy, các lậu hoặc tàn hại và nhiệt não
ấy có thể khởi lên. Nếu vị ấy tránh né như vậy, các
lậu hoặc tàn hại và nhiệt não ấy không còn nữa. Này
các Tỷ-kheo, các pháp ấy được gọi là các lậu hoặc
phải do tránh né được đoạn trừ.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các lậu hoặc phải do trừ diệt được đoạn trừ?

Này các Tỷ-kheo, ở đây, Tỷ-kheo như lý giác sát không có chấp nhận dục niệm đã khởi lên, từ bỏ,

TỰ NGÃ                                              38

trừ diệt, diệt tận, không cho tồn tại (dục niệm ấy); không có chấp nhận sân niệm đã khởi lên, từ bỏ, trừ diệt, diệt tận, không cho tồn tại (sân niệm ấy); không có chấp nhận hại niệm đã khởi lên, từ bỏ, trừ diệt, diệt tận, không cho tồn tại (hại niệm ấy); không chấp nhận các ác bất thiện pháp luôn luôn khởi lên, từ bỏ, trừ diệt, diệt tận, không cho tồn tại (các ác bất thiện pháp ấy). Này các Tỷ-kheo, nếu vị ấy không trừ diệt như vậy, các lậu hoặc tàn hại và nhiệt não ấy có thể khởi lên. Nếu vị ấy trừ diệt như vậy, các lậu hoặc tàn hại và nhiệt não ấy không còn nữa. Này các Tỷ-kheo, các pháp ấy được gọi là các lậu hoặc phải do trừ diệt được đoạn diệt.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các lậu hoặc phải do tu tập được đoạn trừ?

Này các Tỷ-kheo, ở đây, Tỷ-kheo như lý giác sát tu tập niệm giác chi, niệm giác chi này y viễn ly, y ly tham, y đoạn diệt, hướng đến từ bỏ; như lý giác sát tu tập trạch pháp giác chi... (như trên)... tu tập tinh tấn giác chi... tu tập hỷ giác chi... tu tập khinh an giác chi... tu tập định giác chi... tu tập xả giác chi; xả giác chi này y viễn ly, y ly tham, y đoạn diệt, hướng đến từ bỏ. Này các Tỷ-kheo, nếu vị ấy không tu tập như vậy, các lậu hoặc tàn hại và nhiệt não ấy có thể khởi lên. Nếu vị ấy tu tập như vậy, các lậu hoặc tàn hại và

TỰ NGÃ                                                  39

nhiệt não ấy không còn nữa. Này các Tỷ-kheo, các pháp ấy được gọi là các lậu hoặc phải do tu tập được đoạn trừ.

Này các Tỷ-kheo, đối với Tỷ-kheo những lậu hoặc nào phải do tri kiến được đoạn trừ đã được tri kiến đoạn trừ, những lậu hoặc nào phải do phòng hộ được đoạn trừ đã được phòng hộ đoạn trừ, những lậu hoặc nào phải do thọ dụng dược đoạn trừ đã được thọ dụng đoạn trừ, những lậu hoặc nào phải do kham nhẫn được đoạn trừ đã được kham nhẫn đoạn trừ, những lậu hoặc nào phải do tránh né được đoạn trừ đã được tránh né đoạn trừ, những lậu hoặc nào phải do trừ diệt được đoạn trừ đã được trừ diệt đoạn trừ, những lậu hoặc nào phải do tu tập được đoạn trừ đã được tu tập đoạn trừ; này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy được gọi là đã sống phòng hộ với sự phòng hộ tất cả lậu hoặc, đã đoạn diệt khát ái, đã thoát ly kiết sử, đã chánh quán kiêu mạn, đã diệt tận khổ đau.

Như vậy Thế Tôn thuyết giảng. Các Tỷ-kheo ấy hoan hỷ, tín thọ lời dạy của Thế Tôn.

TỰ NGÃ                                               40

TỰ NGÃ   41

4     Ai có tự ngã được vê, hay tự ngã không được bảo vệ - Kinh Tự Bảo Hộ – Tương I, 169

Tự Bảo Hộ – Tương I, 169

1) Ngồi một bên, vua Pasenadi nước Kosala bạch Thế Tôn:

2) -- Ở đây, bạch Thế Tôn, trong khi con đang ngồi
yên tịnh một mình, tư tưởng này khởi lên nơi con:
"Đối với những ai, tự ngã được bảo vệ? Đối với
những ai, tự ngã không được bảo vệ?"

Và rồi bạch Thế Tôn, con suy nghĩ như sau:

3) "Những ai thân làm ác, miệng nói ác, ý nghĩ ác,
những người ấy không bảo vệ tự ngã. Dầu cho họ
được tượng binh bảo vệ, hay được mã binh bảo vệ,
hay được xa binh bảo vệ, hay được bộ binh bảo vệ;
đối với những người ấy, tự ngã không được bảo vệ.
Vì cớ sao? Vì sự bảo vệ như vậy là bảo vệ ở ngoài,
không phải sự bảo vệ bên trong. Cho nên đối với
những người ấy, tự ngã không được bảo vệ.

4) Và những ai thân làm thiện, miệng nói thiện, ý nghĩ thiện, những người ấy bảo vệ tự ngã. Dầu cho

TỰ NGÃ                                          42

họ không được tượng binh bảo vệ, hay không được
mã binh bảo vệ, hay không được xa binh bảo vệ, hay
không được bộ binh bảo vệ; đối với những người ấy,
tự ngã được bảo vệ. Vì cớ sao? Vì sự bảo vệ như vậy
là sự bảo vệ bên trong, không phải sự bảo vệ ở
ngoài. Cho nên đối với những người ấy, tự ngã được
bảo vệ."

5) Lành thay bảo vệ thân!
Lành thay bảo vệ lời!
Lành thay bảo vệ ý!
Lành thay tổng bảo vệ!
Kẻ liêm sĩ bảo vệ,
Tổng quát và cùng khắp,
Vị ấy có tên gọi,
Là vị được bảo vệ.

TỰ NGÃ                                           43

5     Ai thân hơn tự ngã - Kinh Mallikà Mạt lỵ – Tương I, 173

Mallikà Mạt lỵ – Tương I, 173

1) Tại Sàvatthi.

2) Lúc bấy giờ vua Pasenadi nước Kosala có mặt với hoàng hậu Mallikà, trên lầu thượng (hoàng cung).

3) Rồi vua Pasenadi nước Kosala nói với hoàng hậu Mallikà:

- Này Mallikà, có ai khác thân ái với hoàng hậu hơn là tự ngã của hoàng hậu?

4) - Thưa Đại vương, không có ai khác thân ái với thiếp hơn là tự ngã của thiếp.

Nhưng thưa Đại vương, có ai khác thân ái với Đại vương hơn là tự ngã của Đại vương?

5) Này Mallikà, không có ai khác thân ái với ta hơn là tự ngã của ta.

6) Rồi vua Pasenadi nước Kosala bước xuống lầu và đi đến Thế Tôn, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn, rồi

TỰ NGÃ                                           44

ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, vua Pasenadi nước Kosala bạch Thế Tôn:

7) Ở đây, bạch Thế Tôn, con đi lên lầu thượng (của hoàng cung) với hoàng hậu Mallikà và con nói với hoàng hậu Mallikà:

" Này Mallikà, có ai khác thân ái với hoàng hậu hơn là tự ngã của hoàng hậu?".

Khi được nói vậy, bạch Thế Tôn, hoàng hậu Mallikà trả lời với con:

" Thưa Đại vương, không có ai khác thân ái với thiếp
hơn là tự ngã của thiếp. Nhưng thưa Đại vương, có
ai khác thân ái với Đại vương hơn là tự ngã của Đại
vương?". Được nói vậy, bạch Thế Tôn, con trả lời
cho hoàng hậu Mallikà:

" Này Mallikà, không có ai khác thân ái với ta hơn là tự ngã của ta".

8) Rồi Thế Tôn, sau khi biết rõ ý nghĩa này, trong lúc ấy liền nói lên bài kệ này:

Tâm ta đi cùng khắp,
Tất cả mọi phương trời,
Cũng không tìm thấy được,
Ai thân hơn tự ngã.

TỰ NGÃ                                              45

Tự ngã đối mọi người,
Quá thân ái như vậy.
Vậy ai yêu tự ngã,
Chớ hại tự ngã người.

TỰ NGÃ                     46

6      Biết thế nào ngã mạn được đoạn tận - Kinh Kappa – Tương III, 301

Kappa – Tương III, 301

1) Nhân duyên ở Sàvatthi.

2) Rồi Tôn giả Kappa đi đến Thế Tôn...

3) Ngồi xuống một bên, Tôn giả Kappa bạch Thế Tôn:

-- Do biết như thế nào, do thấy như thế nào, bạch
Thế Tôn, đối với thân có thức này và đối với tất cả
tướng ở ngoài, lại không có (tư tưởng) ngã kiến, ngã
sở kiến, ngã mạn?

4) -- Phàm có sắc gì, này Kappa, thuộc quá khứ, vị
lai, hiện tại, hoặc nội hay ngoại, hoặc thô hay tế, hoặc
thắng hay liệt, hoặc xa hay gần; tất cả sắc ấy cần phải
như thật quán với chánh trí tuệ là: "Cái này không
phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không
phải tự ngã của tôi".

5-7) Phàm có thọ gì... tưởng gì... các hành gì...

8) Phàm có thức gì, này Kappa, thuộc quá khứ, vị lai, hiện tại, hoặc nội hay ngoại, hoặc thô hay tế, hoặc

TỰ NGÃ                                                47

liệt hay thắng, hoặc xa hay gần; tất cả thức cần phải
như quán với chánh trí tuệ là: " Cái này không phải
của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải
tự ngã của tôi ".

9) Do biết như vậy, do thấy như vậy, này Kappa, đối với thân có thức này, và đối với tất cả tướng ở ngoài, không có (tư tưởng) ngã kiến, ngã sở kiến, ngã mạn.

TỰ NGÃ                                              48

7      Biết thế nào ngã mạn được đoạn tận - Kinh Kappa – Tương III, 302

Kappa – Tương III, 302

1) Nhân duyên ở Sàvatthi.

2) Ngồi xuống một bên, Tôn giả Kappa bạch Thế Tôn:

-- Do biết như thế nào, thấy như thế nào, bạch Thế
Tôn, đối với thân có thức này và đối với tất cả tướng
ở ngoài, tâm ý không còn các tư tưởng ngã kiến, ngã
sở kiến, ngã mạn, vượt qua kiêu mạn, tịch tịnh,
khéo giải thoát?

3) -- Phàm có sắc gì, này Kappa, thuộc quá khứ, vị lai, hiện tại... tất cả sắc, sau khi như thật quán với chánh trí tuệ là: "Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi", được giải thoát, không có chấp thủ.

4-6) Phàm có thọ gì... tưởng... các hành...

7) Phàm có thức gì, này Kappa, thuộc quá khứ, vị lai, hiện tại, hoặc nội hay ngoại, hoặc thô hay tế, hoặc liệt hay thắng, hoặc xa hay gần; tất cả thức, sau khi như thật quán với chánh trí tuệ là: "Cái này không

TỰ NGÃ                                                49

phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi", được giải thoát, không có chấp thủ.

8) Do biết như vậy, thấy như vậy, này Kappa, đối với thân có thức này, và trong tất cả tướng ở ngoài, tâm ý không có các tư tưởng ngã kiến, ngã sở kiến, ngã mạn, vượt qua kiêu mạn, tịch tịnh, khéo giải thoát.

TỰ NGÃ                                              50

8      Biết thế nào ngã mạn được đoạn tận - Kinh Ràdha – Tương III, 149

Ràdha – Tương III, 149

1) Nhân duyên ở Sàvatthi.

2-3) Rồi Tôn giả Ràdha đi đến Thế Tôn sau khi đến... bạch Thế Tôn:

- Biết như thế nào, bạch Thế Tôn, thấy như thế nào
đối với thân thể có thức này, và đối với tất cả tướng
ở ngoài, không có tư tưởng: "Ngã kiến, ngã sở kiến,
ngã mạn tùy miên"?

4) Này Ràdha, phàm có sắc gì quá khứ, vị lai, hiện tại, thuộc nội hay ngoại, thô hay tế, liệt hay thắng, xa hay gần; tất cả sắc cần được thấy như thật với chánh trí tuệ là: "Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi".

5) Phàm có thọ...

6) Phàm có tưởng...

7) Phàm có các hành...

TỰ NGÃ                                                51

8) Phàm có thức gì quá khứ, vị lai, hiện tại, thuộc nội hay ngoại, thô hay tế, liệt hay thắng, xa hay gần; tất cả thức cần được thấy như thật với chánh trí tuệ là: "Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi".

9) Này Ràdha, do biết vậy, do thấy vậy, đối với thân
có thức này, và đối với tất cả tướng ở ngoài, không
có tư tưởng: "Ngã kiến, ngã sở kiến, ngã mạn tùy
miên".

10). .. Tôn giả Ràdha trở thành một vị A-la-hán nữa.

TỰ NGÃ                                               52

9     Biết thế nào ngã mạn được đoạn tận - Kinh Ràhula – Tương III, 244

Ràhula – Tương III, 244

1) Nhân duyên ở Sàvatthi.

2) Rồi Tôn giả Ràhula đi đến Thế Tôn...

3) Ngồi xuống một bên, Tôn giả Ràhula bạch Thế Tôn:

- Biết như thế nào, bạch Thế Tôn, thấy như thế nào
đối với thân có thức này và đối với tất cả tướng ở
ngoài, không có (tư tưởng) ngã kiến, ngã sở kiến, ngã
mạn tùy miên?

4) Phàm sắc gì, này Ràhula, thuộc quá khứ, vị lai,
hiện tại, hoặc nội hay ngoại, hoặc thô hay tế, hoặc
liệt hay thắng, hoặc xa hay gần; tất cả pháp cần
phải như thật thấy với chánh trí tuệ rằng: "Cái
này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái
này không phải tự ngã của tôi".

5-8) Phàm thọ gì... tưởng gì... các hành gì... Phàm thức gì, thuộc quá khứ, vị lai, hiện tại, hoặc nội hay ngoại, hoặc thô hay tế, hoặc liệt hay thắng, hoặc xa hay gần; tất cả pháp cần phải như thật thấy với chánh

TỰ NGÃ                                              53

trí tuệ rằng: "Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi".

9) Biết như vậy, này Ràhula, thấy như vậy đối với
thân có thức này và đối với tất cả các tướng ở ngoài,
không có (tư tưởng) ngã kiến, ngã sở kiến, ngã mạn,
tùy miên.

TỰ NGÃ                                              54

10     Biết thế nào ngã mạn được đoạn tận - Kinh Suràdha – Tương III, 150

Suràdha – Tương III, 150

1) Nhân duyên ở Sàvatthi.

2-3). .. Rồi Tôn giả Suràdha bạch Thế Tôn:

- Biết như thế nào, bạch Thế Tôn, thấy như thế nào
đối với thân thể có thức này, và đối với tất cả tướng
ở ngoài, không có tư tưởng: "Ngã kiến, ngã sở kiến,
ngã mạn", vượt ngoài mọi phân biệt, thuần tịnh,
khéo giải thoát?

4) Này Suràdha, phàm có sắc gì quá khứ, vị lai, hiện tại, thuộc nội hay ngoại, thô hay tế, liệt hay thắng, xa hay gần; sau khi thấy với chánh trí tuệ như thật tất cả các sắc là: "Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi", (vị ấy) được giải thoát, không có chấp thủ.

5-7) Phàm có thọ gì... có tưởng gì... có hành gì...

8) Phàm có thức gì quá khứ, vị lai, hiện tại, thuộc nội hay ngoại, thô hay tế, liệt hay thắng, xa hay gần; sau khi như thật thấy với chánh trí tuệ tất cả các thức là: "Cái này không phải của tôi, cái này không phải là

TỰ NGÃ                                                55

tôi, cái này không phải tự ngã của tôi", (vị ấy) được giải thoát, không có chấp thủ.

9) Này Suràdha, do biết vậy, do thấy vậy, đối với
thân có thức này, và đối với tất cả tướng ở ngoài,
không có tư tưởng: "Ngã kiến, ngã sở kiến, ngã
mạn", vượt ngoài mọi phân biệt, thuần tịnh, khéo giải
thoát.

10) Rồi Tôn giả Suràdha... trở thành một vị A-la-hán nữa.

TỰ NGÃ                                             56

11    Biết thế nào ngã mạn được đoạn tận - Kinh Tùy Miên – Tương II, 441

Tùy Miên – Tương II, 441

1) Sàvatthi.

2) Rồi Tôn giả Ràhula đi đến Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên.

Ngồi xuống một bên, Tôn giả Ràhula bạch Thế Tôn:

3) - Bạch Thế Tôn, do biết thế nào, do thấy thế nào, trong thân có thức này và trong tất cả tướng ở ngoài, không có ngã kiến, ngã sở kiến, ngã mạn tùy miên?

4) Này Ràhula, phàm sắc nào quá khứ, vị lai, hiện
tại, hoặc nội hay ngoại, hoặc thô hay tế, hoặc liệt hay
thắng, hoặc xa hay gần, vị ấy thấy như thật tất cả
các sắc với chánh trí tuệ là: "Cái này không phải
của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải
tự ngã của tôi".

Phàm thọ nào... Phàm tưởng nào... Phàm hành nào... Phàm thức nào quá khứ, vị lai, hiện tại, hoặc nội hay ngoại, hoặc thô hay tế, hoặc liệt hay thắng, hoặc xa hay gần, vị ấy thấy như thật tất cả các thức với chánh trí tuệ là: "Cái này không phải của tôi, cái

TỰ NGÃ                                               57

này không phải là tôi,cái này không phải tự ngã của tôi".

5) Này Ràhula, do biết như vậy, do thấy như vậy,
trong thân có thức này với tất cả tướng ở ngoài,
không có ngã kiến, không có ngã sở kiến, không có
mạn tùy miên.

TỰ NGÃ                                           58

12    Biết thế nào ngã mạn được đoạn tận - Kinh Viễn Ly – Tương II, 442

Viễn Ly – Tương II, 442

1) Sàvatthi.

2) Rồi Tôn giả Ràhula đi đến Thế Tôn; sau khi đi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên.

Ngồi xuống một bên, Tôn giả Ràhula bạch Thế Tôn:

3) - Bạch Thế Tôn, do biết như thế nào, thấy như thế nào, trong thân thể có thức này và trong tất cả tướng ở ngoài, tâm đã viễn ly được ngã kiến, ngã sở kiến, ngã mạn, siêu việt mọi ngã mạn, tịch tịnh, giải thoát?

4) - Này Ràhula, phàm sắc gì quá khứ, vị lai, hiện tại,
hoặc nội hay ngoại, hoặc thô hay tế, hoặc liệt hay
thắng, hoặc xa hay gần; vị ấy thấy như thật tất cả
các sắc với chánh trí tuệ là: "Cái này không phải
của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải
tự ngã của tôi".

Do thấy như thật với chánh trí tuệ như vậy, vị ấy được giải thoát, không có chấp thủ.

TỰ NGÃ                                               59

5) Này Ràhula, phàm thọ gì... phàm tưởng gì... phàm
hành gì... phàm thức gì quá khứ, vị lai, hiện tại, hoặc
nội hay ngoại, hoặc thô hay tế, hoặc liệt hay thắng,
hoặc xa hay gần; vị ấy thấy như thật tất cả các thức
với chánh trí tuệ là: "Cái này không phải của tôi,
cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã
của tôi".

Do thấy như thật với chánh trí tuệ như vậy, vị ấy được giải thoát, không có chấp thủ.

6) Này Ràhula, do biết như vậy, thấy như vậy, trong thân thể có thức này và trong tất cả tướng ở ngoài, tâm đã viễn ly ngã kiến, ngã sở kiến, ngã mạn, vượt khỏi các ngã mạn, được tịch tịnh, giải thoát.

TỰ NGÃ                                               60

13       Biết thế nào, Tà kiến, thân kiến, ngã kiến được đoạn trừ - Kinh Tà Kiến – Tương IV, 242

Tà Kiến – Tương IV, 242

1) ...

2) Rồi một Tỷ-kheo đi đến Thế Tôn...

3) Ngồi xuống một bên, Tỷ-kheo ấy bạch Thế Tôn:

-- Bạch Thế Tôn, do biết như thế nào, thấy như thế nào, tà kiến được đoạn trừ?

4-9) -- Tỷ-kheo do biết và thấy mắt là vô thường nên
tà kiến được đoạn trừ. Do biết và thấy nhãn thức là
vô thường nên tà kiến được đoạn trừ. Phàm duyên
nhãn xúc khởi lên cảm thọ gì, lạc, khổ, hay bất khổ
bất lạc; do biết và thấy cảm thọ ấy là vô thường nên
tà kiến được đoạn trừ.

tai... mũi... lưỡi... thân...

... Do biết và thấy ý là vô thường nên tà kiến được đoạn trừ. Do biết và thấy ý thức là vô thường nên tà kiến được đoạn trừ. Phàm duyên ý xúc khởi lên cảm

TỰ NGÃ                                            61

thọ gì, lạc, khổ, hay bất khổ bất lạc; do biết và thấy cảm thọ ấy là vô thường nên tà kiến được đoạn trừ.

10) Này các Tỷ-kheo, do biết như vậy, do thấy như vậy nên tà kiến được đoạn trừ.

Thân Kiến – 242tu4

(Như kinh trên, chỉ thế thân kiến cho tà kiến...).

Ngã Kiến – 243tu4

(Như kinh trên, chỉ thế vào ngã kiến).

TỰ NGÃ                                               62

14    Các kiến thủ về tự ngã sau khi chết - Kinh NĂM BA – 102 Trung III, 37

KINH NĂM BA (Pancattaya sutam) – Bài kinh số 102 – Trung III, 3

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú ở Savatthi, Jetavana (Kỳ-
đà-lâm), tại tu viện ông Anathapindika. Ở đây, Thế
Tôn gọi các Tỷ-kheo: "Này các Tỷ-kheo"- "Thưa
vâng, bạch Thế Tôn". Các vị Tỷ-kheo ấy vâng đáp
Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

 Này các Tỷ-kheo, có một số Sa-môn, Bà-la-môn
luận bàn về tương lai, thảo luận về tương lai, y
cứ vào tương lai, tuyên bố nhiều quan điểm sai
khác.

 Ở đây, một số tuyên bố: "Sau khi chết, tự ngã
không bệnh, có tưởng".
 Ở đây, một số tuyên bố: "Sau khi chết, tự ngã
không bệnh, không tưởng".

TỰ NGÃ                                           63

 Ở đây một số tuyên bố: "Sau khi chết, tự ngã
không bệnh, phi tưởng và phi phi tưởng".
 Hay họ chủ trương đoạn diệt hủy hoại, tiêu diệt
của loài hữu tình hiện đang sanh tồn.
 Hay một số lại tuyên bố về hiện tại Niết-bàn.

 Như vậy, họ chủ trương sau khi chết, tự ngã tồn
tại không bệnh.
 Hay họ chủ trương đoạn diệt, hủy hoại, tiêu diệt
của loài hữu tình hiện đang sanh tồn.
 Hay một số lại tuyên bố hiện tại Niết-bàn.

 Như vậy, những chủ thuyết này, sau khi thành năm trở lại thành ba, sau khi thành ba, trở lại thành năm. Đây là sự tổng thuyết năm ba.

 Ở đây, này các Tỷ-kheo, những vị Sa-môn, Bà-la- môn nào chủ trương sau khi chết, tự ngã có tưởng, không bệnh,

- các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy hoặc chủ trương sau khi chết tự ngã có sắc, có tưởng, không bệnh;

- các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy chủ trương sau khi chết, tự ngã hoặc không có sắc, có

TỰ NGÃ                                            64

tưởng, không bệnh;

- các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy chủ trương sau khi chết, tự ngã hoặc có sắc và không sắc, có tưởng, không bệnh;

- các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy chủ trương sau khi chết, tự ngã hoặc không sắc và không không sắc, có tưởng, không bệnh;

- các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy chủ trương tự ngã hoặc nhất tưởng, có tưởng, không bệnh;

- các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy chủ trương sau khi chết, tự ngã hoặc dị tưởng, có tưởng, không bệnh;

- các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy chủ trương tự ngã sau khi chết hoặc thiểu tưởng, có tưởng, không bệnh;

- các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy chủ trương sau khi chết, tự ngã hoặc vô lượng tưởng, có tưởng, không bệnh.

Nhưng có một số tuyên bố thức biến này (vinnanakasina) khi vượt qua khỏi (upativa-ttatam?) trở thành vô lượng, bất động.

TỰ NGÃ                                           65

 Về vấn đề này, này các Tỷ-kheo, Như Lai biết như
sau: "Những Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn nào chủ
trương sau khi chết, tự ngã có tưởng, không bệnh,
các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy chủ trương sau
khi chết, tự ngã hoặc có sắc, có tưởng, không
bệnh; các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy chủ
trương sau khi chết, tự ngã hoặc không có sắc, có
tưởng, không bệnh; các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-
môn ấy chủ trương sau khi chết tự ngã hoặc có sắc
và không sắc, có tưởng, không bệnh; các Tôn giả
Sa-môn, Bà-la-môn ấy chủ trương sau khi chết tự
ngã hoặc không sắc và không không sắc, có
tưởng, không bệnh; các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-
môn ấy chủ trương sau khi chết, tự ngã hoặc nhứt
tưởng, có tưởng, không bệnh; các Tôn giả Sa-
môn, Bà-la-môn ấy chủ trương sau khi chết, tự
ngã hoặc di tưởng, có tưởng, không bệnh; các Tôn
giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy chủ trương sau khi
chết, tự ngã hoặc thiểu tưởng, có tưởng, không
bệnh; các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy chủ
trương sau khi chết, tự ngã hoặc vô lượng tưởng,
có tưởng, không bệnh. Hay (Như Lai biết) loại
tưởng nào trong các loại tưởng ấy được xưng là
thanh tịnh, tối thắng, đệ nhất, vô thượng, tức là
sắc tưởng, tức là vô sắc tưởng, tức là nhứt tưởng,
tức là dị tưởng. Nói rằng: "vô sở hữu", một số
tuyên bố Vô sở hữu xứ là vô lượng, bất động. Biết

TỰ NGÃ                                            66

rằng cái này thuộc hữu vi, là thô pháp, nhưng có
sự đoạn diệt các hành, biết được có (sự đoạn diệt)
này, Như Lai thấy sự giải thoát khỏi (pháp hữu vi)
và đã vượt khỏi (pháp hữu vi)".

 Ở đây, này các Tỷ-kheo, những vị Sa-môn, Bà- la-môn nào chủ trương sau khi chết, tự ngã không tưởng, không bệnh;

- các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy chủ trương sau khi chết, tự ngã hoặc có sắc không tưởng, không bệnh;

- các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy chủ trương sau khi chết, tự ngã hoặc không sắc, không tưởng, không bệnh;

- các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy chủ trương sau khi chết, tự ngã hoặc có sắc không sắc, không tưởng, không bệnh.

- Các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy chủ trương sau khi chết tự ngã hoặc cũng không sắc, không không sắc, không tưởng không bệnh.

Ở đây, này các Tỷ-kheo, các vị Sa-môn, Bà-la- môn nào chủ trương sau khi chết, tự ngã có tưởng, vô bệnh, một số phỉ báng các vị ấy. Vì sao vậy? Họ

TỰ NGÃ                                            67

nói rằng: "Tưởng là bệnh hoạn, tưởng là mụt nhọt, tưởng là mũi tên; đây là tịch tịnh, thù diệu tức là vô tưởng".

 Về vấn đề này, này các Tỷ-kheo, Như Lai biết như
sau: "Những Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn nào chủ
trương sau khi chết, tự ngã là không tưởng, không
bệnh; các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy chủ
trương sau khi chết, tự ngã hoặc có sắc, không
tưởng, không bệnh; Các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-
môn ấy chủ trương sau khi chết, tự ngã hoặc
không sắc không tưởng không bệnh; các Tôn giả
Sa-môn, Bà-la-môn ấy chủ trương sau khi chết, tự
ngã hoặc có sắc và không sắc, không tưởng,
không bệnh; các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy
chủ trương sau khi chết, tự ngã hoặc không có sắc,
không không sắc, không tưởng, không bệnh". Này
các Tỷ-kheo, vị Sa-môn hay Bà-la-môn nào nói
như sau: "Ngoài sắc, ngoài thọ, ngoài tưởng,
ngoài hành, ngoài thức, ta sẽ chủ trương sự lai,
vãng, tử, sanh, tăng trưởng, tăng thịnh, hay tăng
đại"; sự tình không có như vậy. Biết rằng cái này
thuộc hữu vi là thô pháp, nhưng có sự đoạn diệt
các hành, biết được có (sự đoạn diệt) này, Như
Lai thấy sự giải thoát (pháp hữu vi) và đã vượt
khỏi (pháp hữu vi).

TỰ NGÃ                                              68

 Ở đây, này các Tỷ-kheo những Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn nào chủ trương sau khi chết tự ngã là Phi tưởng phi phi tưởng, không bệnh;

- các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy chủ trương sau khi chết, tự ngã hoặc có sắc, phi tưởng phi phi tưởng, không bệnh;

- các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy chủ trương sau khi chết, tự ngã hoặc không sắc, phi tưởng phi phi tưởng, không bệnh;

- các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy chủ trương sau khi chết, tự ngã hoặc có sắc và không sắc, phi tưởng phi phi tưởng, không bệnh;

- các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy chủ trương
sau khi chết, tự ngã hoặc không sắc, không
không sắc, phi tưởng phi phi tưởng, không
bệnh.

Ở đây này các Tỷ-kheo, các vị Sa-môn, Bà-la- môn nào chủ trương sau khi chết, tự ngã có tưởng, không bệnh, một số phỉ báng các vị ấy; các Sa-môn, Bà-la-môn nào chủ trương sau khi chết, tự ngã không tưởng, không bệnh, một số phỉ báng các vị ấy. Vì sao vậy? (Họ nói rằng): "Tưởng là bệnh hoạn, tưởng là mụt nhọt, tưởng là mũi tên, không tưởng là si ám.

TỰ NGÃ                                            69

Đây là tịch tịnh, thù diệu, tức là phi tưởng phi phi tưởng".

 Về vấn đề này, này các Tỷ-kheo, Như Lai biết như
sau: "Những Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn nào chủ
trương sau khi chết, tự ngã là phi tưởng phi phi
tưởng, không bệnh,

 các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy chủ
trương sau khi chết, tự ngã hoặc có sắc, phi
tưởng phi phi tưởng, không bệnh;
 các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy chủ
trương sau khi chết, tự ngã hoặc không sắc,
phi tưởng phi phi tưởng, không bệnh;
 các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy chủ
trương sau khi chết, tự ngã hoặc có sắc và
không sắc, phi tưởng phi phi tưởng, không
bệnh;
 các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy chủ
trương sau khi chết, tự ngã là không có sắc,
không không sắc, phi tưởng phi phi tưởng,
không bệnh".

Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn, Bà-la-môn nào chủ trương sự thành tựu của xứ này (ayatana) chỉ nhờ những hành có thể thấy được, nghe được, tư

TỰ NGÃ                                            70

duy được, ý thức được; đây được xưng, này các Tỷ-
kheo, là tổn hại cho sự thành tựu xứ (ayatana) này.
Vì rằng, này các Tỷ-kheo, xứ này không được xưng
là có thể đạt thành nhờ sự thành tựu hữu hành
(sasankhara), mà này các Tỷ-kheo, xứ này được
xưng là có thể đạt thành nhờ sự thành tựu không
có hành nào còn lại. Biết rằng cái này thuộc hữu vi
là thô pháp, nhưng có sự đoạn diệt các hành, biết
được có (sự đoạn diệt này), Như Lai thấy sự giải
thoát khỏi (pháp hữu vi) và đã vượt khỏi (pháp hữu
vi).

 Ở đây, này các Tỷ-kheo, những vị Sa-môn, Bà- la-môn nào chủ trương sau khi chết, tự ngã có tưởng, không bệnh, một số phỉ báng các vị ấy.

 Còn những vị Sa-môn, Bà-la-môn nào chủ trương sau khi chết, tự ngã không tưởng, không bệnh, một số phỉ báng các vị ấy.

 Còn những vị Sa-môn, Bà-la-môn nào chủ
trương sau khi chết, tự ngã phi tưởng phi phi
tưởng, không bệnh, một số phỉ báng các vị ấy.
Vì sao vậy? Tất cả những Tôn giả Sa-môn, Bà-
la-môn này hướng thượng tuyên bố có chấp
trước: "Đời sau chúng ta sẽ hiện hữu, đời sau
chúng ta sẽ hiện hữu". Ví như một người lái

TỰ NGÃ                                           71

buôn đi buôn bán nghĩ rằng: "Từ đây ta sẽ có
vật này, ta sẽ được vật này từ cái này". Cũng
vậy, những vị Sa-môn, Bà-la-môn này, chúng
ta nghĩ rằng, cũng giống như những người lái
buôn khi các vị này nói: "Đời sau chúng ta sẽ
hiện hữu, đời sau chúng ta sẽ hiện hữu".

 Về vấn đề này, này các Tỷ-kheo, Như Lai biết
được: "Những Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn này
chủ trương đoạn diệt, hủy hoại, diệt tận, loại hữu
tình hiện đang sinh tồn, những vị ấy sợ hãi tự
thân, yếm ly tự thân, chỉ chạy theo và chạy
vòng quanh tự thân".

Ví như một con chó bị dây cột vào một cột trụ
hay cây cột vững chắc, chạy theo và chạy vòng tròn
cột trụ hay cây cột ấy. Cũng vậy, các Tôn giả Sa-
môn, Bà-la-môn ấy sợ hãi tự thân, yếm ly tự thân,
chỉ biết chạy theo và chạy vòng quanh tự thân. Biết
rằng cái này thuộc hữu vi là thô pháp, nhưng có sự
đoạn diệt các hành, biết được có (sự đoạn diệt này),
Như Lai thấy sự giải thoát khỏi (pháp hữu vi), và đã
vượt khỏi (pháp hữu vi).

Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn hay Bà-la- môn nào luận bàn về tương lai, thảo luận về tương lai, y cứ vào tương lai tuyên bố nhiều quan điểm sai

TỰ NGÃ                                            72

khác, tất cả đều tuyên bố năm xứ này hay một trong chúng.

 Này các Tỷ-kheo, có một số Sa-môn, Bà-la-môn luận bàn về quá khứ, thảo luận về quá khứ, y cứ vào quá khứ, tuyên bố nhiều quan điểm sai khác:

 "Tự ngã và thế giới là thường còn; chỉ như vậy là
chơn thật, ngoài ra là hư vọng". Ở đây, một số
tuyên bố như vậy.
 "Tự ngã và thế giới là vô thường; chỉ như vậy là
chơn thật, ngoài ra là hư vọng". Ở đây, một số
tuyên bố như vậy.
 "Tự ngã và thế giới là thường còn là vô thường;
chỉ như vậy là chân thật, ngoài ra là hư vọng". Ở
đây, một số tuyên bố như vậy.
 "Tự ngã và thế giới là không phải thường còn,
không phải vô thường; chỉ như vậy là chơn thật,
ngoài ra là hư vọng". Ở đây, một số tuyên bố như
vậy.
 "Tự ngã và thế giới là hữu biên; chỉ như vậy là
chơn thật, ngoài ra là hư vọng". Ở đây, một số
tuyên bố như vậy.
 "Tự ngã và thế giới là vô biên; chỉ như vậy là chơn
thật, ngoài ra là hư vọng". Ở đây, một số tuyên bố

TỰ NGÃ                                             73

như vậy.
 "Tự ngã và thế giới là hữu biên và vô biên; chỉ
như vậy là chơn thật, ngoài ra là hư vọng". Ở đây,
một số tuyên bố như vậy.
 "Tự ngã và thế giới không phải hữu biên, không
phải vô biên; chỉ như vậy là chơn thật, ngoài ra là
hư vọng". Ở đây, một số tuyên bố như vậy.
 "Tự ngã và thế giới là nhứt tưởng; chỉ như vậy là
chơn thật, ngoài ra là hư vọng". Ở đây, một số
tuyên bố như vậy.
 "Tự ngã và thế giới là dị tưởng; chỉ như vậy là
chơn thật, ngoài ra là hư vọng". Ở đây, một số
tuyên bố như vậy.
 "Tự ngã và thế giới là thiểu tưởng; chỉ như vậy là
chơn thật, ngoài ra là hư vọng". Ở đây, một số
tuyên bố như vậy.
 "Tự ngã và thế giới là vô lượng tưởng; chỉ như
vậy là chơn thật, ngoài ra là hư vọng". Ở đây, một
số tuyên bố như vậy.
 "Tự ngã và thế giới là nhứt hướng lạc; chỉ như vậy
là chơn thật, ngoài ra là hư vọng". Ở đây, một số
tuyên bố như vậy.
 "Tự ngã và thế giới là nhứt hướng khổ; chỉ như
vậy là chơn thật, ngoài ra là hư vọng". Ở đây, một

TỰ NGÃ                                             74

số tuyên bố như vậy.
 "Tự ngã và thế giới là lạc và khổ; chỉ như vậy là
chơn thật, ngoài ra là hư vọng". Ở đây, một số
tuyên bố như vậy.
 "Tự ngã và thế giới là không khổ, không lạc; chỉ
như vậy là chơn thật, ngoài ra là hư vọng". Ở đây,
một số tuyên bố như vậy.

Ở đây, này các Tỷ-kheo, những vị Sa-môn, Bà- la-môn nào có chủ thuyết như sau, có quan điểm như sau: "Tự ngã và thế giới là thường còn, chỉ như vậy là chơn thật, ngoài ra là hư vọng". Ngoài tín, ngoài hỷ, ngoài tùy văn, ngoài thẩm định lý do, ngoài kham nhẫn chấp thọ (tà) kiến, trí tự mình sẽ trở thành thanh tịnh, trong sạch; sự tình như vậy không xảy ra. Này các Tỷ-kheo, nếu trí tự mình không trở thành thanh tịnh, trong sạch, thời cho đến chỉ một phần nhỏ của trí, mà những Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy làm cho trong sạch chính như vậy cũng được xưng là chấp trước đối với những vị Tôn giả Sa-môn, Bà- la-môn ấy. Biết rằng cái này thuộc hữu vi là thô pháp, nhưng có sự đoạn diệt các hành, biết được có (sự đoạn diệt này), Như Lai thấy sự giải thoát khỏi (pháp hữu vi) và đã vượt khỏi (pháp hữu vi).

Ở đây, này các Tỷ-kheo, những vị Sa-môn, Bà-

TỰ NGÃ                                               75

la-môn nào có lý thuyết như sau, có quan điểm như sau: "Tự ngã và thế giới là vô thường... (như trên)... tự ngã và thế giới là thường còn và vô thường... (như trên)... tự ngã và thế giới không thường còn và không vô thường... (như trên)... tự ngã và thế giới là vô biên... (như trên)... tự ngã và thế giới là hữu biên và vô biên... (như trên)... tự ngã và thế giới là không hữu biên, không vô biên... (như trên)... tự ngã và thế giới là nhứt tưởng... (như trên)... tự ngã và thế giới là dị tưởng... (như trên)... tự ngã và thế giới là thiểu tưởng... (như trên)... tự ngã và thế giới là vô lượng tưởng... (như trên)... tự ngã và thế giới là nhứt hướng lạc... (như trên)... tự ngã và thế giới là nhứt hướng khổ... (như trên)... tự ngã và thế giới là lạc và khổ.. (như trên)... Tự ngã và thế giới là không khổ, không lạc; chỉ như vậy là chơn thật, ngoài ra là hư vọng. Ngoài lòng tin, ngoài hỷ, ngoài tùy văn, ngoài thẩm định lý do, ngoài sự kham nhẫn chấp thọ (tà) kiến, trí tự mình sẽ trở thành thanh tịnh, trong sạch, sự tình như vậy không xảy ra. Này các Tỷ-kheo, nếu trí tự mình không trở thành thanh tịnh, trong sạch, thời cho đến chỉ một phần nhỏ của trí, mà những Tôn giả Sa- môn, Bà-la-môn ấy làm cho trong sạch, chính như vậy cũng được xưng là chấp trước đối với những Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy. Biết rằng cái này thuộc hữu vi là thô pháp, nhưng có sự đoạn diệt các hành, biết được có (sự đoạn diệt này), Như Lai thấy

TỰ NGÃ                                                76

sự giải thoát khỏi (pháp hữu vi), và đã vượt khỏi (pháp hữu vi).

 Ở đây, này các Tỷ-kheo, có vị Sa-môn hay Bà-la-
môn do từ bỏ những quan điểm về quá khứ, và từ
bỏ những quan điểm về tương lai, do không hoàn
toàn chú tâm đến những dục kiết sử, đạt được viễn
ly hỷ và an trú. Vị ấy nghĩ: "Đây là sự thật, đây là
thù diệu, tức là đạt được viễn ly hỷ, ta an trú".
Nhưng nếu viễn ly hỷ ấy của vị này bị đoạn diệt,
do viễn ly hỷ bị đoạn diệt, ưu tư sanh khởi. Do ưu
tư được đoạn diệt, viễn ly hỷ sanh khởi. Ví như,
này các Tỷ-kheo, chỗ nào bóng mát từ bỏ, chỗ ấy
sức nóng (mặt trời) lan rộng, chỗ nào sức nóng
(mặt trời) từ bỏ, chỗ ấy bóng mát lan rộng; cũng
vậy, này các Tỷ-kheo, do viễn ly hỷ bị đoạn diệt,
ưu tư sanh khởi. Do ưu tư được đoạn diệt nên viễn
ly hỷ sanh khởi.

 Về vấn đề này, này các Tỷ-kheo, Như Lai
biết như sau: Vị Tôn giả Sa-môn hay Bà-la-
môn này, do từ bỏ những quan điểm về quá
khứ, và do từ bỏ những quan điểm về tương
lai, do hoàn toàn không chú tâm đến các dục
kiết sử, sau khi đạt được viễn ly hỷ, liền an
trú: "Đây là sự thật, đây là thù diệu, tức là
đạt được viễn ly hỷ, ta an trú". Viễn ly ấy

TỰ NGÃ                                              77

của vị này bị đoạn diệt. Do viễn ly hỷ bị
đoạn diệt, ưu tư sanh khởi; do ưu tư được
đoạn diệt, viễn ly hỷ sanh khởi. Biết rằng cái
này thuộc hữu vi pháp là thô pháp, nhưng có
sự đoạn diệt các hành, biết được có (sự đoạn
diệt này), Như Lai thấy sự giải thoát khỏi
(pháp hữu vi) và đã vượt khỏi (pháp hữu vi).

 Nhưng ở đây, này các Tỷ-kheo, có vị Sa-môn hay
Bà-la-môn, do từ bỏ các quan điểm về quá khứ,
do từ bỏ các quan điểm về tương lai, do hoàn toàn
không chú tâm đến các dục kiết sử, do vượt qua
viễn ly hỷ, sau khi đạt được phi vật chất lạc liền
an trú: "Đây là sự thật, đây là thù diệu tức là đạt
được phi vật chất lạc, ta an trú". Phi vật chất lạc
của vị ấy bị đoạn diệt; do phi vật chất lạc bị đoạn
diệt, viễn ly hỷ sanh khởi; do viễn ly hỷ bị đoạn
diệt, phi vật chất lạc sanh khởi. Ví như, này các
Tỷ-kheo, chỗ nào bóng mát từ bỏ, chỗ ấy sức nóng
(mặt trời) lan rộng, chỗ nào sức nóng (mặt trời)
từ bỏ, chỗ ấy bóng mát lan rộng; cũng vậy, này
các Tỷ-kheo, do phi vật chất lạc bị đoạn diệt, viễn
ly hỷ sanh khởi; do viễn ly hỷ bị đoạn diệt, phi vật
chất lạc sanh khởi.

 Về vấn đề này, này các Tỷ-kheo, Như Lai biết như sau: Vị Tôn giả Sa-môn hay Bà-la-

TỰ NGÃ                                              78

môn này, do từ bỏ các quan điểm về quá
khứ, do từ bỏ các quan điểm về tương lai, do
hoàn toàn không chú tâm đến các dục kiết
sử, do vượt qua viễn ly hỷ, đạt được phi vật
chất lạc và an trú: "Đây là sự thật, đây là thù
diệu, tức là đạt được phi vật chất lạc, ta an
trú". Phi vật chất lạc ấy của vị này bị đoạn
diệt. Do phi vật chất lạc bị đoạn diệt, viễn ly
hỷ sanh khởi; do viễn ly hỷ bị đoạn diệt, phi
vật chất lạc sanh khởi. Biết rằng cái này
thuộc hữu vi là thô pháp, nhưng có sự đoạn
diệt các hành; biết được có (sự đoạn diệt)
này, Như Lai thấy được sự giải thoát khỏi
(pháp hữu vi) và đã vượt khỏi (pháp hữu vi).

 Ở đây, này các Tỷ-kheo, có Sa-môn hay Bà-la- môn, do từ bỏ các quan điểm về quá khứ, do từ bỏ các quan điểm về tương lai, do hoàn toàn không chú tâm đến các dục kiết sử, do vượt qua viễn ly hỷ, do vượt qua phi vật chất lạc, sau khi đạt được vô khổ vô lạc thọ, liền an trú: "Đây là sự thật, đây là thù diệu, tức là đạt được vô khổ vô lạc thọ, ta an trú". Vô khổ vô lạc thọ ấy của vị này bị đoạn diệt. Do vô khổ vô lạc thọ bị đoạn diệt, phi vật chất lạc sanh khởi; do phi vật chất lạc bị đoạn diệt, vô khổ vô lạc thọ sanh khởi. Ví như này các Tỷ- kheo, chỗ nào bóng mát từ bỏ, chỗ ấy sức nóng

TỰ NGÃ                                               79

(mặt trời) lan rộng, chỗ nào sức nóng từ bỏ, chỗ
ấy bóng mát lan rộng; cũng vậy, này các Tỷ-kheo,
do vô khổ vô lạc thọ bị đoạn diệt, phi vật chất lạc
sanh khởi; do phi vật chất lạc bị đoạn diệt, vô khổ
vô lạc thọ sanh khởi.

 Về vấn đề này, này các Tỷ-kheo, Như Lai
biết như sau: vị Tôn giả Sa-môn hay Bà-la-
môn này, do từ bỏ các quan điểm về quá
khứ, do từ bỏ các quan điểm về tương lai, do
hoàn toàn không chú tâm đến các dục kiết
sử, do vượt qua viễn ly hỷ, do vượt qua phi
vật chất lạc, sau khi đạt được vô khổ vô lạc
thọ, liền an trú: "Đây là sự thật, đây là thù
diệu, tức là đạt được vô khổ vô lạc thọ, ta an
trú". Vô khổ vô lạc thọ ấy của vị này bị đoạn
diệt. Do vô khổ vô lạc thọ bị đoạn diệt, phi
vật chất lạc sanh khởi; do phi vật chất lạc bị
đoạn diệt, vô khổ vô lạc thọ sanh khởi. Biết
rằng cái này thuộc hữu vi là thô pháp, nhưng
có sự đoạn diệt các hành, sau khi biết được:
"Đây có sự đoạn diệt (các hành này), Như
Lai thấy được sự giải thoát khỏi (hữu vi
pháp)" và đã vượt khỏi (hữu vi pháp).

 Nhưng ở đây, này các Tỷ-kheo, có vị Sa-môn hay Bà-la-môn, do từ bỏ các quan điểm về quá khứ,

TỰ NGÃ                                             80

do từ bỏ các quan điểm về tương lai, do hoàn toàn
không chú tâm đến các dục kiết sử, do vượt khỏi
viễn ly hỷ, do vượt khỏi phi vật chất lạc, do vượt
khỏi vô khổ vô lạc thọ, vị ấy quán: "Ta là tịch
tịnh, ta là tịch diệt, ta là không chấp thủ".

 Về vấn đề này, này các Tỷ-kheo, Như Lai
biết như sau: Ở đây, này các Tỷ-kheo, Như
Lai biết như sau: Vị Tôn giả Sa-môn, Bà la
môn này... (như trên)... "... ta là không chấp
thủ". Chắc chắn vị Đại đức này tuyên bố con
đường thích hợp (đưa đến) Niết-bàn. Nhưng
vị Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn này khởi lên
chấp thủ, hoặc chấp thủ quan điểm về quá
khứ, chấp thủ hoặc chấp thủ quan điểm về
tương lai, chấp thủ hoặc chấp thủ dục kiết
sử, chấp thủ hoặc chấp thủ viễn ly hỷ, chấp
thủ hoặc chấp thủ phi vật chất lạc, chấp thủ
hoặc chấp thủ vô khổ vô lạc thọ. Dầu cho vị
Đại đức này quán: "Ta là tịch tịnh, ta là tịch
diệt, ta không có chấp trước", nhưng vị này
vẫn được xem là có chấp trước về điểm
ấy. Biết rằng cái này thuộc hữu vi pháp là
thô pháp, nhưng có đoạn diệt các hành, sau
khi biết được có (sự đoạn diệt các hành) này,
Như Lai thấy được sự giải thoát khỏi (hữu
vi pháp) và đã vượt khỏi (hữu vi pháp).

TỰ NGÃ                                           81

 Nhưng ở đây, này các Tỷ-kheo, vô thượng tịch
tịnh, tối thắng đạo được Như Lai chánh đẳng
giác, nghĩa là sau khi như thật biết sự tập khởi, sự
đoạn diệt, vị ngọt và sự nguy hiểm của sáu xúc
xứ, có sự giải thoát không chấp thủ. Ở đây, này
các Tỷ-kheo, vô thượng tịch tịnh tối thắng đạo này
được Như Lai chánh đẳng giác, nghĩa là sau khi
như thật biết sự tập khởi, sự đoạn diệt, vị ngọt và
sự nguy hiểm của sáu xúc xứ, có sự giải thoát
không chấp thủ.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Các Tỷ-kheo hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

TỰ NGÃ                                              82

15    Cần phải tư lượng tự ngã với tự ngã như thế nào - Kinh TƯ LƯỢNG – 15 Trung I, 219

KINH TƯ LƯỢNG (Anumana suttam) – Bài kinh số 15 – Trung I, 219

Như vầy tôi nghe:

Một thời, Tôn giả Mahamoggallana sống giữa
những người thuộc dòng họ Bhagga, tại núi
Sumsumaragira, rừng Bhesakala, vườn Lộc Uyển. Ở
đây, Tôn giả Mahamoggallana (Đại Mục-kiền-liên)
gọi các Tỷ-kheo:

"– Chư Hiền Tỷ-kheo.

"– Thưa Hiền giả.

Những Tỷ-kheo ấy vâng đáp Tôn giả Mahamoggallana. Tôn giả Mahamoggallana nói như sau:

– Chư Hiền, nếu Tỷ-kheo thỉnh nguyện: "Mong

TỰ NGÃ                                        83

rằng chư Tôn giả nói với tôi, mong rằng tôi được chư
Tôn giả nói!" Nhưng nếu vị ấy là một người khó nói,
đầy đủ những tánh khiến người ấy trở thành khó nói,
khó kham nhẫn, không cung kính đón nhận khi được
giảng dạy thì các vị đồng phạm hạnh nghĩ rằng, Tỷ-
kheo ấy không đáng nói đến, nghĩ rằng Tỷ-kheo ấy
không đáng được giáo huấn, nghĩ rằng không nên đặt
lòng tin vào người ấy.

Chư Hiền, thế nào là những tánh khiến người ấy trở thành khó nói?

- Chư Hiền, ở đây, vị Tỷ-kheo có ác dục, bị ác dục
chi phối; chư Hiền, Tỷ-kheo có ác dục, bị ác dục
chi phối, như vậy là một tánh khiến trở thành khó
nói.
- Lại nữa, chư Hiền, Tỷ-kheo khen mình chê người;
chư Hiền, Tỷ-kheo khen mình chê người, như vậy
là một tánh khiến trở thành khó nói.
- Lại nữa, chư Hiền, Tỷ-kheo phẫn nộ, bị phẫn nộ
chi phối; chư Hiền, Tỷ-kheo phẫn nộ, bị phẫn nộ
chi phối như vậy là một tánh khiến trở thành khó
nói.
- Lại nữa, chư Hiền, Tỷ-kheo phẫn nộ, vì phẫn nộ
làm nhân trở thành người có hiềm hận; chư Hiền,
Tỷ-kheo phẫn nộ, vì phẫn nộ làm nhân trở thành

TỰ NGÃ                                            84

người có hiềm hận, như vậy là... khó nói.
- Lại nữa, chư Hiền, Tỷ-kheo phẫn nộ, vì phẫn nộ
làm nhân trở thành cố chấp; chư Hiền, Tỷ-kheo
phẫn nộ, vì phẫn nộ làm nhân trở thành cố chấp
như vậy là... khó nói.
- Lại nữa, chư Hiền, Tỷ-kheo phẫn nộ, thốt ra
những lời liên hệ đến phẫn nộ...
- Lại nữa, chư Hiền, Tỷ-kheo bị buộc tội trở lại
chống đối vị đã buộc tội mình...
- Lại nữa, chư Hiền, Tỷ-kheo bị buộc tội trở lại chỉ
trích vị đã buộc tội mình...
- Lại nữa, chư Hiền, Tỷ-kheo bị buộc tội trở lại chất
vấn vị đã buộc tội mình...
- Lại nữa, chư Hiền, Tỷ-kheo bị buộc tội tránh né
vấn đề với một vấn đề khác, trả lời ra ngoài vấn
đề, để lộ phẫn nộ, sân hận và bất mãn của mình...
- Lại nữa, chư Hiền, Tỷ-kheo bị buộc tội không giải
thích thỏa mãn hành động của mình cho vị buộc
tội...
- Lại nữa, chư Hiền, Tỷ-kheo hư ngụy và não hại...
- Lại nữa, chư Hiền, Tỷ-kheo tật đố và xan tham...
- Lại nữa, chư Hiền, Tỷ-kheo lừa đảo và lường
gạt...

TỰ NGÃ                                             85

- Lại nữa, chư Hiền, Tỷ-kheo ngoan mê và quá
mạn...
- Lại nữa, chư Hiền, Tỷ-kheo chấp trước thế tục, cố
chấp tư kiến, tánh khó hành xả; chư Hiền, Tỷ-
kheo chấp trước thế tục, cố chấp tư kiến, tánh khó
hành xả, như vậy là một tánh trở thành khó nói.

Chư Hiền, như vậy được gọi là những tánh khiến trở thành khó nói.

Chư Hiền, nếu Tỷ-kheo không thỉnh nguyện:
"Mong rằng chư Tôn giả nói với tôi, mong rằng tôi
được chư Tôn giả nói!"; Và nếu vị ấy là một người
dễ nói, đầy đủ những đức tánh khiến người ấy trở
thành dễ nói, kham nhẫn, cung kính đón nhận khi
được nghe giảng dạy, thì các vị đồng phạm hạnh nghĩ
rằng, Tỷ-kheo ấy đáng được nói đến, nghĩ rằng Tỷ-
kheo ấy đáng được giáo huấn, nghĩ rằng nên đặt lòng
tin vào người ấy.

Chư Hiền, thế nào là những đức tánh khiến người ấy trở thành dễ nói?

- Chư Hiền, ở đây Tỷ-kheo không có ác dục, không
bị ác dục chi phối; chư Hiền, Tỷ-kheo không có
ác dục, không bị ác dục chi phối, như vậy là một
đức tánh khiến trở thành dễ nói.

TỰ NGÃ                                            86

- Lại nữa, chư Hiền, Tỷ-kheo không khen mình chê
người; chư Hiền, Tỷ-kheo không khen mình chê
người... dễ nói.
- Lại nữa, chư Hiền, Tỷ-kheo không phẫn nộ,
không bị phẫn nộ chi phối...
- Lại nữa, chư Hiền, Tỷ-kheo không phẫn nộ,
không vì phẫn nộ làm nhân trở thành người hiềm
hận...
- Lại nữa, chư Hiền, Tỷ-kheo không phẫn nộ,
không vì phẫn nộ làm nhân trở thành cố chấp...
- Lại nữa, chư Hiền, Tỷ-kheo không phẫn nộ,
không vì phẫn nộ thốt ra những lời liên hệ đến
phẫn nộ...
- Lại nữa, chư Hiền, Tỷ-kheo bị buộc tội, không trở
lại chống đối vị đã buộc tội mình...
- Lại nữa, chư Hiền, Tỷ-kheo bị buộc tội không trở
lại chỉ trích vị đã khiển trách mình...
- Lại nữa, chư Hiền, Tỷ-kheo bị buộc tội không trở
lại chất vấn vị đã buộc tội mình...
- Lại nữa, chư Hiền, Tỷ-kheo bị buộc tội, không
tránh né vấn đề với một vấn đề khác, trả lời ra
ngoài vấn đề, để lộ phẫn nộ, sân hận và bất mãn
của mình...

TỰ NGÃ                                           87

- Lại nữa, chư Hiền, Tỷ-kheo bị buộc tội, giải thích
thỏa mãn hành động của mình cho vị buộc tội...
- Lại nữa, chư Hiền, Tỷ-kheo không hư ngụy và não
hại...
- Lại nữa, chư Hiền, Tỷ-kheo không tật đố và xan
tham...
- Lại nữa, chư Hiền, Tỷ-kheo không khi cuống và
lường gạt...
- Lại nữa, chư Hiền, Tỷ-kheo không ngoan mê và
quá mạn...
- Lại nữa, chư Hiền, Tỷ-kheo không chấp trước thế
tục, cố chấp tư kiến, tánh dễ hành xả, chư Hiền,
Tỷ-kheo không chấp trước thế tục, không cố chấp
tư kiến, tánh dễ hành xả, như vậy là một đức tánh
trở thành dễ nói.

Chư Hiền, như vậy được gọi là những đức tánh khiến trở thành dễ nói.

Chư Hiền, ở đây Tỷ-kheo cần phải tư lượng tự ngã với tự ngã như sau:

- "Người này có ác dục, bị ác dục chi phối nên ta không ưa người ấy, không thích người ấy. Và nếu ta có ác dục, bị ác dục chi phối, các người khác

TỰ NGÃ                                            88

sẽ không ưa ta, không thích ta". Chư Hiền, Tỷ-
kheo khi biết vậy cần phải phát tâm như sau: "Ta
sẽ không có ác dục, sẽ không bị ác dục chi phối".
- "Người này khen mình chê người, nên ta không
ưa người ấy, không thích người ấy. Và nếu ta khen
mình chê người, các người khác sẽ không ưa ta,
sẽ không thích ta". Chư Hiền, Tỷ-kheo khi biết
vậy, cần phải phát tâm như sau: "Ta sẽ không
khen mình chê người".
- Người này có phẫn nộ, bị phẫn nộ chi phối, nên ta
không ưa người ấy... Ta sẽ không phẫn nộ, không
bị phẫn nộ chi phối";
- "Người này phẫn nộ, vì vị phẫn nộ làm nhân trở
thành người hiềm hận nên ta không ưa người ấy...
Ta sẽ không phẫn nộ, không vì phẫn nộ làm nhân
trở thành người hiềm hận";
- "Người này phẫn nộ, vì phẫn nộ làm nhân trở
thành cố chấp nên ta không ưa người ấy... Ta sẽ
không phẫn nộ, không vì phẫn nộ làm nhân trở
thành cố chấp";
- "Người này phẫn nộ, thốt ra những lời liên hệ đến
phẫn nộ nên Ta không ưa người ấy... Ta sẽ không
phẫn nộ, không thốt ra những lời liên hệ đến phẫn
nộ";
- "Người này bị buộc tội, trở lại chống đối vị đã

TỰ NGÃ                                           89

buộc tội mình, nên Ta không ưa người ấy... Ta có
bị buộc tội, sẽ không trở lại chống đối vị buộc tội
mình";
- "Người này bị buộc tội, trở lại chất vấn vị đã buộc
tội mình, nên ta không ưa người ấy... Ta có bị
buộc tội, sẽ không trở lại chất vấn vị đã buộc tội
mình";
- "Người này bị buộc tội, tránh né vấn đề với một
vấn đề khác, trả lời ra ngoài vấn đề, để lộ phẫn nộ,
sân hận, bất mãn của mình, nên ta không ưa người
ấy... Ta bị buộc tội sẽ không tránh né vấn đề với
một vấn đề khác, không trả lời ra ngoài vấn đề, và
không để lộ phẫn nộ, sân hận bất mãn của mình";
- "Người này bị buộc tội, không giải thích thỏa mãn
hành động của mình cho vị buộc tội biết nên ta
không ưa người ấy... Ta bị buộc tội, sẽ giải thích
thỏa mãn hành động của mình cho vị buộc tội
biết";
- "Người này hư ngụy và não hại nên Ta không ưa
người ấy... Ta sẽ không hư ngụy và não hại";
- "Người này tật đố và xan tham nên ta không ưa
người ấy... Ta sẽ không tật đố và xan tham";
- "Người này khi cuống và lường gạt nên ta không
ưa người ấy... Ta sẽ không khi cuống và lường
gạt";

TỰ NGÃ                                              90

- "Người này ngoan mê và quá mạn nên ta không
ưa người ấy... Ta sẽ không ngoan mê và quá mạn";
- "Người này chấp trước thế tục, cố chấp tư kiến,
tánh khó hành xả nên ta không ưa người ấy, không
thích người ấy. Và nếu ta chấp trước thế tục, cố
chấp tư kiến, tánh khó hành xả, các người khác sẽ
không ưa ta, không thích ta". Chư Hiền, Tỷ-kheo
khi biết vậy, cần phải phát tâm như sau: "Ta sẽ
không chấp trước thế tục, không cố chấp tư kiến,
tánh dễ hành xả".

Chư Hiền, ở đây, Tỷ-kheo cần phải quán sát tự ngã với tự ngã như sau:

- "Không biết ta có ác dục, có bị ác dục chi phối
không?" Chư Hiền, nếu Tỷ-kheo quán sát và biết
rằng: "Ta có ác dục và bị ác dục chi phối", thì chư
Hiền, Tỷ-kheo ấy cần phải tinh tấn đoạn trừ các
ác, bất thiện pháp ấy. Chư Hiền, nếu Tỷ-kheo
quán sát và biết rằng: "Ta không có ác dục, không
bị ác dục chi phối", thì chư Hiền, Tỷ-kheo ấy phải
sống với tâm niệm hoan hỷ, ngày đêm tu học các
thiện pháp.
- Lại nữa, chư Hiền, Tỷ-kheo phải quán sát tự ngã
với tự ngã như sau: "Không biết ta có khen mình
chê người hay không?...

TỰ NGÃ                                             91

- Lại nữa... không biết ta có phẫn nộ, bị phẫn nộ chi
phối không?...
- Lại nữa... không biết ta có phẫn nộ, vì phẫn nộ làm
nhân, trở thành có hiềm hận không?...
- Lại nữa... không biết ta có phẫn nộ làm nhân, trở
thành người cố chấp không?...
- Lại nữa,... không biết ta có phẫn nộ, thốt ra những
lời liên hệ đến phẫn nộ không?...
- Lại nữa... Ta bị buộc tội, không biết ta có trở lại
chống đối vị đã buộc tội ta không?...
- Lại nữa... Ta bị buộc tội, không biết ta có trở lại
chất vấn vị đã buộc tội ta không?...
- Lại nữa... Ta bị buộc tội, không biết ta có tránh né
vấn đề với một vấn đề khác, trả lời ra ngoài vấn
đề, để lộ phẫn nộ, sân hận, bất mãn của ta
không?...
- Và lại nữa... Ta bị buộc tội, không biết ta có giải
thích thỏa mãn hành động của ta cho vị buộc tội
biết không?...
- Lại nữa, không biết ta có hư ngụy và não hại
không? ...
- Lại nữa, không biết ta có tật đố và xan tham
không?...

TỰ NGÃ                                              92

- Lại nữa, không biết ta có khi cuống và lường gạt
không?...
- Lại nữa... không biết ta có ngoan mê và quá mạn
không?....
- Lại nữa, chư Hiền, ở đây Tỷ-kheo cần phải quán
sát tự ngã như sau: "Không biết ta có chấp trước
thế tục, cố chấp tư kiến, tánh khó hành xả không?"
Chư Hiền, nếu Tỷ-kheo quán sát và biết rằng: "Ta
có chấp trước thế tục, cố chấp tư kiến, tánh khó
hành xả", thì chư Hiền, Tỷ-kheo ấy cần phải tinh
tấn đoạn trừ những ác, bất thiện pháp ấy. Chư
Hiền, nếu Tỷ-kheo quán sát và biết rằng: "Ta
không chấp trước thế tục, không cố chấp tư kiến,
tánh dễ hành xả", thì chư Hiền, Tỷ-kheo ấy phải
sống với tâm niệm hoan hỷ, ngày đêm tu học thiện
pháp.

Chư Hiền, nếu trong khi quán sát, Tỷ-kheo thấy rõ rằng tất cả các ác, bất thiện pháp chưa được đoạn trừ trong nội tâm, thì chư Hiền, Tỷ-kheo ấy cần phải tinh tấn đoạn trừ các ác, bất thiện pháp ấy.

Chư Hiền, nếu Tỷ-kheo trong khi quán sát thấy rõ rằng tất cả các ác, bất thiện pháp đã được đoạn trừ trong nội tâm, thì chư Hiền, Tỷ-kheo ấy phải sống với tâm niệm hoan hỷ, ngày đêm tu học thiện pháp.

TỰ NGÃ                                              93

Chư Hiền, ví như một phụ nữ hay một đàn ông
trẻ tuổi, trong tuổi thanh xuân, tánh ưa trang điểm,
tự quán sát mặt mày của mình trong một tấm kính
sạch sẽ và trong suốt, hay trong một bát nước trong
sáng. Nếu người ấy thấy bụi bặm hay cấu uế trên mặt
mình, thì người ấy tinh tấn đoạn trừ bụi bặm hay cấu
uế ấy. Nếu người ấy không thấy bụi bặm hay cấu uế
trên mặt mình, thì người ấy sẽ hoan hỷ nghĩ rằng:
"Thật sự ta được điều tốt đẹp; thật sự ta được thanh
tịnh".

Cũng vậy chư Hiền, nếu trong khi quán sát, Tỷ-
kheo thấy rõ rằng tất cả các ác, bất thiện pháp chưa
đoạn trừ ở nội tâm, thì chư Hiền, Tỷ-kheo ấy cần phải
tinh tấn đoạn trừ các ác, bất thiện pháp ấy. Chư Hiền,
nếu Tỷ-kheo trong khi quán sát thấy rõ rằng các ác,
bất thiện pháp đã đoạn trừ ở nội tâm, thì chư Hiền,
Tỷ-kheo ấy phải sống với tâm niệm hoan hỷ, ngày
đêm tu học thiện pháp.

Tôn giả Mahamoggallana thuyết giảng như vậy. Các Tỷ-kheo ấy hoan hỷ, tín thọ lời dạy của Tôn giả Mahamoggallana.

TỰ NGÃ                                              94

16    Kinh CÁC NGUYÊN NHÂN – Tăng I, 241

CÁC NGUYÊN NHÂN – Tăng I, 241

1. Có ba nguyên nhân này, này các Tỷ-kheo, khởi
lên các nghiệp. Thế nào là ba?
- Tham là nguyên nhân khởi lên các nghiệp.
- Sân là nguyên nhân khởi lên các nghiệp.
- Si là nguyên nhân khởi lên các nghiệp.
 Phàm nghiệp nào được làm vì tham, sanh ra từ
tham, duyên khởi từ tham, tập khởi từ tham, tại
chỗ nào tự ngã được hiện hữu, tại chỗ ấy, nghiệp
ấy được thuần thục. Chỗ nào nghiệp ấy được
thuần thục, chỗ ấy quả dị thục của nghiệp ấy
được cảm thọ ngay trong hiện tại, hay trong đời
sống kế tiếp, hay trong một đời sau nữa.
 Phàm nghiệp nào được làm vì sân, sanh ra từ sân
…
 Phàm nghiệp nào được làm từ si, sanh ra từ si …
tại chỗ ấy, nghiệp ấy được thuần thục … hay trong
một đời sau nữa.
Ví như, này các Tỷ-kheo, các hạt giống không bị bể
vụn, không bị hư thối, không bị gió và nắng làm hư,

TỰ NGÃ                                            95

còn tươi tốt được khéo gieo vào một đồng ruộng tốt,
được trồng vào đất khéo sửa soạn, và được trời mưa
xuống đều đặn; các hạt giống ấy, được lớn lên, tăng
trưởng, lớn mạnh.
Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, phàm nghiệp nào được
làm vì tham … hay trong một đời sau nữa. Phàm
nghiệp nào được làm từ sân … hay trong một đời sau
nữa. Phàm nghiệp nào được làm từ si … hay trong
một đời sau nữa.
Có ba nguyên nhân này, này các Tỷ-kheo, khởi lên
các nghiệp.

2. Có ba nguyên nhân này, này các Tỷ-kheo, khởi
lên các nghiệp. Thế nào là ba?
- Không tham là nguyên nhân khởi lên các
nghiệp.
- Không sân là nguyên nhân khởi lên các
nghiệp.
- Không si là nguyên nhân khởi lên các nghiệp.
 Phàm nghiệp nào được làm vì không tham, sanh
ra từ không tham, duyên khởi từ không tham, tập
khởi từ không tham. Vì rằng tham được từ bỏ, như
vậy, nghiệp ấy được đoạn tận, được cắt đứt từ gốc
rễ, được làm như thân cây tala, được làm cho
không thể hiện hữu, được làm cho không thể sanh
khởi trong tương lai.

TỰ NGÃ                                           96

 Phàm nghiệp nào được làm vì không sân …
 Phàm nghiệp nào được làm vì không si, sanh ra
từ không si … Vì rằng si được từ bỏ, như vậy,
nghiệp ấy được đoạn tận, được cắt đứt từ gốc rễ,
được làm như thân cây tala, được làm cho không
thể hiện hữu, được làm cho không thể sanh khởi
trong tương lai.
Ví như này các Tỷ-kheo, các hạt giống không thể bị
bể vụn, không bị hư thối, không bị gió và nắng làm
hư, còn được tươi tốt, được khéo gieo. Và một người
lấy lửa đốt chúng, sau khi lấy lửa đốt, làm cho chúng
thành tro, sau khi làm thành tro, quạt chúng trong
gió lớn, hay cho vào dòng nước sông chảy nhanh
mang cuốn đi. Như vậy, này các Tỷ-kheo, các hạt
giống ấy được đoạn tận, được cắt đứt từ gốc rễ, được
làm cho như thân cây tala, được làm cho không thể
hiện hữu, được làm cho không thể sanh khởi trong
tương lai.
Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, phàm nghiệp nào được
làm từ không tham … không thể sanh khởi trong
tương lai. Phàm nghiệp nào được làm từ không sân
… không thể sanh khởi trong tương lai. Phàm nghiệp
nào được làm từ không si … không thể sanh khởi
trong tương lai.
Có ba nguyên nhân này, này các Tỷ-kheo, khởi lên
các nghiệp:

TỰ NGÃ                                             97

Phàm có hạnh nghiệp nào,
Sanh từ tham sân si,
Do kẻ vô trí làm
Dầu có ít hay nhiều
Tại đây được cảm thọ,
Không phải tại chỗ khác.

Do vậy vị Tỷ-kheo
Từ bỏ tham, sân, si
Làm khởi lên minh trí,
Từ bỏ mọi ác thú.

TỰ NGÃ                        98

17    Kinh HẠT MUỐI – Tăng I, 451

HẠT MUỐI – Tăng I, 451

1. - Ai nói như sau, này các Tỷ-kheo: "Người này làm
nghiệp như thế nào, như thế nào, người ấy cảm thọ
như vậy, như vậy". Nếu sự kiện là vậy, này các Tỷ-
kheo, thời không có đời sống Phạm hạnh, không có
cơ hội để nêu rõ đau khổ, được chơn chánh đoạn
diệt.
Và này các Tỷ-kheo, ai nói như sau: "Người này làm
nghiệp được cảm thọ như thế nào, như thế nào,
người ấy cảm thọ quả dị thục như vậy, như vậy".
Nếu sự kiện là vậy, này các Tỷ-kheo, thời có đời sống
Phạm hạnh, có cơ hội để nêu rõ đau khổ, được chơn
chánh đoạn diệt.
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người làm nghiệp ác
nhỏ mọn, và nghiệp ác ấy đưa người ấy vào địa
ngục.
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người làm nghiệp ác
nhỏ mọn tương tợ, và nghiệp ác ấy đưa người ấy
đến cảm thọ ngay trong hiện tại, cho đến chút ít
cũng không thấy được (trong đời sau), nói gì là
nhiều.

TỰ NGÃ                                             99

2. Hạng người như thế nào, này các Tỷ-kheo, có làm
nghiệp ác nhỏ mọn, và nghiệp ác ấy đưa người ấy
vào địa ngục?
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người thân không tu
tập, giới không tu tập, tâm không tu tập, tuệ không
tu tập, hạn hẹp, tự ngã nhỏ nhen, sống chịu khổ ít
oi. Người như vậy, này các Tỷ-kheo, làm nghiệp
ác nhỏ mọn, và nghiệp ác ấy đưa người ấy vào địa
ngục.
Hạng người như thế nào, này các Tỷ-kheo, có làm
nghiệp ác nhỏ mọn tương tợ, và nghiệp ác ấy đưa
người ấy đến cảm thọ ngay trong hiện tại, cho đến
chút ít cũng không thấy được (trong đời sau), nói gì
là nhiều?
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người thân được tu
tập, giới được tu tập, tâm được tu tập, tuệ được
tu tập, không có hạn hẹp, tự ngã to lớn, sống đời
vô lượng. Người như vậy, này các Tỷ-kheo, có
làm nghiệp ác nhỏ mọn tương tợ, và nghiệp ác ấy
đưa người ấy đến cảm thọ ngay trong hiện tại, cho
đến chút ít cũng không thấy được (trong đời sau),
nói gì là nhiều.
3. Ví như, này các Tỷ-kheo, có người bỏ một nắm
muối vào trong một chén nước nhỏ. Các Thầy nghĩ
như thế nào, này các Tỷ-kheo, nước trong chén ấy có

TỰ NGÃ                                              100

vì nắm muối trở thành mặn và không uống được phải
không?
- Thưa đúng vậy, bạch Thế Tôn. Vì cớ sao? Nước
trong chén nhỏ này là ít, do nắm muối này, nước trở
thành mặn, không uống được.
- Ví như, này các Tỷ-kheo, có người bỏ một nắm
muối vào sông Hằng. Các Thầy nghĩ như thế nào,
này các Tỷ-kheo, sông Hằng ấy có vì nắm muối này
trở thành mặn và không uống được, phải không?
- Thưa không, bạch Thế Tôn. Vì cớ sao? Lớn là cả
khối nước sông Hằng. Khối nước ấy không vì nắm
muối này trở thành mặn và không uống được.
- Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, ở đây, có người làm
nghiệp ác nhỏ mọn, và nghiệp ác ấy đưa người ấy
vào địa ngục. Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người làm
nghiệp ác nhỏ mọn tương tợ, và nghiệp ác ấy đưa
người ấy đến cảm thọ ngay trong hiện tại, cho đến
chút ít cũng không thấy được (trong đời sau), nói gì
là nhiều.
4. Hạng người như thế nào, này các Tỷ-kheo, có làm
nghiệp ác nhỏ mọn, và nghiệp ác ấy đưa người ấy
vào địa ngục?
- Ở đây, này các Tỷ-kheo có người thân không tu
tập, giới không tu tập, tâm không tu tập, tuệ không
tu tập, hạn hẹp, tự ngã nhỏ nhen, sống chịu khổ ít

TỰ NGÃ                                             101

oi. Người như vậy, này các Tỷ-kheo, làm nghiệp
ác nhỏ mọn, và nghiệp ác ấy đưa người ấy vào địa
ngục.
Hạng người như thế nào, này các Tỷ-kheo, có làm
nghiệp ác nhỏ mọn tương tợ, và nghiệp ác ấy đưa
người ấy đến cảm thọ ngay trong hiện tại, cho đến
chút ít cũng không thấy được (trong đời sau), nói gì
là nhiều?
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người thân được tu
tập, giới được tu tập, tâm được tu tập, tuệ được tu
tập, không có hạn hẹp, tự ngã to lớn, sống đời vô
lượng. Người như vậy, này các Tỷ-kheo, có làm
nghiệp ác nhỏ mọn tương tợ, và nghiệp ác ấy đưa
người ấy đến cảm thọ ngay trong hiện tại, cho đến
chút ít cũng không thấy được, nói gì là nhiều.
5. Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người bị tù tội vì nửa
đồng tiền, bị tù tội vì một đồng tiền, bị tù tội vì một
trăm đồng tiền. Nhưng ở đây, này các Tỷ-kheo, có
người không bị tù tội vì nửa đồng tiền, không bị tù
tội vì một đồng tiền, không bị tù tội vì một trăm
đồng tiền.
Như thế nào, này các Tỷ-kheo, bị tù tội vì nửa đồng
tiền, bị tù tội vì một đồng tiền, bị tù tội vì một trăm
đồng tiền?
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người nghèo khổ, ít
sở hữu, ít tài sản. Người như vậy, này các Tỷ-

TỰ NGÃ                                               102

kheo, bị tù tội vì nửa đồng tiền, bị tù tội vì một
đồng tiền, bị tù tội vì một trăm đồng tiền.
Như thế nào, này các Tỷ-kheo, không bị tù tội vì nửa
đồng tiền, không bị tù tội vì một đồng tiền, không bị
tù tội vì một trăm đồng tiền?
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người giàu có, có tiền
của lớn, có tài sản lớn. Người như vậy, này các
Tỷ-kheo, không bị tù tội vì nửa đồng tiền, không
bị tù tội vì một đồng tiền, không bị tù tội vì một
trăm đồng tiền.
Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, ở đây có người làm
nghiệp ác nhỏ mọn, và nghiệp ác ấy đưa người ấy
vào địa ngục. Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người làm
nghiệp ác nhỏ mọn tương tự, nghiệp ác ấy đưa người
ấy đến cảm thọ ngay trong hiện tại, cho đến chút ít
cũng không thấy được, còn nói gì là nhiều.
6. Hạng người như thế nào, này các Tỷ-kheo, có làm
nghiệp ác nhỏ mọn, và nghiệp ác ấy đưa người ấy
vào địa ngục?
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người thân không tu
tập, giới không tu tập, tâm không tu tập, tuệ không
tu tập, hạn hẹp, tự ngã nhỏ nhen, sống chịu khổ ít
oi. Người như vậy, này các Tỷ-kheo, làm nghiệp
ác nhỏ mọn và nghiệp ác ấy đưa người ấy vào địa
ngục.

TỰ NGÃ                                             103

Hạng người như thế nào, này các Tỷ-kheo, có người
làm nghiệp ác nhỏ mọn tương tự, nghiệp ác ấy đưa
người ấy đến cảm thọ ngay trong hiện tại, cho đến
chút ít cũng không thấy được, còn nói gì là nhiều?
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người thân được tu
tập, giới được tu tập, tâm được tu tập, tuệ được tu
tập, không có hạn hẹp, tự ngã to lớn, sống đời vô
lượng. Người như vậy, này các Tỷ-kheo, có làm
nghiệp ác nhỏ mọn tương tự, và nghiệp ác ấy đưa
người ấy đến cảm thọ ngay trong hiện tại, cho đến
chút ít cũng không thấy được, còn nói gì là nhiều.
7. Ví dụ một người đồ tể hay người giết dê, này các
Tỷ-kheo, đối với một số người đánh cắp dê, có thể
giết hay trói, hay tịch thu tài sản, hay làm như ý
muốn. Đối với một số người cũng đánh cắp dê,
không có thể giết, không có thể trói, không có thể
tịch thu tài sản, hay không có thể làm như ý muốn.
Như thế nào, này các Tỷ-kheo, người đồ tể hay người
giết dê, đối với một số người đánh cắp dê, có thể giết,
có thể trói, có thể tịch thu tài sản, hay có thể làm như
ý người ấy muốn?
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người nghèo khổ, ít
sở hữu, ít tài sản. Kẻ đồ tể hay người giết dê, đối
với kẻ đánh cắp dê như vậy có thể giết, hay trói,
hay có thể tịch thu tài sản, hay có thể làm như ý
người ấy muốn.

TỰ NGÃ                                                104

Như thế nào, này các Tỷ-kheo, người đồ tể hay người
giết dê, đối với kẻ đánh cắp dê, không có thể giết,
không có thể trói, không có thể tịch thu tài sản, hay
không có thể làm như ý người ấy muốn?
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người giàu có, có sở
hữu lớn, có tài sản lớn, hay nhà vua, hay đại thần
của nhà vua. Người đồ tể hay người giết dê, đối
với kẻ đánh cắp dê như vậy không có thể giết,
không có thể trói, không có thể tịch thu tài sản,
hay không có thể làm như ý người ấy muốn.
Không có gì phải làm khác hơn là chắp tay và cầu
xin như sau: "Thưa ngài, hãy cho con lại con dê
hay giá tiền con dê".
Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, ở đây, đối với một số
người có làm nghiệp ác nhỏ mọn, và nghiệp ác ấy
đưa người ấy vào địa ngục. Nhưng ở đây, này các
Tỷ-kheo, đối với một số người, có làm nghiệp ác nhỏ
mọn tương tự, và nghiệp ác ấy đưa người ấy đến cảm
thọ ngay trong hiện tại, cho đến chút ít cũng không
thấy được, còn nói gì là nhiều.
8. Hạng người như thế nào, này các Tỷ-kheo, có làm
nghiệp ác nhỏ mọn, và nghiệp ác ấy đưa người ấy
vào địa ngục?
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người có người thân
không tu tập, giới không tu tập, tâm không tu tập,
tuệ không tu tập, hạn hẹp, tự ngã nhỏ nhen, sống

TỰ NGÃ                                             105

chịu khổ ít oi. Người như vậy, này các Tỷ-kheo,
làm nghiệp ác nhỏ mọn, và nghiệp ác ấy đưa
người ấy vào địa ngục.
Hạng người như thế nào, này các Tỷ-kheo, có người
làm nghiệp ác nhỏ mọn tương tự, và nghiệp ác ấy
đưa người ấy đến cảm thọ ngay trong hiện tại, cho
đến chút ít cũng không thấy được, còn nói gì là
nhiều?
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người thân được tu
tập, giới được tu tập, tâm được tu tập, tuệ được tu
tập, không có hạn hẹp, tự ngã to lớn, sống đời vô
lượng. Người như vậy, này các Tỷ-kheo, có làm
nghiệp ác nhỏ mọn tương tự, nghiệp ác ấy đưa
người ấy đến cảm thọ ngay trong hiện tại, cho đến
chút ít cũng không thấy được, còn nói gì là nhiều.
Ai nói như sau, này các Tỷ-kheo: "Người này làm
nghiệp ác như thế nào, như thế nào người ấy sẽ cảm
thọ (quả) như vậy, như vậy". Nếu sự kiện là vậy, này
các Tỷ-kheo, thời không có đời sống Phạm hạnh,
không có cơ hội để nêu rõ đau khổ được chơn chánh
đoạn diệt.
Và này các Tỷ-kheo, có ai nói như sau: "Người này
làm nghiệp được cảm thọ như thế nào, như thế nào,
người ấy sẽ cảm thọ quả dị thục như vậy, như vậy".
Nếu sự kiện là vậy, này các Tỷ-kheo, thời có đời sống

TỰ NGÃ                                              106

Phạm hạnh, có cơ hội để nêu rõ đau khổ được chơn chánh đoạn diệt.

TỰ NGÃ                                        107

18    Kinh PHÁP MÔN CĂN BỔN – 1 Trung I, 9

KINH PHÁP MÔN CĂN BỔN (Mulapariyaya sutta) – Bài kinh số 1 – Trung I, 9

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú tại (tụ lạc) Ukkattha, trong rừng Subhaga (rừng Hạnh phúc), dưới gốc cây Sa la vương. Tại chỗ ấy, Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo:

– "Này các Tỷ-kheo".

– "Bạch Thế Tôn", những Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói:

– "Này các Tỷ-kheo. Ta sẽ giảng cho các Người "Pháp môn căn bản tất cả pháp". Hãy nghe và khéo tác ý, Ta sẽ nói".

– "Thưa vâng, bạch Thế Tôn", những Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

 Này các Tỷ-kheo, ở đây, có kẻ phàm phu ít nghe,

TỰ NGÃ                                             108

không được thấy các bậc Thánh, không thuần thục
pháp các bậc Thánh, không tu tập pháp các bậc
Thánh, không được thấy các bậc Chơn nhân,
không thuần thục pháp các bậc Chơn nhân, không
tu tập pháp các bậc Chơn nhân, tưởng tri địa đại
là địa đại. Vì tưởng tri địa đại là địa đại, người ấy
nghĩ đến địa đại, nghĩ đến (tự ngã) đối chiếu với
địa đại, nghĩ đến (tự ngã) như là địa đại, người ấy
nghĩ: "Địa đại là của ta" - dục hỷ địa đại. Vì sao
vậy? Ta nói người ấy không liễu tri địa đại.

 Người ấy tưởng tri thủy đại là thủy đại. Vì
tưởng tri thủy đại là thủy đại, người ấy nghĩ đến
thủy đại, nghĩ đến (tự ngã) đối chiếu với thủy
đại, nghĩ đến (tự ngã) như là thủy đại, người ấy
nghĩ: "Thủy đại là của ta" - dục hỷ thủy đại. Vì
sao vậy? Ta nói người ấy không liễu tri thủy
đại.
 Người ấy tưởng tri hỏa đại là hỏa đại. Vì tưởng
tri hỏa đại là hỏa đại, người ấy nghĩ đến hỏa
đại, nghĩ đến (tự ngã) đối chiếu với hỏa đại,
nghĩ đến (tự ngã) như là hỏa đại, người ấy nghĩ:
"Hỏa đại là của ta"- dục hỷ hỏa đại. Vì sao vậy?
Ta nói người ấy không liễu tri hỏa đại.
 Người ấy tưởng tri phong đại là phong đại. Vì
tưởng tri phong đại là phong đại, người ấy nghĩ

TỰ NGÃ                                              109

đến (tự ngã) đối chiếu với phong đại, nghĩ đến
(tự ngã) như là phong đại, người ấy nghĩ:
"Phong đại là của ta"- dục hỷ phong đại. Vì sao
vậy? Ta nói người ấy không liễu tri phong đại.
 Người ấy tưởng tri Sanh vật là Sanh vật...
 Người ấy tưởng tri chư Thiên là chư Thiên...
 Người ấy tưởng tri Sanh chủ là Sanh chủ...
 Người ấy tưởng tri Phạm Thiên là Phạm
Thiên...
 Người ấy tưởng tri Quang âm thiên là Quang
âm thiên...
 Người ấy tưởng tri Biến tịnh thiên là Biến tịnh
thiên...
 Người ấy tưởng tri Quảng quả thiên là Quảng
quả thiên...
 Người ấy tưởng tri Abhibhù (Thắng Giả) là
Abhibhù...
 Người ấy tưởng tri Không vô biên xứ là Không
vô biên xứ...
 Người ấy tưởng tri Thức vô biên xứ là Thức vô

TỰ NGÃ                                            110

biên xứ...
 Người ấy tưởng tri Vô sở hữu xứ là Vô sở hữu
xứ...
 Người ấy tưởng tri Phi tưởng phi phi tưởng xứ
là Phi tưởng phi phi tưởng xứ...
 Người ấy tưởng tri sở kiến là sở kiến...
 Người ấy tưởng tri sở văn là sở văn...
 Người ấy tưởng tri sở tư niệm là sở tư niệm...
 Người ấy tưởng tri sở tri là sở tri...
 Người ấy tưởng tri đồng nhất là đồng nhất...
 Người ấy tưởng tri sai biệt là sai biệt...
 Người ấy tưởng tri tất cả là tất cả...
 Người ấy tưởng tri Niết-bàn là Niết-bàn. Vì
tưởng tri Niết-bàn là Niết-bàn, người ấy nghĩ
đến Niết-bàn, nghĩ đến (tự ngã) đối chiếu với
Niết-bàn. Nghĩ đến (tự ngã) như là Niết-bàn,
người ấy nghĩ: "Niết-bàn là của ta" - dục hỷ
Niết-bàn, Vì sao vậy? Ta nói: Người ấy không
liễu tri Niết-bàn.

TỰ NGÃ                                            111

 Này các Tỷ-kheo, có Tỷ-kheo hữu học tâm chưa thành tựu, đang sống cần cầu vô thượng an ổn, khỏi khổ ách. Vị ấy thắng tri địa đại là địa đại. Vì thắng tri địa đại là địa đại, vị ấy đã không nghĩ đến địa đại, đã không nghĩ (tự ngã) đối chiếu với địa đại, đã không nghĩ (tự ngã) như là địa đại, đã không nghĩ: "Địa đại là của ta", - không dục hỷ địa đại. Vì sao vậy? Ta nói vị ấy có thể liễu tri địa đại. ... Thủy đại... hỏa đại... phong đại... Sanh vật... chư Thiên Sanh chủ... Phạm thiên... Quang âm thiên... Biến tịnh thiên... Quảng quả thiên... Abhibhù (Thắng Giả)... Không vô biên xứ... Thức vô biên xứ... Vô sở hữu xứ... Phi tưởng phi phi tưởng xứ... sở kiến... sở văn... sở tư niệm... sở tri... đồng nhất... sai biệt... tất cả...

 Vị ấy thắng tri Niết-bàn là Niết-bàn; vì thắng
tri Niết-bàn là Niết-bàn, vị ấy đã không nghĩ
đến Niết-bàn, đã không nghĩ (tự ngã) đối chiếu
với Niết-bàn, đã không nghĩ (tự ngã) như là
Niết-bàn, đã không nghĩ: "Niết-bàn là của ta" –
không dục hỷ Niết-bàn. Vì sao vậy? Ta nói vị
ấy có thể liễu tri Niết-bàn.

 Lại nữa, này các Tỷ-kheo, có Tỷ-kheo là bậc A- la-hán, các lậu hoặc đã tận, tu hành thành mãn, các việc nên làm đã làm, đã đặt gánh nặng xuống,

TỰ NGÃ                                                  112

đã thành đạt lý tưởng, đã tận trừ hữu kiết sử, chánh trí giải thoát. Vị ấy thắng tri địa đại là địa đại. Vì thắng tri địa đại là địa đại, vị ấy không nghĩ đến địa đại, không nghĩ (tự ngã) đối chiếu với địa đại, không nghĩ đến (tự ngã) như là địa đại, không nghĩ: "Địa đại là của ta" – không dục hỷ địa đại. Vì sao vậy? Ta nói vị ấy đã liễu tri địa đại... thủy đại... hỏa đại... phong đại... sanh vật... chư Thiên... Sanh chủ... Phạm thiên... Quang âm thiên... Biến tịnh thiên... Quảng quả thiên... Abhibhù (Thắng Giả)... Không vô biên xứ... Thức vô biên xứ... Vô sở hữu xứ... Phi tưởng phi phi tưởng xứ... sở kiến... sở văn... sở tư niệm... sở tri... đồng nhất... sai biệt... tất cả...

 Vị ấy thắng tri Niết-bàn là Niết-bàn. Vì thắng
tri Niết-bàn là Niết-bàn, vị ấy không nghĩ đến
Niết-bàn, vị ấy không nghĩ đến (tự ngã) đối
chiếu với Niết-bàn, không nghĩ đến (tự ngã)
như là Niết-bàn, không nghĩ: "Niết-bàn là của
ta" – không dục hỷ Niết-bàn. Vì sao vậy? Ta
nói vị ấy đã liễu tri Niết-bàn".

 Lại nữa, này các Tỷ-kheo, có Tỷ-kheo là bậc A- la-hán, các lậu hoặc đã tận, tu hành thành mãn, các việc nên làm đã làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã thành đạt lý tưởng, đã tận trừ hữu kiết sử, chánh

TỰ NGÃ                                                 113

trí giải thoát. Vị ấy thắng tri địa đại là địa đại. Vì
thắng tri địa đại là địa đại, vị ấy không nghĩ đến
địa đại, không nghĩ đến (tự ngã) đối chiếu với địa
đại, không nghĩ đến (tự ngã) như là địa đại, không
nghĩ: "Địa đại là của ta" – không dục hỷ địa đại.
Vì sao vậy? Vì vị ấy không có tham dục, nhờ tham
dục đã được đoạn trừ... thủy đại... hỏa đại... Vị ấy
thắng tri Niết-bàn là Niết-bàn. Vì thắng tri Niết-
bàn là Niết-bàn, vị ấy không nghĩ đến Niết-bàn,
không nghĩ đến (tự ngã) đối chiếu với Niết-bàn,
không nghĩ đến (tự ngã) như là Niết-bàn, không
nghĩ: "Niết-bàn là của ta" – không dục hỷ Niết-
bàn. Vì sao vậy? Vì vị ấy không có tham dục, nhờ
tham dục đã được đoạn trừ.

 Lại nữa, này các Tỷ-kheo, có Tỷ-kheo là bậc A- la-hán, các lậu hoặc đã tận, tu hành thành mãn, các việc nên làm đã làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã thành đạt lý tưởng, đã tận trừ hữu kiết sử, chánh trí giải thoát. Vị ấy thắng tri địa đại là địa đại. Vì thắng tri địa đại là địa đại, vị ấy không nghĩ đến địa đại, không nghĩ đến (tự ngã) đối chiếu với địa đại, không nghĩ đến (tự ngã) như là địa đại, không nghĩ: "Địa đại là của ta" – không dục hỷ địa đại. Vì sao vậy? Vì vị ấy không có sân hận, nhờ sân hận đã được đoạn trừ... thủy đại... hỏa đại... Vị ấy thắng tri Niết-bàn là Niết-bàn. Vì thắng tri Niết-

TỰ NGÃ                                                 114

bàn là Niết-bàn, vị ấy không nghĩ đến Niết-bàn,
không nghĩ đến (tự ngã) đối chiếu với Niết-bàn,
không nghĩ đến (tự ngã) như là Niết-bàn, không
nghĩ: "Niết-bàn là của ta" – không dục hỷ Niết-
bàn. Vì sao vậy? Vì vị ấy không có sân hận, nhờ
sân hận đã được đoạn trừ.

 Lại nữa, này các Tỷ-kheo, có Tỷ-kheo là bậc A-
la-hán, các lậu hoặc đã tận, tu hành thành mãn,
các việc nên làm đã làm, đã đặt gánh nặng xuống,
đã thành đạt lý tưởng, đã tận trừ hữu kiết sử, chánh
trí giải thoát. Vị ấy thắng tri địa đại là địa đại. Vì
thắng tri địa đại là địa đại, vị ấy không nghĩ đến
địa đại, không nghĩ đến (tự ngã) đối chiếu với địa
đại, không nghĩ đến (tự ngã) như là địa đại, không
nghĩ: "Địa đại là của ta" – không dục hỷ địa đại.
Vì sao vậy? Vì vị ấy không có si mê, nhờ si mê đã
được đoạn trừ.

 Này các Tỷ-kheo, Như Lai là bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác, thắng tri địa đại là địa đại.
Vì thắng tri địa đại là địa đại, Ngài không nghĩ
đến địa đại, không nghĩ đến (tự ngã) đối chiếu với
địa đại, không nghĩ đến (tự ngã) như là địa đại,
không nghĩ: "Địa đại là của ta" – không dục hỷ địa
đại. Vì sao vậy? Ta nói vì Như Lai đã liễu tri địa
đại.

TỰ NGÃ                                                115

 ... thủy đại... hỏa đại...

 ...Như Lai thắng tri Niết-bàn là Niết-bàn. Vì
thắng tri Niết-bàn là Niết-bàn, Như Lai không
nghĩ đến Niết-bàn, không nghĩ đến (tự ngã) đối
chiếu với Niết-bàn, không nghĩ đến (tự ngã)
như là Niết-bàn, không nghĩ đến (tự ngã) như
là Niết-bàn, không nghĩ: "Niết-bàn là của ta" –
không dục hỷ Niết-bàn. Vì sao vậy? Ta nói vì
Như Lai đã liễu tri Niết-bàn.

 Này các Tỷ-kheo, Như Lai là bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác, thắng tri địa đại là địa đại.
Vì thắng tri địa đại là địa đại, Như Lai không nghĩ
đến địa đại, không nghĩ đến (tự ngã) đối chiếu với
địa đại, không nghĩ đến (tự ngã) như là địa đại,
không nghĩ: "Địa đại là của ta" – không dục hỷ địa
đại. Vì sao vậy? Vì Như Lai biết rằng: "Dục hỷ
là căn bản của đau khổ, từ hữu, sanh khởi lên,
và già và chết đến với loài sinh vật". Do vậy, này
các Tỷ-kheo, Ta nói Như Lai, với sự diệt trừ
hoàn toàn các ái, sự ly tham, sự đoạn diệt, sự xả
ly, sự từ bỏ hoàn toàn các ái, đã chơn chánh giác
ngộ vô thượng chánh đẳng chánh giác"

 ... thủy đại... hỏa đại...

TỰ NGÃ                                             116

 ... Như Lai thắng tri Niết-bàn là Niết-bàn. Vì
thắng tri Niết-bàn là Niết-bàn, Như Lai không
nghĩ đến Niết-bàn, không nghĩ đến (tự ngã) đối
chiếu với Niết-bàn, không nghĩ đến (tự ngã)
như là Niết-bàn, không nghĩ: "Niết-bàn là của
Ta" – không dục hỷ Niết-bàn. Vì sao vậy? Vì
Như Lai biết rằng: "Dục hỷ là căn bản của
đau khổ, từ hữu, sanh khởi lên, và già chết
đến với loài sinh vật". Do vậy, này các Tỷ-
kheo, Ta nói Như Lai, với sự diệt trừ hoàn toàn
các ái, sự ly tham, sự đoạn diệt, sự xả ly, sự trừ
bỏ hoàn toàn các ái, đã chơn chánh giác ngộ vô
thượng chánh đẳng chánh giác.

Như vậy, Thế Tôn thuyết giảng. Các Tỷ-kheo ấy hoan hỷ tín thọ lời dạy của Thế Tôn.

TỰ NGÃ                                              117

TỰ NGÃ   118

19    Kinh THI THIẾT – Tăng I, 579

THI THIẾT – Tăng I, 579

 Này các Tỷ-kheo, có bốn thi thiết tối thượng này. Thế nào là bốn?

- Tối thượng trong những kẻ có tự ngã, tức là
Ràhu, A-tu-la vương.
- Tối thượng trong các vị thọ hưởng các dục, tức
là vua Mandhàtà.
- Tối thượng trong các vị có quyền lực tối thắng,
tức là ác Ma.
- Trong thế giới chư Thiên, Ác ma, Phạm thiên,
cùng với các Sa-môn, Bà-la-môn, chư Thiên và
loài Người, này các Tỷ-kheo, Như Lai được gọi
là tối thượng, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác.

Này các Tỷ-kheo, có bốn sự thi thiết tối thượng này.

- Ràhù là tối thượng
Trong các vị tự ngã
- Mandhàtà tối thượng
Trong các vị hưởng dục
- Màrà là tối thượng
Giữa những bậc uy quyền
- Với thần túc danh xưng

TỰ NGÃ                                            119

Vị ấy được chói sáng
Phía trên, ngang phía dưới
Khắp sanh thú ở đời
Trong thế giới chư Thiên
Phật được gọi tối thượng.

TỰ NGÃ                          120

20    Kinh TIỂU Kinh XÓM NGỰA – 40 Trung I, 613

TIỂU KINH XÓM NGỰA (Culaassapura suttam) – Bài kinh số 40 – Trung I, 613

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở giữa dân chúng Anga (Ương già), tại một xã ấp của dân chúng Anga, tên là Assapura. Lúc bấy giờ Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo:

– Này các Tỷ-kheo.

– Bạch Thế Tôn.

Những Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

– Sa-môn! Sa-môn! Này các Tỷ-kheo, dân
chúng biết các Ông là vậy. Và nếu các Ông có được
hỏi: "Các Ông là ai!" Các Ông phải tự nhận: "Chúng
tôi là Sa-môn".

Này các Tỷ-kheo, các Ông đã được danh

TỰ NGÃ                                          121

xưng như vậy, đã tự nhận là như vậy, thì này, các
Tỷ-kheo, các Ông phải tự tu tập như sau: "Những
pháp môn xứng đáng bậc Sa-môn, chúng ta sẽ tu
tập pháp môn ấy. Như vậy danh xưng này của
chúng ta mới chân chính và sự tự nhận này của
chúng ta mới như thật. Và những thứ cúng dường
mà chúng ta thọ hưởng như y phục, đồ ăn khất
thực, sàng tọa, dược phẩm trị bệnh mới có được kết
quả lớn, lợi ích lớn cho chúng ta. Và chúng ta xuất
gia không thành vô dụng, có kết quả, có thành
tích".

Này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo không thực hành các pháp môn xứng đáng bậc Sa-môn?

Này các Tỷ-kheo, đối với Tỷ-kheo có tâm tham dục và lòng tham dục không được đoạn diệt, có tâm sân hận và lòng sân hận không được đoạn diệt, có tâm phẫn nộ và lòng phẫn nộ không được đoạn diệt, có tâm thù hận và lòng thù hận không được đoạn diệt, có tâm giả dối và lòng giả dối không được đoạn diệt, có tâm não hại và lòng não hại không được đoạn diệt, có tâm tật đố và lòng tật đố không được đoạn diệt, có tâm xan lẫn và lòng xan lẫn không được đoạn diệt, có tâm man trá và lòng man trá không được đoạn diệt, có tâm xảo trá và lòng xảo trá không được đoạn diệt, có tâm ái dục và lòng ái dục không được đoạn

TỰ NGÃ                                             122

diệt, có tà kiến và tà kiến không được đoạn diệt.

Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng, nếu vị ấy không
thực hành các pháp môn xứng đáng bậc Sa-môn, thì
không thể đoạn diệt được những cấu uế cho Sa-môn,
những tỳ vết cho Sa-môn, những lỗi lầm cho Sa-
môn, sự đọa sanh vào đọa xứ, sự thọ lãnh các ác thú.
Này các Tỷ-kheo, ví như một loại võ khí nguy hiểm
tên mataja có hai lưỡi rất sắc bén, có thể được bao
lại và bỏ vào trong một cái bao. Cũng vậy, này các
Tỷ-kheo, Ta nói sự xuất gia của Tỷ-kheo ấy là như
vậy.

 Này các Tỷ-kheo, Ta không nói rằng Sa-môn
hạnh của một vị mang đại y (Sanghati) chỉ tùy
thuộc vào mang đại y.
 Này các Tỷ-kheo, Ta không nói rằng Sa-môn
hạnh của một vị lõa thể chỉ tùy thuộc vào lõa thể.
 Này các Tỷ-kheo, Ta không nói rằng Sa-môn
hạnh của một vị sống thoa bụi và đất chỉ tùy thuộc
vào hạnh thoa bụi và đất.
 Này các Tỷ-kheo, Ta không nói rằng Sa-môn
hạnh của một vị sống theo lễ nghi tắm rửa chỉ tùy
thuộc vào lễ nghi tắm rửa.
 Này các Tỷ-kheo, Ta không nói rằng Sa-môn
hạnh của một vị sống dưới gốc cây chỉ tùy thuộc

TỰ NGÃ                                              123

vào hạnh sống dưới gốc cây.
 Này các Tỷ-kheo, Ta không nói rằng Sa-môn
hạnh của một vị sống ngoài trời chỉ tùy thuộc vào
hạnh sống ngoài trời.
 Này các Tỷ-kheo, Ta không nói rằng Sa-môn
hạnh của người theo hạnh đứng thẳng chỉ tùy
thuộc vào hạnh đứng thẳng.
 Này các Tỷ-kheo, Ta không nói rằng Sa-môn
hạnh của một vị ăn uống có định kỳ chỉ tùy thuộc
vào hạnh ăn uống có định kỳ.
 Này các Tỷ-kheo, Ta không nói rằng Sa-môn
hạnh của người sống theo chú thuật chỉ tùy thuộc
vào hạnh sống theo chú thuật.
 Này các Tỷ-kheo, Ta không nói rằng Sa-môn
hạnh của vị bện tóc chỉ tùy thuộc vào hạnh bện
tóc.
Này các Tỷ-kheo, nếu lòng tham dục của người
có tâm tham dục được đoạn diệt chỉ nhờ vào hạnh
mang đại y của người mang đại y, nếu lòng sân của
người có tâm sân được đoạn diệt, nếu lòng phẫn nộ
của người có tâm phẫn nộ được đoạn diệt, nếu lòng
hiềm hận của người có tâm hiềm hận được đoạn diệt,
nếu lòng giả dối của người có tâm giả dối được đoạn
diệt, nếu lòng não hại của người có tâm não hại được
đoạn diệt, nếu lòng tật đố của người có tâm tật đố

TỰ NGÃ                                            124

được đoan diệt, nếu lòng xan lẩn của người có tâm xan lẩn được đoạn diệt, nếu lòng man trá của người có tâm man trá được đoạn diệt, nếu lòng xảo trá của người có tâm xảo trá được đoạn diệt, nếu lòng ái dục của người có tâm ái dục được đoạn diệt, nếu tà kiến của người có tà kiến được đoạn diệt, (chỉ nhờ hạnh mang đại y của người mang đại y), thì những thân hữu quyến thuộc, bà con cùng một huyết thống có thể khiến người đó mang đại y ngay khi người đó mới sanh, và khuyên người đó mặc đại y như sau: "Này hiền nhi, hãy mang đại y, nếu mang đại y thì lòng tham dục của người có tâm tham dục, sẽ được đoạn diệt, lòng sân của người có tâm sân sẽ được đoạn diệt, lòng giả dối của người có tâm giả dối sẽ được đoạn diệt, lòng não hại của người có tâm não hại sẽ được đoạn diệt, lòng tật đố của người có tâm tật đố sẽ được đoạn diệt, lòng xan lẫn của người có tâm xan lẫn sẽ được đoạn diệt, lòng man trá của người có tâm man trá sẽ được đoạn diệt, lòng xảo trá của người có tâm xảo trá sẽ được đoạn diệt, lòng ái dục của người có tâm ái dục sẽ được đoạn diệt, tà kiến của người có tà kiến sẽ được đoạn diệt chỉ nhờ mang đại y. "Này các Tỷ-kheo, bởi vì Ta thấy có người mang đại y nhưng vẫn có tâm tham dục, có tâm sân hận, có tâm phẫn nộ, có tâm giả dối, có tâm não hại, có tâm tật đố, có tâm xan lẩn, có tâm man trá, có tâm xảo trá, có tâm ái dục, có tâm tà kiến, nên

TỰ NGÃ                                               125

Ta không nói rằng, Sa-môn hạnh của người có tham dục chỉ tùy thuộc vào hạnh mang đại y của vị ấy. Này các Tỷ-kheo, nếu lòng tham dục của người có tâm tham dục được đoạn diệt chỉ nhờ hạnh lõa thể của người lõa thể... chỉ nhờ hạnh thoa bụi và đất của người sống theo hạnh thoa bụi và đất... chỉ nhờ hạnh lễ nghi tắm rửa của người sống theo hạnh lễ nghi tắm rửa... chỉ nhờ hạnh sống dưới gốc cây của người sống dưới gốc cây... chỉ nhờ hạnh sống ngoài trời của người sống ngoài trời... chỉ nhờ hạnh sống đứng thẳng của người sống đứng thẳng... chỉ nhờ hạnh ăn uống có định kỳ của người sống ăn uống có định kỳ... chỉ nhờ hạnh sống theo chú thuật của người sống theo chú thuật... Này các Tỷ-kheo, nếu lòng tham dục của người có tâm tham dục đoạn diệt chỉ nhờ hạnh bện tóc của người sống theo hạnh bện tóc; nếu lòng sân hận của người có tâm sân hận... (như trên)..., nếu tà kiến của người có tà kiến được đoạn diệt (chỉ nhờ hạnh của người sống theo hạnh bện tóc), thì những thân hữu quyến thuộc, bà con cùng một huyết thống có thể khiến người đó bện tóc ngay khi người đó mới sanh, và khuyên người đó bện tóc như sau: "Này hiền nhi, hãy bện tóc; nếu bện tóc thì lòng dục của người có tâm tham dục sẽ được đoạn diệt, lòng sân hận của người có tâm sân hận... nếu tà kiến của người có tà kiến sẽ được đoạn diệt, chỉ nhờ sống theo hạnh bện tóc"". Này các Tỷ-kheo, bởi vì

TỰ NGÃ                                             126

Ta thấy có người theo hạnh bện tóc nhưng vẫn có
tâm tham dục, có tâm sân hận, có tâm phẫn nộ, có
tâm giả dối, có tâm não hại, có tâm tật đố, có tâm xan
lẩn, có tâm man trá, có tâm xảo trá, có tâm ái dục, có
tà kiến, nên Ta không nói rằng Sa-môn hạnh của
người theo hạnh bện tóc chỉ tùy thuộc vào hạnh bện
tóc của vị ấy.

Này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo thực hành các pháp môn xứng đáng bậc Sa-môn?

Này các Tỷ-kheo, đối với Tỷ-kheo có tâm tham dục và lòng tham dục được đoạn diệt, có tâm sân và lòng sân hận được đoạn diệt, có tâm phẫn nộ và lòng phẫn nộ được đoạn diệt, có tâm hiềm hận và lòng hiềm hận được đoạn diệt, có tâm giả dối và lòng giả dối được đoạn diệt, có tâm não hại và lòng não hại được đoạn diệt, có tâm tật đố và lòng tật đố được đoạn diệt, có tâm xan lẩn và lòng xan lẩn được đoạn diệt, có tâm man trá và lòng man trá được đoạn diệt, có tâm xảo trá và lòng xảo trá được đoạn diệt, có tâm ái dục và lòng ái dục được đoạn diệt, có tà kiến và tà kiến được đoạn diệt... => Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng, nếu vị ấy thực hành các pháp môn xứng đáng bậc Sa-môn, thì có thể đoạn diệt được những cấu uế cho Sa-môn, những tỳ vết cho Sa-môn, những lỗi lầm cho Sa-môn, đọa sanh vào đọa xứ, sự thọ lãnh

TỰ NGÃ                                              127

các ác thú. Vị ấy thấy tự ngã được gột sạch tất cả những ác, bất thiện pháp và vị ấy thấy tự ngã được giải thoát. Do thấy tự ngã được gột sạch tất cả những ác, bất thiện pháp ấy, do thấy tự ngã được giải thoát nên hân hoan sanh; do tâm hân hoan nên hỷ sanh; do hỷ nên thân được khinh an; do thân khinh an nên lạc thọ sanh; do lạc thọ nên tâm được định tĩnh. Vị ấy an trú biến mãn một phương với tâm câu hữu với từ, cũng vậy, phương thứ hai, cũng vậy, phương thứ ba, cũng vậy, phương thứ tư. Như vậy cùng khắp thế giới, trên, dưới, bề ngang, hết thảy phương xứ, cùng khắp vô biên giới, vị ấy an trú biến mãn với tâm câu hữu với từ, quảng đại vô biên, không hận không sân. Với tâm câu hữu với bi... (như trên)... với tâm câu hữu với hỷ... an trú, biến mãn một phương với tâm câu hữu với xả, cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư. Như vậy cùng khắp thế giới, trên, dưới, bề ngang, hết thảy phương xứ, cùng khắp vô biên giới, vị ấy an trú biến mãn với tâm câu hữu với xả, quảng đại, vô biên, không hận, không sân.

Này các Tỷ-kheo, ví như một hồ sen có nước
trong, có nước ngọt, có nước mát, có nước trong
sáng, có bờ hồ khéo sắp đặt, đẹp đẽ. Nếu có người
từ phương Đông đi đến, bị nóng bức áp đảo, bị nóng
bức hành hạ, mệt mỏi, khô cổ, đắng họng, khát nước.

TỰ NGÃ                                               128

Người ấy đi đến hồ sen ấy giải trừ khát nước và giải trừ nóng bức. Nếu có người từ phương Tây đi đến... nếu có người từ phương Bắc đi đến, nếu có người từ phương Nam đi đến, nếu có người từ bất cứ ở đâu đi đến, bị nóng bức áp đảo, bị nóng bức hành hạ, mệt mỏi, khô cổ, đắng họng, khát nước, người ấy đi đến hồ sen ấy, giải trừ khát nước, giải trừ nóng bức.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, nếu có người từ gia đình Sát đế lỵ xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, vị ấy đi đến pháp luật do Như lai thuyết dạy, sau khi tu tập từ, bi, hỷ, xả, nội tâm được định tĩnh... Ta nói rằng chính nhờ nội tâm định tĩnh, vị ấy thực hành các pháp môn xứng đáng bậc Sa- môn. Nếu vị ấy từ gia đình Bà-la-môn... từ gia đình Phệ xá (Vessa)... từ gia đình Thủ đà (Sudda), xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, vị ấy đi đến pháp luật do Như Lai thuyết dạy, sau khi tu tập từ, bi, hỷ, xả, nội tâm được định tĩnh... Ta nói rằng chính nhờ nội tâm định tĩnh, vị ấy thực hành các pháp môn xứng đáng bậc Sa-môn.

Nếu có người từ gia đình Sát đế ly, xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình, sau khi đi đến pháp luật do Như Lai thuyết dạy, nhờ đoạn trừ các lậu hoặc, vị ấy ngay trong hiện tại, tự mình chứng tri, chứng ngộ và thành đạt vô lậu tâm giải thoát, tuệ giải

TỰ NGÃ                                               129

thoát. Vị ấy thành Sa-môn nhờ đoạn diệt các lậu hoặc. Nếu từ gia đình Bà-la-môn... từ gia đình Phệ xá... từ gia đình Thủ đà, xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, sau khi đi đến pháp luật do Như Lai thuyết dạy, nhờ đoạn trừ các lậu hoặc, vị ấy ngay trong hiện tại, tự mình chứng tri, chứng ngộ và thành đạt vô lậu tâm giải thoát, tuệ giải thoát, vị ấy thành Sa-môn nhờ đoạn diệt các lậu hoặc.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Các Tỷ-kheo ấy hoan hỷ, tín thọ lời Thế Tôn dạy.

TỰ NGÃ                                                130

21    Kẻ ngu không trí tuệ, Lấy ngã làm kẻ thù - Kinh Khema – Tương I, 133

Khema – Tương I, 133

Đứng một bên, Thiên tử Khema nói lên bài kệ này trước mặt Thế Tôn:

Kẻ ngu không trí tuệ,
Lấy ngã làm kẻ thù,
Tự làm các ác nghiệp,
Đưa đến quả đắng cay.

Nghiệp nào không khéo làm,
Làm xong bị nung nấu,
Với mặt đầy nước mắt,
Khóc lóc chịu quả báo.

Và nghiệp nào khéo làm,
Làm xong, không nung nấu,
Tâm vui, ý thoải mái,
Vị ấy hưởng quả báo.

TỰ NGÃ                                       131

Biết điều lợi cho mình,
Làm trước điều phải làm,
Không tâm trạng đánh xe,
Kẻ trí lòng tinh tấn.

Như người chủ đánh xe,
Rời đại đạo thăng bằng,
Leo lên đường lồi lõm,
Ưu tư nạn gãy trục.

Cũng vậy bỏ Chánh pháp,
Người ngu theo phi pháp,
Rơi vào miệng tử thần,
Ưu tư như gãy trục.

TỰ NGÃ                        132

22    Nguyên nhân sanh ra các kiến chấp về tự ngã - Kinh Quán Kiến – Tương III, 90

Quán Kiến – Tương III, 90

1-2) Nhân duyên ở Sàvatthi...

3) Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn hay Bà-la-môn nào quán tự ngã dưới nhiều hình thức sai khác, quán cả năm thủ uẩn hay quán một trong năm thủ uẩn.

4) Thế nào là năm?

Này các Tỷ-kheo, ở đây kẻ vô văn phàm phu không được thấy rõ các bậc Thánh, không thuần thục pháp các bậc Thánh, không tu tập pháp các bậc Thánh, không được thấy rõ các bậc Chân nhân, không thuần thục pháp các bậc Chân nhân, không tu tập pháp các bậc Chân nhân, quán sắc như là tự ngã, hay tự ngã như là có sắc, hay sắc ở trong tự ngã, hay tự ngã ở trong sắc, quán thọ... quán tưởng... quán các hành... quán thức như là tự ngã, hay tự ngã như là có thức, hay thức ở trong tự ngã, hay tự ngã ở trong thức. Nếu quán như vậy, thời đi đến chấp kiến: "Tôi là".

TỰ NGÃ                                             133

5) Này các Tỷ-kheo, khi đi đến chấp kiến: "Tôi là", thời năm căn nhập vào avakkanti (hiện hữu), tức là nhãn căn, nhĩ căn, tỷ căn, thiệt căn, thân căn.

6) Này các Tỷ-kheo, có ý, có các pháp, có vô minh
giới. Cảm xúc bởi cảm thọ, (cảm thọ này) sanh do
xúc chạm với vô minh; kẻ vô văn phàm phu đi đến
chấp kiến: "Tôi là", đi đến chấp kiến: "Cái này là
tôi", đi đến chấp kiến: "Tôi sẽ là", đi đến chấp kiến:
"Tôi sẽ không là" đi đến chấp kiến: "Tôi sẽ hiện hữu
với sắc", đi đến chấp kiến: "Tôi sẽ hiện hữu với vô
sắc", đi đến chấp kiến: "Tôi sẽ hiện hữu với tưởng",
đi đến chấp kiến: "Tôi sẽ hiện hữu với không tưởng",
đi đến chấp kiến: "Tôi sẽ hiện hữu với phi tưởng phi
phi tưởng".

7) Như vậy, này các Tỷ-kheo, do năm căn an trú ở
đây, nhưng đối với vị Đa văn Thánh đệ tử, vô minh
được đoạn trừ và minh khởi lên. Do vô minh được
viễn ly, do minh sanh khởi, không đi đến chấp kiến:
"Tôi là", không đi đến chấp kiến: "Cái này là tôi",
không đi đến chấp kiến: "Tôi sẽ hiện hữu"... "Tôi sẽ
không hiện hữu"... "Tôi sẽ hiện hữu với sắc"... "Tôi
sẽ hiện hữu với vô sắc"... "Tôi sẽ hiện hữu với
tưởng"... "Tôi sẽ hiện hữu với vô tưởng", không đi
đến chấp kiến: "Tôi sẽ hiện hữu với phi tưởng phi
phi tưởng".

TỰ NGÃ                                              134

TỰ NGÃ   135

23    Pháp đưa đến lợi ích cho tự ngã - Kinh Những Người Ở Veludvàra – Tương V, 517

Những Người Ở Veludvàra – Tương V,517

1) Như vầy tôi nghe.

Một thời, Thế Tôn đang đi du hành giữa Kosala cùng với đại chúng Tỷ-kheo và đi đến một làng Bà-la-môn của dân chúng Kosala tên là Veludvàra.

2) Các Bà-la-môn gia chủ ở Veludvàra được nghe: "Sa-môn Gotama là Thích tử, đã xuất gia từ gia tộc họ Thích, đang đi du hành giữa dân chúng Kosala cùng với đại chúng Tỷ-kheo và đã đến Veludvàra". Tiếng đồn tốt đẹp sau đây được truyền đi về Thế Tôn Gotama: "Đây là bậc Ứng Cúng, Chánh Biến Tri, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn. Với thắng trí, Ngài tự thân chứng ngộ thế giới này cùng với Thiên giới, Ma giới, Phạm thiên giới, cùng với chúng Sa-môn, Bà-la-môn, chư Thiên và loài Người. Sau khi chứng ngộ, Ngài thuyết pháp sơ thiện, trung thiện, hậu thiện có nghĩa, có văn. Ngài truyền dạy Phạm hạnh hoàn toàn, đầy đủ,

TỰ NGÃ                                            136

trong sạch. Tốt lành thay, sự chiêm ngưỡng một vị A-la-hán như vậy!"

3) Rồi các Bà-la-môn gia chủ ở Veludvàra đi đến Thế
Tôn. Sau khi đến, một số đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi
xuống một bên; một số nói lên với Thế Tôn những
lời chào đón hỏi thăm sau khi nói lên những lời chào
đón hỏi thăm thân hữu rồi ngồi xuống một bên; một
số chấp tay vái chào Thế Tôn rồi ngồi xuống một
bên; một số nói lên với Thế Tôn tên và dòng họ rồi
ngồi xuống một bên; một số im lặng ngồi xuống một
bên.

4) Ngồi một bên, các Bà-la-môn gia chủ ở Veludvàra bạch Thế Tôn:

-- Thưa Tôn giả Gotama, chúng tôi có ước vọng như
thế này, có ước muốn như thế này, có chú tâm
(adhippàya) như thế này: "Mong rằng chúng tôi
được sống trong một nhà chật đầy trẻ con! Mong
chúng tôi được sử dụng các hương chiên đàn từ
Kàsi! Mong rằng chúng tôi được trang sức bằng
vòng hoa và phấn sáp! Mong rằng chúng tôi được sử
dụng vàng và bạc! Sau khi thân hoại mạng chung,
mong rằng chúng tôi được sanh thiện thú, thiên giới,
cõi đời này!" Mong rằng Tôn giả Gotama hãy thuyết
pháp cho chúng tôi, những người có ước vọng như
vậy, có ước muốn như vậy, có chú tâm như vậy. Hãy

TỰ NGÃ                                            137

thuyết pháp như thế nào để chúng tôi được sống
trong một nhà chật đầy trẻ con, để chúng tôi được sử
dụng các hương chiên đàn từ Kàsi... để chúng tôi, khi
thân hoại mạng chung, được sanh thiện thú, thiên
giới, cõi đời này.

5) -- Vậy này các Gia chủ, Ta sẽ thuyết cho các
Ông một pháp môn đưa đến lợi ích (tự lợi cho tự
ngã) (attuupanàyikam). Hãy nghe và khéo tác ý, Ta
sẽ giảng.

-- Thưa vâng, Tôn giả.

Các Bà-la-môn ở Veludvàra vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

-- Này các Gia chủ, thế nào là pháp môn đưa đến lợi ích cho tự ngã?

6) Ở đây, này các Gia chủ, vị Thánh đệ tử suy nghĩ như sau: "Ta muốn sống, không muốn chết, muốn lạc, ghét khổ. Nếu có ai đến đoạt mạng sống của ta, một người muốn sống, không muốn chết, muốn lạc, ghét khổ, như vậy là một việc không khả ái, không khả ý đối với ta. Nhưng nếu ta đoạt mạng sống một người muốn sống, không muốn chết, muốn lạc, ghét khổ, như vậy là một việc không khả ái, không khả ý đối với người ấy. Một pháp này không khả ái, không

TỰ NGÃ                                             138

khả ý cho ta, thời pháp ấy cũng không khả ái, không
khả ý cho người khác. Và một pháp này không khả
ái, không khả ý cho ta, thời sao ta lại đem cột pháp
ấy cho người khác?"

Do suy tư như vậy, vị ấy từ bỏ sát sanh, khuyến
khích người khác từ bỏ sát sanh, nói lời tán thán từ
bỏ sát sanh. Như vậy, về thân hành, vị ấy được hoàn
toàn thanh tịnh (kotiparisuddham).

7) Lại nữa, này các Gia chủ, vị Thánh đệ tử suy tư như sau: "Nếu có ai lấy của không cho của ta, gọi là ăn trộm, như vậy là một việc không khả ái, không khả ý cho ta. Nhưng nếu ta lấy của không cho của người khác, gọi là ăn trộm, như vậy là một việc không khả ái, không khả ý cho người ấy. Một pháp này không khả ái, không khả ý cho ta, thời pháp ấy cũng không khả ái, không khả ý cho người khác. Và một pháp này không khả ái, không khả ý cho ta, thời sao lại đem cột pháp ấy cho người khác?"

Do suy tư như vậy, vị ấy từ bỏ lấy của không cho, khuyến khích người khác từ bỏ lấy của không cho, nói lời tán thán từ bỏ lấy của không cho. Như vậy, về thân hành, vị ấy được hoàn toàn thanh tịnh.

8) Lại nữa, này các Gia chủ, vị Thánh đệ tử suy nghĩ như sau: "Nếu ai có tà hạnh với vợ của ta, như vậy

TỰ NGÃ                                            139

là một việc không khả ái, không khả ý cho ta. Nhưng nếu ta có tà hạnh với vợ của người khác, như vậy là một việc không khả ái, không khả ý cho người ấy. Một pháp này không khả ái, không khả ý cho ta, thời pháp này không khả ái, không khả ý cho người khác. Và một pháp này không khả ái, không khả ý cho ta, thời sao ta lại đem cột pháp ấy cho người khác?"

Do suy tư như vậy, vị ấy tự mình từ bỏ tà hạnh trong
các dục, khuyến khích người khác từ bỏ tà hạnh
trong các dục, nói lời tán thán từ bỏ tà hạnh trong các
dục. Như vậy, về thân hành, vị ấy được hoàn toàn
thanh tịnh.

9) Lại nữa, này các Gia chủ, vị Thánh đệ tử suy nghĩ như sau: "Nếu có ai làm tổn hại lợi ích ta với lời nói láo, như vậy là một việc không khả ái, không khả ý cho ta. Nhưng nếu ta cũng làm tổn hại lợi ích người khác với lời nói láo, như vậy là một việc không khả ái, không khả ý cho người ấy. Một pháp này không khả ái, không khả ý cho ta, thời pháp này không khả ái, không khả ý cho người khác. Và một pháp này không khả ái, không khả ý cho ta, thời sao ta lại đem cột pháp ấy cho người khác?"

Do suy tư như vậy, vị ấy tự mình từ bỏ nói láo, khuyến khích người khác từ bỏ nói láo, nói lời tán

TỰ NGÃ                                               140

thán từ bỏ nói láo. Như vậy, về khẩu hành, vị ấy được hoàn toàn thanh tịnh.

10) Lại nữa, này các Gia chủ, vị Thánh đệ tử suy tư như sau: "Nếu có ai chia rẽ bạn bè ta bằng lời nói hai lưỡi, như vậy là một việc không khả ái, không khả ý cho ta. Nhưng nếu ta chia rẽ bạn bè người khác bằng lời nói hai lưỡi, như vậy là một việc không khả ái, không khả ý cho người ấy. Một pháp này không khả ái, không khả ý cho ta, thời pháp này không khả ái, không khả ý cho người khác. Và một pháp này không khả ái, không khả ý cho ta, thời sao ta lại đem cột pháp ấy cho người khác?"

Do suy tư như vậy, vị ấy tự mình từ bỏ nói hai lưỡi, khuyến khích người khác từ bỏ nói lời hai lưỡi, nói lời tán thán từ bỏ nói lời hai lưỡi. Như vậy, về khẩu hành, vị ấy được hoàn toàn thanh tịnh.

11) Lại nữa, này các Gia chủ, vị Thánh đệ tử suy tư như sau: "Nếu có ai đối xử với ta bằng thô ác ngữ, như vậy là một việc không khả ái, không khả ý cho ta. Nhưng nếu ta cũng đối xử với người khác bằng thô ác ngữ, như vậy là một việc không khả ái, không khả ý cho người ấy. Một pháp này không khả ái, không khả ý cho ta, thời pháp này không khả ái, không khả ý cho người khác. Và một pháp này không

TỰ NGÃ                                             141

khả ái, không khả ý cho ta, thời sao ta lại đem cột pháp ấy cho người khác?"

Do suy tư như vậy, vị ấy tự mình từ bỏ thô ác ngữ,
khuyến khích người khác từ bỏ thô ác ngữ, nói lời
tán thán từ bỏ thô ác ngữ. Như vậy, về khẩu hành, vị
ấy được hoàn toàn thanh tịnh.

12) Lại nữa, này các Gia chủ, vị Thánh đệ tử suy tư
như sau: "Nếu có ai đối xử với ta với lời tạp ngữ, với
lời phù phiếm, như vậy là một việc không khả ái,
không khả ý cho ta. Nhưng nếu ta cũng đối xử với
người khác với lời tạp ngữ, với lời phù phiếm, như
vậy là một việc không khả ái, không khả ý cho người
ấy. Một pháp này không khả ái, không khả ý cho ta,
thời pháp này không khả ái, không khả ý cho người
khác. Và một pháp này không khả ái, không khả ý
cho ta, thời sao ta lại đem cột pháp ấy cho người
khác?"

Do suy tư như vậy, vị ấy tự mình từ bỏ lời nói phù phiếm, khuyến khích người khác từ bỏ nói lời phù phiếm, tán thán từ bỏ nói lời phù phiếm. Như vậy, về khẩu hành, vị ấy được hoàn toàn thanh tịnh.

13) Vị ấy thành tựu lòng tin bất động đối với đức Phật: "Đây là bậc Ứng Cúng, Chánh Biến Tri, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ,

TỰ NGÃ                                              142

Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn".

14) Vị ấy thành tựu lòng tin bất động đối với Pháp: "Pháp do Thế Tôn khéo thuyết, thiết thực hiện tại, có hiệu quả tức thời, đến để mà thấy, có khả năng hướng thượng, được người trí tự mình giác hiểu".

15) Vị ấy thành tựu lòng tin bất động đối với chúng
Tăng: "Diệu hạnh là chúng đệ tử của Thế Tôn. Trực
hạnh là chúng đệ tử của Thế Tôn. Ứng lý hạnh là
chúng đệ tử của Thế Tôn. Chơn chánh hạnh là chúng
đệ tử của Thế Tôn. Tức là bốn đôi tám chúng. Chúng
đệ tử của Thế Tôn là đáng cung kính, đáng cúng
dường, đáng tôn trọng, đáng được chấp tay, là
phước điền vô thượng ở đời".

16) Vị ấy thành tựu các giới được các bậc Thánh ái
kính, không bị phá hoại, không bị đâm cắt, không bị
điểm ố, không bị uế nhiễm, đem lại giải thoát, được
người trí tán thán, không bị chấp thủ, đưa đến Thiền
định.

17) Này các Gia chủ, khi nào vị Thánh đệ tử thành tựu bảy pháp này và bốn lời nguyện xứ này, nếu vị ấy muốn, vị ấy có thể tuyên bố về mình: "Ta đã đoạn tận địa ngục, đoạn tận khỏi sanh vào loại bàng sanh, đoạn tận cõi ngạ quỷ, đoạn tận ác sanh, ác thú, đọa

TỰ NGÃ                                             143

xứ. Ta là bậc Dự lưu, không có bị thối đọa, quyết chắc chứng quả giác ngộ".

18) Được nói vậy, các Bà-la-môn gia chủ ở Veludvàra bạch Thế Tôn:

-- Thật vi diệu thay, bạch Thế Tôn... từ nay cho đến mạng chung, con trọn đời quy ngưỡng!

TỰ NGÃ                                            144

24    Tham sân si là 3 pháp tác thành tự ngã - Kinh Người – Tương I, 164

Người – Tương I, 164

1) Tại tịnh xá ở Sàvatthi.

2) Rồi vua Pasenadi nước Kosala, đi đến Thế Tôn, sau khi đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên.

3) Ngồi xuống một bên, vua Pasenadi nước Kosala bạch Thế Tôn:

- Có bao nhiêu loại pháp, bạch Thế Tôn, khi khởi lên trong nội tâm của một người, sẽ đưa lại bất lợi, khổ não và bất an cho người ấy?

4) Thưa Đại vương có ba loại pháp khi khởi lên trong nội tâm của một người, sẽ đưa lại bất lợi, khổ não và bất an cho người ấy.

Thế nào là ba?

- Tham pháp, thưa Đại vương, khi khởi lên trong nội tâm của một người, sẽ đưa lại bất lợi, khổ não và bất an cho người ấy.

TỰ NGÃ                                             145

- Sân pháp, thưa Đại vương, khi khởi lên trong
nội tâm của một người, sẽ đưa lại bất lợi, khổ
não và bất an trú cho người ấy.
- Si pháp, thưa Đại vương, khi khởi lên trong nội
tâm của một người sẽ đưa lại bất lợi, khổ não
và bất an cho người ấy.

Ba pháp ấy, thưa Đại vương, khi khởi lên trong nội tâm của một người, sẽ đưa lại bất lợi, khổ não và bất an cho người ấy.

5)Tham, sân, si ba pháp,
Là ác tâm cho người,
Chúng di hại tự ngã,
Chúng tác thành tự ngã,
Như vỏ và lõi cây,
Tự tác thành trái cây.

TỰ NGÃ                                             146

25    Tuyên bố chánh trí không đề cập đến.. - Kinh KHEMA – Tăng III, 131

KHEMA –Tăng III, 131

1. Một thời, Thế Tôn trú ở Sàvavatthì, Jetavana, tại
khu vườn ông Anàthapindika. Lúc bấy giờ, Tôn giả
Khema, Tôn giả Sumana trú ở Sàvavatthì, tại rừng
Andha. Rồi Tôn giả Khema và Tôn giả Sumana đi
đến Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi
xuống một bên. Ngồi xuống một bên, Tôn giả
Khema bạch Thế Tôn:
- Bạch Thế Tôn, Tỷ-kheo là bậc A-la-hán, đã đoạn
tận các lậu hoặc, Phạm hạnh đã thành, đã làm những
việc phải làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã đạt được
mục đích, hữu kiết sử đã đoạn tận, chánh trí giải
thoát. Vị ấy không nghĩ rằng: "Có người tốt hơn ta"
hay "Có người giống như ta" hay "Có người hạ liệt
hơn ta".
Tôn giả Khema nói như vậy, Bậc Đạo Sư chấp nhận.
Rồi Tôn giả Khema nghĩ rằng: "Thế Tôn đã chấp
nhận ta". Tôn giả từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế
Tôn, thân bên hữu hướng về Ngài rồi ra đi.
Tôn giả Sumana, khi Tôn giả Khema ra đi không bao
lâu, liền bạch Thế Tôn:

TỰ NGÃ                                            147

- Bạch Thế Tôn, Tỷ-kheo là bậc A-la-hán, đã đoạn
tận các lậu hoặc, Phạm hạnh đã thành, đã làm những
việc phải làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã đạt được
mục đích, hữu kiết sử đã đoạn tận, chánh trí giải
thoát. Vị ấy không nghĩ rằng: "Có người tốt hơn ta",
hay "Có người giống như ta", hay "Có người hạ liệt
hơn ta".
Tôn giả Sumana nói như vậy, bậc Đạo Sư chấp nhận.
Rồi tôn giả Sumana nghĩ rằng: "Thế Tôn đã chấp
nhận ta". Tôn giả từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế
Tôn, thân phía hữu hướng về Ngài rồi ra đi.
2. Rồi Thế Tôn, sau khi Tôn giả Khema và Tôn giả
Sumana ra đi không bao lâu, liền bảo các Tỷ-kheo:
- Như vậy, này các Tỷ-kheo, các thiện nam tử nói lên
chánh trí, có nói đến mục đích, nhưng không đề cập
đến tự ngã.
Tuy vậy, ở đời một số kẻ ngu nói lên chánh trí một
cách ngạo mạn đắc chí. Họ về sau rơi vào nguy hại.
Không thắng, không hạ liệt,
Không ai đồng đẳng Ta,
Những tư tưởng như vậy
Không chi phối các vị.
Sanh khởi đã chấm dứt,
Phạm hạnh được viên thành,
Họ lìa bỏ kiết sử,
Hoàn toàn được giải thoát.

TỰ NGÃ                                            148

TỰ NGÃ   149

26    Tàn dư ngã mạn - Kinh Khema – Tương III, 230

Khema – Tương III, 230

1) Một thời, nhiều Tỷ-kheo Trưởng lão sống ở Kosambi, tại vườn Ghosita.

2) Lúc bấy giờ, Tôn giả Khemaka trú tại vườn Badarica, bị bệnh, đau đớn, bị trọng bệnh.

3) Rồi các Tỷ-kheo Trưởng lão, vào buổi chiều, từ chỗ tịnh cư đứng dậy và gọi Tôn giả Dàsaka:

- Hãy đến đây, này Hiền giả Dàsaka! Hãy đi đến Tỷ-
kheo Khemaka; sau khi đến, hãy nói với Tỷ-kheo
Khemaka: "Này Hiền giả Khemaka, các Trưởng lão
nói với Hiền giả như sau: ‘Này Hiền giả, Hiền giả có
kham nhẫn được không? Hiền giả có chịu đựng được
không? Có phải khổ thọ tổn giảm không tăng
trưởng? Có phải có những dấu hiệu tổn giảm, không
phải tăng trưởng?’"

4) -Thưa vâng, chư Hiền.

Tôn giả Dàsaka vâng đáp các Tỷ-kheo ấy, đi đến Tôn giả Khemaka, sau khi đến, nói với Tôn giả Khemaka:

TỰ NGÃ                                            150

- Các Trưởng lão, này Hiền giả Khemaka, nói với
Hiền giả như sau: "Hiền giả có kham nhẫn được
không? Này Hiền giả Khemaka... không phải tăng
trưởng?"

5) -Tôi không có thể kham nhẫn, thưa Hiền giả... tôi không có thể chịu đựng... có những dấu hiệu tăng trưởng, không phải thuyên giảm!

6) Rồi Tôn giả Dàsaka đi đến các Tỷ-kheo Trưởng lão; sau khi đến, thưa với các Tỷ-kheo Trưởng lão:

- Thưa chư Hiền, Tỷ-kheo Khemaka nói như sau:
"Tôi không có thể kham nhẫn, này Hiền giả... có
những dấu hiệu tăng trưởng, không phải thuyên
giảm!"

7) Hãy đến đây, Hiền giả Dàsaka! Hãy đi đến Tỷ-
kheo Khemaka; sau khi đến, nói với Tỷ-kheo
Khemaka như sau: "Này Hiền giả Khemaka, các bậc
Trưởng lão nói với Hiền giả như sau: ‘Này Hiền giả,
Thế Tôn có nói đến năm thủ uẩn, tức là sắc thủ uẩn,
thọ thủ uẩn, tưởng thủ uẩn, hành thủ uẩn, thức thủ
uẩn. Trong năm thủ uẩn này, Tôn giả Khemaka quán
có cái gì là tự ngã hay ngã sở không?’"

8) -Thưa vâng, chư Hiền.

TỰ NGÃ                                            151

Tôn giả Dàsaka vâng đáp các Tỷ-kheo Trưởng lão, đi đến Tôn giả Khemaka, sau khi đến...

- Các bậc Trưởng lão, này Hiền giả, nói với Hiền giả
như sau: "Này Hiền giả, Thế Tôn có nói đến năm thủ
uẩn này, tức là sắc thủ uẩn... thức thủ uẩn. Trong năm
thủ uẩn này, Tôn giả Khemaka quán có cái gì là tự
ngã hay ngã sở không?"

9) -Thưa Hiền giả, Thế Tôn có nói đến năm thủ uẩn
này, tức là sắc thủ uẩn... thức thủ uẩn. Trong năm thủ
uẩn này, này Hiền giả, tôi không quán cái gì là tự ngã
hay ngã sở cả.

10) Rồi Tôn giả Dàsaka đi đến các Tỷ-kheo Trưởng lão; sau khi đến, nói với các Tỷ-kheo Trưởng lão:

- Tỷ-kheo Khemaka, thưa chư Hiền, đã nói như sau:
"Thưa Hiền giả, Thế Tôn có nói đến năm thủ uẩn
này, tức là sắc thủ uẩn... thức thủ uẩn. Trong năm thủ
uẩn này, này Hiền giả, tôi không quán cái gì là tự ngã
hay ngã sở cả!"

11) - Hãy đến đây, Hiền giả Dàsaka! Hãy đi đến Tỷ-
kheo Khemaka; sau khi đến, nói với Tỷ-kheo
Khemaka như sau: "Các vị Trưởng lão, này Hiền giả
Khemaka, nói với Hiền giả như sau: ‘Hiền giả
Khemaka, Thế Tôn có nói đến năm thủ uẩn này, tức

TỰ NGÃ                                              152

là sắc thủ uẩn...thức thủ uẩn. Trong năm thủ uẩn
này, nếu Tôn giả Khemaka không quán cái gì là tự
ngã hay ngã sở cả, thời Tôn giả Khemaka là vị A-la-
hán, các lậu hoặc đã được đoạn tận".

12) -Thưa vâng, chư Hiền giả.

Tôn giả Dàsaka vâng đáp các Tỷ-kheo Trưởng lão, đi đến Tôn giả Khemaka...

- Này Hiền giả Khemaka, các bậc Tỷ-kheo Trưởng
lão nói với Hiền giả như sau: "Thưa Hiền giả, Thế
Tôn có nói đến năm thủ uẩn này, tức là sắc thủ uẩn...
thức thủ uẩn. Nếu Tôn giả Khemaka, trong năm thủ
uẩn này, không quán cái nào là tự ngã hay ngã sở,
thời Tôn giả Khemaka là bậc A-la-hán, đã đoạn tận
các lậu hoặc".

13). .. - Thưa Hiền giả, Thế Tôn có nói đến năm thủ
uẩn này, tức là sắc thủ uẩn... thức thủ uẩn. Trong năm
thủ uẩn này, này Hiền giả, tôi không quán cái gì là tự
ngã hay ngã sở cả. Nhưng tôi không phải là bậc A-
la-hán, đã đoạn tận các lậu hoặc. Và thưa Hiền giả,
trong năm thủ uẩn này, dầu cho tôi có chứng được:
"Tôi là", tuy vậy tôi cũng không quán: "Cái này là
tôi".

TỰ NGÃ                                              153

14) Rồi Tôn giả Dàsaka đi đến Tỷ-kheo Trưởng lão... nói với các Tỷ-kheo Trưởng lão:

- Tỷ-kheo Khemaka, thưa chư Hiền, đã nói như sau: "Thưa Hiền giả, Thế Tôn có nói đến năm thủ uẩn này, tức là sắc thủ uẩn... thức thủ uẩn. Trong năm thủ uẩn này, thưa Hiền giả, tôi không quán cái gì là ngã hay là ngã sở. Tuy vậy, tôi không phải là bậc A-la- hán, đã đoạn tận các lậu hoặc. Và thưa Hiền giả, trong năm thủ uẩn, dầu cho tôi chứng được: "Tôi là", tuy vậy tôi cũng không quán: " Cái này là tôi ".

15) Hãy đến đây, Hiền giả Dàsaka! Hãy đi đến Tỷ-
kheo Khemaka; sau khi đến, hãy nói với Tỷ-kheo
Khemaka: Thưa Hiền giả Khemaka, các Tỷ-kheo
Trưởng lão nói với Hiền giả như sau: "Này Hiền giả
Khemaka, cái mà Hiền giả nói: "Tôi là", là cái gì?
Hiền giả nói: "Tôi là sắc?" Hiền giả nói: "Tôi là
khác sắc?. ..; Hiền giả nói: "Tôi là thức?"; Hiền giả
nói: "Tôi là khác thức?". Này Hiền giả Khemaka, cái
mà Hiền giả nói: "Tôi là", là cái gì?"

16) - Thưa vâng.

Tôn giả Dàsaka vâng đáp các Tỷ-kheo Trưởng lão, đi đến Tôn giả Khemaka...

TỰ NGÃ                                              154

17) - Thôi vừa rồi, Hiền giả Dàsaka chạy qua, chạy lại như thế này để làm gì? Hãy đem gậy lại đây! Ta sẽ đi đến các Tỷ-kheo Trưởng lão!

18) Rồi Tôn giả Khemaka chống gậy đi đến các Tỷ-
kheo Trưởng lão; sau khi đến, nói lên với các Tỷ-
kheo Trưởng lão những lời chào đón hỏi thăm; sau
khi nói lên những lời chào đón hỏi thăm thân hữu,
liền ngồi xuống một bên.

19) Các Tỷ-kheo Trưởng lão nói với Tôn giả Khemaka đang ngồi một bên:

- Này Hiền giả Khemaka, cái mà Hiền giả nói: "Tôi là", cái mà Hiền giả nói: "Tôi là", là cái gì? Hiền giả nói: "Tôi là sắc?"; Hiền giả nói: "Tôi là khác sắc"... "là thọ... là tưởng... là các hành"...; Hiền giả nói: "Tôi là thức?"; Hiền giả nói: "Tôi là khác thức?"; Này Hiền giả Khemaka, cái mà Hiền giả nói: "Tôi là", cái mà Hiền giả nói "Tôi là", là cái gì?

20) - Thưa chư Hiền, tôi không nói: "Tôi là sắc". Tôi không nói: "Tôi là khác sắc"... "là thọ... là tưởng... là các hành"... Tôi không nói: "Tôi là thức". Tôi cũng không nói: "Tôi là khác thức". Dầu rằng, này các Hiền giả, Tôi có chứng được (tư tưởng): "Tôi là", nhưng tôi không có quán: "Cái này là tôi".

TỰ NGÃ                                                  155

21) Ví như, này chư Hiền, hương thơm của hoa sen xanh, hay hoa sen hồng, hay hoa trắng, nếu có người nói: "Hương thuộc về lá hay thuộc về sắc, hay thuộc về nhụy hoa", nói như vậy có nói đúng không?

- Thưa không, này Hiền giả.

- Vậy chư Hiền, trả lời như thế nào là trả lời một cách đúng đắn?

Chư Hiền, hương là của hoa. Trả lời như vậy là trả lời một cách đúng đắn.

22) Cũng vậy, này chư Hiền, tôi không nói: "Tôi là
sắc"; tôi không nói: "Tôi là khác sắc"... "Tôi là thọ"...
"Tôi là tưởng"... "Tôi là các hành"... Tôi không nói:
"Tôi là thức". Tôi không nói: "Tôi là khác thức".
Nhưng này chư Hiền, dầu rằng đối với năm thủ uẩn
của tôi được có này, tôi không có quán: "Cái này là
tôi".

23) Dầu cho đối với vị Thánh đệ tử, này chư Hiền, năm hạ phần kiết sử đã được đoạn tận, nhưng vị ấy còn nghĩ: "Đối với năm thủ uẩn, vẫn còn dư tàn tế nhị". Dư tàn kiêu mạn "Tôi là", dư tàn dục "Tôi là", dư tàn tùy miên "Tôi là" chưa được vị ấy đoạn trừ. Vị ấy sau một thời gian, sống quán sự sanh diệt trong năm thủ uẩn: "Đây là sắc, đây là sắc tập khởi,

TỰ NGÃ                                                 156

đây là sắc đoạn diệt. Đây là thọ... Đây là tưởng... Đây là các hành... Đây là thức, đây là thức tập khởi, đây là thức đoạn diệt"

24) Vì rằng vị ấy sống, quán sự sanh diệt trong năm
thủ uẩn này, các dư tàn ngã mạn (?) "Tôi là", các
dư tàn ngã dục "Tôi là", các dư tàn ngã tùy miên (?)
"Tôi là", mà vị ấy chưa được đoạn trừ, nay đi đến
đoạn tận.

25) Này chư Hiền, ví như một tấm vải nhớp nhúa
dính bụi, những người chủ giao nó cho một người
thợ giặt. Người thợ giặt sau khi nhồi nó, đập nó trong
nước muối, hay trong nước tô đã, trong nước phân
bò rồi giặt sạch nó trong nước trong. Dầu cho tấm
vải ấy nay được sạch sẽ, trong trắng, nhưng nó vẫn
còn dư tàn mùi muối hay mùi tô đã, hay mùi phân
bò. Người thợ giặt giao lại tấm vải cho những người
chủ. Những người chủ đem bỏ nó vào trong một cái
hòm có ướp hương thơm. Như vậy cái dư tàn mùi
muối hay mùi tô đã bay mùi phân bò chưa được đoạn
tận, nay được đoạn trừ.

26-27) Cũng vậy, này chư Hiền, dầu cho vị Thánh đệ tử đã đoạn tận năm hạ phần kiết sử, nhưng với vị ấy, cái dư tàn trong năm thủ uẩn, dư tàn ngã mạn "Tôi là", dư tàn ngã dục "Tôi là", dư tàn ngã tùy miên: "Tôi là" chưa được đoạn trừ. Vị ấy sau một

TỰ NGÃ                                              157

thời gian, sống tùy quán sự sanh diệt trong năm thủ
uẩn: "Đây là sắc, đây là sắc tập khởi, đây là sắc
đoạn diệt. Đây là thọ... đây là tưởng... đây là các
hành... đây là thức, đây là thức tập khởi, đây là thức
đoạn diệt". Vì rằng vị ấy sống tùy quán sự sanh diệt
trong năm thủ uẩn này nên các dư tàn trong năm thủ
uẩn này, ngã mạn "Tôi là", ngã dục "tôi là", ngã tùy
miên "Tôi là" chưa được đoạn tận nay đi đến đoạn
trừ.

28) Khi được nói vậy, các Tỷ-kheo Trưởng lão nói với Tôn giả Khemaka:

- Không phải chúng tôi vì muốn phiền nhiễu Tôn giả Khemaka mà chúng tôi hỏi. Nhưng vì chúng tôi nghĩ rằng: "Tôn giả Khemaka có thể giải đáp, thuyết giảng, trình bày, xác chứng, khai triển, phân tích, hiển lộ một cách rộng rãi giáo lý của Thế Tôn".

29) Và rồi Tôn giả Khemaka đã giải đáp, thuyết giảng, trình bày, xác chứng, khai triển, phân tích, hiển lộ một cách rộng rãi giáo lý của Thế Tôn.

30) Tôn giả Khemaka thuyết giảng như vậy. Các Tỷ- kheo Trưởng lão hoan hỷ, tín thọ lời Tôn giả Khemaka giảng.

TỰ NGÃ                                              158

31) Trong khi lời dạy này được nói lên, khoảng sáu mươi Tỷ-kheo được tâm giải thoát khỏi các lậu hoặc, kể cả Tôn giả Khemaka.

TỰ NGÃ                                           159

27    Tâm không tham đắm, tự ngã được ly tham - Kinh HỘ TRÌ – Tăng II, 43

HỘ TRÌ – Tăng II, 43

1. - Trong bốn trường hợp, này các Tỷ-kheo, không phóng dật, niệm và tâm hộ trì cần phải làm do tự mình. Thế nào là bốn?

- Với ý nghĩ: "Mong rằng đối với các pháp
khiến cho tham đắm, tâm ta chớ có tham
đắm!", không phóng dật, niệm và tâm hộ trì
cần phải làm do tự mình.
- Với ý nghĩ: "Mong rằng đối với các pháp
khiến cho sân hận, tâm ta chớ có sân hận!",
không phóng dật, niệm và tâm hộ trì cần phải
làm do tự mình.
- Với ý nghĩ: "Mong rằng đối với các pháp
khiến cho si mê, tâm ta chớ có si mê!", không
phóng dật, niệm và tâm hộ trì cần phải làm do
tự mình.
- Với ý nghĩ: "Mong rằng đối với các pháp
khiến cho say đắm, tâm ta chớ có say đắm!",
không phóng dật, niệm và tâm hộ trì cần phải
làm do tự mình.

TỰ NGÃ                                         160

2. Khi nào, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đối với các
pháp khiến cho tham đắm, tâm không tham đắm, tự
ngã được ly tham; đối với các pháp khiến cho sân
hận, tâm không sân hận, tự ngã được ly sân; đối với
các pháp khiến cho si mê, tâm không si mê, tự ngã
được ly si; đối với các pháp khiến cho say đắm, tâm
không say đắm, tự ngã được ly đắm say; thời vị ấy
không có sợ hãi, không có dao động, không có hốt
hoảng, không rơi vào hoảng sợ, không có đi do
nhân các Sa-môn có nói gì.

TỰ NGÃ                                           161

28    Tự ngã bị tổn hại - Kinh TỔN HẠI – Tăng IV, 641

TỔN HẠI – Tăng IV, 641

- Thành tựu với mười pháp, này các Tỷ-kheo, đem
theo mình một tự ngã bị tổn hại, bị hủy hoại... đem
theo mình một tự ngã không bị tổn hại... không bị
hủy hoại...

Thành tựu với hai mươi pháp, này các Tỷ-kheo...

Thành tựu với ba mươi pháp, này các Tỷ-kheo...

Thành tựu với bốn mươi pháp, này các Tỷ-kheo, đem theo mình một tự ngã bị tổn hại, bị hủy hoại... không đem theo mình một tự ngã bị tổn hại, bị hủy hoại.

TỰ NGÃ                                             162

29     Tự ngã là thân ái hay là kẻ thù - Kinh Thân Ái – Tương I, 166

Thân Ái – Tương I, 166

1) Ở tại Sàvatthi.

2) Ngồi xuống một bên, vua Pasenadi nước Kosala bạch Thế Tôn:

-- Bạch Thế Tôn, ở đây khi con đang ngồi yên tịnh
một mình, tư tưởng này khởi lên nơi con: " Đối với
những ai, tự ngã là thân ái? Đối với những ai, tự ngã
là kẻ thù? "

Và rồi bạch Thế Tôn, con suy nghĩ như sau:

3) " Những ai sống thân làm ác, sống miệng nói ác,
sống ý nghĩ ác; đối với người ấy, tự ngã là kẻ thù.
Dầu họ có nói: "Tự ngã là thân ái của chúng tôi",
nhưng tự ngã đối với họ là kẻ thù. Vì sao vậy? Những
gì kẻ thù làm cho kẻ thù, tự ngã của họ làm cho tự
ngã của họ như vậy. Do vậy, đối với họ, tự ngã là kẻ
thù.

4) Những ai sống thân làm thiện, sống miệng nói thiện, sống ý nghĩ thiện, đối với họ, tự ngã là thân ái. Dầu cho họ có nói: "Tự ngã là kẻ thù của chúng tôi",

TỰ NGÃ                                                163

nhưng tự ngã đối với họ là thân ái. Vì sao vậy?
Những gì kẻ thân ái làm cho kẻ thân ái, tự ngã của
họ làm cho tự ngã của họ như vậy. Do vậy, đối với
họ, tự ngã là kẻ thân ái."

5) -- Như vậy là phải, thưa Đại vương. Như vậy là phải, thưa Đại vương. Thưa Đại vương, những ai sống thân làm ác... Do vậy, đối với họ, tự ngã là kẻ thù. Thưa Đại vương, những ai sống thân làm thiện... Do vậy, đối với họ, tự ngã là kẻ thân ái.

6) Nếu những ai biết được,
Tự ngã là thân ái,
Họ sẽ không liên hệ,
Với các điều ác hạnh.
Kẻ làm điều ác hạnh,
Khó được chơn hạnh phúc,
Bị thần chết cầm tù,
Từ bỏ thân làm người.
Kẻ có nghiệp như vậy,
Cái gì là của mình?
Lấy cái gì đem đi?
Cái gì theo dõi họ,
Như bóng theo dõi hình?

Ở đây kẻ bị chết, Làm các nghiệp công đức,

TỰ NGÃ                                            164

Làm các nghiệp ác đức,
Lấy cả hai đem đi.
Cả hai của kẻ ấy,
Như bóng theo dõi hình.
Cả hai theo kẻ ấy,
Do vậy hãy làm lành,
Tích lũy cho đời sau,
Công đức cho đời sau,
Là hậu cứ cho người.

TỰ NGÃ                       165

30    Tự ngã thối nát - Kinh THỐI NÁT – Tăng I, 510

THỐI NÁT – Tăng I, 510

1. Một thời, Thế Tôn trú ở Bàrànasi, tại Isipatana
vườn Nai.
Rồi Thế Tôn vào buổi sáng đắp y, cầm y bát, đi vào
Ba-la-nại để khất thực. Thế Tôn, trong khi đi khất
thực tại Goyogapilakkha, gần cây sung, chỗ cột đàn
bò, thấy một Tỷ-kheo hưởng thọ hương vị trống
không, không có Thiền định, hưởng thọ hương vị
hướng ngoại của dục vật, thất niệm, không tỉnh giác,
không định tĩnh, với tâm tán loạn, với các căn phóng
túng. Thấy vậy, Thế Tôn liền nói với vị Tỷ-kheo ấy:
- Này Tỷ-kheo, này Tỷ-kheo! Thầy chớ có làm cho
tự ngã trở thành thối nát. Này Tỷ-kheo, ai làm cho tự
ngã thối nát đầy ứ, thoát ra toàn mùi hôi thối, rồi
mong rằng các loài ruồi lằng sẽ không bu đậu, sẽ
không có chiếm cứ, sự kiện như vậy không xảy ra.
2. Tỷ-kheo ấy được Thế Tôn giáo giới với lời giáo
giới như vậy, cảm thấy xúc động mạnh. Rồi Thế Tôn,
sau khi đi khất thực ở Ba-la-nại xong, sau bữa ăn,
sau khi đi khất thực trở về, bảo các Tỷ-kheo:

TỰ NGÃ                                             166

- Này các Tỷ-kheo, ở đây, sau khi đắp y vào buổi
sáng, Ta cầm lấy y bát, đi vào Ba-la-nại để khất thực.
Này các Tỷ-kheo, trong khi đi khất thực tại
Goyogapilakkha, Ta thấy một Tỷ-kheo hưởng thọ
hương vị trống không, không có Thiền định, hưởng
thọ hương vị hướng ngoại của dục vật, thất niệm,
không tỉnh giác, không định tĩnh, với tâm tán loạn,
với các căn phóng túng. Thấy vậy, Ta liền nói với vị
Tỷ-kheo ấy: "Này Tỷ-kheo, này Tỷ-kheo! Thầy chớ
có làm cho tự ngã trở thành thối nát. Này Tỷ-kheo,
ai làm cho tự ngã thối nát đầy ứ, thoát ra toàn mùi
hôi thối, rồi mong rằng: "Các loài ruồi lằng sẽ không
bu đậu, sẽ không có chiếm cứ", sự kiện như vậy
không xảy ra''.
Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy được ta giáo giới với
lời giáo giới này, cảm thấy xúc động mạnh.
3. Khi nghe nói như vậy, một Tỷ-kheo bạch Thế Tôn:
- Bạch Thế Tôn, thối nát cái gì, mùi hôi thối cái gì,
các loài rồi lằng là gì?
 Tham cầu, là thối nát.
 Sân là mùi hôi thối.
 Các suy tầm ác bất thiện là ruồi lằng.
Này các Tỷ-kheo, ai làm cho các tự ngã thối nát, đầy
ứ, thoát ra mùi hôi thối, rồi mong rằng: "Các loài

TỰ NGÃ                                              167

ruồi lằng sẽ không bu đậu, sẽ không chiếm cứ", sự
kiện như vậy không xảy ra.
Tai mắt không giữ gìn
Các căn không phòng hộ
Ruồi lằng sẽ bu đậu
Các tư duy tham ái
Tỷ-kheo làm thối nát
Đầy ứ những mùi hôi
Xa thay là Niết-bàn!
Chịu phần về bất hạnh
Tại làng hay trong rừng
Tự ngã không an tịnh
Kẻ ngu và không trí
Đi đứng đầy ruồi lằng.

Ai đầy đủ giới luật
Thích tịch tịnh trí tuệ
Sống an tịnh hạnh phúc
Mọi ruồi lằng diệt trừ.

TỰ NGÃ                                         168
