Kinh NIKAYA Phân Loại theo Chủ Đề ( (HT Thích Minh Châu dịch; Chơn Tín Toàn phân loại)
(Thích Minh Châu dịch) - 400 - Tứ Vô Lượng Tâm
Nguồn: kho Dân tộc KING — Giảng Sư (văn bản trích từ PDF)

Kinh tạng Pali
(Pali Nikaya)
HT. THÍCH MINH CHÂU
Việt dịch
Ấn bản năm 1991

Phân loại theo chủ đề: CHƠN TÍN TOÀN NIKAYA PHÂN LOẠI - CHỦ ĐỀ 400

TỨ VÔ LƯỢNG
TÂM
Chịu trách nhiệm chính tả:
TÂM MINH ANH

400

Ấn bản điện tử 2018

MỤC LỤC DẪN NHẬP .............................................................9 1     Định nghĩa - Kinh PHÚNG TỤNG – 33 Trường II, 567 ..............................................................15 2     Định nghĩa - Kinh TỪ 1 – Tăng II, 58 ...........17 3     11 cửa bất tử - Kinh DASAMA GIA CHỦ – Tăng IV, 685 ...................................................22 4     11 pháp diệt tham ái - Kinh THAM ÁI 1 – Tăng IV, 709 ............................................................28 5     5 an ổn trú - Kinh AN ỔN TRÚ – Tăng II, 522 .........................................................................30 6     6 hoà kính pháp - Kinh PHÚNG TỤNG – 33 Trường II, 567 .................................................32 7     6 khả niệm pháp - Kinh LÀNG SAMA – 104 Trung III, 65 ....................................................35 8     6 pháp đưa đến hoà thuận - Kinh CẦN PHẢI NHỚ 1 – Tăng III, 22 .....................................50 9     6 xuất ly giới - Kinh PHÚNG TỤNG – 33 Trường II, 567 .................................................54

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                                               1

10 7 năm tu tập từ tâm - Kinh NGỦ NGỤC – Tăng III, 396 ............................................................59 11 7 năm tu tập từ tâm, vì sao còn tái sanh - Kinh MẶT TRỜI – Tăng III, 418 ............................68 12 9 chi phần Ngày trai giới - Kinh TỪ BI – Tăng IV, 118 ............................................................77 13 Chớ có nói vậy - Kinh PHÚNG TỤNG – 33 Trường II, 567 .................................................81 14 Chớ có nói vậy - Kinh XUẤT LY GIỚI – Tăng III, 25...............................................................86 15 Chớ có sợ hãi các công đức - Kinh NGỦ NGỤC – Tăng III, 396 ................................................90 16 Con đường đưa đến Phạm Thiên giới - Kinh DHANANJANI – 97 Trung II, 753 ..............100 17 Con đường đưa đến Phạm Thiên giới - Kinh SUBHA – 99 Trung II, 793 ..........................123 18 Con đường đưa đến Phạm Thiên giới - Kinh TEVIJJA – 13 Trường I, 401 ........................148 19 Cách quán ngàn Phạm Thiên - Kinh HÀNH SANH – 120 Trung III, 283 .........................176

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                                         2

20 Cách quán để chứng Bất lai hay Alahan - Kinh BÁT THÀNH – 52 Trung II, 29 ...................184 21 Cách quán để chứng Bất lai hay Alahan - Kinh DASAMA GIA CHỦ – Tăng IV, 685 ..........193 22 Cách quán để trừ khử sân hận - Kinh TRỪ KHỬ HIỀM HẬN 1 – Tăng II, 613 .......................199 23 Cách tu tâp - Thú hướng, tối thắng, quả, cứu cánh - Kinh Từ – Tương V, 183 ...................207 24 Cách tu tập - 7 cách tập - Kinh PHÁP LƯỢC THUYẾT – Tăng III, 683 .............................215 25 Cách tu tập - TIỂU Kinh XÓM NGỰA – 40 Trung I, 613 ..................................................221 26 Cách tu tập - Ta sẽ sống bao phủ người này… - Kinh VÍ DỤ CÁI CƯA – 21 Trung I, 277 ...231 27 Cách tu tập - Tu tập liên hệ với 7gc - Kinh Bộ Xương – Tương V, 203 ................................249 28 Cách tu tập - Từ bỏ các cấu uế của tâm, tu tập từ bi hỷ xả - Kinh VÍ DỤ TẤM VẢI – 7 Trung I, 87...................................................................258

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                                         3

29 Cách tu tập - Từ bỏ tham sân si, tu tập từ bi hỷ xả, đạt lậu tận - Kinh SÀLHÀ – Tăng I, 347 .......................................................................268 30 Cách tu tập - Ví dụ minh hoạ - Kinh TEVIJJA – 13 Trường I, 401 ...........................................276 31 Cách tu tập TÂM XÃ - Kinh POTALIYA – 54 Trung II, 51 ...................................................304 32 Gương tu tập của Tôn giả Sariputta - Kinh SAU KHI AN CƯ – Tăng IV, 96 ..........................324 33 Kinh HÀNG MA – 50 Trung I, 727 .............331 34 Kinh VUA CÁC LOÀI RẮN – Tăng I, 688 345 35 Là 4 Phạm trú, sanh lên Phạm Thiên giới - Kinh MAKHADEVA – 83 Trung II, 531 .............348 36 Là Giường cao, giường lớn của Phạm Thiên - Kinh VENÀGA – Tăng I, 323 ......................366 37 Là Sống đạt địa vị Phạm Thiên - Kinh NGÀY TRAI GIỚI – Tăng II, 168............................374 38 Là Sự tu tập của hội chúng thời Đức Phật - Kinh NHẬP TỨC XUẤT TỨC NIỆM – 118 Trung III, 249 ..........................................................378

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                                           4

39 Là Tài sản của người tu - Kinh CHUYỂN LUÂN THÁNH VƯƠNG SƯ TỬ HỐNG – 26 Trường II, 353 ...............................................398 40 Là Tư cụ để tâm tu tập không hận không sân - Kinh SUBHA – 99 Trung II, 793 .................434 41 Phi nhân - Dễ bị phi nhân não hại - Kinh Gia Đình – Tương II, 461 ....................................459 42 Phi nhân ấy sẽ bị mệt nhọc và bị não hại - Kinh Cây Lao – Tương II, 463 ..............................461 43 Quả - 11 lợi ích của Từ tâm - Kinh TỪ – Tăng IV, 684 ..........................................................463 44 Quả - 8 lợi ích - Kinh TỪ – Tăng III, 488....465 45 Quả - Chuyển nghiệp - Phàm nghiệp gì được làm có hạn lượng... - Kinh PHẠM THIÊN TRÚ – Tăng IV, 627 ..............................................468 46 Quả - Chuyển nghiệp - Phàm nghiệp gì được làm có hạn lượng... - Kinh SUBHA – 99 Trung II, 793 ............................................................472 47 Quả - Chuyển nghiệp - Phàm nghiệp gì được làm có hạn lượng... - Kinh Vỏ Ốc – Tương IV, 497.................................................................497

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                                        5

48 Quả - Nếu chỉ trong thời gian búng móng tay - Kinh TÂM ĐƯỢC TU TẬP – Tăng I, 25 ....506 49 Quả - Nếu chỉ trong thời gian búng móng tay - Kinh VELÀMA – Tăng IV, 124...................509 50 Quả - Nếu chỉ trong thời gian búng ngón tay - Kinh Cái Nồi – Tương II, 462 ......................516 51 Quả - Nếu chỉ trong thời gian búng ngón tay - Kinh THẬT SỰ LÀ VẬY – Tăng I, 81 .......518 52 Quả - Nếu chỉ trong thời gian búng ngón tay - Kinh TÂM ĐƯỢC TU TẬP – Tăng I, 25 ....525 53 Quả - Sanh ở Phạm chúng Thiên, Quang Âm Thiên, Biến Tịnh Thiên... - Kinh TỪ 1 – Tăng II, 58 ..............................................................528 54 Quả - Sanh ở Tịnh Cư Thiên, do quán 5 uẩn - Kinh TỪ 2 – Tăng II, 61 ...............................533 55 Quả - Từ bi hỷ xả - Đối trị Sân, Hại tâm, Bất lạc, Tham - Kinh XUẤT LY GIỚI – Tăng III, 25 .......................................................................535 56 Quả - Từ bi hỷ xả - Đối trị Sân, Hại tâm, Bất lạc, Tham - ĐẠI Kinh GIÁO GIỚI LAHẦULA – 62 Trung II, 183 .................................................540

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                                           6

57 Quả - Đối trị Sân tâm - Kinh CHÁNH GIÁC – Tăng IV, 64 ...................................................551 58 Quả - Đối trị Sân tâm - Kinh DU SĨ NGOẠI ĐẠO – Tăng I, 359 .......................................556 59 Quả - Đối trị Sân tâm - Kinh Manibhadda – Tương I, 458 .................................................560 60 Quả - Đối trị Sân tâm - Kinh TỊNH TƯỚNG – Tăng I, 11 ......................................................561 61 Quả - Đối trị phỉ báng, mắng chửi - Kinh HÀNG MA – 50 Trung I, 727 ...................................564 62 Sự khác nhau giữa Thánh đệ tử và người phàm - Kinh TỪ 1 – Tăng II, 58 ............................578 63 Sự khác nhau giữa Thánh đệ tử và người phàm - ĐẠI Kinh PHƯƠNG QUẢNG – 43 Trung I, 639.................................................................583 64 Trước mặt lẫn sau lưng đều an trú tâm từ trong thân khẩu ý - TIỂU Kinh RỪNG SỪNG BÒ – 31 Trung I, 449 .............................................599 65 Tối thắng là Không vô biên xứ, Thức vô biên xứ, Vô sở hữu xứ - Kinh Từ – Tương V, 183 ....611

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                                        7

66 Vị hữu tình không có si ám, sinh ra ở đời vì hạnh phúc cho muôn loài - Kinh SỢ HÃI VÀ KHIẾP ĐẢM – 4 Trung I, 41 ....................................619

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                            8

DẪN NHẬP

1. Lời giới thiệu
 Sau khi nhận thấy tính thực tế, gần gũi, dễ hiểu và trí
tuệ tuyệt diệu trong những bài kinh của bộ ĐẠI TẠNG
KINH VIỆT NAM do Hoà Thượng Thích Minh Châu
dịch trực tiếp từ Kinh Tạng Pali, chúng tôi nhận thấy
rằng những bộ kinh này là những thực tế tuyệt diệu
trong cuộc sống và nếu những bài kinh này không
được tiếp cận và áp dụng trong cộng đồng Phật tử thì
thật là một thiệt thòi cho những người con của Phật.
 Ví như một người khi nếm được hương vị tuyệt vời của
một chiếc bánh ngon, lòng nghĩ tới những người thân
thương của mình và đem đến mời họ cùng ăn với
mình, đó chính là tâm niệm của chúng tôi khi thực
hiện công việc này. Chúng tôi với tấm lòng chân thành
sâu sắc cầu mong cho mọi người cùng có thể tiếp cận
được với Kinh Tạng Pali (kinh Nikaya) và tìm được
chân đứng trong bộ kinh này.
 Vì vậy, nhằm giới thiệu bộ kinh Nikaya đến với cộng
đồng Phật tử ở khắp nơi và nhằm giúp cho quý đạo
hữu dễ dàng tiếp cận với kinh Nikaya nên trong phiên
bản vi tính này chúng tôi đã mạo muội cẩn thận đánh

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                          9

dấu, tô màu những điểm căn bản và trọng tâm trong
các bài kinh để quý đọc giả có thể nhanh chóng nắm
hiểu được nội dung, ý nghĩa và những điểm quan
trọng của bài kinh. Công việc này đã được chúng tôi
thực hiện dựa trên sự thấy biết và kinh nghiệm thực
hành của bản thân, quý đạo hữu cố gắng đọc đi đọc
lại và suy nghiệm kỹ từng lời kinh rồi đem áp dụng
thực hành để có thể tự mình thành tựu Tuệ giác như
Đức Phật đã chỉ dạy.
2. Lợi ích của việc nghiên cứu học hỏi bộ kinh này là gì?
 Đi thẳng vào lời dạy của Đức Phật, tiếp cận trực tiếp
với những lời dạy nguyên chất của Đức Phật khi Ngài
còn tại thế, tránh được sự truyền tải ý nghĩa giáo
pháp có khi đúng, có khi lệch của các vị này vị kia,
tránh được việc đến với đạo Phật nhưng nhìn nhận
và hiểu biết đạo Phật thông qua lăng kính của người
khác.
 Biết được với những sự kiện đã từng xảy ra trong thời
kỳ Đức Phật còn tại thế như: hoàn cảnh xã hội thời
đó, đời sống thực tế của Đức Phật và các cuộc thuyết
giảng Chánh Pháp của Ngài.
 Trí tuệ được mở rộng, biết được đôi phần về trí tuệ
thâm sâu vi diệu của Đức Phật qua các bài thuyết

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                         10

giảng của Ngài và qua các cuộc cật vấn, chất vấn của
ngoại đạo.
 Được làm quen với các Pháp học và Pháp hành mà
Đức Phật đã trình bày dưới nhiều hình thức đa dạng
khác nhau. Học hỏi được nhiều cách tu tập, nhiều
phương diện tu tập, không bị hạn chế bó buộc trong
một phương diện tu tập theo một trường phái nào.
 Có được một cái nhìn trực tiếp, trực diện đối với
Chánh Pháp, giúp cho người tu tập không đi lệch ra
ngoài Chánh Pháp, không làm uổng phí thời gian và
công sức mà người tu tập đã bỏ ra để nghiên cứu tìm
hiểu học hỏi và thực hành Phật Pháp, giúp cho nhiệt
tình và ước nguyện của người tu học chân chánh được
thành đạt, có kết quả tốt đẹp và lợi ích thiết thực ngay
trong đời sống hiện tại.
 Có được đầy đủ những phương tiện để thực hiện Pháp
học vàPháp hành, biết rõ những gì mình cần phải làm
trên con đường đi đến sự chấm dứt khổ đau.
 Trong khi đọc, nghe, nghiên cứu, học hỏi các bản
kinh thì tâm được an trú vào trong Chánh Tri Kiến,
tham sân si được vắng mặt trong lúc ấy, tâm được an
trú vào trong Chánh Pháp.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                          11

 Ngay trong hiện tại gieo kết được những thiện duyên tốt lành đối với Chánh Pháp của Đức Phật, có thể thẳng tiến đến việc tu tập sự giải thoát sanh tử ngay trong kiếp hiện tại. Nhưng nếu ngay trong hiện tại không đạt được sự giải thoát thì những thiện duyên này sẽ giúp được cho các đời sau: khi được sanh ra, tâm luôn hướng về sự tìm cầu Chánh Pháp, yêu thích tìm kiếm những lời dạy nguyên gốc của Đức Phật, và đồng thời tâm cũng luôn hướng về sự không ưa thích đối với các tà Pháp, tránh xa các tà thuyết không chân chánh, không có cảm xúc cảm tình đối với các tà đạo, tránh được các con đường tu tập sai lệch làm uổng phí công sức và tâm nguyện của người tu tập mà vẫn không đạt được sự giải thoát khổ đau.  Trong quá trình học hỏi nghiên cứu cẩn thận các bản kinh này thì Chánh Tri Kiến đi đến thành tựu đầy đủ, Giới Hạnh đi đến thành tựu đầy đủ, ba kiết sử Thân Kiến, Hoài Nghi, Giới Cấm Thủ được đoạn tận, chứng được Dự Lưu Quả, là bậc Dự Lưu, chỉ còn tái sanh tối đa là bảy lần giữa chư Thiên và loài người, không còn bị đọa vào trong các đường ác sanh như địa ngục, ngạ quỷ, súc sanh.  Khi thân hoại mạng chung nếu bị thất niệm, tâm không được tỉnh giác, thì khi tái sanh đời sau, lúc đầu

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                         12

không nhớ được đạo pháp, nhưng sau đó sẽ có những
nhân duyên đưa đến giúp cho tâm trí từ từ nhớ lại và
tiếp tục tu tập trong vòng tối đa bảy lần tái sanh là sẽ
đi đến sự chứng đạt được tâm hoàn toàn tịch lặng
thoát ly sanh tử, thoát ly đau khổ, thoát khỏi mọi ràng
buộc, phiền não đối với năm thủ uẩn.
3. Lòng tri ân
 Chúng ta, những người đến với đạo thoát ly sanh tử
của Đức Phật sau khi Ngài nhập diệt đã trên 2500
năm, nhưng may mắn quá lớn cho chúng ta đó là việc
chúng ta vẫn còn được thấy, được gặp, được học hỏi
và được hành trì theo những bản kinh nguyên chất
truyền thống của Đức Phật. Xin hạnh phúc tri ân sự
may mắn này của mình và xin chân thành vô lượng
cung kính tri ân Hòa Thượng Thích Minh Châu,
người đã bỏ nhiều thời gian, nhiều tâm huyết để làm
cho Chánh Pháp được sáng tỏ đối với những người
con của Đức Phật tại Việt Nam.
 Xin chân thành cung kính cúi đầu tri ân Hoà Thượng
- vị ân sư của Phật tử Việt Nam.

Pháp quốc, ngày 05 tháng 07 năm 2014 Người trình bày - Chơn Tín Toàn

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                            13

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM   14

1         Định nghĩa - Kinh PHÚNG TỤNG – 33 Trường II, 567

KINH PHÚNG TỤNG – Bài kinh số 33 – Trường II, 567 (Trích đoạn)

1.   Bốn vô lượng tâm:

- Này các Hiền giả, ở đây vị Tỷ-kheo an
trú, biến mãn một phương với tâm câu
hữu tới từ, cũng vậy phương thứ hai, cũng
vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ
tư. Như vậy cùng khắp thế giới, trên dưới
bề ngang, hết thảy phương xứ, cùng khắp
vô biên giới, vị ấy an trú biến mãn với
tâm câu hữu với từ, quảng đại, vô biên,
không hận, không sân.

- Với tâm câu hữu với bi... với tâm câu hữu
với hỷ... an trú, biến mãn một phương với
tâm phương thứ ba, cũng vậy phương thứ
tư. Như vậy cùng khắp thế giới, trên,
dưới, bề ngang, hết thảy phương xứ, cùng

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     15

khắp vô biên giới, vị ấy an trú biến mãn với tâm câu hữu với xả, quảng đại, vô biên, không hận, không sân.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                               16

2      Định nghĩa - Kinh TỪ 1 – Tăng II, 58

TỪ 1 – Tăng II, 58

1. Có bốn hạng người này, này các Tỷ-kheo, có mặt, hiện hữu ở đời. Thế nào là bốn?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người với tâm cùng khởi với từ, biến mãn một phương rồi an trú; cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư, như vậy, cùng khắp thế giới, trên, dưới, bề ngang, hết thảy phương xứ, cùng khắp vô biên giới. Vị ấy an trú biến mãn với tâm cùng khởi với từ, quảng đại, vô biên, không hận, không sân.

- Vị ấy nếm được vị ngọt của Thiền ấy, ái luyến
Thiền ấy và do vậy tìm được an lạc; an trú trên ấy,
chú tâm trên ấy, sống phần lớn với Thiền ấy,
không có thối đọa; khi thân hoại mạng chung,
được sanh cộng trú với chư Thiên ở cõi Phạm
chúng Thiên. Một kiếp, này các Tỷ kheo, là tuổi
thọ vô lượng của chư Thiên ở Phạm chúng Thiên.

 Tại đấy, kẻ phàm phu, sau khi an trú cho đến hết
tuổi thọ ấy, sau khi sống trọn vẹn tuổi thọ của chư
Thiên, đi đến địa ngục, đi đến bàng sanh, đi đến
ngạ quỷ.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    17

 Còn đệ tử Như Lai, tại đấy, sau khi an trú cho đến
hết vẹn tuổi thọ của chư Thiên ấy, nhập Niết-bàn
trong hiện hữu ấy. Này các Tỷ-kheo, đây là sự đặc
thù, đây là sự thù thắng, đây là sự sai khác giữa
Thánh đệ tử có nghe pháp và kẻ phàm phu
không nghe pháp, tức là vấn đề sanh thú.

2. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, ở đây có hạng người
với tâm cùng khởi với bi … với tâm cùng khởi với
hỷ … với tâm cùng khởi với xả, biến mãn một
phương rồi an trú; cũng vậy phương thứ hai, cũng
vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư, như
vậy, cùng khắp thế giới, trên, dưới, bề ngang, hết
thảy phương xứ, cùng khắp vô biên giới. Vị ấy an trú
biến mãn với tâm cùng khởi với bi... với hỷ... với xả,
quảng đại, vô biên, không hận, không sân.

- Vị ấy nếm được vị ngọt của Thiền ấy, ái luyến
Thiền ấy và do vậy tìm được an lạc; an trú trên ấy,
chú tâm trên ấy, sống phần lớn với Thiền ấy,
không có thối đọa; khi thân hoại mạng chung,
được sanh cộng trú với chư Thiên ở cõi Quang
âm Thiên. Hai kiếp, là thọ mạng của các chư
Thiên ở Quang âm Thiên...
- … được sanh cộng trú với chư Thiên ở cõi Biến
tịnh Thiên. Bốn kiếp, là tuổi thọ vô lượng của
chư Thiên ở Biến tịnh Thiên...

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     18

- … được sanh cộng trú với chư Thiên ở cõi Quảng quả Thiên. Năm kiếp, là tuổi thọ vô lượng của chư Thiên ở cõi Quảng quả Thiên...

 Tại đấy, kẻ phàm phu, sau khi an trú cho đến hết
tuổi thọ của chư Thiên ấy, sau khi sống trọn vẹn
tuổi thọ của chư Thiên ấy, đi đến địa ngục, đi đến
bàng sanh, đi đến ngạ quỷ.
 Còn đệ tử Như Lai, tại đấy, sau khi an trú cho đến
hết tuổi thọ ấy, sau khi sống trọn vẹn tuổi thọ của
chư Thiên ấy, nhập Niết-bàn trong hiện hữu ấy.
Này các Tỷ-kheo, đây là sự đặc thù, đây là sự thù
thắng, đây là sự sai khác giữa Thánh đệ tử có
nghe pháp và kẻ phàm phu không nghe pháp,
tức là vấn đề sanh thú.

Này các Tỷ-kheo, có bốn hạng người này có mặt, hiện hữu ở đời.

TỪ 2 – Tăng II, 61

1. Có bốn hạng người này, này các Tỷ-kheo, có mặt, hiện hữu ở đời. Thế nào là bốn?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người với tâm cùng khởi với từ, biến mãn một phương rồi an trú; cũng

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    19

vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư, như vậy, cùng khắp thế giới, trên, dưới, bề ngang, hết thảy phương xứ, cùng khắp vô biên giới. Vị ấy an trú biến mãn với tâm cùng khởi với từ, quảng đại, vô biên, không hận, không sân. Ở đây, về các pháp thuộc sắc, thuộc thọ, thuộc tưởng, thuộc hành, thuộc thức, vị ấy tùy quán là vô thường, là khổ, là bệnh, là ung nhọt, là mũi tên, là bất hạnh, là bệnh hoạn, là hướng ngoại, là hoại diệt, là trống không, là vô ngã. Vị ấy, sau khi thân hoại mạng chung, được sanh cộng trú với chư Thiên ở Tịnh cư Thiên. Này các Tỷ-kheo, sự sanh khởi này không có chung cùng các hàng phàm phu.

2. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, ở đây có hạng người với tâm cùng khởi với bi … với tâm cùng khởi với hỷ … với tâm cùng khởi với xả, biến mãn một phương rồi an trú; cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư, như vậy, cùng khắp thế giới, trên, dưới, bề ngang, hết thảy phương xứ, cùng khắp vô biên giới. Vị ấy an trú biến mãn với tâm cùng khởi với bi... với hỷ... với xả, quảng đại, vô biên, không hận, không sân. Ở đây, về các pháp thuộc sắc, thuộc thọ, thuộc tưởng, thuộc hành, thuộc thức, vị ấy tùy quán là vô thường, là khổ, là bệnh, là ung nhọt, là mũi tên, là bất hạnh, là bệnh hoạn, là hướng ngoại, là hoại diệt, là trống

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     20

không, là vô ngã. Vị ấy, sau khi thân hoại mạng
chung, được sanh cộng trú với chư Thiên ở Tịnh cư
Thiên. Này các Tỷ-kheo, sự sanh khởi này không có
chung cùng các hàng phàm phu.

Này các Tỷ-kheo, có bốn hạng người có mặt, hiện hữu ở đời.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                21

3     11 cửa bất tử - Kinh DASAMA GIA CHỦ – Tăng IV, 685

DASAMA GIA CHỦ – Tăng IV,685

(Tôn giả Ananda; bất tử-11 cửa bất tử; bậc Bất Lai; cư sĩ – cư sĩ Dasama; Chánh Định – cách quán các Thiền)

1. Một thời, Tôn giả Ànanda trú ở Vesàli, tại làng Beluvagàmaka. Lúc bấy giờ, gia chủ Dasama, trú ở thành Atthaka, đã đi đến Pàtiliputta vì một vài công việc. Rồi gia chủ Dasama, dân ở thành Atthaka đi đến một Tỷ-kheo, sau khi đến, thưa với Tỷ-kheo ấy:

- Thưa Tôn giả, Tôn giả Ànanda nay trú ở đâu? Thưa Tôn giả, con muốn yết kiến Tôn giả Ànanda.

- Này Gia chủ, Tôn giả Ànanda nay trú ở Vesàli, tại làng Beluvagàmaka.

2. Rồi gia chủ Dasama, dân ở thành Atthaka, sau khi
làm công việc xong ở Pàtaliputta, đi đến Vesàli,
Beluvagàmaka, đi đến Tôn giả Ànanda, sau khi đến,
đảnh lễ Tôn giả Ànanda rồi ngồi xuống một bên.
Ngồi xuống một bên, gia chủ Dasama, dân ở thành
Atthaka thưa với Tôn giả Ànanda:

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                   22

- Có một pháp nào, thưa Tôn giả Ànanda được Thế Tôn, bậc đã biết, bậc đã thấy, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác khéo nói, chính ở nơi đây, Tỷ-kheo trú không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần, sẽ giải thoát tâm chưa được giải thoát, hay sẽ đưa đến chấm dứt các lậu hoặc chưa được đoạn tận, hay đạt được vô thượng an ổn khỏi các khổ ách chưa đạt được?

- Này Gia chủ, có một pháp, được Thế Tôn bậc đã biết... hay đạt được vô thượng an ổn khỏi các ách khổ chưa đạt được.

- Nhưng thưa Tôn giả Ànanda, một pháp ấy là gì,
được Thế Tôn, bậc đã biết, bậc đã thấy, bậc A-la-
hán, Chánh Đẳng Giác khéo thuyết, chính ở nơi đây,
Tỷ-kheo trú không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần, sẽ
giải thoát tâm chưa được giải thoát, hay sẽ đưa đến
chấm dứt các lậu hoặc chưa được đoạn tận, hay đạt
được vô thượng an ổn khỏi các khổ ách chưa đạt
được?

3. Ở đây, này Gia chủ, Tỷ-kheo ly dục, ly bất thiện pháp, chứng đạt và an trú Thiền thứ nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, có tầm, có tứ. Vị ấy quán sát như sau: "Thiền thứ nhất này thuộc tăng thượng tác thành, thuộc tăng thượng tâm". Phàm cái gì thuộc tăng thượng tác thành, thuộc tăng thượng tâm, vị ấy quán tri: "Cái ấy là vô thường, chịu sự đoạn diệt". Vị

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     23

ấy an trú ở đấy, đạt được sự đoạn diệt các lậu hoặc.
Nếu không đạt được sự đoạn diệt các lậu hoặc, với
tham ái ấy đối với Pháp, với hoan hỷ ấy đối với Pháp,
với sự đoạn diệt năm hạ phần kiết sử, vị ấy được hóa
sanh, tại đấy nhập Niết-bàn, không còn phải trở lui
thế giới ấy nữa. Này Gia chủ, đây là một pháp này,
được Thế Tôn, bậc đã biết, bậc đã thấy, bậc A-la-
hán, Chánh Đẳng Giác... vô thượng an ổn khỏi các
khổ ách chưa đạt được.

4. Lại nữa, này Gia chủ, Tỷ-kheo, làm cho tịnh chỉ
tầm và tứ, chứng đạt và an trú Thiền thứ hai, một
trạng thái hỷ lạc do định sanh, không tầm, không tứ,
nội tỉnh nhất tâm, ... và an trú Thiền thứ ba... và an
trú Thiền thứ tư. Vị ấy quán sát như sau: "Thiền thứ
tư này thuộc tăng thượng tác thành, thuộc tăng
thượng tâm". Phàm cái gì... không còn phải trở lui
thế giới ấy nữa. Này Gia chủ, đây là một pháp này,
được Thế Tôn, bậc đã biết, bậc đã thấy, bậc A-la-
hán, Chánh Đẳng Giác... vô thượng an ổn khỏi các
khổ ách chưa đạt được.

5. Lại nữa, này Gia chủ, Tỷ-kheo với tâm câu hữu với từ an trú biến mãn một phương; như vậy phương thứ hai; như vậy phương thứ ba; như vậy phương thứ tư; như vậy cùng khắp thế giới trên, dưới, bề ngang, hết thảy phương xứ, cùng khắp vô biên giới, vị ấy an

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     24

trú biến mãn với tâm cầu hữu với từ, quảng đại, vô
biên, không hận, không sân. Vị ấy quán sát như sau:
"Từ tâm giải thoát này thuộc tăng thượng tác thành,
thuộc tăng thượng tâm". Phàm cái gì... không còn trở
lui thế giới ấy nữa. Này Gia chủ, đây là một pháp,
được Thế Tôn, bậc đã biết, bậc đã thấy, bậc A-la-
hán, Chánh Đẳng Giác... vô thượng an ổn khỏi các
khổ ách chưa đạt được.

6. Lại nữa, này Gia chủ, Tỷ-kheo với tâm câu hữu với bi... với tâm câu hữu với hỷ... với tâm câu hữu với xả, an trú biến mãn một phương; như vậy phương thứ hai; như vậy phương thứ ba; như vậy phương thứ tư; như vậy cùng khắp thế giới trên, dưới, bề ngang, hết thảy phương xứ, cùng khắp vô biên giới, vị ấy an trú biến mãn với tâm cầu hữu với xả, quảng đại, vô biên, không hận, không sân. Vị ấy quán sát như sau: "Xả tâm giải thoát này thuộc tăng thượng tác thành, thuộc tăng thượng tâm". Phàm cái gì... không còn trở lui thế giới ấy nữa. Này Gia chủ, đây là một pháp, được Thế Tôn, bậc đã biết, bậc đã thấy, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác... vô thượng an ổn khỏi các khổ ách chưa đạt được.

7. Lại nữa, này Gia chủ, Tỷ-kheo vượt qua một cách hoàn toàn các sắc tưởng, chấm dứt các tưởng chướng ngại, không tác ý các tưởng sai biệt, nghĩ rằng: "Hư

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    25

không là vô biên", chứng đạt và an trú Không vô
biên xứ. Vị ấy quán sát như sau: "Chứng đắc Không
vô biên xứ này thuộc tăng thượng tác thành, thuộc
tăng thượng tâm". Phàm cái gì... không còn trở lui
thế giới ấy nữa. Này Gia chủ, đây là một pháp, được
Thế Tôn, bậc đã biết, bậc đã thấy, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác... vô thượng an ổn khỏi các khổ
ách chưa đạt được.

8. Lại nữa, này Gia chủ, sau khi vượt Không vô biên xứ một cách hoàn toàn, biết rằng: "Thức là vô biên", chứng đạt và an trú Thức vô biên xứ... sau khi vượt Thức vô biên xứ một cách hoàn toàn, biết rằng: "Vô sở hữu xứ", chứng đạt và an trú Vô sở hữu xứ. Vị ấy quán sát như sau: "Chứng đắc Vô sở hữu xứ này thuộc tăng thượng tác thành, thuộc tăng thượng tâm". Phàm cái gì... không còn trở lui thế giới ấy nữa. Này Gia chủ, đây là một pháp, được Thế Tôn, bậc đã biết, bậc đã thấy, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác... vô thượng an ổn khỏi các khổ ách chưa đạt được.

9. Khi nghe nói vậy, gia chủ Dasama, dân ở thành Atthaka thưa với Tôn giả Ànanda:

- Thưa Tôn giả Ànanda, ví như một người tìm một cái cửa vào chỗ chôn cất, trong một lúc, tìm ra được mười một cái cửa. Cũng vậy, thưa Tôn giả, trong khi đi tìm một cửa bất tử, trong một lúc, con tìm ra mười

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    26

một cái cửa bất tử. Ví như, thưa Tôn giả, trong một ngôi nhà chỉ có một cái cửa, và nhà ấy bị cháy, người ấy chỉ có thể ra bằng một cửa để có thể được an toàn cho mình. Cũng vậy, thưa Tôn giả, với mười một cửa bất tử này, con có thể tạo được sự an toàn cho con với chỉ một cửa bất tử. Thưa Tôn giả, các ngoại đạo này sẽ tìm cầu tài sản của sư cho sư, tại sao con lại không đảnh lễ Tôn giả Ananda?

10. Rồi gia chủ Dasama, dân ở thành phố Atthaka mời họp các Tỷ-kheo chúng ở Vesàli và Pàtaliputta, với các món ăn thượng vị loại cứng và loại mềm, tự tay dân cúng cho đến khi chúng Tăng được thỏa mãn, và mỗi Tỷ-kheo cúng một đôi y. Nhưng riêng đối với Tôn giả Ànanda, vị ấy cúng ba y đầy đủ và xây dựng một ngôi tinh xá giá trị 500 đồng tiền.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    27

4        11 pháp diệt tham ái - Kinh THAM ÁI 1 – Tăng IV, 709

THAM ÁI 1 – Tăng IV,709

1. Để thắng tri tham ái, này các Tỷ-kheo, mười một pháp cần phải tu tập.

2. Thế nào là mười một?

1.  Thiền thứ nhất.
2. Thiền thứ hai.
3. Thiền thứ ba.
4. Thiền thứ tư.
5. Từ tâm giải thoát.
6. Bi tâm giải thoát.
7. Hỷ tâm giải thoát.
8. Xả tâm giải thoát.
9. Không vô biên xứ.
10. Thức vô biên xứ.
11. Vô sở hữu xứ.

Để thắng tri tham ái, này các Tỷ-kheo, mười một pháp cần phải tu tập.

THAM ÁI 2 – Tăng IV,710

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                 28

1. Để thắng tri tham ái, này các Tỷ-kheo, để liễu tri,
để liễu diệt, để đoạn tận, để hoại diệt, để hủy diệt, để
ly tham, để đoạn diệt... để xả ly, để từ bỏ... mười một
pháp cần phải tu tập.

2. Để thắng tri sân... si... phẫn nộ... hiềm hận.... gièm
pha... não hại... tật đố... xan tham... man trá... lừa
đảo.... cứng đầu.... hung hăng... mạn... quá mạn... say
đắm... phóng dật... để liễu tri, để liễu diệt, để đoạn
tận, để hoại diệt, để hủy diệt, để ly tham, để đoạn
diệt, để xả ly, để từ bỏ... mười một pháp này cần phải
tu tập.

Thế Tôn thuyết như vậy, các Tỷ-kheo ấy hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                        29

5      5 an ổn trú - Kinh AN ỔN TRÚ – Tăng II, 522

AN ỔN TRÚ – Tăng II, 522

1. - Này các Tỷ-kheo, có năm an ổn trú này,

2. Thế nào là năm?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo an trú từ thân
nghiệp đối với các đồng Phạm hạnh, cả trước
mặt và sau lưng;
- An trú từ khẩu nghiệp đối với các đồng Phạm
hạnh, trước mặt và sau lưng;
- An trú từ ý nghiệp đối với các đồng Phạm hạnh,
trước mặt và sau lưng;
- Đối với các giới không bị bể vụn, không bị sứt
mẻ, không bị nhiễm ô, không bị uế nhiễm, đem
lại giải thoát, được người trí tán thán, không bị
chấp thủ, đưa đến Thiền định, vị ấy sống thành
tựu các giới như vậy đối với các đồng Phạm
hạnh, trước mặt và sau lưng,
- Đối với tri kiến này, thuộc bậc Thánh đưa đến
xuất ly, được người thực hành chân chánh đoạn
diệt khổ đau, vị ấy sống thành tựu tri kiến như
vậy đối với các đồng Phạm hạnh, trước mặt và
sau lưng.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                      30

Năm pháp này, này các Tỷ-kheo, là năm an ổn trú.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                31

6        6 hoà kính pháp - Kinh PHÚNG TỤNG – 33 Trường II, 567

KINH PHÚNG TỤNG – Bài kinh số 33 – Trường II, 567 (Trích đoạn)

1.   Sáu hòa kính pháp:

 Này các Hiền giả, ở đây khi vị Tỷ kheo
thành tựu từ thân nghiệp, trước mặt hay
sau lưng đối với các vị đồng Phạm hạnh,
như vậy là một pháp hòa kính, tạo ra từ
ái, tạo ra cung kính, đưa đến đoàn kết,
không tranh luận, hòa hợp, đồng tâm, ý
hợp.

 Này các Hiền giả, lại nữa khi vị Tỷ kheo
thành tựu từ khẩu nghiệp trước mặt hay
sau lưng... từ ý nghiệp trước mặt hay sau
lưng, đối với các vị đồng Phạm hạnh, như
vậy là một pháp hòa kính, tạo ra từ ái, tạo
ra cung kính, đưa đến đoàn kết, không
tranh luận, hòa hợp, đồng tâm, ý hợp.

 Này các Hiền giả, lại nữa, vị Tỷ kheo, đối

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                       32

với các đồ vật được cúng dường một cách
hợp pháp cho đến đồ vật nhận trong bình
bát, đều đem chia đồng đều giữa các vị
Tỷ kheo có giới hạnh, như vậy là một
pháp hòa kính, tạo ra từ ái, tạo ra cung
kính, đưa đến đoàn kết, không tranh luận,
hòa hợp, đồng tâm, ý hợp.

 Này các Hiền giả, lại nữa, vị Tỷ kheo, khi
những giới luật của vị này không bị phá
hoại, không vi phạm, được kiên trì tuân
hành, không có tỳ vết, làm con người
được giải thoát, được người trí tán thán,
không uế tạp, hướng đến thiền định, vị Tỷ
kheo ấy giữ giới hạnh Sa môn như vậy,
sống trước mặt hay sau lưng với các vị
đồng Phạm hạnh như vậy là một pháp hòa
kính, tạo ra từ ái, tạo ra cung kính, đưa
đến đoàn kết, không tranh luận, hòa hợp,
đồng tâm, ý hợp.

 Này các Hiền giả, lại nữa, vị Tỷ kheo
sống đời sống được Chánh kiến hướng
dẫn, chơn chánh, đoạn diệt khổ đau, vị ấy
sống thành tựu với Chánh kiến như vậy,
sống với các vị đồng Phạm hạnh, trước
mặt hay sau lưng, như vậy là một pháp

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                 33

hòa kính, tạo ra từ ái, tạo ra cung kính, đưa đến đoàn kết, không tranh luận, hòa hợp, đồng tâm, ý hợp.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                34

7     6 khả niệm pháp - Kinh LÀNG SAMA – 104 Trung III, 65

KINH LÀNG SAMA (Samagama suttam) – Bài kinh số 104 – Trung III, 65

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú ở giữa các vị Sakka (Thích Ca), tại Samagama (Xá-di thôn). Lúc bấy giờ, Nigantha Nataputta vừa mới tạ thế ở Pava. Sau khi vị này tạ thế, các vị Nigantha chia ra làm hai phái, chia rẽ nhau, tranh chấp nhau, tranh luận nhau và sống tàn hại nhau với binh khí miệng lưỡi. "Ông không biết pháp luật này, ta biết pháp luật này. Sao Ông có thể biết pháp luật này? Ông theo tà hạnh, ta theo chánh hạnh. Lời nói ta tương ưng, lời nói Ông không tương ưng. Điều đáng nói trước Ông nói sau; điều đáng nói sau, Ông nói trước. Điều Ông quan niệm, trình bày đã bị đảo lộn. Quan điểm của Ông đã bị thách đố. Ông đã bị đánh bại. Hãy đi giải tỏa quan điểm của Ông. Hãy tự thoát khỏi bế tắc nếu Ông có thể làm được!" Hình như các đệ tử của

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                   35

Nigantha Nataputta muốn tàn hại lẫn nhau. Chính
các đệ tử cư sĩ mặc đồ trắng của Nigantha Nataputta
cũng chán ngấy, cơ hiềm, và phản đối các Nigantha,
vì pháp luật của họ đã được trình bày, tuyên bố một
cách vụng về, không có hiệu năng hướng dẫn, không
hướng đến an tịnh, không do vị Chánh Đẳng Giác
tuyên thuyết, tháp y chỉ đã bị đổ vỡ, không có chỗ y
chỉ.

Rồi sa di Cunda, sau khi an cư mùa mưa ở Pava,
đến thăm Tôn giả Ananda ở Samagama, sau khi đến,
đảnh lễ Tôn giả Ananda và ngồi xuống một bên. Sau
khi ngồi xuống một bên, Sa di Cunda bạch Tôn giả
Ananda:

– Bạch Tôn giả, Nigantha Nataputtta đã từ trần
ở Pava. Sau khi vị này tạ thế, các Nigantha chia ra
làm hai phái... pháp y chỉ đã bị đổ vỡ, không có chỗ
y chỉ.

Khi nghe nói vậy, Tôn giả Ananda nói với Sa di Cunda:

– Này Hiền giả Cunda, đây vấn đề đáng đưa ra
để yết kiến Thế Tôn. Này Hiền giả Cunda, chúng ta
hãy đi yết kiến Thế Tôn; sau khi đến, chúng ta hãy
trình bày vấn đề này để Thế Tôn biết.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                   36

– Thưa vâng, Tôn giả .

Sa di Cunda vâng lời Tôn giả Ananda. Rồi Tôn
giả Ananda cùng với Sa di Cunda đi đến yết kiến Thế
Tôn, sau khi đến, đảnh lễ Ngài và ngồi xuống một
bên. Sau khi ngồi xuống một bên, Tôn giả Ananda
bạch Thế Tôn:

– Bạch Thế Tôn, Sa di Cunda có nói: "Nigantha
Nataputta đã từ trần ở Pava. Sau khi vị này từ trần,
các vị Nigantha chia ra làm hai phái... tháp y chỉ đã
bị đổ vỡ, không có chỗ y chỉ". Bạch Thế Tôn, con
nghĩ như sau: "Sau khi Thế Tôn nhập diệt, chớ để
cho tranh luận khởi lên giữa Tăng chúng. Tranh luận
ấy đưa đến sự bất an cho đa số, bất hạnh cho đa số,
thất lợi cho đa số, bất an, đau khổ cho loài Trời, loài
người".

– Này Ananda, Ông nghĩ thế nào? Những pháp
Ta dạy cho các Ông với thượng trí, như Bốn niệm
xứ, Bốn chánh cần, Bốn như ý túc, Năm căn, Năm
lực, Bảy Bồ đề phần, Thánh đạo tám ngành. Ông
có thấy chăng, này Ananda, có hai Tỷ-kheo đối với
những pháp này tuyên bố sai khác nhau?

– Bạch Thế Tôn, những pháp Thế Tôn dạy cho con với thượng trí, như Bốn niệm xứ... (như trên)... Thánh đạo tám ngành, con không thấy cho đến hai

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                      37

Tỷ-kheo đối với những pháp này tuyên bố sai khác
nhau. Bạch Thế Tôn, và những người nào sống y cứ
sùng kính Thế Tôn, những người ấy sau khi Thế Tôn
nhập diệt, có thể khởi lên những tranh luận giữa tăng
chúng, hoặc về Tăng thượng hoạt mạng, hoặc về
Tăng thượng (Patimokkha-Giới bổn). Tranh luận ấy
đem đến bất an cho đa số, bất hạnh cho đa số, bất an,
đau khổ cho loài Trời, loài Người.

– Là nhỏ nhặt này Ananda, là sự tranh luận ấy,
tức là (tranh luận) về Tăng thượng hoạt mạng hay
Tăng thượng giới bổn. Này Ananda, sự tranh luận
khởi lên giữa Tăng chúng về con đường (magga)
hay về đường hướng tu hành (patipada), sự tranh
luận ấy mới đưa đến bất an cho đa số, thất lợi cho đa
số, bất an, đau khổ cho loài Trời, loài Người.

 Này Ananda, có sáu căn bản tranh chấp này. Thế nào là sáu?

 Ở đây, Tỷ-kheo phẫn nộ, sân hận. Này Ananda,
vị Tỷ-kheo nào phẩn nộ, sân hận, vị ấy sống
không cung kính, không tôn trọng bậc Đạo sư,
sống không cung kính, không tôn trọng Pháp,
sống không cung kính, không tôn trọng Tăng
chúng, không viên mãn sự học tập. Này
Ananda, Tỷ-kheo nào sống không cung kính,

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    38

không tôn trọng bậc Đạo sư... (như trên)... sống
không cung kính, không tôn trọng Tăng chúng,
không viên mãn sự học tập, vị ấy khởi lên tranh
luận giữa Tăng chúng. Sự tranh luận nào đưa
đến bất an cho đa số, bất hạnh cho đa số, thất
lợi cho đa số, bất an, đau khổ cho loài Trời, loài
Người.
 Này Ananda nếu Ông thấy căn bản tranh
luận như vậy, giữa các Ông hay giữa các
người khác, ở đây, này Ananda, Ông phải
tinh tấn đoạn trừ ác căn bản tranh luận ấy.
 Này Ananda, nếu Ông không thấy căn bản
tranh luận như vậy, giữa các Ông hay giữa
các người khác; ở đây, này Ananda, Ông
phải theo một đường hướng để không có sự
tiếp tục diễn tiến đến tương lai về ác căn bản
tranh luận ấy. Có sự đoạn diệt ác căn bản
tranh luận ấy, như vậy mới không có sự tiếp
tục diễn tiến đến tương lai về ác căn bản
tranh luận ấy như vậy.
 Lại nữa này Ananda, vị Tỷ-kheo hiềm hận não
hại... (như trên)
 ... tật đố, xan tham... (như trên)
 ... gian manh, xảo trá... (như trên)
 ... ác dục tà kiến... (như trên)

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     39

 ... chấp thủ thế trí, cố chấp, khó thuyết phục.
Này Ananda, Tỷ-kheo nào chấp thủ thế trí, cố
chấp khó thuyết phục, vị ấy sống không cung
kính, không tôn trọng Bậc Đạo sư, không cung
kính, không tôn trọng Pháp, không cung kính,
không tôn trọng Tăng chúng, không viên mãn
sự học tập. Này Ananda, vị Tỷ-kheo nào sống
không cung kính, không tôn trọng bậc Đạo sư...
(như trên)... sống không cung kính, không tôn
trọng Tăng chúng, không viên mãn sự học tập,
vị ấy khởi lên sự tranh luận giữa Tăng chúng.
Sự tranh luận nào đưa đến bất an cho đa số, bất
hạnh cho đa số, thất lợi cho đa số, bất an, đau
khổ cho loài Trời, loài Người, này Ananda, nếu
Ông thấy căn bản tranh luận như vậy, giữa các
Ông hay giữa các người khác, ở đây, này
Ananda, Ông phải tinh tấn đoạn trừ ác căn bản
tranh luận ấy. Này Ananda, nếu Ông không
thấy căn bản tranh luận như vậy, giữa các Ông
hay giữa người khác, ở đây, này Ananda, Ông
phải theo một đường hướng để không có sự tiếp
tục diễn tiến đến tương lai về ác căn bản tranh
luận ấy. Có sự đoạn diệt ác căn bản tranh luận
ấy, như vậy mới không có sự tiếp tục diễn tiến
đến tương lai về ác căn bản tranh luận như vậy.
Những pháp này, này Ananda, là sáu căn bản
tranh chấp.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                 40

 Này Ananda, có bốn tránh sự này. Thế nào là bốn?

 Tránh sự khởi lên do tranh luận,
 Tránh sự khởi lên do chỉ trích,
 Tránh sự khởi lên do phạm giới tội,
 Tránh sự khởi lên do trách nhiệm
(kiccadhikaranam: hành tránh sự). Những pháp
này, này Ananda, là bốn tránh sự.

 Nhưng này Ananda, có bảy diệt tránh pháp này để giải quyết diệt trừ các tránh pháp thỉnh thoảng khởi lên:

 Phán quyết với sự hiện diện cần được ban cho
(sammukhavinayo databbo: ưng dữ hiện tiền
tỳ- ni),
 Phán quyết ức niệm cần được ban cho
(sativinayadatabbo: ưng dữ ức niệm tỳ-ni),
 Phán quyết bất si cần được ban cho
(amulhavinayo databbo: ưng dữ bất si tỳ-ni),
 Quyết định tùy theo thú nhận (patinnaya
karetabbam),
 Quyết định đa số (yebhuyassika: đa nhân mích
tội),

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                41

 Quyết định tùy theo giới tội người phạm (tassa
papiyyasika),
 Trải cỏ che lấp (tinavattharako: như thảo phú
địa).

Này Ananda, thế nào là phán quyết với sự hiện
diện cần được ban cho? Ở đây, này Ananda, các Tỷ-
kheo tranh chấp nhau: "Đây là pháp, hay đây là phi
pháp, hay đây là luật, hay đây là phi luật". Này
Ananda, tất cả các Tỷ-kheo ấy phải tập hợp hòa hợp
với nhau, sau khi tập hợp, pháp quy chế
(dhammanetti) phải được thảo luận, phân tích. Sau
khi pháp quy chế được thảo luận, phân tích, ở đây,
làm thế nào để đồng nhất đạt được, như vậy, tránh sự
phải được giải quyết. Như vậy, này Ananda, là phán
quyết với sự hiện diện; và như vậy, ở đây là sự giải
quyết một số tránh sự tức là dùng phán quyết với sự
hiện diện.

Và này Ananda, thế nào là quyết định đa số (yebbuyyasika)? Này Ananda, nếu các Tỷ-kheo kia không có thể giải quyết tránh sự ấy tại trú xứ ấy, thời này Ananda, các vị Tỷ-kheo kia cần phải đi đến chỗ trú xứ có nhiều Tỷ-kheo hơn, tại đấy tất cả các Tỷ- kheo phải hòa đồng tập hợp lại; sau khi tập hợp, pháp quy chế (dhammanetti) phải được thảo luận, phân tích. Sau khi pháp quy chế được thảo luận, phân tích,

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                      42

ở đây làm thế nào, để đồng nhất đạt được như vậy
tránh sự phải được giải quyết. Như vậy, này Ananda,
là sự giải quyết một số tránh sự tức là dùng sự quyết
định đa số.

Và này Ananda, thế nào phán quyết ức niệm? Ở
đây, này Ananda, các Tỷ-kheo buộc tội một Tỷ-kheo
về một trọng tội như thế này, hoặc Ba-la-di, hoặc gần
Ba-la-di, nói rằng: "Tôn giả có nhớ Tôn giả đã phạm
trọng tội như thế này không, hoặc Ba-la-di, hoặc gần
Ba-la-di?" Vị ấy trả lời như sau: "Chư Hiền, tôi
không nhớ tôi đã phạm trọng tội như vậy, hoặc Ba-
la-di, hoặc gần Ba-la-di". Như vậy, này Ananda, một
phán quyết ức niệm cần phải cho Tỷ-kheo ấy. Như
vậy, này Ananda, là phán quyết ức niệm. Như vậy, ở
đây là sự giải quyết một số tránh sự tức là nhờ phán
quyết ức niệm.

Và này Ananda, thế nào là phán quyết bất si? Ở đây, này Ananda, các Tỷ-kheo buộc tội một Tỷ-kheo về một trọng tội như thế này, hoặc Ba-la-di, hoặc gần Ba-la-di nói rằng: "Tôn giả có nhớ Tôn giả đã phạm trọng tội như thế này không, hoặc Ba-la-di, hoặc gần Ba-la-di?" Vị ấy trả lời như sau: "Chư Hiền, tôi không nhớ tôi đã phạm trọng tội như vậy, hoặc Ba- la-di, hoặc gần Ba-la-di". Tỷ-kheo ấy bị (các vị Tỷ- kheo kia) dồn ép phải thú nhận: "Tôn giả hãy biết

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    43

cho rõ ràng, nếu Tôn giả có nhớ có phạm trọng tội như thế này, hoặc Ba-la-di, hoặc gần Ba-la-di". Tỷ- kheo ấy trả lời như sau: "Này Chư Hiền, tôi đã bị cuồng si, tâm trí tôi điên đảo; do tôi cuồng si như vậy, nhiều việc đã được tôi làm, tôi nói không xứng Sa-môn hạnh. Vì bị cuồng si, tôi không nhớ đã làm như vậy". Này Ananda, phán quyết bất si cần phải cho Tỷ-kheo ấy. Như vậy, này Ananda, là pháp quyết bất si. Và như vậy, ở đây là sự giải quyết một số tránh pháp, tức là nhờ phán quyết bất si.

Và này Ananda, thế nào là quyết định tùy theo
thú nhận? Ở đây, này Ananda, bị buộc tội hay không
bị buộc tội, Tỷ-kheo nhớ một giới tội, tỏ lộ, trình bày.
Tỷ-kheo ấy phải đến một Tỷ-kheo lớn tuổi hơn, đắp
y phía một bên vai, đảnh lễ chân vị ấy, ngồi gối hai
chân, chấp tay và nói như sau: "Bạch Tôn giả, tôi có
phạm giới tội tên như thế này, nay xin sám hối". Tỷ-
kheo kia nói như sau: "Ông có thấy chăng?"- "Tôi có
thấy" – "Ông có gìn giữ trong tương lai không?" –
"Tôi sẽ gìn giữ". Như vậy, này Ananda, là quyết định
tùy theo thú nhận, như vậy, ở đây là sự giải quyết
một số tránh sự tức là nhờ quyết định tùy theo thú
nhận.

Và này Ananda, thế nào là quyết định tùy theo giới tội người phạm? Ở đây, này Ananda, các Tỷ-

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                       44

kheo buộc tội một Tỷ-kheo về một trọng tội như thế này, hoặc Ba-la-di, hoặc gần Ba-la-di, nói rằng: "Tôn giả có nhớ Tôn giả đã phạm trọng tội như thế này không, hoặc Ba-la-di, hoặc gần Ba-la-di?" Vị ấy trả lời như sau: "Chư Hiền, tôi không nhớ tôi đã phạm trọng tội như vậy, hoặc Ba-la-di, hoặc gần Ba-la-di". Tỷ-kheo ấy bị (các Tỷ-kheo kia) dồn ép phải tỏ lộ ra: "Tôn giả hãy biết cho rõ ràng, nếu Tôn giả có nhớ có phạm trọng tội như thế này, hoặc Ba-la-di, hoặc gần Ba-la-di?" Tỷ-kheo ấy trả lời như sau: "Chư Hiền, tôi không có nhớ tôi có phạm trọng tội như thế này, hoặc Ba-la-di, hoặc gần Ba-la-di. Chư Hiền, tôi nhớ tôi có phạm khinh tội như thế này". Tỷ-kheo ấy bị (các Tỷ- kheo kia) dồn ép phải tỏ lộ: "Tôn giả hãy biết cho rõ ràng, nếu Tôn giả nhớ có phạm trọng tội như thế này, hoặc Ba-la-di hoặc gần Ba-la-di?". Vị ấy trả lời như sau: "Chư Hiền, dầu không ai hỏi tôi, tôi sẽ thú nhận có phạm khinh tội như thế này, làm sao tôi có thể, khi có người hỏi tôi, lại không thú nhận có phạm trọng tội như thế này, hoặc Ba la di, hoặc gần Ba-la- di?" Vị kia nói như sau: "Này Hiền giả, dầu Ông có phạm khinh tội này, nếu không hỏi, Ông sẽ không thú nhận, làm sao khi đã phạm trọng tội như thế này, hoặc Ba-la-di, hoặc gần Ba-la-di, nếu có hỏi, Ông lại có thể thú nhận? Tôn giả hãy biết rõ ràng, nếu Tôn giả nhớ có phạm trọng tội như thế này không, hoặc Ba-la-di. hoặc gần Ba-la-di?" Vị ấy trả lời như sau:

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    45

"Chư Hiền, tôi nhớ, tôi có phạm trọng tội như thế
này, hoặc Ba-la-di, hoặc gần Ba-la-di. Điều tôi đã nói
như vậy, là nói chơi, điều tôi đã nói như vậy là để
cười (rava?) Tôi không có nhớ tôi đã phạm trọng tội
như thế này, hoặc Ba-la-di, hoặc gần Ba-la-di". Như
vậy, này Ananda, là quyết định tùy theo giới tội
người phạm. Và như vậy, ở đây là sự giải quyết một
số tránh tội, tức là nhờ quyết định tùy theo giới tội
người phạm.

Và này Ananda, thế nào là trải cỏ che lấp? Ở đây, này Ananda, một số Tỷ-kheo sống tranh chấp, tranh cãi, tranh luận với nhau, có nhiều việc đã làm, đã nói không xứng Sa-môn hạnh. Tất cả các Tỷ-kheo ấy phải tập hợp hòa đồng với nhau. Sau khi tập hợp, một Tỷ-kheo thông minh có kinh nghiệm hơn của một phe nhóm Tỷ-kheo, từ chỗ ngồi đứng dậy, đắp y về phía một bên vai, chắp tay, bạch Tăng chúng, nói rằng: "Chư Tôn giả, Tăng chúng hãy nghe tôi. Khi chúng tôi sống tranh chấp, tranh cãi, tranh luận với nhau, nhiều việc đã làm, đã nói không xứng Sa-môn hạnh. Nếu Tăng chúng xem là phải thời, tôi xin tỏ lộ bất cứ giới tội nào của các Tôn giả này và bất cứ giới tội nào của tôi. Vì lợi ích cho chư Tôn giả và cũng vì lợi ích cho tự thân, tôi xin tỏ lộ giữa Tăng chúng, như lấy cỏ trải ra, trừ các trọng tội, trừ tội liện hệ đến cư sĩ". Rồi một vị Tỷ-kheo thông minh kinh nghiệm của

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                        46

nhóm Tỷ-kheo khác, từ chỗ ngồi đứng dậy, đắp y về
phía một bên vai, chấp tay bạch Tăng chúng, nói
rằng: "Chư Tôn giả, Tăng chúng hãy nghe tôi. Khi
chúng tôi sống tranh chấp, tranh cãi, tranh luận với
nhau... (như trên)... trừ các tội liên hệ đến cư sĩ" Như
vậy, này Ananda, là trải cỏ che lấp, và như vậy, ở
đây là sự giải quyết một số tránh pháp, tức là nhờ trải
cỏ che lấp.

 Này Ananda, có sáu khả niệm pháp này, tác
thành khả ái, tác thành tôn kính, đưa đến đoàn tụ,
không tranh luận, hòa hợp, đồng nhất. Thế nào là
sáu?

 Ở đây, này Ananda, Tỷ-kheo an trú từ thân
nghiệp, đối với các vị đồng Phạm hạnh, chỗ
đông người và chỗ vắng người. Khả niệm pháp
này, tác thành khả ái, tác thành tôn kính đưa
đến đoàn tụ, không tranh luận, hòa hợp, đồng
nhất.
 Và lại nữa, này Ananda, Tỷ-kheo an trú từ khẩu
nghiệp... (như trên)... đồng nhất.
 Và lại nữa, này Ananda, Tỷ-kheo an trú từ ý
nghiệp đối với các vị đồng Phạm hạnh, chỗ
đông người và chỗ vắng người. Khả niệm pháp
này tác thành khả ái, tác thành tôn kính, đưa

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                       47

đến đoàn tụ, không tranh luận, hòa hợp, đồng
nhất".
 Và lại nữa, này Ananda, với mọi sở đắc như
pháp, mọi lợi dưỡng đúng pháp cho đến những
thọ lãnh trong bình bát, Tỷ-kheo là vị san sẻ
các lợi dưỡng như vậy, là vị thọ hưởng chúng
cùng với các vị đồng Phạm hạnh có giới đức.
Khả niệm pháp này cũng tác thành khả ái, tác
thành tôn kính, đưa đến đoàn tụ, không tranh
luận, hòa hợp, đồng nhất.
 Và lại nữa, này Ananda, đối với mọi giới luật
nào, không sứt mẻ, không tỳ, không vết, không
ô uế, giải thoát, được người trí tán thán, không
chấp thủ, đưa đến Thiền định, Tỷ-kheo sống
thành tựu những giới luật như vậy cùng với các
vị đồng Phạm hạnh giữa chỗ đông người và tại
chỗ vắng người. Khả niệm pháp này cũng tác
thành khả ái, tác thành tôn kính, đưa đến đoàn
tụ, không tranh luận, hòa hợp, đồng nhất.
 Và lại nữa, này Ananda, đối với mọi tri kiến
thánh thiện, đưa đến xuất ly, dẫn đến sự chơn
chánh, đoạn diệt khổ đau cho những ai thực
hành theo, Tỷ-kheo sống thành tựu những tri
kiến như vậy cùng với các vị đồng Phạm hạnh
trước chỗ đông người và tại chỗ vắng người.
Khả niệm pháp này cũng tác thành khả ái, tác

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                  48

thành tôn kính đưa đến đoàn tụ, không tranh luận, hòa đồng, đồng nhất.

Này Ananda sáu pháp khả niệm này tác thành khả ái, tác thành tôn kính, đưa đến đoàn tụ, không tranh luận, hòa đồng, đồng nhất.

Này Ananda, nếu Ông thọ trì và thực hành sáu
pháp khả niệm này, thời này Ananda, Ông thấy có
những cách nói nào, hoặc tế hoặc thô, khiến Ông
không có thể kham nhẫn?

– Thưa không, bạch Thế Tôn.

– Do vậy, này Ananda, hãy thọ trì và thực hành sáu pháp khả niệm này, như vậy sẽ đưa đến cho Ông an lạc và hạnh phúc lâu dài.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Tôn giả Ananda hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                  49

8     6 pháp đưa đến hoà thuận - Kinh CẦN PHẢI NHỚ 1 – Tăng III, 22

CẦN PHẢI NHỚ 1 –Tăng III, 22

1. - Này các Tỷ-kheo, có sáu pháp cần phải ghi nhớ
này. Thế nào là sáu?
2. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo an trú thân làm
từ đối với các đồng Phạm hạnh, trước mặt lẫn sau
lưng. Đây là pháp cần phải ghi nhớ.
3. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo an trú lời nói
từ đối với các đồng Phạm hạnh, trước mặt lẫn sau
lưng. Đây là pháp cần phải ghi nhớ.
4. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo an trú ý nghĩ
từ đối với các đồng Phạm hạnh, trước mặt lẫn sau
lưng. Đây là pháp cần phải ghi nhớ.
5. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đối với các lợi
dưỡng đúng pháp, nhận được đúng pháp, cho đến
những đồ vật nhận được chỉ trong bình bát, vị ấy
không phải là người không san sẻ các đồ vật nhận
được như vậy, phải là người san sẻ dùng chung với
các đồng Phạm hạnh có giới đức. Đây là pháp cần
phải ghi nhớ.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                   50

6. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đối với các
Giới Luật không bị bể vụn, không bị sứt mẻ, không
bị vết chấm, không bị uế nhiễm, giải thoát, được
người trí tán thán, không bị chấp thủ, đi đến Thiền
định, Tỷ-kheo sống thành tựu Giới Luật trong các
Giới Luật ấy đối với các đồng Phạm hạnh trước mặt
lẫn sau lưng.
7. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, đối với các tri kiến
thuộc bậc Thánh, có khả năng hướng thượng, khiến
người thực hành chơn chánh diệt tận khổ đau, Tỷ-
kheo sống thành tựu tri kiến với các tri kiến như vậy
đối với các đồng Phạm hạnh cả trước mặt lẫn sau
lưng.
Này các Tỷ-kheo, đây là sáu pháp cần phải ghi nhớ.

CẦN PHẢI NHỚ 2 –Tăng III, 23

1. - Có sáu pháp cần phải ghi nhớ này, này các Tỷ-
kheo, tạo thành tương ái, tạo thành tương kính, đưa
đến hòa đồng, đưa đến không tranh luận, hòa hợp,
nhất trí.
Thế nào là sáu?
2. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo an trú thân làm
từ đối với các vị đồng Phạm hạnh trước mặt lẫn sau
lưng. Đây là pháp cần phải ghi nhớ, tạo thành tương

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    51

ái, tạo thành tương kính, đưa đến hòa đồng, không
tranh luận, hòa hợp, nhất trí.
3. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo an trú lời nói
từ… ý nghĩ từ đối với các vị đồng Phạm hạnh cả
trước mặt lẫn sau lưng. Đây là pháp cần phải ghi nhớ,
tạo thành tương ái, tạo thành tương kính, đưa đến hòa
đồng, không tranh luận, hòa hợp, nhất trí.
4. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo đối với các
lợi dưỡng đúng pháp, nhận được đúng pháp, cho đến
những đồ vật nhận được chỉ trong bình bát, vị ấy
không phải là người không san sẻ các đồ vật nhận
được như vậy, phải là người san sẻ dùng chung với
các vị đồng Phạm hạnh có giới đức. Đây là pháp cần
phải ghi nhớ, tạo thành tương ái, tạo thành tương
kính, đưa đến hòa đồng, không tranh luận, hòa hợp,
nhất trí.
5. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo đối với các
Giới Luật không bị bể vụn, không bị sứt mẻ, không
bị vết chấm, không bị uế nhiễm, giải thoát, được
người trí tán thán, không bị chấp thủ, đi đến Thiền
định, Tỷ-kheo sống thành tựu Giới Luật trong các
Giới Luật ấy đối với các vị đồng Phạm hạnh, cả trước
mặt lẫn sau lưng.
6. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đối với các tri
kiến thuộc bậc Thánh, có khả năng hướng thượng,
khiến người thực hành chơn chánh diệt tận khổ đau,

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    52

Tỷ-kheo sống thành tựu tri kiến với các tri kiến như
vậy đối với các vị đồng Phạm hạnh, cả trước mặt lẫn
sau lưng.
Đây là sáu pháp cần phải ghi nhớ, này các Tỷ-kheo,
tạo thành tương ái, tạo thành tương kính, đưa đến hòa
đồng, đưa đến không tranh luận, hòa hợp, nhất trí.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    53

9         6 xuất ly giới - Kinh PHÚNG TỤNG – 33 Trường II, 567

KINH PHÚNG TỤNG – Bài kinh số 33 – Trường II, 567 (Trích đoạn)

2.   Sáu xuất ly giới:

 Này các Hiền giả, ở đây vị Tỷ kheo nói
như sau: "Ta đã tu tập từ tâm giải thoát,
làm cho sung mãn, làm thành cỗ xe, làm
thành căn cứ, an trú, chất chứa và khéo
léo tinh cần. Tuy vậy sân tâm vẫn ngự trị
tâm ta". Vị ấy cần phải được nói như sau:
"Chớ có như vậy, chớ nói như vậy, Đại
đức! Chớ có hiểu lầm Thế Tôn, vu khống
Thế Tôn như vậy thật không tốt. Thế Tôn
không nói như vậy". Này các Hiền giả, sự
kiện không phải như vậy, trường hợp
không phải như vậy. Ai tu tập từ tâm giải
thoát, làm cho sung mãn, làm thành cỗ
xe, làm thành căn cứ, an trú, chất chứa và
khéo léo tinh cần, mà sân tâm vẫn ngự trị,
an trí, sự kiện không thể xảy ra như vậy.
Này các Hiền giả, từ tâm giải thoát có khả

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                      54

năng giải thoát sân tâm.

 Này các Hiền giả, ở đây vị Tỷ kheo nói
như sau: "Ta đã tu tập bi tâm giải thoát,
làm cho sung mãn, làm thành cỗ xe, làm
thành căn cứ, an trú, chất chứa và khéo
léo tinh cần. Tuy vậy hại tâm vẫn ngự trị
tâm ta". Vị ấy cần phải được nói như sau:
"Chớ có hiểu lầm Thế Tôn, vu khống Thế
Tôn như vậy thật không tốt. Thế Tôn
không nói như vậy". Này các Hiền giả, sự
kiện không phải như vậy. Trường hợp
không phải như vậy. Nếu tu tập bi tâm
giải thoát, làm cho sung mãn, làm thành
cỗ xe, làm thành căn cứ, an trú, chất chứa
và khéo léo tinh cần, mà hại tâm vẫn ngự
trị an trú, sự kiện không xảy ra như vậy.
Này các Hiền giả, bi tâm giải thoát có khả
năng giải thoát hại tâm.

 Này các Hiền giả, ở đây vị Tỷ kheo nói
như sau: "Ta đã tu tập hỷ tâm giải thoát,
làm cho sung mãn, làm thành cỗ xe, làm
thành căn cứ, an trú, chất chứa và khéo
léo tinh cần. Tuy vậy bất lạc tâm vẫn ngự
trị tâm ta". Vị ấy cần phải được nói như
sau: "Chớ có như vậy, chớ nói như vậy,

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                 55

Đại đức! Chớ có hiểu lầm Thế Tôn, vu
khống Thế Tôn như vậy thật không tốt.
Thế Tôn không nói như vậy". Này các
Hiền giả, sự kiện không phải như vậy.
Trường hợp không phải như vậy. Nếu tu
tập hỷ tâm giải thoát, làm cho sung mãn,
làm thành cỗ xe, làm thành căn cứ, an trú,
chất chứa và khéo léo tinh cần, bất lạc
tâm vẫn ngự trị an trú, sự kiện không xảy
ra như vậy. Này các Hiền giả, hỷ tâm giải
thoát có khả năng giải thoát bất lạc tâm.

 Này các Hiền giả, ở đây vị Tỷ kheo nói
như sau: "Ta đã tu tập xả tâm giải thoát,
làm cho sung mãn, làm thành cỗ xe, làm
thành căn cứ, an trú, chất chứa và khéo
léo tinh cần. Tuy vậy tham tâm vẫn ngự
trị tâm ta". Vị ấy cần được nói như sau:
"Chớ có như vậy, chớ nói như vậy, Đại
Đức! Chớ có hiểu lầm Thế Tôn, vu khống
Thế Tôn như vậy thật không tốt. Thế Tôn
không nói như vậy". Này các Hiền giả, sự
kiện không phải như vậy. Trường hợp
không phải như vậy. Nếu tu tập xả tâm
giải thoát, làm cho sung mãn, làm thành
cỗ xe, làm thành căn cứ, an trú, chất chứa
và khéo léo tinh cần mà tham tâm vẫn

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                 56

ngự trị an trú, sự kiện không xảy ra như vậy. Này các Hiền giả, xả tâm giải thoát, có khả năng giải thoát tham tâm.

 Này các Hiền giả, lại nữa ở đây vị Tỷ
kheo nói như sau: "Ta đã tu tập vô tướng
tâm giải thoát, làm cho sung mãn, làm
thành cỗ xe, làm thành căn cứ, an trú, chất
chứa và khéo léo tinh cần. Tuy vậy thức
của tôi vẫn chạy theo các tướng". Vị ấy
cần phải được nói như sau: "Chớ có như
vậy, chớ nói như vậy, Đại Đức! Chớ có
hiểu lầm Thế Tôn, vu khống Thế Tôn như
vậy không tốt. Thế Tôn không nói như
vậy". Này các Hiền giả, sự kiện không
phải như vậy. Trường hợp không phải
như vậy. Nếu tu tập vô tướng tâm giải
thoát, làm cho sung mãn, làm thành cỗ
xe, làm thành căn cứ, an trú, chất chứa và
khéo léo tinh cần, mà thức vẫn chạy theo
các tướng, sự kiện không xảy ra như vậy.
Nếu tu tập vô tướng tâm giải thoát, làm
cho sung mãn, làm thành cỗ xe, làm thành
căn cứ, an trú, chất chứa và khéo léo tinh
cần, mà thức vẫn chạy theo các tướng, sự
kiện không xảy ra như vậy. Này các Hiền
giả, vô tướng tâm giải thoát có khả năng

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                  57

giải thoát tất cả tướng.

 Này các Hiền giả, lại nữa, ở đây vị Tỷ
kheo nói như sau: "Quan điểm "tôi có
mặt" bị tôi từ khước. Quan điểm "tôi là
cái này" không được tôi chấp nhận. Tuy
vậy mũi tên nghi ngờ do dự vẫn ám ảnh
an trú tôi". Vị ấy cần phải được nói như
sau: "Chớ có như vậy, chớ nói như vậy,
Đại Đức! Chớ có hiểu lầm Thế Tôn, vu
khống Thế Tôn như vậy không tốt. Thế
Tôn không nói như vậy". Này các Hiền
giả, sự kiện không phải như vậy. Trường
hợp không phải như vậy. "Quan điểm "tôi
có mặt" bị tôi từ khước. Quan điểm "tôi
là cái này" không được tôi chấp thuận.
Tuy vậy nghi ngờ, do dự vẫn ám ảnh an
trú nơi tôi". Sự kiện không xảy ra như
vậy. Này Hiền giả, chính nhờ khước từ sự
ngạo mạn "tôi có mặt", mà mũi tên do dự
nghi ngờ được giải thoát.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                               58

10    7 năm tu tập từ tâm - Kinh NGỦ NGỤC – Tăng III, 396

NGỦ NGỤC –Tăng III, 396

1. Như vầy tôi nghe:

Một thời Thế Tôn trú ở giữa dân chúng Bhagga, tại núi Sumsumàra, tại vườn Nai.

Lúc bấy giờ, Tôn giả Mahàmoggallàna đang ngồi ngủ gục, trong làng Kallavàlamutta, giữa dân chúng Magadha.

Thế Tôn với thiên nhãn thanh tịnh siêu nhân, thấy
Tôn giả Mahàmoggallàna đang ngồi ngủ gục, trong
làng Kallavàlamutta, giữa dân chúng Magadha. Thấy
vậy, như nhà lực sĩ duỗi bàn tay đang co lại, hay co
lại bàn tay đang duỗi ra; cũng vậy, Thế Tôn biến mất
giữa dân chúng Bhagga, tại núi Sumsumàra, rừng
Bhesakalà, ở vườn Nai, rồi hiện ra trước mặt Tôn giả
Mahàmoggallàna, tại làng Kallavàlamutta, giữa dân
chúng Magadha. Thế Tôn ngồi xuống trên chỗ đã
soạn sẵn; sau khi ngồi, Thế Tôn nói với Tôn giả
Mahàmoggallàna.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                   59

- Này Moggallàna, có phải Thầy ngủ gục? Này Moggallàna, có phải Thầy ngủ gục?

- Thưa phải, bạch Thế Tôn.

2. - Do vậy, này Moggallàna, khi nào Thầy trú có
tưởng và thụy miên xâm nhập Thầy, chớ có tác ý đến
nó, chớ có tưởng nhiều đến nó. Sự kiện này có xảy
ra, do Thầy trú như vậy, thụy miên ấy được đoạn
diệt.

3. Nếu Thầy trú như vậy, và thụy miên ấy không
được đoạn diệt, thời này Moggallàna, với tâm của
Thầy, hãy tùy tầm, tùy tứ, với ý hãy tùy quán pháp
như đã được nghe, như đã được học thuộc lòng. Sự
kiện này có xảy ra, do Thầy trú như vậy, thụy miên
ấy được đoạn diệt.

4. Nếu Thầy trú như vậy, và thụy miên ấy không
được đoạn diệt, thời này Moggallàna Thầy hãy đọc
tụng pháp một cách rộng rãi, như đã được nghe, như
đã được học thuộc lòng. Sự kiện này có xảy ra, do
Thầy trú như vậy, thụy miên ấy được đoạn diệt.

5. Nếu Thầy trú như vậy, và thụy miên ấy không được đoạn diệt, thời này Moggallàna Thầy hãy kéo hai lỗ tai của Thầy, và lấy tay xoa bóp tay chân. Sự

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                   60

kiện này có xảy ra, do Thầy trú như vậy, thụy miên ấy được đoạn diệt.

6. Nếu Thầy trú như vậy, và thụy miên ấy không
được đoạn diệt, thời này Moggallàna Thầy hãy từ
chỗ ngồi, đứng dậy lấy nước chùi mắt, nhìn về phía
chân trời và nhìn lên các sao lấp lánh. Sự kiện này
có xảy ra, do Thầy trú như vậy, thụy miên ấy được
đoạn diệt.

7. Nếu Thầy trú như vậy, và thụy miên ấy không
được đoạn diệt, thời này Moggallàna Thầy hãy tác ý
đến quang tưởng và an trú vào tưởng ban ngày. Như
ban ngày, ban đêm cũng vậy. Như ban đêm, ban ngày
cũng vậy. Như vậy, với tâm rộng mở, không có hạn
chế. Sự kiện này có xảy ra, do Thầy trú như vậy, thụy
miên ấy được đoạn diệt.

8. Nếu Thầy trú như vậy, và thụy miên ấy không
được đoạn diệt, thời này Moggallàna Thầy hãy trú
tâm trên chỗ kinh hành, với tưởng trước mặt và sau
lưng, với căn hướng nội, với ý không hướng ngoại.
Sự kiện này có xảy ra, do Thầy trú như vậy, thụy
miên ấy được đoạn diệt.

9. Nếu Thầy trú như vậy, và thụy miên ấy không được đoạn diệt, thời này Moggallàna Thầy hãy nằm như dáng nằm con sư tử, về phía hông bên phải, hai

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    61

chân gác lên nhau, chánh niệm tỉnh giác, tác ý với
tưởng thức dậy. Và khi thức dậy, này Moggallàna,
Thầy hãy thức dậy thật mau, nghĩ rằng: "Ta sẽ trú,
không có chú tâm đến lạc nằm ngủ, lạc nằm xuống
một bên, lạc thụy miên". Như vậy, này Moggallàna,
Thầy cần phải học tập.

10. Do vậy, này Moggallàna, hãy học tập như sau:
"Không say sưa trong cao mạn, ta sẽ đi đến thăm các
gia đình". Này Moggallàna, như vậy các Thầy sẽ học
tập.

- Này Moggallàna, nếu Tỷ-kheo say sưa trong
cao mạn đi đến thăm các gia đình. Trong các
gia đình, này Moggallàna, người ta có nhiều
công việc phải làm. Do vậy, người ta không có
tác ý đến Tỷ-kheo đã đi đến. Ở đây, Tỷ-kheo
ấy có thể suy nghĩ: "Nay, ai đã chia rẽ ta với
gia đình này. Các người này không ưa thích gì
ta".
- Như vậy, do không được gì, vị ấy nản chí, vị
ấy giao động. Do giao động, vị ấy không phòng
hộ, do không phòng hộ, tâm rời xa Thiền định.

 Do vậy, này Moggallàna, hãy học tập như sau: "Ta sẽ không nói lời khiêu khích". Như vậy, này Moggallàna, Thầy cần phải học tập.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                  62

- Khi nào có lời khiêu khích, này Moggallàna,
thời chờ đợi là nhiều lời qua tiếng lại.
- Khi nào có nhiều lời qua tiếng lại, thời có dao
động.
- Với người có dao động, thời không có phòng
hộ.
- Với người không có phòng hộ, tâm rời xa
Thiền định.

 Này Moggallàna, Ta không tán thán tất cả sự liên
hệ, nhưng không phải Ta không tán thán tất cả sự
liên hệ. Thật vậy, này Moggallàna, Ta không tán
thán các vị xuất gia có sự liên hệ, với các gia chủ.
 Nhưng với các trú xứ ít tiếng ồn, ít tiếng động,
thoát khỏi hơi thở của nhiều người, những chỗ ở
cô độc xa vắng loài Người, thích hợp cho đời sống
Thiền tịnh, Ta tán thán sự liên hệ với những trú
xứ như vậy.

11. Được nghe nói như               vậy,   Tôn    giả Mahàmoggallàna bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, cho đến như thế nào, tóm tắt lại, một Tỷ-kheo được giải thoát nhờ sự đoạn diệt khát ái, đạt đến cứu cánh mục đích, đạt đến cứu cánh an ổn khỏi ách nạn, đạt đến cứu cánh Phạm hạnh, đạt đến cứu

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     63

cánh của cứu cánh, trở thành tối thượng giữa chư Thiên và loài Người?

- Này Moggallàna, ở đây, Tỷ-kheo được nghe như
sau: "Không nên thiên chấp tất cả pháp". Này
Moggallàna, vị Tỷ-kheo được nghe như sau: "Không
nên thiên chấp tất cả pháp". Vị ấy thắng tri tất cả
pháp; do thắng tri tất cả pháp, vị ấy liễu tri tất cả
pháp.

 Do liễu tri tất cả pháp, phàm có cảm thọ gì
được cảm giác, lạc, khổ hay không khổ, không
lạc, vị ấy trú tùy quán vô thường đối với các
cảm thọ ấy. Vị ấy trú tùy quán ly tham. Vị ấy
trú tùy quán đoạn diệt. Vị ấy trú tùy quán từ bỏ.
 Do vị ấy trú tùy quán vô thường trong các cảm
thọ, do vị ấy trú tùy quán ly tham, do vị ấy tùy
quán đoạn diệt, do vị ấy trú tùy quán từ bỏ, nên
không chấp thủ một cái gì ở đời.
 Do không chấp thủ nên không lo âu.
 Do không tham đắm nên tự mình nhập Niết-
bàn. Vị ấy biết rõ: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã
thành, việc nên làm đã làm, không còn trở lui
trong trạng thái này nữa".

Này Moggallàna, cho đến như vậy, tóm tắt lại, một Tỷ-kheo được giải thoát nhờ sự đoạn diệt khát ái, đạt đến mục đích cứu cánh, đạt đến cứu cánh an ổn khỏi

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    64

các ách nạn, đạt đến cứu cánh Phạm hạnh, đạt đến cứu cánh của cứu cánh, trở thành tối thượng giữa chư Thiên và loài Người.

 Này các Tỷ-kheo, chớ có sợ hãi các công đức.

Này các Tỷ-kheo, đồng nghĩa với an lạc chính là các
công đức. Ta thắng tri rằng, này các Tỷ-kheo, các
công đức được làm lâu ngày có quả dị thục, có sự
hình thành khả ái, khả hỷ, khả ý lâu ngày. Trong bảy
năm Ta tu tập từ tâm, sau khi tu tập từ tâm bảy năm,
trong bảy thành kiếp hoại kiếp, Ta không trở lui lại
thế giới này.

- Khi thế giới ở trong thành kiếp, này các Tỷ-
kheo, Ta đi đến thế giới Quang Âm Thiên.
- Khi thế giới ở trong kiếp hoại, Ta sanh ra trong
Phạm cung trống không. Ở đấy, này các Tỷ-
kheo, Ta là Phạm thiên, là Đại phạm thiên, vị
Chiến thắng, vị Vô năng thắng, vị Biến tri, vị
Tự tại.
- Ba mươi sáu lần, này các Tỷ-kheo, Ta là Thiên
chủ Sakka.
- Nhiều lần bảy lần, Ta là vị Chuyển luân vương
theo Chánh pháp, là vị Pháp vương, bậc Chiến
thắng bốn phương, đạt được sự thanh bình cho
quốc độ, đầy đủ bảy món báu. Này các Tỷ-

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                   65

kheo, Ta có bảy loại châu báu này, như là xe
báu, voi báu, ngựa báu, châu báu, nữ báu, gia
chủ báu và cư sĩ báu là thứ bảy. Ta có hơn một
ngàn người con trai, này các Tỷ-kheo, là những
bậc anh hùng, dõng mãnh, đánh tan địch quân.
Và khi ta chiến thắng quả đất này, xa cho đến
bờ biển, Ta trị vì quả đất này không dùng
trượng, không dùng đao, đúng với Chánh pháp.

Hãy xem quả dị thục,
Của các việc công đức,
Của các việc hiền thiện,
Với kẻ tìm an lạc.
Này Tỷ-kheo, Ta tu,
Từ tâm trong bảy năm,
Trong bảy thành hoại kiếp,
Không trở lại thành kiếp,
Ta đạt Quang Âm thiên,
Khi thế giới hoại kiếp
Sanh Phạm cung trống rỗng.
Bảy lần, Ta đóng vai,
Đại Phạm thiên, Tự tại,
Trong ba mươi sáu lần,
Làm Thiên chủ Thiên giới.
Ta làm vua Chuyển luân,
Chủ tể cõi Diêm-phù.
Bậc Sát-ly quán đảnh,

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                66

Bậc chủ tể loài Người,
Ta chiến thắng đất này,
Không với trượng, với kiếm,
Không bạo lực, đúng pháp,
Đối mọi người bình đẳng,
Ta trị vì đúng pháp,
Trên cõi đất tròn này.
Ta khiến các gia đình,
Giàu lớn, tài sản lớn,
Họ hưởng mọi dục lạc,
Ta đầy đủ bảy báu,
Chư Phật thương tưởng đời,
Khéo dạy điều như vậy.
Đấy là nhân đại sự,
Được gọi là Địa vương.
Ta là vua, huy hoàng,
Bảo vệ nhiều tài sản,
Có thần lực, danh xưng,
Vương chủ rừng Diêm-phù,
Ai nghe, không tịnh tín?
Trừ các loại ác sanh,
Do vậy muốn lợi ích,
Cầu vọng sự lớn mạnh,
Hãy kính trọng diệu pháp,
Hãy nhớ lời Phật dạy.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                      67

11      7 năm tu tập từ tâm, vì sao còn tái sanh - Kinh MẶT TRỜI – Tăng III, 418

MẶT TRỜI –III, 418

1. Như vầy tôi nghe:

Một thời Thế Tôn ở Vesàlì, tại rừng Ambapàli. Tại
đấy, Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo: "Này các Tỷ-kheo".
"Thưa vâng, bạch Thế Tôn". Các Tỷ-kheo ấy vâng
đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

2.

 Này các Tỷ-kheo, các hành là vô thường.
 Này các Tỷ-kheo, các hành là không có kiên cố.
 Này các Tỷ-kheo, các hành là không an ổn.
 Cho đến như vậy, này các Tỷ-kheo, là vừa đủ
để nhàm chán, là vừa đủ để ly tham, là vừa đủ
để giải thoát đối với tất cả hành.

 Núi chúa Sineru, này các Tỷ-kheo, dài 84 ngàn do
tuần, rộng 84 ngàn do tuần, chìm xuống biển lớn
84 ngàn do tuần, nổi lên trên biển lớn 84 ngàn do
tuần. Này các Tỷ-kheo, rồi có thời, nhiều năm,
nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm, nhiều trăm
ngàn năm, trời không mưa. Khi không có mưa,

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    68

các loài chủng tử, các loài thực vật, các rừng rậm dược thảo đều khô héo cằn cỗi không có tồn tại.

Như vậy, này các Tỷ-kheo, các hành là vô thường.
Này các Tỷ-kheo, các hành là không có kiên cố. Này
các Tỷ-kheo, các hành là không an ổn. Cho đến như
vậy, này các Tỷ-kheo, là vừa đủ để nhàm chán, là
vừa đủ để ly tham, là vừa đủ để giải thoát đối với tất
cả các hành.

 Này các Tỷ-kheo, rồi có thời, sau một thời gian rất dài, mặt trời thứ hai hiện ra.

3. Này các Tỷ-kheo, khi mặt trời thứ hai có mặt, thời
tất cả sông nhỏ, ao nhỏ khô cạn, khô kiệt, không có
tồn tại. Như vậy, này các Tỷ-kheo, các hành là vô
thường... là vừa đủ để giải thoát đối với tất cả các
hành.

 Này các Tỷ-kheo, rồi có một thời, sau một thời gian rất dài, mặt trời thứ ba hiện ra.

4. Này các Tỷ-kheo, khi mặt trời thứ ba có mặt, thời
các sông lớn như sông Hằng, sống Yamunà,
Aciravatì, Sarabhù, Mahì, các con sông ấy bị khô
cạn, bị khô kiệt, không có tồn tại. Như vậy, này các
Tỷ-kheo, các hành là vô thường... là vừa đủ để giải
thoát đối với tất cả các hành.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     69

 Này các Tỷ-kheo, rồi có một thời, sau một thời gian rất dài, mặt trời thứ tư hiện ra.

5. Này các Tỷ-kheo, khi mặt trời thứ tư hiện ra, thời
các biển hồ lớn, từ đấy các sông lớn chảy ra, ví như
Anotattà, Sìhapapàtà, Rathakàrà, Kannamunda,
Kunàlà, Chaddantà, Mandàkinì, các biển hồ ấy bị
khô cạn, bị khô kiệt, không có tồn tại. Như vậy, này
các Tỷ-kheo, các hành là vô thường... là vừa đủ để
giải thoát đối với tất cả các hành.

 Này các Tỷ-kheo, rồi có một thời, sau một thời gian rất dài, mặt trời thứ năm hiện ra.

6. Này các Tỷ-kheo, khi mặt trời thứ năm có mặt, thời nước các biển lớn rút lui một trăm do tuần, nước các biển lớn rút lui hai trăm do tuần, các nước biển lớn rút lui ba trăm do tuần... Nước các biển lớn rút lui bảy trăm do tuần; nước các biển lớn dừng lại sâu đến bảy cây sàla, sáu cây sàla, năm cây sàla, bốn cây sàla, ba cây sàla, hai cây sàla, chỉ một cây sàla. Nước biển lớn dừng lại, sâu đến bảy đầu người, sâu đến sáu đầu người, năm đầu người, bốn đầu người, ba đầu người, hai đầu người, một đầu người, nửa đầu người. Nước các biển lớn dừng lại, sâu chỉ đến eo lưng của người, chỉ đến đầu gối của người, chỉ đến mắt cá của người.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                      70

Ví như này các Tỷ-kheo, vào mùa thu khi trời mưa hạt lớn, chỗ này chỗ khác, trong các dấu chân của các con bò cái, có những vũng nước nhỏ đọng lại.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, chỉ còn những vũng nước nhỏ trong dấu chân các con bò cái là nước của biển lớn còn lại, chỗ này chỗ kia.

Này các Tỷ-kheo, khi mặt trời thứ năm hiện ra, nước
biển lớn chỉ bằng độ ngón tay. Như vậy, này các Tỷ-
kheo, các hành là vô thường... là vừa đủ để giải thoát
đối với tất cả các hành.

 Này các Tỷ-kheo, rồi có một thời, sau một thời gian rất dài, mặt trời thứ sáu hiện ra.

7. Này các Tỷ-kheo, khi mặt trời thứ sáu hiện ra, thời đất lớn này và núi chúa Sineru, sanh khói lên, thổi khói lên, phun khói lên.

Ví như, này các Tỷ-kheo, các lò của người thợ gốm mới đốt lửa lên, sanh khói lên, phun khói lên.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, khi mặt trời thứ sáu hiện ra, thời đất lớn này và núi chúa Sineru sanh khói lên, thổi khói lên, phun khói lên.

Như vậy, này các Tỷ-kheo, các hành là vô thường... là vừa đủ để giải thoát đối với tất cả các hành.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     71

 Này các Tỷ-kheo, rồi có một thời, sau một thời gian rất dài, mặt trời thứ bảy hiện ra.

8. Này các Tỷ-kheo, khi mặt trời thứ bảy hiện ra, trái đất lớn này và núi chúa Sineru bốc cháy, rực cháy, trở thành một màn lửa. Và khi quả đất lớn này và núi chúa Sineru cháy đỏ lên, cháy rực lên ngọn lửa do gió thổi bốc cao đến Phạm thiên giới. Các chóp ngọn của núi Sineru, cao đến một, hai, ba, bốn, năm trăm do tuần, khi bị cháy đỏ lên, cháy rực lên, bị cả khối lửa to lớn phá hoại và chinh phục, liền sụp đổ xuống.

Sau khi quả đất lớn và núi Sineru bị cháy đỏ lên, cháy rực lên, không tìm thấy tro và lọ đen.

Ví như, này các Tỷ-kheo, khi bơ và dầu được cháy
đỏ, được cháy rực lên, không tìm thấy tro và lọ đen.
Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, khi quả đất lớn này và
núi chứa Sineru bị cháy đỏ lên, cháy rực lên, không
tìm thấy tro và lọ đen.

 Như vậy, này các Tỷ-kheo, các hành là vô thường.
Này các Tỷ-kheo, các hành là không có kiên cố.
Này các Tỷ-kheo, các hành là không an ổn. Cho
đến như vậy, này các Tỷ-kheo, là vừa đủ để nhàm
chán, là vừa đủ để ly tham, là vừa đủ để giải thoát
đối với tất cả hành.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     72

Ở đây, này các Tỷ-kheo, ai là người có thể nghĩ rằng, ai là người có thể tin rằng: "Quả đất này và núi chúa Sineru sẽ bị đốt cháy, sẽ bị hủy hoại, sẽ không còn tồn tại nữa", trừ những người đã được chứng kiến.

9. Thuở xưa, này các Tỷ-kheo, có Đạo Sư Sunetta
thuộc ngoại đạo, được ly tham trong các dục. Này
các Tỷ-kheo, Đạo Sư Sunetta có hàng trăm người đệ
tử. Đạo Sư Sunetta thuyết pháp cho các đệ tử về
cọng trú với chư Thiên ở Phạm thiên giới.

Và tất cả những ai nắm hiểu một cách hoàn toàn trọn vẹn lời thuyết dạy của Sunetta, về cọng trú với chư Thiên ở Phạm thiên giới, khi thân hoại mạng chung, họ được sanh lên thiện thú Phạm thiên giới.

Những ai không nắm hiểu một cách hoàn toàn trọn vẹn lời dạy của Sunetta, sau khi thân hoại mạng chung, một số được sanh cộng trú với chư Thiên ở Tha hóa Tự tại, một số được sanh cọng trú với chư Thiên ở Hóa Lạc thiên, một số được sanh cọng trú với chư Thiên ở Đâu-suất Thiên, một số được sanh cọng trú với chư Thiên ở Dạ-ma Thiên, một số được sanh cọng trú với chư Thiên ở Thiên giới Ba mươi ba, một số được sanh cọng trú với chư Thiên ở Bốn Thiên vương, một số được sanh cọng trú với các đại gia đình Sát-đế-ly, một số được sanh cọng trú với các

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    73

đại gia đình Bà-la-môn, một số được sanh cọng trú với các đại gia đình gia chủ.

10. Rồi này các Tỷ-kheo, Đạo Sư Sunetta suy nghĩ
như sau: "Thật không xứng đáng cho ta trong đời sau
lại có một sanh thú giống như sanh thú của các đệ
tử. Vậy ta hãy tu tập tối thượng từ bi".

Rồi này các Tỷ-kheo, bậc Đạo sư Sunetta trong bảy năm tu tập từ tâm.

- Sau khi tu tập từ tâm bảy năm, trong bảy thành
kiếp hoại kiếp, vị ấy không trở lui lại thế giới này.
- Trong kiếp thành của thế giới, này các Tỷ-kheo,
vị ấy đi đến thế giới của Àbhassara (Quang Âm
thiên).
- Trong kiếp hoại của thế giới, vị ấy được sanh
trong Phạm cung trống không. Tại đấy này các
Tỷ-kheo, vị ấy là Phạm thiên, Đại Phạm thiên, bậc
chiến thắng, bậc vô năng, bấc biến tri, bậc tự tại.
- Ba mươi sáu lần, này các Tỷ-kheo, vị ấy là Thiên
chủ Sakka.
- Nhiều lần bảy lần, vị ấy là vị Chuyển luân Thánh
vương theo Chánh pháp, là vị pháp vương, bậc
chiến thắng bốn phương, đạt được sự thanh bình
cho quốc độ, đầy đủ bảy món báu. Vị ấy có hơn
một ngàn người con trai, là những bậc anh hùng,

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                      74

dũng mãnh, đánh tan địch quân. Và vị ấy chiến
thắng quả đất này xa cho đến hải biên, trị vì quả
đất này không dùng trượng, không dùng dao,
đúng với Chánh pháp.

Này các Tỷ-kheo, Đạo sư Sunetta ấy, dầu cho thọ
mạng lâu dài như vậy, sống lâu dài như vậy, nhưng
không được thoát khỏi sanh, già, chết, sầu, bi, khổ,
ưu, não. Ta nói rằng vị ấy chưa giải thoát khỏi khổ.
Vì cớ sao? Vì rằng vị ấy chưa giác ngộ, chưa thể
nhập bốn pháp.

11. Thế nào là bốn?

Này các Tỷ-kheo, vì không giác ngộ, không thể nhập
Thánh giới; vì không có giác ngộ, không thể nhập
Thánh định; vì không giác ngộ, không thể nhập
Thánh trí tuệ; vì không giác ngộ, không thể nhập
Thánh giải thoát.

Này các Tỷ-kheo, sự kiện là như sau: Khi Thánh giới được giác ngộ, được thể nhập; khi Thánh định được giác ngộ, được thể nhập; khi Thánh trí tuệ được giác ngộ, được thể nhập; khi Thánh giải thoát được giác ngộ, được thể nhập, cắt đứt là hữu ái; sợi dây đưa đến sanh hữu được đoạn tận, nay không có tái sanh.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                   75

Thế Tôn nói như vậy. Bậc Thiện Thệ nói xong, bậc Đạo Sư lại nói thêm:

Vô thượng giới và định,
Trí tuệ và giải thoát,
Gotama danh tiếng,
Giác ngộ những pháp này.
Đức Phật với thắng trí,
Thuyết pháp cho Tỷ-kheo,
Bậc Đạo sư đoạn khổ,
Bậc Pháp nhãn tịch tịnh.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                               76

12         9 chi phần Ngày trai giới - Kinh TỪ BI – Tăng IV, 118

TỪ BI – Tăng IV, 118

1. - Này các Tỷ-kheo, ngày trai giới thành tựu chín chi phần được thực hành, có quả lớn, có lợi ích lớn, có rực rỡ lớn, có biến mãn lớn.

2. Được thực hành như thế nào, này các Tỷ-kheo, ngày trai giới thành tựu chín chi phần, có quả lớn, có lợi ích lớn, có biến mãn lớn?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Thánh đệ tử suy nghĩ như sau:

1.   "Cho đến trọn đời, các vị A-la-hán đoạn tận
sát sanh, từ bỏ sát sanh, bỏ trượng, bỏ kiếm,
biết tàm quý, có lòng từ, sống thương xót đến
hạnh phúc tất cả chúng sanh là loài hữu tình.
Hôm nay, đêm này và ngày này, ta cũng đoạn
tận sát sanh, từ bỏ sát sanh, bỏ trượng, bỏ
kiếm, biết tàm quý, có lòng từ, sống thương xót
đến hạnh phúc tất cả chúng sanh là loài hữu
tình. Với chi phần này, ta theo gương vị A-la-
hán, sẽ thực hành ngày trai giới". Đây là chi
phần thứ nhất được thành tựu.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                        77

2. "Cho đến trọn đời, các vị A-la-hán đoạn tận
lấy của không cho, từ bỏ lấy của không cho,
chỉ lấy những vật đã cho, chỉ mong những vật
đã cho, tự sống thanh tịnh, không có trộm
cướp. Hôm nay, đêm này và ngày này, ta cũng
đoạn tận lấy của không cho, từ bỏ lấy của
không cho, chỉ lấy những vật đã cho, chỉ mong
những vật đã cho, tự sống thanh tịnh, không có
trộm cướp. Với chi phần này, ta theo gương vị
A-la-hán, sẽ thực hành trai giới". Đây là chi
phần thứ hai được thành tựu.
3. "Cho đến trọn đời, các vị A-la-hán đoạn tận
phi Phạm hạnh, hành Phạm hạnh, sống xa lìa,
từ bỏ dâm dục hèn hạ. Hôm nay, đêm này và
ngày này, ta cũng đoạn phi Phạm hạnh, hành
Phạm hạnh, sống xa lìa, từ bỏ dâm dục hèn hạ.
Với chi phần này, ta theo gương vị A-la-hán, sẽ
thực hành trai giới". Đây là chi phần thứ ba
được thành tựu.
4. "Cho đến trọn đời, các vị A-la-hán đoạn tận
nói láo, tránh xa nói láo, nói những lời chân
thật, y chỉ nơi sự thật, chắc chắn, đáng tin cậy,
không lừa gạt, không phản lại lời hứa đối với
đời. Hôm nay, đêm này và ngày này, ta cũng
đoạn tận nói láo, tránh xa nói láo, nói những
lời chân thật, y chỉ nơi sự thật, chắc chắn, đáng
tin cậy, không lừa gạt, không phản lại lời hứa

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     78

đối với đời. Với chi phần này, ta theo gương vị
A-la-hán, sẽ thực hành trai giới". Đây là chi
phần thứ tư được thành tựu.
5. "Cho đến trọn đời, các vị A-la-hán đoạn tận
đắm say rượu men, rượu nấu. Hôm nay, đêm
này và ngày này ta cũng đoạn tận đắm say
rượu men, rượu nấu. Với chi phần này, ta theo
gương vị A-la-hán, sẽ thực hành trai giới". Đây
là chi phần thứ năm được thành tựu.
6. "Cho đến trọn đời, các vị A-la-hán mỗi ngày
dùng một bữa, không ăn ban đêm, không ăn
phi thời. Hôm nay, đêm này và ngày này, ta
cũng dùng mỗi ngày dùng một bữa, không ăn
ban đêm, không ăn phi thời. Với chi phần này,
ta theo gương vị A-la-hán, sẽ thực hành trai
giới". Đây là chi phần thứ sáu được thành tựu.
7. "Cho đến trọn đời, các vị A-la-hán từ bỏ xem
múa, hát, nhạc, diễn kịch, không trang sức
bằng vòng hoa, hương liệu, dầu thoa và các
thời trang. Hôm nay, đêm này và ngày này, ta
cũng từ bỏ xem múa, hát, nhạc, diễn kịch,
không trang sức bằng vòng hoa, hương liệu,
dầu thoa và các thời trang. Với chi phần này,
ta theo gương vị A-la-hán, sẽ thực hành trai
giới". Đây là chi phần thứ bảy được thành tựu.
8. "Cho đến trọn đời, các vị A-la-hán đoạn tận
giường cao, giường lớn, từ bỏ giường cao,

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                   79

giường lớn, các vị ấy nằm trên giường thấp,
trên giường nhỏ, trên thảm cỏ. Hôm nay, đêm
này và ngày này, ta cũng đoạn tận giường cao,
giường lớn, từ bỏ giường cao, giường lớn, các
vị ấy nằm trên giường thấp, trên giường nhỏ,
trên thảm cỏ. Với chi phần này, ta theo gương
vị A-la-hán, sẽ thực hành trai giới". Đây là chi
phần thứ tám được thành tựu.
9. Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Thánh đệ tử với tâm
câu hữu với từ, biến mãn một phương và an
trú, như vậy phương thứ hai... như vậy phương
thứ ba... như vậy phương thứ tư... như vậy cùng
khắp thế giới, trên dưới, bề ngang, hết thảy
phương xứ, cùng khắp vô biên giới, vị ấy với
tâm câu hữu với từ, biến mãn và an trú, quảng
đại, vô biên, không hận, không sân.

Như vậy, này các Tỷ-kheo, được thực hành ngày trai giới thành tựu chín chi phần, có quả lớn, có lợi ích, có rực rỡ lớn, có biến mãn lớn.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     80

13      Chớ có nói vậy - Kinh PHÚNG TỤNG – 33 Trường II, 567

KINH PHÚNG TỤNG – Bài kinh số 33 – Trường II, 567 (Trích đoạn)

3.   Sáu xuất ly giới:

 Này các Hiền giả, ở đây vị Tỷ kheo nói
như sau: "Ta đã tu tập từ tâm giải thoát,
làm cho sung mãn, làm thành cỗ xe, làm
thành căn cứ, an trú, chất chứa và khéo
léo tinh cần. Tuy vậy sân tâm vẫn ngự trị
tâm ta". Vị ấy cần phải được nói như sau:
"Chớ có như vậy, chớ nói như vậy, Đại
đức! Chớ có hiểu lầm Thế Tôn, vu khống
Thế Tôn như vậy thật không tốt. Thế Tôn
không nói như vậy". Này các Hiền giả, sự
kiện không phải như vậy, trường hợp
không phải như vậy. Ai tu tập từ tâm giải
thoát, làm cho sung mãn, làm thành cỗ
xe, làm thành căn cứ, an trú, chất chứa và
khéo léo tinh cần, mà sân tâm vẫn ngự trị,
an trí, sự kiện không thể xảy ra như vậy.
Này các Hiền giả, từ tâm giải thoát có khả

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    81

năng giải thoát sân tâm.

 Này các Hiền giả, ở đây vị Tỷ kheo nói
như sau: "Ta đã tu tập bi tâm giải thoát,
làm cho sung mãn, làm thành cỗ xe, làm
thành căn cứ, an trú, chất chứa và khéo
léo tinh cần. Tuy vậy hại tâm vẫn ngự trị
tâm ta". Vị ấy cần phải được nói như sau:
"Chớ có hiểu lầm Thế Tôn, vu khống Thế
Tôn như vậy thật không tốt. Thế Tôn
không nói như vậy". Này các Hiền giả, sự
kiện không phải như vậy. Trường hợp
không phải như vậy. Nếu tu tập bi tâm
giải thoát, làm cho sung mãn, làm thành
cỗ xe, làm thành căn cứ, an trú, chất chứa
và khéo léo tinh cần, mà hại tâm vẫn ngự
trị an trú, sự kiện không xảy ra như vậy.
Này các Hiền giả, bi tâm giải thoát có khả
năng giải thoát hại tâm.

 Này các Hiền giả, ở đây vị Tỷ kheo nói
như sau: "Ta đã tu tập hỷ tâm giải thoát,
làm cho sung mãn, làm thành cỗ xe, làm
thành căn cứ, an trú, chất chứa và khéo
léo tinh cần. Tuy vậy bất lạc tâm vẫn ngự
trị tâm ta". Vị ấy cần phải được nói như
sau: "Chớ có như vậy, chớ nói như vậy,

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                 82

Đại đức! Chớ có hiểu lầm Thế Tôn, vu
khống Thế Tôn như vậy thật không tốt.
Thế Tôn không nói như vậy". Này các
Hiền giả, sự kiện không phải như vậy.
Trường hợp không phải như vậy. Nếu tu
tập hỷ tâm giải thoát, làm cho sung mãn,
làm thành cỗ xe, làm thành căn cứ, an trú,
chất chứa và khéo léo tinh cần, bất lạc
tâm vẫn ngự trị an trú, sự kiện không xảy
ra như vậy. Này các Hiền giả, hỷ tâm giải
thoát có khả năng giải thoát bất lạc tâm.

 Này các Hiền giả, ở đây vị Tỷ kheo nói
như sau: "Ta đã tu tập xả tâm giải thoát,
làm cho sung mãn, làm thành cỗ xe, làm
thành căn cứ, an trú, chất chứa và khéo
léo tinh cần. Tuy vậy tham tâm vẫn ngự
trị tâm ta". Vị ấy cần được nói như sau:
"Chớ có như vậy, chớ nói như vậy, Đại
Đức! Chớ có hiểu lầm Thế Tôn, vu khống
Thế Tôn như vậy thật không tốt. Thế Tôn
không nói như vậy". Này các Hiền giả, sự
kiện không phải như vậy. Trường hợp
không phải như vậy. Nếu tu tập xả tâm
giải thoát, làm cho sung mãn, làm thành
cỗ xe, làm thành căn cứ, an trú, chất chứa
và khéo léo tinh cần mà tham tâm vẫn

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                 83

ngự trị an trú, sự kiện không xảy ra như vậy. Này các Hiền giả, xả tâm giải thoát, có khả năng giải thoát tham tâm.

 Này các Hiền giả, lại nữa ở đây vị Tỷ
kheo nói như sau: "Ta đã tu tập vô tướng
tâm giải thoát, làm cho sung mãn, làm
thành cỗ xe, làm thành căn cứ, an trú, chất
chứa và khéo léo tinh cần. Tuy vậy thức
của tôi vẫn chạy theo các tướng". Vị ấy
cần phải được nói như sau: "Chớ có như
vậy, chớ nói như vậy, Đại Đức! Chớ có
hiểu lầm Thế Tôn, vu khống Thế Tôn như
vậy không tốt. Thế Tôn không nói như
vậy". Này các Hiền giả, sự kiện không
phải như vậy. Trường hợp không phải
như vậy. Nếu tu tập vô tướng tâm giải
thoát, làm cho sung mãn, làm thành cỗ
xe, làm thành căn cứ, an trú, chất chứa và
khéo léo tinh cần, mà thức vẫn chạy theo
các tướng, sự kiện không xảy ra như vậy.
Nếu tu tập vô tướng tâm giải thoát, làm
cho sung mãn, làm thành cỗ xe, làm thành
căn cứ, an trú, chất chứa và khéo léo tinh
cần, mà thức vẫn chạy theo các tướng, sự
kiện không xảy ra như vậy. Này các Hiền
giả, vô tướng tâm giải thoát có khả năng

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                  84

giải thoát tất cả tướng.

 Này các Hiền giả, lại nữa, ở đây vị Tỷ
kheo nói như sau: "Quan điểm "tôi có
mặt" bị tôi từ khước. Quan điểm "tôi là
cái này" không được tôi chấp nhận. Tuy
vậy mũi tên nghi ngờ do dự vẫn ám ảnh
an trú tôi". Vị ấy cần phải được nói như
sau: "Chớ có như vậy, chớ nói như vậy,
Đại Đức! Chớ có hiểu lầm Thế Tôn, vu
khống Thế Tôn như vậy không tốt. Thế
Tôn không nói như vậy". Này các Hiền
giả, sự kiện không phải như vậy. Trường
hợp không phải như vậy. "Quan điểm "tôi
có mặt" bị tôi từ khước. Quan điểm "tôi
là cái này" không được tôi chấp thuận.
Tuy vậy nghi ngờ, do dự vẫn ám ảnh an
trú nơi tôi". Sự kiện không xảy ra như
vậy. Này Hiền giả, chính nhờ khước từ sự
ngạo mạn "tôi có mặt", mà mũi tên do dự
nghi ngờ được giải thoát.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                               85

14    Chớ có nói vậy - Kinh XUẤT LY GIỚI – Tăng III, 25

XUẤT LY GIỚI –Tăng III, 25

1. - Này các Tỷ-kheo, có sáu pháp xuất ly giới này.
Thế nào là sáu?
2. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo nói như sau: "Ta
đã tu tập từ tâm giải thoát, làm cho sung mãn, làm
thành cỗ xe, làm thành căn cứ, an trú, chất chứa và
khéo léo tinh cần, tuy vậy, sân tâm vẫn ngự trị tâm
ta".
Vị ấy cần phải được nói như sau: "Chớ có như vậy,
Hiền giả chớ có nói như vậy. Chớ có xuyên tạc Thế
Tôn. Xuyên tạc Thế Tôn như vậy không tốt. Thế Tôn
không nói như vậy. Này Hiền giả, sự kiện không phải
như vậy, trường hợp không phải như vậy. Ai tu tập
từ tâm giải thoát, làm cho sung mãn, làm thành cỗ
xe, làm thành căn cứ, an trú, chất chứa và khéo léo
tinh cần, tuy vậy, sân tâm vẫn ngự trị, an trú; sự kiện
như vậy không xảy ra. Này Hiền giả, cái này có khả
năng giải thoát sân tâm, tức là từ tâm giải thoát".
3. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, ở đây, Tỷ-kheo nói như
sau: "Ta đã tu tập, bi tâm giải thoát, làm cho sung
mãn, làm thành cỗ xe, làm thành căn cứ, an trú, chất

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                      86

chứa và khéo léo tinh cần, tuy vậy, hại tâm vẫn ngự
trị tâm ta".
Vị ấy cần phải được nói như sau: "Chớ có như vậy,
Hiền giả chớ có nói như vậy. Chớ có xuyên tạc Thế
Tôn. Xuyên tạc Thế Tôn như vậy không tốt. Thế Tôn
không nói như vậy. Này Hiền giả, sự kiện không phải
như vậy. Trường hợp không phải như vậy. Ai tu tập
bi tâm giải thoát, làm cho sung mãn, làm thành cỗ
xe, làm thành căn cứ, an trú, chất chứa và khéo léo
tinh cần, tuy vậy, hại tâm vẫn ngự trị, an trú; sự kiện
không xảy ra như vậy. Này Hiền giả, cái này có khả
năng giải thoát hại tâm, tức là bi tâm giải thoát".
4. Này các Tỷ-kheo, ở đây vị Tỷ-kheo nói như sau:
"Ta đã tu tập hỷ tâm giải thoát, làm cho sung mãn,
làm thành cỗ xe, làm thành căn cứ, an trú, chất chứa
và khéo léo tinh cần, tuy vậy, bất lạc tâm vẫn ngự trị
tâm ta".
Vị ấy cần phải được nói như sau: "Chớ có như vậy.
Hiền giả chớ nói như vậy. Chớ có xuyên tạc Thế Tôn.
Xuyên tạc Thế Tôn như vậy thật không tốt. Thế Tôn
không nói như vậy. Này Hiền giả, sự kiện không phải
như vậy. Trường hợp không phải như vậy. Nếu tu tập
hỷ tâm giải thoát, làm cho sung mãn, làm thành cỗ
xe, làm thành căn cứ, an trú, chất chứa và khéo léo
tinh cần, tuy vậy, bất lạc tâm vẫn ngự trị, an trú; sự
kiện không xảy ra như vậy. Này Hiền giả, cái này có

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                      87

khả năng giải thoát bất lạc tâm, tức là hỷ tâm giải
thoát".
5. Này các Tỷ-kheo, ở đây, Tỷ-kheo nói như sau: "Ta
đã tu tập xả tâm giải thoát, làm cho sung mãn, làm
thành cỗ xe, làm thành căn cứ, an trú, chất chứa và
khéo léo tinh cần, tuy vậy, tham tâm vẫn ngự trị tâm
ta".
Vị ấy cần phải được nói như sau: "Chớ có như vậy,
Hiền giả chớ nói như vậy. Chớ có xuyên tạc Thế Tôn.
Xuyên tạc Thế Tôn như vậy thật không tốt. Thế Tôn
không nói như vậy. Này Hiền giả, sự kiện không phải
như vậy. Trường hợp không phải như vậy. Nếu tu tập
xả tâm giải thoát, làm cho sung mãn, làm thành cỗ
xe, làm thành căn cứ, an trú, chất chứa và khéo léo
tinh cần, tuy vậy, tham tâm vẫn ngự trị an trú; sự
kiện không xảy ra như vậy. Này Hiền giả, cái này có
khả năng giải thoát tham tâm, tức là xả tâm giải
thoát".
6. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo nói như sau: "Ta
đã tu tập vô tướng tâm giải thoát, làm cho sung mãn,
làm thành cỗ xe, làm thành căn cứ, an trú, chất chứa
và khéo léo tinh cần, tuy vậy, thức của ta vẫn tùy
niệm tướng".
Vị ấy cần phải được nói như sau: "Chớ có như vậy,
Hiền giả chớ có nói như vậy. Chớ có xuyên tạc Thế
Tôn. Xuyên tạc Thế Tôn như vậy thật không tốt. Thế

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                   88

Tôn không nói như vậy. Này Hiền giả, sự kiện không
phải như vậy. Trường hợp không phải như vậy. Nếu
tu tập vô tướng tâm giải thoát, làm cho sung mãn,
làm thành cỗ xe, làm thành căn cứ, an trú, chất chứa
và khéo léo tinh cần, thức vẫn sẽ tùy niệm tướng, an
trú; sự kiện không xảy ra như vậy. Này Hiền giả, cái
này có khả năng giải thoát tất cả tướng, tức là vô
tướng tâm giải thoát".
7. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo nào nói như sau:
"Tôi đã từ bỏ tư tưởng "Tôi là". Tôi không có tùy
quán "Cái này là tôi", tuy vậy, mũi tên nghi ngờ, do
sự xâm chiếm tâm tôi và an trú".
Vị ấy cần phải được nói như sau: "Chớ có như vậy,
Hiền giả chớ có nói như vậy. Chớ có xuyên tạc Thế
Tôn. Xuyên tạc Thế Tôn như vậy thật không tốt. Thế
Tôn không nói như vậy. Này Hiền giả, sự kiện không
phải như vậy. Trường hợp không phải như vậy. Với
ai đã từ bỏ tư tưởng "Tôi là", với ai không có tùy
quán "Cái này là tôi", tuy vậy, mũi tên nghi ngờ, do
dự xâm chiếm tâm người ấy và an trú; sự kiện không
xảy ra như vậy. Này Hiền giả, cái này có khả năng
giải thoát mũi tên nghi hoặc do dự, tức là sự nhổ lên
kiêu mạn "Tôi là".
Này các Tỷ-kheo, đây là sáu pháp xuất ly giới.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    89

15    Chớ có sợ hãi các công đức - Kinh NGỦ NGỤC – Tăng III, 396

NGỦ NGỤC –Tăng III, 396

1. Như vầy tôi nghe:

Một thời Thế Tôn trú ở giữa dân chúng Bhagga, tại núi Sumsumàra, tại vườn Nai.

Lúc bấy giờ, Tôn giả Mahàmoggallàna đang ngồi ngủ gục, trong làng Kallavàlamutta, giữa dân chúng Magadha.

Thế Tôn với thiên nhãn thanh tịnh siêu nhân, thấy
Tôn giả Mahàmoggallàna đang ngồi ngủ gục, trong
làng Kallavàlamutta, giữa dân chúng Magadha. Thấy
vậy, như nhà lực sĩ duỗi bàn tay đang co lại, hay co
lại bàn tay đang duỗi ra; cũng vậy, Thế Tôn biến mất
giữa dân chúng Bhagga, tại núi Sumsumàra, rừng
Bhesakalà, ở vườn Nai, rồi hiện ra trước mặt Tôn giả
Mahàmoggallàna, tại làng Kallavàlamutta, giữa dân
chúng Magadha. Thế Tôn ngồi xuống trên chỗ đã
soạn sẵn; sau khi ngồi, Thế Tôn nói với Tôn giả
Mahàmoggallàna.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                   90

- Này Moggallàna, có phải Thầy ngủ gục? Này Moggallàna, có phải Thầy ngủ gục?

- Thưa phải, bạch Thế Tôn.

2. - Do vậy, này Moggallàna, khi nào Thầy trú có
tưởng và thụy miên xâm nhập Thầy, chớ có tác ý đến
nó, chớ có tưởng nhiều đến nó. Sự kiện này có xảy
ra, do Thầy trú như vậy, thụy miên ấy được đoạn
diệt.

3. Nếu Thầy trú như vậy, và thụy miên ấy không
được đoạn diệt, thời này Moggallàna, với tâm của
Thầy, hãy tùy tầm, tùy tứ, với ý hãy tùy quán pháp
như đã được nghe, như đã được học thuộc lòng. Sự
kiện này có xảy ra, do Thầy trú như vậy, thụy miên
ấy được đoạn diệt.

4. Nếu Thầy trú như vậy, và thụy miên ấy không
được đoạn diệt, thời này Moggallàna Thầy hãy đọc
tụng pháp một cách rộng rãi, như đã được nghe, như
đã được học thuộc lòng. Sự kiện này có xảy ra, do
Thầy trú như vậy, thụy miên ấy được đoạn diệt.

5. Nếu Thầy trú như vậy, và thụy miên ấy không được đoạn diệt, thời này Moggallàna Thầy hãy kéo hai lỗ tai của Thầy, và lấy tay xoa bóp tay chân. Sự

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                   91

kiện này có xảy ra, do Thầy trú như vậy, thụy miên ấy được đoạn diệt.

6. Nếu Thầy trú như vậy, và thụy miên ấy không
được đoạn diệt, thời này Moggallàna Thầy hãy từ
chỗ ngồi, đứng dậy lấy nước chùi mắt, nhìn về phía
chân trời và nhìn lên các sao lấp lánh. Sự kiện này
có xảy ra, do Thầy trú như vậy, thụy miên ấy được
đoạn diệt.

7. Nếu Thầy trú như vậy, và thụy miên ấy không
được đoạn diệt, thời này Moggallàna Thầy hãy tác ý
đến quang tưởng và an trú vào tưởng ban ngày. Như
ban ngày, ban đêm cũng vậy. Như ban đêm, ban ngày
cũng vậy. Như vậy, với tâm rộng mở, không có hạn
chế. Sự kiện này có xảy ra, do Thầy trú như vậy, thụy
miên ấy được đoạn diệt.

8. Nếu Thầy trú như vậy, và thụy miên ấy không
được đoạn diệt, thời này Moggallàna Thầy hãy trú
tâm trên chỗ kinh hành, với tưởng trước mặt và sau
lưng, với căn hướng nội, với ý không hướng ngoại.
Sự kiện này có xảy ra, do Thầy trú như vậy, thụy
miên ấy được đoạn diệt.

9. Nếu Thầy trú như vậy, và thụy miên ấy không được đoạn diệt, thời này Moggallàna Thầy hãy nằm như dáng nằm con sư tử, về phía hông bên phải, hai

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    92

chân gác lên nhau, chánh niệm tỉnh giác, tác ý với
tưởng thức dậy. Và khi thức dậy, này Moggallàna,
Thầy hãy thức dậy thật mau, nghĩ rằng: "Ta sẽ trú,
không có chú tâm đến lạc nằm ngủ, lạc nằm xuống
một bên, lạc thụy miên". Như vậy, này Moggallàna,
Thầy cần phải học tập.

10. Do vậy, này Moggallàna, hãy học tập như sau:
"Không say sưa trong cao mạn, ta sẽ đi đến thăm các
gia đình". Này Moggallàna, như vậy các Thầy sẽ học
tập.

- Này Moggallàna, nếu Tỷ-kheo say sưa trong
cao mạn đi đến thăm các gia đình. Trong các
gia đình, này Moggallàna, người ta có nhiều
công việc phải làm. Do vậy, người ta không có
tác ý đến Tỷ-kheo đã đi đến. Ở đây, Tỷ-kheo
ấy có thể suy nghĩ: "Nay, ai đã chia rẽ ta với
gia đình này. Các người này không ưa thích gì
ta".
- Như vậy, do không được gì, vị ấy nản chí, vị
ấy giao động. Do giao động, vị ấy không phòng
hộ, do không phòng hộ, tâm rời xa Thiền định.

 Do vậy, này Moggallàna, hãy học tập như sau: "Ta sẽ không nói lời khiêu khích". Như vậy, này Moggallàna, Thầy cần phải học tập.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                  93

- Khi nào có lời khiêu khích, này Moggallàna,
thời chờ đợi là nhiều lời qua tiếng lại.
- Khi nào có nhiều lời qua tiếng lại, thời có dao
động.
- Với người có dao động, thời không có phòng
hộ.
- Với người không có phòng hộ, tâm rời xa
Thiền định.

 Này Moggallàna, Ta không tán thán tất cả sự liên
hệ, nhưng không phải Ta không tán thán tất cả sự
liên hệ. Thật vậy, này Moggallàna, Ta không tán
thán các vị xuất gia có sự liên hệ, với các gia chủ.
 Nhưng với các trú xứ ít tiếng ồn, ít tiếng động,
thoát khỏi hơi thở của nhiều người, những chỗ ở
cô độc xa vắng loài Người, thích hợp cho đời sống
Thiền tịnh, Ta tán thán sự liên hệ với những trú
xứ như vậy.

11. Được nghe nói như               vậy,   Tôn    giả Mahàmoggallàna bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, cho đến như thế nào, tóm tắt lại, một Tỷ-kheo được giải thoát nhờ sự đoạn diệt khát ái, đạt đến cứu cánh mục đích, đạt đến cứu cánh an ổn khỏi ách nạn, đạt đến cứu cánh Phạm hạnh, đạt đến cứu

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     94

cánh của cứu cánh, trở thành tối thượng giữa chư Thiên và loài Người?

- Này Moggallàna, ở đây, Tỷ-kheo được nghe như
sau: "Không nên thiên chấp tất cả pháp". Này
Moggallàna, vị Tỷ-kheo được nghe như sau: "Không
nên thiên chấp tất cả pháp". Vị ấy thắng tri tất cả
pháp; do thắng tri tất cả pháp, vị ấy liễu tri tất cả
pháp.

 Do liễu tri tất cả pháp, phàm có cảm thọ gì
được cảm giác, lạc, khổ hay không khổ, không
lạc, vị ấy trú tùy quán vô thường đối với các
cảm thọ ấy. Vị ấy trú tùy quán ly tham. Vị ấy
trú tùy quán đoạn diệt. Vị ấy trú tùy quán từ bỏ.
 Do vị ấy trú tùy quán vô thường trong các cảm
thọ, do vị ấy trú tùy quán ly tham, do vị ấy tùy
quán đoạn diệt, do vị ấy trú tùy quán từ bỏ, nên
không chấp thủ một cái gì ở đời.
 Do không chấp thủ nên không lo âu.
 Do không tham đắm nên tự mình nhập Niết-
bàn. Vị ấy biết rõ: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã
thành, việc nên làm đã làm, không còn trở lui
trong trạng thái này nữa".

Này Moggallàna, cho đến như vậy, tóm tắt lại, một Tỷ-kheo được giải thoát nhờ sự đoạn diệt khát ái, đạt đến mục đích cứu cánh, đạt đến cứu cánh an ổn khỏi

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    95

các ách nạn, đạt đến cứu cánh Phạm hạnh, đạt đến cứu cánh của cứu cánh, trở thành tối thượng giữa chư Thiên và loài Người.

 Này các Tỷ-kheo, chớ có sợ hãi các công đức.

Này các Tỷ-kheo, đồng nghĩa với an lạc chính là các
công đức. Ta thắng tri rằng, này các Tỷ-kheo, các
công đức được làm lâu ngày có quả dị thục, có sự
hình thành khả ái, khả hỷ, khả ý lâu ngày. Trong bảy
năm Ta tu tập từ tâm, sau khi tu tập từ tâm bảy năm,
trong bảy thành kiếp hoại kiếp, Ta không trở lui lại
thế giới này.

- Khi thế giới ở trong thành kiếp, này các Tỷ-
kheo, Ta đi đến thế giới Quang Âm Thiên.
- Khi thế giới ở trong kiếp hoại, Ta sanh ra trong
Phạm cung trống không. Ở đấy, này các Tỷ-
kheo, Ta là Phạm thiên, là Đại phạm thiên, vị
Chiến thắng, vị Vô năng thắng, vị Biến tri, vị
Tự tại.
- Ba mươi sáu lần, này các Tỷ-kheo, Ta là Thiên
chủ Sakka.
- Nhiều lần bảy lần, Ta là vị Chuyển luân vương
theo Chánh pháp, là vị Pháp vương, bậc Chiến
thắng bốn phương, đạt được sự thanh bình cho
quốc độ, đầy đủ bảy món báu. Này các Tỷ-

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                   96

kheo, Ta có bảy loại châu báu này, như là xe
báu, voi báu, ngựa báu, châu báu, nữ báu, gia
chủ báu và cư sĩ báu là thứ bảy. Ta có hơn một
ngàn người con trai, này các Tỷ-kheo, là những
bậc anh hùng, dõng mãnh, đánh tan địch quân.
Và khi ta chiến thắng quả đất này, xa cho đến
bờ biển, Ta trị vì quả đất này không dùng
trượng, không dùng đao, đúng với Chánh pháp.

Hãy xem quả dị thục,
Của các việc công đức,
Của các việc hiền thiện,
Với kẻ tìm an lạc.
Này Tỷ-kheo, Ta tu,
Từ tâm trong bảy năm,
Trong bảy thành hoại kiếp,
Không trở lại thành kiếp,
Ta đạt Quang Âm thiên,
Khi thế giới hoại kiếp
Sanh Phạm cung trống rỗng.
Bảy lần, Ta đóng vai,
Đại Phạm thiên, Tự tại,
Trong ba mươi sáu lần,
Làm Thiên chủ Thiên giới.
Ta làm vua Chuyển luân,
Chủ tể cõi Diêm-phù.
Bậc Sát-ly quán đảnh,

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                97

Bậc chủ tể loài Người,
Ta chiến thắng đất này,
Không với trượng, với kiếm,
Không bạo lực, đúng pháp,
Đối mọi người bình đẳng,
Ta trị vì đúng pháp,
Trên cõi đất tròn này.
Ta khiến các gia đình,
Giàu lớn, tài sản lớn,
Họ hưởng mọi dục lạc,
Ta đầy đủ bảy báu,
Chư Phật thương tưởng đời,
Khéo dạy điều như vậy.
Đấy là nhân đại sự,
Được gọi là Địa vương.
Ta là vua, huy hoàng,
Bảo vệ nhiều tài sản,
Có thần lực, danh xưng,
Vương chủ rừng Diêm-phù,
Ai nghe, không tịnh tín?
Trừ các loại ác sanh,
Do vậy muốn lợi ích,
Cầu vọng sự lớn mạnh,
Hãy kính trọng diệu pháp,
Hãy nhớ lời Phật dạy.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                      98

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM   99

16    Con đường đưa đến Phạm Thiên giới - Kinh DHANANJANI – 97 Trung II, 753

KINH DHANANJANI (Dhananjani suttam) – Bài kinh số 97 – Trung II, 753

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở tại Rajagaha (Vương Xá),
Veluvana (Trúc Lâm), tại Kalandakanivapa (chỗ
nuôi dưỡng sóc). Lúc bấy giờ, Tôn giả Sariputta đang
du hành tại Dakkhinagiri (Nam Sơn) cùng với đại
chúng Tỷ-kheo. Một vị Tỷ-kheo sau khi an cư mùa
mưa ở Rajagaha (Vương Xá) đi đến Dakkhinagiri đi
đến Tôn giả Sariputta, sau khi đến nói lên với Tôn
giả Sariputta, những lời chào đón hỏi thăm, sau khi
nói lên những lời chào đón hỏi thăm thân hữu, liền
ngồi xuống một bên. Rồi Tôn giả Sariputta nói với
vị Tỷ-kheo ấy đang ngồi một bên:

– Này Hiền giả, Thế Tôn có được không bệnh, mạnh khỏe không?

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                   100

– Thưa Hiền giả, Thế Tôn không bệnh và được mạnh khỏe.

– Thưa Hiền giả, còn chúng Tỷ-kheo có được không bệnh và mạnh khỏe không?

– Thưa Hiền giả, chúng Tỷ-kheo cũng không bệnh và được mạnh khỏe.

– Ở đây, này Hiền giả, có Bà-la-môn tên là
Dhananjani ở tại Tandulapala. Này Hiền giả, Bà-la-
môn Dhananjani có được không bệnh và mạnh khỏe
không?

– Thưa Hiền giả, Bà-la-môn Dhananjani cũng không bệnh và được mạnh khỏe.

– Này Hiền giả, Bà-la-môn Dhanajani có được không phóng dật không?

– Thưa Hiền giả, làm sao Bà-la-môn
Dhannajani có thể không phóng dật được! Thưa Hiền
giả, Bà-la-môn Dhananjani ỷ thế vua, bóc lột các Bà-
la-môn gia chủ, ỷ thế các Bà-la-môn gia chủ, bóc lột
vua. Người vợ trước của Bà-la-môn có thành tín,
cưới từ một gia đình có thành tín đã từ trần. Người
vợ sau không có thành tín và cưới từ một gia đình
không có thành tín.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                   101

– Này Hiền giả, thật là một tin không tốt lành!
Này Hiền giả, thật là một tin không tốt lành khi
chúng ta được nghe Bà-la-môn Dhananjani phóng
dật. Rất có thể chúng ta có dịp gặp Bà-la-môn
Dhananjani, rất có thể sẽ có một cuộc đàm thoại.

Rồi Tôn giả Sariputta sau khi ở tại Dakkhinagiri
cho đến khi vừa ý, liền khởi hành đi Rajagaha
(Vương Xá), tuần tự du hành và đến tại Vương Xá.
Ở đây, Tôn giả Sariputta trú ở Rajagaha, Veluvana,
tại Kalandakanivapa.

Rồi Tôn giả Sariputta đắp y vào buổi sáng, cầm
y bát, đi vào Vương Xá để khất thực. Lúc bấy giờ
Bà-la-môn Dhananjani đang cho vắt sữa bò ở ngoài
thành. Tôn giả Sariputta sau khi khất thực ở Vương
Xá xong, sau buổi ăn, trên con đường khất thực trở
về, đi đến Bà-la-môn Dhananjani. Bà-la-môn
Dhananjani thấy Tôn giả Sariputta từ xa đi tới, sau
khi thấy, liền đi đến Tôn giả Sariputta, sau khi đến
liền thưa với Tôn giả Sariputta:

– Hãy uống sữa này và chờ cho đến giờ ăn cơm.

– Thôi vừa rồi, Bà-la-môn. Hôm nay ta đã ăn xong. Ta sẽ ngồi nghĩ trưa ở một góc cây. Ông có thể đến đó.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    102

– Thưa vâng, Tôn giả.

Bà-la-môn Dhananjani vâng đáp Tôn giả Sariputta. Rồi Bà-la-môn Dhananjani sau khi ăn sáng xong, liền đi đến Tôn giả Sariputta, sau khi đến nói lên với Tôn giả Sariputta những lời chào đón hỏi thăm, sau khi nói lên những lời chào đón hỏi thăm thân hữu, liền ngồi xuống một bên. Tôn giả Sariputta nói với Bà-la-môn Dhananjani đang ngồi một bên:

– Này Dhananjani, ông có không phóng dật không?

– Thưa Tôn giả Sariputta, làm sao chúng tôi có thể không phóng dật được, khi chúng tôi còn cha mẹ phải phụng dưỡng, còn vợ con phải nuôi dưỡng, còn đầy tớ, lao công phải nuôi dưỡng, còn có những trách nhiệm bạn bè thân hữu phải làm đối với bạn bè thân hữu, còn có những trách nhiệm bà con huyết thống phải làm đối với bà con huyết thống, còn có những trách nhiệm tân khách phải làm đối với tân khách, còn có những trách nhiệm tổ tiên phải làm đối với tổ tiên, còn có những trách nhiệm Thiên thần phải làm đối với Thiên thần, còn có những trách nhiệm vua chúa phải làm đối với vua chúa, lại còn thân này cần phải làm cho thỏa mãn và trưởng dưỡng!

– Này Dhananjani, Ông nghĩ thế nào? Ở đây, có

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                   103

người vì cha mẹ làm các điều phi pháp, làm các điều bất chánh. Do nhân duyên làm các điều phi pháp, làm các điều bất chánh, các địa ngục quân kéo người ấy đến địa ngục. Người ấy làm được gì khi nói".Tôi vì cha mẹ đã làm các điều phi pháp, đã làm các điều bất chánh. Chớ có để các địa ngục quân kéo tôi đến địa ngục".? Hay cha mẹ của người ấy làm được gì khi nói: "Con chúng tôi vì cha mẹ đã làm các điều phi pháp, đã làm các điều bất chánh. Chớ có để các địa ngục quân kéo nó đến địa ngục".?

– Thưa không được, Tôn giả Sariputta. Các địa ngục quân vẫn quăng người ấy xuống địa ngục, dầu người ấy có khóc than.

– Này Dhananjani, Ông nghĩ thế nào? Ở đây, có người vì vợ con làm các điều phi pháp, làm các điều bất chánh. Do nhân duyên làm các điều phi pháp, làm các điều bất chánh, các địa ngục quân kéo người ấy đến địa ngục. Người ấy làm được gì khi nói: "Tôi vì vợ con đã làm các điều phi pháp, đã làm điều bất chánh. Chớ có để các địa ngục quân kéo tôi đến địa ngục".? Hay vợ con người ấy có làm được gì khi nói: " (Chồng, cha tôi) vì chúng tôi đã làm các điều phi pháp, đã làm các điều bất chánh. Chớ có để các địa ngục quân kéo (chồng, cha tôi) đến địa ngục".?

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                   104

– Thưa không được, Tôn giả Sariputta. Các địa ngục quân vẫn quăng người ấy xuống địa ngục, dầu người ấy có khóc than.

– Này Dhananjani, Ông nghĩ thế nào? Ở đây, có
người vì đầy tớ lao công làm các điều phi pháp, làm
các điều bất chánh. Do nhân duyên làm các điều phi
pháp, làm các điều bất chánh, các địa ngục quân kéo
người ấy đến địa ngục. Người ấy làm được gì khó
nói: "Tôi vì các đầy tớ lao công đã làm các điều phi
pháp, đã làm các điều bất chánh. Chớ có để các địa
ngục quân kéo tôi đến địa ngục".? Hay các đầy tớ lao
công có làm được gì khi nói: " (Chủ chúng tôi) vì
chúng tôi đã làm các điều phi pháp, đã làm các điều
bất chánh. Chớ có để các địa ngục quân kéo (chủ
chúng tôi) đến địa ngục".?

– Thưa không được, Tôn giả Sariputta. Các địa ngục quân vẫn quăng người ấy xuống địa ngục, dầu người ấy có khóc than.

– Này Dhananjani, Ông nghĩ thế nào? Ở đây, có người vì bạn bè thân hữu... (như trên với những thay đổi cần thiết...) dầu người ấy có khóc than.

Này Dhananjani, Ông nghĩ thế nào? Ở đây, có người vì các tân khách... (như trên với những thay đổi cần thiết)... dầu người ấy có khóc than.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                   105

Này Dhananjani, Ông nghĩ thế nào? Ở đây, có người vì tổ tiên... (như trên với những thay đổi cần thiết)... dầu người ấy có khóc than.

Này Dhananjani, Ông nghĩ thế nào? Ở đây, có người vì chư Thiên ... (như trên với những thay đổi cần thiết) ... dầu người ấy có khóc than.

Này Dhananjani, Ông nghĩ thế nào? Ở đây, có người vì vua chúa... (như trên với những thay đổi cần thiết)... dầu người ấy có khóc than.

Này Dhananjani, Ông nghĩ thế nào? Ở đây, có
người vì làm cho thỏa mãn, vì trưởng dưỡng cái thân
làm các điều phi pháp, làm các điều bất chánh. Do
nhân duyên làm các điều phi pháp, làm các điều bất
chánh này, các địa ngục quân kéo người ấy đến địa
ngục. Người ấy làm được gì khi người ấy nói: "Vì
làm cho thỏa mãn, vì trưởng dưỡng cái thân, tôi đã
làm các điều phi pháp, đã làm ra các điều bất chánh
này. Chớ có để các địa ngục quân kéo tôi đến địa
ngục".? Hay các người khác có làm được gì khi họ
nói: "Vì làm cho thỏa mãn, vì trưởng dưỡng cái thân,
người này làm các điều phi pháp, làm các điều bất
chánh này. Chớ có để các địa ngục quân kéo nó đến
địa ngục".?

– Thưa không được, Tôn giả Sariputta. Các địa

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    106

ngục quân vẫn quăng người ấy xuống địa ngục, dầu người ấy có khóc than.

– Này Dhananjani, Ông nghĩ thế nào? Một
người vì cha mẹ làm các điều phi pháp, làm các điều
bất chánh, hay một người vì cha mẹ làm các điều
đúng pháp, làm các điều chơn chánh, ai tốt đẹp hơn?

– Thưa Tôn giả Sariputta, người vì cha mẹ làm các điều phi pháp, làm các điều bất chánh, người ấy không tốt đẹp hơn. Và thưa Tôn giả Sariputta, người vì cha mẹ làm các điều đúng pháp, làm các điều chơn chánh, người ấy tốt đẹp hơn. Thưa Tôn giả Sariputta, hành trì đúng pháp, hành trì chơn chánh tốt đẹp hơn hành trì phi pháp, hành trì bất chánh.

– Này Dhananjani, có những hành động khác có
nhân, đúng pháp, với những hành động này có thể
phụng dưỡng cha mẹ, không làm các điều ác, làm
được các thiện hành.

Này Dhananjani, Ông nghĩ thế nào? Một người
vì vợ con làm các điều phi pháp, làm các điều bất
chánh, hay một người vì vợ con, làm các điều đúng
pháp, làm các điều chơn chánh, ai tốt đẹp hơn?

– Thưa Tôn giả Sariputta, một người vì vợ con làm các điều phi pháp, làm các điều bất chánh, người

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                   107

ấy không tốt đẹp hơn. Và thưa Tôn giả Sariputta, một người vì vợ con làm các điều đúng pháp, làm các điều chơn chánh, người ấy tốt đẹp hơn. Thưa Tôn giả Sariputta, hành trì đúng pháp, hành trì chơn chánh tốt đẹp hơn hành trì phi pháp, hành trì bất chánh.

– Này Dhananjani, có những hành động khác có
nhân, đúng pháp, với những hành động này có thể
nuôi dưỡng vợ con, không làm các điều ác, làm được
các thiện hành. Này Dhananjani, Ông nghĩ thế nào?
Một người vì đầy tớ lao công làm các điều phi pháp,
làm các điều bất chánh, hay một người vì đầy tớ lao
công làm các điều đúng pháp, làm các điều chơn
chánh, ai tốt đẹp hơn?

– Thưa Tôn giả Sariputta, người vì đầy tớ lao
công làm các điều phi pháp, làm các điều bất chánh,
người ấy không tốt đẹp hơn. Và thưa Tôn giả
Sariputta, người vì đầy tớ lao công làm các điều đúng
pháp, làm các điều chơn chánh, người ấy tốt đẹp hơn.
Thưa Tôn giả Sariputta, hành trì đúng pháp, hành trì
chơn chánh tốt đẹp hơn hành trì phi pháp, hành trì
bất chánh.

– Này Dhananjani, có những hành động khác có nhân, đúng pháp, với những hành động này có thể nuôi dưỡng đầy tớ lao công, không làm các điều ác,

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    108

làm được các thiện hành. Này Dhananjani, Ông nghĩ
thế nào? Một người vì bạn bè thân hữu làm các điều
phi pháp, làm các điều bất chánh, hay là người vì bạn
bè thân hữu làm các điều đúng pháp, làm các điều
chơn chánh, ai tốt đẹp hơn?

– Thưa Tôn giả Sariputta, người vị bạn bè thân
hữu làm các điều phi pháp, làm các điều bất chánh,
người ấy không tốt đẹp hơn. Và thưa Tôn giả
Sariputta, người vì bạn bè thân hữu làm các điều
đúng pháp, làm các điều chơn chánh, người ấy tốt
đẹp hơn. Thưa Tôn giả Sariputta, hành trì đúng pháp,
hành trì chơn chánh tốt đẹp hơn hành trì phi pháp,
hành trì bất chánh.

– Này Dhananjani, có những hành động khác có
nhân, đúng pháp, với những hành động này có thể
nuôi dưỡng bạn bè thân hữu, không làm các điều ác,
làm được các thiện hành. Này Dhananjani, Ông nghĩ
thế nào? Một người vì bà con huyết thống làm các
điều phi pháp, làm các điều bất chánh, hay một người
vì bà con huyết thống làm các điều đúng pháp, làm
các điều chơn chánh, ai tốt đẹp hơn?

– Thưa Tôn giả Sariputta, người vì bà con huyết thống làm các điều phi pháp, làm các điều bất chánh, người ấy không tốt đẹp hơn. Và thưa Tôn giả

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    109

Sariputta, người vì bà con huyết thống làm các điều
đúng pháp, làm các điều chơn chánh, người ấy tốt
đẹp hơn. Thưa Tôn giả Sariputta, hành trì đúng pháp,
hành trì chơn chánh tốt đẹp hơn hành trì phi pháp,
hành trì bất chánh.

– Này Dhananjani, có những hành động khác,
có nhân, đúng pháp, với những hành động này có thể
nuôi dưỡng bà con huyết thống, không làm các điều
ác, làm được các thiện hành. Này Dhananjani, Ông
nghĩ thế nào? Một người vì tân khách làm các điều
phi pháp, làm các điều bất chánh, hay một người vì
tân khách làm các điều đúng pháp, làm các điều chơn
chánh, ai tốt đẹp hơn?

– Thưa Tôn giả Sariputta, người vì tân khách làm các điều phi pháp, làm các điều bất chánh, người ấy không tốt đẹp hơn. Và thưa Tôn giả Sariputta, người vì tân khách làm các điều đúng pháp, làm các điều chơn chánh, người ấy tốt đẹp hơn. Thưa Tôn giả Sariputta, hành trì đúng pháp, hành trì chơn chánh tốt đẹp hơn hành trì phi pháp, hành trì bất chánh.

– Này Dhananjani, có những hành động khác có
nhân, đúng pháp, với những hành động này có thể
làm các bổn phận tân khách đối với tân khách, không
làm các điều ác, làm được các thiện hành. Này

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                   110

Dhananjani, Ông nghĩ thế nào? Một người vì tổ tiên
làm các điều phi pháp, làm các điều bất chánh, hay
người vì tổ tiên làm các điều đúng pháp, làm các điều
chơn chánh, ai tốt đẹp hơn?

– Thưa Tôn giả Sariputta, người vì tổ tiên làm các điều phi pháp, làm các điều bất chánh, người ấy không tốt đẹp hơn. Và thưa Tôn giả Sariputta, người vì tổ tiên làm các điều đúng pháp, làm các điều chơn chánh, người ấy tốt đẹp hơn. Thưa Tôn giả Sariputta, hành trì đúng pháp, hành trì chơn chánh tốt đẹp hơn hành trì phi pháp, hành trì bất chánh.

– Này Dhananjani, có những hành động khác có nhân, đúng pháp, với những hành động này có thể làm được những trách nhiệm tổ tiên phải làm đối với các tổ tiên, không làm các điều ác, làm được các thiện hành. Này Dhananjani, Ông nghĩ thế nào? Một người vì chư Thiên làm các điều phi pháp, làm các điều bất chánh, hay người vì chư Thiên làm các điều đúng pháp, làm các điều chơn chánh, ai tốt đẹp hơn?

– Thưa Tôn giả Sariputta, người vì chư Thiên làm các điều phi pháp, làm các điều bất chánh, người ấy không tốt đẹp hơn. Và thưa Tôn giả Sariputta, người vì chư Thiên làm các điều đúng pháp, làm các điều chơn chánh, người ấy tốt đẹp hơn. Thưa Tôn giả

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    111

Sariputta, hành trì đúng pháp, hành trì chơn chánh tốt đẹp hơn hành trì phi pháp, hành trì bất chánh.

– Này Dhananjani, có những hành động khác có
nhân, đúng pháp, với những hành động này có thể
làm được các trách nhiệm chư Thiên, phải làm đối
với chư Thiên, không làm các điều ác, làm được các
thiện hành. Này Dhananjani, Ông nghĩ thế nào?
Người vì vua chúa làm các điều phi pháp, làm các
điều bất chánh, hay người vì vua chúa làm các điều
đúng pháp, làm các điều chơn chánh, ai tốt đẹp hơn?

– Thưa Tôn giả Sariputta, người vì vua chúa làm các điều phi pháp, làm các điều bất chánh, người ấy không tốt đẹp hơn. Và thưa Tôn giả Sariputta, người vì vua chúa làm các điều đúng pháp, làm các điều chơn chánh, người ấy tốt đẹp hơn. Thưa Tôn giả Sariputta, hành trì đúng pháp, hành trì chơn chánh tốt đẹp hơn hành trì phi pháp, hành trì bất chánh.

– Này Dhananjani, có những hành động khác có
nhân, đúng pháp, có thể làm các trách nhiệm vua
chúa phải làm đối với vua chúa, không làm các điều
ác, làm được các thiện hành. Này Dhananjani, Ông
nghĩ thế nào? Người vì làm thỏa mãn, vì trưởng
dưỡng cái thân làm điều phi pháp, làm các điều bất
chánh, hay là người vì làm thỏa mãn, vì trưởng

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                   112

dưỡng cái thân, làm các điều đúng pháp, làm các điều chơn chánh, ai tốt đẹp hơn?

– Thưa Tôn giả Sariputta, người vì làm thỏa
mãn, vì trưởng dưỡng cái thân làm các điều phi pháp,
làm các điều bất chánh, người ấy không tốt đẹp hơn.
Và thưa Tôn giả Sariputta, người vì làm thỏa mãn, vì
trưởng dưỡng cái thân làm các điều đúng pháp, làm
các điều chơn chánh, người ấy tốt đẹp hơn. Thưa Tôn
giả Sariputta, hành trì đúng pháp, hành trì chơn
chánh tốt đẹp hơn hành trì phi pháp, hành trì bất
chánh.

– Này Dhananjani, có những hành động khác có
nhân, đúng pháp, với những hành động này có thể
làm thỏa mãn, trưởng dưỡng cái thân, không làm các
điều ác, làm được các thiện hành.

Bà-la-môn Dhananjani hoan hỷ tín thọ lời Tôn giả Sariputta dạy, từ chỗ ngồi đứng dậy và ra đi.

Bà-la-môn Dhananjani sau một thời gian bị bệnh, khổ đau, bị trọng bệnh. Rồi Bà-la-môn Dhananjani cho gọi một người khác:

– Ông hãy đi đến Thế Tôn, sau khi đến, hãy nhân danh ta cúi đầu đảnh lễ chân thế Tôn và thưa: "Bạch Thế Tôn, Bà-la-môn Dhananjani bị bệnh, khổ

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                   113

đau, bị bạo bệnh, xin cúi đầu đảnh lễ Thế Tôn". Rồi Ông đi đến Tôn giả Sariputta, sau khi đến, hãy nhân danh ta cúi đầu đảnh lễ Tôn giả Sariputta, và thưa: "Thưa Tôn giả Sariputta, Bà-la-môn Dhananjani bị bệnh, khổ đau, bị trọng bệnh, cúi đầu đảnh lễ Tôn giả Sariputta và thưa: "Tôn giả, lành thay nếu Tôn giả Sariputta đi đến trú xá của Bà-la-môn Dhananjani".

– Thưa vâng, Tôn giả.

Người ấy vâng theo lời Bà-la-môn Dhananjani,
đi đến Thế Tôn, sau khi đến, đảnh lễ chân Thế Tôn
rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, người
ấy bạch Thế Tôn:

– Bạch Thế Tôn, Bà-la-môn Dhananjani bị bệnh, khổ đau, bị trọng bệnh, cúi đầu đảnh lễ chân Thế Tôn.

Rồi đi đến Tôn giả Sariputta, sau khi đến đảnh lễ Tôn giả Sariputta rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, người ấy thưa với Tôn giả Sariputta:

– Thưa Tôn giả, Bà-la-môn Dhananjani bị bệnh,
khổ đau, bị trọng bệnh, cúi đầu đảnh lễ Tôn giả
Sariputta và thưa: "Thưa tôn giả, lành thay nếu Tôn
giả Sariputta vì lòng từ bi thương xót, đi đến trú xá
của Bà-la-môn Dhananjani".

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    114

Tôn giả Sariputta im lặng nhận lời. Rồi Tôn giả
Sariputta đắp y, cầm y bát đi đến trú xá Bà-la-môn
Dhananjani, sau khi đến, liền ngồi trên chỗ đã soạn
sẵn. Sau khi ngồi, Tôn giả Sariputta hỏi Bà-la-môn
Dhananjani:

– Ta mong, này Dhananjani, Ông có thể kham
nhẫn; ta mong Ông có thể chịu đựng; ta mong khổ
thọ được giảm thiểu, không có gia tăng, và sự giảm
thiểu được rõ rệt, không có gia tăng!

– Thưa Tôn giả Sariputta, tôi không có thể kham
nhẫn, tôi không có thể chịu đựng. Sự khổ thống của
tôi gia tăng, không có giảm thiểu. Và sự gia tăng
được rõ rệt, không có giảm thiểu.

Thưa Tôn giả Sariputta, ví như một người lực sĩ
chém đầu (một người khác) với một thanh kiếm sắc
bén; cũng vậy, thưa Tôn giả Sariputta, những ngọn
gió kinh khủng thổi lên đau nhói trong đầu tôi. Thưa
Tôn giả Sariputta, tôi không có thể kham nhẫn, tôi
không có thể chịu đựng. Những khổ thống của tôi gia
tăng, không có giảm thiểu, sự gia tăng được rõ rệt,
không có giảm thiểu.

Thưa Tôn giả Sariputta, ví như một người lực sĩ lấy một dây nịt bằng da cứng quấn tròn quanh đầu rồi siết chặt; cũng vậy, thưa Tôn giả Sariputta, tôi bị

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                      115

cảm đau đầu một cách kinh khủng. Thưa Tôn giả
Sariputta, tôi không có thể kham nhẫn, tôi không có
thể chịu đựng. Những khổ thống của tôi gia tăng,
không có giảm thiểu, sự gia tăng được rõ rệt, không
có giảm thiểu.

Thưa Tôn giả Sariputta, ví như một người đồ tể
thiện xảo hay đệ tử người đồ tể cắt ngang bụng với
con dao cắt thịt bò sắc bén; cũng vậy, thưa Tôn giả
Sariputta, một ngọn gió kinh khủng cắt ngang bụng
của tôi. Thưa Tôn giả Sariputta, tôi không có thể
kham nhẫn, tôi không có thể chịu đựng. Những thống
khổ của tôi gia tăng, không có giảm thiểu, sự gia tăng
được rõ rệt, không có giảm thiểu.

Thưa Tôn giả Sariputta, ví như hai người lực sĩ,
sau khi nắm cánh tay của một người yếu hơn, nướng
người ấy, đốt người ấy trên một hố than hừng; cũng
vậy, thưa Tôn giả Sariputta, một sức nóng kinh
khủng khởi lên trong thân tôi. Thưa Tôn giả
Sariputta, tôi không có thể kham nhẫn, tôi không có
thể chịu đựng. Những khổ thống của tôi gia tăng,
không có giảm thiểu, sự gia tăng được rõ rệt, không
có giảm thiểu.

– Này Dhananjani, địa ngục hay bàng sanh, chỗ nào tốt hơn?

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     116

– Thưa Tôn giả Sariputta, bàng sanh tốt hơn địa ngục.

– Này Dhananjani, bàng sanh hay cảnh ngạ quỷ, chỗ nào tốt hơn?

– Thưa Tôn giả Sariputta, cảnh ngạ quỷ tốt hơn bàng sanh.

– Này Dhananjani, cảnh giới ngạ quỷ hay loài Người, chỗ nào tốt hơn?

– Thưa Tôn giả Sariputta, loài Người tốt hơn cảnh giới ngạ quỷ.

– Này Dhananjani, loài Người hay Tứ thiên vương thiên, chỗ nào tốt hơn?

– Thưa Tôn giả Sariputta, Tứ thiên vương thiên tốt hơn loài Người.

– Này Dhananjani, Tứ thiên vương thiên hay Tam thập tam thiên, chỗ nào tốt hơn?

– Thưa Tôn giả Sariputta, Tam thập tam thiên tốt hơn Tứ thiên vương thiên.

– Này Dhananjani, Tam thập tam thiên hay Dạ-

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                  117

ma Thiên, chỗ nào tốt hơn?

– Thưa Tôn giả Sariputta, Dạ-ma thiên tốt hơn Tam thập tam thiên.

– Này Dhananjani, Dạ-ma thiên hay Đâu-suất- đà thiên (Tusita), chỗ nào tốt hơn?

– Thưa Tôn giả Sariputta, Đâu-Suất-đà thiên tốt hơn Dạ-ma thiên.

– Này Dhananjani, Đâu-suất-đà thiên hay Hóa lạc thiên (Nimmanarati), chỗ nào tốt hơn?

– Thưa Tôn giả Sariputta, Hóa lạc thiên tốt hơn Đâu-suất-đà thiên.

– Này Dhananjani, Hóa lạc thiên hay Tha hóa tự tại thiên, chỗ nào tốt hơn?

– Thưa Tôn giả Sariputta, Tha hóa tự tại thiên tốt hơn Hóa lạc thiên.

– Này Dhananjani, Tha hóa tự tại thiên hay Phạm thiên giới, chỗ nào tốt hơn?

– Tôn giả Sariputta đã nói: "Phạm thiên giới". Tôn giả Sariputta đã nói: "Phạm thiên giới".

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                   118

Rồi Tôn giả Sariputta suy nghĩ: "Các vị Bà-la-
môn này rất ái luyến Phạm thiên giới. Vậy ta hãy
thuyết giảng con đường đưa đến cọng trú với Phạm
thiên".

– Này Dhananjani, ta sẽ thuyết giảng cho Ông con đường đưa đến cọng trú với Phạm thiên. Hãy nghe khéo tác ý, ta sẽ giảng.

– Thưa vâng.

Bà-la-môn Dhananjani vâng đáp Tôn giả Sariputta. Tôn giả Sariputta thuyết như sau:

– Này Dhananjani, thế nào là con đường đưa đến cọng trú với Phạm thiên?

 Ở đây, này Dhananjani, vị Tỷ-kheo an trú,
biến mãn một phương với tâm câu hữu với
từ, cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy
phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư. Như
vậy cùng khắp thế giới, trên, dưới, bề ngang,
hết thảy phương xứ, cùng khắp vô biên giới,
vị ấy an trú biến mãn với tâm câu hữu với từ
quảng đại, vô biên, không hận, không sân.
Này Dhananjani, như vậy là con đường đưa
đến cọng trú với Phạm thiên.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                  119

 Lại nữa, này Dhananjani, vị Tỷ-kheo an trú
biến mãn một phương với tâm câu hữu với
bi... an trú biến mãn một phương với tâm câu
hữu với hỷ... an trú biến mãn một phương với
tâm câu hữu với xả, cũng vậy phương thứ hai
cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương
thứ tư. Như vậy cùng khắp thế giới, trên,
dưới, bề ngang, hết thảy phương xứ, cùng
khắp vô biên giới, vị ấy an trú biến mãn với
tâm câu hữu với xả, quảng đại, vô biên,
không hận không sân. Này Dhananjani, như
vậy là con đường đưa đến cọng trú với Phạm
thiên.

– Vậy thưa Tôn giả Sariputta, hãy nhân danh tôi
cúi đầu đảnh lễ Thế Tôn và thưa: "Bạch Thế Tôn Bà-
la-môn Dhananjani bị bệnh, khổ đau, bị trọng bệnh,
cúi đầu đảnh lễ chân Thế Tôn".

Rồi Tôn giả Sariputta, dầu cho có những cảnh
giới cao thượng hơn cần phải chứng, sau khi an trú
Bà-la-môn vào Phạm thiên giới thấp kém, từ chỗ
ngồi đứng dậy và ra đi. Và Bà-la-môn Dhananjani,
sau khi Tôn giả Sariputta ra đi không bao lâu, liền
mệnh chung và được sanh lên Phạm thiên giới.

Rồi Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo:

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                   120

– Này các Tỷ-kheo, dầu cho có những cảnh giới
cao thượng hơn cần phải chứng, Sariputta sau khi an
trú Bà-la-môn Dhananjani vào Phạm thiên giới thấp
kém, đã từ chỗ ngồi đứng dậy và ra đi.

Rồi Tôn giả Sariputta đi đến Thế Tôn, sau khi đến đảnh lễ Thế Tôn và ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, Tôn giả Sariputta bạch Thế Tôn:

– Bạch Thế Tôn, Bà-la-môn Dhananjani bị bệnh, khổ đau, bị trọng bệnh, cúi đầu đảnh lễ chân Thế Tôn.

– Này Sariputta, vì sao, dầu cho có những cảnh
giới cao thượng hơn cần phải chứng, Ông sau khi an
trú Bà-la-môn Dhananjani vào Phạm thiên giới thấp
kém, đã từ chỗ ngồi đứng dậy và ra đi?

– Bạch Thế Tôn, con nghĩ như sau: "Những vị
Bà-la-môn này rất luyến ái Phạm thiên giới". Do vậy
con mới thuyết giảng con đường đưa đến cọng trú
với Phạm thiên.

– Và này Sariputta, Bà-la-môn Dhananjani đã mệnh chung và sanh lên Phạm thiên giới.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                  121

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM   122

17    Con đường đưa đến Phạm Thiên giới - Kinh SUBHA – 99 Trung II, 793

KINH SUBHA (Subha suttam) – Bài kinh số 99 – Trung II, 793

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú ở Savatthi, Jetavana, tại
tinh xá ông Anathapindika. Lúc bấy giờ, thanh niên
Bà-la-môn Subha Todeyyaputta trú ở Savatthi, tại
nhà một gia chủ vì một vài công vụ. Thanh niên Bà-
la-môn Subha Todeyyaputta trú tại nhà gia chủ, nói
với vị gia chủ ấy:

– Này Gia chủ, tôi nghe như sau: "Savatthi
không phải không có các bậc A-la-hán lui tới". Hôm
nay chúng ta nên đến chiêm ngưỡng vị Sa-môn hay
Bà-la-môn nào?

– Thưa Tôn giả, Thế Tôn hiện trú tại Savatthi, Jetavana, tịnh xá ông Anathapindika. Thưa Tôn giả, hãy đi đến chiêm ngưỡng Thế Tôn ấy.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                  123

Rồi thanh niên Bà-la-môn Subha Todeyyaputta
vâng theo lời gia chủ ấy, đi đến Thế Tôn, sau khi đến
nói lên với Thế Tôn những lời chào đón hỏi thăm,
sau khi nói lên những lời chào đón hỏi thăm thân
hữu, rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên,
thanh niên Bà-la-môn Subha Todeyyaputta bạch Thế
Tôn:

– Thưa Tôn giả Gotama, các Bà-la-môn đã nói
như sau: "Người tại gia thành tựu chánh đạo thiện
pháp. Người xuất gia không thành tựu chánh đạo
thiện pháp". Ở đây, Tôn giả Gotama có nói gì?

– Này thanh niên Bà-la-môn, ở đây, Ta chủ trương phân tích; ở đây, Ta không chủ trương nói một chiều.

Này Thanh niên Bà-la-môn, Ta không tán thán
tà đạo của kẻ tại gia hay kẻ xuất gia. Này Thanh niên
Bà-la-môn, kẻ tại gia hay kẻ xuất gia hành tà đạo, do
nhân duyên hành tà đạo, không thành tựu được chánh
đạo thiện pháp.

Này Thanh niên Bà-la-môn, Ta tán thán chánh
đạo của kẻ tại gia hay kẻ xuất gia. Này Thanh niên
Bà-la-môn, kẻ tại gia hay kẻ xuất gia hành chánh
đạo, do nhân duyên hành chánh đạo, thành tựu được
chánh đạo thiện pháp.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    124

– Thưa Tôn giả Gotama, do dịch vụ nhiều, công
tác nhiều, tổ chức nhiều, lao lực nhiều, nên nghiệp
sự của kẻ tại gia có quả báo lớn. Do dịch vụ ít, công
tác ít, tổ chức ít, lao lực ít nên nghiệp sự của kẻ xuất
gia không có quả lớn. Ở đây, Tôn giả Gotama, có nói
gì?

– Này Thanh niên Bà-la-môn, ở đây, Ta chủ trương pháp phân tích; ở đây, Ta không chủ trương nói một chiều.

 Này Thanh niên Bà-la-môn, có nghiệp sự
(Kammatthanam) với dịch vụ lớn, công tác lớn, tổ
chức lớn, lao lực lớn, nếu làm hỏng, làm sai sẽ có
kết quả nhỏ.
 Này Thanh niên Bà-la-môn có nghiệp sự với dịch
vụ lớn, công tác lớn, tổ chức lớn, lao lực lớn, nếu
làm thành tựu, làm đúng, sẽ có kết quả lớn.
 Này Thanh niên Bà-la-môn, có nghiệp sự với dịch
vụ nhỏ, công tác nhỏ, tổ chức nhỏ, lao lực nhỏ,
nếu làm hỏng, làm sai sẽ có kết quả nhỏ.
 Này Thanh niên Bà-la-môn, có nghiệp sự với dịch
vụ nhỏ, công tác nhỏ, tổ chức nhỏ, lao lực nhỏ,
nếu làm thành tựu, làm đúng, sẽ có kết quả lớn.

Này Thanh niên Bà-la-môn, thế nào là nghiệp

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                       125

sự với dịch vụ lớn, công tác lớn, tổ chức lớn, lao lực lớn, nếu làm hỏng, làm sai sẽ có kết quả nhỏ? - Này Thanh niên Bà-la-môn, nghiệp sự nông nghiệp với dịch vụ lớn, công tác lớn, tổ chức lớn, lao lực lớn, nếu làm hỏng, làm sai sẽ có kết quả nhỏ.

Và này Thanh niên Bà-la-môn, thế nào là
nghiệp sự với dịch vụ lớn, công tác lớn, tổ chức lớn,
lao lực lớn, nếu làm thành tựu, làm đúng sẽ có kết
quả lớn? - Này Thanh niên Bà-la-môn, nghiệp sự
nông nghiệp với dịch vụ lớn, công tác lớn, tổ chức
lớn, lao lực lớn, nếu làm thành tựu, làm đúng sẽ có
kết quả lớn.

Này Thanh niên Bà-la-môn, thế nào là nghiệp
sự với dịch vụ nhỏ, công tác nhỏ, tổ chức nhỏ, lao
lực nhỏ, nếu làm hỏng, làm sai sẽ có kết quả nhỏ? -
Này Thanh niên Bà-la-môn, nghiệp sự buôn bán với
dịch vụ nhỏ, công tác nhỏ, tổ chức nhỏ, lao lực nhỏ,
nếu làm hỏng, làm sai sẽ có kết quả nhỏ.

Này Thanh niên Bà-la-môn, thế nào là nghiệp sự với dịch vụ nhỏ, công tác nhỏ, tổ chức nhỏ, lao lực nhỏ, nếu làm thành tựu, làm đúng sẽ có kết quả lớn? - Này Thanh niên Bà-la-môn, nghiệp sự buôn bán với dịch vụ nhỏ, công tác nhỏ, tổ chức nhỏ, lao lực nhỏ, nếu làm thành tựu, làm đúng sẽ có kết quả

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     126

lớn.

 Ví như, này Thanh niên Bà-la-môn, nghiệp sự
buôn bán với dịch vụ lớn, công tác lớn, tổ chức
lớn lao lực lớn, nếu làm hỏng, làm sai sẽ có kết
quả nhỏ. Cũng vậy, này Thanh niên Bà-la-môn,
nghiệp sự của một cư sĩ, dịch vụ lớn, công tác lớn,
tổ chức lớn, lao lực lớn, nếu làm hỏng, làm sai sẽ
có kết quả nhỏ.

 Ví như, này Thanh niên Bà-la-môn, nghiệp sự
nông nghiệp, dịch vụ lớn, công tác lớn, tổ chức
lớn, lao lực lớn, nếu làm thành tựu, làm đúng sẽ
có kết quả lớn. Cũng vậy, này Thanh niên Bà-la-
môn, nghiệp sự của một cư sĩ, dịch vụ lớn, công
tác lớn, tổ chức lớn, lao lực lớn, nếu làm thành
tựu, làm đúng sẽ có kết quả lớn.

 Ví như, này Thanh niên Bà-la-môn, nghiệp sự
buôn bán, dịch vụ nhỏ, công tác nhỏ, tổ chức nhỏ,
lao lực nhỏ, nếu làm hỏng, làm sai sẽ có kết quả
nhỏ. Cũng vậy, này Thanh niên Bà-la-môn,
nghiệp sự của người xuất gia, dịch vụ nhỏ, công
tác nhỏ, tổ chức nhỏ, lao lực nhỏ, nếu làm hỏng,
làm sai sẽ có kết quả nhỏ.

 Ví như, này Thanh niên Bà-la-môn, nghiệp sự buôn bán, dịch vụ nhỏ, công tác nhỏ, tổ chức nhỏ,

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    127

lao lực nhỏ, nếu làm thành tựu, làm đúng sẽ có kết
quả lớn. Cũng vậy, này Thanh niên Bà-la-môn,
nghiệp sự của người xuất gia, dịch vụ nhỏ, công
tác nhỏ, tổ chức nhỏ, lao lực nhỏ, nếu làm thành
tựu, làm đúng sẽ có kết quả lớn.

– Thưa Tôn giả Gotama, các Bà-la-môn chủ trương năm pháp tác phước, đắc thiện.

– Này Thanh niên Bà-la-môn, năm pháp được
các Bà-la-môn chủ trương tác phước, đắc thiện, nếu
Ông không thấy nặng nhọc, lành thay. Ông hãy nói
về năm pháp ấy trong hội chúng này.

– Thưa Tôn giả Gotama, không có nặng nhọc gì cho con, khi ở đây có vị như Tôn giả, đang ngồi hay các vị giống như Tôn giả.

– Vậy này Thanh niên Bà-la-môn, hãy nói đi.

– Chân thực, thưa Tôn giả Gotama, là pháp thứ
nhất, các Bà-la-môn chủ trương pháp này tác phước,
đắc thiện. Khổ hạnh, thưa Tôn giả Gotama, là pháp
thứ hai, các Bà-la-môn chủ trương pháp này tác
phước, đắc thiện. Phạm hạnh, thưa Tôn giả Gotama
là pháp thứ ba, các Bà-la-môn chủ trương pháp này
tác phước, đắc thiện. Tụng đọc, thưa Tôn giả
Gotama, là pháp thứ tư, các Bà-la-môn chủ trương

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                   128

pháp này tác phước, đắc thiện. Thí xả, thưa Tôn giả
Gotama, là pháp thứ năm, các Bà-la-môn chủ trương
pháp này tác phước, đắc thiện. Thưa Tôn giả
Gotama, các vị Bà-la-môn chủ trương năm pháp này
tác phước, đắc thiện. Ở đây, Tôn giả Gotama có nói
gì?

– Thế nào, này Thanh niên Bà-la-môn? Có một
Bà-la-môn nào trong những Bà-la-môn đã nói như
sau: "Sau khi chứng tri với thượng trí, tôi tuyên
thuyết quả dị thục của năm pháp này?"

– Thưa không, Tôn giả Gotama.

– Thế nào, này Thanh niên Bà-la-môn? Có một
Đạo sư nào trong những Bà-la-môn, một Đại tôn sư,
cho đến bảy đời Tôn sư, Đại tôn sư, vị ấy đã nói:
"Sau khi tự mình chứng tri với thượng trí, tôi tuyên
thuyết quả dị thục của năm pháp này".?

– Thưa không, Tôn giả Gotama.

– Thế nào, này Thanh niên Bà-la-môn? Những vị tu sĩ thời cổ trong các Bà-la-môn, những vị sáng tác các thần chú, những vị trì tụng thần chú mà xưa kia những thần chú được hát lên, được trì tụng, được ngâm vịnh, và ngày nay những vị Ba La Môn cũng hát lên, trì tụng và giảng dạy như các vị Atthaka,

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                   129

Vamaka, Vamadeva, Vessamita, Yamataggi,
Angirasa, Bharadvaja, Vesettha, Kassapa, Bhagu,
những vị ấy đã nói như sau: "Sau khi tự chứng tri với
thượng trí, chúng tôi tuyên thuyết kết quả dị thục của
năm pháp này".?

– Thưa không, Tôn giả Gotama.

– Như vậy, này Thanh niên Bà-la-môn, không
có một vị Bà-la-môn nào trong các vị Bà-la-môn đã
nói như sau: "Sau khi tự chứng tri với thượng trí, tôi
tuyên thuyết kết quả dị thục của năm pháp này".
Không có một Đạo sư nào trong các Bà-la-môn, một
Đại tôn sư, cho đến bảy đời Tôn sư, Đại tôn sư nào
nói như sau: "Sau khi tự chứng tri với thượng trí,
chúng tôi tuyên thuyết kết quả dị thục của năm pháp
này". Những vị tu sĩ thời cổ trong các vị Bà-la-môn,
những vị sáng tác các thần chú... không có một vị
nào đã nói như sau: "Sau khi tự chứng tri với thượng
trí, chúng tôi tuyên thuyết kết quả dị thục của năm
pháp này".

Ví như, này Thanh niên Bà-la-môn, một chuỗi
người mù ôm lưng nhau, người trước không thấy,
người giữa cũng không thấy, người cuối cùng cũng
không thấy. Cũng vậy, này Thanh niên Bà-la-môn,
chúng tôi nghĩ lời nói của những Bà-la-môn trở thành

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     130

giống như một chuỗi người mù, người đầu không thấy, người giữa không thấy, người cuối cùng cũng không thấy.

Khi nghe nói vậy, thanh niên Bà-la-môn Subha
Todeyyaputta phẫn nộ, không hoan hỷ vì bị Thế Tôn
dùng ví dụ một chuỗi người mù, liền mạ lỵ Thế Tôn,
hủy báng Thế Tôn và nói về Thế Tôn:

– Sa-môn Gotama sẽ bị quả ác độc (papika).

Rồi nói với Thế Tôn như sau:

– Tôn giả Gotama, Bà-la-môn Pokkharasati
thuộc dòng họ Upamanna trú ở rừng Subhaga đã nói:
"Cũng vậy, một số Sa-môn, Bà-la-môn tự cho đã
chứng được các pháp thượng nhân, tri kiến thù thắng
xứng đáng bậc Thánh này". Lời nói này của vị ấy
thật sự đáng chê cười, thật sự chỉ là lời nói suông,
thật sự chỉ là trống không, thật sự chỉ là trống rỗng.
Làm sao còn là người còn lại có thể biết được, hay
thấy được, hay chứng được các pháp thượng nhân,
tri kiến thù thắng, xứng đáng bậc Thánh? Sự kiện
như vậy không thể xảy ra.

– Thế nào, này Thanh niên Bà-la-môn? Bà-la- môn Pokkharasati thuộc dòng họ Upamanna, trú tại rừng Subhaga có thể biết tâm tư cả Sa-môn, Bà-la-

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     131

môn với tâm tư của mình?

– Thưa Tôn giả Gotama, Bà-la-môn
Pokkharasati thuộc dòng họ Upamanna, trú ở rừng
Subhaga, với tâm tư của mình không thể biết được
tâm tư của Punnika, người đầy tớ gái của mình, làm
sao lại có thể biết được tâm tư tất cả Sa-môn, Bà-la-
môn với tâm tư của mình?

– Ví như, này Thanh niên Bà-la-môn một người sanh ra đã mù không thể thấy các sắc màu đen, màu trắng, không thể thấy các sắc màu xanh, không thể thấy các sắc màu vàng, không thể thấy các sắc màu đỏ, không thể thấy các sắc màu đỏ tía, không thể thấy những gì bằng phẳng, không bằng phẳng, không thể thấy các vì sao, không thể thấy mặt trăng, mặt trời, người ấy nói như sau: "Không có các sắc màu đen, màu trắng, không có người thấy các sắc màu đen, màu trắng; không có các sắc màu xanh, không có người thấy các sắc màu xanh; không có các sắc màu vàng, không có người thấy các sắc màu vàng; không có các sắc màu đỏ, không có người thấy các sắc màu đỏ; không có các sắc màu đỏ tía, không có người thấy các sắc màu đỏ tía; không có những gì bằng phẳng, không bằng phẳng, không có người thấy cái gì bằng phẳng, không bằng phẳng; không có các vì sao, không có người thấy các vì sao; không có mặt

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    132

trăng, mặt trời, không có người thấy mặt trăng, mặt
trời. Tôi không biết như vậy; tôi không thấy như vậy,
do vậy nên không có". Này Thanh niên Bà-la-môn,
người ấy nói một cách chân chánh có nói như vậy
không?

– Thưa không vậy, Tôn giả Gotama. Có các sắc
màu đen trắng, có người thấy các sắc màu đen trắng;
có các sắc màu xanh, có người thấy các sắc màu
xanh;... (như trên)... có mặt trăng, mặt trời, có người
thấy mặt trăng, mặt trời".Tôi không biết như vậy; tôi
không thấy như vậy. Do vậy, không có". Thưa Tôn
giả Gotama, nếu người ấy nói một cách chân chánh
thì sẽ không nói như vậy.

– Cũng vậy, này Thanh niên Bà-la-môn, Bà-la-
môn Pokkharasati thuộc dòng họ Upamanna, trú ở
rừng Subhaga là người mù, không có mắt. Vị ấy có
thể biết được, hay thấy được, hay chứng được các
pháp thượng nhân, tri kiến thù thắng xứng đáng bậc
Thánh; sự kiện như vậy không xảy ra.

Này Thanh niên Bà-la-môn, Ông nghĩ thế nào?
Những vị Bà-la-môn giàu sang ở Kosala, như Bà-la-
môn Canki, Bà-la-môn Tarukkha, Bà-la-môn
Pokkharasati, Bà-la-môn Janussoni, và thân phụ của
Ông Todeyya, cái gì tốt hơn cho những vị ấy, lời nói

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                      133

của các vị ấy được thế tục chấp nhận (sammusa) hay không được thế tục chấp nhận?

– Được thế tục chấp nhận, thưa Tôn giả Gotama.

– Cái gì tốt hơn cho họ, lời họ nói lên cần phải được suy tư hay không suy tư?

– Cần phải được suy tư, thưa Tôn giả Gotama.

– Cái gì tốt hơn cho họ, lời họ nói lên cần phải được phân tích, cân nhắc hay không cần phải phân tích, cân nhắc?

– Cần phải phân tích, cân nhắc, thưa Tôn giả Gotama.

– Cái gì tốt hơn cho họ, lời họ nói lên cần phải liên hệ đến mục đích, hay không cần phải liên hệ đến mục đích?

– Cần phải liên hệ đến mục đích, thưa Tôn giả Gotama.

– Này Thanh niên Bà-la-môn, Ông nghĩ thế
nào? Nếu là như vậy thời lời nói của Bà-la-môn
Pokkharasati thuộc dòng họ Upamanna, trú tại rừng
Subhaga được thế tục chấp nhận hay không được thế

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     134

tục chấp nhận?

– Không được thế tục chấp nhận, thưa Tôn giả Gotama.

– Lời nói được nói lên là có suy tư, hay không suy tư?

– Không suy tư, thưa Tôn giả Gotama.

– Lời nói được nói lên có phân tích, cân nhắc, hay không phân tích cân nhắc?

– Không phân tích, cân nhắc, thưa Tôn giả Gotama.

– Lời nói được nói lên liên hệ đến mục đích, hay không liên hệ đến mục đích?

– Không liên hệ đến mục đích, thưa Tôn giả Gotama.

– Này Thanh niên Bà-la-môn, có năm triền cái
này. Thế nào là năm? Tham dục triền cái, sân triền
cái, hôn trầm thụy miên triền cái, trạo hối triền cái,
nghi triền cái. Này Thanh niên Bà-la-môn, như vậy
là năm triền cái.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     135

 Này Thanh niên Bà-la-môn, Bà-la-môn
Pokkharasati thuộc dòng họ Upamanna, trú ở
rừng Subhaga đã bị trùm che, ngăn chận, bao
phủ, và bao trùm bởi năm triền cái này. Vị ấy
biết được, thấy được, hay chứng tri được các
pháp Thượng nhân, tri kiến thù thắng xứng
đáng bậc Thánh; sự kiện như vậy không xảy
ra.

Này Thanh niên Bà-la-môn, có năm dục trưởng
dưỡng này. Thế nào là năm? Các sắc do mắt nhận
thức, sắc này khả ái, khả hỷ, khả lạc, khả ý, kích thích
lòng dục, hấp dẫn; tiếng do tai nhận thức... hương do
mũi nhận thức... vị do lưỡi nhận thức... xúc do thân
nhận thức khả ái, khả hỷ, khả lạc, khả ý, kích thích
lòng dục, hấp dẫn. Này Thanh niên Bà-la-môn, như
vậy là năm dục trưởng dưỡng.

 Này Thanh niên Bà-la-môn, Bà-la-môn
Pokkharasati thuộc dòng họ Upamanna, trú ở
rừng Subhaga bị trói buộc, bị đam mê, bị
tham trước bởi năm dục trưởng dưỡng này,
thụ hưởng chúng mà không thấy sự nguy
hiểm, không soi thấu sự thoát ly khỏi chúng.
Vị ấy thật sự biết được, hay thấy được, hay
chứng được các pháp thượng nhân, tri kiến
thù thắng xứng đáng bậc Thánh; sự kiện như

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                       136

vậy không xảy ra.

 Này Thanh niên Bà-la-môn, Ông nghĩ thế nào?
Trong những loại lửa này, loại lửa nào có ngọn,
có màu sắc hay có ánh sáng? Ngọn lửa được đốt
lên nhờ cỏ và củi khô, hay ngọn lửa được đốt lên,
không nhờ cỏ và củi khô?

– Thưa Tôn giả Gotama, nếu có sự kiện có thể đốt lửa mà không nhờ cỏ và củi khô, thì ngọn lửa ấy có ngọn, có sắc và có ánh sáng.

– Này Thanh niên Bà-la-môn, không có sự kiện, không có trường hợp có thể đốt lửa mà không nhờ cỏ và củi khô, trừ phi dùng thần thông.

 Này Thanh niên Bà-la-môn, Ta nói hỷ này, hỷ do năm dục trưởng dưỡng đem lại, hỷ này ví như ngọn lửa đốt lên nhờ cỏ và củi khô.

 Này Thanh niên Bà-la-môn, Ta nói hỷ này, hỷ
do ly dục, ly các bất thiện pháp đem lại, hỷ
này ví như ngọn lửa đốt lên, không nhờ cỏ và
củi khô.

Và này Thanh niên Bà-la-môn, thế nào là hỷ do ly dục, ly các bất thiện pháp đem lại?

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                  137

Ở đây, nay thanh niên Bà-la-môn, vị Tỷ-kheo ly
dục, ly bất thiện pháp, chứng và trú Thiền thứ nhất.
Hỷ này, này Thanh niên Bà-la-môn, là hỷ ly dục, ly
bất thiện pháp đem lại.

Lại nữa, này Thanh niên Bà-la-môn, vị Tỷ-kheo
diệt tầm và tứ,... chứng và trú Thiền thứ hai. Hỷ này,
này Thanh niên Bà-la-môn, là hỷ ly dục, ly bất thiện
pháp đem lại.

 Này thanh niên Bà-la-môn, các vị Bà-la-môn ấy
chủ trương năm pháp tác phước, đắc thiện. Ở đây,
các Bà-la-môn chủ trương pháp tác phước, đắc
thiện nào có kết quả lớn hơn?

– Thưa Tôn giả Gotama, những vị Bà-la-môn
chủ trương năm pháp tác phước, đắc thiện này. Ở
đây, các Bà-la-môn chủ trương pháp thí xả (caga) tác
phước, đắc thiện có quả báo lớn.

– Này Thanh niên Bà-la-môn, Ông nghĩ thế nào? Ở đây, một tế đàn lớn được một vị Bà-la-môn lập lên và có hai vị Bà-la-môn đi đến và nghĩ như sau: "Chúng ta sẽ thọ hưởng đại tế đàn của vị Bà-la- môn với danh tánh thế này". Ở đây, một vị Bà-la- môn suy nghĩ như sau: "Mong rằng trong phòng ăn, ta sẽ được chỗ ngồi tốt nhất, nước tốt nhất, món ăn khất thực tốt nhất; còn vị Bà-la-môn kia, trong phòng

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     138

ăn, không được chỗ ngồi tốt nhất, nước tốt nhất, món ăn khất thực tốt nhất". Này Thanh niên Bà-la-môn, sự kiện này xảy ra. Người Bà-la-môn ấy trong phòng ăn có thể được chỗ ngồi tốt nhất, nước tốt nhất, món ăn khất thực tốt nhất. Còn người Bà-la-môn kia, trong phòng ăn, không được chỗ ngồi tốt nhất, nước tốt nhất, món ăn khất thực tốt nhất. Vị Bà-la-môn kia nghĩ như sau: "Vị Bà-la-môn ấy, trong phòng ăn, được chỗ ngồi tốt nhất, nước tốt nhất, món ăn khất thực tốt nhất. Còn ta, trong phòng ăn không được chỗ ngồi tốt nhất, nước tốt nhất, đồ ăn khất thực tốt nhất". Vị ấy phẫn nộ, không hoan hỷ. Này Thanh niên Bà- la-môn, các Bà-la-môn chủ trương quả dị thục gì cho người Bà-la-môn này?

– Thưa Tôn giả Gotama, các Bà-la-môn không
bố thí với ý nghĩ: "Do bố thí này, người kia phẫn nộ,
không hoan hỷ. Các Bà-la-môn bố thí chỉ vì lòng ái
mẫn".

– Sự kiện là như vậy, này Thanh niên Bà-la- môn, thời đây có phải là tác phước sự thứ sáu, nghĩa là lòng ái mẫn?

– Sự kiện là như vậy, thưa Tôn giả Gotama, thời đây là tác phước sự thứ sáu, nghĩa là lòng ái mẫn.

 Này Thanh niên Bà-la-môn, các vị Bà-la-môn ấy

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                       139

chủ trương năm pháp tác phước, đắc thiện này. Ông thấy năm pháp này nhiều nhất ở đâu, ở những người tại gia, hay ở những người xuất gia?

– Thưa Tôn giả Gotama, những vị Bà-la-môn
chủ trương năm pháp tác phước, đắc thiện này, tôi
nhận thấy năm pháp này có nhiều ở những người
xuất gia, có ít ở những người tại gia.

Người tại gia, thưa Tôn giả Gotama, dịch vụ lớn,
công tác lớn, tổ chức lớn, lao lực lớn không có
thường hằng, liên tục, không nói lời chân thật. Người
xuất gia, thưa Tôn giả Gotama , dịch vụ nhỏ, công
tác nhỏ, tổ chức nhỏ, lao lực nhỏ, nhưng thường hằng
liên tục, nói lời chân thật.

Người tại gia, thưa Tôn giả Gotama, dịch vụ lớn,
công tác lớn, tổ chức lớn, lao lực lớn không có
thường hằng liên tục sống khổ hạnh, sống Phạm
hạnh, đọc tụng nhiều, thí xả nhiều. Người xuất gia,
thưa Tôn giả Gotama, dịch vụ nhỏ, công tác nhỏ, tổ
chức nhỏ, lao lực nhỏ, nhưng thường hằng liên tục
sống khổ hạnh, sống Phạm hạnh, đọc tụng nhiều, thí
xả nhiều.

Thưa Tôn giả Gotama, năm pháp tác phước, đắc thiện này được các vị Sa-môn, Bà-la-môn chủ trương, tôi nhận thấy năm pháp này có nhiều ở những

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    140

vị xuất gia, có ít ở những vị tại gia.

 Này Thanh niên Bà-la-môn, năm pháp tác phước,
đắc thiện này được các vị Bà-la-môn chủ trương,
Ta nói những pháp này là những tư cụ của tâm,
nghĩa là để tâm tu tập không hận, không sân.

Ở đây, này Thanh niên Bà-la-môn, vị Tỷ-kheo
nói lời chân thật, vị ấy nghĩ: "Ta nói lời chân thật",
chứng được nghĩa tín thọ (atthavedam), chứng được
pháp tín thọ, chứng được hân hoan liên hệ đến pháp.
Ta nói sự hân hoan liên hệ đến thiện này là tư cụ của
tâm, nghĩa là để tâm của vị ấy tu tập không hận,
không sân.

Ở đây, này Thanh niên Bà-la-môn vị Tỷ-kheo
sống khổ hạnh, sống Phạm hạnh, đọc tụng nhiều, thí
xả nhiều vị ấy nghĩ rằng: "Ta thí xả nhiều", chứng
được nghĩa tín thọ, chứng được pháp tín thọ, chứng
được hân hoan liên hệ đến pháp, Ta nói rằng sự hân
hoan liên hệ đến thiện này là tư cụ của tâm, nghĩa là
để tâm của vị ấy tu tập không hận, không sân. Này
Thanh niên Bà-la-môn những vị Bà-la-môn chủ
trương năm pháp tác phước, đắc thiện này, Ta nói
các pháp ấy là tư cụ của tâm, nghĩa là để tâm của vị
ấy tu tập không hận, không sân.

Khi nghe nói vậy, thanh niên Bà-la-môn Subha

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     141

Todeyyaputta thưa với Thế Tôn:

– Thưa Tôn giả Gotama, tôi nghe như sau: "Sa- môn Gotama biết con đường đưa đến cọng trú với Phạm thiên".

– Này Thanh niên Bà-la-môn, Ông nghĩ thế nào? Làng Nalakara có gần đây không? Có phải làng Nalakara không xa ở đây?

– Thưa vâng, Tôn giả, làng Nalakara ở gần đây. Làng Nalakara không xa ở đây.

– Này Thanh niên Bà-la-môn, Ông nghĩ thế
nào? Ở đây, có người sanh trưởng tại làng Nalakara,
chưa rời khỏi làng Nalakara, và có người tới hỏi
người ấy con đường đưa đến làng Nalakara. Này
Thanh niên Bà-la-môn, người sanh trưởng tại làng
Nalakara ấy phân vân hay ngập ngừng khi được hỏi
về con đường đến làng Nalakara?

– Thưa không, Tôn giả Gotama. Vì sao vậy?
Thưa Tôn giả Gotama, vì người ấy sanh trưởng tại
làng Nalakara. Người ấy biết rõ tất cả con đường đưa
đến làng Nalakara.

– Tuy vậy, này Thanh niên Bà-la-môn, rất có thể người sanh trưởng tại làng Nalakara này khi được

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                   142

hỏi con đường đưa đến làng Nalakara còn có thể
phân vân hay ngập ngừng. Nhưng Như Lai thì không
vậy, khi được hỏi về Phạm thiên giới, hay về con
đường đưa đến Phạm thiên giới, Như Lai không phân
vân hay ngập ngừng. Và này Thanh niên Bà-la-môn,
Ta biết Phạm thiên giới và con đường đưa đến Phạm
thiên giới, và Ta cũng biết phải thành tựu như thế nào
để được sanh vào Phạm thiên giới.

– Thưa Tôn giả Gotama, con có nghe như sau:
"Sa-môn Gotama thuyết dạy con đường đưa đến
cọng trú với Phạm thiên". Tốt lành thay, nếu Tôn giả
Gotama thuyết giảng cho con, con đường đưa đến
cọng trú với Phạm thiên.

– Vậy này Thanh niên Bà-la-môn, hãy nghe và khéo tác ý Ta sẽ giảng.

– Thưa vâng, Tôn giả.

Thanh niên Bà-la-môn Subha Todeyyaputta vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn giảng như sau:

– Và này Thanh niên Bà-la-môn, thế nào là con đường đưa đến cọng trú với Phạm thiên?

Ở đây, này Thanh niên Bà-la-môn, Tỷ-kheo an trú biến mãn một phương với tâm câu hữu với từ,

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     143

cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư. Như vậy cùng khắp thế giới, trên, dưới, bề ngang, hết thảy phương xứ, cùng khắp vô biên giới, vị ấy an trú biến mãn với tâm câu hữu với từ, quảng đại vô biên, không hận, không sân. Này Thanh niên Bà-la-môn, khi từ tâm giải thoát được tu tập như vậy, thì hành động được làm có tánh cách hạn lượng như vậy, không có trú ở nơi đây, không có dừng lại ở nơi đây. Ví như, này Thanh niên Bà-la- môn, một người lực sĩ thổi tù và làm cho bốn phương nghe được, không gì khó khăn. Cũng vậy, này Thanh niên Bà-la-môn, khi từ tâm giải thoát được tu tập như vậy, thì hành động được làm có tánh cách hạn lượng, không có trú ở nơi đây, không có dừng lại ở nơi đây. Này Thanh niên Bà-la-môn, đây là con đường đưa đến cọng trú với Phạm thiên.

Lại nữa, này Thanh niên Bà-la-môn, vị Tỷ-kheo biến mãn một phương với tâm câu hữu với bi... (như trên)... với tâm câu hữu với hỷ... (như trên)... với tâm câu hữu với xã, cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư. Như vậy cùng khắp thế giới, trên, dưới, bề ngang, hết thảy phương xứ, cùng khắp vô biên giới, vị ấy an trú biến mãn với tâm câu hữu với xả, quảng đại, vô biên, không hận, không sân. Này Thanh niên Bà-la-môn, khi xả tâm giải thoát được tu tập như vậy, thì hành

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                       144

động được làm có tánh cách hạn lượng như vậy,
không có trú ở nơi đây, không có dừng lại ở nơi đây.
Ví như, này Thanh niên Bà-la-môn, một người lực sĩ
thổi tù và làm cho bốn phương nghe được, không gì
khó khăn; cũng vậy, này Thanh niên Bà-la-môn, khi
xả tâm giải thoát được tu tập như vậy, thì hành động
được làm có tánh cách hạn lượng như vậy, không có
trú ở nơi đây, không có dừng lại ở nơi đây. Này
Thanh niên Bà-la-môn, đây là con đường đưa đến
cọng trú với Phạm thiên.

Khi nghe nói vậy, thanh niên Bà-la-môn Subha Todeyyaputta bạch Thế Tôn:

– Thật vi diệu thay, Tôn giả Gotama! Thật vi
diệu thay, Tôn giả Gotama! Như người dựng đứng
lại những gì bị quăng ngã xuống, phơi bày ra những
gì bị che kín, chỉ đường cho người bị lạc hướng, đem
đèn sáng vào trong bóng tối để những ai có mắt có
thể thấy sắc; cũng vậy, Chánh pháp đã được Thế Tôn
dùng nhiều phương tiện trình bày, giải thích. Thưa
Tôn giả Gotama, nay con xin quy y Tôn giả Gotama,
quy y Pháp và quy y chúng Tỷ-kheo. Mong Tôn giả
Gotama nhận con làm cư sĩ, từ này cho đến mạng
chung, con trọn đời quy ngưỡng. Thưa Tôn giả
Gotama, nay chúng con xin đi, chúng con có nhiều
công việc phải làm.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                   145

– Này Thanh niên Bà-la-môn, nay Ông hãy làm những gì Ông nghĩ là hợp thời.

Rồi thanh niên Bà-la-môn Subha Todeyyaputta
hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy, từ chỗ ngồi đứng
dậy, đảnh lễ Thế Tôn, thân bên hữu hướng về Ngài
rồi ra đi.

Lúc bấy giờ Bà-la-môn Janussoni, với cỗ xe do
toàn ngựa cái trắng kéo, đi ra khỏi Savatthi để nghỉ
trưa. Bà-la-môn Janussoni thấy thanh niên Bà-la-
môn Subha Todeyyaputta từ xa đi lại, sau khi thấy,
liền nói với thanh niên Bà-la-môn Subha
Todeyyaputta:

– Tôn giả Bharadvaja đi từ đâu lại, quá sớm như vậy?

– Thưa Tôn giả, tôi vừa từ Sa-môn Gotama lại.

– Này Tôn giả Bharadvaja, Tôn giả nghĩ thế nào? Tôn giả có nghĩ Sa-môn Gotama là bậc có trí, có trí tuệ sáng suốt (pannaveyyattiyam) không?

– Thưa Tôn giả, tôi là ai mà có thể biết được trí
tuệ sáng suốt của Sa-môn Gotama? Chỉ có vị nào như
Ngài mới có thể biết được trí tuệ sáng suốt của Sa-
môn Gotama.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     146

– Tôn giả Bharadvaja thật đã tán thán Sa-môn Gotama với sự tán thán tối thượng.

– Nhưng tôi là ai mà tôi lại tán thán Sa-môn
Gotama? Tán thán bởi những người được tán thán là
Sa-môn Gotama, là bậc tối thượng giữa các hàng
Thiên Nhân. Thưa Tôn giả, các vị Bà-la-môn chủ
trương năm pháp tác phước, đắc thiện này, Sa-môn
Gotama nói rằng năm pháp ấy là tư cụ cho tâm, nghĩa
là để tu tập, trở thành không hận, không sân.

Khi được nghe nói vậy, Bà-la-môn, Janussoni
bước xuống cỗ xe do toàn ngựa cái trắng kéo, đắp áo
vào một phía bên vai, chắp tay hướng đến Thế Tôn
và thốt ra lời cảm hứng như sau: "Lợi ích thay cho
vua Pasenadi nước Kosala! Tốt đẹp, lợi ích thay cho
vua Pasenadi nước Kosala được Như Lai bậc A-la-
hán, Chánh Đẳng Giác trú ở trong nước!

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                  147

18    Con đường đưa đến Phạm Thiên giới - Kinh TEVIJJA – 13 Trường I, 401

KINH TEVIJJA (KINH TAM MINH) – Bài kinh số 13 – Trường I, 401

1. Như vầy tôi nghe. Một thời Thế Tôn đang du hành ở Kosala (Câu-tát-la) cùng với đại chúng Tỷ-kheo khoảng năm trăm vị và đi đến một làng Bà-la-môn ở Kosala tên là Manasàkata. Tại đây, ở Manasàkata, Thế Tôn trú tại một vườn xoài trên bờ sông Aciravati (A-trí-la-phạt-để), phía Bắc làng Manasàkata.

2. Lúc bấy giờ, nhiều Bà-la-môn trứ danh, đại phú hào ở tại Manasàkata như Bà-la-môn Canki (Thường -già), Bà-la-môn Tàrukkha (Đa-lê-xa) Bà-la-môn Pokkharasàti      (Phí-già-la-bà-la),   Bà-la-môn Jànussoni (Sanh Lậu), Bà-la-môn Todeyya (Đạo-đề- da) và nhiều Bà-la-môn trứ danh, đại phú hào khác.

3. Lúc bấy giờ, một cuộc nghị luận về chánh đạo và
tà đạo khởi lên giữa Vàsettha (Bà-tất-sá) và
Bhàradvàja (Bạt-la-đà-phạn-xà) trong khi đi bách bộ
để tĩnh dưỡng, vừa đi vừa suy nghĩ tư duy.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                   148

4. Thanh niên Bà-la-môn Vàsettha nói:

- Đây là trực đạo, đây là chánh đạo hướng đến, dẫn
đến cộng trú với Phạm thiên cho những ai thực hành
theo. Đó là con đường do Bà-la-môn Pokkharasàti
giảng dạy.

5. Thanh niên Bà-la-môn Bhàradvàja nói:

- Đây là trực đạo, đây là chánh đạo hướng đến, dẫn
đến cộng trú với Phạm thiên cho những ai thực hành
theo, đó là con đường do Bà-la-môn Tàrukkha giảng
dạy.

6. Thanh niên Bà-la-môn Vàsettha không thể thuyết
phục được thanh niên Bà-la-môn Bhàradvàja và
thanh niên Bà-la-môn Bhàradvàja, cũng không thể
thuyết phục được thanh niên Bà-la-môn Vàsettha.

7. Khi ấy thanh niên Bà-la-môn Vàsettha nói với thanh niên Bà-la-môn Bhàradvàja:

- Này Bhàradvàja, Sa-môn Gotama là Thích tử, xuất gia từ dòng họ Thích-ca, nay trú ở Manasàkata, tại một vườn xoài trên bờ sông Aciravati, phía Bắc làng Manasàkata. Tiếng đồn tốt đẹp sau đây được truyền đi về Tôn giả Gotama: "Ngài là Thế Tôn, bậc A-la- hán, Chánh Biến Tri, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ,

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                  149

Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng
Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn". Này
Bhàradvàja, hãy đến Sa-môn Gotama và hỏi Sa-môn
Gotama về nghĩa lý này, và Sa-môn Gotama trả lời
như thế nào, chúng ta sẽ như vậy thọ trì.

- Tôn giả, xin vâng!

Thanh niên Bà-la-môn Bhàradvàja trả lời với thanh niên Bà-la-môn Vàsettha.

8. Lúc bấy giờ hai thanh niên Bà-la-môn Vàsettha và
Bhàradvàja đến Thế Tôn, khi đã đến liền nói những
lời chào đón hỏi thăm xã giao với Thế Tôn và ngồi
xuống một bên, khi ngồi xuống một bên, thanh niên
Bà-la-môn Vàsettha bạch Thế Tôn:

- Tôn giả Gotama, một cuộc nghị luận về chánh đạo và tà đạo khởi lên giữa hai chúng tôi trong khi đi bách bộ để tĩnh dưỡng vừa đi vừa suy nghĩ, tư duy. Tôi nói như vầy: "Đây là trực đạo, đây là chánh đạo, hướng đến, dẫn đến cộng trú với Phạm thiên cho những ai thực hành theo, đó là con đường do Bà-la- môn Pokkharasàti giảng dạy". Thanh niên Bà-la- môn Bhàradvàja nói như vầy: "Đây là trực đạo, đây là chánh đạo hướng đến, dẫn đến cộng trú với Phạm thiên cho những ai thực hành theo, đó là con đường do Bà-la-môn Tàrukkha giảng dạy". Tôn giả

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                   150

Gotama , đó là sự tranh luận, sự luận chấp, đó là sự bất đồng ý kiến.

9. Này Vàsettha, Ngươi nói như vầy: "Đây là trực
đạo, đây là chánh đạo, hướng đến, dẫn đến cộng trú
với Phạm thiên cho những ai thực hành theo. Đó là
con đường do Bà-la-môn Pokkharasàti giảng dạy".
Còn thanh niên Bà-la-môn Bhàradvàja nói như vầy:
"Đây là trực đạo, đây là chánh đạo hướng đến, dẫn
đến cộng trú với Phạm thiên cho những ai thực hành
theo, đó là con đường do Bà-la-môn Tàrukkha giảng
dạy". Này Vàsettha, ở nơi đây tranh biện về vấn đề
gì, luận chấp về vấn đề gì và bất đồng ý kiến về vấn
đề gì?

10. - Tôn giả Gotama, về vấn đề chánh đạo và tà đạo.
Tôn giả Gotama, nhiều Bà-la-môn thuyết dạy nhiều
con đường sai khác như các vị Bà-la-môn
Addhàriyà, các vị Bà-la-môn Tittiriyà, và các vị Bà-
la-môn Chandokà, các vị Bà-la-môn Chandavà, các
vị Bà-la-môn Bràhmacariyà - tất cả con đường này
hướng đến, dẫn đến cộng trú với Phạm thiên cho
những ai thực hành theo. Tôn giả Gotama, như gần
làng hay gần trị trấn có nhiều con đường sai khác,
nhưng tất cả con đường này đều dẫn đến làng. Cũng
vậy, Tôn giả Gotama, nhiều Bà-la-môn thuyết dạy
nhiều con đường sai khác - như các Bà-la-môn

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                   151

Addhariyà, các vị Bà-la-môn Tittiriyà, các vị Bà-la-
môn Chandokà, các vị Bà-la-môn Chandàvà, các vị
Bà-la-môn Bràhmacariyà. Tất cả con đường này
hướng đến, dẫn đến cộng trú với Phạm thiên cho
những ai thực hành theo.

- Này Vàsettha, có phải Ngươi nói: "Chúng dẫn đến?"

- Tôn giả Gotama, vâng, tôi nói: "Chúng dẫn đến".

- Này Vàsettha, có phải Ngươi nói: "Chúng dẫn đến".

- Tôn giả Gotama, vâng, tôi nói: "Chúng dẫn đến".

- Này Vàsettha, có phải Ngươi nói: "Chúng dẫn đến".

- Tôn giả Gotama, vâng, tôi nói: "Chúng dẫn dến".

12. - Thế nào Vàsettha? Có Bà-la-môn nào trong những Bà-la-môn tinh thông ba tập Vedà tận mặt đã thấy Phạm thiên?

- Tôn giả Gotama, không có vị nào.

- Thế nào Vàsettha? Có tôn sư nào của các Bà-la- môn tinh thông ba tập Vedà đã tận mặt thấy Phạm thiên?

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                   152

- Tôn giả Gotama, không có vị nào.

- Thế nào Vàsettha? Có Bà-la-môn nào cho đến bảy đời tôn sư và đại tôn sư của những vị Bà-la-môn tinh thông ba tập Vedà đã tận mặt nhìn thấy Phạm thiên?

- Tôn giả Gotama, không có vị nào.

13. - Thế nào, này Vàsettha. Những vị tu sĩ thời cổ
trong các Bà-la-môn tinh thông ba tập Vedà, những
vị sáng tác các thần chú, những vị trì tụng thần chú
mà xưa kia những thần chú được hát lên, được trì
tụng, được ngâm vịnh và ngày nay những vị Bà-la-
môn tinh thông ba tập Vedà cũng hát lên, trì tụng và
ngâm giảng như các vị Atthaka (A-sá-ca) Vàmaka
(Bà-ma), Vàmadeva (Bà-ma-đề-bà), Angirasa
(Ương-kỳ-sá), Bhàradvàja (Bạt-la-đà-phan-xà),
Vàsettha (Bà-tất-sá), Kassapa (Ca-diếp), Bhagu (Bà-
cữu), những vị này có nói: "Chúng tôi biết, chúng tôi
thấy chỗ ở Phạm thiên, chỗ đến Phạm thiên, chỗ đi
Phạm thiên?"

- Tôn giả Gotama, không có vị nào.

14. - Này Vàsettha, như vậy Ngươi nói không có một Bà-la-môn nào trong những vị tinh thông ba tập Vedà đã tận mặt thấy Phạm thiên - không có một tôn sư nào của các Bà-la-môn tinh thông ba tập Vedà đã

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    153

tận mặt thấy Phạm thiên, không có một đại tôn sư nào của các Bà-la-môn tinh thông ba tập Vedà và đã tận mặt thấy Phạm thiên - không có một Bà-la-môn nào cho đến bảy đời đại tôn sư, tôn sư của những Bà- la-môn tinh thông ba tập Vedà đã tận mắt thấy Phạm thiên, trong những tu sĩ thời cổ, trong các Bà-la-môn tinh thông ba tập Vedà, những vị sáng tác các thần chú, những vi trì tụng thần chú mà xưa kia những thần chú được hát lên, được trì tụng, được ngâm vịnh và ngày nay những Bà-la-môn tinh thông ba tập Vedà cũng hát lên, trì tụng và giảng dạy như các vị Atthaka,      Vàmaka,      Vàmadeva,       Vessàmita, Yamataggi, Angirasa, Bhàradvàja, Vàsettha, Kassapa, Bhagu, không có một vị nào đã nói: "Chúng tôi biết, chúng tôi thấy Phạm thiên ở đâu, Phạm thiên từ đâu đến, Phạm thiên sẽ đi đâu". Như vậy các bà Bà-la-môn tinh thông ba tập Vedà đã nói: "Chúng tôi không biết, chúng tôi không thấy con đường đưa đến cộng trú với Phạm thiên, nhưng chúng tôi thuyết dạy con đường ấy: "Đây là trực đạo, đây là chánh đạo hướng đến, dẫn đến cộng trú với Phạm thiên cho những ai thực hành theo".

Này Vàsettha, Ngươi nghĩ thế nào? Sự kiện là như vậy thời có phải lời nói của những Bà-la-môn tinh thông ba tập Vedà là không chánh xác, hợp lý?

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    154

- Tôn giả Gotama, sự kiện là như vậy thời lời nói của những Bà-la-môn tinh thông ba tập Vedà là không chánh xác, hợp lý.

15. - Này Vàsettha, những Bà-la-môn tinh thông ba tập Vedà không biết, không thấy con đường đưa đến cộng trú với Phạm thiên mà thuyết dạy: "Đây là trực đạo, đây là chánh đạo hướng đến, dẫn đến cộng trú với Phạm thiên cho những ai thực hành theo", thật không thể có sự kiện ấy. Này Vàsettha, ví như một chuỗi người mù ôm lưng nhau, người trước không thấy, người giữa cũng không thấy, người cuối cùng cũng không thấy. Như vậy, này Vàsettha lời nói của những Bà-la-môn tinh thông ba tập Vedà, người đầu không thấy, giữa cũng không thấy, người cuối cùng cũng không thấy, giống như lời nói mù quáng. Lời nói của những Bà-la-môn tinh thông ba tập Vedà như vậy là lời nói đáng chê cười, là lời nói suông, là lời nói không tưởng, là lời nói trống rỗng.

16. - Này Vàsettha, nhà Ngươi nghĩ thế nào? Các Bà-
la-môn tinh thông ba tập Vedà như phần đông nhiều
người khác - có thể thấy mặt trăng, mặt trời không,
trong khi các vị này cầu khẩn, tán thán, vừa đi xung
quanh, vừa chấp tay và đảnh lễ chỗ mặt trăng, mặt
trời mọc và lặn?

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     155

- Thưa vâng, Tôn giả Gotama, các Bà-la-môn tinh thông ba tập Vedà như phần đông nhiều người khác có thể thấy mặt trăng, mặt trời, trong khi các vị này cầu khẩn, tán thán, vừa đi xung quanh, vừa chấp tay đảnh lễ chỗ mặt trăng, mặt trời mọc và lặn.

17. - Này Vàsettha, nhà Ngươi nghĩ thế nào? Các Bà- la-môn tinh thông ba tập Vedà - như phần đông nhiều người khác thấy mặt trăng, mặt trời, trong khi các vị này cầu khẩn, tán thán, vừa đi xung quanh, vừa chấp tay và đảnh lễ chỗ mặt trăng mặt trời mọc và lặn, những vị này có thể thuyết dạy con đường đưa đến sự cộng trú với mặt trăng mặt trời không? Đây là trực đạo, đây là chánh đạo hướng đến, dẫn đến cộng trú với mặt trăng, mặt trời cho những ai thực hành theo?

- Tôn giả Gotama, không thể được!

18. - Này Vàsettha, Ngươi nói rằng các Bà-la-môn tinh thông ba tập Vedà như phần đông nhiều người khác, thấy mặt trăng, mặt trời trong khi các vị này cầu khẩn tán thán, vừa đi xung quanh, vừa chấp tay và đảnh lễ chỗ mặt trăng, mặt trời mọc và lặn, những vị này không có thể thuyết dạy con đường đưa đến sự cộng trú với mặt trăng mặt trời: "Đây là trực đạo, đây là chánh đạo hướng đến, dẫn đến cọng trú với mặt trăng, mặt trời cho những ai thực hành theo".

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    156

Ngươi cũng nói các Bà-la-môn tinh thông ba tập
Vedà không thể tận mắt thấy được Phạm thiên, các
tôn sư, các Bà-la-môn tinh thông ba tập Vedà không
thể tận mắt thấy được Phạm thiên, các đại tôn sư các
Bà-la-môn tinh thông ba tập Vedà không thể tận mắt
thấy được Phạm thiên, các Bà-la-môn cho đến bảy
đời đại tôn sư, tôn sư của những Bà-la-môn tinh
thông ba tập Vedà không thể tận mắt thấy được Phạm
thiên. Ngươi cũng nói trong những tu sĩ thời cổ trong
các Bà-la-môn tinh thông ba tập Vedà, những vị sáng
tác các thần chú, được hát lên, được trì tụng, được
ngâm vịnh và ngày nay những Bà-la-môn cũng hát
lên, trì tụng và giảng dạy - như các vị Atthaka,
Vàmaka, Vàmadeva, Vessàmitta, Yamataggi,
Anigirasa, Bhàradvàja, Vàsettha, Kassapa, Bhagu,
không có một vị nào đã nói: "Chúng tôi biết, chúng
tôi thấy Phạm thiên ở đâu, Phạm thiên từ đâu đến,
Phạm thiên sẽ đi đâu". Như vậy các Bà-la-môn tinh
thông ba tập Vedà đã nói: "Chúng tôi không biết,
chúng tôi không thấy con đường đưa đến cộng trú
với Phạm thiên, nhưng chúng tôi thuyết dạy con
đường ấy: "Đây là trực đạo, đây là chánh đạo hướng
đến, dẫn đến cộng trú với Phạm thiên cho những ai
thực hành theo". Này Vàsettha, nhà Ngươi nghĩ thế
nào? Sự kiện là như vậy, thời có phải lời nói của
những Bà-la-môn tinh thông ba tập Vedà là không
chánh xác, hợp lý?"

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    157

- Tôn giả Gotama, sự kiện là như vậy, thời lời nói của những Bà-la-môn tinh thông ba tập Vedà là không chánh xác, hợp lý.

- Lành thay, này Vàsettha! Những Bà-la-môn tinh
thông ba tập Vedà không biết, không thấy con đường
đưa đến cọng trú với Phạm thiên mà thuyết dạy:
"Đây là trực đạo, đây là chánh đạo hướng đến, dẫn
đến cộng trú với Phạm thiên cho những ai thực hành
theo". Thật không có sự kiện ấy.

19. Này Vàsettha, như có người nói: "Tôi yêu và ái luyến một cô gái đẹp trong nước này". Có người hỏi: "Này bạn, cô gái đẹp mà Ông yêu và ái luyến ấy, Ông có biết là người giai cấp nào, là Sát-đế-lỵ, hay Bà- la-môn, hay Phệ-xá, hay Thủ-đà?" Khi được hỏi, người ấy trả lời không biết. Có người hỏi: "Này bạn, cô gái đẹp Ông yêu và ái luyến ấy, Ông có biết tên gì, họ gì, lớn người, thấp người hay người bậc trung? Da đen sẩm, da ngăm ngăm đen hay da hồng hào? Ở tại làng nào, ấp nào, hay thành phố nào?" Khi được hỏi vậy, người ấy trả lời không biết. Có người hỏi: "Này bạn, như vậy có phải Ông đã yêu và đã ái luyến một người Ông không biết, không thấy?" Được hỏi vậy, vị ấy trả lời phải. Này Vàsettha, Ngươi nghĩ thế nào? Sự kiện là như vậy, thời có phải lời nói của người kia là không chánh xác, hợp lý?

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    158

- Vâng phải, Tôn giả Gotama. Sự kiện là như vậy, thời lời nói của người kia không chánh xác, hợp lý.

20. - Cũng vậy, này Vàsettha, Ngươi nói rằng các Bà-la-môn tinh thông ba tập Vedà không thể tận mắt thấy được Phạm thiên, các đại tôn sư các Bà-la-môn tinh thông ba tập Vedà không thể tận mắt thấy được Phạm thiên, các Bà-la-môn cho đến bảy đời đại tôn sư, tôn sư của những Bà-la-môn tinh thông ba tập Vedà, không thể tận mắt thấy được Phạm thiên. Ngươi cũng nói những tu sĩ thời cổ trong các Bà-la- môn tinh thông ba tập Vedà, những vị sáng tác các thần chú, những vị trì tụng thần chú mà xưa kia các thần chú được hát lên, được trì tụng, được ngâm vịnh và ngày nay những Bà-la-môn tinh thông ba tập Vedà cũng hát lên, cũng trì tụng và giảng dạy như các vị Vàmaka, Vàmadeva, Vessàmitta, Yamataggi, Angirasa, Bhàradvàja, Vàsettha, Kassapa, Bhagu, không có một vị nào đã nói: "Chúng tôi biết, chúng tôi thấy Phạm thiên ở đâu, Phạm thiên từ đâu đến, Phạm thiên sẽ đi đâu". Như vậy các Bà-la-môn tinh thông ba tập Vedà đã nói: "Chúng tôi không biết, chúng tôi không thấy con đường đưa đến sự cộng trú với Phạm thiên nhưng chúng tôi thuyết dạy con đường ấy: "Đây là trực đạo, đây là chánh đạo hướng đến, dẫn đến cộng trú với Phạm thiên cho những ai

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                   159

thực hành theo".Này Vàsettha, Ngươi nghĩ thế nào?
Sự kiện là như vậy, thời có phải lời nói của những
Bà-la-môn tinh thông ba tập Vedà là không chánh
xác, hợp lý?

- Tôn giả Gotama, sự kiện là như vậy thời lời nói của những Bà-la-môn tinh thông ba tập Vedà là không chánh xác, hợp lý.

- Lành thay, Vàsettha, những Bà-la-môn tinh thông
ba tập Vedà không biết, không thấy con đường đưa
đến cộng trú với Phạm thiên mà thuyết dạy: "Đây là
trực đạo, đây là chánh đạo hướng đến, dẫn đến cộng
trú với Phạm thiên cho những ai thực hành theo", thật
không có sự kiện ấy.

21. Này Vàsettha, như một người muốn xây tại ngã tư đường một cái thang để leo lên lầu. Có người hỏi: "Này bạn, Ông muốn xây một cái thang để leo lên lầu, vậy Ông có biết lầu ấy là về hướng Đông, hay về hướng Tây, hay về hướng Bắc, hay về hướng Nam? Nhà lầu ấy cao hay thấp, hay trung bình?". Được hỏi vậy, vị ấy trả lời không biết. Có người hỏi: "Này bạn, như vậy có phải Ông xây một cái thang để leo lên một cái lầu mà Ông không biết, không thấy?". Hỏi vậy, vị ấy trả lời phải. Này Vàsettha, ngươi nghĩ thế nào? Sự kiện là như vậy, thời có phải lời nói

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    160

người kia không chánh xác, hợp lý?

- Vâng phải, bạch Thế Tôn. Sự kiện là như vậy thời lời nói của người kia là không chánh xác, hợp lý.

22. - Cũng vậy, này Vàsettha. Ngươi nói rằng các Bà-la-môn tinh thông ba tập Vedà không thể tận mắt thấy được Phạm thiên, các tôn sư các Bà-la-môn tinh thông ba tập Vedà không thể tận mắt thấy được Phạm thiên, các đại tôn sư các Bà-la-môn tinh thông ba tập Vedà không thể tận mắt thấy được Phạm thiên, các Bà-la-môn cho đến bảy đời đại tôn sư, tôn sư của những Bà-la-môn tinh thông ba tập Vedà không thể tận mắt thấy được Phạm thiên. Người cũng nói trong những ẩn sĩ thời cổ trong các Bà-la-môn tinh thông ba tập Vedà, những vị sáng tác các thần chú, những vị trì tụng thần chú mà xưa kia những thần chú được hát lên, được trì tụng, được bình tán và ngày nay những Bà-la-môn tinh thông ba tập Vedà cũng hát lên, trì tụng và giảng dạy - như các vị Atthaka, Vamaka, Vàmadeva, Vessàmitta, Yamataggi, Angirasa, Bhàradvàja, Vàsettha, Kassapa, Bhagu, không có một vị nào đã nói: "Chúng tôi biết, chúng tôi thấy Phạm thiên ở đâu, Phạm thiên từ đâu đến, Phạm thiên sẽ đi đâu?" Như vậy các Bà-la-môn tinh thông ba tập Vedà đã nói: "Chúng tôi không biết, chúng tôi không thấy con đường đưa đến sự cộng trú

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    161

với Phạm thiên nhưng chúng tôi thuyết dạy con
đường ấy: "Đây là trực đạo, đây là chánh đạo hướng
đến, dẫn đến cộng trú với Phạm thiên cho những ai
thực hành theo". Này Vàsettha, ngươi nghĩ thế nào?
Sự kiện là như vậy thời có phải lời nói của những
Bà-la-môn tinh thông ba tập Vedà là không chánh
xác, hợp lý?

- Tôn giả Gotama, sự kiện là như vậy thời lời nói của những Bà-la-môn tinh thông ba tập Vedà là không chính xác hợp lý.

23. - Lành thay, Vàsettha. Những Bà-la-môn tinh
thông ba tập Vedà không biết, không thấy con đường
đưa đến cộng trú với Phạm thiên mà thuyết dạy:
"Đây là trực đạo, đây là chánh đạo hướng đến, dẫn
đến cộng trú với Phạm thiên cho những ai thực hành
theo". Thật không có sự kiện ấy.

24. Này Vàsettha, như sông Aciravati này, đầy tràn cho đến bờ khiến con quạ có thể uống được. Có người đến, có sự việc bên bờ bên kia, tìm đến bờ bên kia, hướng đến bờ bên kia và muốn lội qua bờ bên kia. Người đứng bờ bên này kêu bờ bên kia và nói: "Bờ bên kia, hãy lại đây! Bờ bên kia, hãy lại đây". Này Vàsettha, Ngươi nghĩ thế nào? Có phải vì người kia kêu gọi bờ bên kia, vì cầu khẩn, vì hy vọng, vì

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    162

tán thán mà bờ bên kia của sông Aciravati đến bờ bên này không?

- Tôn giả Gotama, không thể vậy.

25. - Cũng vậy, này Vàsettha, những Bà-la-môn tinh thông ba tập Vedà, loại bỏ những pháp tác thành người Bà-la-môn, tuân theo những pháp không tác thành người Bà-la-môn, những vị này đã nói: "Chúng tôi cầu khẩn Indra (Nhân-đà-la), chúng tôi cầu khẩn Soma (Tô-ma), chúng tôi cầu khẩn Vanena (Bà-lưu-va), chúng tôi cầu khẩn Isàna (Y-sa-na), chúng tôi cầu khẩn Pajàpati (Sanh chủ), chúng tôi cầu khẩn Brahmà (Phạm thiên), chúng tôi cầu khẩn Mahiddhi (Ma-hi-đề), chúng tôi cầu khẩn Yama (Dạ- ma). Này Vàsettha, những Bà-la-môn tinh thông ba tập Vedà ấy, loại bỏ những pháp tác thành người Bà- la-môn - vì kêu gọi, vì cầu khẩn, vì hy vọng, vì tán thán, sau khi thân hoại mạng chung, những vị ấy sẽ cộng trú với Phạm thiên - Thật không có sự kiện ấy.

26. - Này Vàsettha, như sông Aciravati này, đầy tràn cho đến bờ khiến con quạ có thể uống được. Có người đến, có sự việc bên bờ bên kia, tiến đến bờ bên kia, hướng đến bờ bên kia, và muốn lội qua bờ bên kia. Người này đứng bên bờ này kêu bờ bên kia và nói: "Bờ bên kia hãy lại đây! Bờ bên kia hãy lại

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    163

đây!" Này Vàsettha, Ngươi nghĩ thế nào? Có phải vì
người kia kêu gọi bờ bên kia, vì cầu khẩn, vì hy vọng,
vì tán thán mà bờ bên kia của sông Aciravati đến bờ
bên này không?

- Tôn giả Gotama, không thể vậy.

27. - Cũng vậy, này Vàsettha, có năm pháp khiến
dục lạc tăng thịnh. Năm pháp này được xem là sợi
dây chuyền, sợi dây thắng trong giới luật của bậc
Thánh. Thế nào là năm? Những sắc pháp do mắt cảm
nhận khả ái, mỹ miều, thích thú, hấp dẫn, câu hữu
với dục, ái lạc; những tiếng do tại cảm nhận... những
hương do mũi cảm nhận... những vị do lưỡi cảm
nhận.. những xúc do thân cảm nhận khả ái, mỹ miều,
thích thú, hấp dẫn, câu hữu với dục lạc. Này
Vàsettha, năm pháp khiến dục lạc tăng thịnh ấy,
được xem là sợi dây chuyền, sợi dây thắng trong giới
luật của bậc Thánh. Này Vàsettha, năm pháp khiến
dục lạc tăng thịnh ấy, các Bà-la-môn tinh thông ba
tập Vedà chấp trước, mê đắm, bị trói buộc, không
thấy nguy hiểm của chúng, không nhận thức sự
không thoát ly của chúng, đã tận hưởng năm pháp
ấy.

28. - Này Vàsettha, những Bà-la-môn tinh thông ba tập Vedà, loại bỏ những pháp tác thành người Bà-la-

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     164

môn, tuân theo những pháp không tác thành người
Bà-la-môn, chấp trước, mê đắm, bị trói buộc, không
thấy nguy hiểm của chúng, không nhận thức sự
không thoát ly của chúng, tận hưởng chúng, bị trói
buộc bởi sự trói buộc của dục lạc, sau khi thân hoại
mạng chung sẽ cộng trú với Phạm thiên, thật không
có sự kiện ấy.

29. - Này Vàsettha, như sông Acivarati này, đầy tràn
cho đến bờ khiến con quạ có thể uống được. Có
người đến, có sự việc bên bờ bên kia, tìm đến bờ bên
kia, hướng đến bờ bên kia và muốn lội qua bờ bên
kia. Người này ở bên bờ này trùm đầu và nằm ngủ.
Này Vàsettha, nhà Ngươi nghĩ thế nào? Người ấy có
thể từ bên này của sông Aciravati đến bờ bên kia
không?

- Tôn giả Gotama, không có thể được.

30. - Cũng vậy, này Vàsettha, có năm triền cái được gọi là chướng ngại, cũng được gọi là triền cái, cũng được gọi là màn che, cũng được gọi là triền phược trong giới luật của bậc Thánh. Thế nào là năm? Dục cái, sân cái, hôn trầm thụy miên cái, trạo hối cái, nghi cái. Này Vàsettha, năm triền cái này được gọi là chướng ngại, cũng được gọi là triền cái, cũng được gọi là màn che, cũng được gọi là triền phược. Này

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                       165

Vàsettha, các Bà-la-môn tinh thông ba tập Vedà, bị
chướng ngại, bị triền phược, bị che đậy, bị trói buộc
bởi năm triền cái này, Này Vàsettha, thật vậy, những
Bà-la-môn tinh thông ba tập Vedà, loại bỏ những
pháp tác thành người Bà-la-môn, tuân theo những
pháp không tác thành người Bà-la-môn, bị chướng
ngại, bị triền phược, bị che đậy, bị trói buộc bởi năm
triền cái, sau khi thân hoại mạng chung, sẽ cộng
trú với Phạm thiên - Thật không thể có sự kiện
ấy.

31. Này Vàsettha, Ngươi nghĩ thế nào? Ngươi có
nghe những Bà-la-môn niên cao lạp trưởng, tôn sư
và đại tôn sư cùng nhau nói chuyện không? Phạm
thiên có dục ái hay không dục ái?

- Tôn giả Gotama, không có dục ái.

- Có hận tâm hay không hận tâm?

- Tôn giả Gotama, không có hận tâm.

- Có sân tâm hay không sân tâm?

- Tôn giả Gotama, không có sân tâm.

- Có nhiễm tâm hay không có nhiễm tâm?

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     166

- Tôn giả Gotama, không có nhiễm tâm.

- Có tự tại hay không có tự tại?

- Tôn giả Gotama, có tự tại.

32. - Này Vàsettha, Ngươi nghĩ thế nào? Các Bà-la- môn tinh thông ba tập Vedà có dục ái hay không dục ái?

- Tôn giả Gotama, có dục ái.

- Có hận tâm hay không hận tâm?

- Tôn giả Gotama, có hận tâm.

- Có sân tâm hay không có sân tâm?

- Tôn giả Gotama, có sân tâm.

- Có nhiễm tâm hay không có nhiễm tâm?

- Tôn giả Gotama, có nhiễm tâm.

- Có tự tại hay không có tự tại?

- Tôn giả Gotama, không có tự tại.

33. - Này Vàsettha, Ngươi nói rằng các Bà-la-môn

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                 167

tinh thông ba tập Vedà là có tham ái, Phạm thiên
không có tham ái. Giữa các Bà-la-môn tinh thông
ba tập Vedà là có tham ái, với Phạm thiên không
có tham ái, có thể có một sự cộng hành, cộng trú
không?

- Tôn giả Gotama, không thể có được.

34. - Lành thay, Vàsettha. Này Vàsettha, những Bà-
la-môn tinh thông ba tập Vedà có dục ái ấy sau khi
thân hoại mạng chung sẽ cộng trú với Phạm thiên -
Thật không thể có sự kiện ấy.

35. - Này Vàsettha, Ngươi nói rằng các Bà-la-môn
tinh thông ba tập Vedà có hận tâm, Phạm thiên không
có hận tâm... các Bà-la-môn tinh thông ba tập Vedà
là có sân tâm, Phạm thiên không có sân tâm... các
Bà-la-môn tinh thông ba tập Vedà là có nhiễm tâm,
Phạm thiên không có nhiễm tâm... các Bà-la-môn
tinh thông ba tập Vedà không có tự tại, Phạm thiên
có tự tại. Giữa các Bà-la-môn tinh thông ba tập
Vedà, không có tự tại với Phạm thiên có tự tại có
thể có một sự cọng hành, cọng trú không?

- Tôn giả Gotama, không thể có được.

36. - Lành thay, Vàsettha. Này Vàsettha, những vị Bà-la-môn tinh thông ba tập Vedà sau khi thân hoại

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                  168

mạng chung sẽ cộng trú với Phạm thiên - Thật không thể có sự kiện ấy.

Này Vàsettha, ở đời các Bà-la-môn dầu có tinh thông
ba tập Vedà, khi các vị này ngồi (với sự tự tín), thật
sự đang chìm (trong bùn lầy), và khi đang chìm
(trong bùn lầy) phải sống trong thất vọng, lầm tưởng
rằng đã đến cảnh giới an lạc hơn. Do vậy đối với
những Bà-la-môn tinh thông Vedà sự tinh thông ấy
được gọi là bãi sa mạc không có nước, sự tinh
thông ấy cũng được gọi là rừng rậm không có
đường lối, sự tinh thông ấy cũng được gọi là sự
bất hạnh.

37. Khi nghe vậy, thanh niên Bà-la-môn Vàsettha bạch Thế Tôn:

- Tôn giả Gotama, tôi có nghe nói Sa-môn Gotama biết con đường đưa đến cộng trú với Phạm thiên.

- Này Vàsettha, Ngươi nghĩ thế nào? Ở đây có người
sinh trưởng ở Manasàkata, nhưng chưa bao giờ rời
khỏi chỗ này. Có người hỏi con đường đưa đến
Manasàkata. Này Vàsettha, đối với người ấy đã sinh
trưởng ở Manasàkata, chắc không có gì nghi ngờ
hay khó khăn thì phải?

- Tôn giả Gotama, thật không có gì nghi ngờ hay khó

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     169

khăn. Vì cớ sao? Tôn giả Gotama, người ấy sinh trưởng ở Manasàkata đều biết rõ tất cả con đường đưa đến Manasàkata.

38. - Này Vàsettha, đối với người ấy đã sinh trưởng
Manasàkata, còn có thể nghi ngờ và có khó khăn hỏi
đến con đường đưa đến Manasàkata nhưng đối với
Như Lai thì không có nghi ngờ hay khó khăn gì
khi hỏi đến Phạm thiên giới hay con đường đưa
đến Phạm thiên giới! Này Vàsettha, Ta biết đến
Phạm thiên, Phạm thiên giới và con đường đưa
đến Phạm thiên giới.

39. Khi nghe nói vậy, thanh niên Bà-la-môn Vàsettha bạch Thế Tôn:

- Tôn giả Gotama, tôi đã nghe: "Sa-môn Gotama,
giảng dạy con đường đưa đến cộng trú với Phạm
thiên". Lành thay, nếu Sa-môn Gotama thuyết dạy
con đường đưa đến cọng trú với Phạm thiên! Mong
Tôn giả Gotama tế độ chúng Bà-la-môn!

- Này Vàsettha, vậy hãy lóng nghe và khéo tác ý kỹ? Ta sẽ nói:

40. Này Vàsettha, nay ở đời đức Như Lai xuất hiện, là bậc A-la-hán, Chánh Biến Tri, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                  170

Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn. Đức
Như Lai sau khi tự mình chứng ngộ với thượng trí,
thế giới này với Thiên giới, Ma giới, Phạm thiên giới,
gồm cả thế giới này với Sa-môn, Bà-la-môn, Trời,
Người lại tuyên thuyết điều Ngài đã chứng ngộ. Ngài
thuyết pháp, sơ thiện, trung thiện, hậu thiện đầy đủ
văn nghĩa, Ngài truyền dạy phạm hạnh hoàn toàn đầy
đủ thanh tịnh.

41. Người gia trưởng hay con vị gia trưởng, hay một người sinh ở giai cấp (hạ tiện) nào nghe pháp ấy. Sau khi nghe pháp, người ấy sanh lòng tín ngưỡng Như Lai. Khi có lòng tin ngưỡng ấy, vị này suy nghĩ: "Đời sống gia đình đầy những triền phược, con đường đầy những bụi đời. Đời sống xuất gia phóng khoáng như hư không. Thật rất khó cho một người sống ở gia đình có thể sống theo phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ, hoàn toàn thanh tịnh, trắng bạch như vỏ ốc. Vậy ta nên cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà sa, xuất gia, từ bỏ gia đình". Một thời gian sau, người ấy bỏ tài sản nhỏ hay bỏ tài sản lớn, bỏ bà con quyến thuộc nhỏ hay bà con quyến thuộc lớn, cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà sa, và xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình.

42. Khi đã xuất gia như vậy, vị ấy sống chế ngự với sự chế ngự của giới bổn Pàtimokkha, đầy đủ oai nghi chánh hạnh, thấy nguy hiểm trong những lỗi nhỏ

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     171

nhặt, thọ lãnh và tu học trong giới pháp, thân nghiệp,
ngữ nghiệp, thanh tịnh. Mạng sống trong sạch, giới
hạnh đầy đủ, thủ hộ các căn, chánh niệm, tỉnh giác
và biết tri túc.

43. Này Vàsettha, thế nào là Tỷ-kheo giới hạnh cụ túc?

Ở đây, này Vàsettha, Tỷ-kheo từ bỏ sát sinh, tránh
xa sát sinh... (như kinh Sa-môn Quả, số 43 - 75) do
lạc thọ, tâm được định tĩnh... (như kinh Sa-môn Quả
số 75-98).

76. Vị ấy an trú, biến mãn một phương với tâm
câu hữu với từ, cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy
phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư. Như vậy
cùng khắp thế giới, trên, dưới, bề ngang, hết thảy
phương xứ, cùng khắp vô biên giới, vị ấy an trú biến
mãn với tâm câu hữu với từ, quảng đại, vô biên,
không hận, không sân.

77. Này Vàsettha, như người lực sĩ thổi tù và, khiến
tiếng được nghe khắp bốn phương, không có gì khó
khăn. Cũng vậy này Vàsettha, đối với mọi hình thức
của sự sống, không có ai là vị ấy bỏ qua hay bỏ sót
mà không biến mãn với tâm giải thoát, câu hữu với
từ. Này Vàsettha, đó là con đường đưa đến cộng trú
với Phạm thiên.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     172

78. Lại nữa, này Vàsettha, vị Tỷ-kheo an trú, biến
mãn một phương với tâm câu hữu với bi... với tâm
câu hữu với hỷ... biến mãn một phương với tâm
câu hữu với xả, cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy
phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư. Như vậy,
cùng khắp thế giới, trên, dưới, bề ngang hết thảy
phương xứ, cùng khắp vô biên giới, vị ấy an trú biến
mãn với tâm câu hữu với xả, quảng đại, vô biên,
không hận, không sân.

79. Này Vàsettha, như người lực sĩ thổi tù và khiến
tiếng được nghe khắp bốn phương, không có gì khó
khăn, cũng vậy này Vàsettha, đối với mọi hình thức
của sự sống, không có ai là vị ấy bỏ qua hay bỏ sót
mà không biến mãn với tâm giải thoát, cùng khởi
với xả. Này Vàsettha, đó là con đường đưa đến cộng
trú với Phạm thiên.

80. Này Vàsettha, Ngươi nghĩ thế nào? Tỷ-kheo an trú như vậy là có dục ái hay không dục ái?

- Tôn giả Gotama, không có dục ái.

- Có hận tâm hay không có hận tâm?

- Tôn giả Gotama, không có hận tâm.

- Có sân tâm hay không có sân tâm?

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                   173

- Tôn giả Gotama, không có sân tâm.

- Có nhiễm tâm hay không có nhiễm tâm?

- Tôn giả Gotama, không có nhiễm tâm.

- Có tự tại hay không có tự tại?

- Tôn giả Gomata, có tự tại.

81. Này Vàsettha, Ngươi nói Tỷ-kheo không có dục
ái, Phạm thiên không có dục ái. Giữa Tỷ-kheo không
có dục ái với Phạm thiên không có dục ái, có thể có
một sự cọng hành, cọng trú không?

- Tôn giả Gotama, có thể có được.

- Lành thay, Vàsettha. Này Vàsettha, Tỷ-kheo sau khi thân hoại mạng chung sẽ cọng trú với Phạm thiên. Thật có thể có sự kiện ấy.

Này Vàsettha, Ngươi nói Tỷ-kheo không có hận tâm,
Phạm thiên không có hận tâm... Tỷ-kheo không có
nhiễm tâm, Phạm thiên không có nhiễm tâm. Tỷ-
kheo có tự tại, Phạm Thiên có tự tại. Giữa Tỷ-kheo
có tự tại với Phạm thiên có tự tại, có thể có một sự
cọng hành, cọng trú không?

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                   174

- Tôn giả Gotama, có thể có được.

- Lành thay, Vàsettha. Này Vàsettha, Tỷ-kheo sau khi thân hoại mạng chung sẽ cọng trú với Phạm thiên. Sự kiện ấy thật có thể có.

82. Khi nghe nói vậy, hai thanh niên Bà-la-môn Vàsettha và Bharadvàja bạch Thế Tôn:

- Thật vi diệu thay, Tôn giả Gotama! Thật vi diệu
thay, Tôn giả Gotama,! Tôn giả Gotama, như người
dựng đứng lại những gì bị quăng ngã xuống, phơi
bày ra những gì bị che kín, chỉ đường cho kẻ bị lạc
hướng, đem đèn sáng vào trong bóng tối để những ai
có mắt có thể thấy sắc. Cũng vậy Chánh pháp đã
được Thế Tôn dùng nhiều phương tiện trình bày. Và
nay chúng con xin quy y Tôn giả Gotama, quy y
Pháp và quy y Tỷ-kheo Tăng. Mong Tôn giả Gotama
nhận chúng con làm đệ tử; từ này trở đi cho đến
mạng chung, chúng con trọn đời quy ngưỡng.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                  175

19    Cách quán ngàn Phạm Thiên - Kinh HÀNH SANH – 120 Trung III, 283

KINH HÀNH SANH (Sankharuppati suttam) – Bài kinh số 120 – Trung III, 283

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú ở Savatthi (Xá-vệ), Jetavana (Kỳ-đà Lâm), tại tịnh xá ông Anathapindika (Cấp Cô Độc). Ở đấy Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo:

– "Này các Tỷ-kheo"

– "Thưa vâng, bạch Thế Tôn". Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

– "Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng cho các ông SỰ TÁI SANH DO HÀNH ĐƯA LẠI. Hãy nghe và suy nghiệm kỹ. Ta sẽ giảng".

– "Thưa vâng, bạch Thế Tôn". Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                  176

– Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đầy đủ tín, đầy đủ giới, đầy đủ văn (suta), đầy đủ thí, đầy đủ trí tuệ. Vị ấy nghĩ như sau: "Mong rằng sau khi thân hoại mạng chung, ta sẽ sanh cọng trú trong đại gia tộc Sát đế lỵ!" Vị ấy chuyên định tâm ấy, an trú tâm ấy, tu tập tâm ấy. Những hành ấy của Tỷ-kheo được an trú, tu tập, làm cho sung mãn như vậy đưa vị ấy thọ sanh tại chỗ ấy. Này các Tỷ-kheo, đây là đạo, đây là lộ trình đưa đến tái sanh tại chỗ ấy.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đầy đủ tín,
đầy đủ giới, đầy đủ văn, đầy đủ thí, đầy đủ trí tuệ. Vị
ấy nghĩ: "Mong rằng, sau khi thân hoại mạng chung,
ta sẽ sanh cọng trú trong đại gia tộc Bà-la-môn!...
hay trong đại gia tộc cư sĩ!" Vị ấy chuyên định tâm
ấy, an trú tâm ấy, tu tập tâm ấy. Những hành ấy của
Tỷ-kheo được an trú, tu tập, làm cho sung mãn như
vậy đưa vị ấy thọ sanh tại chỗ ấy. Này các Tỷ-kheo,
đây là đạo, đây là lộ trình đưa đến tái sanh tại chỗ
ấy.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đầy đủ tín, đầy đủ giới, đầy đủ văn, đầy đủ thí, đầy đủ trí tuệ. Vị ấy được nghe: "Bốn Đại Thiên vương có thọ mạng lâu dài, có mỹ tướng, có nhiều lạc thọ". Vị ấy nghĩ: "Mong rằng sau khi thân hoại mạng chung, ta được sanh cọng trú với chư Thiên ở cõi trời Tứ thiên!" Vị

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                      177

ấy chuyên định tâm ấy, an trú tâm ấy, tu tập tâm ấy. Những hành ấy của Tỷ-kheo được an trú, tu tập, ... đưa đến tái sanh tại chỗ ấy.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đầy đủ tín,
đầy đủ giới, đầy đủ văn, đầy đủ thí, đầy đủ trí tuệ. Vị
ấy được nghe: "Chư Thiên Tavatimsa (Tam thập tam
thiên)... , chư Thiên Yama (Dạ-ma)..., chư Thiên
Tusita (Đâu-suất-đà)..., chư Thiên Nimmanarati
(Hóa Lạc)..., chư Thiên Paramimmitavasavatti (Tha
Hóa Tự Tại) có thọ mạng lâu dài, có mỹ tướng, có
nhiều lạc thọ. Vị ấy nghĩ: "Mong rằng sau khi thân
hoại mạng chung, ta được sanh cọng trú với chư
Thiên ở Tha Hóa Tự Tại Thiên!" Vị ấy chuyên định
tâm ấy... đưa đến tái sanh tại chỗ ấy.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đầy đủ tín, đầy đủ giới, đầy đủ văn, đầy đủ thí, đầy đủ trí tuệ. Vị ấy được nghe: "Ngàn Phạm thiên có thọ mạng lâu dài, có mỹ tướng, có nhiều lạc thọ"... Này các Tỷ- kheo, ngàn Phạm thiên sống thấm nhuần biến mãn một ngàn thế giới. Và vị ấy sống thuấn nhuần, biến mãn các chúng sanh được sanh lên thế giới ấy. Ví như, này các Tỷ-kheo, một người có mắt cầm một trái amanda (a-ma-lặc) trong tay và nhìn trái ấy; cũng vậy, này các Tỷ-kheo, ngàn Phạm thiên sống thấm nhuần, biến mãn một ngàn thế giới . Và vị ấy sống

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                      178

thấm nhuần, biến mãn các chúng sanh được sanh lên
thế giới ấy. Vị ấy nghĩ: "Mong rằng sau khi thân hoại
mạng chung, ta sẽ được sanh cọng trú với ngàn Phạm
thiên!" Vị ấy chuyên định tâm ấy... đưa đến tái sanh
tại chỗ ấy.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đầy đủ tín...
đầy đủ trí tuệ. Vị ấy được nghe: "Hai ngàn Phạm
thiên giới... ba ngàn Phạm thiên.. bốn ngàn Phạm
thiên... năm ngàn Phạm thiên có thọ mạng lâu dài, có
mỹ tướng, có nhiều lạc thọ. Này các Tỷ-kheo, năm
ngàn Phạm thiên có thọ mạng lâu dài, có mỹ tướng,
có nhiều lạc thọ. Này các Tỷ-kheo, năm ngàn Phạm
thiên sống thấm nhuần, biến mãn năm ngàn thế giới.
Và vị ấy sống thấm nhuần biến mãn các chúng sanh
được sanh lên thế giới ấy. Ví như này các Tỷ-kheo,
một người có mắt cầm năm trái amanda (a-ma-lặc)
trong tay và nhìn các trái ấy. Cũng vậy, này các Tỷ-
kheo, năm ngàn Phạm thiên sống thấm nhuần, biến
mãn năm ngàn thế giới. Và vị ấy sống thấm nhuần
biến mãn các chúng sanh được sanh lên các thế giới
ấy". Vị ấy nghĩ: "Mong rằng sau khi thân hoại mạng
chung, ta sẽ được sanh cọng trú với năm ngàn Phạm
thiên!" Vị ấy chuyên định tâm ấy.... đưa đến tái sanh
tại chỗ ấy.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đầy đủ tín...

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    179

giới... văn... thí... đầy đủ trí tuệ. Vị ấy được nghe: "Mười ngàn Phạm thiên có thọ mạng lâu dài, có mỹ tướng, có nhiều lạc thọ". Này các Tỷ-kheo, mười ngàn Phạm thiên giới thấm nhuần biến mãn mười ngàn thế giới. Vị ấy sống thấm nhuần biến mãn các chúng sanh được sanh lên các thế giới ấy. Ví như, này các Tỷ-kheo, một hòn lưu ly bảo châu, đẹp đẽ trong suốt, có tám mặt, khéo dũa, khéo mài, đặt trên một tấm màn màu lạt, sẽ chiếu sáng, sáng chói; cũng vậy, này các Tỷ-kheo, mười ngàn Phạm thiên sống thấm nhuần, biến mãn mười ngàn thế giới ấy. Vị ấy nghĩ: "Mong rằng sau khi thân hoại mạng chung, ta được sanh cọng trú với mười ngàn Phạm thiên!" Vị ấy chuyên định tâm ấy... đưa đến tái sanh tại chỗ ấy.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đầy đủ tín... đầy đủ trí tuệ. Vị ấy được nghe: "Trăm ngàn Phạm thiên có thọ mạng lâu dài, có mỹ tướng, có nhiều lạc thọ". Này các Tỷ-kheo, trăm ngàn Phạm thiên, sống thấm nhuần, biến mãn trăm ngàn thế giới... Vị ấy cũng thấm nhuần, biến mãn các chúng sanh được sanh lên các thế giới ấy. Ví như một đồ trang sức làm bằng vàng ròng (jambonada), được khéo tôi luyện trong lò của một thợ vàng thiện xảo, nếu được đặt trên một tấm màn màu lạt sẽ chiếu sáng, rực sáng, chói sáng; cũng vậy này các Tỷ-kheo, trăm ngàn Phạm thiên an trú thấm nhuần biến mãn trăm ngàn

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     180

thế giới... Vị ấy nghĩ: "Mong rằng sau khi thân hoại
mạng chung, ta được sanh cọng trú với trăm ngàn
Phạm thiên!" Vị ấy chuyên định tâm ấy... đưa đến tái
sanh tại chỗ ấy.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đầy đủ tín...
đầy đủ trí tuệ. Vị ấy được nghe: "Chư Quang thiên...
Thiểu Quang thiên, Vô Lượng Quang thiên... Quang
Âm thiên có thọ mạng lâu dài, có mỹ tướng, có nhiều
lạc thọ". Vị ấy nghĩ: "Mong rằng ta.. ".... đưa đến tái
sanh tại chỗ ấy.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đầy đủ tín...
đầy đủ trí tuệ. Vị ấy được nghe: "Chư Tịnh thiên....
Thiểu Tịnh thiên... Vô lượng Tịnh thiên... Biến Tịnh
thiên có thọ mạng lâu dài, có mỹ tướng, có nhiều lạc
thọ". Vị ấy nghĩ: "Mong rằng ta.. ". , đưa đến tái sanh
tại chỗ ấy.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đầy đủ tín...
đầy đủ trí tuệ. Vị ấy được nghe: "Quảng Quả thiên...
Vô Phiền thiên... Vô Nhiệt thiên... Thiện Kiến thiên..
A-ca-ni-sa thiên có thọ mạng lâu dài có mỹ tướng,
có nhiều lạc thọ". Vị ấy nghĩ: "Mong rằng sau khi
thân hoại mạng chung, ta được sanh cọng trú với chư
A-ca-ni-sa-thiên". Vị ấy chuyên định tâm ấy.... đưa
đến tái sanh tại chỗ ấy.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                      181

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đầy đủ tín...
đầy đủ trí tuệ. Vị ấy được nghe: "Chư Thiên đã đạt
được Hư không vô biên xứ, có thọ mạng lâu dài, cửu
trú, có nhiều lạc thọ". Vị ấy nghĩ: "Mong rằng ta..
".... , đưa đến tái sanh chỗ ấy.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đầy đủ tín... đầy đủ trí tuệ. Vị ấy được nghe: "Chư Thiên đã đạt được Thức vô biên xứ... đã được Vô sở hữu xứ.. đã đạt được Phi tưởng phi phi tưởng xứ có thọ mạng lâu dài, cửu trú, có nhiều lạc thọ" Vị ấy nghĩ: "Mong rằng ta.. "... , đưa đến tái sanh tại chỗ ấy.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đầy đủ tín,
đầy đủ giới, đầy đủ văn, đầy đủ thí, đầy đủ trí tuệ.
Vị ấy nghĩ: "Mong rằng, với sự đoạn trừ các lậu
hoặc, với thắng trí, ta chứng ngộ, chứng đạt và an trú
ngay trong hiện tại tâm giải thoát, tuệ giải thoát vô
lậu!" Vị ấy với sự đoạn trừ các lậu hoặc, với thắng
trí, chứng ngộ, chứng đạt và an trú ngay trong hiện
tại tâm giải thoát, tuệ giải thoát vô lậu. Này các Tỷ-
kheo, Tỷ-kheo này không sinh ra một nơi nào,
không sinh ra một chỗ nào.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Các Tỷ-kheo ấy hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     182

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM   183

20    Cách quán để chứng Bất lai hay Alahan - Kinh BÁT THÀNH – 52 Trung II, 29

KINH BÁT THÀNH (Atthakanagara suttam) – Bài kinh số 52 – Trung II, 29

Như vầy tôi nghe.

Một thời Tôn giả Ananda trú ở Vesali (Tỳ-xá-
ly), tại (Trúc Lâm Ấp). Lúc bấy giờ gia chủ Dasama,
người ở thành Atthaka đến tại Pataliputta (Ba-la-lị
phất Thành) có công việc. Rồi gia chủ Dasama,
người ở thành Atthaka đi đến Kukkutarama (Kê
Viên), đến một Tỷ-kheo, đảnh lễ vị này, rồi ngồi
xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên, gia chủ
Dasama, người ở thành Atthaka thưa với Tỷ-kheo
ấy:

– Bạch Tôn giả, Tôn giả Ananda nay an trú ở đâu? Chúng con muốn gặp Tôn giả Ananda.

– Này Gia chủ, Tôn giả Ananda nay ở Vesali, tại ấp Beluvagamaka.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                  184

Rồi gia chủ Dasama, người ở thành Atthaka, sau
khi làm xong công việc ở Pataliputta, liền đi đến
Vesali, ấp Beluvagamaka, đến Tôn giả Ananda, sau
khi đến, đảnh lễ Tôn giả Ananda rồi ngồi xuống một
bên. Sau khi ngồi xuống một bên, gia chủ Dasama
người ở thành Atthaka thưa với Tôn giả Ananda:

– Bạch Tôn giả Ananda, có pháp độc nhất gì do
Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác tuyên bố, nếu có Tỷ-kheo nào
không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần sống hành trì
pháp ấy, thời tâm chưa giải thoát của vị ấy được giải
thoát, hay các lậu hoặc chưa được đoạn trừ đi đến
đoạn trừ, hay pháp an ổn khỏi các ách phược chưa
được chứng đạt được chứng đạt?

– Này Gia chủ, có pháp độc nhất, do Thế Tôn,
bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng
Giác tuyên bố. Nếu có Tỷ-kheo nào không phóng
dật, nhiệt tâm, tinh cần, sống hành trì pháp ấy, thời
tâm chưa giải thoát của vị ấy được giải thoát, và các
lậu hoặc chưa được đoạn trừ đi đến đoạn trừ, và pháp
vô thượng an ổn khỏi các ách phược chưa được
chứng đạt được chứng đạt.

– Bạch Tôn giả Ananda, pháp độc nhất ấy là gì, do Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc A-la-hán,

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    185

Chánh Đẳng Giác tuyên bố, nếu có Tỷ-kheo nào
không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần, sống hành trì
pháp ấy, thời tâm chưa giải thoát của vị ấy được giải
thoát, và các lậu hoặc chưa được đoạn trừ đi đến
đoạn trừ, và pháp vô thượng an ổn khỏi các ách
phược chưa được chứng đạt được chứng đạt?

1. Ở đây, này Gia chủ, Tỷ-kheo ly dục, ly bất
thiện pháp chứng và trú Thiền thứ nhất,
một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, có tầm,
có tứ. Vị ấy suy tư và được biết: "Sơ Thiền này
là pháp hữu vi, do suy tư tác thành. Phàm sự
vật gì là pháp hữu vi, do suy tư tác thành, thời
sự vật ấy là vô thường, chịu sự đoạn diệt". Vị
ấy vững trú ở đây, đoạn trừ được các lậu hoặc.
Và nếu các lậu hoặc chưa được đoạn trừ, do
tham luyến pháp này, do hoan hỷ pháp này, vị
ấy đoạn trừ được năm hạ phần kiết sử, được
hóa sanh, nhập Niết-bàn tại cảnh giới ấy, khỏi
phải trở lui đời này. Này Gia chủ, như vậy là
pháp độc nhất, do Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến
Giả, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác tuyên bố,
nên Tỷ-kheo nào không phóng dật, nhiệt tâm,
tinh cần, sống hành trì pháp ấy, thời tâm vị ấy
chưa giải thoát được giải thoát, và các lậu hoặc
chưa được đoạn trừ đi đến đoạn trừ, và pháp vô
thượng an ổn khỏi các ách phược chưa được

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    186

chứng đạt được chứng đạt.
2. Lại nữa, này Gia chủ, vị Tỷ-kheo diệt tầm và
tứ, chứng và trú Thiền thứ hai, một trạng
thái hỷ lạc do định sanh, không tầm không
tứ, nội tỉnh nhất tâm, vị ấy suy tư và được
biết: "Thiền thứ hai này là pháp hữu vi, do suy
tư tác thành. Phàm sự vật gì là pháp hữu vi, do
suy tư tác thành, thời sự vật ấy là vô thường,
chịu sự đoạn diệt". Vị ấy vững trú ở đây, đoạn
trừ được các lậu hoặc. Và nếu các lậu hoặc
chưa được đoạn trừ, do tham luyến pháp này,
do hoan hỷ pháp này, vị ấy đoạn trừ được năm
hạ phần kiết sử, được hóa sanh, nhập Niết-bàn
tại cảnh giới ấy, khỏi phải trở lui đời này. Này
Gia chủ, như vậy là pháp độc nhất do Thế Tôn
bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác tuyên bố. Nếu Tỷ-kheo nào không
phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần, sống hành trì
pháp ấy, thời tâm vị ấy chưa giải thoát được
giải thoát, và các lậu hoặc chưa được đoạn trừ
đi đến đoạn trừ, và pháp vô thượng an ổn khỏi
các ách phược chưa chứng đạt được chứng đạt.
3. Lại nữa, này Gia chủ, Tỷ-kheo ly hỷ trú xả,
chánh niệm tỉnh giác, thân cảm sự lạc thọ
mà bậc Thánh gọi là xả niệm lạc trú, chứng
và an trú Thiền thứ ba. Vị ấy suy tư và được

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                   187

biết: "Thiền thứ ba này là pháp hữu vi, do suy
tư tác thành. Phàm sự vật gì là pháp hữu vi, do
suy tư tác thành, thời sự vật ấy là vô thường,
chịu sự đoạn diệt". Vị ấy vững trú ở đây, đoạn
trừ được các lậu hoặc... chưa chứng đạt, được
chứng đạt.
4. Lại nữa, này Gia chủ, Tỷ-kheo xả lạc, xả khổ,
diệt hỷ ưu đã cảm thọ trước, chứng và trú
Thiền thứ tư, không khổ không lạc, xả niệm
thanh tịnh. Vị ấy suy tư và được biết: "Thiền
thứ tư này là pháp hữu vi, do suy tư tác thành.
Phàm sự vật gì là pháp hữu vi, do suy tư tác
thành thời sự vật ấy là vô thường, chịu sự đoạn
diệt". Vị ấy vững trú ở đây, đoạn trừ được các
lậu hoặc... chưa chứng đạt, được chứng đạt.
5. Lại nữa, này Gia chủ, Tỷ-kheo an trú biến
mãn một phương với tâm câu hữu với từ;
cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ
ba, cũng vậy phương thứ tư. Như vậy cùng
khắp thế giới, trên dưới bề ngang, hết thảy
phương xứ, cùng khắp vô biên giới, vị ấy an trú
biến mãn với tâm câu hữu với từ, quảng đại, vô
biên, không hận, không sân. Vị ấy suy tư và
được biết: "Từ tâm giải thoát này là pháp hữu
vi, do suy tư tác thành. Phàm sự vật gì là pháp
hữu vi, do suy tư tác thành, thời sự vật ấy là vô

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    188

thường, chịu sự đoạn diệt". Vị ấy do vững trú
ở đây, đoạn trừ được các lậu hoặc... chưa chứng
đạt, được chứng đạt.
6. Lại nữa, này Gia chủ, Tỷ-kheo an trú biến
mãn một phương với tâm câu hữu với bi...
7. ...Với tâm câu hữu với hỷ...
8. ...với tâm câu hữu với xả; cũng vậy phương
thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy
phương thứ tư. Như vậy cùng khắp thế giới,
trên dưới, bề ngang, hết thảy phương xứ, cùng
khắp vô biên giới, vị ấy an trú biến mãn với tâm
câu hữu với xả, quảng đại, vô biên, không hận,
không sân. Vị ấy suy tư và được biết: "Xả tâm
giải thoát này là pháp hữu vi, do suy tư tác
thành, Phàm sự việc gì là pháp hữu vi, do suy
tư tác thành, thời sự vật ấy là vô thường, chịu
sự đoạn diệt". Vị ấy vững trú ở đây, đoạn trừ
được các lậu hoặc... chưa chứng đạt, được
chứng đạt.
9. Lại nữa, này Gia chủ, Tỷ-kheo vượt lên mọi sắc
tưởng, diệt trừ mọi chướng ngại tưởng, không
tác ý đối với dị tưởng, Tỷ-kheo nghĩ rằng: "Hư
không là vô biên", chứng và trú Không vô
biên xứ. Vị này suy tư và được biết: "Không
vô biên xứ định này là pháp hữu vi, do suy tư
tác thành. Phàm sự vật gì là pháp hữu vi, do suy

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                   189

tư tác thành, thời sự vật ấy là vô thường, chịu
sự đoạn diệt". Vị ấy vững trú ở đây, đoạn trừ
được các lậu hoặc... chưa chứng đạt, được
chứng đạt.
10. Lại nữa, này Gia chủ, Tỷ-kheo vượt lên mọi
Không vô biên xứ, nghĩ rằng: "Thức là vô
biên", chứng và trú Thức vô biên xứ. Vị này
suy tư và được biết: "Thức vô biên xứ này là
pháp hữu vi do suy tư tác thành. Phàm sự vật
gì là pháp hữu vi, do suy tư tác thành, thời sự
vật ấy là vô thường chịu sự đoạn diệt". Vị ấy
vững trú ở đây, đoạn trừ các lậu hoặc.... chưa
chứng đạt, được chứng đạt.
11. Lại nữa, này Gia chủ, Tỷ-kheo vượt lên mọi
Thức vô biên xứ, nghĩ rằng: "Không có vật gì",
chứng và trú Vô sở hữu xứ. Vị này suy tư và
được biết: "Vô sở hữu xứ định này là pháp hữu
vi, do suy tư tác thành. Phàm sự vật gì là pháp
hữu vi, do suy tư tác thành thời sự vật ấy là vô
thường, chịu sự đoạn diệt". Vị ấy vững trú ở
đây, đoạn trừ được các lậu hoặc. Và nếu các lậu
hoặc chưa được đoạn trừ, do tham luyến pháp
này, do hoan hỷ pháp này, vị ấy đoạn trừ được
năm hạ phần kiết sử, được hóa sanh, nhập Niết-
bàn tại cảnh giới ấy, khỏi phải trở lui đời này.
Này Gia chủ, như vậy là pháp độc nhất, do Thế

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                  190

Tôn bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác tuyên bố. Nếu Tỷ-kheo nào,
không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần, sống
hành trì pháp ấy, thời tâm vị ấy chưa giải thoát,
được giải thoát, và các lậu hoặc chưa được
đoạn trừ đi đến đoạn trừ, pháp vô thượng an ổn
khỏi các ách phược chưa được chứng đạt được
chứng đạt.
Khi được nghe nói vậy, Gia chủ Dasama, người
ở thành Atthaka bạch Tôn giả Ananda:

– Bạch Tôn giả Ananda, như người tìm một kho
tàng cất dấu, trong một lúc tìm được mười một kho
tàng cất dấu. Cũng vậy, bạch Tôn giả, con đi tìm một
pháp môn bất tử mà được nghe một lần mười một
pháp môn bất tử.

Bạch Tôn giả, như ngôi nhà người ta có đến
mười một cửa, khi ngôi nhà bị cháy, thì chỉ do một
cửa người ta cũng có thể thoát ra một cách an toàn.
Cũng vậy, bạch Tôn giả, chỉ với một cửa bất tử
trong mười một cửa bất tử này, con có thể đạt được
sự an toàn cho con.

Bạch Tôn giả, đệ tử các ngoại đạo này sẽ tìm cầu tiền của cúng dường cho vị thầy của mình, sao con lại không cúng dường cho Tôn giả Ananda.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     191

Rồi gia chủ Dasama, người ở thành Atthaka cho mời họp Tỷ-kheo Tăng ở Pataliputta và Vesali, tự tay mời ăn và làm cho thỏa mãn với các món ăn thượng vị loại cứng và loại mềm, tặng cho mỗi Tỷ-kheo, mỗi vị một cặp y, tặng cho Tôn giả Ananda ba y và xây dựng một Tăng xá trị giá năm trăm đồng tiền vàng (hay có năm trăm Tăng phòng) cho Tôn giả Ananda.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                   192

21    Cách quán để chứng Bất lai hay Alahan - Kinh DASAMA GIA CHỦ – Tăng IV, 685

DASAMA GIA CHỦ – Tăng IV,685

1. Một thời, Tôn giả Ànanda trú ở Vesàli, tại làng Beluvagàmaka. Lúc bấy giờ, gia chủ Dasama, trú ở thành Atthaka, đã đi đến Pàtiliputta vì một vài công việc. Rồi gia chủ Dasama, dân ở thành Atthaka đi đến một Tỷ-kheo, sau khi đến, thưa với Tỷ-kheo ấy:

- Thưa Tôn giả, Tôn giả Ànanda nay trú ở đâu? Thưa Tôn giả, con muốn yết kiến Tôn giả Ànanda.

- Này Gia chủ, Tôn giả Ànanda nay trú ở Vesàli, tại làng Beluvagàmaka.

2. Rồi gia chủ Dasama, dân ở thành Atthaka, sau khi
làm công việc xong ở Pàtaliputta, đi đến Vesàli,
Beluvagàmaka, đi đến Tôn giả Ànanda, sau khi đến,
đảnh lễ Tôn giả Ànanda rồi ngồi xuống một bên.
Ngồi xuống một bên, gia chủ Dasama, dân ở thành
Atthaka thưa với Tôn giả Ànanda:

- Có một pháp nào, thưa Tôn giả Ànanda được Thế Tôn, bậc đã biết, bậc đã thấy, bậc A-la-hán, Chánh

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                   193

Đẳng Giác khéo nói, chính ở nơi đây, Tỷ-kheo trú không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần, sẽ giải thoát tâm chưa được giải thoát, hay sẽ đưa đến chấm dứt các lậu hoặc chưa được đoạn tận, hay đạt được vô thượng an ổn khỏi các khổ ách chưa đạt được?

- Này Gia chủ, có một pháp, được Thế Tôn bậc đã biết... hay đạt được vô thượng an ổn khỏi các ách khổ chưa đạt được.

- Nhưng thưa Tôn giả Ànanda, một pháp ấy là gì,
được Thế Tôn, bậc đã biết, bậc đã thấy, bậc A-la-
hán, Chánh Đẳng Giác khéo thuyết, chính ở nơi đây,
Tỷ-kheo trú không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần, sẽ
giải thoát tâm chưa được giải thoát, hay sẽ đưa đến
chấm dứt các lậu hoặc chưa được đoạn tận, hay đạt
được vô thượng an ổn khỏi các khổ ách chưa đạt
được?

3. Ở đây, này Gia chủ, Tỷ-kheo ly dục, ly bất thiện pháp, chứng đạt và an trú Thiền thứ nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, có tầm, có tứ. Vị ấy quán sát như sau: "Thiền thứ nhất này thuộc tăng thượng tác thành, thuộc tăng thượng tâm". Phàm cái gì thuộc tăng thượng tác thành, thuộc tăng thượng tâm, vị ấy quán tri: "Cái ấy là vô thường, chịu sự đoạn diệt". Vị ấy an trú ở đấy, đạt được sự đoạn diệt các lậu hoặc. Nếu không đạt được sự đoạn diệt các lậu hoặc, với

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     194

tham ái ấy đối với Pháp, với hoan hỷ ấy đối với Pháp,
với sự đoạn diệt năm hạ phần kiết sử, vị ấy được hóa
sanh, tại đấy nhập Niết-bàn, không còn phải trở lui
thế giới ấy nữa. Này Gia chủ, đây là một pháp này,
được Thế Tôn, bậc đã biết, bậc đã thấy, bậc A-la-
hán, Chánh Đẳng Giác... vô thượng an ổn khỏi các
khổ ách chưa đạt được.

4. Lại nữa, này Gia chủ, Tỷ-kheo, làm cho tịnh chỉ
tầm và tứ, chứng đạt và an trú Thiền thứ hai, một
trạng thái hỷ lạc do định sanh, không tầm, không tứ,
nội tỉnh nhất tâm, ... và an trú Thiền thứ ba... và an
trú Thiền thứ tư. Vị ấy quán sát như sau: "Thiền thứ
tư này thuộc tăng thượng tác thành, thuộc tăng
thượng tâm". Phàm cái gì... không còn phải trở lui
thế giới ấy nữa. Này Gia chủ, đây là một pháp này,
được Thế Tôn, bậc đã biết, bậc đã thấy, bậc A-la-
hán, Chánh Đẳng Giác... vô thượng an ổn khỏi các
khổ ách chưa đạt được.

5. Lại nữa, này Gia chủ, Tỷ-kheo với tâm câu hữu với từ an trú biến mãn một phương; như vậy phương thứ hai; như vậy phương thứ ba; như vậy phương thứ tư; như vậy cùng khắp thế giới trên, dưới, bề ngang, hết thảy phương xứ, cùng khắp vô biên giới, vị ấy an trú biến mãn với tâm cầu hữu với từ, quảng đại, vô biên, không hận, không sân. Vị ấy quán sát như sau:

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     195

"Từ tâm giải thoát này thuộc tăng thượng tác thành,
thuộc tăng thượng tâm". Phàm cái gì... không còn trở
lui thế giới ấy nữa. Này Gia chủ, đây là một pháp,
được Thế Tôn, bậc đã biết, bậc đã thấy, bậc A-la-
hán, Chánh Đẳng Giác... vô thượng an ổn khỏi các
khổ ách chưa đạt được.

6. Lại nữa, này Gia chủ, Tỷ-kheo với tâm câu hữu với bi... với tâm câu hữu với hỷ... với tâm câu hữu với xả, an trú biến mãn một phương; như vậy phương thứ hai; như vậy phương thứ ba; như vậy phương thứ tư; như vậy cùng khắp thế giới trên, dưới, bề ngang, hết thảy phương xứ, cùng khắp vô biên giới, vị ấy an trú biến mãn với tâm cầu hữu với xả, quảng đại, vô biên, không hận, không sân. Vị ấy quán sát như sau: "Xả tâm giải thoát này thuộc tăng thượng tác thành, thuộc tăng thượng tâm". Phàm cái gì... không còn trở lui thế giới ấy nữa. Này Gia chủ, đây là một pháp, được Thế Tôn, bậc đã biết, bậc đã thấy, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác... vô thượng an ổn khỏi các khổ ách chưa đạt được.

7. Lại nữa, này Gia chủ, Tỷ-kheo vượt qua một cách hoàn toàn các sắc tưởng, chấm dứt các tưởng chướng ngại, không tác ý các tưởng sai biệt, nghĩ rằng: "Hư không là vô biên", chứng đạt và an trú Không vô biên xứ. Vị ấy quán sát như sau: "Chứng đắc Không

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    196

vô biên xứ này thuộc tăng thượng tác thành, thuộc
tăng thượng tâm". Phàm cái gì... không còn trở lui
thế giới ấy nữa. Này Gia chủ, đây là một pháp, được
Thế Tôn, bậc đã biết, bậc đã thấy, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác... vô thượng an ổn khỏi các khổ
ách chưa đạt được.

8. Lại nữa, này Gia chủ, sau khi vượt Không vô biên xứ một cách hoàn toàn, biết rằng: "Thức là vô biên", chứng đạt và an trú Thức vô biên xứ... sau khi vượt Thức vô biên xứ một cách hoàn toàn, biết rằng: "Vô sở hữu xứ", chứng đạt và an trú Vô sở hữu xứ. Vị ấy quán sát như sau: "Chứng đắc Vô sở hữu xứ này thuộc tăng thượng tác thành, thuộc tăng thượng tâm". Phàm cái gì... không còn trở lui thế giới ấy nữa. Này Gia chủ, đây là một pháp, được Thế Tôn, bậc đã biết, bậc đã thấy, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác... vô thượng an ổn khỏi các khổ ách chưa đạt được.

9. Khi nghe nói vậy, gia chủ Dasama, dân ở thành Atthaka thưa với Tôn giả Ànanda:

- Thưa Tôn giả Ànanda, ví như một người tìm một cái cửa vào chỗ chôn cất, trong một lúc, tìm ra được mười một cái cửa. Cũng vậy, thưa Tôn giả, trong khi đi tìm một cửa bất tử, trong một lúc, con tìm ra mười một cái cửa bất tử. Ví như, thưa Tôn giả, trong một ngôi nhà chỉ có một cái cửa, và nhà ấy bị cháy, người

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    197

ấy chỉ có thể ra bằng một cửa để có thể được an toàn
cho mình. Cũng vậy, thưa Tôn giả, với mười một cửa
bất tử này, con có thể tạo được sự an toàn cho con
với chỉ một cửa bất tử. Thưa Tôn giả, các ngoại đạo
này sẽ tìm cầu tài sản của sư cho sư, tại sao con lại
không đảnh lễ Tôn giả Ananda?

10. Rồi gia chủ Dasama, dân ở thành phố Atthaka mời họp các Tỷ-kheo chúng ở Vesàli và Pàtaliputta, với các món ăn thượng vị loại cứng và loại mềm, tự tay dân cúng cho đến khi chúng Tăng được thỏa mãn, và mỗi Tỷ-kheo cúng một đôi y. Nhưng riêng đối với Tôn giả Ànanda, vị ấy cúng ba y đầy đủ và xây dựng một ngôi tinh xá giá trị 500 đồng tiền.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    198

22    Cách quán để trừ khử sân hận - Kinh TRỪ KHỬ HIỀM HẬN 1 – Tăng II, 613

TRỪ KHỬ HIỀM HẬN 1 – Tăng II, 613

1. - Có năm trừ khử hiềm hận này, này các Tỷ-kheo, ở đây, vị Tỷ-kheo có hiềm hận khởi lên cần phải được trừ khử một cách hoàn toàn. Thế nào là năm?

2. Trong người nào, này các Tỷ-kheo, hiềm hận được sanh, trong người ấy, từ cần phải tu tập. Như vậy trong người ấy, hiềm hận cần phải trừ khử.

3. Trong người nào, hiềm hận được sanh, trong người ấy, bi cần phải tu tập. Như vậy trong người ấy, hiềm hận cần phải trừ khử.

4. Trong người nào, hiềm hận được sanh, trong người ấy xả cần phải tu tập. Như vậy trong người ấy hiềm hận cần phải trừ khử.

5. Trong người nào, này các Tỷ-kheo, hiềm hận được
sanh, trong người ấy, vô niệm, vô tác ý cần được
thực hiện. Như vậy trong người ấy hiềm hận cần phải
trừ khử.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    199

6. Trong người nào, này các Tỷ-kheo, hiềm hận được
sanh, trong người ấy, sự kiện nghiệp do mình tạo cần
phải an lập là: "Tôn giả là chủ của nghiệp, là thừa tự
của nghiệp, là khởi nguyên của nghiệp, là bà con của
nghiệp, là chỗ nương tựa của nghiệp. Phàm nghiệp
thiện hay ác được làm Tôn giả sẽ là người thừa tự
nghiệp ấy". Như vậy, trong người ấy, hiềm hận cần
phải được trừ khử.

Này các Tỷ-kheo, có năm trừ khử hiềm hận này, ở đây, hiềm hận khởi lên cho Tỷ-kheo cần phải trừ khử một cách hoàn toàn.

TRỪ KHỬ HIỀM HẬN 2 – Tăng II, 614

1. Ở đây, Tôn giả Sàriputta gọi các Tỷ-kheo:

- Này các Hiền giả Tỷ-kheo.

- Thưa Hiền giả.

Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Tôn giả Sàriputta. Tôn giả Sàriputta nói như sau:

2. - Này các Hiền giả, có năm trừ khử hiềm hận này, ở đây, hiềm hận khởi lên cho Tỷ-kheo cần

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     200

phải được trừ khử một cách hoàn toàn. Thế nào là năm?

3. Ở đây, này các Hiền giả, có người thân hành không thanh tịnh, khẩu hành thanh tịnh, trong người như vậy, này các Hiền giả, hiềm hận cần phải trừ khử.

4. Ở đây, này các Hiền giả, có người khẩu hành
không thanh tịnh, thân hành thanh tịnh, trong người
như vậy, này các Hiền giả, hiềm hận cần phải trừ
khử.

5. Ở đây, này các Hiền giả, có người thân hành không
thanh tịnh, khẩu hành không thanh tịnh, nhưng thỉnh
thoảng tâm được mở rộng, tâm được tịnh tín, trong
người như vậy, này các Hiền giả, hiềm hận cần phải
trừ khử.

6. Ở đây, này các Hiền giả, có người thân hành không
thanh tịnh, khẩu hành không thanh tịnh, và thỉnh
thoảng không được tâm rộng mở, không được tâm
tịnh tín, trong người như vậy, này các Hiền giả, hiềm
hận cần phải trừ khử.

7. Ở đây, này các Hiền giả, có người thân hành thanh tịnh, khẩu hành thanh tịnh, và thỉnh thoảng tâm được rộng mở, tâm được tịnh tín, trong người như vậy, này các Hiền giả, hiềm hận cần phải trừ khử.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    201

8. Ở đây, này các Hiền giả, người này thân hành không thanh tịnh, khẩu hành thanh tịnh. Như thế nào, trong người ấy hiềm hận cần được trừ khử?

9. Ví như, này các Hiền giả, Tỷ-kheo mặc áo lượm từ đống rác, thấy một tấm vải (liệng ở đống rác) trên con đường xe đi, liền lấy chân trái chận lại, lấy chăn mặt kéo tấm vải cho rộng ra, đoạn nào là đoạn chánh, làm cho nó có thể sử dụng được rồi cầm lấy mang đi.

Cũng vậy, này các Hiền giả, người này, với thân hành không thanh tịnh, với khẩu hành thanh tịnh; những cái gì thuộc về thân hành không thanh tịnh; lúc bấy giờ vị ấy không nên tác ý; còn những gì thuộc khẩu hành thanh tịnh, lúc bấy giờ vị ấy nên tác ý. Như vậy, trong người ấy hiềm hận cần phải trừ khử.

10. Ở đây, này các Hiền giả, người này với khẩu
hành không thanh tịnh, với thân hành thanh tịnh.
Như thế nào, trong người ấy hiềm hận cần phải trừ
khử?

11. Ví như, này các Hiền giả, một hồ nước đầy bùn
và cây lau. Rồi một người đi đến bị nóng nhiệt não,
bị nóng bức bách, mệt mỏi, thèm uống nước, khát
nước. Người ấy ngụp lặn trong hồ nước ấy, lấy hai
tay gạt ra ngoài bùn và lá cây, lấy bàn tay bụm nước
lại, uống rồi ra đi.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     202

Cũng vậy, này các Hiền giả, người này, với khẩu hành không thanh tịnh, với thân hành thanh tịnh; những cái gì thuộc về khẩu hành không thanh tịnh; lúc bấy giờ vị ấy không nên tác ý; còn những gì thuộc thân hành thanh tịnh, lúc bấy giờ vị ấy nên tác ý. Như vậy, trong người ấy hiềm hận cần phải trừ khử.

12. Ở đây, này các Hiền giả, người này với thân hành
không thanh tịnh, với khẩu hành không thanh tịnh,
thỉnh thoảng tâm được rộng mở, tâm được tịnh tín.
Như thế nào, trong người ấy hiềm hận cần phải trừ
khử?

13. - Ví như, này các Hiền giả, ít nước trong dấu chân
của con bò. Rồi một người đi đến bị nóng nhiệt não,
bị nóng bức bách, mệt mỏi, thèm uống nước, khát
nước. Người ấy suy nghĩ như sau: "Một ít nước này
trong dấu chân con bò, nếu ta uống với núm tay hay
với cái chén, ta sẽ làm nước ấy dao động và di động,
khiến nước không thể uống được. Vậy ta hãy gieo
mình xuống với cả bốn thân phần uống nước rồi ra
đi". Rồi người ấy gieo mình xuống với cả bốn thân
phần, uống nước rồi ra đi.

Cũng vậy, này các Hiền giả, người này với thân hành không thanh tịnh, với khẩu hành không thanh tịnh, với tâm thỉnh thoảng được mở rộng và tịnh tín; những cái gì thuộc thân hành không thanh tịnh, lúc

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     203

bấy giờ vị ấy không nên tác ý; những cái gì thuộc khẩu hành không thanh tịnh, lúc bấy giờ vị ấy không nên tác ý; những cái gì thuộc tâm thỉnh thoảng được rộng mở và sáng suốt, lúc bấy giờ vị ấy nên tác ý. Như vậy trong người ấy hiền hận cần phải trừ khử.

14. Ở đây, này các Hiền giả, người này với thân hành
không thanh tịnh, với khẩu hành không thanh tịnh và
thỉnh thoảng tâm không được rộng mở và tịnh tín.
Như thế nào, trong người ấy hiềm hận cần phải trừ
khử?

15. - Ví như, này các Hiền giả, có người đau bệnh,
khổ đau, bị trọng bệnh, đang đi giữa đường, có làng
xa trước mặt, có làng xa sau lưng, nó không có được
các đồ ăn thích đáng, nó không có được các dược
phẩm trị bệnh thích đáng, không có được sự giúp đỡ
thích đáng, không có người hướng dẫn đưa đến tận
cuối làng.

Một người khác cũng đang đi trên đường thấy người
ấy. Người này đối với người ấy khởi lên lòng từ, khởi
lên lòng thương tưởng, khởi lên lòng từ mẫn: "Ôi,
mong rằng người này được các đồ ăn thích đáng,
được các dược phẩm trị bị thích đáng, được các sự
giúp đỡ thích đáng, được người hướng dẫn đi đến
cuối làng". Vì sao? Vì mong rằng người này ở đây
không bị suy tổn, tử vong.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    204

Cũng vậy, này các hiền giả, người này với thân hành
không thanh tịnh, với khẩu hành không thanh tịnh,
lại thỉnh thoảng tâm không được mở rộng và tịnh tín,
người như vậy cần phải khởi lên lòng từ, cần phải
khởi lên lòng thương tưởng, cần phải khởi lên lòng
từ mẫn: "Ôi, mong rằng Tôn Giả này, sau khi đoạn
tận thân ác hành cần phải tu tập thân thiện hành, sau
khi đoạn tận khẩu ác hành cần phải tu tập khẩu thiện
hành, sau khi đoạn tận ý ác hành cần phải tu tập ý
thiện hành". Vì sao? Vì mong rằng Tôn giả ấy sau
thân hoại mạng chung, không sanh vào cõi dữ, ác
thú, đọa xứ, địa ngục. Như vậy trong người ấy hiềm
hận cần phải trừ khử.

16. Ở đây, này các Hiền giả, người này với thân hành
thanh tịnh, khẩu hành thanh tịnh, lại thỉnh thoảng
tâm được rộng mở và tịnh tín. Như thế nào, trong
người ấy hiềm hận cần phải trừ khử?

17. Ví như, này các Hiền giả, một hồ sen có nước
trong, có nước ngọt, có nước mát, có nước trong
sáng, có bờ hồ khéo sắp đặt đẹp đẽ và được nhiều
loại cây che bóng. Rồi một người đi đến bị nóng
nhiệt não, bị nóng bức bách, mệt mỏi, thèm uống
nước, khát nước. Người ấy sau khi lặn xuống trong
hồ sen ấy, sau khi tắm rửa, uống nước, nó ra khỏi hồ,
liền qua ngồi hay nằm dưới bóng cây.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    205

Cũng vậy, này các hiền giả, người này với thân hành thanh tịnh, với khẩu hành thanh tịnh, lại thỉnh thoảng tâm được cởi mở tịnh tín. Những gì thuộc thân hành thanh tịnh, lúc bấy giờ cần phải tác ý; những gì thuộc khẩu hành thanh tịnh, lúc bấy giờ cần phải tác ý và điều gì thỉnh thoảng tâm được rộng mở và tịnh tín, lúc bấy giờ cần phải được tác ý. Như vậy trong người ấy hiềm hận cần phải trừ khử.

Này các Hiền giả, có năm trừ khử hiềm hận này, ở đây Tỷ-kheo có hiềm hận khởi lên cần phải trừ khử một cách hoàn toàn.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    206

23    Cách tu tâp - Thú hướng, tối thắng, quả, cứu cánh - Kinh Từ – Tương V, 183

Từ – Tương V, 183

1) Một thời, Thế Tôn trú ở giữa dân chúng Koliya, tại thị trấn của dân Koliya tên là Haliddavasana.

2) Rồi một số đông Tỷ-kheo, vào buổi sáng, đắp y cầm y, bát đi vào Haliddavasana để khất thực.

3) Rồi các Tỷ-kheo ấy suy nghĩ: "Thật là quá sớm để đi vào Haliddavasana khất thực. Vậy, chúng ta hãy đi đến khu vườn của các du sĩ ngoại đạo".

4) Rồi các Tỷ-kheo ấy đi đến khu vườn các du sĩ
ngoại đạo; sau khi đến nói lên với những du sĩ ngoại
đạo ấy những lời chào đón hỏi thăm, sau khi nói lên
những lời chào đón hỏi thăm thân hữu, họ liền ngồi
xuống một bên. Các du sĩ ngoại đạo ấy nói với các
Tỷ-kheo đang ngồi một bên:

5) -- Này chư Hiền, Sa-môn Gotama có thuyết pháp như sau cho các đệ tử: "Hãy đến, này các Tỷ-kheo, sau khi đoạn tận năm triền cái, những pháp làm uế nhiễm tâm, làm yếu ớt trí tuệ, hãy trú, biến mãn một

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                   207

phương với tâm câu hữu với từ; cũng vậy, với phương thứ hai; cũng vậy, với phương thứ ba; cũng vậy, với phương thứ tư. Như vậy, cùng khắp thế giới, trên dưới bề ngang, hết thảy phương xứ, cùng khắp vô biên giới, vị ấy an trú, biến mãn với tâm câu hữu với từ, quảng đại vô biên, không hận, không sân... với tâm câu hữu với bi... với tâm câu hữu với hỷ... với tâm câu hữu với xả; cũng vậy, với phương thứ hai; cũng vậy, với phương thứ ba; cũng vậy, với phương thứ tư. Như vậy, cùng khắp thế giới, trên dưới bề ngang, hết thảy phương xứ, cùng khắp vô biên giới, vị ấy an trú, biến mãn với tâm câu hữu với xả, quảng đại vô biên, không hận, không sân".

6) Này chư Hiền, chúng tôi cũng thuyết pháp cho các
đệ tử như sau: "Hãy đến, này chư Hiền, sau khi đoạn
tận năm triền cái, những pháp làm uế nhiễm tâm,
làm yếu ớt trí tuệ, hãy trú, biến mãn một phương với
tâm câu hữu với từ... với tâm câu hữu với bi... với
tâm câu hữu với hỷ... với tâm câu hữu với xả... không
hận, không sân".

7) Ở đây, này chư Hiền, cái gì là đặc thù, cái gì là thù thắng, cái gì là sai biệt giữa Sa-môn Gotama và chúng tôi, tức là về thuyết pháp hay về giáo giới?

Rồi các Tỷ-kheo ấy không hoan hỷ, không bác bỏ lời nói các du sĩ ngoại đạo ấy; không hoan hỷ, không

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    208

bác bỏ, từ chỗ ngồi đứng dậy, họ ra đi với ý nghĩ: "Chúng ta sẽ được biết ý nghĩa lời nói này từ nơi Thế Tôn".

8) Rồi các Tỷ-kheo ấy sau khi đi khất thực ở
Haliddavasana, sau buổi ăn, trên con đường đi khất
thực trở về, đi đến Thế Tôn; sau khi đến, họ đảnh lễ
Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, các
Tỷ-kheo ấy bạch Thế Tôn:

9) -- Ở đây, bạch Thế Tôn, chúng con, vào buổi sáng,
đắp y cầm y bát đi vào Haliddavasana để khất thực.
Rồi, bạch Thế Tôn, chúng con suy nghĩ như sau:
"Thật là quá sớm để đi vào Haliddavasana khất thực.
Vậy chúng ta hãy đi đến khu vườn các du sĩ ngoại
đạo". Rồi, bạch Thế Tôn, chúng con đi đến khu vườn
các du sĩ ngoại đạo... (như trên) ... Rồi chúng con,
bạch Thế Tôn, không hoan hỷ, không bác bỏ lời nói
các du sĩ ngoại đạo ấy; không hoan hỷ, không bác
bỏ, từ chỗ ngồi đứng dậy, chúng con ra đi với ý nghĩ:
"Chúng ta sẽ được biết ý nghĩa lời nói này từ Thế
Tôn".

10) -- Được nói vậy, này các Tỷ-kheo, cần phải nói với các du sĩ ngoại đạo ấy như sau:

- "Nhưng này chư Hiền, từ tâm giải thoát tu tập như thế nào? Thú hướng như thế nào? Tối

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    209

thắng như thế nào? Quả như thế nào? Cứu
cánh như thế nào?
- Và này chư Hiền, bi tâm giải thoát tu tập như
thế nào? Thú hướng như thế nào? Tối thắng
như thế nào? Quả như thế nào? Cứu cánh như
thế nào?
- Và này chư Hiền, hỷ tâm giải thoát... xả tâm
giải thoát tu tập như thế nào? Thú hướng như
thế nào? Tối thắng như thế nào? Quả như thế
nào? Cứu cánh như thế nào?"

Khi được hỏi như vậy, này các Tỷ-kheo, các du sĩ ngoại đạo sẽ không thể cắt nghĩa được, sẽ rơi vào khó khăn.

11) Vì sao? Vì rằng, này các Tỷ-kheo, vấn đề này
vượt ngoài giới vức của họ. Này các Tỷ-kheo, Ta
không thấy một ai ở Thiên giới, thế giới này ở Ma
giới, Phạm thiên giới, cùng với quần chúng Sa-môn,
Bà-la-môn, chư Thiên và loài Người có thể làm thỏa
mãn tâm với câu trả lời cho những câu hỏi này, ngoại
trừ Như Lai, hay đệ tử Như Lai, hay những ai được
nghe từ hai vị ấy.

12) Và này các Tỷ-kheo, từ tâm giải thoát tu tập như thế nào? Thú hướng như thế nào? Tối thắng như thế nào? Quả như thế nào? Cứu cánh như thế nào?

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                   210

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập niệm
giác chi câu hữu với từ... tu tập xả giác chi câu
hữu với từ, liên hệ đến viễn ly, liên hệ đến ly
tham, liên hệ đến đoạn diệt, hướng đến từ bỏ.
- Nếu vị ấy muốn: "Ta sẽ trú với tưởng ghê tởm
đối với pháp không ghê tởm", vị ấy trú ở đây
với tưởng ghê tởm.
- Nếu vị ấy muốn: "Ta sẽ trú với tưởng không
ghê tởm đối với pháp ghê tởm", vị ấy trú ở đây
với tưởng không ghê tởm.
- Nếu vị ấy muốn: "Ta sẽ trú với tưởng ghê tởm
đối với pháp không ghê tởm và pháp ghê tởm",
vị ấy trú ở đây với tưởng ghê tởm.
- Nếu vị ấy muốn: "Ta sẽ trú với tưởng không
ghê tởm đối với pháp ghê tởm và pháp không
ghê tởm", vị ấy trú ở đây với tưởng không ghê
tởm.
- Nếu vị ấy muốn: "Từ bỏ cả hai không ghê tởm
và ghê tởm, ta sẽ trú xả, chánh niệm tỉnh giác",
vị ấy trú ở đây với xả, chánh niệm tỉnh giác,
hay đạt đến giải thoát được gọi là thanh tịnh,
vị ấy an trú.
- Này các Tỷ-kheo, từ tâm giải thoát là thanh
tịnh tối thượng, Ta tuyên bố như vậy. Ở đây là
trí tuệ đối với Tỷ-kheo không đạt tới giải thoát
cao hơn.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                   211

13) Và này các Tỷ-kheo, bi tâm giải thoát tu tập như thế nào? Thú hướng như thế nào? Tối thắng như thế nào? Quả như thế nào? Cứu cánh như thế nào?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập niệm
giác chi câu hữu với bi... tu tập xả giác chi câu
hữu với bi liên hệ đến viễn ly, liên hệ đến ly
tham, liên hệ đến đoạn diệt, hướng đến từ bỏ.
- Nếu vị ấy muốn: "Ta sẽ trú với tưởng ghê tởm
đối với pháp không ghê tởm", vị ấy trú ở đây
với tưởng ghê tởm... Nếu vị ấy muốn: "Từ bỏ
cả hai không ghê tởm và ghê tởm, ta sẽ trú xả,
chánh niệm tỉnh giác", vị ấy trú ở đây với xả,
chánh niệm tỉnh giác.
- Vượt qua một cách hoàn toàn các sắc tưởng,
chấm dứt các tưởng đối ngại, không tác ý các
tưởng sai biệt, vị ấy nghĩ rằng: "Hư không là
vô biên", vị ấy đạt đến và trú Không vô biên
xứ.
- Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng bi tâm giải thoát
lấy Không vô biên xứ làm tối thắng. Ở đây là
trí tuệ của Tỷ-kheo không đạt tới giải thoát cao
hơn.

14) Và này các Tỷ-kheo, tu tập hỷ tâm giải thoát như thế nào? Thú hướng như thế nào? Tối thắng như thế nào? Quả như thế nào? Cứu cánh như thế nào?

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    212

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập niệm
giác chi câu hữu với hỷ... tu tập xả giác chi câu
hữu với hỷ liên hệ đến viễn ly, liên hệ đến ly
tham, liên hệ đến đoạn diệt, hướng đến từ bỏ.
- Nếu vị ấy muốn: "Ta sẽ trú với tưởng ghê tởm
đối với pháp không ghê tởm", vị ấy trú ở đây
với tưởng ghê tởm... Nếu vị ấy muốn: "Từ bỏ
cả hai không ghê tởm và ghê tởm, ta sẽ trú xả,
chánh niệm tỉnh giác", vị ấy trú ở đây với xả,
chánh niệm tỉnh giác.
- Vượt qua Không vô biên xứ một cách hoàn
toàn, vị ấy nghĩ rằng: "Thức là vô biên", vị ấy
đạt đến và trú Thức vô biên xứ.
- Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng hỷ tâm giải thoát
lấy Thức vô biên xứ làm tối thắng. Ở đây là trí
tuệ của Tỷ-kheo không đạt tới giải thoát cao
hơn.

15) Và này các Tỷ-kheo, tu tập xả tâm giải thoát như thế nào? Thú hướng như thế nào? Tối thắng như thế nào? Quả như thế nào? Cứu cánh như thế nào?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập niệm
giác chi câu hữu với xả... tu tập xả giác chi câu
hữu với xả liên hệ đến viễn ly, liên hệ đến ly
tham, liên hệ đến đoạn diệt, hướng đến từ bỏ.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    213

- Nếu vị ấy muốn: "Ta sẽ trú với tưởng ghê tởm
đối với pháp không ghê tởm", vị ấy trú ở đây
với tưởng ghê tởm.
- Nếu vị ấy muốn: "Ta sẽ trú với tưởng không
ghê tởm đối với pháp ghê tởm", vị ấy trú ở đây
với tưởng không ghê tởm.
- Nếu vị ấy muốn: "Ta sẽ trú với tưởng không
ghê tởm đối với pháp ghê tởm và pháp không
ghê tởm", vị ấy trú ở đây với tưởng không ghê
tởm.
- Nếu vị ấy muốn: "Từ bỏ cả hai không ghê tởm
và ghê tởm, ta sẽ trú xả, chánh niệm tỉnh giác",
vị ấy trú ở đây với xả, chánh niệm tỉnh giác.
- Sau khi vượt qua Thức vô biên xứ một cách
hoàn toàn với ý nghĩ: "Không có vật gì", vị ấy
chứng đạt và trú Vô sở hữu xứ.
- Ta nói rằng, này các Tỷ-kheo, xả tâm giải
thoát lấy Vô sở hữu xứ làm tối thắng. Ở đây là
trí tuệ của Tỷ-kheo không đạt tới giải thoát cao
hơn.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                  214

24    Cách tu tập - 7 cách tập - Kinh PHÁP LƯỢC THUYẾT – Tăng III, 683

PHÁP LƯỢC THUYẾT –Tăng III, 683

1. Rồi một Tỷ-kheo đi đến Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, Tỷ-kheo ấy bạch Thế Tôn:

- Lành thay! bạch Thế Tôn, xin Thế Tôn hãy thuyết
pháp vắn tắt cho con, sau khi nghe pháp của Thế Tôn,
con sẽ sống một mình, an tịnh, không phóng dật,
nhiệt tâm, tinh cần.

- Như vậy, ở đây, một số người ngu si, thỉnh cầu Ta, sau khi pháp được giảng, họ nghĩ Ta là người họ cần phải đi theo.

- Bạch Thế Tôn, Thế Tôn hãy thuyết pháp vắn tắt cho con, Thiện Thệ hãy thành phố vắn tắt. Con có thể hiểu được ý nghĩa lời của Thế Tôn thuyết giảng. Con có thể trở thành kẻ thừa tự lời Thế Tôn thuyết giảng.

2.- Vậy này Tỷ-kheo, Thầy cần phải học tập như sau:

"Nội tâm ta sẽ an trú, khéo vững trú. Các pháp ác, bất thiện khởi không có xâm chiếm tâm và không có

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    215

chân đứng". Như vậy, này Tỷ-kheo, Thầy cần phải học tập.

3. Này Tỷ-kheo, khi nào nội tâm của Thầy được an
trú, khéo vững trú, các pháp ác, bất thiện sanh khởi
xâm chiếm tâm và có chân đứng, khi ấy, này Tỷ-
kheo, Thầy cần phải học tập như sau:

"Từ tâm giải thoát sẽ được ta tu tập, làm cho sung
mãn, làm thành cỗ xe, làm thành căn cứ địa, được
làm cho kiên trì, được làm cho tích tập, được khéo
tinh cần thực hành". Như vậy, này Tỷ-kheo, Thầy
cần phải học tập.

4. Này Tỷ-kheo, khi nào định này của Thầy được tu tập, được làm cho sung mãn như vậy, khi ấy, này Tỷ- kheo:

1. Thầy cần phải tu tập định này với tầm với tứ.
2. Cần phải tu tập không tầm, chỉ với tứ.
3. Cần phải tu tập không tầm, không tứ.
4. Cần phải tu tập có hỷ.
5. Cần phải tu tập không hỷ.
6. Cần phải tu tập câu hữu với lạc.
7. Cần phải tu tập câu hữu với xả.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                   216

Này Tỷ-kheo, khi nào định này của Thầy được tu tập, được làm cho sung mãn như vậy, khi ấy này Tỷ- kheo, Thầy cần phải học tập như sau:

"Bi tâm giải thoát sẽ được Thầy tu tập … Hỷ tâm
giải thoát sẽ được Thầy tu tập … Xả tâm giải thoát
sẽ được Thầy tu tập, làm cho sung mãn, làm thành
cỗ xe, làm thành căn cứ địa, được làm cho kiên trì,
được làm cho tích tập, được khéo tinh cần thực
hành". Như vậy, này Tỷ-kheo, Thầy cần phải học
tập.

5. Này Tỷ-kheo, khi nào định này của Thầy được tu tập, được làm cho sung mãn như vậy, khi ấy, này Tỷ- kheo:

1. Thầy cần phải tu tập định này với tầm với tứ.
2. Cần phải tu tập không tầm, chỉ với tứ.
3. Cần phải tu tập không tầm, không tứ.
4. Cần phải tu tập có hỷ.
5. Cần phải tu tập không hỷ.
6. Cần phải tu tập câu hữu với lạc.
7. Cần phải tu tập câu hữu với xả.

Này Tỷ-kheo, khi nào định này của Thầy được tu tập, được làm cho sung mãn như vậy, khi ấy này Tỷ- kheo, Thầy cần phải học tập như sau:

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                  217

"Ta sẽ sống quán thân trên thân, nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, nhiếp phục tham ưu ở đời". Như vậy, này Tỷ-kheo, Thầy cần phải học tập.

6. Này Tỷ-kheo, khi nào định này của Thầy được tu tập, được làm cho sung mãn như vậy, khi ấy, này Tỷ- kheo:

1. Thầy cần phải tu tập định này với tầm với tứ.
2. Cần phải tu tập không tầm, chỉ với tứ.
3. Cần phải tu tập không tầm, không tứ.
4. Cần phải tu tập có hỷ.
5. Cần phải tu tập không hỷ.
6. Cần phải tu tập câu hữu với lạc.
7. Cần phải tu tập câu hữu với xả.

Này Tỷ-kheo, khi nào định này của Thầy được tu tập, được làm cho sung mãn như vậy, khi ấy này Tỷ- kheo, Thầy cần phải học tập như sau:

"Ta sẽ sống quán thọ trên các cảm thọ … quán tâm
trên các tâm … quán pháp trên các pháp, nhiệt tâm,
tỉnh giác, chánh niệm, nhiếp phục tham ưu ở đời".
Như vậy, này Tỷ-kheo, Thầy cần phải học tập.

7. Này Tỷ-kheo, khi nào định này của Thầy được tu tập, được làm cho sung mãn như vậy, khi ấy, này Tỷ- kheo:

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                  218

1. Thầy cần phải tu tập định này với tầm với tứ.
2. Cần phải tu tập không tầm, chỉ với tứ.
3. Cần phải tu tập không tầm, không tứ.
4. Cần phải tu tập có hỷ.
5. Cần phải tu tập không hỷ.
6. Cần phải tu tập câu hữu với lạc.
7. Cần phải tu tập câu hữu với xả.

Này Tỷ-kheo, khi nào định này của Thầy được tu tập,
được làm cho sung mãn như vậy, khi ấy này Tỷ-
kheo, chỗ nào, chỗ nào Thầy đi, chỗ ấy Thầy đi được
an ổn; chỗ nào, chỗ nào Thầy sẽ đứng, chỗ ấy Thầy
đứng được an ổn; chỗ nào, chỗ nào Thầy sẽ ngồi, chỗ
ấy Thầy ngồi được an ổn; chỗ nào, chỗ nào Thầy sẽ
nằm, chỗ ấy Thầy sẽ nằm được an ổn.

8. Tỷ-kheo ấy, được Thế Tôn giáo giới với bài giáo giới này, từ chỗ ngồi, đứng dậy, đảnh lễ Thế Tôn, thân bên hữu hướng về Ngài rồi ra đi. Tỷ-kheo ấy sống một mình, thanh tịnh, không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần, không bao lâu chứng đạt được mục đích mà các thiện nam tử xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Đây là vô thượng cứu cánh Phạm hạnh, ngay trong hiện tại, tự mình chứng tri với thắng trí, chứng ngộ, chứng đạt và an trú. Vị ấy rõ biết: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành. Những

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                   219

việc nên làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa". Tỷ-kheo ấy trở thành một vị A-la-hán.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    220

25    Cách tu tập - TIỂU Kinh XÓM NGỰA – 40 Trung I, 613

TIỂU KINH XÓM NGỰA (Culaassapura suttam) – Bài kinh số 40 – Trung I, 613

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở giữa dân chúng Anga (Ương già), tại một xã ấp của dân chúng Anga, tên là Assapura. Lúc bấy giờ Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo:

– Này các Tỷ-kheo.

– Bạch Thế Tôn.

Những Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

– Sa-môn! Sa-môn! Này các Tỷ-kheo, dân
chúng biết các Ông là vậy. Và nếu các Ông có được
hỏi: "Các Ông là ai!" Các Ông phải tự nhận: "Chúng
tôi là Sa-môn".

Này các Tỷ-kheo, các Ông đã được danh xưng

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                 221

như vậy, đã tự nhận là như vậy, thì này, các Tỷ-
kheo, các Ông phải tự tu tập như sau: "Những
pháp môn xứng đáng bậc Sa-môn, chúng ta sẽ tu tập
pháp môn ấy. Như vậy danh xưng này của chúng ta
mới chân chính và sự tự nhận này của chúng ta mới
như thật. Và những thứ cúng dường mà chúng ta thọ
hưởng như y phục, đồ ăn khất thực, sàng tọa, dược
phẩm trị bệnh mới có được kết quả lớn, lợi ích lớn
cho chúng ta. Và chúng ta xuất gia không thành vô
dụng, có kết quả, có thành tích".

Này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo không thực hành các pháp môn xứng đáng bậc Sa-môn?

Này các Tỷ-kheo, đối với Tỷ-kheo có tâm tham dục và lòng tham dục không được đoạn diệt, có tâm sân hận và lòng sân hận không được đoạn diệt, có tâm phẫn nộ và lòng phẫn nộ không được đoạn diệt, có tâm thù hận và lòng thù hận không được đoạn diệt, có tâm giả dối và lòng giả dối không được đoạn diệt, có tâm não hại và lòng não hại không được đoạn diệt, có tâm tật đố và lòng tật đố không được đoạn diệt, có tâm xan lẫn và lòng xan lẫn không được đoạn diệt, có tâm man trá và lòng man trá không được đoạn diệt, có tâm xảo trá và lòng xảo trá không được đoạn diệt, có tâm ái dục và lòng ái dục không được đoạn diệt, có tà kiến và tà kiến không được đoạn diệt.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    222

Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng, nếu vị ấy không
thực hành các pháp môn xứng đáng bậc Sa-môn, thì
không thể đoạn diệt được những cấu uế cho Sa-môn,
những tỳ vết cho Sa-môn, những lỗi lầm cho Sa-
môn, sự đọa sanh vào đọa xứ, sự thọ lãnh các ác thú.
Này các Tỷ-kheo, ví như một loại võ khí nguy hiểm
tên mataja có hai lưỡi rất sắc bén, có thể được bao
lại và bỏ vào trong một cái bao. Cũng vậy, này các
Tỷ-kheo, Ta nói sự xuất gia của Tỷ-kheo ấy là như
vậy.

 Này các Tỷ-kheo, Ta không nói rằng Sa-môn
hạnh của một vị mang đại y (Sanghati) chỉ tùy
thuộc vào mang đại y.
 Này các Tỷ-kheo, Ta không nói rằng Sa-môn
hạnh của một vị lõa thể chỉ tùy thuộc vào lõa thể.
 Này các Tỷ-kheo, Ta không nói rằng Sa-môn
hạnh của một vị sống thoa bụi và đất chỉ tùy thuộc
vào hạnh thoa bụi và đất.
 Này các Tỷ-kheo, Ta không nói rằng Sa-môn
hạnh của một vị sống theo lễ nghi tắm rửa chỉ tùy
thuộc vào lễ nghi tắm rửa.
 Này các Tỷ-kheo, Ta không nói rằng Sa-môn
hạnh của một vị sống dưới gốc cây chỉ tùy thuộc
vào hạnh sống dưới gốc cây.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                   223

 Này các Tỷ-kheo, Ta không nói rằng Sa-môn
hạnh của một vị sống ngoài trời chỉ tùy thuộc vào
hạnh sống ngoài trời.
 Này các Tỷ-kheo, Ta không nói rằng Sa-môn
hạnh của người theo hạnh đứng thẳng chỉ tùy
thuộc vào hạnh đứng thẳng.
 Này các Tỷ-kheo, Ta không nói rằng Sa-môn
hạnh của một vị ăn uống có định kỳ chỉ tùy thuộc
vào hạnh ăn uống có định kỳ.
 Này các Tỷ-kheo, Ta không nói rằng Sa-môn
hạnh của người sống theo chú thuật chỉ tùy thuộc
vào hạnh sống theo chú thuật.
 Này các Tỷ-kheo, Ta không nói rằng Sa-môn
hạnh của vị bện tóc chỉ tùy thuộc vào hạnh bện
tóc.
Này các Tỷ-kheo, nếu lòng tham dục của người
có tâm tham dục được đoạn diệt chỉ nhờ vào hạnh
mang đại y của người mang đại y, nếu lòng sân của
người có tâm sân được đoạn diệt, nếu lòng phẫn nộ
của người có tâm phẫn nộ được đoạn diệt, nếu lòng
hiềm hận của người có tâm hiềm hận được đoạn diệt,
nếu lòng giả dối của người có tâm giả dối được đoạn
diệt, nếu lòng não hại của người có tâm não hại được
đoạn diệt, nếu lòng tật đố của người có tâm tật đố
được đoan diệt, nếu lòng xan lẩn của người có tâm

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                   224

xan lẩn được đoạn diệt, nếu lòng man trá của người có tâm man trá được đoạn diệt, nếu lòng xảo trá của người có tâm xảo trá được đoạn diệt, nếu lòng ái dục của người có tâm ái dục được đoạn diệt, nếu tà kiến của người có tà kiến được đoạn diệt, (chỉ nhờ hạnh mang đại y của người mang đại y), thì những thân hữu quyến thuộc, bà con cùng một huyết thống có thể khiến người đó mang đại y ngay khi người đó mới sanh, và khuyên người đó mặc đại y như sau: "Này hiền nhi, hãy mang đại y, nếu mang đại y thì lòng tham dục của người có tâm tham dục, sẽ được đoạn diệt, lòng sân của người có tâm sân sẽ được đoạn diệt, lòng giả dối của người có tâm giả dối sẽ được đoạn diệt, lòng não hại của người có tâm não hại sẽ được đoạn diệt, lòng tật đố của người có tâm tật đố sẽ được đoạn diệt, lòng xan lẫn của người có tâm xan lẫn sẽ được đoạn diệt, lòng man trá của người có tâm man trá sẽ được đoạn diệt, lòng xảo trá của người có tâm xảo trá sẽ được đoạn diệt, lòng ái dục của người có tâm ái dục sẽ được đoạn diệt, tà kiến của người có tà kiến sẽ được đoạn diệt chỉ nhờ mang đại y. "Này các Tỷ-kheo, bởi vì Ta thấy có người mang đại y nhưng vẫn có tâm tham dục, có tâm sân hận, có tâm phẫn nộ, có tâm giả dối, có tâm não hại, có tâm tật đố, có tâm xan lẩn, có tâm man trá, có tâm xảo trá, có tâm ái dục, có tâm tà kiến, nên Ta không nói rằng, Sa-môn hạnh của người có tham

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                      225

dục chỉ tùy thuộc vào hạnh mang đại y của vị ấy. Này các Tỷ-kheo, nếu lòng tham dục của người có tâm tham dục được đoạn diệt chỉ nhờ hạnh lõa thể của người lõa thể... chỉ nhờ hạnh thoa bụi và đất của người sống theo hạnh thoa bụi và đất... chỉ nhờ hạnh lễ nghi tắm rửa của người sống theo hạnh lễ nghi tắm rửa... chỉ nhờ hạnh sống dưới gốc cây của người sống dưới gốc cây... chỉ nhờ hạnh sống ngoài trời của người sống ngoài trời... chỉ nhờ hạnh sống đứng thẳng của người sống đứng thẳng... chỉ nhờ hạnh ăn uống có định kỳ của người sống ăn uống có định kỳ... chỉ nhờ hạnh sống theo chú thuật của người sống theo chú thuật... Này các Tỷ-kheo, nếu lòng tham dục của người có tâm tham dục đoạn diệt chỉ nhờ hạnh bện tóc của người sống theo hạnh bện tóc; nếu lòng sân hận của người có tâm sân hận... (như trên)..., nếu tà kiến của người có tà kiến được đoạn diệt (chỉ nhờ hạnh của người sống theo hạnh bện tóc), thì những thân hữu quyến thuộc, bà con cùng một huyết thống có thể khiến người đó bện tóc ngay khi người đó mới sanh, và khuyên người đó bện tóc như sau: "Này hiền nhi, hãy bện tóc; nếu bện tóc thì lòng dục của người có tâm tham dục sẽ được đoạn diệt, lòng sân hận của người có tâm sân hận... nếu tà kiến của người có tà kiến sẽ được đoạn diệt, chỉ nhờ sống theo hạnh bện tóc"". Này các Tỷ-kheo, bởi vì Ta thấy có người theo hạnh bện tóc nhưng vẫn có tâm tham dục, có tâm sân

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     226

hận, có tâm phẫn nộ, có tâm giả dối, có tâm não hại, có tâm tật đố, có tâm xan lẩn, có tâm man trá, có tâm xảo trá, có tâm ái dục, có tà kiến, nên Ta không nói rằng Sa-môn hạnh của người theo hạnh bện tóc chỉ tùy thuộc vào hạnh bện tóc của vị ấy.

Này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo thực hành các pháp môn xứng đáng bậc Sa-môn?

Này các Tỷ-kheo, đối với Tỷ-kheo có tâm tham dục và lòng tham dục được đoạn diệt, có tâm sân và lòng sân hận được đoạn diệt, có tâm phẫn nộ và lòng phẫn nộ được đoạn diệt, có tâm hiềm hận và lòng hiềm hận được đoạn diệt, có tâm giả dối và lòng giả dối được đoạn diệt, có tâm não hại và lòng não hại được đoạn diệt, có tâm tật đố và lòng tật đố được đoạn diệt, có tâm xan lẩn và lòng xan lẩn được đoạn diệt, có tâm man trá và lòng man trá được đoạn diệt, có tâm xảo trá và lòng xảo trá được đoạn diệt, có tâm ái dục và lòng ái dục được đoạn diệt, có tà kiến và tà kiến được đoạn diệt... => Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng, nếu vị ấy thực hành các pháp môn xứng đáng bậc Sa-môn, thì có thể đoạn diệt được những cấu uế cho Sa-môn, những tỳ vết cho Sa-môn, những lỗi lầm cho Sa-môn, đọa sanh vào đọa xứ, sự thọ lãnh các ác thú. Vị ấy thấy tự ngã được gột sạch tất cả những ác, bất thiện pháp và vị ấy thấy tự ngã

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     227

được giải thoát. Do thấy tự ngã được gột sạch tất cả những ác, bất thiện pháp ấy, do thấy tự ngã được giải thoát nên hân hoan sanh; do tâm hân hoan nên hỷ sanh; do hỷ nên thân được khinh an; do thân khinh an nên lạc thọ sanh; do lạc thọ nên tâm được định tĩnh. Vị ấy an trú biến mãn một phương với tâm câu hữu với từ, cũng vậy, phương thứ hai, cũng vậy, phương thứ ba, cũng vậy, phương thứ tư. Như vậy cùng khắp thế giới, trên, dưới, bề ngang, hết thảy phương xứ, cùng khắp vô biên giới, vị ấy an trú biến mãn với tâm câu hữu với từ, quảng đại vô biên, không hận không sân. Với tâm câu hữu với bi... (như trên)... với tâm câu hữu với hỷ... an trú, biến mãn một phương với tâm câu hữu với xả, cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư. Như vậy cùng khắp thế giới, trên, dưới, bề ngang, hết thảy phương xứ, cùng khắp vô biên giới, vị ấy an trú biến mãn với tâm câu hữu với xả, quảng đại, vô biên, không hận, không sân.

Này các Tỷ-kheo, ví như một hồ sen có nước trong, có nước ngọt, có nước mát, có nước trong sáng, có bờ hồ khéo sắp đặt, đẹp đẽ. Nếu có người từ phương Đông đi đến, bị nóng bức áp đảo, bị nóng bức hành hạ, mệt mỏi, khô cổ, đắng họng, khát nước. Người ấy đi đến hồ sen ấy giải trừ khát nước và giải trừ nóng bức. Nếu có người từ phương Tây đi đến...

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                      228

nếu có người từ phương Bắc đi đến, nếu có người từ phương Nam đi đến, nếu có người từ bất cứ ở đâu đi đến, bị nóng bức áp đảo, bị nóng bức hành hạ, mệt mỏi, khô cổ, đắng họng, khát nước, người ấy đi đến hồ sen ấy, giải trừ khát nước, giải trừ nóng bức.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, nếu có người từ gia đình Sát đế lỵ xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, vị ấy đi đến pháp luật do Như lai thuyết dạy, sau khi tu tập từ, bi, hỷ, xả, nội tâm được định tĩnh... Ta nói rằng chính nhờ nội tâm định tĩnh, vị ấy thực hành các pháp môn xứng đáng bậc Sa- môn. Nếu vị ấy từ gia đình Bà-la-môn... từ gia đình Phệ xá (Vessa)... từ gia đình Thủ đà (Sudda), xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, vị ấy đi đến pháp luật do Như Lai thuyết dạy, sau khi tu tập từ, bi, hỷ, xả, nội tâm được định tĩnh... Ta nói rằng chính nhờ nội tâm định tĩnh, vị ấy thực hành các pháp môn xứng đáng bậc Sa-môn.

Nếu có người từ gia đình Sát đế ly, xuất gia từ
bỏ gia đình, sống không gia đình, sau khi đi đến pháp
luật do Như Lai thuyết dạy, nhờ đoạn trừ các lậu
hoặc, vị ấy ngay trong hiện tại, tự mình chứng tri,
chứng ngộ và thành đạt vô lậu tâm giải thoát, tuệ giải
thoát. Vị ấy thành Sa-môn nhờ đoạn diệt các lậu
hoặc.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                      229

Nếu từ gia đình Bà-la-môn... từ gia đình Phệ xá... từ gia đình Thủ đà, xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, sau khi đi đến pháp luật do Như Lai thuyết dạy, nhờ đoạn trừ các lậu hoặc, vị ấy ngay trong hiện tại, tự mình chứng tri, chứng ngộ và thành đạt vô lậu tâm giải thoát, tuệ giải thoát, vị ấy thành Sa-môn nhờ đoạn diệt các lậu hoặc.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Các Tỷ-kheo ấy hoan hỷ, tín thọ lời Thế Tôn dạy.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                       230

26    Cách tu tập - Ta sẽ sống bao phủ người này… - Kinh VÍ DỤ CÁI CƯA – 21 Trung I, 277

KINH VÍ DỤ CÁI CƯA (Kakacupama sutta) – Bài kinh số 21 – Trung I, 277

Như vầy tôi nghe.

Một thời, Thế Tôn ở Savatthi (Xá-vệ), tại
Jetavana (Kỳ-đà Lâm), vườn ông Anathapindika
(Cấp Cô Độc). Lúc bấy giờ, Tôn giả
Moliyaphagguna sống liên hệ với các Tỷ-kheo ni
một cách quá độ. Tôn giả Moliyaphagguna sống liên
hệ với các Tỷ-kheo-ni như sau: Nếu có Tỷ-kheo nào,
trước mặt Tôn giả Moliyaphagguna nói xấu các Tỷ-
kheo-ni ấy, Tôn giả Moliyaphagguna liền phẫn nộ,
bất mãn, vấn tội ngay; nếu có Tỷ-kheo nào, trước mặt
các Tỷ-kheo ni ấy, nói xấu Tôn giả Moliyaphagguna,
các Tỷ-kheo ni ấy liền phẫn nộ, bất mãn, vấn tội
ngay. Tôn giả Moliyaphagguna sống liên hệ với các
Tỷ-kheo-ni như vậy. Có một Tỷ-kheo khác đi đến
chỗ Thế Tôn ở, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn và ngồi
xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên, Tỷ-

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                   231

kheo ấy bạch Thế Tôn:

– Bạch Thế Tôn, Tôn giả Moliyaphagguna sống liên hệ với các Tỷ-kheo ni một cách quá độ. Bạch Thế Tôn, Tôn giả Moliyaphagguna sống liên hệ với các Tỷ-kheo-ni như sau: Nếu có Tỷ-kheo nào, trước mặt Tôn giả Moliyaphagguna nói xấu các Tỷ-kheo- ni ấy, Tôn giả Moliyaphagguna liền phẫn nộ, bất mãn và vấn tội ngay; nếu có Tỷ-kheo nào, trước mặt các Tỷ-kheo ni ấy, nói xấu Tôn giả Moliyaphagguna, các Tỷ-kheo-ni ấy liền phẫn nộ, bất mãn và vấn tội ngay. Bạch Thế Tôn, Tôn giả Moliyaphagguna sống liên hệ với các Tỷ-kheo-ni một cách quá độ như vậy.

Thế Tôn gọi một Tỷ-kheo khác và bảo:

– Này Tỷ-kheo, hãy đi, nhân danh Ta, cho gọi Tỷ-kheo Moliyaphagguna: "Hiền giả Phagguna bậc Đạo Sư gọi Hiền giả".

– Bạch Thế Tôn, vâng!

Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn, đi đến chỗ Tôn giả Moliyaphagguna, khi đến xong, liền thưa Tôn giả Moliyaphagguna:

– Hiền giả Moliyaphagguna, bậc Đạo Sư gọi Hiền giả.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                   232

– Vâng, Hiền giả.

Tỷ-kheo Moliyaphagguna vâng đáp Tỷ-kheo
ấy, đến chỗ Thế Tôn ở, khi đến xong, đảnh lễ Thế
Tôn rồi ngồi xuống một bên. Thế Tôn nói với Tôn
giả Moliyaphagguna đang ngồi xuống một bên:

– Này Phagguna, có đúng sự thật không, như lời
người ta đồn là Ông sống liên hệ với các Tỷ-kheo-ni
một cách quá độ. Người ta đồn Ông sống liên hệ với
các Tỷ-kheo-ni như sau: "Nếu Tỷ-kheo nào, trước
mặt Ông nói xấu các Tỷ-kheo-ni ấy, Ông liền phẫn
nộ, bất mãn, vấn tội ngay; nếu Tỷ-kheo nào, trước
mặt Tỷ-kheo-ni ấy, nói xấu Ông, các Tỷ-kheo-ni ấy
liền phẫn nộ, bất mãn, vấn tội ngay". Này Phagguna,
có phải Ông sống liên hệ với các Tỷ-kheo-ni như
vậy?

– Bạch Thế Tôn, có như vậy.

– Này Phagguna, có phải Ông là Thiện nam tử, vì lòng tin, đã xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình?

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

– Này Phagguna, thật không xứng đáng cho Ông, một Thiện nam tử, vì lòng tin đã xuất gia, từ bỏ

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    233

gia đình, sống không gia đình, mà sống liên hệ với các Tỷ-kheo-ni một cách quá độ như vậy.

 Do vậy, này Phagguna, nếu có ai trước mặt Ông,
nói xấu các Tỷ-kheo-ni ấy, này Phagguna, Ông
phải từ bỏ những dục liên hệ đến thế tục, những
tư duy liên hệ đến thế tục. Này Phagguna, Ông
phải học tập như sau: "Mong rằng tâm của ta sẽ
không bị biến nhiễm! Mong rằng ta sẽ không nói
những lời ác ngữ! Mong rằng ta sẽ sống với lòng
lân mẫn, với tâm từ bi, không ôm lòng sân hận!"
Này Phagguna, Ông phải học tập như vậy.

 Do vậy, này Phagguna, nếu có ai trước mặt Ông,
lấy tay đánh những Tỷ-kheo-ni ấy, lấy đất ném,
lấy gậy đập, lấy gươm đánh, này Phagguna, Ông
phải từ bỏ những dục... không ôm lòng sân hận.
Này Phagguna, Ông phải học tập như vậy.

 Do vậy, này Phagguna, nếu có ai trước mặt Ông
nói xấu (ai), này Phagguna, Ông phải từ bỏ những
dục... không ôm lòng sân hận. Này Phagguna,
Ông phải học tập như vậy.

 Do vậy, này Phagguna, nếu có ai trước mặt Ông lấy tay đánh, lấy đất ném, lấy gậy đập, lấy gươm đánh, này Phagguna, Ông phải từ bỏ những dục

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                 234

liên hệ đến thế tục, những tư duy liên hệ đến thế
tục. Này Phagguna, Ông phải học tập như sau:
"Mong rằng tâm của ta sẽ không bị biến nhiễm!
Mong rằng ta sẽ không nói những lời ác ngữ!
Mong rằng ta sẽ sống với lòng lân mẫn, với tâm
từ bi, không ôm lòng sân hận!" Này Phagguna,
Ông phải học tập như vậy.

Rồi Thế Tôn nói với các Tỷ-kheo:

– Này các Tỷ-kheo, một thời các Tỷ-kheo của
Ta có tâm rất thuần thục hoan hỷ. Này các Tỷ-kheo,
ở đây, Ta bảo các Tỷ-kheo, này các Tỷ-kheo, Ta theo
hạnh nhất tọa thực. Chư Tỷ-kheo, sống theo hạnh
nhất tọa thực, Ta cảm thấy không bệnh tật, không
ốm đau, nhẹ nhàng, khang kiện và sảng khoái.
Chư Tỷ-kheo, các Người hãy sống theo hạnh nhất
tọa thực. Chư Tỷ-kheo, các Người theo hạnh nhất tọa
thực thời các Người sẽ cảm thấy không bệnh tật,
không ốm đau, nhẹ nhàng, khang kiện và sảng khoái.
Chư Tỷ-kheo, Ta không cần phải giảng dạy gì cho
các Tỷ-kheo ấy; chư Tỷ-kheo, Ta chỉ cần khơi dậy
ức niệm nơi các Tỷ-kheo ấy.

Chư Tỷ-kheo, ví như trên đất bằng, tại chỗ ngã tư, có một chiếc xe đang đậu, thắng với ngựa hay, có roi ngựa đặt ngang sẵn sàng. Có người mã thuật sư

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                   235

thiện xảo, người đánh xe điều ngự các con ngựa đáng được điều ngự, leo lên xe ấy, tay trái nắm lấy dây cương, tay mặt cầm lấy roi ngựa, có thể đánh xe ngựa ấy đi tới đi lui, tại chỗ nào và như thế nào, theo ý mình muốn. Cũng vậy chư Tỷ-kheo, Ta không cần phải giảng dạy gì cho các Tỷ-kheo ấy; chư Tỷ-kheo, Ta chỉ cần khơi dậy ức niệm nơi các Tỷ-kheo ấy.

Do vậy, này các Tỷ-kheo, hãy từ bỏ bất thiện,
hãy nỗ lực đối với các thiện pháp, như vậy các Người
mới thành tựu sự trưởng thành, hưng thịnh, lớn mạnh
trong pháp luật này. Chư Tỷ-kheo, cũng như gần một
thôn làng hay thị trấn nhỏ, có ngôi rừng cây tala lớn,
ngôi rừng bị các cây leo y lan bao phủ. Có một người
đến khu rừng này, muốn lợi ích cho ngôi rừng, muốn
hạnh phúc, muốn an ổn khỏi các ách phược cho ngôi
rừng. Người ấy chặt đứt các nhành cây cong thiếu
hẳn sinh lực, vất chúng ra khỏi ngôi rừng, dọn dẹp
trong rừng sạch sẽ. Người ấy săn sóc kỹ lưỡng các
nhánh cây tala thẳng thắn, khéo mọc. Chư Tỷ-kheo,
sau một thời gian, ngôi rừng như vậy được trưởng
thành, hưng thịnh, lớn mạnh. Cũng vậy, này các Tỷ-
kheo, các Người hãy từ bỏ bất thiện, hãy nỗ lực đối
với các thiện pháp, như vậy các Người mới thành tựu
sự trưởng thành, hưng thịnh, lớn mạnh trong pháp
luật này.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                      236

Chư Tỷ-kheo, thuở xưa, tại thành Savatthi này có nữ gia chủ tên là Vedehika. Chư Tỷ-kheo, tiếng đồn tốt đẹp sau đây được khởi lên về nữ gia chủ Vedehika: "Nữ gia chủ Vedehika là hiền thục, nữ gia chủ Vedehika là nhu thuận; nữ gia chủ Vedehika là ôn hòa". Chư Tỷ-kheo, nữ gia chủ Vedehika có người nữ tỳ tên là Kali, người này khéo tay, siêng năng, và làm việc cẩn thận chu toàn. Chư Tỷ-kheo, nữ tỳ Kali khởi lên ý nghĩ: "Chủ của ta được tiếng đồn tốt đẹp khởi lên như sau: "Nữ gia chủ Vedehika là hiền thục; nữ gia chủ Vedehika là nhu thuận; nữ gia chủ Vedehika là ôn hòa". Không biết nữ chủ của ta có nội sân mà không tỏ lộ hay không có nội sân, hay vì công việc ta-làm cẩn thận chu toàn nên nữ chủ ta có nội sân nhưng không tỏ lộ, không phải không có. Vậy ta hãy thử nữ chủ của ta!" Chư Tỷ-kheo, rồi nữ tỳ Kali sáng ngày sau dậy thật trễ. Chư Tỷ-kheo, nữ gia chủ Vedehika nói với nữ tỳ Kali:

"– Này Kali!

"– Thưa Nữ chủ, có việc gì?

"– Sao hôm nay Ngươi dậy trễ vậy?

"– Thưa nữ chủ, có việc gì đâu?

"– Thật sự không có việc gì à? Ác nữ tỳ kia, hôm

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                   237

nay Ngươi dậy trễ!". Và nữ chủ phẫn nộ, bất mãn, trừng mắt.

Chư Tỷ-kheo, nữ tỳ Kali suy nghĩ: "Nữ chủ của
ta thật sự có nội sân nhưng không tỏ lộ, không phải
không có. Vì những công việc ta-làm cẩn thận chu
toàn, nên nữ chủ của ta tuy có nội sân nhưng không
tỏ lộ, không phải không có. Vậy Ta hãy thử thêm nữa
nữ chủ của ta!" Chư Tỷ-kheo, rồi nữ tỳ Kali ngày sau
lại dậy trễ hơn nữa. Chư Tỷ-kheo, nữ chủ Vedehika
nói với nữ tỳ Kali:

"– Này Kali!

"– Thưa Nữ chủ, có việc gì?

"– Sao hôm nay Ngươi dậy trễ vậy?

"– Thưa Nữ chủ, có việc gì đâu?

"– Thật sự không có việc gì à? Ác nữ tỳ kia, hôm nay Ngươi dậy trễ!". Và nữ chủ phẫn nộ, bất mãn, thốt lên những lời bất mãn.

Chư Tỷ-kheo, nữ tỳ Kali suy nghĩ: "Nữ chủ của ta thật sự có nội sân nhưng không tỏ lộ, không phải không có. Vì những công việc ta-làm cẩn thận chu toàn nên nữ chủ của ta tuy có nội sân nhưng không

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    238

tỏ lộ, không phải không có. Vậy ta hãy thử thêm nữa nữ chủ của ta!"

Chư Tỷ-kheo, rồi nữ tỳ Kali sáng hôm sau lại dậy trễ hơn nữa. Chư Tỷ-kheo, nữ chủ Vedehika nói với nữ tỳ Kali:

"– Này Kali!

"– Thưa Nữ chủ, có việc gì?

"– Sao hôm nay Ngươi dậy trễ vậy?

"– Thưa Nữ chủ, có việc gì đâu?

"– Thật sự không có việc gì à? Ác nữ tỳ kia, hôm nay Ngươi dậy trễ!". Rồi phẫn nộ, không hoan hỷ, nàng cầm cái then gài cửa, đánh một cú trên đầu nữ tỳ khiến bể đầu. Chư Tỷ-kheo, nữ tỳ Kali, với đầu bể máu chảy, liền đi kể lể với các nhà láng giềng:

"– Hãy xem việc làm của nữ chủ hiền thục! Hãy
xem việc làm của nữ chủ nhu thuận! Hãy xem việc
làm của nữ chủ ôn hòa! Sao nữ chủ nói với nữ tỳ độc
nhất: "Hôm nay Ngươi dậy trễ", rồi phẫn nộ, bất
mãn, nàng cầm then gài cửa, đánh tôi một cú trên đầu
khiến bể đầu".

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    239

Chư Tỷ-kheo, sau một thời gian, tiếng đồn xấu
sau đây được khởi lên về nữ chủ Vedehika: "Nữ chủ
Vedehika là độc ác! Nữ chủ Vedehika là không nhu
thuận! Nữ chủ Vedehika là không ôn hòa!".

 Cũng vậy chư Tỷ-kheo, ở đây, Tỷ-kheo hết sức
hiền lành, hết sức nhu thuận, hết sức ôn hòa trong
khi chưa bị những lời nói bất khả ý, xúc phạm. Và
chư Tỷ-kheo, chỉ khi nào Tỷ-kheo bị những lời nói
bất khả ý, xúc phạm, khi ấy vị ấy mới được xem là
hiền lành, mới được xem là nhu thuận, mới được
xem là ôn hòa.

 Chư Tỷ-kheo, Ta không gọi một Tỷ-kheo là dễ nói,
khi vị ấy dễ nói về các vật dụng như y áo, món ăn,
sàng tọa, dược phẩm trị bệnh, khi vị ấy thành tựu
được tánh dễ nói. Vì sao vậy? Chư Tỷ-kheo, Tỷ-
kheo ấy khi không được các vật dụng như y áo,
thức ăn, sàng tọa, dược phẩm trị bệnh, không còn
là dễ nói, không còn thành tựu tánh dễ nói.

 Chư Tỷ-kheo, Tỷ-kheo nào tôn trọng Pháp, cung
kính Pháp, sùng kính Pháp trở thành dễ nói, thành
tựu tánh dễ nói, vị ấy Ta mới gọi là dễ nói. Do
vậy, này các Tỷ-kheo, hãy suy nghĩ: "Chỉ vì tôn
trọng Pháp, cung kính Pháp, sùng kính Pháp
chúng ta sẽ trở thành dễ nói, thành tựu tánh dễ

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                   240

nói". Chư Tỷ-kheo, các Người phải học tập như vậy.

Chư Tỷ-kheo, có năm loại ngôn ngữ mà các Người có thể dùng khi nói với các người khác:

 Đúng thời hay phi thời,
 Chơn thực hay không chơn thực,
 Nhu nhuyến hay thô bạo,
 Có lợi ích hay không lợi ích,
 Với từ tâm hay với sân tâm.
 Chư Tỷ-kheo, khi nói với các người khác,
các Người có thể nói đúng thời hay phi
thời.
 Chư Tỷ-kheo, khi nói với các người khác,
các Người có thể nói lời chơn thực hay nói
lời không chơn thực.
 Chư Tỷ-kheo, khi nói với các người khác,
các Người có thể nói lời nhu nhuyến hay
nói lời thô bạo.
 Chư Tỷ-kheo, khi nói với các người khác,
các Người có thể nói lời lợi ích hay nói lời
không lợi ích.
 Chư Tỷ-kheo, khi nói với các người khác,

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                   241

các Người có thể nói với từ tâm hay với
sân tâm.
Chư Tỷ-kheo, ở tại đây, các Người cần phải học
tập như sau: "Chúng ta sẽ giữ tâm của chúng ta
không biến nhiễm, chúng ta sẽ không thốt ra những
lời ác ngữ, chúng ta sẽ sống với lòng lân mẫn, với
tâm từ bi, với nội tâm không sân hận. Chúng ta sẽ
sống bao phủ người này với tâm câu hữu với từ. Và
với người này là đối tượng, ta sống biến mãn cùng
khắp thế giới với tâm câu hữu với từ, quảng đại vô
biên, không hận, không sân". Chư Tỷ-kheo, như vậy
các Người cần phải học tập.

Chư Tỷ-kheo, ví như một người đến, cầm xẻng
và thúng, nói như sau: "Tôi sẽ làm cho đất lớn này
không thành đất nữa", và người ấy đào chỗ này chỗ
kia, rải đất chỗ này chỗ kia, nhổ nước miếng chỗ này
chỗ kia, đi tiểu tiện chỗ này chỗ kia, với ý nghĩ:
"Ngươi trở thành không phải đất, Ngươi trở thành
không phải đất". Chư Tỷ-kheo, nghĩ thế nào? Người
ấy có thể làm cho đất lớn này trở thành không phải
đất chăng?

– Bạch Thế Tôn, không. Vì sao vậy? Vì đất lớn
này thâm sâu và vô lượng, không dễ gì khiến cho đất
lớn này trở thành không phải đất, trước khi người ấy
bị mệt nhoài và bị thất bại.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                   242

– Cũng vậy, này chư Tỷ-kheo, có năm loại ngôn ngữ này mà các Ông có thể nói với người khác: "Đúng thời hay phi thời... hay với sân tâm". Các Tỷ- kheo, khi nói với các người khác, các Ông có thể nói: "Đúng thời... hay với sân tâm". Các Tỷ-kheo, ở tại đây, các Ông cần phải học tập như sau: "Chúng ta sẽ giữ tâm của chúng ta không biến nhiễm; chúng ta sẽ không thốt ra những lời ác ngữ; chúng ta sẽ sống với lòng lân mẫn, với tâm từ bi, với nội tâm không sân hận; chúng ta sẽ sống biến mãn người này với tâm câu hữu với từ. Và với người này là đối tượng, ta sống biến mãn cùng khắp thế giới, với tâm câu hữu với từ, quảng đại, vô biên, không hận, không sân". Các Tỷ-kheo, các Ông cần phải học tập như vậy.

Chư Tỷ-kheo, ví như một người đến, cầm màu
sơn, màu vàng, màu xanh sẫm hay màu đỏ tía. Người
ấy có thể nói như sau: "Ta sẽ viết các hình sắc trên
hư không này. Ta sẽ làm cho các hình sắc hiển hiện".
Các Tỷ-kheo, các Ông nghĩ thế nào? Người ấy có thể
viết các hình sắc trên hư không và làm cho các hình
sắc hiển hiện được không?

– Bạch Thế Tôn, không thể được. Vì sao vậy?
Bạch Thế Tôn, hư không là vô sắc, không thể thấy
được. Ở đây, không dễ gì viết các hình sắc và làm
hình sắc hiển hiện, trước khi người ấy bị mệt nhoài

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    243

và bị thất bại.

– Cũng vậy, này Tỷ-kheo, có năm loại ngôn ngữ
này mà các Ông có thể nói với người khác: "Đúng
thời hay phi thời... hay với sân tâm... (như trên)... Và
với người này là đối tượng, ta sống biến mãn cùng
khắp thế giới với tâm câu hữu với từ, quảng đại, vô
biên, không hận, không sân". Chư Tỷ-kheo, các Ông
cần phải học tập như vậy.

Chư Tỷ-kheo, ví như một người đến, cầm một bó
cỏ khô đang cháy và nói như sau: "Ta với bó cỏ khô
đang cháy này sẽ hâm nóng và đun sôi sông Hằng
này". Chư Tỷ-kheo, các Ông nghĩ thế nào? Người ấy,
với bỏ cỏ khô đang cháy có thể hâm nóng và đun sôi
sông Hằng được không?

– Bạch Thế Tôn, không. Vì sao vậy? Bạch Thế
Tôn, vì sông Hằng thâm sâu và vô lượng, không dễ
gì với bó cỏ khô đang cháy có thể hâm nóng và đun
sôi sông Hằng được, trước khi người ấy mệt nhoài
và bị thất bại.

– Cũng vậy, này chư Tỷ-kheo, có năm loại ngôn ngữ này mà các Ông có thể nói với các người khác: "Đúng thời hay phi thời... hay với sân tâm". Chư Tỷ- kheo, khi nói với các người khác, các Ông có thể nói: "Đúng thời... hay với sân tâm... (như trên)... Và với

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                       244

người này là đối tượng, ta sống biến mãn cùng khắp
thế giới với tâm câu hữu với từ, quảng đại, vô biên,
không hận, không sân". Chư Tỷ-kheo, các Ông cần
phải học tập như vậy.

– Chư Tỷ-kheo, ví như một cái bị bằng da mèo,
đã được thuộc chín, khéo thuộc, khéo thuộc cùng
khắp, nhu nhuyến, như bông, không còn tiếng xì
tiếng xọp, và một người đến, cầm gậy hay cầm mẻ
sành và nói như sau: "Ta sẽ lấy cái gậy hay với cái
mẻ sành làm cho cái bị bằng da mèo này, đã được
thuộc chín, khéo thuộc, khéo thuộc cùng khắp, nhu
nhuyễn, như bông, không còn tiếng xì, tiếng xọp,
phát ra tiếng xì, tiếng xọp". Chư Tỷ-kheo, các Ông
nghĩ thế nào? Người ấy có thể, với cái gậy hay với
cái mẻ sành làm cho cái bị bằng da mèo này đã được
thuộc chín, khéo thuộc, khéo thuộc cùng khắp, nhu
nhuyễn, như bông, không còn tiếng xì, tiếng xọp,
phát ra tiếng xì, tiếng xọp được không?

– Bạch Thế Tôn, không. Vì sao vậy? Bạch Thế
Tôn, cái bị bằng da mèo này đã được thuộc chín,
khéo thuộc, khéo thuộc cùng khắp, nhu nhuyễn, như
bông, không còn tiếng xì, tiếng xọp, không dễ gì làm
cho cái bị ấy phát ra tiếng xì, tiếng xọp được, trước
khi người ấy bị mệt nhoài và bị thất bại.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    245

– Cũng vậy, chư Tỷ-kheo, có năm loại ngôn ngữ mà các Ông có thể dùng khi nói với các người khác: "Đúng thời hay phi thời, chơn thực, hay không chơn thực, nhu nhuyễn hay thô bạo, có lợi ích hay không lợi ích, với từ tâm hay với sân tâm". Chư Tỷ-kheo, khi nói với các người khác, các Ông có thể nói đúng thời hay phi thời. Chư Tỷ-kheo, khi nói với các người khác, các Ông có thể nói lời chơn thực hay nói lời không chơn thực. Chư Tỷ-kheo, khi nói với các người khác, các Ông có thể nói lời nhu nhuyễn hay nói lời thô bạo. Chư Tỷ-kheo, khi nói với các người khác, các Ông có thể nói lời lợi ích hay nói lời không lợi ích. Chư Tỷ-kheo, khi nói với các người khác, các Ông có thể nói với từ tâm hay với sân tâm. Chư Tỷ- kheo, ở tại đây, các Ông cần phải học tập như sau: "Chúng ta sẽ giữ tâm của chúng ta không biến nhiễm, chúng ta sẽ không thốt ra những lời ác ngữ; chúng ta sẽ sống với lòng lân mẫn, với tâm từ bi, với nội tâm không sân hận. Chúng ta sẽ sống biến mãn người này với tâm câu hữu với từ. Và với người này là đối tượng, ta sống biến mãn cùng khắp thế giới với tâm câu hữu với từ, quảng đại, vô biên, không hận, không sân" Chư Tỷ-kheo, các Ông cần phải học tập như vậy.

Chư Tỷ-kheo, như những kẻ đạo tặc hạ liệt, dùng cưa hai lưỡi mà cưa tay, cưa chân; dầu vậy,

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     246

nếu một ai ở đây khởi ý nhiễm loạn, người ấy do vậy không phải là người thực hành giáo pháp của Ta.

Ở đây, chư Tỷ-kheo các Ông phải học tập như
sau: "Chúng ta sẽ giữ tâm của chúng ta không biến
nhiễm; chúng ta sẽ không thốt ra những lời ác ngữ;
chúng ta sẽ sống với lòng lân mẫn, với tâm từ bi, với
nội tâm không sân hận. Chúng ta sẽ sống bao phủ
người này với tâm câu hữu với từ. Và với người này
là đối tượng, ta sống biến mãn cùng khắp thế giới với
tâm câu hữu với từ, quảng đại, vô biên, không hận,
không sân". Chư Tỷ-kheo, các Ông cần phải học tập
như vậy.

Và này chư Tỷ-kheo, nếu các Ông luôn luôn
suy tư lời dạy ví dụ cái cưa này, thì này các Tỷ-
kheo, các Ông có thấy loại ngôn ngữ nào, dầu tế nhị
hay thô bạo mà các Ông không kham nhẫn được
chăng?

– Bạch Thế Tôn, không.

– Chư Tỷ-kheo, do vậy, hãy luôn luôn suy tư lời dạy ví như cái cưa này, và các Ông sẽ được hạnh phúc an lạc lâu ngày.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Các Tỷ-kheo ấy

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    247

hoan hỷ, tín thọ lời Thế Tôn dạy.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                     248

27     Cách tu tập - Tu tập liên hệ với 7gc - Kinh Bộ Xương – Tương V, 203

Bộ Xương – Tương V, 203

Quả Lớn Lợi Ích Lớn – Tương V, 203

1) Sàvatthi...

2) -- Tu tập cốt tưởng, này các Tỷ-kheo, làm cho sung mãn, được quả lớn, được lợi ích lớn.

3) Này các Tỷ-kheo, cốt tưởng tu tập như thế nào, làm cho sung mãn như thế nào, đưa đến quả lớn, đưa đến lợi ích lớn?

4) Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập niệm giác
chi câu hữu với cốt tưởng liên hệ đến viễn ly, liên hệ
đến ly tham, liên hệ đến đoạn diệt, hướng đến từ bỏ...
tu tập xả giác chi câu hữu với cốt tưởng liên hệ đến
viễn ly, liên hệ đến ly tham, liên hệ đến đoạn diệt,
hướng đến từ bỏ.

5) Này các Tỷ-kheo, cốt tưởng được tu tập như vậy, được làm cho sung mãn như vậy, có quả lớn, có lợi ích lớn.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     249

Trí Và Bất Hoàn – Tương V, 203 (Annàsativà)

1) ...

2) -- Tu tập, làm cho sung mãn cốt tưởng, này các
Tỷ-kheo, một trong hai quả được chờ đợi: Ngay
trong hiện tại được Chánh trí, hay nếu có dư y, chứng
được Bất hoàn.

3) Tu tập cốt tưởng như thế nào, làm cho sung mãn
như thế nào, này các Tỷ-kheo, một trong hai quả
được chờ đợi: Ngay trong hiện tại được Chánh trí,
hay nếu có dư y, chứng được Bất hoàn?

4) Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập niệm giác chi câu hữu với cốt tưởng... tu tập xả giác chi câu hữu với cốt tưởng, liên hệ đến viễn ly, liên hệ đến ly tham, liên hệ đến đoạn diệt, hướng đến từ bỏ.

5) Tu tập cốt tưởng như vậy, được làm cho sung mãn
như vậy, này các Tỷ-kheo, một trong hai quả được
chờ đợi: Ngay trong hiện tại được Chánh trí, hay nếu
có dư y, chứng được Bất hoàn.

Nghĩa Lợi Lớn – Tương V, 204

1) ...

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     250

2) -- Cốt tưởng, này các Tỷ-kheo, được tu tập, được làm cho sung mãn, đưa đến nghĩa lợi lớn.

3) Cốt tưởng, tu tập như thế nào, làm cho sung mãn như thế nào, này các Tỷ-kheo, đưa đến nghĩa lợi lớn?

4) Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập niệm giác chi câu hữu với cốt tưởng... tu tập xả giác chi câu hữu với cốt tưởng, liên hệ đến viễn ly, liên hệ đến ly tham, liên hệ đến đoạn diệt, hướng đến từ bỏ.

5) Này các Tỷ-kheo, cốt tưởng được tu tập như vậy, được làm cho sung mãn như vậy, đưa đến nghĩa lợi lớn.

An Ổn Lớn Khỏi Khổ Ách – Tương V, 205

(Như kinh trên, chỉ khác là đưa đến an ổn lớn, khỏi khổ ách)

Hứng Khởi Lớn (Samvegà) –Tương V, 205

(Như trên, chỉ khác là đưa đến hứng khởi lớn)

Lạc Trú – Tương V, 205

(Như kinh trên, chỉ khác là đưa đến lạc trú)

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     251

Côn Trùng Ăn – Tương V, 205

Tu tập tưởng bị côn trùng ăn, này các Tỷ-kheo...

Xanh Bầm – Tương V, 205 (Vinilaka)

Tu tập tưởng xác bị xanh bầm, này các Tỷ-kheo...

Bị Nứt Nẻ – Tương V, 205 (Vicchiddaka)

Tu tập tưởng xác bị nứt nẻ, này các Tỷ-kheo...

Sưng Phồng Lên – Tương V, 206 (Uddhumàtaka)

Tu tập tưởng xác bị sưng phồng lên, này các Tỷ- kheo...

Từ – Tương V, 206

Tu tập từ tâm, này các Tỷ-kheo...

Bi – Tương V, 206

Tu tập bi tâm, này các Tỷ-kheo...

Hỷ – Tương V, 206

Tu tập hỷ tâm, này các Tỷ-kheo...

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    252

Xả – Tương V, 206

Tu tập xả tâm, này các Tỷ-kheo...

Hơi Thở Vô Hơi Thở Ra – Tương V, 206

Tu tập hơi thở vô hơi thở ra, này các Tỷ-kheo...

VIII. Phẩm Đoạn Diệt

Bất Tịnh – Tương V, 207

Tu tập tưởng bất tịnh, này các Tỷ-kheo...

Chết – Tương V, 207

Tu tập tưởng chết, này các Tỷ-kheo...

Ghê Tởm – Tương V, 207

Tu tập tưởng ghê tởm đối với đồ ăn, này các Tỷ- kheo...

Bất Khả Lạc Hay Toàn Thế Giới – Tương V, 207

Tu tập tưởng bất khả lạc đối với toàn thế giới, này các Tỷ-kheo...

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    253

Vô Thường – Tương V, 207

Tu tập tưởng vô thường, này các Tỷ-kheo...

Khổ – Tương V, 207

Tu tập khổ tưởng, này các Tỷ-kheo...

Vô Ngã – Tương V, 208

Tu tập tưởng vô ngã, này các Tỷ-kheo...

Đoạn Tận – Tương V, 208

Tu tập tưởng đoạn tận, này các Tỷ-kheo...

Ly Tham – Tương V, 208

Tu tập tưởng ly tham, này các Tỷ-kheo...

Đoạn Diệt – Tương V, 208

Quả Lớn Lợi Ích Lớn – Tương V, 208

1) ...

2) -- Tu tập tưởng đoạn diệt, làm cho sung mãn, này các Tỷ-kheo, được quả lớn, được lợi ích lớn.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                  254

3) Và này các Tỷ-kheo, tu tập tưởng đoạn diệt như thế nào...?

4) Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập niệm giác
chi câu hữu với tưởng đoạn diệt... tu tập xả giác chi
câu hữu với tưởng đoạn diệt, liên hệ đến viễn ly, liên
hệ đến ly tham, liên hệ đến đoạn diệt, hướng đến từ
bỏ.

5) Tu tập tưởng đoạn diệt như vậy, làm cho sung mãn như vậy, này các Tỷ-kheo, được quả lớn, được lợi ích lớn.

Trí Và Bất Hoàn – Tương V, 208

2) -- Tu tập tưởng đoạn diệt, làm cho sung mãn, này
các Tỷ-kheo, một trong hai quả được chờ đợi: Ngay
trong hiện tại được Chánh trí, hay nếu có dư y, chứng
được Bất hoàn.

3) Tu tập như thế nào, làm cho sung mãn tưởng đoạn diệt như thế nào, này các Tỷ-kheo...?

4) Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập niệm giác chi câu hữu với tưởng đoạn diệt... tu tập xả giác chi câu hữu với tưởng đoạn diệt, liên hệ đến viễn ly, liên

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     255

hệ đến ly tham, liên hệ đến đoạn diệt, hướng đến từ bỏ.

5) Tu tập tưởng đoạn diệt như vậy, làm cho sung mãn
như vậy, này các Tỷ-kheo, một trong hai quả được
chờ đợi: Ngay trong hiện tại được Chánh trí, hay nếu
có dư y, chứng được Bất hoàn.

Nghĩa Lợi Lớn – An Ổn Lớn Khỏi Khổ Ách – Hứng Khởi Lớn – Lạc Trú – Tương V, 209

1) ...

2) -- Tưởng đoạn diệt được tu tập, được làm cho
sung mãn, đưa đến nghĩa lợi lớn, đưa đến an ổn lớn
khỏi các khổ ách, đưa đến hứng khởi lớn, đưa đến
lạc trú lớn.

3) Tu tập đoạn diệt tưởng như thế nào, làm cho sung
mãn như thế nào, đưa đến nghĩa lợi lớn, đưa đến an
ổn lớn khỏi các khổ ách, đưa đến hứng khởi lớn, đưa
đến lạc trú lớn?

4) Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập niệm giác chi câu hữu với tưởng đoạn diệt... tu tập xả giác chi câu hữu với tưởng đoạn diệt liên hệ đến viễn ly, liên

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    256

hệ đến ly tham, liên hệ đến đoạn diệt, hướng đến từ bỏ...

5) Tu tập tưởng đoạn diệt như vậy, làm cho sung mãn
như vậy, này các Tỷ-kheo, đưa đến nghĩa lợi lớn, đưa
đến an ổn lớn khỏi các khổ ách, đưa đến hứng khởi
lớn, đưa đến lạc trú lớn.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                   257

28    Cách tu tập - Từ bỏ các cấu uế của tâm, tu tập từ bi hỷ xả - Kinh VÍ DỤ TẤM VẢI – 7 Trung I, 87

KINH VÍ DỤ TẤM VẢI (Vatthupatna sutta) – Bài kinh số 7 – Trung I, 87

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Savatthi (Xá-vệ), tại
Jetavana (Kỳ-đà Lâm), vườn ông Anathapindika
(Cấp Cô Độc). Lúc bấy giờ Thế Tôn gọi các Tỷ-
kheo: "Này các Tỷ-kheo". - "Bạch Thế Tôn", các vị
Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

– Này các Tỷ-kheo, như một tấm vải cấu uế,
nhiễm bụi, một người thợ nhuộm nhúng tấm vải ấy
vào thuốc nhuộm này hay thuốc nhuộm khác - hoặc
xanh, hoặc vàng, hoặc đỏ, hoặc tía - vải ấy sẽ được
màu nhuộm không tốt đẹp, sẽ được màu nhuộm
không sạch sẽ. Vì sao vậy? Này các Tỷ-kheo, vì tấm
vải không được trong sạch. Cũng vậy, này các Tỷ-
kheo, cõi ác chờ đợi một tâm cấu uế.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                  258

Này các Tỷ-kheo, như một tấm vải thanh tịnh,
trong sạch, một người thợ nhuộm nhúng tấm vải ấy
vào thuốc nhuộm này hay thuốc nhuộm khác - hoặc
xanh, hoặc vàng, hoặc đỏ, hoặc tía, vải ấy sẽ được
màu nhuộm tốt đẹp, sẽ được màu nhuộm sạch sẽ. Vì
sao vậy? Này các Tỷ-kheo, vì tấm vải được trong
sạch. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, cõi thiện chờ đợi
một tâm không cấu uế.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là những cấu uế của tâm?

- Tham dục, tà tham là cấu uế của tâm,
- Sân là cấu uế của tâm,
- Phẫn là cấu uế của tâm,
- Hận là cấu uế của tâm,
- Hư ngụy, não hại, tật đố, xan tham, man trá,
khi cuống, ngoan cố, cấp tháo, quá mạn, kiêu,
phóng dật là cấu uế của tâm.

Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo nào nghĩ rằng: "Tham dục, tà tham là cấu uế của tâm" và sau khi biết vậy, vị ấy đoạn trừ tham dục, tà tham cấu uế của tâm; nghĩ rằng: "Sân là cấu uế của tâm", và sau khi biết vậy, vị ấy đoạn trừ sân, cấu uế của tâm; phẫn... hận... hư ngụy... não hại, tật đố, xan tham, man trá,

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    259

khi cuống... ngoan cố... cấp tháo... mạn... quá mạn...
kiêu; nghĩ rằng: "Phóng dật là cấu uế của tâm" thì
sau khi biết vậy, vị ấy đoạn trừ phóng dật, cấu uế của
tâm.

Này các Tỷ-kheo, khi nào Tỷ-kheo biết được:
"Tham dục, tà tham là cấu uế của tâm", tham dục, tà
tham cấu uế của tâm được diệt trừ, ... sân... phẫn...
hận... hư ngụy... não hại... tật đố... xan tham... man
trá... khi cuống... ngoan cố... cấp tháo... mạn... quá
mạn... kiêu; khi nào Tỷ-kheo biết được: "Phóng dật
là cấu uế của tâm", phóng dật, cấu uế của tâm được
diệt trừ.

 Tỷ-kheo ấy thành tựu lòng tin tuyệt đối, đối với
Phật: Ngài là bậc Thế Tôn, A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian
Giải, Điều Ngự Trượng Phu, Vô Thượng Sĩ, Thiên
Nhân Sư, Phật, Thế Tôn;
 Vị ấy thành tựu lòng tin tuyệt đối đối với Pháp:
Pháp được Thế Tôn khéo thuyết giảng, thiết thực
hiện tại, không có thời gian, đến để mà thấy, có
khả năng hướng thượng, được người có trí chứng
hiểu;
 Vị ấy thành tựu lòng tin tuyệt đối, đối với chúng
Tăng: Diệu hạnh là chúng Tăng, đệ tử Thế Tôn;

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     260

Trực hạnh là chúng Tăng, đệ tử Thế Tôn; Như lý
hạnh là chúng Tăng, đệ tử Thế Tôn; Chánh hạnh
là chúng Tăng, đệ tử Thế Tôn. Tức là bốn đôi tám
vị. Chúng Tăng, đệ tử Thế Tôn, đáng được cung
kính, đáng được tôn trọng, đáng được cúng
dường, đáng được chắp tay, là phước điền vô
thượng ở đời.

Đến giai đoạn này, đối với vị ấy có sự từ bỏ, có sự diệt trừ, có sự giải thoát, có sự đoạn trừ, có sự xả ly.

 Vị ấy tự nghĩ: "Ta thành tựu lòng tin tuyệt đối, đối
với Thế Tôn", và chứng được nghĩa tín thọ, chứng
được pháp tín thọ, chứng được hân hoan liên hệ
đến pháp, từ hân hoan, hỷ sanh, từ hỷ, thân được
khinh an, thân khinh an, cảm giác được lạc thọ;
với lạc thọ, tâm được Thiền định.
 Vị ấy tự nghĩ: "Ta thành tựu lòng tin tuyệt đối đối
với Pháp", và chứng được nghĩa tín thọ, chứng
được pháp tín thọ, chứng được hân hoan liên hệ
đến pháp; từ hân hoan, hỷ sanh, từ hỷ, thân được
khinh an; thân khinh an, cảm giác được lạc thọ;
với lạc thọ, tâm được Thiền định.
 Vị ấy tự nghĩ: "Ta thành tựu lòng tin tuyệt đối đối
với Tăng", và chứng được nghĩa tín thọ, chứng

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                      261

được pháp tín thọ, chứng được hân hoan liên hệ
đến pháp; từ hân hoan hỷ sanh; từ hỷ, thân được
khinh an, thân khinh an, cảm giác được lạc thọ;
với lạc thọ, tâm được Thiền định.
 Vị ấy tự nghĩ: "Đến giai đoạn này, đối với Ta, có
sự từ bỏ, có sự diệt trừ, có sự giải thoát, có sự
đoạn trừ, có sự xả ly", và chứng được nghĩa tín
thọ, chứng được pháp tín thọ, chứng được hân
hoan liên hệ đến pháp; từ hân hoan, hỷ sanh; từ
hỷ, thân khinh an; thân khinh an, cảm giác được
lạc thọ; với lạc thọ, tâm được Thiền định.

Này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo, giới như vậy, pháp như vậy, tuệ như vậy - nếu có ăn đồ khất thực với gạo thơm, hạt đen được vất đi, với các món ăn khác cũng không vì vậy trở thành một chướng ngại cho vị ấy. Này các Tỷ-kheo, như một tấm vải cấu uế, nhiễm bụi, nếu bỏ trong nước sạch, trở thành thanh tịnh sạch sẽ, như bỏ vào lò lửa trở thành thanh tịnh sạch sẽ. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, một Tỷ-kheo, giới như vậy, pháp như vậy, tuệ như vậy, - nếu có ăn đồ khất thực với gạo thơm, hạt đen được vất đi, với các món canh, với các món ăn khác, cũng không vì vậy trở thành một chướng ngại cho vị ấy.

Vị ấy an trú, biến mãn một phương với tâm câu hữu với từ, cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                   262

phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư. Như vậy,
cùng khắp thế giới, trên dưới bề ngang, hết thảy
phương xứ, cùng khắp vô biên giới, vị ấy an trú biến
mãn với tâm câu hữu với từ, quảng đại, vô biên,
không hận, không sân... biến mãn một phương với
tâm câu hữu với bi... (như trên)... với tâm câu hữu
với hỷ... (như trên)... biến mãn một phương với tâm
câu hữu với xả, cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy
phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư. Như vậy
cùng khắp thế giới, trên dưới bề ngang, hết thảy
phương xứ, cùng khắp vô biên giới, vị ấy an trú biến
mãn với tâm câu hữu với xả, quảng đại vô biên,
không hận, không sân.

Vị ấy biết: "Có cái này, có cái hạ liệt, có cái cao thượng, có sự giải thoát vượt qua các tưởng". Do vị ấy biết như vậy, thấy như vậy, tâm được giải thoát khỏi dục lậu, tâm được giải thoát khỏi hữu lậu, tâm được giải thoát khỏi vô minh lậu. Đối với tự thân đã giải thoát, trí khởi lên: "Ta đã giải thoát, sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, những việc nên làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa". Này các Tỷ- kheo, Tỷ-kheo ấy được gọi là Tỷ-kheo đã được tắm rửa với sự tắm rửa nội tâm.

Lúc bấy giờ, Bà-la-môn Sundarikabharadvaja đang ngồi không xa Thế Tôn. Rồi Bà-la-môn

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                        263

Sundarikabharadvaja bạch Thế Tôn:

– Tôn giả Gotama có đi đến sông Bahuka để tắm rửa không?

– Này Bà-la-môn, sông Bahuka là gì? Sông Bahuka có làm được lợi ích gì?

– Tôn giả Gotama, sông Bahuka được nhiều
người xem là có khả năng giải thoát. Tôn giả
Gotama, sông Bahuka được nhiều người xem là có
khả năng đem lại công đức. Và nhiều người đã gội
sạch các ác nghiệp trong sông Bahuka.

Rồi Thế Tôn nói lên những bài kệ sau đây cho Bà-la-môn Sundarikabharadvaja:

Trong sông Bàhukà
Tại Adhikakkà,
Tại cả sông Gayà
Và Sundarikà,
Tại Sarassatì
Và tại Payàna,
Tại Bàhumatì,
Kẻ ngu dầu thường tắm,
Ác nghiệp không rửa sạch.
Sông Sundarikà
Có thể làm được gì?

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                264

Payàga làm gì?
Cả sông Bàhukà?
Không thể rửa nghiệp đen
Của kẻ ác gây tội.

Đối kẻ sống thanh tịnh,
Ngày nào cũng ngày tốt,
Với kẻ sống thanh tịnh,
Ngày nào cũng ngày lành,
Các tịnh nghiệp thanh tịnh,
Luôn thành tựu (thiện) hạnh.
Này vị Bà-la-môn,
Chỉ nên tắm ở đây,
Khiến mọi loài chúng sanh,
Được sống trong an ổn.
Nếu không nói dối trá,
Nếu không hại chúng sanh,
Không lấy của không cho,
Có lòng tín, không tham,
Đi Gayà làm gì,
Gayà một giếng nước?

Khi được nghe nói vậy,            Bà-la-môn Sundarikabharadvaja bạch Thế Tôn:

– Thật vi diệu thay, Tôn giả Gotama! Thật vi

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                               265

diệu thay, Tôn giả Gotama! Tôn giả Gotama, như
người dựng đứng lại những gì bị quăng ngã xuống,
phơi bày ra những gì bị che kín, chỉ đường cho kẻ bị
lạc hướng, đem đèn sáng vào trong bóng tối, để
những ai có mắt có thể thấy sắc. Cũng vậy Chánh
pháp đã được Tôn giả Gotama dùng nhiều phương
tiện trình bày. Nay con quy y Tôn giả Gotama, quy
y Pháp và quy y Tăng. Mong con được xuất gia với
Tôn giả Gotama! Mong con được thọ đại giới!

Bà-la-môn Sundarikabharadvaja được xuất gia
với Thế Tôn, được thọ đại giới. Trong thời gian ngắn
sau khi thọ đại giới, Tôn giả Bharadvaja sống độc cư,
không phóng dật, nhiệt tâm tinh cần và không bao
lâu sau khi tự thân chứng ngộ với thượng trí, chứng
đắc và an trú ngay trong hiện tại, vô thượng cứu cánh
Phạm hạnh mà vì mục đích này các Thiện nam tử
xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Vị ấy
đã thắng tri: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành,
những việc nên làm đã làm, không còn trở lui trạng
thái này nữa". Như vậy, Tôn giả Bharadvaja trở
thành một vị A-la-hán nữa.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    266

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM   267

29    Cách tu tập - Từ bỏ tham sân si, tu tập từ bi hỷ xả, đạt lậu tận - Kinh SÀLHÀ – Tăng I, 347

SÀLHÀ – Tăng I, 347
1. Như vậy tôi nghe.
Một thời Tôn giả Nandaka trú ở Sàvitthi, tại Đông
Viên, ở lâu đài mẹ của Migara.
Rồi Sàlhà, cháu của Migàra, và Rohana, cháu của
Pekhuniya đi đến Tôn giả Nandaka; sau khi đến,
đảnh lễ Tôn giả Nandaka rồi ngồi xuống một bên.
Ngồi xuống một bên, Tôn giả Nandaka nói với Sàlhà,
cháu trai của Migàra như sau:
2- Hãy đến, này các Sàlhà, chớ có tin vì nghe truyền
thuyết, chớ có tin vì nghe theo truyền thống … chớ
có tin vì vị Sa-môn là bậc Đạo sư của mình. Nhưng
này các Sàlhà, khi nào tự mình biết như sau: "Các
pháp này là bất thiện; các pháp này là có tội; các
pháp này bị người trí quở trách; các pháp này nếu
được thực hành và chấp nhận, đưa lại bất hạnh và
đau khổ", thời này các Sàlhà, các Thầy cần phải từ
bỏ chúng.
3. Này các Sàlhà, các Thầy nghĩ thế nào, có tham hay
không?
- Thưa có, bạch Tôn giả.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                   268

- Tham, này các Sàlhà, ta nói nghĩa này là vậy. Này
các Sàlhà, người có tham này bị tham chinh phục,
giết các sinh loại, lấy của không cho, đi đến vợ
người, nói láo, khích lệ người khác cũng làm như
vậy, như vậy có làm người ấy bất hạnh đau khổ lâu
dài hay không?
- Thưa có, bạch Tôn giả.
4. Này các Sàlhà, các thầy nghĩ thế nào, có sân hay
không?
- Thưa có, bạch Tôn giả.
- Sân, này các Sàlhà, ta nói nghĩa này là vậy. Này các
Sàlhà, người có sân này bị sân chinh phục, giết các
sinh loại, lấy của không cho, đi đến vợ người, nói
láo, khích lệ người khác cũng làm như vậy, như vậy
có làm người ấy bất hạnh đau khổ lâu dài hay không?
- Thưa có, bạch Tôn giả.
5. Này các Sàlhà, các thầy nghĩ thế nào, có si hay
không?
- Thưa có, bạch Tôn giả.
- Si, này các Sàlhà, ta nói nghĩa này là vậy. Này các
Sàlhà, người có si này bị si chinh phục, giết các sinh
loại, lấy của không cho, đi đến vợ người, nói láo,
khích lệ người khác cũng làm như vậy, như vậy có
làm người ấy bất hạnh đau khổ lâu dài hay không?
- Thưa có, bạch Tôn giả.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     269

6. Các thầy nghĩ thế nào, này các Sàlhà. Các pháp
này là thiện hay bất thiện?
- Là bất thiện, thưa Tôn giả.
- Có tội hay không có tội?
- Có tội, thưa Tôn giả.
- Bị người trí quở trách hay được người trí tán thán?
- Bị người trí quở trách, thưa Tôn giả.
- Được thực hiện, được chấp thuận, có đưa lại bất
hạnh hay đau khổ không? Hay ở đây là thế nào?
- Được thực hiện, được chấp thuận, thưa Tôn giả,
chúng đưa lại bất hạnh đau khổ. Ở đây, đối với chúng
con là như vậy.
7. Như vậy, này các Sàlhà, điều ta vừa nói với các
thầy:
- "Chớ có tin vì nghe báo cáo,
- Chớ có tin vì theo truyền thống;
- Chớ có tin vì nghe tin đồn;
- Chớ có tin vì được Kinh Tạng truyền tụng;
- Chớ có tin vì nhân lý luận;
- Chớ có tin vì nhân định lý;
- Chớ có tin sau khi suy tư về những dự kiện, điều
kiện,
- Chớ có tin sau khi thẩm lự hay chấp nhận một
vài lý thuyết;

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    270

- Chớ có tin vì thấy là thích hợp;
- Chớ có tin vì vị Sa-môn là bậc Đạo sư của
mình".
Nhưng này các Sàlhà, khi nào tự mình biết như sau:
"Các pháp này là bất thiện; các pháp này là có tội;
các pháp này bị các người có trí quở trách; các pháp
này nếu được thực hiện và chấp nhận, đưa lại bất
hạnh và đau khổ", thời này các Sàlhà, hãy từ bỏ
chúng! Điều này đã được nói lên như vậy, chính là
do duyên như vậy được nói lên.
 Như vậy, này các Sàlhà, chớ có tin vì nghe người
ta nói … chớ có tin vì vị Sa-môn là bậc Đạo Sư
của mình". Nhưng này các Sàlhà, khi nào tự mình
biết như sau: "Các pháp này là thiện; các pháp
này là không có tội; các pháp này không bị người
có trí quở trách; các pháp này nếu được thực hiện
và chấp nhận, đưa đến hạnh phúc an lạc", thời
này các Sàlhà, hãy đạt đến và an trú!
8. Các Ông nghĩ như thế nào, này các Sàlhà, không
tham khi khởi lên trong nội tâm người nào, khởi lên
như vậy là đưa lại bất hạnh hay hạnh phúc lâu dài
cho người ấy?
- Hạnh phúc, thưa Tôn giả.
- Người này không tham, này các Sàlhà, không bị
tham chinh phục, tâm không bị xâm chiếm, không
giết các sinh vật, không lấy của không cho, không đi

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                   271

đến vợ người, không nói láo, không khích lệ người
khác cũng làm như vậy. Như vậy, có làm cho người
ấy được hạnh phúc, an lạc lâu dài hay không?
- Thưa có, bạch Tôn giả.
9. Các Ông nghĩ như thế nào, này các Sàlhà, không
sân khi khởi lên trong nội tâm người nào, khởi lên
như vậy là đưa lại bất hạnh hay hạnh phúc lâu dài
cho người ấy?
- Hạnh phúc, thưa Tôn giả.
- Người này không sân, này các Sàlhà, không bị sân
chinh phục, tâm không bị xâm chiếm, không giết các
sinh vật, không lấy của không cho, không đi đến vợ
người, không nói láo, không khích lệ người khác
cũng làm như vậy. Như vậy, có làm cho người ấy
được hạnh phúc, an lạc lâu dài hay không?
- Thưa có, bạch Tôn giả.
10. Các Ông nghĩ như thế nào, này các Sàlhà, không
si khi khởi lên trong nội tâm người nào, khởi lên như
vậy là đưa lại bất hạnh hay hạnh phúc lâu dài cho
người ấy?
- Hạnh phúc, thưa Tôn giả.
- Người này không si, này các Sàlhà, không bị si
chinh phục, tâm không bị xâm chiếm, không giết các
sinh vật, không lấy của không cho, không đi đến vợ
người, không nói láo, không khích lệ người khác

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    272

cũng làm như vậy. Như vậy, có làm cho người ấy
được hạnh phúc, an lạc lâu dài hay không?
- Thưa có, bạch Tôn giả.
11. Các ông nghĩ thế nào, này các Sàlhà. Các pháp
này là thiện hay bất thiện?
- Là thiện, thưa Tôn giả.
- Có tội hay không có tội?
- Không có tội, thưa Tôn giả.
- Bị người trí quở trách hay được người trí tán thán?
- Được người trí tán thán, bạch Tôn giả.
- Nếu được thực hiện, được chấp nhận, có đem đến
hạnh phúc, an lạc không? Hay ở đây là như thế nào?
- Được thực hiện, được chấp thuận, thưa Tôn giả,
chúng đem đến hạnh phúc an lạc. Ở đây, đối với
chúng con là như vậy.
12. Như vậy, này các Sàlhà, điều ta vừa nói với các
Ông: "Chớ có tin vì nghe truyền thuyết; chớ có tin vì
theo truyền thống; chớ có tin vì nghe người ta nói;
chớ có tin vì được Kinh Tạng truyền tụng; chớ có tin
vì nhân lý luận siêu hình; chớ có tin vì đúng theo một
lập trường; chớ có tin vì đánh giá hời hợt những dữ
kiện; chớ có tin vì phù hợp với định kiến; chớ có tin
vì phát xuất từ nơi có uy quyền; chớ có tin vì vị Sa-
môn là bậc Đạo Sư của mình". Nhưng này các Sàlhà,
khi nào tự mình biết như sau: "Các pháp này là thiện;

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     273

các pháp này không có tội; các pháp này được các
người có trí tán tháng; các pháp này nếu được thực
hiện và chấp nhận, đưa lại hạnh phúc an lạc", thời
này các Sàlhà, hãy chứng đạt và an trú! Điều này đã
được nói lên như vậy, chính là do duyên như vậy
được nói lên.
13. Này các Sàlhà, vị Thánh đệ tử nào ly tham, ly
sân, ly si như vậy, tỉnh giác, chánh niệm, với tâm câu
hữu với từ … với tâm câu hữu với bi … với tâm câu
hữu với hỷ … với tâm câu hữu với xả, biến mãn một
phương, cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương
thứ ba; cũng vậy phương thứ tư. Như vậy, cùng khắp
thế giới, trên, dưới, bề ngang, hết thảy phương xứ,
cùng khắp vô biên giới, vị ấy an trú biến mãn với tâm
câu hữu với xả, quảng đại, đại hành, vô biên, không
hận, không sân. Vị ấy rõ biết như sau: "Có trạng thái
này, có trạng thái liệt, có trạng thái thù thắng, có
xuất ly ra khỏi tưởng giới này." Do vị ấy biết như
vậy, thấy như vậy, tâm được giải thoát khỏi dục lậu,
tâm được giải thoát khỏi hữu lậu, tâm được giải
thoát khỏi vô minh lậu. Trong sự giải thoát, trí khởi
lên: "Ta được giải thoát". Vị ấy rõ biết: "Sanh đã
tận, Phạm hạnh đã thành, các việc nên làm đã làm,
không còn trở lui trạng thái này nữa".
Vị ấy rõ biết như sau:

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     274

- "Trước ta có tham, tham ấy là bất thiện. Nay
ta không có nữa. Như vậy là thiện.
- Trước ta có sân, sân ấy là bất thiện. Nay ta
không có nữa. Như vậy là thiện.
- Trước ta có si, si ấy là bất thiện. Nay ta không
có nữa. Như vậy là thiện".
Như vậy, ngay trong đời sống hiện tại, vị ấy được
giải thoát khỏi hy cầu, được tịch tịnh, được thanh
lương, cảm thấy an lạc, tự mình an trú trong Phạm
tánh.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    275

30    Cách tu tập - Ví dụ minh hoạ - Kinh TEVIJJA – 13 Trường I, 401

KINH TEVIJJA (KINH TAM MINH) – Bài kinh số 13 – Trường I, 401

1. Như vầy tôi nghe. Một thời Thế Tôn đang du hành ở Kosala (Câu-tát-la) cùng với đại chúng Tỷ-kheo khoảng năm trăm vị và đi đến một làng Bà-la-môn ở Kosala tên là Manasàkata. Tại đây, ở Manasàkata, Thế Tôn trú tại một vườn xoài trên bờ sông Aciravati (A-trí-la-phạt-để), phía Bắc làng Manasàkata.

2. Lúc bấy giờ, nhiều Bà-la-môn trứ danh, đại phú hào ở tại Manasàkata như Bà-la-môn Canki (Thường -già), Bà-la-môn Tàrukkha (Đa-lê-xa) Bà-la-môn Pokkharasàti      (Phí-già-la-bà-la),   Bà-la-môn Jànussoni (Sanh Lậu), Bà-la-môn Todeyya (Đạo-đề- da) và nhiều Bà-la-môn trứ danh, đại phú hào khác.

3. Lúc bấy giờ, một cuộc nghị luận về chánh đạo và
tà đạo khởi lên giữa Vàsettha (Bà-tất-sá) và
Bhàradvàja (Bạt-la-đà-phạn-xà) trong khi đi bách bộ
để tĩnh dưỡng, vừa đi vừa suy nghĩ tư duy.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                   276

4. Thanh niên Bà-la-môn Vàsettha nói:

- Đây là trực đạo, đây là chánh đạo hướng đến, dẫn
đến cộng trú với Phạm thiên cho những ai thực hành
theo. Đó là con đường do Bà-la-môn Pokkharasàti
giảng dạy.

5. Thanh niên Bà-la-môn Bhàradvàja nói:

- Đây là trực đạo, đây là chánh đạo hướng đến, dẫn
đến cộng trú với Phạm thiên cho những ai thực hành
theo, đó là con đường do Bà-la-môn Tàrukkha giảng
dạy.

6. Thanh niên Bà-la-môn Vàsettha không thể thuyết
phục được thanh niên Bà-la-môn Bhàradvàja và
thanh niên Bà-la-môn Bhàradvàja, cũng không thể
thuyết phục được thanh niên Bà-la-môn Vàsettha.

7. Khi ấy thanh niên Bà-la-môn Vàsettha nói với thanh niên Bà-la-môn Bhàradvàja:

- Này Bhàradvàja, Sa-môn Gotama là Thích tử, xuất gia từ dòng họ Thích-ca, nay trú ở Manasàkata, tại một vườn xoài trên bờ sông Aciravati, phía Bắc làng Manasàkata. Tiếng đồn tốt đẹp sau đây được truyền đi về Tôn giả Gotama: "Ngài là Thế Tôn, bậc A-la- hán, Chánh Biến Tri, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ,

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                  277

Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng
Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn". Này
Bhàradvàja, hãy đến Sa-môn Gotama và hỏi Sa-môn
Gotama về nghĩa lý này, và Sa-môn Gotama trả lời
như thế nào, chúng ta sẽ như vậy thọ trì.

- Tôn giả, xin vâng!

Thanh niên Bà-la-môn Bhàradvàja trả lời với thanh niên Bà-la-môn Vàsettha.

8. Lúc bấy giờ hai thanh niên Bà-la-môn Vàsettha và
Bhàradvàja đến Thế Tôn, khi đã đến liền nói những
lời chào đón hỏi thăm xã giao với Thế Tôn và ngồi
xuống một bên, khi ngồi xuống một bên, thanh niên
Bà-la-môn Vàsettha bạch Thế Tôn:

- Tôn giả Gotama, một cuộc nghị luận về chánh đạo và tà đạo khởi lên giữa hai chúng tôi trong khi đi bách bộ để tĩnh dưỡng vừa đi vừa suy nghĩ, tư duy. Tôi nói như vầy: "Đây là trực đạo, đây là chánh đạo, hướng đến, dẫn đến cộng trú với Phạm thiên cho những ai thực hành theo, đó là con đường do Bà-la- môn Pokkharasàti giảng dạy". Thanh niên Bà-la- môn Bhàradvàja nói như vầy: "Đây là trực đạo, đây là chánh đạo hướng đến, dẫn đến cộng trú với Phạm thiên cho những ai thực hành theo, đó là con đường do Bà-la-môn Tàrukkha giảng dạy". Tôn giả

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                   278

Gotama , đó là sự tranh luận, sự luận chấp, đó là sự bất đồng ý kiến.

9. Này Vàsettha, Ngươi nói như vầy: "Đây là trực
đạo, đây là chánh đạo, hướng đến, dẫn đến cộng trú
với Phạm thiên cho những ai thực hành theo. Đó là
con đường do Bà-la-môn Pokkharasàti giảng dạy".
Còn thanh niên Bà-la-môn Bhàradvàja nói như vầy:
"Đây là trực đạo, đây là chánh đạo hướng đến, dẫn
đến cộng trú với Phạm thiên cho những ai thực hành
theo, đó là con đường do Bà-la-môn Tàrukkha giảng
dạy". Này Vàsettha, ở nơi đây tranh biện về vấn đề
gì, luận chấp về vấn đề gì và bất đồng ý kiến về vấn
đề gì?

10. - Tôn giả Gotama, về vấn đề chánh đạo và tà đạo.
Tôn giả Gotama, nhiều Bà-la-môn thuyết dạy nhiều
con đường sai khác như các vị Bà-la-môn
Addhàriyà, các vị Bà-la-môn Tittiriyà, và các vị Bà-
la-môn Chandokà, các vị Bà-la-môn Chandavà, các
vị Bà-la-môn Bràhmacariyà - tất cả con đường này
hướng đến, dẫn đến cộng trú với Phạm thiên cho
những ai thực hành theo. Tôn giả Gotama, như gần
làng hay gần trị trấn có nhiều con đường sai khác,
nhưng tất cả con đường này đều dẫn đến làng. Cũng
vậy, Tôn giả Gotama, nhiều Bà-la-môn thuyết dạy
nhiều con đường sai khác - như các Bà-la-môn

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                   279

Addhariyà, các vị Bà-la-môn Tittiriyà, các vị Bà-la-
môn Chandokà, các vị Bà-la-môn Chandàvà, các vị
Bà-la-môn Bràhmacariyà. Tất cả con đường này
hướng đến, dẫn đến cộng trú với Phạm thiên cho
những ai thực hành theo.

- Này Vàsettha, có phải Ngươi nói: "Chúng dẫn đến?"

- Tôn giả Gotama, vâng, tôi nói: "Chúng dẫn đến".

- Này Vàsettha, có phải Ngươi nói: "Chúng dẫn đến".

- Tôn giả Gotama, vâng, tôi nói: "Chúng dẫn đến".

- Này Vàsettha, có phải Ngươi nói: "Chúng dẫn đến".

- Tôn giả Gotama, vâng, tôi nói: "Chúng dẫn dến".

12. - Thế nào Vàsettha? Có Bà-la-môn nào trong những Bà-la-môn tinh thông ba tập Vedà tận mặt đã thấy Phạm thiên?

- Tôn giả Gotama, không có vị nào.

- Thế nào Vàsettha? Có tôn sư nào của các Bà-la- môn tinh thông ba tập Vedà đã tận mặt thấy Phạm thiên?

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                   280

- Tôn giả Gotama, không có vị nào.

- Thế nào Vàsettha? Có Bà-la-môn nào cho đến bảy đời tôn sư và đại tôn sư của những vị Bà-la-môn tinh thông ba tập Vedà đã tận mặt nhìn thấy Phạm thiên?

- Tôn giả Gotama, không có vị nào.

13. - Thế nào, này Vàsettha. Những vị tu sĩ thời cổ
trong các Bà-la-môn tinh thông ba tập Vedà, những
vị sáng tác các thần chú, những vị trì tụng thần chú
mà xưa kia những thần chú được hát lên, được trì
tụng, được ngâm vịnh và ngày nay những vị Bà-la-
môn tinh thông ba tập Vedà cũng hát lên, trì tụng và
ngâm giảng như các vị Atthaka (A-sá-ca) Vàmaka
(Bà-ma), Vàmadeva (Bà-ma-đề-bà), Angirasa
(Ương-kỳ-sá), Bhàradvàja (Bạt-la-đà-phan-xà),
Vàsettha (Bà-tất-sá), Kassapa (Ca-diếp), Bhagu (Bà-
cữu), những vị này có nói: "Chúng tôi biết, chúng tôi
thấy chỗ ở Phạm thiên, chỗ đến Phạm thiên, chỗ đi
Phạm thiên?"

- Tôn giả Gotama, không có vị nào.

14. - Này Vàsettha, như vậy Ngươi nói không có một Bà-la-môn nào trong những vị tinh thông ba tập Vedà đã tận mặt thấy Phạm thiên - không có một tôn sư nào của các Bà-la-môn tinh thông ba tập Vedà đã

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    281

tận mặt thấy Phạm thiên, không có một đại tôn sư nào của các Bà-la-môn tinh thông ba tập Vedà và đã tận mặt thấy Phạm thiên - không có một Bà-la-môn nào cho đến bảy đời đại tôn sư, tôn sư của những Bà- la-môn tinh thông ba tập Vedà đã tận mắt thấy Phạm thiên, trong những tu sĩ thời cổ, trong các Bà-la-môn tinh thông ba tập Vedà, những vị sáng tác các thần chú, những vi trì tụng thần chú mà xưa kia những thần chú được hát lên, được trì tụng, được ngâm vịnh và ngày nay những Bà-la-môn tinh thông ba tập Vedà cũng hát lên, trì tụng và giảng dạy như các vị Atthaka,      Vàmaka,      Vàmadeva,       Vessàmita, Yamataggi, Angirasa, Bhàradvàja, Vàsettha, Kassapa, Bhagu, không có một vị nào đã nói: "Chúng tôi biết, chúng tôi thấy Phạm thiên ở đâu, Phạm thiên từ đâu đến, Phạm thiên sẽ đi đâu". Như vậy các bà Bà-la-môn tinh thông ba tập Vedà đã nói: "Chúng tôi không biết, chúng tôi không thấy con đường đưa đến cộng trú với Phạm thiên, nhưng chúng tôi thuyết dạy con đường ấy: "Đây là trực đạo, đây là chánh đạo hướng đến, dẫn đến cộng trú với Phạm thiên cho những ai thực hành theo".

Này Vàsettha, Ngươi nghĩ thế nào? Sự kiện là như vậy thời có phải lời nói của những Bà-la-môn tinh thông ba tập Vedà là không chánh xác, hợp lý?

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    282

- Tôn giả Gotama, sự kiện là như vậy thời lời nói của những Bà-la-môn tinh thông ba tập Vedà là không chánh xác, hợp lý.

15. - Này Vàsettha, những Bà-la-môn tinh thông ba tập Vedà không biết, không thấy con đường đưa đến cộng trú với Phạm thiên mà thuyết dạy: "Đây là trực đạo, đây là chánh đạo hướng đến, dẫn đến cộng trú với Phạm thiên cho những ai thực hành theo", thật không thể có sự kiện ấy. Này Vàsettha, ví như một chuỗi người mù ôm lưng nhau, người trước không thấy, người giữa cũng không thấy, người cuối cùng cũng không thấy. Như vậy, này Vàsettha lời nói của những Bà-la-môn tinh thông ba tập Vedà, người đầu không thấy, giữa cũng không thấy, người cuối cùng cũng không thấy, giống như lời nói mù quáng. Lời nói của những Bà-la-môn tinh thông ba tập Vedà như vậy là lời nói đáng chê cười, là lời nói suông, là lời nói không tưởng, là lời nói trống rỗng.

16. - Này Vàsettha, nhà Ngươi nghĩ thế nào? Các Bà-
la-môn tinh thông ba tập Vedà như phần đông nhiều
người khác - có thể thấy mặt trăng, mặt trời không,
trong khi các vị này cầu khẩn, tán thán, vừa đi xung
quanh, vừa chấp tay và đảnh lễ chỗ mặt trăng, mặt
trời mọc và lặn?

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     283

- Thưa vâng, Tôn giả Gotama, các Bà-la-môn tinh thông ba tập Vedà như phần đông nhiều người khác có thể thấy mặt trăng, mặt trời, trong khi các vị này cầu khẩn, tán thán, vừa đi xung quanh, vừa chấp tay đảnh lễ chỗ mặt trăng, mặt trời mọc và lặn.

17. - Này Vàsettha, nhà Ngươi nghĩ thế nào? Các Bà- la-môn tinh thông ba tập Vedà - như phần đông nhiều người khác thấy mặt trăng, mặt trời, trong khi các vị này cầu khẩn, tán thán, vừa đi xung quanh, vừa chấp tay và đảnh lễ chỗ mặt trăng mặt trời mọc và lặn, những vị này có thể thuyết dạy con đường đưa đến sự cộng trú với mặt trăng mặt trời không? Đây là trực đạo, đây là chánh đạo hướng đến, dẫn đến cộng trú với mặt trăng, mặt trời cho những ai thực hành theo?

- Tôn giả Gotama, không thể được!

18. - Này Vàsettha, Ngươi nói rằng các Bà-la-môn tinh thông ba tập Vedà như phần đông nhiều người khác, thấy mặt trăng, mặt trời trong khi các vị này cầu khẩn tán thán, vừa đi xung quanh, vừa chấp tay và đảnh lễ chỗ mặt trăng, mặt trời mọc và lặn, những vị này không có thể thuyết dạy con đường đưa đến sự cộng trú với mặt trăng mặt trời: "Đây là trực đạo, đây là chánh đạo hướng đến, dẫn đến cọng trú với mặt trăng, mặt trời cho những ai thực hành theo".

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    284

Ngươi cũng nói các Bà-la-môn tinh thông ba tập
Vedà không thể tận mắt thấy được Phạm thiên, các
tôn sư, các Bà-la-môn tinh thông ba tập Vedà không
thể tận mắt thấy được Phạm thiên, các đại tôn sư các
Bà-la-môn tinh thông ba tập Vedà không thể tận mắt
thấy được Phạm thiên, các Bà-la-môn cho đến bảy
đời đại tôn sư, tôn sư của những Bà-la-môn tinh
thông ba tập Vedà không thể tận mắt thấy được Phạm
thiên. Ngươi cũng nói trong những tu sĩ thời cổ trong
các Bà-la-môn tinh thông ba tập Vedà, những vị sáng
tác các thần chú, được hát lên, được trì tụng, được
ngâm vịnh và ngày nay những Bà-la-môn cũng hát
lên, trì tụng và giảng dạy - như các vị Atthaka,
Vàmaka, Vàmadeva, Vessàmitta, Yamataggi,
Anigirasa, Bhàradvàja, Vàsettha, Kassapa, Bhagu,
không có một vị nào đã nói: "Chúng tôi biết, chúng
tôi thấy Phạm thiên ở đâu, Phạm thiên từ đâu đến,
Phạm thiên sẽ đi đâu". Như vậy các Bà-la-môn tinh
thông ba tập Vedà đã nói: "Chúng tôi không biết,
chúng tôi không thấy con đường đưa đến cộng trú
với Phạm thiên, nhưng chúng tôi thuyết dạy con
đường ấy: "Đây là trực đạo, đây là chánh đạo hướng
đến, dẫn đến cộng trú với Phạm thiên cho những ai
thực hành theo". Này Vàsettha, nhà Ngươi nghĩ thế
nào? Sự kiện là như vậy, thời có phải lời nói của
những Bà-la-môn tinh thông ba tập Vedà là không
chánh xác, hợp lý?"

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    285

- Tôn giả Gotama, sự kiện là như vậy, thời lời nói của những Bà-la-môn tinh thông ba tập Vedà là không chánh xác, hợp lý.

- Lành thay, này Vàsettha! Những Bà-la-môn tinh
thông ba tập Vedà không biết, không thấy con đường
đưa đến cọng trú với Phạm thiên mà thuyết dạy:
"Đây là trực đạo, đây là chánh đạo hướng đến, dẫn
đến cộng trú với Phạm thiên cho những ai thực hành
theo". Thật không có sự kiện ấy.

19. Này Vàsettha, như có người nói: "Tôi yêu và ái luyến một cô gái đẹp trong nước này". Có người hỏi: "Này bạn, cô gái đẹp mà Ông yêu và ái luyến ấy, Ông có biết là người giai cấp nào, là Sát-đế-lỵ, hay Bà- la-môn, hay Phệ-xá, hay Thủ-đà?" Khi được hỏi, người ấy trả lời không biết. Có người hỏi: "Này bạn, cô gái đẹp Ông yêu và ái luyến ấy, Ông có biết tên gì, họ gì, lớn người, thấp người hay người bậc trung? Da đen sẩm, da ngăm ngăm đen hay da hồng hào? Ở tại làng nào, ấp nào, hay thành phố nào?" Khi được hỏi vậy, người ấy trả lời không biết. Có người hỏi: "Này bạn, như vậy có phải Ông đã yêu và đã ái luyến một người Ông không biết, không thấy?" Được hỏi vậy, vị ấy trả lời phải. Này Vàsettha, Ngươi nghĩ thế nào? Sự kiện là như vậy, thời có phải lời nói của người kia là không chánh xác, hợp lý?

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    286

- Vâng phải, Tôn giả Gotama. Sự kiện là như vậy, thời lời nói của người kia không chánh xác, hợp lý.

20. - Cũng vậy, này Vàsettha, Ngươi nói rằng các Bà-la-môn tinh thông ba tập Vedà không thể tận mắt thấy được Phạm thiên, các đại tôn sư các Bà-la-môn tinh thông ba tập Vedà không thể tận mắt thấy được Phạm thiên, các Bà-la-môn cho đến bảy đời đại tôn sư, tôn sư của những Bà-la-môn tinh thông ba tập Vedà, không thể tận mắt thấy được Phạm thiên. Ngươi cũng nói những tu sĩ thời cổ trong các Bà-la- môn tinh thông ba tập Vedà, những vị sáng tác các thần chú, những vị trì tụng thần chú mà xưa kia các thần chú được hát lên, được trì tụng, được ngâm vịnh và ngày nay những Bà-la-môn tinh thông ba tập Vedà cũng hát lên, cũng trì tụng và giảng dạy như các vị Vàmaka, Vàmadeva, Vessàmitta, Yamataggi, Angirasa, Bhàradvàja, Vàsettha, Kassapa, Bhagu, không có một vị nào đã nói: "Chúng tôi biết, chúng tôi thấy Phạm thiên ở đâu, Phạm thiên từ đâu đến, Phạm thiên sẽ đi đâu". Như vậy các Bà-la-môn tinh thông ba tập Vedà đã nói: "Chúng tôi không biết, chúng tôi không thấy con đường đưa đến sự cộng trú với Phạm thiên nhưng chúng tôi thuyết dạy con đường ấy: "Đây là trực đạo, đây là chánh đạo hướng đến, dẫn đến cộng trú với Phạm thiên cho những ai

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                   287

thực hành theo".Này Vàsettha, Ngươi nghĩ thế nào?
Sự kiện là như vậy, thời có phải lời nói của những
Bà-la-môn tinh thông ba tập Vedà là không chánh
xác, hợp lý?

- Tôn giả Gotama, sự kiện là như vậy thời lời nói của những Bà-la-môn tinh thông ba tập Vedà là không chánh xác, hợp lý.

- Lành thay, Vàsettha, những Bà-la-môn tinh thông
ba tập Vedà không biết, không thấy con đường đưa
đến cộng trú với Phạm thiên mà thuyết dạy: "Đây là
trực đạo, đây là chánh đạo hướng đến, dẫn đến cộng
trú với Phạm thiên cho những ai thực hành theo", thật
không có sự kiện ấy.

21. Này Vàsettha, như một người muốn xây tại ngã tư đường một cái thang để leo lên lầu. Có người hỏi: "Này bạn, Ông muốn xây một cái thang để leo lên lầu, vậy Ông có biết lầu ấy là về hướng Đông, hay về hướng Tây, hay về hướng Bắc, hay về hướng Nam? Nhà lầu ấy cao hay thấp, hay trung bình?". Được hỏi vậy, vị ấy trả lời không biết. Có người hỏi: "Này bạn, như vậy có phải Ông xây một cái thang để leo lên một cái lầu mà Ông không biết, không thấy?". Hỏi vậy, vị ấy trả lời phải. Này Vàsettha, ngươi nghĩ thế nào? Sự kiện là như vậy, thời có phải lời nói

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    288

người kia không chánh xác, hợp lý?

- Vâng phải, bạch Thế Tôn. Sự kiện là như vậy thời lời nói của người kia là không chánh xác, hợp lý.

22. - Cũng vậy, này Vàsettha. Ngươi nói rằng các Bà-la-môn tinh thông ba tập Vedà không thể tận mắt thấy được Phạm thiên, các tôn sư các Bà-la-môn tinh thông ba tập Vedà không thể tận mắt thấy được Phạm thiên, các đại tôn sư các Bà-la-môn tinh thông ba tập Vedà không thể tận mắt thấy được Phạm thiên, các Bà-la-môn cho đến bảy đời đại tôn sư, tôn sư của những Bà-la-môn tinh thông ba tập Vedà không thể tận mắt thấy được Phạm thiên. Người cũng nói trong những ẩn sĩ thời cổ trong các Bà-la-môn tinh thông ba tập Vedà, những vị sáng tác các thần chú, những vị trì tụng thần chú mà xưa kia những thần chú được hát lên, được trì tụng, được bình tán và ngày nay những Bà-la-môn tinh thông ba tập Vedà cũng hát lên, trì tụng và giảng dạy - như các vị Atthaka, Vamaka, Vàmadeva, Vessàmitta, Yamataggi, Angirasa, Bhàradvàja, Vàsettha, Kassapa, Bhagu, không có một vị nào đã nói: "Chúng tôi biết, chúng tôi thấy Phạm thiên ở đâu, Phạm thiên từ đâu đến, Phạm thiên sẽ đi đâu?" Như vậy các Bà-la-môn tinh thông ba tập Vedà đã nói: "Chúng tôi không biết, chúng tôi không thấy con đường đưa đến sự cộng trú

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    289

với Phạm thiên nhưng chúng tôi thuyết dạy con
đường ấy: "Đây là trực đạo, đây là chánh đạo hướng
đến, dẫn đến cộng trú với Phạm thiên cho những ai
thực hành theo". Này Vàsettha, ngươi nghĩ thế nào?
Sự kiện là như vậy thời có phải lời nói của những
Bà-la-môn tinh thông ba tập Vedà là không chánh
xác, hợp lý?

- Tôn giả Gotama, sự kiện là như vậy thời lời nói của những Bà-la-môn tinh thông ba tập Vedà là không chính xác hợp lý.

23. - Lành thay, Vàsettha. Những Bà-la-môn tinh
thông ba tập Vedà không biết, không thấy con đường
đưa đến cộng trú với Phạm thiên mà thuyết dạy:
"Đây là trực đạo, đây là chánh đạo hướng đến, dẫn
đến cộng trú với Phạm thiên cho những ai thực hành
theo". Thật không có sự kiện ấy.

24. Này Vàsettha, như sông Aciravati này, đầy tràn cho đến bờ khiến con quạ có thể uống được. Có người đến, có sự việc bên bờ bên kia, tìm đến bờ bên kia, hướng đến bờ bên kia và muốn lội qua bờ bên kia. Người đứng bờ bên này kêu bờ bên kia và nói: "Bờ bên kia, hãy lại đây! Bờ bên kia, hãy lại đây". Này Vàsettha, Ngươi nghĩ thế nào? Có phải vì người kia kêu gọi bờ bên kia, vì cầu khẩn, vì hy vọng, vì

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    290

tán thán mà bờ bên kia của sông Aciravati đến bờ bên này không?

- Tôn giả Gotama, không thể vậy.

25. - Cũng vậy, này Vàsettha, những Bà-la-môn tinh thông ba tập Vedà, loại bỏ những pháp tác thành người Bà-la-môn, tuân theo những pháp không tác thành người Bà-la-môn, những vị này đã nói: "Chúng tôi cầu khẩn Indra (Nhân-đà-la), chúng tôi cầu khẩn Soma (Tô-ma), chúng tôi cầu khẩn Vanena (Bà-lưu-va), chúng tôi cầu khẩn Isàna (Y-sa-na), chúng tôi cầu khẩn Pajàpati (Sanh chủ), chúng tôi cầu khẩn Brahmà (Phạm thiên), chúng tôi cầu khẩn Mahiddhi (Ma-hi-đề), chúng tôi cầu khẩn Yama (Dạ- ma). Này Vàsettha, những Bà-la-môn tinh thông ba tập Vedà ấy, loại bỏ những pháp tác thành người Bà- la-môn - vì kêu gọi, vì cầu khẩn, vì hy vọng, vì tán thán, sau khi thân hoại mạng chung, những vị ấy sẽ cộng trú với Phạm thiên - Thật không có sự kiện ấy.

26. - Này Vàsettha, như sông Aciravati này, đầy tràn cho đến bờ khiến con quạ có thể uống được. Có người đến, có sự việc bên bờ bên kia, tiến đến bờ bên kia, hướng đến bờ bên kia, và muốn lội qua bờ bên kia. Người này đứng bên bờ này kêu bờ bên kia và nói: "Bờ bên kia hãy lại đây! Bờ bên kia hãy lại

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    291

đây!" Này Vàsettha, Ngươi nghĩ thế nào? Có phải vì
người kia kêu gọi bờ bên kia, vì cầu khẩn, vì hy vọng,
vì tán thán mà bờ bên kia của sông Aciravati đến bờ
bên này không?

- Tôn giả Gotama, không thể vậy.

27. - Cũng vậy, này Vàsettha, có năm pháp khiến
dục lạc tăng thịnh. Năm pháp này được xem là sợi
dây chuyền, sợi dây thắng trong giới luật của bậc
Thánh. Thế nào là năm? Những sắc pháp do mắt cảm
nhận khả ái, mỹ miều, thích thú, hấp dẫn, câu hữu
với dục, ái lạc; những tiếng do tại cảm nhận... những
hương do mũi cảm nhận... những vị do lưỡi cảm
nhận.. những xúc do thân cảm nhận khả ái, mỹ miều,
thích thú, hấp dẫn, câu hữu với dục lạc. Này
Vàsettha, năm pháp khiến dục lạc tăng thịnh ấy,
được xem là sợi dây chuyền, sợi dây thắng trong giới
luật của bậc Thánh. Này Vàsettha, năm pháp khiến
dục lạc tăng thịnh ấy, các Bà-la-môn tinh thông ba
tập Vedà chấp trước, mê đắm, bị trói buộc, không
thấy nguy hiểm của chúng, không nhận thức sự
không thoát ly của chúng, đã tận hưởng năm pháp
ấy.

28. - Này Vàsettha, những Bà-la-môn tinh thông ba tập Vedà, loại bỏ những pháp tác thành người Bà-la-

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     292

môn, tuân theo những pháp không tác thành người
Bà-la-môn, chấp trước, mê đắm, bị trói buộc, không
thấy nguy hiểm của chúng, không nhận thức sự
không thoát ly của chúng, tận hưởng chúng, bị trói
buộc bởi sự trói buộc của dục lạc, sau khi thân hoại
mạng chung sẽ cộng trú với Phạm thiên, thật không
có sự kiện ấy.

29. - Này Vàsettha, như sông Acivarati này, đầy tràn
cho đến bờ khiến con quạ có thể uống được. Có
người đến, có sự việc bên bờ bên kia, tìm đến bờ bên
kia, hướng đến bờ bên kia và muốn lội qua bờ bên
kia. Người này ở bên bờ này trùm đầu và nằm ngủ.
Này Vàsettha, nhà Ngươi nghĩ thế nào? Người ấy có
thể từ bên này của sông Aciravati đến bờ bên kia
không?

- Tôn giả Gotama, không có thể được.

30. - Cũng vậy, này Vàsettha, có năm triền cái được gọi là chướng ngại, cũng được gọi là triền cái, cũng được gọi là màn che, cũng được gọi là triền phược trong giới luật của bậc Thánh. Thế nào là năm? Dục cái, sân cái, hôn trầm thụy miên cái, trạo hối cái, nghi cái. Này Vàsettha, năm triền cái này được gọi là chướng ngại, cũng được gọi là triền cái, cũng được gọi là màn che, cũng được gọi là triền phược. Này

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                       293

Vàsettha, các Bà-la-môn tinh thông ba tập Vedà, bị
chướng ngại, bị triền phược, bị che đậy, bị trói buộc
bởi năm triền cái này, Này Vàsettha, thật vậy, những
Bà-la-môn tinh thông ba tập Vedà, loại bỏ những
pháp tác thành người Bà-la-môn, tuân theo những
pháp không tác thành người Bà-la-môn, bị chướng
ngại, bị triền phược, bị che đậy, bị trói buộc bởi năm
triền cái, sau khi thân hoại mạng chung, sẽ cộng
trú với Phạm thiên - Thật không thể có sự kiện
ấy.

31. Này Vàsettha, Ngươi nghĩ thế nào? Ngươi có
nghe những Bà-la-môn niên cao lạp trưởng, tôn sư
và đại tôn sư cùng nhau nói chuyện không? Phạm
thiên có dục ái hay không dục ái?

- Tôn giả Gotama, không có dục ái.

- Có hận tâm hay không hận tâm?

- Tôn giả Gotama, không có hận tâm.

- Có sân tâm hay không sân tâm?

- Tôn giả Gotama, không có sân tâm.

- Có nhiễm tâm hay không có nhiễm tâm?

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     294

- Tôn giả Gotama, không có nhiễm tâm.

- Có tự tại hay không có tự tại?

- Tôn giả Gotama, có tự tại.

32. - Này Vàsettha, Ngươi nghĩ thế nào? Các Bà-la- môn tinh thông ba tập Vedà có dục ái hay không dục ái?

- Tôn giả Gotama, có dục ái.

- Có hận tâm hay không hận tâm?

- Tôn giả Gotama, có hận tâm.

- Có sân tâm hay không có sân tâm?

- Tôn giả Gotama, có sân tâm.

- Có nhiễm tâm hay không có nhiễm tâm?

- Tôn giả Gotama, có nhiễm tâm.

- Có tự tại hay không có tự tại?

- Tôn giả Gotama, không có tự tại.

33. - Này Vàsettha, Ngươi nói rằng các Bà-la-môn

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                 295

tinh thông ba tập Vedà là có tham ái, Phạm thiên
không có tham ái. Giữa các Bà-la-môn tinh thông
ba tập Vedà là có tham ái, với Phạm thiên không
có tham ái, có thể có một sự cộng hành, cộng trú
không?

- Tôn giả Gotama, không thể có được.

34. - Lành thay, Vàsettha. Này Vàsettha, những Bà-
la-môn tinh thông ba tập Vedà có dục ái ấy sau khi
thân hoại mạng chung sẽ cộng trú với Phạm thiên -
Thật không thể có sự kiện ấy.

35. - Này Vàsettha, Ngươi nói rằng các Bà-la-môn
tinh thông ba tập Vedà có hận tâm, Phạm thiên không
có hận tâm... các Bà-la-môn tinh thông ba tập Vedà
là có sân tâm, Phạm thiên không có sân tâm... các
Bà-la-môn tinh thông ba tập Vedà là có nhiễm tâm,
Phạm thiên không có nhiễm tâm... các Bà-la-môn
tinh thông ba tập Vedà không có tự tại, Phạm thiên
có tự tại. Giữa các Bà-la-môn tinh thông ba tập
Vedà, không có tự tại với Phạm thiên có tự tại có
thể có một sự cọng hành, cọng trú không?

- Tôn giả Gotama, không thể có được.

36. - Lành thay, Vàsettha. Này Vàsettha, những vị Bà-la-môn tinh thông ba tập Vedà sau khi thân hoại

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                  296

mạng chung sẽ cộng trú với Phạm thiên - Thật không thể có sự kiện ấy.

Này Vàsettha, ở đời các Bà-la-môn dầu có tinh thông
ba tập Vedà, khi các vị này ngồi (với sự tự tín), thật
sự đang chìm (trong bùn lầy), và khi đang chìm
(trong bùn lầy) phải sống trong thất vọng, lầm tưởng
rằng đã đến cảnh giới an lạc hơn. Do vậy đối với
những Bà-la-môn tinh thông Vedà sự tinh thông ấy
được gọi là bãi sa mạc không có nước, sự tinh
thông ấy cũng được gọi là rừng rậm không có
đường lối, sự tinh thông ấy cũng được gọi là sự
bất hạnh.

37. Khi nghe vậy, thanh niên Bà-la-môn Vàsettha bạch Thế Tôn:

- Tôn giả Gotama, tôi có nghe nói Sa-môn Gotama biết con đường đưa đến cộng trú với Phạm thiên.

- Này Vàsettha, Ngươi nghĩ thế nào? Ở đây có người
sinh trưởng ở Manasàkata, nhưng chưa bao giờ rời
khỏi chỗ này. Có người hỏi con đường đưa đến
Manasàkata. Này Vàsettha, đối với người ấy đã sinh
trưởng ở Manasàkata, chắc không có gì nghi ngờ
hay khó khăn thì phải?

- Tôn giả Gotama, thật không có gì nghi ngờ hay khó

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     297

khăn. Vì cớ sao? Tôn giả Gotama, người ấy sinh trưởng ở Manasàkata đều biết rõ tất cả con đường đưa đến Manasàkata.

38. - Này Vàsettha, đối với người ấy đã sinh trưởng
Manasàkata, còn có thể nghi ngờ và có khó khăn hỏi
đến con đường đưa đến Manasàkata nhưng đối với
Như Lai thì không có nghi ngờ hay khó khăn gì
khi hỏi đến Phạm thiên giới hay con đường đưa
đến Phạm thiên giới! Này Vàsettha, Ta biết đến
Phạm thiên, Phạm thiên giới và con đường đưa
đến Phạm thiên giới.

39. Khi nghe nói vậy, thanh niên Bà-la-môn Vàsettha bạch Thế Tôn:

- Tôn giả Gotama, tôi đã nghe: "Sa-môn Gotama,
giảng dạy con đường đưa đến cộng trú với Phạm
thiên". Lành thay, nếu Sa-môn Gotama thuyết dạy
con đường đưa đến cọng trú với Phạm thiên! Mong
Tôn giả Gotama tế độ chúng Bà-la-môn!

- Này Vàsettha, vậy hãy lóng nghe và khéo tác ý kỹ? Ta sẽ nói:

40. Này Vàsettha, nay ở đời đức Như Lai xuất hiện, là bậc A-la-hán, Chánh Biến Tri, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                  298

Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn. Đức
Như Lai sau khi tự mình chứng ngộ với thượng trí,
thế giới này với Thiên giới, Ma giới, Phạm thiên giới,
gồm cả thế giới này với Sa-môn, Bà-la-môn, Trời,
Người lại tuyên thuyết điều Ngài đã chứng ngộ. Ngài
thuyết pháp, sơ thiện, trung thiện, hậu thiện đầy đủ
văn nghĩa, Ngài truyền dạy phạm hạnh hoàn toàn đầy
đủ thanh tịnh.

41. Người gia trưởng hay con vị gia trưởng, hay một người sinh ở giai cấp (hạ tiện) nào nghe pháp ấy. Sau khi nghe pháp, người ấy sanh lòng tín ngưỡng Như Lai. Khi có lòng tin ngưỡng ấy, vị này suy nghĩ: "Đời sống gia đình đầy những triền phược, con đường đầy những bụi đời. Đời sống xuất gia phóng khoáng như hư không. Thật rất khó cho một người sống ở gia đình có thể sống theo phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ, hoàn toàn thanh tịnh, trắng bạch như vỏ ốc. Vậy ta nên cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà sa, xuất gia, từ bỏ gia đình". Một thời gian sau, người ấy bỏ tài sản nhỏ hay bỏ tài sản lớn, bỏ bà con quyến thuộc nhỏ hay bà con quyến thuộc lớn, cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà sa, và xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình.

42. Khi đã xuất gia như vậy, vị ấy sống chế ngự với sự chế ngự của giới bổn Pàtimokkha, đầy đủ oai nghi chánh hạnh, thấy nguy hiểm trong những lỗi nhỏ

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     299

nhặt, thọ lãnh và tu học trong giới pháp, thân nghiệp,
ngữ nghiệp, thanh tịnh. Mạng sống trong sạch, giới
hạnh đầy đủ, thủ hộ các căn, chánh niệm, tỉnh giác
và biết tri túc.

43. Này Vàsettha, thế nào là Tỷ-kheo giới hạnh cụ túc?

Ở đây, này Vàsettha, Tỷ-kheo từ bỏ sát sinh, tránh
xa sát sinh... (như kinh Sa-môn Quả, số 43 - 75) do
lạc thọ, tâm được định tĩnh... (như kinh Sa-môn Quả
số 75-98).

76. Vị ấy an trú, biến mãn một phương với tâm
câu hữu với từ, cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy
phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư. Như vậy
cùng khắp thế giới, trên, dưới, bề ngang, hết thảy
phương xứ, cùng khắp vô biên giới, vị ấy an trú biến
mãn với tâm câu hữu với từ, quảng đại, vô biên,
không hận, không sân.

77. Này Vàsettha, như người lực sĩ thổi tù và, khiến
tiếng được nghe khắp bốn phương, không có gì khó
khăn. Cũng vậy này Vàsettha, đối với mọi hình thức
của sự sống, không có ai là vị ấy bỏ qua hay bỏ sót
mà không biến mãn với tâm giải thoát, câu hữu với
từ. Này Vàsettha, đó là con đường đưa đến cộng trú
với Phạm thiên.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     300

78. Lại nữa, này Vàsettha, vị Tỷ-kheo an trú, biến
mãn một phương với tâm câu hữu với bi... với tâm
câu hữu với hỷ... biến mãn một phương với tâm
câu hữu với xả, cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy
phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư. Như vậy,
cùng khắp thế giới, trên, dưới, bề ngang hết thảy
phương xứ, cùng khắp vô biên giới, vị ấy an trú biến
mãn với tâm câu hữu với xả, quảng đại, vô biên,
không hận, không sân.

79. Này Vàsettha, như người lực sĩ thổi tù và khiến
tiếng được nghe khắp bốn phương, không có gì khó
khăn, cũng vậy này Vàsettha, đối với mọi hình thức
của sự sống, không có ai là vị ấy bỏ qua hay bỏ sót
mà không biến mãn với tâm giải thoát, cùng khởi
với xả. Này Vàsettha, đó là con đường đưa đến cộng
trú với Phạm thiên.

80. Này Vàsettha, Ngươi nghĩ thế nào? Tỷ-kheo an trú như vậy là có dục ái hay không dục ái?

- Tôn giả Gotama, không có dục ái.

- Có hận tâm hay không có hận tâm?

- Tôn giả Gotama, không có hận tâm.

- Có sân tâm hay không có sân tâm?

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                   301

- Tôn giả Gotama, không có sân tâm.

- Có nhiễm tâm hay không có nhiễm tâm?

- Tôn giả Gotama, không có nhiễm tâm.

- Có tự tại hay không có tự tại?

- Tôn giả Gomata, có tự tại.

81. Này Vàsettha, Ngươi nói Tỷ-kheo không có dục
ái, Phạm thiên không có dục ái. Giữa Tỷ-kheo không
có dục ái với Phạm thiên không có dục ái, có thể có
một sự cọng hành, cọng trú không?

- Tôn giả Gotama, có thể có được.

- Lành thay, Vàsettha. Này Vàsettha, Tỷ-kheo sau khi thân hoại mạng chung sẽ cọng trú với Phạm thiên. Thật có thể có sự kiện ấy.

Này Vàsettha, Ngươi nói Tỷ-kheo không có hận tâm,
Phạm thiên không có hận tâm... Tỷ-kheo không có
nhiễm tâm, Phạm thiên không có nhiễm tâm. Tỷ-
kheo có tự tại, Phạm Thiên có tự tại. Giữa Tỷ-kheo
có tự tại với Phạm thiên có tự tại, có thể có một sự
cọng hành, cọng trú không?

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                   302

- Tôn giả Gotama, có thể có được.

- Lành thay, Vàsettha. Này Vàsettha, Tỷ-kheo sau khi thân hoại mạng chung sẽ cọng trú với Phạm thiên. Sự kiện ấy thật có thể có.

82. Khi nghe nói vậy, hai thanh niên Bà-la-môn Vàsettha và Bharadvàja bạch Thế Tôn:

- Thật vi diệu thay, Tôn giả Gotama! Thật vi diệu
thay, Tôn giả Gotama,! Tôn giả Gotama, như người
dựng đứng lại những gì bị quăng ngã xuống, phơi
bày ra những gì bị che kín, chỉ đường cho kẻ bị lạc
hướng, đem đèn sáng vào trong bóng tối để những ai
có mắt có thể thấy sắc. Cũng vậy Chánh pháp đã
được Thế Tôn dùng nhiều phương tiện trình bày. Và
nay chúng con xin quy y Tôn giả Gotama, quy y
Pháp và quy y Tỷ-kheo Tăng. Mong Tôn giả Gotama
nhận chúng con làm đệ tử; từ này trở đi cho đến
mạng chung, chúng con trọn đời quy ngưỡng.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                  303

31    Cách tu tập TÂM XÃ - Kinh POTALIYA – 54 Trung II, 51

KINH POTALIYA (Potaliya suttam) – Bài kinh số 54 – Trung II, 51

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở tại Anguttarapa. Apana là một thị trấn của Anguttarapa. Rồi Thế Tôn buổi sáng đắp y, cầm y bát, vào Apana để khất thực. Sau khi đi khất thực, ăn xong, trên con đường khất thực trở về, Thế Tôn đi đến một khu rừng để nghỉ trưa. Sau khi đi sâu vào khu rừng ấy, Ngài ngồi dưới một gốc cây. Gia chủ Potaliya, toàn thân mặc đồ đầy đủ, mang dù, đi dép, ngao du tản bộ khắp mọi nơi, và đi đến khu rừng ấy. Sau khi đi sâu vào (khu rừng), gia chủ Potaliya, đến chỗ Thế Tôn ở, sau khi đến nói lên với Thế Tôn những lời hỏi thăm, sau khi nói lên những lời hỏi thăm, thân hữu rồi đứng một bên. Thế Tôn nói với Gia chủ Potaliya đang đứng một bên:

– Này Gia chủ, có các chỗ ngồi. Nếu Ông muốn, hãy ngồi xuống.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                   304

Nghe nói vậy, gia chủ Potaliya nghĩ rằng: "Sa-
môn Gotama gọi ta với danh từ Gia chủ", nên phẫn
nộ không hoan hỷ và đứng im. Lần thứ hai, Thế Tôn
nói với Gia chủ Potaliya:

– Này Gia chủ, có các chỗ ngồi. Nếu Ông muốn, hãy ngồi xuống.

Lần thứ hai, gia chủ Potaliya nghĩ rằng: "Sa-
môn Gotama gọi ta với danh từ Gia chủ", nên phẫn
nộ, không hoan hỷ và đứng im. Lần thứ ba, Thế Tôn
nói với gia chủ Potaliya:

– Này Gia chủ, có các chỗ ngồi. Nếu Ông muốn, hãy ngồi xuống.

Nghe nói vậy, gia chủ Potaliya nghĩ rằng: "Sa- môn Gotama gọi ta với danh từ Gia chủ", nên phẫn nộ, không hoan hỷ, nói với Thế Tôn:

– Tôn giả Gotama, thật không thích đáng, không hợp lẽ, Tôn giả gọi tôi là Gia chủ.

– Này Gia chủ, nhưng hình dung của Ông, tướng mạo của ông, hình tướng của Ông giống như một gia chủ.

– Nhưng Tôn giả Gotama, tất cả nghiệp vụ đã

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                  305

được tôi từ bỏ, tất cả tục sự đã được tôi đoạn tận.

– Nhưng này Gia chủ, như thế nào tất cả nghiệp vụ đã được Ông từ bỏ, tất cả tục sự đã được Ông đoạn tận?

– Ở đây, này Tôn giả Gotama, tài sản, ngũ cốc,
hay vàng bạc, tất cả đều giao cho các con tôi thừa
hưởng. Ở đây, tôi không khuyên bảo, tôi không can
gián; tôi sống với tối thiểu đồ ăn, đồ mặc. Như vậy,
này Tôn giả Gotama, tất cả nghiệp vụ được tôi từ bỏ,
tất cả tục sự được tôi đoạn tận.

– Này Gia chủ, sự đoạn tận các tục sự mà Ông nói khác với sự đoạn tận các tục sự trong giới luật của bậc Thánh.

– Bạch Thế Tôn, như thế nào là sự đoạn tận các tục sự trong giới luật của bậc Thánh? Bạch Thế Tôn, lành thay, nếu Thế Tôn thuyết pháp cho tôi về sự đoạn tận các tục sự trong giới luật của bậc Thánh.

– Này Gia chủ, hãy nghe và khéo tác ý, Ta sẽ giảng.

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Gia chủ Potaliya vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                       306

thuyết giảng như sau:

 Này Gia chủ, tám pháp này đưa đến sự đoạn tận các tục sự trong giới luật bậc Thánh.

Thế nào là tám?

 Y cứ không sát sanh, sát sanh cần phải từ bỏ.
 Y cứ không lấy của không cho, lấy của không
cho cần phải từ bỏ.
 Y cứ lời chân thật, nói láo cần phải từ bỏ.
 Y cứ không nói hai lưỡi, nói hai lưỡi cần phải
từ bỏ.
 Y cứ không tham dục, tham dục cần phải từ bỏ.
 Y cứ không hủy báng sân hận, hủy báng sân
hận cần phải từ bỏ.
 Y cứ không phẫn não, phẫn não cần phải từ bỏ.
 Y cứ không quá mạn, quá mạn cần phải từ bỏ.
Này Gia chủ, tám pháp này được nói một cách
vắn tắt, không được giải thích rộng rãi, đưa đến sự
đoạn tận các tục sự trong giới luật bậc Thánh.

– Bạch Thế Tôn tám pháp này được Thế Tôn nói một cách vắn tắt, không được giải thích rộng rãi, đưa

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    307

đến sự đoạn tận các tục sự trong giới luật bậc Thánh. Bạch Thế Tôn, lành thay nếu Thế Tôn vì lòng thương tưởng, giải thích rộng rãi tám pháp này.

– Này Gia chủ, vậy Ông hãy nghe và khéo tác ý, Ta sẽ giảng.

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Gia chủ Potaliya vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn thuyết giảng như sau:

 Khi được nói: "Y cứ không sát sanh, sát sanh cần phải từ bỏ", do duyên gì, lời nói như vậy được nói lên?

Ở đây, này gia chủ, vị Thánh đệ tử suy nghĩ như sau:

 "Do nhơn những kiết sử nào ta có thể sát
sanh, ta đoạn tận, thành tựu sự từ bỏ của các
kiết sử ấy.
 Nếu ta sát sanh, không những ta tự trách
mắng ta vì duyên sát sanh, các bậc có trí, sau
khi tìm hiểu, cũng sẽ khiển trách ta vì duyên
sát sanh; và sau khi thân hoại mạng chung, ác
thú sẽ chờ đợi ta, vì duyên sát sanh.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                      308

 Thật là một kiết sử, thật là một triền cái, chính
sự sát sanh này.
 Những lậu hoặc, phiền lao nhiệt não nào có
thể khởi lên, do duyên sát sanh, đối với vị đã
từ bỏ sát sanh, những lậu hoặc phiền lao
nhiệt não như vậy không còn nữa". "Y cứ
không sát sanh cần phải từ bỏ", do duyên như
vậy, lời nói như vậy được nói lên.

 Khi được nói: "Y cứ không lấy của không cho, lấy của không cho cần phải từ bỏ", do duyên gì, lời nói như vậy được nói lên?

Ở đây, này Gia chủ, vị Thánh đệ tử suy nghĩ như sau: "Do nhơn những kiết sử nào ta có thể lấy của không cho, ta đoạn tận, thành tựu sự từ bỏ các kiết sử ấy. Nếu ta lấy của không cho, không những ta tự trách mắng ta vì duyên lấy của không cho, các bậc có trí, sau khi tìm hiểu, cũng sẽ khiển trách ta vì duyên lấy của không cho; và sau khi thân hoại mạng chung, ác thú sẽ chờ đợi ta, vì duyên lấy của không cho. Thật là một kiết sử, thật là một triền cái, chính sự lấy của không cho này. Những lậu hoặc, phiền lao nhiệt não nào có thể khởi lên do duyên lấy của không cho, đối với vị đã từ bỏ lấy của không cho, những lậu hoặc phiền lao nhiệt não như vậy không còn nữa". "Y cứ không lấy của không cho, lấy của không cho

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                      309

cần phải từ bỏ", do duyên như vậy, lời nói như vậy được nói lên.

 Khi được nói: "Y cứ lời chân thật, nói láo cần phải từ bỏ", do duyên gì, lời nói như vậy được nói lên?

Ở đây, này Gia chủ, vị Thánh đệ tử suy nghĩ
như sau: "Do nhơn những kiết sử nào, ta có thể nói
láo, ta đoạn tận, thành tựu sự từ bỏ các kiết sử ấy.
Nếu ta nói láo, không những ta tự trách mắng ta vì
duyên nói láo, các bậc có trí, sau khi tìm hiểu, cũng
sẽ khiển trách ta vì duyên nói láo; và sau khi thân
hoại mạng chung, ác thú sẽ chờ đợi ta, vì duyên nói
láo. Thật là một kiết sử, thật là một triền cái, chính
nói láo này. Những lậu hoặc phiền lao nhiệt não có
thể khởi lên, do duyên nói láo, đối với vị đã từ bỏ nói
láo, những lậu hoặc phiền lao nhiệt não như vậy
không còn nữa". "Y cứ lời chân thật nói láo cần phải
từ bỏ", do duyên như vậy, lời nói như vậy được nói
lên.

 Khi được nói: "Y cứ không nói hai lưỡi, nói hai lưỡi cần phải từ bỏ", do duyên gì, lời nói như vậy được nói lên?

Ở đây, này Gia chủ, vị Thánh đệ tử suy nghĩ như sau: "Do nhơn những kiết sử nào, ta có thể nói hai lưỡi, ta đoạn tận, thành tựu sự từ bỏ các kiết sử

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                      310

ấy. Nếu ta nói hai lưỡi, không những ta tự trách mắng ta vì duyên nói hai lưỡi, các bậc có trí, sau khi tìm hiểu cũng khiển trách ta vì duyên nói hai lưỡi, và sau khi thân hoại mạng chung, ác thú sẽ chờ đợi ta vì duyên nói hai lưỡi. Thật là một kiết sử, thật là một triền cái, chính sự nói hai lưỡi này. Những lậu hoặc, phiền lao nhiệt não có thể khởi lên do duyên nói hai lưỡi, đối với vị đã từ bỏ nói hai lưỡi, những lậu hoặc phiền lao nhiệt não như vậy không còn nữa". "Y cứ không nói hai lưỡi, nói hai lưỡi cần phải từ bỏ", do duyên như vậy, lời nói như vậy được nói lên.

 Khi được nói: "Y cứ không tham dục, tham dục cần phải từ bỏ", do duyên gì, lời nói như vậy được nói lên?

Ở đây, này Gia chủ, vị Thánh đệ tử suy nghĩ như sau: "Do nhơn những kiết sử nào, ta có thể có tham dục, ta đoạn tận, thành tựu sự từ bỏ các kiết sử ấy. Nếu ta tham dục, không những ta tự trách mắng ta vì duyên tham dục, các bậc có trí, sau khi tìm hiểu cũng khiển trách ta vì duyên tham dục; và sau khi thân hoại mạng chung, ác thú sẽ chờ đợi ta vì duyên tham dục. Thật là một kiết sử, thật là một triền cái, chính sự tham dục này. Những lậu hoặc, phiền lao nhiệt não có thể khởi lên do duyên tham dục, đối với vị đã từ bỏ tham dục, các lậu hoặc phiền lao nhiệt

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     311

não như vậy không còn nữa". "Y cứ không tham dục, tham dục cần phải từ bỏ", do duyên như vậy, lời nói như vậy được nói lên.

 Khi được nói: "Y cứ không hủy báng sân hận, hủy báng sân hận cần được từ bỏ", do duyên gì, lời nói như vậy được nói lên?

Ở đây, này Gia chủ, vị Thánh đệ tử suy nghĩ như sau: "Do nhơn những kiết sử nào ta có thể hủy báng sân hận, ta đoạn tận, thành tựu sự từ bỏ các kiết sử ấy. Nếu ta hủy báng sân hận, không những ta tự trách mắng ta vì duyên hủy báng, các bậc có trí, sau khi tìm hiểu, cũng khiển trách ta vì duyên hủy báng sân hận; và sau khi thân hoại mạng chung ác thú sẽ chờ đợi ta vì duyên hủy báng sân hận. Thật là một kiết sử, thật là một triền cái, chính sự hủy báng sân hận này. Những lậu hoặc, phiền lao nhiệt não có thể khởi lên do duyên hủy báng sân hận, đối với vị đã từ bỏ hủy báng sân hận các lậu hoặc phiền lao nhiệt não như vậy không còn nữa". "Y cứ không hủy báng sân hận, hủy báng sân hận cần phải từ bỏ", do duyên như vậy, lời nói như vậy được nói lên.

 Khi được nói: "Y cứ không phẫn não, phẫn não cần được từ bỏ", do duyên gì, lời nói như vậy được nói lên?

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     312

Này Gia chủ, vị Thánh đệ tử suy nghĩ như sau:
"Do nhơn những kiết sử nào ta có thể có phẫn não,
ta đoạn tận, thành tựu sự từ bỏ các kiết sử ấy. Nếu ta
có phẫn não, không những ta tự trách mắng ta vì
duyên phẫn não, các bậc có trí, sau khi tìm hiểu, cũng
khiển trách ta vì duyên phẫn não; và sau khi thân hoại
mạng chung, ác thú sẽ chờ đợi ta vì duyên phẫn não.
Thật là một kiết sử, thật là một triền cái, chính sự
phẫn nào này. Những lậu hoặc, phiền lao nhiệt não
có thể khởi lên do duyên phẫn não, đối với vị đã từ
bỏ phẫn não, các lậu hoặc phiền lao nhiệt não như
vậy không còn nữa". "Y cứ không phẫn não, phẫn
não cần được từ bỏ", do duyên như vậy, lời nói như
vậy được nói lên.

 Khi được nói: "Y cứ không quá mạn, quá mạn cần được từ bỏ", do duyên gì, lời nói như vậy được nói lên?

Này Gia chủ, vị Thánh đệ tử suy nghĩ như sau:

 "Do nhơn những kiết sử nào ta có quá mạn,
ta đoạn tận, thành tựu sự từ bỏ các kiết sử ấy.
 Nếu ta có quá mạn, không những ta tự trách
mắng ta vì duyên quá mạn, các bậc có trí sau
khi tìm hiểu, cũng khiển trách ta vì duyên quá
mạn; và sau khi thân hoại mạng chung, ác thú

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     313

sẽ chờ đợi ta, vì duyên quá mạn.
 Thật là một kiết sử, thật là một triền cái, chính
sự quá mạn này.
 Những lậu hoặc, phiền lao nhiệt não có thể
khởi lên do duyên quá mạn, đối với vị đã từ
bỏ quá mạn, các lậu hoặc phiền lao nhiệt
não như vậy không còn nữa". "Y cứ không
quá mạn, quá mạn cần phải từ bỏ", do duyên
như vậy, lời nói như vậy được nói lên.

Này Gia chủ, tám pháp được nói lên vắn tắt và được giải thích rộng rãi này, đưa đến sự đoạn tận các tục sự trong giới luật bậc Thánh, nhưng thật sự chưa phải là sự đoạn tận toàn diện, toàn bộ và toàn mặt tất cả tục sự trong giới luật bậc Thánh.

– Bạch Thế Tôn, như thế nào là sự đoạn tận toàn
diện, toàn bộ và toàn mặt tất cả tục sự trong giới luật
bậc Thánh? Lành thay, bạch Thế Tôn, nếu Thế Tôn
thuyết pháp cho con như thế nào là sự đoạn tận toàn
diện, toàn bộ, toàn mặt tất cả tục sự trong giới luật
bậc Thánh.

– Này Gia chủ, vậy Ông hãy nghe và khéo tác ý, Ta sẽ giảng.

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                      314

Gia chủ Potaliya vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn thuyết giảng như sau:

 Này Gia chủ, ví như có con chó đói lả, suy nhược,
đi đến một lò thịt giết bò. Ở đây, có người giết bò
thiện xảo hay người đệ tử quăng cho nó một khúc
xương, khéo lóc, tận lóc, không có thịt, chỉ có dính
máu.

Này Gia chủ, Ông nghĩ thế nào? Con chó ấy, khi
gặm khúc xương ấy, khéo lóc, tận lóc, không có thịt,
chỉ có dính máu có thể đoạn trừ được đói lả suy
nhược của nó không?

– Bạch Thế Tôn, không. Vì sao vậy? Với khúc
xương khéo lóc, tận lóc, không có thịt, chỉ có dính
máu ấy, bạch Thế Tôn, con chó kia chỉ có mệt nhọc
khốn khổ mà thôi.

– Cũng vậy, này Gia chủ, vị Thánh đệ tử suy
nghĩ như sau: "Thế Tôn đã nói, dục được ví như
khúc xương, khổ nhiều, não nhiều, tai họa ở đây
càng nhiều hơn". Sau khi thấy như chân như vậy
với chánh trí tuệ, sau khi từ bỏ loại xả thuộc loại đa
chủng, y cứ đa chủng, đối với loại xả thuộc loại nhứt
chủng, y cứ nhất chủng, ở đây, mọi chấp thủ đối với
thế vật được đoạn trừ hoàn toàn, không có dư tàn, vị
ấy tu tập loại xả như vậy.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     315

 Này Gia chủ, ví như con chim kên, con chim diều
hâu, hay con chim ưng giành được miếng thịt liền
bay bổng lên; các con chim kên khác, chim diều
hâu khác, hay chim ưng khác bay đuổi theo, đuổi
sát theo giành giựt xé nát miếng thịt ấy.

Này Gia chủ, Ông nghĩ thế nào? Nếu con chim
kên, chim diều hâu hay chim ưng ấy không vứt bỏ
ngay miếng thịt ấy, nó có thể do nhân duyên ấy, đi
đến chết hay đi đến khổ gần như chết không?

– Thưa có, bạch Thế Tôn.

– Cũng vậy, này Gia chủ, vị Thánh đệ tử suy
nghĩ như sau: "Thế Tôn đã nói, dục được ví như
miếng thịt, khổ nhiều, não nhiều, tai họa ở đây càng
nhiều hơn". Sau khi thấy như chân như vậy, với
chánh trí tuệ, sau khi từ bỏ loại xả thuộc loại đa
chủng, y cứ đa chủng, đối với loại xả thuộc loại nhứt
chủng, y cứ nhứt chủng, ở đây mọi chấp thủ đối với
thế vật được đoạn trừ hoàn toàn, không có dư tàn, vị
ấy tu tập loại xả như vậy.

 Này Gia chủ, ví như một người cầm một bó đuốc cỏ đang cháy rực đi ngược gió.

Này Gia chủ, Ông nghĩ thế nào, nếu người ấy không vứt bỏ ngay bó đuốc ấy, bó đuốc cỏ đang cháy

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    316

rực ấy có thể đốt cháy tay, hay đốt cháy cánh tay, hay
đốt cháy một thân phần của người ấy, người ấy có
thể do nhân duyên ấy, đi đến chết, hay đi đến khổ
gần như chết không?

– Thưa có, bạch Thế Tôn.

– Cũng vậy, này Gia chủ, vị Thánh đệ tử suy nghĩ như sau: "Thế Tôn đã nói, dục được ví như bó đuốc cỏ, khổ nhiều, não nhiều, tai họa ở đây càng nhiều hơn". Sau khi thấy như chân như vậy... (như trên)... với chánh trí tuệ, vị ấy tu tập loại xả như vậy.

 Này Gia chủ, ví như một hố than hừng, sâu hơn
thân người, đầy những than hừng, cháy không
thành ngọn, cháy không thành khói, và một người
đi đến muốn sống, muốn không chết, muốn lạc, né
tránh khổ. Nhưng có hai nhà lực sĩ, nắm chặt hai
cánh tay người ấy và lôi người ấy đến hố than
hừng.

Này Gia chủ, Ông nghĩ thế nào? Người ấy có co rúm thân, vật qua vật lại phía này phía kia không?

– Bạch Thế Tôn, có. Vì sao vậy? Bạch Thế Tôn,
vì người ấy biết: "Nếu ta rơi vào hố than hừng này,
do nhân duyên này, ta sẽ đi đến chết hay đau khổ gần
như chết.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                        317

– Cũng vậy, này gia chủ, vị Thánh đệ tử suy nghĩ như sau: "Thế Tôn đã nói, dục được ví như hố than hừng, khổ nhiều, não nhiều, tai họa ở đây càng nhiều hơn". Sau khi thấy như chân như vậy với chánh trí tuệ... (như trên)... vị ấy tu tập loại xả như vậy.

 Này Gia chủ, ví như có người nằm mộng, thấy vườn khả ái, rừng núi khả ái, đất đai khả ái, ao hồ khả ái; khi tỉnh dậy, người ấy không thấy gì cả.

Cũng vậy, này Gia chủ, vị Thánh đệ tử suy nghĩ như sau: "Thế Tôn đã nói, dục được ví như một cơn mộng, khổ nhiều, não nhiều, tai họa ở đây càng nhiều hơn". Sau khi thấy như chân như vậy với chánh trí tuệ,... (như trên)... vị ấy tu tập loại xả như vậy.

 Này Gia chủ, ví như có người mượn tài vật cho
mượn, xe cộ xứng đáng bậc sang trọng, các đồ
châu báu trang sức mỹ diệu, và với những đồ vật
vay mượn ấy, người ấy đi vào chợ phố, được (tôn
trọng) đi trước, được nhiều người vây quanh, và
quần chúng thấy người ấy bèn nói: "Người này
thật sự giàu sang, và người giàu sang hưởng thọ
tài vật như vậy". Nhưng những người chủ thấy
người kia ở chỗ nào liền lấy lui những vật sở hữu
của mình.

Này Gia chủ, Ông nghĩ thế nào? Có phải sự (trá

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                      318

hình) dị tính của người kia được chấm dứt ở đây?

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn. Vì sao vậy? Bạch Thế Tôn, vì những người chủ lấy lui những vật sở hữu của mình.

– Cũng vậy, này Gia chủ, vị Thánh đệ tử suy
nghĩ như sau: "Thế Tôn đã nói, dục được ví như tài
vật vay mượn, khổ nhiều, não nhiều, tai họa ở đây
càng nhiều hơn". Sau khi thấy như chân như vậy với
chánh trí tuệ... (như trên)... vị ấy tu tập loại xả như
vậy.

 Này Gia chủ, ví như gần thôn làng hay gần thị tứ
có một nhóm rừng, ở đấy, có một cây đầy những
trái chín, nhưng không có trái nào rơi xuống đất.
Rồi một người đi đến, ước mong trái cây, tìm cầu
trái cây, đi khắp đó đây để tìm trái cây. Người ấy
đi sâu vào ngôi rừng ấy, thấy cây ấy đầy những
trái chín. Người ấy có thể nghĩ như sau: "Cây này
đầy những trái chín nhưng không có trái nào rơi
xuống đất, nhưng ta biết leo cây. Vậy ta hãy leo
lên cây ấy ăn cho thỏa thích và bọc đầy áo (để
đem về). Rồi người ấy leo lên cây ấy, ăn cho thỏa
thích và bọc đầy áo (để đem về). Rồi một người
thứ hai đi đến, ước mong trái cây, tìm cầu trái
cây, đi khắp đó đây để tìm trái cây, và tay mang

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                      319

một búa sắc bén. Người này đi sâu vào ngôi rừng
ấy, thấy cây ấy đầy những trái chín. Người này có
thể nghĩ như sau: "Cây này đầy những trái chín,
nhưng không có trái nào rơi xuống đất. Nhưng ta
không biết leo cây. Vậy ta hãy chặt cây này tận
gốc, ăn cho thỏa thích, và bọc đầy áo (để đem
về)". Rồi người này chặt cây ấy tận gốc.

Này Gia chủ, Ông nghĩ thế nào? Nếu người kia
không leo xuống thật mau, thời cây ấy khi rơi đổ
xuống, sẽ làm cho người thứ nhất, hoặc bị gãy tay,
hoặc bị gãy chân, hoặc bị gãy một phần thân nào. Và
do nhân duyên ấy, sẽ bị chết hay đi đến đau khổ gần
như chết.

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

– Cũng vậy, này Gia chủ, vị Thánh đệ tử suy
nghĩ như sau: "Thế Tôn đã nói, dục được ví như cây
có trái, khổ nhiều, não nhiều, tai họa ở đây càng
nhiều hơn". Sau khi thấy như chân như vậy với trí
tuệ, sau khi từ bỏ loại xả thuộc loại đa chủng, y cứ
đa chủng, đối với loại xả thuộc loại nhứt chủng, y cứ
nhứt chủng, ở đây mọi chấp thủ đối với thế vật
được đoạn trừ hoàn toàn, không có dư tàn, vị ấy
tu tập loại xả như vậy.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    320

 Này Gia chủ, vị Thánh đệ tử ấy, sau khi thành
tựu Xả niệm thanh tịnh vô thượng này, nhớ
đến các đời sống trước, như một đời, hai đời,
ba đời... (như trên)... Vị ấy nhớ đến nhiều đời
sống quá khứ cùng với các nét đại cương và các
chi tiết.
 Này Gia chủ, vị Thánh đệ tử ấy sau khi thành
tựu xả niệm thanh tịnh vô thượng này, với thiên
nhãn thuần tịnh siêu nhân, thấy sự sống và chết
của chúng sanh, người hạ liệt kẻ cao sang,
người đẹp đẽ kẻ thô xấu, người may mắn kẻ bất
hạnh.. (như trên)... đều do hạnh nghiệp của
chúng.
 Này Gia chủ vị Thánh đệ tử ấy, sau khi thành
tựu xả niệm thanh tịnh vô thượng này, và với
các lậu hoặc được đoạn trừ, vị này với thượng
trí, tự mình chứng ngộ, chứng đạt và an trú
ngay trong hiện tại vô lậu tâm giải thoát, tuệ
giải thoát.
 Này Gia chủ, cho đến như vậy là sự đoạn tận
toàn diện, toàn bộ và toàn mặt tất cả sự tục sự
trong giới luật bậc Thánh.

Này Gia chủ, Ông nghĩ thế nào? Ông có thấy ở nơi Ông một sự đoạn tận tục sự như vậy, giống như sự đoạn tận toàn diện, toàn bộ và toàn mặt tất cả tục

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    321

sự trong giới luật bậc Thánh?

– Bạch Thế Tôn, con là ai mà có thể có sự đoạn
tận toàn diện, toàn bộ và toàn mặt tất cả tục sự trong
giới luật bậc Thánh? Bạch Thế Tôn, con còn rất xa
với sự đoạn tận toàn diện, toàn bộ và toàn mặt, tất cả
tục sự trong giới luật bậc Thánh.

Bạch Thế Tôn, xưa kia, đối với các vị Du sĩ
không phải thù thắng, chúng con xem là thù thắng;
dầu họ không thù thắng, chúng con cúng dường các
món ăn thù thắng; dầu họ không thù thắng, chúng
con mời họ ở trong những trú xứ thù thắng, Bạch Thế
Tôn, còn đối với các Tỷ-kheo thù thắng, chúng con
xem là không thù thắng; dầu các vị ấy thù thắng,
chúng con cúng dường các món ăn không thù thắng;
dầu các vị ấy thù thắng, chúng con mời các vị ấy ở
trong các trú xứ không thù thắng.

Nhưng nay, bạch Thế Tôn, đối với các Du sĩ không thù thắng, chúng con sẽ biết là không thù thắng; vì họ không thù thắng, chúng con sẽ cúng dường các món ăn không thù thắng,; vì họ không thù thắng chúng con sẽ mời họ ở trong các trú xứ không thù thắng. Còn đối với các Tỷ-kheo thù thắng, chúng con sẽ biết các vị ấy là thù thắng; vì các vị ấy thù thắng, chúng con sẽ cúng dường các món ăn thù

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     322

thắng; vì các vị ấy thù thắng, chúng con sẽ mời các vị ấy ở trong các trú xứ thù thắng. Bạch Thế Tôn,

Thế Tôn thật sự đã gợi ở nơi con lòng ái kính
Sa-môn đối với các vị Sa-môn, lòng tịnh tín Sa-
môn đối với các Sa-môn, lòng tôn kính Sa-môn
đối với các Sa-môn.

Thật vi diệu thay, bạch Thế Tôn! Thật vi diệu
thay, bạch Thế Tôn! Như người dựng đứng lại những
gì bị quăng ngã xuống, phơi bày ra những gì bị che
kín, chỉ đường cho những người bị lạc hướng, đem
đèn sáng vào trong bóng tối để những ai có mắt có
thể thấy sắc. Cũng vậy, Chánh pháp đã được Thế Tôn
dùng nhiều phương tiện trình bày, giải thích. Bạch
Thế Tôn, con xin quy y Thế Tôn, quy y Pháp và quy
y chúng Tỷ-kheo Tăng. Mong Thế Tôn nhận con làm
đệ tử; từ nay trở đi cho đến mạng chung, con trọn đời
quy ngưỡng.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    323

32    Gương tu tập của Tôn giả Sariputta - Kinh SAU KHI AN CƯ – Tăng IV, 96

SAU KHI AN CƯ – Tăng IV, 96

1. Như vậy tôi nghe:

Một thời, Thế Tôn trú ở Sàvatthi, tại Jetavana, khu
vườn ông Anàthapindika, rồi Tôn giả Sàriputta đi
đến Thế Tôn, sau khi đến đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi
xuống một bên. Ngồi xuống một bên, Tôn giả
Sàriputta bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, con đã sống an cư trong mùa mưa tại Sàvatthi. Bạch Thế Tôn, nay con muốn ra đi du hành trong quốc độ.

- Này Sàriputta, nay Thầy hãy làm những gì Thầy nghĩ là hợp thời.

Rồi Tôn giả Sàriputta từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tôn, thân phía hữu hướng về Ngài rồi ra đi.

2. Rồi một Tỷ-kheo, sau khi Tôn giả Sàriputta ra đi không bao lâu, bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, Tôn giả Sàriputta xâm phạm con, đã bỏ đi du hành không có xin lỗi con.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                  324

Thế Tôn cho gọi một Tỷ-kheo:

- Này Tỷ-kheo, hãy đến nhân danh Ta, nói với Sàriputta: "Thưa Hiền giả, bậc Đạo Sư cho gọi Hiền giả".

- Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Tỷ-kheo ấy, vâng đáp Thế Tôn, đi đến Tôn giả Sàriputta, sau khi đến, nói với Tôn giả Sàriputta:

- Thưa Hiền giả Sàriputta, bậc Đạo Sư cho gọi Hiền giả.

- Thưa vâng, này Hiền giả.

Tôn giả Sàriputta vâng đáp Tỷ-kheo ấy. Lúc bấy giờ, Tôn giả Mahà Moggallàna và Tôn giả Ànanda cầm chìa khóa, đi từ tinh xá này đến tinh xá khác nói rằng:

- Chư Tôn giả hãy đến! Chư Tôn giả hãy đến! Nay Tôn giả Sàriputta sẽ rống tiếng rống con sư tử trước mặt Thế Tôn.

3. Rồi Tôn giả Sàriputta đi đến Thế Tôn, sau khi đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên Thế Tôn, nói với Tôn giả Sàriputta đang ngồi xuống một bên:

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                      325

- Ở đây, này Sàriputta, một đồng Phạm hạnh có điều bất mãn với Thầy: "Bạch Thế Tôn, Tôn giả Sàriputta xâm phạm con đã ra đi không có xin lỗi con".

4. - Thật vậy, bạch Thế Tôn, với ai không an trú thân
niệm trên thân, người ấy, ở đây, sau khi xâm phạm
một vị đồng Phạm hạnh, có thể bỏ đi du hành, không
có xin lỗi.

- Ví như, bạch Thế Tôn, trên đất, người ta quăng đồ
tịnh, quăng đồ bất tịnh, quăng phẩn uế, quăng
nước tiểu, nhổ nước miếng, quăng mủ và quăng
máu; tuy vậy đất không lo âu, không xấu hổ, hay
không nhàm chán. Cũng vậy, bạch Thế Tôn, con
an trú với tâm như đất, rộng rãi, rộng lớn, vô
lượng, không hận, không sân. Bạch Thế Tôn, với
ai không an trú thân niệm, người ấy ở đây, sau khi
xâm phạm một vị đồng Phạm hạnh, có thể bỏ đi
du hành, không có xin lỗi.
- Ví như, bạch Thế Tôn, trong nước người ta rửa
đồ tịnh, rửa đồ bất tịnh, rửa sạch phẩn uế, rửa
sạch nước tiểu, rửa sạch nước miếng, rửa sạch
máu, rửa sạch mủ; tuy vậy nước không lo âu,
không xấu hổ, không nhàm chán. Cũng vậy, bạch
Thế Tôn, con an trú với tâm như nước, rộng rãi,
rộng lớn, vô lượng, không hận, không sân. Bạch
Thế Tôn, với ai không an trú thân niệm, người ấy

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    326

ở đây, sau khi xâm phạm một vị đồng Phạm hạnh,
có thể bỏ đi du hành, không có xin lỗi.
- Ví như, bạch Thế Tôn, lửa đốt các đồ tịnh, đốt các
đồ bất tịnh, đốt phẩn uế, đốt nước tiểu, đốt nước
miếng, đốt mủ, đốt máu; tuy vậy lửa không lo âu,
không xấu hổ, không nhàm chán. Cũng vậy, bạch
Thế Tôn, con an trú với tâm như lửa, rộng rãi,
rộng lớn, vô lượng, không hận, không sân. Bạch
Thế Tôn, với ai không an trú thân niệm, người ấy
ở đây, sau khi xâm phạm một vị đồng Phạm hạnh,
có thể bỏ đi du hành, không có xin lỗi.
- Ví như, bạch Thế Tôn, gió thổi các đồ tịnh, thổi
các đồ bất tịnh, thổi phẩn uế, thổi nước tiểu, thổi
nước miếng, thổi mủ, thổi máu; tuy vậy gió không
lo âu, không xấu hổ, không nhàm chán. Cũng vậy,
bạch Thế Tôn, con an trú với tâm như gió, rộng
rãi, rộng lớn, vô lượng, không hận, không sân.
Bạch Thế Tôn, với ai không an trú thân niệm,
người ấy ở đây, sau khi xâm phạm một vị đồng
Phạm hạnh, có thể bỏ đi du hành, không có xin
lỗi.
- Ví như, bạch Thế Tôn, một miếng vải lau chùi lau
các đồ tịnh, lau các đồ bất tịnh, lau phẩn uế, lau
nước tiểu, lau nước miếng, lau mủ, lau máu; tuy
vậy miếng vải lau chùi không lo âu, không xấu hổ,
không nhàm chán. Cũng vậy, bạch Thế Tôn, con
an trú với tâm như miếng vải lau chùi, rộng rãi,

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    327

rộng lớn, vô lượng, không hận, không sân. Bạch
Thế Tôn, với ai không an trú thân niệm, người ấy
ở đây, sau khi xâm phạm một vị đồng Phạm hạnh,
có thể bỏ đi du hành, không có xin lỗi.
- Ví như, bạch Thế Tôn, con trai của một người
Candàla (Chiên-đà-la: hạ liệt) hay con gái của
một người Candàla, với tay cầm bát ăn xin, mặc
đồ rách rưới, đi vào làng hay đi vào thị trấn, với
một tâm trạng hạ liệt. Cũng vậy, bạch Thế Tôn,
con an trú với tâm giống như con Chiên-đà-la,
rộng rãi, rộng lớn, vô lượng, không hận, không
sân. Bạch Thế Tôn, với ai không an trú thân niệm,
người ấy ở đây, sau khi xâm phạm một vị đồng
Phạm hạnh, có thể bỏ đi du hành, không có xin
lỗi.
- Ví như, bạch Thế Tôn, một con bò đực, với sừng
bị cưa, hiền lương, khéo điều phục, khéo huấn
luyện, đi lang thang từ đường này đến đường
khác, từ ngã tư này đến ngã tư khác, không hại
một ai với chân hay với sừng. Cũng vậy, bạch Thế
Tôn, con an trú với tâm giống như một con bò
đực với sừng bị cưa, rộng rãi, rộng lớn, vô lượng,
không hận, không sân. Bạch Thế Tôn, với ai
không an trú thân niệm, người ấy ở đây, sau khi
xâm phạm một vị đồng Phạm hạnh, có thể bỏ đi
du hành, không có xin lỗi.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                   328

- Ví như, bạch Thế Tôn, một nữ nhân hay một nam
nhân còn trẻ tuổi, thanh niên, ưa thích trang điểm,
sau khi gội đầu, sẽ lo âu, xấu hổ, nhàm chán nếu
xác rắn, hay xác chó, hay xác người được cuốn
vào cổ người ấy. Cũng vậy, bạch Thế Tôn, con lo
âu, xấu hổ, nhàm chán với cái thân đầy bất tịnh
này. Bạch Thế Tôn, với ai không an trú thân niệm,
người ấy ở đây, sau khi xâm phạm một vị đồng
Phạm hạnh, có thể bỏ đi du hành, không có xin
lỗi.
- Ví như, bạch Thế Tôn, có người mang một cái bát
đầy mỡ, có thủng nhiều lỗ, thủng nhiều đường, bị
chảy, bị rỉ. Cũng vậy, bạch Thế Tôn, con mang
cái thân này, có thủng nhiều lỗ, có thủng nhiều
đường, bị chảy, bị rỉ. Bạch Thế Tôn, với ai không
an trú thân niệm, người ấy ở đây, sau khi xâm
phạm một vị đồng Phạm hạnh, có thể bỏ đi du
hành, không có xin lỗi.

5. Rồi Tỷ-kheo ấy từ chỗ ngồi đứng dậy, đắp thượng y vào một bên vai, cúi đầu đảnh lễ chân Thế Tôn và bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, con đã phạm một trọng tội. Vì ngu si, vì vô minh, vì bất thiện, con đã xuyên tạc Tôn giả Sàriputta, không ý thức, trống không, vọng ngôn,

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     329

không thật. Mong Thế Tôn chấp nhận cho con tội ấy là một tội để con ngăn đón về tương lai.

- Này Tỷ-kheo, thật là một trọng tội. Vì ngu si, vì vô minh, vì bất thiện, Thầy đã xuyên tạc Tôn giả Sàriputta, không ý thức, trống không, vọng ngôn, không thật. Này Tỷ-kheo, vì Thầy đã thấy tội ấy là một tội, đã phát lộ đúng pháp, Ta chấp nhận tội ấy cho Thầy. Đây là một sự tiến bộ, này Tỷ-kheo, trong Pháp Luật của bậc Thánh, những ai thấy tội là tội, phát lộ đúng pháp, và ngăn đón trong tương lai.

6. Rồi Thế Tôn, nói với Tôn giả Sàriputta:

- Này Sàriputta, hãy tha thứ kẻ ngu si này, trước khi ở đây, đầu nó sẽ bị vỡ tan làm bảy mảnh.

- Bạch Thế Tôn, con tha thứ cho Tôn giả ấy, nếu Tôn giả ấy nói với con: "Hãy tha thứ cho", và cũng mong Tôn giả ấy tha thứ cho con.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     330

33    Kinh HÀNG MA – 50 Trung I, 727

KINH HÀNG MA (Maratajjaniya suttam) – Bài kinh số 50 – Trung I, 727

Như vầy tôi nghe.

Một thời Tôn giả Mahamoggallana trú giữa dân
chúng Bhagga, tại Sumsumaragira, rừng
Bhessakalavana, vườn Lộc Uyển. Lúc bấy giờ, Tôn
giả Mahamoggallana đang đi kinh hành ngoài trời.
Khi ấy Ác ma đi vào bụng Tôn giả Mahamoggallana,
ở trong bao tử. Rồi Tôn giả Mahamoggallana nghĩ
như sau: "Nay sao bụng của Ta lại nặng nặng như
có gì chồng chất quá đầy?" Rồi Tôn giả
Mahamoggallana từ chỗ kinh hành bước xuống, đi
vào tự viện, và ngồi trên chỗ đã soạn sẵn. Sau khi
ngồi, Tôn giả Mahamoggallana tự chánh niệm. Tôn
giả Mahamoggallana thấy Ác ma, sau khi đi vào
trong bụng, đang ở trong bao tử. Thấy vậy, Tôn giả
liền nói với Ác ma:

– Hãy đi ra, Ác ma! Hãy đi ra, Ác ma! Chớ có phiền nhiễu Như Lai và đệ tử Như Lai. Chớ có khiến

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                 331

cho Ngươi bị bất hạnh, đau khổ lâu dài!

Rồi Ác ma suy nghĩ: "Vị Sa-môn này không biết ta, không thấy ta, lại nói như sau: "Hãy đi ra, Ác ma! Hãy đi ra Ác ma! Chớ có phiền nhiễu Như Lai, và đệ tử Như Lai. Chớ có khiến cho Ngươi bị bất hạnh, đau khổ lâu dài". Chính vị Bổn sư cũng chưa biết ta mau như vậy, làm sao vị đệ tử này có thể biết ta được?"

Rồi Tôn giả Mahamoggallana lại nói với Ác ma như sau:

– Này Ác ma, ta biết Ngươi. Đừng có nghĩ rằng:
"Vị ấy không biết ta". Ngươi là Ác ma. Này Ác ma,
Ngươi nghĩ như sau: "Vị Sa-môn này không biết ta,
không thấy ta, lại nói như sau: "Hãy đi ra, Ác ma!
hãy đi ra Ác ma! Chớ có phiền nhiễu Như Lai và đệ
tử Như Lai. Chớ có khiến cho Ngươi bị bất hạnh, đau
khổ lâu dài!" Chính vị Bổn sư cũng không biết ta
mau như vậy, làm sao vị đệ tử này có thể biết ta
được?"

Rồi Ác ma suy nghĩ như sau: "Vị Sa-môn này
biết ta, thấy ta và nói như sau: "Hãy đi ra, Ác ma!
Hãy đi ra, Ác ma! Chớ có phiền nhiễu Như Lai và đệ
tử Như Lai. Chớ có khiến cho Ngươi bị bất hạnh, đau
khổ lâu dài"". Rồi Ác ma từ miệng Tôn giả
Mahamoggallana bước ra, và đứng dựa nơi cửa

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     332

(miệng?). Tôn giả Mahamoggallana thấy Ác ma đứng dựa nơi cửa thấy vậy, bèn nói Ác ma:

– Ác ma, ở đây, ta cũng thấy Ngươi. Ngươi chớ có nghĩ rằng: "Vị ấy không thấy ta". Này Ác ma, nay Ngươi đang đứng dựa nơi cửa (miệng?).

Này Ác ma, thuở xưa, ta là Ác ma tên là Dusi, và chị ta tên là Kali. Ngươi con trai chị ta. Như vậy Ngươi là cháu ta.

Này Ác ma, lúc bấy giờ, Thế Tôn
Kakusandha, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác ra
đời. Thế Tôn Kakusandha, bậc A-la-hán Chánh
Đẳng Giác có hai vị đệ tử tên là Vidhura, và Sanjiva,
hai bậc tối thượng, hai bậc Hiền giả.

Này Ác ma, đối với các vị đệ tử của Thế Tôn
Kakusandha, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác không
một ai ở đây có thể bằng Tôn giả Vidhura về thuyết
pháp. Này Ác ma, vì lý do này, Tôn giả Vidhura
được gọi là Vidhura (Vô song).

Còn Tôn giả Sanjiva là vị đi rừng, đi gốc cây, đi các chỗ không người và chứng Diệt thọ tưởng định không khó khăn gì. Này Ác ma, thuở xưa, Tôn giả Sanjiva đang ngồi nhập Diệt thọ tưởng định dưới một gốc cây. Này Ác ma, các người chăn bò, chăn thú,

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     333

làm ruộng, các lữ hành thấy Tôn giả Sanjiva đang ngồi nhập Diệt thọ tưởng định dưới một gốc cây, thấy vậy liền nói với nhau như sau: "Thật vị diệu thay, này các Tôn giả! Thật hy hữu thay, này các Tôn giả! Vị Sa-môn này chết mà vẫn ngồi. Chúng ta hãy hỏa táng ngài!" Rồi này Ác ma, các người chăn bò, chăn thú, làm ruộng, các lữ hành liền thâu lượm cỏ, củi và phân bò chồng lên thân Tôn giả Sanjiva, đốt lửa và bỏ đi. Này Ác ma, Tôn giả Sanjiva, sau khi đếm ấy đã tàn, liền xuất định, phủi áo, vào buổi sáng đắp y, cầm y bát vào làng khất thực. Này Ác ma, các người chăn bò, chăn thú, làm ruộng, các lữ hành thấy Tôn giả Sanjiva đang đi khất thực, thấy vậy liền nghĩ: "Thật vi diệu thay, này các Tôn giả! Thật hy hữu thay, này các Tôn giả! Vị Sa-môn này chết mà vẫn ngồi, nay được sống lại". Này Ác ma, vì lý do này, Tôn giả Sanjiva được xưng danh là Sanjiva, Sanjiva.

Này Ác ma, rồi Ác ma Dusi nghĩ như sau: "Ta
không biết chỗ đến và chỗ đi của các vị Tỷ-kheo có
giới hạnh và thiện pháp này. Vậy nay ta hãy nhập
vào hàng Bà-la-môn gia chủ và nói như sau: "Hãy
đến phỉ báng, mạ lỵ, thống trách và nhiễu hại các vị
Tỷ-kheo có giới hạnh và thiện tánh. Do bị phỉ báng,
mạ lỵ, thống trách và nhiễu hại bởi các Người, các vị
ấy có thể đổi tâm và như vậy, Ác ma Dusi mới có dịp
để chi phối họ."

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     334

Rồi này Ác ma, Ác ma Dusi nhập vào hàng Bà- la-môn gia chủ và phỉ báng, mạ lỵ, thống trách và nhiễu hại các vị Tỷ-kheo có giới hạnh và thiện tánh như sau: "Những kẻ trọc đầu, Sa-môn giả hiệu, tiện nô, hắc nô, sanh tự gót chân này. Họ nói: "Chúng tôi tu thiền, chúng tôi tu thiền" và với hai vai thụt xuống, với mặt cúi xuống, mê mê dại dại, tu thiền, mê thiền, si thiền, dại thiền. Ví như con cú đậu trên cành cây, khi đang rình chuột; tu thiền, mê thiền, si thiền, dại thiền; cũng vậy, những kẻ trọc đầu, Sa-môn giả hiệu, tiện nô, hắc nô, sanh tự gót chân này. Chúng nói: "Chúng tôi tu thiền, chúng tôi tu thiền". Và với hai vai thụt xuống, với mặt cúi xuống, mê mê dại dại, tu thiền, mê thiền, si thiền, dại thiền. Ví như con giả can trên bờ sông, khi đang rình cá; tu thiền, mê thiền, si thiền, dại thiền; cũng vậy, những kẻ trọc đầu... (như trên)... dại thiền. Ví như con mèo ngồi bên đống rác, khi đang rình chuột; tu thiền, mê thiền, si thiền, dại thiền; cũng vậy, những kẻ trọc đầu... (như trên)... dại thiền. Ví như con lừa, gánh nặng được đặt xuống, đang tu thiền, mê thiền, si thiền, dại thiền; cũng vậy, những kẻ trọc đầu, Sa-môn giả hiệu, tiện nô, hắc nô, sanh tự gót chân này. Chúng nói: "Chúng tôi tu thiền, chúng tôi tu thiền", và với hai vai thụt xuống, với mặt cúi xuống, mê mê dại dại, tu thiền, mê thiền, si thiền, dại thiền". Này Ác ma lúc bấy giờ, phần lớn những người ấy sau khi thân hoại mạng chung phải sanh vào

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                       335

cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục.

Rồi này Ác ma, Thế Tôn Kakusandha, bậc A-la- hán, Chánh Đẳng Giác gọi các Tỷ-kheo:

"– Này các Tỷ-kheo, những Bà-la-môn gia chủ
bị Ác ma Dusi nhập vào và nói: "Hãy đến phỉ báng,
mạ lỵ, thống trách và nhiễu hại các Tỷ-kheo có giới
hạnh và thiện tánh. Do bị phỉ báng, mạ lụy, thống
trách và nhiễu hại bởi các Người, các vị ấy có thể đổi
tâm, và như vậy Ác ma Dusi mới có dịp để chi phối
họ".

Này các Tỷ-kheo, hãy đến biến mãn một phương với tâm câu hữu với từ, rồi an trú, cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư. Như vậy cùng khắp thế giới, trên, dưới, bề ngang, hết thảy phương xứ, cùng khắp vô biên giới, an trú biến mãn với tâm câu hữu với từ, quảng đại, vô biên, không hận, không sân. Với tâm câu hữu với bi... (như trên)... với tâm câu hữu với hỷ... (như trên)..., biến mãn một phương với tâm câu hữu với xả, rồi an trú; cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư. Như vậy cùng khắp thế giới, trên, dưới, bề ngang, hết thảy phương xứ, cùng khắp vô biên giới, an trú biến mãn với tâm câu hữu với xả, quảng đại, vô biên,

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     336

không hận, không sân".

Rồi Ác ma, các Tỷ-kheo ấy được Thế Tôn
Kakusandha, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác
khuyến khích như vậy, khuyến giáo như vậy, đi đến
khu rừng, đi đến gốc cây, đi đến các chỗ không vắng,
biến mãn một phương với tâm câu hữu với từ rồi an
trú; cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ
ba; cũng vậy phương thứ tư. Như vậy cùng khắp thế
giới, trên, dưới, bề ngang, hết thảy phương xứ, cùng
khắp vô biên giới, an trú biến mãn với tâm câu hữu
với từ, quảng đại, vô biên, không hận, không sân.
Với tâm câu hữu với bi... (như trên)... với tâm câu
hữu với hỷ... (như trên)...biến mãn một phương với
tâm câu hữu với xả rồi an trú; cũng vậy phương thứ
hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ
tư. Như vậy, cùng khắp thế giới, trên, dưới, bề ngang,
hết thảy phương xứ, cùng khắp vô biên giới, an trú
biến mãn với tâm câu hữu với xả, quảng đại, vô biên,
không hận, không sân.

Này Ác ma, rồi Mara Dusi suy nghĩ như sau: "Làm như vậy, ta không thể biết chỗ đến hay chỗ đi của các Tỷ-kheo có giới hạnh và thiện tánh. Vậy ta hãy nhập vào các Bà-la-môn gia chủ và nói như sau: "Hãy đến tán thán, tôn trọng, đảnh lễ cúng dường các Tỷ-kheo có giới hạnh và thiện tánh này. Do được tán

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     337

thán, tôn trọng, đảnh lễ, cúng dường, các vị ấy có thể đổi tâm và như vậy, Ác ma Dusi mới có dịp để chi phối họ".

Rồi này Ác ma, Ác ma Dusi nhập vào các Bà-
la-môn gia chủ và nói: "Hãy đến tán thán, tôn trọng,
đảnh lễ, cúng dường các Tỷ-kheo có giới hạnh và
thiện tánh. Những vị này được các Ngươi tán thán,
tôn trọng, đảnh lễ, cúng dường có thể đổi tâm, và như
vậy Ác ma Dusi mới có dịp để chi phối họ", Rồi này
Ác ma, những Bà-la-môn gia chủ, bị Ác ma Dusi
xâm nhập, tán thán, tôn trọng, đảnh lễ, cúng dường
các Tỷ-kheo có giới hạnh và thiện tánh. Này Ác ma,
sau một thời gian những vị này mạng chung và phần
lớn sau khi thân hoại mạng chung được sanh lên
thiện thú, Thiên giới và đời này.

Rồi này Ác ma, Thế Tôn Kakusamdha, bậc A- la-hán, Chánh Đẳng Giác gọi các Tỷ-kheo:

"– Này các Tỷ-kheo, các Bà-la-môn gia chủ bị
Ác ma Dusi xâm nhập và nói như sau: "Các Người
hãy đến tán thán, tôn trọng, đảnh lễ, cúng dường các
Tỷ-kheo có giới hạnh và thiện tánh. Những vị này
được các Người tán thán, tôn trọng, đảnh lễ, cúng
dường có thể đổi tâm và như vậy Ác ma Dusi mới có
dịp để chi phối họ". Này các Tỷ-kheo, các Người

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     338

hãy sống quán bất tịnh trên thân, (quán) tưởng
nhàm chán đối với các món ăn, (quán) tưởng bất
khả lạc đối với tất cả thế gian, quán tánh vô
thường đối với tất cả hành".

Và này Ác ma, những Tỷ-kheo ấy được Thế Tôn
Kakusandha khuyến khích như vậy, khuyến giáo như
vậy, đi đến khu rừng, đi đến gốc cây, đi đến các chỗ
trống vắng, sống quán (tánh) bất tịnh trên thân,
(quán) tưởng nhàm chán đối với các món ăn, (quán)
tưởng bất khả lạc đối với tất cả thế gian, quán tánh
vô thường đối với tất cả hành.

Rồi này Ác ma, Thế Tôn Kakusandha, bậc A-la-
hán, Chánh Đẳng Giác, buổi sáng đắp y, mang y bát,
với Tôn giả Vidhura là thị giả, đi vào làng để khất
thực. Rồi này Ác ma, Ác ma Dusi nhập vào một đứa
trẻ, cầm một hòn đá, đánh trên đầu Tôn giả Vidhura
khiến bể đầu. Rồi này Ác ma, Tôn giả Vidhura với
đầu bị bể và với máu chảy, vẫn đi sau lưng Thế Tôn
Kakusandha, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác. Rồi
này Ác ma, Thế Tôn Kakusandha bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác nhìn xung quanh với cái nhìn
con voi chúa và suy nghĩ như sau: "Thật vậy, Ác ma
Dusi không biết sự vừa phải".

Này Ác ma, khi Thế Tôn nhìn xung quanh, thì

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                   339

Ác ma Dusi liền từ chỗ ấy từ trần và sinh vào cõi
địa ngục. Này Ác ma, địa ngục ấy được ba tên gọi:
Sáu xúc xứ địa ngục, Thiết qua địa ngục, Biệt thọ
khổ địa ngục. Rồi các người giữ địa ngục đến ta và
nói như sau: "Này Tôn giả, khi cọc sắt sẽ gặp cọc sắt
trong tim của Ngươi, Ngươi mới hiểu như sau: "Ta
sẽ bị trụng nước sôi một ngàn năm ở địa ngục.'' Và
ta, này Ác ma, ta bị trụng nước sôi, trải nhiều
năm, nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm trong địa
ngục. Trải qua một vạn năm trong đại địa ngục
ấy, ta bị nấu sôi và cảm thọ cảm giác gọi là
Vutthanima. Do vậy, này Ác ma, thân của ta-là như
vậy, thân như con người, và đầu ta là như vậy, đầu
như con cá.

Địa ngục ấy thế nào
Dusi bị nấu sôi
Vì đánh Vidhura,
Đệ tử Kakusandha.
Có trăm loại cọc sắt,
Tự cảm thọ riêng biệt
Địa ngục là như vậy,
Dusi bị nấu sôi.
Vì đánh Vidhura,
Đệ tử Kakusandha
Tỷ-kheo đệ tử Phật,
Hiểu biết rõ như vậy.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    340

Vì Ngươi đánh Tỷ-kheo, Kanha chịu khổ thọ,

Dựng lên giữa biển cả,
Cung điện trải nhiều kiếp,
Bằng ngọc chói lưu ly,
Huy hoàng cùng chiếu diệu.
Tiên nữ múa tại đây,
Trang sức màu dị biệt.
Tỷ-kheo đệ tử Phật,
Hiểu biết rõ như vậy.
Vì Ngươi đánh Tỷ-kheo,
Kanha chịu khổ Thọ.

Ai Thế Tôn khuyến khích,
Được chư Tăng chứng kiến,
Với ngón chân rung chuyển,
Lâu đài Vijayanta!
Tỷ-kheo đệ tử Phật,
Hiểu biết rõ như vậy.
Vì Ngươi đánh Tỷ-kheo,
Kanha chịu khổ thọ.

Với ngón chân rung chuyển
Lâu đài Vijayanta?
Đầy đủ thần thông lực,
Chư thiên cũng hoảng sợ.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                 341

Tỷ-kheo đệ tử Phật,
Hiểu biết rõ như vậy.
Vì Ngươi đánh Tỷ-kheo,
Kanha chịu khổ thọ.

Ai hỏi vị Sakka,
Tại lầu Vijayanta,
Hiền giả, Người có biết,
Chứng ái tận giải thoát?
Sakka đã chân thành,
Trả lời câu được hỏi.
Tỷ-kheo đệ tử Phật,
Hiểu biết rõ như vậy.
Vì Ngươi đánh Tỷ-kheo,
Kanha chịu khổ thọ.

Ai từng hỏi Phạm thiên,
Tại hội chúng Thiện pháp,
Hiền giả nay vẫn chấp,
Các tà kiến thuở xưa,
Có thấy cảnh huy hoàng,
Phạm thiên cảnh Thiên giới?
Brahmà đã chân thành,
Tiếp tục đáp câu hỏi:
Tôn giả, tôi không chấp,
Các tà kiến thuở xưa!
Tôi thấy sự huy hoàng,

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                  342

Phạm thiên cảnh Thiên ơi!
Sao nay tôi nói được,
Tôi thường hằng thường tại?
Tỷ-kheo đệ tử Phật,
Hiểu biết rõ như vậy.
Vì Ngươi đánh Tỷ-kheo,
Kanha chịu khổ thọ!

Ai với sự giải thoát,
Cảm xúc Cao sơ đảnh,
Rừng Đông Videha,
Và người nằm trên đất,
Tỷ-kheo đệ tử Phật,
Hiểu biết rõ như vậy.
Vì Ngươi đánh Tỷ-kheo,
Kanha chịu khổ thọ.

Thật sự lửa không nghĩ:
"Ta đốt cháy kẻ ngu",
Kẻ ngu đột kích lửa,
Tự mình bị thiêu cháy.
Cũng vậy, này Ác ma,
Ngươi đột kích Như Lai.
Tự mình đốt cháy mình
Như kẻ ngu chạm lửa,
Ác ma tạo ác nghiệp,
Do nhiễu hại Như Lai,

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                  343

Ngươi nghĩ chăng, Ác ma,
"Ác quả không đến ta".
Điều ác Ác ma làm,
Chất chứa đã lâu rồi,
Ác ma, hãy tránh Phật,
Chớ vọng tưởng Tỷ-kheo!

Tỷ-kheo chống Ác ma,
Tại rừng Bhesakala,
Vị Dạ xoa, thất vọng,
Biến mất tại chỗ ấy.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM               344

34    Kinh VUA CÁC LOÀI RẮN – Tăng I, 688

VUA CÁC LOÀI RẮN – Tăng I, 688

1. Một thời, Thế Tôn trú ở Sàvatthi, tại Jetavana, khu vườn ông Anàthapindika.

Lúc bấy giờ, một Tỷ-kheo ở Sàvatthi bị rắn cắn chết.
Rồi nhiều Tỷ-kheo đi đến Thế Tôn, sau khi đến, đảnh
lễ Thế Tôn, rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một
bên, các Tỷ-kheo ấy bạch Thế Tôn:

2. - Ở đây, bạch Thế Tôn, một Tỷ-kheo ở Sàvatthi bị rắn cắn đã mệnh chung.

- Tỷ-kheo ấy, này các Tỷ-kheo, với từ tâm đã không hướng đến bốn gia đình vua các loài rắn. Nếu Tỷ- kheo ấy, này các Tỷ-kheo, với từ tâm có hướng đến bốn gia đình vua các loài rắn, thời này các Tỷ-kheo, vị ấy có thể không bị rắn cắn mà mạng chung.

Thế nào là bốn gia đình vua các loài rắn?

-   Gia đình vua các loài rắn Virùpakkha,
-   Gia đình vua các loài rắn Eràpattha,
-   Gia đình vua các loài rắn Chabyàputta,
-   Gia đình vua các loài rắn Kanhàgotamaka;

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     345

Tỷ-kheo ấy, này các Tỷ-kheo với từ tâm đã không
hướng đến bốn gia đình vua các loài rắn này. Nếu
Tỷ-kheo ấy, này các Tỷ-kheo, với từ tâm có thể
hướng đến bốn gia đình vua các loài rắn, thời này các
Tỷ-kheo, vị ấy có thể không bị rắn cắn mà mạng
chung.

Này các Tỷ-kheo, Ta cho phép với từ tâm hướng đến bốn gia đình vua các loài rắn này để tự bảo vệ, để tự hộ trì, để tự che chở.

3. Ta hãy có từ tâm
Với Virùpakkha,
Ta hãy có từ tâm
Với Eràpatha,
Ta hãy có từ tâm
Với Chabyaputta,
Ta hãy có từ tâm
Với Kanhàgotamaka,
- Ta hãy có từ tâm
Với các loài không chân,
Ta hãy có từ tâm
Với các loài hai chân,
Ta hãy có từ tâm
Với các loài bốn chân,
Ta hãy có từ tâm,
Với các loài nhiều chân,

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    346

- Mong rằng loài không chân
Không có làm hại ta,
Mong rằng loài hai chân
Không có làm hại ta,
Mong rằng loài bốn chân
Không có làm hại ta,
Mong rằng loài nhiều chân
Không có làm hại ta,
Mọi chúng sanh, hữu tình
Toàn thể mọi sinh vật,
Mong chúng thấy hiền thiện,
Chớ đi đến điều ác.

- "Đức Phật là vô lượng,
- Pháp là vô lượng,
- Chúng Tăng là vô lượng,
- Có lượng là các loài bò sát, các loài rắn, các
con bò cạp, các con một trăm chân, các loại
nhện giăng tơ, các con thằn lằn và các loài
chuột.
- Ta đã làm sự hộ trì. Ta đã làm sự che chở,
mong rằng các loài hữu tình sẽ bỏ đi.
- Ta đảnh lễ đức Thế Tôn.
- Ta đảnh lễ bảy vị Chánh Đẳng Giác."

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                347

35    Là 4 Phạm trú, sanh lên Phạm Thiên giới - Kinh MAKHADEVA – 83 Trung II, 531

KINH MAKHADEVA (Makhadeva suttam) – Bài kinh số 83 – Trung II, 531

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú ở Mithila (Di-tát-la), tại
rừng Makhadevamba. Rồi Thế Tôn mỉm cười khi
đến tại một địa điểm. Tôn giả Ananda liền suy nghĩ:
"Do nhân gì, do duyên gì, Thế Tôn lại mỉm cười?
Không phải không có lý do khiến Thế Tôn mỉm
cười". Rồi Tôn giả Ananda, đắp y phía một bên vai,
chắp tay vái chào Thế Tôn và bạch Thế Tôn:

– Bạch Thế Tôn, do nhân gì, do duyên gì Thế Tôn lại mỉm cười. Không phải không lý do khiến Thế Tôn mỉm cười.

– Thuở xưa, này Ananda, vị vua chính nước Mithila này tên là Makhadeva, là vị pháp vương như pháp, kiên trì trên pháp, vị Đại vương thực hành

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                   348

Chánh pháp, giữa các Bà-la-môn, gia chủ, giữa thị
dân và thôn dân, hành trì lễ Uposatha (Bố-tát) vào
các ngày 14, ngày 15 và ngày mồng 8. Rồi này
Ananda, vua Makhadeva sau nhiều năm, nhiều trăm
năm, nhiều ngàn năm, bảo người thợ cạo tóc:

"– Này Thợ cạo tóc, khi nào Ông thấy trên đầu ta, có mọc tóc bạc, hãy báo cho ta biết".

"– Thưa vâng, tâu Đại vương".

Này Ananda, người thợ cạo tóc vâng đáp vua
Makhadeva. Này Ananda, sau nhiều năm, nhiều trăm
năm, nhiều ngàn năm, người thợ cạo tóc thấy trên
đầu vua Makhadeva có sanh tóc bạc, thấy vậy liền
tâu vua Makhadeva:

"– Các Thiên sứ đã hiện ra cho Đại vương. Tóc bạc đã được thấy mọc ra trên đầu".

"– Vậy này Thợ cạo tóc, hãy khéo nhổ những sợi tóc bạc ấy với cái nhíp, và đặt chúng trên bàn tay của ta".

"– Thưa vâng, tâu Đại vương".

Này Ananda người thợ cạo tóc vâng đáp vua Makhadeva, sau khi khéo nhổ những sợi tóc bạc ấy

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     349

với cái nhíp, đặt chúng trên bàn tay của vua
Makhadeva. Rồi này Ananda, vua Makhadeva, sau
khi cho người thợ cạo tóc một lương ấp như một ân
tứ, liền cho gọi hoàng tử con đầu và nói:

"– Này Hoàng tử thân yêu, các Thiên sứ đã hiện
ra cho ta, tóc bạc đã được thấy mọc ra trên đầu. Ta
đã hưởng thọ các dục lạc thế gian, nay đã đến thời đi
tìm kiếm các thiên lạc. Hãy đến đây, này Hoàng tử
thân yêu, hãy trị vì quốc độ này. Sau khi cạo bỏ râu
tóc, đắp áo cà-sa, ta sẽ xuất gia từ bỏ gia đình, sống
không gia đình.

Và này Hoàng tử thân yêu, khi nào Con thấy tóc
bạc mọc ra trên đầu, thời hãy cho người thợ cạo tóc
một lương ấp như một ân tứ, sau khi khéo giao lại
quốc gia cho hoàng tử con đầu, sau khi cạo bỏ râu
tóc, đắp áo cà-sa, hãy xuất gia từ bỏ gia đình, sống
không gia đình. Truyền thống tốt đẹp này do ta thiết
lập, con phải tiếp tục duy trì, con chớ thành người tối
hậu sau ta.

Này Hoàng tử thân yêu, khi hai người còn tồn tại, và có sự đứt đoạn của truyền thống này, thời người nào, (làm cho đứt đoạn), người ấy là người tối hậu. Vậy này Hoàng tử thân yêu, ta nói với Con: "Truyền thống tốt đẹp này do ta thiết lập, Con phải

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                      350

tiếp tục duy trì. Con chớ thành người tối hậu sau ta".

Rồi này Ananda, vua Makhadeva, sau khi cho người thợ cạo tóc một lương ấp (như là một ân tứ) sau khi khéo giao quốc gia cho hoàng tử con đầu, chính tại rừng xoài Makhadeva này, sau khi cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà-sa, vua Makhadeva đã xuất gia. Vị này an trú, biến mãn một phương với tâm thấm nhuần lòng từ; cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư. Như vậy cùng khắp thế giới, trên dưới bề ngang, hết thảy phương xứ, cùng khắp vô biên giới, vị ấy an trú, biến mãn với tâm thấm nhuần lòng từ, quảng đại, vô biên, không hận, không sân. Với tâm thấm nhuần lòng bi... với tâm thấm nhuần lòng hỷ,... an trú biến mãn một phương với tâm thấm nhuần lòng xả; cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư, như vậy cùng khắp thế giới, trên, dưới, bề ngang, hết thảy phương xứ, cùng khắp vô biên giới, vị ấy an trú biến mãn với tâm thấm nhuần lòng xả, quảng đại, vô biên, không hận, không sân.

Nhưng này Ananda, vua Makhadeva, tám vạn
bốn ngàn năm, đã chơi trò chơi của hoàng tử, tám
vạn bốn ngàn năm, đã trị vì như một phó vương; tám
vạn bốn ngàn năm, đã chấp chánh như một quốc
vương; tám vạn bốn ngàn năm, chính tại ngôi rừng

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     351

xoài Makhadeva này, sau khi cạo bỏ râu tóc, đắp áo
cà-sa đã xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình,
sống theo Phạm hạnh. Vị này, sau khi tu tập bốn
Phạm trú, khi thân hoại mạng chung được sanh lên
Phạm thiên giới.

Rồi này Ananda, con vua Makhadeva, sau nhiều năm, nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm cho gọi người thợ cạo tóc:

"– Này thợ cạo tóc, khi nào Ông thấy trên đầu Ta có mọc tóc bạc, hãy báo cho ta biết".

"– Thưa vâng, tâu Đại vương".

Này Ananda người thợ cạo tóc vâng đáp con vua
Makhadeva. Này Ananda, sau nhiều năm, nhiều trăm
năm, nhiều ngàn năm người thợ cạo tóc thấy trên đầu
con vua Makhadeva có sanh tóc bạc, thấy vậy liền
tâu với con vua Makhadeva:

"– Các Thiên sứ đã hiện ra cho Đại vương. Tóc bạc đã được thấy mọc ra trên đầu".

"– Vậy này Thợ cạo tóc, hãy khéo nhổ những sợi tóc bạc ấy với cái nhíp, và đặt chúng trên bàn tay của ta".

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     352

"– Thưa vâng, tâu Đại vương".

Này Ananda, người thợ cạo tóc vâng đáp con
vua Makhadeva, sau khi khéo nhổ những sợi tóc bạc
ấy với cái nhíp, đặt chúng trên bàn tay của con vua
Makhadeva. Rồi này Ananda, con vua Makhadeva
sau khi cho người thợ cạo tóc một lương ấp như một
ân tứ, liền cho gọi vị hoàng tử con đầu và nói:

"– Này Hoàng tử thân yêu, các Thiên sứ đã hiện ra cho ta, tóc bạc đã thấy sanh ra trên đầu. Ta đã hưởng thọ dục lạc thế gian, nay đã đến thời đi tìm kiếm các thiên lạc. Hãy đến đây, này Hoàng tử thân yêu, hãy trị vì quốc độ này. Sau khi cạo bỏ râu tóc đắp áo cà-sa, ta sẽ xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Và nay, này Hoàng tử thân yêu, khi nào Con thấy tóc bạc mọc ra trên đầu, thời hãy cho người thợ cạo tóc một lương ấp như một ân tứ, sau khi khéo giao lại quốc gia này cho vị hoàng tử con đầu, sau khi cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà-sa, hãy xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Truyền thống tốt đẹp này do ta thiết lập. Con phải tiếp tục duy trì, chớ thành người tối hậu sau ta. Này Hoàng tử thân yêu, khi hai người còn tồn tại, và có sự đứt đoạn của truyền thống này, thời người nào (làm cho đứt đoạn), người ấy là người tối hậu. Vậy này Hoàng tử thân yêu, ta nói với Con: "Truyền thống tốt đẹp

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                   353

này do ta thiết lập, Con phải tiếp tục duy trì. Con chớ thành người tối hậu sau ta".

Rồi này Ananda, con vua Makhadeva, sau khi cho người thợ cạo tóc một lương ấp (như một ân tứ), sau khi khéo giao quốc gia cho vị hoàng tử con đầu, chính tại rừng xoài này, con vua Makhadeva sau khi cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà-sa, đã xuất gia, vị này an trú, biến mãn một phương với tâm thấm nhuần lòng từ; cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy, phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư. Như vậy cùng khắp thế giới, trên, dưới, bề ngang, hết thảy phương xứ, cùng khắp vô biên giới, vị ấy an trú biến mãn với tâm thấm nhuần lòng từ, quảng đại vô biên, không hận, không sân. Với tâm thấm nhuần lòng bi... với tâm thấm nhuần lòng hỷ... an trú biến mãn một phương với tâm thấm nhuần lòng xả; cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư. Như vậy cùng khắp thế giới, trên dưới bề ngang, hết thảy phương xứ, cùng khắp vô biên giới, vị ấy an trú biến mãn với tâm thấm nhuần lòng xả, quảng đại, vô biên, không hận, không sân.

Nhưng này Ananda, con vua Makhadeva tám
vạn bốn ngàn năm, đã chơi trò chơi của hoàng tử;
tám vạn bốn ngàn năm, đã trị vì như một phó vương;
tám vạn bốn ngàn năm, đã chấp chánh như một quốc

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                      354

vương; tám vạn bốn ngàn năm, chính tại ngôi rừng
xoài này, con vua Makhadeva sau khi cạo bỏ râu tóc,
đắp áo cà-sa, đã xuất gia từ bỏ gia đình, sống không
gia đình, sống theo Phạm hạnh. Vị này, sau khi tu tập
bốn Phạm trú, khi thân hoại mạng chung, được sanh
lên Phạm thiên giới.

Rồi này Ananda, các tử tôn của vua Makhadeva truyền nối tiếp tục vua ấy, sau tám vạn bốn ngàn năm làm vương tộc (Khattiya), chính tại ngôi rừng xoài Makhadeva này, sau khi cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà-sa đã xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình, các vị ấy biến mãn một phương với tâm thấm nhuần lòng từ và an trú; cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư. Như vậy cùng khắp thế giới, trên dưới bề ngang, hết thảy phương xứ, cùng khắp biên giới, vị ấy an trú biến mãn với tâm thấm nhuần lòng từ, quảng đại, vô biên, không hận, không sân, với tâm thấm nhuần lòng bi... ... với tâm thấm nhuần lòng hỷ... ... an trú, biến mãn một phương với tâm thấm nhuần lòng xả; cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư. Như vậy cùng khắp thế giới, trên, dưới, bề ngang, hết thảy phương xứ, cùng khắp vô biên giới, những vị ấy an trú biến mãn với tâm thấm nhuần lòng xả, quảng đại, vô biên, không hận, không sân. Vị ấy tám vạn bốn ngàn năm đã chơi trò chơi

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                       355

của hoàng tử, tám vạn bốn ngàn năm, đã trị vì như
một phó vương; tám vạn bốn ngàn năm, đã chấp
chánh như một quốc vương; tám vạn bốn ngàn năm,
chính tại ngôi rừng xoài Makhadeva này, sau khi cạo
bỏ râu tóc, đắp áo cà-sa, đã xuất gia, từ bỏ gia đình,
sống không gia đình, sống theo Phạm hạnh. Các vị
ấy, sau khi tu tập bốn Phạm trú, khi thân hoại mạng
chung, được sanh lên Phạm thiên giới.

Nemi là vị cuối cùng của các vị vua ấy, là vị
pháp vương như pháp, kiên trì trên pháp, vị đại
vương thực hành Chánh pháp giữa các Bà-la-môn,
gia chủ, giữa thị dân và thôn dân, hành trì lễ
Uposatha (Bố-tát) vào các ngày 14, ngày 15 và ngày
mồng 8.

Thuở xưa, này Ananda, khi chư Thiên ở
Tavatimsa (Tam thập tam thiên) ngồi hội họp với
nhau tại giảng đường Thiện Pháp (Sudhamma), cuộc
đối thoại sau đây được khởi lên: "Thật hạnh phúc
thay cho dân chúng Videha, thật tốt đẹp thay cho dân
chúng Videha, được vua Nemi là vị pháp vương như
pháp, kiên trì trên pháp, vị Đại vương thực hành
Chánh pháp giữa các Bà-la-môn, gia chủ, giữa thị
dân và thôn dân, hành trì lễ Uposatha (Bố-tát) vào
các ngày 14, ngày 15 và ngày mồng 8".

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     356

Rồi này Ananda, Thiên chủ Sakka nói với chư Thiên ở cõi trời Ba mươi ba:

"– Chư Khanh, chư Khanh có muốn yết kiến vua Nemi không?".

"– Thưa Thiên chủ, chúng tôi muốn yết kiến vua Nemi".

Lúc bấy giờ, vua Nemi trong ngày rằm lễ Bố-
Tát (Uposatha), đã gội đầu, giữ trai giới đang ngồi
trên lầu cung điện. Rồi này Ananda, Thiên chủ
Sakka, như nhà lực sĩ duỗi bàn tay đang co lại, hay
co lại bàn tay đang duỗi ra; cũng vậy, Thiên chủ biến
mất giữa chư Thiên cõi trời Ba mươi ba, và hiện ra
trước mặt vua Nemi. Rồi này Ananda, Thiên chủ
Sakka nói với vua Nemi:

"– Tâu Đại vương, thật hạnh phúc thay cho Đại
vương, thật tốt lành thay cho Đại vương! Tâu Đại
vương, chư Thiên ở cõi trời Ba mươi ba đang ngồi
tại giảng đường Thiện Pháp tán thán Đại vương và
nói: "Thật hạnh phúc thay cho dân chúng Videha...
(như trên)... và ngày mồng 8". Tâu Đại vương, chư
Thiên ở cõi trời Ba mươi ba muốn yết kiến Đại
vương. Tâu Đại vương, tôi sẽ gởi cho Đại vương một
cỗ xe có ngàn ngựa kéo, Đại vương hãy cưỡi thiên
xa ấy, chớ có sợ hãi! "

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    357

Này Ananda, vua Nemi im lặng nhận lời. Rồi
này Ananda, Thiên chủ Sakka, sau khi biết được vua
Nemi đã nhận lời, như nhà lực sĩ... (như trên)... liền
biến mất và hiện ra giữa chư Thiên ở cõi trời Ba mươi
ba.

Rồi này Ananda, Thiên chủ Sakka gọi người đánh xe Matali và nói:

"– Này Matali, sau khi thắng cỗ xe có ngàn ngựa
kéo hãy đi đến vua Nemi và nói: "Tâu Đại vương,
đây là cỗ xe có ngàn ngựa kéo do Thiên chủ Sakka
gửi đến cho Đại vương. Đại vương hãy cưỡi thiên xa,
chớ có sợ hãi! ".

"– Thưa vâng, Tôn giả".

Người đánh xe Matali vâng đáp Thiên chủ Sakka, cho thắng cỗ xe có ngàn ngựa kéo, đi đến vua Nemi và thưa:

"– Tâu Đại vương, đây là cỗ xe có ngàn ngựa
kéo do Thiên chủ Sakka gửi đến cho Đại vương. Đại
vương hãy cưỡi thiên xa, chớ có sợ hãi! Và tâu Đại
vương, con sẽ dẫn Đại vương đi đường nào? Con
đường do đó các nghiệp ác đưa đến sự cảm thọ quả
báo các nghiệp ác hay con đường do đó các thiện
nghiệp đưa đến sự cảm thọ quả báo các thiện

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     358

nghiệp".

"– Hãy đưa Ta đi, cả hai con đường".

Và này Ananda, người đánh xe Matali đưa vua
Nemi đến giảng đường Sudhamma (Thiện Pháp).
Này Ananda, Thiên chủ Sakka thấy vua Nemi đường
xa đi đến, sau khi thấy vậy, liền nói với vua Nemi:

"– Hãy đến, tâu Đại vương; thiện lai, tâu Đại
vương. Tâu Đại vương, chư Thiên ở cõi trời Ba mươi
ba ngồi ở giảng đường Sudhamma, tán thán Đại
vương như sau: "Thật là hạnh phúc... (như trên)... và
ngày mồng 8". Tâu Đại vương, chư Thiên ở cõi trời
Ba mươi ba muốn yết kiến Đại vương. Tâu Đại
vương, hãy hoan lạc với thiên uy lực giữa chư
Thiên".

"– Thôi vừa rồi, Tôn giả. Hãy đưa tôi về Mithila,
tại đấy tôi sẽ sống theo Chánh pháp giữa các vị Bà-
la-môn, gia chủ, và giữa các thị dân và thôn dân và
thọ trì trai giới vào các ngày 14, ngày 15 và ngày
mồng 8".

Rồi này Ananda, Thiên chủ Sakka nói với người đánh xe Matali:

"– Này Matali, sau khi thắng cỗ xe có ngàn ngựa

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     359

kéo, hãy đưa vua Nemi về tại Mithila".

"– Thưa vâng, Tôn giả".

Này Ananda, người đánh xe Matali vâng đáp Thiên chủ Sakka, thắng cỗ xe có ngàn ngựa kéo, và đưa vua Nemi về Mithila.

Ở đây, này Ananda, vua Nemi sống như pháp
giữa các Bà-la-môn, gia chủ và giữa thị dân và thôn
dân, thọ trì trai giới vào các ngày 14, ngày 15 và ngày
mồng 8.

Và này Ananda, sau nhiều năm, nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm; vua Nemi gọi người thợ cạo tóc:

"– Này Thợ cạo tóc, khi nào Ông thấy trên đầu ta có mọc tóc bạc, hãy báo cho ta biết".

"– Thưa vâng, tâu Đại vương".

Này Ananda, người thợ cạo tóc vâng đáp vua
Nemi. Này Ananda, sau nhiều năm, nhiều trăm năm,
nhiều ngàn năm, người thợ cạo tóc thấy trên đầu vua
Nemi có mọc tóc bạc, thấy vậy liền tâu với vua
Nemi:

"– Các Thiên sứ đã hiện cho Đại vương. Tóc bạc

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                      360

đã được thấy mọc ra trên đầu".

"– Vậy này Thợ cạo tóc, hãy khéo nhổ những sợi tóc bạc ấy với cái nhíp, và đặt chúng trên bàn tay của ta".

"– Thưa vâng, tâu Đại vương".

Này Ananda, người thợ cạo tóc vâng đáp vua
Nemi, sau khi khéo nhổ những sợi tóc bạc ấy với cái
nhíp, đặt chúng trên bàn tay vua Nemi. Rồi này
Ananda, vua Nemi, sau khi cho người thợ cạo tóc
một lương ấp (như một ân tứ), liền cho gọi vị hoàng
tử con đầu và nói:

"– Này Hoàng tử thân yêu, các Thiên sứ đã hiện ra cho ta, tóc bạc đã được thấy mọc ra trên đầu. Ta đã hưởng thọ các dục lạc thế gian, nay đã đến thời đi tìm kiếm các thiên lạc. Hãy đến đây, Hoàng tử thân yêu, hãy trị vì quốc độ này. Sau khi cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà-sa, ta sẽ xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Và này Hoàng tử thân yêu, khi nào Con thấy tóc bạc mọc ra trên đầu, thời hãy cho người thợ cạo tóc một lương ấp như một ân tứ, sau khi khéo giao lại quốc gia cho vị hoàng tử con đầu, sau khi cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà-sa, hãy xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Truyền thống tốt đẹp này do ta thiết lập, Con phải tiếp tục duy trì, con chớ

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                      361

thành người tối hậu sau ta. Này Hoàng tử thân yêu,
khi hai người còn tồn tại, và có sự đứt đoạn của
truyền thống này, thời người nào (làm cho đứt đoạn)
người ấy là người tối hậu. Này Hoàng tử thân yêu, ta
nói với Con: "Truyền thống tốt đẹp này do ta thiết
lập, Con phải tiếp tục duy trì. Con chớ thành người
tối hậu sau ta".

Rồi này Ananda, vua Nemi, sau khi cho người thợ cạo tóc một lương ấp (như là một ân tứ), sau khi khéo giao quốc gia cho vị Hoàng tử con đầu, chính tại rừng xoài Makhadeva này, sau khi cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà-sa, đã xuất gia, vị này an trú, biến mãn một phương với tâm thấm nhuần lòng từ; cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư. Như vậy cùng khắp thế giới, trên, dưới, bề ngang, hết thảy phương xứ, cùng khắp vô biên giới, vị ấy an trú, biến mãn với tâm thấm nhuần lòng từ, quảng đại vô biên, không hận, không sân. Với tâm thấm nhuần lòng bi... ... Với tâm thấm nhuần lòng hỷ... ... an trú biến mãn mọt phương với tâm thấm nhuần lòng xả; cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư. Như vậy cùng khắp thế giới, trên, dưới, bề ngang, hết thảy phương xứ, cùng khắp vô biên giới, vị ấy an trú biến mãn với tâm thấm nhuần lòng xả, quảng đại vô biên, không hận, không sân. Nhưng này Ananda, vua

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     362

Nemi, tám vạn bốn ngàn năm, đã chơi trò chơi của
hoàng tử; tám vạn bốn ngàn năm, đã trị vì như phó
vương; tám vạn bốn ngàn năm, đã chấp chánh như
một quốc vương; tám vạn bốn ngàn năm, chính tại
ngôi rừng xoài Makhadeva này, sau khi cạo bỏ râu
tóc, đắp áo cà-sa, đã xuất gia từ bỏ gia đình, sống
không gia đình, sống theo Phạm hạnh. Vị này, sau
khi tu tập bốn Phạm trú, khi thân hoại mạng chung,
được sanh lên Phạm thiên giới.

Nhưng này Ananda, người con của vua Nemi
tên là Kalarajanaka. Vị này không xuất gia, từ bỏ gia
đình, sống không gia đình. Vị này đã cắt đứt truyền
thống tốt đẹp ấy. Vị này là người tối hậu của các vị
ấy.

Này Ananda, rất có thể Ông nghĩ như sau:
"Trong thời ấy, vua Makhadeva, vị đã thiết lập
truyền thống tốt đẹp ấy là một vị khác". Nhưng này
Ananda, chớ có hiểu như vậy. Trong thời ấy, ta là
Makhadeva. Ta đã thiết lập truyền thống tốt đẹp
ấy. Dân chúng đến sau cho rằng truyền thống tốt đẹp
ấy được Ta thiết lập.

Nhưng này Ananda, truyền thống tốt đẹp ấy không đưa đến yểm ly, ly tham, đoạn diệt, tịch tịnh, thượng trí, giác ngộ, Niết-bàn.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    363

Và này Ananda, nay thế nào là truyền thống tốt đẹp
được Ta thiết lập, và truyền thống ấy đưa đến yểm
ly, ly tham, đoạn diệt, tịch tịnh, thượng trí, giác ngộ,
Niết-bàn?

 Chính là Thánh đạo Tám ngành này, tức là
Chánh tri kiến, Chánh tư duy, Chánh ngữ, Chánh
nghiệp, Chánh mạng, Chánh tinh tấn, Chánh
niệm, Chánh định. Này Ananda, đây là truyền
thống tốt đẹp được Ta thiết lập, và truyền thống
ấy đưa đến yểm ly, ly tham, đoạn diệt, tịch tịnh,
thắng trí, giác ngộ, Niết-bàn.

Này Ananda, về vấn đề này, Ta nói như sau:
"Truyền thống tốt đẹp này do Ta thiết lập, hãy
tiếp tục duy trì. Các Ông chớ có thành người tối
hậu sau Ta".

Này Ananda, khi hai người còn tồn tại, và có sự đứt đoạn của truyền thống này, thời người nào (làm cho đứt đoạn), người ấy là người tối hậu.

Vậy này Ananda, Ta nói với Ông: "Truyền
thống tốt đẹp này do Ta thiết lập, các Ông hãy tiếp
tục duy trì. Các Ông chớ có thành người tối hậu sau
Ta".

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Tôn giả Ananda

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                       364

hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                    365

36    Là Giường cao, giường lớn của Phạm Thiên - Kinh VENÀGA – Tăng I, 323

VENÀGA – Tăng I, 323
1-7
1. Một thời, Thế Tôn đang đi du hành giữa dân chúng
Kosala cùng với đại chúng Tỷ-kheo, đi đến một làng
Bà-la-môn Kosala, tên là Venàgapura. Các gia chủ
Bà-la-môn ở Venàgapura được nghe: "Sa-môn
Gotama, dòng họ Thích- ca, xuất gia từ gia tộc
Thích-ca đến Venàgapura. Tiếng đồn tốt đẹp sau đây
được truyền đi về Thế Tôn Gotama: "Đây là Thế
Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, Minh Hạnh
Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ Điều
Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân sư, Phật, Thế Tôn.
Ngài với thắng trí, tự thân chứng ngộ và tuyên bố về
thế giới này, cùng với Thiên Giới, Ma Giới, Phạm
Thiên Giới, cùng với chúng Sa-môn, Bà-la-môn, các
loài Trời. Ngài thuyết pháp, sơ thiện, trung thiện, hậu
thiện, có nghĩa, có văn, và giới thiệu đời sống Phạm
hạnh hoàn toàn đầy đủ trong sạch". Tốt đẹp thay
được chiêm ngưỡng một vị A-la-hán như vậy".
2. Rồi các Bà-la-môn gia chủ ở Venàgapura đi đến
Thế Tôn, sau khi đến, có người đảnh lễ Sa-môn
Gotama rồi ngồi xuống một bên; có người nói lên với

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                      366

Sa-môn Gotama những lời chào đón hỏi thăm rồi
ngồi xuống một bên; Có người chắp tay vái chào Sa-
môn Gotama rồi ngồi xuống một bên; có người xưng
tên và dòng họ rồi ngồi xuống một bên; có người im
lặng rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên,
Bà-la-môn Vacchagotta, người xứ Venàgapura bạch
Thế Tôn
3 . Thật vi diệu thay,Tôn giả Gotama! Thật hy hữu
thay, Tôn giả Gotama! Các căn của Tôn giả Gotama
thật là trong sáng, màu da thật thanh tịnh chói sáng.
- Ví như, thưa Tôn giả Gotama, trái táo vàng vào
mùa thu, được thanh tịnh chói sáng; cũng vậy,
các căn của Tôn giả Gotama thật trong sáng,
màu da thật thanh tịnh chói sáng.
- Ví như, thưa Tôn giả Gotama, trái cây tala đã
chín vừa mới rời khỏi cành, thanh tịnh, chói
sáng; cũng vậy, các căn của Tôn giả Gotama
thật trong sáng, màu da thật thanh tịnh, chói
sáng.
- Ví như, thưa Tôn giả Gotama, một đồ trang sức
bằng vàng đỏ, được người thợ vàng thiện xảo
khéo luyện trong lò, khéo đạp và đặt tên tấm
vải vàng, được chiếu sáng, chói sáng, rực sáng;
cũng vậy, các căn của Tôn giả Gotama thật
trong sáng, màu da thật thanh tịnh chói sáng.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     367

Thưa Tôn giả Gotama, còn các giường cao và lớn
như ghế bành, ghế dài, nệm trải giường bằng lông
cừu, vải trải giường nhiều tấm, nhiều màu, chăn len
trắng, chăn len thêu bông nệm bông, nệm thêu hình
các con thú, mền bằng lông thú cả hai phía, mền bằng
lông thú một phía, mền có đính ngọc, mền bằng lụa,
tấm thảm lớn có thể chứa mười sáu người múa, nệm
voi, nệm ngựa, nệm xe, nệm bằng da con sơn dương
khâu lại với nhau, nệm bằng da con sơn dương gọi là
Kadali, tấm thảm có lầu che phía trên, ghế dài có hai
đầu gối chân màu đỏ. Các loại giường cao và giường
lớn như vậy, chắc Tôn giả Gotama có được không
khó khăn, có được không mệt nhọc, có được không
phí sức?
4. - Này Bà-la-môn, các giường cao và lớn ấy, như
ghế bành … có hai đầu gối chân màu đỏ, thật rất khó
được các vật ấy. Và nếu có được, cũng không thích
hợp với những người xuất gia.
Này Bà-la-môn, có ba loại giường cao và giường lớn
này, nay Ta được chúng không khó khăn, có được
chúng không mệt nhọc, có được chúng không phí
sức. Thế nào là ba?
- Giường cao, giường lớn chư Thiên,
- Giường cao, giường lớn Phạm thiên,
- Giường cao, giường lớn Bậc thánh.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    368

Ba giường cao, giường lớn này, này Bà-la-môn, Ta
được chúng không khó khăn, có được chúng không
mệt nhọc, có được chúng không phí sức.
5. - Và thưa Tôn giả Gotama, thế nào là giường cao,
giường lớn chư Thiên, mà Tôn giả Gotama được
chúng không khó khăn … được chúng không phí
sức?
- Ở đây, này Bà-la-môn, Ta sống gần một làng hay
một thị trấn. Buổi sáng, Ta đắp y, cầm y bát, đi
vào làng ấy hay thị trấn ấy để khất thực. Sau khi
ăn xong, trên con đường đi khất thực trở về, Ta đi
đến góc cuối của ngôi rừng. Ở tại đấy, Ta lượm cỏ
hay lá chất thành một đống, rồi Ta ngồi kiết già,
lưng thẳng, để niệm trước mặt, ly dục, ly pháp bất
thiện, Ta chứng đạt và an trú sơ Thiền, một trạng
thái hỷ lạc do ly dục sanh, có tầm có tứ.
- Làm cho chỉ tịnh tầm và tứ, Ta chứng đạt và an
trú Thiền thứ hai, một trạng thái hỷ lạc do định
sanh, không tầm không tứ, nội tỉnh nhất tâm.
- Ly hỷ, trú xả, chánh niệm tỉnh giác, thân cảm lạc
thọ mà các bậc Thánh gọi là xả niệm lạc trú, Ta
chứng đạt và an trú Thiền thứ ba.
- Đoạn lạc và đoạn khổ, chấm dứt hỷ ưu đã cảm thọ
trước, Ta chứng đạt và an trú Thiền thứ tư, không
khổ lạc, xả niệm thanh tịnh.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                   369

- Này Bà-la-môn, trong trạng thái như vậy, nếu Ta
đi kinh hành, thời trong lúc ấy, chỗ kinh hành của
Ta thuộc Chư Thiên. Này Bà-la-môn, trong trạng
thái như vậy, nếu Ta đứng, thời trong lúc ấy, chỗ
đứng của Ta thuộc Chư Thiên. Này Bà-la-môn,
trong trạng thái như vậy, nếu Ta ngồi, thời trong
lúc ấy, chỗ ngồi của Ta thuộc Chư Thiên. Này Bà-
la-môn, trong trạng thái như vậy, nếu Ta nằm, thời
trong lúc ấy, giường cao giường lớn của Ta thuộc
Chư Thiên.
 Này Bà-la-môn, đây là giường cao, giường lớn
thuộc chư Thiên, mà Ta có được không khó khăn,
được chúng không có mệt nhọc, được chúng
không phí sức.
Thật vi diệu thay, Tôn giả Gotama! Thật hy hữu thay,
Tôn giả Gotama! Ai khác, ngoài Tôn giả Gotama, có
thể có được giường cao, giường lớn chư Thiên như
vậy, được chúng không có khó khăn, được chúng
không có mệt nhọc, được chúng không có phí sức!
6. Thế nào, thưa Tôn giả Gotama, là giường cao,
giường lớn Phạm thiên mà Tôn giả Gotama được
chúng không khó khăn, được chúng không mệt nhọc,
được chúng không phí sức?
- Ở đây, này Bà-la-môn, Ta sống gần một làng hay
một thị trấn. Buổi sáng, Ta đắp y, cầm y bát, đi
vào làng ấy hay thị trấn ấy để khất thực. Sau khi

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    370

ăn xong, trên con đường đi khất thực trở về, Ta đi
đến góc cuối của ngôi rừng. Ở tại đấy, Ta lượm cỏ
hay lá chất thành một đống, rồi Ta ngồi kiết già,
lưng thẳng, để niệm trước mặt. Ta an trú, biến
mãn một phương với tâm câu hữu với từ, cũng
vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba,
cũng vậy phương thứ tư. Như vậy, cùng khắp thế
giới, trên, dưới, bề ngang, hết thảy phương xứ,
cùng khắp vô biên giới, Ta an trú biến mãn với
tâm câu hữu với từ, quảng đại, đại hành, vô biên,
không hận, không sân.
- Với tâm câu hữu với bi … ,Với tâm câu hữu với
hỷ …, Với tâm câu hữu với xả, cũng vậy phương
thứ hai … quảng đại, đại hành, vô biên, không
hận, không sân.
- Này Bà-la-môn, trong trạng thái như vậy, nếu Ta
đi kinh hành, thời trong lúc ấy, chỗ kinh hành của
Ta thuộc Phạm Thiên. Này Bà-la-môn, trong
trạng thái như vậy, nếu Ta đứng, thời trong lúc ấy,
chỗ đứng của Ta thuộc Phạm Thiên. Này Bà-la-
môn, trong trạng thái như vậy, nếu Ta ngồi, thời
trong lúc ấy, chỗ ngồi của Ta thuộc Phạm Thiên.
Này Bà-la-môn, trong trạng thái như vậy, nếu Ta
nằm, thời trong lúc ấy, các giường cao, giường lớn
của Ta thuộc Phạm Thiên.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    371

 Này Bà-la-môn, đây là giường cao, giường lớn
thuộc Phạm Thiên, mà Ta có được không khó
khăn, được chúng không có mệt nhọc, được chúng
không phí sức.
Thật vi diệu thay, Tôn giả Gotama! Thật hy hữu thay,
Tôn giả Gotama! Ai khác, ngoài Tôn giả Gotama, có
thể có được giường cao, giường lớn Phạm Thiên như
vậy, được chúng không có khó khăn, được chúng
không có mệt nhọc, được chúng không có phí sức!
7. - Thế nào, thưa Tôn giả Gotama, là giường cao,
giường lớn Bậc Thánh, mà Tôn giả Gotama được
chúng không khó khăn, được chúng không mệt nhọc,
được chúng không phí sức?
- Ở đây, này Bà-la-môn, Ta sống gần một làng
hay một thị trấn. Buổi sáng, Ta đắp y, cầm y
bát, đi vào làng ấy hay thị trấn ấy để khất thực.
Sau khi ăn xong, trên con đường đi khất thực
trở về, Ta đi đến góc cuối của ngôi rừng. Ở tại
đấy, Ta lượm cỏ hay lá chất thành một đống,
rồi Ta ngồi kiết già, lưng thẳng, để niệm trước
mặt. Ta biết rõ như sau: "Tham ái đã được Ta
đoạn tận, chặt đứt từ gốc rễ, làm cho như thân
cây tala, làm cho không thể hiện hữu, không
thể sanh khởi trong tương lai. Sân đã được Ta
đoạn tận … trong tương lai. Si đã được Ta
đoạn tận, chặt đứt từ gốc rễ, làm cho như thân

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    372

cây tala, làm cho không thể hiện hữu, làm cho
không thể sanh khởi trong tương lai".
- Này Bà-la-môn, trong trạng thái như vậy, nếu
Ta đi kinh hành, thời trong lúc ấy, chỗ kinh
hành của Ta thuộc bậc Thánh, chỗ Ta đứng
thuộc bậc Thánh.....chỗ Ta ngồi thuộc bậc
Thánh.....Nếu Ta nằm, thời trong lúc ấy, các
giường cao giường lớn của Ta thuộc bậc
Thánh.
 Này Bà-la-môn, đây là giường cao, giường lớn
thuộc bậc Thánh, mà Ta có được không khó
khăn, được chúng không có mệt nhọc, được
chúng không phí sức.
Thật vi diệu thay, Tôn giả Gotama! Thật hy hữu thay,
Tôn giả Gotama! Ai khác, ngoài Tôn giả Gotama, có
thể có được giường cao, giường lớn bậc Thánh như
vậy, được chúng không có khó khăn, được chúng
không có mệt nhọc, được chúng không có phí sức!
Thật vi diệu thay, thưa Tôn giả Gotama! Thật hy hữu
thay, Tôn giả Gotama! Thưa Tôn giả, như người
dựng đứng lại những gì bị quăng ngã xuống … Mong
Tôn giả nhận con làm đệ tử cư sĩ, từ nay cho đến
mạng chung, con trọn đời quy ngưỡng!

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                   373

37    Là Sống đạt địa vị Phạm Thiên - Kinh NGÀY TRAI GIỚI – Tăng II, 168

NGÀY TRAI GIỚI – Tăng II, 168

1. Một thời, Thế Tôn trú ở Sàvatthi, tại Pubbàràma trong lâu đài của mẹ Migàrà. Lúc bấy giờ, Thế Tôn nhân ngày lễ trai giới, đang ngồi có chúng Tỷ-kheo vây quanh. Sau khi nhìn quanh chúng Tỷ-kheo đang im lặng, im lặng, rồi Thế Tôn bảo các Tỷ-kheo:

 Không nói lời phù phiếm, là hội chúng này;
Không nói lời vô ích, này các Tỷ-kheo, là hội
chúng này, thanh tịnh, an lập trên căn bản.
Chúng Tỷ-kheo này như vậy, này các Tỷ-kheo,
hội chúng này như vậy, này các Tỷ-kheo; hội
chúng như vậy khó tìm được ở đời!
 Chúng Tỷ-kheo này như vậy, hội chúng như
vậy, đáng được tôn trọng, đáng được cung
kính, đáng được cúng dường, đáng được chắp
tay, là ruộng phước vô thượng ở đời.
 Chúng Tỷ-kheo này như vậy, hội chúng này
như vậy dầu cho ít, được lợi nhiều, còn cho
nhiều, lại được lợi nhiều hơn nữa.
 Chúng Tỷ-kheo này như vậy, Hội chúng này
như vậy, nếu phải đi do một tuần để được yết

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                 374

kiến cũng nên đi, dầu có phải mang theo trên vai túi đựng đồ ăn. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là chúng Tỷ-kheo này.

2. Này các Tỷ-kheo,

 Có những Tỷ-kheo, trong chúng Tỷ-kheo này,
sống đạt được địa vị chư Thiên.
 Có những Tỷ-kheo, trong chúng Tỷ-kheo này,
sống đạt được địa vị Phạm Thiên.
 Có những Tỷ-kheo, trong chúng Tỷ-kheo này,
sống đạt được địa vị Bất động.
 Có những Tỷ-kheo, trong chúng Tỷ-kheo này,
sống đạt được Thánh vị.

3. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo sống đạt được địa vị chư Thiên?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ly dục … chứng và trú Sơ Thiền … Thiền thứ hai … Thiền thứ ba … chứng và trú Thiền thứ tư và an trú. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo đạt được địa vị chư Thiên.

4. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo sống đạt được địa vị Phạm Thiên?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo với tâm cùng khởi với từ - biến mãn một phương và an trú … với tâm

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                 375

cùng khởi với bi … với tâm cùng khởi với hỷ … với
tâm cùng khởi với xả, biến mãn một phương và an
trú. Cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ
ba, cũng vậy phương thứ tư. Như vậy, cùng khắp thế
giới, trên, dưới, bề ngang, hết thảy phương xứ, cùng
khắp vô biên thế giới, vị ấy biến mãn với tâm cùng
khởi với xả, quảng đại, đại hành, vô biên, không hận,
không sân. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo
sống đạt được địa vị Phạm Thiên.

5. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo sống đạt được địa vị Bất động?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo sau khi vượt qua các sắc tưởng một cách hoàn toàn, sau khi chấm dứt các tưởng chướng ngại, sau khi không tác ý các tưởng sai biệt, nghĩ rằng: "Hư không là vô biên" chứng đạt và an trú "Không vô biên xứ". Sau khi vượt qua Không vô biên xứ một cách hoàn toàn, nghĩ rằng: "Thức là vô biên", chứng đạt và an trú "Thức vô biên xứ". Sau khi vượt qua Thức vô biên xứ một cách hoàn toàn, nghĩ rằng: "Không có vật gì" chứng đạt và an trú Vô sở hữu xứ. Sau khi vượt qua Vô sở hữu xứ một cách hoàn toàn, chứng đạt và an trú Phi tưởng phi phi tưởng xứ. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo khéo chứng đạt Bất động.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    376

6. - Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo chứng đạt địa vị bậc Thánh?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo như thật quán tri:
"Đây là khổ" … như thật quán tri: "Đây là con
đường đưa đến khổ diệt. Như vậy, này các Tỷ-kheo,
là Tỷ-kheo đạt được địa vị bậc Thánh.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                 377

38    Là Sự tu tập của hội chúng thời Đức Phật - Kinh NHẬP TỨC XUẤT TỨC NIỆM – 118 Trung III, 249

KINH NHẬP TỨC XUẤT TỨC NIỆM (Anapanasati suttam) – Bài kinh số 118 – Trung III, 24

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Savatthi, tại Đông Viên
(Pubbarama),      giảng     đường     Lộc      Mẫu
(Migaramatupasade), cùng với rất nhiều Thượng tọa
có thời danh, có danh xưng.... như Tôn giả Sariputta
(Xá-lợi-phất), Tôn giả Mahamoggallana (Đại Mục-
kiền-liên), Tôn giả Mahakaccayana (Đại Ca-chiên-
diên), Tôn giả Mahakotthita (Đại Câu-hy-la), Tôn
giả Mahakappina (Đại Kiếp-tân-na), Tôn giả
Mahacunda (Đại Thuần-đà), Tôn giả Anuruddha (A-
na-luật), Tôn giả Revata (Ly-bà-đa) và Tôn giả
Ananda (A-nan), cùng với nhiều bậc Thượng tọa đệ
tử khác có thời danh, có danh xưng.

Lúc bấy giờ, các Thượng tọa Tỷ-kheo khuyến giáo, giảng dạy các tân Tỷ-kheo. Một số Thượng tọa

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                   378

Tỷ-kheo khuyến giáo, giảng dạy mười tân Tỷ-kheo.
Một số Thượng Tọa Tỷ-kheo khuyến giáo, giảng dạy
hai mươi tân Tỷ-kheo. Một số Thượng tọa Tỷ-kheo
khuyến giáo, giảng dạy ba mươi tân Tỷ-kheo. Một
số Thượng Tọa Tỷ-kheo khuyến giáo, giảng dạy bốn
mươi tân Tỷ-kheo. Và các tân Tỷ-kheo được các
Thượng tọa Tỷ-kheo khuyến giáo, giảng dạy ý thức
rõ ràng những quả vị cao diệu, tiệm thứ, thù thắng đã
chứng đạt. Lúc bấy giờ Thế Tôn, vào ngày Bố-tát,
ngày rằm, vào đêm trăng tròn sau ngày Tự tứ, đang
ngồi giữa trời với chúng Tỷ-kheo đoanh vây.

Thế Tôn nhìn quanh chúng Tỷ-kheo đang yên lặng, hết sức yên lặng, rồi bảo các Tỷ-kheo:

– Ta được thỏa mãn, này các Tỷ-kheo, với đạo
lộ này. Tâm ta được thỏa mãn, này các Tỷ-kheo, với
đạo lộ này. Do vậy, này các Tỷ-kheo, hãy tinh tấn
hơn nữa, để chứng đạt những gì chưa chứng đạt, để
chứng đắc những gì chưa chứng đắc, để chứng ngộ
những gì chưa chứng ngộ. Ta sẽ ở đây, tại Savatthi
cho đến tháng tư, lễ Komudi.

Những Tỷ-kheo địa phương được nghe: "Thế
Tôn sẽ ở đây, tại Savatthi, cho đến tháng tư, lễ
Komudi". Các Tỷ-kheo địa phương tụ họp tại
Savatthi để yết kiến Thế Tôn. Và các Thượng tọa Tỷ-

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    379

kheo lại càng khuyến giáo, giảng dạy các tân Tỷ-
kheo nhiều hơn nữa. Một số Thượng tọa Tỷ-kheo
khuyến giáo, giảng dạy mười tân Tỷ-kheo. Một số
Thượng tọa Tỷ-kheo khuyến giáo, giảng dạy hai
mươi tân Tỷ-kheo, Một số Thượng tọa Tỷ-kheo
khuyến giáo, giảng dạy ba mươi tân Tỷ-kheo. Một
số Thượng tọa Tỷ-kheo khuyến giáo, giảng dạy bốn
mươi tân Tỷ-kheo. Và những tân Tỷ-kheo được các
Thượng tọa Tỷ-kheo khuyến giáo, giảng dạy ý thức
rõ ràng những quả vị cao diệu, tiệm thứ, thù thắng đã
chứng đạt. Lúc bấy giờ Thế Tôn vào ngày Bố-tát,
ngày rằm, vào đêm trăng tròn, ngày lễ Komudi vào
tháng tư, Thế Tôn đang ngồi ngoài trời, chung quanh
có chúng Tỷ-kheo đoanh vây.

Rồi Thế Tôn sau khi nhìn xung quanh chúng Tỷ- kheo đang yên lặng, hết sức yên lặng liền bảo các Tỷ-kheo:

– Hội chúng này, này các Tỷ-kheo, không có
lời thừa thải. Hội chúng này, này các Tỷ-kheo,
không có lời dư thừa, đã được an trú trong lõi cây
thanh tịnh.

 Chúng Tỷ-kheo như thế này, này các Tỷ- kheo, hội chúng như thế này, này các Tỷ- kheo là một hội chúng đáng được cung kính,

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    380

đáng được tôn trọng, đáng được cúng dường,
đáng được chấp tay, là phước điền vô thượng
ở đời.
 Chúng Tỷ-kheo như thế này, này các Tỷ-
kheo, hội chúng như thế này, này các Tỷ-
kheo, là một hội chúng bố thí ít, được (phước
báo) nhiều, bố thí nhiều, càng được (phước
báo) nhiều; hơn nữa.
 Chúng Tỷ-kheo như thế này, này các Tỷ-
kheo, hội chúng như thế này, này các Tỷ-
kheo, là một hội chúng khó thấy ở đời.
 Chúng Tỷ-kheo như thế này, này các Tỷ-
kheo, hội chúng như thế này, này các Tỷ-
kheo, là một hội chúng xứng đáng đi nhiều
do tuần (yojana) với một bao lương thực trên
vai để đến yết kiến.
Chúng Tỷ-kheo này là như vậy, này các Tỷ-
kheo; hội chúng này là như vậy, này các Tỷ-kheo.

 Này các Tỷ-kheo, trong chúng Tỷ-kheo này,
có những Tỷ-kheo là những A-la-hán, các
lậu hoặc đã đoạn trừ, Phạm hạnh đã thành,
các việc nên làm đã làm, gánh nặng đã đặt
xuống, mục đích đã thành đạt, hữu kiết sử đã
được đoạn tận, được giải thoát nhờ chánh trí.
Này các Tỷ-kheo, có những bậc Tỷ-kheo như

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                  381

vậy trong chúng Tỷ-kheo này.
 Này các Tỷ-kheo, trong chúng Tỷ-kheo này,
có những Tỷ-kheo đã đoạn trừ năm hạ
phần kiết sử, được hóa sanh, từ ở đấy được
nhập Niết-bàn, không còn phải trở lại đời này
nữa. Các bậc Tỷ-kheo như vậy, này các Tỷ-
kheo, có mặt trong chúng Tỷ-kheo này.
 Này các Tỷ-kheo, trong chúng Tỷ-kheo này,
này có những Tỷ-kheo đã đoạn trừ ba kiết sử,
đã làm cho muội lược tham, sân, si, là bậc
Nhất lai, sau khi sanh vào đời này một lần
nữa, sẽ đoạn tận khổ đau. Các bậc Tỷ-kheo
như vậy, này các Tỷ-kheo, có mặt trong
chúng Tỷ-kheo này.
 Này các Tỷ-kheo, trong chúng Tỷ-kheo, có
những Tỷ-kheo đã đoạn trừ ba kiết sử, là bậc
Dự lưu, không còn đọa vào ác đạo, chắc chắn
sẽ được giác ngộ. Các bậc Tỷ-kheo như vậy,
này các Tỷ-kheo, có mặt trong chúng Tỷ-
kheo này.
 Này các Tỷ-kheo, trong chúng Tỷ-kheo này,
có những Tỷ-kheo là những vị sống chuyên
tâm, chú tâm, tu tập bốn niệm xứ. Các bậc
Tỷ-kheo như vậy, này các Tỷ-kheo, có mặt
trong chúng Tỷ-kheo này.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                 382

 Này các Tỷ-kheo, trong chúng Tỷ-kheo này,
có những Tỷ-kheo là những vị sống chuyên
tâm, chú tâm, tu tập bốn chánh cần. Các bậc
Tỷ-kheo như vậy, này các Tỷ-kheo, có mặt
trong hội chúng này.
 Này các Tỷ-kheo, trong chúng Tỷ-kheo này,
có những Tỷ-kheo, sống chuyên tâm, chú tâm
tu tập bốn như ý túc. Các bậc Tỷ-kheo như
vậy, này các Tỷ-kheo, có mặt trong chúng
Tỷ-kheo này.
 Này các Tỷ-kheo, trong chúng Tỷ-kheo này,
có những Tỷ-kheo, sống chuyên tâm, chú tâm
tu tập năm căn. Các bậc Tỷ-kheo như vậy,
này các Tỷ-kheo, có mặt trong chúng Tỷ-
kheo này.
 Này các Tỷ-kheo, trong chúng Tỷ-kheo này,
có những Tỷ-kheo, sống chuyên tâm, chú tâm
tu tập năm lực. Các bậc Tỷ-kheo như vậy,
này các Tỷ-kheo, có mặt trong chúng Tỷ-
kheo này.
 Này các Tỷ-kheo, trong chúng Tỷ-kheo này,
có những Tỷ-kheo, sống chuyên tâm, chú tâm
tu tập bảy giác chi. Các bậc Tỷ-kheo như
vậy, này các Tỷ-kheo, có mặt trong chúng
Tỷ-kheo này.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                               383

 Này các Tỷ-kheo, trong chúng Tỷ-kheo này
có những Tỷ-kheo sống chuyên tâm, chú tâm
tu tập Thánh đạo tám ngành. Các bậc Tỷ-
kheo như vậy, này các Tỷ-kheo, có mặt trong
chúng Tỷ-kheo này.
 Này các Tỷ-kheo, trong chúng Tỷ-kheo này,
có những Tỷ-kheo, sống chuyên tâm, chú tâm
tu tập từ (tâm). Các bậc Tỷ-kheo như vậy,
này các Tỷ-kheo, có mặt trong chúng Tỷ-
kheo này.
 Này các Tỷ-kheo, trong chúng Tỷ-kheo này,
có những Tỷ-kheo, sống chuyên tâm, chú tâm
tu tập bi (tâm). Các bậc Tỷ-kheo như vậy,
này các Tỷ-kheo, có mặt trong chúng Tỷ-
kheo này.
 Này các Tỷ-kheo, trong chúng Tỷ-kheo này,
có những Tỷ-kheo, sống chuyên tâm, chú tâm
tu tập hỷ (tâm). Các bậc Tỷ-kheo như vậy,
này các Tỷ-kheo, có mặt trong chúng Tỷ-
kheo này.
 Này các Tỷ-kheo, trong chúng Tỷ-kheo này,
có những Tỷ-kheo, sống chuyên tâm, chú tâm
tu tập xả (tâm). Các bậc Tỷ-kheo như vậy,
này các Tỷ-kheo, có mặt trong chúng Tỷ-
kheo này.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                               384

 Này các Tỷ-kheo, trong chúng Tỷ-kheo này,
có những Tỷ-kheo, sống chuyên tâm, chú tâm
tu tập bất tịnh. Các bậc Tỷ-kheo như vậy,
này các Tỷ-kheo, có mặt trong chúng Tỷ-
kheo này.
 Này các Tỷ-kheo, trong chúng Tỷ-kheo này
có những Tỷ-kheo sống chuyên tâm, chú tâm
tu tập vô thường tưởng. Các bậc Tỷ-kheo
như vậy, này các Tỷ-kheo, có mặt trong
chúng Tỷ-kheo này.
 Này các Tỷ-kheo, trong chúng Tỷ-kheo này,
có những Tỷ-kheo sống chuyên tâm, chú tâm
tu tập nhập tức xuất tức niệm.
Nhập tức xuất tức niệm, này các Tỷ-kheo, được
tu tập, được làm cho sung mãn, đưa đến quả lớn,
công đức lớn.

 Nhập tức xuất tức niệm, được tu tập, làm
cho sung mãn, khiến cho Bốn niệm xứ được
viên mãn.
 Bốn niệm xứ được tu tập, làm cho sung
mãn, khiến cho Bảy giác chi được viên
mãn.
 Bảy giác chi được tu tập, làm cho sung mãn,
khiến cho Minh Giải thoát (vijjavimutti)

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                 385

được viên mãn.

 Và này các Tỷ-kheo, như thế nào tu tập Nhập tức xuất tức niệm? Như thế nào làm cho sung mãn? Như thế nào là quả lớn, công đức lớn?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đi đến khu rừng, đi đến gốc cây, hay đi đến ngôi nhà trống, và ngồi kiết-già, lưng thẳng và trú niệm trước mặt.

 Chánh niệm, vị ấy thở vô. Chánh niệm, vị ấy
thở ra.
1. Thở vô dài, vị ấy biết: "Tôi thở vô dài". Hay
thở ra dài, vị ấy biết: "Tôi thở ra dài".
2. Hay thở vô ngắn, vị ấy biết: "Tôi thở vô ngắn".
Hay thở ra ngắn, vị ấy biết: "Tôi thở ra ngắn".
3. "Cảm giác cả toàn thân, tôi sẽ thở vô", vị ấy
tập. "Cảm giác cả toàn thân, tôi sẽ thở ra", vị
ấy tập.
4. "An tịnh thân hành, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập.
"An tịnh thân hành, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập.
5. "Cảm giác hỷ thọ, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập.
"Cảm giác hỷ thọ, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập.
6. "Cảm giác lạc thọ, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập.
"Cảm giác lạc thọ, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                   386

7. "Cảm giác tâm hành, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập.
"Cảm giác tâm hành, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập.
8. "An tịnh tâm hành, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập.
"An tịnh tâm hành, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập.
9. "Cảm giác về tâm, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập.
"Cảm giác về tâm, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập.
10. "Với tâm hân hoan, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập.
"Với tâm hân hoan, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập.
11. "Với tâm định tĩnh, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập.
"Với tâm định tĩnh, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập.
12. "Với tâm giải thoát, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập.
"Với tâm giải thoát, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập.
13. "Quán vô thường, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập.
"Quán vô thường, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập.
14. "Quán ly tham, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập
"Quán ly tham, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập.
15. "Quán đoạn diệt, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập.
"Quán đoạn diệt, tôi sẽ thở ra, vị ấy tập.
16. "Quán từ bỏ, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập. "Quán
từ bỏ, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập.
Nhập tức xuất tức niệm, này các Tỷ-kheo, tu tập
như vậy, làm cho sung mãn như vậy, được quả lớn,
được công đức lớn.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    387

 Này các Tỷ-kheo, như thế nào là Nhập tức xuất tức niệm được tu tập, như thế nào, làm cho sung mãn, khiến Bốn niệm xứ được viên mãn?

 Khi nào, này các Tỷ-kheo,

 Tỷ-kheo thở vô dài, vị ấy biết: "Tôi thở vô dài".
Hay khi thở ra dài, vị ấy biết "Tôi thở ra dài".
 Hay thở vô ngắn, vị ấy biết: "Tôi thở vô ngắn".
Hay khi thở ra ngắn, vị ấy biết: "Tôi thở ra
ngắn".
 "Cảm giác cả toàn thân, tôi sẽ thở vô", vị ấy
tập. "Cảm giác cả toàn thân, tôi sẽ thở ra", vị
ấy tập.
 "An tịnh thân hành, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập.
"An tịnh thân hành, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập.
 Trong khi tùy quán thân trên thân, này các
Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo trú, nhiệt tâm, tỉnh giác,
chánh niệm để chế ngự tham ưu ở đời. Này các
Tỷ-kheo, đối với các thân, Ta nói đây là một,
tức là thở vô thở ra. Do vậy, này các Tỷ-kheo,
trong khi tùy quán thân trên thân, vị Tỷ-kheo
trú, nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm để chế ngự
tham ưu ở đời.

 Khi nào, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo nghĩ:

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    388

 "Cảm giác hỷ thọ, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập.
"Cảm giác hỷ thọ, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập.
 "Cảm giác lạc thọ, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập.
"Cảm giác lạc thọ, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập.
 "Cảm giác tâm hành, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập.
"Cảm giác tâm hành, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập.
 "An tịnh tâm hành tôi sẽ thở vô", vị ấy tập. "An
tịnh tâm hành tôi sẽ thở ra", vị ấy tập.
 Trong khi tùy quán thọ trên các thọ, này các
Tỷ-kheo, Tỷ-kheo trú, nhiệt tâm, tỉnh giác,
chánh niệm, để chế ngự tham ưu ở đời. Này các
Tỷ-kheo, đối với các cảm thọ, Ta nói đây là
một, tức là thở vô thở ra. Do vậy này các Tỷ-
kheo, trong khi tùy quán thọ trên các cảm thọ,
Tỷ-kheo trú, nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm
để chế ngự tham ưu ở đời.

 Khi nào, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo nghĩ:

 "Cảm giác tâm, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập.
"Cảm giác tâm, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập.
 "Với tâm hân hoan, tôi sẽ thở vô", vị ấy tu
tập. "Với tâm hân hoan, tôi sẽ thở ra", vị ấy
tập.
 "Với tâm Thiền định, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                   389

"Với tâm Thiền định, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập.
 "Với tâm giải thoát, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập.
"Với tâm giải thoát, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập.
 Trong khi tùy quán tâm trên tâm, này các
Tỷ-kheo, Tỷ-kheo trú, nhiệt tâm, tỉnh giác,
chánh niệm, để chế ngự tham ưu ở đời. Này
các Tỷ-kheo, sự tu tập nhập tức xuất tức
niệm không thể đến với kẻ thất niệm,
không có tỉnh giác. Do vậy, này các Tỷ-
kheo, trong khi tùy quán tâm trên tâm, Tỷ-
kheo trú, nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm để
chế ngự tham ưu ở đời.
 Khi nào này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo nghĩ:

 "Quán vô thường, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập.
"Quán vô thường, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập.
 "Quán ly tham....
 "Quán đoạn diệt...
 "Quán từ bỏ, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập. "Quán
từ bỏ, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập.
 Trong khi tùy quán trên các pháp, này các
Tỷ-kheo, Tỷ-kheo an trú, nhiệt tâm, tỉnh giác,
chánh niệm để chế ngự tham ưu ở đời. Vị ấy,
do đoạn trừ tham ưu, sau khi thấy với trí

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    390

tuệ, khéo nhìn (sự vật) với niệm xả ly. Do
vậy, này các Tỷ-kheo, trong khi tùy quán
pháp trên các pháp, Tỷ-kheo trú, nhiệt tâm,
tỉnh giác, chánh niệm để chế ngự tham ưu ở
đời.
Nhập tức xuất tức niệm, này các Tỷ-kheo, được
tu tập như vậy được làm cho sung mãn như vậy,
khiến cho bốn niệm xứ được viên mãn.

 Và này các Tỷ-kheo, Bốn niệm xứ tu tập như thế nào, làm cho sung mãn như thế nào, khiến cho Bảy giác chi được viên mãn?

 Này các Tỷ-kheo, trong khi tùy quán thân
trên thân, Tỷ-kheo trú, nhiệt tâm, tỉnh giác,
chánh niệm để chế ngự tham ưu ở đời, trong
khi ấy, niệm không hôn mê của vị ấy được
an trú. Này các Tỷ-kheo, trong khi niệm không
hôn mê của vị ấy cũng được an trú, => trong
khi ấy niệm giác chi được bắt đầu khởi lên với
Tỷ-kheo, trong khi ấy, Tỷ-kheo tu tập niệm giác
chi. Trong khi ấy niệm giác chi được Tỷ-kheo
tu tập đi đến viên mãn.
 Này các Tỷ-kheo, trong khi trú với chánh niệm
như vậy, Tỷ-kheo với trí tuệ suy tư, tư duy,
thẩm sát pháp ấy. Này các Tỷ-kheo, trong khi

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                  391

trú với chánh niệm như vậy, Tỷ-kheo với trí tuệ
suy tư, tư duy, thẩm sát pháp ấy, => trong khi
ấy trạch pháp giác chi được bắt đầu khởi lên
với Tỷ-kheo. Trong khi ấy, Tỷ-kheo tu tập trạch
pháp giác chi. Trong khi ấy trạch pháp giác chi
được Tỷ-kheo tu tập đi đến viên mãn.
 Này các Tỷ-kheo, trong khi Tỷ-kheo với trí tuệ
suy tư, tư duy, thẩm sát pháp ấy, sự tinh tấn
không thụ động bắt đầu khởi lên với vị Tỷ-
kheo. Này các Tỷ-kheo, trong khi Tỷ-kheo với
trí tuệ suy tư, tư duy, thẩm sát pháp ấy, =>
trong khi ấy sự tinh tấn không thụ động bắt đầu
khởi lên với Tỷ-kheo ấy. Trong khi ấy tinh tấn
giác chi được bắt đầu khởi lên nơi Tỷ-kheo.
Trong khi ấy Tỷ-kheo tu tập tinh tấn giác chi.
Trong khi ấy, tinh tấn giác chi được Tỷ-kheo tu
tập đi đến viên mãn.
 Hỷ không liên hệ đến vật chất được khởi lên
nơi vị tinh tấn tinh cần. Này các Tỷ-kheo,
trong khi hỷ không liên hệ đến vật chất khởi lên
nơi Tỷ-kheo tinh tấn tinh cần, => trong khi ấy
hỷ giác chi bắt đầu khởi lên nơi Tỷ-kheo.
Trong khi ấy hỷ giác chi được vị Tỷ-kheo tu
tập. Trong khi ấy hỷ giác chi được Tỷ-kheo tu
tập đi đến viên mãn.
 Thân của vị ấy được tâm hoan hỷ trở thành

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                  392

khinh an, tâm cũng được khinh an. Này các
Tỷ-kheo, trong khi Tỷ-kheo với ý hoan hỷ được
thân khinh an, được tâm cũng khinh an, =>
trong khi ấy, khinh an giác chi bắt đầu khởi lên
nơi Tỷ-kheo. Trong khi ấy, khinh an giác chi
được Tỷ-kheo tu tập. Trong khi ấy, khinh an
giác chi được Tỷ-kheo làm cho đi đến sung
mãn.
 Một vị có thân khinh an, an lạc, tâm vị ấy
được định tĩnh. Này các Tỷ-kheo, trong khi
Tỷ-kheo có thân khinh an, an lạc, tâm vị ấy
được định tĩnh, => trong khi ấy định giác chi
bắt đầu khởi lên nơi Tỷ-kheo. => Trong khi ấy
định giác chi được Tỷ-kheo tu tập. => Trong
khi ấy định giác chi được Tỷ-kheo làm cho đi
đến sung mãn.
 Vị ấy với tâm định tĩnh như vậy, khéo nhìn
(sự vật) với ý niệm xả ly. Này các Tỷ-kheo,
trong khi Tỷ-kheo với tâm định tĩnh như vậy,
khéo nhìn (sự vật) với ý niệm xả ly => trong
khi ấy xả giác chi bắt đầu khởi lên nơi Tỷ-
kheo . Trong khi ấy xả giác chi được Tỷ-kheo
tu tập. Trong khi ấy xả giác chi được Tỷ-kheo
làm cho đến sung mãn.

Này các Tỷ-kheo, trong khi sống tuỳ quán thọ

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                  393

trên các cảm thọ... (như trên)...

Này các Tỷ-kheo, trong khi sống tuỳ quán tâm trên tâm... (như trên)...

 Này các Tỷ-kheo, trong khi sống tuỳ quán
pháp trên các pháp, Tỷ-kheo an trú, nhiệt
tâm, tỉnh giác, chánh niệm với mục đích điều
phục tham ưu ở đời, trong khi ấy niệm của vị
ấy được an trú, không có hôn mê. Này các
Tỷ-kheo, trong khi niệm của Tỷ-kheo được
an trú, không có hôn mê, niệm giác chi
trong khi ấy được bắt đầu khởi lên nơi Tỷ-
kheo. Niệm giác chi trong khi ấy được Tỷ-
kheo tu tập. Niệm giác chi trong khi ấy, được
Tỷ-kheo làm cho đi đến sung mãn. Vị ấy an
trú với chánh niệm như vậy, suy tư, tư duy,
thẩm sát pháp ấy với trí tuệ.

 Này các Tỷ-kheo, trong khi an trú với chánh
niệm như vậy, vị ấy suy tư, tư duy, thẩm sát
pháp ấy với trí tuệ. Trạch pháp giác chi
trong khi ấy được bắt đầu khởi lên nơi Tỷ-
kheo. Trạch pháp giác chi trong khi ấy được
Tỷ-kheo tu tập. Trạch pháp giác chi trong khi
ấy đi đến sung mãn, tinh tấn không thụ động
bắt đầu khởi lên nơi vị ấy.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                  394

 Này các Tỷ-kheo, trong khi Tỷ-kheo suy tư,
tư duy, thẩm sát pháp ấy với trí tuệ, và tinh
tấn không thụ động bắt đầu khởi lên nơi vị
ấy, tinh tấn giác chi trong khi ấy bắt đầu khởi
lên nơi vị Tỷ-kheo. Tinh tấn giác chi được
Tỷ-kheo tu tập. Tinh tấn giác chi được Tỷ-
kheo làm cho đi đến sung mãn.

 Đối với vị ấy tinh cần tinh tấn, hỷ không liên
hệ đến vật chất khởi lên. Này các Tỷ-kheo,
trong khi Tỷ-kheo tinh cần tinh tấn và hỷ
không liên hệ đến vật chất khởi lên, hỷ giác
chi trong khi ấy bắt đầu được khởi lên nơi
Tỷ-kheo. Hỷ giác chi trong khi ấy được Tỷ-
kheo tu tập. Hỷ giác chi trong khi ấy được
Tỷ-kheo làm cho đi đến sung mãn.

 Thân của vị ấy được tâm hoan hỷ trở thành
khinh an, tâm cũng được khinh an. Này các
Tỷ-kheo, trong khi Tỷ-kheo với ý hoan hỷ
được thân khinh an, được tâm cũng khinh an,
trong khi ấy khinh an giác chi bắt đầu khởi
lên nơi Tỷ-kheo. Trong khi ấy khinh an giác
chi được Tỷ-kheo tu tập. Trong khi ấy khinh
an giác chi được Tỷ-kheo làm cho đi đến
sung mãn.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                   395

 Một vị có tâm khinh an, an lạc, tâm vị ấy
được định tĩnh. Này các Tỷ-kheo, trong khi
vị ấy có thân khinh an, an lạc, tâm vị ấy được
định tĩnh, trong khi ấy định giác chi bắt đầu
khởi lên nơi Tỷ-kheo. Trong khi ấy định giác
chi được Tỷ-kheo tu tập. Trong khi ấy định
giác chi được Tỷ-kheo làm cho đi đến sung
mãn.

 Vị ấy với tâm định tĩnh như vậy khéo nhìn
(sự vật) với ý niệm xả ly. Này các Tỷ-kheo,
trong khi Tỷ-kheo với tâm định tĩnh như vậy,
khéo nhìn (sự vật) với ý niệm xả ly, trong khi
ấy xả giác chi bắt đầu khởi lên nơi Tỷ-kheo.
Trong khi ấy xả giác chi được Tỷ-kheo tu tập.
Trong khi ấy xả giác chi được Tỷ-kheo làm
cho đi đến sung mãn.

Này các Tỷ-kheo, bốn niệm xứ được tu tập như vậy, được làm cho sung mãn như vậy khiến cho bảy giác chi được sung mãn.

 Và này các Tỷ-kheo, Bảy Giác Chi tu tập như thế nào, làm cho sung mãn như thế nào, khiến cho Minh Giải thoát được viên mãn?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập niệm

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                   396

giác chi, liên hệ đến viễn ly, liên hệ đến ly tham, liên hệ đến diệt, hướng đến xả ly; tu tập trạch pháp giác chi... (như trên)... tu tập tinh tấn giác chi... (như trên)... tu tập hỷ giác chi... (như trên)... tu tập khinh an giác chi... (như trên)... tu tập định giác chi... (như trên)... tu tập xả giác chi, liên hệ đến viễn ly, liên hệ đến ly tham, liên hệ đến diệt, hướng đến xả ly.

Này các Tỷ-kheo, bảy giác chi được tu tập như vậy, được làm cho sung mãn như vậy, khiến cho Minh và Giải thoát được viên mãn.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Các Tỷ-kheo ấy hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                         397

39    Là Tài sản của người tu - Kinh CHUYỂN LUÂN THÁNH VƯƠNG SƯ TỬ HỐNG – 26 Trường II, 353

KINH CHUYỂN LUÂN THÁNH VƯƠNG SƯ TỬ HỐNG – Bài kinh số 26 – Trường II, 353

Như vầy tôi nghe.

1. Một thời Thế Tôn an trú ở Magadha (Ma kiệt đà)
tại Matulà (Ma du la). Lúc bấy giờ Thế Tôn gọi chư
Tỷ kheo: "Này các Tỷ kheo!". Các vị Tỷ kheo ấy
Bạch Thế Tôn: "Thưa vâng, bạch Thế Tôn". Thế Tôn
giảng như sau:

- Này các Tỷ kheo, hãy sống tự mình là ngọn đèn
cho chính mình, tự mình nương tựa mình, không
nương tựa một ai khác, lấy Chánh pháp làm ngọn
đèn, lấy Chánh pháp làm nơi nương tựa, không
nương tựa một gì khác!

Này các Tỷ kheo, thế nào là một Tỷ kheo sống tự mình là ngọn đèn cho chính mình, tự mình nương tựa mình, không nương tựa một ai khác, lấy Chánh pháp

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                 398

làm ngọn đèn, lấy Chánh pháp làm nơi nương tựa,
không nương tựa một gì khác? Này các Tỷ kheo, ở
đây Tỷ kheo sống quán thên trên tự thân, nhiệt
tâm, tỉnh giác, chánh niệm, để có thể diệt trừ tham
sân ở đời... trên các cảm thọ... trên các tâm... sống
quán pháp trên các pháp, nhiệt tâm, tỉnh giác,
chánh niệm để có thể diệt trừ tham sân ở đời. Này
các Tỷ kheo, như vậy là Tỷ kheo sống tự mình là
ngọn đèn cho chính mình, tự mình nương tựa mình,
không nương tựa một ai khác, lấy Chánh pháp làm
ngọn đèn, lấy Chánh pháp làm nơi nương tựa, không
nương tựa một gì khác.

Này các Tỷ kheo, hãy đi lại trong giới hạn được phép của mình, trong giới hạn Tổ phụ các Ngươi truyền lại.

Này các Tỷ kheo, nếu các Ngươi đi lại trong giới hạn
được phép của mình, trong giới hạn Tổ phụ các
Ngươi truyền lại, thì Ma vương sẽ không có cơ hội
để xâm nhập, không có cơ hội để nhắm vào đối
tượng. Này các Tỷ kheo, chính nhờ nhiếp trì các
thiện pháp làm nhân duyên mà công đức này
được tăng thịnh.

2. Thuở xưa, này các Tỷ kheo, có Vua Chuyển luân Thánh vương tên là Dalhanemi (Kiên Cố

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    399

Niệm), là vị pháp vương, lấy Chánh pháp trị nước, chinh phục bốn thiên hạ, thống trị các quốc độ và đầy đủ bảy món báu.

 Vị ấy có đầy đủ báy món báu, tức là xe báu, voi báu, ngựa báu, châu báu, nữ báu, gia chủ báu và thứ bảy là tướng quân báu.

 Vị ấy có hơn một ngàn hoàng tử, dõng kiện, hùng mạnh, nhiếp phục ngoại địch.

 Vị này trị vì quả đấy này cho đến hải biên, dùng Chánh pháp trị nước, không dùng trượng, không dùng kiếm.

3. Này các Tỷ kheo, sau nhiều năm, nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm, vua Dalhanemi cho gọi một người và bảo:

- Này khanh, khi nào khanh thấy Thiên luân báu có lặn xuống một ít, có rời khỏi vị trí cũ, thì báo cho Ta biết.

- Tâu Đại vương, xing vâng!

Này các Tỷ kheo người ấy vâng theo lời dạy vua Dalhanemi.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                      400

Này các Tỷ kheo, sau nhiều năm, nhiều trăm năm,
nhiều ngàn năm, người ấy thấy Thiên luân báu lặn
xuống một ít, có rời khỏi vị trí cũ. Thấy vậy, người
ấy liền đến vua Dalhanemi, khi đến xong, liền báo
cho vua biết:

- Đại vương có biết chăng, xe báu cõi trời của Ngài đã lặn xuống một ít, đã rời khỏi vị trí cũ?

Này các Tỷ kheo, vua Dalhanemi liền cho mời thái tử và nói rằng:

- Này thái tử thân yêu, xe báu cõi trời của ta đã lặn
xuống một ít, đã rời khỏi vị trí cũ. Ta nghe nói như
sau: "Nếu xe báu cõi Trời của Chuẩn luận Pháp
vương lặn xuống và rời khỏi vị trí cũ, thời vua còn
sống không bao lâu nữa". Ta đã thọ hưởng dục lạc
loài Người một cách đầy đủ. Nay đã đến lúc tìm cầu
dục lạc chư Thiên. Này thái tử thân yêu, hãy trị vì
trái đất này cho đến hải biên. Ta sẽ cạo bỏ râu tóc,
đắp áo cà sa, xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia
đình.

Này các Tỷ kheo, vua Dalhanemi sau khi đã khéo đặt hoàng tử con đầu trên ngôi vương vị, liền cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà sa, xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Này các Tỷ kheo, sau khi vị vua ẩn sĩ xuất gia bảy ngày, xe báu cõi Trời liền biến mất.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                      401

4. Này các Tỷ kheo, một người khác đi đến vua Quán đảnh Sát đế lỵ, khi đến xong liền tâu vua Quán đảnh Sát đế lỵ:

- Tâu Đại vương, Ngài đã biết xe báu cõi Trời đã biến mất chưa?

Này các Tỷ kheo, khi vua Quán đảnh Sát đế lỵ nghe
tin xe báu cõi Trời đã biến mất, liền không được vui,
cảm thấy sầu muộn. Rồi vua ấy đến chỗ vua ẩn sĩ ở,
khi đến xong, thưa với vua ẩn sĩ:

- Đại vương có biết chăng, xe báu cõi Trời đã biến mất!

Này các Tỷ kheo, khi nghe nói vậy, vua ẩn sĩ nói với vua Quán đảnh Sát đế lỵ:

- Này thái tử thân yêu, chớ có không vui vẻ, chớ có sầu muộn. Này thái tử thân yêu, xe báu cõi Trời không phải là gia bảo tổ tiên để lại. Này thái tử thân yêu, hãy hành trì Thánh vương Chánh pháp. Sự tình này sẽ xảy ra, khi con hành trì Thánh vương Chánh pháp vào ngày rằm bố tát, con gội đầu trai giới, đi lên lầu cao, thì xe báu cõi Trời sẽ hiện ra đầy đủ ngàn tăm, vành xe, trục xe và đầy đủ các bộ phận.

5. - Tâu Đại vương, thế nào là Thánh vương Chánh

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                       402

pháp?

- Này thái tử thân yêu, con y cứ vào Pháp, kính
trọng Pháp, cung kính Pháp, đảnh lễ Pháp, cúng
dường Pháp, tôn trọng Pháp, tự con trở thành
Pháp tràng, Pháp kỳ, xem Pháp là thầy, tự trở
thành người bảo vệ hợp pháp cho thứ dân, cho quân
đội, cho Sát đế lỵ, cho quần thần, cho Bà la môn, cho
gia chủ, cho thị dân, thôn dân, cho Sa môn, Bà la
môn, cho các loài thú và loài chim. Chớ có làm gì
phi pháp trong quốc độ của con.

Này con thân yêu, nếu trong quốc độ của con, có những Sa môn, Bà la môn từ bỏ dục vọng, không phóng dật, thực thành nhẫn nhục từ ái, nhiếp phục tự kỷ, an chỉ tự kỷ, giải thoát tự kỷ, thỉnh thoảng sẽ đến với con và hỏi con: "Này Tôn giả, thế nào là thiện, thế nào là bất thiện, thế nào là có tội, thế nào là không có tội, như thế nên thực hành, như thế nào không nên thực hành, hành động như thế nào đem lại bất lợi và đau khổ cho tôi lâu ngày, hành động như thế nào đem lại lợi ích và hạnh phúc cho tôi lâu ngày?" Con hãy nghe họ và ngăn chận họ khỏi sự bất thiện và khuyến khích họ làm điều thiện. Này con thân yêu, như vậy là Thánh vương Chánh pháp.

- Thưa vâng, tâu Đại vương!

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                        403

Này các Tỷ kheo, vua Quán đảnh Sát đế lỵ trả lời vua ẩn sĩ và thực hành Thánh vương Chánh pháp. Khi thực hành Thánh vương Chánh pháp vào ngày rằm bố tát, vua gội đầu trai giới, đi lên lầu cao, thì xe báu cõi Trời hiện ra đầy đủ ngàn tăm, vành xe, trục xe và đầy đủ các bộ phận. Thấy vậy vua Quán đảnh Sát đế lỵ nghĩ rằng: "Ta được nghe nói như sau: "Quán đảnh vương Sát-đế-lỵ nào vào ngày rằm bố tát gội đầu trai giới, đi lên lầu cao và Thiên bảo luân hiện ra đầy đủ ngàn tăm, vành xe, trục xe và đầy đủ các bộ phận, thì vị vua ấy là Chuyển luân Thánh vương." Như vậy ta là Chuyển luân Thánh vương".

6. Này các Tỷ kheo, vua Quán đảnh Sát đế lỵ từ chỗ
ngồi đứng dậy, đắp thượng y qua một bên vai, tay
trái cầm bình nước, tay mặt tưới nước trên bảo luân
và nói: "Hãy lăn, này Tôn bảo luân, hãy nhiếp
phục tất cả", xe báu lăn về hướng đông, Chuyển
luân Thánh vương theo sau cùng với bốn loại binh
chủng. Và này các Tỷ kheo, chỗ nào xe báu ấy dừng
lại, chỗ ấy Chuyển luân Thánh vương an trú, cùng
với bốn loại chủng binh. Này các Tỷ kheo, các vị vua
chư hầu ở hướng đông đều đến yết kiến Chuyển luân
Thánh vương và nói:

- Hãy đến đây, Đại vương! Thiện lai. Đại vương! Tất cả đều thuộc của Đại vương! Đại vương hãy thuyết

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                        404

giảng!

Chuyển luân Thánh vương bèn nói:

- Chớ có sát sanh! Chớ có lấy của không cho! Chớ
có sống tà hạnh trong các dục! Chớ có nói láo! Chớ
có uống rượu! Và hãy thọ hưởng theo những gì đã có
để thọ hưởng!

Này các Tỷ kheo, các vị vua thù nghịch ở hướng Đông đều trở thành chư hầu của Chuyển luân Thánh vương.

7. Này các Tỷ kheo, xe báu ấy chìm xuống biển
hướng Đông, vượt qua biển ấy, lăn về hướng Nam...
trở thành chư hầu Chuyển luân Thánh vương. Này
các Tỷ kheo, rồi xe báu ấy chìm xuống biển hướng
Nam, vượt qua biển ấy, lăn về hướng Tây… trở
thành chư hầu Chuyển luân Thánh vương. Này các
Tỷ kheo, rồi xe báu ấy chìm xuống biển hướng Tây,
vượt qua biển ấy, lăn về hướng Bắc, và Chuyển Luân
Thánh vương theo sau cùng với bốn loại binh chủng.
Và này các Tỷ kheo, chỗ nào xe báu ấy dừng lại, chỗ
ấy Chuyển luân Thành vương an trú cùng với bốn
loại binh chủng.

Này các Tỷ kheo, các vị vua chư hầu ở hướng Bắc đều đến yết kiến Chuyển luân Thánh vương và nói:

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                  405

- Hãy đến đây, Đại vương! Thiện lai, Đại vương! Tất cả đều thuộc của Đại vương! Đại vương hãy thuyết giảng!

Chuyển luân Thánh vương bèn nói:

- Chớ có sát sanh! Chớ có lấy của không cho! Chớ
có sống tà hạnh trong các dục! Chớ có nói láo! Chớ
có uống rượu! Và hãy thọ hưởng những gì đã có để
thọ hưởng!

Này các Tỷ kheo, các vua thù nghịch ở hướng Bắc đều trở thành chư hầu Chuyển luân Thánh vương.

Này các Tỷ kheo, khi xe báu ấy chinh phục quả đất
cho đến hải biên, liền trở về kinh đô, và đứng lại như
là dính liền trước cửa điện công lý, trong nội cung
Chuyển luân Thánh vương và chói sáng nội cung của
vua.

----------------------------------------------------

8. Này các Tỷ kheo, lần thứ hai, Chuyển luân Thánh
vương... Này các Tỷ kheo, lần thứ ba Chuyển luân
Thánh vương... Này các Tỷ kheo, lần thứ tư Chuyển
luân Thánh vương... Này các Tỷ kheo, lần thứ năm
Chuyển luân Thánh vương... Này các Tỷ kheo, lần
thứ sáu Chuyển luân Thánh vương....

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                        406

Này các Tỷ kheo, lần thứ bảy, Chuyển luân Thánh vương sau nhiều năm, nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm cho gọi một người và bảo:

- Này Khanh, khi nào Khanh thấy xe báu cõi Trời có lặn xuống một ít, có rời khỏi vị trí cũ, thì báo cho ta biết.

- Tâu Đại vương, xin vâng!

Này các Tỷ kheo, người ấy vâng theo lời dạy Chuyển luân Thánh vương.

Này các Tỷ kheo, sau nhiều năm, nhiều trăm năm,
nhiều ngàn năm, người ấy thấy xe báu cõi Trời lặn
xuống một ít, có rời khỏi vị trí cũ. Thấy vậy, người
ấy liền đến Chuyển luân Thánh vương, khi đến xong
liền báo cho vua biết:

- Đại vương có biết chăng, xe báu cõi Trời của Ngài đã lặn xuống một ít, đã rời khỏi vị trí cũ?

Này các Tỷ kheo, Chuyển luân Thánh vương liền cho mời thái tử và nói rằng:

- Này thái tử thân yêu, xe báu cõi Trời của Ta đã lặn xuống một ít, đã rời khỏi vị trí cũ. Ta nghe như sau: "Nếu thiên bảo luân của Chuyển luân Thánh vương

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                      407

có lặn xuống một ít, và rời khỏi vị trí cũ, thì vua còn
sống không bao lâu nữa." Ta đã thọ hưởng dục lạc
loài Người một cách đầy đủ. Nay đã đến lúc tìm cầu
dục lạc chư Thiên. Này thái tử thân yêu, hãy trị vì
trái đất này cho đến hải biên. Ta sẽ cạo bỏ râu tóc,
đắp áo cà sa, xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia
đình.

Này các Tỷ kheo, Chuyển luân Thánh vương sau khi
đã khéo đặt thái tử con đầu trên ngôi vương vị, liền
cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà sa, xuất gia từ bỏ gia đình,
sống không gia đình.

Này các Tỷ kheo, sau khi Chuyển luân Thánh vương xuất gia bảy ngày, xe báu cõi Trời ấy biến mất.

9. Này các Tỷ kheo, một người khác đi đến vua Quán đảnh Sát đế lỵ, khi đến nơi liền tâu với vua:

- Đại vương có biết chăng, xe báu cõi Trời đã biến mất?

Này các Tỷ kheo, khi vua Quán đảnh Sát đế lỵ nghe tin xe báu cõi Trời đã biến mất, liền không được vui vẻ và cảm thấy sầu muộn. Vua ấy không đến chỗ vua ẩn sĩ và hỏi về Thánh vương Chánh pháp. Vị ấy tự cai trị quốc gia theo ý của mình. Vì cai trị quốc gia theo ý của mình, nên quốc gia không được hưng

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                      408

thịnh như trong thời xưa, khi các vua chúa cai trị theo Thánh vương Chánh pháp.

Này các Tỷ kheo, rồi các vị đại thần, cận thần, tài
chánh quan, các cận vệ, các thủ môn quan, các vị
sống bằng bùa chú tụ họp lại, cùng đến vua Quán
đảnh Sát đế lỵ và nói:

- Tâu Đại vương, vì Đại vương cai trị quốc gia theo
ý Đại vương, nên quốc gia không được hưng thịnh,
như trong thời xưa, các vua chúa cai trị theo Thánh
vương Chánh pháp. Nay có các vị đại thần, cận thần,
tài chánh quan, các cận vệ, các thủ môn quan, các vị
sống bằng bùa chú, chúng tôi và một số các vị khác
thọ trì Thánh vương Chánh pháp. Tâu Đại vương,
nếu Đại vương hỏi chúng tôi về Thánh vương Chánh
pháp, được hỏi, chúng tôi sẽ trả lời cho Đại vương rõ
về pháp này.

10. Này các Tỷ kheo, rồi vua Quán đảnh Sát đế lỵ
cho mời họp các vị đại thần, cận thần, tài chánh quan,
các cận vệ, các thủ môn quan, các vị sống bằng bùa
chú và hỏi về Thánh vương Chánh pháp. Và những
vị này được hỏi, đã trả lời về Thánh vương Chánh
pháp.

Khi nghe họ nói xong, vị vua có sắp đặt sự hộ trì, ngăn chận, che chở, nhưng không cho người nghèo

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                      409

tiền của. Và vì vậy, nghèo đói được lan rộng. Vì
nghèo đói được lan rộng, một người đã lấy vật không
cho của những người khác, và hành động ấy được
gọi là ăn trộm. Người ta bắt anh ta và dẫn đến trước
vua Quán đảnh Sát đế lỵ và tâu vua:

- Tâu Đại vương, người này lấy vật không cho của những người khác, hành động này được gọi là ăn trộm.

Này các Tỷ kheo, khi nghe vậy vua Quán đảnh Sát đế lỵ nói với người ấy:

- Này Ngươi, có phải Ngươi lấy vật không cho của những người khác, tức là ăn trộm?

- Tâu Đại vương, sự thật có vậy.

- Sao lại làm vậy?

- Tâu Đại vương, con không có gì sống!

Này các Tỷ kheo, vua Quán đảnh Sát-đế-lỵ liền cho người ấy tiền của và nói:

- Này Ngươi, với tiền của này Ngươi hãy tự nuôi dưỡng, nuôi dưỡng cha mẹ, nuôi dưỡng vợ con, tiến hành các công việc, thực hiện sự cúng dường với

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                   410

công đức tối thượng cho các vị Sa môn, mà kết quả là hưởng lạc thọ hiện tại và sanh Thiên giới trong tương lai...

Này các Tỷ kheo, người ấy vâng theo lời vua Quán đảnh Sát đế lỵ và tâu:

- Thưa vâng, Đại vương!

11. Này các Tỷ kheo, rồi một người khác lấy của
không cho của những người khác, tức là ăn trộm.
Người ta bắt anh ta và dẫn đến trước mặt vua Quán
đảnh Sát đế lỵ và tâu vua:

- Tâu Đại vương, người này lấy vật không cho của những người khác, tức là ăn trộm.

Này các Tỷ kheo, khi nghe vậy, vua Quán đảnh Sát đế lỵ nói với người ấy:

- Này Ngươi, có phải Ngươi lấy của không cho của những người khác không, tức là ăn trộm?

- Tâu Đại vương, sự thật có vậy.

- Sao lại làm vậy?

- Tâu Đại vương, con không có gì để sống!

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                 411

Này các Tỷ kheo, vua Quán đảnh Sát đế lỵ liền cho người ấy tiền của và nói:

- Này Ngươi, với tiền của này, Ngươi hãy tự nuôi
dưỡng, nuôi dưỡng cha mẹ, nuôi dưỡng vợ con, tiến
hành các công việc, thực hiện sự cúng dường với
công đức tối thắng cho các vị Sa môn, Bà la môn, mà
kết quả là lạc thọ hiện tại và sanh thiên giới trong
tương lai.

Này các Tỷ kheo, người ấy vâng theo lời vua Quán đảnh Sát đế lỵ và tâu:

- Thưa vâng, Đại vương!

-------------------------------------------------

12. Này các Tỷ kheo, nhiều người nghe: "Những ai
lấy vật không cho của những người khác, tức là ăn
trộm, vua cho những người ấy tiền của." Nghe vậy,
họ nghĩ: "Chúng ta hãy lấy vật không cho của những
người khác, tức là ăn trộm."

Này các Tỷ kheo, lại một người khác lấy vật không
cho của những người khác, tức là ăn trộm. Người ta
bắt anh ta và dẫn đến trước vua Quán đảnh Sát đế lỵ
và tâu vua:

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     412

- Tâu Đại vương, người này lấy vật không cho của những người khác, tức là ăn trộm.

Này các Tỷ kheo, khi nghe nói vậy vua Quán đảnh Sát đến lỵ nói với người ấy:

- Này Ngươi, có phải Ngươi lấy vật không cho của những người khác, tức là ăn trộm?

- Tâu Đại vương, sự thật có vậy?

- Sao lại làm vậy?

- Tâu Đại vương, con không có gì để sống!

Này các Tỷ kheo, vua Quán đảnh Sát đế lỵ suy nghĩ: "Nếu ai lấy vật không cho của những người khác tức là ăn trộm và ta cho họ tiền của, thì lấy vật không cho như vậy tăng trưởng. Nay ta phải ngăn chận triệt để người ấy, hình phạt thích đáng và chặt đầu nó!"

Này các Tỷ kheo, vua Quán đảnh Sát đế lỵ ra lệnh cho các người:

- Này các Khanh, hãy lấy dây thật chắc, cột tay ra đàng sau với gút thật chặt, cạo đầu nó, dắt nó đi với tiếng trống khe khắt, từ đường này đến đường khác, từ ngã tư này đến ngã tư khác, dắt nó ra khỏi cửa phía

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                      413

Nam, ngăn chận triệt để người ấy, hình phạt thích đáng và chặt đầu nó.

- Tâu Đại vương, thưa vâng!

Này các Tỷ kheo, các người ấy vâng theo lệnh của vua Quán đảnh Sát đế lỵ, lấy dây thật chắc cột tay ra đàng sau với gút thật chặt, cạo đầu anh ta, dắt anh ta đi với tiếng trống khe khắt, từ đường này đến đường khác, từ ngã tư này đến ngã tư khác, dắt anh ta ra khỏi cửa phía Nam, ngăn chận triệt để người ấy, hình phạt thích đáng và chặt đầu anh ta.

----------------------------------------------

13. Này các Tỷ kheo, nhiều người nghe: "Những ai
lấy vật không cho của những người khác, tức là ăn
trộm, vua ngăn chận triệt để họ, hình phạt thích đáng
và chém đầu họ."

Nghe vậy, những người ấy nghĩ: "Chúng ta hãy rèn
kiếm cho thật bén, với những kiếm bén này, chúng
ta sẽ lấy vật không cho của họ tức là ăn trộm, sẽ ngăn
chận triệt để chúng, hình phạt thích đáng chúng và
chém đầu họ".

Những người ấy rèn kiếm bén, sau khi rèn kiếm bén xong, họ đi cướp làng, họ đi cướp thôn xóm, họ đi

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     414

cướp thành, họ đi cướp đường, họ lấy vật không cho
tức là ăn trộm, họ ngăn chận triệt để những người mà
họ ăn trộm, hình phạt thích đáng và chém đầu những
người này.

14. Này các Tỷ kheo, như vậy:

 Vì không cho người nghèo tiền của, nghèo đói
tăng thịnh;
 Vì nghèo đói tăng thịnh nên trộm cắp tăng
thịnh;
 Vì trộm cắp tăng thịnh nên đao kiếm được tăng
thịnh;
 Vì đao kiếm được tăng thịnh, nên sát sanh tăng
thịnh;
 Vì sát sanh tăng thịnh nên nói láo tăng thịnh;
 Vì nói láo tăng thịnh nên tuổi thọ của loài hữu
tình giảm thiểu, sắc đẹp giảm thiểu;
 Vì tuổi thọ giảm thiểu và sắc đẹp giảm thiểu,
nên loài Người tuổi thọ đến tám vạn năm và
con của họ thọ bốn vạn năm.

----------------------------------------------------

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                        415

Này các Tỷ kheo, khi loài Người thọ bốn vạn năm,
một người khác lấy vật không cho tức là ăn trộm.
Người ta bắt người này lại, dẫn đến trước vua Quán
đảnh Sát đế lỵ và thưa:

- Tâu Đại vương, người này lất vật không cho của những người khác, tức là ăn trộm.

Này các Tỷ kheo, khi nghe nói vậy, vua Quán đảnh Sát đế lỵ nói với người ấy:

- Này Ngươi, có thật Ngươi lấy vật không cho của những người khác, tức là ăn trộm không?

- Tâu Đại vương, không!

Người ấy cố ý nói không thật.

15. Này các Tỷ kheo, như vậy vì không cho tiền của
những người nghèo, nghèo đói tăng thịnh; vì nghèo
đói tăng thịnh nên trộm cắp tăng thịnh; vì trộm cắp
tăng thịnh nên đao kiếm tăng thịnh; vì đao kiếm tăng
thịnh nên sát sanh tăng thịnh; vì sát sanh tăng thịnh
nên nói láo tăng thịnh, vì nói láo tăng thịnh nên tuổi
thọ của loài Người giảm thiểu, sắc đẹp giảm thiểu; vì
tuổi thọ giảm và sắc đẹp giảm thiểu, nên loài Người
tuổi thọ đến bốn vạn năm và con của họ thọ hai vạn
năm.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     416

Này các Tỷ kheo, khi loài Người tuổi thọ đến hai vạn
năm, một người khác lấy vật không cho của những
người khác, tức là ăn trộm. Một người khác báo với
vua Quán đảnh Sát đế lỵ về người ấy:

- Tâu Đại vương, người này đã lấy vật không cho của những người khác, tức là ăn trộm.

Như vậy người ấy đã bị nói xấu.

16. Này các Tỷ kheo, như vậy vì không cho tiền của những người nghèo, nghèo đói tăng thịnh; vì nghèo đói tăng thịnh nên trộm cắp tăng thịnh... vì nói xấu được tăng nên tuổi thọ loài Người giảm thiểu và sắc đẹp giảm thiểu. Vì tuổi thọ của họ giảm thiểu và sắc đẹp giảm thiểu, nên tuổi thọ loài Người chỉ có hai vạn năm và con của họ chỉ có một vạn năm.

 Này các Tỷ kheo, khi tuổi thọ loài Người đến một vạn năm, một số chúng sanh có sắc đẹp, một số không có sắc đẹp.

 Những chúng sanh không có sắc đẹp tham đắm những chúng sanh có sắc đẹp và có tà hạnh với vợ những người khác.

17. Này các Tỷ kheo, như vậy vì không cho tiền của những người nghèo, nghèo đói tăng thịnh; vì nghèo

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                   417

đói tăng thịnh nên trộm cắp tăng thịnh... nên tà dâm
tăng thịnh; vì tà dâm tăng thịnh nên tuổi thọ loài
Người giảm thiểu và sắc đẹp giảm thiểu. Vì tuổi thọ
của họ giảm thiểu, và sắc đẹp giảm thiểu nên tuổi thọ
loài Người chỉ có một vạn năm và con của họ chỉ có
năm ngàn năm.

 Này các Tỷ kheo, khi tuổi thọ loài Người chỉ có
năm ngàn năm, thì hai pháp hưng thịnh, tức là ác
khẩu và nói lời phù phiếm. Khi hai pháp này
hưng thịnh, thời tuổi thọ các loài hữu tình giảm
thiểu, sắc đẹp giảm thiểu. Vì tuổi thọ của chúng
giảm thiểu và sắc đẹp giảm thiểu nên tuổi thọ loài
Người chỉ có năm ngàn năm và con của họ một số
người sống hai ngàn năm trăm năm, một số người
sống hai ngàn năm.

 Này các Tỷ kheo, khi tuổi thọ loài Người chỉ có
hai ngàn năm trăm năm, tham và sân tăng thịnh.
Vì tham và sân tăng thịnh nên tuổi thọ các loài
hữu tình giảm thiểu và sắc đẹp giảm thiểu. Vì tuổi
thọ của họ giảm thiểu và sắc đẹp giảm thiểu, nên
tuổi thọ loài Người chỉ có hai ngàn năm trăm năm
và các người con chỉ có một ngàn năm.

 Này các Tỷ kheo, khi tuổi thọ loài Người chỉ có một ngàn năm thì tà kiến tăng thịnh. Vì tà kiến

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    418

tăng thịnh, nên tuổi thọ các loài hữu tình giảm
thiểu và sắc đẹp giảm thiểu. Vì tuổi thọ của họ
giảm thiểu và sắc đẹp giảm thiểu, nên tuổi thọ loài
Người chỉ có một ngàn năm, và người con chỉ có
năm trăm năm.

 Này các Tỷ kheo, khi tuổi thọ loài Người chỉ có
năm trăm năm, thì ba pháp tăng thịnh: phi pháp
dục, phi lý tham và tà kiến. Khi ba pháp này tăng
thịnh, thời tuổi thọ của các loài hữu tình giảm
thiểu, sắc đẹp giảm thiểu, tuổi thọ loài Người chỉ
có năm trăm năm, còn những người con, một số
sống đến hai trăm năm mươi năm, một số sống
đến hai trăm năm.

 Này các Tỷ kheo, khi tuổi thọ loài Người chỉ có
hai trăm năm mươi năm, những pháp sau này tăng
thịnh: Thiếu sự hiếu kính đối với cha mẹ, thiếu
sự kính lễ đối với các vị Sa môn, Bà la môn, thiếu
sự kính trọng đối với các vị cầm đầu trong gia
đình.

18. Này các Tỷ kheo, như vậy:

 Vì không cho tiền của những người nghèo, nghèo đói tăng thịnh;

 Vì nghèo đói tăng thịnh, nên trộm cắp tăng

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    419

thịnh;

 Vì trộm cắp tăng thịnh nên đao kiếm tăng thịnh;

 Vì đao kiếm tăng thịnh nên sát sanh tăng thịnh;

 Vì sát sanh tăng thịnh nên nói láo tăng thịnh;

 Vì nói láo tăng thịnh nên nói xấu tăng thịnh;

 Vì nói xấu tăng thịnh nên tà hạnh tăng thịnh;

 Vì tà hạnh tăng thịnh nên hai pháp tăng thịnh tức là ác khẩu và nói lời phù phiếm;

 Vì hai pháp này tăng thịnh nên tham, sân tăng thịnh;

 Vì tham, sân tăng thịnh nên tà kiến tăng thịnh;

 Vì tà kiến tăng thịnh nên ba pháp tăng thịnh: phi pháp dục, phi lý tham và tà kiến.

 Vì ba pháp này tăng thịnh nên các pháp sau đây
tăng thịnh: thiếu sự hiếu kính đối với cha mẹ,
thiếu sự kính trọng đối với các vị cầm đầu trong
gia đình.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    420

 Vì những pháp này tăng thịnh nên tuổi thọ các
loài hữu tình này giảm thiểu, sắc đẹp giảm
thiểu, vì tuổi thọ giảm thiểu và sắc đẹp giảm
thiểu nên loài Người chỉ sống có hai trăm năm
mươi năm, và những người con chỉ có một trăm
năm.

19. Này các Tỷ kheo, một thời sẽ đến khi những người con của loài Người chỉ sống đến mười tuổi.

 Này các Tỷ kheo, khi tuổi thọ loài Người chỉ mười tuổi, con gái đến năm tuổi sẽ lập gia đình.

 Này các Tỷ kheo, khi tuổi thọ loài Người chỉ có mười tuổi, các loại sau này sẽ biến mất, tức là tô, lạc, dầu, đường cát và muối.

 Này các Tỷ kheo, khi tuổi thọ loài Người chỉ
có mười tuổi, loại hột Kudrusa trở thành món
ăn tối thượng. Này các Tỷ kheo, như hiện nay
cháo thịt là những món ăn tối thượng, cũng vậy
này các Tỷ kheo, khi tuổi thọ loài Người đến
mười tuổi, loại hột Kudrusa trở thành món ăn
tối thượng.

 Khi tuổi thọ loài người đến mười tuổi, mười thiện hạnh hoàn toàn biến mất và mười bất

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                   421

thiện hạnh tăng thịnh tối đa.

 Này các Tỷ kheo, khi tuổi thọ loài người đến mười tuổi, chữ thiện cũng sẽ không còn, nói gì ai là người làm điều thiện!

 Này các Tỷ kheo, khi tuổi thọ loài Người đến
mười tuổi, những ai thiếu sự hiếu kính đối với
cha mẹ, thiếu sự hiếu kính đối với Sa môn, Bà
la môn, thiếu sự cung kính đối với người cầm
đầu trong gia đình, những người ấy sẽ được
người ta lễ bái, tán dương. Này các Tỷ kheo,
như hiện nay những ai hiếu hính với cha mẹ,
kính lễ đối với các vị Sa môn, Bà la môn, cung
kính đối với những người cầm đầu trong gia
đình, những người ấy được người ta lễ bái tán
dương. Cũng vậy này các Tỷ kheo, khi tuổi thọ
loài Người đến mười tuổi, những ai thiếu sự
hiếu kính đối với cha mẹ, thiếu sự kính lễ đối
với các vị Sa môn, Bà la môn, thiếu sự cung
kính đối với các vị cầm đầu trong gia đình,
những người ấy được người ta lễ bái tán dương.

20. Này các Tỷ kheo, khi tuổi thọ loài Người chỉ có mười tuổi, không có phân biệt mẹ hay bá mẫu hay thúc mẫu, vợ con của sư trưởng, chị dâu của cha. Thế giới rơi vào thông dâm như dê, gà, heo, chó và chó

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                   422

rừng.

Này các Tỷ kheo, khi tuổi thọ loài Người chỉ có mười tuổi, các loài hữu tình đối với nhau, hại tâm rất mãnh liệt, sát tâm rất mãnh liệt. Mẹ đối với con, con đối với mẹ, cha đối với con, con đối với cha, anh đối với em, em đối với anh, em đối với chị, chị đối với em, hại tâm rất mãnh liệt, sân tâm rất mãnh liệt, ác ý rất mãnh liệt, sát tâm rất mãnh liệt. Này các Tỷ kheo, như người thợ săn khi thấy loài thú, hại tâm rất mãnh liệt khởi lên, sân tâm rất mãnh liệt, ác ý rất mãnh liệt, sát tâm rất mãnh liệt khởi lên. Cũng vậy này các Tỷ kheo, khi tuổi thọ loài Người chỉ có mười tuổi, các loài hữu tình đối với nhau, hại tâm rất mãnh liệt, ác ý rất mãnh liệt, sát tâm rất mãnh liệt.

21. Này các tỷ kheo, khi loài Người tuổi thọ chỉ có
mười tuổi đao trượng kiếp khởi lên trong bảy ngày,
trong thời gian ấy họ xem nhau như loài thú, dao
kiếm sắc bén hiện ra trong tay của họ. Với dao kiếm
sắc bén ấy họ tàn hại mạng nhau, xem nhau như loài
thú.

Này các Tỷ kheo, giữa các loài hữu tình ấy, một số suy nghĩ: "Chúng ta chớ giết ai; mong đừng ai giết chúng ta. Chúng ta hãy đi vào rừng cỏ, rừng sâu, hang cây, sông ngòi hiểm hóc hay kẽ núi và sống với

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     423

rễ và trái cây". Họ đi vào rừng cỏ, rừng sâu, hang cây, sông ngòi hiểm hóc, hay kẽ núi và sống với rễ cây và trái cây. Sau thời gian bảy ngày, họ từ rừng cỏ, rừng sâu, hang cây, sông ngòi hiểm hóc, hay kẻ núi đi ra, ôm lấy nhau, cùng nhau an ủi, khoan khoái nói với nhau: "Sung sướng thay được thấy bạn còn sống! Sung sướng thay được thấy bạn còn sống!"

Này các Tỷ kheo, rồi các loài hữu tình ấy suy nghĩ: "Vì chúng ta tạo nhân bất thiện pháp nên bà con chúng ta bị giết hại nhiều như vậy. Vậy chúng ta hãy làm điều thiện. Chúng ta làm điều thiện như thế nào? Chúng ta chớ có sát sanh. Đó là điều thiện chúng ta có thể làm". "Chúng ta sẽ không sát sanh", đó là điều thiện họ làm. Do hành thiện pháp làm nhân, tuổi thọ của họ được tăng thịnh, sắc đẹp được tăng thịnh. Vì tuổi thọ được tăng thịnh, sắc đẹp được tăng thịnh, nên tuổi thọ loài Người chỉ có mười tuổi nhưng con của họ, thọ đến hai mươi tuổi.

22. Này các Tỷ kheo, rồi các loài hữu tình ấy suy nghĩ: "Chúng ta nhờ hành thiện pháp làm nhân, nên tuổi thọ được tăng thịnh, sắc đẹp được tăng thịnh. Vậy chúng ta hãy làm việc thiện nhiều hơn nữa. Chúng ta hãy gìn giữ không lấy của không cho, gìn giữ không làm các tà hạnh, gìn giữ không nói láo, gìn giữ không nói hai lưỡi, gìn giữ không ác khẩu,

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    424

gìn giữ không nói lời phù phiếm, từ bỏ tham, từ bỏ
sân, từ bỏ tà kiến, tà bỏ ba pháp tức là phi pháp dục,
phi lý tham và tà kiến. Chúng ta hãy hiếu kính cha
mẹ, hiếu kính cha, kính lễ các vị Sa môn, Bà la môn,
cung kính các vị cầm đầu trong gia đình. Chúng ta
hãy thực hành thiện pháp ấy."

 Họ hiếu kính mẹ, hiếu kính cha, kính lễ các vị
Sa môn, Bà la môn, cung kính các vị cầm đầu
ở trong gia đình, họ sẽ thực hành thiện pháp
này. Do hành thiện pháp làm nhân, tuổi thọ
tăng thịnh, sắc đẹp tăng thịnh. Vì tuổi thọ họ
tăng thịnh và sắc đẹp tăng thịnh, tuổi thọ loài
Người đến hai mươi tuổi và các người con sẽ
lên đến bốn mươi tuổi.

 Tuổi thọ loài người lên đến bốn mươi tuổi và các người con sẽ lên đến tám mươi tuổi.

 Tuổi thọ loài Người lên đến tám mươi tuổi và các người con sẽ lên đến một trăm sáu mươi tuổi.

 Tuổi thọ loài Người lên đến một trăm sáu mươi tuổi và các người con sẽ lên đến ba trăm hai mươi tuổi.

 Tuổi thọ loài Người lên đến ba trăm hai mươi

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     425

tuổi và các người con sẽ lên đến sáu trăm bốn mươi tuổi.

 Tuổi thọ loài Người lên đến sáu trăm bốn mươi tuổi và các con sẽ lên đến hai ngàn tuổi.

 Tuổi thọ loài Người lên đến hai ngàn tuổi và các người con sẽ lên đến bốn ngàn tuổi.

 Tuổi thọ loài Người lên đến bốn ngàn tuổi và các người con sẽ lên đến tám ngàn tuổi.

 Tuổi thọ loài Người lên đến tám ngàn tuổi và các con sẽ lên đến hai vạn tuổi.

 Tuổi thọ loài Người lên đến hai vạn tuổi các người con sẽ lên đến bốn vạn tuổi.

 Tuổi thọ loài Người lên đến bốn vạn tuổi và các người con sẽ lên tám vạn tuổi.

23. Này các Tỷ kheo:

 Khi tuổi thọ loài Người lên đến tám vạn tuổi, các người con gái đến năm trăm tuổi có thể thành lập gia đình.

 Này các Tỷ kheo, khi tuổi thọ loài người lên

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                  426

đến tám vạn tuổi, ba chứng bệnh sau đây có mặt: lòng dục, tham ăn và già.

 Này các Tỷ kheo, khi tuổi thọ loài Người lên
đến tám vạn tuổi, nước Jambudìpa này (Diêm
phù đề) sẽ rất hùng mạnh và phong phú. Các
làng mạc, tỉnh thành, kinh đô ở sát nhau đến
nổi con gà gáy bên này, bên kia có thể nghe
được! Này các Tỷ kheo, khi tuổi thọ loài Người
lên đến tám vạn tuổi, nước Jambudìpa này như
sẽ rất phồn thịnh với người Avidi (A-tỷ-Địa-
ngục), giống như rừng lau hay rừng sậy.

 Này các Tỷ kheo, khi tuổi thọ loài Người lên
đến tám vạn tuổi, thành phố Baranasi này (Ba-
la-nại) là kinh đô tên gọi Ketumati, rất là hùng
mạnh, phong phú, đông dân cư và ăn uống đầy
đủ.

 Này các Tỷ kheo, khi tuổi thọ loài Người lên
đến tám vạn tuổi tại nước Jambudìpa này, sẽ có
tám vạn bốn ngàn thành phố và Ketumati sẽ là
kinh đô tối thượng.

24. Này các Tỷ kheo, khi tuổi thọ loài Người lên đến tám vạn tuổi, ở kinh đô Ketumati, có vị Chuyển luân Thánh vương tên là Sankha ra đời, là vị pháp

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                   427

vương, lấy Chánh pháp trị nước, chinh phục bốn
thiên hạ, cai trị các quốc độ, và đầy đủ bảy món báu,
tức là xe báu, voi báu, ngựa báu, châu báu, nữ báu,
gia chủ báu và thứ bảy là tướng quân báu. Vị ấy có
hơn một ngàn hoàng tử, dõng kiện, hùng mạnh, nhiếp
phục ngoại địch, vị này trị vì quả đất này cho đến hải
biên, dùng Chánh pháp trị quốc, không dùng trượng,
không dùng kiếm.

25. Này các Tỷ kheo, khi tuổi thọ loài Ngườig lên đến tám vạn tuổi, có Thế Tôn tên là Metteyya sẽ ra đời, là vị A la hán, Chánh Đẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhơn Sư, Phật, Thế Tôn; như Ta nay sanh ra ở đời này, là bậc A la hán, Chánh Đẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhơn Sư, Phật, Thế Tôn. Vị này tự mình biết, chứng, và tuyên thuyết quả đất này, gồm có Thiên giới, Ma giới, Phạm thiên giới, Thế giới này với Sa môn, Bà la môn, loài Trời, loài Người; như Ta hiện nay tự mình biết, chứng và tuyên thuyết quả đất này, gồm có Thiên giới, Ma giới, Phạm thiên giới, Thế giới này với Sa môn, Bà la môn, loài Trời và loài Người. Vị này sẽ thuyết pháp, sơ thiện, trung thiện, hậu thiện, với nghĩa lý văn tự đầy đủ và tuyên thuyết đời sống phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ thanh tịnh; như Ta hiện

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     428

nay thuyết pháp, sơ thiện, trung thiện, hậu thiện, với
nghĩa lý văn tự đầy đủ và tuyên thuyết đời sống phạm
hành hoàn toàn đầy đủ thanh tịnh. Vị này sẽ có
khoảng vài ngàn vị Tỷ kheo Tăng đoanh vây; như Ta
hiện nay có khoảng vài trăm vị Tỷ kheo Tăng đoanh
vây vậy.

26. Này các Tỷ kheo, vua Sankha sẽ cho thiết lập
cung điện mà vua Mahà Panada đã thiết lập. Sau khi
thiết lập, vua trú tại đó. Sau vua lại bố thí cung điện
ấy, dâng cúng cho các vị Sa môn, Bà la môn, các
hàng bần cùng, du đảng, ăn xin, cạo bỏ râu tóc, mặc
áo cà sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình dưới sự
chỉ đạo của Thế Tôn Metteyya, bậc A la hán, Chánh
Đẳng Giác. Vị này xuất gia như vậy, sống một mình,
biệt lập, tinh tấn, trì chú, chuyên tâm, chẳng bao lâu
chứng được vô thượng phạm hạnh, mà vì mục đích
này các thiện nam tử đã xuất gia, từ bỏ gia đình, sống
không gia đình. Với vô thượng phạm hạnh này, ngay
trong hiện tại, vị này tự tri, tự chứng, đạt đến và an
trú.

27. Này các Tỷ kheo, hãy sống tự mình là ngọn
đèn cho chính mình, tự mình nương tựa mình,
không nương tựa một ai khác, lấy Chánh pháp
làm ngọn đèn, nương tựa Chánh pháp, không
nương tựa một gì khác.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                      429

Này các Tỷ kheo, thế nào là một Tỷ kheo sống tự mình là ngọn đèn cho chính mình, tự mình nương tựa mình, không nương tựa một ai khác, lấy Chánh pháp làm ngọn đèn, nương tựa Chánh pháp, không nương tựa một gì khác? Này các Tỷ kheo, ở đây vị Tỷ kheo sống quán thân trên tự thân, nhiệt tâm, tinh cần, chánh niệm, tỉnh giác, để diệt trừ tham ái ở đời, trên các cảm thọ... trên các tâm... quán pháp trên các pháp, nhiệt tâm, tinh cần, chánh niệm, tỉnh giác, để có thể diệt trừ tham ái ở đời. Như vậy này các Tỷ kheo, vị Tỷ kheo sống tự mình là ngọn đèn cho chính mình, tự mình nương tựa mình, không nương tựa một ai khác, lấy Chánh pháp làm ngọn đèn, nương tựa Chánh pháp, không nương tựa một gì khác.

28. Này các Tỷ kheo, hãy đi lại trong giới hạn được phép của mình, trong giới hạn Tổ phụ các Ngươi truyền lại.

Này các Tỷ kheo, nếu các Ngươi đi lại trong giới
hạn được phép của mình, trong giới hạn Tổ phụ
các Ngươi truyền lại thời tuổi thọ sẽ được tăng
thịnh, sắc đẹp sẽ được tăng thịnh, an lạc sẽ được
tăng thịnh, tài sản sẽ được tăng thịnh, thế lực sẽ
được tăng thịnh.

Này các Tỷ kheo, như thế nào vị Tỷ kheo tuổi thọ

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     430

được tăng thịnh? Này các Tỷ kheo, ở đây, vị Tỷ
kheo tu tập thần túc, đầy đủ Dục thiền định tinh cần
hành, Tinh tấn thiền định... Tâm định... tu tập thần
túc đầy đủ Tư duy thiền định tinh cần hành. Vị này
tu tập bốn pháp thần túc này một cách tinh cần, nếu
muốn sống kéo dài một kiếp hay năm còn lại của một
kiếp. Này các Tỷ kheo, như vậy Ta nói vị Tỷ kheo
tuổi thọ được tăng thịnh.

Này các Tỷ kheo, thế nào là vị Tỷ kheo sắc đẹp được
tăng thịnh? Này các Tỷ kheo, ở đây, vị Tỷ kheo sống
giữ giới luật, chế ngự với sự chế ngự của giới bổn
Patimokkha, đầy đủ oai nghi chánh hạnh, thấy nguy
hiểm trong những lỗi nhỏ nhặt, thọ lãnh và tu học
trong giới pháp. Này các Tỷ kheo, như vậy vị Tỷ
kheo sắc đẹp được tăng thịnh.

Này các Tỷ kheo, thế nào là vị Tỷ kheo an lạc được tăng thịnh? Này các Tỷ kheo, ở đây, vị Tỷ kheo ly dục, ly ác pháp, chứng và trú Thiền thứ nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh với tầm, với tứ; diệt tầm, diệt tứ, chứng và trú Thiền thứ hai, một trạng thái hỷ lạc do định sanh, không tầm, không tứ... Thiền thứ ba... chứng và trú Thiền thứ tư. Này các Tỷ kheo, như vậy vị Tỷ kheo an lạc được tăng thịnh.

Này các Tỷ kheo, thế nào là vị Tỷ kheo tài sản được

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     431

tăng thịnh? Này các Tỷ kheo, ở đây, vị Tỷ kheo an trú, biến mãn một phương với tâm câu hữu với từ, cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư. Như vậy cùng khắp thế giới, trên, dưới, bề ngang, hết thảy phương xứ, cùng khắp vô biên giới, vị ấy an trú biến mãn với tâm câu hữu với từ, quảng đại vô biên, không hận, không sân, với tâm câu hữu với bi... với tâm câu hữu với hỷ... Vị ấy an trú biến mãn với tâm câu hữu với xả, quảng đại vô biên, không hận, không sân. Này các Tỷ kheo, như vậy vị Tỷ kheo, tài sản được tăng thịnh.

Này các Tỷ kheo, như thế nào là vị Tỷ kheo thế lực được tăng thịnh? Này các tỷ kheo, ở đây vị Tỷ kheo, với sự diệt tận các lậu hoặc, tự mình biết và chứng, đạt đến an trú ngay trong hiện tại tâm giải thoát, tuệ giải thoát không còn các lậu hoặc. Này các Tỷ kheo, như vậy là vị Tỷ kheo thế lực được tăng thịnh.

Này các Tỷ kheo, Ta quán sát và thấy không có một
uy lực nào khác khó nhiếp phục hơn uy lực của Ma
vương. Này các Tỷ kheo, chính nhờ chấp nhận và
thực hành những thiện pháp ấy mà công đức này
được tăng thịnh!

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Các Tỷ kheo ấy hoan hỷ tín thọ lời dạy Thế Tôn.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     432

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM   433

40    Là Tư cụ để tâm tu tập không hận không sân - Kinh SUBHA – 99 Trung II, 793

KINH SUBHA (Subha suttam) – Bài kinh số 99 – Trung II, 793

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú ở Savatthi, Jetavana, tại
tinh xá ông Anathapindika. Lúc bấy giờ, thanh niên
Bà-la-môn Subha Todeyyaputta trú ở Savatthi, tại
nhà một gia chủ vì một vài công vụ. Thanh niên Bà-
la-môn Subha Todeyyaputta trú tại nhà gia chủ, nói
với vị gia chủ ấy:

– Này Gia chủ, tôi nghe như sau: "Savatthi
không phải không có các bậc A-la-hán lui tới". Hôm
nay chúng ta nên đến chiêm ngưỡng vị Sa-môn hay
Bà-la-môn nào?

– Thưa Tôn giả, Thế Tôn hiện trú tại Savatthi, Jetavana, tịnh xá ông Anathapindika. Thưa Tôn giả,

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                  434

hãy đi đến chiêm ngưỡng Thế Tôn ấy.

Rồi thanh niên Bà-la-môn Subha Todeyyaputta
vâng theo lời gia chủ ấy, đi đến Thế Tôn, sau khi đến
nói lên với Thế Tôn những lời chào đón hỏi thăm,
sau khi nói lên những lời chào đón hỏi thăm thân
hữu, rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên,
thanh niên Bà-la-môn Subha Todeyyaputta bạch Thế
Tôn:

– Thưa Tôn giả Gotama, các Bà-la-môn đã nói
như sau: "Người tại gia thành tựu chánh đạo thiện
pháp. Người xuất gia không thành tựu chánh đạo
thiện pháp". Ở đây, Tôn giả Gotama có nói gì?

– Này thanh niên Bà-la-môn, ở đây, Ta chủ trương phân tích; ở đây, Ta không chủ trương nói một chiều.

Này Thanh niên Bà-la-môn, Ta không tán thán
tà đạo của kẻ tại gia hay kẻ xuất gia. Này Thanh niên
Bà-la-môn, kẻ tại gia hay kẻ xuất gia hành tà đạo, do
nhân duyên hành tà đạo, không thành tựu được chánh
đạo thiện pháp.

Này Thanh niên Bà-la-môn, Ta tán thán chánh đạo của kẻ tại gia hay kẻ xuất gia. Này Thanh niên Bà-la-môn, kẻ tại gia hay kẻ xuất gia hành chánh

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    435

đạo, do nhân duyên hành chánh đạo, thành tựu được chánh đạo thiện pháp.

– Thưa Tôn giả Gotama, do dịch vụ nhiều, công
tác nhiều, tổ chức nhiều, lao lực nhiều, nên nghiệp
sự của kẻ tại gia có quả báo lớn. Do dịch vụ ít, công
tác ít, tổ chức ít, lao lực ít nên nghiệp sự của kẻ xuất
gia không có quả lớn. Ở đây, Tôn giả Gotama, có nói
gì?

– Này Thanh niên Bà-la-môn, ở đây, Ta chủ trương pháp phân tích; ở đây, Ta không chủ trương nói một chiều.

 Này Thanh niên Bà-la-môn, có nghiệp sự
(Kammatthanam) với dịch vụ lớn, công tác lớn, tổ
chức lớn, lao lực lớn, nếu làm hỏng, làm sai sẽ có
kết quả nhỏ.
 Này Thanh niên Bà-la-môn có nghiệp sự với dịch
vụ lớn, công tác lớn, tổ chức lớn, lao lực lớn, nếu
làm thành tựu, làm đúng, sẽ có kết quả lớn.
 Này Thanh niên Bà-la-môn, có nghiệp sự với dịch
vụ nhỏ, công tác nhỏ, tổ chức nhỏ, lao lực nhỏ,
nếu làm hỏng, làm sai sẽ có kết quả nhỏ.
 Này Thanh niên Bà-la-môn, có nghiệp sự với dịch
vụ nhỏ, công tác nhỏ, tổ chức nhỏ, lao lực nhỏ,

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                       436

nếu làm thành tựu, làm đúng, sẽ có kết quả lớn.

Này Thanh niên Bà-la-môn, thế nào là nghiệp
sự với dịch vụ lớn, công tác lớn, tổ chức lớn, lao lực
lớn, nếu làm hỏng, làm sai sẽ có kết quả nhỏ? - Này
Thanh niên Bà-la-môn, nghiệp sự nông nghiệp với
dịch vụ lớn, công tác lớn, tổ chức lớn, lao lực lớn,
nếu làm hỏng, làm sai sẽ có kết quả nhỏ.

Và này Thanh niên Bà-la-môn, thế nào là
nghiệp sự với dịch vụ lớn, công tác lớn, tổ chức lớn,
lao lực lớn, nếu làm thành tựu, làm đúng sẽ có kết
quả lớn? - Này Thanh niên Bà-la-môn, nghiệp sự
nông nghiệp với dịch vụ lớn, công tác lớn, tổ chức
lớn, lao lực lớn, nếu làm thành tựu, làm đúng sẽ có
kết quả lớn.

Này Thanh niên Bà-la-môn, thế nào là nghiệp
sự với dịch vụ nhỏ, công tác nhỏ, tổ chức nhỏ, lao
lực nhỏ, nếu làm hỏng, làm sai sẽ có kết quả nhỏ? -
Này Thanh niên Bà-la-môn, nghiệp sự buôn bán với
dịch vụ nhỏ, công tác nhỏ, tổ chức nhỏ, lao lực nhỏ,
nếu làm hỏng, làm sai sẽ có kết quả nhỏ.

Này Thanh niên Bà-la-môn, thế nào là nghiệp
sự với dịch vụ nhỏ, công tác nhỏ, tổ chức nhỏ, lao
lực nhỏ, nếu làm thành tựu, làm đúng sẽ có kết quả
lớn? - Này Thanh niên Bà-la-môn, nghiệp sự buôn

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     437

bán với dịch vụ nhỏ, công tác nhỏ, tổ chức nhỏ, lao lực nhỏ, nếu làm thành tựu, làm đúng sẽ có kết quả lớn.

 Ví như, này Thanh niên Bà-la-môn, nghiệp sự
buôn bán với dịch vụ lớn, công tác lớn, tổ chức
lớn lao lực lớn, nếu làm hỏng, làm sai sẽ có kết
quả nhỏ. Cũng vậy, này Thanh niên Bà-la-môn,
nghiệp sự của một cư sĩ, dịch vụ lớn, công tác lớn,
tổ chức lớn, lao lực lớn, nếu làm hỏng, làm sai sẽ
có kết quả nhỏ.

 Ví như, này Thanh niên Bà-la-môn, nghiệp sự
nông nghiệp, dịch vụ lớn, công tác lớn, tổ chức
lớn, lao lực lớn, nếu làm thành tựu, làm đúng sẽ
có kết quả lớn. Cũng vậy, này Thanh niên Bà-la-
môn, nghiệp sự của một cư sĩ, dịch vụ lớn, công
tác lớn, tổ chức lớn, lao lực lớn, nếu làm thành
tựu, làm đúng sẽ có kết quả lớn.

 Ví như, này Thanh niên Bà-la-môn, nghiệp sự
buôn bán, dịch vụ nhỏ, công tác nhỏ, tổ chức nhỏ,
lao lực nhỏ, nếu làm hỏng, làm sai sẽ có kết quả
nhỏ. Cũng vậy, này Thanh niên Bà-la-môn,
nghiệp sự của người xuất gia, dịch vụ nhỏ, công
tác nhỏ, tổ chức nhỏ, lao lực nhỏ, nếu làm hỏng,
làm sai sẽ có kết quả nhỏ.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    438

 Ví như, này Thanh niên Bà-la-môn, nghiệp sự
buôn bán, dịch vụ nhỏ, công tác nhỏ, tổ chức nhỏ,
lao lực nhỏ, nếu làm thành tựu, làm đúng sẽ có kết
quả lớn. Cũng vậy, này Thanh niên Bà-la-môn,
nghiệp sự của người xuất gia, dịch vụ nhỏ, công
tác nhỏ, tổ chức nhỏ, lao lực nhỏ, nếu làm thành
tựu, làm đúng sẽ có kết quả lớn.

– Thưa Tôn giả Gotama, các Bà-la-môn chủ trương năm pháp tác phước, đắc thiện.

– Này Thanh niên Bà-la-môn, năm pháp được
các Bà-la-môn chủ trương tác phước, đắc thiện, nếu
Ông không thấy nặng nhọc, lành thay. Ông hãy nói
về năm pháp ấy trong hội chúng này.

– Thưa Tôn giả Gotama, không có nặng nhọc gì cho con, khi ở đây có vị như Tôn giả, đang ngồi hay các vị giống như Tôn giả.

– Vậy này Thanh niên Bà-la-môn, hãy nói đi.

– Chân thực, thưa Tôn giả Gotama, là pháp thứ
nhất, các Bà-la-môn chủ trương pháp này tác phước,
đắc thiện. Khổ hạnh, thưa Tôn giả Gotama, là pháp
thứ hai, các Bà-la-môn chủ trương pháp này tác
phước, đắc thiện. Phạm hạnh, thưa Tôn giả Gotama
là pháp thứ ba, các Bà-la-môn chủ trương pháp này

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                   439

tác phước, đắc thiện. Tụng đọc, thưa Tôn giả
Gotama, là pháp thứ tư, các Bà-la-môn chủ trương
pháp này tác phước, đắc thiện. Thí xả, thưa Tôn giả
Gotama, là pháp thứ năm, các Bà-la-môn chủ trương
pháp này tác phước, đắc thiện. Thưa Tôn giả
Gotama, các vị Bà-la-môn chủ trương năm pháp này
tác phước, đắc thiện. Ở đây, Tôn giả Gotama có nói
gì?

– Thế nào, này Thanh niên Bà-la-môn? Có một
Bà-la-môn nào trong những Bà-la-môn đã nói như
sau: "Sau khi chứng tri với thượng trí, tôi tuyên
thuyết quả dị thục của năm pháp này?"

– Thưa không, Tôn giả Gotama.

– Thế nào, này Thanh niên Bà-la-môn? Có một
Đạo sư nào trong những Bà-la-môn, một Đại tôn sư,
cho đến bảy đời Tôn sư, Đại tôn sư, vị ấy đã nói:
"Sau khi tự mình chứng tri với thượng trí, tôi tuyên
thuyết quả dị thục của năm pháp này".?

– Thưa không, Tôn giả Gotama.

– Thế nào, này Thanh niên Bà-la-môn? Những vị tu sĩ thời cổ trong các Bà-la-môn, những vị sáng tác các thần chú, những vị trì tụng thần chú mà xưa kia những thần chú được hát lên, được trì tụng, được

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                   440

ngâm vịnh, và ngày nay những vị Ba La Môn cũng
hát lên, trì tụng và giảng dạy như các vị Atthaka,
Vamaka, Vamadeva, Vessamita, Yamataggi,
Angirasa, Bharadvaja, Vesettha, Kassapa, Bhagu,
những vị ấy đã nói như sau: "Sau khi tự chứng tri với
thượng trí, chúng tôi tuyên thuyết kết quả dị thục của
năm pháp này".?

– Thưa không, Tôn giả Gotama.

– Như vậy, này Thanh niên Bà-la-môn, không
có một vị Bà-la-môn nào trong các vị Bà-la-môn đã
nói như sau: "Sau khi tự chứng tri với thượng trí, tôi
tuyên thuyết kết quả dị thục của năm pháp này".
Không có một Đạo sư nào trong các Bà-la-môn, một
Đại tôn sư, cho đến bảy đời Tôn sư, Đại tôn sư nào
nói như sau: "Sau khi tự chứng tri với thượng trí,
chúng tôi tuyên thuyết kết quả dị thục của năm pháp
này". Những vị tu sĩ thời cổ trong các vị Bà-la-môn,
những vị sáng tác các thần chú... không có một vị
nào đã nói như sau: "Sau khi tự chứng tri với thượng
trí, chúng tôi tuyên thuyết kết quả dị thục của năm
pháp này".

Ví như, này Thanh niên Bà-la-môn, một chuỗi người mù ôm lưng nhau, người trước không thấy, người giữa cũng không thấy, người cuối cùng cũng

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     441

không thấy. Cũng vậy, này Thanh niên Bà-la-môn,
chúng tôi nghĩ lời nói của những Bà-la-môn trở thành
giống như một chuỗi người mù, người đầu không
thấy, người giữa không thấy, người cuối cùng cũng
không thấy.

Khi nghe nói vậy, thanh niên Bà-la-môn Subha
Todeyyaputta phẫn nộ, không hoan hỷ vì bị Thế Tôn
dùng ví dụ một chuỗi người mù, liền mạ lỵ Thế Tôn,
hủy báng Thế Tôn và nói về Thế Tôn:

– Sa-môn Gotama sẽ bị quả ác độc (papika).

Rồi nói với Thế Tôn như sau:

– Tôn giả Gotama, Bà-la-môn Pokkharasati
thuộc dòng họ Upamanna trú ở rừng Subhaga đã nói:
"Cũng vậy, một số Sa-môn, Bà-la-môn tự cho đã
chứng được các pháp thượng nhân, tri kiến thù thắng
xứng đáng bậc Thánh này". Lời nói này của vị ấy
thật sự đáng chê cười, thật sự chỉ là lời nói suông,
thật sự chỉ là trống không, thật sự chỉ là trống rỗng.
Làm sao còn là người còn lại có thể biết được, hay
thấy được, hay chứng được các pháp thượng nhân,
tri kiến thù thắng, xứng đáng bậc Thánh? Sự kiện
như vậy không thể xảy ra.

– Thế nào, này Thanh niên Bà-la-môn? Bà-la-

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     442

môn Pokkharasati thuộc dòng họ Upamanna, trú tại rừng Subhaga có thể biết tâm tư cả Sa-môn, Bà-la- môn với tâm tư của mình?

– Thưa Tôn giả Gotama, Bà-la-môn
Pokkharasati thuộc dòng họ Upamanna, trú ở rừng
Subhaga, với tâm tư của mình không thể biết được
tâm tư của Punnika, người đầy tớ gái của mình, làm
sao lại có thể biết được tâm tư tất cả Sa-môn, Bà-la-
môn với tâm tư của mình?

– Ví như, này Thanh niên Bà-la-môn một người sanh ra đã mù không thể thấy các sắc màu đen, màu trắng, không thể thấy các sắc màu xanh, không thể thấy các sắc màu vàng, không thể thấy các sắc màu đỏ, không thể thấy các sắc màu đỏ tía, không thể thấy những gì bằng phẳng, không bằng phẳng, không thể thấy các vì sao, không thể thấy mặt trăng, mặt trời, người ấy nói như sau: "Không có các sắc màu đen, màu trắng, không có người thấy các sắc màu đen, màu trắng; không có các sắc màu xanh, không có người thấy các sắc màu xanh; không có các sắc màu vàng, không có người thấy các sắc màu vàng; không có các sắc màu đỏ, không có người thấy các sắc màu đỏ; không có các sắc màu đỏ tía, không có người thấy các sắc màu đỏ tía; không có những gì bằng phẳng, không bằng phẳng, không có người thấy cái

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    443

gì bằng phẳng, không bằng phẳng; không có các vì
sao, không có người thấy các vì sao; không có mặt
trăng, mặt trời, không có người thấy mặt trăng, mặt
trời. Tôi không biết như vậy; tôi không thấy như vậy,
do vậy nên không có". Này Thanh niên Bà-la-môn,
người ấy nói một cách chân chánh có nói như vậy
không?

– Thưa không vậy, Tôn giả Gotama. Có các sắc
màu đen trắng, có người thấy các sắc màu đen trắng;
có các sắc màu xanh, có người thấy các sắc màu
xanh;... (như trên)... có mặt trăng, mặt trời, có người
thấy mặt trăng, mặt trời".Tôi không biết như vậy; tôi
không thấy như vậy. Do vậy, không có". Thưa Tôn
giả Gotama, nếu người ấy nói một cách chân chánh
thì sẽ không nói như vậy.

– Cũng vậy, này Thanh niên Bà-la-môn, Bà-la-
môn Pokkharasati thuộc dòng họ Upamanna, trú ở
rừng Subhaga là người mù, không có mắt. Vị ấy có
thể biết được, hay thấy được, hay chứng được các
pháp thượng nhân, tri kiến thù thắng xứng đáng bậc
Thánh; sự kiện như vậy không xảy ra.

Này Thanh niên Bà-la-môn, Ông nghĩ thế nào? Những vị Bà-la-môn giàu sang ở Kosala, như Bà-la- môn Canki, Bà-la-môn Tarukkha, Bà-la-môn

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                      444

Pokkharasati, Bà-la-môn Janussoni, và thân phụ của
Ông Todeyya, cái gì tốt hơn cho những vị ấy, lời nói
của các vị ấy được thế tục chấp nhận (sammusa) hay
không được thế tục chấp nhận?

– Được thế tục chấp nhận, thưa Tôn giả Gotama.

– Cái gì tốt hơn cho họ, lời họ nói lên cần phải được suy tư hay không suy tư?

– Cần phải được suy tư, thưa Tôn giả Gotama.

– Cái gì tốt hơn cho họ, lời họ nói lên cần phải được phân tích, cân nhắc hay không cần phải phân tích, cân nhắc?

– Cần phải phân tích, cân nhắc, thưa Tôn giả Gotama.

– Cái gì tốt hơn cho họ, lời họ nói lên cần phải liên hệ đến mục đích, hay không cần phải liên hệ đến mục đích?

– Cần phải liên hệ đến mục đích, thưa Tôn giả Gotama.

– Này Thanh niên Bà-la-môn, Ông nghĩ thế nào? Nếu là như vậy thời lời nói của Bà-la-môn

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     445

Pokkharasati thuộc dòng họ Upamanna, trú tại rừng Subhaga được thế tục chấp nhận hay không được thế tục chấp nhận?

– Không được thế tục chấp nhận, thưa Tôn giả Gotama.

– Lời nói được nói lên là có suy tư, hay không suy tư?

– Không suy tư, thưa Tôn giả Gotama.

– Lời nói được nói lên có phân tích, cân nhắc, hay không phân tích cân nhắc?

– Không phân tích, cân nhắc, thưa Tôn giả Gotama.

– Lời nói được nói lên liên hệ đến mục đích, hay không liên hệ đến mục đích?

– Không liên hệ đến mục đích, thưa Tôn giả Gotama.

– Này Thanh niên Bà-la-môn, có năm triền cái này. Thế nào là năm? Tham dục triền cái, sân triền cái, hôn trầm thụy miên triền cái, trạo hối triền cái, nghi triền cái. Này Thanh niên Bà-la-môn, như vậy

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     446

là năm triền cái.

 Này Thanh niên Bà-la-môn, Bà-la-môn
Pokkharasati thuộc dòng họ Upamanna, trú ở
rừng Subhaga đã bị trùm che, ngăn chận, bao
phủ, và bao trùm bởi năm triền cái này. Vị ấy
biết được, thấy được, hay chứng tri được các
pháp Thượng nhân, tri kiến thù thắng xứng
đáng bậc Thánh; sự kiện như vậy không xảy
ra.

Này Thanh niên Bà-la-môn, có năm dục trưởng
dưỡng này. Thế nào là năm? Các sắc do mắt nhận
thức, sắc này khả ái, khả hỷ, khả lạc, khả ý, kích thích
lòng dục, hấp dẫn; tiếng do tai nhận thức... hương do
mũi nhận thức... vị do lưỡi nhận thức... xúc do thân
nhận thức khả ái, khả hỷ, khả lạc, khả ý, kích thích
lòng dục, hấp dẫn. Này Thanh niên Bà-la-môn, như
vậy là năm dục trưởng dưỡng.

 Này Thanh niên Bà-la-môn, Bà-la-môn
Pokkharasati thuộc dòng họ Upamanna, trú ở
rừng Subhaga bị trói buộc, bị đam mê, bị
tham trước bởi năm dục trưởng dưỡng này,
thụ hưởng chúng mà không thấy sự nguy
hiểm, không soi thấu sự thoát ly khỏi chúng.
Vị ấy thật sự biết được, hay thấy được, hay

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                       447

chứng được các pháp thượng nhân, tri kiến thù thắng xứng đáng bậc Thánh; sự kiện như vậy không xảy ra.

 Này Thanh niên Bà-la-môn, Ông nghĩ thế nào?
Trong những loại lửa này, loại lửa nào có ngọn,
có màu sắc hay có ánh sáng? Ngọn lửa được đốt
lên nhờ cỏ và củi khô, hay ngọn lửa được đốt lên,
không nhờ cỏ và củi khô?

– Thưa Tôn giả Gotama, nếu có sự kiện có thể đốt lửa mà không nhờ cỏ và củi khô, thì ngọn lửa ấy có ngọn, có sắc và có ánh sáng.

– Này Thanh niên Bà-la-môn, không có sự kiện, không có trường hợp có thể đốt lửa mà không nhờ cỏ và củi khô, trừ phi dùng thần thông.

 Này Thanh niên Bà-la-môn, Ta nói hỷ này, hỷ do năm dục trưởng dưỡng đem lại, hỷ này ví như ngọn lửa đốt lên nhờ cỏ và củi khô.

 Này Thanh niên Bà-la-môn, Ta nói hỷ này, hỷ
do ly dục, ly các bất thiện pháp đem lại, hỷ
này ví như ngọn lửa đốt lên, không nhờ cỏ và
củi khô.

Và này Thanh niên Bà-la-môn, thế nào là hỷ do

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                  448

ly dục, ly các bất thiện pháp đem lại?

Ở đây, nay thanh niên Bà-la-môn, vị Tỷ-kheo ly
dục, ly bất thiện pháp, chứng và trú Thiền thứ nhất.
Hỷ này, này Thanh niên Bà-la-môn, là hỷ ly dục, ly
bất thiện pháp đem lại.

Lại nữa, này Thanh niên Bà-la-môn, vị Tỷ-kheo
diệt tầm và tứ,... chứng và trú Thiền thứ hai. Hỷ này,
này Thanh niên Bà-la-môn, là hỷ ly dục, ly bất thiện
pháp đem lại.

 Này thanh niên Bà-la-môn, các vị Bà-la-môn ấy
chủ trương năm pháp tác phước, đắc thiện. Ở đây,
các Bà-la-môn chủ trương pháp tác phước, đắc
thiện nào có kết quả lớn hơn?

– Thưa Tôn giả Gotama, những vị Bà-la-môn
chủ trương năm pháp tác phước, đắc thiện này. Ở
đây, các Bà-la-môn chủ trương pháp thí xả (caga) tác
phước, đắc thiện có quả báo lớn.

– Này Thanh niên Bà-la-môn, Ông nghĩ thế
nào? Ở đây, một tế đàn lớn được một vị Bà-la-môn
lập lên và có hai vị Bà-la-môn đi đến và nghĩ như
sau: "Chúng ta sẽ thọ hưởng đại tế đàn của vị Bà-la-
môn với danh tánh thế này". Ở đây, một vị Bà-la-
môn suy nghĩ như sau: "Mong rằng trong phòng ăn,

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     449

ta sẽ được chỗ ngồi tốt nhất, nước tốt nhất, món ăn khất thực tốt nhất; còn vị Bà-la-môn kia, trong phòng ăn, không được chỗ ngồi tốt nhất, nước tốt nhất, món ăn khất thực tốt nhất". Này Thanh niên Bà-la-môn, sự kiện này xảy ra. Người Bà-la-môn ấy trong phòng ăn có thể được chỗ ngồi tốt nhất, nước tốt nhất, món ăn khất thực tốt nhất. Còn người Bà-la-môn kia, trong phòng ăn, không được chỗ ngồi tốt nhất, nước tốt nhất, món ăn khất thực tốt nhất. Vị Bà-la-môn kia nghĩ như sau: "Vị Bà-la-môn ấy, trong phòng ăn, được chỗ ngồi tốt nhất, nước tốt nhất, món ăn khất thực tốt nhất. Còn ta, trong phòng ăn không được chỗ ngồi tốt nhất, nước tốt nhất, đồ ăn khất thực tốt nhất". Vị ấy phẫn nộ, không hoan hỷ. Này Thanh niên Bà- la-môn, các Bà-la-môn chủ trương quả dị thục gì cho người Bà-la-môn này?

– Thưa Tôn giả Gotama, các Bà-la-môn không
bố thí với ý nghĩ: "Do bố thí này, người kia phẫn nộ,
không hoan hỷ. Các Bà-la-môn bố thí chỉ vì lòng ái
mẫn".

– Sự kiện là như vậy, này Thanh niên Bà-la- môn, thời đây có phải là tác phước sự thứ sáu, nghĩa là lòng ái mẫn?

– Sự kiện là như vậy, thưa Tôn giả Gotama, thời

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                       450

đây là tác phước sự thứ sáu, nghĩa là lòng ái mẫn.

 Này Thanh niên Bà-la-môn, các vị Bà-la-môn ấy
chủ trương năm pháp tác phước, đắc thiện này.
Ông thấy năm pháp này nhiều nhất ở đâu, ở
những người tại gia, hay ở những người xuất gia?

– Thưa Tôn giả Gotama, những vị Bà-la-môn
chủ trương năm pháp tác phước, đắc thiện này, tôi
nhận thấy năm pháp này có nhiều ở những người
xuất gia, có ít ở những người tại gia.

Người tại gia, thưa Tôn giả Gotama, dịch vụ lớn,
công tác lớn, tổ chức lớn, lao lực lớn không có
thường hằng, liên tục, không nói lời chân thật. Người
xuất gia, thưa Tôn giả Gotama , dịch vụ nhỏ, công
tác nhỏ, tổ chức nhỏ, lao lực nhỏ, nhưng thường hằng
liên tục, nói lời chân thật.

Người tại gia, thưa Tôn giả Gotama, dịch vụ lớn,
công tác lớn, tổ chức lớn, lao lực lớn không có
thường hằng liên tục sống khổ hạnh, sống Phạm
hạnh, đọc tụng nhiều, thí xả nhiều. Người xuất gia,
thưa Tôn giả Gotama, dịch vụ nhỏ, công tác nhỏ, tổ
chức nhỏ, lao lực nhỏ, nhưng thường hằng liên tục
sống khổ hạnh, sống Phạm hạnh, đọc tụng nhiều, thí
xả nhiều.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                      451

Thưa Tôn giả Gotama, năm pháp tác phước, đắc
thiện này được các vị Sa-môn, Bà-la-môn chủ
trương, tôi nhận thấy năm pháp này có nhiều ở những
vị xuất gia, có ít ở những vị tại gia.

 Này Thanh niên Bà-la-môn, năm pháp tác phước,
đắc thiện này được các vị Bà-la-môn chủ trương,
Ta nói những pháp này là những tư cụ của tâm,
nghĩa là để tâm tu tập không hận, không sân.

Ở đây, này Thanh niên Bà-la-môn, vị Tỷ-kheo
nói lời chân thật, vị ấy nghĩ: "Ta nói lời chân thật",
chứng được nghĩa tín thọ (atthavedam), chứng được
pháp tín thọ, chứng được hân hoan liên hệ đến pháp.
Ta nói sự hân hoan liên hệ đến thiện này là tư cụ của
tâm, nghĩa là để tâm của vị ấy tu tập không hận,
không sân.

Ở đây, này Thanh niên Bà-la-môn vị Tỷ-kheo sống khổ hạnh, sống Phạm hạnh, đọc tụng nhiều, thí xả nhiều vị ấy nghĩ rằng: "Ta thí xả nhiều", chứng được nghĩa tín thọ, chứng được pháp tín thọ, chứng được hân hoan liên hệ đến pháp, Ta nói rằng sự hân hoan liên hệ đến thiện này là tư cụ của tâm, nghĩa là để tâm của vị ấy tu tập không hận, không sân. Này Thanh niên Bà-la-môn những vị Bà-la-môn chủ trương năm pháp tác phước, đắc thiện này, Ta nói

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     452

các pháp ấy là tư cụ của tâm, nghĩa là để tâm của vị ấy tu tập không hận, không sân.

Khi nghe nói vậy, thanh niên Bà-la-môn Subha Todeyyaputta thưa với Thế Tôn:

– Thưa Tôn giả Gotama, tôi nghe như sau: "Sa- môn Gotama biết con đường đưa đến cọng trú với Phạm thiên".

– Này Thanh niên Bà-la-môn, Ông nghĩ thế nào? Làng Nalakara có gần đây không? Có phải làng Nalakara không xa ở đây?

– Thưa vâng, Tôn giả, làng Nalakara ở gần đây. Làng Nalakara không xa ở đây.

– Này Thanh niên Bà-la-môn, Ông nghĩ thế
nào? Ở đây, có người sanh trưởng tại làng Nalakara,
chưa rời khỏi làng Nalakara, và có người tới hỏi
người ấy con đường đưa đến làng Nalakara. Này
Thanh niên Bà-la-môn, người sanh trưởng tại làng
Nalakara ấy phân vân hay ngập ngừng khi được hỏi
về con đường đến làng Nalakara?

– Thưa không, Tôn giả Gotama. Vì sao vậy? Thưa Tôn giả Gotama, vì người ấy sanh trưởng tại làng Nalakara. Người ấy biết rõ tất cả con đường đưa

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                   453

đến làng Nalakara.

– Tuy vậy, này Thanh niên Bà-la-môn, rất có thể
người sanh trưởng tại làng Nalakara này khi được
hỏi con đường đưa đến làng Nalakara còn có thể
phân vân hay ngập ngừng. Nhưng Như Lai thì không
vậy, khi được hỏi về Phạm thiên giới, hay về con
đường đưa đến Phạm thiên giới, Như Lai không phân
vân hay ngập ngừng. Và này Thanh niên Bà-la-môn,
Ta biết Phạm thiên giới và con đường đưa đến Phạm
thiên giới, và Ta cũng biết phải thành tựu như thế nào
để được sanh vào Phạm thiên giới.

– Thưa Tôn giả Gotama, con có nghe như sau:
"Sa-môn Gotama thuyết dạy con đường đưa đến
cọng trú với Phạm thiên". Tốt lành thay, nếu Tôn giả
Gotama thuyết giảng cho con, con đường đưa đến
cọng trú với Phạm thiên.

– Vậy này Thanh niên Bà-la-môn, hãy nghe và khéo tác ý Ta sẽ giảng.

– Thưa vâng, Tôn giả.

Thanh niên Bà-la-môn Subha Todeyyaputta vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn giảng như sau:

– Và này Thanh niên Bà-la-môn, thế nào là con

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     454

đường đưa đến cọng trú với Phạm thiên?

Ở đây, này Thanh niên Bà-la-môn, Tỷ-kheo an trú biến mãn một phương với tâm câu hữu với từ, cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư. Như vậy cùng khắp thế giới, trên, dưới, bề ngang, hết thảy phương xứ, cùng khắp vô biên giới, vị ấy an trú biến mãn với tâm câu hữu với từ, quảng đại vô biên, không hận, không sân. Này Thanh niên Bà-la-môn, khi từ tâm giải thoát được tu tập như vậy, thì hành động được làm có tánh cách hạn lượng như vậy, không có trú ở nơi đây, không có dừng lại ở nơi đây. Ví như, này Thanh niên Bà-la- môn, một người lực sĩ thổi tù và làm cho bốn phương nghe được, không gì khó khăn. Cũng vậy, này Thanh niên Bà-la-môn, khi từ tâm giải thoát được tu tập như vậy, thì hành động được làm có tánh cách hạn lượng, không có trú ở nơi đây, không có dừng lại ở nơi đây. Này Thanh niên Bà-la-môn, đây là con đường đưa đến cọng trú với Phạm thiên.

Lại nữa, này Thanh niên Bà-la-môn, vị Tỷ-kheo biến mãn một phương với tâm câu hữu với bi... (như trên)... với tâm câu hữu với hỷ... (như trên)... với tâm câu hữu với xã, cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư. Như vậy cùng khắp thế giới, trên, dưới, bề ngang, hết thảy

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                       455

phương xứ, cùng khắp vô biên giới, vị ấy an trú biến
mãn với tâm câu hữu với xả, quảng đại, vô biên,
không hận, không sân. Này Thanh niên Bà-la-môn,
khi xả tâm giải thoát được tu tập như vậy, thì hành
động được làm có tánh cách hạn lượng như vậy,
không có trú ở nơi đây, không có dừng lại ở nơi đây.
Ví như, này Thanh niên Bà-la-môn, một người lực sĩ
thổi tù và làm cho bốn phương nghe được, không gì
khó khăn; cũng vậy, này Thanh niên Bà-la-môn, khi
xả tâm giải thoát được tu tập như vậy, thì hành động
được làm có tánh cách hạn lượng như vậy, không có
trú ở nơi đây, không có dừng lại ở nơi đây. Này
Thanh niên Bà-la-môn, đây là con đường đưa đến
cọng trú với Phạm thiên.

Khi nghe nói vậy, thanh niên Bà-la-môn Subha Todeyyaputta bạch Thế Tôn:

– Thật vi diệu thay, Tôn giả Gotama! Thật vi diệu thay, Tôn giả Gotama! Như người dựng đứng lại những gì bị quăng ngã xuống, phơi bày ra những gì bị che kín, chỉ đường cho người bị lạc hướng, đem đèn sáng vào trong bóng tối để những ai có mắt có thể thấy sắc; cũng vậy, Chánh pháp đã được Thế Tôn dùng nhiều phương tiện trình bày, giải thích. Thưa Tôn giả Gotama, nay con xin quy y Tôn giả Gotama, quy y Pháp và quy y chúng Tỷ-kheo. Mong Tôn giả

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                   456

Gotama nhận con làm cư sĩ, từ này cho đến mạng
chung, con trọn đời quy ngưỡng. Thưa Tôn giả
Gotama, nay chúng con xin đi, chúng con có nhiều
công việc phải làm.

– Này Thanh niên Bà-la-môn, nay Ông hãy làm những gì Ông nghĩ là hợp thời.

Rồi thanh niên Bà-la-môn Subha Todeyyaputta
hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy, từ chỗ ngồi đứng
dậy, đảnh lễ Thế Tôn, thân bên hữu hướng về Ngài
rồi ra đi.

Lúc bấy giờ Bà-la-môn Janussoni, với cỗ xe do
toàn ngựa cái trắng kéo, đi ra khỏi Savatthi để nghỉ
trưa. Bà-la-môn Janussoni thấy thanh niên Bà-la-
môn Subha Todeyyaputta từ xa đi lại, sau khi thấy,
liền nói với thanh niên Bà-la-môn Subha
Todeyyaputta:

– Tôn giả Bharadvaja đi từ đâu lại, quá sớm như vậy?

– Thưa Tôn giả, tôi vừa từ Sa-môn Gotama lại.

– Này Tôn giả Bharadvaja, Tôn giả nghĩ thế nào? Tôn giả có nghĩ Sa-môn Gotama là bậc có trí, có trí tuệ sáng suốt (pannaveyyattiyam) không?

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                   457

– Thưa Tôn giả, tôi là ai mà có thể biết được trí
tuệ sáng suốt của Sa-môn Gotama? Chỉ có vị nào như
Ngài mới có thể biết được trí tuệ sáng suốt của Sa-
môn Gotama.

– Tôn giả Bharadvaja thật đã tán thán Sa-môn Gotama với sự tán thán tối thượng.

– Nhưng tôi là ai mà tôi lại tán thán Sa-môn
Gotama? Tán thán bởi những người được tán thán là
Sa-môn Gotama, là bậc tối thượng giữa các hàng
Thiên Nhân. Thưa Tôn giả, các vị Bà-la-môn chủ
trương năm pháp tác phước, đắc thiện này, Sa-môn
Gotama nói rằng năm pháp ấy là tư cụ cho tâm, nghĩa
là để tu tập, trở thành không hận, không sân.

Khi được nghe nói vậy, Bà-la-môn, Janussoni
bước xuống cỗ xe do toàn ngựa cái trắng kéo, đắp áo
vào một phía bên vai, chắp tay hướng đến Thế Tôn
và thốt ra lời cảm hứng như sau: "Lợi ích thay cho
vua Pasenadi nước Kosala! Tốt đẹp, lợi ích thay cho
vua Pasenadi nước Kosala được Như Lai bậc A-la-
hán, Chánh Đẳng Giác trú ở trong nước!

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     458

41    Phi nhân - Dễ bị phi nhân não hại - Kinh Gia Đình – Tương II, 461

Gia Đình – Tương II, 461

1) Ở Sàvatthi.

2) Ví như, này các Tỷ-kheo, những gia đình nào có nhiều phụ nữ và ít đàn ông, thời những gia đình ấy rất dễ bị các đạo tặc, trộm ghè não hại.

3) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo nào không tu tập từ tâm giải thoát, không làm cho sung mãn, thời vị ấy dễ bị phi nhân não hại.

4) Ví như, này các Tỷ-kheo, những gia đình nào có ít phụ nữ và nhiều đàn ông, thời gia đình ấy khó bị các đạo tặc, trộm ghè não hại.

5) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo nào tu tập từ tâm giải thoát, làm cho sung mãn, thời vị ấy rất khó bị phi nhân não hại.

6) Do vậy, này các Tỷ-kheo, các Ông cần phải học tập như sau: "Chúng tôi sẽ tu tập từ tâm giải thoát, làm cho sung mãn, làm thành cỗ xe, làm thành căn cứ địa, an trú, tích lũy và khéo thực hiện".

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                   459

Như vậy, này các Tỷ-kheo các Ông cần phải học tập.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                 460

42    Phi nhân ấy sẽ bị mệt nhọc và bị não hại - Kinh Cây Lao – Tương II, 463

Cây Lao – Tương II, 463

1) Trú ở Sàvatthi.

2) Ví như, này các Tỷ-kheo, một cây lao có lưỡi sắc
bén. Rồi một người đến và nói: "Với tay hay với nắm
tay, tôi sẽ bẻ gập đôi lưỡi sắc bén của cây lao này,
tôi sẽ đánh phía cạnh cho nó quặp dài lại, tôi sẽ uốn
cong nó lại".

3) Này các Tỷ-kheo, các Ông nghĩ thế nào? Người
ấy có thể với tay hay nắm tay bẻ gập đôi lưỡi sắc bén
của cây lao này, đánh phía cạnh cho nó quặp dài lại,
uốn cong nó lại không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

4) Vì sao?

- Bạch Thế Tôn, không dễ gì, với tay hay nắm tay bẻ gập đôi lưỡi sắc bén của cây lao này, đánh phía cạnh cho nó quặp dài lại, uống cong nó lại, mà không khiến cho người ấy mệt nhọc và bị não hại.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    461

5) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, khi một ai (vị Tỷ-
kheo) tu tập từ tâm giải thoát, làm cho sung mãn,
làm thành cỗ xe, làm thành căn cứ địa, an trú, tích
lũy và khéo thực hiện, thời một phi nhân nào nghĩ
rằng, có thể đánh ngã một tâm như vậy, kẻ phi nhân
ấy ở đây sẽ mệt nhọc và bị não hại.

6) Do vậy, này các Tỷ-kheo, các Ông cần phải học tập như sau: "Chúng tôi sẽ tu tập từ tâm giải thoát, làm cho sung mãn, làm thành cỗ xe, làm thành căn cứ địa, an trú, tích lũy và khéo thực hiện".

Như vậy, này các Tỷ-kheo, các Ông cần phải học tập.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                   462

43        Quả - 11 lợi ích của Từ tâm - Kinh TỪ – Tăng IV, 684

TỪ – Tăng IV,684

1. Này các Tỷ-kheo, từ tâm giải thoát được thực
hành, được tu tập, được làm cho sung mãn, được tác
thành cỗ xe, được tác thành căn cứ địa, được tiếp tục
an trú, được tích tập, được khéo khởi sự, thời được
chờ đợi là mười một lợi ích.

2. Thế nào là mười một?

1.  Ngủ an lạc.
2. Thức an lạc.
3. Không ác mộng.
4. Được loài Người ái mộ.
5. Được phi nhân ái một.
6. Chư Thiên bảo hộ.
7. Không bị lửa, thuốc độc, kiếm xúc chạm.
8. Tâm được định mau chóng.
9. Sắc mặt trong sáng.
10. Mệnh chung không hôn ám.
11. Nếu chưa thể nhập thượng pháp (A-la-hán
quả), được sanh lên Phạm thiên giới.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    463

Này các Tỷ-kheo, từ tâm giải thoát được thực hành,
được tu tập, được làm cho sung mãn, được tác thành
cỗ xe, được tác thành căn cứ địa, được tiếp tục an trú,
được tích tập, được khéo khởi sự thời được chờ đợi
là mười một lợi ích.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                      464

44    Quả - 8 lợi ích - Kinh TỪ – Tăng III, 488

TỪ –Tăng III, 488

1. Như vầy tôi nghe:

Một thời, Thế Tôn trú ở Sàvatthì, tại Jetavanna, khu
vườn Ông Anàthapindika. Tại đấy, Thế Tôn gọi các
Tỷ-kheo: "Này các Tỷ-kheo". "Thưa vâng, bạch Thế
Tôn".

Các tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế tôn nói như sau:

2. - Với từ tâm giải thoát, này các Tỷ-kheo, được
sử dụng, được tu tập, được làm cho sung mãn, được
làm như cỗ xe, được làm như căn cứ địa, được tùy
trú, được tích tập, được khéo tác thành, thời chờ đợi
là có tám lợi ích.

3. Thế nào là tám?

1. Ngủ được an lạc.
2. Dậy được an lạc.
3. Không thấy ác mộng,
4. Được người ái mộ,
5. Được phi nhân ái mộ.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    465

6. Được chư Thiên hộ trì.
7. Lửa hay thuốc độc hay kiếm không gia hại.
8. Nếu không thông đạt thượng vị, đạt được Phạm
Thiên giới.

Với từ tâm giải thoát, này các Tỷ-kheo, được sử
dụng, được tu tập, được làm cho sung mãn, được làm
như cỗ xe, được làm như căn cứ địa, được tùy trú,
được tích tập, được khéo tác thành, thời chờ đợi là
có tám lợi ích này.

Ai tu tập từ tâm
Vô lượng thường ức niệm
Các kiết sử yếu dần
Thấy được sanh y diệt
Với tâm không ác độc
Từ mẫn mọi chúng sanh
Do vậy, vị ấy thành
Bậc thuần nhất chí thiện.
-Với tâm ý từ mẫn
Đối với mọi chúng sanh
Bậc Thánh khéo thực hiện
Nhiều công đức tốt lành
Sau khi đã chinh phục
Rất đông đảo loài người
Các ẩn sĩ vua chúa
Theo nghi lễ tế tự

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                  466

Lễ tế ngựa tế người
Lễ uống nước thắng trận
Lề ném cầu may rủi
Lễ rút lui khóa cửa
Không được phần mười sáu
Bậc khéo tu từ tâm
Như ánh sáng mặt trăng
Đối với các quần sao
Không giết, không bảo giết
Không thắng, không bảo thắng
Từ tâm mọi chúng sanh
Không hận thù với ai.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                       467

45    Quả - Chuyển nghiệp - Phàm nghiệp gì được làm có hạn lượng... - Kinh PHẠM THIÊN TRÚ – Tăng IV, 627

PHẠM THIÊN TRÚ – Tăng IV, 627

1. Ta tuyên bố rằng, này các Tỷ-kheo, các nghiệp được tư niệm, được làm, được tích tập, nếu không cảm thọ (kết quả) thời không có chấm dứt, dầu quả ấy thuộc trong đời hiện tại, hay thuộc trong đời sau.

Ta tuyên bố rằng, này các Tỷ-kheo, các nghiệp được tư niệm, được làm, được tích tập, nếu không cảm thọ (kết quả) thời khổ không chấm dứt.

Vị Thánh đệ tử ấy, này các Tỷ-kheo, như vậy từ bỏ tham, từ bỏ sân, từ bỏ si, tỉnh giác, chánh niệm, với tâm câu hữu với từ, an trú biến mãn một phương; cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư, như vậy phía trên, phía dưới, bề ngang, hết thảy phương xứ, cùng khắp vô biên giới, vị ấy an trú biến mãn với tâm câu hữu với từ, quảng đại, vô biên, không hận, không sân. Vị ấy biết rõ như sau: "Trước kia, tâm này của ta là nhỏ, không tu tập. Nhưng nay, tâm này của ta là vô lượng, khéo tu tập. Lại nữa, phàm nghiệp gì được

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    468

làm có giới hạn, nay nó sẽ không sống trong giới hạn ấy nữa".

Các Thầy nghĩ thế nào, này các Tỷ-kheo, nếu đứa trẻ này, từ tuổi trẻ trở lên tu tập từ tâm giải thoát, nó có thể làm nghiệp ác không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

- Do không làm điều ác, nó có cảm giác khổ hay không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn. Không làm điều ác, bạch Thế Tôn, từ đâu nó sẽ cảm giác khổ được?

2. Này các Tỷ-kheo, từ tâm giải thoát này cần phải
tu tập bởi nữ nhân hay nam nhân. Này các Tỷ-kheo,
thân này không bị nam nhân hay nữ nhân cầm lấy rồi
mang đi. Này các Tỷ-kheo, con đường phải chết
này ở giữa những tư tưởng. Vị ấy rõ biết như sau:
"Phàm ác nghiệp nào do ta làm từ trước với cái
thân do nghiệp làm ra này, tất cả cần phải cảm thọ
ở đây, nó không thể theo ta và được hiện hữu về
sau". Như vậy, này các Tỷ-kheo, từ tâm giải thoát
được tu tập đưa đến không có trở lui, đối với Tỷ-
kheo có trí tuệ, có được trong đời này, nhưng vị ấy
chưa thể nhập sự giải thoát hơn thế nữa.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                       469

3. Với tâm câu hữu với bi... với tâm hầu hữu với hỷ... với tâm câu hữu với xả, vị ấy biến mãn một phương và an trú, như vậy phương thứ hai, như vậy phương thứ ba, như vậy phương thứ tư. Như vậy phía trên, phía dưới, bề ngang, hết thảy phương xứ, cùng khắp vô biên giới, vị ấy an trú biến mãn với tâm câu hữu với xả, quảng đại, vô biên, không hận, không sân. Vị ấy biết rõ như sau: "Trước kia, tâm này của ta là nhỏ, không tu tập. Nhưng nay, tâm này của ta là vô lượng, khéo tu tập. Lại nữa, phàm nghiệp gì được làm có giới hạn, nó sẽ không đứng trong giới hạn ấy nữa".

Các Thầy nghĩ thế nào, này các Tỷ-kheo, nếu đứa trẻ này, từ tuổi trẻ trở lên tu tập xả tâm giải thoát, nó có thể làm nghiệp ác không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

- Do không làm điều ác, nó có cảm giác khổ hay không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn. Không làm điều ác, bạch Thế Tôn, từ đâu nó sẽ cảm giác khổ được.

4. Này các Tỷ-kheo, xả tâm giải thoát này cần phải tu tập bởi nữ nhân hay nam nhân. Này các Tỷ-kheo, thân này không bị nam nhân hay nữ nhân cầm lấy rồi đem đi. Này các Tỷ-kheo, con người phải chết này

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     470

ở giữa những tư tưởng. Vị ấy rõ biết như sau:
"Phàm ác nghiệp nào do ta làm từ trước với cái thân
do nghiệp làm ra này, tất cả cần phải cảm thọ ở đây,
nó không thể theo và được hiện hữu về sau". Như
vậy, này các Tỷ-kheo, xả tâm giải thoát này được tu
tập, đưa đến không có trở lui, đối với Tỷ-kheo có trí
tuệ, có được trong đời này, nhưng vị ấy chưa thể
nhập sự giải thoát hơn thế nữa.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    471

46    Quả - Chuyển nghiệp - Phàm nghiệp gì được làm có hạn lượng... - Kinh SUBHA – 99 Trung II, 793

KINH SUBHA (Subha suttam) – Bài kinh số 99 – Trung II, 793

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú ở Savatthi, Jetavana, tại
tinh xá ông Anathapindika. Lúc bấy giờ, thanh niên
Bà-la-môn Subha Todeyyaputta trú ở Savatthi, tại
nhà một gia chủ vì một vài công vụ. Thanh niên Bà-
la-môn Subha Todeyyaputta trú tại nhà gia chủ, nói
với vị gia chủ ấy:

– Này Gia chủ, tôi nghe như sau: "Savatthi
không phải không có các bậc A-la-hán lui tới". Hôm
nay chúng ta nên đến chiêm ngưỡng vị Sa-môn hay
Bà-la-môn nào?

– Thưa Tôn giả, Thế Tôn hiện trú tại Savatthi, Jetavana, tịnh xá ông Anathapindika. Thưa Tôn giả,

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                  472

hãy đi đến chiêm ngưỡng Thế Tôn ấy.

Rồi thanh niên Bà-la-môn Subha Todeyyaputta
vâng theo lời gia chủ ấy, đi đến Thế Tôn, sau khi đến
nói lên với Thế Tôn những lời chào đón hỏi thăm,
sau khi nói lên những lời chào đón hỏi thăm thân
hữu, rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên,
thanh niên Bà-la-môn Subha Todeyyaputta bạch Thế
Tôn:

– Thưa Tôn giả Gotama, các Bà-la-môn đã nói
như sau: "Người tại gia thành tựu chánh đạo thiện
pháp. Người xuất gia không thành tựu chánh đạo
thiện pháp". Ở đây, Tôn giả Gotama có nói gì?

– Này thanh niên Bà-la-môn, ở đây, Ta chủ trương phân tích; ở đây, Ta không chủ trương nói một chiều.

Này Thanh niên Bà-la-môn, Ta không tán thán
tà đạo của kẻ tại gia hay kẻ xuất gia. Này Thanh niên
Bà-la-môn, kẻ tại gia hay kẻ xuất gia hành tà đạo, do
nhân duyên hành tà đạo, không thành tựu được chánh
đạo thiện pháp.

Này Thanh niên Bà-la-môn, Ta tán thán chánh đạo của kẻ tại gia hay kẻ xuất gia. Này Thanh niên Bà-la-môn, kẻ tại gia hay kẻ xuất gia hành chánh

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    473

đạo, do nhân duyên hành chánh đạo, thành tựu được chánh đạo thiện pháp.

– Thưa Tôn giả Gotama, do dịch vụ nhiều, công
tác nhiều, tổ chức nhiều, lao lực nhiều, nên nghiệp
sự của kẻ tại gia có quả báo lớn. Do dịch vụ ít, công
tác ít, tổ chức ít, lao lực ít nên nghiệp sự của kẻ xuất
gia không có quả lớn. Ở đây, Tôn giả Gotama, có nói
gì?

– Này Thanh niên Bà-la-môn, ở đây, Ta chủ trương pháp phân tích; ở đây, Ta không chủ trương nói một chiều.

 Này Thanh niên Bà-la-môn, có nghiệp sự
(Kammatthanam) với dịch vụ lớn, công tác lớn, tổ
chức lớn, lao lực lớn, nếu làm hỏng, làm sai sẽ có
kết quả nhỏ.
 Này Thanh niên Bà-la-môn có nghiệp sự với dịch
vụ lớn, công tác lớn, tổ chức lớn, lao lực lớn, nếu
làm thành tựu, làm đúng, sẽ có kết quả lớn.
 Này Thanh niên Bà-la-môn, có nghiệp sự với dịch
vụ nhỏ, công tác nhỏ, tổ chức nhỏ, lao lực nhỏ,
nếu làm hỏng, làm sai sẽ có kết quả nhỏ.
 Này Thanh niên Bà-la-môn, có nghiệp sự với dịch
vụ nhỏ, công tác nhỏ, tổ chức nhỏ, lao lực nhỏ,

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                       474

nếu làm thành tựu, làm đúng, sẽ có kết quả lớn.

Này Thanh niên Bà-la-môn, thế nào là nghiệp
sự với dịch vụ lớn, công tác lớn, tổ chức lớn, lao lực
lớn, nếu làm hỏng, làm sai sẽ có kết quả nhỏ? - Này
Thanh niên Bà-la-môn, nghiệp sự nông nghiệp với
dịch vụ lớn, công tác lớn, tổ chức lớn, lao lực lớn,
nếu làm hỏng, làm sai sẽ có kết quả nhỏ.

Và này Thanh niên Bà-la-môn, thế nào là
nghiệp sự với dịch vụ lớn, công tác lớn, tổ chức lớn,
lao lực lớn, nếu làm thành tựu, làm đúng sẽ có kết
quả lớn? - Này Thanh niên Bà-la-môn, nghiệp sự
nông nghiệp với dịch vụ lớn, công tác lớn, tổ chức
lớn, lao lực lớn, nếu làm thành tựu, làm đúng sẽ có
kết quả lớn.

Này Thanh niên Bà-la-môn, thế nào là nghiệp
sự với dịch vụ nhỏ, công tác nhỏ, tổ chức nhỏ, lao
lực nhỏ, nếu làm hỏng, làm sai sẽ có kết quả nhỏ? -
Này Thanh niên Bà-la-môn, nghiệp sự buôn bán với
dịch vụ nhỏ, công tác nhỏ, tổ chức nhỏ, lao lực nhỏ,
nếu làm hỏng, làm sai sẽ có kết quả nhỏ.

Này Thanh niên Bà-la-môn, thế nào là nghiệp
sự với dịch vụ nhỏ, công tác nhỏ, tổ chức nhỏ, lao
lực nhỏ, nếu làm thành tựu, làm đúng sẽ có kết quả
lớn? - Này Thanh niên Bà-la-môn, nghiệp sự buôn

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     475

bán với dịch vụ nhỏ, công tác nhỏ, tổ chức nhỏ, lao lực nhỏ, nếu làm thành tựu, làm đúng sẽ có kết quả lớn.

 Ví như, này Thanh niên Bà-la-môn, nghiệp sự
buôn bán với dịch vụ lớn, công tác lớn, tổ chức
lớn lao lực lớn, nếu làm hỏng, làm sai sẽ có kết
quả nhỏ. Cũng vậy, này Thanh niên Bà-la-môn,
nghiệp sự của một cư sĩ, dịch vụ lớn, công tác lớn,
tổ chức lớn, lao lực lớn, nếu làm hỏng, làm sai sẽ
có kết quả nhỏ.

 Ví như, này Thanh niên Bà-la-môn, nghiệp sự
nông nghiệp, dịch vụ lớn, công tác lớn, tổ chức
lớn, lao lực lớn, nếu làm thành tựu, làm đúng sẽ
có kết quả lớn. Cũng vậy, này Thanh niên Bà-la-
môn, nghiệp sự của một cư sĩ, dịch vụ lớn, công
tác lớn, tổ chức lớn, lao lực lớn, nếu làm thành
tựu, làm đúng sẽ có kết quả lớn.

 Ví như, này Thanh niên Bà-la-môn, nghiệp sự
buôn bán, dịch vụ nhỏ, công tác nhỏ, tổ chức nhỏ,
lao lực nhỏ, nếu làm hỏng, làm sai sẽ có kết quả
nhỏ. Cũng vậy, này Thanh niên Bà-la-môn,
nghiệp sự của người xuất gia, dịch vụ nhỏ, công
tác nhỏ, tổ chức nhỏ, lao lực nhỏ, nếu làm hỏng,
làm sai sẽ có kết quả nhỏ.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    476

 Ví như, này Thanh niên Bà-la-môn, nghiệp sự
buôn bán, dịch vụ nhỏ, công tác nhỏ, tổ chức nhỏ,
lao lực nhỏ, nếu làm thành tựu, làm đúng sẽ có kết
quả lớn. Cũng vậy, này Thanh niên Bà-la-môn,
nghiệp sự của người xuất gia, dịch vụ nhỏ, công
tác nhỏ, tổ chức nhỏ, lao lực nhỏ, nếu làm thành
tựu, làm đúng sẽ có kết quả lớn.

– Thưa Tôn giả Gotama, các Bà-la-môn chủ trương năm pháp tác phước, đắc thiện.

– Này Thanh niên Bà-la-môn, năm pháp được
các Bà-la-môn chủ trương tác phước, đắc thiện, nếu
Ông không thấy nặng nhọc, lành thay. Ông hãy nói
về năm pháp ấy trong hội chúng này.

– Thưa Tôn giả Gotama, không có nặng nhọc gì cho con, khi ở đây có vị như Tôn giả, đang ngồi hay các vị giống như Tôn giả.

– Vậy này Thanh niên Bà-la-môn, hãy nói đi.

– Chân thực, thưa Tôn giả Gotama, là pháp thứ
nhất, các Bà-la-môn chủ trương pháp này tác phước,
đắc thiện. Khổ hạnh, thưa Tôn giả Gotama, là pháp
thứ hai, các Bà-la-môn chủ trương pháp này tác
phước, đắc thiện. Phạm hạnh, thưa Tôn giả Gotama
là pháp thứ ba, các Bà-la-môn chủ trương pháp này

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                   477

tác phước, đắc thiện. Tụng đọc, thưa Tôn giả
Gotama, là pháp thứ tư, các Bà-la-môn chủ trương
pháp này tác phước, đắc thiện. Thí xả, thưa Tôn giả
Gotama, là pháp thứ năm, các Bà-la-môn chủ trương
pháp này tác phước, đắc thiện. Thưa Tôn giả
Gotama, các vị Bà-la-môn chủ trương năm pháp này
tác phước, đắc thiện. Ở đây, Tôn giả Gotama có nói
gì?

– Thế nào, này Thanh niên Bà-la-môn? Có một
Bà-la-môn nào trong những Bà-la-môn đã nói như
sau: "Sau khi chứng tri với thượng trí, tôi tuyên
thuyết quả dị thục của năm pháp này?"

– Thưa không, Tôn giả Gotama.

– Thế nào, này Thanh niên Bà-la-môn? Có một
Đạo sư nào trong những Bà-la-môn, một Đại tôn sư,
cho đến bảy đời Tôn sư, Đại tôn sư, vị ấy đã nói:
"Sau khi tự mình chứng tri với thượng trí, tôi tuyên
thuyết quả dị thục của năm pháp này".?

– Thưa không, Tôn giả Gotama.

– Thế nào, này Thanh niên Bà-la-môn? Những vị tu sĩ thời cổ trong các Bà-la-môn, những vị sáng tác các thần chú, những vị trì tụng thần chú mà xưa kia những thần chú được hát lên, được trì tụng, được

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                   478

ngâm vịnh, và ngày nay những vị Ba La Môn cũng
hát lên, trì tụng và giảng dạy như các vị Atthaka,
Vamaka, Vamadeva, Vessamita, Yamataggi,
Angirasa, Bharadvaja, Vesettha, Kassapa, Bhagu,
những vị ấy đã nói như sau: "Sau khi tự chứng tri với
thượng trí, chúng tôi tuyên thuyết kết quả dị thục của
năm pháp này".?

– Thưa không, Tôn giả Gotama.

– Như vậy, này Thanh niên Bà-la-môn, không
có một vị Bà-la-môn nào trong các vị Bà-la-môn đã
nói như sau: "Sau khi tự chứng tri với thượng trí, tôi
tuyên thuyết kết quả dị thục của năm pháp này".
Không có một Đạo sư nào trong các Bà-la-môn, một
Đại tôn sư, cho đến bảy đời Tôn sư, Đại tôn sư nào
nói như sau: "Sau khi tự chứng tri với thượng trí,
chúng tôi tuyên thuyết kết quả dị thục của năm pháp
này". Những vị tu sĩ thời cổ trong các vị Bà-la-môn,
những vị sáng tác các thần chú... không có một vị
nào đã nói như sau: "Sau khi tự chứng tri với thượng
trí, chúng tôi tuyên thuyết kết quả dị thục của năm
pháp này".

Ví như, này Thanh niên Bà-la-môn, một chuỗi người mù ôm lưng nhau, người trước không thấy, người giữa cũng không thấy, người cuối cùng cũng

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     479

không thấy. Cũng vậy, này Thanh niên Bà-la-môn,
chúng tôi nghĩ lời nói của những Bà-la-môn trở thành
giống như một chuỗi người mù, người đầu không
thấy, người giữa không thấy, người cuối cùng cũng
không thấy.

Khi nghe nói vậy, thanh niên Bà-la-môn Subha
Todeyyaputta phẫn nộ, không hoan hỷ vì bị Thế Tôn
dùng ví dụ một chuỗi người mù, liền mạ lỵ Thế Tôn,
hủy báng Thế Tôn và nói về Thế Tôn:

– Sa-môn Gotama sẽ bị quả ác độc (papika).

Rồi nói với Thế Tôn như sau:

– Tôn giả Gotama, Bà-la-môn Pokkharasati
thuộc dòng họ Upamanna trú ở rừng Subhaga đã nói:
"Cũng vậy, một số Sa-môn, Bà-la-môn tự cho đã
chứng được các pháp thượng nhân, tri kiến thù thắng
xứng đáng bậc Thánh này". Lời nói này của vị ấy
thật sự đáng chê cười, thật sự chỉ là lời nói suông,
thật sự chỉ là trống không, thật sự chỉ là trống rỗng.
Làm sao còn là người còn lại có thể biết được, hay
thấy được, hay chứng được các pháp thượng nhân,
tri kiến thù thắng, xứng đáng bậc Thánh? Sự kiện
như vậy không thể xảy ra.

– Thế nào, này Thanh niên Bà-la-môn? Bà-la-

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     480

môn Pokkharasati thuộc dòng họ Upamanna, trú tại rừng Subhaga có thể biết tâm tư cả Sa-môn, Bà-la- môn với tâm tư của mình?

– Thưa Tôn giả Gotama, Bà-la-môn
Pokkharasati thuộc dòng họ Upamanna, trú ở rừng
Subhaga, với tâm tư của mình không thể biết được
tâm tư của Punnika, người đầy tớ gái của mình, làm
sao lại có thể biết được tâm tư tất cả Sa-môn, Bà-la-
môn với tâm tư của mình?

– Ví như, này Thanh niên Bà-la-môn một người sanh ra đã mù không thể thấy các sắc màu đen, màu trắng, không thể thấy các sắc màu xanh, không thể thấy các sắc màu vàng, không thể thấy các sắc màu đỏ, không thể thấy các sắc màu đỏ tía, không thể thấy những gì bằng phẳng, không bằng phẳng, không thể thấy các vì sao, không thể thấy mặt trăng, mặt trời, người ấy nói như sau: "Không có các sắc màu đen, màu trắng, không có người thấy các sắc màu đen, màu trắng; không có các sắc màu xanh, không có người thấy các sắc màu xanh; không có các sắc màu vàng, không có người thấy các sắc màu vàng; không có các sắc màu đỏ, không có người thấy các sắc màu đỏ; không có các sắc màu đỏ tía, không có người thấy các sắc màu đỏ tía; không có những gì bằng phẳng, không bằng phẳng, không có người thấy cái

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    481

gì bằng phẳng, không bằng phẳng; không có các vì
sao, không có người thấy các vì sao; không có mặt
trăng, mặt trời, không có người thấy mặt trăng, mặt
trời. Tôi không biết như vậy; tôi không thấy như vậy,
do vậy nên không có". Này Thanh niên Bà-la-môn,
người ấy nói một cách chân chánh có nói như vậy
không?

– Thưa không vậy, Tôn giả Gotama. Có các sắc
màu đen trắng, có người thấy các sắc màu đen trắng;
có các sắc màu xanh, có người thấy các sắc màu
xanh;... (như trên)... có mặt trăng, mặt trời, có người
thấy mặt trăng, mặt trời".Tôi không biết như vậy; tôi
không thấy như vậy. Do vậy, không có". Thưa Tôn
giả Gotama, nếu người ấy nói một cách chân chánh
thì sẽ không nói như vậy.

– Cũng vậy, này Thanh niên Bà-la-môn, Bà-la-
môn Pokkharasati thuộc dòng họ Upamanna, trú ở
rừng Subhaga là người mù, không có mắt. Vị ấy có
thể biết được, hay thấy được, hay chứng được các
pháp thượng nhân, tri kiến thù thắng xứng đáng bậc
Thánh; sự kiện như vậy không xảy ra.

Này Thanh niên Bà-la-môn, Ông nghĩ thế nào? Những vị Bà-la-môn giàu sang ở Kosala, như Bà-la- môn Canki, Bà-la-môn Tarukkha, Bà-la-môn

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                      482

Pokkharasati, Bà-la-môn Janussoni, và thân phụ của
Ông Todeyya, cái gì tốt hơn cho những vị ấy, lời nói
của các vị ấy được thế tục chấp nhận (sammusa) hay
không được thế tục chấp nhận?

– Được thế tục chấp nhận, thưa Tôn giả Gotama.

– Cái gì tốt hơn cho họ, lời họ nói lên cần phải được suy tư hay không suy tư?

– Cần phải được suy tư, thưa Tôn giả Gotama.

– Cái gì tốt hơn cho họ, lời họ nói lên cần phải được phân tích, cân nhắc hay không cần phải phân tích, cân nhắc?

– Cần phải phân tích, cân nhắc, thưa Tôn giả Gotama.

– Cái gì tốt hơn cho họ, lời họ nói lên cần phải liên hệ đến mục đích, hay không cần phải liên hệ đến mục đích?

– Cần phải liên hệ đến mục đích, thưa Tôn giả Gotama.

– Này Thanh niên Bà-la-môn, Ông nghĩ thế nào? Nếu là như vậy thời lời nói của Bà-la-môn

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     483

Pokkharasati thuộc dòng họ Upamanna, trú tại rừng Subhaga được thế tục chấp nhận hay không được thế tục chấp nhận?

– Không được thế tục chấp nhận, thưa Tôn giả Gotama.

– Lời nói được nói lên là có suy tư, hay không suy tư?

– Không suy tư, thưa Tôn giả Gotama.

– Lời nói được nói lên có phân tích, cân nhắc, hay không phân tích cân nhắc?

– Không phân tích, cân nhắc, thưa Tôn giả Gotama.

– Lời nói được nói lên liên hệ đến mục đích, hay không liên hệ đến mục đích?

– Không liên hệ đến mục đích, thưa Tôn giả Gotama.

– Này Thanh niên Bà-la-môn, có năm triền cái này. Thế nào là năm? Tham dục triền cái, sân triền cái, hôn trầm thụy miên triền cái, trạo hối triền cái, nghi triền cái. Này Thanh niên Bà-la-môn, như vậy

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     484

là năm triền cái.

 Này Thanh niên Bà-la-môn, Bà-la-môn
Pokkharasati thuộc dòng họ Upamanna, trú ở
rừng Subhaga đã bị trùm che, ngăn chận, bao
phủ, và bao trùm bởi năm triền cái này. Vị ấy
biết được, thấy được, hay chứng tri được các
pháp Thượng nhân, tri kiến thù thắng xứng
đáng bậc Thánh; sự kiện như vậy không xảy
ra.

Này Thanh niên Bà-la-môn, có năm dục trưởng
dưỡng này. Thế nào là năm? Các sắc do mắt nhận
thức, sắc này khả ái, khả hỷ, khả lạc, khả ý, kích thích
lòng dục, hấp dẫn; tiếng do tai nhận thức... hương do
mũi nhận thức... vị do lưỡi nhận thức... xúc do thân
nhận thức khả ái, khả hỷ, khả lạc, khả ý, kích thích
lòng dục, hấp dẫn. Này Thanh niên Bà-la-môn, như
vậy là năm dục trưởng dưỡng.

 Này Thanh niên Bà-la-môn, Bà-la-môn
Pokkharasati thuộc dòng họ Upamanna, trú ở
rừng Subhaga bị trói buộc, bị đam mê, bị
tham trước bởi năm dục trưởng dưỡng này,
thụ hưởng chúng mà không thấy sự nguy
hiểm, không soi thấu sự thoát ly khỏi chúng.
Vị ấy thật sự biết được, hay thấy được, hay

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                       485

chứng được các pháp thượng nhân, tri kiến thù thắng xứng đáng bậc Thánh; sự kiện như vậy không xảy ra.

 Này Thanh niên Bà-la-môn, Ông nghĩ thế nào?
Trong những loại lửa này, loại lửa nào có ngọn,
có màu sắc hay có ánh sáng? Ngọn lửa được đốt
lên nhờ cỏ và củi khô, hay ngọn lửa được đốt lên,
không nhờ cỏ và củi khô?

– Thưa Tôn giả Gotama, nếu có sự kiện có thể đốt lửa mà không nhờ cỏ và củi khô, thì ngọn lửa ấy có ngọn, có sắc và có ánh sáng.

– Này Thanh niên Bà-la-môn, không có sự kiện, không có trường hợp có thể đốt lửa mà không nhờ cỏ và củi khô, trừ phi dùng thần thông.

 Này Thanh niên Bà-la-môn, Ta nói hỷ này, hỷ do năm dục trưởng dưỡng đem lại, hỷ này ví như ngọn lửa đốt lên nhờ cỏ và củi khô.

 Này Thanh niên Bà-la-môn, Ta nói hỷ này, hỷ
do ly dục, ly các bất thiện pháp đem lại, hỷ
này ví như ngọn lửa đốt lên, không nhờ cỏ và
củi khô.

Và này Thanh niên Bà-la-môn, thế nào là hỷ do

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                  486

ly dục, ly các bất thiện pháp đem lại?

Ở đây, nay thanh niên Bà-la-môn, vị Tỷ-kheo ly
dục, ly bất thiện pháp, chứng và trú Thiền thứ nhất.
Hỷ này, này Thanh niên Bà-la-môn, là hỷ ly dục, ly
bất thiện pháp đem lại.

Lại nữa, này Thanh niên Bà-la-môn, vị Tỷ-kheo
diệt tầm và tứ,... chứng và trú Thiền thứ hai. Hỷ này,
này Thanh niên Bà-la-môn, là hỷ ly dục, ly bất thiện
pháp đem lại.

 Này thanh niên Bà-la-môn, các vị Bà-la-môn ấy
chủ trương năm pháp tác phước, đắc thiện. Ở đây,
các Bà-la-môn chủ trương pháp tác phước, đắc
thiện nào có kết quả lớn hơn?

– Thưa Tôn giả Gotama, những vị Bà-la-môn
chủ trương năm pháp tác phước, đắc thiện này. Ở
đây, các Bà-la-môn chủ trương pháp thí xả (caga) tác
phước, đắc thiện có quả báo lớn.

– Này Thanh niên Bà-la-môn, Ông nghĩ thế
nào? Ở đây, một tế đàn lớn được một vị Bà-la-môn
lập lên và có hai vị Bà-la-môn đi đến và nghĩ như
sau: "Chúng ta sẽ thọ hưởng đại tế đàn của vị Bà-la-
môn với danh tánh thế này". Ở đây, một vị Bà-la-
môn suy nghĩ như sau: "Mong rằng trong phòng ăn,

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     487

ta sẽ được chỗ ngồi tốt nhất, nước tốt nhất, món ăn khất thực tốt nhất; còn vị Bà-la-môn kia, trong phòng ăn, không được chỗ ngồi tốt nhất, nước tốt nhất, món ăn khất thực tốt nhất". Này Thanh niên Bà-la-môn, sự kiện này xảy ra. Người Bà-la-môn ấy trong phòng ăn có thể được chỗ ngồi tốt nhất, nước tốt nhất, món ăn khất thực tốt nhất. Còn người Bà-la-môn kia, trong phòng ăn, không được chỗ ngồi tốt nhất, nước tốt nhất, món ăn khất thực tốt nhất. Vị Bà-la-môn kia nghĩ như sau: "Vị Bà-la-môn ấy, trong phòng ăn, được chỗ ngồi tốt nhất, nước tốt nhất, món ăn khất thực tốt nhất. Còn ta, trong phòng ăn không được chỗ ngồi tốt nhất, nước tốt nhất, đồ ăn khất thực tốt nhất". Vị ấy phẫn nộ, không hoan hỷ. Này Thanh niên Bà- la-môn, các Bà-la-môn chủ trương quả dị thục gì cho người Bà-la-môn này?

– Thưa Tôn giả Gotama, các Bà-la-môn không
bố thí với ý nghĩ: "Do bố thí này, người kia phẫn nộ,
không hoan hỷ. Các Bà-la-môn bố thí chỉ vì lòng ái
mẫn".

– Sự kiện là như vậy, này Thanh niên Bà-la- môn, thời đây có phải là tác phước sự thứ sáu, nghĩa là lòng ái mẫn?

– Sự kiện là như vậy, thưa Tôn giả Gotama, thời

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                       488

đây là tác phước sự thứ sáu, nghĩa là lòng ái mẫn.

 Này Thanh niên Bà-la-môn, các vị Bà-la-môn ấy
chủ trương năm pháp tác phước, đắc thiện này.
Ông thấy năm pháp này nhiều nhất ở đâu, ở
những người tại gia, hay ở những người xuất gia?

– Thưa Tôn giả Gotama, những vị Bà-la-môn
chủ trương năm pháp tác phước, đắc thiện này, tôi
nhận thấy năm pháp này có nhiều ở những người
xuất gia, có ít ở những người tại gia.

Người tại gia, thưa Tôn giả Gotama, dịch vụ lớn,
công tác lớn, tổ chức lớn, lao lực lớn không có
thường hằng, liên tục, không nói lời chân thật. Người
xuất gia, thưa Tôn giả Gotama , dịch vụ nhỏ, công
tác nhỏ, tổ chức nhỏ, lao lực nhỏ, nhưng thường hằng
liên tục, nói lời chân thật.

Người tại gia, thưa Tôn giả Gotama, dịch vụ lớn,
công tác lớn, tổ chức lớn, lao lực lớn không có
thường hằng liên tục sống khổ hạnh, sống Phạm
hạnh, đọc tụng nhiều, thí xả nhiều. Người xuất gia,
thưa Tôn giả Gotama, dịch vụ nhỏ, công tác nhỏ, tổ
chức nhỏ, lao lực nhỏ, nhưng thường hằng liên tục
sống khổ hạnh, sống Phạm hạnh, đọc tụng nhiều, thí
xả nhiều.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                      489

Thưa Tôn giả Gotama, năm pháp tác phước, đắc
thiện này được các vị Sa-môn, Bà-la-môn chủ
trương, tôi nhận thấy năm pháp này có nhiều ở những
vị xuất gia, có ít ở những vị tại gia.

 Này Thanh niên Bà-la-môn, năm pháp tác phước,
đắc thiện này được các vị Bà-la-môn chủ trương,
Ta nói những pháp này là những tư cụ của tâm,
nghĩa là để tâm tu tập không hận, không sân.

Ở đây, này Thanh niên Bà-la-môn, vị Tỷ-kheo
nói lời chân thật, vị ấy nghĩ: "Ta nói lời chân thật",
chứng được nghĩa tín thọ (atthavedam), chứng được
pháp tín thọ, chứng được hân hoan liên hệ đến pháp.
Ta nói sự hân hoan liên hệ đến thiện này là tư cụ của
tâm, nghĩa là để tâm của vị ấy tu tập không hận,
không sân.

Ở đây, này Thanh niên Bà-la-môn vị Tỷ-kheo sống khổ hạnh, sống Phạm hạnh, đọc tụng nhiều, thí xả nhiều vị ấy nghĩ rằng: "Ta thí xả nhiều", chứng được nghĩa tín thọ, chứng được pháp tín thọ, chứng được hân hoan liên hệ đến pháp, Ta nói rằng sự hân hoan liên hệ đến thiện này là tư cụ của tâm, nghĩa là để tâm của vị ấy tu tập không hận, không sân. Này Thanh niên Bà-la-môn những vị Bà-la-môn chủ trương năm pháp tác phước, đắc thiện này, Ta nói

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     490

các pháp ấy là tư cụ của tâm, nghĩa là để tâm của vị ấy tu tập không hận, không sân.

Khi nghe nói vậy, thanh niên Bà-la-môn Subha Todeyyaputta thưa với Thế Tôn:

– Thưa Tôn giả Gotama, tôi nghe như sau: "Sa- môn Gotama biết con đường đưa đến cọng trú với Phạm thiên".

– Này Thanh niên Bà-la-môn, Ông nghĩ thế nào? Làng Nalakara có gần đây không? Có phải làng Nalakara không xa ở đây?

– Thưa vâng, Tôn giả, làng Nalakara ở gần đây. Làng Nalakara không xa ở đây.

– Này Thanh niên Bà-la-môn, Ông nghĩ thế
nào? Ở đây, có người sanh trưởng tại làng Nalakara,
chưa rời khỏi làng Nalakara, và có người tới hỏi
người ấy con đường đưa đến làng Nalakara. Này
Thanh niên Bà-la-môn, người sanh trưởng tại làng
Nalakara ấy phân vân hay ngập ngừng khi được hỏi
về con đường đến làng Nalakara?

– Thưa không, Tôn giả Gotama. Vì sao vậy? Thưa Tôn giả Gotama, vì người ấy sanh trưởng tại làng Nalakara. Người ấy biết rõ tất cả con đường đưa

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                   491

đến làng Nalakara.

– Tuy vậy, này Thanh niên Bà-la-môn, rất có thể
người sanh trưởng tại làng Nalakara này khi được
hỏi con đường đưa đến làng Nalakara còn có thể
phân vân hay ngập ngừng. Nhưng Như Lai thì không
vậy, khi được hỏi về Phạm thiên giới, hay về con
đường đưa đến Phạm thiên giới, Như Lai không phân
vân hay ngập ngừng. Và này Thanh niên Bà-la-môn,
Ta biết Phạm thiên giới và con đường đưa đến Phạm
thiên giới, và Ta cũng biết phải thành tựu như thế nào
để được sanh vào Phạm thiên giới.

– Thưa Tôn giả Gotama, con có nghe như sau:
"Sa-môn Gotama thuyết dạy con đường đưa đến
cọng trú với Phạm thiên". Tốt lành thay, nếu Tôn giả
Gotama thuyết giảng cho con, con đường đưa đến
cọng trú với Phạm thiên.

– Vậy này Thanh niên Bà-la-môn, hãy nghe và khéo tác ý Ta sẽ giảng.

– Thưa vâng, Tôn giả.

Thanh niên Bà-la-môn Subha Todeyyaputta vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn giảng như sau:

– Và này Thanh niên Bà-la-môn, thế nào là con

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     492

đường đưa đến cọng trú với Phạm thiên?

Ở đây, này Thanh niên Bà-la-môn, Tỷ-kheo an trú biến mãn một phương với tâm câu hữu với từ, cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư. Như vậy cùng khắp thế giới, trên, dưới, bề ngang, hết thảy phương xứ, cùng khắp vô biên giới, vị ấy an trú biến mãn với tâm câu hữu với từ, quảng đại vô biên, không hận, không sân. Này Thanh niên Bà-la-môn, khi từ tâm giải thoát được tu tập như vậy, thì hành động được làm có tánh cách hạn lượng như vậy, không có trú ở nơi đây, không có dừng lại ở nơi đây. Ví như, này Thanh niên Bà-la- môn, một người lực sĩ thổi tù và làm cho bốn phương nghe được, không gì khó khăn. Cũng vậy, này Thanh niên Bà-la-môn, khi từ tâm giải thoát được tu tập như vậy, thì hành động được làm có tánh cách hạn lượng, không có trú ở nơi đây, không có dừng lại ở nơi đây. Này Thanh niên Bà-la-môn, đây là con đường đưa đến cọng trú với Phạm thiên.

Lại nữa, này Thanh niên Bà-la-môn, vị Tỷ-kheo biến mãn một phương với tâm câu hữu với bi... (như trên)... với tâm câu hữu với hỷ... (như trên)... với tâm câu hữu với xã, cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư. Như vậy cùng khắp thế giới, trên, dưới, bề ngang, hết thảy

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                       493

phương xứ, cùng khắp vô biên giới, vị ấy an trú biến
mãn với tâm câu hữu với xả, quảng đại, vô biên,
không hận, không sân. Này Thanh niên Bà-la-môn,
khi xả tâm giải thoát được tu tập như vậy, thì hành
động được làm có tánh cách hạn lượng như vậy,
không có trú ở nơi đây, không có dừng lại ở nơi đây.
Ví như, này Thanh niên Bà-la-môn, một người lực sĩ
thổi tù và làm cho bốn phương nghe được, không gì
khó khăn; cũng vậy, này Thanh niên Bà-la-môn, khi
xả tâm giải thoát được tu tập như vậy, thì hành động
được làm có tánh cách hạn lượng như vậy, không có
trú ở nơi đây, không có dừng lại ở nơi đây. Này
Thanh niên Bà-la-môn, đây là con đường đưa đến
cọng trú với Phạm thiên.

Khi nghe nói vậy, thanh niên Bà-la-môn Subha Todeyyaputta bạch Thế Tôn:

– Thật vi diệu thay, Tôn giả Gotama! Thật vi diệu thay, Tôn giả Gotama! Như người dựng đứng lại những gì bị quăng ngã xuống, phơi bày ra những gì bị che kín, chỉ đường cho người bị lạc hướng, đem đèn sáng vào trong bóng tối để những ai có mắt có thể thấy sắc; cũng vậy, Chánh pháp đã được Thế Tôn dùng nhiều phương tiện trình bày, giải thích. Thưa Tôn giả Gotama, nay con xin quy y Tôn giả Gotama, quy y Pháp và quy y chúng Tỷ-kheo. Mong Tôn giả

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                   494

Gotama nhận con làm cư sĩ, từ này cho đến mạng
chung, con trọn đời quy ngưỡng. Thưa Tôn giả
Gotama, nay chúng con xin đi, chúng con có nhiều
công việc phải làm.

– Này Thanh niên Bà-la-môn, nay Ông hãy làm những gì Ông nghĩ là hợp thời.

Rồi thanh niên Bà-la-môn Subha Todeyyaputta
hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy, từ chỗ ngồi đứng
dậy, đảnh lễ Thế Tôn, thân bên hữu hướng về Ngài
rồi ra đi.

Lúc bấy giờ Bà-la-môn Janussoni, với cỗ xe do
toàn ngựa cái trắng kéo, đi ra khỏi Savatthi để nghỉ
trưa. Bà-la-môn Janussoni thấy thanh niên Bà-la-
môn Subha Todeyyaputta từ xa đi lại, sau khi thấy,
liền nói với thanh niên Bà-la-môn Subha
Todeyyaputta:

– Tôn giả Bharadvaja đi từ đâu lại, quá sớm như vậy?

– Thưa Tôn giả, tôi vừa từ Sa-môn Gotama lại.

– Này Tôn giả Bharadvaja, Tôn giả nghĩ thế nào? Tôn giả có nghĩ Sa-môn Gotama là bậc có trí, có trí tuệ sáng suốt (pannaveyyattiyam) không?

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                   495

– Thưa Tôn giả, tôi là ai mà có thể biết được trí
tuệ sáng suốt của Sa-môn Gotama? Chỉ có vị nào như
Ngài mới có thể biết được trí tuệ sáng suốt của Sa-
môn Gotama.

– Tôn giả Bharadvaja thật đã tán thán Sa-môn Gotama với sự tán thán tối thượng.

– Nhưng tôi là ai mà tôi lại tán thán Sa-môn
Gotama? Tán thán bởi những người được tán thán là
Sa-môn Gotama, là bậc tối thượng giữa các hàng
Thiên Nhân. Thưa Tôn giả, các vị Bà-la-môn chủ
trương năm pháp tác phước, đắc thiện này, Sa-môn
Gotama nói rằng năm pháp ấy là tư cụ cho tâm, nghĩa
là để tu tập, trở thành không hận, không sân.

Khi được nghe nói vậy, Bà-la-môn, Janussoni
bước xuống cỗ xe do toàn ngựa cái trắng kéo, đắp áo
vào một phía bên vai, chắp tay hướng đến Thế Tôn
và thốt ra lời cảm hứng như sau: "Lợi ích thay cho
vua Pasenadi nước Kosala! Tốt đẹp, lợi ích thay cho
vua Pasenadi nước Kosala được Như Lai bậc A-la-
hán, Chánh Đẳng Giác trú ở trong nước!

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     496

47    Quả - Chuyển nghiệp - Phàm nghiệp gì được làm có hạn lượng... - Kinh Vỏ Ốc – Tương IV, 497

Vỏ Ốc – Tương IV, 497

1) Một thời Thế Tôn trú ở Nàlandà, tại rừng Pàvàrikamba.

2) Rồi Thôn trưởng Asibandhakaputta, đệ tử của phái Ni-kiền-tử đi đến Thế Tôn...

3) Thế Tôn nói với thôn trưởng Asiband-hakaputta đang ngồi một bên:

-- Này Thôn trưởng, Nigantha Nàtaputta thuyết pháp như thế nào cho chúng đệ tử?

4) -- Bạch Thế Tôn, Nigantha Nàtaputta thuyết pháp cho chúng đệ tử như sau: "Ai sát hại sanh mạng, tất cả phải sanh vào đọa xứ, địa ngục. Ai lấy của không cho, tất cả phải sanh vào đọa xứ, địa ngục. Ai sống tà hạnh trong các dục, tất cả phải sanh vào đọa xứ, địa ngục. Ai nói láo, tất cả phải sanh vào đọa xứ, địa ngục. Phàm sống tối đa, tối đa như thế nào, chiều hướng ấy sanh thú của họ sẽ như vậy". Như vậy,

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     497

bạch Thế Tôn, Nigantha Nàtaputta thuyết pháp cho các đệ tử.

-- Phàm sống tối đa, tối đa như thế nào, này Thôn trưởng, chiều hướng ấy sanh thú của họ sẽ như vậy. Nếu sự thật là vậy, thời sẽ không có ai phải sanh vào đọa xứ, địa ngục như lời của Nigantha Nàtaputta.

5) Ông nghĩ thế nào, này Thôn trưởng? Có người sát
hại sanh mạng, ban đêm hay ban ngày, hay thỉnh
thoảng làm. Thời nào là nhiều hơn, thời vị ấy sát
hại sanh mạng, hay thời vị ấy không sát hại sanh
mạng?

-- Bạch Thế Tôn, có người sát hại sanh mạng, ban đêm hay ban ngày, hay thỉnh thoảng làm. Thời này là ít hơn, là thời vị ấy sát hại sanh mạng. Và thời kia là nhiều hơn, thời vị ấy không sát hại sanh mạng.

-- Phàm sống tối đa, tối đa như thế nào, này Thôn trưởng, chiều hướng ấy sanh thú của vị ấy sẽ như vậy. Nếu sự thật là vậy, thời sẽ không có ai phải sanh vào đọa xứ, địa ngục như lời của Nigantha Nàtaputta.

6) Ông nghĩ thế nào, này Thôn trưởng? Có người lấy của không cho, ban đêm hay ban ngày, hay thỉnh thoảng làm. Thời nào là nhiều hơn, thời vị ấy lấy của không cho hay thời vị ấy không lấy của không cho?

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                      498

-- Bạch Thế Tôn, có người lấy của không cho, ban đêm hay ban ngày, hay thỉnh thoảng làm. Thời này là ít hơn, thời vị ấy lấy của không cho. Và thời kia là nhiều hơn, thời vị ấy không lấy của không cho.

-- Phàm sống tối đa, tối đa như thế nào, này Thôn trưởng, chiều hướng ấy sanh thú của vị ấy sẽ như vậy. Nếu sự thật là vậy, thời sẽ không có ai sanh vào đọa xứ, địa ngục như lời của Nigantha Nàtaputta.

7) Ông nghĩ thế nào, này Thôn trưởng? Có người sống theo tà hạnh trong các dục, ban đêm hay ban ngày, hay thỉnh thoảng làm. Thời nào là nhiều hơn, thời vị ấy sống theo tà hạnh trong các dục, hay thời vị ấy không sống theo tà hạnh trong các dục?

-- Bạch Thế Tôn, có người sống theo tà hạnh trong
các dục, ban đêm hay ban ngày, hay thỉnh thoảng
làm. Thời này là ít hơn, thời vị ấy sống theo tà hạnh
trong các dục. Và thời kia là nhiều hơn, thời vị ấy
không sống theo tà hạnh trong các dục.

-- Phàm sống tối đa, tối đa như thế nào, này Thôn trưởng, chiều hướng ấy sanh thú của vị ấy sẽ như vậy. Nếu sự thật là vậy, thời không có ai sẽ sanh vào đọa xứ, địa ngục như lời của Nigantha Nàtaputta.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                      499

8) Ông nghĩ thế nào, này Thôn trưởng? Có người
sống nói láo, ban đêm hay ban ngày, hay thỉnh
thoảng nói. Thời nào là nhiều hơn, thời vị ấy nói láo,
hay thời vị ấy không nói láo?

-- Bạch Thế Tôn, có người nói láo, ban đêm hay ban
ngày, hay thỉnh thoảng nói. Thời này là ít hơn, thời
vị ấy nói láo. Và thời kia là nhiều hơn, thời vị ấy
không nói láo.

-- Phàm sống tối đa, tối đa như thế nào, này Thôn trưởng, chiều hướng ấy sanh thú của vị ấy sẽ như vậy. Nếu sự thật là vậy, thời không ai sẽ sanh vào đọa xứ, địa ngục như lời của Nigantha Nàtaputta.

9) Ở đây, này Thôn trưởng, có vị Đạo sư nói như sau,
thấy như sau: "Ai sát hại sanh mạng, tất cả phải sanh
vào đọa xứ, địa ngục. Ai lấy của không cho, tất cả
phải sanh vào đọa xứ, địa ngục. Ai sống theo tà hạnh
trong các dục, tất cả phải sanh vào đọa xứ, địa ngục.
Ai nói láo, tất cả phải sanh vào đọa xứ, địa ngục".
Này Thôn trưởng, người đệ tử đặt lòng tin tưởng vào
vị Đạo sư ấy.

10) Vị ấy suy nghĩ: "Thầy ta nói như sau, thấy như sau: 'Ai sát hại sanh mạng tất cả phải sanh vào đọa xứ, địa ngục'. Nay ta có sát hại một sanh mạng. Như vậy, ta phải sanh vào đọa xứ, địa ngục". Vị ấy chấp

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     500

trước tà kiến ấy. Này Thôn trưởng, không đoạn tận lời ấy, không đoạn tận tâm ấy, không từ bỏ kiến ấy, vị ấy chắc chắn sẽ rơi vào địa ngục như vậy.

"Thầy ta nói như sau, thấy như sau: 'Ai lấy của không
cho, tất cả phải sanh vào đọa xứ, địa ngục'. Nay ta có
lấy của không cho. Như vậy, ta phải sanh vào đọa
xứ, địa ngục." Vị ấy chấp trước tà kiến ấy. Này Thôn
trưởng, không đoạn tận lời ấy, không đoạn tận tâm
ấy, không từ bỏ kiến ấy, vị ấy chắc chắn rơi vào đọa
xứ, địa ngục như vậy.

"Thầy ta nói như sau, thấy như sau: 'Ai sống theo tà hạnh trong các dục, tất cả phải sanh vào đọa xứ, địa ngục'. Nay ta sống theo tà hạnh trong các dục. Như vậy, ta phải sanh vào đọa xứ, địa ngục". Vị ấy chấp trước tà kiến ấy. Này Thôn trưởng, không đoạn tận lời ấy, không đoạn tận tâm ấy, không từ bỏ kiến ấy, vị ấy chắc chắn rơi vào đọa xứ, địa ngục như vậy.

"Thầy ta nói như sau, thấy như sau: 'Ai nói láo, tất cả phải sanh vào đọa xứ, địa ngục'. Nay ta nói láo. Như vậy, ta phải sanh vào đọa xứ, địa ngục". Vị ấy chấp trước tà kiến ấy. Này Thôn trưởng, không đoạn tận lời ấy, không đoạn tận tâm ấy, không từ bỏ kiến ấy, vị ấy chắc chắn rơi vào đọa xứ, địa ngục như vậy.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     501

11) Ở đây, này Thôn trưởng, Như Lai sanh ra ở đời, bậc Ứng Cúng, Chánh Biến Tri, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhơn Sư, Phật, Thế Tôn; Như Lai dùng nhiều phương tiện chỉ trích, công kích sát sanh và nói: "Chớ có sát sanh"; chỉ trích, công kích lấy của không cho và nói: "Chớ có lấy của không cho"; chỉ trích, công kích sống theo tà hạnh trong các dục và nói: "Chớ có sống theo tà hạnh trong các dục"; chỉ trích, công kích nói láo và nói: "Chớ có nói láo". Này Thôn trưởng, người đệ tử đặt lòng tin tưởng vào vị Đạo Sư ấy. Vị ấy suy tư như sau:

12) "Thế Tôn dùng nhiều phương tiện chỉ trích, công kích sát sanh và nói: "Chớ có sát sanh". Nay ta có sát hại như thế này, hay như thế kia. Như vậy là không nên (sutthu), như vậy là không tốt. Và do duyên ấy ta có thể hối hận: "Ác nghiệp ta làm, nay sẽ không làm nữa". Người ấy do suy tư như vậy, liền từ bỏ sát sanh. Và trong tương lai, người ấy đình chỉ sát sanh. Như vậy, ác nghiệp ấy được vượt qua.

13) "Thế Tôn dùng nhiều phương tiện chỉ trích, công kích lấy của không cho và nói: 'Chớ có lấy của không cho". Nay ta có lấy của không cho như thế này, hay như thế kia. Như vậy là không nên, như vậy là không tốt. Và do duyên ấy, ta có thể hối hận: 'Ác nghiệp ta

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     502

làm, nay sẽ không làm nữa'. Người ấy do suy tư như
vậy, liền từ bỏ lấy của không cho. Và trong tương
lai, người ấy đình chỉ lấy của không cho. Như vậy,
ác nghiệp ấy được vượt qua.

14) "Thế Tôn dùng nhiều phương tiện chỉ trích, công kích sống theo tà hạnh trong các dục.."..

15) "Thế Tôn dùng nhiều phương tiện chỉ trích, công kích nói láo.."..

16)

 Do đoạn tận sát sanh, người ấy trở thành người
không sát sanh.
 Do đoạn tận lấy của không cho, người ấy trở
thành người không lấy của không cho.
 Do đoạn tận sống theo tà hạnh trong các dục,
người ấy trở thành người không sống theo tà
hạnh trong các dục.
 Do đoạn tận nói láo, người ấy trở thành người
từ bỏ nói láo.
 Do đoạn tận nói hai lưỡi, người ấy trở thành
người từ bỏ nói hai lưỡi.
 Do đoạn tận nói lời độc ác, người ấy trở thành
người từ bỏ nói lời độc ác.
 Do đoạn tận lời nói phù phiếm, người ấy trở
thành người từ bỏ nói lời phù phiếm.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                  503

 Đoạn tận tham, không có tham lam, đoạn tận sân, không có sân tâm, đoạn tận tà kiến, người ấy trở thành người theo chánh kiến.

Này Thôn trưởng, vị Thánh đệ tử ấy từ bỏ tham, từ bỏ sân, từ bỏ si, chánh niệm, tỉnh giác, với tâm câu hữu với từ, sống biến mãn một phương. Như vậy, phương thứ hai. Như vậy, phương thứ ba. Như vậy, phương thứ tư. Như vậy, cùng khắp thế giới, trên dưới, bề ngang, hết thảy phương xứ, cùng khắp vô biên giới, vị ấy an trú biến mãn với tâm câu hữu với từ, quảng đại vô biên, không hận, không sân.

17) Ví như, này Thôn trưởng, một người lực sĩ thổi tù và (bằng con ốc), với ít mệt nhọc làm cho bốn phương được biết. Cũng vậy, này Thôn trưởng, tu tập từ tâm giải thoát như vậy, làm cho tăng trưởng như vậy, phàm nghiệp làm có hạn lượng, ở đây, sẽ không còn dư tàn; ở đây, sẽ không còn tồn tại.

Này Thôn trưởng, vị Thánh đệ tử ấy, như vậy từ bỏ tham, từ bỏ sân, từ bỏ si, chánh niệm, tỉnh giác, với tâm câu hữu với bi... với tâm câu hữu với hỷ... với tâm câu hữu với xả, sống biến mãn một phương. Như vậy, phương thứ hai. Như vậy, phương thứ ba. Như vậy, phương thứ tư. Như vậy, cùng khắp thế giới trên dưới bề ngang, hết thảy phương xứ, cùng khắp vô

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    504

biên giới vị ấy an trú biến mãn với tâm câu hữu với xả, quảng đại vô biên, không hận, không sân.

18) Ví như, này Thôn trưởng, một người lực sĩ thổi
tù và, với ít mệt nhọc làm cho bốn phương được biết.
Cũng vậy, này Thôn trưởng, tu tập xả tâm giải thoát
như vậy, làm cho tăng trưởng như vậy, phàm nghiệp
làm có hạn lượng, ở đây, sẽ không còn dư tàn; ở
đây, sẽ không còn tồn tại.

19) Khi được nghe nói vậy, thôn trưởng Asibandhakaputta bạch Thế Tôn:

-- Thật vi diệu thay, bạch Thế Tôn!... từ nay cho đến mạng chung, con trọn đời quy ngưỡng.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    505

48      Quả - Nếu chỉ trong thời gian búng móng tay - Kinh TÂM ĐƯỢC TU TẬP – Tăng I, 25

TÂM ĐƯỢC TU TẬP – Tăng I, 25

1. Tâm này, là sáng chói. Và tâm này bị ô nhiễm bởi
các cấu uế từ ngoài vào. Kẻ phàm phu ít nghe, không
như thật rõ biết tâm ấy. Do vậy, Ta nói rằng tâm kẻ
phàm phu ít nghe, không được tu tập .

2. Tâm này, là sáng chói. Và tâm này được gột sạch các cấu uế từ ngoài vào. Bậc Thánh đệ tử nghe nhiều, như thật rõ biết tâm ấy. Do vậy, Ta nói rằng tâm bậc Thánh đệ tử nghe nhiều có được tu tập.

-----------------

3. Nếu chỉ trong khoảnh khắc búng móng tay, vị
Tỷ-kheo phát từ tâm; vị ấy, này các Tỷ-kheo, được
gọi là vị Tỷ-kheo trú Thiền tịnh không có trống không
làm theo lời dạy bậc Đạo Sư, là người làm theo giáo
giới, ăn đồ ăn khất thực của xứ không có uổng phí.
Còn nói gì những người làm cho sung mãn từ tâm
ấy.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    506

4-5. Nếu chỉ trong khoảnh khắc búng móng tay, vị
Tỷ-kheo tu tập từ tâm... tác ý từ tâm; vị ấy, này các
Tỷ-kheo, được gọi là vị Tỷ-kheo trú Thiền tịnh không
có trống không, làm theo lời dạy bậc Đạo Sư, là
người làm theo giáo giới, ăn đồ ăn khất thực của xứ
không có uổng phí. Còn nói gì những người làm cho
sung mãn từ tâm ấy.

--------------------

6. Phàm những pháp nào, là bất thiện, thuộc thành
phần bất thiện, đứng về phía bất thiện, tất cả các
pháp ấy đều được ý đi trước. Ý khởi trước các pháp
ấy. Các pháp bất thiện theo sau.

7. Phàm những pháp nào, là thiện, thuộc thành phần
thiện, đứng về phía thiện, tất cả các pháp ấy đều
được ý đi trước. Ý khởi trước các pháp ấy. Các pháp
thiện theo sau.

----------------------

8. Ta không thấy một pháp nào khác, do pháp ấy, các
pháp bất thiện chưa sanh được sanh khởi, và các
pháp thiện đã sanh bị đoạn tận, này các Tỷ-kheo,
như phóng dật. Với người phóng dật, này các Tỷ-
kheo, các pháp bất thiện chưa sanh được sanh khởi,
và các pháp thiện đã sanh bị đoạn tận.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    507

9. Ta không thấy một pháp nào khác, do pháp ấy, các pháp thiện chưa sanh được sanh khởi, và các pháp bất thiện đã sanh được đoạn tận, này các Tỷ-kheo, như không phóng dật. Với người không phóng dật, này các Tỷ-kheo, các pháp thiện chưa sanh được sanh khởi, và các pháp bất thiện đã sanh bị đoạn tận.

10. Ta không thấy một pháp nào khác, do pháp ấy,
các pháp bất thiện chưa sanh được sanh khởi, và các
pháp thiện đã sanh bị đoạn tận, này các Tỷ-kheo,
như biếng nhác. Với người biếng nhác, này các Tỷ-
kheo, các pháp bất thiện chưa sanh được sanh khởi,
và các pháp thiện đã sanh bị đoạn tận.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    508

49    Quả - Nếu chỉ trong thời gian búng móng tay - Kinh VELÀMA – Tăng IV, 124

VELÀMA – Tăng IV, 124

1. Một thời, Thế Tôn trú ở Sàvatthi, tại Jetavana,
vườn ông Anàthapindika. Rồi Tôn giả
Anàthapindika đi đến Thế Tôn, sau khi đến, đảnh lễ
Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Thế Tôn nói với
gia chủ Anàthapindika đang ngồi xuống một bên:

- Này Gia chủ, Ông có bố thí trong gia đình của Ông không?

- Bạch Thế Tôn, trong gia đình của con có bố thí, nhưng chỉ có món ăn thô tệ làm bằng hột gạo bể, và cháo chua.

2. - Này Gia chủ, dầu bố thí các món thô hay tế, nếu:

- Bố thí không cẩn thận,
- Bố thí không có chú tâm,
- Bố thí không tự tay mình,
- Bố thí những vật quăng đi,
- Bố thí không có nghĩ đến tương lai;
Chỗ nào, chỗ nào, sự bố thí ấy sanh quả dị thục, thời:

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     509

- Tâm không thiên về thưởng thức các món ăn
thù diệu,
- Tâm không thiên về thưởng thức y áo,
- Tâm không thiên về thưởng thức các cỗ xe thù
diệu,
- Tâm không thiên về thưởng thức năm dục công
đức thù diệu.
- Và các người con, hay vợ, hay những người
phục vụ, hay những người đưa tin, hay những
người làm công, họ không có khéo nghe, họ
không có lóng tai, họ không có an trú tâm hiểu
biết. Vì sao? Này Gia chủ, như vậy là quả dị
thục của các nghiệp làm không có cẩn thận.
3. Này Gia chủ, dầu có bố thí các món thô hay tế,
nếu:

- Bố thí có cẩn thận,
- Bố thí có chú tâm,
- Bố thí tự tay mình,
- Bố thí những vật không quăng bỏ đi,
- Bố thí có nghĩ đến tương lai;

Chỗ nào, chỗ nào, sự bố thí ấy sanh quả dị thục, thời:

- Tâm thiên về thưởng thức các món ăn thù diệu, - Tâm thiên về thưởng thức y áo thù diệu, - Tâm thiên về thưởng thức các cỗ xe thù diệu,

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     510

- Tâm thiên về thưởng thức năm dục công đức
thù diệu.
- Và các người con, hay vợ, hay những người
phục vụ, hay những người đưa tin, hay những
người làm công, họ có khéo nghe, họ có lóng
tai, họ có an trú tâm hiểu biết. Vì sao? Này Gia
chủ, như vậy là quả dị thục của việc làm có
cẩn thận.

4. Thuở xưa, này Gia chủ, có một vị Bà-la-môn tên là Velàma. Vị ấy bố thí rộng lớn như sau:

1. Vị ấy bố thí 84.000 bát bằng vàng đựng đầy
bạc.
2. Vị ấy bố thí 84.000 bát bằng bạc đựng đầy
vàng.
3. Vị ấy bố thí 84.000 bát bằng đồng đựng đầy
châu báu.
4. Vị ấy bố thí 84.000 con voi với đồ trang sức
bằng vàng, với các ngọn cờ bằng vàng, bao
trùm với những lưới bằng chỉ vàng và 84.000
cỗ xe, được trải da sư tử, được trải với da cọp,
được trải với da báo, được trải với mềm màu
vàng, với những trang sức bằng vàng, với các
ngọn cờ bằng vàng, bao trùm với những lưới
bằng chỉ vàng.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    511

5. Vị ấy bố thí 84.000 con bò sữa, cột bằng những
sợi dây gai mịn với những thùng sữa bằng bạc.
6. Vị ấy bố thí 84.000 thiếu nữ, trang sức với
những bông tai bằng châu báu.
7. Vị ấy bố thí 84.000 giường nằm trải nệm bằng
len thêu bông, nệm bằng da con sơn dương gọi
là kadali, tấm khảm với lầu che phía trên, có
đầu gối chân màu đỏ hai phía.
8. Vị ấy bố thí 84.000 thước vải, bằng vài gai mịn
màng nhất, bằng vải lụa mịn màng nhất, bằng
vải bông mịn màng nhất.
9. Và ai có thể nói về các đồ ăn, đồ uống, loại
cứng, loại mềm, các loại đồ ăn nếm và các loại
nước đường. "Chúng tôi nghĩ chúng chảy như
dòng sông".

5. Có thể, này Gia chủ, Ông nghĩ: "Có thể Bà-la-môn
Velàma là một người nào khác, vị đã bố thí một cách
rộng lớn như vậy". Này Gia chủ, chớ có nghĩ như
vậy. Chính lúc ấy, Ta là Bà-la-môn Velàma, chính
Ta đã bố thí rộng lớn ấy.

Nhưng này Gia chủ, khi bố thí ấy được cho, không có một ai xứng đáng để nhận bố thí. Không có một ai làm cho thanh tịnh bố thí ấy.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                   512

Này Gia chủ, dầu Bà-la-môn Velàma bố thí có rộng lớn, nhưng nếu có ai bố thí cho một người chánh kiến, bố thí này lớn hơn quả lớn kia.

Này Gia chủ, dầu Bà-la-môn Velàma bố thí có rộng
lớn và có ai bố thí cho 100 người chánh kiến, và có
ai bố thí cho một vị Nhất lai, bố thí này quả lớn hơn
bố thí kia.

Này Gia chủ, dầu cho Bà-la-môn Velàma bố thí rộng
lớn, và có ai bố thí cho 100 người Nhất lai, và có ai
bố thí cho một vị Bất lai, bố thí này quả lớn hơn bố
thí kia.

Này Gia chủ, dầu Bà-la-môn Velàma bố thí có rộng
lớn, và có ai bố thí cho 100 vị Bất lai, và có ai bố thí
cho một vị A-la-hán, bố thí này quả lớn hơn bố thí
kia.

Này Gia chủ, dầu Bà-la-môn Velàma bố thí có rộng lớn hơn, và có ai bố thí cho một vị Độc Giác Phật, bố thí này quả lớn hơn bố thí kia.

Này Gia chủ, dầu cho Bà-la-môn Velàma bố thí có
rộng lớn và có người bố thí cho 100 vị Độc Giác
Phật, có ai bố thí cho Như Lai, bậc A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác, bố thí này quả lớn hơn bố thí kia.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                       513

Này Gia chủ, dầu cho Bà-la-môn Velàma bố thí có rộng lớn, và có ai bố thí cho chúng Tỷ-kheo với đức Phật là vị thượng thủ…

… và có ai xây dựng một tinh xá cho chúng Tăng trong bốn phương...

… và có ai với tâm tịnh tín qui y Phật, Pháp và Tăng…

… và có ai với tâm tịnh tín chấp nhận học pháp, từ
bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không cho, từ bỏ tà hạnh
trong các dục, từ bỏ nói láo, từ bỏ không đắm say
rượu men, rượu nấu...

… và ai tu tập từ tâm giải thoát, cho đến trong khi khoảnh khắc vắt sữa bò, bố thí này quả lớn hơn bố thí kia.

Này Gia chủ, dầu cho Bà-la-môn Velàma bố thí có rộng lớn, nhưng nếu có ai bố thí một vị đầy đủ chánh kiến... … và có ai bố thí một vị Bất lai... và có ai bố thí trăm vị Bất lai… và có ai bố thí một vị A-la-hán... và có ai bố thí trăm vị A-la-hán... và có ai bố thí một vị Độc giác Phật, và có ai bố thí Như Lai, bậc A-la- hán, Chánh Đẳng Giác... và có ai bố thí chúng Tỷ- kheo với đức Phật là vị cầm đầu, và có ai cho xây dựng một tinh xá cho chúng Tăng trong bốn

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                      514

phương... và có ai với tâm tịnh tín qui y Phật, Pháp
và chúng Tăng... và có ai tâm tịnh tín chấp nhận học
pháp, từ bỏ sát sanh... từ bỏ đắm say rượu men, rượu
nấu...

… và có ai dầu chỉ trong một khoảnh khắc vắt sữa bò, tu tập từ tâm…

… và có ai dầu chỉ trong một khoảnh khắc búng ngón tay, tu tập tưởng vô thường, bố thí này quả lớn hơn bố thí kia.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                   515

50    Quả - Nếu chỉ trong thời gian búng ngón tay - Kinh Cái Nồi – Tương II, 462

Cái Nồi – Tương II, 462

1) Trú ở Sàvatthi.

2) Này các Tỷ-kheo, ai vào buổi sáng bố thí một trăm cái nồi, ai buổi trưa bố thí một trăm cái nồi, hay ai buổi chiều bố thí một trăm cái nồi, và ai buổi sáng chỉ trong thời gian bóp vú sữa con bò một lần (trong nháy mắt), tu tập từ tâm giải thoát, hay ai buổi trưa chỉ trong thời gian bóp vú sữa con bò một lần (trong nháy mắt), tu tập từ tâm giải thoát, hay ai buổi chiều chỉ trong thời gian bóp vú sữa con bò một lần (trong nháy mắt), tu tập từ tâm giải thoát, sự việc này đối với sự việc trước, quả có lớn hơn.

3) Do vậy, này các Tỷ-kheo, các Ông cần phải học tập như sau: "Chúng tôi sẽ tu tập từ tâm giải thoát, làm cho sung mãn, làm thành cỗ xe, làm thành căn cứ địa, an trú, tích lũy và khéo thực hiện".

Như vậy, này các Tỷ-kheo, các Ông cần phải học tập.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     516

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM   517

51    Quả - Nếu chỉ trong thời gian búng ngón tay - Kinh THẬT SỰ LÀ VẬY – Tăng I, 81

THẬT SỰ LÀ VẬY – Tăng I, 81

1.- Thật sự cái này là một trong những điều lợi, này
các Tỷ-kheo, tức là sống trong rừng … sống khất
thực … mang y phấn tảo … chỉ mang ba y thuyết
pháp … trì luật … biết nhiều về sự thật … đã lâu
ngày là vị trưởng lão … có oai nghi nghiêm chỉnh …
có được hội chúng quy tụ … có đại hội chúng đoanh
vây, con gia đình tốt đẹp … diện mạo đoan chánh …
ngôn ngữ hòa nhã … thiểu dục … không có bệnh
hoạn.

2-9. Nếu chỉ trong thời gian búng ngón tay, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo tu tập Thiền thứ nhất, vị này được gọi là một Tỷ-kheo trú Thiền không phải uống phí, đã làm theo lời dạy bậc Đạo Sư, là vị chịu nghe lời giáo giới, ăn đồ ăn quốc độ không phải vô ích, còn nói gì vị ấy làm cho sung mãn Thiền ấy.

Nếu chỉ trong thời gian búng ngón tay, này các Tỷ- kheo, vị Tỷ-kheo tu tập Thiền thứ hai, … Thiền thứ ba, … Thiền thứ tư

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                   518

… tu tập Từ tâm giải thoát … tu tập Bi tâm giải thoát … tu tập Hỷ tâm giải thoát … tu tập Xả tâm giải thoát …

10-13. Nếu vị ấy trú quán thân trên thân, nhiệt tâm,
tỉnh giác, chánh niệm, nhiếp phục tham ưu ở đời …
quán thọ trên các cảm quán thọ … quán tâm trên tâm
… quán pháp trên các pháp, nhiệt tâm, tỉnh giác,
chánh niệm, nhiếp phục tham ưu ở đời …

14-17. … Đối với các pháp ác, bất thiện chưa sanh,
khởi lên ý muốn không cho sanh khởi, tinh cần, tinh
tấn, quyết tâm, cố gắng … Đối với các pháp ác, bất
thiện đã sanh, khởi lên ý muốn đoạn tận, tinh cần,
tinh tấn, quyết tâm, cố gắng … Đối với các pháp
thiện chưa sanh, khởi lên ý muốn làm cho sanh khởi,
tinh cần, tinh tấn, quyết tâm, cố gắng … Đối với các
pháp thiện đã sanh, khởi lên ý muốn làm cho an trú,
không cho vong thất, làm cho tăng trưởng, làm cho
quảng đại, tu tập, làm cho viên mãn, tinh cần, tinh
tấn, quyết tâm, cố gắng …

18-21. Tu tập như ý túc câu hữu với Dục định tinh
cần hành … câu hữu với Tinh tấn định tinh cần hành
… câu hữu với Tâm định tinh cần hành … câu hữu
với Tư duy định tinh cần hành …

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    519

22-31. Tu tập Tín căn … tu tập Tấn căn … tu tập
Niệm căn … tu tập Định căn … tu tập Tuệ căn … Tu
tập Tín lực, tu tập Tấn lực, tu tập Niệm lực … tu tập
Định lực … tu tập Tuệ lực …

32-38. Tu tập Niệm giác chi … tu tập Trạch pháp
giác chi … tu tập Tinh tấn giác chi … tu tập Hỷ giác
chi … tu tập Khinh an giác chi … tu tập Định giác
chi … tu tập Xả giác chi …

39-46. Tu tập Chánh tri kiến … tu tập Chánh tư duy
… tu tập Chánh ngữ … tu tập Chánh nghiệp … tu
tập Chánh mạng … tu tập Chánh tinh tấn … tu tập
Chánh niệm … tu tập Chánh định …

47-54. Quán tưởng nội sắc, thấy các loại ngoại sắc có hạn lượng, đẹp, xấu, vị ấy nhận thức rằng: "Sau khi nhiếp thắng chúng, ta biết, ta thấy …"

Quán tưởng nội sắc, thấy các loại ngoại sắc vô lượng, đẹp xấu, vị ấy nhận thức rằng: "Sau khi nhiếp thắng chúng, ta biết, ta thấy …"

Quán tưởng vô sắc ở nội tâm, thấy các loại ngoại sắc có hạn lượng, đẹp, xấu, vị ấy nhận thức rằng: "Sau khi nhiếp thắng chúng, ta biết, ta thấy …"

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    520

Quán tưởng vô sắc ở nội tâm, thấy các ngoại sắc vô lượng, đẹp, xấu, vị ấy nhận thức rằng: "Sau khi nhiếp thắng chúng, ta biết, ta thấy …"

Quán tưởng vô sắc ở nội tâm, thấy các loại ngoại sắc
màu xanh, tướng sắc xanh, hình sắc xanh, ánh sáng
xanh. Vị ấy nhận thức rằng: "Sau khi nhiếp thắng
chúng, ta biết, ta thấy …"

Quán tưởng vô sắc ở nội tâm, thấy các loại ngoại sắc
màu vàng, tướng sắc vàng, hình sắc vàng, ánh sáng
vàng. Vị ấy nhận thức rằng: "Sau khi nhiếp thắng
chúng, ta biết, ta thấy …"

Quán tưởng vô sắc ở nội tâm, thấy các loại ngoại sắc
màu đỏ, tướng sắc đỏ, hình sắc đỏ, ánh sáng đỏ. Vị
ấy nhận thức rằng: "Sau khi nhiếp thắng chúng, ta
biết, ta thấy …"

Quán tưởng vô sắc ở nội tâm, thấy các loại ngoại sắc
màu trắng, tướng sắc trắng, hình sắc trắng, ánh sáng
trắng. Vị ấy nhận thức rằng: "Sau khi nhiếp thắng
chúng, ta biết, ta thấy …"

55-62. Tự mình có sắc, thấy các sắc. Quán tưởng nội sắc là vô sắc, thấy các ngoại sắc … quán tưởng sắc là tịnh, chú tâm trên suy tưởng ấy … Vượt khỏi hoàn toàn sắc tưởng, diệt trừ các tưởng hữu đối, không suy

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    521

tư đến các tưởng khác biệt, với suy tư: "Hư không là
vô biên", chứng và trú Không vô biên xứ … vượt
khỏi hoàn toàn Không vô biên xứ, với suy tư: "Thức
là vô biên", chứng và trú Thức vô biên xứ … vượt
khỏi hoàn toàn Thức vô biên xứ, với suy tư: "Không
có vật gì", chứng và trú Vô sở hữu xứ … vượt khỏi
hoàn toàn Vô sở hữu xứ, chứng và trú Phi tưởng phi
phi tưởng xứ … Vượt khỏi Phi tưởng phi phi tưởng
xứ, chứng và trú Diệt thọ tưởng …

63-72. Tu tập địa biến xứ … tu tập thủy biến xứ …
tu tập hỏa biến xứ … tu tập phong biến xứ … tu tập
xanh biến xứ … tu tập vàng biến xứ … tu tập đỏ
biến xứ … tu tập trắng biến xứ … tu tập hư không
biến xứ … tu tập thức biến xứ …

73-82. Tu tập tưởng bất tịnh … tu tập tưởng về chết … tu tập tưởng yếm ly các món ăn … tu tập tưởng không hỷ lạc đối với tất cả thế giới … tu tập vô thường tưởng … tu tập tưởng khổ trên vô thường … tu tập tưởng vô ngã trên khổ … tu tập tưởng đoạn tận … tu tập tưởng ly tham … tu tập tưởng đoạn diệt …

83-92. Tu tập tưởng vô thường … tu tập tưởng vô ngã … tu tập tưởng về chết … tu tập tưởng ghê tởm đối với các món ăn … tu tập tưởng không hỷ lạc đối với tất cả thế giới … tu tập tưởng hài cốt … tu tập tưởng bị trùng bọ ăn … tu tập tưởng bị xanh bầm …

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                   522

tu tập tưởng bị đầy những lỗ hổng … tu tập tưởng bị sưng phồng lên …

93-102. Tu tập niệm Phật … tu tập niệm Pháp … tu
tập niệm Tăng … tu tập niệm Giới … tu tập niệm Thí
… tu tập niệm Thiên … tu tập niệm hơi thở vô hơi
thở ra … tu tập niệm Chết … tu tập thân niệm … tu
tập An tịnh niệm …

103-112. Tu tập Tín căn đồng với sơ Thiền … tu tập
Tấn căn đồng với sơ Thiền … tu tập Niệm căn đồng
với sơ Thiền … tu tập Định căn đồng với sơ Thiền
… tu tập Tuệ căn đồng với sơ Thiền …

... tu tập Tín lực … tu tập Tấn lực … tu tập Niệm lực … tu tập Định lực … tu tập Tuệ lực đồng với sơ Thiền.

113-122. Tu tập Tín căn đồng với Thiền thứ hai … Tu tập Tuệ lực đồng với Thiền thứ hai …

123-132. Tu tập Tín căn đồng với Thiền thứ ba… Tu tập Tuệ lực đồng với Thiền thứ ba …

133-142. Tu tập Tín căn đồng với Thiền thứ tư … Tu tập Tuệ lực đồng với Thiền thứ tư …

143-152. Tu tập Tín căn câu hữu với Từ … Tu tập Tuệ lực câu hữu với Từ …

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    523

153-162. Tu tập Tín căn câu hữu với Bi … Tu tập Tuệ lực câu hữu với Bi …

163-172. Tu tập Tín căn câu hữu với Hỷ… Tu tập Tuệ lực câu hữu với Hỷ …

173-182. Tu tập Tín căn câu hữu với Xả… Tu tập Tuệ lực câu hữu với Xả …

183-192. Nếu tu tập Tín căn … nếu tu tập Tấn căn … nếu tu tập Niệm căn … nếu tu tập Định căn … nếu tu tập Tuệ căn … nếu tu tập Tín lực … nếu tu tập Tấn lực … nếu tu tập Niệm lực … nếu tu tập Định lực … nếu tu tập Tuệ lực, vị này, này các Tỷ-kheo, được gọi là một Tỷ-kheo trú Thiền không phải trống không, đã làm theo lời dạy bậc Đạo Sư, là vị chịu nghe lời giáo giới, ăn đồ ăn quốc độ không phải uổng phí, còn nói gì vị ấy làm cho sung mãn pháp ấy.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                   524

52      Quả - Nếu chỉ trong thời gian búng ngón tay - Kinh TÂM ĐƯỢC TU TẬP – Tăng I, 25

TÂM ĐƯỢC TU TẬP – Tăng I, 25

1. Tâm này, là sáng chói. Và tâm này bị ô nhiễm bởi
các cấu uế từ ngoài vào. Kẻ phàm phu ít nghe, không
như thật rõ biết tâm ấy. Do vậy, Ta nói rằng tâm kẻ
phàm phu ít nghe, không được tu tập .

2. Tâm này, là sáng chói. Và tâm này được gột sạch các cấu uế từ ngoài vào. Bậc Thánh đệ tử nghe nhiều, như thật rõ biết tâm ấy. Do vậy, Ta nói rằng tâm bậc Thánh đệ tử nghe nhiều có được tu tập.

-----------------

3. Nếu chỉ trong khoảnh khắc búng móng tay, vị
Tỷ-kheo phát từ tâm; vị ấy, này các Tỷ-kheo, được
gọi là vị Tỷ-kheo trú Thiền tịnh không có trống không
làm theo lời dạy bậc Đạo Sư, là người làm theo giáo
giới, ăn đồ ăn khất thực của xứ không có uổng phí.
Còn nói gì những người làm cho sung mãn từ tâm
ấy.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    525

4-5. Nếu chỉ trong khoảnh khắc búng móng tay, vị
Tỷ-kheo tu tập từ tâm... tác ý từ tâm; vị ấy, này các
Tỷ-kheo, được gọi là vị Tỷ-kheo trú Thiền tịnh không
có trống không, làm theo lời dạy bậc Đạo Sư, là
người làm theo giáo giới, ăn đồ ăn khất thực của xứ
không có uổng phí. Còn nói gì những người làm cho
sung mãn từ tâm ấy.

--------------------

6. Phàm những pháp nào, là bất thiện, thuộc thành
phần bất thiện, đứng về phía bất thiện, tất cả các
pháp ấy đều được ý đi trước. Ý khởi trước các pháp
ấy. Các pháp bất thiện theo sau.

7. Phàm những pháp nào, là thiện, thuộc thành phần
thiện, đứng về phía thiện, tất cả các pháp ấy đều
được ý đi trước. Ý khởi trước các pháp ấy. Các pháp
thiện theo sau.

----------------------

8. Ta không thấy một pháp nào khác, do pháp ấy, các
pháp bất thiện chưa sanh được sanh khởi, và các
pháp thiện đã sanh bị đoạn tận, này các Tỷ-kheo,
như phóng dật. Với người phóng dật, này các Tỷ-
kheo, các pháp bất thiện chưa sanh được sanh khởi,
và các pháp thiện đã sanh bị đoạn tận.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    526

9. Ta không thấy một pháp nào khác, do pháp ấy, các pháp thiện chưa sanh được sanh khởi, và các pháp bất thiện đã sanh được đoạn tận, này các Tỷ-kheo, như không phóng dật. Với người không phóng dật, này các Tỷ-kheo, các pháp thiện chưa sanh được sanh khởi, và các pháp bất thiện đã sanh bị đoạn tận.

10. Ta không thấy một pháp nào khác, do pháp ấy,
các pháp bất thiện chưa sanh được sanh khởi, và các
pháp thiện đã sanh bị đoạn tận, này các Tỷ-kheo,
như biếng nhác. Với người biếng nhác, này các Tỷ-
kheo, các pháp bất thiện chưa sanh được sanh khởi,
và các pháp thiện đã sanh bị đoạn tận.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    527

53    Quả - Sanh ở Phạm chúng Thiên, Quang Âm Thiên, Biến Tịnh Thiên... - Kinh TỪ 1 – Tăng II, 58

TỪ 1 – Tăng II, 58

1. - Có bốn hạng người này, này các Tỷ-kheo, có mặt, hiện hữu ở đời. Thế nào là bốn?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người với tâm cùng khởi với từ, biến mãn một phương rồi an trú; cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư, như vậy, cùng khắp thế giới, trên, dưới, bề ngang, hết thảy phương xứ, cùng khắp vô biên giới. Vị ấy an trú biến mãn với tâm cùng khởi với từ, quảng đại, vô biên, không hận, không sân.

- Vị ấy nếm được vị ngọt của Thiền ấy, ái luyến
Thiền ấy và do vậy tìm được an lạc; an trú trên ấy,
chú tâm trên ấy, sống phần lớn với Thiền ấy,
không có thối đọa; khi thân hoại mạng chung,
được sanh cộng trú với chư Thiên ở cõi Phạm
chúng Thiên. Một kiếp, này các Tỷ kheo, là tuổi
thọ vô lượng của chư Thiên ở Phạm chúng Thiên.

 Tại đấy, kẻ phàm phu, sau khi an trú cho đến hết tuổi thọ ấy, sau khi sống trọn vẹn tuổi thọ của chư

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    528

Thiên, đi đến địa ngục, đi đến bàng sanh, đi đến
ngạ quỷ.
 Còn đệ tử Như Lai, tại đấy, sau khi an trú cho đến
hết vẹn tuổi thọ của chư Thiên ấy, nhập Niết-bàn
trong hiện hữu ấy. Này các Tỷ-kheo, đây là sự đặc
thù, đây là sự thù thắng, đây là sự sai khác giữa
Thánh đệ tử có nghe pháp và kẻ phàm phu
không nghe pháp, tức là vấn đề sanh thú.

2. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, ở đây có hạng người
với tâm cùng khởi với bi … với tâm cùng khởi với
hỷ … với tâm cùng khởi với xả, biến mãn một
phương rồi an trú; cũng vậy phương thứ hai, cũng
vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư, như
vậy, cùng khắp thế giới, trên, dưới, bề ngang, hết
thảy phương xứ, cùng khắp vô biên giới. Vị ấy an trú
biến mãn với tâm cùng khởi với bi... với hỷ... với xả,
quảng đại, vô biên, không hận, không sân.

- Vị ấy nếm được vị ngọt của Thiền ấy, ái luyến
Thiền ấy và do vậy tìm được an lạc; an trú trên ấy,
chú tâm trên ấy, sống phần lớn với Thiền ấy,
không có thối đọa; khi thân hoại mạng chung,
được sanh cộng trú với chư Thiên ở cõi Quang
âm Thiên. Hai kiếp, là thọ mạng của các chư
Thiên ở Quang âm Thiên...

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     529

- … được sanh cộng trú với chư Thiên ở cõi Biến
tịnh Thiên. Bốn kiếp, là tuổi thọ vô lượng của
chư Thiên ở Biến tịnh Thiên...
- … được sanh cộng trú với chư Thiên ở cõi Quảng
quả Thiên. Năm kiếp, là tuổi thọ vô lượng của
chư Thiên ở cõi Quảng quả Thiên...

 Tại đấy, kẻ phàm phu, sau khi an trú cho đến hết
tuổi thọ của chư Thiên ấy, sau khi sống trọn vẹn
tuổi thọ của chư Thiên ấy, đi đến địa ngục, đi đến
bàng sanh, đi đến ngạ quỷ.
 Còn đệ tử Như Lai, tại đấy, sau khi an trú cho đến
hết tuổi thọ ấy, sau khi sống trọn vẹn tuổi thọ của
chư Thiên ấy, nhập Niết-bàn trong hiện hữu ấy.
Này các Tỷ-kheo, đây là sự đặc thù, đây là sự thù
thắng, đây là sự sai khác giữa Thánh đệ tử có
nghe pháp và kẻ phàm phu không nghe pháp,
tức là vấn đề sanh thú.

Này các Tỷ-kheo, có bốn hạng người này có mặt, hiện hữu ở đời.

TỪ 2 – Tăng II, 61

1. Có bốn hạng người này, này các Tỷ-kheo, có mặt, hiện hữu ở đời. Thế nào là bốn?

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    530

Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người với tâm cùng khởi với từ, biến mãn một phương rồi an trú; cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư, như vậy, cùng khắp thế giới, trên, dưới, bề ngang, hết thảy phương xứ, cùng khắp vô biên giới. Vị ấy an trú biến mãn với tâm cùng khởi với từ, quảng đại, vô biên, không hận, không sân. Ở đây, về các pháp thuộc sắc, thuộc thọ, thuộc tưởng, thuộc hành, thuộc thức, vị ấy tùy quán là vô thường, là khổ, là bệnh, là ung nhọt, là mũi tên, là bất hạnh, là bệnh hoạn, là hướng ngoại, là hoại diệt, là trống không, là vô ngã. Vị ấy, sau khi thân hoại mạng chung, được sanh cộng trú với chư Thiên ở Tịnh cư Thiên. Này các Tỷ-kheo, sự sanh khởi này không có chung cùng các hàng phàm phu.

2. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, ở đây có hạng người với tâm cùng khởi với bi … với tâm cùng khởi với hỷ … với tâm cùng khởi với xả, biến mãn một phương rồi an trú; cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư, như vậy, cùng khắp thế giới, trên, dưới, bề ngang, hết thảy phương xứ, cùng khắp vô biên giới. Vị ấy an trú biến mãn với tâm cùng khởi với bi... với hỷ... với xả, quảng đại, vô biên, không hận, không sân. Ở đây, về các pháp thuộc sắc, thuộc thọ, thuộc tưởng, thuộc hành, thuộc thức, vị ấy tùy quán là vô thường, là

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     531

khổ, là bệnh, là ung nhọt, là mũi tên, là bất hạnh, là
bệnh hoạn, là hướng ngoại, là hoại diệt, là trống
không, là vô ngã. Vị ấy, sau khi thân hoại mạng
chung, được sanh cộng trú với chư Thiên ở Tịnh cư
Thiên. Này các Tỷ-kheo, sự sanh khởi này không có
chung cùng các hàng phàm phu.

Này các Tỷ-kheo, có bốn hạng người có mặt, hiện hữu ở đời.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     532

54    Quả - Sanh ở Tịnh Cư Thiên, do quán 5 uẩn - Kinh TỪ 2 – Tăng II, 61

TỪ 2 – Tăng II, 61

 Có bốn hạng người này, này các Tỷ-kheo, có mặt, hiện hữu ở đời. Thế nào là bốn?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người với tâm cùng khởi với từ, biến mãn một phương rồi an trú; cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư, như vậy, cùng khắp thế giới, trên, dưới, bề ngang, hết thảy phương xứ, cùng khắp vô biên giới. Vị ấy an trú biến mãn với tâm cùng khởi với từ, quảng đại, vô biên, không hận, không sân. Ở đây, về các pháp thuộc sắc, thuộc thọ, thuộc tưởng, thuộc hành, thuộc thức, vị ấy tùy quán là vô thường, là khổ, là bệnh, là ung nhọt, là mũi tên, là bất hạnh, là bệnh hoạn, là hướng ngoại, là hoại diệt, là trống không, là vô ngã. Vị ấy, sau khi thân hoại mạng chung, được sanh cộng trú với chư Thiên ở Tịnh cư Thiên. Này các Tỷ-kheo, sự sanh khởi này không có chung cùng các hàng phàm phu.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, ở đây có hạng người với tâm cùng khởi với bi … với tâm cùng khởi với hỷ … với tâm cùng khởi với xả, biến mãn một phương rồi

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     533

an trú; cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương
thứ ba, cũng vậy phương thứ tư, như vậy, cùng khắp
thế giới, trên, dưới, bề ngang, hết thảy phương xứ,
cùng khắp vô biên giới. Vị ấy an trú biến mãn với
tâm cùng khởi với bi... với hỷ... với xả, quảng đại, vô
biên, không hận, không sân. Ở đây, về các pháp
thuộc sắc, thuộc thọ, thuộc tưởng, thuộc hành,
thuộc thức, vị ấy tùy quán là vô thường, là khổ, là
bệnh, là ung nhọt, là mũi tên, là bất hạnh, là bệnh
hoạn, là hướng ngoại, là hoại diệt, là trống không, là
vô ngã. Vị ấy, sau khi thân hoại mạng chung, được
sanh cộng trú với chư Thiên ở Tịnh cư Thiên. Này
các Tỷ-kheo, sự sanh khởi này không có chung cùng
các hàng phàm phu.

Này các Tỷ-kheo, có bốn hạng người có mặt, hiện hữu ở đời.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                      534

55    Quả - Từ bi hỷ xả - Đối trị Sân, Hại tâm, Bất lạc, Tham - Kinh XUẤT LY GIỚI – Tăng III, 25

XUẤT LY GIỚI –Tăng III, 25
1. - Này các Tỷ-kheo, có sáu pháp xuất ly giới này.
Thế nào là sáu?
2. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo nói như sau: "Ta
đã tu tập từ tâm giải thoát, làm cho sung mãn, làm
thành cỗ xe, làm thành căn cứ, an trú, chất chứa và
khéo léo tinh cần, tuy vậy, sân tâm vẫn ngự trị tâm
ta".
Vị ấy cần phải được nói như sau: "Chớ có như vậy,
Hiền giả chớ có nói như vậy. Chớ có xuyên tạc Thế
Tôn. Xuyên tạc Thế Tôn như vậy không tốt. Thế Tôn
không nói như vậy. Này Hiền giả, sự kiện không phải
như vậy, trường hợp không phải như vậy. Ai tu tập
từ tâm giải thoát, làm cho sung mãn, làm thành cỗ
xe, làm thành căn cứ, an trú, chất chứa và khéo léo
tinh cần, tuy vậy, sân tâm vẫn ngự trị, an trú; sự kiện
như vậy không xảy ra. Này Hiền giả, cái này có khả
năng giải thoát sân tâm, tức là từ tâm giải thoát".
3. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, ở đây, Tỷ-kheo nói như
sau: "Ta đã tu tập, bi tâm giải thoát, làm cho sung

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                      535

mãn, làm thành cỗ xe, làm thành căn cứ, an trú, chất
chứa và khéo léo tinh cần, tuy vậy, hại tâm vẫn ngự
trị tâm ta".
Vị ấy cần phải được nói như sau: "Chớ có như vậy,
Hiền giả chớ có nói như vậy. Chớ có xuyên tạc Thế
Tôn. Xuyên tạc Thế Tôn như vậy không tốt. Thế Tôn
không nói như vậy. Này Hiền giả, sự kiện không phải
như vậy. Trường hợp không phải như vậy. Ai tu tập
bi tâm giải thoát, làm cho sung mãn, làm thành cỗ
xe, làm thành căn cứ, an trú, chất chứa và khéo léo
tinh cần, tuy vậy, hại tâm vẫn ngự trị, an trú; sự kiện
không xảy ra như vậy. Này Hiền giả, cái này có khả
năng giải thoát hại tâm, tức là bi tâm giải thoát".
4. Này các Tỷ-kheo, ở đây vị Tỷ-kheo nói như sau:
"Ta đã tu tập hỷ tâm giải thoát, làm cho sung mãn,
làm thành cỗ xe, làm thành căn cứ, an trú, chất chứa
và khéo léo tinh cần, tuy vậy, bất lạc tâm vẫn ngự trị
tâm ta".
Vị ấy cần phải được nói như sau: "Chớ có như vậy.
Hiền giả chớ nói như vậy. Chớ có xuyên tạc Thế Tôn.
Xuyên tạc Thế Tôn như vậy thật không tốt. Thế Tôn
không nói như vậy. Này Hiền giả, sự kiện không phải
như vậy. Trường hợp không phải như vậy. Nếu tu tập
hỷ tâm giải thoát, làm cho sung mãn, làm thành cỗ
xe, làm thành căn cứ, an trú, chất chứa và khéo léo
tinh cần, tuy vậy, bất lạc tâm vẫn ngự trị, an trú; sự

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                      536

kiện không xảy ra như vậy. Này Hiền giả, cái này có
khả năng giải thoát bất lạc tâm, tức là hỷ tâm giải
thoát".
5. Này các Tỷ-kheo, ở đây, Tỷ-kheo nói như sau: "Ta
đã tu tập xả tâm giải thoát, làm cho sung mãn, làm
thành cỗ xe, làm thành căn cứ, an trú, chất chứa và
khéo léo tinh cần, tuy vậy, tham tâm vẫn ngự trị tâm
ta".
Vị ấy cần phải được nói như sau: "Chớ có như vậy,
Hiền giả chớ nói như vậy. Chớ có xuyên tạc Thế Tôn.
Xuyên tạc Thế Tôn như vậy thật không tốt. Thế Tôn
không nói như vậy. Này Hiền giả, sự kiện không phải
như vậy. Trường hợp không phải như vậy. Nếu tu tập
xả tâm giải thoát, làm cho sung mãn, làm thành cỗ
xe, làm thành căn cứ, an trú, chất chứa và khéo léo
tinh cần, tuy vậy, tham tâm vẫn ngự trị an trú; sự
kiện không xảy ra như vậy. Này Hiền giả, cái này có
khả năng giải thoát tham tâm, tức là xả tâm giải
thoát".
6. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo nói như sau: "Ta
đã tu tập vô tướng tâm giải thoát, làm cho sung mãn,
làm thành cỗ xe, làm thành căn cứ, an trú, chất chứa
và khéo léo tinh cần, tuy vậy, thức của ta vẫn tùy
niệm tướng".
Vị ấy cần phải được nói như sau: "Chớ có như vậy,
Hiền giả chớ có nói như vậy. Chớ có xuyên tạc Thế

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                   537

Tôn. Xuyên tạc Thế Tôn như vậy thật không tốt. Thế
Tôn không nói như vậy. Này Hiền giả, sự kiện không
phải như vậy. Trường hợp không phải như vậy. Nếu
tu tập vô tướng tâm giải thoát, làm cho sung mãn,
làm thành cỗ xe, làm thành căn cứ, an trú, chất chứa
và khéo léo tinh cần, thức vẫn sẽ tùy niệm tướng, an
trú; sự kiện không xảy ra như vậy. Này Hiền giả, cái
này có khả năng giải thoát tất cả tướng, tức là vô
tướng tâm giải thoát".
7. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo nào nói như sau:
"Tôi đã từ bỏ tư tưởng "Tôi là". Tôi không có tùy
quán "Cái này là tôi", tuy vậy, mũi tên nghi ngờ, do
sự xâm chiếm tâm tôi và an trú".
Vị ấy cần phải được nói như sau: "Chớ có như vậy,
Hiền giả chớ có nói như vậy. Chớ có xuyên tạc Thế
Tôn. Xuyên tạc Thế Tôn như vậy thật không tốt. Thế
Tôn không nói như vậy. Này Hiền giả, sự kiện không
phải như vậy. Trường hợp không phải như vậy. Với
ai đã từ bỏ tư tưởng "Tôi là", với ai không có tùy
quán "Cái này là tôi", tuy vậy, mũi tên nghi ngờ, do
dự xâm chiếm tâm người ấy và an trú; sự kiện không
xảy ra như vậy. Này Hiền giả, cái này có khả năng
giải thoát mũi tên nghi hoặc do dự, tức là sự nhổ lên
kiêu mạn "Tôi là".
Này các Tỷ-kheo, đây là sáu pháp xuất ly giới.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    538

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM   539

56     Quả - Từ bi hỷ xả - Đối trị Sân, Hại tâm, Bất lạc, Tham - ĐẠI Kinh GIÁO GIỚI LAHẦULA – 62 Trung II, 183

ĐẠI KINH GIÁO GIỚI LAHẦULA (Maha Rahulovada suttam) – Bài kinh số 62 – Trung II, 183

Như vầy tôi nghe.

Một thời, Thế Tôn ở Savatthi, Jetavana, tại tịnh
xá Ànathapindika. Rồi Thế Tôn vào buổi sáng đắp y,
cầm y bát, đi vào Savatthi để khất thực. Tôn giả
Rahula vào buổi sáng cũng đắp y, cầm y bát, đi sau
lưng Thế Tôn. Rồi Thế Tôn, sau khi đưa mắt ngó
xung quanh, bảo Tôn giả Rahula:

– Này Rahula, bất cứ sắc pháp nào, quá khứ, vị
lai, hiện tại, nội hay ngoại, thô hay tế, liệt hay thắng,
xa hay gần, tất cả sắc pháp phải được quán sát như
thật với chánh trí tuệ: Cái này không phải của ta,
cái này không phải là ta, cái này không phải tự ngã
của ta.

– Bạch Thế Tôn, có phải chỉ sắc mà thôi. Bạch

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                        540

Thiện Thệ, có phải chỉ sắc mà thôi?

– Cả sắc, này Rahula; cả thọ, này Rahula; cả tưởng, này Rahula, cả hành, này Rahula; và cả thức, này Rahula.

Rồi Tôn giả Rahula tự nghĩ: "Ai có thể hôm nay được Thế Tôn trực tiếp giảng dạy với bài giáo giới, còn có thể đi vào làng để khất thực? Rồi Tôn giả từ chỗ ấy đi trở lui về, ngồi xuống một gốc cây, kiết già, lưng thẳng, an trú niệm trước mặt. Tôn giả Sariputta thấy Tôn giả Rahula đang ngồi dưới một gốc cây, kiết-già, lưng thẳng, an trú niệm trước mặt. Sau khi thấy vậy, Ngài nói với Tôn giả Rahula:

– Này Rahula, hãy tu tập sự tu tập nhập tức
xuất tức niệm (niệm hơi thở vô, hơi thở ra). Này
Rahula, tu tập niệm hơi thở vô hơi thở ra, làm cho
sung mãn, được quả lớn, được lợi ích lớn.

Rồi Tôn giả Rahula, vào buổi chiều, sau khi từ
Thiền tịnh đứng dậy, đi đến chỗ Thế Tôn ở, sau khi
đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Sau
khi ngồi xuống một bên, Tôn giả Rahula bạch Thế
Tôn:

 Bạch Thế Tôn, niệm hơi thở vô hơi thở ra được tu tập như thế nào? Làm cho sung mãn, (pháp môn

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                      541

này) như thế nào là để được quả lớn, được lợi ích lớn?

– Này Rahula, thế nào là địa giới? Có nội địa giới, có ngoại địa giới. Và này Rahula, thế nào là nội địa giới? Cái gì thuộc nội nhân, thuộc cá nhân, kiên cứng, thô phù, bị chấp thủ, như tóc, lông, móng, răng, da, thịt, gân, xương, tủy, thận, tim, gan, hoành cách mô, lá lách, phổi, ruột, màng ruột, bao tử, phân và bất cứ vật gì khác, thuộc nội thân, thuộc cá nhân, kiên cứng, thô phù, bị chấp thủ; như vậy, này Rahula, được gọi là nội địa giới. Những gì thuộc nội địa giới và những gì thuộc ngoại địa giới đều thuộc về địa giới. Địa giới ấy phải được quán sát như thật với chánh trí tuệ như sau: "Cái này không phải là của ta, cái này không phải là ta, cái này không phải tự là ngã của ta". Sau khi như thật quán sát địa giới với chánh trí tuệ như vậy, vị ấy sanh yểm ly đối với địa giới, tâm từ bỏ địa giới.

Và này Rahula, thế nào là thủy giới? Có nội thủy giới, có ngoại thủy giới. Và này Rahula, thế nào là nội thủy giới? Cái gì thuộc nội thân, thuộc cá nhân, thuộc nước, thuộc chất lỏng, bị chấp thủ, như mật, đàm, niêm dịch, mủ, máu, mồ hôi, mỡ, nước mắt, mỡ da, nước miếng, nước mủ, nước ở khớp xương, nước tiểu, và bất cứ vật gì khác, thuộc nội thân, thuộc cá

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     542

nhân, thuộc nước, thuộc chất lỏng, bị chấp thủ, như vậy, này Rahula, được gọi là nội thủy giới. Những gì thuộc nội thủy giới và những gì thuộc ngoại thủy giới đều thuộc về thủy giới. Thủy giới ấy phải được quán sát như thật với chánh trí tuệ như sau: "Cái này không phải của ta, cái này không phải là ta, cái này không phải tự ngã của ta". Sau khi như thật quán sát thủy giới với chánh trí tuệ như vậy, vị ấy sanh yểm ly đối với thủy giới, tâm từ bỏ thủy giới.

Và này Rahula, thế nào là hỏa giới? Có nội hỏa giới, có ngoại hỏa giới. Và này Rahula, thế nào là nội hỏa giới? Cái gì thuộc về nội thân, thuộc về cá nhân, thuộc lửa, thuộc chất nóng, bị chấp thủ; như cái gì khiến cho hâm nóng, khiến cho hủy hoại, khiến cho thiêu cháy, cái gì khiến cho những vật được ăn, uống, nhai, nếm, có thể khéo tiêu hóa, hay tất cả những vật gì khác, thuộc nội thân, thuộc cá nhân, thuộc lửa, thuộc chất nóng, bị chấp thủ; này Rahula, như vậy được gọi là nội hỏa giới. Những gì thuộc nội hỏa giới, và những gì thuộc ngoại hỏa giới đều thuộc về hỏa giới. Hỏa giới ấy phải được quán sát như thật với chánh trí tuệ như sau: "Cái này không phải của ta, cái này không phải là ta, cái này không phải tự ngã của ta". Sau khi như thật quán sát hỏa giới với chánh trí tuệ như vậy, vị ấy sanh yểm ly đối với hỏa giới, tâm từ bỏ hỏa giới.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     543

Và này Rahula, thế nào là phong giới? Có nội phong giới, có ngoại phong giới. Và này Rahula, thế nào là nội phong giới? Cái gì thuộc về nội thân, thuộc cá nhân, thuộc gió, thuộc tánh động, bị chấp thủ, như gió thổi lên, gió thổi xuống, gió trong ruột, gió trong bụng dưới, gió thổi ngang các đốt, các khớp, hơi thở vô, hơi thở ra, và bất cứ vật gì khác thuộc nội thân, thuộc cá nhân, thuộc gió, thuộc tánh động, bị chấp thủ; này Rahula, như vậy được gọi là nội phong giới. Những gì thuộc nội phong giới và những gì thuộc ngoại phong giới đều thuộc về phong giới. Phong giới ấy phải được quán sát như thật với chánh trí tuệ như sau: "Cái này không phải của ta, cái này không phải là ta, cái này không phải tự ngã của ta". Sau khi như thật quán sát phong giới với chánh trí tuệ như vậy, vị ấy sanh yểm ly đối với phong giới, tâm từ bỏ phong giới.

Và này Rahula, thế nào là hư không giới? Có
nội hư không giới, có ngoại hư không giới. Và này
Rahula, thế nào là nội hư không giới? Cái gì thuộc
về nội thân, thuộc cá nhân, thuộc hư không, thuộc hư
không tánh, bị chấp thủ, như lỗ tai, lỗ mũi, cửa
miệng, do cái gì người ta nuốt, những gì được nhai,
được uống, được ăn và được nếm, và tại chỗ mà
những gì được nhai, được uống, được ăn và được
uống được giữ lại, và ngang qua chỗ mà những gì

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                      544

được nhai, được uống, được ăn và được tống xuất
xuống phần dưới để ra ngoài, và bất cứ vật gì khác
thuộc nội thân, thuộc cá nhân, thuộc hư không, thuộc
hư không tánh, bị chấp thủ; này Rahula, như vậy
được gọi là nội hư không giới. Những gì thuộc nội
hư không giới và những gì thuộc ngoại hư không giới
đều thuộc về hư không giới. Hư không giới ấy phải
được quán sát như thật với chánh trí tuệ như sau:
"Cái này không phải của ta, cái này không phải là ta,
cái này không phải tự ngã của ta," Sau khi như thật
quán sát hư không giới với chánh trí tuệ như vậy, vị
ấy sanh yểm ly đối với hư không giới, tâm từ bỏ hư
không giới.

Này Rahula, hãy tu tập sự tu tập như đất. Này Rahula, do tu tập sự tu tập như đất, các xúc khả ái, không khả ái được khởi lên, không có nắm giữ tâm, không có tồn tại. Này Rahula, ví như trên đất người ta quăng đồ tịnh, quăng đồ không tịnh, quăng phân uế, quăng nước tiểu, nhổ nước miếng, quăng mủ và quăng máu; tuy vậy đất không lo âu, không dao động, hay không nhàm chán. Cũng vậy, này Rahula, hãy tu tập như đất. Này Rahula, do tu tập sự tu tập như đất, các xúc khả ái, không khả ái được khởi lên, không có nắm giữ tâm, không có tồn tại.

Này Rahula, hãy tu tập sự tu tập như nước.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    545

Này Rahula, do tu tập sự tu tập như nước, các xúc
khả ái, không khả ái được khởi lên, không có nắm
giữ tâm, không có tồn tại. Này Rahula, ví như trong
nước người ta rửa đồ tịnh, rửa đồ không tịnh, rửa
sạch phân uế, rửa sạch nước tiểu,, rửa sạch nước
miếng, rửa sạch mủ, rửa sạch máu; tuy vậy nước
không lo âu, không dao động, không nhàm chán.
Cũng vậy, này Rahula, hãy tu tập sự tụ tập như
nước... (như trên)... không có tồn tại.

Này Rahula, hãy tu tập sự tu tập như lửa. Này
Rahula, do tu tập sự tu tập như lửa, các xúc khả ái,
không khả ái được khởi lên, không có nắm giữ tâm,
không có tồn tại. Này Rahula, ví như lửa đốt các đồ
tịnh, đốt các đồ không tịnh, đốt phân uế, đốt nước
tiểu, đốt nước miếng, đốt mủ, đốt máu; tuy vậy lửa
không lo âu, không dao động, không nhàm chán.
Cũng vậy, này Rahula, hãy tu tập sự tu tập như lửa...
(như trên)... không có tồn tại.

Này Rahula, hãy tu tập sự tu tập như gió. Này Rahula, do tu tập sự tu tập như gió, các xúc khả ái, không khả ái được khởi lên, không có nắm giữ tâm, không có tồn tại. Này Rahula, ví như gió thổi các đồ tịnh, thổi các đồ không tịnh, thổi phân uế, thổi nước tiểu, thổi nước miếng, thổi mủ, thổi máu, tuy vậy gió không lo âu, không dao động, không nhàm chán.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    546

Cũng vậy, này Rahula, hãy tu tập sự tu tập như gió... (như trên).... không có tồn tại.

Này Rahula, hãy tu tập sự tu tập như hư
không. Này Rahula, do tu tập sự tu tập như hư
không, các xúc khả ái, không khả ái được khởi
lên, không có nắm giữ tâm, không có tồn tại. Này
Rahula, ví như hư không không bị trú tại một chỗ
nào. Cũng vậy, này Rahula, hãy tu tập sự tu tập như
hư không. Này Rahula, do tu tập sự tu tập như hư
không, các xúc khả ái không khả ái được khởi lên,
không có nắm giữ tâm, không có tồn tại.

 Này Rahula, hãy tu tập sự tu tập về lòng từ.
Này Rahula, do tu tập sự tu tập về lòng từ, cái
gì thuộc sân tâm sẽ được trừ diệt .
 Này Rahula, hãy tu tập sự tu tập về lòng bi.
Này Rahula, do tu tập sự tu tập về lòng bi, cái
gì thuộc hại tâm sẽ được trừ diệt.
 Này Rahula, hãy tu tập sự tu tập về hỷ. Này
Rahula, do tu tập sự tu tập về hỷ, cái gì thuộc
bất lạc sẽ được trừ diệt.
 Này Rahula, hãy tu tập sự tu tập về xả. Này
Rahula, do tu tập sự tu tập về xả, cái gì thuộc
hận tâm sẽ được trừ diệt.
 Này Rahula, hãy tu tập sự tu tập về bất tịnh.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    547

Này Rahula, do tu tập sự tu tập về bất tịnh, cái
gì thuộc tham ái được trừ diệt.
 Này Rahula, hãy tu tập sự tu tập về vô
thường. Này Rahula, do tu tập sự tu tập về vô
thường, cái gì thuộc ngã mạn được trừ diệt.
 Này Rahula, hãy tu tập sự tu tập về niệm hơi
thở vô hơi thở ra. Này Rahula, do tu tập niệm
hơi thở vô hơi thở ra, làm cho sung mãn, nên
được quả lớn, được lợi ích lớn.

 Và này Rahula, thế nào là tu tập niệm hơi thở vô hơi thở ra, làm cho sung mãn nên được quả lớn, được lợi ích lớn?

Ở đây, này Rahula, vị Tỷ-kheo đi đến khu rừng, đi đến gốc cây, hay đi đến ngôi nhà trống, và ngồi kiết già, lưng thẳng và an trú chánh niệm trước mặt.

 Tỉnh giác, vị ấy thở vô; tỉnh giác, vị ấy thở ra. 1.   Hay thở vô dài, vị ấy biết: "Tôi thở vô dài"; hay thở ra dài, vị ấy biết "Tôi thở ra dài"; 2.   Hay thở vô ngắn, vị ấy biết: "Tôi thở vô ngắn"; hay thở ra ngắn, vị ấy biết: "Tôi thở ra ngắn". 3.   "Cảm giác toàn thân, tôi sẽ thở vô," vị ấy tập. "Cảm giác toàn thân, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                      548

4.    "An tịnh thân hành, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập.
"An tịnh thân hành, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập.
5.    "Cảm giác hỷ thọ, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập.
"Cảm giác hỷ thọ, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập.
6.    "Cảm giác lạc thọ, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập.
"Cảm giác lạc thọ, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập.
7.    "Cảm giác tâm hành (Cittasankhara), tôi sẽ
thở vô", vị ấy tập. "Cảm giác tâm hành, tôi sẽ
thở ra", vị ấy tập.
8.    "An tịnh tâm hành, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập.
"An tịnh tâm hành, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập.
9.    "Cảm giác về tâm, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập.
"Cảm giác về tâm, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập.
10.   "Với tâm hân hoan, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập.
"Với tâm hân hoan, tôi sẽ thở ra, vị ấy tập.
11.   "Với tâm định tĩnh, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập.
"Với tâm định tĩnh, tôi sẽ thở ra, vị ấy tập.
12.   "Với tâm giải thoát, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập.
"Với tâm giải thoát, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập.
13.   "Quán vô thường, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập.
"Quán vô thường, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập.
14.   "Quán ly tham, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập. "Quán
ly tham, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     549

15.   "Quán đoạn diệt, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập.
"Quán đoạn diệt, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập
16.   "Quán từ bỏ, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập. "Quán
từ bỏ, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập.
Tu tập niệm hơi thở vô hơi thở ra như vậy, này
Rahula, làm cho sung mãn như vậy, có quả lớn, có
lợi ích lớn.

Này Rahula, tu tập niệm hơi thở vô hơi thở ra
như vậy, làm cho sung mãn như vậy, thời khi những
hơi thở vô, hơi thở ra tối hậu chấm dứt, chứng
được giác tri, không phải không được giác tri.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Tôn giả Rahula hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    550

57    Quả - Đối trị Sân tâm - Kinh CHÁNH GIÁC – Tăng IV, 64

CHÁNH GIÁC – Tăng IV, 64

1. - Như vầy tôi nghe:

Một thời, Thế Tôn trú ở Sàvathi, tại Jetavana, khu vườn ông Anàthapindika.

Tại đấy, Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo: "Này các Tỷ- kheo,"

- "Bạch Thế Tôn". Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn, Thế Tôn nói như sau:

2. - Này các Tỷ-kheo, nếu các du sĩ ngoại đạo hỏi
như sau: "Thưa chư Hiền, các pháp chánh giác phần
lấy gì làm sở y để tu tập?". Được hỏi vậy, này các
Tỷ-kheo, các Thầy trả lời cho các du sĩ ngoại đạo
như thế nào?

- Bạch Thế Tôn, đối với chúng con, các pháp lấy Thế Tôn làm căn bản, lấy Thế Tôn làm lãnh đạo, lấy Thế Tôn làm chỗ nương tựa. Thật lành thay, bạch Thế Tôn, Thế Tôn hãy nói lên ý nghĩa của lời nói này. Sau khi nghe Thế Tôn, các Tỷ-kheo sẽ thọ trì.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                  551

- Vậy này các Tỷ-kheo, hãy nghe và khéo tác ý, Ta sẽ giảng.

- Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

3. Này các Tỷ-kheo, nếu các du sĩ ngoại đạo hỏi như
sau: "Thưa chư Hiền, các pháp chánh giác phần, lấy
gì làm sở y để tu tập?" Được hỏi vậy, này các Tỷ-
kheo, các Thầy cần phải trả lời cho các du sĩ ngoại
đạo ấy như sau:

"Ở đây, thưa chư Hiền, Tỷ-kheo làm bạn với thiện,
thân hữu với thiện, giao thiệp với thiện. Này chư
Hiền, đây là sở y thứ nhất để tu tập các pháp chánh
giác phần".

4. Lại nữa, này chư Hiền, Tỷ-kheo có giới, sống được
bảo vệ với sự bảo vệ của giới bổn Pàtimokkha, đầy
đủ uy nghi chánh hạnh, thấy sợ hãi trong các lỗi nhỏ
nhặt, chấp nhận và học tập trong các học pháp. Này
chư Hiền, đây là sở y thứ hai để tu tập các pháp chánh
giác phần.

5. Lại nữa, này chư Hiền, Tỷ-kheo có định, câu chuyện này có khả năng đoạn giảm, hướng thượng

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     552

đưa đến tâm được rộng mở như luận về ít dục, luận
về biết đủ, luận về viễn ly, luận về không tụ hội, luận
về tinh tấn tinh cần, luận về giới, luận về định, luận
về tuệ, luận về giải thoát, luận về giải thoát tri kiến,
những câu chuyện như vậy, có được không khó khăn,
có được không mệt nhọc, có được không phí sức. Này
chư Hiền, đây là sở y thứ ba để tu tập các pháp chánh
giác phần.

6. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo sống tinh cần tinh tấn để đoạn tận các pháp bất thiện, để thành tựu các pháp thiện, nỗ lực, kiên trì, không từ bỏ gánh nặng trong các thiện pháp. Này chư Hiền, đây là sở y thứ tư để tu tập các pháp chánh giác phần.

7. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo có trí tuệ,
thành tựu trí tuệ về sanh và diệt, với Thánh thể nhập
(quyết trạch) đi đến con đường đoạn tận khổ đau.
Này chư Hiền... đây là sở y thứ năm để tu tập các
pháp chánh giác phần.

8. Này các Tỷ-kheo, với Tỷ-kheo làm bạn với thiện, thân hữu với thiện, giao thiệp với thiện, thời được chờ đợi như sau: sẽ giữ giới, sẽ sống được bảo vệ với sự bảo vệ của giới bổn Pàtimokkha, đầy đủ uy nghi chánh hạnh, thấy sợ hãi trong các lỗi nhỏ nhặt, chấp nhận và học tập trong các học pháp.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                       553

Này các Tỷ-kheo, với Tỷ-kheo làm bạn với thiện, thân hữu với thiện, giao thiệp với thiện, thời được chờ đợi như sau: Câu chuyện này có khả năng đoạn giảm, đưa đến tâm rộng mở, như luận về ít dục... những câu chuyện như vậy, có được không khó khăn, có được không mệt nhọc, có được không phí sức.

Này các Tỷ-kheo, với Tỷ-kheo làm bạn với thiện, thân hữu với thiện, giao thiệp với thiện, thời được chờ đợi như sau: sẽ sống tinh cần tinh tấn để đoạn tận các pháp bất thiện... trong các thiện pháp.

Này các Tỷ-kheo, với Tỷ-kheo làm bạn với thiện,
thân hữu với thiện, giao thiệp với thiện, thời được
chờ đợi như sau: sẽ có trí tuệ, thành tựu trí tuệ về
sanh và diệt, với Thánh thể nhập đi đến con đường
chơn chánh đoạn tận khổ đau.

Và này các Tỷ-kheo, khi Tỷ-kheo ấy đã trú trong năm pháp này, bốn pháp nữa cần phải tu tập:

1. Cần phải tu tập tưởng bất tịnh để đoạn tận
tham ái.
2. Cần phải tu tập từ tâm để đoạn tận sân.
3. Cần phải tu tập niệm hơi thở vô, hơi thở ra để
cắt đứt tầm.
4. Cần phải tu tập tưởng vô thường để phá hoại
ngã mạn.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                   554

 Này các Tỷ-kheo, với Tỷ-kheo có tưởng vô
thường, tưởng vô ngã được an trú.
 Với Tỷ-kheo có tưởng vô ngã, ngã mạn bị phá
hoại, ngay trong hiện tại, đạt được Niết-bàn.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                              555

58    Quả - Đối trị Sân tâm - Kinh DU SĨ NGOẠI ĐẠO – Tăng I, 359

DU SĨ NGOẠI ĐẠO – Tăng I, 359
1. - Này các Tỷ-kheo, nếu các du sĩ ngoại đạo hỏi
như sau: "Có ba pháp này, này các Hiền giả. Thế nào
là ba? Tham, sân, si. Những pháp này, này các Hiền
giả, là ba pháp. Trong ba pháp này, này các Hiền giả,
thế nào là đặc thù, thế nào là thù thắng, thế nào là
khác biệt? "Được hỏi như vậy, này các Tỷ-kheo, các
Ông trả lời như thế nào với các du sĩ ngoại đạo ấy?
- Đối với chúng con, bạch Thế Tôn, các pháp lấy Thế
Tôn làn căn bản, lấy Thế Tôn làm lãnh đạo, lấy Thế
Tôn làm nương tựa. Lành thay, bạch Thế Tôn, nếu
Thế Tôn thuyết ý nghĩa lời nói này cho chúng con.
Sau khi nghe Thế Tôn, các Tỷ-kheo sẽ thọ trì.
- Vậy này các Tỷ-kheo, hãy nghe và khéo tác ý, ta sẽ
nói!
- Thưa vâng, bạch Thế Tôn. Các vị Tỷ-kheo ấy vâng
đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:
- Này các Tỷ-kheo, nếu các du sĩ ngoại đạo hỏi như
sau: "Có ba pháp này, này các Hiền giả. Thế nào là
ba? Tham, sân, si. Những pháp này, này các Hiền
giả, là ba pháp. Trong ba pháp này, này các Hiền giả,
thế nào là đặc thù, thế nào là thù thắng, thế nào là

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    556

khác biệt?". Được hỏi như vậy, này các Tỷ-kheo, các
Thầy cần phải trả lời cho các du sĩ ngoại đạo ấy như
sau:
- "Tham là tội nhỏ, nhưng ly tham là chậm chạp.
- Sân là tội lớn, nhưng ly sân là mau chóng.
- Si là tội lớn, và ly si là chậm chạp."
2-"Do nhân gì, này chư Hiền, do duyên gì tham chưa
sanh được sanh khởi, và tham sanh rồi đưa đến tăng
trưởng, quảng đại?"
- Cần phải trả lời là "Tịnh tướng".
- "Với ai không như lý tác ý tịnh tướng, thời
tham chưa sanh được sanh khởi, và tham đã
sanh được tăng trưởng quảng đại. Đây là nhân,
này các Hiền giả, đây là duyên, tham chưa sanh
được sanh khởi, và tham đã sanh được tăng
trưởng quảng đại".
3. "Do nhân gì, này các chư Hiền, do duyên gì sân
chưa sanh được sanh khởi, và sân đã sanh được tăng
trưởng, quảng đại?"
- Cần phải trả lời là "Chướng ngại tướng".
- "Với ai không như lý tác ý chướng ngại tướng,
thời sân chưa sanh được sanh khởi, và sân đã
sanh được tăng trưởng quảng đại. Đây là nhân,
này các Hiền giả, đây là duyên, khiến sân chưa

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                   557

sanh được sanh khởi, và sân đã sanh được tăng
trưởng quảng đại".
4. "Do nhân gì, này các chư Hiền, do duyên gì si
chưa sanh được sanh khởi, và si đã sanh được tăng
trưởng, quảng đại?"
- Cần phải trả lời là "Không như lý tác ý".
- "Với ai không như lý tác ý, thời si chưa sanh
được sanh khởi, và si đã sanh được tăng trưởng
quảng đại. Đây là nhân, này các Hiền giả, đây
là duyên, khiến si chưa sanh được sanh khởi,
và si đã sanh được tăng trưởng quảng đại".
5. "Do nhân gì, này các chư Hiền, do duyên gì tham
chưa sanh không sanh khởi, hay tham đã sanh được
đoạn tận?"
- Cần phải trả lời là "tướng bất tịnh". "
- Với ai như lý tác ý tướng bất tịnh, thời tham
chưa sanh không sanh khởi, hay tham đã sanh
được đoạn tận. Đây là nhân, này các Hiền giả,
đây là duyên khiến tham chưa sanh không sanh
khởi, hay tham đã sanh được đoạn tận."
6. "Do nhân gì, này các chư Hiền, do duyên gì sân
chưa sanh không sanh khởi, hay sân đã sanh được
đoạn tận?"
- Cần phải trả lời là "từ tâm giải thoát" ."

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                  558

- Với ai như lý tác ý từ tâm giải thoát, thời sân
chưa sanh không sanh khởi, hay sân đã sanh
được đoạn tận. Đây là nhân, này các Hiền giả,
đây là duyên khiến sân chưa sanh không sanh
khởi, hay sân đã sanh được đoạn tận."
7. "Do nhân gì, này các chư Hiền, do duyên gì si chưa
sanh không sanh khởi, hay si đã sanh được đoạn
tận?"
- Cần phải trả lời là "như lý tác ý".
- "Với ai như lý tác ý thời si chưa sanh không
sanh khởi, và si đã sanh được đoạn tận. Đây là
nhân, này các Hiền giả, đây là duyên khiến si
chưa sanh không sanh khởi, hay si đã sanh
được đoạn tận."

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    559

59    Quả - Đối trị Sân tâm - Kinh Manibhadda – Tương I, 458

Manibhadda – Tương I, 458

1) Một thời Thế Tôn trú giữa dân chúng Magadha, tại điện thờ Manimàlaka, tại một trú xứ của Dạ-xoa Manibhadda.

2) Rồi Dạ-xoa Manibhadda đi đến Thế Tôn, sau khi đến, nói lên bài kệ này trước mặt Thế Tôn:

Lành thay, thường chánh niệm,
Nhờ niệm, lạc tăng trưởng.
Có niệm, mai đẹp hơn,
Hận thù được giải thoát.
(Thế Tôn):
3) Lành thay, thường chánh niệm,
Nhờ niệm, lạc tăng trưởng,
Có niệm, mai đẹp hơn,
Hận thù chưa giải thoát.
Với ai trọn ngày đêm,
Tâm ý lạc, bất hại,
Từ tâm mọi hữu tình,
Vị ấy không thù hận.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                 560

60    Quả - Đối trị Sân tâm - Kinh TỊNH TƯỚNG – Tăng I, 11

TỊNH TƯỚNG – Tăng I, 11

1.- Ta không thấy một pháp nào khác, dẫn đến dục
tham chưa sanh được sanh khởi, hay dục tham đã
sanh được tăng trưởng quảng đại, như tịnh tướng.
Tịnh tướng, này các Tỷ-kheo, nếu không như lý tác
ý, đưa đến dục tham chưa sanh được sanh khởi, và
dục tham đã sanh được tăng trưởng quảng đại.

2. Ta không thấy một pháp nào khác, đưa đến sân
chưa sanh được sanh khởi, và sân đã sanh được tăng
trưởng quảng đại, như đối ngại tướng. Đối ngại
tướng, này các Tỷ-kheo, nếu không như lý tác ý, đưa
đến sân chưa sanh được sanh khởi, và sân đã sanh
được tăng trưởng quảng đại.

3. Ta không thấy một pháp nào khác, đưa đến hôn
trầm thụy miên chưa sanh được sanh khởi, và hôn
trầm thụy miên đã sanh được tăng trưởng quảng đại,
như không hân hoan, biếng nhác, chán nản, ăn quá
no, tâm thụ động. Với người có tâm thụ động, này
các Tỷ-kheo, hôn trầm thụy miên chưa sanh được
sanh khởi, và hôn trầm thụy miên đã sanh được tăng
trưởng quảng đại.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                  561

4. Ta không thấy một pháp nào khác, này các Tỷ-
kheo, đưa đến trạo hối chưa sanh được sanh khởi,
hay trạo hối đã sanh được tăng trưởng quảng đại, như
tâm không được chỉ tịnh. Với người tâm không chỉ
tịnh, này các Tỷ-kheo, trạo hối chưa sanh được sanh
khởi, và trạo hối đã sanh, được tăng trưởng quảng
đại.

5. Ta không thấy một pháp nào khác, này các Tỷ- kheo, đưa đến nghi hoặc chưa sanh được sanh khởi và nghi hoặc đã sanh được tăng trưởng quảng đại, như không như lý tác ý. Do không như lý tác ý, này các Tỷ-kheo, nghi hoặc chưa sanh được sanh khởi, và nghi hoặc đã sanh được tăng trưởng quảng đại.

6. Ta không thấy một pháp nào khác, này các Tỷ- kheo, đưa đến dục tham chưa sanh không sanh khởi, và dục tham đã sanh được đoạn tận, này các Tỷ-kheo, như tướng bất tịnh. Tướng bất tịnh, này các Tỷ- kheo, nếu như lý tác ý, thời dục tham chưa sanh không sanh khởi, và dục tham đã sanh được đoạn tận.

7. Ta không thấy một pháp nào khác, này các Tỷ-
kheo, đưa đến sân chưa sanh không sanh khởi, và sân
đã sanh được đoạn tận, này các Tỷ-kheo, như từ tâm
giải thoát... Từ tâm giải thoát, này các Tỷ-kheo, nếu
như lý tác ý, thời sân chưa sanh không sanh khởi, và
sân đã sanh được đoạn tận.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    562

8. Ta không thấy một pháp nào khác, này các Tỷ-
kheo, đưa đến hôn trầm thụy miên chưa sanh không
sanh khởi, hay hôn trầm thụy miên đã sanh được
đoạn tận, này các Tỷ-kheo, như tinh cần giới, tinh
tấn giới, dõng mảnh giới. Người tinh cần, tinh tấn,
này các Tỷ kheo, hôn trầm thụy miên chưa sanh
không sanh khởi, và hôn trầm thụy miên đã sanh
được đoạn tận.

9. Ta không thấy một pháp nào khác, này các Tỷ-
kheo, đưa đến trạo hối chưa sanh không sanh khởi,
hay trạo hối đã sanh được đoạn tận, này các Tỷ-kheo,
như tâm tịnh chỉ. Người có tâm tịnh chỉ, này các Tỷ-
kheo, trạo hối chưa sanh không sanh khởi, và trạo
hối đã sanh được đoạn tận.

10. Ta không thấy một pháp nào khác, này các Tỷ-
kheo, đưa đến nghi hoặc chưa sanh không sanh khởi,
và nghi hoặc đã sanh được đoạn tận, này các Tỷ-
kheo, như như lý tác ý. Nếu như lý tác ý, này các Tỷ-
kheo, nghi hoặc chưa sanh không sanh khởi, và nghi
hoặc đã sanh được đoạn tận.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    563

61    Quả - Đối trị phỉ báng, mắng chửi - Kinh HÀNG MA – 50 Trung I, 727

KINH HÀNG MA (Maratajjaniya suttam) – Bài kinh số 50 – Trung I, 727

Như vầy tôi nghe.

Một thời Tôn giả Mahamoggallana trú giữa dân
chúng Bhagga, tại Sumsumaragira, rừng
Bhessakalavana, vườn Lộc Uyển. Lúc bấy giờ, Tôn
giả Mahamoggallana đang đi kinh hành ngoài trời.
Khi ấy Ác ma đi vào bụng Tôn giả Mahamoggallana,
ở trong bao tử. Rồi Tôn giả Mahamoggallana nghĩ
như sau: "Nay sao bụng của Ta lại nặng nặng như
có gì chồng chất quá đầy?" Rồi Tôn giả
Mahamoggallana từ chỗ kinh hành bước xuống, đi
vào tự viện, và ngồi trên chỗ đã soạn sẵn. Sau khi
ngồi, Tôn giả Mahamoggallana tự chánh niệm. Tôn
giả Mahamoggallana thấy Ác ma, sau khi đi vào
trong bụng, đang ở trong bao tử. Thấy vậy, Tôn giả
liền nói với Ác ma:

– Hãy đi ra, Ác ma! Hãy đi ra, Ác ma! Chớ có

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                 564

phiền nhiễu Như Lai và đệ tử Như Lai. Chớ có khiến cho Ngươi bị bất hạnh, đau khổ lâu dài!

Rồi Ác ma suy nghĩ: "Vị Sa-môn này không biết ta, không thấy ta, lại nói như sau: "Hãy đi ra, Ác ma! Hãy đi ra Ác ma! Chớ có phiền nhiễu Như Lai, và đệ tử Như Lai. Chớ có khiến cho Ngươi bị bất hạnh, đau khổ lâu dài". Chính vị Bổn sư cũng chưa biết ta mau như vậy, làm sao vị đệ tử này có thể biết ta được?"

Rồi Tôn giả Mahamoggallana lại nói với Ác ma như sau:

– Này Ác ma, ta biết Ngươi. Đừng có nghĩ rằng:
"Vị ấy không biết ta". Ngươi là Ác ma. Này Ác ma,
Ngươi nghĩ như sau: "Vị Sa-môn này không biết ta,
không thấy ta, lại nói như sau: "Hãy đi ra, Ác ma!
hãy đi ra Ác ma! Chớ có phiền nhiễu Như Lai và đệ
tử Như Lai. Chớ có khiến cho Ngươi bị bất hạnh, đau
khổ lâu dài!" Chính vị Bổn sư cũng không biết ta
mau như vậy, làm sao vị đệ tử này có thể biết ta
được?"

Rồi Ác ma suy nghĩ như sau: "Vị Sa-môn này
biết ta, thấy ta và nói như sau: "Hãy đi ra, Ác ma!
Hãy đi ra, Ác ma! Chớ có phiền nhiễu Như Lai và đệ
tử Như Lai. Chớ có khiến cho Ngươi bị bất hạnh, đau
khổ lâu dài"". Rồi Ác ma từ miệng Tôn giả

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     565

Mahamoggallana bước ra, và đứng dựa nơi cửa (miệng?). Tôn giả Mahamoggallana thấy Ác ma đứng dựa nơi cửa thấy vậy, bèn nói Ác ma:

– Ác ma, ở đây, ta cũng thấy Ngươi. Ngươi chớ có nghĩ rằng: "Vị ấy không thấy ta". Này Ác ma, nay Ngươi đang đứng dựa nơi cửa (miệng?).

Này Ác ma, thuở xưa, ta là Ác ma tên là Dusi, và chị ta tên là Kali. Ngươi con trai chị ta. Như vậy Ngươi là cháu ta.

Này Ác ma, lúc bấy giờ, Thế Tôn
Kakusandha, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác ra
đời. Thế Tôn Kakusandha, bậc A-la-hán Chánh
Đẳng Giác có hai vị đệ tử tên là Vidhura, và Sanjiva,
hai bậc tối thượng, hai bậc Hiền giả.

Này Ác ma, đối với các vị đệ tử của Thế Tôn
Kakusandha, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác không
một ai ở đây có thể bằng Tôn giả Vidhura về thuyết
pháp. Này Ác ma, vì lý do này, Tôn giả Vidhura
được gọi là Vidhura (Vô song).

Còn Tôn giả Sanjiva là vị đi rừng, đi gốc cây, đi các chỗ không người và chứng Diệt thọ tưởng định không khó khăn gì. Này Ác ma, thuở xưa, Tôn giả Sanjiva đang ngồi nhập Diệt thọ tưởng định dưới một

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     566

gốc cây. Này Ác ma, các người chăn bò, chăn thú, làm ruộng, các lữ hành thấy Tôn giả Sanjiva đang ngồi nhập Diệt thọ tưởng định dưới một gốc cây, thấy vậy liền nói với nhau như sau: "Thật vị diệu thay, này các Tôn giả! Thật hy hữu thay, này các Tôn giả! Vị Sa-môn này chết mà vẫn ngồi. Chúng ta hãy hỏa táng ngài!" Rồi này Ác ma, các người chăn bò, chăn thú, làm ruộng, các lữ hành liền thâu lượm cỏ, củi và phân bò chồng lên thân Tôn giả Sanjiva, đốt lửa và bỏ đi. Này Ác ma, Tôn giả Sanjiva, sau khi đếm ấy đã tàn, liền xuất định, phủi áo, vào buổi sáng đắp y, cầm y bát vào làng khất thực. Này Ác ma, các người chăn bò, chăn thú, làm ruộng, các lữ hành thấy Tôn giả Sanjiva đang đi khất thực, thấy vậy liền nghĩ: "Thật vi diệu thay, này các Tôn giả! Thật hy hữu thay, này các Tôn giả! Vị Sa-môn này chết mà vẫn ngồi, nay được sống lại". Này Ác ma, vì lý do này, Tôn giả Sanjiva được xưng danh là Sanjiva, Sanjiva.

Này Ác ma, rồi Ác ma Dusi nghĩ như sau: "Ta không biết chỗ đến và chỗ đi của các vị Tỷ-kheo có giới hạnh và thiện pháp này. Vậy nay ta hãy nhập vào hàng Bà-la-môn gia chủ và nói như sau: "Hãy đến phỉ báng, mạ lỵ, thống trách và nhiễu hại các vị Tỷ-kheo có giới hạnh và thiện tánh. Do bị phỉ báng, mạ lỵ, thống trách và nhiễu hại bởi các Người, các vị ấy có thể đổi tâm và như vậy, Ác ma Dusi mới có dịp

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     567

để chi phối họ."

Rồi này Ác ma, Ác ma Dusi nhập vào hàng Bà- la-môn gia chủ và phỉ báng, mạ lỵ, thống trách và nhiễu hại các vị Tỷ-kheo có giới hạnh và thiện tánh như sau: "Những kẻ trọc đầu, Sa-môn giả hiệu, tiện nô, hắc nô, sanh tự gót chân này. Họ nói: "Chúng tôi tu thiền, chúng tôi tu thiền" và với hai vai thụt xuống, với mặt cúi xuống, mê mê dại dại, tu thiền, mê thiền, si thiền, dại thiền. Ví như con cú đậu trên cành cây, khi đang rình chuột; tu thiền, mê thiền, si thiền, dại thiền; cũng vậy, những kẻ trọc đầu, Sa-môn giả hiệu, tiện nô, hắc nô, sanh tự gót chân này. Chúng nói: "Chúng tôi tu thiền, chúng tôi tu thiền". Và với hai vai thụt xuống, với mặt cúi xuống, mê mê dại dại, tu thiền, mê thiền, si thiền, dại thiền. Ví như con giả can trên bờ sông, khi đang rình cá; tu thiền, mê thiền, si thiền, dại thiền; cũng vậy, những kẻ trọc đầu... (như trên)... dại thiền. Ví như con mèo ngồi bên đống rác, khi đang rình chuột; tu thiền, mê thiền, si thiền, dại thiền; cũng vậy, những kẻ trọc đầu... (như trên)... dại thiền. Ví như con lừa, gánh nặng được đặt xuống, đang tu thiền, mê thiền, si thiền, dại thiền; cũng vậy, những kẻ trọc đầu, Sa-môn giả hiệu, tiện nô, hắc nô, sanh tự gót chân này. Chúng nói: "Chúng tôi tu thiền, chúng tôi tu thiền", và với hai vai thụt xuống, với mặt cúi xuống, mê mê dại dại, tu thiền, mê thiền, si thiền,

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                       568

dại thiền". Này Ác ma lúc bấy giờ, phần lớn những người ấy sau khi thân hoại mạng chung phải sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục.

Rồi này Ác ma, Thế Tôn Kakusandha, bậc A-la- hán, Chánh Đẳng Giác gọi các Tỷ-kheo:

"– Này các Tỷ-kheo, những Bà-la-môn gia chủ
bị Ác ma Dusi nhập vào và nói: "Hãy đến phỉ báng,
mạ lỵ, thống trách và nhiễu hại các Tỷ-kheo có giới
hạnh và thiện tánh. Do bị phỉ báng, mạ lụy, thống
trách và nhiễu hại bởi các Người, các vị ấy có thể đổi
tâm, và như vậy Ác ma Dusi mới có dịp để chi phối
họ".

Này các Tỷ-kheo, hãy đến biến mãn một phương với tâm câu hữu với từ, rồi an trú, cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư. Như vậy cùng khắp thế giới, trên, dưới, bề ngang, hết thảy phương xứ, cùng khắp vô biên giới, an trú biến mãn với tâm câu hữu với từ, quảng đại, vô biên, không hận, không sân. Với tâm câu hữu với bi... (như trên)... với tâm câu hữu với hỷ... (như trên)..., biến mãn một phương với tâm câu hữu với xả, rồi an trú; cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư. Như vậy cùng khắp thế giới, trên, dưới, bề ngang, hết

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     569

thảy phương xứ, cùng khắp vô biên giới, an trú biến mãn với tâm câu hữu với xả, quảng đại, vô biên, không hận, không sân".

Rồi Ác ma, các Tỷ-kheo ấy được Thế Tôn
Kakusandha, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác
khuyến khích như vậy, khuyến giáo như vậy, đi đến
khu rừng, đi đến gốc cây, đi đến các chỗ không vắng,
biến mãn một phương với tâm câu hữu với từ rồi an
trú; cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ
ba; cũng vậy phương thứ tư. Như vậy cùng khắp thế
giới, trên, dưới, bề ngang, hết thảy phương xứ, cùng
khắp vô biên giới, an trú biến mãn với tâm câu hữu
với từ, quảng đại, vô biên, không hận, không sân.
Với tâm câu hữu với bi... (như trên)... với tâm câu
hữu với hỷ... (như trên)...biến mãn một phương với
tâm câu hữu với xả rồi an trú; cũng vậy phương thứ
hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ
tư. Như vậy, cùng khắp thế giới, trên, dưới, bề ngang,
hết thảy phương xứ, cùng khắp vô biên giới, an trú
biến mãn với tâm câu hữu với xả, quảng đại, vô biên,
không hận, không sân.

Này Ác ma, rồi Mara Dusi suy nghĩ như sau: "Làm như vậy, ta không thể biết chỗ đến hay chỗ đi của các Tỷ-kheo có giới hạnh và thiện tánh. Vậy ta hãy nhập vào các Bà-la-môn gia chủ và nói như sau:

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     570

"Hãy đến tán thán, tôn trọng, đảnh lễ cúng dường các
Tỷ-kheo có giới hạnh và thiện tánh này. Do được tán
thán, tôn trọng, đảnh lễ, cúng dường, các vị ấy có thể
đổi tâm và như vậy, Ác ma Dusi mới có dịp để chi
phối họ".

Rồi này Ác ma, Ác ma Dusi nhập vào các Bà-
la-môn gia chủ và nói: "Hãy đến tán thán, tôn trọng,
đảnh lễ, cúng dường các Tỷ-kheo có giới hạnh và
thiện tánh. Những vị này được các Ngươi tán thán,
tôn trọng, đảnh lễ, cúng dường có thể đổi tâm, và như
vậy Ác ma Dusi mới có dịp để chi phối họ", Rồi này
Ác ma, những Bà-la-môn gia chủ, bị Ác ma Dusi
xâm nhập, tán thán, tôn trọng, đảnh lễ, cúng dường
các Tỷ-kheo có giới hạnh và thiện tánh. Này Ác ma,
sau một thời gian những vị này mạng chung và phần
lớn sau khi thân hoại mạng chung được sanh lên
thiện thú, Thiên giới và đời này.

Rồi này Ác ma, Thế Tôn Kakusamdha, bậc A- la-hán, Chánh Đẳng Giác gọi các Tỷ-kheo:

"– Này các Tỷ-kheo, các Bà-la-môn gia chủ bị
Ác ma Dusi xâm nhập và nói như sau: "Các Người
hãy đến tán thán, tôn trọng, đảnh lễ, cúng dường các
Tỷ-kheo có giới hạnh và thiện tánh. Những vị này
được các Người tán thán, tôn trọng, đảnh lễ, cúng

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     571

dường có thể đổi tâm và như vậy Ác ma Dusi mới có
dịp để chi phối họ". Này các Tỷ-kheo, các Người
hãy sống quán bất tịnh trên thân, (quán) tưởng
nhàm chán đối với các món ăn, (quán) tưởng bất
khả lạc đối với tất cả thế gian, quán tánh vô
thường đối với tất cả hành".

Và này Ác ma, những Tỷ-kheo ấy được Thế Tôn
Kakusandha khuyến khích như vậy, khuyến giáo như
vậy, đi đến khu rừng, đi đến gốc cây, đi đến các chỗ
trống vắng, sống quán (tánh) bất tịnh trên thân,
(quán) tưởng nhàm chán đối với các món ăn, (quán)
tưởng bất khả lạc đối với tất cả thế gian, quán tánh
vô thường đối với tất cả hành.

Rồi này Ác ma, Thế Tôn Kakusandha, bậc A-la-
hán, Chánh Đẳng Giác, buổi sáng đắp y, mang y bát,
với Tôn giả Vidhura là thị giả, đi vào làng để khất
thực. Rồi này Ác ma, Ác ma Dusi nhập vào một đứa
trẻ, cầm một hòn đá, đánh trên đầu Tôn giả Vidhura
khiến bể đầu. Rồi này Ác ma, Tôn giả Vidhura với
đầu bị bể và với máu chảy, vẫn đi sau lưng Thế Tôn
Kakusandha, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác. Rồi
này Ác ma, Thế Tôn Kakusandha bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác nhìn xung quanh với cái nhìn
con voi chúa và suy nghĩ như sau: "Thật vậy, Ác ma
Dusi không biết sự vừa phải".

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                   572

Này Ác ma, khi Thế Tôn nhìn xung quanh, thì
Ác ma Dusi liền từ chỗ ấy từ trần và sinh vào cõi
địa ngục. Này Ác ma, địa ngục ấy được ba tên gọi:
Sáu xúc xứ địa ngục, Thiết qua địa ngục, Biệt thọ
khổ địa ngục. Rồi các người giữ địa ngục đến ta và
nói như sau: "Này Tôn giả, khi cọc sắt sẽ gặp cọc sắt
trong tim của Ngươi, Ngươi mới hiểu như sau: "Ta
sẽ bị trụng nước sôi một ngàn năm ở địa ngục.'' Và
ta, này Ác ma, ta bị trụng nước sôi, trải nhiều
năm, nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm trong địa
ngục. Trải qua một vạn năm trong đại địa ngục
ấy, ta bị nấu sôi và cảm thọ cảm giác gọi là
Vutthanima. Do vậy, này Ác ma, thân của ta-là như
vậy, thân như con người, và đầu ta là như vậy, đầu
như con cá.

Địa ngục ấy thế nào
Dusi bị nấu sôi
Vì đánh Vidhura,
Đệ tử Kakusandha.
Có trăm loại cọc sắt,
Tự cảm thọ riêng biệt
Địa ngục là như vậy,
Dusi bị nấu sôi.
Vì đánh Vidhura,
Đệ tử Kakusandha
Tỷ-kheo đệ tử Phật,

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    573

Hiểu biết rõ như vậy. Vì Ngươi đánh Tỷ-kheo, Kanha chịu khổ thọ,

Dựng lên giữa biển cả,
Cung điện trải nhiều kiếp,
Bằng ngọc chói lưu ly,
Huy hoàng cùng chiếu diệu.
Tiên nữ múa tại đây,
Trang sức màu dị biệt.
Tỷ-kheo đệ tử Phật,
Hiểu biết rõ như vậy.
Vì Ngươi đánh Tỷ-kheo,
Kanha chịu khổ Thọ.

Ai Thế Tôn khuyến khích,
Được chư Tăng chứng kiến,
Với ngón chân rung chuyển,
Lâu đài Vijayanta!
Tỷ-kheo đệ tử Phật,
Hiểu biết rõ như vậy.
Vì Ngươi đánh Tỷ-kheo,
Kanha chịu khổ thọ.

Với ngón chân rung chuyển Lâu đài Vijayanta? Đầy đủ thần thông lực,

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                 574

Chư thiên cũng hoảng sợ.
Tỷ-kheo đệ tử Phật,
Hiểu biết rõ như vậy.
Vì Ngươi đánh Tỷ-kheo,
Kanha chịu khổ thọ.

Ai hỏi vị Sakka,
Tại lầu Vijayanta,
Hiền giả, Người có biết,
Chứng ái tận giải thoát?
Sakka đã chân thành,
Trả lời câu được hỏi.
Tỷ-kheo đệ tử Phật,
Hiểu biết rõ như vậy.
Vì Ngươi đánh Tỷ-kheo,
Kanha chịu khổ thọ.

Ai từng hỏi Phạm thiên,
Tại hội chúng Thiện pháp,
Hiền giả nay vẫn chấp,
Các tà kiến thuở xưa,
Có thấy cảnh huy hoàng,
Phạm thiên cảnh Thiên giới?
Brahmà đã chân thành,
Tiếp tục đáp câu hỏi:
Tôn giả, tôi không chấp,
Các tà kiến thuở xưa!

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                  575

Tôi thấy sự huy hoàng,
Phạm thiên cảnh Thiên ơi!
Sao nay tôi nói được,
Tôi thường hằng thường tại?
Tỷ-kheo đệ tử Phật,
Hiểu biết rõ như vậy.
Vì Ngươi đánh Tỷ-kheo,
Kanha chịu khổ thọ!

Ai với sự giải thoát,
Cảm xúc Cao sơ đảnh,
Rừng Đông Videha,
Và người nằm trên đất,
Tỷ-kheo đệ tử Phật,
Hiểu biết rõ như vậy.
Vì Ngươi đánh Tỷ-kheo,
Kanha chịu khổ thọ.

Thật sự lửa không nghĩ:
"Ta đốt cháy kẻ ngu",
Kẻ ngu đột kích lửa,
Tự mình bị thiêu cháy.
Cũng vậy, này Ác ma,
Ngươi đột kích Như Lai.
Tự mình đốt cháy mình
Như kẻ ngu chạm lửa,
Ác ma tạo ác nghiệp,

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                  576

Do nhiễu hại Như Lai,
Ngươi nghĩ chăng, Ác ma,
"Ác quả không đến ta".
Điều ác Ác ma làm,
Chất chứa đã lâu rồi,
Ác ma, hãy tránh Phật,
Chớ vọng tưởng Tỷ-kheo!

Tỷ-kheo chống Ác ma,
Tại rừng Bhesakala,
Vị Dạ xoa, thất vọng,
Biến mất tại chỗ ấy.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM               577

62    Sự khác nhau giữa Thánh đệ tử và người phàm - Kinh TỪ 1 – Tăng II, 58

TỪ 1 – Tăng II, 58

1. - Có bốn hạng người này, này các Tỷ-kheo, có mặt, hiện hữu ở đời. Thế nào là bốn?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người với tâm cùng khởi với từ, biến mãn một phương rồi an trú; cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư, như vậy, cùng khắp thế giới, trên, dưới, bề ngang, hết thảy phương xứ, cùng khắp vô biên giới. Vị ấy an trú biến mãn với tâm cùng khởi với từ, quảng đại, vô biên, không hận, không sân.

- Vị ấy nếm được vị ngọt của Thiền ấy, ái luyến
Thiền ấy và do vậy tìm được an lạc; an trú trên ấy,
chú tâm trên ấy, sống phần lớn với Thiền ấy,
không có thối đọa; khi thân hoại mạng chung,
được sanh cộng trú với chư Thiên ở cõi Phạm
chúng Thiên. Một kiếp, này các Tỷ kheo, là tuổi
thọ vô lượng của chư Thiên ở Phạm chúng Thiên.

 Tại đấy, kẻ phàm phu, sau khi an trú cho đến hết tuổi thọ ấy, sau khi sống trọn vẹn tuổi thọ của chư

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    578

Thiên, đi đến địa ngục, đi đến bàng sanh, đi đến
ngạ quỷ.
 Còn đệ tử Như Lai, tại đấy, sau khi an trú cho đến
hết vẹn tuổi thọ của chư Thiên ấy, nhập Niết-bàn
trong hiện hữu ấy. Này các Tỷ-kheo, đây là sự đặc
thù, đây là sự thù thắng, đây là sự sai khác giữa
Thánh đệ tử có nghe pháp và kẻ phàm phu
không nghe pháp, tức là vấn đề sanh thú.

2. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, ở đây có hạng người
với tâm cùng khởi với bi … với tâm cùng khởi với
hỷ … với tâm cùng khởi với xả, biến mãn một
phương rồi an trú; cũng vậy phương thứ hai, cũng
vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư, như
vậy, cùng khắp thế giới, trên, dưới, bề ngang, hết
thảy phương xứ, cùng khắp vô biên giới. Vị ấy an trú
biến mãn với tâm cùng khởi với bi... với hỷ... với xả,
quảng đại, vô biên, không hận, không sân.

- Vị ấy nếm được vị ngọt của Thiền ấy, ái luyến
Thiền ấy và do vậy tìm được an lạc; an trú trên ấy,
chú tâm trên ấy, sống phần lớn với Thiền ấy,
không có thối đọa; khi thân hoại mạng chung,
được sanh cộng trú với chư Thiên ở cõi Quang
âm Thiên. Hai kiếp, là thọ mạng của các chư
Thiên ở Quang âm Thiên...

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     579

- … được sanh cộng trú với chư Thiên ở cõi Biến
tịnh Thiên. Bốn kiếp, là tuổi thọ vô lượng của
chư Thiên ở Biến tịnh Thiên...
- … được sanh cộng trú với chư Thiên ở cõi Quảng
quả Thiên. Năm kiếp, là tuổi thọ vô lượng của
chư Thiên ở cõi Quảng quả Thiên...

 Tại đấy, kẻ phàm phu, sau khi an trú cho đến hết
tuổi thọ của chư Thiên ấy, sau khi sống trọn vẹn
tuổi thọ của chư Thiên ấy, đi đến địa ngục, đi đến
bàng sanh, đi đến ngạ quỷ.
 Còn đệ tử Như Lai, tại đấy, sau khi an trú cho đến
hết tuổi thọ ấy, sau khi sống trọn vẹn tuổi thọ của
chư Thiên ấy, nhập Niết-bàn trong hiện hữu ấy.
Này các Tỷ-kheo, đây là sự đặc thù, đây là sự thù
thắng, đây là sự sai khác giữa Thánh đệ tử có
nghe pháp và kẻ phàm phu không nghe pháp,
tức là vấn đề sanh thú.

Này các Tỷ-kheo, có bốn hạng người này có mặt, hiện hữu ở đời.

TỪ 2 – Tăng II, 61

 Có bốn hạng người này, này các Tỷ-kheo, có mặt, hiện hữu ở đời. Thế nào là bốn?

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    580

Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người với tâm cùng khởi với từ, biến mãn một phương rồi an trú; cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư, như vậy, cùng khắp thế giới, trên, dưới, bề ngang, hết thảy phương xứ, cùng khắp vô biên giới. Vị ấy an trú biến mãn với tâm cùng khởi với từ, quảng đại, vô biên, không hận, không sân. Ở đây, về các pháp thuộc sắc, thuộc thọ, thuộc tưởng, thuộc hành, thuộc thức, vị ấy tùy quán là vô thường, là khổ, là bệnh, là ung nhọt, là mũi tên, là bất hạnh, là bệnh hoạn, là hướng ngoại, là hoại diệt, là trống không, là vô ngã. Vị ấy, sau khi thân hoại mạng chung, được sanh cộng trú với chư Thiên ở Tịnh cư Thiên. Này các Tỷ-kheo, sự sanh khởi này không có chung cùng các hàng phàm phu.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, ở đây có hạng người với tâm cùng khởi với bi … với tâm cùng khởi với hỷ … với tâm cùng khởi với xả, biến mãn một phương rồi an trú; cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư, như vậy, cùng khắp thế giới, trên, dưới, bề ngang, hết thảy phương xứ, cùng khắp vô biên giới. Vị ấy an trú biến mãn với tâm cùng khởi với bi... với hỷ... với xả, quảng đại, vô biên, không hận, không sân. Ở đây, về các pháp thuộc sắc, thuộc thọ, thuộc tưởng, thuộc hành, thuộc thức, vị ấy tùy quán là vô thường, là khổ, là

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                      581

bệnh, là ung nhọt, là mũi tên, là bất hạnh, là bệnh
hoạn, là hướng ngoại, là hoại diệt, là trống không, là
vô ngã. Vị ấy, sau khi thân hoại mạng chung, được
sanh cộng trú với chư Thiên ở Tịnh cư Thiên. Này
các Tỷ-kheo, sự sanh khởi này không có chung cùng
các hàng phàm phu.

Này các Tỷ-kheo, có bốn hạng người có mặt, hiện hữu ở đời.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     582

63    Sự khác nhau giữa Thánh đệ tử và người phàm - ĐẠI Kinh PHƯƠNG QUẢNG – 43 Trung I, 639

ĐẠI KINH PHƯƠNG QUẢNG (Mahavedalla suttam) – Bài kinh số 43 – Trung I, 639

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Savatthi, tại Jetavana, tịnh
xá ông Anathapindika. Lúc bấy giờ, Tôn giả
Mahakotthita (Đại Câu-hy-la), vào buổi chiều, khi
thiền định xong, đứng dậy, đi đến chỗ Tôn giả
Sariputta ở, sau khi đến nói lên với Tôn giả Sariputta
những lời chào đón, hỏi thăm xã giao rồi ngồi xuống
một bên. Sau khi ngồi xuống một bên, Tôn giả
Mahakotthita nói với Tôn giả Sariputta:

– Này Hiền giả, liệt tuệ, liệt tuệ (Duppanna) được gọi là như vậy. Này Hiền giả, như thế nào được gọi là liệt tuệ?

– Này Hiền giả, vì không tuệ tri, không tuệ tri (Nap-pajanati), này Hiền giả nên được gọi là liệt tuệ.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     583

Không tuệ tri gì? Không tuệ tri: đây là Khổ, không
tuệ tri: đây là Khổ tập, không tuệ tri: đây là Khổ diệt,
không tuệ tri: đây là con đường đưa đến Khổ diệt. Vì
không tuệ tri, không tuệ tri, này Hiền giả, nên được
gọi là liệt tuệ.

– Lành thay, Hiền giả!

Tôn giả Mahakotthita hoan hỷ, tín thọ lời Tôn giả Sariputta nói, rồi hỏi Tôn giả Sariputta một câu hỏi nữa:

– Này Hiền giả, trí tuệ, trí tuệ được gọi là như vậy. Này Hiền giả, như thế nào là được gọi là trí tuệ?

– Vì có tuệ tri, có tuệ tri, này Hiền giả, nên được gọi là trí tuệ. Có tuệ tri gì? Có tuệ tri: đây là Khổ, có tuệ tri: đây là Khổ tập, có tuệ tri: đây là Khổ diệt, có tuệ tri: đây là Con đường đưa đến Khổ diệt. Vì có tuệ tri, có tuệ tri, này Hiền giả, nên được gọi là trí tuệ.

– Thức, thức, này Hiền giả, được gọi là như vậy, Này Hiền giả, như thế nào được gọi là thức?

– Này Hiền giả, vì thức tri, thức tri, này Hiền giả nên được gọi là có thức. Thức tri gì? Thức tri lạc, thức tri khổ, thức tri bất khổ bất lạc. Vì thức tri, thức tri, này Hiền giả, nên được gọi là có thức.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                        584

– Này Hiền giả, trí tuệ như vậy, thức như vậy,
những pháp này được kết hợp hay không được kết
hợp? Có thể chăng, nêu lên sự sai khác giữa những
pháp này, sau khi phân tích chúng nhiều lần?

– Này Hiền giả, trí tuệ như vậy, thức như vậy,
những pháp này được kết hợp, không phải không kết
hợp. Không có thể nêu lên sự sai khác giữa những
pháp này, sau khi phân tích chúng nhiều lần. Này
Hiền giả, điều gì tuệ tri được là thức tri được, điều gì
thức tri được là tuệ tri được. Do vậy, những pháp này
được kết hợp, không phải không kết hợp, và không
có thể nêu lên sự sai khác giữa những pháp này, sau
khi phân tích chúng nhiều lần.

– Này Hiền giả, trí tuệ như vậy, thức như vậy, thế nào là sự sai khác giữa những pháp được kết hợp, không phải không kết hợp này?

– Này Hiền giả, Trí tuệ như vậy, thức như vậy,
giữa những pháp được kết hợp, không phải không
được kết hợp này, trí tuệ cần phải được tu tập
(Bhavetabba), còn thức cần phải được liễu tri
(Parinneyyam) như vậy là sự sai khác giữa những
pháp này.

– Cảm thọ, cảm thọ, này Hiền giả, được gọi là như vậy. Này Hiền giả, như thế nào được gọi là cảm

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                       585

thọ?

– Này Hiền giả, cảm thọ, cảm thọ (Vedeti), nên
được gọi là cảm thọ. Và cảm thọ gì? Cảm thọ lạc,
cảm thọ khổ, cảm thọ bất khổ bất lạc thọ. Này Hiền
giả, cảm thọ, cảm thọ, nên được gọi là cảm thọ.

– Này Hiền giả, tưởng, tưởng (Sanna) được gọi là như vậy. Này Hiền giả, như thế nào được gọi là tưởng?

– Tưởng tri, tưởng tri (Sanjanati), này Hiền giả,
nên được gọi là tưởng, Và tưởng tri gì? Tưởng tri
màu xanh, tưởng tri màu vàng, tưởng tri màu đỏ,
tưởng tri màu trắng. Tưởng tri, tưởng tri, này Hiền
giả, nên được gọi là tưởng.

– Này Hiền giả, thọ như vậy, tưởng như vậy,
những pháp này được kết hợp hay không được kết
hợp? Có thể chăng, nêu lên sự sai khác giữa những
pháp này, sau khi phân tích chúng nhiều lần?

– Này Hiền giả, cảm thọ như vậy, tưởng như
vậy, những pháp này được kết hợp, không phải
không được kết hợp. Không có thể nêu lên sự sai
khác giữa những pháp này, sau khi phân tích chúng
nhiều lần. Này Hiền giả, điều gì cảm thọ được là
tưởng tri được, điều gì tưởng tri được là cảm thọ

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     586

được. Do vậy, những pháp này được kết hợp, không
phải không được kết hợp, và không có thể nêu lên sự
sai khác giữa những pháp này, sau khi phân tích
chúng nhiều lần.

– Này Hiền giả, ý thức thanh tịnh, không liên hệ đến năm căn có thể đưa đến gì?

– Này Hiền giả, ý thức thanh tịnh, không liên hệ
đến năm căn, có thể đưa đến Hư không vô biên xứ;
hư không là vô biên, có thể đưa đến Thức vô biên
xứ; thức là vô biên, có thể đưa đến Vô sở hữu xứ,
không có sự vật gì.

– Này Hiền giả, pháp gì đưa đến nhờ gì có thể tuệ tri được?

– Này Hiền giả, nhờ tuệ nhãn, pháp được đưa đến có thể tuệ tri.

– Này Hiền giả, trí tuệ có ý nghĩa gì?

– Này Hiền giả, trí tuệ có ý nghĩa là thắng tri (Abhinnattha), có nghĩa là liễu tri (Parinnattha), có nghĩa là đoạn tận (Pahanattha).

– Này Hiền giả, có bao nhiêu duyên khiến chánh tri kiến sanh khởi?

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    587

– Này Hiền giả, có hai duyên khiến chánh tri
kiến sanh khởi: Tiếng của người khác và như lý tác
ý. Này Hiền giả, do hai duyên này, chánh tri kiến
sanh khởi.

– Này Hiền giả, chánh tri kiến phải được hỗ trợ
bởi bao nhiêu chi phần để có tâm giải thoát quả, tâm
giải thoát quả công đức, và tuệ giải thoát quả, tuệ
giải thoát quả công đức?

– Này Hiền giả, chánh tri kiến phải được hỗ trợ
bởi năm chi phần để có tâm giải thoát quả, tâm giải
thoát quả công đức, tuệ giải thoát quả và tuệ giải
thoát quả công đức. Ở đây, này Hiền giả, chánh tri
kiến có giới hỗ trợ, có văn (Suta) hỗ trợ, có thảo
luận hỗ trợ, có chỉ (Samatha) hỗ trợ, có quán
(Samadhi) hỗ trợ. Này Hiền giả, chánh tri kiến được
hỗ trợ bởi năm chi phần này để có tâm giải thoát quả,
tâm giải thoát quả công đức, tuệ giải thoát quả và tuệ
giải thoát quả công đức.

– Này Hiền giả, có bao nhiêu hữu (Bhava)?

– Này Hiền giả, có ba hữu: dục hữu, sắc hữu, vô sắc hữu.

– Này Hiền giả, như thế nào sự tái sanh trong tương lai được xảy ra?

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     588

– Này Hiền giả, bị vô minh ngăn che, bị tham ái trói buộc, các loài hữu tình thích thú chỗ này chỗ kia, như vậy, sự tái sinh trong tương lai được xảy ra.

– Này Hiền giả, như thế nào sự tái sanh trong tương lai không xảy ra?

– Này Hiền giả, vô minh được xả ly, minh khởi, tham ái được đoạn diệt, như vậy sự tái sanh trong tương lai không xảy ra.

– Này Hiền giả, thế nào là Thiền thứ nhất?

– Ở đây, này Hiền giả, vị Tỷ-kheo ly dục, ly ác
bất thiện pháp, chứng và trú Thiền thứ nhất, một
trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, có tầm có tứ. Như
vậy, này Hiền giả, gọi là Thiền thứ nhất.

– Này Hiền giả, Thiền thứ nhất có bao nhiêu chi phần?

– Này Hiền giả, Thiền thứ nhất có năm chi phần.
Ở đây, này Hiền giả, Tỷ-kheo thành tựu Thiền thứ
nhất, có tầm, tứ, hỷ, lạc và nhất tâm. Này Hiền giả,
Thiền thứ nhất có năm chi phần như vậy.

– Này Hiền giả, Thiền thứ nhất từ bỏ bao nhiêu chi phần và thành tựu bao nhiêu chi phần?

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                      589

– Này Hiền giả, Thiền thứ nhất từ bỏ năm chi
phần và thành tựu năm chi phần. Ở đây, này Hiền
giả, vị Tỷ-kheo thành tựu Thiền thứ nhất từ bỏ tham
dục, từ bỏ sân, từ bỏ hôn trầm thụy miên, từ bỏ trạo
hối, từ bỏ nghi, thành tựu tầm, tứ, hỷ, lạc và nhất tâm.
Này Hiền giả, như vậy Thiền thứ nhất từ bỏ năm chi
phần, và thành tựu năm chi phần.

– Này Hiền giả, năm căn này, có cảnh giới khác
nhau, có hành giới khác nhau, không có lẫn lộn cảnh
giới, hành giới với nhau. Tức là mắt, tai, mũi, lưỡi,
thân. Này Hiền giả, giữa năm căn này, có cảnh giới
sai khác, có hành giới sai khác, không có thọ lãnh
cảnh giới, hành giới lẫn nhau, cái gì làm sở y cho
chúng, cái gì lãnh thọ cảnh giới, hành giới của
chúng?

– Nầy Hiền giả, năm căn này, có cảnh giới sai khác, có hành giới sai khác, không có lãnh thọ cảnh giới, hành giới lẫn nhau, tức là mắt, tai, mũi, lưỡi, thân. Này Hiền giả, giữa năm căn này, có cảnh giới sai khác, có hành giới sai khác, không có lẫn lộn cảnh giới, hành giới với nhau, ý làm sở y cho chúng, và ý lãnh thọ cảnh giới và hành giới của chúng.

– Này Hiền giả, năm căn này là mắt, tai, mũi, lưỡi, thân. Này Hiền giả, năm căn này, do duyên gì

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                       590

mà chúng an trú?

– Này Hiền giả, năm căn này là mắt, tai, mũi, lưỡi, thân. Này Hiền giả, năm căn này do duyên tuổi thọ (Ayu) mà chúng an trú.

– Này Hiền giả, tuổi thọ do duyên gì mà an trú?

– Tuổi thọ do duyên hơi nóng mà an trú.

– Này Hiền giả, hơi nóng do duyên gì mà an trú?

– Hơi nóng do duyên tuổi thọ mà an trú.

– Này Hiền giả, nay chúng tôi được biết từ lời
nói của Tôn giả Sariputta là tuổi thọ do duyên hơi
nóng mà an trú. Nay chúng tôi lại được biết từ lời nói
của Tôn giả Sariputta là hơi nóng do duyên tuổi thọ
mà an trú. Này Hiền giả, như thế nào, cần phải hiểu
ý nghĩa lời nói này?

– Này Hiền giả, tôi sẽ cho một ví dụ. Nhờ ví dụ,
ở đây, một số người có trí sẽ hiểu ý nghĩa lời nói.
Này Hiền giả, ví như khi một cây đèn dầu được thắp
sáng, duyên tim đèn, ánh sáng được hiện ra, do
duyên ánh sáng, tim đèn được thấy. Cũng vậy này
Hiền giả, tuổi thọ do duyên hơi nóng mà an trú, và
hơi nóng do duyên tuổi thọ mà an trú.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     591

– Này Hiền giả, những pháp thọ hành
(Ayusankhara) này là những pháp được cảm thọ
(Vedaniya) này, hay những pháp thọ hành này khác
với những pháp được cảm thọ này?

– Này Hiền giả, những pháp thọ hành này không phải là những pháp được cảm thọ này. Này Hiền giả, nếu những pháp thọ hành này là những pháp được cảm thọ này thì không thể nêu rõ sự xuất khởi của vị Tỷ-kheo đã thành tựu Diệt thọ tưởng định. Này Hiền giả, vì rằng những pháp thọ hành khác, những pháp được cảm thọ khác nên có thể nêu rõ sự xuất khởi của vị Tỷ-kheo đã thành tựu Diệt thọ tưởng định.

– Này Hiền giả, đối với thân này, khi nào có bao nhiêu pháp được từ bỏ, thì thân này được nằm xuống, quăng đi, vất bỏ, như một khúc gỗ vô tri?

– Này Hiền giả, đối với thân này, khi nào ba
pháp được từ bỏ: Tuổi thọ, hơi nóng và thức, thì thân
này nằm xuống, được quăng đi, vất bỏ như một khúc
gỗ vô tri.

– Này Hiền giả, có sự sai khác gì giữa vật chết, mạng chung này với vị Tỷ-kheo thành tựu Diệt thọ tưởng định?

– Này Hiền giả, vật chết, mạng chung này, thân

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    592

hành của nó chấm dứt, dừng lại, khẩu hành chấm dứt,
dừng lại, tâm hành chấm dứt, dừng lại, tuổi thọ diệt
tận, hơi nóng tiêu diệt, các căn bị bại hoại. Còn vị
Tỷ-kheo thành tựu Diệt thọ tưởng định, thì thân hành
của vị này được chấm dứt, được dừng lại, khẩu hành
được chấm dứt, được dừng lại, tâm hành được chấm
dứt, được dừng lại, nhưng tuổi thọ không diệt tận,
hơi nóng không tiêu diệt, các căn được sáng suốt.
Này Hiền giả, như vậy là sự sai khác giữa vật chết,
mạng chung này với vị Tỷ-kheo thành tựu Diệt thọ
tưởng định.

– Này Hiền giả, có bao nhiêu duyên để chứng nhập tâm giải thoát bất khổ bất lạc?

– Này Hiền giả, có bốn duyên để chứng nhập tâm giải thoát bất khổ bất lạc. Ở đây, này Hiền giả, vị Tỷ-kheo xả lạc, xả khổ, diệt hỷ ưu đã cảm thọ trước, chứng và trú Thiền thứ tư, không khổ, không lạc, xả niệm thanh tịnh. Này Hiền giả, do bốn duyên này mà chứng nhập tâm giải thoát bất khổ bất lạc.

– Này Hiền giả, có bao nhiêu duyên để chứng nhập vô tướng tâm giải thoát?

– Này Hiền giả, có hai duyên để chứng nhập vô tướng tâm giải thoát: không có tác ý nhất thiết tướng và tác ý vô tướng giới. Này Hiền giả, do hai

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                   593

duyên này mà chứng nhập vô tướng tâm giải thoát.

– Này Hiền giả, có bao nhiêu duyên để an trú vô tướng tâm giải thoát?

– Này Hiền giả, có ba duyên để an trú vô tướng
tâm giải thoát: không tác ý nhất thiết tướng, tác ý
vô tướng giới, và một sự sửa soạn trước. Này Hiền
giả, do ba duyên này mà an trú vô tướng tâm giải
thoát.

– Này Hiền giả, có bao nhiêu duyên để xuất khởi vô tướng tâm giải thoát?

– Này Hiền giả, có hai duyên để xuất khởi vô
tướng tâm giải thoát: tác ý nhất thiết tướng và
không tác ý vô tướng giới. Này Hiền giả, do hai
duyên này mà xuất khởi vô tướng tâm giải thoát.

– Này Hiền giả, vô lượng tâm giải thoát này, vô
sở hữu tâm giải thoát này, không tâm giải thoát này
và vô tướng tâm giải thoát này, những pháp này
nghĩa sai biệt và danh sai biệt, hay nghĩa đồng nhất
và danh sai biệt?

– Này Hiền giả, vô lượng tâm giải thoát, vô sở hữu tâm giải thoát, không tâm giải thoát và vô tướng tâm giải thoát này, có một pháp môn, này Hiền giả,

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                   594

do pháp môn này, các pháp ấy nghĩa sai biệt và danh
sai biệt. Và này Hiền giả, lại có một pháp môn, do
pháp môn này, các pháp ấy có nghĩa đồng nhất và
danh sai biệt.

Này Hiền giả, thế nào là có pháp môn, do pháp môn này các pháp ấy có nghĩa sai khác và có danh sai khác?

Ở đây, này Hiền giả, vị Tỷ-kheo an trú biến mãn
một phương với tâm câu hữu với từ, cũng vậy
phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy
phương thứ tư. Như vậy, cùng khắp thế giới, trên,
dưới, bề ngang, hết thảy phương xứ, cùng khắp vô
biên giới, vị ấy an trú biến mãn với tâm câu hữu với
từ, quảng đại, vô biên, không hận, không sân. Với
tâm câu hữu với bi... với tâm câu hữu với hỷ... an trú
biến mãn một phương với tâm câu hữu với xả, cũng
vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng
vậy phương thứ tư. Như vậy, cùng khắp thế giới,
trên, dưới, bề ngang, hết thảy phương xứ, cùng khắp
vô biên giới, vị ấy an trú biến mãn với tâm câu hữu
với xả, quảng đại, vô biên, không hận, không sân.
Như vậy, này Hiền giả, gọi là vô lượng tâm giải
thoát.

Và này Hiền giả, thế nào là vô sở hữu tâm giải

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     595

thoát? Ở đây, này Hiền giả, vị Tỷ-kheo vượt lên mọi
Thức vô biên xứ, nghĩ rằng: "Không có vật gì" chứng
và trú Vô sở hữu xứ. Như vậy, này Hiền giả, gọi là
Vô sở hữu tâm giải thoát.

Và này Hiền giả, thế nào là không tâm giải
thoát? Ở đây, này Hiền giả, vị Tỷ-kheo đi đến khu
rừng, hay đi đến gốc cây, hay đi đến chỗ nhà trống
và suy nghĩ như sau: "Đây trống không, không có tự
ngã hay không có ngã sở". Như vậy, này Hiền giả,
gọi là không tâm giải thoát.

Và này Hiền giả, thế nào là vô tướng tâm giải
thoát? Ở đây, này Hiền giả, vị Tỷ-kheo không tác ý
với nhất thiết tướng, đạt và an trú vô tướng tâm định.
Như vậy, này Hiền giả, gọi là vô tướng tâm giải
thoát.

Như vậy là có pháp môn và do pháp môn này những pháp ấy nghĩa sai biệt và danh sai biệt.

Và này Hiền giả, thế nào là có pháp môn và do pháp môn này các pháp ấy có nghĩa đồng nhất nhưng danh sai biệt?

Tham, này Hiền giả, là nguyên nhân của hạn lượng; sân là nguyên nhân của hạn lượng; si là nguyên nhân của hạn lượng. Đối với vị Tỷ-kheo đã

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     596

đoạn trừ các lậu hoặc và tham, sân, si này đã được chặt tận gốc như thân cây tala được chặt tận gốc, khiến chúng không thể tái sanh trong tương lai. Này Hiền giả, khi nào các tâm giải thoát là vô lượng, thì bất động tâm giải thoát được gọi là tối thượng đối với các tâm giải thoát ấy, và bất động tâm giải thoát không có tham, không có sân, không có si.

Tham, này Hiền giả, là một vật gì (chướng ngại), sân là một vật gì (chướng ngại), si là một vật gì (chướng ngại). Đối với vị Tỷ-kheo đã đoạn trừ các lậu hoặc, thì tham, sân, si này đã được chặt tận gốc, như thân cây tala được chặt tận gốc, khiến chúng không thể tái sanh trong tương lai. Này Hiền giả, khi nào các tâm giải thoát là vô sở hữu, thì bất động tâm giải thoát được gọi là tối thượng đối với các tâm giải thoát ấy, và bất động tâm giải thoát ấy không có tham, không có sân, không có si.

Tham, này Hiền giả, là nhân tạo ra tướng, sân là nhân tạo ra tướng, si là nhân tạo ra tướng. Đối với vị Tỷ-kheo đã đoạn trừ các lậu hoặc, thì tham, sân, si này được chặt tận gốc, như thân cây tala được chặt tận gốc, khiến chúng không thể tái sanh trong tương lai. Này Hiền giả, khi nào các tâm giải thoát là vô tướng, thì bất động tâm giải thoát được gọi là tối thượng đối với các tâm giải thoát ấy, và bất động

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     597

tâm giải thoát này không có tham, không có sân, không có si.

Như vậy, này Hiền giả, là pháp môn này, những pháp ấy là đồng nghĩa nhưng danh sai biệt.

Tôn giả Sariputta thuyết giảng như vậy. Tôn giả Mahakotthita hoan hỷ, tín thọ lời Tôn giả Sariputta dạy.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                   598

64    Trước mặt lẫn sau lưng đều an trú tâm từ trong thân khẩu ý - TIỂU Kinh RỪNG SỪNG BÒ – 31 Trung I, 449

TIỂU KINH RỪNG SỪNG BÒ (Culagosingasuttam) – Bài kinh số 31 – Trung I, 449

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Nadika, tại Ginjakavasatha.
Lúc bấy giờ Tôn giả Anuruddha (A-na-luật-đà), Tôn
giả Nandiya, Tôn giả Kimbila trú tại khu vườn trong
rừng Gosinga có nhiều cây ta-la. Rồi Thế Tôn, vào
buổi chiều, sau khi tham thiền, đứng dậy đi đến khu
vườn trong rừng Gosinga có nhiều cây ta-la. Người
giữ vườn thấy Thế Tôn từ xa đi đến, liền bạch Thế
Tôn:

– Bạch Sa-môn, chớ có vào khu vườn này. Có ba Thiện nam tử đang trú tại đây, rất ái luyến tự ngã. Chớ có phiền nhiễu các vị ấy.

Tôn giả Anuruddha nghe người giữ vườn nói

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     599

chuyện với Thế Tôn như vậy liền nói với người giữ vườn:

– Này người giữ vườn, chớ có ngăn chận Thế Tôn. Thế Tôn, bậc Đạo Sư của chúng tôi đã đến.

Rồi Tôn giả Anuruddha đi đến Tôn giả Nandiya Tôn giả Kimbila và nói:

– Chư Tôn giả hãy đến, chư Tôn giả hãy đến. Thế Tôn, bậc Đạo Sư của chúng ta đã đến.

Rồi Tôn giả Anuruddha, Tôn giả Nandiya và
Tôn giả Kimbila ra đón Thế Tôn, một người cầm y
bát của Thế Tôn, một người sửa soạn chỗ ngồi, một
người đặt sẵn nước rửa chân. Thế Tôn ngồi trên chỗ
ngồi đã soạn sẵn, sau khi ngồi, Thế Tôn rửa chân.
Rồi các Tôn giả ấy đảnh lễ Thế Tôn và ngồi xuống
một bên. Và Thế Tôn nói với Tôn giả Anuruddha
đang ngồi xuống một bên:

– Này các Anuruddha, các Ông có được an lành không? Có được sống yên vui không? Đi khất thực có khỏi mệt nhọc không?

– Bạch Thế Tôn, chúng con được an lành; bạch Thế Tôn, chúng con sống yên vui; bạch Thế Tôn, chúng con đi khất thực khỏi có mệt nhọc.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                 600

– Này các Anuruddha, các Ông có sống hòa
hợp, hoan hỷ với nhau, không có cãi nhau, như nước
với sữa, sống nhìn nhau với cặp mắt thiện cảm
không?

– Bạch Thế Tôn, thật sự chúng con sống hòa hợp, hoan hỷ với nhau, không có cãi nhau, như nước với sữa, sống nhìn nhau với cặp mắt thiện cảm.

– Này các Anuruddha, như thế nào các Ông sống hòa hợp, hoan hỷ với nhau, như nước với sữa, sống nhìn nhau với cặp mắt thiện cảm?

– Bạch Thế Tôn, ở đây, chúng con nghe như
sau: "Thật lợi ích thay cho ta, thật khéo lợi ích thay
cho ta, khi ta được sống với các vị đồng phạm hạnh
như vậy". Bạch Thế Tôn, do vậy, đối với các vị đồng
phạm hạnh này, con khởi lên từ thân nghiệp trước
mặt và sau lưng, con khởi lên từ khẩu nghiệp, trước
mặt và sau lưng, con khởi lên từ ý nghiệp, trước mặt
và sau lưng. Bạch Thế Tôn, do vậy, chúng con nghĩ
như sau: "Ta hãy từ bỏ tâm của ta và sống thuận theo
tâm của những Tôn giả này". Bạch Thế Tôn, con từ
bỏ tâm của con, và sống thuận theo tâm của những
Tôn giả ấy. Bạch Thế Tôn, chúng con tuy khác thân
nhưng giống như đồng một tâm.

Rồi Tôn giả Nandiya... (như trên)... rồi Tôn giả

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     601

Kimbila bạch Thế Tôn:

– Bạch Thế Tôn, ở đây chúng con nghĩ như sau: "Thật lợi ích thay cho ta, thật khéo lợi ích thay cho ta, khi ta được sống với các vị đồng phạm hạnh như vậy". Bạch Thế Tôn, do vậy, đối với các vị đồng phạm hạnh này, con khởi lên từ thân nghiệp, trước mặt và sau lưng, con khởi lên từ khẩu nghiệp, trước mặt và sau lưng, con khởi lên từ ý nghiệp, trước mặt và sau lưng. Bạch Thế Tôn, do vậy, chúng con nghĩ như sau: "Ta hãy từ bỏ tâm của ta và sống thuận theo tâm của những Tôn giả này". Bạch Thế Tôn, con từ bỏ tâm của con và sống thuận theo tâm của những Tôn giả ấy. Bạch Thế Tôn, chúng con tuy khác thân nhưng giống như đồng một tâm. Bạch Thế Tôn, như vậy chúng con sống hòa hợp, hoan hỷ với nhau, như nước với sữa, sống nhìn nhau với cặp mắt thiện cảm.

– Lành thay, lành thay, này Anuruddha! Này các Anuruddha, các Ông có sống không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần không?

– Bạch Thế Tôn, thật sự chúng con sống không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần.

– Này các Anuruddha, như thế nào, các Ông sống không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần?

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    602

– Ở đây, bạch Thế Tôn, chúng con, ai đi làng
khất thực về trước, thì người ấy sắp đặt các chỗ ngồi,
soạn sẵn nước uống, nước rửa chân, soạn sẵn một
bát để bỏ đồ dư. Ai đi làng khất thực về sau, thì người
ấy, còn đồ ăn thừa nếu muốn thì ăn, nếu không muốn
thì bỏ vào chỗ không có cỏ xanh hay đổ vào nước
không có loài côn trùng và người ấy xếp dọn lại các
chỗ ngồi, cất đi nước uống, nước rửa chân, cất đi cái
bát để bỏ đồ dư và quét sạch nhà ăn. Ai thấy ghè
nước uống, ghè nước rửa chân, hay ghè nước trong
nhà cầu hết nước, trống không thì người ấy sẽ lo liệu
(nước). Nếu ai làm không nổi với sức bàn tay của
mình, thì người ấy dùng tay ra hiệu gọi người thứ
hai: "Chúng ta hãy lo liệu (nước)". Dầu vậy, bạch
Thế Tôn, chúng con không vì vậy mà gây ra tiếng
động. Và đến ngày thứ năm, bạch Thế Tôn, suốt cả
đêm, chúng con ngồi đàm luận về đạo pháp. Như
vậy, bạch Thế Tôn chúng con sống không phóng dật,
nhiệt tâm, tinh cần.

– Lành thay, lành thay, này các Anuruddha!
Này các Anuruddha, các Ông sống không phóng dật,
nhiệt tâm, tinh cần như vậy, các Ông có chứng được
pháp thượng nhân, tri kiến thù thắng, xứng đáng bậc
Thánh, sống thoải mái, an lạc không?

– Bạch Thế Tôn, sao có thể không được. Ở đây,

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                      603

bạch Thế Tôn, lâu cho đến khi chúng con muốn,
chúng con ly dục, ly pháp bất thiện, chứng và trú
Thiền thứ nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh,
có tầm có tứ. Như vậy, bạch Thế Tôn, đối với chúng
con, là pháp thượng nhân, tri kiến thù thắng, xứng
đáng bậc Thánh; chúng con chứng được và sống
thoải mái, an lạc, nhờ chúng con sống không phóng
dật, nhiệt tâm, tinh cần.

– Lành thay, lành thay, này các Anuruddha! Này
các Anuruddha, các Ông có vượt qua sự an trú kia,
có làm cho khinh an sự an trú kia, và chứng được
một pháp thượng nhân khác, một tri kiến thù thắng
xứng đáng bậc Thánh và sống thoải mái, an lạc
không?

– Bạch Thế Tôn, làm sao có thể không được. Ở
đây, bạch Thế Tôn, lâu cho đến khi chúng con muốn,
chúng con diệt tầm diệt tứ, chứng và trú Thiền thứ
hai, một trạng thái hỷ lạc do định sanh, không tầm
không tứ, nội tĩnh nhất tâm. Bạch Thế Tôn, chúng
con vượt qua sự an trú kia, làm cho khinh an sự an
trú kia; chúng con chứng được pháp thượng nhân
khác, một tri kiến thù thắng, xứng đáng bậc Thánh
và sống thoải mái, an lạc.

– Lành thay, lành thay, này các Anuruddha! Này

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    604

các Anuruddha, các Ông có vượt qua sự an trú kia,
có làm cho khinh an sự an trú kia, và chứng được
một pháp thượng nhân khác, một tri kiến thù thắng,
xứng đáng bậc Thánh và sống thoải mái, an lạc
không?

– Bạch Thế Tôn, làm sao có thể không được. Ở
đây, lâu cho đến khi chúng con muốn, chúng con ly
hỷ trú xả, chánh niệm tỉnh giác, thân cảm sự lạc thọ
mà các bậc Thánh gọi là xả niệm lạc trú, chứng và
trú Thiền thứ ba, Bạch Thế Tôn, chúng con vượt
qua sự an trú kia, làm cho khinh an sự an trú kia;
chúng con chứng được pháp thượng nhân khác, một
tri kiến thù thắng, xứng đáng bậc Thánh, và sống
thoải mái, an lạc.

– Lành thay, lành thay, này các Anuruddha! Này
các Anuruddha, các Ông có vượt qua sự an trú kia,
có làm cho khinh an sự an trú kia, và chứng được
một pháp thượng nhân khác, một tri kiến thù thắng,
xứng đáng bậc Thánh và sống thoải mái, an lạc
không?

– Bạch Thế Tôn, làm sao có thể không được. Ở
đây, lâu cho đến khi chúng con muốn, chúng con xả
lạc, xả khổ, diệt hỷ ưu đã cảm thọ trước, chứng và
trú Thiền thứ tư, không khổ không lạc, xả niệm

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                   605

thanh tịnh. Bạch Thế Tôn, chúng con vượt qua sự an
trú kia, làm cho khinh an sự an trú kia; chúng con
chứng được pháp thượng nhân khác, một tri kiến thù
thắng, xứng đáng bậc Thánh và sống thoải mái an
lạc.

– Lành thay, lành thay, này các Anuruddha! Này
các Anuruddha, các Ông có vượt qua sự an trú kia,
có làm cho khinh an sự an trú kia, và chứng được
một pháp thượng nhân khác, một tri kiến thù thắng,
xứng đáng bậc Thánh và sống thoải mái, an lạc
không?

– Bạch Thế Tôn, làm sao có thể không được. Ở
đây lâu cho đến khi chúng con muốn, chúng con vượt
lên mọi sắc tưởng, diệt trừ mọi chướng ngại tưởng,
không tác ý đối với dị tưởng; chúng con nghĩ rằng:
"Hư không là vô biên", chứng và trú Không vô biên
xứ. Bạch Thế Tôn, chúng con vượt qua sự an trú kia,
làm cho khinh an sự an trú kia; chúng con chứng
được pháp thượng nhân khác, một tri kiến thù thắng,
xứng đáng bậc Thánh và sống thoải mái, an lạc...
(như trên)...

Ở đây, lâu cho đến khi chúng con muốn; chúng con vượt qua mọi Không vô biên xứ, nghĩ rằng: "Thức là vô biên", chứng và trú Thức vô biên xứ...

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                  606

(như trên)...

Ở đây, lâu cho đến khi chúng con muốn; chúng
con vượt qua mọi Thức vô biên xứ, nghĩ rằng:
"Không có vật gì", chứng và trú Vô sở hữu xứ...
(như trên)...

Ở đây, lâu cho đến khi chúng con muốn; chúng con vượt qua mọi Vô sở hữu xứ, chứng và trú Phi tưởng phi phi tưởng xứ...

Ở đây, lâu cho đến khi chúng con muốn; chúng
con vượt qua Phi tưởng phi phi tưởng xứ, chứng và
trú Diệt thọ tưởng định. Sau khi đã thấy nhờ trí tuệ,
các lậu hoặc của chúng con được đoạn trừ. Bạch Thế
Tôn, chúng con vượt qua sự an trú kia, làm cho khinh
an sự an trú kia; chúng con chứng được pháp thượng
nhân này, một tri kiến thù thắng, xứng đáng bậc
Thánh và sống thoải mái, an lạc. Bạch Thế Tôn,
chúng con không thấy một lạc trú nào khác cao
thượng hơn, thù thắng hơn sự lạc trú này.

– Lành thay, lành thay, các Anuruddha! Này các Anuruddha, ngoài lạc trú này, không có một lạc trú nào khác cao thượng hơn, thù thắng hơn.

Thế Tôn thuyết pháp cho Tôn giả Anuruddha, Tôn giả Nandiya và Tôn giả Kimbila, khai thị, khích

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    607

lệ làm cho hoan hỷ, làm cho phấn khởi, rồi từ chỗ
ngồi đứng dậy ra về. Tôn giả Anuruddha, Tôn giả
Nandiya và Tôn giả Kimbila, sau khi tiễn đưa Thế
Tôn và đi trở về. Tôn giả Nandiya và Tôn giả
Kimbila nói với Tôn giả Anuruddha:

– Chúng tôi không bao giờ nói với Tôn giả
Anuruddha như sau: "Chúng tôi là người đã chứng
và an trú quả này, an trú quả này", và nhờ vậy, Tôn
giả Anuruddha, trước mặt Thế Tôn, đã nêu rõ (các
quả chứng) cho đến sự đoạn trừ các lậu hoặc.

– Chư Tôn giả không nói với tôi như sau:
"Chúng tôi là người đã chứng và an trú quả này, an
trú quả này", nhưng với tâm của tôi, tôi biết được tâm
của các Tôn giả: "Chư Tôn này là Người đã chứng
và an trú quả này, an trú quả này". Và chư Thiên có
nói với tôi về vấn đề này: "Chư Tôn này là Người đã
chứng và an trú quả này, an trú quả này". Chính nhờ
phương tiện này, các câu mà Thế Tôn hỏi đã được
trả lời.

Rồi Digha Parajana, một Yakkha (Trường quỷ
Dạ-xoa) đến chỗ Thế Tôn ở, sau khi đến, đảnh lễ
Ngài và đứng một bên. Sau khi đứng một bên, Digha
Parajana bạch Thế Tôn:

– Bạch Thế Tôn, thật lợi ích thay cho dân chúng

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     608

Vajji (Bạt kỳ)! Thật khéo lợi ích thay cho dân chúng Vajji! Vì Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác ở đây, và cả ba Thiện nam tử, Tôn giả Anuruddha, Tôn giả Nandiya và Tôn giả Kimbila cũng vậy.

Sau khi nghe tiếng của Yakkha Digha Parajana, các địa thần làm cho tiếng này được nghe: "Chư Hiền giả, thật lợi ích thay cho dân chúng Vajji! thật khéo lợi ích cho dân chúng Vajji! Vì Thế Tôn, bậc A-la- hán, Chánh Đẳng Giác ở đây và cả ba Thiện nam tử này, Tôn giả Anuruddha, Tôn giả Nandiya và Tôn giả Kimbila cũng vậy". Sau khi nghe tiếng của các Địa thần, bốn Thiên vương... (như trên)... cõi trời Ba mươi ba... Dạ-ma thiên... Đâu-suất-đà thiên... Hóa lạc thiên... Tha hóa tự tại thiên... Phạm chúng thiên làm cho tiếng này được nghe: "Chư Hiền giả, thật lợi ích thay có dân chúng Vajji! Thật khéo lợi ích thay cho dân chúng Vajji! Vì Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác ở đây, và cả ba Thiện nam tử này, Tôn giả Anuruddha, Tôn giả Nandiya, và Tôn giả Kimbila". Như vậy, trong giờ phút này, trong sát-na này, các Tôn giả ấy được biết cho đến Phạm thiên.

– Sự việc là như vậy, này Digha, sự việc là như
vậy, này Digha, này Digha, nếu gia đình nào, ba
Thiện nam tử này xuất gia, từ bỏ gia đình, sống
không gia đình, nghĩ đến ba Thiện nam tử này với

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     609

tâm niệm hoan hỷ, thì gia đình ấy sẽ được an lạc, hạnh phúc lâu dài. Này Digha, nếu bà con quyến thuộc của gia đình mà ba Thiện nam tử này xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, nghĩ đến ba Thiện nam tử này với tâm niệm hoan hỷ, thì bà con quyến thuộc của gia đình mà ba Thiện nam tử này xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, nghĩ đến ba thiện nam tử này với tâm niệm hoan hỷ, thì bà con quyến thuộc của gia đình ấy sẽ được an lạc, hạnh phúc lâu dài. Này Digha, nếu làng nào... nếu xã ấp nào... nếu thành phố nào... nếu quốc độ nào... nếu tất cả Sát đế lỵ... nếu tất cả Bà-la-môn... nếu tất cả Phệ xá (Vessa)... nếu tất cả Thủ đà (Sudda)... Này Digha, nếu thế giới với chư Thiên, với Ác ma, với Phạm thiên, với chúng Sa-môn, Bà-la-môn, chư Thiên và loài Người nhớ đến ba Tôn giả này với tâm niệm hoan hỷ, thì thế giới ấy với chư Thiên, với Ác ma, với Phạm thiên, với chúng Sa-môn, Bà-la-môn, chư Thiên và loài Người sẽ được an lạc, hạnh phúc lâu dài. Này Digha, hãy xem ba Thiện nam tử này sống như thế nào? - Vì hạnh phúc cho chúng sanh, vì an lạc cho chúng sanh, vì lòng thương tưởng cho đời, vì hạnh phúc, vì an lạc cho chư Thiên và loài Người.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Dạ xoa Digha Parajana hoan hỷ, tín thọ lời Thế Tôn dạy.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     610

65    Tối thắng là Không vô biên xứ, Thức vô biên xứ, Vô sở hữu xứ - Kinh Từ – Tương V, 183

Từ – Tương V, 183

1) Một thời, Thế Tôn trú ở giữa dân chúng Koliya, tại thị trấn của dân Koliya tên là Haliddavasana.

2) Rồi một số đông Tỷ-kheo, vào buổi sáng, đắp y cầm y, bát đi vào Haliddavasana để khất thực.

3) Rồi các Tỷ-kheo ấy suy nghĩ: "Thật là quá sớm để đi vào Haliddavasana khất thực. Vậy, chúng ta hãy đi đến khu vườn của các du sĩ ngoại đạo".

4) Rồi các Tỷ-kheo ấy đi đến khu vườn các du sĩ
ngoại đạo; sau khi đến nói lên với những du sĩ ngoại
đạo ấy những lời chào đón hỏi thăm, sau khi nói lên
những lời chào đón hỏi thăm thân hữu, họ liền ngồi
xuống một bên. Các du sĩ ngoại đạo ấy nói với các
Tỷ-kheo đang ngồi một bên:

5) -- Này chư Hiền, Sa-môn Gotama có thuyết pháp như sau cho các đệ tử: "Hãy đến, này các Tỷ-kheo, sau khi đoạn tận năm triền cái, những pháp làm uế nhiễm tâm, làm yếu ớt trí tuệ, hãy trú, biến mãn một

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                   611

phương với tâm câu hữu với từ; cũng vậy, với phương thứ hai; cũng vậy, với phương thứ ba; cũng vậy, với phương thứ tư. Như vậy, cùng khắp thế giới, trên dưới bề ngang, hết thảy phương xứ, cùng khắp vô biên giới, vị ấy an trú, biến mãn với tâm câu hữu với từ, quảng đại vô biên, không hận, không sân... với tâm câu hữu với bi... với tâm câu hữu với hỷ... với tâm câu hữu với xả; cũng vậy, với phương thứ hai; cũng vậy, với phương thứ ba; cũng vậy, với phương thứ tư. Như vậy, cùng khắp thế giới, trên dưới bề ngang, hết thảy phương xứ, cùng khắp vô biên giới, vị ấy an trú, biến mãn với tâm câu hữu với xả, quảng đại vô biên, không hận, không sân".

6) Này chư Hiền, chúng tôi cũng thuyết pháp cho các
đệ tử như sau: "Hãy đến, này chư Hiền, sau khi đoạn
tận năm triền cái, những pháp làm uế nhiễm tâm,
làm yếu ớt trí tuệ, hãy trú, biến mãn một phương với
tâm câu hữu với từ... với tâm câu hữu với bi... với
tâm câu hữu với hỷ... với tâm câu hữu với xả... không
hận, không sân".

7) Ở đây, này chư Hiền, cái gì là đặc thù, cái gì là thù thắng, cái gì là sai biệt giữa Sa-môn Gotama và chúng tôi, tức là về thuyết pháp hay về giáo giới?

Rồi các Tỷ-kheo ấy không hoan hỷ, không bác bỏ lời nói các du sĩ ngoại đạo ấy; không hoan hỷ, không

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    612

bác bỏ, từ chỗ ngồi đứng dậy, họ ra đi với ý nghĩ: "Chúng ta sẽ được biết ý nghĩa lời nói này từ nơi Thế Tôn".

8) Rồi các Tỷ-kheo ấy sau khi đi khất thực ở
Haliddavasana, sau buổi ăn, trên con đường đi khất
thực trở về, đi đến Thế Tôn; sau khi đến, họ đảnh lễ
Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, các
Tỷ-kheo ấy bạch Thế Tôn:

9) -- Ở đây, bạch Thế Tôn, chúng con, vào buổi sáng,
đắp y cầm y bát đi vào Haliddavasana để khất thực.
Rồi, bạch Thế Tôn, chúng con suy nghĩ như sau:
"Thật là quá sớm để đi vào Haliddavasana khất thực.
Vậy chúng ta hãy đi đến khu vườn các du sĩ ngoại
đạo". Rồi, bạch Thế Tôn, chúng con đi đến khu vườn
các du sĩ ngoại đạo... (như trên) ... Rồi chúng con,
bạch Thế Tôn, không hoan hỷ, không bác bỏ lời nói
các du sĩ ngoại đạo ấy; không hoan hỷ, không bác
bỏ, từ chỗ ngồi đứng dậy, chúng con ra đi với ý nghĩ:
"Chúng ta sẽ được biết ý nghĩa lời nói này từ Thế
Tôn".

10) -- Được nói vậy, này các Tỷ-kheo, cần phải nói với các du sĩ ngoại đạo ấy như sau:

- "Nhưng này chư Hiền, từ tâm giải thoát tu tập như thế nào? Thú hướng như thế nào? Tối

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    613

thắng như thế nào? Quả như thế nào? Cứu
cánh như thế nào?
- Và này chư Hiền, bi tâm giải thoát tu tập như
thế nào? Thú hướng như thế nào? Tối thắng
như thế nào? Quả như thế nào? Cứu cánh như
thế nào?
- Và này chư Hiền, hỷ tâm giải thoát... xả tâm
giải thoát tu tập như thế nào? Thú hướng như
thế nào? Tối thắng như thế nào? Quả như thế
nào? Cứu cánh như thế nào?"

Khi được hỏi như vậy, này các Tỷ-kheo, các du sĩ ngoại đạo sẽ không thể cắt nghĩa được, sẽ rơi vào khó khăn.

11) Vì sao? Vì rằng, này các Tỷ-kheo, vấn đề này
vượt ngoài giới vức của họ. Này các Tỷ-kheo, Ta
không thấy một ai ở Thiên giới, thế giới này ở Ma
giới, Phạm thiên giới, cùng với quần chúng Sa-môn,
Bà-la-môn, chư Thiên và loài Người có thể làm thỏa
mãn tâm với câu trả lời cho những câu hỏi này, ngoại
trừ Như Lai, hay đệ tử Như Lai, hay những ai được
nghe từ hai vị ấy.

12) Và này các Tỷ-kheo, từ tâm giải thoát tu tập như thế nào? Thú hướng như thế nào? Tối thắng như thế nào? Quả như thế nào? Cứu cánh như thế nào?

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                   614

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập niệm
giác chi câu hữu với từ... tu tập xả giác chi câu
hữu với từ, liên hệ đến viễn ly, liên hệ đến ly
tham, liên hệ đến đoạn diệt, hướng đến từ bỏ.
- Nếu vị ấy muốn: "Ta sẽ trú với tưởng ghê tởm
đối với pháp không ghê tởm", vị ấy trú ở đây
với tưởng ghê tởm.
- Nếu vị ấy muốn: "Ta sẽ trú với tưởng không
ghê tởm đối với pháp ghê tởm", vị ấy trú ở đây
với tưởng không ghê tởm.
- Nếu vị ấy muốn: "Ta sẽ trú với tưởng ghê tởm
đối với pháp không ghê tởm và pháp ghê tởm",
vị ấy trú ở đây với tưởng ghê tởm.
- Nếu vị ấy muốn: "Ta sẽ trú với tưởng không
ghê tởm đối với pháp ghê tởm và pháp không
ghê tởm", vị ấy trú ở đây với tưởng không ghê
tởm.
- Nếu vị ấy muốn: "Từ bỏ cả hai không ghê tởm
và ghê tởm, ta sẽ trú xả, chánh niệm tỉnh giác",
vị ấy trú ở đây với xả, chánh niệm tỉnh giác,
hay đạt đến giải thoát được gọi là thanh tịnh,
vị ấy an trú.
- Này các Tỷ-kheo, từ tâm giải thoát là thanh
tịnh tối thượng, Ta tuyên bố như vậy. Ở đây là
trí tuệ đối với Tỷ-kheo không đạt tới giải thoát
cao hơn.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                   615

13) Và này các Tỷ-kheo, bi tâm giải thoát tu tập như thế nào? Thú hướng như thế nào? Tối thắng như thế nào? Quả như thế nào? Cứu cánh như thế nào?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập niệm
giác chi câu hữu với bi... tu tập xả giác chi câu
hữu với bi liên hệ đến viễn ly, liên hệ đến ly
tham, liên hệ đến đoạn diệt, hướng đến từ bỏ.
- Nếu vị ấy muốn: "Ta sẽ trú với tưởng ghê tởm
đối với pháp không ghê tởm", vị ấy trú ở đây
với tưởng ghê tởm... Nếu vị ấy muốn: "Từ bỏ
cả hai không ghê tởm và ghê tởm, ta sẽ trú xả,
chánh niệm tỉnh giác", vị ấy trú ở đây với xả,
chánh niệm tỉnh giác.
- Vượt qua một cách hoàn toàn các sắc tưởng,
chấm dứt các tưởng đối ngại, không tác ý các
tưởng sai biệt, vị ấy nghĩ rằng: "Hư không là
vô biên", vị ấy đạt đến và trú Không vô biên
xứ.
- Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng bi tâm giải thoát
lấy Không vô biên xứ làm tối thắng. Ở đây là
trí tuệ của Tỷ-kheo không đạt tới giải thoát cao
hơn.

14) Và này các Tỷ-kheo, tu tập hỷ tâm giải thoát như thế nào? Thú hướng như thế nào? Tối thắng như thế nào? Quả như thế nào? Cứu cánh như thế nào?

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    616

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập niệm
giác chi câu hữu với hỷ... tu tập xả giác chi câu
hữu với hỷ liên hệ đến viễn ly, liên hệ đến ly
tham, liên hệ đến đoạn diệt, hướng đến từ bỏ.
- Nếu vị ấy muốn: "Ta sẽ trú với tưởng ghê tởm
đối với pháp không ghê tởm", vị ấy trú ở đây
với tưởng ghê tởm... Nếu vị ấy muốn: "Từ bỏ
cả hai không ghê tởm và ghê tởm, ta sẽ trú xả,
chánh niệm tỉnh giác", vị ấy trú ở đây với xả,
chánh niệm tỉnh giác.
- Vượt qua Không vô biên xứ một cách hoàn
toàn, vị ấy nghĩ rằng: "Thức là vô biên", vị ấy
đạt đến và trú Thức vô biên xứ.
- Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng hỷ tâm giải thoát
lấy Thức vô biên xứ làm tối thắng. Ở đây là trí
tuệ của Tỷ-kheo không đạt tới giải thoát cao
hơn.

15) Và này các Tỷ-kheo, tu tập xả tâm giải thoát như thế nào? Thú hướng như thế nào? Tối thắng như thế nào? Quả như thế nào? Cứu cánh như thế nào?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập niệm
giác chi câu hữu với xả... tu tập xả giác chi câu
hữu với xả liên hệ đến viễn ly, liên hệ đến ly
tham, liên hệ đến đoạn diệt, hướng đến từ bỏ.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    617

- Nếu vị ấy muốn: "Ta sẽ trú với tưởng ghê tởm
đối với pháp không ghê tởm", vị ấy trú ở đây
với tưởng ghê tởm.
- Nếu vị ấy muốn: "Ta sẽ trú với tưởng không
ghê tởm đối với pháp ghê tởm", vị ấy trú ở đây
với tưởng không ghê tởm.
- Nếu vị ấy muốn: "Ta sẽ trú với tưởng không
ghê tởm đối với pháp ghê tởm và pháp không
ghê tởm", vị ấy trú ở đây với tưởng không ghê
tởm.
- Nếu vị ấy muốn: "Từ bỏ cả hai không ghê tởm
và ghê tởm, ta sẽ trú xả, chánh niệm tỉnh giác",
vị ấy trú ở đây với xả, chánh niệm tỉnh giác.
- Sau khi vượt qua Thức vô biên xứ một cách
hoàn toàn với ý nghĩ: "Không có vật gì", vị ấy
chứng đạt và trú Vô sở hữu xứ.
- Ta nói rằng, này các Tỷ-kheo, xả tâm giải
thoát lấy Vô sở hữu xứ làm tối thắng. Ở đây là
trí tuệ của Tỷ-kheo không đạt tới giải thoát cao
hơn.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                  618

66    Vị hữu tình không có si ám, sinh ra ở
đời vì hạnh phúc cho muôn loài - Kinh
SỢ HÃI VÀ KHIẾP ĐẢM – 4 Trung I,
41

KINH SỢ HÃI VÀ KHIẾP ĐẢM (Bhayabherava suttam) – Bài kinh số 4 – Trung I, 41

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Savatthi (Xá-vệ), tại
Jetavana (Kỳ-đà Lâm), vườn ông Anathapindika
(Cấp Cô Độc). Rồi Bà-la-môn Janussoni đến chỗ
Thế Tôn ở, khi đến xong, nói lên những lời chào đón
hỏi thăm với Thế Tôn, sau khi nói lên những lời chào
đón hỏi thăm thân hữu, rồi ngồi xuống một bên. Ngồi
xuống một bên, Bà-la-môn Janussoni bạch Thế Tôn:

- Tôn giả Gotama, có những Thiện nam tử, vì lòng tin Tôn giả Gotama, đã xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Đối với những vị này, Tôn giả Gotama là vị lãnh đạo. Đối với những vị này, Tôn giả Gotama giúp ích rất nhiều. Đối với những vị này, Tôn giả Gotama là vị khích lệ sách tấn. Các vị này

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    619

chấp nhận tuân theo quan điểm của Tôn giả Gotama.

– Này Bà-la-môn, thật sự là vậy. Này Bà-la-
môn, thật sự là vậy. Này Bà-la-môn, có những Thiện
nam tử, vì lòng tin nơi Ta, đã xuất gia, từ bỏ gia đình,
sống không gia đình. Ta là vị lãnh đạo của họ. Ta đã
giúp ích rất nhiều cho họ. Ta là vị khích lệ sách tấn
cho họ. Và các vị này chấp nhận tuân theo quan điểm
của Ta.

– Tôn giả Gotama, thật khó kham nhẫn những
trú xứ xa vắng trong rừng núi hoang vu! Thật khó
khăn đời sống viễn ly! Thật khó thưởng thức đời
sống độc cư! Con nghĩ rằng rừng núi làm rối loạn
tâm trí vị Tỷ-kheo chưa chứng Thiền định.

– Này Bà-la-môn, thật sự là vậy. Này Bà-la-
môn, thật sự là vậy. Này Bà-la-môn, thật khó kham
nhẫn những trú xứ xa vắng trong rừng núi hoang vu!
Thật khó khăn, đời sống viễn ly! Thật khó thưởng
thức đời sống độc cư! Ta nghĩ rằng rừng núi làm rối
loạn tâm trí vị Tỷ-kheo chưa chứng Thiền định.

– Này Bà-la-môn, xưa kia khi Ta chưa chứng
ngộ chánh đẳng giác, khi còn là Bồ-tát, Ta nghĩ như
sau: "Thật khó kham nhẫn những trú xứ xa vắng,
trong rừng núi hoang vu! Thật khó khăn, đời sống
viễn ly! Thật khó thưởng thức đời sống độc cư! Ta

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                       620

nghĩ rằng rừng núi làm rối loạn tâm trí vị Tỷ-kheo chưa chứng Thiền định!" Này Bà-la-môn, rồi Ta suy nghĩ: "Những Sa-môn hay Bà-la-môn nào, thân nghiệp không thanh tịnh, sống tại các trú xứ xa vắng, trong rừng núi hoang vu, do nguyên nhân nhiễm trước, thân nghiệp không thanh tịnh, những Tôn giả Sa-môn hay Bà-la-môn ấy chắc chắn làm cho sợ hãi, khiếp đảm, bất thiện khởi lên. Ta không có thân nghiệp không thanh tịnh, sống tại các trú xứ xa vắng, trong rừng núi hoang vu. Thân nghiệp Ta thanh tịnh. Ta là một trong những bậc Thánh, với thân nghiệp thanh tịnh, sống tại các trú xứ xa vắng, trong rừng núi hoang vu". Này Bà-la-môn, Ta tự quán sát thân nghiệp hoàn toàn thanh tịnh này, tự cảm thấy lòng tự tin được xác chứng hơn, khi sống trong rừng núi.

Này Bà-la-môn, tùy thuộc vấn đề này, Ta suy nghĩ như sau: "Những Sa-môn, hay Bà-la-môn nào, có khẩu nghiệp không thanh tịnh... (như trên)... có ý nghiệp không thanh tịnh... (như trên)... có mạng sống không thanh tịnh sống tại các trú xứ xa vắng, trong rừng núi hoang vu, do nguyên nhân nhiễm trước mạng sống không thanh tịnh, những Tôn giả Sa-môn hay Bà-la-môn ấy chắc chắn làm cho sợ hãi, khiếp đảm, bất thiện khởi lên. Ta không có mạng sống không thanh tịnh, sống tại các trú xứ xa vắng, trong rừng núi hoang vu. Mạng sống Ta thanh tịnh. Ta là

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    621

một trong những bậc Thánh, với mạng sống thanh
tịnh, sống tại các trú xứ xa vắng, trong rừng núi
hoang vu". Này Bà-la-môn, Ta tự quán sát mạng
sống hoàn toàn thanh tịnh này, tự cảm thấy lòng tự
tin được xác chứng hơn, khi sống trong rừng núi.

Này Bà-la-môn, tùy thuộc vấn đề này, Ta suy
nghĩ như sau: "Những Sa-môn hay Bà-la-môn nào
tham dục, có ái dục cường liệt, sống tại các trú xứ xa
vắng, trong rừng núi hoang vu, do nguyên nhân
nhiễm trước tham dục, có ái dục cường liệt, những
Tôn giả Sa-môn hay Bà-la-môn ấy chắc chắn làm
cho sợ hãi, khiếp đảm, bất thiện khởi lên. Ta không
có tham dục, ái dục cường liệt, sống tại các trú xứ xa
vắng trong rừng núi hoang vu. Ta không có tham
dục, Ta là một trong những bậc Thánh, không có
tham dục, sống tại các trú xứ xa vắng, trong rừng núi
hoang vu". Này Bà-la-môn, Ta tự quán sát Ta không
có tham dục như vậy, tự cảm thấy lòng tự tin được
xác chứng hơn, khi sống trong rừng núi.

Này Bà-la-môn, tùy thuộc vấn đề này, Ta suy nghĩ như sau: "Những Sa-môn hay Bà-la-môn nào có tâm sân hận ác ý, sống tại các trú xứ xa vắng, trong rừng núi hoang vu, do nguyên nhân nhiễm trước, có tâm sân hận ác ý, những Tôn giả Sa-môn hay Bà-la- môn ấy chắc chắn làm cho sợ hãi, khiếp đảm, bất

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     622

thiện khởi lên. Ta không có tâm sân hận, ác ý, sống
tại các trú xứ xa vắng trong rừng núi hoang vu. Ta có
từ tâm. Ta là một trong những bậc Thánh có từ tâm,
sống tại các trú xứ xa vắng, trong rừng núi hoang
vu". Này Bà-la-môn, Ta tự quán sát Ta có từ tâm như
vậy, Ta cảm thấy lòng tự tin được xác chứng hơn,
khi sống trong rừng núi.

Này Bà-la-môn, tùy thuộc vấn đề này, Ta suy
nghĩ như sau: "Những Sa-môn hay Bà-la-môn nào bị
hôn trầm thụy miên chi phối, sống tại các trú xứ xa
vắng, trong rừng núi hoang vu, do nguyên nhân
nhiễm trước bị hôn trầm thụy miên chi phối, những
Tôn giả Sa-môn hay Bà-la-môn ấy chắc chắn làm
cho sợ hãi, khiếp đảm, bất thiện khởi lên. Ta không
bị hôn trầm thụy miên chi phối, sống tại các trú xứ
xa vắng, trong rừng núi hoang vu. Ta không có hôn
trầm thụy miên. Ta là một trong những bậc Thánh
không có hôn trầm thụy miên, sống tại các trú xứ xa
vắng, trong rừng núi hoang vu". Này Bà-la-môn, Ta
tự quán sát Ta không có hôn trầm thụy miên như vậy,
tự cảm thấy lòng tự tin được xác chứng hơn, khi sống
trong rừng núi.

Này Bà-la-môn, tùy thuộc vấn đề này, Ta suy nghĩ như sau: "Những Sa-môn hay Bà-la-môn nào dao động, tâm không an tịnh, sống tại các trú xứ xa

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    623

vắng, trong rừng núi hoang vu, do nguyên nhân
nhiễm trước bị dao động, tâm không an tịnh, những
Tôn giả Sa-môn hay Bà-la-môn ấy chắc chắn làm
cho sợ hãi, khiếp đảm, bất thiện khởi lên. Ta không
có dao động, tâm không phải không an tịnh, sống tại
các trú xứ xa vắng, trong rừng núi hoang vu. Ta
không có dao động, tâm được an tịnh. Ta là một
trong những bậc Thánh không có dao động, tâm
được an tịnh, sống tại các trú xứ xa vắng, trong rừng
núi hoang vu". Này Bà-la-môn, Ta tự quán sát tâm
Ta được an tịnh như vậy, tự cảm thấy lòng tự tin
được xác chứng hơn, khi sống trong rừng núi.

Này Bà-la-môn, tùy thuộc vấn đề này, Ta suy
nghĩ như sau: "Những Sa-môn hay Bà-la-môn nào
nghi hoặc, do dự, sống tại các trú xứ xa vắng, trong
rừng núi hoang vu, do nguyên nhân nhiễm trước nghi
hoặc, do dự, những Tôn giả Sa-môn hay Bà-la-môn
ấy chắc chắn làm cho sợ hãi, khiếp đảm, bất thiện
khởi lên. Ta không có nghi hoặc, do dự, sống tại các
trú xứ xa vắng, trong rừng núi hoang vu. Ta diệt trừ
được do dự. Ta là một trong những bậc Thánh diệt
trừ được nghi hoặc, sống tại các trú xứ xa vắng, trong
rừng núi hoang vu". Này Bà-la-môn, Ta tự quán sát
tâm Ta diệt trừ được nghi hoặc như vậy, tự cảm thấy
lòng tự tin được xác chứng hơn, khi sống trong rừng
núi.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     624

Này Bà-la-môn, tùy thuộc vấn đề này, Ta suy
nghĩ như sau: "Những Sa-môn hay Bà-la-môn nào
khen mình, chê người sống tại các trú xứ xa vắng,
trong rừng núi hoang vu, do nguyên nhân nhiễm
trước khen mình, chê người, những Tôn giả Sa-môn
hay Bà-la-môn ấy chắc chắn làm cho sợ hãi, khiếp
đảm, bất thiện khởi lên. Ta không có khen mình, chê
người, sống tại các trú xứ xa vắng, trong rừng núi
hoang vu. Ta không có khen mình, không có chê
người, Ta là một trong những bậc Thánh không có
khen mình, không có chê người, sống tại các trú xứ
xa vắng, trong rừng núi hoang vu". Này Bà-la-môn,
Ta tự quán sát tâm Ta không có khen mình, không
có chê người như vậy, tự cảm thấy lòng tự tin được
xác chứng hơn, khi sống trong rừng núi.

Này Bà-la-môn, tùy thuộc vấn đề này, Ta suy nghĩ như sau: "Những Sa-môn hay Bà-la-môn nào run rẩy, sợ hãi sống tại các trú xứ xa vắng, trong rừng núi hoang vu, do nguyên nhân nhiễm trước run rẩy, sợ hãi, những Tôn giả Sa-môn hay Bà-la-môn ấy chắc chắn làm cho sợ hãi, khiếp đảm, bất thiện khởi lên. Ta không có run rẩy, sợ hãi, sống tại các trú xứ xa vắng, trong rừng núi hoang vu. Ta không có lông tóc dựng ngược, sống tại các trú xứ xa vắng, trong rừng núi hoang vu". Này Bà-la-môn, Ta tự quán sát Ta không có lông tóc dựng ngược, Ta là một trong

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    625

những bậc Thánh, không có lông tóc dựng ngược như vậy, tự cảm thấy lòng tự tin được xác chứng hơn, khi sống trong rừng núi.

Này Bà-la-môn, tùy thuộc vấn đề này, Ta suy
nghĩ như sau: "Những Sa-môn hay Bà-la-môn nào
ham muốn lợi dưỡng, cung kính, danh vọng, sống tại
các trú xứ xa vắng, trong rừng núi hoang vu, do
nguyên nhân nhiễm trước ham muốn lợi dưỡng, cung
kính, danh vọng, những Tôn giả Sa-môn hay Bà-la-
môn ấy chắc chắn làm cho sợ hãi, khiếp đảm, bất
thiện khởi lên. Ta không có ham muốn lợi dưỡng,
cung kính, danh vọng, sống tại các trú xứ xa vắng,
trong rừng núi hoang vu. Ta là người ít dục. Ta là
một trong những bậc Thánh ít dục, sống tại các trú
xứ xa vắng, trong rừng núi hoang vu". Này Bà-la-
môn, Ta tự quán sát Ta là người ít dục như vậy, tự
cảm thấy lòng tự tin được xác chứng hơn, khi sống
trong rừng núi.

Này Bà-la-môn, tùy thuộc vấn đề này, Ta suy
nghĩ như sau: "Những Sa-môn hay Bà-la-môn nào
biếng nhác, kém tinh tấn, sống tại các trú xứ xa vắng,
trong rừng núi hoang vu, do nguyên nhân nhiễm
trước biếng nhác, kém tinh tấn, những Tôn giả Sa-
môn hay Bà-la-môn ấy chắc chắn làm cho sợ hãi,
khiếp đảm, bất thiện khởi lên. Ta không có biếng

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     626

nhác, kém tinh tấn, sống tại các trú xứ xa vắng, trong
rừng núi hoang vu. Ta siêng năng, tinh tấn. Ta là một
trong những bậc Thánh siêng năng, tinh tấn, sống tại
các trú xứ xa vắng, trong rừng núi hoang vu". Này
Bà-la-môn, Ta tự quán sát Ta siêng năng, tinh tấn
như vậy, tự cảm thấy lòng tự tin được xác chứng hơn,
khi sống trong rừng núi.

Này Bà-la-môn, tùy thuộc vấn đề này, Ta suy
nghĩ như sau: "Những Sa-môn hay Bà-la-môn nào
thất niệm, không tỉnh giác, sống tại các trú xứ xa
vắng, trong rừng núi hoang vu, do nguyên nhân
nhiễm trước thất niệm, không tỉnh giác, những Tôn
giả Sa-môn hay Bà-la-môn ấy chắc chắn làm cho sợ
hãi, khiếp đảm, bất thiện khởi lên. Ta không có thất
niệm, không phải không tỉnh giác, sống tại các trú xứ
xa vắng, trong rừng núi hoang vu. Ta an trú niệm. Ta
là một trong những bậc Thánh an trú niệm, sống tại
các trú xứ xa vắng, trong rừng núi hoang vu". Này
Bà-la-môn, Ta quán sát Ta an trú niệm như vậy, tự
cảm thấy lòng tự tin được xác chứng hơn, khi sống
trong rừng núi.

Này Bà-la-môn, tùy thuộc vấn đề này, Ta suy
nghĩ như sau: "Những Sa-môn hay Bà-la-môn nào
không định tĩnh, tâm bị tán loạn, sống tại các trú xứ
xa vắng, trong rừng núi hoang vu, do nguyên nhân

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     627

nhiễm trước không định tĩnh, tâm bị tán loạn, những Tôn giả Sa-môn hay Bà-la-môn ấy chắc chắn làm cho sợ hãi, khiếp đảm, bất thiện khởi lên. Ta được định tĩnh, tâm không bị tán loạn sống tại các trú xứ xa vắng, trong rừng núi hoang vu. Ta thành tựu định tâm. Ta là một trong những bậc Thánh thành tựu định tâm, sống tại các trú xứ xa vắng, trong rừng núi hoang vu". Này Bà-la-môn, Ta tự quán sát Ta thành tựu định tâm như vậy, tự cảm thấy lòng tự tin được xác chứng hơn, khi sống trong rừng núi.

Này Bà-la-môn, tùy thuộc vấn đề này, Ta suy nghĩ như sau: "Những Sa-môn hay Bà-la-môn nào liệt tuệ, đần độn, sống tại các trú xứ xa vắng, trong rừng núi hoang vu. Do nguyên nhân nhiễm trước liệt tuệ, đần độn, những Tôn giả Sa-môn hay Bà-la-môn ấy chắc chắn làm cho sợ hãi, khiếp đảm, bất thiện khởi lên. Ta không có liệt tuệ, đần độn, sống tại các trú xứ xa vắng, trong rừng núi hoang vu. Ta thành tựu trí tuệ. Ta là một trong những bậc Thánh thành tựu trí tuệ, sống tại các trú xứ xa vắng, trong rừng núi hoang vu". Này Bà-la-môn, Ta tự quán sát Ta thành tựu trí tuệ như vậy, tự cảm thấy lòng tự tin được xác chứng hơn, khi sống trong rừng núi.

Này Bà-la-môn, tùy thuộc vấn đề này, Ta suy nghĩ như sau: "Trong những đêm được biết đến,

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                    628

được xác định, đêm mười bốn, đêm mười lăm, đêm
mồng tám mỗi nửa tháng, trong những đêm như vậy,
Ta hãy đến ở tại các trú xứ hãi hùng, lông tóc dựng
ngược, như tự miếu tại các thảo viên, tự miếu tại các
rừng núi, tự miếu tại các cây cối, để Ta có thể thấy
sự sợ hãi khiếp đảm ấy".

Này Bà-la-môn, sau một thời gian, trong những đêm được biết đến, được xác định, đêm mười bốn, đêm mười lăm, đêm mồng tám mỗi nữa tháng, trong những đêm như vậy, Ta đến ở tại các trú xứ hãi hùng, lông tóc dựng ngược như vậy, như tự miếu tại các thảo viên, tự miếu tại các rừng núi, tự miếu tại các cây cối. Này Bà-la-môn, trong khi ta ở tại các chỗ ấy, một con thú có thể đến, hay một con công làm rơi một cành cây, hay gió làm rung động các lá rơi; Ta khởi lên ý nghĩ: "Nay sự sợ hãi khiếp đảm ấy đã đến!". Này Bà-la-môn, rồi Ta suy nghĩ: "Sao Ta ở đây, chỉ để mong đợi sự sợ hãi khiếp đảm chớ không gì khác? Trong bất cứ hành vi cử chỉ nào của Ta mà sợ hãi khiếp đảm ấy đến, trong hành vi cử chỉ ấy, Ta hãy trừ diệt sợ hãi khiếp đảm ấy".

– Này Bà-la-môn trong khi Ta đi kinh hành qua lại mà sợ hãi khiếp đảm ấy đến, thì này Bà-la- môn, Ta không đứng, Ta không ngồi, Ta

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     629

không nằm, nhưng Ta trừ diệt sợ hãi khiếp
đảm ấy trong khi Ta đi kinh hành qua lại.
– Này Bà-la-môn, trong khi Ta đang đứng mà
sự sợ hãi khiếp đảm ấy đến, thì này Bà-la-
môn, Ta không kinh hành qua lại, Ta không
ngồi, Ta không nằm, nhưng Ta trừ diệt sợ hãi
khiếp đảm ấy trong khi Ta đang đứng.
– Này Bà-la-môn, trong khi Ta đang ngồi mà sợ
hãi khiếp đảm ấy đến, thì này Bà-la-môn, Ta
không nằm, Ta không đứng, Ta không kinh
hành qua lại, nhưng Ta trừ diệt sợ hãi khiếp
đảm ấy trong khi Ta đang ngồi.
– Này Bà-la-môn, trong khi Ta đang nằm mà sợ
hãi khiếp đảm ấy đến, thì này Bà-la-môn, Ta
không ngồi, Ta không đứng, Ta không kinh
hành qua lại, nhưng Ta trừ diệt sợ hãi khiếp
đảm ấy trong khi Ta đang nằm.

Này Bà-la-môn, có một số Sa-môn, Bà-la-môn
nghĩ rằng ngày giống như đêm, nghĩ rằng đêm giống
như ngày. Như vậy, Ta nói rằng những Sa-môn, Bà-
la-môn ấy sống trong si ám.

Này Bà-la-môn, Ta nghĩ rằng đêm là đêm, nghĩ rằng ngày là ngày. Này Bà-la-môn, ai nói một cách chơn chánh sẽ nói như sau: "Vị hữu tình nào không có si ám, sinh ra ở đời vì hạnh phúc cho muôn loài,

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                  630

vì an lạc cho muôn loài, vì lòng thương tưởng cho
đời, vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho loài Trời
và loài Người. Vị ấy khi nói một cách chân chánh về
Ta sẽ nói như sau: "Là vị hữu tình không có si ám,
sinh ra ở đời vì hạnh phúc cho muôn loài, vì an lạc
cho muôn loài, vì lòng thương tưởng cho đời, vì lợi
ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho loài Trời và loài
Người".

Này Bà-la-môn, Ta tinh cần, tinh tấn, không lười biếng. Ta an trú chánh niệm, không có loạn, thân được khinh an, không có dao động, tâm được định tĩnh, chuyên nhất. Này Bà-la-môn, Ta ly dục, ly các ác pháp, chứng và trú Thiền thứ nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, với tầm với tứ. Diệt tầm, diệt tứ, Ta chứng và trú Thiền thứ hai, một trạng thái hỷ lạc do định sanh, không tầm, không tứ, nội tỉnh nhất tâm. Ly hỷ trú xả, chánh niệm tỉnh giác, thân cảm sự lạc thọ mà các bậc Thánh gọi là xả niệm lạc trú, Ta chứng và an trú Thiền thứ ba. Xả lạc và xả khổ, diệt hỷ ưu đã cảm thọ trước, Ta chứng và an trú Thiền thứ tư, không khổ không lạc, xả niệm thanh tịnh.

Với tâm định tĩnh, thuần tịnh, không cấu nhiễm, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, bình thản như vậy, Ta dẫn tâm, hướng tâm đến túc mạng trí. Ta nhớ đến các đời sống quá khứ, như

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                     631

một đời, hai đời, ba đời, bốn đời, năm đời, mười đời, hai mươi đời, ba mươi đời, bốn mươi đời, năm mươi đời, một trăm đời, hai trăm đời, một ngàn đời, một trăm ngàn đời, nhiều hoại kiếp, nhiều thành kiếp, nhiều hoại và thành kiếp. Ta nhớ rằng: "Tại chỗ kia, Ta có tên như thế này, dòng họ như thế này, giai cấp như thế này, các món ăn như thế này, thọ khổ lạc như thế này, tuổi thọ đến mức như thế này. Sau khi chết tại chỗ kia, Ta được sanh ra tại chỗ này. Tại chỗ này, Ta có tên như thế này, dòng họ như thế này, giai cấp như thế này, các món ăn như thế này, thọ khổ lạc như thế này, tuổi thọ đến mức như thế này. Sau khi chết tại chỗ này, Ta được sanh ra ở đây". Như vậy Ta nhớ đến nhiều đời sống quá khứ cùng với các nét đại cương và các chi tiết. Này Bà-la-môn, trong đêm canh đầu Ta chứng được minh thứ nhất, vô minh diệt, minh sanh; bóng tối diệt, ánh sáng sanh, trong khi Ta sống không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần.

Với tâm định tĩnh, thuần tịnh, không cấu nhiễm, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, bình thản như vậy, Ta dẫn tâm, hướng tâm đến sanh tử trí về chúng sanh. Ta với thiên nhãn thuần tịnh siêu nhân, thấy sự sống và sự chết của chúng sanh. Ta tuệ tri rằng, chúng sanh người hạ liệt, kẻ cao sang, người đẹp đẽ, kẻ thô xấu, người may mắn, kẻ bất hạnh, đều do hạnh nghiệp của họ. Những chúng

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                      632

sanh làm những ác hạnh về thân, ác hạnh về lời nói, ác hạnh về ý, phỉ báng các bậc Thánh, theo tà kiến, tạo các nghiệp theo tà kiến. Những người này, sau khi thân hoại mạng chung, phải sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Còn những chúng sanh nào thành tựu những thiện hạnh về thân, thành tựu những thiện hạnh về lời nói, thành tựu những thiện hạnh về ý, không phỉ báng các bậc Thánh, theo chánh kiến, tạo các nghiệp theo chánh kiến, những người này, sau khi thân hoại mạng chung, được sanh lên các thiện thú, cõi Trời, trên đời này. Như vậy với thiên nhãn thuần tịnh siêu nhân, Ta thấy sự sống chết của chúng sanh. Ta tuệ tri rằng, chúng sanh, người hạ liệt, kẻ cao sang, người đẹp đẽ, kẻ thô xấu, người may mắn, kẻ bất hạnh, đều do hạnh nghiệp của họ. Này Bà-la-môn, trong đêm canh giữa, Ta chứng được minh thứ hai, vô minh diệt, minh sanh; bóng tối diệt, ánh sáng sanh, trong khi Ta sống không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần.

Với tâm định tĩnh, thuần tịnh, không cấu nhiễm, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, bình thản như vậy, Ta dẫn tâm, hướng tâm đến lậu tận trí. Ta thắng tri như thật: "Đây là khổ", thắng tri như thật: "Đây là nguyên nhân của khổ", thắng tri như thật: "Đây là khổ diệt", thắng tri như thật: "Đây là con đường đưa đến khổ diệt", thắng tri như thật:

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                      633

"Đây là những lậu hoặc", thắng tri như thật: "Đây là nguyên nhân các lậu hoặc", thắng tri như thật: "Đây là các lậu hoặc diệt", thắng tri như thật: "Đây là con đường đưa đến các lậu hoặc diệt". Nhờ biết như vậy, nhờ thấy như vậy, tâm của Ta thoát khỏi dục lậu, thoát khỏi hữu lậu, thoát khỏi vô minh lậu. Đối với tự thân đã giải thoát như vậy, khởi lên trí hiểu biết: Ta đã giải thoát. Ta đã thắng tri: "Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa". Này Bà-la-môn, trong đêm canh ba, Ta chứng được minh thứ ba, vô minh diệt, minh sanh; bóng tối diệt, ánh sáng sanh, trong khi Ta sống không phóng dật nhiệt tâm tinh cần.

Này Bà-la-môn, Ông có thể có tư tưởng như
sau: "Nay Sa-môn Gotama chưa diệt trừ tham, chưa
diệt trừ sân, chưa diệt trừ si, nên sống tại các trú xứ
xa vắng, trong rừng núi hoang vu". Này Bà-la-môn,
chớ có hiểu như vậy. Do Ta quán sát hai mục đích
mà Ta sống tại các trú xứ xa vắng, trong rừng núi
hoang vu: Tự thấy sự hiện tại lạc trú và vì lòng
thương tưởng chúng sanh trong tương lai.

– Chúng sanh trong tương lai được Tôn giả
Gotama thương tưởng, vì Tôn giả là bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác. Thật vi diệu thay, Tôn giả
Gotama! Thật vi diệu thay, Tôn giả Gotama!... Như

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                      634

người dựng đứng lại những gì bị quăng xuống, phơi
bày ra những gì bị che kín, chỉ đường cho người bị
lạc hướng, đem đèn sáng vào trong bóng tối để
những ai có mắt có thể thấy sắc. Cũng vậy, Chánh
pháp đã được Tôn giả Gotama dùng nhiều phương
tiện trình bày giải thích. Con quy y Tôn giả Gotama,
quy y Pháp và quy y Tỷ-kheo Tăng. Mong Tôn giả
Gotama nhận con làm đệ tử; từ này trở đi cho đến
mạng chung, con trọn đời quy ngưỡng.

TỨ VÔ LƯỢNG TÂM                                   635
