Kinh NIKAYA Phân Loại theo Chủ Đề ( (HT Thích Minh Châu dịch; Chơn Tín Toàn phân loại)
(Thích Minh Châu dịch) - 424 - Vô Ngã
Nguồn: kho Dân tộc KING — Giảng Sư (văn bản trích từ PDF)

Kinh tạng Pali
(Pali Nikaya)
HT. THÍCH MINH CHÂU
Việt dịch
Ấn bản năm 1991

Phân loại theo chủ đề: CHƠN TÍN TOÀN NIKAYA PHÂN LOẠI - CHỦ ĐỀ 424

VÔ NGÃ Chịu trách nhiệm chính tả: TÂM MINH ANH

424

Ấn bản điện tử 2018

MỤC LỤC DẪN NHẬP .............................................................4 1     Giải thích - Có thể chăng minh thị rằng thức này cũng vô ngã - Kinh Udàyi – Tương IV, 274 .10 2     Giải thích - Vì sao nói Sắc... là vô ngã - Kinh Năm Vị – Tương III, 125 ................................14 3     Giải thích - Ông có quyền hành gì đối với sắc - TIỂU Kinh SACCAKA – 35 Trung I, 499.....19 4     4 điên đảo tưởng - Kinh TƯỞNG ĐIÊN ĐẢO – Tăng I, 650 ......................................................40 5     6 lợi ích - Kinh KHÔNG CÓ HẠN CHẾ 3 – Tăng III, 262 ...................................................43 6     Bắn xa, bắn nhanh - Kinh KẺ CHIẾN SĨ – Tăng I, 519 ...............................................................45 7     Bắn xa, bắn nhanh - Kinh NGƯỜI CHIẾN SĨ – Tăng II, 141.....................................................48 8     Cách quán - Kinh GIRIMÀNANDA – Tăng IV, 384...................................................................52 9     Cách quán nhìn 5 uẩn - Kinh Bọt Nước – Tương III, 252 ............................................................59

VÔ NGÃ                                                                     1

10 Cách quán và 7 quả - Kinh KHỔ – Tăng III, VÔ NGÃ – Tăng III, TỊCH TỊNH – Tăng III, 293 .........................................................................65 11 Cái gì vô ngã, ở đấy ông cần phải .. - Kinh Vô Ngã – Tương III, 145 ......................................67 12 Dầu Như Lai có xuất hiện hay không - Kinh XUẤT HIỆN – Tăng I, 522 ............................69 13 Kinh Không Phải Của Các Ông – Tương III, 67 .........................................................................71 14 Kinh VÔ THƯỜNG – Tăng III, 259 ..............73 15 Nguyên nhân sanh ra Ngã - Kinh Ngã – Tương III, 322 ............................................................75 16 Nguyên nhân sanh ra Thân kiến - Kinh Cái Này Là Của Tôi – Tương III, 320 ..........................78 17 Nguyên nhân sanh ra các kiến chấp về tự ngã - Kinh Quán Kiến – Tương III, 90 ....................80 18 Tưởng Vô ngã đv 6 xứ - Kinh GIRIMÀNANDA – Tăng IV, 384 ................................................83 19 Tự mình làm hòn đảo - Kinh Tự Mình Làm Hòn Đảo – Tương III, 83 ........................................91

VÔ NGÃ                                                                     2

20 Đầu đuôi của sự tu tập - Kinh THIỀN – Tăng IV, 173 ............................................................95 21 Đầu đuôi của sự tu tập - Kinh Vị Giữ Giới – Tương III, 298 ...............................................102 22 Kinh Năm Vị – Tương III, 125 .....................106

VÔ NGÃ                                                                3

DẪN NHẬP

1. Lời giới thiệu
 Sau khi nhận thấy tính thực tế, gần gũi, dễ hiểu và trí
tuệ tuyệt diệu trong những bài kinh của bộ ĐẠI TẠNG
KINH VIỆT NAM do Hoà Thượng Thích Minh Châu
dịch trực tiếp từ Kinh Tạng Pali, chúng tôi nhận thấy
rằng những bộ kinh này là những thực tế tuyệt diệu
trong cuộc sống và nếu những bài kinh này không
được tiếp cận và áp dụng trong cộng đồng Phật tử thì
thật là một thiệt thòi cho những người con của Phật.
 Ví như một người khi nếm được hương vị tuyệt vời của
một chiếc bánh ngon, lòng nghĩ tới những người thân
thương của mình và đem đến mời họ cùng ăn với
mình, đó chính là tâm niệm của chúng tôi khi thực
hiện công việc này. Chúng tôi với tấm lòng chân thành
sâu sắc cầu mong cho mọi người cùng có thể tiếp cận
được với Kinh Tạng Pali (kinh Nikaya) và tìm được
chân đứng trong bộ kinh này.
 Vì vậy, nhằm giới thiệu bộ kinh Nikaya đến với cộng
đồng Phật tử ở khắp nơi và nhằm giúp cho quý đạo
hữu dễ dàng tiếp cận với kinh Nikaya nên trong phiên
bản vi tính này chúng tôi đã mạo muội cẩn thận đánh

VÔ NGÃ                                                   4

dấu, tô màu những điểm căn bản và trọng tâm trong
các bài kinh để quý đọc giả có thể nhanh chóng nắm
hiểu được nội dung, ý nghĩa và những điểm quan
trọng của bài kinh. Công việc này đã được chúng tôi
thực hiện dựa trên sự thấy biết và kinh nghiệm thực
hành của bản thân, quý đạo hữu cố gắng đọc đi đọc
lại và suy nghiệm kỹ từng lời kinh rồi đem áp dụng
thực hành để có thể tự mình thành tựu Tuệ giác như
Đức Phật đã chỉ dạy.
2. Lợi ích của việc nghiên cứu học hỏi bộ kinh này là gì?
 Đi thẳng vào lời dạy của Đức Phật, tiếp cận trực tiếp
với những lời dạy nguyên chất của Đức Phật khi Ngài
còn tại thế, tránh được sự truyền tải ý nghĩa giáo
pháp có khi đúng, có khi lệch của các vị này vị kia,
tránh được việc đến với đạo Phật nhưng nhìn nhận
và hiểu biết đạo Phật thông qua lăng kính của người
khác.
 Biết được với những sự kiện đã từng xảy ra trong thời
kỳ Đức Phật còn tại thế như: hoàn cảnh xã hội thời
đó, đời sống thực tế của Đức Phật và các cuộc thuyết
giảng Chánh Pháp của Ngài.
 Trí tuệ được mở rộng, biết được đôi phần về trí tuệ
thâm sâu vi diệu của Đức Phật qua các bài thuyết

VÔ NGÃ                                                  5

giảng của Ngài và qua các cuộc cật vấn, chất vấn của
ngoại đạo.
 Được làm quen với các Pháp học và Pháp hành mà
Đức Phật đã trình bày dưới nhiều hình thức đa dạng
khác nhau. Học hỏi được nhiều cách tu tập, nhiều
phương diện tu tập, không bị hạn chế bó buộc trong
một phương diện tu tập theo một trường phái nào.
 Có được một cái nhìn trực tiếp, trực diện đối với
Chánh Pháp, giúp cho người tu tập không đi lệch ra
ngoài Chánh Pháp, không làm uổng phí thời gian và
công sức mà người tu tập đã bỏ ra để nghiên cứu tìm
hiểu học hỏi và thực hành Phật Pháp, giúp cho nhiệt
tình và ước nguyện của người tu học chân chánh được
thành đạt, có kết quả tốt đẹp và lợi ích thiết thực ngay
trong đời sống hiện tại.
 Có được đầy đủ những phương tiện để thực hiện Pháp
học vàPháp hành, biết rõ những gì mình cần phải làm
trên con đường đi đến sự chấm dứt khổ đau.
 Trong khi đọc, nghe, nghiên cứu, học hỏi các bản
kinh thì tâm được an trú vào trong Chánh Tri Kiến,
tham sân si được vắng mặt trong lúc ấy, tâm được an
trú vào trong Chánh Pháp.

VÔ NGÃ                                                   6

 Ngay trong hiện tại gieo kết được những thiện duyên tốt lành đối với Chánh Pháp của Đức Phật, có thể thẳng tiến đến việc tu tập sự giải thoát sanh tử ngay trong kiếp hiện tại. Nhưng nếu ngay trong hiện tại không đạt được sự giải thoát thì những thiện duyên này sẽ giúp được cho các đời sau: khi được sanh ra, tâm luôn hướng về sự tìm cầu Chánh Pháp, yêu thích tìm kiếm những lời dạy nguyên gốc của Đức Phật, và đồng thời tâm cũng luôn hướng về sự không ưa thích đối với các tà Pháp, tránh xa các tà thuyết không chân chánh, không có cảm xúc cảm tình đối với các tà đạo, tránh được các con đường tu tập sai lệch làm uổng phí công sức và tâm nguyện của người tu tập mà vẫn không đạt được sự giải thoát khổ đau.  Trong quá trình học hỏi nghiên cứu cẩn thận các bản kinh này thì Chánh Tri Kiến đi đến thành tựu đầy đủ, Giới Hạnh đi đến thành tựu đầy đủ, ba kiết sử Thân Kiến, Hoài Nghi, Giới Cấm Thủ được đoạn tận, chứng được Dự Lưu Quả, là bậc Dự Lưu, chỉ còn tái sanh tối đa là bảy lần giữa chư Thiên và loài người, không còn bị đọa vào trong các đường ác sanh như địa ngục, ngạ quỷ, súc sanh.  Khi thân hoại mạng chung nếu bị thất niệm, tâm không được tỉnh giác, thì khi tái sanh đời sau, lúc đầu

VÔ NGÃ                                                  7

không nhớ được đạo pháp, nhưng sau đó sẽ có những
nhân duyên đưa đến giúp cho tâm trí từ từ nhớ lại và
tiếp tục tu tập trong vòng tối đa bảy lần tái sanh là sẽ
đi đến sự chứng đạt được tâm hoàn toàn tịch lặng
thoát ly sanh tử, thoát ly đau khổ, thoát khỏi mọi ràng
buộc, phiền não đối với năm thủ uẩn.
3. Lòng tri ân
 Chúng ta, những người đến với đạo thoát ly sanh tử
của Đức Phật sau khi Ngài nhập diệt đã trên 2500
năm, nhưng may mắn quá lớn cho chúng ta đó là việc
chúng ta vẫn còn được thấy, được gặp, được học hỏi
và được hành trì theo những bản kinh nguyên chất
truyền thống của Đức Phật. Xin hạnh phúc tri ân sự
may mắn này của mình và xin chân thành vô lượng
cung kính tri ân Hòa Thượng Thích Minh Châu,
người đã bỏ nhiều thời gian, nhiều tâm huyết để làm
cho Chánh Pháp được sáng tỏ đối với những người
con của Đức Phật tại Việt Nam.
 Xin chân thành cung kính cúi đầu tri ân Hoà Thượng
- vị ân sư của Phật tử Việt Nam.

Pháp quốc, ngày 05 tháng 07 năm 2014 Người trình bày - Chơn Tín Toàn

VÔ NGÃ                                                     8

VÔ NGÃ   9

1     Giải thích - Có thể chăng minh thị rằng thức này cũng vô ngã - Kinh Udàyi – Tương IV, 274

Udàyi – Tương IV, 274

1) Một thời Tôn giả Ananda và Tôn giả Udàyi trú ở Kosambi, tại vườn Ghosita.

2) Rồi Tôn giả Udàyi, vào buổi chiều, từ chỗ tịnh cư
đứng dậy, đi đến Tôn giả Ananda; sau khi đến nói
lên với Tôn giả Ananda những lời chào đón hỏi
thăm... rồi ngồi xuống một bên.

3) Ngồi xuống một bên, Tôn giả Udàyi thưa với Tôn giả Ananda:

-- Thưa Hiền giả Ananda, như Thế Tôn dùng nhiều phương tiện đã nói lên, đã khai mở, đã nêu rõ thân này là vô ngã. Có thể chăng, cũng như vậy tuyên bố, tuyên thuyết, tường thuyết, khai hiển, khai thị, phân biệt, minh hiển, minh thị rằng thức này cũng vô ngã?

-- Này Hiền giả Udàyi, như Thế Tôn dùng nhiều pháp môn đã nói lên, đã khai mở, đã nêu rõ thân này là vô ngã. Cũng như vậy, có thể tuyên bố, tuyên

VÔ NGÃ                                             10

thuyết, tường thuyết, khai hiển, khai thị, phân biệt, minh hiển, minh thị rằng thức này cũng vô ngã.

4-8) Này Hiền giả, có phải do duyên mắt và các sắc khởi lên nhãn thức?

-- Thưa phải, Hiền giả.

-- Này Hiền giả, do nhân nào, do duyên nào khởi lên
nhãn thức, nếu nhân ấy, nếu duyên ấy một cách toàn
diện, dưới mọi hình thức, được đoạn diệt hoàn toàn,
không có dư tàn, thời nhãn thức có thể nêu rõ được
không?

-- Thưa không, Hiền giả.

-- Với pháp môn này, Thế Tôn đã tuyên thuyết, đã khai mở, đã nêu rõ thức này là vô ngã.

... Có phải do duyên tai và các tiếng khởi lên nhĩ
thức?... Có phải do duyên mũi và các hương khởi lên
tỷ thức?... Có phải do duyên lưỡi và các vị khởi lên
thiệt thức?... Có phải do duyên thân và các xúc khởi
lên thân thức?...

9) Này Hiền giả, có phải do duyên ý và các pháp khởi lên ý thức?

-- Thưa phải, Hiền giả.

VÔ NGÃ                                             11

-- Này Hiền giả, do nhân nào, do duyên nào khởi lên
ý thức, nếu nhân ấy, nếu duyên ấy một cách toàn
diện, dưới mọi hình thức, được đoạn diệt hoàn toàn,
không có dư tàn, thời ý thức có thể nêu rõ được
không?

-- Thưa không, Hiền giả.

-- Với pháp môn này, thưa Hiền giả, Thế Tôn đã tuyên thuyết, đã khai mở, đã nêu rõ thức này là vô ngã.

10) Ví như, này Hiền giả, một người cần dùng lõi cây, tìm cầu lõi cây, đi tìm lõi cây, cầm cây búa sắc bén đi vào trong rừng. Ở đấy, người này thấy một thân cây chuối lớn, thẳng, mới lớn và cao. Người ấy chặt đứt rễ cây, chặt đứt xong, người ấy chặt ngọn. Sau khi chặt ngọn, người ấy lột vỏ ngoài ra. Người ấy ở đây không tìm được giác cây, còn nói gì lõi cây.

11) Cũng vậy, này Hiền giả, Tỷ-kheo trong sáu xúc
xứ, không quán thấy có tự ngã và thuộc ngã. Do thấy
như vậy, vị ấy không chấp thủ một cái gì ở trong đời.
Do không chấp thủ, vị ấy không tham luyến. Do
không tham luyến, vị ấy tự mình hoàn toàn tịch tịnh.
Vị ấy biết rõ: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành,
những việc nên làm đã làm, không còn trở lui trạng
thái này nữa".

VÔ NGÃ                                             12

VÔ NGÃ   13

2     Giải thích - Vì sao nói Sắc... là vô ngã - Kinh Năm Vị – Tương III, 125

Năm Vị – Vô ngã tưởng – Tương III, 125

1) Một thời Thế Tôn ở Bàrànasi (Ba-la-nại), tại Isìpatana (Chư Tiên đọa xứ), vườn Lộc Uyển.

2) Ở đây Thế Tôn nói với đoàn năm vị Tỷ-kheo: "Này các Tỷ-kheo".

- "Thưa vâng bạch Thế Tôn".

Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

3) - Sắc, này các Tỷ-kheo, là vô ngã. Này các Tỷ-
kheo, nếu sắc là ngã, thời sắc không thể đi đến bệnh
hoạn và có thể được các sắc như sau: "Mong rằng sắc
của tôi là như thế này! Mong rằng sắc của tôi chẳng
phải như thế này!"

4) Và này các Tỷ-kheo, vì sắc là vô ngã. Do vậy sắc
đi đến bệnh hoạn, và không thể có được các sắc:
"Mong rằng sắc của tôi như thế này! Mong rằng sắc
của tôi chẳng phải như thế này!"

VÔ NGÃ                                            14

5) Thọ, này các Tỷ-kheo, là vô ngã. Này các Tỷ-
kheo, nếu thọ là ngã, thời thọ không thể đi đến bệnh
hoạn, và có thể được thọ như sau: " Mong rằng thọ
của tôi như thế này! Mong rằng thọ của tôi chẳng
phải như thế này! "

6) Và này các Tỷ-kheo, vì thọ là vô ngã. Do vậy, thọ
đi đến bệnh hoạn, và không thể có được các thọ: "
Mong rằng thọ của tôi như thế này! Mong rằng thọ
của tôi chẳng phải như thế này! "

7) Tưởng là vô ngã...

8) Các hành là vô ngã, này các Tỷ-kheo, nếu các
hành là ngã, thời các hành không thể đi đến bệnh
hoạn và có thể được các hành như sau: "Mong rằng
các hành của tôi như thế này! Mong rằng các hành
của tôi chẳng phải như thế này!"

9) Và này các Tỷ-kheo, vì các hành là vô ngã. Do
vậy, các hành đi đến bệnh hoạn, và không thể có
được các hành: "Mong rằng các hành của tôi như thế
này! Mong rằng các hành của tôi không phải như thế
này!"

10) Thức là vô ngã, này các Tỷ-kheo, nếu thức là ngã, thời thức không thể đi đến bệnh hoạn, và có thể có được thức như sau: "Mong rằng thức của tôi như

VÔ NGÃ                                            15

thế này! Mong rằng thức của tôi chẳng phải như thế này!"

11) Và này các Tỷ-kheo, vì thức là vô ngã. Do vậy,
thức đi đến bệnh hoạn, và không có thể có được thức:
"Mong rằng thức của tôi như thế này! Mong rằng
thức của tôi chẳng phải như thế này!"

12) Này các Tỷ-kheo, các Ông nghĩ thế nào? Sắc là thường hay vô thường?

- Là vô thường, bạch Thế Tôn!

- Cái gì vô thường là khổ hay lạc?

- Là khổ, bạch Thế Tôn.

- Cái gì vô thường, khổ, chịu sự biến hoại, có hợp lý chăng khi quán cái ấy là: "Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi"?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

13-15) Thọ... Tưởng... Các hành...

16) Thức là thường hay vô thường?

- Là vô thường, bạch Thế Tôn.

- Cái gì vô thường là khổ hay lạc?

VÔ NGÃ                                             16

- Là khổ, bạch Thế Tôn.

- Cái gì vô thường, khổ, chịu sự biến hoại, có hợp lý chăng khi quán cái ấy là: " Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi "?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

17) Do vậy, này các Tỷ-kheo, phàm sắc gì quá khứ,
vị lai, hiện tại, thuộc nội hay ngoại, thô hay tế, liệt
hay thắng, xa hay gần; tất cả sắc cần phải như thật
quán với chánh trí tuệ như sau: "Cái này không
phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không
phải tự ngã của tôi".

18) Phàm thọ gì...

19) Phàm tưởng gì...

20) Phàm các hành gì...

21) Phàm thức gì quá khứ, vị lai, hiện tại, thuộc nội hay ngoại, thô hay tế, liệt hay thắng, xa hay gần; tất cả thức cần phải như thật quán với chánh trí tuệ như sau: "Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi ".

22) Thấy vậy, này các Tỷ-kheo, bậc Đa văn Thánh đệ tử yếm ly đối với sắc, yếm ly đối với thọ, yếm ly

VÔ NGÃ                                               17

đối với tưởng, yếm y đối với các hành, yếm ly đối
với thức. Do yếm ly, vị ấy ly tham. Do ly tham, vị ấy
giải thoát. Trong sự giải thoát, trí khởi lên: "Ta đã
được giải thoát". Vị ấy biết rõ: "Sanh đã tận, Phạm
hạnh đã thành, những việc nên làm đã làm, không
còn trở lui trạng thái này nữa".

23) Thế Tôn thuyết như vậy. Nhóm năm vị Tỷ-kheo hoan hỷ, tín thọ lời Thế Tôn dạy. Trong khi lời dạy này được nói lên, tâm của nhóm năm vị Tỷ-kheo được giải thoát khỏi các lậu hoặc, không có chấp thủ.

VÔ NGÃ                                             18

3     Giải thích - Ông có quyền hành gì đối với sắc - TIỂU Kinh SACCAKA – 35 Trung I, 499

TIỂU KINH SACCAKA (Culasaccaka suttam – Bài kinh số 35 – Trung I, 499

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở tại Vesali, rừng Đại Lâm,
tại giảng đường Trùng Các. Lúc bấy giờ
Niganthaputta Saccaka ở tại Vesali tánh ưa luận
chiến, biện luận thiện xảo, được số đông tôn kính. Vị
này thường xuyên bố cho hội chúng ở Vesali: "Ta
không thấy một Sa-môn hay một Bà-la-môn nào, là
vị Hội chủ, là vị Giáo trưởng, vị Sư trưởng Giáo hội,
dầu tự cho là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, khi
đối thoại với ta, không ai là không run sợ, không
hoảng sợ, không khiếp sợ, không ai là không toát mồ
hôi nách. Dầu ta có đối thoại với một cột trụ vô tình,
cột trụ ấy khi đối thoại với ta cũng run sợ, cũng
hoảng sợ, cũng khiếp sợ, huống nữa là một người
thường".

VÔ NGÃ                                              19

Rồi Tôn giả Assaji vào buổi sáng đắp y, cầm bát
vào Vesali để khất thực. Niganthaputta Saccaka,
thường hay ngao du thiên hạ, thấy Tôn giả Assaji từ
xa đi lại. Sau khi thấy, Niganthaputta Saccaka liền
đến gần Tôn giả Assaji, nói lên những lời hỏi thăm,
chào đón, xã giao rồi đứng một bên. Sau khi đứng
một bên, Niganthaputta Saccaka nói với Tôn giả
Assaji:

– Này Tôn giả Assaji, Sa-môn Gotama huấn
luyện đệ tử như thế nào? Và có những bộ môn nào
mà phần lớn Sa-môn Gotama giảng dạy được dành
cho đệ tử?

– Này Aggivessana, như thế này, Thế Tôn huấn
luyện đệ tử. Với những bộ môn như thế này, phần
lớn Sa-môn Gotama giảng dạy được dành cho đệ tử:
"Này các Tỷ-kheo, sắc là vô thường, thọ là vô
thường, tưởng là vô thường, hành là vô thường, thức
là vô thường. Này các Tỷ-kheo, sắc là vô ngã, thọ là
vô ngã, tưởng là vô ngã, hành là vô ngã, thức là vô
ngã. Tất cả hành là vô thường, tất cả pháp là vô ngã".
Như vậy này Aggivessana, Thế Tôn huấn luyện các
đệ tử. Như vậy là các bộ môn mà phần lớn Thế Tôn
giảng dạy được dành cho đệ tử.

– Này Tôn giả Assaji, thật sự chúng tôi đã thất

VÔ NGÃ                                              20

vọng khi nghe Sa-môn Gotama thuyết giảng như
vậy. Rất có thể chúng tôi sẽ gặp Tôn giả Gotama một
thời nào đó và tại một chỗ nào đó. Rất có thể sẽ có
một cuộc thảo luận. Rất có thể chúng tôi sẽ đoạn trừ
ác tà kiến ấy.

Lúc bấy giờ, có khoảng độ năm trăm vị Licchavi
tập hợp tại giảng đường vì một vài công vụ. Rồi
Niganthaputta Saccaka đến chỗ các Licchavi ấy, sau
khi đến, liền nói các vị ấy như sau:

– Hãy đến, các Tôn giả Licchavi; hãy đến các Tôn giả Licchavi. Hôm nay sẽ có cuộc đàm luận giữa Sa-môn Gotama với ta. Nếu Sa-môn Gotama đứng đối thoại với ta như Tỷ-kheo Assaji, một vị đệ tử danh tiếng của ông ta đã làm, thì như một lực sĩ tay nắm chặt lông một con cừu có lông dài, có thể kéo tới, dặc lui, vần quanh; cũng vậy, ta dùng lời nói, kéo tới, dặc lui, vần quanh Sa-môn Gotama. Cũng như một người lực sĩ nấu rượu, sau khi nhận chìm một thùng rượu lớn xuống hồ nước sâu, nắm một góc thùng có thể kéo tới, dặc lui, vần quanh; cũng vậy, ta dùng lời nói, kéo tới, dặc lui, vần quanh Sa-môn Gotama. Và cũng như một lực sĩ nghiện rượu, sống phóng đãng, sau khi nắm góc một cái sàng, lắc qua lắc lại, lắc xoay quanh. Cũng vậy, ta sẽ dùng lời nói, lắc qua lắc lại, lắc xoay quanh Sa-môn Gotama. Và

VÔ NGÃ                                               21

cũng như một con voi lớn sáu mươi tuổi, sau khi lặn
xuống một hồ nước sâu, lại chơi trò phun nước; cũng
vậy, ta nghĩ ta sẽ chơi trò chơi phun nước với Sa-
môn Gotama. Hãy đến, các Tôn giả Licchavi. Hãy
đến các Tôn giả Licchavi. Hôm nay sẽ có cuộc đàm
luận giữa Sa-môn Gotama với ta.

Một số Licchavi nói như sau:

– Làm sao Sa-môn Gotama có thể luận thắng Niganthaputta Saccaka? Niganthaputta Saccaka sẽ luận thắng Sa-môn Gotama.

Một số Licchavi lại nói như sau:

– Làm sao chỉ là Niganthaputta Saccaka lại có thể luận thắng Thế Tôn? Thế Tôn sẽ luận thắng Niganthaputta Saccaka.

Rồi Niganthaputta Saccaka với khoảng năm trăm Licchavi vây quanh, cùng đi đến Đại Lâm, giảng đường Trùng Các.

Lúc bấy giờ một số đông các Tỷ-kheo đang đi qua lại giữa trời. Niganthaputta Saccaka đến các Tỷ- kheo, sau khi đến, liền nói với các vị ấy:

– Chư Tôn giả, nay Tôn giả Gotama ở đâu?

VÔ NGÃ                                            22

Chúng tôi muốn yết kiến Tôn giả Gotama.

– Này Aggivessana, Thế Tôn sau khi đi sâu vào rừng Đại Lâm, đang ngồi dưới một gốc cây để nghỉ trưa.

Rồi Niganthaputta Saccaka cùng với đại chúng
Licchavi, sau khi đi sâu vào rừng Đại Lâm, đến tại
chỗ Thế Tôn. Sau khi đến Niganthaputta Saccaka nói
lên với Thế Tôn những lời chúc tụng, hỏi thăm xã
giao rồi ngồi xuống một bên. Một số Licchavi đảnh
lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên; một số Licchavi
nói lên với Thế Tôn những lời chúc tụng, hỏi thăm
xã giao rồi ngồi xuống một bên; một số Licchavi
chấp tay vái Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên; một
số Licchavi xưng tên họ của mình rồi ngồi xuống
một bên; một số Licchavi im lặng ngồi xuống một
bên.

Niganthaputta Saccaka sau khi ngồi xuống một bên nói với Thế Tôn:

– Tôi muốn hỏi Tôn giả Gotama một vấn đề, nếu Tôn giả Gotama cho phép tôi được hỏi.

– Này Aggivessana, hãy hỏi như Ông muốn.

– Tôn giả Gotama huấn luyện đệ tử như thế nào?

VÔ NGÃ                                           23

Những bộ môn nào mà phần lớn Sa-môn Gotama giảng dạy được dành cho đệ tử?

– Này Aggivessana, như thế này Ta huấn luyện
đệ tử. Với những bộ môn này, phần lớn Ta giảng dạy
được dành cho đệ tử: "Này các Tỷ-kheo, sắc là vô
thường, thọ là vô thường, tưởng là vô thường, hành
là vô thường, thức là vô thường. Này các Tỷ-kheo,
sắc là vô ngã, thọ là vô ngã, tưởng là vô ngã, hành
là vô ngã, thức là vô ngã. Tất cả hành là vô thường,
tất cả pháp là vô ngã". Như vậy này Aggivessana,
Ta huấn luyện các đệ tử. Các bộ môn như vậy, phần
lớn ta giảng dạy được dành cho đệ tử.

– Này Tôn giả Gotama, tôi có một ví dụ.

Thế Tôn nói:

– Này Aggivessana, hãy nói lên ví dụ ấy.

– Như các hột giống, các cây cỏ này được lớn lên, được trưởng thành, được hưng thịnh là vì tất cả chúng đều y cứ vào đất, nương tựa vào đất. Nhờ vậy các hột giống, các cây cỏ này được lớn lên, được trưởng thành, được hưng thịnh. Tôn giả Gotama, như các công nghiệp nặng nhọc này được tạo tác, tất cả chúng đều y cứ vào đất, nương tựa vào đất. Nhờ vậy, các công nghiệp nặng nhọc này được tạo tác. Cũng

VÔ NGÃ                                            24

vậy, này Tôn giả Gotama, như người này mà tự ngã
là sắc, nhờ nương tựa sắc làm thiện sự hay ác sự; như
người này mà tự ngã là thọ, nhờ nương tựa thọ làm
thiện sự hay ác sự; như người này mà tự ngã là tưởng,
nhờ nương tựa tưởng làm thiện sự hay ác sự; như
người này mà tự ngã là các hành, nhờ nương tựa các
hành làm thiện sự hay ác sự; như người này mà tự
ngã là thức, nhờ nương tựa thức làm thiện sự hay ác
sự.

– Này Aggivessana, như vậy có phải ông nói:
"Sắc là tự ngã của ta, thọ là tự ngã của ta, tưởng là tự
ngã của ta, hành là tự ngã của ta, thức là tự ngã của
ta"?

– Tôn giả Gotama, như vậy tôi nói: "Sắc là tự
ngã của ta, thọ là tự ngã của ta, tưởng là tự ngã của
ta, hành là tự ngã của ta, thức là tự ngã của ta". Và
như đại chúng này cũng vậy.

– Này Aggivessana, đại chúng này có quan hệ gì với Ông? Này Aggivessana, hãy giải thích lời nói của Ông.

– Tôn giả Gotama, như vậy tôi nói: "Sắc là tự ngã của ta, thọ là tự ngã của ta, tưởng là tự ngã của ta, hành là tự ngã của ta, thức là tự ngã của ta".

VÔ NGÃ                                                25

– Này Aggivessana, Ta sẽ hỏi Ông trở lại về vấn
đề này. Ông có thể trả lời nếu Ông muốn. Này
Aggivessana, Ông nghĩ thế nào? Một vị vua Sát-đế-
lỵ đã làm lễ quán đảnh, như vua Pasenadi nước
Kosala, vua Ajatasattu con bà Vedehi nước
Magadha, vua này có quyền hành trong quốc gia của
mình, muốn giết những ai đáng bị giết, muốn tước
đoạt những ai đáng bị tước đoạt, muốn tẩn xuất
những ai đáng bị tẩn xuất không?

– Tôn giả Gotama, một vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh, như vua Pasenadi nước Kosala, vua Ajatasattu, con bà Vedehi nước Magadha, vua này có quyền hành trong quốc gia của mình, muốn giết những ai đáng bị giết, muốn tước đoạt những ai đáng bị tước đoạt, muốn tẩn xuất những ai đáng bị tẩn xuất. Này Tôn giả Gotama, cho đến các giáo đoàn, các đoàn thể, như các Vajji, các Malla, vẫn có quyền hành trong quốc gia của mình, muốn giết những ai đáng bị giết, muốn tước đoạt những ai đáng bị tước đoạt, muốn tẩn xuất những ai đáng bị tẩn xuất, còn nói gì một vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh, như vua Pasenadi nước Kosala, vua Ajatasattu con bà Vedehi nước Magadha. Này Tôn giả Gotama, vị ấy có quyền hành ấy và xứng đáng có quyền hành ấy.

– Này Aggivessana, Ông nghĩ thế nào? Như

VÔ NGÃ                                            26

Ông nói: "Sắc là tự ngã của ta", Ông có quyền hành
gì đối với sắc ấy và có nói được rằng: "Sắc của tôi
như thế này, sắc của tôi không phải như thế này"
không?

Được nói vậy Niganthaputta Saccaka giữ im lặng. Lần thứ hai, Thế Tôn nói với Niganthaputta Saccaka:

– Này Aggivessana, Ông nghĩ thế nào? Như
Ông nói: "Sắc là tự ngã của ta", Ông có quyền hành
gì đối với sắc ấy và có nói được rằng: "Sắc của tôi
phải như thế này, sắc của tôi không phải như thế này"
không?

– Lần thứ hai, Niganthaputta Saccaka vẫn giữ im lặng.

Rồi Thế Tôn nói với Niganthaputta Saccaka:

– Này Aggivessana, nay Ông phải trả lời. Nay
không phải lúc Ông giữ im lặng nữa. Này
Aggivessana, ai được Như Lai hỏi đến lần thứ ba một
câu hỏi hợp lý mà không trả lời, thời đầu của người
ấy sẽ bị bể ra làm bảy mảnh tại chỗ.

Lúc bấy giờ thần Dạ xoa Vajirapani (Kim Cang Thủ) đang cầm một chùy sắt to lớn, cháy đỏ, sáng

VÔ NGÃ                                             27

chói, đứng trên không trên đầu Niganthaputta
Saccaka với ý định: "Nếu Thế Tôn hỏi đến câu hỏi
thứ ba, một câu hỏi hợp lý mà Niganthaputta Saccaka
không trả lời, thì ta sẽ đánh bể đầu nó ra làm bảy
mảnh". Chỉ có Thế Tôn và Niganthaputta Saccaka
mới thấy thần Dạ xoa Vajirapani. Niganthaputta
Saccaka sợ hãi, hoảng hốt, lông tóc dựng, ngược, chỉ
tìm thấy sự che chở nơi Thế Tôn, chỉ tìm thấy sự an
ổn nơi Thế Tôn, chỉ tìm thấy sự nương tựa nơi Thế
Tôn, liền bạch Thế Tôn:

– Tôn giả Gotama hãy hỏi tôi, tôi sẽ trả lời.

– Này Aggivessana, Ông nghĩ thế nào? Như
Ông nói: "Sắc là tự ngã của ta", thì Ông có quyền
hành gì đối với sắc ấy và có nói được rằng: "Sắc của
tôi phải như thế này, sắc của tôi không phải như thế
này" không?

– Thưa không, Tôn giả Gotama.

– Hãy suy nghiệm kỹ, này Aggivessana. Sau khi suy nghiệm kỹ, này Aggivessana, Ông hãy trả lời. Lời nói cuối của Ông không phù hợp lời nói đầu của Ông, lời nói đầu của Ông không phù hợp lời nói cuối của Ông. Này Aggivessana, Ông nghĩ thế nào? Như Ông nói: "Thọ là tự ngã của ta", Ông có quyền hành gì đối với thọ ấy và có nói được, rằng: "Thọ của tôi

VÔ NGÃ                                              28

phải như thế này, thọ của tôi không phải như thế này" không?

– Thưa không, Tôn giả Gotama.

– Hãy suy nghiệm kỹ, này Aggivessana. Sau khi
suy nghiệm kỹ, này Aggivessana, Ông hãy trả lời.
Lời nói cuối của Ông không phù hợp lời nói đầu của
Ông, lời nói đầu của Ông không phù hợp lời nói cuối
của Ông. Này Aggivessana, Ông nghĩ thế nào? Như
Ông nói: "Tưởng là tự ngã của ta", Ông có quyền
hành gì đối với tưởng ấy và có nói được rằng:
"Tưởng của tôi phải như thế này, tưởng của tôi không
phải như thế này" không?

– Thưa không, Tôn giả Gotama.

– Hãy suy nghiệm kỹ, này Aggivessana. Sau khi
suy nghiệm kỹ, này Aggivessana, Ông hãy trả lời.
Lời nói cuối của Ông không phù hợp lời nói đầu của
Ông, lời nói đầu của Ông không phù hợp lời nói cuối
của Ông. Này Aggivessana, Ông nghĩ thế nào? Như
Ông nói: "Các hành là tự ngã của ta", Ông quyền
hành gì đối với tự ngã ấy và có nói được rằng: "Các
hành của tôi phải như thế này, các hành của tôi không
phải như thế này" không?

– Thưa không, Tôn giả Gotama.

VÔ NGÃ                                             29

– Hãy suy nghiệm kỹ, này Aggivessana. Sau khi
suy nghiệm kỹ, này Aggivessana, Ông hãy trả lời.
Lời nói cuối của Ông không phù hợp lời nói đầu của
Ông, lời nói đầu của Ông không phù hợp lời nói cuối
của Ông. Này Aggivessana, Ông nghĩ thế nào? Như
Ông nói: "Thức là tự ngã của ta", Ông quyền hành gì
đối với tự ngã ấy và có nói được rằng: "Thức của tôi
phải như thế này, thức của tôi không phải như thế
này" không?

- Thưa không, Tôn giả Gotama.

– Hãy suy nghiệm kỹ, này Aggivessana. Sau khi
suy nghiệm kỹ, này Aggivessana, Ông hãy trả lời.
Lời nói cuối của Ông không phù hợp lời nói đầu của
Ông, lời nói đầu của Ông không phù hợp lời nói cuối
của Ông.

Này Aggivessana, Ông nghĩ thế nào? Sắc là thường hay vô thường?

– Vô thường, Tôn giả Gotama.

– Cái gì vô thường thì cái ấy là khổ hay lạc?

– Là khổ, Tôn giả Gotama.

– Cái gì vô thường, khổ, biến hoại; có hợp lý

VÔ NGÃ                                              30

chăng khi chánh quán cái ấy là: "Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi"?

– Thưa không, Tôn giả Gotama.

– Này Aggivessana, Ông nghĩ thế nào? Thọ...
(như trên)... tưởng... (như trên)... các hành... (như
trên)... Này Aggivessana, Ông nghĩ thế nào? Thức là
thường hay vô thường?

– Vô thường, Tôn giả Gotama.

– Cái gì vô thường là khổ hay lạc?

– Là khổ, Tôn giả Gotama.

– Cái gì vô thường, khổ, biến hoại; có hợp lý chăng khi chánh quán cái ấy là: "Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi"?

– Thưa không, Tôn giả Gotama.

– Này Aggivessana, Ông nghĩ thế nào? Ai ái luyến khổ, chấp trước khổ, tham đắm khổ, quán khổ và nói: "Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi". Người ấy có thể liễu tri cái khổ của tự mình hay có thể sống trừ diệt khổ không?

VÔ NGÃ                                               31

– Làm sao có thể được, Tôn giả Gotama? Không thể như vậy, Tôn giả Gotama.

– Này Aggivessana, như một người muốn được
lõi cây, tìm cầu lõi cây, đi chỗ này chỗ kia tìm kiếm
lõi cây. Người ấy cầm một cái búa sắc bén, đi vào
rừng. Người ấy có thể thấy ở đây thân một cây chuối
lớn thẳng đứng, còn trẻ, không có khúc đốt. Người
ấy có thể chặt gốc cây ấy. Sau khi chặt gốc cây,
người ấy chặt ngọn cây. Sau khi chặt ngọn cây, người
ấy có thể lột ra các lá cuộn tròn. Nhưng khi lột ra các
lá cuộn tròn, người ấy không tìm được giác cây, còn
nói gì đến lõi cây.

Cũng vậy này Aggivessana, khi được Ta hỏi, Ta cật vấn, Ta chất vấn về những lời của Ông, Ông đã tự tỏ ra trống rỗng, trống không, thất bại. Nhưng này Aggivessana, những lời nói mà Ông tuyên bố cho hội chúng ở Vesali: "Ta không thấy một Sa-môn hay Bà- la-môn nào, là vị Hội chủ, là vị Giáo trưởng, vị Sư trưởng Giáo hội, dầu có tự cho là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, khi đối thoại với Ta, không ai là không run sợ, không hoảng sợ, không khiếp sợ, không ai là không bị toát mồ hôi nách. Dầu Ta có đối thoại với một cột trụ vô tình, cột trụ ấy khi đối thoại với ta cũng run sợ, cũng hoảng sợ, cũng khiếp sợ, huống nữa là một người thường". Nhưng chính

VÔ NGÃ                                               32

từ nơi trán của Ông, này một người thường. Nhưng
chính từ nơi trán của ông, này Aggivessana, những
giọt mồ hôi đang chảy xuống, sau khi thấm qua
thượng y, đang rơi xuống đất. Còn Ta, này
Aggivessana, nay không có mồ hôi nào trên thân Ta.

Rồi Thế Tôn để lộ kim thân cho Hội chúng ấy
thấy. Khi nghe nói vậy, Niganthaputta Saccaka im
lặng, hổ thẹn, thụt vai, cúi đầu, ngồi bàng hoàng,
không nói một lời.

Rồi Dummukha, một người con Licchavi, biết
được Niganthaputta Saccaka im lặng, hổ thẹn, thụt
vai, cúi đầu, ngồi bàng hoàng, không nói một lời, liền
bạch Thế Tôn:

– Bạch Thế Tôn, con có một ví dụ.

Thế Tôn nói:

– Này Dummukha, hãy nói lên ví dụ ấy.

– Bạch Thế Tôn, như một hồ sen không xa làng hay thị trấn bao nhiêu, ở đây có con cua. Bạch Thế Tôn, rồi một số đông con trai hay con gái đi ra khỏi làng hay thị trấn ấy, đến tại hồ sen kia, sau khi đến, lặn xuống hồ nước ấy bắt con cua lên và đặt nó trên đất khô. Bạch Thế Tôn, khi con cua này thò ra cái

VÔ NGÃ                                              33

càng nào, thì các đứa con trai hay con gái ấy, với cái
gậy hay miếng sành, chặt, bẻ gãy và đập nát cái càng
ấy. Như vậy, bạch Thế Tôn, con cua ấy bị chặt, bị bẻ
gãy, bị đập nát tất cả càng, không thể lội xuống hồ
sen ấy như trước.

Cũng vậy, bạch Thế Tôn, mọi khúc thuyết, gian
kế, tranh luận của Niganthaputta Saccaka đã bị Thế
Tôn chặt đứt, bẻ gãy, đập tan. Và nay, bạch Thế Tôn,
Niganthaputta Saccaka, không thể đến gặp Thế Tôn,
chớ đừng nói là có ý định đàm luận.

Khi được nghe nói vậy, Niganthaputta Saccaka nói với Licchavi Dummukha:

– Ông hãy ngừng nói, Dummukha! Ông hãy
ngừng nói, Dummukha! Chúng tôi không đàm luận
với Ông. Chúng tôi đang đàm luận với Tôn giả
Gotama. Tôn giả Gotama, hãy để yên những lời nói
của chúng tôi và lời nói của các Sa-môn, Bà-la-môn
khác. Tôi nghĩ cuộc đàm luận vô bổ này thật đáng
hối tiếc! Cho đến mức độ nào, một đệ tử Thanh văn
của Tôn giả Gotama trở thành tuân phụng giáo điển,
chấp nhận giảng huấn, nghi ngờ được đoạn trừ, do
dự được diệt tận, thành tựu vô úy, sống trong giáo
hội Bổn Sư, khỏi phải nương tựa vào ai?

– Ở đây, này Aggivessana, đệ tử Thanh văn của

VÔ NGÃ                                              34

Ta, đối với mọi sắc pháp, quá khứ, tương lai, hiện tại, nội hay ngoại, thô hay tế, liệt hay thắng, xa hay gần, thấy như thật với chánh trí tuệ là: "Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi". Đối với mọi cảm thọ... đối với mọi tưởng... đối với mọi hành... đối với mọi thức, quá khứ, tương lai, hiện tại, nội hay ngoại, thô hay tế, liệt hay thắng, xa hay gần, thấy như thật với chánh trí tuệ là: "Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi". Cho đến mức độ như vậy, này Aggivessana, một đệ tử Thanh văn của Ta trở thành tuân phụng giáo điển, chấp nhận giảng huấn, nghi ngờ được đoạn trừ, do dự được diệt tận, thành tựu vô úy, sống trong giáo hội Bổn Sư, khỏi phải nương tựa một ai.

– Cho đến mức độ nào, này Tôn giả Gotama,
Tỷ-kheo là bậc A-la-hán, các lậu hoặc đã tận, tu
hành thành mãn, các việc nên làm đã làm, đã đặt
gánh nặng xuống, các mục tiêu đạt, hữu kiết sử đã
đoạn trừ, được chánh trí giải thoát?

– Ở đây, này Aggivessana, Tỷ-kheo đối với bất cứ sắc pháp nào, quá khứ, tương lai, hiện tại, nội hay ngoại, thô hay tế, liệt hay thắng, xa hay gần, tất cả các sắc pháp, sau khi như thật quán sát với chánh trí tuệ: "Cái này không phải của tôi, cái này không phải

VÔ NGÃ                                              35

là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi", chứng được vô chấp thủ giải thoát. Đối với bất cứ thọ nào... bất cứ tưởng nào... bất cứ hành nào... đối với bất cứ thức nào, quá khứ, tương lai, hiện tại, nội hay ngoại, thô hay tế, liệt hay thắng, xa hay gần, tất cả các thức, sau khi như thật quán sát với chánh trí tuệ: "Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi", chứng được vô chấp thủ giải thoát. Cho đến mức độ này, này Aggivessana, Tỷ-kheo là bậc A-la-hán, các lậu hoặc đã tận, tu hành thành mãn, các việc nên làm đã làm đã đặt gánh nặng xuống, các mục tiêu đã đạt, hữu kiết sử đã đoạn trừ, được chánh trí giải thoát. Với tâm giải thoát như vậy, này Aggivessana, Tỷ-kheo thành tựu ba pháp vô thượng: Kiến vô thượng, Đạo vô thượng, Giải thoát vô thượng. Được giải thoát như vậy, này Aggivessana, vị ấy chỉ kính lễ, tôn trọng, đảnh lễ, cúng dường Như Lai: "Thế Tôn đã giác ngộ, Ngài thuyết pháp để giác ngộ. Thế Tôn đã điều phục, Ngài thuyết pháp để điều phục. Thế Tôn đã tịch tĩnh, Ngài thuyết pháp để tịch tĩnh. Thế Tôn đã vượt qua, Ngài thuyết pháp để vượt qua. Thế Tôn đã chứng Niết- bàn, Ngài thuyết pháp để chứng Niết-bàn".

Được nghe nói vậy, Niganthaputta bạch với Thế Tôn:

VÔ NGÃ                                                36

– Tôn giả Gotama, chúng tôi thật là lỗ mãng,
chúng tôi thật là khinh suất. Chúng tôi đã dám nghĩ
dùng lời nói để luận chiến với Tôn giả Gotama! Này
Tôn giả Gotama, rất có thể còn có sự an toàn cho một
người chiến đấu với con voi điên, nhưng không thể
có sự an toàn cho một người chiến đấu chống Tôn
giả Gotama! Này Tôn giả Gotama, rất có thể còn có
sự an toàn cho một người chiến đấu chống đám lửa
hừng, nhưng không thể có sự an toàn cho một người
chiến đấu chống Tôn giả Gotama! Này Tôn giả
Gotama, rất có thể còn có sự an toàn cho một người
chiến đấu với con rắn độc dữ tợn, nhưng không thể
có sự an toàn cho một người chiến đấu với Tôn giả
Gotama! Tôn giả Gotama, chúng tôi thật lỗ mãng,
chúng tôi thật là khinh xuất. Chúng tôi đã dám nghĩ,
dùng lời nói để luận chiến với Tôn giả Gotama!
Mong Tôn giả Gotama nhận lời, ngày mai dùng bữa
ăn của tôi cùng với chúng Tỷ-kheo!

Thế Tôn im lặng nhận lời.

Rồi Niganthaputta Saccaka, sau khi biết Thế Tôn đã nhận lời, liền nói với các Licchavi:

– Các Tôn giả Licchavi hãy nghe tôi. Sa-môn Gotama ngày mai được mời ăn với chúng Tỷ-kheo. Hãy đem đến cho tôi những gì quý vị nghĩ là hợp

VÔ NGÃ                                            37

thời.

Rồi những Licchavi ấy, sau khi đêm ấy đã mãn
cho đem đến Niganthaputta Saccaka khoảng năm
trăm phần cơm cúng dường nấu với sữa. Rồi
Niganthaputta Saccaka, tại vườn của mình, cho soạn
các món ăn thịnh soạn, loại cứng và loại mềm, rồi
cho báo tin giờ cho Thế Tôn:

– Tôn giả Gotama, nay đã đến giờ. Cơm đã sửa soạn xong.

Rồi Thế Tôn vào buổi sáng đắp y, cầm y bát, đi
đến khu vườn của Niganthaputta Saccaka, sau khi
đến, Ngài ngồi trên chỗ đã soạn sẵn cùng với chúng
Tỷ-kheo. Rồi Niganthaputta Saccaka, tự tay hầu hạ
các món ăn thịnh soạn loại cứng và loại mền cho
chúng Tỷ-kheo, cầm đầu là đức Phật. Rồi
Niganthaputta sau khi biết Thế Tôn dùng bữa ăn đã
xong, tay đã rời khỏi bát, liền lấy một chiếc ghế thấp
khác và ngồi xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một
bên, Niganthaputta Saccaka bạch Thế Tôn:

– Này Tôn giả Gotama, trong cuộc bố thí này, nếu có công đức và công đức địa, mong rằng những vị bố thí sẽ được hưởng hạnh phúc.

– Này Aggivessana, sẽ có (công đức) cho những

VÔ NGÃ                                              38

người bố thí, đối với người đáng được cúng dường
như Ông, dầu Ông không phải là không có tham,
không phải là không có sân, không phải là không có
si; sẽ có (công đức) cho Ông, này Aggivessana, đối
với người đáng được cúng dường như Ta, và Ta là
người không có tham, không có sân, không có si.

VÔ NGÃ                                          39

4     4 điên đảo tưởng - Kinh TƯỞNG ĐIÊN ĐẢO – Tăng I, 650

TƯỞNG ĐIÊN ĐẢO – Tăng I, 650

1. - Này các Tỷ-kheo, có bốn tưởng điên đảo, tâm điên đảo, kiến điên đảo này. Thế nào là bốn?

- Trong vô thường, nghĩ là thường, đó là tưởng điên
đảo, tâm điên đảo, kiến điên đảo.
- Trong khổ nghĩ là không khổ, đó là tưởng điên
đảo, tâm điên đảo, kiến điên đảo.
- Trong vô ngã, nghĩ là ngã, đó là tưởng điên đảo,
tâm điên đảo, kiến điên đảo.
- Trong không thanh tịnh, nghĩ là thanh tịnh, đó là
tưởng điên đảo, tâm điên đảo, kiến điên đảo.

Này các Tỷ-kheo có bốn tưởng điên đảo, tâm điên đảo, kiến điên đảo này.

2. Này các Tỷ-kheo có bốn tưởng không điên đảo, tâm không điên đảo, kiến không điên đảo này. Thế nào là bốn?

- Trong vô thường, nghĩ là vô thường, đó là tưởng không điên đảo, tâm không điên đảo, kiến không điên đảo.

VÔ NGÃ                                           40

- Trong khổ, nghĩ là khổ…
- Trong vô ngã, nghĩ là vô ngã…
- Trong không thanh tịnh nghĩ là không thanh tịnh,
đó là tưởng không điên đảo, tâm không điên đảo,
kiến không điên đảo.

Này các Tỷ-kheo, có bốn tưởng không điên đảo, tâm không điên đảo, kiến không điên đảo này.

3. Trong vô thường, tưởng thường.
Trong khổ tưởng là lạc,
Trong vô ngã, tưởng ngã,
Trong bất tịnh, tưởng tịnh,
Chúng sanh đến tà kiến,
Tâm động, tưởng tà vọng,
Bị ma trói buộc chặt,
Không thoát khỏi ách nạn,
Chúng sanh bị luân chuyển,
Trong sanh tử luân hồi.

Khi chư Phật xuất hiện,
Ở đời chói hào quang,
Tuyên thuyết diệu pháp này,
Đưa đến khổ lắng dịu.
Nghe pháp, được trí tuệ,
Trở lại được tự tâm,
Thấy vô thường không thường,

VÔ NGÃ                                          41

Thấy đau khổ là khổ,
Thấy tự ngã không ngã,
Thấy bất tịnh không tịnh,
Do hành chánh tri kiến,
Vượt qua mọi đau khổ.

VÔ NGÃ                      42

5       6 lợi ích - Kinh KHÔNG CÓ HẠN CHẾ 3 – Tăng III, 262

KHÔNG CÓ HẠN CHẾ 3 –Tăng III, 262

1. - Thấy được sáu lợi ích, này các Tỷ-kheo, thật là
vừa đủ để Tỷ-kheo làm cho an trú tưởng vô ngã
không có hạn chế trong tất cả hành.
2. Thế nào là sáu?
- Trong tất cả thế giới, tôi sẽ không dự phần vào
trong ấy.
- Cái gì tạo ra cái "tôi" trong tôi sẽ được chận
đứng.
- Cái gì tạo ra cái "của tôi" trong tôi sẽ được chận
đứng.
- Tôi sẽ thành tựu trí.
- Không cùng chia sẻ với người khác.
- Nguyên nhân và các pháp do nhân sanh được
tôi khéo thấy.
Thấy được sáu lợi ích này, này các Tỷ-kheo, thật là
vừa đủ để Tỷ-kheo làm cho an trú tưởng vô ngã
không có hạn chế trong tất cả hành.

VÔ NGÃ                                                43

VÔ NGÃ   44

6     Bắn xa, bắn nhanh - Kinh KẺ CHIẾN SĨ – Tăng I, 519

KẺ CHIẾN SĨ – Tăng I, 519

1. - Đầy đủ ba đức tánh, này các Tỷ-kheo, một kẻ
chiến sĩ xứng đáng cho vua sử dụng, thuộc sở hữu
nhà vua, là biểu tượng của vua. Thế nào là ba?
Ở đây, này các Tỷ-kheo, kẻ chiến sĩ là người bắn xa,
bắn như chớp nhoáng và đâm thủng được vật lớn.
Đầy đủ ba đức tánh này, này các Tỷ-kheo, một kẻ
chiến sĩ xứng đáng cho vua sử dụng, thuộc sở hữu
nhà vua, là biểu tượng của vua.
2. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, đầy đủ ba đức tánh,
Tỷ-kheo đáng được cung kính, đáng được tôn trọng,
đáng được cúng dường, đáng được chắp tay, là ruộng
phước vô thượng ở đời. Thế nào là ba?
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo là kẻ bắn xa,
bắn như chớp nhoáng và đâm thủng được vật
lớn.
3. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo bắn xa?
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo phàm có sắc gì,
quá khứ, vị lai, hiện tại, hoặc nội hay ngoại, hoặc
thô hay tế, hoặc liệt hay thắng, hoặc xa hay gần,

VÔ NGÃ                                             45

tất cả sắc, vị ấy thấy như thật với chánh trí tuệ
rằng: "Cái này không phải của tôi, cái này không
phải của tôi, cái này không phải tự ngã của tôi".
- Phàm có cảm thọ gì, quá khứ, vị lai, hiện tại, hoặc
nội hay ngoại, hoặc thô hay tế, hoặc liệt hay thắng,
hoặc xa hay gần, tất cả cảm thọ, vị ấy thấy như
thật với chánh trí tuệ rằng: "Cái này không phải
của tôi, cái này không phải của tôi, cái này không
phải tự ngã của tôi".
- Phàm có tưởng gì, quá khứ, vị lai, hiện tại, hoặc
nội hay ngoại, hoặc thô hay tế, hoặc liệt hay thắng,
hoặc xa hay gần, tất cả tưởng, vị ấy thấy như thật
với chánh trí tuệ rằng: "Cái này không phải của
tôi, cái này không phải của tôi, cái này không phải
tự ngã của tôi".
- Phàm có các hành gì, quá khứ, vị lai, hiện tại, hoặc
nội hay ngoại, hoặc thô hay tế, hoặc liệt hay thắng,
hoặc xa hay gần, tất cả các hành, vị ấy thấy như
thật với chánh trí tuệ rằng: "Cái này không phải
của tôi, cái này không phải của tôi, cái này không
phải tự ngã của tôi".
- Phàm có thức gì, quá khứ, vị lai, hiện tại, hoặc nội
hay ngoại, hoặc thô hay tế, hoặc liệt hay thắng,
hoặc xa hay gần, tất cả các thức, vị ấy thấy như
thật với chánh trí tuệ rằng: "Cái này không phải

VÔ NGÃ                                              46

của tôi, cái này không phải của tôi, cái này không
phải tự ngã của tôi".
4. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo bắn như
chớp nhoáng?
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo như thật tuệ tri:
"Đây là Khổ", như thật tuệ tri: "Đây là Khổ tập";
như thật tuệ tri: "Đây là Khổ diệt"; như thật tuệ
tri: "Đây là con Đường đưa đến Khổ diệt"; Như
vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo bắn như chớp
nhoáng.
5. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo đâm
thủng vật lớn?
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đâm thủng vô
minh uẩn to lớn. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-
kheo đâm thủng vật to lớn.
 Đầy đủ ba đức tánh này, này các Tỷ-kheo, Tỷ-
kheo đáng được cung kính, đáng được tôn trọng,
đáng được cúng dường, đáng được chắp tay, là
ruộng phước vô thượng ở đời.

VÔ NGÃ                                             47

7     Bắn xa, bắn nhanh - Kinh NGƯỜI CHIẾN SĨ – Tăng II, 141

NGƯỜI CHIẾN SĨ – Tăng II, 141

1.- Thành tựu bốn chi phần này, này các Tỷ-kheo, một chiến sĩ xứng đáng để cho vua sử dụng, thuộc sở hữu của vua, là biểu tượng của vua. Thế nào là bốn?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, người chiến sĩ thiện xảo về xạ trình, là người bắn xa, bắn như chớp nhoáng, và đâm thủng được vật lớn.

Thành tựu bốn chi phần này, này các Tỷ-kheo, một chiến sĩ xứng đáng để cho vua sử dụng, thuộc sở hữu của vua, là biểu tượng của vua.

2. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, thành tựu bốn pháp
này, Tỷ-kheo đáng được cung kính, xứng đáng được
tôn trọng, xứng đáng được cúng dường, xứng đáng
được chắp tay, là ruộng phước vô thượng ở đời. Thế
nào là bốn?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo thiện xảo về xạ trình, là người bắn xa, bắn như chớp nhoáng, và đâm thủng được vật lớn.

VÔ NGÃ                                           48

3. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo thiện xảo về xạ trình?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo là người có giới,
sống chế ngự với sự chế ngự của giới bổn
Patimokkha, có uy nghi chánh hạnh, thấy sợ hãi
trong những lỗi nhỏ, chấp nhận và học tập các học
pháp. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo thiện
xảo về xạ trình.

4. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo bắn xa?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo phàm sắc gì
thuộc về quá khứ, vị lai, hiện tại, nội hay ngoại,
thô hay tế, liệt hay thắng, xa hay gần, tất cả
sắc, vị ấy thấy như thật với chánh trí tuệ rằng:
"Cái này không phải của tôi, cái này không
phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi".
- Phàm có cảm thọ gì thuộc quá khứ, vị lai, hiện
tại, nội hay ngoại, thô hay tế, liệt hay thắng, xa
hay gần, tất cả cảm thọ, vị ấy thấy như thật với
chánh trí tuệ rằng: "Cái này không phải của
tôi, cái này không phải là tôi, cái này không
phải tự ngã của tôi".
- Phàm có tưởng gì thuộc quá khứ, vị lai, hiện
tại, nội hay ngoại, thô hay tế, liệt hay thắng, xa
hay gần, tất cả tưởng, vị ấy thấy như thật với
chánh trí tuệ rằng: "Cái này không phải của

VÔ NGÃ                                              49

tôi, cái này không phải là tôi, cái này không
phải tự ngã của tôi".
- Phàm có các hành gì thuộc quá khứ, vị lai, hiện
tại, nội hay ngoại, thô hay tế, liệt hay thắng, xa
hay gần, tất cả các hành, vị ấy thấy như thật
với chánh trí tuệ rằng: "Cái này không phải
của tôi, cái này không phải là tôi, cái này
không phải tự ngã của tôi".
- Phàm có thức gì thuộc quá khứ, vị lai, hiện tại,
nội hay ngoại, thô hay tế, liệt hay thắng, xa hay
gần, tất cả các thức, vị ấy thấy như thật với
chánh trí tuệ rằng: "Cái này không phải của
tôi, cái này không phải là tôi, cái này không
phải tự ngã của tôi".

5. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo bắn như chớp nhoáng?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo như thật quán tri: "Đây là khổ", như thật quán tri: "Đây là khổ tập"; như thật quán tri: "Đây là khổ diệt", như thật quán tri "Đây là con đường đưa đến khổ diệt". Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo bắn như chớp nhoáng.

6. Và này các Tỷ-kheo, như thế nào là Tỷ-kheo đâm thủng vật to lớn?

VÔ NGÃ                                               50

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đâm thủng vô minh uẩn to lớn. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ- kheo đâm thủng vật to lớn.

Đầy đủ bốn chi phần này, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo
đáng được cung kính, xứng đáng được tôn trọng,
xứng đáng được cúng dường, xứng đáng được chắp
tay, là ruộng phước vô thượng ở đời.

VÔ NGÃ                                         51

8        Cách quán - Kinh GIRIMÀNANDA – Tăng IV, 384

GIRIMÀNANDA – Tăng IV, 384

1. Một thời, Thế Tôn trú ở Sàvatthi, tại Jetavana, khu
vườn của ông Anàthapindika. Lúc bấy giờ, Tôn giả
Girimànanda bị bịnh, khổ đau, bị trọng bịnh. Rồi Tôn
giả Ànanda đi đến Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế
Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên,
Tôn giả Ànanda bạch Thế Tôn:

2. - Tôn giả Girimànanda, bạch Thế Tôn, bị bệnh, khổ đau, bị trọng bệnh. Lành thay, nếu Thế Tôn đi đến Tôn giả Girimànanda, vì lòng từ mẫn.

- Này Ànanda, nếu Thầy đi đến Tỷ-kheo
Girimànanda và đọc lên mười tưởng, thời sự kiện
này có thể xảy ra: Tỷ-kheo Girimànanda sau khi
được nghe mười tưởng, bệnh của vị ấy có thể
được thuyên giảm ngay lập tức!

3. Thế nào là mười?

1. Tưởng vô thường. 2. Tưởng vô ngã. 3. Tưởng bất tịnh.

VÔ NGÃ                                              52

4.  Tưởng nguy hại.
5. Tưởng đoạn tận.
6. Tưởng từ bỏ.
7. Tưởng đoạn diệt.
8. Tưởng nhàm chán đối với tất cả thế giới.
9. Tưởng vô thường trong tất cả hành.
10. Tưởng niệm hơi thở vô hơi thở ra.

Và này Ànanda, thế nào là tưởng vô thường?

4. Ở đây, này Ànanda, Tỷ-kheo đi đến ngôi rừng, hay
đến gốc cây, hay đi đến ngôi nhà trống, quán sát như
sau: "Sắc là vô thường, thọ là vô thường, tưởng là
vô thường, hành là vô thường, thức là vô thường."
Như vậy vị ấy trú, tùy quán vô thường, trong năm
thủ uẩn này. Này Ànanda, đây gọi là tưởng vô
thường.

Và này Ànanda, thế nào là tưởng vô ngã?

5. Ở đây, này Ànanda, Tỷ-kheo đi đến khu rừng hay đi đến gốc cây, hay đi đến ngôi nhà trống, quán sát như sau: "Mắt là vô ngã, các sắc là vô ngã; tai là vô ngã, các tiếng là vô ngã; mũi là vô ngã, các hương là vô ngã; lưỡi là vô ngã, các vị là vô ngã; thân là vô ngã, xúc là vô ngã; ý là vô ngã, các pháp là vô ngã." Này Ànanda, đây gọi là tưởng vô ngã.

VÔ NGÃ                                             53

Và này Ananda, thế nào là tưởng bất tịnh?

6. Ở đây, này Ànanda, Tỷ-kheo quán sát thân này từ bàn chân trở lên, từ đỉnh tóc trở xuống, được da bao bọc, đầy những vật bất tịnh sai biệt như: "Trong thân này có tóc, lông, móng, răng, da, thịt, dây gân, xương, tủy, thận, quả tim, gan, hoành cách mô, lá lách, phổi, ruột, màng ruột, bụng, phân, mật, đàm (niêm dịch), mủ, máu, mồ hôi, mỡ, nước mắt, mở da, nước miếng, nước mũi, nước ở khớp xương, nước tiểu". Như vậy, vị ấy trú quán bất tịnh trong thân này. Này Ànanda, đây gọi là tưởng bất tịnh.

Và này Ànanda, thế nào là tưởng nguy hại?

7. Ở đây, này Ànanda, Tỷ-kheo đi đến khu rừng, đi đến gốc cây, hay đi đến ngôi nhà trống, quán sát như sau: "Nhiều khổ là thân này, nhiều sự nguy hại. Như vậy trong thân này, nhiều loại bệnh khởi lên. Ví như bệnh đau mắt, bệnh đau về tai, bệnh đau mũi, bệnh đau lưỡi, bệnh đau thân, bệnh đau đầu, bệnh đau vành tai, bệnh đau miệng, bệnh đau răng, bệnh ho, bệnh suyễn, bệnh sổ mũi, bệnh sốt, bệnh già yếu, bệnh đau yếu, bệnh đau bụng, bất tỉnh, kiết lỵ, bệnh đau bụng quặn, bệnh thổ tả, bệnh hủi, bệnh ung nhọt, bệnh ghẻ lở, bệnh ho lao, bệnh trúng gió, bệnh da, bệnh ngứa, bệnh da đóng vảy, bệnh hắc lào lang ben, bệnh ghẻ, bệnh huyết đảm (mật trong máu), bệnh đái

VÔ NGÃ                                               54

đường, bệnh trĩ, bệnh mụt nhọt, bệnh ung thư ung
loét, các bệnh khởi lên từ gió; bệnh do hòa hợp các
thể dịch sinh ra; các bệnh do thời tiết sanh; các bệnh
do làm việc quá độ sanh; các bệnh do sự trùng hợp
các sự kiện; các bệnh do nghiệp thuần thục, lạnh,
nóng, đói khát, đại tiện, tiểu tiện". Như vậy, vị ấy
sống, quán sự nguy hại trong thân này. Này Ananda,
đây gọi là các tưởng nguy hại.

Và này Ànanda, thế nào là tưởng đoạn tận?

8. Ở đây, này Ànanda, Tỷ-kheo, không có chấp nhận
dục tầm đã sanh, từ bỏ, tẩy sạch, chấm dứt, đi đến
không sanh trưởng; không có chấp nhận sân tầm đã
sanh, từ bỏ, tẩy sạch, chấm dứt, đi đến không sanh
trưởng; không có chấp nhận hại tầm... đã sanh...;
không có chấp nhận các ác bất thiện pháp tiếp tục
khởi lên, từ bỏ, tẩy sạch, chấm dứt, đi đến không
sanh trưởng. Này Ànanda, đây được gọi tưởng đoạn
tận.

Và này Ànanda, thế nào là tưởng từ bỏ?

9. Ở đây, này Ànanda, Tỷ-kheo đi đến khu rừng, hay
đi đến gốc cây, hay đi đến ngôi nhà trống, duy xét
như sau: "Đây là an tịnh, đây là thù thắng, tức là sự
an chỉ tất cả hành, sự từ bỏ tất cả sanh y, ái diệt, ly
tham, Niết bàn.

VÔ NGÃ                                               55

Và này Ànanda, thế nào là tưởng đoạn diệt?

10. Ở đây, này Ànanda, Tỷ-kheo đi đến khu rừng,
hay đi đến gốc cây, hay đi đến ngôi nhà trống, suy
xét như sau: "Đây là an tịnh, đây là thù thắng, tức là
sự an chỉ tất cả hành, sự từ bỏ tất cả sanh y, ái diệt,
ly tham, Niết bàn".

Và này Ànanda, thế nào là tưởng không ưa thích trong tất cả thế giới?

11. Ở đây, này Ànanda, phàm ở đời có những chấp
thủ phương tiện, tâm quyết định, thiên kiến, tùy miên
nào, Tỷ-kheo từ bỏ chúng, không ưa thích, không
chấp thủ. Này Ànanda, đây gọi là tưởng không hoan
hỷ đối với tất cả thế gian.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là tưởng vô thường trong tất cả hành?

12. Ở đây, này Ànanda, Tỷ-kheo bực phiền, xấu hổ, nhàm chán đối với tất cả hành. Này Ànanda, đây gọi là vô thường trong tất cả hành.

Và này Ananda, thế nào là tưởng niệm hơi thở vào, hơi thở ra?

13. Ở đây, này Ànanda, Tỷ-kheo đi đến khu rừng hay đi đến gốc cây, hay đi đến ngôi nhà trống, ngồi kiết-

VÔ NGÃ                                               56

già, lưng thẳng, để niệm trước mặt. Chánh niệm, vị ấy thở vô; chánh niệm, vị ấy thở ra.

1.  Thở vô dài, vị ấy rõ biết: "Tôi thở vô dài". Thở
ra dài, vị ấy rõ biết: "Tôi thở ra dài";
2. Thở vô ngắn, vị ấy rõ biết: "Tôi thở vô ngắn".
Thở ra ngắn, vị ấy rõ biết: "Tôi thở ra ngắn".
3. "Cảm giác toàn thân, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập.
"Cảm giác toàn thân, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập.
4. "An tịnh thân hành, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập.
"An tịnh thân hành, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập.
5. "Cảm giác hỷ thọ, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập.
"Cảm giác hỷ thọ, tôi sẽ thở ra », vị ấy tập.
6. "Cảm giác lạc thọ, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập.
"Cảm giác lạc thọ, tôi sẽ thở ra », vị ấy tập.
7. "Cảm giác tâm hành, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập.
"Cảm giác tâm hành, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập.
8. "An tịnh tâm hành, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập.
"An tịnh tâm hành, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập.
9. "Cảm giác về tâm, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập.
"Cảm giác về tâm, Tôi sẽ thở ra", vị ấy tập.
10. "Với tâm hân hoan, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập.
"Với tâm hân hoan, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập.
11. "Với tâm định tĩnh, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập.
"Với tâm định tĩnh, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập.
12. "Với tâm giải thoát, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập.
"Với tâm giải thoát, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập.

VÔ NGÃ                                              57

13. "Quán vô thường, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập.
"Quán vô thường, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập.
14. "Quán ly tham, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập. "Quán
ly tham, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập.
15. "Quán đoạn diệt, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập.
"Quán đoạn tiệt, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập.
16. "Quán từ bỏ, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập. "Quán
từ bỏ, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập.

Này Ànanda, đó là niệm hơi thở vô, hơi thở ra.

14. Này Ànanda, nếu Thầy đi đến Tỷ-kheo
Girimànanda và đọc lên mười tưởng này, sự kiện này
có xảy ra: Tỷ-kheo Girimànanda, sau khi nghe mười
tưởng này, bệnh của vị ấy được thuyên giảm ngay
lập tức".

15. Rồi Tôn giả Ànanda, sau khi học thuộc từ Thế
Tôn mười tưởng này, đi đến Tôn giả Girimànanda,
sau khi đến, nói lên với Tôn giả Girimànanda mười
tưởng này. Và Tôn giả Girimànanda, sau khi nghe
mười tưởng này, bệnh của vị ấy được thuyên giảm
ngay lập tức. Tôn giả Girimànanda, được thoát khỏi
bệnh ấy. Được đoạn tận như vậy là chứng bệnh ấy
của Tôn giả Girimànanda.

VÔ NGÃ                                             58

9     Cách quán nhìn 5 uẩn - Kinh Bọt Nước – Tương III, 252

Bọt Nước – Tương III, 252

1) Một thời Thế Tôn ở Ayujjàya, trên bờ sông Hằng.

2) Ở đấy Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo...

3) Ví như, này các Tỷ-kheo, sông Hằng này chảy
mang theo đống bọt nước lớn. Có người có mắt nhìn
đống bọt nước ấy, chuyên chú, như lý quán sát. Do
nhìn chuyên chú, như lý quán sát nó, đống bọt nước
ấy hiện rõ ra là trống không, hiện rõ ra là rỗng
không, hiện rõ ra là không có lõi cứng. Làm sao, này
các Tỷ-kheo, lại có lõi cứng trong đống bọt nước
được?

4) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, phàm có sắc gì thuộc
quá khứ, vị lai, hiện tại, hoặc nội hay ngoại, hoặc
thô hay tế, hoặc liệt hay thắng, hoặc xa hay gần; vị
Tỷ-kheo thấy sắc, chuyên chú, như lý quán sát sắc.
Do vị Tỷ-kheo nhìn chuyên chú, như lý quán sát
sắc, sắc ấy hiện rõ ra là trống không, hiện rõ ra là
rỗng không, hiện rõ ra là không có lõi cứng. Làm
sao, này các Tỷ-kheo, lại có lõi cứng trong sắc
được?

VÔ NGÃ                                            59

5) Ví như, này các Tỷ-kheo, trong mùa thu, khi trời
mưa những giọt mưa lớn, trên mặt nước, các bong
bóng nước hiện ra rồi tan biến. Một người có mắt
nhìn chuyên chú, như lý quán sát nó, bong bóng nước
ấy hiện rõ ra là trống không, hiện rõ ra là rỗng
không, hiện rõ ra là không có lõi cứng. Làm sao, này
các Tỷ-kheo, lại có lõi cứng trong bong bóng nước
được?

6) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, phàm có thọ gì thuộc quá khứ, vị lai, hiện tại, hoặc nội hay ngoại, hoặc thô hay tế, hoặc liệt hay thắng, hoặc xa hay gần; Tỷ- kheo nhìn chuyên chú, như lý quán sát thọ ấy. Do Tỷ- kheo nhìn chuyên chú, như lý quán sát nó, thọ ấy hiện rõ ra là trống không, hiện rõ ra là rỗng không, hiện rõ ra là không có lõi cứng. Làm sao, này các Tỷ-kheo, lại có lõi cứng trong thọ được?

7) Ví như, này các Tỷ-kheo, trong tháng cuối mùa
hạ, vào đúng giữa trưa đứng bóng, một ráng mặt
trời rung động hiện lên. Một người có mắt nhìn
chuyên chú, như lý quán sát nó. Do người ấy nhìn
chuyên chú, như lý quán sát, nên ráng mặt trời ấy
hiện rõ ra là trống không, rỗng không, không có lõi
cứng... Làm sao, này các Tỷ-kheo, lại có lõi cứng
trong ráng mặt trời được?

8) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, phàm có tưởng gì...

VÔ NGÃ                                             60

9) Ví như, này các Tỷ-kheo, một người cần có lõi cây,
tìm cầu lõi cây, đi tìm lõi cây, cầm cái búa sắc bén
đi vào ngôi rừng. Ở đây, người ấy thấy một cụm cây
chuối lớn, mọc thẳng, mới lớn, cao vút. Người ấy
chặt rễ cây ấy. Sau khi chặt rễ, người ấy chặt ngọn.
Sau khi chặt ngọn, người ấy lột vỏ chuối ngoài. Khi
lột vỏ chuối ngoài, giác cây còn tìm không được,
tìm đâu cho có được lõi cây?

10) Một người có mắt nhìn chuyên chú, như lý quán
sát cụm chuối ấy. Khi người ấy nhìn chuyên chú,
như lý quán sát cụm chuối ấy, cụm chuối ấy hiện rõ
ra là trống không, hiện rõ ra là trống rỗng, hiện rõ
ra là không có lõi cây. Làm sao, này các Tỷ-kheo, lại
có lõi cây trong cụm chuối được?

11) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, phàm các hành gì thuộc quá khứ, vị lai, hiện tại, hoặc nội hay ngoại, hoặc thô hay tế, hoặc liệt hay thắng, hoặc xa hay gần; Tỷ-kheo nhìn chuyên chú, như lý quán sát hành ấy. Khi người ấy nhìn chuyên chú, như lý quán sát, hành ấy hiện rõ ra là trống không, hiện rõ ra là trống rỗng, hiện rõ ra là không có lõi cây. Làm sao, này các Tỷ-kheo, lại có lõi cây trong các hành được?

12) Ví như, này các Tỷ-kheo, một ảo thuật sư hay đệ tử một ảo thuật sư, tại ngã tư đường bày trò ảo thuật. Một người có mắt nhìn chuyên chú, như lý

VÔ NGÃ                                             61

quán sát trò ảo thuật ấy. Do người ấy nhìn chuyên
chú, như lý quán sát, ảo thuật ấy hiện rõ ra là trống
không, hiện rõ ra là trống rỗng, hiện rõ ra là không
có lõi cứng. Làm sao, này các Tỷ-kheo, lại có lõi
cứng trong ảo thuật được?

13) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, phàm thức gì thuộc
quá khứ, vị lai, hiện tại... hoặc xa hay gần; Tỷ-kheo
nhìn chuyên chú, như lý quán sát, thức ấy hiện rõ ra
là trống không, hiện rõ ra là trống rỗng, hiện rõ ra
là không có lõi cây. Làm sao, này các Tỷ-kheo, lại có
lõi cây trong thức được?

14) Thấy vậy, này các Tỷ-kheo, vị Đa văn Thánh đệ
tử nhàm chán đối với sắc... đối với thọ... đối với
tưởng... đối với các hành... nhàm chán đối với thức.
Do nhàm chán, vị ấy ly tham. Do ly tham, vị ấy giải
thoát. Trong sự giải thoát, trí khởi lên: "Ta đã giải
thoát... không còn trở lui trạng thái này nữa". Vị ấy
biết rõ như vậy.

15) Thế Tôn thuyết như vậy. Bậc Thiện Thệ sau khi nói như vậy, bậc Đạo Sư lại nói thêm:

1) Sắc ví với đống bọt,
Thọ ví bong bóng nước,
Tưởng ví ráng mặt trời,
Hành ví với cây chuối,

VÔ NGÃ                                             62

Thức ví với ảo thuật, Đấng bà con mặt trời, Đã thuyết giảng như vậy.

2) Nếu như vậy chuyên chú,
Như lý chơn quán sát,
Như lý nhìn (các pháp),
Hiện rõ tánh trống không.

3) Bắt đầu với thân này,
Bậc Đại Tuệ thuyết giảng,
Đoạn tận cả ba pháp,
Thấy sắc bị quăng bỏ.

4) Thân bị quăng, vô tri,
Không thọ, sức nóng, thức,
Bị quăng đi, nó nằm,
Làm đồ ăn kẻ khác.

5) Cái thân liên tục này,
Ảo sư, kẻ ngu nói,
Được gọi kẻ sát nhân,
Không tìm thấy lõi cây.

6) Hãy quán uẩn như vậy, Vị Tỷ-kheo tinh cần, Suốt cả đêm lẫn ngày,

VÔ NGÃ                          63

Tỉnh giác, chánh tư niệm.

7) Hãy bỏ mọi kiết sử,
Làm chỗ mình nương tựa,
Sống như lửa cháy đầu,
Cầu chứng cảnh bất động.

VÔ NGÃ                         64

10    Cách quán và 7 quả - Kinh KHỔ – Tăng III, VÔ NGÃ – Tăng III, TỊCH TỊNH – Tăng III, 293

KHỔ – VÔ NGÃ – TỊCH TỊNH –Tăng III, 293

1. - Có bảy hạng người này, này các Tỷ-kheo, đáng được cung kính... ở đời. Thế nào là bảy?

2. Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người sống: tùy
quán khổ trong tất cả các hành... sống tùy quán vô
ngã trong tất cả các pháp... sống tùy quán lạc trong
Niết-bàn, tưởng lạc, cảm thọ lạc trong tất cả thời,
liên tục, không có gián đoạn, với tâm thắng giải, với
tuệ thể nhập. Vị ấy với sự đoạn diệt các lậu hoặc...
sau khi chứng ngộ, chứng đạt và an trú. Đây là hạng
người thứ nhất đáng được cung kính... là ruộng
phước vô thượng ở đời.

3. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, ở đây có hạng người sống tùy quán khổ trong tất cả hành... sống tuỳ quán vô ngã trong tất cả pháp... quán lạc trong Niết-bàn, tưởng lạc cảm thọ lạc, trong tất cả thời, liên tục, không có gián đoạn, với tâm thắng giải, với tuệ thể nhập. Với vị ấy, sự chấm dứt các lậu hoặc và sự chấm dứt sinh mạng xảy đến một lần, không trước không

VÔ NGÃ                                             65

sau. Đây là hạng người thứ hai đáng được cung kính... là ruộng phước vô thượng ở đời.

4. Lại nữa , này các Tỷ-kheo, ở đây có hạng người
sống tùy quán... quán lạc trong Niết-bàn, tưởng lạc,
cảm thọ lạc trong tất cả thời, liên tục, không có gián
đoạn, với tâm thắng giải, với tuệ thể nhập. Vị ấy với
sự đoạn diệt năm hạ phần kiết sử, chứng được Trung
gian Niết-bàn...,

...chứng được Tổn hại Niết-bàn...

...chứng được Vô hành Niết-bàn...

...chứng được Hữu hành Niết-bàn...

....chứng được Thượng lưu, đạt được Sắc cứu cánh. Đây là hạng người thứ bảy, này các Tỷ-kheo, đáng được cung kính... là ruộng phước vô thượng ở đời.

Này các Tỷ-kheo, đây là bảy hạng người ở đời đáng được cung kính... là ruộng phước vô thượng ở đời.

VÔ NGÃ                                              66

11    Cái gì vô ngã, ở đấy ông cần phải .. - Kinh Vô Ngã – Tương III, 145

Vô Ngã – Tương III, 145

1-3) Nhân duyên ở Sàvatthi. Rồi một Tỷ-kheo... bạch Thế Tôn:

- Lành thay, bạch Thế Tôn, Thế Tôn hãy thuyết pháp vắn tắt cho con... con sẽ sống một mình, tịnh cư, không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần.

4) - Cái gì vô ngã, này Tỷ-kheo, ở đây Ông cần phải đoạn trừ lòng dục.

- Bạch Thế Tôn, con đã hiểu. Bạch Thiện Thệ, con đã hiểu.

5) - Lời Ta nói một cách vắn tắt, này Tỷ-kheo, Ông đã hiểu ý nghĩa một cách rộng rãi như thế nào?

6) - Sắc là vô ngã, bạch Thế Tôn, ở đây, con phải
đoạn trừ lòng dục. Thọ... Tưởng... Các hành... Thức
là vô ngã, ở đây, con phải đoạn trừ lòng dục. Bạch
Thế Tôn, lời nói vắn tắt này của Thế Tôn, con đã hiểu
ý nghĩa một cách rộng rãi như vậy.

VÔ NGÃ                                             67

7) - Lành thay, lành thay, này Tỷ-kheo! Lành thay,
này Tỷ-kheo! Lời Ta nói một cách vắn tắt, Ông đã
hiểu ý nghĩa một cách rộng rãi. Sắc là vô ngã, này
Tỷ-kheo, ở đây, Ông cần phải đoạn trừ lòng dục.
Thọ... Tưởng... Các hành... Thức là vô ngã, này Tỷ-
kheo, ở đây, Ông cần phải đoạn trừ lòng dục. Lời nói
vắn tắt này của Ta, Ông cần phải hiểu ý nghĩa một
cách rộng rãi như vậy.

8-9) Rồi Tỷ-kheo ấy hoan hỷ, tín thọ lời Thế Tôn dạy... Tỷ-kheo ấy trở thành một vị A-la-hán nữa.

VÔ NGÃ                                            68

12    Dầu Như Lai có xuất hiện hay không - Kinh XUẤT HIỆN – Tăng I, 522

XUẤT HIỆN – Tăng I, 522

1. - Này các Tỷ-kheo, dầu các Như Lai có xuất hiện hay không xuất hiện, vẫn được an trú là pháp trú tánh của giới ấy, là pháp quyết định tánh, tức là: "Tất cả các hành là vô thường". Về vấn đề này, Như Lai chánh giác tri, chánh giác ngộ. Sau khi chánh giác tri, chánh giác ngộ, Như Lai tuyên bố, thuyết giảng, tuyên thuyết, xác nhận, khai thị, phân biệt, hiển thị: "Tất cả các hành là vô thường". 2. Này các Tỷ-kheo, dầu các Như Lai có xuất hiện hay không xuất hiện, vẫn được an trú là pháp trú tánh của giới ấy, là pháp quyết định tánh, tức là: "Tất cả các hành là khổ". Về vấn đề này, Như Lai chánh giác tri, chánh giác ngộ. Sau khi chánh giác tri, chánh giác ngộ Như Lai tuyên bố, thuyết giảng, tuyên thuyết, xác nhận, khai thị, phân biệt, hiển thị: "Tất cả các hành là khổ". 3. Này các Tỷ-kheo, dầu các Như Lai có xuất hiện hay không xuất hiện, vẫn được an trú là pháp trú tánh của giới ấy, là pháp quyết định tánh, tức là: "Tất cả các pháp là vô ngã". Về vấn đề này, Như Lai

VÔ NGÃ                                              69

chánh giác tri, chánh giác ngộ. Sau khi chánh giác
tri, chánh giác ngộ, Như Lai tuyên bố, thuyết giảng,
tuyên thuyết, xác nhận, khai thị, phân biệt, hiển thị:
"Tất cả các pháp là vô ngã".

VÔ NGÃ                                              70

13    Kinh Không Phải Của Các Ông – Tương III, 67

Không Phải Của Các Ông – Tương III, 67

1-2) Nhân duyên ở Sàvatthi...

3) Này các Tỷ-kheo, cái gì không phải của các Ông, hãy từ bỏ nó. Từ bỏ nó sẽ đưa lại hạnh phúc, an lạc cho các Ông.

4) Này các Tỷ-kheo, cái gì không phải của các Ông?

5) Sắc, này các Tỷ-kheo, không phải của các Ông, hãy từ bỏ nó. Từ bỏ nó sẽ đưa lại hạnh phúc, an lạc cho các Ông.

6) Thọ, này các Tỷ-kheo, không phải của các Ông, hãy từ bỏ nó. Từ bỏ nó sẽ đưa lại hạnh phúc, an lạc cho các Ông.

7) Tưởng, này các Tỷ-kheo...

8) Các hành, này các Tỷ-kheo...

9) Thức, này các Tỷ-kheo, không phải của các Ông, hãy từ bỏ nó. Từ bỏ nó sẽ đưa lại hạnh phúc, an lạc cho các Ông.

VÔ NGÃ                                           71

10) Ví như, này các Tỷ-kheo, có người mang lại cỏ,
củi, cành cây, lá của Jetavana này, và đốt chúng hay
tùy theo duyên sử dụng chúng. Các Ông có nghĩ
rằng: "Người (ấy) mang chúng tôi, hay đốt, hay tùy
theo duyên sử dụng chúng tôi"?

- Thưa không, bạch Thế Tôn. Vì sao như vậy? Vì cái ấy không phải chúng con. Bạch Thế Tôn, cái ấy không phải thuộc tự ngã của chúng con.

11) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, sắc không phải của
các Ông, hãy từ bỏ nó. Từ bỏ nó sẽ đưa lại hạnh
phúc, an lạc cho các Ông. Thọ không phải của các
Ông... Tưởng không phải của các Ông. Các hành
không phải của các Ông... Thức không phải của các
Ông, hãy từ bỏ nó. Từ bỏ nó sẽ đưa lại hạnh phúc, an
lạc cho các Ông.

VÔ NGÃ                                            72

14    Kinh VÔ THƯỜNG – Tăng III, 259

VÔ THƯỜNG –Tăng III, 259

1. - Thật vậy, này các Tỷ-kheo,
- Vị Tỷ-kheo nào thấy bất cứ hành nào là thường
còn, sẽ thành tựu được nhẫn nhục tùy thuận, sự
kiện này không xảy ra.
- Không thành tựu nhẫn nhục tùy thuận, sẽ nhập
vào chánh tánh quyết định, sự kiện này không
thể xảy ra.
- Không nhập vào chánh tánh quyết định, sẽ chứng
ngộ quả Dự lưu, hay quả Nhất Lai, hay quả Bất
lai, hay quả A-la-hán, sự kiện này không xảy ra.
2. Thật vậy, này các Tỷ-kheo,
- Tỷ-kheo nào thấy bất cứ hành nào là vô thường,
sẽ thành tựu được nhẫn nhục tùy thuận, sự kiện
này có xảy ra.
- Thành tựu nhẫn nhục tùy thuận, sẽ nhập vào
chánh tánh quyết định, sự kiện này có xảy ra.
- Nhập vào chánh tánh quyết định, sẽ chứng ngộ
quả Dự lưu, quả Nhất lai, quả Bất lai, hay quả A-
la-hán, sự kiện này có xảy ra.

VÔ NGÃ                                           73

KHỔ –Tăng III, 260

- Thật vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo nào thấy bất cứ hành nào là lạc, sẽ thành tựu... (như trên với những thay đổi cần thiết)

VÔ NGÃ –Tăng III, 260

- Thật vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo nào thấy bất cứ hành nào là ngã, sẽ thành tựu... (như kinh 98 với những thay đổi cần thiết).

NIẾT BÀN –Tăng III, 260

- Thật vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo nào thấy Niết-
bàn là khổ, sẽ thành tựu được nhẫn nhục tùy thuận,
sự kiện này không xảy ra... (như kinh 98 với những
thay đổi cần thiết.)

VÔ NGÃ                                            74

15     Nguyên nhân sanh ra Ngã - Kinh Ngã – Tương III, 322

Ngã – Tương III, 322

1-3) Nhân duyên ở Sàvatthi...

-- Này các Tỷ-kheo, do có cái gì, do chấp thủ cái gì,
do thiên chấp cái gì, tà kiến này khởi lên: "Cái này
là ngã, cái này là thế giới, cái này sau khi chết sẽ
thường còn, thường hằng, thường trú, không chịu sự
biến hoại"?

4) -- Đối với chúng con, các pháp lấy Thế Tôn làm căn bản...

5) -- Này các Tỷ-kheo, do có sắc, chấp thủ sắc, thiên
chấp sắc nên khởi lên tà kiến như sau: "Cái này là
ngã, cái này là thế giới, cái này sau khi chết sẽ thường
còn, thường hằng, thường trú, không chịu sự biến
hoại".

6-9) ... thọ... tưởng... các hành...

10) Do có thức, chấp thủ thức, thiên chấp thức nên khởi lên tà kiến như sau: "Cái này là ngã, cái này là thế giới, cái này sau khi chết sẽ thường còn, thường hằng, thường trú, không chịu sự biến hoại".

VÔ NGÃ                                                75

-- Các Ông nghĩ thế nào, này các Tỷ-kheo, sắc là thường hay vô thường?

-- Là vô thường, bạch Thế Tôn.

-- Cái gì vô thường là khổ hay lạc?

-- Là khổ, bạch Thế Tôn.

-- Cái gì vô thường, khổ, chịu sự biến hoại, có nên
chấp thủ cái ấy, và khởi lên tà kiến như sau: "Cái này
là ngã, cái này là thế giới, cái này sau khi chết sẽ trở
thành thường còn, thường hằng, thường trú, không
chịu sự biến hoại"?

-- Thưa không, bạch Thế Tôn.

11-14) ... Thọ... Tưởng... Các hành... Thức là thường hay vô thường?

-- Là vô thường, bạch Thế Tôn.

-- Cái gì vô thường là khổ hay lạc?

-- Là khổ, bạch Thế Tôn.

-- Cái gì vô thường, khổ, chịu sự biến hoại, có nên chấp thủ cái ấy, và khởi lên tà kiến như sau: " Cái này là ngã, cái này là thế giới, cái này sau khi chết sẽ

VÔ NGÃ                                                76

thường còn, thường hằng, thường trú, không chịu sự biến hoại "?

-- Thưa không, bạch Thế Tôn.

15) Thấy vậy, vị Đa văn Thánh đệ tử nhàm chán đối
với sắc... đối với thọ... đối với tưởng... đối với các
hành... nhàm chán đối với thức. Do nhàm chán, vị ấy
ly tham. Do ly tham, vị ấy giải thoát. Trong sự giải
thoát, trí khởi lên: "Ta đã được giải thoát". Vị ấy biết
rõ: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành, những việc
nên làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này
nữa".

VÔ NGÃ                                                77

16     Nguyên nhân sanh ra Thân kiến - Kinh Cái Này Là Của Tôi – Tương III, 320

Cái Này Là Của Tôi – Tương III, 320

1-2) Nhân duyên ở Sàvatthi...

3) -- Này các Tỷ-kheo, do có cái gì, do chấp thủ cái gì, do thiên chấp cái gì mà quán: "Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi"?

4) -- Bạch Thế Tôn, đối với chúng con, các pháp lấy Thế Tôn làm căn bản...

5-9) -- Này các Tỷ-kheo, do có sắc, do chấp thủ sắc, do thiên chấp sắc... do có thức, do chấp thủ thức, do thiên chấp thức nên quán: "Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi".

10) Các Ông nghĩ thế nào, này các Tỷ-kheo, sắc là thường hay vô thường?

-- Vô thường, bạch Thế Tôn...

-- Cái gì vô thường, khổ, chịu sự biến hoại, có nên chấp thủ cái ấy, và quán cái ấy là: "Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi"?

VÔ NGÃ                                                78

-- Thưa không, bạch Thế Tôn.

11-13) ... Thọ... Tưởng... Các hành...

14) -- Thức là thường hay vô thường?

-- Vô thường, bạch Thế Tôn.

-- Cái gì vô thường, khổ, chịu sự biến hoại, có nên chấp thủ cái ấy và quán cái ấy là: " Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi "?

-- Thưa không, bạch Thế Tôn.

15) Thấy vậy, vị Đa văn Thánh đệ tử nhàm chán đối
với sắc... đối với thọ... đối với tưởng... đối với các
hành... nhàm chán đối với thức. Do nhàm chán, vị ấy
ly tham. Do ly tham, vị ấy giải thoát. Trong sự giải
thoát, trí khởi lên: "Ta đã được giải thoát". Vị ấy biết
rõ: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành, những việc
nên làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này
nữa".

VÔ NGÃ                                                79

17    Nguyên nhân sanh ra các kiến chấp về tự ngã - Kinh Quán Kiến – Tương III, 90

Quán Kiến – Tương III, 90

1-2) Nhân duyên ở Sàvatthi...

3) Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn hay Bà-la-môn nào quán tự ngã dưới nhiều hình thức sai khác, quán cả năm thủ uẩn hay quán một trong năm thủ uẩn.

4) Thế nào là năm?

Này các Tỷ-kheo, ở đây kẻ vô văn phàm phu không được thấy rõ các bậc Thánh, không thuần thục pháp các bậc Thánh, không tu tập pháp các bậc Thánh, không được thấy rõ các bậc Chân nhân, không thuần thục pháp các bậc Chân nhân, không tu tập pháp các bậc Chân nhân, quán sắc như là tự ngã, hay tự ngã như là có sắc, hay sắc ở trong tự ngã, hay tự ngã ở trong sắc, quán thọ... quán tưởng... quán các hành... quán thức như là tự ngã, hay tự ngã như là có thức, hay thức ở trong tự ngã, hay tự ngã ở trong thức. Nếu quán như vậy, thời đi đến chấp kiến: "Tôi là".

VÔ NGÃ                                             80

5) Này các Tỷ-kheo, khi đi đến chấp kiến: "Tôi là", thời năm căn nhập vào avakkanti (hiện hữu), tức là nhãn căn, nhĩ căn, tỷ căn, thiệt căn, thân căn.

6) Này các Tỷ-kheo, có ý, có các pháp, có vô minh
giới. Cảm xúc bởi cảm thọ, (cảm thọ này) sanh do
xúc chạm với vô minh; kẻ vô văn phàm phu đi đến
chấp kiến: "Tôi là", đi đến chấp kiến: "Cái này là
tôi", đi đến chấp kiến: "Tôi sẽ là", đi đến chấp kiến:
"Tôi sẽ không là" đi đến chấp kiến: "Tôi sẽ hiện hữu
với sắc", đi đến chấp kiến: "Tôi sẽ hiện hữu với vô
sắc", đi đến chấp kiến: "Tôi sẽ hiện hữu với tưởng",
đi đến chấp kiến: "Tôi sẽ hiện hữu với không tưởng",
đi đến chấp kiến: "Tôi sẽ hiện hữu với phi tưởng phi
phi tưởng".

7) Như vậy, này các Tỷ-kheo, do năm căn an trú ở
đây, nhưng đối với vị Đa văn Thánh đệ tử, vô minh
được đoạn trừ và minh khởi lên. Do vô minh được
viễn ly, do minh sanh khởi, không đi đến chấp kiến:
"Tôi là", không đi đến chấp kiến: "Cái này là tôi",
không đi đến chấp kiến: "Tôi sẽ hiện hữu"... "Tôi sẽ
không hiện hữu"... "Tôi sẽ hiện hữu với sắc"... "Tôi
sẽ hiện hữu với vô sắc"... "Tôi sẽ hiện hữu với
tưởng"... "Tôi sẽ hiện hữu với vô tưởng", không đi
đến chấp kiến: "Tôi sẽ hiện hữu với phi tưởng phi
phi tưởng".

VÔ NGÃ                                              81

VÔ NGÃ   82

18         Tưởng Vô ngã đv 6 xứ - Kinh GIRIMÀNANDA – Tăng IV, 384

GIRIMÀNANDA – Tăng IV, 384

1. Một thời, Thế Tôn trú ở Sàvatthi, tại Jetavana, khu
vườn của ông Anàthapindika. Lúc bấy giờ, Tôn giả
Girimànanda bị bịnh, khổ đau, bị trọng bịnh. Rồi Tôn
giả Ànanda đi đến Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế
Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên,
Tôn giả Ànanda bạch Thế Tôn:

2. - Tôn giả Girimànanda, bạch Thế Tôn, bị bệnh, khổ đau, bị trọng bệnh. Lành thay, nếu Thế Tôn đi đến Tôn giả Girimànanda, vì lòng từ mẫn.

- Này Ànanda, nếu Thầy đi đến Tỷ-kheo
Girimànanda và đọc lên mười tưởng, thời sự kiện
này có thể xảy ra: Tỷ-kheo Girimànanda sau khi
được nghe mười tưởng, bệnh của vị ấy có thể
được thuyên giảm ngay lập tức!

3. Thế nào là mười?

11. Tưởng vô thường. 12. Tưởng vô ngã.

VÔ NGÃ                                              83

13. Tưởng bất tịnh.
14. Tưởng nguy hại.
15. Tưởng đoạn tận.
16. Tưởng từ bỏ.
17. Tưởng đoạn diệt.
18. Tưởng nhàm chán đối với tất cả thế giới.
19. Tưởng vô thường trong tất cả hành.
20. Tưởng niệm hơi thở vô hơi thở ra.

Và này Ànanda, thế nào là tưởng vô thường?

4. Ở đây, này Ànanda, Tỷ-kheo đi đến ngôi rừng, hay
đến gốc cây, hay đi đến ngôi nhà trống, quán sát như
sau: "Sắc là vô thường, thọ là vô thường, tưởng là
vô thường, hành là vô thường, thức là vô thường."
Như vậy vị ấy trú, tùy quán vô thường, trong năm
thủ uẩn này. Này Ànanda, đây gọi là tưởng vô
thường.

Và này Ànanda, thế nào là tưởng vô ngã?

5. Ở đây, này Ànanda, Tỷ-kheo đi đến khu rừng hay đi đến gốc cây, hay đi đến ngôi nhà trống, quán sát như sau: "Mắt là vô ngã, các sắc là vô ngã; tai là vô ngã, các tiếng là vô ngã; mũi là vô ngã, các hương là vô ngã; lưỡi là vô ngã, các vị là vô ngã; thân là vô ngã, xúc là vô ngã; ý là vô ngã, các pháp là vô ngã." Này Ànanda, đây gọi là tưởng vô ngã.

VÔ NGÃ                                             84

Và này Ananda, thế nào là tưởng bất tịnh?

6. Ở đây, này Ànanda, Tỷ-kheo quán sát thân này từ bàn chân trở lên, từ đỉnh tóc trở xuống, được da bao bọc, đầy những vật bất tịnh sai biệt như: "Trong thân này có tóc, lông, móng, răng, da, thịt, dây gân, xương, tủy, thận, quả tim, gan, hoành cách mô, lá lách, phổi, ruột, màng ruột, bụng, phân, mật, đàm (niêm dịch), mủ, máu, mồ hôi, mỡ, nước mắt, mở da, nước miếng, nước mũi, nước ở khớp xương, nước tiểu". Như vậy, vị ấy trú quán bất tịnh trong thân này. Này Ànanda, đây gọi là tưởng bất tịnh.

Và này Ànanda, thế nào là tưởng nguy hại?

7. Ở đây, này Ànanda, Tỷ-kheo đi đến khu rừng, đi đến gốc cây, hay đi đến ngôi nhà trống, quán sát như sau: "Nhiều khổ là thân này, nhiều sự nguy hại. Như vậy trong thân này, nhiều loại bệnh khởi lên. Ví như bệnh đau mắt, bệnh đau về tai, bệnh đau mũi, bệnh đau lưỡi, bệnh đau thân, bệnh đau đầu, bệnh đau vành tai, bệnh đau miệng, bệnh đau răng, bệnh ho, bệnh suyễn, bệnh sổ mũi, bệnh sốt, bệnh già yếu, bệnh đau yếu, bệnh đau bụng, bất tỉnh, kiết lỵ, bệnh đau bụng quặn, bệnh thổ tả, bệnh hủi, bệnh ung nhọt, bệnh ghẻ lở, bệnh ho lao, bệnh trúng gió, bệnh da, bệnh ngứa, bệnh da đóng vảy, bệnh hắc lào lang ben, bệnh ghẻ, bệnh huyết đảm (mật trong máu), bệnh đái

VÔ NGÃ                                               85

đường, bệnh trĩ, bệnh mụt nhọt, bệnh ung thư ung
loét, các bệnh khởi lên từ gió; bệnh do hòa hợp các
thể dịch sinh ra; các bệnh do thời tiết sanh; các bệnh
do làm việc quá độ sanh; các bệnh do sự trùng hợp
các sự kiện; các bệnh do nghiệp thuần thục, lạnh,
nóng, đói khát, đại tiện, tiểu tiện". Như vậy, vị ấy
sống, quán sự nguy hại trong thân này. Này Ananda,
đây gọi là các tưởng nguy hại.

Và này Ànanda, thế nào là tưởng đoạn tận?

8. Ở đây, này Ànanda, Tỷ-kheo, không có chấp nhận
dục tầm đã sanh, từ bỏ, tẩy sạch, chấm dứt, đi đến
không sanh trưởng; không có chấp nhận sân tầm đã
sanh, từ bỏ, tẩy sạch, chấm dứt, đi đến không sanh
trưởng; không có chấp nhận hại tầm... đã sanh...;
không có chấp nhận các ác bất thiện pháp tiếp tục
khởi lên, từ bỏ, tẩy sạch, chấm dứt, đi đến không
sanh trưởng. Này Ànanda, đây được gọi tưởng đoạn
tận.

Và này Ànanda, thế nào là tưởng từ bỏ?

9. Ở đây, này Ànanda, Tỷ-kheo đi đến khu rừng, hay
đi đến gốc cây, hay đi đến ngôi nhà trống, duy xét
như sau: "Đây là an tịnh, đây là thù thắng, tức là sự
an chỉ tất cả hành, sự từ bỏ tất cả sanh y, ái diệt, ly
tham, Niết bàn.

VÔ NGÃ                                               86

Và này Ànanda, thế nào là tưởng đoạn diệt?

10. Ở đây, này Ànanda, Tỷ-kheo đi đến khu rừng,
hay đi đến gốc cây, hay đi đến ngôi nhà trống, suy
xét như sau: "Đây là an tịnh, đây là thù thắng, tức là
sự an chỉ tất cả hành, sự từ bỏ tất cả sanh y, ái diệt,
ly tham, Niết bàn".

Và này Ànanda, thế nào là tưởng không ưa thích trong tất cả thế giới?

11. Ở đây, này Ànanda, phàm ở đời có những chấp
thủ phương tiện, tâm quyết định, thiên kiến, tùy miên
nào, Tỷ-kheo từ bỏ chúng, không ưa thích, không
chấp thủ. Này Ànanda, đây gọi là tưởng không hoan
hỷ đối với tất cả thế gian.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là tưởng vô thường trong tất cả hành?

12. Ở đây, này Ànanda, Tỷ-kheo bực phiền, xấu hổ, nhàm chán đối với tất cả hành. Này Ànanda, đây gọi là vô thường trong tất cả hành.

Và này Ananda, thế nào là tưởng niệm hơi thở vào, hơi thở ra?

13. Ở đây, này Ànanda, Tỷ-kheo đi đến khu rừng hay đi đến gốc cây, hay đi đến ngôi nhà trống, ngồi kiết-

VÔ NGÃ                                               87

già, lưng thẳng, để niệm trước mặt. Chánh niệm, vị ấy thở vô; chánh niệm, vị ấy thở ra.

17. Thở vô dài, vị ấy rõ biết: "Tôi thở vô dài". Thở
ra dài, vị ấy rõ biết: "Tôi thở ra dài";
18. Thở vô ngắn, vị ấy rõ biết: "Tôi thở vô ngắn".
Thở ra ngắn, vị ấy rõ biết: "Tôi thở ra ngắn".
19. "Cảm giác toàn thân, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập.
"Cảm giác toàn thân, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập.
20. "An tịnh thân hành, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập.
"An tịnh thân hành, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập.
21. "Cảm giác hỷ thọ, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập.
"Cảm giác hỷ thọ, tôi sẽ thở ra », vị ấy tập.
22. "Cảm giác lạc thọ, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập.
"Cảm giác lạc thọ, tôi sẽ thở ra », vị ấy tập.
23. "Cảm giác tâm hành, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập.
"Cảm giác tâm hành, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập.
24. "An tịnh tâm hành, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập.
"An tịnh tâm hành, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập.
25. "Cảm giác về tâm, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập.
"Cảm giác về tâm, Tôi sẽ thở ra", vị ấy tập.
26. "Với tâm hân hoan, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập.
"Với tâm hân hoan, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập.
27. "Với tâm định tĩnh, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập.
"Với tâm định tĩnh, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập.
28. "Với tâm giải thoát, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập.
"Với tâm giải thoát, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập.

VÔ NGÃ                                              88

29. "Quán vô thường, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập.
"Quán vô thường, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập.
30. "Quán ly tham, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập. "Quán
ly tham, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập.
31. "Quán đoạn diệt, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập.
"Quán đoạn tiệt, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập.
32. "Quán từ bỏ, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập. "Quán
từ bỏ, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập.

Này Ànanda, đó là niệm hơi thở vô, hơi thở ra.

14. Này Ànanda, nếu Thầy đi đến Tỷ-kheo
Girimànanda và đọc lên mười tưởng này, sự kiện này
có xảy ra: Tỷ-kheo Girimànanda, sau khi nghe mười
tưởng này, bệnh của vị ấy được thuyên giảm ngay
lập tức".

15. Rồi Tôn giả Ànanda, sau khi học thuộc từ Thế
Tôn mười tưởng này, đi đến Tôn giả Girimànanda,
sau khi đến, nói lên với Tôn giả Girimànanda mười
tưởng này. Và Tôn giả Girimànanda, sau khi nghe
mười tưởng này, bệnh của vị ấy được thuyên giảm
ngay lập tức. Tôn giả Girimànanda, được thoát khỏi
bệnh ấy. Được đoạn tận như vậy là chứng bệnh ấy
của Tôn giả Girimànanda.

VÔ NGÃ                                             89

VÔ NGÃ   90

19    Tự mình làm hòn đảo - Kinh Tự Mình Làm Hòn Đảo – Tương III, 83

Tự Mình Làm Hòn Đảo – Tương III, 83

1-2) Nhân duyên ở Sàvatthi...

3) Hãy sống tự mình làm hòn đảo cho chính mình,
này các Tỷ-kheo, hãy nương tựa nơi chính mình,
không nương tựa một ai khác. Hãy lấy pháp làm
hòn đảo, hãy lấy pháp làm chỗ nương tựa, không
nương tựa một ai khác.

4) Với những ai sống tự mình làm hòn đảo cho chính
mình, này các Tỷ-kheo, nương tựa nơi chính mình,
không nương tựa một ai khác. Lấy pháp làm hòn đảo,
lấy pháp làm chỗ nương tựa, không nương tựa một
ai khác, hãy như lý quán sát: "Sầu, bi, khổ, ưu, não
do nguồn gốc gì sanh? Do cái gì làm cho hiện
hữu?"

5) Và này các Tỷ-kheo, sầu, bi, khổ, ưu, não do nguồn gốc gì sanh? Do cái gì làm cho hiện hữu?

6) Ở đây, này các Tỷ-kheo, kẻ vô văn phàm phu không thấy rõ các bậc Thánh, không thuần thục pháp các bậc Thánh, không tu tập pháp các bậc Thánh,

VÔ NGÃ                                            91

không thấy rõ các bậc Chân nhân, không thuần thục
pháp các bậc Chân nhân, không tu tập pháp các bậc
Chân nhân; quán (samamupassati) sắc như là tự ngã,
hay tự ngã như là có sắc, hay sắc ở trong tự ngã, hay
tự ngã ở trong sắc. Sắc của vị ấy biến hoại và đổi
khác. Khi sắc của vị ấy biến hoại và đổi khác thì sầu,
bi, khổ, ưu, não sẽ khởi lên.

7) Vị ấy quán thọ như là tự ngã, hay tự ngã như là có thọ...

8) Vị ấy quán tưởng như là tự ngã...

9) Vị ấy quán các hành như là tự ngã...

10) Vị ấy quán thức như là tự ngã, hay tự ngã như là
có thức, hay thức ở trong tự ngã, hay tự ngã ở trong
thức. Thức này của vị ấy biến hoại và đổi khác. Khi
thức của vị ấy biến hoại và đổi khác thì sầu, bi, khổ,
ưu, não sẽ khởi lên.

11) Này các Tỷ-kheo, biết sắc là vô thường, biến hoại, ly tham, đoạn diệt; vị ấy thấy tất cả sắc xưa và nay là vô thường, khổ, chịu sự biến hoại. Do thấy như thật với chánh trí tuệ như vậy, sầu, bi, khổ, ưu, não được đoạn tận. Do chúng được đoạn tận, vị ấy không bị ưu, não. Do không bị ưu, não, vị ấy sống an lạc. Do sống an lạc, vị Tỷ-kheo được gọi là

VÔ NGÃ                                              92

(Tadanganibbuto) vị đã lắng dịu mọi tướng phần, nhứt hướng Niết-bàn.

12) Này các Tỷ-kheo, biết thọ là vô thường, biến
hoại, ly tham, đoạn diệt, vị ấy thấy tất cả thọ xưa và
nay là vô thường, khổ, chịu sự biến hoại. Do thấy
như thật với chánh trí tuệ như vậy, các sầu, bi, khổ,
ưu, não được đoạn tận. Do chúng được đoạn tận, vị
ấy không bị ưu, não. Do không bị ưu, não, vị ấy sống
an lạc. Do sống an lạc, vị Tỷ-kheo được gọi là vị đã
lắng dịu mọi tướng phần.

13) Này các Tỷ-kheo, biết tưởng là vô thường...

14) Này các Tỷ-kheo, biết các hành là vô thường...

15) Này các Tỷ-kheo, biết thức là vô thường, biến
hoại, ly tham, đoạn diệt; vị ấy thấy tất cả thức xưa
và nay là vô thường, khổ, chịu sự biến hoại. Do thấy
như thật với chánh trí tuệ như vậy, các sầu, bi, khổ,
ưu, não được đoạn tận. Do chúng được đoạn tận, vị
ấy không bị ưu, não. Do không bị ưu, não, vị ấy sống
an lạc. Do sống an lạc, vị Tỷ-kheo được gọi là vị đã
lắng dịu mọi tướng phần.

VÔ NGÃ                                              93

VÔ NGÃ   94

20      Đầu đuôi của sự tu tập - Kinh THIỀN – Tăng IV, 173

THIỀN – Tăng IV, 173

1. - Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng:

- "Y chỉ nơi sơ Thiền, các lậu hoặc được diệt
tận".
- "Y chỉ vào Thiền thứ hai, các lậu hoặc được
diệt tận".
- "Y chỉ vào Thiền thứ ba, các lậu hoặc được diệt
tận".
- "Y chỉ vào Thiền thứ tư, các lậu hoặc được diệt
tận".
- "Y chỉ vào Không vô biên xứ...
- "Y chỉ vào Thức vô biên xứ...
- "Y chỉ vào Vô sở hữu xứ...
- "Y chỉ vào Phi tưởng phi phi tưởng xứ, các lậu
hoặc được đoạn tận".

2. Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng: "Y chỉ vào sơ Thiền, các lậu hoặc được đoạn tận", như vậy được nói đến. Do duyên gì, được nói đến như vậy?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo ly dục... chứng và trú sơ Thiền.

VÔ NGÃ                                              95

Vị ấy, ở đây đối với cái gì thuộc về sắc, thuộc về thọ, thuộc về tưởng, thuộc về hành, thuộc về thức, các pháp ấy, vị ấy tùy quán là vô thường, là khổ, là bệnh, là mụt nhọt, là mũi tên, là va chạm, là tật bệnh, là khách lạ, là biến hoại, là trống không, là vô ngã. Vị ấy tránh né tâm mình khỏi những pháp ấy.

Sau khi tránh né tâm mình khỏi những pháp áy, vị ấy
hướng dẫn đến giới bất tử: "Đây là tịch tịnh, đây là
thù thắng, tức là sự chỉ tức tất cả hành, sự từ bỏ tất
cả sanh y, sự diệt tận khát ái, ly tham, đoạn diệt Niết-
bàn". Vị ấy trú ở đây đạt đến sự diệt tận các lậu
hoặc.

Nếu không diệt tận các lậu hoặc, với pháp ái ấy, với
pháp hỷ ấy, do đoạn diệt năm hạ phần kiết sử, là vị
hóa sanh, tại đấy chứng được Niết-bàn, không còn
trở lui thế giới này nữa.

Ví như người bắn cung, hay đệ tử người bắn cung,
tập bắn trên một hình nộm bằng cỏ hay trên đống đất
sét, rồi người ấy có thể trở thành một người bắn xa,
bắn nhanh, bắn thủng qua vật dày lớn.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo ly dục... chứng đạt và an trú sơ Thiền. Vị ấy ở đây, đối với cái gì thuộc về sắc, thuộc về thọ, thuộc về tưởng, thuộc về hành, thuộc về thức, các pháp ấy, vị ấy tùy quán

VÔ NGÃ                                                96

là vô thường, là khổ, là bệnh, là mụt nhọt, là mũi tên, là va chạm, là tật bệnh, là khác lạ, là biến hoại, là trống không, là vô ngã. Vị ấy tránh né tâm mình khỏi những pháp ấy, sau khi tránh né tâm mình khỏi những pháp ấy, sau khi tránh né tâm khỏi những pháp ấy, vị ấy hướng dẫn đến giới bất tử: "Đây là tịch tịnh, đây là thù thắng, tức là sự chỉ tức tất cả hành, sự từ bỏ tất cả sanh y, sự diệt tận khát ái, ly tham, đoạn diệt, Niết-bàn". Vị ấy trú ở đây, đạt đến sự diệt tận các lậu hoặc. Nếu không diệt tận các lậu hoặc, với pháp ái ấy, với pháp hỷ ấy, do đoạn tận năm hạ phần kiết sử, vị ấy là vị hóa sanh, tại đấy chứng được Niết-bàn, không còn trở lui thế giới này nữa.

Này các Tỷ-kheo, Ta nói y chỉ vào sơ Thiền, các lậu hoặc được đoạn tận, như vậy được nói đến. Do duyên này, được nói đến.

3. Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng y chỉ Thiền thứ hai...
y chỉ Thiền thứ ba... y chỉ Thiền thứ tư, các lậu hoặc
được đoạn tận, như vậy được nói đến. Do duyên gì
được nói đến?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo do đoạn tận lạc,
đoạn tận khổ, chấm dứt hỷ ưu đã cảm thọ từ trước,
chứng đạt và an trú Thiền thứ tư, không khổ, không
lạc, xả niệm, thanh tịnh.

VÔ NGÃ                                               97

Vị ấy ở đây, đối với cái gì thuộc về sắc, thuộc về thọ, thuộc về tưởng, thuộc về hành, thuộc về thức, các pháp ấy, vị ấy tùy quán là vô thường, là khổ, là bệnh, là mụt nhọt, là mũi tên, là va chạm, là tật bệnh, là khách lạ, là biến hoại, là trống không, là vô ngã.

Vị ấy tránh né tâm mình khỏi những pháp ấy, sau khi tránh né tâm mình khỏi những pháp áy, vị ấy hướng dẫn đến giới bất tử: "Đây là tịch tịnh, đây là thù thắng, tức là sự chỉ tức tất cả hành, sự từ bỏ tất cả sanh y, sự diệt tận khát ái, ly tham, đoạn diệt Niết- bàn". Vị ấy trú ở đây, đạt đến sự diệt tận các lậu hoặc.

Nếu không diệt tận các lậu hoặc, với pháp ái ấy, với
pháp hỷ ấy, do đoạn diệt năm hạ phần kiết sử, là vị
hóa sanh, tại đấy chứng được Niết-bàn, không còn
trở lui thế giới này nữa.

Ví như người bắn cung, hay đệ tử người bắn cung
tập bắn trên một hình nộm bằng cỏ hay trên đống đất
sét, rồi người ấy có thể trở thành một người bắn xa,
bắn nhanh, bắn thủng qua vật dày lớn.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo do đoạn tận lạc... chứng đạt và an trú sơ Thiền... thứ tư. Vị ấy ở đây, đối với cái gì thuộc về sắc, thuộc về thọ, thuộc về tưởng, thuộc về hành, thuộc về thức, các pháp ấy, vị ấy tùy quán là vô thường, là khổ, là bệnh, là mụt

VÔ NGÃ                                                98

nhọt, là mũi tên, là va chạm, là tật bệnh, là khác lạ, là biến hoại, là trống không, là vô ngã.

Vị ấy tránh né tâm mình khỏi những pháp ấy, sau khi tránh né tâm mình khỏi những pháp ấy.

Sau khi tránh né tâm khỏi những pháp ấy, vị ấy hướng dẫn đến giới bất tử: "Đây là tịch tịnh, đây là thù thắng, tức là sự chỉ tức tất cả hành, sự từ bỏ tất cả sanh y, sự diệt tận khát ái, ly tham, đoạn diệt, Niết- bàn". Vị ấy trú ở đây, đạt đến sự diệt tận các lậu hoặc.

Nếu không diệt tận các lậu hoặc, với pháp ái ấy, với
pháp hỷ ấy, do đoạn tận năm hạ phần kiết sử, vị ấy
là vị hóa sanh, tại đấy chứng được Niết-bàn, không
còn trở lui thế giới này nữa.

Này các Tỷ-kheo, Ta nói y chỉ vào sơ Thiền, thứ hai... thứ tư, các lậu hoặc được đoạn tận, như vậy được nói đến. Do duyên này, được nói đến.

4. Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng: "Y chỉ vào Không vô biên xứ Thiền, các lậu hoặc được đoạn tận, được nói đến như vậy. Do duyên gì được nói đến như vậy?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, vượt khỏi các sắc tưởng một cách hoàn toàn, chấm dứt các chướng ngại tưởng, không tác ý đến tưởng sai biệt, biết rằng: "Hư không

VÔ NGÃ                                                 99

là vô biên", chứng đạt và an trú Không vô biên xứ. Vị ấy ở đây, đối với cái gì thuộc về thọ, thuộc về tưởng, thuộc về hành... vị ấy... do đoạn tận năm hạ phần kiết sử, là vị hóa sanh, tại đấy chứng được Niết- bàn, không còn trở lui thế giới này nữa.

Này các Tỷ-kheo, ta nói rằng: "Y chỉ vào Không vô biên xứ, các lậu hoặc được đoạn tận", như vậy được nói đến. Do duyên này, được nói đến.

5. Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng: "Y chỉ vào Thức vô
biên xứ... y chỉ vào Vô sở hữu xứ... các lậu hoặc
được đoạn diệt", được nói đến như vậy. Do duyên gì
được nói đến như vậy?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo vượt qua Thức vô
biên xứ một cách hoàn toàn, biết rằng: "Không có vật
gì", chứng đạt và an trú Vô sở hữu xứ. Vị ấy ở đây,
đối với cái gì thuộc về thọ, thuộc về tưởng... vị ấy...
do đoạn tận năm hạ phần kiết sử, là vị hóa sanh, tại
đấy chứng được Niết-bàn, không còn trở lui thế giới
này nữa.

Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng: "Y chỉ vào Vô sở hữu xứ, các lậu hoặc được đoạn diệt", được nói đến như vậy. Do duyên này được nói đến.

VÔ NGÃ                                               100

Như vậy, xa cho đến các tưởng Thiền chứng, cho đến như vậy, cần phải lấy trí để thể nhập.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, các xứ này, như Phi tưởng
phi phi tưởng Thiền chứng và Diệt thọ tưởng là
những xứ, các Tỷ-kheo Thiền quán, khéo léo chứng
nhập, khéo léo khởi xuất Thiền chứng. Ta nói rằng:
"Sau khi chứng nhập và khởi xuất, các xứ ấy cần
phải được chơn chánh làm cho biết rõ".

VÔ NGÃ                                           101

21    Đầu đuôi của sự tu tập - Kinh Vị Giữ Giới – Tương III, 298

Vị Giữ Giới – Tương III, 298

1) Một thời, Tôn giả Sàriputta (Xá-lợi-phất) và Tôn giả Mahà Kotthika trú ở Bàrànasi (Ba-la-nại), tại Isipatana (Chư Tiên đọa xứ), vườn Lộc Uyển.

2-3) Rồi Tôn giả Mahà Kotthika, vào buổi chiều, từ Thiền tịnh đứng dậy, đi đến Tôn giả Sàriputta... thưa như sau:

-- Thưa Hiền giả Sàriputta, những pháp gì Tỷ-kheo giữ giới cần phải như lý tác ý?

4) -- Này Hiền giả Kotthika, Tỷ-kheo giữ giới cần
phải như lý tác ý năm thủ uẩn là vô thường, khổ,
bệnh hoạn, ung nhọt, mũi tên, bất hạnh, ốm đau,
người lạ, hủy hoại, rỗng không, vô ngã.

5) Thế nào là năm? Tức là sắc thủ uẩn, thọ thủ uẩn,
tưởng thủ uẩn, hành thủ uẩn, thức thủ uẩn. Này Hiền
giả Kotthika, vị Tỷ-kheo giữ giới cần phải như lý tác
ý năm thủ uẩn là vô thường, khổ, bệnh hoạn, ung
nhọt, mũi tên, bất hạnh, ốm đau, người lạ, hủy hoại,
rỗng không, vô ngã.

VÔ NGÃ                                             102

6) Này Hiền giả, sự kiện này xảy ra: Tỷ-kheo giữ giới do như tác ý năm thủ uẩn này là vô thường... vô ngã, có thể chứng được quả Dự lưu.

7) -- Với Tỷ-kheo đã chứng quả Dự lưu, này Hiền giả Sàriputta, những pháp gì cần phải như lý tác ý?

8-9) -- Với Tỷ-kheo đã chứng quả Dự lưu, này Hiền
giả Kotthika, cần phải như lý tác ý năm thủ uẩn là
vô thường, khổ, bệnh hoạn, ung nhọt, mũi tên, bất
hạnh, ốm đau, người lạ, hủy hoại, rỗng không, vô
ngã.

Sự kiện này có thể xảy ra, này Hiền giả, Tỷ-kheo Dự lưu, do như lý tác ý năm thủ uẩn này là vô thường... vô ngã, có thể chứng được quả Nhứt lai.

10) -- Nhưng Tỷ-kheo Nhứt lai, này Hiền giả Sàriputta, phải như lý tác ý các pháp gì?

11) -- Tỷ-kheo Nhứt lai, này Hiền giả Kotthika, cần
phải như lý tác ý năm thủ uẩn là vô thường, khổ,
bệnh hoạn, ung nhọt, mũi tên, bất hạnh, ốm đau,
người lạ, hủy hoại, rỗng không, vô ngã.

Sự kiện này có thể xảy ra, này Hiền giả, Tỷ-kheo Nhứt lai, do như lý tác ý năm thủ uẩn này là vô thường... vô ngã, có thể chứng được quả Bất lai.

VÔ NGÃ                                             103

12) -- Nhưng Tỷ-kheo Bất lai, này Hiền giả Sàriputta, cần phải như lý tác ý những pháp gì?

13-15) -- Tỷ-kheo Bất lai, này Hiền giả Kotthika, cần
phải như lý tác ý năm thủ uẩn là vô thường, khổ,
bệnh hoạn, ung nhọt, mũi tên, bất hạnh, ốm đau,
người lạ, hủy hoại, rỗng không, vô ngã.

Sự kiện này có thể xảy ra, này Hiền giả, Tỷ-kheo Bất lai, do như lý tác ý năm thủ uẩn này là vô thường... vô ngã, có thể chứng được quả A-la-hán.

16) -- Nhưng vị A-la-hán, này Hiền giả Sàriputta, cần phải như lý tác ý các pháp gì?

17) -- Vị A-la-hán, này Hiền giả Kotthika, cần phải
như lý tác ý năm thủ uẩn này là vô thường, khổ, bệnh
hoạn, ung nhọt, mũi tên, bất hạnh, ốm đau, người lạ,
hủy hoại, rỗng không, vô ngã.

18) Với vị A-la-hán, này Hiền giả, không có gì phải
làm nữa, hay không có phải thêm gì nữa trong công
việc làm. Nhưng sự tu tập, làm cho sung mãn những
pháp này sẽ đưa đến hiện tại lạc trú và chánh niệm
tỉnh giác.

Vị Có Nghe – Tương III, 300

VÔ NGÃ                                             104

(Hoàn toàn như kinh trước, chỉ thay thế vị có nghe cho vị giữ giới ).

VÔ NGÃ                                          105

22    Kinh Năm Vị – Tương III, 125

Năm Vị – Vô ngã tưởng – Tương III, 125

1) Một thời Thế Tôn ở Bàrànasi (Ba-la-nại), tại Isìpatana (Chư Tiên đọa xứ), vườn Lộc Uyển.

2) Ở đây Thế Tôn nói với đoàn năm vị Tỷ-kheo: "Này các Tỷ-kheo".

- "Thưa vâng bạch Thế Tôn".

Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

3) - Sắc, này các Tỷ-kheo, là vô ngã. Này các Tỷ-
kheo, nếu sắc là ngã, thời sắc không thể đi đến bệnh
hoạn và có thể được các sắc như sau: "Mong rằng sắc
của tôi là như thế này! Mong rằng sắc của tôi chẳng
phải như thế này!"

4) Và này các Tỷ-kheo, vì sắc là vô ngã. Do vậy sắc
đi đến bệnh hoạn, và không thể có được các sắc:
"Mong rằng sắc của tôi như thế này! Mong rằng sắc
của tôi chẳng phải như thế này!"

5) Thọ, này các Tỷ-kheo, là vô ngã. Này các Tỷ- kheo, nếu thọ là ngã, thời thọ không thể đi đến bệnh

VÔ NGÃ                                            106

hoạn, và có thể được thọ như sau: " Mong rằng thọ của tôi như thế này! Mong rằng thọ của tôi chẳng phải như thế này! "

6) Và này các Tỷ-kheo, vì thọ là vô ngã. Do vậy, thọ
đi đến bệnh hoạn, và không thể có được các thọ: "
Mong rằng thọ của tôi như thế này! Mong rằng thọ
của tôi chẳng phải như thế này! "

7) Tưởng là vô ngã...

8) Các hành là vô ngã, này các Tỷ-kheo, nếu các
hành là ngã, thời các hành không thể đi đến bệnh
hoạn và có thể được các hành như sau: "Mong rằng
các hành của tôi như thế này! Mong rằng các hành
của tôi chẳng phải như thế này!"

9) Và này các Tỷ-kheo, vì các hành là vô ngã. Do
vậy, các hành đi đến bệnh hoạn, và không thể có
được các hành: "Mong rằng các hành của tôi như thế
này! Mong rằng các hành của tôi không phải như thế
này!"

10) Thức là vô ngã, này các Tỷ-kheo, nếu thức là
ngã, thời thức không thể đi đến bệnh hoạn, và có thể
có được thức như sau: "Mong rằng thức của tôi như
thế này! Mong rằng thức của tôi chẳng phải như thế
này!"

VÔ NGÃ                                            107

11) Và này các Tỷ-kheo, vì thức là vô ngã. Do vậy,
thức đi đến bệnh hoạn, và không có thể có được thức:
"Mong rằng thức của tôi như thế này! Mong rằng
thức của tôi chẳng phải như thế này!"

12) Này các Tỷ-kheo, các Ông nghĩ thế nào? Sắc là thường hay vô thường?

- Là vô thường, bạch Thế Tôn!

- Cái gì vô thường là khổ hay lạc?

- Là khổ, bạch Thế Tôn.

- Cái gì vô thường, khổ, chịu sự biến hoại, có hợp lý chăng khi quán cái ấy là: "Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi"?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

13-15) Thọ... Tưởng... Các hành...

16) Thức là thường hay vô thường?

- Là vô thường, bạch Thế Tôn.

- Cái gì vô thường là khổ hay lạc?

- Là khổ, bạch Thế Tôn.

VÔ NGÃ                                             108

- Cái gì vô thường, khổ, chịu sự biến hoại, có hợp lý chăng khi quán cái ấy là: " Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi "?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

17) Do vậy, này các Tỷ-kheo, phàm sắc gì quá khứ,
vị lai, hiện tại, thuộc nội hay ngoại, thô hay tế, liệt
hay thắng, xa hay gần; tất cả sắc cần phải như thật
quán với chánh trí tuệ như sau: "Cái này không
phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không
phải tự ngã của tôi".

18) Phàm thọ gì...

19) Phàm tưởng gì...

20) Phàm các hành gì...

21) Phàm thức gì quá khứ, vị lai, hiện tại, thuộc nội hay ngoại, thô hay tế, liệt hay thắng, xa hay gần; tất cả thức cần phải như thật quán với chánh trí tuệ như sau: "Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi ".

22) Thấy vậy, này các Tỷ-kheo, bậc Đa văn Thánh đệ tử yếm ly đối với sắc, yếm ly đối với thọ, yếm ly đối với tưởng, yếm y đối với các hành, yếm ly đối với thức. Do yếm ly, vị ấy ly tham. Do ly tham, vị ấy

VÔ NGÃ                                               109

giải thoát. Trong sự giải thoát, trí khởi lên: "Ta đã
được giải thoát". Vị ấy biết rõ: "Sanh đã tận, Phạm
hạnh đã thành, những việc nên làm đã làm, không
còn trở lui trạng thái này nữa".

23) Thế Tôn thuyết như vậy. Nhóm năm vị Tỷ-kheo hoan hỷ, tín thọ lời Thế Tôn dạy. Trong khi lời dạy này được nói lên, tâm của nhóm năm vị Tỷ-kheo được giải thoát khỏi các lậu hoặc, không có chấp thủ.

VÔ NGÃ                                             110
