Kinh NIKAYA Phân Loại theo Chủ Đề ( (HT Thích Minh Châu dịch; Chơn Tín Toàn phân loại)
(Thích Minh Châu dịch) - 432 - Vô Thượng
Nguồn: kho Dân tộc KING — Giảng Sư (văn bản trích từ PDF)

Kinh tạng Pali
(Pali Nikaya)
HT. THÍCH MINH CHÂU
Việt dịch
Ấn bản năm 1991

Phân loại theo chủ đề: CHƠN TÍN TOÀN NIKAYA PHÂN LOẠI - CHỦ ĐỀ 432

VÔ THƯỢNG Chịu trách nhiệm chính tả: TÂM MINH ANH

432

Ấn bản điện tử 2018

MỤC LỤC DẪN NHẬP .............................................................3 1     4 vô thượng - Kinh CÁC LÒNG TIN – Tăng I, 613.....................................................................9 2     3 vô thượng - Kinh PHÚNG TỤNG – 33 Trường II, 567 ..............................................................12 3     3 vô thượng - TIỂU Kinh SACCAKA – 35 Trung I, 499 ....................................................13 4     6 vô thượng - Kinh PHÚNG TỤNG – 33 Trường II, 567 ..............................................................34 5     6 vô thượng - Kinh TRÊN TẤT CẢ – Tăng III, 74.....................................................................35 6     6 vô thượng - Kinh THAM 1 – Tăng III, 273 42 7     Phước điền vô thượng - Kinh ĐÁNG ĐƯỢC CUNG KÍNH 1 – Tăng III, 9..........................45 8     Tri kiến vô thượng Bồ đề - Kinh SÀLHA – Tăng II, 204 ..............................................................49 9     Vô thượng đv các trí là Như Thật Trí - Kinh NHỮNG TUYÊN BỐ VỀ PHÁP – Tăng IV, 285...................................................................54

VÔ THƯỢNG                                                                   1

10 Kinh MÁT LẠNH – Tăng III, 249 .................58 11 Kinh TIỂU KHÔNG – 121 Trung III, 291.....60 12 Kinh SANH THÚ CỦA LOÀI NGƯỜI – Tăng III, 371 ............................................................71 13 Tối thắng đạo là... - Kinh NĂM BA – 102 Trung III, 37...............................................................81

VÔ THƯỢNG                                                               2

DẪN NHẬP

1. Lời giới thiệu
 Sau khi nhận thấy tính thực tế, gần gũi, dễ hiểu và trí
tuệ tuyệt diệu trong những bài kinh của bộ ĐẠI TẠNG
KINH VIỆT NAM do Hoà Thượng Thích Minh Châu
dịch trực tiếp từ Kinh Tạng Pali, chúng tôi nhận thấy
rằng những bộ kinh này là những thực tế tuyệt diệu
trong cuộc sống và nếu những bài kinh này không
được tiếp cận và áp dụng trong cộng đồng Phật tử thì
thật là một thiệt thòi cho những người con của Phật.
 Ví như một người khi nếm được hương vị tuyệt vời của
một chiếc bánh ngon, lòng nghĩ tới những người thân
thương của mình và đem đến mời họ cùng ăn với
mình, đó chính là tâm niệm của chúng tôi khi thực
hiện công việc này. Chúng tôi với tấm lòng chân thành
sâu sắc cầu mong cho mọi người cùng có thể tiếp cận
được với Kinh Tạng Pali (kinh Nikaya) và tìm được
chân đứng trong bộ kinh này.
 Vì vậy, nhằm giới thiệu bộ kinh Nikaya đến với cộng
đồng Phật tử ở khắp nơi và nhằm giúp cho quý đạo
hữu dễ dàng tiếp cận với kinh Nikaya nên trong phiên
bản vi tính này chúng tôi đã mạo muội cẩn thận đánh

VÔ THƯỢNG                                                3

dấu, tô màu những điểm căn bản và trọng tâm trong
các bài kinh để quý đọc giả có thể nhanh chóng nắm
hiểu được nội dung, ý nghĩa và những điểm quan
trọng của bài kinh. Công việc này đã được chúng tôi
thực hiện dựa trên sự thấy biết và kinh nghiệm thực
hành của bản thân, quý đạo hữu cố gắng đọc đi đọc
lại và suy nghiệm kỹ từng lời kinh rồi đem áp dụng
thực hành để có thể tự mình thành tựu Tuệ giác như
Đức Phật đã chỉ dạy.
2. Lợi ích của việc nghiên cứu học hỏi bộ kinh này là gì?
 Đi thẳng vào lời dạy của Đức Phật, tiếp cận trực tiếp
với những lời dạy nguyên chất của Đức Phật khi Ngài
còn tại thế, tránh được sự truyền tải ý nghĩa giáo
pháp có khi đúng, có khi lệch của các vị này vị kia,
tránh được việc đến với đạo Phật nhưng nhìn nhận
và hiểu biết đạo Phật thông qua lăng kính của người
khác.
 Biết được với những sự kiện đã từng xảy ra trong thời
kỳ Đức Phật còn tại thế như: hoàn cảnh xã hội thời
đó, đời sống thực tế của Đức Phật và các cuộc thuyết
giảng Chánh Pháp của Ngài.
 Trí tuệ được mở rộng, biết được đôi phần về trí tuệ
thâm sâu vi diệu của Đức Phật qua các bài thuyết

VÔ THƯỢNG                                               4

giảng của Ngài và qua các cuộc cật vấn, chất vấn của
ngoại đạo.
 Được làm quen với các Pháp học và Pháp hành mà
Đức Phật đã trình bày dưới nhiều hình thức đa dạng
khác nhau. Học hỏi được nhiều cách tu tập, nhiều
phương diện tu tập, không bị hạn chế bó buộc trong
một phương diện tu tập theo một trường phái nào.
 Có được một cái nhìn trực tiếp, trực diện đối với
Chánh Pháp, giúp cho người tu tập không đi lệch ra
ngoài Chánh Pháp, không làm uổng phí thời gian và
công sức mà người tu tập đã bỏ ra để nghiên cứu tìm
hiểu học hỏi và thực hành Phật Pháp, giúp cho nhiệt
tình và ước nguyện của người tu học chân chánh được
thành đạt, có kết quả tốt đẹp và lợi ích thiết thực ngay
trong đời sống hiện tại.
 Có được đầy đủ những phương tiện để thực hiện Pháp
học vàPháp hành, biết rõ những gì mình cần phải làm
trên con đường đi đến sự chấm dứt khổ đau.
 Trong khi đọc, nghe, nghiên cứu, học hỏi các bản
kinh thì tâm được an trú vào trong Chánh Tri Kiến,
tham sân si được vắng mặt trong lúc ấy, tâm được an
trú vào trong Chánh Pháp.

VÔ THƯỢNG                                               5

 Ngay trong hiện tại gieo kết được những thiện duyên tốt lành đối với Chánh Pháp của Đức Phật, có thể thẳng tiến đến việc tu tập sự giải thoát sanh tử ngay trong kiếp hiện tại. Nhưng nếu ngay trong hiện tại không đạt được sự giải thoát thì những thiện duyên này sẽ giúp được cho các đời sau: khi được sanh ra, tâm luôn hướng về sự tìm cầu Chánh Pháp, yêu thích tìm kiếm những lời dạy nguyên gốc của Đức Phật, và đồng thời tâm cũng luôn hướng về sự không ưa thích đối với các tà Pháp, tránh xa các tà thuyết không chân chánh, không có cảm xúc cảm tình đối với các tà đạo, tránh được các con đường tu tập sai lệch làm uổng phí công sức và tâm nguyện của người tu tập mà vẫn không đạt được sự giải thoát khổ đau.  Trong quá trình học hỏi nghiên cứu cẩn thận các bản kinh này thì Chánh Tri Kiến đi đến thành tựu đầy đủ, Giới Hạnh đi đến thành tựu đầy đủ, ba kiết sử Thân Kiến, Hoài Nghi, Giới Cấm Thủ được đoạn tận, chứng được Dự Lưu Quả, là bậc Dự Lưu, chỉ còn tái sanh tối đa là bảy lần giữa chư Thiên và loài người, không còn bị đọa vào trong các đường ác sanh như địa ngục, ngạ quỷ, súc sanh.  Khi thân hoại mạng chung nếu bị thất niệm, tâm không được tỉnh giác, thì khi tái sanh đời sau, lúc đầu

VÔ THƯỢNG                                              6

không nhớ được đạo pháp, nhưng sau đó sẽ có những
nhân duyên đưa đến giúp cho tâm trí từ từ nhớ lại và
tiếp tục tu tập trong vòng tối đa bảy lần tái sanh là sẽ
đi đến sự chứng đạt được tâm hoàn toàn tịch lặng
thoát ly sanh tử, thoát ly đau khổ, thoát khỏi mọi ràng
buộc, phiền não đối với năm thủ uẩn.
3. Lòng tri ân
 Chúng ta, những người đến với đạo thoát ly sanh tử
của Đức Phật sau khi Ngài nhập diệt đã trên 2500
năm, nhưng may mắn quá lớn cho chúng ta đó là việc
chúng ta vẫn còn được thấy, được gặp, được học hỏi
và được hành trì theo những bản kinh nguyên chất
truyền thống của Đức Phật. Xin hạnh phúc tri ân sự
may mắn này của mình và xin chân thành vô lượng
cung kính tri ân Hòa Thượng Thích Minh Châu,
người đã bỏ nhiều thời gian, nhiều tâm huyết để làm
cho Chánh Pháp được sáng tỏ đối với những người
con của Đức Phật tại Việt Nam.
 Xin chân thành cung kính cúi đầu tri ân Hoà Thượng
- vị ân sư của Phật tử Việt Nam.

Pháp quốc, ngày 05 tháng 07 năm 2014 Người trình bày - Chơn Tín Toàn

VÔ THƯỢNG                                                  7

VÔ THƯỢNG   8

1     4 vô thượng - Kinh CÁC LÒNG TIN – Tăng I, 613

CÁC LÒNG TIN – Tăng I, 613

 Này các Tỷ-kheo, có bốn lòng tin tối thượng này. Thế nào là bốn?

- Này các Tỷ-kheo, Dầu cho các loại hữu tình nào,
không chân hay hai chân, bốn chân hay nhiều
chân, có sắc hay không sắc, có tưởng hay không
tưởng, hay phi tưởng phi phi tưởng, Thế Tôn, bậc
A-la-hán, Chánh Đẳng Giác được xem là tối
thượng. Những ai đặt lòng tin vào đức Phật, họ
đặt lòng tin vào tối thượng. Với những ai đặt lòng
tin vào tối thượng, họ được quả dị thục tối thượng.
- Này các Tỷ-kheo, dầu cho loại pháp hữu vi nào,
Thánh đạo tám ngành được xem là tối thượng,
những ai đặt lòng tin vào Thánh đạo Tám ngành,
họ đặt lòng tin vào tối thượng. Với những ai đặt
lòng tin vào tối thượng, họ được quả dị thục tối
thượng.
- Này các Tỷ-kheo, Dầu cho loại pháp nào, hữu vi
hay vô vi, ly tham được xem là tối thượng trong
tất cả pháp, tức là sự nhiếp phục kiêu mạn, sự
nhiếp phục khát ái, sự nhổ lên tham ái, sự chặt đứt

VÔ THƯỢNG                                          9

tái sanh, sự đoạn diệt tham ái, sự ly tham đoạn
diệt, Niết-bàn. Những ai đặt lòng tin vào pháp ly
tham, này các Tỷ-kheo, họ đặt lòng tin vào tối
thượng. Với những ai đặt lòng tin vào tối thượng,
họ được quả dị thục tối thượng.
- Này các Tỷ-kheo, Dầu cho loại chúng Tăng hay
hội chúng nào, chúng Tăng đệ tử của Như Lai
được xem là tối thượng trong tất cả hội chúng ấy.
Tức là bốn đôi tám vị, chúng Tăng đệ tử của Thế
Tôn đáng được cung kính, đáng được tôn trọng,
đáng được cúng dường, đáng được chắp tay, là vô
thượng phước điền ở đời. Những ai đặt lòng tin
vào chúng Tăng, này các Tỷ-kheo, họ đặt lòng tin
vào tối thượng. Với những ai đặt lòng tin vào tối
thượng, họ được quả dị thục tối thượng.

Này các Tỷ-kheo, đây là bốn tin tưởng tối thượng.

3. Tin tưởng vào tối thượng,
Biết được pháp tối thượng,
Tin tưởng Phật tối thượng,
Đáng tôn trọng vô thượng,
Tin tưởng Pháp tối thượng,
Ly tham, an tịnh, lạc,
Tin tưởng Tăng tối thượng,
Là ruộng phước vô thượng,
Bố thí bậc tối thượng,

VÔ THƯỢNG                                           10

Phước tối thượng tăng trưởng,
Tối thượng về thọ mạng,
Dung sắc và danh văn,
Tối thượng về an lạc,
Tối thượng về sức mạnh,
Bậc trí thí tối thượng,
Pháp tối thượng chánh định,
Chư Thiên hay loài người,
Đạt được hỷ tối thượng.

VÔ THƯỢNG                        11

2        3 vô thượng - Kinh PHÚNG TỤNG – 33 Trường II, 567

KINH PHÚNG TỤNG – Bài kinh số 33 – Trường II, 567 (Trích đoạn

1.   Ba vô thượng:

 Kiến vô thượng, hành vô thượng, giải thoát vô thượng.

VÔ THƯỢNG                                      12

3     3 vô thượng - TIỂU                       Kinh SACCAKA – 35 Trung I, 499

TIỂU KINH SACCAKA (Culasaccaka suttam) – Bài kinh số 35 – Trung I, 499

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở tại Vesali, rừng Đại Lâm,
tại giảng đường Trùng Các. Lúc bấy giờ
Niganthaputta Saccaka ở tại Vesali tánh ưa luận
chiến, biện luận thiện xảo, được số đông tôn kính. Vị
này thường xuyên bố cho hội chúng ở Vesali: "Ta
không thấy một Sa-môn hay một Bà-la-môn nào, là
vị Hội chủ, là vị Giáo trưởng, vị Sư trưởng Giáo hội,
dầu tự cho là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, khi
đối thoại với ta, không ai là không run sợ, không
hoảng sợ, không khiếp sợ, không ai là không toát mồ
hôi nách. Dầu ta có đối thoại với một cột trụ vô tình,
cột trụ ấy khi đối thoại với ta cũng run sợ, cũng
hoảng sợ, cũng khiếp sợ, huống nữa là một người
thường".

Rồi Tôn giả Assaji vào buổi sáng đắp y, cầm bát

VÔ THƯỢNG                                           13

vào Vesali để khất thực. Niganthaputta Saccaka,
thường hay ngao du thiên hạ, thấy Tôn giả Assaji từ
xa đi lại. Sau khi thấy, Niganthaputta Saccaka liền
đến gần Tôn giả Assaji, nói lên những lời hỏi thăm,
chào đón, xã giao rồi đứng một bên. Sau khi đứng
một bên, Niganthaputta Saccaka nói với Tôn giả
Assaji:

– Này Tôn giả Assaji, Sa-môn Gotama huấn
luyện đệ tử như thế nào? Và có những bộ môn nào
mà phần lớn Sa-môn Gotama giảng dạy được dành
cho đệ tử?

– Này Aggivessana, như thế này, Thế Tôn huấn
luyện đệ tử. Với những bộ môn như thế này, phần
lớn Sa-môn Gotama giảng dạy được dành cho đệ tử:
"Này các Tỷ-kheo, sắc là vô thường, thọ là vô
thường, tưởng là vô thường, hành là vô thường, thức
là vô thường. Này các Tỷ-kheo, sắc là vô ngã, thọ là
vô ngã, tưởng là vô ngã, hành là vô ngã, thức là vô
ngã. Tất cả hành là vô thường, tất cả pháp là vô ngã".
Như vậy này Aggivessana, Thế Tôn huấn luyện các
đệ tử. Như vậy là các bộ môn mà phần lớn Thế Tôn
giảng dạy được dành cho đệ tử.

– Này Tôn giả Assaji, thật sự chúng tôi đã thất vọng khi nghe Sa-môn Gotama thuyết giảng như

VÔ THƯỢNG                                           14

vậy. Rất có thể chúng tôi sẽ gặp Tôn giả Gotama một
thời nào đó và tại một chỗ nào đó. Rất có thể sẽ có
một cuộc thảo luận. Rất có thể chúng tôi sẽ đoạn trừ
ác tà kiến ấy.

Lúc bấy giờ, có khoảng độ năm trăm vị Licchavi
tập hợp tại giảng đường vì một vài công vụ. Rồi
Niganthaputta Saccaka đến chỗ các Licchavi ấy, sau
khi đến, liền nói các vị ấy như sau:

– Hãy đến, các Tôn giả Licchavi; hãy đến các Tôn giả Licchavi. Hôm nay sẽ có cuộc đàm luận giữa Sa-môn Gotama với ta. Nếu Sa-môn Gotama đứng đối thoại với ta như Tỷ-kheo Assaji, một vị đệ tử danh tiếng của ông ta đã làm, thì như một lực sĩ tay nắm chặt lông một con cừu có lông dài, có thể kéo tới, dặc lui, vần quanh; cũng vậy, ta dùng lời nói, kéo tới, dặc lui, vần quanh Sa-môn Gotama. Cũng như một người lực sĩ nấu rượu, sau khi nhận chìm một thùng rượu lớn xuống hồ nước sâu, nắm một góc thùng có thể kéo tới, dặc lui, vần quanh; cũng vậy, ta dùng lời nói, kéo tới, dặc lui, vần quanh Sa-môn Gotama. Và cũng như một lực sĩ nghiện rượu, sống phóng đãng, sau khi nắm góc một cái sàng, lắc qua lắc lại, lắc xoay quanh. Cũng vậy, ta sẽ dùng lời nói, lắc qua lắc lại, lắc xoay quanh Sa-môn Gotama. Và cũng như một con voi lớn sáu mươi tuổi, sau khi lặn

VÔ THƯỢNG                                            15

xuống một hồ nước sâu, lại chơi trò phun nước; cũng
vậy, ta nghĩ ta sẽ chơi trò chơi phun nước với Sa-
môn Gotama. Hãy đến, các Tôn giả Licchavi. Hãy
đến các Tôn giả Licchavi. Hôm nay sẽ có cuộc đàm
luận giữa Sa-môn Gotama với ta.

Một số Licchavi nói như sau:

– Làm sao Sa-môn Gotama có thể luận thắng Niganthaputta Saccaka? Niganthaputta Saccaka sẽ luận thắng Sa-môn Gotama.

Một số Licchavi lại nói như sau:

– Làm sao chỉ là Niganthaputta Saccaka lại có thể luận thắng Thế Tôn? Thế Tôn sẽ luận thắng Niganthaputta Saccaka.

Rồi Niganthaputta Saccaka với khoảng năm trăm Licchavi vây quanh, cùng đi đến Đại Lâm, giảng đường Trùng Các.

Lúc bấy giờ một số đông các Tỷ-kheo đang đi qua lại giữa trời. Niganthaputta Saccaka đến các Tỷ- kheo, sau khi đến, liền nói với các vị ấy:

– Chư Tôn giả, nay Tôn giả Gotama ở đâu? Chúng tôi muốn yết kiến Tôn giả Gotama.

VÔ THƯỢNG                                         16

– Này Aggivessana, Thế Tôn sau khi đi sâu vào rừng Đại Lâm, đang ngồi dưới một gốc cây để nghỉ trưa.

Rồi Niganthaputta Saccaka cùng với đại chúng
Licchavi, sau khi đi sâu vào rừng Đại Lâm, đến tại
chỗ Thế Tôn. Sau khi đến Niganthaputta Saccaka nói
lên với Thế Tôn những lời chúc tụng, hỏi thăm xã
giao rồi ngồi xuống một bên. Một số Licchavi đảnh
lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên; một số Licchavi
nói lên với Thế Tôn những lời chúc tụng, hỏi thăm
xã giao rồi ngồi xuống một bên; một số Licchavi
chấp tay vái Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên; một
số Licchavi xưng tên họ của mình rồi ngồi xuống
một bên; một số Licchavi im lặng ngồi xuống một
bên.

Niganthaputta Saccaka sau khi ngồi xuống một bên nói với Thế Tôn:

– Tôi muốn hỏi Tôn giả Gotama một vấn đề, nếu Tôn giả Gotama cho phép tôi được hỏi.

– Này Aggivessana, hãy hỏi như Ông muốn.

– Tôn giả Gotama huấn luyện đệ tử như thế nào? Những bộ môn nào mà phần lớn Sa-môn Gotama giảng dạy được dành cho đệ tử?

VÔ THƯỢNG                                        17

– Này Aggivessana, như thế này Ta huấn luyện
đệ tử. Với những bộ môn này, phần lớn Ta giảng dạy
được dành cho đệ tử: "Này các Tỷ-kheo, sắc là vô
thường, thọ là vô thường, tưởng là vô thường, hành
là vô thường, thức là vô thường. Này các Tỷ-kheo,
sắc là vô ngã, thọ là vô ngã, tưởng là vô ngã, hành
là vô ngã, thức là vô ngã. Tất cả hành là vô thường,
tất cả pháp là vô ngã". Như vậy này Aggivessana,
Ta huấn luyện các đệ tử. Các bộ môn như vậy, phần
lớn ta giảng dạy được dành cho đệ tử.

– Này Tôn giả Gotama, tôi có một ví dụ.

Thế Tôn nói:

– Này Aggivessana, hãy nói lên ví dụ ấy.

– Như các hột giống, các cây cỏ này được lớn lên, được trưởng thành, được hưng thịnh là vì tất cả chúng đều y cứ vào đất, nương tựa vào đất. Nhờ vậy các hột giống, các cây cỏ này được lớn lên, được trưởng thành, được hưng thịnh. Tôn giả Gotama, như các công nghiệp nặng nhọc này được tạo tác, tất cả chúng đều y cứ vào đất, nương tựa vào đất. Nhờ vậy, các công nghiệp nặng nhọc này được tạo tác. Cũng vậy, này Tôn giả Gotama, như người này mà tự ngã là sắc, nhờ nương tựa sắc làm thiện sự hay ác sự; như người này mà tự ngã là thọ, nhờ nương tựa thọ làm

VÔ THƯỢNG                                          18

thiện sự hay ác sự; như người này mà tự ngã là tưởng,
nhờ nương tựa tưởng làm thiện sự hay ác sự; như
người này mà tự ngã là các hành, nhờ nương tựa các
hành làm thiện sự hay ác sự; như người này mà tự
ngã là thức, nhờ nương tựa thức làm thiện sự hay ác
sự.

– Này Aggivessana, như vậy có phải ông nói:
"Sắc là tự ngã của ta, thọ là tự ngã của ta, tưởng là tự
ngã của ta, hành là tự ngã của ta, thức là tự ngã của
ta"?

– Tôn giả Gotama, như vậy tôi nói: "Sắc là tự
ngã của ta, thọ là tự ngã của ta, tưởng là tự ngã của
ta, hành là tự ngã của ta, thức là tự ngã của ta". Và
như đại chúng này cũng vậy.

– Này Aggivessana, đại chúng này có quan hệ gì với Ông? Này Aggivessana, hãy giải thích lời nói của Ông.

– Tôn giả Gotama, như vậy tôi nói: "Sắc là tự ngã của ta, thọ là tự ngã của ta, tưởng là tự ngã của ta, hành là tự ngã của ta, thức là tự ngã của ta".

– Này Aggivessana, Ta sẽ hỏi Ông trở lại về vấn đề này. Ông có thể trả lời nếu Ông muốn. Này Aggivessana, Ông nghĩ thế nào? Một vị vua Sát-đế-

VÔ THƯỢNG                                             19

lỵ đã làm lễ quán đảnh, như vua Pasenadi nước
Kosala, vua Ajatasattu con bà Vedehi nước
Magadha, vua này có quyền hành trong quốc gia của
mình, muốn giết những ai đáng bị giết, muốn tước
đoạt những ai đáng bị tước đoạt, muốn tẩn xuất
những ai đáng bị tẩn xuất không?

– Tôn giả Gotama, một vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh, như vua Pasenadi nước Kosala, vua Ajatasattu, con bà Vedehi nước Magadha, vua này có quyền hành trong quốc gia của mình, muốn giết những ai đáng bị giết, muốn tước đoạt những ai đáng bị tước đoạt, muốn tẩn xuất những ai đáng bị tẩn xuất. Này Tôn giả Gotama, cho đến các giáo đoàn, các đoàn thể, như các Vajji, các Malla, vẫn có quyền hành trong quốc gia của mình, muốn giết những ai đáng bị giết, muốn tước đoạt những ai đáng bị tước đoạt, muốn tẩn xuất những ai đáng bị tẩn xuất, còn nói gì một vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh, như vua Pasenadi nước Kosala, vua Ajatasattu con bà Vedehi nước Magadha. Này Tôn giả Gotama, vị ấy có quyền hành ấy và xứng đáng có quyền hành ấy.

– Này Aggivessana, Ông nghĩ thế nào? Như
Ông nói: "Sắc là tự ngã của ta", Ông có quyền hành
gì đối với sắc ấy và có nói được rằng: "Sắc của tôi
như thế này, sắc của tôi không phải như thế này"

VÔ THƯỢNG                                         20

không?

Được nói vậy Niganthaputta Saccaka giữ im lặng. Lần thứ hai, Thế Tôn nói với Niganthaputta Saccaka:

– Này Aggivessana, Ông nghĩ thế nào? Như
Ông nói: "Sắc là tự ngã của ta", Ông có quyền hành
gì đối với sắc ấy và có nói được rằng: "Sắc của tôi
phải như thế này, sắc của tôi không phải như thế này"
không?

– Lần thứ hai, Niganthaputta Saccaka vẫn giữ im lặng.

Rồi Thế Tôn nói với Niganthaputta Saccaka:

– Này Aggivessana, nay Ông phải trả lời. Nay
không phải lúc Ông giữ im lặng nữa. Này
Aggivessana, ai được Như Lai hỏi đến lần thứ ba một
câu hỏi hợp lý mà không trả lời, thời đầu của người
ấy sẽ bị bể ra làm bảy mảnh tại chỗ.

Lúc bấy giờ thần Dạ xoa Vajirapani (Kim Cang
Thủ) đang cầm một chùy sắt to lớn, cháy đỏ, sáng
chói, đứng trên không trên đầu Niganthaputta
Saccaka với ý định: "Nếu Thế Tôn hỏi đến câu hỏi
thứ ba, một câu hỏi hợp lý mà Niganthaputta Saccaka

VÔ THƯỢNG                                          21

không trả lời, thì ta sẽ đánh bể đầu nó ra làm bảy
mảnh". Chỉ có Thế Tôn và Niganthaputta Saccaka
mới thấy thần Dạ xoa Vajirapani. Niganthaputta
Saccaka sợ hãi, hoảng hốt, lông tóc dựng, ngược, chỉ
tìm thấy sự che chở nơi Thế Tôn, chỉ tìm thấy sự an
ổn nơi Thế Tôn, chỉ tìm thấy sự nương tựa nơi Thế
Tôn, liền bạch Thế Tôn:

– Tôn giả Gotama hãy hỏi tôi, tôi sẽ trả lời.

– Này Aggivessana, Ông nghĩ thế nào? Như
Ông nói: "Sắc là tự ngã của ta", thì Ông có quyền
hành gì đối với sắc ấy và có nói được rằng: "Sắc của
tôi phải như thế này, sắc của tôi không phải như thế
này" không?

– Thưa không, Tôn giả Gotama.

– Hãy suy nghiệm kỹ, này Aggivessana. Sau khi
suy nghiệm kỹ, này Aggivessana, Ông hãy trả lời.
Lời nói cuối của Ông không phù hợp lời nói đầu của
Ông, lời nói đầu của Ông không phù hợp lời nói cuối
của Ông. Này Aggivessana, Ông nghĩ thế nào? Như
Ông nói: "Thọ là tự ngã của ta", Ông có quyền hành
gì đối với thọ ấy và có nói được, rằng: "Thọ của tôi
phải như thế này, thọ của tôi không phải như thế này"
không?

VÔ THƯỢNG                                           22

– Thưa không, Tôn giả Gotama.

– Hãy suy nghiệm kỹ, này Aggivessana. Sau khi
suy nghiệm kỹ, này Aggivessana, Ông hãy trả lời.
Lời nói cuối của Ông không phù hợp lời nói đầu của
Ông, lời nói đầu của Ông không phù hợp lời nói cuối
của Ông. Này Aggivessana, Ông nghĩ thế nào? Như
Ông nói: "Tưởng là tự ngã của ta", Ông có quyền
hành gì đối với tưởng ấy và có nói được rằng:
"Tưởng của tôi phải như thế này, tưởng của tôi không
phải như thế này" không?

– Thưa không, Tôn giả Gotama.

– Hãy suy nghiệm kỹ, này Aggivessana. Sau khi
suy nghiệm kỹ, này Aggivessana, Ông hãy trả lời.
Lời nói cuối của Ông không phù hợp lời nói đầu của
Ông, lời nói đầu của Ông không phù hợp lời nói cuối
của Ông. Này Aggivessana, Ông nghĩ thế nào? Như
Ông nói: "Các hành là tự ngã của ta", Ông quyền
hành gì đối với tự ngã ấy và có nói được rằng: "Các
hành của tôi phải như thế này, các hành của tôi không
phải như thế này" không?

– Thưa không, Tôn giả Gotama.

– Hãy suy nghiệm kỹ, này Aggivessana. Sau khi suy nghiệm kỹ, này Aggivessana, Ông hãy trả lời.

VÔ THƯỢNG                                          23

Lời nói cuối của Ông không phù hợp lời nói đầu của
Ông, lời nói đầu của Ông không phù hợp lời nói cuối
của Ông. Này Aggivessana, Ông nghĩ thế nào? Như
Ông nói: "Thức là tự ngã của ta", Ông quyền hành gì
đối với tự ngã ấy và có nói được rằng: "Thức của tôi
phải như thế này, thức của tôi không phải như thế
này" không?

- Thưa không, Tôn giả Gotama.

– Hãy suy nghiệm kỹ, này Aggivessana. Sau khi
suy nghiệm kỹ, này Aggivessana, Ông hãy trả lời.
Lời nói cuối của Ông không phù hợp lời nói đầu của
Ông, lời nói đầu của Ông không phù hợp lời nói cuối
của Ông.

Này Aggivessana, Ông nghĩ thế nào? Sắc là thường hay vô thường?

– Vô thường, Tôn giả Gotama.

– Cái gì vô thường thì cái ấy là khổ hay lạc?

– Là khổ, Tôn giả Gotama.

– Cái gì vô thường, khổ, biến hoại; có hợp lý chăng khi chánh quán cái ấy là: "Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi"?

VÔ THƯỢNG                                           24

– Thưa không, Tôn giả Gotama.

– Này Aggivessana, Ông nghĩ thế nào? Thọ...
(như trên)... tưởng... (như trên)... các hành... (như
trên)... Này Aggivessana, Ông nghĩ thế nào? Thức là
thường hay vô thường?

– Vô thường, Tôn giả Gotama.

– Cái gì vô thường là khổ hay lạc?

– Là khổ, Tôn giả Gotama.

– Cái gì vô thường, khổ, biến hoại; có hợp lý chăng khi chánh quán cái ấy là: "Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi"?

– Thưa không, Tôn giả Gotama.

– Này Aggivessana, Ông nghĩ thế nào? Ai ái luyến khổ, chấp trước khổ, tham đắm khổ, quán khổ và nói: "Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi". Người ấy có thể liễu tri cái khổ của tự mình hay có thể sống trừ diệt khổ không?

– Làm sao có thể được, Tôn giả Gotama? Không thể như vậy, Tôn giả Gotama.

VÔ THƯỢNG                                            25

– Này Aggivessana, như một người muốn được
lõi cây, tìm cầu lõi cây, đi chỗ này chỗ kia tìm kiếm
lõi cây. Người ấy cầm một cái búa sắc bén, đi vào
rừng. Người ấy có thể thấy ở đây thân một cây chuối
lớn thẳng đứng, còn trẻ, không có khúc đốt. Người
ấy có thể chặt gốc cây ấy. Sau khi chặt gốc cây,
người ấy chặt ngọn cây. Sau khi chặt ngọn cây, người
ấy có thể lột ra các lá cuộn tròn. Nhưng khi lột ra các
lá cuộn tròn, người ấy không tìm được giác cây, còn
nói gì đến lõi cây.

Cũng vậy này Aggivessana, khi được Ta hỏi, Ta cật vấn, Ta chất vấn về những lời của Ông, Ông đã tự tỏ ra trống rỗng, trống không, thất bại. Nhưng này Aggivessana, những lời nói mà Ông tuyên bố cho hội chúng ở Vesali: "Ta không thấy một Sa-môn hay Bà- la-môn nào, là vị Hội chủ, là vị Giáo trưởng, vị Sư trưởng Giáo hội, dầu có tự cho là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, khi đối thoại với Ta, không ai là không run sợ, không hoảng sợ, không khiếp sợ, không ai là không bị toát mồ hôi nách. Dầu Ta có đối thoại với một cột trụ vô tình, cột trụ ấy khi đối thoại với ta cũng run sợ, cũng hoảng sợ, cũng khiếp sợ, huống nữa là một người thường". Nhưng chính từ nơi trán của Ông, này một người thường. Nhưng chính từ nơi trán của ông, này Aggivessana, những giọt mồ hôi đang chảy xuống, sau khi thấm qua

VÔ THƯỢNG                                            26

thượng y, đang rơi xuống đất. Còn Ta, này Aggivessana, nay không có mồ hôi nào trên thân Ta.

Rồi Thế Tôn để lộ kim thân cho Hội chúng ấy
thấy. Khi nghe nói vậy, Niganthaputta Saccaka im
lặng, hổ thẹn, thụt vai, cúi đầu, ngồi bàng hoàng,
không nói một lời.

Rồi Dummukha, một người con Licchavi, biết
được Niganthaputta Saccaka im lặng, hổ thẹn, thụt
vai, cúi đầu, ngồi bàng hoàng, không nói một lời, liền
bạch Thế Tôn:

– Bạch Thế Tôn, con có một ví dụ.

Thế Tôn nói:

– Này Dummukha, hãy nói lên ví dụ ấy.

– Bạch Thế Tôn, như một hồ sen không xa làng hay thị trấn bao nhiêu, ở đây có con cua. Bạch Thế Tôn, rồi một số đông con trai hay con gái đi ra khỏi làng hay thị trấn ấy, đến tại hồ sen kia, sau khi đến, lặn xuống hồ nước ấy bắt con cua lên và đặt nó trên đất khô. Bạch Thế Tôn, khi con cua này thò ra cái càng nào, thì các đứa con trai hay con gái ấy, với cái gậy hay miếng sành, chặt, bẻ gãy và đập nát cái càng ấy. Như vậy, bạch Thế Tôn, con cua ấy bị chặt, bị bẻ

VÔ THƯỢNG                                           27

gãy, bị đập nát tất cả càng, không thể lội xuống hồ sen ấy như trước.

Cũng vậy, bạch Thế Tôn, mọi khúc thuyết, gian
kế, tranh luận của Niganthaputta Saccaka đã bị Thế
Tôn chặt đứt, bẻ gãy, đập tan. Và nay, bạch Thế Tôn,
Niganthaputta Saccaka, không thể đến gặp Thế Tôn,
chớ đừng nói là có ý định đàm luận.

Khi được nghe nói vậy, Niganthaputta Saccaka nói với Licchavi Dummukha:

– Ông hãy ngừng nói, Dummukha! Ông hãy
ngừng nói, Dummukha! Chúng tôi không đàm luận
với Ông. Chúng tôi đang đàm luận với Tôn giả
Gotama. Tôn giả Gotama, hãy để yên những lời nói
của chúng tôi và lời nói của các Sa-môn, Bà-la-môn
khác. Tôi nghĩ cuộc đàm luận vô bổ này thật đáng
hối tiếc! Cho đến mức độ nào, một đệ tử Thanh văn
của Tôn giả Gotama trở thành tuân phụng giáo điển,
chấp nhận giảng huấn, nghi ngờ được đoạn trừ, do
dự được diệt tận, thành tựu vô úy, sống trong giáo
hội Bổn Sư, khỏi phải nương tựa vào ai?

– Ở đây, này Aggivessana, đệ tử Thanh văn của Ta, đối với mọi sắc pháp, quá khứ, tương lai, hiện tại, nội hay ngoại, thô hay tế, liệt hay thắng, xa hay gần, thấy như thật với chánh trí tuệ là: "Cái này

VÔ THƯỢNG                                           28

không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi". Đối với mọi cảm thọ... đối với mọi tưởng... đối với mọi hành... đối với mọi thức, quá khứ, tương lai, hiện tại, nội hay ngoại, thô hay tế, liệt hay thắng, xa hay gần, thấy như thật với chánh trí tuệ là: "Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi". Cho đến mức độ như vậy, này Aggivessana, một đệ tử Thanh văn của Ta trở thành tuân phụng giáo điển, chấp nhận giảng huấn, nghi ngờ được đoạn trừ, do dự được diệt tận, thành tựu vô úy, sống trong giáo hội Bổn Sư, khỏi phải nương tựa một ai.

– Cho đến mức độ nào, này Tôn giả Gotama,
Tỷ-kheo là bậc A-la-hán, các lậu hoặc đã tận, tu
hành thành mãn, các việc nên làm đã làm, đã đặt
gánh nặng xuống, các mục tiêu đạt, hữu kiết sử đã
đoạn trừ, được chánh trí giải thoát?

– Ở đây, này Aggivessana, Tỷ-kheo đối với bất cứ sắc pháp nào, quá khứ, tương lai, hiện tại, nội hay ngoại, thô hay tế, liệt hay thắng, xa hay gần, tất cả các sắc pháp, sau khi như thật quán sát với chánh trí tuệ: "Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi", chứng được vô chấp thủ giải thoát. Đối với bất cứ thọ nào... bất cứ tưởng nào... bất cứ hành nào... đối với bất cứ thức

VÔ THƯỢNG                                           29

nào, quá khứ, tương lai, hiện tại, nội hay ngoại, thô hay tế, liệt hay thắng, xa hay gần, tất cả các thức, sau khi như thật quán sát với chánh trí tuệ: "Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi", chứng được vô chấp thủ giải thoát. Cho đến mức độ này, này Aggivessana, Tỷ-kheo là bậc A-la-hán, các lậu hoặc đã tận, tu hành thành mãn, các việc nên làm đã làm đã đặt gánh nặng xuống, các mục tiêu đã đạt, hữu kiết sử đã đoạn trừ, được chánh trí giải thoát. Với tâm giải thoát như vậy, này Aggivessana, Tỷ-kheo thành tựu ba pháp vô thượng: Kiến vô thượng, Đạo vô thượng, Giải thoát vô thượng. Được giải thoát như vậy, này Aggivessana, vị ấy chỉ kính lễ, tôn trọng, đảnh lễ, cúng dường Như Lai: "Thế Tôn đã giác ngộ, Ngài thuyết pháp để giác ngộ. Thế Tôn đã điều phục, Ngài thuyết pháp để điều phục. Thế Tôn đã tịch tĩnh, Ngài thuyết pháp để tịch tĩnh. Thế Tôn đã vượt qua, Ngài thuyết pháp để vượt qua. Thế Tôn đã chứng Niết- bàn, Ngài thuyết pháp để chứng Niết-bàn".

Được nghe nói vậy, Niganthaputta bạch với Thế Tôn:

– Tôn giả Gotama, chúng tôi thật là lỗ mãng, chúng tôi thật là khinh suất. Chúng tôi đã dám nghĩ dùng lời nói để luận chiến với Tôn giả Gotama! Này

VÔ THƯỢNG                                             30

Tôn giả Gotama, rất có thể còn có sự an toàn cho một
người chiến đấu với con voi điên, nhưng không thể
có sự an toàn cho một người chiến đấu chống Tôn
giả Gotama! Này Tôn giả Gotama, rất có thể còn có
sự an toàn cho một người chiến đấu chống đám lửa
hừng, nhưng không thể có sự an toàn cho một người
chiến đấu chống Tôn giả Gotama! Này Tôn giả
Gotama, rất có thể còn có sự an toàn cho một người
chiến đấu với con rắn độc dữ tợn, nhưng không thể
có sự an toàn cho một người chiến đấu với Tôn giả
Gotama! Tôn giả Gotama, chúng tôi thật lỗ mãng,
chúng tôi thật là khinh xuất. Chúng tôi đã dám nghĩ,
dùng lời nói để luận chiến với Tôn giả Gotama!
Mong Tôn giả Gotama nhận lời, ngày mai dùng bữa
ăn của tôi cùng với chúng Tỷ-kheo!

Thế Tôn im lặng nhận lời.

Rồi Niganthaputta Saccaka, sau khi biết Thế Tôn đã nhận lời, liền nói với các Licchavi:

– Các Tôn giả Licchavi hãy nghe tôi. Sa-môn
Gotama ngày mai được mời ăn với chúng Tỷ-kheo.
Hãy đem đến cho tôi những gì quý vị nghĩ là hợp
thời.

Rồi những Licchavi ấy, sau khi đêm ấy đã mãn cho đem đến Niganthaputta Saccaka khoảng năm

VÔ THƯỢNG                                         31

trăm phần cơm cúng dường nấu với sữa. Rồi
Niganthaputta Saccaka, tại vườn của mình, cho soạn
các món ăn thịnh soạn, loại cứng và loại mềm, rồi
cho báo tin giờ cho Thế Tôn:

– Tôn giả Gotama, nay đã đến giờ. Cơm đã sửa soạn xong.

Rồi Thế Tôn vào buổi sáng đắp y, cầm y bát, đi
đến khu vườn của Niganthaputta Saccaka, sau khi
đến, Ngài ngồi trên chỗ đã soạn sẵn cùng với chúng
Tỷ-kheo. Rồi Niganthaputta Saccaka, tự tay hầu hạ
các món ăn thịnh soạn loại cứng và loại mền cho
chúng Tỷ-kheo, cầm đầu là đức Phật. Rồi
Niganthaputta sau khi biết Thế Tôn dùng bữa ăn đã
xong, tay đã rời khỏi bát, liền lấy một chiếc ghế thấp
khác và ngồi xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một
bên, Niganthaputta Saccaka bạch Thế Tôn:

– Này Tôn giả Gotama, trong cuộc bố thí này, nếu có công đức và công đức địa, mong rằng những vị bố thí sẽ được hưởng hạnh phúc.

– Này Aggivessana, sẽ có (công đức) cho những
người bố thí, đối với người đáng được cúng dường
như Ông, dầu Ông không phải là không có tham,
không phải là không có sân, không phải là không có
si; sẽ có (công đức) cho Ông, này Aggivessana, đối

VÔ THƯỢNG                                           32

với người đáng được cúng dường như Ta, và Ta là người không có tham, không có sân, không có si.

VÔ THƯỢNG                                    33

4        6 vô thượng - Kinh PHÚNG TỤNG – 33 Trường II, 567

KINH PHÚNG TỤNG – Bài kinh số 33 – Trường II, 567 (Trích đoạn)

1.   Sáu vô thượng:

   Kiến vô thượng,

   Văn vô thượng,

   Lợi đắc vô thượng,

   Học giới vô thượng,

   Hành vô thượng,

   Ức niệm vô thượng.

VÔ THƯỢNG                             34

5      6 vô thượng - Kinh TRÊN TẤT CẢ – Tăng III, 74

TRÊN TẤT CẢ – Tăng III, 74

1. - Này các Tỷ-kheo, có sáu pháp vô thượng này.
2. Thế nào là sáu?
- Thấy vô thượng,
- Nghe vô thượng,
- Lợi đắc vô thượng,
- Học tập vô thượng,
- Phục vụ vô thượng,
- Tùy niệm vô thượng.
Và này các Tỷ-kheo, thế nào là thấy vô thượng?
3. Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người đi xem voi báu,
đi xem ngựa báu, đi xem châu báu, hay đi xem các
vật lớn nhỏ, hay đi xem Sa-môn, hay Bà-la-môn có
tà kiến, có tà hạnh. Này các Tỷ-kheo, đây có phải là
thấy không? Ta nói rằng: Đây là không thấy". Sự
thấy ấy, này các Tỷ-kheo, là hạ liệt, là hèn hạ, là
phàm phù, không xứng Thánh hạnh, không liên hệ
đến mục đích, không đưa đến yếm ly, ly tham, đoạn
diệt, an tịnh, thắng trí, giác ngộ, Niết-bàn.

VÔ THƯỢNG                                         35

Này các Tỷ-kheo, ai đi yết kiến Thế Tôn hay đệ tử
Thế Tôn, với lòng tin an trú, với lòng ái mộ an trú,
nhứt hướng thuần tín, thời này các Tỷ-kheo, đây là
thấy vô thượng, đưa đến thanh tịnh cho các loài
chúng sanh, vượt qua sầu bi, chấm dứt khổ ưu, đạt
được chánh lý, chứng ngộ Niết-bàn, tức là đi yết kiến
Như Lai hay đệ tử Như Lai, với lòng tin an trú, với
lòng ái mộ an trú, nhứt hướng thuần tín. Này các Tỷ-
kheo, đây gọi là thấy vô thượng, đây là thấy vô
thượng.
Còn nghe vô thượng là gì?
4. Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người đi nghe tiếng
trống, đi nghe tiếng sáo, đi nghe tiếng ca, hay đi nghe
tiếng cao thấp khác nhau, hay đi nghe pháp các Sa-
môn hay Bà-la-môn có tà kiến, tà hạnh. Này các Tỷ-
kheo, đây có phải là nghe không? Ta nói rằng: "Đây
là không nghe". Sự nghe ấy, này các Tỷ-kheo, là hạ
liệt, là hèn hạ, là phàm phu, không xứng Thánh hạnh,
không liên hệ đến mục đích, không đưa đến yếm ly,
ly tham, đoạn diệt, an tịnh, thắng trí, giác ngộ, Niết-
bàn.
Này các Tỷ-kheo, ai đi để nghe pháp của Như Lai
hay của đệ tử Như Lai, với lòng tin an trú, với lòng
ái mộ an trú, nhứt hướng thuần tín thời này, các Tỷ-
kheo, đây là nghe vô thượng, đưa đến thanh tịnh cho
các loài chúng sanh, vượt qua sầu bi, chấm dứt khổ

VÔ THƯỢNG                                            36

ưu, đạt được chánh lý, chứng ngộ Niết-bàn, tức là đi
nghe pháp của Như Lai hay của đệ tử Như Lai, với
lòng tin an trú, với lòng ái mộ an trú, nhứt hướng
thuần tín. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là nghe vô
thượng, đây là thấy vô thượng, nghe vô thượng.
Còn lợi đắc vô thượng là gì?
5. Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người được con, được
vợ, được tài sản, được các vật cao thấp khác nhau,
được lòng tin vào các Sa-môn hay Bà-la-môn có tà
kiến, tà hạnh. Này các Tỷ-kheo, đây có lợi đắc hay
không? Ta nói rằng: "Đây là không lợi đắc". Lợi đắc
ấy, này các Tỷ-kheo, là hạ liệt, là hèn hạ, là phàm
phu, không xứng Thánh hạnh, không liên hệ đến mục
đích, không đưa đến yếm ly, ly tham, đoạn diệt, an
tịnh, thắng trí, giác ngộ, Niết-bàn.
Này các Tỷ-kheo, ai được lòng tin vào Như Lai hay
của đệ tử Như Lai, với lòng tin an trú, với lòng ái mộ
an trú, nhứt hướng thuần tín thời này các Tỷ-kheo,
đây là đắc lợi vô thượng, đưa đến thanh tịnh cho các
loài chúng sanh, vượt qua sầu bi, chấm dứt khổ ưu,
đạt được chánh lý, chứng ngộ Niết-bàn, tức là được
lòng tin vào Như Lai hay của đệ tử Như Lai, với lòng
tin an trú, với lòng ái mộ an trú, nhứt hướng thuần
tín. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là lợi đắc vô thượng,
đây là thấy vô thượng, nghe vô thượng, lợi đắc vô
thượng.

VÔ THƯỢNG                                           37

Còn học tập vô thượng là gì?
6. Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người học tập về voi,
học tập về ngựa, học tập về xe, học tập về cung pháp,
học tập về kiếm pháp, học tập về các nghề cao thấp
sai biệt hay học tập theo các Sa-môn hay Bà-la-môn
có tà kiến, tà hạnh. Này các Tỷ-kheo, đây là có học
tập hay không? Ta nói rằng: "Đây là không học tập".
Học tập ấy, này các Tỷ-kheo, là hạ liệt, là hèn hạ, là
phàm phu, không xứng Thánh hạnh, không liên hệ
đến mục đích, không đưa đến yếm ly, ly tham, đoạn
diệt, an tịnh, thắng trí, giác ngộ, Niết-bàn.
Này các Tỷ-kheo, ai học tập Tăng thượng giới, học
tập tăng thượng định, học tập tăng thượng tuệ trong
Pháp và Luật do Như Lai tuyên thuyết, với lòng tin
an trú, với lòng ái mộ an trú, nhứt hướng thuần tín,
này các Tỷ-kheo, đây là học tập vô thượng, đưa đến
thanh tịnh cho các loài chúng sanh, vượt qua sầu bi,
chấm dứt khổ ưu, đạt được chánh lý, chứng ngộ Niết-
bàn, tức là học tập Tăng thượng giới, học tập tăng
thượng định, học tập tăng thượng tuệ trong Pháp và
Luật do Như Lai tuyên thuyết, với lòng tin an trú, với
lòng ái mộ an trú, nhứt hướng thuần tín. Này các Tỷ-
kheo, đây gọi là học tập vô thượng, đây là thấy vô
thượng, nghe vô thượng, lợi đắc vô thượng, học tập
vô thượng.
Còn phục vụ vô thượng là như thế nào?

VÔ THƯỢNG                                           38

7. Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người phục vụ Sát-đế- ly, phục vụ Bà-la-môn, phục vụ gia chủ, phục vụ các người cao thấp sai biệt hay phục vụ Sa-môn hay Bà- la-môn có tà kiến, tà hạnh. Này các Tỷ-kheo, đây là có phục vụ hay không? Ta nói rằng: "Đây là không phục vụ". Phục vụ ấy, này các Tỷ-kheo, là hạ liệt, là hèn hạ, là phàm phu, không xứng Thánh hạnh, không liên hệ đến mục đích, không đưa đến yếm ly, ly tham, đoạn diệt, an tịnh, thắng trí, giác ngộ, Niết-bàn. Này các Tỷ-kheo, ai phục vụ Như Lai hay đệ tử Như Lai, với lòng tin an trú, với lòng ái mộ an trú, nhứt hướng thuần tín, này các Tỷ-kheo, đây là phục vụ vô thượng, đưa đến thanh tịnh cho các loài chúng sanh, vượt qua sầu bi, chấm dứt khổ ưu, đạt được chánh lý, chứng ngộ Niết-bàn, tức là phục vụ Như Lai hay đệ tử Như Lai, với lòng tin an trú, với lòng ái mộ an trú, nhứt hướng thuần tín. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là phục vụ vô thượng, đây là thấy vô thượng, nghe vô thượng, lợi đắc vô thượng, học tập vô thượng, phục vụ vô thượng. Và thế nào là tùy niệm vô thượng? 8. Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người tùy niệm được con, tùy niệm được vợ, tùy niệm được tài sản, tùy niệm được cao thấp sai biệt, tùy niệm Sa-môn hay Bà-la-môn có tà kiến, tà hạnh. Này các Tỷ-kheo, đây là có tùy niệm hay không? Ta nói rằng: "Đây là

VÔ THƯỢNG                                            39

không tùy niệm". Tùy niệm ấy, này các Tỷ-kheo, là
hạ liệt, là hèn hạ, là phàm phu, không xứng Thánh
hạnh, không liên hệ đến mục đích, không đưa đến
yếm ly, ly tham, đoạn diệt, an tịnh, thắng trí, giác
ngộ, Niết-bàn.
Này các Tỷ-kheo, ai tùy niệm Như Lai hay đệ tử Như
Lai, với lòng tin an trú, với lòng ái mộ an trú, nhứt
hướng thuần tín. Này các Tỷ-kheo, tùy niệm ấy là vô
thượng, đưa đến thanh tịnh cho các loài chúng sanh,
vượt qua sầu bi, chấm dứt khổ ưu, đạt được chánh lý,
chứng ngộ Niết-bàn, tức là tùy niệm Như Lai hay đệ
tử Như Lai, với lòng tin an trú, với lòng ái mộ an trú,
nhứt hướng thuần tín. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là
tùy niệm vô thượng.
Này các Tỷ-kheo, có sáu tùy niệm này:
Ai được thấy tối thắng,
Và được nghe vô thượng,
Được lợi đắc vô thượng,
Vui học tập vô thượng,
An trú trong phục vụ,
Tu tập chuyên tùy niệm,
Liên hệ đến viễn ly,
Đạt an ổn, bất tử,
Hoan hỷ, không phóng dật,
Thận trọng, hộ trì giới,
Khi thời đã chín muồi

VÔ THƯỢNG                                            40

Đau khổ được đoạn tận.

VÔ THƯỢNG                       41

6      6 vô thượng - Kinh THAM 1 – Tăng III, 273

THAM 1 – Tăng III, 273

1. - Để thắng tri tham, này các Tỷ-kheo, sáu pháp cần
phải tu tập.
2. Thế nào là sáu?
- Thấy vô thượng,
- Nghe vô thượng,
- Lợi đắc vô thượng,
- Học pháp vô thượng,
- Phục vụ vô thượng,
- Tùy niệm vô thượng.
Để thắng tri tham, này các Tỷ-kheo, sáu pháp cần
phải tu tập.

THAM 2 –Tăng III, 273

1. - Để thắng tri tham, này các Tỷ-kheo, sáu pháp cần phải tu tập. 2. Thế nào là sáu?

VÔ THƯỢNG                                          42

- Tùy niệm Phật,
- Tùy niệm Pháp,
- Tùy niệm Tăng,
- Tùy niệm Giới,
- Tùy niệm Thí,
- Tùy niệm Thiên.
Để thắng tri tham, này các Tỷ-kheo, sáu pháp này
cần phải tu tập.

THAM 3 – Tăng III, 273

1. - Để thắng tri tham, này các Tỷ-kheo, sáu pháp cần
phải tu tập.
2. Thế nào là sáu?
- Tưởng vô thường,
- Tưởng khổ trong vô thường,
- Tưởng vô ngã trong khổ,
- Tưởng đoạn tận,
- Tưởng ly tham,
- Tưởng đoạn diệt.
Để thắng tri tham, này các Tỷ-kheo, sáu pháp này
cần phải tu tập.

VÔ THƯỢNG                                          43

THAM 4 – Tăng III, 274

1. - Này các Tỷ-kheo, để liễu tri tham... để đoạn
diệt... để đoạn tận... để trừ diệt, để làm cho tàn tạ, để
ly tham, để đoạn diệt, để trừ bỏ, để từ bỏ tham, sáu
pháp cần phải tu tập. Thế nào là sáu?
(Xem 121 123)
2. Này các Tỷ-kheo, để thắng tri sân... si, phẫn nộ,
hiềm hận, giả dối, não hại, tật đố, xan lẫn, lừa đảo,
man trá, phản trắc, ngoan cố, bồng bột, nông nỗi,
mạn, tăng thượng mạn, kiêu, phóng dật... để liễu tri,
để đoạn diệt, để đoạn tận, để trừ diệt, để làm cho tàn
tạ, để ly tham, để đoạn diệt, để trừ bỏ, để từ bỏ... sáu
pháp này cần phải tu tập.
Thế Tôn thuyết như vậy, các Tỷ-kheo hoan hỷ tín thọ
lời Thế Tôn dạy.

VÔ THƯỢNG                                              44

7     Phước điền vô thượng - Kinh ĐÁNG ĐƯỢC CUNG KÍNH 1 – Tăng III, 9

ĐÁNG ĐƯỢC CUNG KÍNH 1 – Tăng III, 9
1. Như vầy tôi nghe:
Một thời, Thế Tôn trú ở Sàvatthì, Jetavana, tại khu
vườn ông Anàthapindika. Tại đấy, Thế Tôn gọi các
Tỷ-kheo: "Này các Tỷ-kheo". - "Thưa vâng, bạch
Thế Tôn".
Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn, Thế Tôn nói như
sau:
2. - Thành tựu sáu pháp, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo
đáng được cung kính, đáng được tôn trọng, đáng
được cúng dường, đáng được chắp tay, là phước điền
vô thượng ở đời. Thế nào là sáu?
3. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo khi mắt thấy sắc,
không có ưa thích, không có ghét bỏ, trú xả, chánh
niệm tỉnh giác; khi tai nghe tiếng... khi mũi ngửi
hương... khi lưỡi nếm vị... khi thân cảm xúc... khi ý
biết pháp, không có ưa thích, không có ghét bỏ, trú
xả, chánh niệm tỉnh giác.
Thành tựu sáu pháp này, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo
đáng được cung kính, đáng được tôn trọng, đáng
được cúng dường, đáng được chắp tay, là vô thượng
phước điền ở đời.

VÔ THƯỢNG                                          45

Thế Tôn thuyết như vậy. Các vị Tỷ-kheo ấy hoan hỷ, tín thọ lời Thế Tôn dạy.

ĐÁNG ĐƯỢC CUNG KÍNH 2 – Tăng III, 10
1. - Thành tựu sáu pháp, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo
đáng được cung kính đáng được tôn trọng, đáng
được cúng dường, đáng được chắp tay, là phước điền
vô thượng ở đời. Thế nào là sáu?
2. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo chứng được các
loại thần thông: một thân hiện ra nhiều thân, nhiều
thân hiện ra một thân, hiện hình, biến hình, đi ngang
qua vách, qua tường, qua núi như đi ngang hư không,
độn thổ trồi lên ngang qua đất liền, như ở trong nước,
đi trên nước không chìm như trên đất liền, ngồi kiết
già hay đi trên hư không như con chim, với bàn tay
chạm và rờ mặt trăng và mặt trời, những vật có đại
oai lực, đại oai thần như vậy, có thể tự thân bay đến
Phạm thiên.
3. Với thiên nhĩ thuần tịnh siêu nhân, nghe được hai
loại tiếng, chư Thiên và loài Người ở xa và gần.
4. Sau khi đi sâu vào tâm của chúng sanh, của loài
Người với tâm của mình, vị ấy rõ biết như sau: "Tâm
có tham, rõ biết là tâm có tham, hay tâm ly tham...
hay tâm có sân... hay tâm ly sân... hay tâm có si...
hay tâm ly si... hay tâm chuyên chú... hay tâm tán
loạn... hay đại hành tâm... hay không phải đại hành

VÔ THƯỢNG                                           46

tâm... hay tâm chưa vô thượng... hay tâm vô thượng... hay tâm Thiền định... hay tâm không Thiền định... hay tâm giải thoát... hay tâm không giải thoát, rõ biết là tâm không giải thoát". 5. Nhớ đến các đời sống quá khứ, như một đời, hai đời, ba đời, bốn đời, năm đời, mười đời, hai mươi đời, ba mươi đời, bốn mươi đời, năm mươi đời, một trăm đời, hai trăm đời, một ngàn đời, một trăm ngàn đời; nhiều hoại kiếp, nhiều thành kiếp, nhiều hoại và thành kiếp; vị ấy nhớ rằng: "Tại chỗ kia, ta có tên như thế này, dòng họ như thế này, giai cấp như thế này, thọ khổ lạc như thế này, tuổi thọ đến mức như thế này. Sau khi chết tại chỗ kia, ta được sanh ra tại chỗ nọ. Tại chỗ ấy ta có tên như thế này, dòng họ như thế này, giai cấp như thế này, thọ khổ lạc như thế này, tuổi thọ đến mức như thế này. Sau khi chết tại chỗ nọ, ta được sanh ra ở đây". Như vậy vị ấy nhớ đến nhiều đời sống quá khứ cùng với các nét đại cương và các chi tiết. 6. Vị ấy với thiên nhãn thuần tịnh siêu nhân, thấy sự sống và chết của chúng sanh. Vị ấy biết rõ rằng... (Xem A. iii, 16; D. i, 83)... như vậy với thiên nhãn thuần tịnh siêu nhân, thấy sự sống và chết của chúng sanh. Vị ấy biết rõ chúng sanh người hạ liệt, kẻ cao sang, người đẹp đẽ, kẻ thô xấu, người may mắn, kẻ bất hạnh đều do hạnh nghiệp của họ.

VÔ THƯỢNG                                            47

Do đoạn tận các lậu hoặc, vị ấy ngay trong hiện tại,
tự mình với thắng trí chứng ngộ, chứng đạt và an trú
vô lậu tâm giải thoát, tuệ giải thoát.
Thành tựu sáu pháp này, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo
đáng được cung kính, đáng được tôn trọng, đáng
được cúng dường, đáng được chắp tay, là vô thượng
phước điền ở đời.

VÔ THƯỢNG                                         48

8     Tri kiến vô thượng Bồ đề - Kinh SÀLHA – Tăng II, 204

SÀLHA – Tăng II, 204

1. Một thời, Thế Tôn trú ở Vesàli (Tỳ-xá-ly) tại Đại
Lâm, trong ngôi nhà có nóc nhọn. Rồi Licchavì Sàlha
và Licchavì Abhaya đi đến Thế Tôn; sau khi đến,
đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống
một bên, Licchavì Sàlha bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, có những Sa-môn, Bà-la-môn trình
bày sự vượt qua dòng nước mạnh với hai pháp môn:
nhân giới thanh tịnh và nhân khổ hạnh nhàm chán.
Ở đây, bạch Thế Tôn, Thế Tôn có nói gì?

- Này Sàlha, Ta nói rằng giới thanh tịnh là một chi
phần của Sa-môn hạnh. Các vị Sa-môn, Bà-la-môn
nào, này Salha, sống chủ trương nhân khổ hạnh
nhàm chán, xem khổ hạnh nhàm chán là lõi cây, chấp
chặt vào khổ hạnh nhàm chán, những vị ấy không thể
nào vượt qua dòng nước mạnh.

Các vị Sa-môn, Bà-la-môn nào, này Sàlha, thân hành không thanh tịnh, lời nói không thanh tịnh, ý hành không thanh tịnh, sanh sống không thanh tịnh,

VÔ THƯỢNG                                         49

những vị ấy không có thể đạt được tri kiến vô thượng Bồ-đề.

3. Ví như, này Sàlhà, một người muốn vượt qua sông, cầm một cây búa sắc bén đi vào rừng. Tại đấy, nó thấy một cây sàla lớn, cao, thẳng, còn trẻ, không có lồi lõm. Nó chặt cây ấy tại gốc, sau khi chặt ở gốc, nó đốn ngọn. Sau khi đốn ngọn, nó tỉa cành lá và làm cho thân cây trơn tru. Sau khi tỉa cành lá và làm cho thân cây trơn tru, nó gọt đẽo với cái búa. Sau khi gọt đẽo với cái búa, nó gọt đẽo với con dao. Sau khi gọt đẽo với con dao, nó bào sạch với cái bào. Sau khi bào sạch với cái bào, nó bào sạch với hòn đá mài. Sau khi bào sạch với hòn đá mài, nó đem cây ấy xuống sông. Ý Ông nghĩ thế nào, này Sàlhà người ấy có thể vượt qua sông được không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

4. Vì sao? Bạch Thế Tôn, vì cây sàla ấy, tuy bề ngoài
rất khéo làm, nhưng bề trong không được làm sạch.
Do vậy, sự việc chờ đợi rằng: "Cây sàla ấy chìm
xuống và người ấy rơi vào ách nạn".

- Cũng vậy, này Sàlhà, những Sa-môn, Bà-la-môn
nào chủ trương sống khổ hạnh nhàm chán, xem khổ
hạnh nhàm chán là lõi cây, chấp chặt lấy khổ hạnh
nhàm chán, những vị ấy không có thể vượt qua dòng

VÔ THƯỢNG                                            50

nước mạnh. Này Sàlhà, những vị Sa-môn, Bà-la-môn
nào, thân hành không thanh tịnh, lời nói không thanh
tịnh, ý hành không thanh tịnh, sinh sống không thanh
tịnh, chúng không có thể chứng được tri kiến vô
thượng Bồ-đề.

Này Sàlhà, những Sa-môn, Bà-la-môn nào sống
không chủ trương khổ hạnh nhàm chán, không xem
khổ hạnh nhàm chán là lõi cây, không chấp chặt lấy
khổ hạnh nhàm chán, những vị ấy có thể vượt qua
dòng nước mạnh. Này Sàlhà, những vị Sa-môn, Bà-
la-môn nào, thân hành thanh tịnh, lời nói thanh tịnh,
ý hành thanh tịnh, sinh sống thanh tịnh, những vị ấy
có thể chứng được tri kiến vô thượng Bồ-đề.

5. Ví như, này Sàlhà, một người muốn vượt qua sông, cầm một cây búa sắc bén đi vào rừng. Tại đấy, người ấy thấy một cây sàla lớn, cao, thẳng, còn trẻ, không có lồi lõm. Nó chặt cây ấy tại gốc, sau khi chặt ở gốc, người ấy đốn ngọn. Sau khi đốn ngọn, người ấy tỉa cành lá và làm cho thân cây trơn tru. Sau khi tỉa cành lá và làm cho thân cây trơn tru, người ấy gọt đẽo với cái búa. Sau khi gọt đẽo với cái búa, người ấy gọt đẽo với con dao. Sau khi gọt đẽo với con dao, người ấy bào sạch với cái bào. Sau khi bào sạch với cái bào, người ấy bào sạch với hòn đá mài. Sau khi bào sạch với hòn đá mài, người ấy làm thành chiếc

VÔ THƯỢNG                                            51

thuyền, cột với cái chèo và bánh lái, rồi cuối cùng người ấy thả xuống sông. Ý Ông nghĩ thế nào, này Sàlhà người ấy có thể vượt qua sông được không?

- Thưa được, bạch Thế Tôn.

6. Vì sao? Bạch Thế Tôn, vì cây sàla ấy, bề ngoài rất
khéo làm, bề trong được làm sạch, được cột với cái
chèo và bánh lái. Do vậy, sự việc chờ đợi rằng:
"Chiếc thuyền ấy không chìm, và người ấy sẽ đến bờ
bên kia an toàn".

- Cũng vậy, này Sàlhà, những Sa-môn, Bà-la-môn
nào không chủ trương khổ hạnh nhàm chán, những
vị ấy có thể vượt qua dòng nước mạnh. Này Sàlhà,
những vị Sa-môn, Bà-la-môn nào, thân hành thanh
tịnh, lời nói thanh tịnh, ý hành thanh tịnh, sinh sống
thanh tịnh, những vị ấy có thể chứng được tri kiến
vô thượng Bồ-đề".

7. Ví như, này Sàlhà, một chiến sĩ dầu nó biết được
nhiều cung thuật, nhưng về ba phương diện nó xứng
đáng là của vua, thuộc sở hữu của vua, đi đến làm
biểu tượng của vua. Thế nào là ba?

- Bắn xa, - Bắn nhanh như chớp nhoáng, - Và bắn thủng được vật lớn.

VÔ THƯỢNG                                           52

8. Ví như, này Sàlhà, người chiến sĩ bắn xa, cũng vậy, này Sàlhà, là Thánh đệ tử có chánh định. Phàm có sắc gì quá khứ, vị lai, hiện tại, hoặc nội hay ngoại, hoặc thô hay tế, hoặc liệt hay thắng, hoặc xa hay gần, cần phải như thật thấy với trí tuệ rằng: "Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải là tự ngã của tôi". Phàm có thọ gì … phàm có tưởng gì … phàm có hành gì … phàm có thức gì, quá khứ, vị lai, hiện tại, hoặc nội hay ngoại, hoặc thô hay tế, hoặc liệt hay thắng, hoặc xa hay gần, cần phải như thật thấy với trí tuệ rằng: "Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải là tự ngã của tôi".

9. Ví như, này Sàlhà, người chiến sĩ bắn như chớp
nhoáng. Cũng vậy, này Sàlhà là vị Thánh đệ tử có
chánh tri kiến. Vị Thánh đệ tử này Sàlhà, có chánh
tri kiến như thật quán tri: "Đây là khổ … Đây là khổ
tập…, Đây là khổ diệt …, Đây là con đường đưa đến
khổ diệt".

10. Ví như, này Sàlhà, người chiến sĩ đâm thủng
được thân hình lớn. Cũng vậy, này Sàlhà là vị Thánh
đệ tử có chánh giải thoát. Vị Thánh đệ tử này Sàlhà,
có chánh giải thoát đâm thủng được vô minh uẩn to
lớn.

VÔ THƯỢNG                                             53

9      Vô thượng đv các trí là Như Thật Trí - Kinh NHỮNG TUYÊN BỐ VỀ PHÁP – Tăng IV, 285

NHỮNG TUYÊN BỐ VỀ PHÁP – Tăng IV, 285

1. Bây giờ có Tôn giả Ànanda đi đến Thế Tôn, sau
khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên.
Thế Tôn nói với Tôn giả Ànanda, đang ngồi xuống
một bên:

2. - Này Ànanda, phàm những pháp nào đưa đến sự chứng ngộ với thắng trí, các tuyên bố về giáo lý, này Ànanda, ở đây, Ta vô úy tự nhận thuyết pháp về chúng, về chúng như thế ấy, như thế ấy khiến cho người nào như vậy, như vậy thật hành; nếu là có, sẽ biết là có; nếu là không có, sẽ biết là không có; nếu là hạ liệt, sẽ biết là hạ liệt; nếu là thù thắng sẽ biết là thù thắng; nếu là có trên, sẽ biết là có trên; nếu là vô thượng, sẽ biết là vô thượng. Vì rằng, cái gì người ấy có thể biết, có thể thấy, có thể chứng ngộ, người đó sẽ biết được, sẽ thấy được, sẽ chứng ngộ, người đó sẽ biết được, sẽ thấy được, sẽ chứng ngộ được, sự kiện này có xảy ra.

VÔ THƯỢNG                                              54

Này Ànanda, cái này là vô thượng đối với các trí, chính là như thật trí đối với vấn đề này hay vấn đề khác.

Và này Ànanda, do vậy Ta tuyên bố rằng ngoài trí này, không có một trí nào khác cao thượng hơn, thù thắng hơn.

Này Ànanda, có mười Như Lai lực này của Như
Lai, chính nhờ thành tựu những lực này, Như Lai tự
nhận cho mình địa vị Ngưu vương, rống tiếng rống
con sư tử giữa các hội chúng và chuyển Phạm luân.
Thế nào là mười?

3. Ở đây, này Ananda, Như Lai như thật biết xứ là
xứ, phi xứ là phi xứ. Như vậy là Như Lai lực của Như
Lai. Như vậy, chính nhờ Như Lai lực này, Như Lai
tự nhận cho mình địa vị Ngưu vương, rống lên tiếng
rống con sư tử trong các hội chúng và chuyển Phạm
luân.

4. Lại nữa, này Ananda, Như Lai như thật rõ biết quả
báo tùy thuộc sở do, tùy theo sở nhân của các hành
nghiệp quá khứ, vị lai, hiện tại. Này Ànanda, Như
Lai như thật rõ biết... (như trên)... và chuyển Phạm
luân.

VÔ THƯỢNG                                         55

5. Lại nữa, này Ànanda, Như Lai như thật rõ biết con đường đưa đến tất cả sanh thú. Này Ànanda, Như Lai như thật rõ biết... (như trên)... và chuyển Phạm luân.

6. Lại nữa, này Ànanda, Như Lai như thật rõ biết thế
giới với nhiều giới, nhiều sai biệt. Này Ananda, Như
Lai như thật rõ biết... (như trên)... và chuyển Phạm
luân.

7. Lại nữa, này Ananda, Như Lai thật rõ biết chí
hướng sai biệt của các loài chúng sanh. Này Ànanda,
Như Lai như thật rõ biết... (như trên)... và chuyển
Phạm luân.

8. Lại nữa, này Ànanda, Như Lai như thật rõ biết
những căn thượng hạ của các loài chúng sanh, loài
Người. Này Ànanda, Như Lai như thật rõ biết... (như
trên)... và chuyển Phạm luân.

9. Lại nữa, này Ànanda, Như Lai như thật rõ biết sự
tạp nhiễm, sự thanh tịnh, sự xuất khởi của các Thiền
chứng về Thiền, về giải thoát, về định. Này Ànanda,
Như Lai như thật rõ biết... (như trên)... và chuyển
Phạm luân.

10. Lại nữa, này Ànanda, Như Lai nhớ đến các đời sống quá khứ, như một đời, hai đời, ba đời... như vật Như lai nhớ đến nhiều đời sống quá khứ cùng với

VÔ THƯỢNG                                           56

các nét đại dương và các nét đại cương và các chi tiết. Này Ànanda, Như Lai như thật rõ biết... (như trên)... và chuyển Phạm luân.

11. Lại nữa, này Ananda, Như Lai với thiên nhãn thuần tịnh, siêu nhân, thấy sự sống và chết của chúng sanh. Ngài biết rằng chúng sanh, người hạ liệt, kẻ cao sang, người đẹp đẽ, kẻ thô xấu, người may mắn, kẻ bất hạnh, đều do hạnh nghiệp của họ. Này Ànanda, Như Lai như thật rõ biết... (như trên)... và Phạm luân.

12. Lại nữa, này Ananda, Như Lai nhờ đoạn trừ các
lậu hoặc, tự mình với thắng trí, chứng ngộ, chứng đạt
và an trú ngay trong hiện tại, vô lậu tâm giải thoát,
tuệ giải thoát. Này Ànanda, Như Lai nhờ đoạn trừ
các lậu hoặc, tự mình với thắng trí, chứng ngộ, chứng
đạt và an trú ngay trong hiện tại, vô lậu tâm giải
thoát, tuệ giải thoát. Chính nhờ Như Lai lực này, Như
Lai tự nhận cho mình địa vị Ngưu vương, rống tiếng
rống con sư tử trong các hội chúng và chuyển Phạm
luân.

- Này Ànanda, đây là những Như Lai lực của Như Lai, chính nhờ thành tựu những lực này, Như Lai tự nhận cho mình địa vị Ngưu vương, rống tiếng rống con sư tử giữa các hội chúng và chuyển Phạm luân.

VÔ THƯỢNG                                            57

10      Kinh MÁT LẠNH – Tăng III, 249

MÁT LẠNH – Tăng III, 249
1. - Thành tựu sáu pháp, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo
không có thể chứng ngộ vô thượng thanh lương.
Thế nào là sáu?
2. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo:
- Khi nào cần phải hạn chế tâm, khi ấy không
hạn chế tâm;
- Khi nào tâm cần phải phấn chấn, khi ấy, lại
không phấn chấn tâm;
- Khi nào tâm cần phải làm cho hoan hỷ, khi ấy
lại không làm tâm hoan hỷ;
- Khi nào tâm cần phải trú xả, quán sát, khi ấy
lại không làm cho tâm trú xả quán sát;
- Xu hướng về hạ liệt;
- Hoan hỷ thân kiến.
Thành tựu sáu pháp này, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo
không có thể chứng ngộ vô thượng thanh lương.
3. Thành tựu sáu pháp, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo có
thể chứng ngộ vô thượng thanh lương. Thế nào là
sáu?
4. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo:

VÔ THƯỢNG                                       58

- Khi nào tâm cần phải hạn chế, khi ấy hạn chế
tâm;
- Khi nào tâm cần phải phấn chấn, khi ấy phấn
chấn tâm;
- Khi nào tâm cần phải làm cho hoan hỷ, khi ấy
làm cho tâm hoan hỷ.
- Khi nào tâm cần phải trú xả, quán sát, khi ấy
làm tâm trú xả, quán sát;
- Xu hướng về thù thắng;
- Hoan hỷ Niết-bàn.
Thành tựu sáu pháp này, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo
có thể chứng ngộ vô thượng thanh lương.

VÔ THƯỢNG                                      59

11    Kinh TIỂU KHÔNG – 121 Trung III, 291

KINH TIỂU KHÔNG (Culasunnata suttam) – Bài kinh số 121 – Trung III, 291

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú ở Savatthi (Xá-vệ), tại
Pubbarama (Đông Viên), lâu đài của Migaramatu
(Lộc Mẫu). Rồi Tôn giả Ananda, vào buổi chiều, từ
Thiền tịnh độc cư đứng dậy, đi đến Thế Tôn, sau khi
đến đảnh lễ Thế Tôn, rồi ngồi xuống một bên, Tôn
giả Ananda bạch Thế Tôn:

– Một thời, bạch Thế Tôn, Thế Tôn trú giữa các
Sakka (Thích-ca). Nagaraka là tên một thị trấn của
các Sakka. Tại đấy, bạch Thế Tôn, con được nghe
trước mặt Thế Tôn, con được ghi nhớ trước mặt (Thế
Tôn) như sau: "Này Ananda, Ta nhờ an trú không,
nên nay an trú rất nhiều". Phải chăng, bạch Thế
Tôn, điều con đã nghe là nghe đúng, ghi nhớ đúng,
tác ý đúng, thọ trì đúng?

VÔ THƯỢNG                                        60

– Thật vậy, này Ananda, điều Ông đã nghe là
nghe đúng, ghi nhớ đúng, tác ý đúng, thọ trì đúng.
Thuở xưa và nay, này Ananda, Ta nhờ an trú
không, nên nay an trú rất nhiều.

Ví như lâu đài Lộc Mẫu này không có voi, bò,
ngựa, ngựa cái, không có vàng và bạc, không có đàn
bà, đàn ông tụ hội, và chỉ có một cái không phải
không, tức là sự nhất trí (ekattam) do duyên chúng
Tỷ-kheo.

 Cũng vậy, này Ananda, Tỷ-kheo không tác ý thôn
tưởng, không tác ý nhơn tưởng, chỉ tác ý sự nhất
trí, do duyên lâm tưởng. Tâm của vị ấy được thích
thú hân hoan, an trú, hướng đến lâm tưởng.

 Vị ấy tuệ tri như sau: "Các ưu phiền do duyên
thôn tưởng không có mặt ở đây; các ưu phiền
do duyên nhân tưởng không có mặt ở đây. Và
chỉ có một ưu phiền này, tức là sự nhất trí do
duyên lâm tưởng".
 Vị ấy tuệ tri: "Loại tưởng này không có thôn
tưởng".
 Vị ấy tuệ tri: "Loại tưởng này không có nhân
tưởng". Và chỉ có một cái này không phải
không, tức là sự nhất trí (ekattam) do duyên
lâm tưởng".

VÔ THƯỢNG                                        61

 Và cái gì không có mặt ở đây, vị ấy xem cái ấy
là không có. Nhưng đối với cái còn lại, ở đây,
vị ấy tuệ tri: "Cái kia có, cái này có". Như vậy,
này Ananda, cái này đối với vị ấy là như vậy,
thật có, không điên đảo, sự thực hiện hoàn toàn
thanh tịnh, không tánh.

 Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo không tác ý
nhân tưởng, không tác ý lâm tưởng, chỉ tác ý sự
nhất trí do duyên địa tưởng. Tâm vị ấy được thích
thú, hân hoan, an trú, hướng đến địa tưởng. Ví
như, này Ananda, tấm da con bò đực được căng
thẳng trên một trăm cọc gỗ, đặc tánh tấm da được
đoạn trừ (vigatavasika?). Cũng vậy, này Ananda,
Tỷ-kheo, không tác ý đối với tất cả vật gì trên đất
này: đất khô và vùng lầy, sông và vùng lầy, các
cây có thân và có gai, núi và đất bằng, vị ấy tác ý
sự nhất trí do duyên địa tưởng. Tâm vị ấy được
thích thú, hân hoan, an trú, hướng đến địa tưởng.

 Vị ấy tuệ tri như sau: "Các ưu phiền do duyên
nhân tưởng không có mặt ở đây; các ưu phiền
do duyên lâm tưởng không có mặt ở đây. Và
chỉ có một ưu phiền này, sự nhất trí do duyên
địa tưởng".
 Vị ấy tuệ tri: "Loại tưởng này không có nhơn
tưởng".

VÔ THƯỢNG                                          62

 Vị ấy tuệ tri: "Loại tưởng này không có lâm
tưởng, và chỉ có một cái này không phải không,
tức là sự nhất trí do duyên địa tưởng".
 Và cái gì không có mặt ở đây, vị ấy xem cái ấy
là không có. Nhưng đối với cái còn lại, ở đây
vị ấy tuệ tri: "Cái kia có, cái này có". Này
Ananda, cái này đối với vị ấy là như vậy, thật
có, không điên đảo, sự thực hiện hoàn toàn
thanh tịnh, không tánh.

 Lại nữa, này Ananda, Tỷ-kheo không tác ý lâm
tưởng, không tác ý địa tưởng, tác ý sự nhất trí do
duyên Không vô biên xứ. Tâm vị ấy được thích
thú, hân hoan, an trú, hướng đến Không vô biên
xứ.

 Vị ấy tuệ tri như sau: "Các ưu phiền, do duyên
lâm tưởng không có mặt ở đây; các ưu phiền
do duyên địa tưởng không có mặt ở đây. Và chỉ
có một ưu phiền này, tức là sự nhất trí do duyên
Không vô biên xứ tưởng".

 Vị ấy tuệ tri: "Loại tưởng này không có lâm tưởng".

 Vị ấy tuệ tri: "Loại tưởng này không có địa tưởng, và chỉ có một cái này không phải không,

VÔ THƯỢNG                                         63

tức là sự nhất trí do duyên Không vô biên xứ tưởng".

 Và cái gì không có mặt ở đây, vị ấy xem cái ấy
là không có. Nhưng đối với cái còn lại, ở đây
vị ấy biết: "Cái kia có, cái này có". Này
Ananda, cái này đối với vị ấy là như vậy, thật
có, không điên đảo, sự thực hiện hoàn toàn
thanh tịnh, không tánh.

 Lại nữa, này Ananda, Tỷ-kheo không tác ý địa
tưởng, không tác ý Không vô biên xứ tưởng, chỉ
tác ý sự nhất trí do duyên Thức vô biên xứ. Tâm
vị ấy được thích thú, hân hoan, an trú, hướng đến
Thức vô biên xứ.

 Vị ấy tuệ tri như sau: "Các ưu phiền do duyên
địa tưởng không có mặt ở đây; các ưu phiền do
duyên Không vô biên xứ tưởng không có mặt
ở đây. Và chỉ có một ưu phiền này, tức là sự
nhất trí do duyên Thức vô biên xứ tưởng".
 Vị ấy tuệ tri: "Loại tưởng này không có địa
tưởng".
 Vị ấy tuệ tri: "Loại tưởng này không có Không
vô biên xứ tưởng, và chỉ có một cái này không
phải không, tức là sự nhất trí do duyên Thức vô

VÔ THƯỢNG                                        64

biên xứ tưởng".
 Và cái gì không có mặt ở đây, vị ấy xem cái ấy
là không có. Nhưng đối với cái còn lại, ở đây
vị ấy tuệ tri: "Cái kia có, cái này có". Này
Ananda, cái này đối với vị ấy là như vậy, thật
có, không điên đảo, sự thực hiện hoàn toàn
thanh tịnh, không tánh.

 Lại nữa, này Ananda, Tỷ-kheo không tác ý Không
vô biên xứ tưởng, không tác ý Thức vô biên xứ
tưởng, chỉ tác ý sự nhất trí do duyên Vô sở hữu xứ
tưởng. Tâm vị ấy được thích thú, hân hoan, an trú,
hướng đến Vô sở hữu xứ.

 Vị ấy tuệ tri như sau: "Các ưu phiền do duyên
Không vô biên xứ tưởng không có mặt ở đây;
các ưu phiền do duyên Thức vô biên xứ tưởng
không có mặt ở đây. Và chỉ có một ưu phiền
này, tức là sự nhất trí do duyên Vô sở hữu xứ
tưởng".
 Vị ấy tuệ tri: "Loại tưởng này không có Không
vô biên xứ tưởng".
 Vị ấy tuệ tri: "Loại tưởng này không có Thức
vô biên xứ tưởng, và chỉ có một cái này không
phải không, tức là sự nhất trí do duyên Vô sở
hữu xứ tưởng".

VÔ THƯỢNG                                         65

 Và cái gì không có mặt ở đây, vị ấy xem cái ấy
là không có. Nhưng đối với cái còn lại, ở đây,
vị ấy tuệ tri: "Cái kia có, cái này có". Này
Ananda, cái này đối với vị ấy là như vậy, thật
có, không điên đảo, sự thực hiện hoàn toàn
thanh tịnh, không tánh.

 Lại nữa, này Ananda, Tỷ-kheo không tác ý Thức
vô biên xứ tưởng, không tác ý Vô sở hữu xứ
tưởng, chỉ tác ý sự nhất trí do duyên Phi tưởng phi
phi tưởng xứ. Tâm vị ấy được thích thú, hân hoan,
an trú, hướng đến Phi tưởng phi phi tưởng xứ.

 Vị ấy biết như sau: "Các ưu phiền do duyên
Thức vô biên xứ tưởng không có mặt ở đây; các
ưu phiền do duyên Vô sở hữu xứ tưởng không
có mặt ở đây. Và chỉ có một ưu phiền này, tức
là sự nhất trí do duyên Phi tưởng phi phi tưởng
xứ tưởng.
 Vị ấy tuệ tri: "Loại tưởng này không có Thức
vô biên xứ tưởng".
 Vị ấy tuệ tri: "Loại tưởng này không có Vô sở
hữu xứ tưởng, và chỉ có một cái này không phải
không, tức là sự nhất trí do duyên Phi tưởng phi
phi tưởng xứ tưởng".
 Và cái gì không có mặt ở đây, vị ấy xem cái ấy

VÔ THƯỢNG                                          66

là không có. Nhưng đối với cái còn lại, ở đây,
vị ấy tuệ tri: "Cái kia có, cái này có". Này
Ananda, cái này đối với vị ấy là như vậy, thật
có, không điên đảo, sự thực hiện hoàn toàn
thanh tịnh, không tánh.

 Lại nữa, này Ananda, Tỷ-kheo không tác ý Vô sở
hữu xứ tưởng, không có tác ý Phi tưởng phi phi
tưởng xứ, tác ý sự nhất trí do duyên Vô tướng tâm
định. Tâm vị ấy được thích thú, hân hoan, an trú,
hướng đến Vô tướng tâm định.

 Vị ấy tuệ tri như sau: "Các ưu phiền do duyên
Vô sở hữu xứ tưởng không có mặt ở đây; các
ưu phiền do duyên Phi tưởng phi phi tưởng xứ
không có mặt ở đây. Và chỉ có một ưu phiền
này, tức là sáu nhập duyên mạng, duyên với
thân này".
 Vị ấy tuệ tri: "Loại tưởng này không có Vô sở
hữu xứ tưởng".
 Vị ấy tuệ tri: "Loại tưởng này không có Phi
tưởng phi phi tưởng xứ tưởng. Và chỉ có một
cái này không phải không, tức là sáu nhập
duyên mạng, duyên với thân này".
 Và cái gì không có mặt ở đây, vị ấy xem cái ấy
là không có. Nhưng đối với cái còn lại, ở đây

VÔ THƯỢNG                                        67

vị ấy tuệ tri: "Cái kia có, cái này có". Này
Ananda, cái này đối với vị ấy là như vậy, thật
có, không điên đảo, sự thực hiện hoàn toàn
thanh tịnh, không tánh.

 Lại nữa, này Ananda, vị Tỷ-kheo không tác ý Vô
sở hữu xứ tưởng, không tác ý Phi tưởng phi phi
tưởng xứ tưởng, tác ý sự nhứt trí do duyên Vô
tướng tâm định. Tâm vị ấy được thích thú, hân
hoan, an trú, hướng đến Vô tướng tâm định.

 Vị ấy tuệ tri như sau: "Vô tướng tâm định này
thuộc hữu vi, do tâm tư tạo nên. Phàm cái gì
thuộc hữu vi, do tâm tư tạo nên, cái ấy là vô
thường, chịu sự đoạn diệt", vị ấy tuệ tri như
vậy.
 Do vị ấy tuệ tri như vậy, thấy như vậy, tâm
được giải thoát khỏi dục lậu, tâm được giải
thoát khỏi hữu lậu, tâm được giải thoát khỏi vô
minh lậu. Trong sự giải thoát, là sự hiểu biết
(nana) rằng đã được giải thoát. Vị ấy tuệ tri:
"Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành, những việc
nên làm đã làm, không còn phải trở lại trạng
thái này nữa".
 Vị ấy tuệ tri: "Các ưu phiền do duyên dục lậu
không có mặt ở đây; các ưu phiền do duyên hữu

VÔ THƯỢNG                                        68

lậu không có mặt có ở đây; các ưu phiền do
duyên vô minh lậu không có mặt ở đây. Và chỉ
ở một ưu phiền này, tức là sáu nhập duyên
mạng, duyên với thân này".
 Vị ấy tuệ tri: "Loại tưởng này không có dục
lậu".
 Vị ấy tuệ tri: "Loại tưởng này không có hữu
lậu".
 Vị ấy tuệ tri: "Loại tưởng này không có vô
minh lậu. Và chỉ có một cái này không phải
không, tức là sáu nhập duyên mạng, duyên với
thân này".
 Và cái gì không có mặt ở đây, vị ấy xem cái ấy
là không có. Nhưng đối với cái còn lại, ở đây
vị ấy biết: "Cái kia có, cái này có". Này
Ananda, cái này đối với vị ấy là như vậy, thật
có, không điên đảo, sự thực hiện hoàn toàn
thanh tịnh, Không tánh.

Này Ananda, phàm có những Sa-môn hay Bà-
la-môn nào trong quá khứ sau khi chứng đạt, đã an
trú cứu cánh vô thượng thanh tịnh Không tánh
(Sunnatam), tất cả các vị ấy sau khi chứng đạt đều
chỉ an trú cứu cánh vô thượng thanh tịnh Không
tánh này.

VÔ THƯỢNG                                       69

Này Ananda, phàm có những Sa-môn hay Bà-
la-môn nào trong tương lai, sau khi chứng đạt sẽ an
trú cứu cánh vô thượng thanh tịnh Không tánh, tất cả
các vị ấy sau khi chứng đạt đều sẽ an trú cứu cánh vô
thượng thanh tịnh Không tánh này.

Này Ananda, phàm có những Sa-môn hay Bà-
la-môn nào trong hiện tại, sau khi chứng đạt và an
trú cứu cánh vô thượng thanh tịnh Không tánh, tất cả
các vị ấy sau khi chứng đạt nếu an trú cứu cánh vô
thượng thanh tịnh Không tánh này.

Do vậy, này Ananda, sau khi chứng đạt Ta sẽ an trú cứu cánh vô thượng thanh tịnh Không tánh. Như vậy, này Ananda, các Ông cần phải học tập.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Tôn giả Ananda hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

VÔ THƯỢNG                                          70

12      Kinh SANH THÚ CỦA LOÀI NGƯỜI – Tăng III, 371

SANH THÚ CỦA LOÀI NGƯỜI – Tăng III, 371

1. - Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng về bảy sanh thú của loài Người, và không chấp thủ Niết-bàn. Hãy lắng nghe và suy nghiệm kỹ, Ta sẽ nói:

- Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

- Này các Tỷ-kheo. Thế nào là bảy sanh thú của loài Người?

2. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo trong khi thực hành như vậy suy nghĩ như sau: "Nếu cái này không có, cái này có thể không phải của ta. Nếu cái này sẽ không có, cái này sẽ không phải của ta. Cái gì có, cái gì được thành, ta đều từ bỏ". Vị ấy có được xả.

- Vị ấy không tham đắm sanh hữu, không tham đắm tích tụ của hữu.

VÔ THƯỢNG                                           71

- Với chánh trí tuệ, vị ấy thấy có con đường vô
thượng tịch tịnh. Vị ấy chưa chứng ngộ trọn
vẹn hoàn toàn con đường ấy.
- Vị ấy chưa đoạn tận trọn vẹn hoàn toàn mạn
tùy miên.
- Vị ấy chưa đoạn tận trọn vẹn hoàn toàn hữu
tham tùy miên.
- Vị ấy chưa đoạn tận trọn vẹn hoàn toàn vô
minh tùy miên.
- Do diệt tận năm hạ phần kiết sử, vị ấy chứng
được Trung gian Niết-bàn.

Ví như, này các Tỷ-kheo, một cái bát bằng sắt được đốt cháy cả ngày và được đập đánh, một miếng vụn có thể văng ra và trở thành nguội lạnh.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo trong khi thực hành, suy nghĩ như sau: "Nếu cái này không có, cái này có thể không phải của ta. Nếu cái này sẽ không có, cái này sẽ không phải của ta. Cái gì có, cái gì được thành, ta đều từ bỏ". Vị ấy có được xả, vị ấy không tham đắm hữu, không tham đắm hậu hữu; với chánh trí tuệ, vị ấy thấy có con đường vô thượng tịch tịnh. Và vị ấy chưa chứng ngộ trọn vẹn hoàn toàn con đường ấy. Vị ấy chưa đoạn tận trọn vẹn hoàn toàn mạn tùy miên. Vị ấy chưa đoạn tận trọn vẹn hoàn toàn hữu tham tùy miên. Vị ấy chưa đoạn tận

VÔ THƯỢNG                                          72

trọn vẹn hoàn toàn vô minh tùy miên. Do diệt tận năm hạ phần kiết sử, vị ấy chứng được Trung gian Niết-bàn.

3. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo trong thực hành
suy nghĩ như sau: "Nếu cái này không có, cái này có
thể không phải của ta. Nếu cái này sẽ không có, cái
này sẽ không phải của ta. Cái gì có, cái gì được thành,
ta đều từ bỏ". Vị ấy có được xả.

– Vị ấy không tham đắm sanh hữu, không tham
đắm tích tụ của hữu.
– Với chánh trí tuệ, vị ấy thấy có con đường vô
thượng tịch tịnh và vị ấy chưa chứng ngộ trọn
vẹn hoàn toàn con đường ấy.
– Vị ấy chưa đoạn tận trọn vẹn hoàn toàn mạn
tùy miên.
– Vị ấy chưa đoạn tận trọn vẹn hoàn toàn hữu
tham tùy miên.
– Vị ấy chưa đoạn tận trọn vẹn hoàn toàn vô
minh tùy miên.
– Do diệt tận năm hạ phần kiết sử, vị ấy chứng
được Trung gian Niết-bàn.

Ví như, này các Tỷ-kheo, một cái bát bằng sắt được
đốt cháy cả ngày và được đập đánh, một miếng vụn
có thể văng ra, có thể bay lên và có thể trở thành
nguội lạnh.

VÔ THƯỢNG                                            73

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo trong khi thực
hành, suy nghĩ như sau: "Nếu cái này không có, cái
này có thể không phải của ta. Nếu cái này sẽ không
có, cái này sẽ không phải của ta...". Vị ấy đoạn diệt
tận năm hạ phần kiết sử, vị ấy chứng được Trung
gian Niết-bàn.

4. Nhưng ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo trong khi
thực hành suy nghĩ như sau: "Nếu cái này không có,
cái này có thể không phải của ta. Nếu cái này sẽ
không có, cái này sẽ không phải của ta...". Vị ấy đoạn
diệt tận năm hạ phần kiết sử, vị ấy chứng được Trung
gian Niết-bàn.

Ví như, này các Tỷ-kheo, một cái bát bằng sắt được
đốt cháy cả ngày và được đập đánh, một miếng vụn
có thể văng ra, có thể bay lên, sau khi chưa chạm
vào đất, có thể trở thành nguội lạnh.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo trong khi thực
hành, suy nghĩ như sau: "Nếu cái này không có, cái
này có thể không phải của ta. Nếu cái này sẽ không
có, cái này sẽ không phải của ta...".

…Vị ấy, sau khi diệt tận năm hạ phần kiết sử, vị ấy chứng được Trung gian Niết-bàn.

VÔ THƯỢNG                                           74

5. Nhưng ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo trong khi thực hành, suy nghĩ như sau: "Nếu cái này không có, cái này có thể không phải của ta. Nếu cái này sẽ không có, cái này sẽ không phải của ta...". …

Vị ấy, do diệt tận năm hạ phần kiết sử, chứng được Tổn hại Bát-niết-bàn.

Ví như, này các Tỷ-kheo, một cái bát bằng sắt được
đốt cháy cả ngày và được đập đánh, một miếng vụn
có thể văng ra, có thể bay lên, sau khi chạm vào đất,
có thể trở thành nguội lạnh.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo trong khi thực
hành, suy nghĩ như sau: "Nếu cái này không có, cái
này có thể không phải của ta. Nếu cái này sẽ không
có, cái này sẽ không phải của ta...".

…Vị ấy, do diệt tận năm hạ phần kiết sử, chứng được Tổn hại Bát-niết-bàn.

6. Nhưng ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo trong khi
thực hành suy nghĩ như sau: "Nếu cái này không có,
cái này có thể không phải của ta. Nếu cái này sẽ
không có, cái này sẽ không phải của ta...".

Vị ấy, do đoạn diệt năm hạ phần kiết sử, chứng được Vô hành Niết-bàn.

VÔ THƯỢNG                                          75

Ví như, này các Tỷ-kheo, một cái bát bằng sắt được đốt cháy cả ngày và được đập đánh, một miếng vụn có thể văng ra, có thể bay lên, có thể rơi xuống trên một đống cỏ nhỏ, hay trên một đống củi nhỏ. Miếng vụn ấy ở đấy sanh ra ngọn lửa, sanh ra khói. Sau khi sanh ra ngọn lửa, sau khi sanh ra khói, nó đốt cháy tiêu hết đồng cỏ nhỏ ấy, hay đống củi nhỏ ấy, rồi trở thành nguội lạnh vì không có nhiên liệu.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo trong khi thực
hành, suy nghĩ như sau: "Nếu cái này không có, cái
này có thể không phải của ta. Nếu cái này sẽ không
có, cái này sẽ không phải của ta...". Vị ấy, do đoạn
diệt năm hạ phần kiết sử, chứng được Vô hành Niết-
bàn.

7. Nhưng ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo khi thực hành như vậy, suy nghĩ như sau: "Nếu cái này không có, cái này có thể không phải của ta. Nếu cái này sẽ không có, cái này sẽ không phải của ta...".

…Vị ấy, do diệt tận năm hạ phần kiết sử, chứng được Hữu hành Bát-niết-bàn.

Ví như, này các Tỷ-kheo, một cái bát bằng sắt được đốt cháy cả ngày và được đập đánh, một miếng vụn có thể văng ra, có thể bay lên, có thể rơi xuống trên một đống cỏ, hay trên một đống củi rộng lớn. Miếng

VÔ THƯỢNG                                          76

vụn ấy ở đấy sanh ra ngọn lửa, sanh ra khói. Sau khi sanh ra ngọn lửa, sau khi sanh ra khói, nó đốt cháy tiêu hết đồng cỏ hay đống củi rộng lớn ấy, rồi trở thành nguội lạnh vì không có nhiên liệu.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo trong khi thực
hành, suy nghĩ như sau: "Nếu cái này không có, cái
này có thể không phải của ta. Nếu cái này sẽ không
có, cái này sẽ không phải của ta...". Vị ấy, do diệt tận
năm hạ phần kiết sử, chứng được Hữu hành Bát-
niết-bàn.

8. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo trong khi thực hành như vậy suy nghĩ như sau: "Nếu cái này không có, cái này có thể không phải của ta. Nếu cái này sẽ không có, cái này sẽ không phải của ta. Cái gì có, cái gì được thành, ta đều từ bỏ.". Vị ấy có được xả.

– Vị ấy không tham đắm sanh hữu, không tham
đắm tích tụ của hữu.
– Với chánh trí tuệ, vị ấy thấy có con đường vô
thượng tịch tịnh và vị ấy chưa chứng ngộ trọn
vẹn hoàn toàn con đường ấy.
– Vị ấy chưa đoạn tận trọn vẹn hoàn toàn mạn
tùy miên.
– Vị ấy chưa đoạn tận trọn vẹn hoàn toàn hữu
tham tùy miên.

VÔ THƯỢNG                                             77

– Vị ấy chưa đoạn tận trọn vẹn hoàn toàn vô
minh tùy miên.
– Do diệt tận năm hạ phần kiết sử, vị ấy chứng
được Thượng lưu, đi đến Sắc cứu cánh.

Ví như, này các Tỷ-kheo, một cái bát bằng sắt được đốt cháy cả ngày và được đập đánh, một miếng vụn có thể văng ra, có thể bay lên, có thể rơi xuống trên một đống cỏ, hay trên một đống củi to lớn. Miếng vụn ấy ở đấy sanh ra ngọn lửa, sanh ra khói. Sau khi sanh ra ngọn lửa, sau khi sanh ra khói, nó đốt cháy tiêu hết đống cỏ, hay đống củi to lớn ấy, thiêu cháy lùm cây, thiêu cháy rừng rậm. Sau khi thiêu cháy thảo nguyên, sau khi thiêu cháy rừng rậm, nó cháy lan đến đám ruộng xanh hay đến đám đất cao, hay đến hòn đá, hay đến dòng nước, hay đến đám đất khả ái, hay đến một phần đất nào rồi trở thành nguội lạnh vì không có nhiên liệu.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo trong khi thực
hành, suy nghĩ như sau: "Nếu cái này không có, cái
này có thể không phải của ta. Nếu cái này sẽ không
có, cái này sẽ không phải của ta...". Vị ấy, do diệt tận
năm hạ phần kiết sử, chứng được Thượng lưu Bát-
niết-bàn, đi đến Sắc cứu cánh.

Này các Tỷ-kheo, đây là bảy sanh thú của loài Người.

VÔ THƯỢNG                                             78

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Không chấp thủ Bát- Niết-bàn?

9. Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo khi thực hành như vậy, suy nghĩ như sau: "Nếu cái này không có, cái này có thể không phải của ta. Nếu cái này sẽ không có, cái này sẽ không phải của ta. Cái gì có, cái gì được thành, ta đều từ bỏ.". Vị ấy có được xả.

– Vị ấy không tham đắm sanh hữu, không tham
đắm tích tụ của hữu.
– Với chánh trí tuệ, vị ấy thấy có con đường vô
thượng tịch tịnh và vị ấy chứng đắc trọn vẹn
hoàn toàn con đường ấy.
– Vị ấy đoạn tận trọn vẹn hoàn toàn mạn tùy
miên.
– Vị ấy đoạn tận trọn vẹn hoàn toàn hữu tham
tùy miên.
– Vị ấy đoạn tận trọn vẹn hoàn toàn vô minh tùy
miên.
– Do diệt tận năm hạ phần kiết sử, vị ấy tự mình
với thắng trí, ngay trong hiện tại, chứng nhập,
chứng đạt và an trú vô lậu tâm giải thoát, tuệ
giải thoát. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là Không
chấp thủ Bát-niết-bàn.

Và này các Tỷ-kheo, đây là bảy sanh thú của loài Người và Không chấp thủ Bát-niết-bàn.

VÔ THƯỢNG                                           79

VÔ THƯỢNG   80

13    Tối thắng đạo là... - Kinh NĂM BA – 102 Trung III, 37

KINH NĂM BA (Pancattaya sutam) – Bài kinh số 102 – Trung III, 37

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú ở Savatthi, Jetavana (Kỳ-
đà-lâm), tại tu viện ông Anathapindika. Ở đây, Thế
Tôn gọi các Tỷ-kheo: "Này các Tỷ-kheo"- "Thưa
vâng, bạch Thế Tôn". Các vị Tỷ-kheo ấy vâng đáp
Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

 Này các Tỷ-kheo, có một số Sa-môn, Bà-la-môn
luận bàn về tương lai, thảo luận về tương lai, y
cứ vào tương lai, tuyên bố nhiều quan điểm sai
khác.

 Ở đây, một số tuyên bố: "Sau khi chết, tự ngã
không bệnh, có tưởng".
 Ở đây, một số tuyên bố: "Sau khi chết, tự ngã
không bệnh, không tưởng".

VÔ THƯỢNG                                        81

 Ở đây một số tuyên bố: "Sau khi chết, tự ngã
không bệnh, phi tưởng và phi phi tưởng".
 Hay họ chủ trương đoạn diệt hủy hoại, tiêu diệt
của loài hữu tình hiện đang sanh tồn.
 Hay một số lại tuyên bố về hiện tại Niết-bàn.

 Như vậy, họ chủ trương sau khi chết, tự ngã tồn
tại không bệnh.
 Hay họ chủ trương đoạn diệt, hủy hoại, tiêu diệt
của loài hữu tình hiện đang sanh tồn.
 Hay một số lại tuyên bố hiện tại Niết-bàn.

 Như vậy, những chủ thuyết này, sau khi thành năm trở lại thành ba, sau khi thành ba, trở lại thành năm. Đây là sự tổng thuyết năm ba.

 Ở đây, này các Tỷ-kheo, những vị Sa-môn, Bà-la- môn nào chủ trương sau khi chết, tự ngã có tưởng, không bệnh,

- các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy hoặc chủ trương sau khi chết tự ngã có sắc, có tưởng, không bệnh;

- các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy chủ trương sau khi chết, tự ngã hoặc không có sắc, có

VÔ THƯỢNG                                         82

tưởng, không bệnh;

- các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy chủ trương sau khi chết, tự ngã hoặc có sắc và không sắc, có tưởng, không bệnh;

- các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy chủ trương sau khi chết, tự ngã hoặc không sắc và không không sắc, có tưởng, không bệnh;

- các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy chủ trương tự ngã hoặc nhất tưởng, có tưởng, không bệnh;

- các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy chủ trương sau khi chết, tự ngã hoặc dị tưởng, có tưởng, không bệnh;

- các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy chủ trương tự ngã sau khi chết hoặc thiểu tưởng, có tưởng, không bệnh;

- các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy chủ trương sau khi chết, tự ngã hoặc vô lượng tưởng, có tưởng, không bệnh.

Nhưng có một số tuyên bố thức biến này (vinnanakasina) khi vượt qua khỏi (upativa-ttatam?) trở thành vô lượng, bất động.

VÔ THƯỢNG                                        83

 Về vấn đề này, này các Tỷ-kheo, Như Lai biết như
sau: "Những Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn nào chủ
trương sau khi chết, tự ngã có tưởng, không bệnh,
các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy chủ trương sau
khi chết, tự ngã hoặc có sắc, có tưởng, không
bệnh; các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy chủ
trương sau khi chết, tự ngã hoặc không có sắc, có
tưởng, không bệnh; các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-
môn ấy chủ trương sau khi chết tự ngã hoặc có sắc
và không sắc, có tưởng, không bệnh; các Tôn giả
Sa-môn, Bà-la-môn ấy chủ trương sau khi chết tự
ngã hoặc không sắc và không không sắc, có
tưởng, không bệnh; các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-
môn ấy chủ trương sau khi chết, tự ngã hoặc nhứt
tưởng, có tưởng, không bệnh; các Tôn giả Sa-
môn, Bà-la-môn ấy chủ trương sau khi chết, tự
ngã hoặc di tưởng, có tưởng, không bệnh; các Tôn
giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy chủ trương sau khi
chết, tự ngã hoặc thiểu tưởng, có tưởng, không
bệnh; các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy chủ
trương sau khi chết, tự ngã hoặc vô lượng tưởng,
có tưởng, không bệnh. Hay (Như Lai biết) loại
tưởng nào trong các loại tưởng ấy được xưng là
thanh tịnh, tối thắng, đệ nhất, vô thượng, tức là
sắc tưởng, tức là vô sắc tưởng, tức là nhứt tưởng,
tức là dị tưởng. Nói rằng: "vô sở hữu", một số
tuyên bố Vô sở hữu xứ là vô lượng, bất động. Biết

VÔ THƯỢNG                                         84

rằng cái này thuộc hữu vi, là thô pháp, nhưng có
sự đoạn diệt các hành, biết được có (sự đoạn diệt)
này, Như Lai thấy sự giải thoát khỏi (pháp hữu vi)
và đã vượt khỏi (pháp hữu vi)".

 Ở đây, này các Tỷ-kheo, những vị Sa-môn, Bà- la-môn nào chủ trương sau khi chết, tự ngã không tưởng, không bệnh;

- các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy chủ trương sau khi chết, tự ngã hoặc có sắc không tưởng, không bệnh;

- các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy chủ trương sau khi chết, tự ngã hoặc không sắc, không tưởng, không bệnh;

- các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy chủ trương sau khi chết, tự ngã hoặc có sắc không sắc, không tưởng, không bệnh.

- Các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy chủ trương sau khi chết tự ngã hoặc cũng không sắc, không không sắc, không tưởng không bệnh.

Ở đây, này các Tỷ-kheo, các vị Sa-môn, Bà-la- môn nào chủ trương sau khi chết, tự ngã có tưởng, vô bệnh, một số phỉ báng các vị ấy. Vì sao vậy? Họ

VÔ THƯỢNG                                         85

nói rằng: "Tưởng là bệnh hoạn, tưởng là mụt nhọt, tưởng là mũi tên; đây là tịch tịnh, thù diệu tức là vô tưởng".

 Về vấn đề này, này các Tỷ-kheo, Như Lai biết như
sau: "Những Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn nào chủ
trương sau khi chết, tự ngã là không tưởng, không
bệnh; các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy chủ
trương sau khi chết, tự ngã hoặc có sắc, không
tưởng, không bệnh; Các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-
môn ấy chủ trương sau khi chết, tự ngã hoặc
không sắc không tưởng không bệnh; các Tôn giả
Sa-môn, Bà-la-môn ấy chủ trương sau khi chết, tự
ngã hoặc có sắc và không sắc, không tưởng,
không bệnh; các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy
chủ trương sau khi chết, tự ngã hoặc không có sắc,
không không sắc, không tưởng, không bệnh". Này
các Tỷ-kheo, vị Sa-môn hay Bà-la-môn nào nói
như sau: "Ngoài sắc, ngoài thọ, ngoài tưởng,
ngoài hành, ngoài thức, ta sẽ chủ trương sự lai,
vãng, tử, sanh, tăng trưởng, tăng thịnh, hay tăng
đại"; sự tình không có như vậy. Biết rằng cái này
thuộc hữu vi là thô pháp, nhưng có sự đoạn diệt
các hành, biết được có (sự đoạn diệt) này, Như
Lai thấy sự giải thoát (pháp hữu vi) và đã vượt
khỏi (pháp hữu vi).

VÔ THƯỢNG                                           86

 Ở đây, này các Tỷ-kheo những Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn nào chủ trương sau khi chết tự ngã là Phi tưởng phi phi tưởng, không bệnh;

- các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy chủ trương sau khi chết, tự ngã hoặc có sắc, phi tưởng phi phi tưởng, không bệnh;

- các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy chủ trương sau khi chết, tự ngã hoặc không sắc, phi tưởng phi phi tưởng, không bệnh;

- các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy chủ trương sau khi chết, tự ngã hoặc có sắc và không sắc, phi tưởng phi phi tưởng, không bệnh;

- các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy chủ trương
sau khi chết, tự ngã hoặc không sắc, không
không sắc, phi tưởng phi phi tưởng, không
bệnh.

Ở đây này các Tỷ-kheo, các vị Sa-môn, Bà-la- môn nào chủ trương sau khi chết, tự ngã có tưởng, không bệnh, một số phỉ báng các vị ấy; các Sa-môn, Bà-la-môn nào chủ trương sau khi chết, tự ngã không tưởng, không bệnh, một số phỉ báng các vị ấy. Vì sao vậy? (Họ nói rằng): "Tưởng là bệnh hoạn, tưởng là mụt nhọt, tưởng là mũi tên, không tưởng là si ám.

VÔ THƯỢNG                                         87

Đây là tịch tịnh, thù diệu, tức là phi tưởng phi phi tưởng".

 Về vấn đề này, này các Tỷ-kheo, Như Lai biết như
sau: "Những Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn nào chủ
trương sau khi chết, tự ngã là phi tưởng phi phi
tưởng, không bệnh,

 các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy chủ
trương sau khi chết, tự ngã hoặc có sắc, phi
tưởng phi phi tưởng, không bệnh;
 các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy chủ
trương sau khi chết, tự ngã hoặc không sắc,
phi tưởng phi phi tưởng, không bệnh;
 các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy chủ
trương sau khi chết, tự ngã hoặc có sắc và
không sắc, phi tưởng phi phi tưởng, không
bệnh;
 các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy chủ
trương sau khi chết, tự ngã là không có sắc,
không không sắc, phi tưởng phi phi tưởng,
không bệnh".

Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn, Bà-la-môn nào chủ trương sự thành tựu của xứ này (ayatana) chỉ nhờ những hành có thể thấy được, nghe được, tư

VÔ THƯỢNG                                         88

duy được, ý thức được; đây được xưng, này các Tỷ-
kheo, là tổn hại cho sự thành tựu xứ (ayatana) này.
Vì rằng, này các Tỷ-kheo, xứ này không được xưng
là có thể đạt thành nhờ sự thành tựu hữu hành
(sasankhara), mà này các Tỷ-kheo, xứ này được
xưng là có thể đạt thành nhờ sự thành tựu không
có hành nào còn lại. Biết rằng cái này thuộc hữu vi
là thô pháp, nhưng có sự đoạn diệt các hành, biết
được có (sự đoạn diệt này), Như Lai thấy sự giải
thoát khỏi (pháp hữu vi) và đã vượt khỏi (pháp hữu
vi).

 Ở đây, này các Tỷ-kheo, những vị Sa-môn, Bà- la-môn nào chủ trương sau khi chết, tự ngã có tưởng, không bệnh, một số phỉ báng các vị ấy.

 Còn những vị Sa-môn, Bà-la-môn nào chủ trương sau khi chết, tự ngã không tưởng, không bệnh, một số phỉ báng các vị ấy.

 Còn những vị Sa-môn, Bà-la-môn nào chủ
trương sau khi chết, tự ngã phi tưởng phi phi
tưởng, không bệnh, một số phỉ báng các vị ấy.
Vì sao vậy? Tất cả những Tôn giả Sa-môn, Bà-
la-môn này hướng thượng tuyên bố có chấp
trước: "Đời sau chúng ta sẽ hiện hữu, đời sau
chúng ta sẽ hiện hữu". Ví như một người lái

VÔ THƯỢNG                                        89

buôn đi buôn bán nghĩ rằng: "Từ đây ta sẽ có
vật này, ta sẽ được vật này từ cái này". Cũng
vậy, những vị Sa-môn, Bà-la-môn này, chúng
ta nghĩ rằng, cũng giống như những người lái
buôn khi các vị này nói: "Đời sau chúng ta sẽ
hiện hữu, đời sau chúng ta sẽ hiện hữu".

 Về vấn đề này, này các Tỷ-kheo, Như Lai biết
được: "Những Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn này
chủ trương đoạn diệt, hủy hoại, diệt tận, loại hữu
tình hiện đang sinh tồn, những vị ấy sợ hãi tự
thân, yếm ly tự thân, chỉ chạy theo và chạy
vòng quanh tự thân".

Ví như một con chó bị dây cột vào một cột trụ
hay cây cột vững chắc, chạy theo và chạy vòng tròn
cột trụ hay cây cột ấy. Cũng vậy, các Tôn giả Sa-
môn, Bà-la-môn ấy sợ hãi tự thân, yếm ly tự thân,
chỉ biết chạy theo và chạy vòng quanh tự thân. Biết
rằng cái này thuộc hữu vi là thô pháp, nhưng có sự
đoạn diệt các hành, biết được có (sự đoạn diệt này),
Như Lai thấy sự giải thoát khỏi (pháp hữu vi), và đã
vượt khỏi (pháp hữu vi).

Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn hay Bà-la- môn nào luận bàn về tương lai, thảo luận về tương lai, y cứ vào tương lai tuyên bố nhiều quan điểm sai

VÔ THƯỢNG                                         90

khác, tất cả đều tuyên bố năm xứ này hay một trong chúng.

 Này các Tỷ-kheo, có một số Sa-môn, Bà-la-môn luận bàn về quá khứ, thảo luận về quá khứ, y cứ vào quá khứ, tuyên bố nhiều quan điểm sai khác:

 "Tự ngã và thế giới là thường còn; chỉ như vậy là
chơn thật, ngoài ra là hư vọng". Ở đây, một số
tuyên bố như vậy.
 "Tự ngã và thế giới là vô thường; chỉ như vậy là
chơn thật, ngoài ra là hư vọng". Ở đây, một số
tuyên bố như vậy.
 "Tự ngã và thế giới là thường còn là vô thường;
chỉ như vậy là chân thật, ngoài ra là hư vọng". Ở
đây, một số tuyên bố như vậy.
 "Tự ngã và thế giới là không phải thường còn,
không phải vô thường; chỉ như vậy là chơn thật,
ngoài ra là hư vọng". Ở đây, một số tuyên bố như
vậy.
 "Tự ngã và thế giới là hữu biên; chỉ như vậy là
chơn thật, ngoài ra là hư vọng". Ở đây, một số
tuyên bố như vậy.
 "Tự ngã và thế giới là vô biên; chỉ như vậy là chơn
thật, ngoài ra là hư vọng". Ở đây, một số tuyên bố

VÔ THƯỢNG                                          91

như vậy.
 "Tự ngã và thế giới là hữu biên và vô biên; chỉ
như vậy là chơn thật, ngoài ra là hư vọng". Ở đây,
một số tuyên bố như vậy.
 "Tự ngã và thế giới không phải hữu biên, không
phải vô biên; chỉ như vậy là chơn thật, ngoài ra là
hư vọng". Ở đây, một số tuyên bố như vậy.
 "Tự ngã và thế giới là nhứt tưởng; chỉ như vậy là
chơn thật, ngoài ra là hư vọng". Ở đây, một số
tuyên bố như vậy.
 "Tự ngã và thế giới là dị tưởng; chỉ như vậy là
chơn thật, ngoài ra là hư vọng". Ở đây, một số
tuyên bố như vậy.
 "Tự ngã và thế giới là thiểu tưởng; chỉ như vậy là
chơn thật, ngoài ra là hư vọng". Ở đây, một số
tuyên bố như vậy.
 "Tự ngã và thế giới là vô lượng tưởng; chỉ như
vậy là chơn thật, ngoài ra là hư vọng". Ở đây, một
số tuyên bố như vậy.
 "Tự ngã và thế giới là nhứt hướng lạc; chỉ như vậy
là chơn thật, ngoài ra là hư vọng". Ở đây, một số
tuyên bố như vậy.
 "Tự ngã và thế giới là nhứt hướng khổ; chỉ như
vậy là chơn thật, ngoài ra là hư vọng". Ở đây, một

VÔ THƯỢNG                                          92

số tuyên bố như vậy.
 "Tự ngã và thế giới là lạc và khổ; chỉ như vậy là
chơn thật, ngoài ra là hư vọng". Ở đây, một số
tuyên bố như vậy.
 "Tự ngã và thế giới là không khổ, không lạc; chỉ
như vậy là chơn thật, ngoài ra là hư vọng". Ở đây,
một số tuyên bố như vậy.

Ở đây, này các Tỷ-kheo, những vị Sa-môn, Bà- la-môn nào có chủ thuyết như sau, có quan điểm như sau: "Tự ngã và thế giới là thường còn, chỉ như vậy là chơn thật, ngoài ra là hư vọng". Ngoài tín, ngoài hỷ, ngoài tùy văn, ngoài thẩm định lý do, ngoài kham nhẫn chấp thọ (tà) kiến, trí tự mình sẽ trở thành thanh tịnh, trong sạch; sự tình như vậy không xảy ra. Này các Tỷ-kheo, nếu trí tự mình không trở thành thanh tịnh, trong sạch, thời cho đến chỉ một phần nhỏ của trí, mà những Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy làm cho trong sạch chính như vậy cũng được xưng là chấp trước đối với những vị Tôn giả Sa-môn, Bà- la-môn ấy. Biết rằng cái này thuộc hữu vi là thô pháp, nhưng có sự đoạn diệt các hành, biết được có (sự đoạn diệt này), Như Lai thấy sự giải thoát khỏi (pháp hữu vi) và đã vượt khỏi (pháp hữu vi).

Ở đây, này các Tỷ-kheo, những vị Sa-môn, Bà-

VÔ THƯỢNG                                            93

la-môn nào có lý thuyết như sau, có quan điểm như sau: "Tự ngã và thế giới là vô thường... (như trên)... tự ngã và thế giới là thường còn và vô thường... (như trên)... tự ngã và thế giới không thường còn và không vô thường... (như trên)... tự ngã và thế giới là vô biên... (như trên)... tự ngã và thế giới là hữu biên và vô biên... (như trên)... tự ngã và thế giới là không hữu biên, không vô biên... (như trên)... tự ngã và thế giới là nhứt tưởng... (như trên)... tự ngã và thế giới là dị tưởng... (như trên)... tự ngã và thế giới là thiểu tưởng... (như trên)... tự ngã và thế giới là vô lượng tưởng... (như trên)... tự ngã và thế giới là nhứt hướng lạc... (như trên)... tự ngã và thế giới là nhứt hướng khổ... (như trên)... tự ngã và thế giới là lạc và khổ.. (như trên)... Tự ngã và thế giới là không khổ, không lạc; chỉ như vậy là chơn thật, ngoài ra là hư vọng. Ngoài lòng tin, ngoài hỷ, ngoài tùy văn, ngoài thẩm định lý do, ngoài sự kham nhẫn chấp thọ (tà) kiến, trí tự mình sẽ trở thành thanh tịnh, trong sạch, sự tình như vậy không xảy ra. Này các Tỷ-kheo, nếu trí tự mình không trở thành thanh tịnh, trong sạch, thời cho đến chỉ một phần nhỏ của trí, mà những Tôn giả Sa- môn, Bà-la-môn ấy làm cho trong sạch, chính như vậy cũng được xưng là chấp trước đối với những Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy. Biết rằng cái này thuộc hữu vi là thô pháp, nhưng có sự đoạn diệt các hành, biết được có (sự đoạn diệt này), Như Lai thấy

VÔ THƯỢNG                                             94

sự giải thoát khỏi (pháp hữu vi), và đã vượt khỏi (pháp hữu vi).

 Ở đây, này các Tỷ-kheo, có vị Sa-môn hay Bà-la-
môn do từ bỏ những quan điểm về quá khứ, và từ
bỏ những quan điểm về tương lai, do không hoàn
toàn chú tâm đến những dục kiết sử, đạt được viễn
ly hỷ và an trú. Vị ấy nghĩ: "Đây là sự thật, đây là
thù diệu, tức là đạt được viễn ly hỷ, ta an trú".
Nhưng nếu viễn ly hỷ ấy của vị này bị đoạn diệt,
do viễn ly hỷ bị đoạn diệt, ưu tư sanh khởi. Do ưu
tư được đoạn diệt, viễn ly hỷ sanh khởi. Ví như,
này các Tỷ-kheo, chỗ nào bóng mát từ bỏ, chỗ ấy
sức nóng (mặt trời) lan rộng, chỗ nào sức nóng
(mặt trời) từ bỏ, chỗ ấy bóng mát lan rộng; cũng
vậy, này các Tỷ-kheo, do viễn ly hỷ bị đoạn diệt,
ưu tư sanh khởi. Do ưu tư được đoạn diệt nên viễn
ly hỷ sanh khởi.

 Về vấn đề này, này các Tỷ-kheo, Như Lai
biết như sau: Vị Tôn giả Sa-môn hay Bà-la-
môn này, do từ bỏ những quan điểm về quá
khứ, và do từ bỏ những quan điểm về tương
lai, do hoàn toàn không chú tâm đến các dục
kiết sử, sau khi đạt được viễn ly hỷ, liền an
trú: "Đây là sự thật, đây là thù diệu, tức là
đạt được viễn ly hỷ, ta an trú". Viễn ly ấy

VÔ THƯỢNG                                           95

của vị này bị đoạn diệt. Do viễn ly hỷ bị
đoạn diệt, ưu tư sanh khởi; do ưu tư được
đoạn diệt, viễn ly hỷ sanh khởi. Biết rằng cái
này thuộc hữu vi pháp là thô pháp, nhưng có
sự đoạn diệt các hành, biết được có (sự đoạn
diệt này), Như Lai thấy sự giải thoát khỏi
(pháp hữu vi) và đã vượt khỏi (pháp hữu vi).

 Nhưng ở đây, này các Tỷ-kheo, có vị Sa-môn hay
Bà-la-môn, do từ bỏ các quan điểm về quá khứ,
do từ bỏ các quan điểm về tương lai, do hoàn toàn
không chú tâm đến các dục kiết sử, do vượt qua
viễn ly hỷ, sau khi đạt được phi vật chất lạc liền
an trú: "Đây là sự thật, đây là thù diệu tức là đạt
được phi vật chất lạc, ta an trú". Phi vật chất lạc
của vị ấy bị đoạn diệt; do phi vật chất lạc bị đoạn
diệt, viễn ly hỷ sanh khởi; do viễn ly hỷ bị đoạn
diệt, phi vật chất lạc sanh khởi. Ví như, này các
Tỷ-kheo, chỗ nào bóng mát từ bỏ, chỗ ấy sức nóng
(mặt trời) lan rộng, chỗ nào sức nóng (mặt trời)
từ bỏ, chỗ ấy bóng mát lan rộng; cũng vậy, này
các Tỷ-kheo, do phi vật chất lạc bị đoạn diệt, viễn
ly hỷ sanh khởi; do viễn ly hỷ bị đoạn diệt, phi vật
chất lạc sanh khởi.

 Về vấn đề này, này các Tỷ-kheo, Như Lai biết như sau: Vị Tôn giả Sa-môn hay Bà-la-

VÔ THƯỢNG                                           96

môn này, do từ bỏ các quan điểm về quá
khứ, do từ bỏ các quan điểm về tương lai, do
hoàn toàn không chú tâm đến các dục kiết
sử, do vượt qua viễn ly hỷ, đạt được phi vật
chất lạc và an trú: "Đây là sự thật, đây là thù
diệu, tức là đạt được phi vật chất lạc, ta an
trú". Phi vật chất lạc ấy của vị này bị đoạn
diệt. Do phi vật chất lạc bị đoạn diệt, viễn ly
hỷ sanh khởi; do viễn ly hỷ bị đoạn diệt, phi
vật chất lạc sanh khởi. Biết rằng cái này
thuộc hữu vi là thô pháp, nhưng có sự đoạn
diệt các hành; biết được có (sự đoạn diệt)
này, Như Lai thấy được sự giải thoát khỏi
(pháp hữu vi) và đã vượt khỏi (pháp hữu vi).

 Ở đây, này các Tỷ-kheo, có Sa-môn hay Bà-la- môn, do từ bỏ các quan điểm về quá khứ, do từ bỏ các quan điểm về tương lai, do hoàn toàn không chú tâm đến các dục kiết sử, do vượt qua viễn ly hỷ, do vượt qua phi vật chất lạc, sau khi đạt được vô khổ vô lạc thọ, liền an trú: "Đây là sự thật, đây là thù diệu, tức là đạt được vô khổ vô lạc thọ, ta an trú". Vô khổ vô lạc thọ ấy của vị này bị đoạn diệt. Do vô khổ vô lạc thọ bị đoạn diệt, phi vật chất lạc sanh khởi; do phi vật chất lạc bị đoạn diệt, vô khổ vô lạc thọ sanh khởi. Ví như này các Tỷ- kheo, chỗ nào bóng mát từ bỏ, chỗ ấy sức nóng

VÔ THƯỢNG                                            97

(mặt trời) lan rộng, chỗ nào sức nóng từ bỏ, chỗ
ấy bóng mát lan rộng; cũng vậy, này các Tỷ-kheo,
do vô khổ vô lạc thọ bị đoạn diệt, phi vật chất lạc
sanh khởi; do phi vật chất lạc bị đoạn diệt, vô khổ
vô lạc thọ sanh khởi.

 Về vấn đề này, này các Tỷ-kheo, Như Lai
biết như sau: vị Tôn giả Sa-môn hay Bà-la-
môn này, do từ bỏ các quan điểm về quá
khứ, do từ bỏ các quan điểm về tương lai, do
hoàn toàn không chú tâm đến các dục kiết
sử, do vượt qua viễn ly hỷ, do vượt qua phi
vật chất lạc, sau khi đạt được vô khổ vô lạc
thọ, liền an trú: "Đây là sự thật, đây là thù
diệu, tức là đạt được vô khổ vô lạc thọ, ta an
trú". Vô khổ vô lạc thọ ấy của vị này bị đoạn
diệt. Do vô khổ vô lạc thọ bị đoạn diệt, phi
vật chất lạc sanh khởi; do phi vật chất lạc bị
đoạn diệt, vô khổ vô lạc thọ sanh khởi. Biết
rằng cái này thuộc hữu vi là thô pháp, nhưng
có sự đoạn diệt các hành, sau khi biết được:
"Đây có sự đoạn diệt (các hành này), Như
Lai thấy được sự giải thoát khỏi (hữu vi
pháp)" và đã vượt khỏi (hữu vi pháp).

 Nhưng ở đây, này các Tỷ-kheo, có vị Sa-môn hay Bà-la-môn, do từ bỏ các quan điểm về quá khứ,

VÔ THƯỢNG                                          98

do từ bỏ các quan điểm về tương lai, do hoàn toàn
không chú tâm đến các dục kiết sử, do vượt khỏi
viễn ly hỷ, do vượt khỏi phi vật chất lạc, do vượt
khỏi vô khổ vô lạc thọ, vị ấy quán: "Ta là tịch
tịnh, ta là tịch diệt, ta là không chấp thủ".

 Về vấn đề này, này các Tỷ-kheo, Như Lai
biết như sau: Ở đây, này các Tỷ-kheo, Như
Lai biết như sau: Vị Tôn giả Sa-môn, Bà la
môn này... (như trên)... "... ta là không chấp
thủ". Chắc chắn vị Đại đức này tuyên bố con
đường thích hợp (đưa đến) Niết-bàn. Nhưng
vị Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn này khởi lên
chấp thủ, hoặc chấp thủ quan điểm về quá
khứ, chấp thủ hoặc chấp thủ quan điểm về
tương lai, chấp thủ hoặc chấp thủ dục kiết
sử, chấp thủ hoặc chấp thủ viễn ly hỷ, chấp
thủ hoặc chấp thủ phi vật chất lạc, chấp thủ
hoặc chấp thủ vô khổ vô lạc thọ. Dầu cho vị
Đại đức này quán: "Ta là tịch tịnh, ta là tịch
diệt, ta không có chấp trước", nhưng vị này
vẫn được xem là có chấp trước về điểm
ấy. Biết rằng cái này thuộc hữu vi pháp là
thô pháp, nhưng có đoạn diệt các hành, sau
khi biết được có (sự đoạn diệt các hành) này,
Như Lai thấy được sự giải thoát khỏi (hữu
vi pháp) và đã vượt khỏi (hữu vi pháp).

VÔ THƯỢNG                                        99

 Nhưng ở đây, này các Tỷ-kheo, vô thượng tịch
tịnh, tối thắng đạo được Như Lai chánh đẳng
giác, nghĩa là sau khi như thật biết sự tập khởi, sự
đoạn diệt, vị ngọt và sự nguy hiểm của sáu xúc
xứ, có sự giải thoát không chấp thủ. Ở đây, này
các Tỷ-kheo, vô thượng tịch tịnh tối thắng đạo này
được Như Lai chánh đẳng giác, nghĩa là sau khi
như thật biết sự tập khởi, sự đoạn diệt, vị ngọt và
sự nguy hiểm của sáu xúc xứ, có sự giải thoát
không chấp thủ.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Các Tỷ-kheo hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

VÔ THƯỢNG                                           100
