Luật Vinaya & Giảng Giải (Nam truyền)
Luật Xuất Gia tóm tắt [Pabbajita Vinaya Sankhepa] (TK Hộ Tông - Vansarakkhita Bhikkhu)
Nguồn: kho Dân tộc KING — Giảng Sư (văn bản trích từ PDF)

THERAVÀDA - PHẬT-GIÁO NGUYÊN-THỦY

LUẬT XUẤT GIA TÓM TẮT (PABBAJITA VINAYA SANKHEPA)

VANSARAKKHITA BHIKKHU
TỲ-KHƯU HỘ-TÔNG
PL. 2510 - TL. 1966
TÁI BẢN PL. 2537 - TL. 1993
---o0o---
Nguồn
Chuyển sang ebook 26-08-2009
Người thực hiện :
Nam Thiên - namthien@gmail.com

Mục Lục
TIỂU TỰA
DẪN-TÍCH
LỢI ÍCH CỦA SỰ TRÌ LUẬT
TRUYỀN GIỚI
BỔN PHẬN LÀM ÔNG THẦY HÕA THƢỢNG
PHÉP TRUYỀN GIỚI SA-DI
PHÉP TRUYỀN TỲ-KHƢU GIỚI
GIỚI LUẬT SA-DI
01) MƢỜI PHÉP HỌC (SIKKHÀPADA)
02) MƢỜI PHÉP HÀNH PHẠT (DANDAKAMMA)
03) MƢỜI PHÉP TRỤC XUẤT (NÀSANANGA)
LỜI DẠY TIẾP (ANUSÀSANA)
TAM HỌC (TRISIKKHÀ)
ĐIỀU HỌC (SIKKHÀPADA)

BIỆT BIỆT GIẢI THOÁT THU THÖC GIỚI (PÀTIMOKKHA
SAMVARASÌLA)
I. BỐN ĐIỀU BẤT CỘNG TRỤ (PÀRÀJIKA).
II. MƢỜI BA (13) ĐIỀU HỌC TĂNG TÀN (SANGHA DISESA)
III. ĐIỀU HỌC BẤT ĐỊNH (ANIYATTA)
IV. 30 ĐIỀU HỌC ƢNG XẢ ĐỐI TRỊ (NISSAGGIYA PÀCITTIYA)
V. ƢNG ĐỐI TRỊ (PÀCITTIYA)
VI. BỐN ĐIỀU HỌC ƢNG PHÁT LỘ (Patidesaniya)
VII. BẢY MƢƠI LĂM (75) ĐIỀU HỌC ƢNG HỌC PHÁP
(SEKKHIYAVATTA)
VIII. DIỆT TRANH (ADHIKARANA SAMATHA)
NHỮNG ĐIỀU HỌC NGOÀI GIỚI BỔN TRỌNG TỘI (Thullaccaya)
CHÖ GIẢI 10 ĐIỀU LẦM LẠC
01) MUỐN ĐỂ TRONG ỐNG BẰNG SỪNG ĐƢỢC PHÉP ĂN (kappati
singilonakappo)
02) XẾ BÓNG 2 NGÓN TAY CÕN ĂN ĐƢỢC (kappatidvangulakappo)
03) ĐI VÀO XÓM CÕN ĂN ĐƢỢC (kappatigàmantarakappo)
04) Ở CHUNG CHỒ LÀM PHÉP "SÁM HỐI" (kappati àsàsa kappo)
05) LÀM PHÉP SÁM HỐI THEO Ý MÌNH CŨNG ĐƢỢC (kappati
anuma tikappo)
06) LÀM THEO THÓI QUEN CŨNG ĐƢỢC (kappati ácinna kappo)
07) SỮA TƢƠI ĐỂ CHUA THIỆT CHUA DÙNG CŨNG ĐƢỢC
(kappati amathitakappo)
08) RƢỢU MỚI, CHƢA THIỆT MẠNH UỐNG CŨNG ĐƢỢC (kappati
jalogimpàtum)
09) TỌA CỤ KHÔNG CÓ BÌA DÙNG CŨNG ĐƢỢC (kappati adasakam
nisìdana)
10) CẢM XÖC VÀNG BẠC CŨNG ĐƢỢC (kappati jàtarùparajatam)
14 PHÁP HÀNH (VATTA 14)
01) NHỮNG VIỆC CỦA TỲ-KHƢU XA MỚI ĐẾN PHẢI HÀNH
(àgantukavatta)
02) NHỮNG VIỆC TỲ-KHƢU Ở CHÙA PHẢI HÀNH (àvàsikavatta)
03) NHỮNG VIỆC CỦA TỲ-KHƢU RA ĐI ĐÁNG PHẢI HÀNH
(gamikavatta)
04) NHỮNG VIỆC CỦA TỲ-KHƢU Ở TRONG NHÀ ĂN PHẢI HÀNH
(anumodanavatta)
05) NHỮNG VIỆC TỲ-KHƢU CHỊU MỜI ĂN PHẢI
HÀNH(bhattaggavatta)
06) NHỮNG VIỆC CỦA TỲ-KHƢU ĐI KHUẤT THỰC PHẢI HÀNH
(pindacàrikavatta)

07) NHỮNG VIỆC CỦA TỲ-KHƢU ẨN TU TRONG RỪNG PHẢI
HÀNH (àrannikavatta)
08) NHỮNG VIỆC CỦA TỲ-KHƢU Ở THẤT PHẢI HÀNH
(senàsanavatta)
09) CÔNG VIỆC PHẢI HÀNH Ở NHÀ BẾP (jantaghararavatta)
10) CÔNG VIỆC PHẢI HÀNH TRONG NHÀ XÍ (vaccakutivatta)
11) BỔN PHẬN TRÕ ĐỐI VỚI THẦY HOÀ THƢỢNG (upajjhàyavatta)
12) BỔN PHẬN CỦA THẦY HÕA THƢỢNG PHẢI Ở CÙNG TRÕ
(saddhimvihàrikavatta)
13) BỔN PHẬN CỦA TRÕ PHẢI Ở CÙNG VỊ A XÀ LÊ LÀ THẦY
NƢƠNG TỰA (àcariyavatta)
14) BỔN PHẬN CỦA VỊ A XÀ LÊ Ở CÙNG TRÕ (Antevàsikavatta)
UPOSATHA - BỐ-TÁT
GIẢI VỀ CÁCH THỨC ADHITTHÀNA
GIẢI VỀ CÁCH GỞI Y DƢ (Vikappa)
GIẢI VỀ CÁCH ĐỨT ADHITTHÀNA
TỔNG KẾT TRÍCH DỊCH Ở TẠNG LUẬT
PHÁP LÀM CHO TRỞ NÊN SA-MÔN
PHƢƠNG TIỆN CHO PHÁP SANH PHÁP CỦA BẬC XUẤT GIA HOẶC
SA-MÔN
TỘI CỦA BẬC XUẤT GIA TU HÀNH KHÔNG CHƠN CHÁNH
MƢỜI PHÁP MÀ BẬC XUẤT GIA PHẢI QUÁN TƢỞNG THƢỜNG
XUYÊN
PHẬT NGÔN

---o0o--- TIỂU TỰA

Khi Phật sắp nhập Niết-bàn ông ANANDA và ông UPÀLI, có đến hỏi Phật: Bạch Đức Thế-tôn sau khi Phật diệt độ, chúng tôi phải tôn ai làm thầy?

Phật dạy: "Phải tôn giới Ba-la-đề mọc-xa làm thầy.".

"Ba-la-đề mọc-xa" (Pàtimokkha) Tàu dịch là: "Biệt-biệt giải-thoát", nghĩa là giữ đƣợc một giới luật thì thoát khỏi đƣợc một tội.

Phật lại nói: Nhƣ-lai chế ra điều-học có mƣời điều lợi ích là:

1)- Cho có tuyệt hảo đến Tăng.
2)- Cho có sự an-lạc đến Tăng.
3)- Để khiển trách những ngƣời bƣớng bỉnh phá giới.
4)- Cho có sự ở an đến tỳ-khƣu trì-giới trong sạch, đáng kính mến.
5)- Để ngăn ngừa các lậu-phiền-não trong đời hiện tại.
6)- Để đẩy lui các lậu-phiền-não trong đời vị lai.
7)- Cho những ngƣời chƣa tin, phát tâm tín-ngƣỡng.
8)- Cho những ngƣời đã tin, càng thêm tin.
9)- Cho Phật-pháp đƣợc kiên cố lâu dài.
10)- Để hộ trì Tạng Luật.

Chƣ tỳ-khƣu vui thích trong sự xuất gia, nên ghi nhớ cho rõ các quả vui đều phát sanh do sự thông hiểu Giới luật trƣớc cho có đức tin bền chắc trong giới-luật và cần phải thực hành theo cho thuần thục

Ngƣời thông hiểu giới luật ví nhƣ cha mẹ nhƣ nơi nƣơng nhờ của tất cả hạng ngƣời tín-ngƣỡng Phật-pháp. Những ngƣời đã thọ Sa-di¸ hoặc Tỳ-khƣu giới thực hành theo điều trọng và điều khinh và biết rõ nơi nào nên tới lui, hoặc không nên tới lui 1, cũng đều nƣơng theo ngƣời thông hiểu "giới-luật "ấy.

Ngƣời mà giữ giới trong sạch đáng làm nơi nƣơng nhờ cho hàng Phật-tử mong tìm sự an vui, thì hằng đƣợïc tƣơi tĩnh, nói năng trong khi hội họp, không chút chi e ngại. Ngƣời trì-giới có thể cảm hóa kẻ nghịch trở thuận làm cho Phật-pháp đƣợc hƣng thạnh lâu dài.

Lại nữa Giới-Luật có lợi-ích phát sanh "sự thu thúc" (Samvara).

Thu thúc có lợi ích phát sanh sự "không bất bình "(Vipatisàra).

Không bất-bình có lợi ích phát sanh "sự thỏa thích" (Pàmojja).

Thỏa-thích có lợi ích phát sanh "sự no-lòng" (Pìti). 2

No lòng có lợi ích phát sanh "tâm yên lặng" (Passaddhi).

Yên-lặng có lợi ích phát sanh "điều an-lạc" (Sukha).

An-lạc có lợi ích phát sanh "thiền định" (Samàdhi).

Thiền định có lợi ích phát sanh "sự hiểu biết rõ cả pháp theo chơn lý" (Yathàbhùtannànadassana).

Hiểu biết rõ các pháp theo chơn-lý có lợi-ích phát sanh "sự chán nản đối với chúng sanh và vật" (Nibbidà).

Chán-nản trong chúng sanh và vật có lợi ích phát sanh "sự xa lìa tình-dục" (Viraga).

Xa lìa tình-dục có lợi-ích phát sanh "sự giải thoát khỏi phiền não" (Vimutti).

Giải thoát khỏi phiền não có lợi-ích phát sanh "sự hiểu biết rõ rằng đƣợc giải-thoát" (Vimuttinànadassana).

Hiểu biết rõ rằng đƣợc giải-thoát có lợi ích phát sanh "sự dứt khổ vì hết cố chấp" (Anupàdàparinibbàna).

Quả báo mà phải đƣợc theo thứ tự ấy, đều do sự trì giới-luật cả.

Cớ ấy, hành giả muốn đƣợc an-vui tuyệt đối ở cảnh Niết-bàn, chỉ nên tinh tấn vâng giữ giới luật và hết lòng thực hành theo cho chín chắn ắt đƣợc nhƣ nguyện chẳng sai.

Mong sao cho tất cả thân quyến chúng ta trong vũ-trụ đƣợc an vui lâu dài, sớm mau hồi đầu hƣớng-thiện qui y Tam-bảo, thọ-trì giới luật, một lòng bất- thối, để tiến bộ trên đƣờng giải thoát, đạt đến Niết bàn ngỏ hƣởng điều an- vui bất-diệt.

Mong thay Bhikkhu Vansarakkhita (Tỳ-khƣu Hộ-Tông). PL 2510 - TL 1966

-ooOoo-

DẪN-TÍCH

Giải về: Nhân quả của sự Trì giới

Từ xƣa đến nay, các bậc trí-tuệ hằng thỏa-thích trong sự tiếp dẫn ngƣời đời, lánh dữ làm lành, hầu thọ hƣởng những hạnh phúc lớn lao và làm cho sự

sống của mình đạt điều lợi ích. Hạng ngƣời nhƣ thế, đều là bậc cao đẳng, thƣờng dứt bỏ gia-tài, danh-vọng và sự vui sƣớng trong ngủ-trần, xuất gia tu-hành để dạy bảo ngƣời đời noi theo chánh pháp mà tự mình đã giác ngộ. Đến khi có nhiều ngƣời sùng bái qui-y, thì đƣợc tôn làm "Giáo chủ", lời dạy bảo của bậc "Giáo-chủ", ấy mà thiên hạ tôn ngƣỡng thực hành theo, gọi là "tôn-giáo".

Tôn-giáo của Đức Chánh-biến-tri mà đƣợc thạnh-hành đến ngày nay là vì ngài giáng sanh nơi nhà vua, dòng Thích-ca tại xứ Trung-Ấn Độ, tên ngài là "Sĩ-đạt-ta" (Silddhattha), phụ vƣơng ngài là vua "Tịnh-phạn-vƣơng" (Suddhodana) trị vì trong xứ "Ca-tỳ-la-vệ "(Kapilavatthu), mẫu hậu ngài là bà "Mada hoàng-hậu" (Mahàmayàdevi). Khi mới sanh ngài ra, có thầy xem tƣớng tiên đoán rằng: "Nếu ngài ở thế thì sẽ đƣợc làm Chuyển-luân-vƣơng, bằng đi tu ắt làm một giáo-chủ trong thế gian". Khi ngài đƣợc 16 tuổi, phụ- vƣơng ngài truyền ngôi cho làm chúa trong nƣớc, hoàng-hậu của ngài là bà Bambà.

Làm vua 13 năm, đƣợc 29 tuổi ngài bỏ ngôi, xuất-gia đi ẩn tu nơi rừng núi, nhằm ngày mà thái-tử (Rahulà) là con ngài mới ra đời. Xuất-gia rồi, Ngài hằng tinh-tấn tu khổ-hạnh, tìm đƣợc vô-thƣợng chánh-đẳng chánh giác, hết 6 năm mới đƣợc giác-ngộ, rồi ngài ngự đến các nơi để tùy duyên hóa-độ chúng-sanh thoát khỏi vòng khổ ải đến 80 tuổi rồi nhập Niết-bàn.

Pháp và Luật mà ngài đã giảng giải gọi là "Phật-giáo", những ngƣời tu theo "Phật giáo" gọi là "Phật-tử ".

Các Phật-tử ấy chia ra làm 4 hạng ngƣời là: tỳ-khƣu, tỳ-khƣu-ni, thiện-nam, tín- nữ. Trong 4 hạng ngƣời ấy, các vị tỳ-khƣu mà đƣợc thọ cụ-túc giới đầu tiên hết là nhóm 5 tỳ-khƣu "A-nhã Kiều Trần Nhƣ" (Annakondanna).

Đầu tiên, Phật-pháp còn mới, có ít tỳ-khƣu, giới-luật là điều nâng-đỡ Chƣ- tăng không cần phải có nhiều. Các vị Thinh-văn ấy đều là bậc A-la hán tâm- tánh trong sạch, các ngài thấu rõ Phật-pháp đều đủ và tôn-ngƣỡng thật hành theo lý Trung đạo mà Đức Giáo-chủ đã giải bày.

Đến khi Phật-giáo ngày càng thạnh-hành dần dần, số tỳ-khƣu càng tăng trƣởng rồi ở riêng theo phe, theo đảng. Có hạng tỳ-khƣu không đƣợc trong sạch, tu hành không đúng đắn, cho nên đức Phật mới chế ra điều học.

-ooOoo-

LỢI ÍCH CỦA SỰ TRÌ LUẬT

Lẽ thƣờng, loài ngƣời trong thế-gian, ở theo phe, theo đảng, không sao ở cho vừa ý nhau đƣợc, nhơn tâm mỗi ngƣời mỗi khác, sức không đồng nhau: ngƣời có sức lực, cộc-cằn thì hà-hiếp, kẻ yếu-đuối nhu nhƣợc phải chịu khổ không đƣợc an-vui.

Các đức vua trong nƣớc hằng ngự chế hình-luật để ngăn-cấm quốc-dân không cho làm điều hung dữ. Nếu có kẻ phạm nhằm quốc-cấm, sẽ bị nhà vua trừng phạt. Đức vua cũng có ra lịnh khuyên làm những việc lành cho chúng dân đƣợc an cƣ lạc-nghiệp. Cho đến quân-lính cũng có pháp-luật dạy răn mới có trật-tự nghiêm trang đƣợc.

Dầu trong mỗi gia tộc, cũng có phƣơng pháp riêng để cho thân quyến hành theo mới có thể ở yên dễ dàng đƣợc

Về phần ngƣời xuất-gia trong Phật-pháp cũng phải có phép để ngăn ngừa thân khẩu không cho làm dữ, cho tâm đƣợc trong sạch. Đức Thích-ca-mâu- ni là giáo-chủ của chúng ta, Ngài là bậc pháp-vƣơng tiếp độ các hàng Phật- tử và là cha lành của Chƣ-Tăng, Ngài hằng giáo-dục và chăm-nom sự quấy phải của Giáo hội.

Ngài làm hƣớng đạo cho 2 điều:

l) Ngài chế điều-học để ngăn-ngừa, không cho hàng "Phật tử "làm quấy. Nếu tỳ-khƣu làm sái phép, Ngài ra lịnh rằng: "phạm tội nặng, hoặc tội nhẹ để răn mình chừa cải, luôn đến Chƣ-tăng cũng vậy".

2) Ngài dạy làm sự phải, cho chƣ tỳ-khƣu trau dồi thân khẩu đƣợc trang nghiêm, theo các bậc hiền-triết, nhƣ các vị đế-vƣơng trong nƣớc, ngự chế răn cấm quốc-dân không cho làm dữ, dạy phải làm lành, hoặc nhƣ cha lành làm chủ trong gia-tộc, chỉ dẫn con cháu ăn ngay ở thật, theo thứ tự trong họ- hàng.

Pháp mà đức Phật cấm-chế và cho phép, dạy hàng Phật-tử lánh dữ làm lành hiệp lại gọi là "Luật" nghĩa là pháp-tắc để trao dồi thân khẩu cho trang- nghiêm.

Pháp-luật ví nhƣ soi chỉ xỏ bông làm tràng-hoa, ngƣời mà đã xuất-gia theo Phật-pháp nhƣ hoa có màu sắc khác nhau, sợi chỉ có thể làm cho hoa đều đặn, cho có màu tƣơi tốt, liền-lạc, không cho bời-rời, cũng nhƣ "Tạng-Luật" có thể làm cho tỳ-khƣu "Tăng" có cách-thức đẹp đẽ, không vụng-về.

Trong những hạng ngƣời tu theo Phật-pháp làm Tỳ-khƣu hoặc Sa-di chẳng phải do một nhà hoặc một họ mà đến, đều là ngƣời ngƣời khác dòng khác giống, không đồng bậc (bực cao, bực trung hoặc bực thấp). Có ngƣời khác nƣớc, khác tiếng nói, khác xứ sở cho nên có thói quen khác nhau. Nếu không có Tạng-luật làm mực thƣớc hoặc có mà Tỳ-khƣu, Sa-di không học cho hiểu biết, hoặc đã hiểu biết mà không hành theo, ắt thân khẩu và tƣ cách hành-vi không sao tề-chỉnh, không đáng là ruộng phƣớc của ngƣời đời, không làm cho ngƣời chƣa tin, đƣợc tin, ngƣời đã tin càng thêm tin.

Nếu các Tỳ-khƣu Sa-di hòa-hảo nhau, thỏa-thích nhau, không cố chấp theo phe, theo đảng, không cãi lẽ nhau, hiệp nhứt nhau nhƣ nƣớc lộn với sữa, liếc xem nhau bằng cặp mắt từ-bi, khuyên nhau tôn-trọng, thực hành theo giới luật đều đủ, không dƣ thiếu, mới làm cho phần đông ngƣời phát lòng tín- ngƣỡng, nhƣ các thứ hoa trong vƣờn có sắc tốt và mùi thơm khác nhau mà ngƣời bẻ đem để chung trong bình bông, không thứ lớp, không có mẹo-mực thành ra vật không đáng thỏa thích. Nếu ngƣời bó hoa có trí, lành nghề, họ lấy các thứ hoa nhƣ thế đơm cho đều-dặn theo cách thức rồi để trong bình, hoa ấy sẽ thành vật đẹp xem không mỏi mắt. Không cần nói đến hoa đẹp, dầu hoa không đẹp cũng dễ coi, nhờ có mẹo mực làm cho ra vật đẹp đƣợc

Đức Thiên-nhân-Sƣ là Đấng giáo chủ của chúng ta, Ngài thấy điều lợi-ích nhƣ thế, cho nên chế ra "Tạng Luật" cho chƣ Phật-tử hành theo hầu đƣợc sự an vui sự tiến-hóa trong đời này và đời sau.

--- o0o ---

TRUYỀN GIỚI

-ooOoo- BỔN PHẬN LÀM ÔNG THẦY HÒA THƯỢNG

Đức Phật có giải:

Pancahi Bhikkave angehi samannàgatena bhikkhunâapasampàdetabbam.

Nầy các Tỳ-khƣu! Tỳ-khƣu có đủ 5 chi 3 mới nên làm ông thầy Hòa~thƣợng truyền Cụ-túc-giới đến ngƣời xuất-gia. 5 chi ấy là:

l) Apattim jànàti: biết rằng có phạm tội.
2) Anàpattimjànàti: biết rằng không có phạm tội
3) Lahukam àpattimjànàti: biết rằng có phạm tội nhẹ
4) Garuka màpattim jànàti: biết rằng có phạm tội nặng.
5) Dasavasso và hoti atirekadasavasso và: Tỳ-khƣu đã tu đƣợc 10 hạ hoặc
trên 10 hạ.

Trong luật Cullaganthimahàvagga có nói bổn phận ông Thầy Hòa-thƣợng phải có đủ 3 chi nữa là:

1) Manussabhùto: phải thật là loài ngƣời (không phải thú). 2) Bhikkhubhàvo: đã thọ cụ-túc-giới làm Tỳ-khƣu đầy đủ. 3) Opajjhàyangasamannàgato: có đủ chi làm ông thầy Hòa-thƣợng.

Trong 3 chi ấy, chi thứ 3 chia ra có 14 điều:

l) Mallgalàmangalànisamsamjànàti: biết quả báo của các kinh có điều hạnh- phúc, nhứt là Tam-bảo kinh (Ratanasùtra) và quả báo của kinh không có điều hạnh-phúc là kinh Tirokudda. 4

2) Kammakammam jànàti: biết là Tăng-sự hoặc không phải Tăng sự.

3) Sikkhàpadam jànàti: biết cả 227 điều-học trong giới bổn.

4) Sikkhàpadangam jànàti: biết các chi của 227 điều luật ấy.

5) Saranàgamanam jànàti: biết đọc "Tam qui" đúng phép theo Phạn ngữ nhƣ đọc "Buddham saranam gacchàmi" đọc một cách đừng cho gián đoạn.

6) Uposatham jànàti: biết phép hành lễ phát lồ theo 9 điều:

Càtuddasì Uposatha -- hành lễ phát lồ trong ngày 14 Pannarasì Uposatha -- hành lễ phát lồ trong ngày 15 Samaggi Uposatha -- ngày Tăng làm lễ Tự tứ 5

Sangha Uposatha -- ngày lễ phát lồ tăng đọc giới bổn Gana Uposatha -- 1 vị Tỳ-khƣu hành lễ phát lồ Duggale Uposatha -- 1 vị tỳ-khƣu làm lễ phát-lồ Suttuddoesa Uposatha -- từ 4 vị trở lên thì đọc giới bổn giữa tăng Parisuddi Uposatha -- tỏ cho nhau biết về sự trong sạch của mình Adhitthà Uposatha -- nếu chỉ có 1 vị Tỳ-khƣu hành lễ phát lồ thì nguyện rằng: Ajja me Uposatha (nay là ngày lễ phát lồ sám hối của tôi).

7) Uposathakamman jànàti: biết cách làm lễ phát lồ có 4 cách:

Addhammenavaggam -- phe, không đúng theo phép
Dhammesamaggam -- đồng ý nhau nhƣng không đúng phép
Addhammenavaggam -- phe đúng theo phép.
Dhammenasamaggam -- đồng ý nhau và đúng theo phép.

8) Nattisampattim jànàti: biết đọc truyền giới trúng phép giữa Tăng.

9) Nuttì vipattim jànàti: biết đọc truyền giới sái phép giữa Tăng.

l0) Akkhara sampattim jànàti: biết cách đọc trúng giọng Pàli (nattisampatti). 11) Akkhara vipattim jànàti: biết cách đọc sái giọng Pàli (nattivipatti). 6

12) Ubhayàpatimokkhàni: biết tụng nằm lòng cả giới-bổn tỳ-khƣu và tỳ- khƣu-ni.

13) Dasavasso và hoti atireka dasavasso: đã tu đƣợc 10 hạ hoặc 10 hạ trở lên.

14) Nàma rùpamjànàti: Thông rõ Tạng Luận, là tâm, tâm sở, sắc, Niết-bàn.

---o0o---

PHÉP TRUYỀN GIỚI SA-DI

Giới tử mặc y phục trang, hai tay bƣng y ca-sa "vàng" theo ông thầy vào đứng giữa Giáo-hội trƣớc mặt Hòa-thƣợng, bái ngài rồi đọc:

Phạn ngữ                                 Nghĩa

Ukàsa vandàmi bhante sabbam              Tôi xin thành kính làm lễ đại đức aparàdhan khamathame bhante maỳa katam punnam sàminà            Bạch hoá đại đức, cầu xin đại đức anumoditabbam sàminàkatam      tha các tội lỗi cho tôi. Những việc punnam mayham dàtabbam sàdhu   lành mà tôi đã làm, xin đại đức nhận sàdhu anumodàmi.               lãnh, việc làm mà đại đức đã làm xin chia sớt cho tôi và làm cho điều Ukàsa karunnam katvà pabbajjam lợi ích đƣợc thành tựu tôi xin hoan detha me bhante                hỉ thọ lãnh

Tôi xin thành kính, cầu đại đức từ bi thƣơng xót đến tôi và phép xuất gia cho tôi.

Ngồi chồm hổm chấp tay để ngay tam tinh (giữa trán) mà đọc:

Phạn ngữ                                Nghĩa

Aham bhante pabbajjam yàcàmi            Bạch hóa đại đức xin đại đức làm
phép xuất gia cho tôi
Dutiyampi aham bhante pabbajjam
yàcàmi.                         Bạch đại đức xin đại đức làm phép
xuất gia cho tôi, lần thứ nhì
Tatiyampi aham bhante pabbajjam
yàcàmi                          Bạch đại đức xin đại đức làm phép
xuất gia cho tôi lần thứ ba

Rồi đọc bài sau này ba lần dâng y "Ca-sa" cho thầy:

Phạn ngữ                                 Nghĩa

Sabbadukkha nissarananibbàna             Bạch hóa đại đức xin đại đức thâu y sacchikara natthàya, imam kàsàvam        cà sa vàng này và thƣơng xót mà gahetvà pabbàjethamam bhante             phép xuất gia cho tôi đƣợc dứt các anukampam upàdàya                        sự thống khổ và đến Niết Bàn

Rồi đọc bài kệ sau này ba lần xin y ca-sa lại:

Phạn ngữ                                 Nghĩa

Sabbadukkha nissarana nibbàna            Bạch hoá đại đức xin đại đức cho sacchikaranatathàya, etam kàsàvam        xin y cà sa vàng ấy, và thƣơng xót datvà pabbàjethamam bhante               và làm phép xuất gia cho tôi đƣợc anukampam upàdàya                        dứt các sự thống khổ và đến Niết Bàn

Khi giới tử đọc xong ba bận, rồi vị Hòa thƣợng đƣa "ca-sa" cho giới tử và dạy phép tham thiền nhƣ sau nầy:

Phạn ngữ                         Nghĩa

Kesà, lomà, nakhà, dantà, taco Tóc, lông, móng, răng, da Taco, danta, nakhà, lomà, kesà Da, răng, móng lông, tóc

Vị Hòa thƣợng phải giải sơ về cái thân trƣợc cho giới tử nghe. Xong rồi, giới tử lui ra, để mặc y ca-sa và trong khi ấy phải suy ngẫm rằng: "Ta mặc y ca- sa đây, để ngừa sự nóng, lạnh, gió, nắng, muổi, mòng, rắn, rít và tránh sự lỏa thể, chẳng mặc để se sua".

Giới tử đọc:

Phạn ngữ                                Nghĩa

Ukàsa vandàmi bhante sabbam             Tôi xin thành kính làm lễ đại đức. aparàdham khamatha me bhante            Bạch hóa đại đức, cầu xin đại đức mayà kàtam punnam sàminà katam          tha các tội lỗi cho tôi. Những việc punnam mayham dàtabham sàdhu            lành mà tôi đã làm, xin đại đức nhận sàdhu anumodàmi.                        lãnh. Việc lành mà đại đức chia sớt cho tôi làm cho điều lợi ích đƣợc thành tựu, tôi xin hoan hỷ thọ lãnh.

Ukàsa kàrunnam katvà tisaranena         Tôi xin thành kính cầu đại đức từ bi sahasilâni detha me bhante              thƣơng xót mà truyền tam qui và giới cho tôi.

Rồi ngồi chồm hổm chấp tay đọc:

Phạn ngữ                              Nghĩa

Aham bhante saranasìlam yàcàmi        Bạch đại đức, xin đại đức truyền
Tam qui và giới cho tôi
Dutiyampi Aham bhante saranasìlam
yàcàmi                            Bạch đại đức, xin đại đức truyền
Tam qui và giới cho tôi lần thứ nhì
Tatiyampi Aham bhante saranasìlam
yàcàmi                            Bạch đại đức, xin đại đức truyền
Tam qui và giới cho tôi lần thứ ba

Hòa thƣợng đọc:

Phạn ngữ.                             Nghĩa

Yamaham vadàmitam vadehi              Ta đọc lời nào, ngƣơi đọc theo lời nấy

Giới tử đọc:

Àma bhante            Dạ (tôi xin đọc theo)

Rồi giới tử đọc theo Hòa thƣợng:

Phạn ngữ.                              Nghĩa

Namo tassa bhagavato arahato           Tôi đem hết lòng thành kính làm lễ sammàsambuddhassa                      Đức Phá-Gá-Qua ấy. Ngài là bậc Á- Rá-Hăng cao thƣợng, đƣợc chứng quả Chánh biến tri, do ngài tự ngộ, không thầy chỉ dạy (đọc ba lần) [*]

[*] Phá-gá-qua (Bhagava): Tàu dịch là Thế Tôn; Á–rá-hăng (Arahant): Ứng cúng, A-la-hán

Phạn ngữ                              Nghĩa

1) Buddham saranam gacchàmi            1) Tôi xin hết lòng thành kính, xin 2) Dhammam saranam gacchàmi            quy y Phật 3) Sangham saranam gacchàmi            2) Tôi xin hết lòng thành kính, xin quy y Pháp 4) Dutiyampi buddham saranam           3) Tôi xin hết lòng thành kính, xin gacchàmi                               quy y Tăng 5) Dutiyampi dhammam saranam gacchàmi                               4) Tôi xin hết lòng thành kính, xin 6) Dutiyampi sangham saranam           quy y Phật lần thứ nhì. gacchàmi                               5) Tôi xin hết lòng thành kính, xin quy y Pháp, lần thứ nhì 7) Tatiyampi buddham saranam           6) Tôi xin hết lòng thành kính, xin gacchàmi                               quy y Tăng, lần thứ nhì 8) Tatiyampi dhammam saranam gacchàmi                               7) Tôi xin hết lòng thành kính, xin 9) Tatiyampi sangham saranam           quy y Phật lần thứ ba gacchàmi                               8) Tôi xin hết lòng thành kính, xin quy y Pháp lần thứ ba 9) Tôi xin hết lòng thành kính, xin quy y Tăng lần thứ ba

Hòa thƣợng đọc:

Phạn ngữ.                          Nghĩa

Tisaranaggahanam paripunam         Các thọ pháp Tam quy đều đủ rồi

Giới tử đọc:

Àma bhante Dạ (và lạy)

Hòa thƣợng đọc rồi Giới tử đọc theo:

Phạn ngữ                               Nghĩa

1. Pànàtipàtà veramanì sikkhàpadam 1. Tôi xin vâng giữ điều học, là cố ý samàdiyàmi                         tránh xa sự giết thác lòai sanh mạng

2. Adinnàdânà vera manì              2. Tôi xin vâng giữ điều học, là cố ý sikkhàpadam samadiyàmi               tránh xa sự trộm cắp

3. Abrahma cariỳa ve ramanìyàmi      3. Tôi xin vâng giữ điều học, là cố ý
tránh xa sự thông dâm
4. Musàvàdà veramanì sikkhàpadam
samà diyàmi                          4. Tôi xin vâng giữ điều học,là cố ý
tránh xa sự nói dối
5. Surà meraya majjappamàdatthânà
veramanì sikkhàpadam samàdiyàmi   5. Tôi xin vâng giữ điều học, là cố ý
tránh xa sự dễ duôi uống rƣợu
6. Vikàlabhojanà vermanì
sikkhàpadam samàdiyàmi            6. Tôi xin vâng giữ điều học, là cố ý
tránh xa sự ăn sái giờ (từ đúng ngọ
7. Naccagìta vàditavisùkadassanà  cho đến mặt trời mọc chẳng đƣợc
veramanì sikkhapadam sayà diyàmi  phép ăn vật chi cả).

8. Màlàgandha vilepanadhàrana        7. Tôi xin vâng giữ điều học, là cố ý mandana vibhùsanatthànà veramanì     tránh xa sự hát múa sikkhapadam sayà diyàmi 8. Tôi xin vâng giữ điều học, là cố ý 9. Uccàsayana mahàsayanà veramanì tránh xa sự trang điểm, đeo tràng sikkhapadam sayà diyàmi           bông, thoa vật thơm và dồi phấn

10. Jàtarù parajatapatiggahanà       9. Tôi xin vâng giữ điều học, là cố ý veramanì sikkhapadam sayà diyàmi     tránh xa chỗ nằm và ngồi quá cao và xinh đẹp

10. Tôi xin vâng giữ điều học, là cố
ý tránh xa sự thọ lãnh, cất giữ, hoặc
bảo kẻ khác thọ lãnh, cất giữ vàng
bạc châu báu, hoặc cảm xúc đến các
vật ấy

Ngài Hòa thƣợng đọc tiếp:

Phạn ngữ.                            Nghĩa

Imàni dassa sikkhàpadàni             Tôi xin thọ trì cả 10 điều học ấy samàdiyàmi

Sa-di đọc theo ba bận, rồi lạy, xong đứng chấp tay đọc: Vandàmi bhante ... (nhƣ trƣớc).

Xong rồi, Sa-di phải xin Nissaya, cầm nhang đèn dâng cho vị Hòa thƣợng, rồi đứng chấp tay đọc: Vandàmi bhante ... (nhƣ trƣớc).

Sa-di đọc tiếp:

Phạn ngữ.                            Nghĩa

Ukàsa kàrunnam katvà nissayam        Tôi xin thành kính, cầu đại đức dethame bhante                       thƣơng xót mà cho tôi nƣơng dựa theo

Xong rồi ngồi chồm hổm đọc:

Aham bhante nissayam yàcàmi          Bạch đại đức, xin đại đức cho tôi
nƣơng dựa theo
Dutiyampi Aham bhante nissayam
yàcàmi                         Bạch đại đức, xin đại đức cho tôi
nƣơng dựa theo lần thứ nhì
Tatiyampi Aham bhante nissayam
yàcàmi                         Bạch đại đức, xin đại đức cho tôi
nƣơng dựa theo lần thứ ba (1 lạy).
Upajjàyo me bhante hohi
Bạch ngài, ngài là thầy tế độ của tôi

Trong mấy tiếng sau này, Hòa thƣợng nói 1 tiếng nào cũng đƣợc (Giới tử khỏi đọc theo):

Phạn ngữ.                            Nghĩa

Sàdhu                                Ngƣơi làm nhƣ thế này, là việc thành
tựu điều lợi ích trong Phật pháp rồi.
Làbu
Ngƣơi làm nhƣ thế là sự nhẹ nhàng,
là việc vui sống dễ dàng trong Phật

Pàtirùpam                             pháp rồi

Opàyikam                              Ngƣơi làm nhƣ thế, là đúng theo phƣơng pháp đem mình ra khỏi luân Pàsàdikena samàdehi                   hồi khổ não rồi

Ngƣơi xin đức Hòa thƣợng nhƣ thế, là vừa đến sự tôn kính theo pháp xƣa rồi

Ngƣơi hãy làm cho phép Tam học là: giới, định, tuệ, đƣợc thành tựu tốt đẹp vì đức tin đi

Xong rồi giới tử đọc:

Phạn ngữ.                             Nghĩa

Uhàsa sampaticchàmi                   Bạch đại đức, tôi xin thành kính hết
lòng vâng chịu
Sampaticchàmi
Tôi xin hết lòng vâng chịu
Sampaticchàmi
Tôi xin hết lòng vâng chịu
Ajjataggedàni thero mayham bhàro,
ahampi therassa bhàro                 Kể từ nay tôi phải gánh vác công
việc của đại đức, là phải tôn kính
làm các việc mà tôi phải làm, về
phần đại đức, đại đức cũng hoan hỉ
gánh vác, là nên nhắc nhở, và dạy
bảo tôi luôn khi.

Dứt phép truyền Sa-di giới:

Sa-di phải mang bát đứng dậy đi vào, đến giữa Tăng, ngay trƣớc mặt Hòa thƣợng, rồi vị Yết ma đặt tên tạm cho Sa-di là Nàgo nàma, xong rồi hỏi Sa- di, (đây là khi nào giới tử thọ giới Sa-di rồi xin thọ luôn giới Tỳ Khƣu).

---o0o---

PHÉP TRUYỀN TỲ-KHƯU GIỚI

Phạn ngữ.                              Nghĩa

Hỏi -- Tvam Nàgo nàma                  Hỏi -- Ngƣơi phải là tên Nàgo nàma
không?
Đáp -- Àma bhante
Đáp -- Bạch ngài phải
Hỏi -- Tuyham upajjhàyo àyasmà
Tissathero nàma                Hỏi -- Thầy của ngƣơi, phải chăng là
ngài Tissathero Nàma không?
Đáp -- Àma bhante
Đáp - Bạch ngài phải

Xong rồi, ông thầy chỉ mấy ngón sau này, mà hỏi, giới tử trả lời: "Dạ phải"

Phạn ngữ.                               Nghĩa

Hỏi -- Ayam te patto                    Hòi -- Đây phải là bình bát của
ngƣơi không?
Đáp -- Àma bhante
Đáp -- Dạ phải
Hỏi -- Ayam sanghàti
Hỏi -- Đây phải là y Tăng già lê (y
Đáp -- Àma bhante                       hai lớp) của ngƣơi không?

Hỏi -- Ayam anuttarà sangho             Đáp -- Dạ phải

Đáp - Àma bhante                        Hỏi -- Đây, phải là y Huất đà la tăng
(y mặc vai trái) của ngƣơi không?
Hỏi -- Ayam antaravàsako.
Đáp -- Dạ phải
Đáp -- Àma bhante
Hỏi -- Đây, là y An đà hội (y nội)
Gaccha amumhi okàse titthàni            của ngƣơi không?

Đáp -- Dạ phải

Nói -- Ngƣơi lui ra đứng nơi kia

Giới tử lui ra (khỏi chỗ Tăng ngồi) đứng chấp tay, ngay phía Hòa thƣợng ngồi, thầy Kiết ma đọc cho Tăng nghe:

Phạn ngữ.                             Nghĩa

Sunàtu me bhante sangho nàgo          Bạch cùng đại đức Tăng xin Tăng àyasmato tissassa                     nghe tôi trình: tên Sa-di Nàga đệ tử upasampadàpekkho yadi sanghassa       của đại đức Tissa là ngƣời nguyện pattakallam aham nàgam                tu lên bực cao. Nếu lời ấy đã đúng anusàseyyam                           theo phép, tôi xin đi day Sa-di tên Nàga

Xong rồi, thầy Kiết ma lui ra đứng trƣớc mặt giới tử và dạy giới tử những điều sau đây:

Phạn ngữ.                            Nghĩa

Sunàsi nàga ayante saccakàlo         Tên Nàga ngƣơi phải nghe hồi này là bhùtakàlo                            hồi nên nói thiệt

Yamjàtam tam sangha majjhe           Những điều gì mà hỏi ngƣơi nơi giữa pucchante                            Tăng

Santam athìti vattabbam asantam      Điều gì đã có, ngƣơi nói có, điều gì natthìti vattabbam                   không, ngƣơi nói không

Màkho pucchissanti santi te evarupà Ta hỏi ngƣơi nhƣ vầy: những tật
âbàdhà                              bịnh nhƣ sau đây, ngƣơi có hay
không?
Hỏi -- Kuttham?
Hỏi -- Ngƣơi có bịnh cùi hay không?
Đáp -- Natthi bhante
Đáp -- Bạch không.
Hỏi - Gando
Hỏi -- Ngƣơi có bịnh ung thƣ hay
Đáp - Natthi bhante                 không?

Hỏi -- Kilàso?                       Đáp - Bạch không

Hỏi -- Ngƣơi có bịnh ghẻ ngứa hay

Đáp - Natthi bhante                  không?

Hỏi - Soso                           Đáp - Bạch không

Đáp - Natthi bhante                  Hỏi -- Ngƣơi có bịnh suyển hay
không?
Hỏi -- Apamàro?
Đáp - Bạch không
Đáp - Natthi bhante
Hỏi -- Ngƣơi có bịnh phong điên hay
Hỏi -- Manussosi?                    không?

Đáp -- Àma bhante                    Đáp - Bạch không

Hỏi -- Purisosi?                     Hỏi -- Ngƣơi phải là ngƣời hay
không?
Đáp - Àma bhante
Đáp -- Bạch phải
Hỏi -- Bhujjissosi?
Hỏi -- ngƣơi phải là ngƣời nam hay
Đáp -- Àma bhante                    không?
Hỏi -- Ànanosi?                      Đáp -- Bạch phải
Đáp - Àma bhante                     Hỏi - Ngƣơi phải là ngƣời vô sự
không?
Hỏi -- Nasi ràjabhato?
Đáp -- Bạch phải
Đáp - Àma bhante
Hỏi -- Ngƣơi phải là ngƣời rảnh nợ
Hỏi -- Anunnàtosi màtàpitohi?        không?
Đáp - Àma bhante                     Đáp -- Bạch phải
Hỏi -- Paripunnavìsa Tivassosi?      Hỏi -- Ngƣơi là ngƣời không mắc
việc quan phải không?
Đáp - Àma bhante
Đáp -- Bạch phải
Hỏi -- Paripunnamte patta Civaram?
Hỏi -- Ngƣơi có phép cha, mẹ cho
Đáp - Àma bhante

Hỏi -- Kinnàmosi?                      xuất gia hay không?

Đáp - Àma bhante Nàgonàma              Đáp -- Bạch phải

Hỏi -- Knàmote upajjàyo?               Hỏi -- Ngƣơi đúng 20 tuổi hay chƣa?

Đáp -- Upajjhàyo mebhante àyasmà Đáp -- Bạch phải tissatthero nàma Hỏi- Ngƣơi có đủ y, bát hay không?

Đáp -- Bạch phải

Hỏi -- Ngƣơi tên chử là gì?

Đáp -- Bạch tôi tên là Na-go na-ma

Hỏi -- Thầy ngƣơi tên chi?

Đáp -- Thầy tôi tên là Tissathero

Chờ ông thầy kêu.

Rồi giới tử lại ngồi chổm hổm, chắp tay đọc, khi đọc dạy giới tử, rồi thầy Yết ma trở vào nơi giữa Tăng, đọc tuyên bố và kêu giới tử vào rằng:

Sunàtume bhante sangho nàgo àyasmato tissassa upasampadàpekkho anusitto so mayà yadi sanghassa pattakallam nàgo àgaccheyya àgacchàhiti vattabbo àgacchàhi

Bạch hoá đại đức tăng, xin đại đức tăng nghe tôi trình: Tên Sa-di Nàgo (là đệ tử) của ngài Tissa là ngƣời nguyện tu lên bực cao. Tên Sa-di Nàgo ấy, tôi đã dạy bảo rồi. Nếu lễ truyền Tỳ-khƣu giới này đã vừa đến giờ hành tăng sự, thì tên Sa-di Nàgo nên vào: Tên Sa-di Nàgo ấy, tôi nên gọi cho vào, "Ngƣời vào đi".

Tên Sa-di đi vào ngồi gữa trong Tăng, trƣớc mặt ngài Hoà thƣợng, làm lễ ngài Hoà thƣợng và chƣ Tăng, rồi phải ngồi chồm hổm chấp tay, xin tu lên bậc trên bằng lời này:

Sangham bhante upsampadam yàcàmi, ullumpatumam bhante sangho anukampam upàdàya.

Dutiyampi bhante upsampadam yàcàmi, ullumpatumam bhante sangho anukampam upàdàya.

Tatiyampi bhante upsampadam yàcàmi, ullumpatumam bhante sangho anukampam upàdàya.

Bạch hoá đại đức tăng, xin Tăng cho tôi tu lên bậc trên 7.

Bạch hoá đại đức tăng, xin tăng thƣơng xót tiếp độ đem tôi lên cho khỏi tƣớng mạo Sa-di và để tôi vào hàng Tỳ-khƣu.

Bạch hoá đại đức tăng, xin Tăng cho tôi tu lên bậc trên.

Bạch hoá đại đức tăng, xin Tăng thƣơng xót tiếp độ đem tôi lên cho khỏi tƣớng mạo Sa-di và để tôi vào hàng Tỳ-khƣu lần thứ nhì.

Bạch hoá đại đức tăng, xin Tăng cho tôi tu lên bậc trên.

Bạch hoá đại đức tăng, xin Tăng thƣơng xót tiếp độ đem tôi lên cho khỏi tƣớng mạo Sa-di và để tôi vào hàng Tỳ-khƣu lần thứ ba.

Khi giới từ đã thọ cụ túc giới giữa Tăng, Tăng đều ngồi xa nhau 1 hắc, 1 gang 8 xong rồi thầy Kiết ma đọc bài sau này:

Sunàtume bhante sangho ayam nàgo àyasmato tissassa upasampadà pekkho yadi sanghassa pattakallam aham nàgam antaràyikedhamme pucheyyam

Bạch cùng đại đức tăng, xin Tăng nghe tôi trình: Tên Sa-di Naga, đệ tử của ngài Tissa, là ngƣời nguyện tu lên bậc cao nếu việc của tăng làm đây đã đúng theo pháp, tôi xin hỏi Sa-di Nàga các pháp chƣớng ngại.

Sunàsi nàga ayante saccakàlo bhùtakàlo:

Tên Nàga, ngƣơi phải nghe: Hồi này là hồi nên nói thiệt.

Yamjàtam tam pucchàmi:

Những điều gì có thì ta hỏi ngay đến điều ấy.

Santam atthìti vattabbam asantam natthìti vattabbam:

Điều gì đã có thì ngƣời nói có, điều gì không thì ngƣời nói không.

Santi te evarùpà àbàdhà:

Những tật bịnh nhƣ đây ngƣơi có hay không?

Hỏi -- Kuttham                         Hỏi -- Ngƣơi có bịnh chi hay không?

Đáp -- Natthi bhante                   Đáp -- Bạch không.

Upajjhàyo me bhante àyasmà tissathero nàma: nghĩa nhƣ trƣớc (xem nơi chƣơng "Bổn phận làm Hòa thƣợng").

Khi thầy Kiết ma hỏi các chƣớng ngại giữa Tăng xong rồi, đọc giới bổn lần tiếp theo cho Tăng nghe nhƣ vầy:

Sunàtume bhante sangho ayam nàgo àyasmato tissassa upasampadà pekkho parisuddho antaràyikehi dhammehi paripunnassa pattacìvaram nàgo sangham upasampadam yàcati àyasmatà tissena upajjhàyena yadi sanghassa pattakallam sangho nàgam upasampàdeyya àyasmatà tissena upajjhàyena esà natti

Bạch hoá đại đức tăng, xin tăng nghe tôi trình: Tên Sa-di Nàga,là đệ tử của đại đức Tissa, là ngƣời nguyện tu lên bậc trên cao đƣợc trong sạch, không phạm pháp chƣớng ngại, bình bát và ca-sa của Sa-di Nàga này có đều đủ. Sa-di Nàga có đại đức Tissa là hoà thƣợng, đã có đến xin Tăng, cho Sa-di ấy tu lên bậc cao. Lời này là lời để trình cho Tăng rõ.

Sunàtume bhante sangho ayam nàgo àyasmato tissassa upasampadà pekkho parisuddho antaràyikehi dhammehi paripunnassa pattacìvaram nàgo sangham upasampadam yàcati àyasmatà tissena upajjhàyena sangho nàgam upasampàdeti àyasmatà tissena upajjhàyena yassàyasmato khamati nàgassa upasampadà àyasmatà tissena upajjhàyena so tunhassa yassa nakkhamati so bhàseyya dutiyampi, etamattham vadàmi:

Bạch hoá đại đức tăng, xin Tăng nghe tôi trình: Tên Sa-di Nàga,là đệ tử của đại đức Tissa, là ngƣời nguyện tu lên bậc trên cao đƣợc trong sạch, không phạm pháp chƣớng ngại, bình bát và ca-sa của Sa-di Nàga này có đều đủ. Sa-di Nàga có đại đức Tissa là hoà thƣợng, đã có đến xin tăng, cho Sa-di ấy tu lên bậc cao (là bậc Tỳ-khƣu). Nếu sự nhận cho Sa-di Nàga có đại đức Tissa là hoà thƣợng tu lên bậc cao này vừa lòng vị đại đức nào, vị ấy nên nín

thinh bằng chẳng vừa lòng vị đại đức nào, vị đại đức ấy đƣợc phép cải, tôi đã trình lần thứ nhì rồi.

Sunàtume bhante sangho ayam nàgo àyasmato tissassa upasampadà pekkho parisuddho antaràyikehi dhammehi paripunnassa pattacìvaram nàgo sangham upasampadam yàcati àyasmatà tissena upajjhàyena sangho nàgam upasampàdeti àyasmatà tissena upajjhàyena yassàyasmato khamati nàgassa upasampadà àyasmatà tissena upajjhàyena so tunhassa yassa nakkhamati so bhàseyya tatiyampi, etamattham vadàmi:

Bạch hoá đại đức Tăng, xin Tăng nghe tôi trình: Tên Sa-di Nàga,là đệ tử của đại đức Tissa, là ngƣời nguyện tu lên bậc trên cao đƣợc trong sạch, không phạm pháp chƣớng ngại, bình bát và ca-sa của Sa-di Nàga này có đều đủ. Sa-di Nàga có đại đức tissa là hoà thƣợng, đã có đến xin tăng, cho Sa-di ấy tu lên bậc cao. nếu sự nhận cho Sa-di Nàga có đại đức Tissa là hoà thƣợng tu lên bậc cao này vừa lòng vị đại đức nào, vị ấy nên nín thinh bằng chẳng vừa lòng vị đại đức nào, vị đại đức ấy đƣợc phép cải, tôi đã trình lần thứ ba rồi.

Sunàtume bhante sangho ayam nàgo àyasmato tissassa upasampadà pekkho parisuddho antaràyikehi dhammehi paripunnassa pattacìvaram nàgo sangham upasampadam yàcati àyasmatà tissena upajjhàyena sangho nàgam upasampàdeti àyasmatà tissena upajjhàyena yassàyasmato khamati nàgassa upasampadà àyasmatà tissena upajjhàyena so tunhassa yassa nakkhamati so bhàseyya.

Bạch hoá đại đức tăng... vị ấy đƣợc phép cải... tôi đã trình lần thứ tƣ rồi.

Upasampanno sanghena nàho àyasmatà tisena upajjhàyena khamati sanghassa tsàm tunhì evametam dhàrayàmi.

Tên Sa-di Nàga này có đại đức Tissa là hoà thƣợng là ngƣời mà Tăng đã nhận cho tu lên bậc cao rồi. Tôihiểu chắc rằng: Tăng đã bằng lòng, vì sự nín thinh của tăng.

Thầy Kiết ma đọc dứt bổn phận, trình cho Tăng nghe xong giờ nào thì giới tử đƣợc lên Tỳ-khƣu giờ ấy (y theo lời của đức Thế Tôn đã giáo truyền).

Những ngƣời tu Phật, nếu đã học đủ các phép thọ cụ túc giới theo cách đã giải trƣớc xong rồi, thì phải nên biết rằng trong các phép ấy chia ra làm 2 phần.

Phần đầu chia ra làm 8 phép:

1) Khi làm lễ nhận Tỳ-khƣu làm thầy tế độ. 2) Khi thầy Kiết ma chỉ bình bát và ca sa. 3) Khi thầy Kiết ma bảo giới tử lui ra khỏi Tăng và trình cho Tăng nghe rõ, để hỏi giới tử. 4) Khi thầy Kiết ma bảo giới tử lui ra khỏi Tăng và trình cho Tăng nghe rõ, rồi trở ra dạy giới tử. 5) Khi thầy Kiết ma trở vô, có dắt giới tử vào chỗ Tăng. 6) Khi giới tử làm lễ chƣ Tăng và đọc bài thọ cụ túc giới ở giữa Tăng. 7) Khi giới tử đọc bài xin thọ cụ túc giới rồi, thầy Kiết ma sẽ hỏi các pháp chƣớng ngại. 8) Thầy Kiết ma đã hỏi các pháp chƣớng ngại giữa Tăng.

Phần sau là từ khi thầy kiết ma Khởi sự đọc bài: Sunàtu me bhante sangho... Trình cho Tăng rõ đến 4 bận.

Phần đầu thuộc về giới tử. Phần sau thuộc về phần của thầy Kiết ma.

Dứt phép truyền cụ túc giới

-ooOoo-

GIỚI LUẬT SA-DI

Những ngƣời học Phật trƣớc khi muốn vào tu bậc Sa-di phải thông hiểu luật Sa-di, nghĩa là phải học luật y theo giáo pháp của đức Phật đã truyền dạy, không đƣợc canh cải. Giới luật ấy có 30 điều học chia ra làm 3 phần:

1) Sikkhàpada (phép học có 10 điều học). 2) Dandakamma (phép hành phạt có 10 điều học). 3) Nàsananha (phép trục xuất có 10 điều học).

---o0o---

01) MƯỜI PHÉP HỌC (SIKKHÀPADA)

Phạn ngữ                                Nghĩa

1. Pânàtipàtà veramanì sikkhàpadam 1. Sát sanh: Tôi xin vâng giữ điều

samàdiyàmi                           học, là cố ý tránh xa sự giết thác loài
sanh mạng
2. Adinnàdànà veramanì
sikkhàpadam samàdiyàmi               2. Trộm cắp: Tôi xin vâng giữ điều
học là cố ý tránh xa sự trộm cắp
3. Abrahmacariyà veramanì
sikkhàpadam samàdiyàmi               3. Thông dâm: Tôi xin vâng giữ điều
học là cố ý tránh xa sự thông dâm
4. Musàvàdà veramanì sikkhàpadam
samàdiyàmi                           4. Vọng ngữ: Tôi xin vâng giữ điều
học là cố ý tránh xa sự nói dối.
5. Suràmeraya majjapamàdatthànà
veramanì sikkhàpadam samàdiyàmi      5. Ẩm tửu: Tôi xin vâng giữ điều học
là cố ý tránh xa sự dễ duôi uống
6. Vikàla bhojànà veramanì           rƣợu.
sikkhàpadam samàdiyàmi
6. Ăn sái giờ: Tôi xin vâng giữ điều
7. Naccagìta vàditavi sukadassanà    học là cố ý tránh xa sự ăn sái giờ (từ
veramanì sikkhàpadam samàdiyàmi      đúng ngọ cho đến mặt trời mọc
chẳng đƣợc phép ăn vật chi).
8. Màlàgandha vilepanadhàrana
mandana vibhù sanatthàna veramanì 7. Múa hát, đờn kèn: Tôi xin vâng
sikkhàpadam samàdiyàmi            giữ điều học là cố ý tránh xa sự múa
hát, đờn kèn và đi xem múa hát nghe
9. Uccàsayana mahàsayana          đờn kèn.
veramanì sikkhàpadam samàdiyàmi
8. Trang điểm, thoa vật thơm, dồi
10. Jàtarùparajata patiggahanà    phấn và đeo tràng hoa: Tôi xin vâng
veramanì sikkhàpadam samàdiyàmi   giữ điều học là cố ý tránh xa sự trang
điểm, thoa vật thơm, dồi phấn và đeo
tràng hoa.

9. Nằm ngồi nơi quá cao và xinh
đẹp: Tôi xin vâng giữ điều học là cố
ý tránh xa chỗ nằm và ngồi nơi quá
cao và xinh đẹp.

10. Thọ lãnh và cất giữ vàng, bạc châu báu: Tôi xin vâng giữ điều học là cố ý tránh xa sự thọ lãnh và cất

giữ vàng, bạc châu báu hoặc cảm xúc đến các vật ấy.

---o0o---

02) MƯỜI PHÉP HÀNH PHẠT (DANDAKAMMA) 1. Vikàlabhogi hoti                    1. Ăn sái giờ.

2. Naccàdivisùkadassiko hoti           2. Múa hát đờn kèn và xem múa hát
đờn kèn.
3. Màlàdidhàranàdiko hoti
3. Trang điểm,đeo tràng hoa và thoa
4. Uccàsayanàyiko hoti                 vật thơm.

5. Jàtarùparaja tapatigganhako hoti    4. Nằm và ngồi nơi quá cao và xinh
đẹp
6. Bhikkhùnam alàbhà yàvajìvika
parisakkati                        5. Thọ lãnh và cất giữ hoặc bảo kẻ
khác thọ lãnh, cất giữ và cảm xúc
7. Bhikkhùnam anatthà parisakkhati đến vàng bạc châu báu.

8.    Bhikkhùnam      ana      vàsàya 6. Cố ý làm cho Tỳ-khƣu không có
parisakkhati                          đồ dùng.
9. Bhikkhu akkosati paribbàsati        7. Cố ý làm cho Tỳ-khƣu mất sự hữu
ích.
10. Bhikkhu bhikkhùhi bhedeti.
8. Cố ý làm cho Tỳ-khƣu không có
chỗ ở.

9. Mắng chƣởi Tỳ-khƣu.

10. Làm cho Tỳ-khƣu bất hoà cùng nhau.

Sa-di phạm 1 trong 10 điều kể trên, thì bị Tỳ-khƣu hành phạt, nhất là bị bắt gánh nƣớc.

---o0o---

03) MƯỜI PHÉP TRỤC XUẤT (NÀSANANGA) 1. Pànàtipàti hoti                      1. Giết loài động vật.

2. Adinnàdàya hoti                      2. Trộm cắp.

3. Abrahmacari hoti                     3. Thông dâm.

4. Musàvàdi hoti                        4. Nói dối.

5. Majjapàyi hoti                       5. Uống rƣợu.

6. Bhikhùnam alàbhàya parisakkati       6. Cố ý làm Tỳ-khƣu không có đồ
dùng.
7. Bhikhùnam anatthàya parisakkati
7. Cố ý làm Tỳ-khƣu mất sự hữu ích.
8. Bhikhùnam anavàsàya parisakkati
8. Cố ý làm Tỳ-khƣu không có chỗ
9. Bhikhùnam akkosati parisakkati       ở.

10. Bhikkhu bhikkhùhi bhedeti           9. Mắng chƣởi Tỳ-khƣu.

10. Làm cho Tỳ-khƣu bất hoà cùng nhau.

Sa-di phạm 1 trong 10 điều kể trên, thì bị trục xuất

Bổn phận Sa-di phải học thông thuộc 30 phép đã nói trên và cũng phải thọ trì thêm 75 điều ƣng học pháp.

(Xem trong giới bổn Tỳ-khưu chỗ "Ưng học pháp". Ngoài ra, Sa-di còn phải học thêm những điều học trong Pàtimokkha: phạm tội vì đời khiển trách - lokavajja. Như trong 13 điều Tăng tàn, trừ khi Điều 5, 6, 7...).

--- o0o ---

LỜI DẠY TIẾP (ANUSÀSANA)

Lời chỉ mà đức Chánh Biến Tri chế định cho Tỳ-khƣu là thầy tế độ dạy bảo đệ tử mới vừa đƣợc thọ lễ tu lên bậc trên 9 (upasampadà) sau khi đã tụng

tuyên ngôn lần thứ tƣ (natti catuttha kamma vàcà) cho Tỳ-khƣu mới ấy đƣợc biết lần lần. Gọi là lời dạy tiếp (anusàsana). Lời dạy tiếp này có 8 điều chia ra làm 2 đoạn: "4 phép nƣơng" (nissaya)10 và "4 sự không nên làm" (akaramìyakicca).

Vật dụng để cho hàng xuất gia dùng gọi là phép nƣơng, có 4:.

- Ddi khuất thực
- Mặc y bẩn thỉu
- Ngụ dƣới bóng cây
- Dùng thuốc ngâm với nƣớc tiểu (nƣớc tiểu bò đen).

Sự mà hàng xuất gia không nên làm có 4:

- Hành dâm
- Trộm cắp
- Giết ngƣời
- Khoe pháp bậc cao nhơn

---o0o---

TAM HỌC (TRISIKKHÀ)

Các đức mà hàng xuất gia phải tu tập gọi là Học (sikkhà) có 3: Giới (sìla), Định (samàdhi), Tuệ (panna).

Sự thu thúc thân và khẩu cho chơn chánh gọi là "Giới", sự trau dồi làm cho yên lặng gọi là "Định", sự biết rõ trong các sắc tƣớng gọi là "Tuệ". PHẠM TỘI (ÀPATTI).

Tội phát sanh vì sự dễ duôi điều học mà đức Chánh Biến Tri đã cấm chế (nghĩa là không cho làm), gọi là "phạm tội". Phạm tội ấy, gọi theo tên có 7:

1. Bất cộng trụ (Pàràjika).
2. Tăng tàn (Sanghàdisesa).
3. Trọng tội (Thullaccaya).
4. Ƣng đối trị (Pàcittiya).
5. Ƣng phát lộ (Pàtidesanìya).
6. Tác ác (Dukkata).
7. Ác ngữ (Dubbhàsita).

Tội Bất cộng trụ mà Tỳ-khƣu phạm rồi, chẳng còn làm Tỳ-khƣu đƣợc nữa.

Tội Tăng tàn, nếu Tỳ-khƣu phạm rồi, phải chịu hình phạt cấm phòng rồi mới khỏi tội.

Còn 5 tội sau, khi Tỳ-khƣu đã phạm phải cung xƣng sám hối giữa Tăng, hoặc 2, 3 vị Tỳ-khƣu, hoặc 1 vị Tỳ-khƣu, rồi mới hết tội. Thể thức phạm tội (àpattàpajjanàkàra).

Thể thức mà Tỳ-khƣu phạm các tội có 6:

1. Phạm vì không hổ thẹn (Alajjità).
2. Phạm vì không biết tội (Annànatà) là không biết rằng làm thế này,
thế kia mà 3. phạm.
3. Phạm vì hoài nghi mà vẫn làm (Kukkuccapakatatta).
4. Phạm vì tƣởng là nên trong điều không nên (Akappiye kappiya
sannità).
5. Phạm vì tƣởng là không nên trong điều nên (Kappiye akappiya
sannità).
6. Phạm vì quên (Sati sammosà).

Chú giải: Nguyên nhân phạm tội có 6 điều ấy nhƣ vầy:

1) Phạm vì không hổ thẹn tội, là Tỳ-khƣu không biết xấu hổ tội, vì lòng riêng tƣ thƣơng riêng (chandàgati), giận riêng (dosàgati), lầm riêng (mohàgati), sợ riêng (bhàyàgati), mà phạm các điều học nhỏ, lớn, không biết xấu hổ, nhƣ thế gọi là phạm tội vì không biết xấu hổ.

2) Phạm vì không thông luật cấm: Tỳ-khƣu ngu dốt, không biết rằng điều nào không nên làm rồi lầm lạc, làm điều ấy, điều nào nên làm lại làm sai, quá pháp luật, cho phát sanh tội, hoặc không biết điều học của Phật chế cấm rồi làm nhƣ thế gọi là phạm tội vì sự không thông.

3) Phạm vì hoài nghi: Tỳ-khƣu có sự nghi ngờ, không hỏi luật sƣ cầu xin quyết định trƣớc rồi mới nên làm nhƣ thế, rồi làm theo ý riêng của mình, vì sự nghi nan nên phạm tội. Khi đã nghi rồi, dù làm điều nên hoặc không nên, cũng không khỏi tội; đều đủ mỗi điều học, điều nào về Tăng tàn, Trọng tội,

Ƣng đối trị hoặc Tác ác thì phạm theo điều ấy, nhƣ thế gọi là phạm tội vì hoài nghi.

4) Phạm do tƣởng trong điều không nên cho là nên: Tỳ-khƣu tƣởng trong thịt không nên dùng là nhƣ thịt gấu, cọp mà tƣởng là thịt heo, hoặc bò, là thịt nên dùng, rồi ăn thì phạm tội, hoặc vật thực không nên dùng, rồi ăn thì phạm tội, hoặc đã chinh xế rồi tƣởng là còn sớm, rồi thọ thực thì phạm tội, nhƣ thế gọi là phạm tội vì tƣởng trong vật thực không nên cho là nên.

5) Phạm vì tƣởng trong vật nên dùng cho là không nên là: Tỳ-khƣu tƣởng trong thịt nên dùng, nhƣ thịt heo, bò, cho là thịt gấu, cọp không nên dùng, rồi ăn vào thì phạm tội, hoặc ngày còn sớm tƣởng là xế, rồi thọ thực vào thì phạm tội, nhƣ thế gọi là: phạm tội vì tƣởng trong vật thực nên dùng cho là không nên.

6) Phạm vì quên là: Tỳ-khƣu nằm ngủ trong nơi lợp, che với ngƣời chƣa tu lên bậc Tỳ-khƣu đến 3 đêm, qua đêm thứ tƣ, rồi quên đi nằm, ngủ chung trong nơi lợp, che nữa thì phạm tội hoặc quên, lìa xa 1 trong 3 y nào thì phạm tội; hoặc thọ thuốc (đƣờng, mật, sữa) rồi cất giữa quá 7 ngày, thì phạm tội; hoặc thọ y dƣ để quên không gởi hoặc không cho đến kẻ khác quá 10 ngày thì phạm tội Ƣng xã đối trị, nhƣ thế gọi là phạm tội vì quên. Chỗ sanh tội (samutthàna).

Chỗ sanh tội (samutthàna) trong điều học có 6:

1) Thân,
2) Khẩu,
3) Thân và khẩu,
4) Thân và ý,
5) Khẩu và ý,
6) Thân, khẩu và ý.

Tội chỉ sanh nơi thân hoặc chỉ sanh nơi khẩu là 1 chỗ sanh, nhƣ thế gọi có 1 chi (anga). Sanh nơi thân chung với ý, hoặc sanh nơi khẩu với ý, là 1 chỗ sanh, nhƣ thế gọi là có 2 chi. Sanh nơi thân chung với khẩu và ý là 1 chỗ sanh, nhƣ thế gọi là có 3 chi, 3 chỗ sanh trƣớc, thân khẩu, thân và khẩu gọi là chỗ sanh "không cố ý" [*] (acittaka samutthàna), nghĩa là: Chỗ sanh của tội "không cố ý" không lẫn lộn với ý. Ba chỗ sanh sau là: thân khẩu ý, thân, khẩu, ý gọi là chỗ sanh cố ý. nghĩa là "chỗ sanh tội cố ý" lẫn lộc với ý.

[*] không cố ý làm cũng phạm tội

Tội trong điều học mà Tỳ-khƣu dầu không cố ý cũng phạm gọi là "vô ý" (acittaka). Nếu cố ý, gọi là "cố ý" (sacittaka).

Tội trong điều học mà Tỳ-khƣu phạm chỉ vì chỗ sanh thứ tƣ là thân ý, nhƣ trong điều học "Bất cộng trụ thứ nhất" (dâm dục) (pathama pàràjika); chỉ phạm vì chỗ sanh thứ 5, là khẩu ý nhƣ trong điều học "thuyết pháp đến phụ nữ" (dhamma desanà sikkhàpada); chỉ phạm vì chỗ sanh thứ 6, là thân khẩu ý nhƣ trong điều học "chia rẽ Tăng" (sanghabheda sikkhàpada), ba chỗ sanh này gọi là 1 chỗ sanh.

Tội trong điều học mà Tỳ-khƣu phạm vì chỗ sanh thứ 1 (thân) hoặc thứ 4 (thân, ý) nhƣ trong điều học "Tỳ-khƣu thọ lông cừu" (elakaloma sikkhàpada); phạm vì tội sanh thứ 2 (khẩu) hoặc thứ 5 (khẩu, ý) nhƣ trong điều học "dạy kệ đến ngƣời chƣa tu bậc Tỳ-khƣu" (upasampanna) (pada dhamma sikkhàpada); phạm vì chỗ sanh thứ 3 (thân khẩu) hoặc thứ 6 (thân, khẩu, ý) nhƣ trong điều học "lễ dâng y thứ nhất" [*] (pathama Kathina); phạm vì chỗ sanh thứ 4 (thân, ý); hoặc thứ 6 (thân, khẩu, ý) nhƣ trong điều học "trốn quan thuế" (theyya sattha sikkhàpada); phạm vì chỗ sanh thứ 5 (khẩu, ý) hoặc thứ 6 (thân, khẩu, ý), nhƣ trong điều học "Tỳ-khƣu ni không hỏi trƣớc mà làm lễ xuất gia cho phụ nữ có tội" (cirivutthapana sikkhàpada); 5 điều học này gọi là "có 2 chỗ sanh".

[*] đại lễ dâng y đến Tăng trong 1 năm có 1 kỳ, từ 16 tháng 9 đến rằm tháng 10.

Tội trong điều học mà Tỳ-khƣu phạm vì chỗ sanh thứ 1 (thân), thứ 2 (khẩu), thứ 3 (thân, khẩu) nhƣ trong điều học "Tỳ-khƣu nói thiệt pháp cao nhơn" (bhùtàrocana sikkhàpada); phạm tội vì chỗ sanh thứ 4 (thân, ý), thứ 5 (khẩu, ý) hoặc thứ 6 (thân, khẩu, ý) nhƣ trong điều học trộm cắp (adinnàdàna sikkhàpada). Điều học này gọi là có "3 chỗ sanh".

Tội trong điều học mà Tỳ-khƣu phạm vì chỗ sanh thứ 1 (thân), thứ 3 (thân, khẩu), thứ 4 (thân, ý), thứ 6 (thân, khẩu, ý) nhƣ trong điều học "Tỳ- khƣu đi chung đƣờng xa cùng Tỳ-khƣu ni" (addhànasikkhàpada); phạm vì chỗ sanh thứ 2 (khẩu), thứ 3 (thân, khẩu), thứ 5 (khẩu, ý), thứ 6 (thân, khẩu, ý) nhƣ trong điều học "Tỳ-khƣu ni làm lễ xuất gia cho phụ nữ mà cha, mẹ chƣa cho phép" (ananaunnàta sikkhàpada); 2 điều học này gọi là "có 4 chỗ sanh".

Tội trong điều học mà Tỳ-khƣu phạm vì chỗ sanh thứ 1 (thân), thứ 2 (khẩu), thứ 3 (thân, khẩu), thứ 4 (thân, ý), thứ 5 (khẩu, ý), thứ 6 (thân, khẩu, ý) nhƣ trong điều học "làm mai dong" (sancarita sikkhàpada); điều học này gọi là "có 6 chỗ sanh".

Tất cả điều học, nói về Chỗ sanh tội (samutthàna) có 13, cả 13 tội ấy có 13 tên, do chỗ sanh theo điều học chế ra lần đầu tiên nhƣ vầy "chổ sanh điều học Bất cộng trụ thứ nhất" (pathama pàràjika samutthàna), "chỗ sanh điều học trộm cắp" (adinnàdàna samutthàna), "chỗ sanh điều học làm mai dong" (sancarita samutthàna), "chỗ sanh điều học tụng lời khuyên răn" (samanubhàsana samutthàna), "chỗ sanh điều học lễ dâng y lần thứ nhất" (pathama Kathina samutthàna), "chỗ sanh điều học Tỳ-khƣu thọ lông cừu" (elakaloma samutthàna), "chỗ sanh điều học Tỳ-khƣu đi đƣờng xa chung cùng Tỳ-khƣu ni" (addhàna samutthàna), "chỗ sanh điều học trốn quan thuế" (theyyasattha samutthàna), "chỗ sanh điều học thuyết pháp đến phụ nữ "(dhammadesanà samutthàna), "chỗ sanh điều học Tỳ-khƣu nói thiệt pháp bậc cao nhơn" (bhùtàrocana samutthàna), "chỗ sanh điều học Tỳ-khƣu ni làm lễ xuất gia cho phụ nữ mà cha mẹ chƣa cho phép" (ananunnàtasamutthàna).

Phạm tội phát sanh trong điều học do thân và ý, điều học ấy gọi là "chỗ sanh điều học Bất cộng trụ thứ nhất" (pathama pàràjika samutthàna).

Phạm tội trong điều học phát sanh vì cố ý (3 chỗ sanh phía trƣớc), điều học ấy gọi là "chỗ sanh điều học trộm cắp" (adinnàdàna samutthàna).

Phạm tội trong điều học phát sanh do cả 6 chỗ sanh, điều học ấy gọi là chỗ sanh điều học "chỗ sanh điều học làm mai dong" (sancarita samutthàna).

Phạm tội trong điều học chỉ phát sanh do 1 chỗ sanh thứ 6, điều học ấy gọi là "chỗ sanh điều học tụng lời khuyên răn" (samanubhàsana samutthàna).

Phạm tội trong điều học phát sanh do chỗ sanh thứ 3 và thứ 6, điều học ấy gọi là "chỗ sanh điều học lễ dâng y lần thứ nhất" (pathama Kathina samutthàna).

Phạm tội trong điều học phát sanh do chỗ sanh thứ 1 và thứ 4, điều học ấy gọi là "chỗ sanh điều học Tỳ-khƣu thọ lông cừu" (elakaloma samutthàna).

Phạm tội trong điều học phát sanh do chỗ sanh thứ 2 và thứ 5, điều học ấy gọi là "chỗ sanh điều học dạy kệ đến ngƣời chƣa tu lên bậc Tỳ-khƣu" (padaso dhamma samutthàna).

Phạm tội trong điều học chỉ phát sanh do 1 chỗ sanh thứ 5, điều học ấy gọi là "chỗ sanh điều học thuyết pháp đến phụ nữ "(dhamma desanà samutthàna).

Phạm tội trong điều học phát sanh do 3 chỗ sanh vô ý phía trƣớc, "chỗ sanh điều học nói thiệt pháp bậc cao nhơn" (bhùtàrocana samutthàna).

Phạm tội trong điều học phát sanh do chỗ sanh thứ 5 và thứ, điều học ấy gọi là "chỗ sanh điều học Tỳ-khƣu ni làm lễ xuất gia cho phụ nữ có tội" (cirivutthàpana samutthàna).

Phạm tội trong điều học phát sanh do chỗ sanh thứ 2, thứ 3, thứ 5 và thứ 6, điều học ấy gọi là "chỗ sanh điều học Tỳ-khƣu ni làm lễ xuất gia cho phụ nữ mà cha mẹ chƣa cho phép" (ananunnàtasamutthàna).

Về tiếng gọi là "vì thể thức có chỗ sanh" ấy là nói về: làm (kiriyà), tƣởng (sannà), ý (citta), tội (vajja), nghiệp (kamma), tít cá (tikka), dạy ngƣời làm (anatti), theo thứ tự nhƣ vầy:

Phạm tội trong các điều học vì làm (kiriyà) có 5:

1) Phạm vì làm (kiriyà).
2) Phạm vì không làm (akiriyà).
3) Phạm vì làm và không làm(kiriyà akiriyà).
4) Phạm vì làm cũng có không làm cũng có (siyàakiriyà - siyàakiriyà).
5) Phạm vì làm cũng có và không làm cũng có (siyàkiriyà yàkiriyà
kiriyà).

Tội trong điều học mà Tỳ-khƣu phạm do thân hoặc khẩu, nhƣ trong điều học "Tỳ-khƣu đào đất" (pathavikhana sikkhàpada), điều học ấy gọi là phạm vì làm (kiriyà).

Tội trong điều học mà Tỳ-khƣu phạm vì không làm, nghĩa là: tự mình phải làm hoặc phải nói mà không làm không nói, nhƣ trong điều học "lễ dâng y lần thứ nhất" (pathama Kathina sikkhàpada) không làm dấu và đặt

tên, cất giữ y quá 10 ngày, nhƣ thế điều học ấy, gọi là phạm vì không làm (akiriyà).

Tội trong điều học mà Tỳ-khƣu phạm vì làm và không làm nhƣ trong điều học "thọ y nơi tay Tỳ-khƣu ni không phải bà con" (cìvara patiggahana sikkhàpada) không đổi trƣớc [*] mới phạm tội, điều học này gọi là "phạm vì làm và không làm" (kiriyà akiriyà).

[*] thọ là làm, không đổi là không làm

Tội trong điều học mà Tỳ-khƣu phạm vì làm cũng có và không làm cũng có, nhƣ trong điều học "thọ bạc vàng châu báu..."(rùpiya patiggahana sikkhàpada), có Tỳ-khƣu phạm vì làm cũng có là thọ bạc vàng châu báu..., có Tỳ-khƣu phạm vì không làm cũng có, là không ra dấu ngăn cản bạc vàng, châu báu... mà ngƣời đem đến dâng cho, điều học này gọi là "phạm vì làm cũng có và không làm cũng có" (siyàkiriyà siyàakiriyà).

Tội trong điều học mà Tỳ-khƣu phạm vì làm cũng có, vì làm và không làm cũng có nhƣ trong điều học "Tỳ-khƣu cất thất tô bằng vôi, hoặc bằng đất sét" (kutikàra sikkhàpada), có khi phạm tội vì vì do Tăng chỉ chỗ, rồi làm thất lớn quá hạn định, điều học này gọi là "phạm vì làm cũng có, vì làm và không làm cũng có" (siyàkiriyà siyàkiriyà kiriyà).

Lại nữa, các điều học nói về ý tƣởng (sannà) có 2 là:.

1) Khỏi phạm vì tƣởng (sannàvimokkha). 2) Không khỏi phạm vì tƣởng (no sannàvimokkha).

Trong điều học khỏi phạm vì tƣởng, là không phạm vì tƣởng, là không phạm tội, nhƣ nƣớc có côn trùng mà tƣởng rằng không có, rồi uống không phạm tội. điều học này gọi là Khỏi phạm vì tƣởng (sannàvimokkha).

Trong điều học không khỏi tội vì tƣởng, nhƣ mặt trời đã chinh xế mà tƣởng rằng chƣa mà dùng vật thực thì phạm tội. điều học này gọi là Không khỏi phạm vì tƣởng (no sannàvimokkha).

Lại nữa, các điều học nói về ý có 2: cố ý (sacittaka) và vô ý (acittaka).

Phạm tội trong điều học phát sanh do 3 "chỗ sanh cố ý" (sacittaka samutthàna), "thân ý, khẩu ý, thân khẩu ý", không lầm lộn với "chỗ sanh vô

ý" (acittaka samutthàna). Điều học nhƣ thế gọi là "chõ sanh cố ý" (sacittaka samutthàna).

Phạm tội trong điều học phát sanh do 3 "chỗ sanh vô ý" (acittaka samutthàna) là thân, khẩu, thân và khẩu. Điều học nhƣ thế gọi là vô ý (acittaka).

điều học nào gọi là Khỏi phạm vì tƣởng (sannàvimokkha), điều học ấy gọi là vô ý (sacittaka).

điều học nào gọi là không khỏi phạm vì tƣởng (no sannàvimokkha), điều học ấy gọi là vô ý (sacittaka).

Lại nữa,các điều học nói về tội có 2:

1) Tội vì đời (loka vajja). 2) Tội vì Phật cấm (pannatti vajja).

Phạm tội trong điều học nào, dầu là vô ý,nhƣ điều học uống rƣợu (suràpana sikkhàpada), ý trong thời phạm về phần vô ý, dầu Tỳ-khƣu không biết là rƣợu, rồi cho vào khỏi cổ thì phạm tội, ấy là ác tâm về gốc xan tham (lobhamùla). Điều học này gọi là phạm tội vì đời (loka vajja), là tội mà bậc trí tuệ nên lánh, nên khinh khi trong đời.

Còn nói cố ý biết vật không nên dùng, nhƣ biết là rƣợu rồi uống vì ý tham, không nói về cái ý biết luật cấm là biết rằng không nên, nếu đã biết là không nên mà không tuân lịnh Phật, làm sái điều học vì ý nào, ý ấy (ý bất bình, bực bội) là gốc tội. Cho nên điều học uống rƣợu (suràpana sikkhàpada), điều học "Tỳ-khƣu đi xem động binh đao" (Uyyutta sikkhàpada) và điều học "Tỳ-khƣu đi đến nơi chiến trƣờng" (uyyudhika sikkhàpada) mới gọi là vô ý, có tội vì đời. Còn ý biết điều tội trong điều học nào dầu là lành, điều học ấy gọi tội vì Phật cấm, là có tội mà bậc trí tuệ nên lánh vì Phật cấm.

Lại nữa, các điều học, nói về nghiệp có 3: thân nghiệp, khẩu nghiệp, thân và khẩu nghiệp.

Tội trong điều học nào mà Tỳ-khƣu chỉ phạm vì thân môn, nhƣ tội phát sanh do chỗ sanh thứ 1 và thứ 4, điều học ấy gọi là "thân nghiệp".

Tội trong điều học nào mà Tỳ-khƣu chỉ phạm vì khẩu môn, nhƣ tội phát sanh do chỗ sanh thứ 2 và thứ 5, điều học ấy gọi là "khẩu nghiệp".

Tội trong điều học nào mà Tỳ-khƣu chỉ phạm trong thân và khẩu môn, điều học ấy gọi là "thân nghiệp, khẩu nghiệp".

Lại nữa Tikka có 2:

1) Phần tâm có 3: chỉ nói về thiện tâm. 2) Phần thọ có 3: chỉ nói về thọ.

Tỳ-khƣu khi phạm tội có tâm lành phạm cũng có, có tâm dữ phạm cũng có, tâm vô ký nhƣ ngủ phạm cũng có.

Lại nữa, thọ khổ mà phạm cũng có, nhƣ trong điều học nào, nếu nói "chỉ có 1 tâm" (ekacittam) nên hiểu là nói về ác tâm: trong điều học nào, nếu nói "có 2 tâm" (dvicittam) nên hiểu là nói về tâm lành và tâm vô ký, trong điều học nào nếu nói "có 3 tâm" (ticittam) nên hiểu là nói về tâm lành, tâm dữ và tâm vô ký .

Trong điều học nào nói "có 1 thọ" (eka vedanà) nên hiểu là nói về thọ khổ, trong điều học nào, nói có 2 thọ(dvi vedanà) nên hiểu là nói về thọ vui và thọ vô ký. Trong điều học nào nói "có 3 thọ" (tisso vedanà) nên hiểu là nói về thọ vui, thọ khổ và thọ vô ký.

Lại nữa, phạm tội trong điều học này mà Tỳ-khƣu tự mình làm hoặc bảo ngƣời khác làm cũng phạm điều học ấy gọi là "Sànattika", trong điều học mà Tỳ-khƣu tự mình làm mới phạm, bảo kẻ khác làm thì không phạm, điều học ấy gọi là "anànattika".

Những lời chú giải trên đây, có nói nhất là về chỗ phát sanh tội (samutthàna), ấy là để phân biệt cho thấy rõ tội trong mỗi điều học, sẽ giải ra sau này.

-ooOoo-

ĐIỀU HỌC (SIKKHÀPADA)

Luật cấm mà đức Chánh Biến Tri chế định từ điều gọi là Điều học (Sikkhàpada) 11. điều học có trong Giới bổn 12 (Pàtimokkha) cũng có, không có trong giới bổn cũng có.

Điều học có trong Giới bổn (pàtimokkha) là:

1- Bất cộng trụ (pàràjika) có 4 điều.
2- Tăng tàn (sanghàdisesa) có 13 điều.
3- Bất định (aniyata) có 2 điều.
4- Ƣng xã đối trị (nissaggiya) có 30 điều.
5- Ƣng đối trị (suddhika pàcittiya) có 92 điều.
6- Ƣng phát lộ (pàtidesanìya) có 4 điều.
8- Ƣng học pháp (sekhiyatavatta) có 75 điều.

Tổng cộng: 220 điều.

Cộng thêm 7 điều Diệt tránh (adhikarana samatha), thành 227 điều.

---o0o---

BIỆT BIỆT GIẢI THOÁT THU THÖC GIỚI (PÀTIMOKKHA SAMVARASÌLA)

I. BỐN ĐIỀU BẤT CỘNG TRỤ (PÀRÀJIKA).

Biệt biệt giải thoát thu thúc giới nghĩa là giữ đƣợc 1 giới khỏi phạm 1 tội. Bất Cộng Trụ nghĩa là không đƣợc ở chung với các Tỳ-khƣu khác.

1) Hành dâm (Methuna dhamma).

Tỳ-khƣu hành dâm phạm tội Bất cộng trụ. Điều học này đức Thế Tôn cấm chế tại xứ Kalanda, gần thành Vesàlì, do Tỳ-khƣu Sudinna hành dâm với vợ cũ.

Chú giải: Tỳ-khƣu đã thọ Cụ túc giới và nuôi mạng chơn chánh theo các vị khác, rồi chƣa xả tam y hoàn tục mà hành dâm, dầu là dâm với súc sanh, cũng phạm Bất cộng trụ.

Tỳ-khƣu là ngƣời đã thọ Cụ túc giới theo chánh pháp của Phật đã khẩu truyền cho Tăng chúng thu nhận, rồi hòa hợp tiếp nối tƣơng truyền (từ đời nọ đến đời kia) cho nhau bằng lời tụng tuyên ngôn 4 lần (catuttha kammàvacà) tránh khỏi 5 điều hƣ hỏng là:

- hƣ hỏng vì giới tử (vatthuvipati) 13,
- hƣ hỏng vì đọc sai giọng Phạn ngữ (Natthivipati) 14 ,
- Hƣ hỏng vì hỏi thiếu (Anussavanavipati) 15,
- Hƣ hỏng vì địa phận Tăng hành sự phân ranh không đúng phép (Sàmà
vipati),
- Hƣ hỏng vì thiếu số Tăng (Purisavipati) 16.

Nhƣ thế mới gọi là Tỳ-khƣu. Tỳ-khƣu là ngƣời đi khất thực, là xin đƣợc hoặc không cũng vẫn tự nhiên, xin theo thể thức của bậc thánh nhơn. Sớm mai mặc y cho kín mình, mang bát đến đứng trƣớc nhà của thí chủ là ngƣời cao, thấp, trắng, đen, mập ốm, trai, gái.

Tỳ-khƣu hoặc là già, trẻ, cao hạ hoặc mới xuất gia, nếu có sự biết mình (là Tỳ-khƣu không phải ngƣời điên, không có tâm tán loạn, không hôn mê), cố ý muốn bỏ tƣớng mạo Tỳ-khƣu và tỏ lời xả điều học (giới) không nói chơi, không nói lầm lộn, mới gọi là xả điều học. Còn đọc xả điều học có 22 cách, nhƣng đây chỉ kể vài câu thƣờng dùng là:

Sikkham paccakkhàmi (tôi xin xả điều học). Vinayam paccakkhàmi (tôi xin xả luật). Gihìtimam dhàrehi (xin ngài ghi nhớ rằng tôi là ngƣời thế). Upàsakotimam dhàrehi (xin ngài ghi nhớ rằng tôi là ngƣời cận sự nam).

Tỳ-khƣu có lòng thiệt xả bỏ điều học đến vị nào. vị ấy đƣợc nghe và biết rõ lời xả ấy. Nhƣ thế mới gọi là xả điều học.

Về sự hành dâm (Methuna dhamma) là để ngọc hành của mình vào khiếu của ngƣời, của thú sống hoặc chết song khiếu chƣa rã, hoặc chƣa bị thú bƣơi mổ nhiều chổ, dầu cho ngọc hành vào bằng 1 hột mè hoặc bằng đầu 1 sợi tóc, vì lòng vui thích, hoặc có ngƣời khác dọa dẫm đè ép ngọc hành của mình rồi vui thích trong 4 thời là:

- Lúc để ngọc hành vào - Cho ngọc hành vào khiếu - Khi vào rồi để đó

- Rút ngọc hành ra. Hoặc ngọc hành của mình dài đem vào miệng mình, hoặc lƣng điệu xuống mút ngọc hành của mình vì lòng thỏa thích.

Những thể cách nhƣ thế gọi là hành dâm. Tỳ-khƣu hành dâm phạm tội Bất cộng trụ (Pàràjika), không đƣợc phép hành tăng sự chung cùng các vị Tỳ- khƣu khác

30 khiếu phát sanh chỗ hành dâm là:.

- Nữ nhơn có 3 khiếu - Nữ phi nhơn có 3 khiếu - Thú cái có 3 khiếu

Chúng sanh có 2 bộ sanh trƣợc khí:

- Nhơn có 3 khiếu
- Phi nhơn có 3 khiếu
- Thú có 3 khiếu
- Nam nhơn có 2 khiếu
- Phi nhơn nam có 2 khiếu
- Thú đực có 2 khiếu
- Bộ nấp nhơn có 2 khiếu
- Bộ nấp phi nhơn có 2 khiếu
- Bộ nấp thú có 2 khiếu

Tổng cộng là 30 khiếu.

Về phần thú nhƣ vầy. Thú không thuộc loại mình dài nhƣ rắn. Thủy tộc nhƣ cá, rùa v.v... đều có 3 khiếu vừa cho ngọc hành vào, dầu chỉ bằng hột mè, hoặc cộng tóc. Nhƣ thế là vật của tội Bất cộng trụ. Những khiếu nhỏ hơn là vật của tội "Tác ác".

Về loại có 2 chân nhƣ: quạ, gà. v.v..., Thú có 4 bốn chân nhƣ thú nhỏ. Nên hiểu là vật của tội "Bất cộng trụ" và "Tác ác" nhƣ đã nói.

Tỳ-khƣu có mụt ruồi hoặc lông mọc nơi ngọc hành của mình còn biết sự tiếp xúc, cho vào 1 trong 30 khiếu nhƣ đã nói, dầu khiếu ấy mà da và thịt đã lột lở hết, song khiếu còn rõ rệt, nếu có ý muốn, rồi hành dâm thì phạm tội Bất cộng trụ.

Tỳ-khƣu có lông hoặc mụt ruồi mọc nơi ngọc hành không còn biết sự tiếp xúc, cho vào khiếu nhƣ đã giải phạm tội Tác ác. Nếu các khiếu ấy đã lở hết, dầu hình dạng các khiếu ấy chẳng còn sót, mà Tỳ-khƣu cố ý cho ngọc hành vào nơi ấy phạm "Trọng tội".

Tỳ-khƣu cho ngọc hành vào nhãn môn, nhĩ môn, tĩ môn, và thẹo ghẻ (phạm khí giới) của loài ngƣời phạm "Trọng tội". Thẹo ghẻ, lổ mũi của thú lớn nhƣ voi, ngựa, tử thi của loài ngƣời bị thú ăn nữa thân mình chƣa sình, lƣỡi hoặc răng bày ra ngoài miệng, đều là vật của "Trọng tội". Lỗ mắt, lỗ mũi, miệng vào đƣợc và khiếu đã lở, trong tử thi của ngƣời đã sình, đều là vật của tội Tác ác.

Tỳ-khƣu để ngọc hành vào miệng tử thi không đụng các phía, phạm Tác ác.

Những điều giả trên là phần phạm tội. Còn về thể thức không phạm tội trong điều học này là: Tỳ-khƣu không biết, không vui thích hoặc điên, tán loạn, bị bịnh hôn mê và Tỳ-khƣu phạm đầu tiên hết.

Tỳ-khƣu ngủ quên (mê) có ngƣời đến hành dâm mà không hay biết song chẳng vui thích chi cả, nhƣ thế gọi là không vui thích, không phạm tội. Tỳ- khƣu điên hoặc có ngƣời làm cho tâm tán loạn. Tỳ-khƣu bị bịnh nặng làm cho tâm hôn mê, nhƣ thế gọi là hôn mê, không phạm tội. Tỳ-khƣu hành dâm đầu tiên (trƣớc hết) làm cho đức Thế Tôn ra điều luật cấm chế nhƣ Tỳ-khƣu Sudinna phạm tội hành dâm trƣớc hết các Tỳ-khƣu khác, gọi là "ngƣời phạm đầu, bị cấm chế" (Adikammika), không phạm tội.

Lại nữa, điều học không phạm tội Bất cộng trụ vì dạy kẻ khác (Anànattika). Song không khỏi phạm tội Tác ác (dukkhata). Có 2 chi:.

- ý tính hành dâm (sevanacittam). - Cho ngọc hành vào khiếu, tiếp xúc nhằm một chỗ khiếu nào (Maggena maggapatipàdanam).

Nhƣ thế mới phạm tội Bất cộng trụ bằng không đủ 2 chi cũng không phạm tội.

Điều học này có 1 chỗ sanh tội (samutthàna) gọi là chỗ sanh tội điều học Bất cộng trụ thứ nhất (Pathama pàràjika samutthàna), nghĩa là phát sanh do thân, và ý 1 chỗ sanh, phạm vì làm (kirayà), khỏi phạm vì tƣởng

(sannàvimokkha), phạm vì cố ý (Sacittaka). phạm tội vì đời chê trách (lokavajja). phạm do thân nghiệp (kàyakamma), ác tâm (akusalacitta), thọ vui và vô ký (dvivedanam).

2) Trộm cắp (Adinnàdànà).

Tỳ-khƣu trộm cắp của ngƣời đáng giá 5 màsaka [*] trở lên phạm tội Bất cộng trụ. Điều học này đức Thế Tôn cấm chế tại núi Kỳ xà quật (Gijjakùta) gần thành Vƣơng xá (Ràjagaha) do Tỳ-khƣu Dhaniya lấy cây của vua Tần bà sa (Bimbisàra) đem đi cất tịnh thất.

[*] Màsaka là giá bạc thông dụng ngày xƣa bên xứ Trung Ân độ bằng 6 cắc bạc của ta (năm 1966).

Chú giải: Thể thức trộm cắp có 6 là:

1) Kiện lấy (Adiyana): là kiện lấy ruộng vƣờn, đất của kẻ khác về làm của mình. Trong khi kiện phạm tội Tác ác. Khi chủ đất nghĩ rằng: "ta đƣợc hay không đƣợc". Tỳ-khƣu phạm Trọng tội. Khi chủ bỏ hẳn rằng "không còn là của ta nữa" và Tỳ-khƣu quyết định không trả của ấy lại cho họ mới phạm tội Bất cộng trụ.

nếu Tỳ-khƣu thầm tính, chỉ dọa dẫm thôi thì chƣa phạm Bất cộng trụ. khi nào cả 2 bên là Tỳ-khƣu chắc chắn không trả lại cho chủ và chủ cũng đã định bỏ của ấy không kêu nài, mới phạm tội Bất cộng trụ.

2) Tiếp đem đi (Harana): Tỳ-khƣu tiếp (đội, vác) đem của ngƣời đi. Nếu cố ý rờ đụng vật (đội) ấy, phạm tội Tác ác. Mỗi lần rờ đụng làm cho vật ấy cử động qua lại,phạm Trọng tội,mỗi lần cử động để vật ấy xuống vai hoặc dở hõng đầu, phạm Bất cộng trụ. còn về gánh vác trên vai và đem cầm nơi tay cũng kể nhƣ đội trên đầu.

3) Dấu nói ngƣợc (Ayaharana): Tỳ-khƣu lãnh của ngƣời gởi, khi ngƣời chủ đến đòi, Tỳ-khƣu cố ý dấu rồi nói ngƣợc lại rằng: "Ta không biết, ta không có lãnh của ngƣời đâu", cố ý nhƣ thế phạm tội Tác ác. làm cho ngƣời chủ nghi ngờ phạm Trọng tội. Khi ngƣời chủ bỏ vì không đòi đƣợc, vị Tỳ- khƣu quyết định không cố ý trả lại phạm Bất cộng trụ (của ngƣời gởi, Tỳ- khƣu làm mất, không chịu bồi thƣờng cũng phạm Bất cộng trụ ).

4) Làm cho đổi oai nghi (Iriyapatha vikopana): Tỳ-khƣu cố ý trộm cắp đem của cải và ngƣời mang của, rồi đuổi ngƣời mang của ấy, đi khỏi bƣớc đầu theo ý mình, phạm Trọng tội, đi khỏi bƣớc thứ nhì phạm Bất cộng trụ.

5) Dời khỏi chỗ (Thànàcàpanà): Tỳ-khƣu tính trộm cắp của để trên khô hoặc trong nƣớc, rồi đụng chạm nhằm, phạm Tác ác. Làm cho vật cử động tới lui, phạm Trọng tội. Làm cho vật ấy ra khỏi chỗ, phạm Bất cộng trụ .

6) Qua khỏi chỗ quan thuế tra xét (Sanketavitinàmana): Tỳ-khƣu biết chỗ quan thuế đi đến chỗ, tính không đóng thuế, cố ý rờ đụng cầm lấy vật mà mình đem đi, đánh giá thuế 6 cắc, phạm Tác ác. Đi bƣớc đầu ra khỏi chỗ quan thuế phạm Trọng tội, qua bƣớc thứ 2 phạm Bất cộng trụ.

Lại nữa, Tỳ-khƣu dạy các Tỳ-khƣu khác đi trộm cắp, rằng "ông đi trộm lấy vật ấy" Tỳ-khƣu dạy phạm Tác ác trong lúc dạy. Tỳ-khƣu đi trộm phân biệt rằng "của này hoặc vật này, hoặc biết rằng vật khác, rồi đi lấy đƣợc theo lời dạy nhƣ thế, cả 2 đều phạm tội. Nếu Tỳ-khƣu trộm cắp phân biệt rằng vật này hoặc vật khác, rồi trộm đƣợc vật khác, ngoài ra vật của Tỳ-khƣu dạy đi ăn trộm và đã nhứt định, nhƣ thế Tỳ-khƣu dạy không phạm, Tỳ-khƣu đi trộm phạm Bất cộng trụ.

Tỳ-khƣu dạy rằng "ông đi trộm của ấy, vật ấy của ngƣời kia trong giờ nào, trộm trong giờ ấy". Nhƣ thế nếu Tỳ-khƣu dạy trộm đƣợc theo giờ đã định, cả 2 Tỳ-khƣu đều phạm tội Bất cộng trụ trong giờ trộm. Nếu trộm ngoài giờ dạy, Tỳ-khƣu dạy không phạm, Tỳ-khƣu trộm phạm tội Bất cộng trụ.

Nhiều Tỳ-khƣu rủ nhau đi trộm, chỉ có 1 vị trộm đƣợc, cả thảy cũng đều phạm tội Bất cộng trụ.

Tỳ-khƣu hăm dọa cho ngƣời sợ, để lấy của nhƣ của bọn trộm cƣớp, phạm Bất cộng trụ.

Tỳ-khƣu đổi thẻ có viết tên vị khác mà thí chủ để trên y đem bố thí. lấy thẻ của ngƣời cao giá, hoặc thấp hơn hoặc bằng giá nhƣ nhau, để gần của phần mình, Tỳ-khƣu cắm thẻ của mình lên, vì muốn để trong phần của ngƣời khác, lấy thẻ của mình hoặc của ngƣời, mà chƣa đổi thẻ để xuống, phần của ngƣời về mình, phần của mình về ngƣời thì chƣa phạm, khi đổi xong, để thẻ xuống rồi mới phạm Bất cộng trụ .

Lại nữa, Tỳ-khƣu tính trộm của ngƣời rồi đi, lúc đi trộm, đi mỗi bƣớc là 1 Tác ác, rờ đụng nhằm cũng phạm Tác ác, làm cử động của trộm phạm Trọng tội. Đến khi trộm đƣợc đáng giá 1 cắc, phạm Tác ác. Nếu của ấy đáng giá hơn 1 cắc trở lên, chƣa đến 6 cắc, phạm Trọng tội. Của ấy đáng 6 cắc hoặc nhiều hơn phạm Bất cộng trụ.

Lại nữa điều học trộm cắp này rất sâu xa, vi tế có giải trong luật (samantapàsàdika). đây chỉ giải tóm tắt vậy thôi, và chƣ vị A la hán có dạy: "điều học này rất cao sâu, khó định nghĩa đƣợc". Cho nên khi có ngƣời tố cáo Tỳ-khƣu trộm cắp, dầu có luật sƣ có hỏi theo thể thức trộm cắp, nếu thấy cũng không nên vội định tội, nên hỏi đến 5 điều này trƣớc.

- Vật (vatthu).
- Giờ (kala).
- Xứ (padasa).
- Giá (agha).
- Dùng (paribhoga).

"Vật" là của Tỳ-khƣu trộm, đem vật ấy đến hỏi tra coi, vật ấy có chủ hay không có chủ, nếu có chủ, sau khi trộm đƣợc, chủ còn thƣơng tiếc hay bỏ. Nếu chủ còn thƣơng tiếc, phải xử theo giá vật trộm, bằng chủ đã bỏ, không nên xử phạm Bất cộng trụ. nếu chủ đòi thì nên trả lại, nhƣ thế mới là chơn chánh.

"Thời" là lúc trộm vật ấy, có khi của ấy cầm giá, có khi lên giá.

"Xứ" là chỗ mà Tỳ-khƣu trộm của đƣợc, trộm trong xứ nào, phải xử theo giá trong xứ ấy.

"Giá" là giá của vật trộm đã dùng rồi hoặc chƣa. Nếu vật ấy ngƣời đã dùng rồi thì giá rẻ.

Ấy là 5 điều nên tra hỏi trƣớc.

Thể thức không phạm tội:

Tỳ-khƣu tƣởng là của mình rồi cầm lấy, lấy vì thân thiết với nhau, mƣợn nhau để dùng, vật ấy của tinh, quỉ hoặc súc sanh, không phải của ngƣời lƣợm ngoài đƣờng là vật không có chủ và Tỳ-khƣu điên đều không phạm tội.

Điều học này phạm tội vì dạy ngƣời khác trộm (sanattika) có 5 chi:

- Của ngƣời gìn giữ (parapariggahitam).
- Tƣởng là của ngƣời gìn giữ (paraparigg hitasannità).
- Của ấy đáng giá 1 bát hoặc cao hơn (garuparikkhàro) ("bát" bên xứ
Trung ấn độ bên ấy bằng 6 cắc của nƣớc ta lƣu hành đến ngày nay - năm
1966).
- Ý tính trộm cắp (theyyacittam).
- Đã trộm đƣợc theo lẽ đã giải trƣớc (avaharanam).

Đều đủ cả 5 chi ấy mới phạm tội Bất cộng trụ. điều học này có 3 chỗ sanh gọi là "chỗ sanh tội trộm cắp" (adinnàdànà samutthàna), là tội sanh do:

- Thân ý - Khẩu ý - Thân, khẩu, ý

Phạm vì làm (kiriyà), khỏi tội vì tƣởng (sannàvimokkha), phạm vì cố ý (sacittaka), phạm tội vì đời (lokavajja), thân nghiệp (kàyakamma), khẩu nghiệp (vacìkamma), ác tâm (akusalacitta). Có 3 thọ: thọ khổ (ekàvedanà), thọ vui (dvivedanà) thọ vô ký (tissovedanà).

3) Giết ngƣời (Manussa viggaha).

Tỳ-khƣu cố ý giết ngƣời phạm tội Bất cộng trụ.

Điều học này đức Thế Tôn cấm chế tại phƣớc xá (phƣớc xá này cất trong rừng lớn gần biển và núi Tuyết sơn) có đãnh trong rừng Tuyết sơn, gần thành Vesali do chƣ sƣ sát hại lẫn nhau vì đƣợc nghe đức Phật giảng giải sự ô trƣợc và điều khổ của thân ngũ uẩn, rồi tƣởng lầm, nên giết lẫn nhau cho khỏi khổ.

Chú giải: Tỳ-khƣu có ý giết ngƣời, dầu là bào chế thuốc uống, đập, đánh, chỉ cách giết, hoặc để khí giới giết ngƣời, hoặc giảng lời tặng khen về sự chết rằng: ngƣời sống có ích chi, xấu xa, đê hèn, không bằng chết còn hơn, chết sanh về cõi vui hoặc dạy cách chết, là dạy "ngƣời nên đâm họng, nên uống thuốc độc...". Giải nhƣ thế mà ngƣời chết trong khi ấy, hoặc lâu ngày mới chết, Tỳ-khƣu phạm Bất cộng trụ.

Ngƣời là vật của Bất cộng trụ, không phải ngƣời phi nhơn (tinh, quỉ là vật của Trọng tội, thú là vật của Ƣng đối trị).

Tỳ-khƣu dạy ngƣời giết có 6 điều:

1) định giết ngƣời: Dạy kẻ nào, ngƣời chịu lời đi giết kẻ ấy thì phạm tội cả 2 ngƣời (ngƣời dạy và ngƣời đi giết), nếu giết lầm kẻ khác, ngƣời bảo không phạm Bất cộng trụ.

2) định giờ: Nếu ngƣời chịu lời, giết ngoài giờ dạy, thì ngƣời dạy không phạm Bất cộng trụ.

3) định chỗ: Nếu Tỳ-khƣu dạy giết ngƣời ở trong nhà này, nơi khoảng trống kia, mà ngƣời chịu lời đi giết ngoài chỗ đã định, thì ngƣời dạy không phạm Bất cộng trụ.

4) định khí giới: Dạy ngƣời giết bằng đao, chĩa, ngƣời chịu lời dạy đi giết bằng khí giới khác, thì ngƣời bảo giết không phạm Bất cộng trụ.

5) định oai nghi: Dạy giết kẻ đứng hoặc đi, ngƣời chịu lời lại giết kẻ ngồi hoặc nằm, thì ngƣời bảo giết không phạm Bất cộng trụ.

6) định cách giết: Dạy giết bằng cách đâm hoặc chém, ngƣời chịu lời lại giết bằng cách đánh hoặc cƣa, thì ngƣời bảo giết không phạm Bất cộng trụ.

Lại nữa, nếu ngƣời chịu lời đi giết, không đƣợc ngƣời dạy, bảo thêm rằng: nếu ngƣơi có thể giết đƣợc giờ nào nên giết giờ ấy, nhƣ thế dầu là lâu đến đâu, ngƣời giết chắc sẽ giết đƣợc, ngƣời dạy phạm Trọng tội trong lúc dạy, ngƣời giết phạm tội trong khi giết.

Tỳ-khƣu đào giếng, đào hầm, gài bẩy, để khí giới hoặc bỏ thuốc độc để giết ngƣời, nếu muốn giết ngƣời nào, ngƣời ấy chết mới phạm tội, bằng không định nghĩa rằng: "nhằm kẻ nào thì kẻ ấy chết", nhƣ thế phạm tội theo hạng ngƣời chết; nhƣ nhằm A la hán, cha, mẹ của Tỳ-khƣu ấy chết thì phạm ngủ ngịch đại tội và "Bất cộng trụ".

Nếu kẻ khác hoặc tinh, ngạ quỉ, hoặc thú chết thì phạm Trọng tội hoặc Ƣng đối trị.

Nếu Tỳ-khƣu đƣa bẩy, viết thơ cho kẻ khác hoặc bán cho ngƣời đem dùng để giết thì phạm tội cả 2 bên.

Nếu Tỳ-khƣu ăn năn, đi đòi hoặc mua vật ấy lại thì mới khỏi tội. Tỳ-khƣu tự mình làm bẩy, viết thơ nên đem đốt cho hết mới khỏi tội. Nếu đốt chƣa cháy hết, kẻ khác đem giết ngƣời, Tỳ-khƣu cũng không khỏi tội; thơ chƣa cháy tiêu có kẻ khác đem học để giết ngƣời, rồi giết theo thơ ấy, Tỳ-khƣu cũng không khỏi tội.

Tỳ-khƣu đào giếng, đào hầm cho sanh vật chết, lúc đào phạm tội Tác ác mỗi lần đào; nếu thú, phi nhân sa vào bẩy, Tỳ-khƣu phạm tội Tác ác, thú chết phạm Ƣng đối trị, phi nhơn chết phạm Trọng tội. Ngƣời mắc bẩy phạm Trọng tội, chết phạm Bất cộng trụ.

Thể thức không phạm tội:

Tỳ-khƣu không cố ý giết ngƣời, không biết (nhƣ không biết trong cơm có thuốc độc, đem cho kẻ khác ăn rồi chết và Tỳ-khƣu điên đều không phạm tội).

Điều học này "phạm tội vì dạy kẻ khác giết" (sànatika) có 5 chi:

1) Loài ngƣời (manussajàtipàno)
2) Biết là ngƣời có sanh mạng (pànasannità).
3) Cố ý giết (upakkamo)
4) Ráng sức giết 1 trong 6 điều đã giải (vadhakacittam)
5) Ngƣời ấy chết vì nình ráng sức (tena maranam).

Đều đủ cả 5 chi ấy mới phạm Bất cộng trụ.

Chỗ sanh tội (samutthàna vidhi) nhƣ trong điều học "cấm trộm cấp" (adinnàdànà samutthàna), phạm vì làm (kiriyà), khỏi phạm vì tƣởng (sannàvimokkha). Cố ý (sacittaka), phạm vì tội đời (lokavajja), thân nghiệp (kàyakamma), khẩu nghiệp (vacikamma), ác tâm (akusalacitta), thọ khổ (ekàvedanà).

4) Khoe pháp bậc cao nhơn (Uttarimanussadhamma).

Tỳ-khƣu khoe pháp của bậc cao nhơn là pháp của ngƣời cao thƣợng mà tự mình không có, phạm Bất cộng trụ.

Điều học này đức Thế Tôn cấm chế tại phƣớc xá, có đãnh (Rutàgàrasàlà), trong rừng Tuyết sơn gần thành Quê-sa-li (Vèsàli), do nhóm Tỳ-khƣu tu gần mé sông "Veggumudà" khoe pháp bậc cao cho ngƣời tín ngƣỡng bố thí.

Chú giải: Tỳ-khƣu chƣa giác ngộ, song là ngƣời ham muốn sự tặng khen, rồi khoe rằng đắc pháp bậc cao thƣợng, mà tự mình chƣa đƣợc, nếu có ngƣời biết nghe rõ, trong khi ấy, sau rồi bị tra hỏi hoặc không bị tra hỏi, Tỳ-khƣu ấy cũng phạm tội Bất cộng trụ. Dầu muốn đƣợc trong sạch, hoàn tục rồi trở lại nói rằng: "Tôi không đắc đạo cao nhơn cố ý nói đắc, là tôi nói dối", nhƣ thế ấy cũng không khỏi phạm Bất cộng trụ.

Pháp của bậc cao nhơn là "4 thiền hữu sắc, 4 thiền vô sắc, lục thông [*]; 4 đạo, 4 quả và Niết-bàn, 37 phần pháp Bồ đề; không tham, không sân, không si, 3 cái giác, 8 cái giác..." Đều là pháp của bậc cao nhân, vì ngƣời nào đƣợc các pháp ấy đều gọi là bậc cao thƣợng hơn thƣờng nhơn.

[*] lục thông là: nhãn thông, nhĩ thông, tha tâm thông, túc mạng thông, thần túc thông, lậu tận thông.

Tỳ-khƣu không có pháp cao nhơn trong mình mà nói rằng "ta đắc sơ thiền... ta đắc thần thông, ta đắc quả...", nói nhƣ thế, khi tính nói cũng biết ta sẽ nói dối, lúc đang nói cũng biết ta đang nói dối, khoe đến kẻ khác nghe, kẻ ấy dầu là bậc xuất gia hay cƣ sĩ đƣợc hiểu biết trong khi ấy rằng: "Vị Tỳ- khƣu đã đắc thiền định đạo quả... ". Họ tin thật hoặc họ không tin lời nói thật, Tỳ-khƣu cũng phạm Bất cộng trụ.

Nếu nói đến ngƣời nghe, không hiểu biết; Tỳ-khƣu phạm Trọng tội; muốn khoe khoang mà nói mé rằng "ngƣời nào mà ngụ trong chùa này đều là ngƣời đắc thiền định", ngƣời nghe hiểu biết trong khi ấy, Tỳ-khƣu phạm Trọng tội. Nếu ngƣời nghe không hiểu biết, Tỳ-khƣu phạm Tác ác.

Thể thức không phạm tội:

Nói thiệt rằng mình đã đắc... không cố ý khoe và Tỳ-khƣu điên, đều không phạm tội.

Điều học này không phạm tội vì dạy ngƣời khác khoe (anànattika), có 5 chi:

1) Khoe pháp bậc cao nhơn là tự mình không có (Uttari
manussadhammassa atàni asantatà).
2) Khoe vì muốn đƣợc lợi, đƣợc khen (pàpicchatàya tassa àrocanam).
3) Khoe theo lời của ngƣời khác (anannàpadeso).
4) Khoe nói đến ngƣời nào, ngƣời ấy là loài ngƣời (yassu àroceti tassa
manussajàtikatà).
5) Khoe mà ngƣời nghe hiểu biết rõ rệt trong khi ấy (tamkhanam
vijànanam).

Đều đủ cả 5 chi ấy mới phạm tội Bất cộng trụ.

Chỗ sanh tội (samutthàna) cũng nhƣ trong điều học trộm cắp (adinnàdànà).

Đức Phật giải về 5 bọn cƣớp lớn:

Này các Tỳ-khƣu, trong Phật pháp này có 5 bọn Tỳ-khƣu cƣớp lớn. Này các Tỳ-khƣu! 5 bọn Tỳ-khƣu cƣớp lớn nhƣ thế nào?

Này, các Tỳ-khƣu! Có bọn cƣớp lớn trong thế gian, suy xét rằng: bao giờ ta đƣợc 100 hoặc 1000 bộ hạ quy thuận, ta sẽ vào trong xóm, làng, châu, quận giết hại đốt phá dân cƣ ấy. Đến sau, bọn cƣớp ấy đƣợc 100 hoặc 1000 ngƣời tùy tùng, rồi đem nhau vào xóm, làng, châu, quận đánh đập giết hại các cƣ dân ấy, thế nào. Này các thầy Tỳ-khƣu! Sự suy xét của Tỳ-khƣu ác trong Phật pháp này cũng nhƣ thế. Tỳ-khƣu ác ấy suy xét rằng: Bao giờ ta đƣợc 100 hoặc 1000 ngƣời sùng bái, ta sẽ vào xóm, làng, châu, quận, ta sẽ đƣợc các thứ y, món ăn, chỗ ở và thuốc men mà các hàng cƣ sĩ hoặc bậc xuất gia thành tâm cúng dƣờng. Đến khi sau, Tỳ-khƣu ác ấy đƣợc 100 hoặc 1000 ngƣời phục tùng, rồi vào xóm làng châu, quận, xin đƣợc y, vật thực, chỗ ở và thuốc men và các hàng cƣ sĩ hoặc bậc xuất gia hết lòng tôn kính cúng dƣờng. Nầy các Tỳ-khƣu! Tỳ-khƣu ấy gọi là kẻ cƣớp lớn thứ nhất, có rõ rệt trong thế gian.

Nầy các Tỳ-khƣu! Còn nguyên nhân khác nữa: trong Phật pháp này, có Tỳ-khƣu ác, học hỏi pháp luật mà Nhƣ Lai đã giảng dạy, rồi tự thiêu đốt lấy mình 17. Này, các Tỳ-khƣu! Tỳ-khƣu ấy gọi kẻ cƣớp lớn thứ nhì, có rõ rệt trong thế gian.

Này, các Tỳ-khƣu! Còn nguyên nhân khác nữa trong Phật pháp này có bọn Tỳ-khƣu khác vô cớ 18 tố cáo Tỳ-khƣu trì giới thanh cao đang hành pháp

cao thƣợng trong sạch, rằng tu hành không cao thƣợng 19. Này, các Tỳ-khƣu! Tỳ-khƣu ấy gọi là kẻ cƣớp lớn thứ ba, có rõ rệt trong thế gian.

Này, các Tỳ-khƣu! còn nguyên nhân khác nữa trong Phật pháp này có Tỳ- khƣu ác, muốn làm cho vừa lòng hành cƣ sĩ, đem tài sản của Tăng hoặc phụ tùng là: 1) bông và cây, 2) chỗ trồng bông và cây, 3) tịnh thất, 4) chỗ cất tịnh thất, 5) giƣờng, 6) bàn thấp dài, 7) nệm, 8) gối, 9) nồi, 10) cân, 11) thùng, 12) chậu làm bằng loại kim, 13) dao nhỏ, 14) búa, 15) riều, 16) xuổng, 17) vá, 18) dây, 19) tre dài 8 ngón tay trở lên, 20) cỏ thƣờng, 21) cỏ năn nỉ, 22) cỏ ống, 23) đất sét, 24) vật làm bằng cây, 25) vật làm bằng đất. Này, các Tỳ- khƣu, Tỳ-khƣu ấy gọi là kẻ cƣớp lớn thứ tƣ, rõ rệt trong thế gian.

[tài sản của Tăng từ số 9 đến 17 đều làm bằng kim loại.]

Này, các Tỳ-khƣu! Tỳ-khƣu nào khoe pháp bậc cao nhơn, mà chính mình không có rõ rệt, Tỳ-khƣu ấy gọi là kẻ cƣớp lớn thứ năm, là kẻ cƣớp lớn tột bực trong thế gian và cả luôn cõi trời, cõi Dạ ma thiên (Yàmà), cõi Phạm thiên, trong các bọn chúng sanh cho đến Sa-môn, Bà-la-môn và các bậc vua chúa.

Vì sao Nhƣ Lai giải nhƣ thế? Này, các Tỳ-khƣu, vì Tỳ-khƣu cƣớp cục cơm của hàng cƣ sĩ đem ăn. (đức Chánh Biến Tri muốn cho việc này đƣợc rõ rệt, mới giải thêm kệ ngôn sau đây:).

Tỳ-khƣu nào tu hành không đƣợc trong sạch, mà làm cho kẻ khác biết mình là trong sạch, Tỳ-khƣu ấy gọi là cƣớp vật thực của họ, đem về dùng, nhƣ ngƣời thợ săn núp mình bên lùm cây mong chờ bắn thú.

Tỳ-khƣu chỉ dùng y ca-sa mặc cho kín mình, nhƣng tu hành theo phép xấu xa, không thu thúc (theo pháp luật) là ngƣời rất dơ bẩn, Tỳ-khƣu ấy chắc hẳn phải đọa vào địa ngục vì tự mình gây ra nghiệp quấy. Nên ăn cục sắt đang cháy nhƣ ngọn lữa còn tốt hơn Tỳ-khƣu phá giới không thu thúc (theo pháp luật) ăn cục cơm của hàng cƣ sĩ.

--- o0o ---

II. MƢỜI BA (13) ĐIỀU HỌC TĂNG TÀN (SANGHA DISESA)

(Tăng Tàn là tội mà phải cần phải xử phạt với số Tăng từ 4 vị cho đến phần đông).

---o0o---

1) DI TINH (sukkavisatthi)

Tỳ-khƣu cố ý làm di tinh khỏi chỗ, phạm Tăng tàn.

Điều họ này, đức Phật cấm chế tại Kỳ viên Tịnh xá (jetavana) gần thành Xá vệ (Sàvatthì) do Tỳ-khƣu Seyyasaka làm cho di tinh.

Chú giải: Tỳ-khƣu muốn di tinh cho khỏi bịnh, cho đƣợc vui thích... rồi ráng sức dùng tay hoặc dạy kẻ khác làm, hoặc rờ rẫm ngọc hành bằng tay, hoặc nằm sắp đè ngọc hành, hoặc kẹp trong bắp vế ... rồi làm cho di tinh, dầu chỉ vừa cho con ruồi nhỏ nuốt đƣợc, dầu tinh chƣa ra, là chƣa xuất ra ngoài cũng phạm tội Tăng tàn.

Cố ý muốn cho di tinh, cầm da ngọc hành để tiểu tiện, tinh di phạm Tăng tàn, tinh không di phạm Trọng tội.

Cố ý nắm ngọc hành của Sa-di đang ngủ, tinh di phạm Tác ác. Xem chỗ kín của phụ nữ, tinh di phạm Tác ác.

Thể thức không phạm tội:

Lúc nằm mộng không, cố ý và Tỳ-khƣu điên đều không phạm tội. Không cố ý cho tinh di và không vui thích cũng không phạm tội.

Điều học này không phạm tội vì dạy ngƣời khác (anànattika) có 3 chi:

- Tác ý muốn làm cho tinh di (cetanà) - Ráng sức làm (upakkamo). - Tinh đã di (mocanam).

Đều đủ cả 3 chi ấy mới phạm Tăng tàn.

Chỗ sanh tội (samutthàna) cũng nhƣ trong điều học Bất cộng trụ thứ nhất (pathama pàràjika samutthanà).

---o0o---

2) ĐỤNG CHẠM VÀO MÌNH PHỤ NỮ (Kàyasamsagga)

Tỳ-khƣu cố ý đụng cọ vào mình phụ nữ, phạm Tăng tàn.

Điều học này, đức Phật cấm chế tại Kỳ viên Tịnh xá (jetavana) gần thành Xá vệ (sàvatthi) do Tỳ-khƣu Udàyi rờ rẩm phụ nữ.

Chú giải: Tỳ-khƣu rờ rẩm mình phụ nữ, dầu mới sanh trong vòng 1 ngày cũng phạm tội Tăng tàn.

Bộ nấp, nữ, ngạ quỉ, tinh, đều là vật Trọng tội, thú cái, thú đực, ngƣời nam đều là vật của tội Tác ác.

Phụ nữ: Tỳ-khƣu biết là phụ nữ rồi chạm nhằm, vì lòng vui thích cho đến sự đụng chạm lông với lông. Phụ nữ đụng mà Tỳ-khƣu có lòng vui thích sự đụng chạm ấy, Tỳ-khƣu phạm Tăng tàn.

Phụ nữ: Tỳ-khƣu nghi là phụ nữ, hoặc không phải là phụ nữ, hoặc tƣởng là bộ nấp, là ngƣời nam, là thú rồi đụng nhằm vật dính với thân mình hoặc chạm vào vật dính với thân phụ nữ, nhƣ cọ nhằm y phục của phụ nữ, hoặc bộ nấp, Tỳ-khƣu phạm Trọng tội.

Tỳ-khƣu đụng vật dính với thân phụ nữ, do vật dính với thân mình, hoặc phụ nữ liệng đồ Tỳ-khƣu lãnh, liệng qua lại hoặc chạm nhằm bộ nấp, Tỳ-khƣu nghi hoặc tƣởng là phụ nữ, là ngƣời nam hoặc ngƣời nam mà Tỳ-khƣu tƣởng là phụ nữ, là bộ nấp, là thú, hoặc nghi rồi mà có lòng vui thích, rồi đụng nhằm mình hoặc cọ nhằm vật dính với thân liệng vật ấy qua lại... nhƣ thế đều phạm tội Tác ác. phạm nhiều hay ít tùy theo vật và mỗi lần đụng.

Tỳ-khƣu rờ hình phụ nữ, hoặc nắm chặt, rờ bằng 1 ngón tay hoặc trọn bàn tay, rờ từ đầu tới chân không rời chỉ phạm 1 tội. Nếu vật khác nhau rồi rờ bằng 5 ngón tay thì phạm đến 5 tội.

Thể thức không phạm tội:

Phụ nữ đụng nhằm Tỳ-khƣu, Tỳ-khƣu không vui thích vì không cố ý muốn đụng, dầu biết sự đụng chạm ấy hoặc muốn cho khỏi rồi xô ra hoặc chạm nhằm vì cố ý, không biết, quên vì không lòng vui thích, và Tỳ-khƣu điên đều không phạm tội.

Điều học này không phạm vì dạy ngƣời khác (anànattika) có 5 chi:

- Ngƣời phụ nữ (manussitthì) - Tƣởng là phụ nữ (itthìsannità). - Ráng sức đụng chạm vừa theo sự vui thích (tenaràgena vàyàmo). - Vui thích vì sự chạm nhằm mình phụ nữ (kàyasamsaggaràgo). - Đụng chạm với nhau, nhất là nắm tay (hatthagàhàdi samàpajjànam).

Đều đủ cả 5 chi ấy mới phạm Tăng tàn .

Chỗ sanh tội (samutthàna) nhƣ trong điều học Bất cộng trụ thứ nhất (pathama pàràjika sikkhàpada) .

---o0o---

3) NÓI LỜI HOA TÌNH (dutthullavàcà)

Tỳ-khƣu nói lời thấp hèn, nói ngay sản môn, nói với phụ nữ, nhƣ thế phạm Tăng tàn .

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên Tịnh xá (Jetavana) gần thành Xá vệ (savatthi) do Tỳ-khƣu Udàyi nói lời đê hèn thô tục với phụ nữ.

Chú giải: Tỳ-khƣu cố ý vui thích rồi trêu ghẹo phụ nữ nhƣ trai trêu ghẹo gái, phụ nữ biết trong khi ấy, phạm Tăng tàn, ngƣời phụ nữ biết lời tốt hoặc xấu về sự hành dâm là vật phát sanh Tăng tàn. vật làm cho sanh Trọng tội và Tác ác nhƣ trong điều học trƣớc. lời nói về sản môn và giang môn về sự dâm dục với phụ nữ đều gọi là đê hèn, thuộc về chỗ phát sanh Tăng tàn.

Trong thân phụ nữ từ ngực sắp xuống từ đầu gối trở lên là vật cho sanh Trọng tội. tứ chi ngoài ra là vật cho sanh Tác ác.

Tỳ-khƣu nói: Này phụ nữ nào hầu hạ bằng nhục dục, đến ngƣời có giới luật, có đạo đức hành pháp phạm hạnh (hạnh thanh cao) nhƣ ta, sự hầu hạ ấy là cao thƣợng hơn các sự hầu hạ khác, nếu phụ nữ hiểu đƣợc trong khi ấy, Tỳ- khƣu phạm Tăng tàn.

Điều học này có 5 chi:

- ngƣời nữ (manussitthì).

- Tƣởng là ngƣời nữ (itthìsannità).
- Vui thích trong chỗ nói lời hoa tình (dutthullavàcàsaràgo).
- Khen sự vui thích ấy (tenaràgena).
- Phụ nữ nghe hiểu đƣợc trong khi ấy (tamkhanam vajànanam).

Chỗ sanh tội (samutthàna) nhƣ trong điều học trƣớc, chỉ khác nhau chỗ nói, khen sự hầu hạ bằng nhục dục.

---o0o---

4) HẦU HẠ MÌNH BẰNG NHỤC DỤC (attàma pàricariya).

Tỳ-khƣu có tình dục nói ƣớm cho phụ nữ hầu hạ mình bằng nhục dục, phạm Tăng tàn.

Điều học này cấm chế tại Kỳ viên Tịnh xá gần thành Xá vệ (sàvatthi) do Tỳ- khƣu Udàyi bảo phụ nữ hầu hạ mình bằng nhục dục.

Chú giải: Tỳ-khƣu nói: Này em gái, phụ nữ hầu hạ ngƣời có giới, có đạo đức, hành pháp phạm hạnh nhƣ ta, bằng nhục dục, sự hồi hởi cao thƣợng hơn các sự hầu hạ khác. Nếu phụ nữ hiểu đƣợc trong khi ấy, Tỳ-khƣu phạm Tăng tàn.

Điều học này có 5 chi:

- ngƣời (maunssitthì).
- tƣởng là ngƣời nữ (Itthìsannità).
- vui thích trong sự hầu hạ mình bằng nhục dục (attakàma pàricàriỳayaràgo).
- khen sự vui thích (Tenaraganavannabbhananam).
- phụ nữ hiểu biết trong khi ấy (Tamkhanamvacànanam).

Chỗ sanh tội nhƣ trong điều học trƣớc, chỉ khác nhau chỗ nói khen bằng sự nhục dục.

---o0o---

5) LÀM MAI DONG (Sancaritta)

Tỳ-khƣu làm mai dong cho trai và gái làm vợ chồng nhau phạm Tăng tàn.

Điều học này cấm chế tại Kỳ viên Tịnh xá gần thành Xá vệ (sàvatthi) do Tỳ- khƣu Udàyi làm mai dong.

Chú giải: Ngƣời nam, ngƣời nữ (không phải là ngạ quỉ, tinh) là kẻ thế hoặc là ngƣời xuất gia chƣa đƣợc làm chồng vợ, hoặc đã làm chồng vợ mà từ bỏ hẳn nhau rồi, dầu là cha mẹ của Tỳ-khƣu, đều là vật cho sanh Tăng tàn.

Sự đem mai mối có 3 chi:

1) Nam hoặc nữ, hoặc cha mẹ của ngƣời nữ, hoặc của ngƣời nam, cầu Tỳ- khƣu nói đến ngƣời nữ, hoặc ngƣời nam nói đến cha mẹ của ngƣời nữ (patigganhàti).

2) Họ cầu đi nói ngƣời nào, Tỳ-khƣu nói với ngƣời ấy rằng: "ngƣơi hãy làm chồng, làm vợ với nhau, hoặc trai gái cùng nhau (vimamseti)".

3) Ngƣời nào cầu đi nói, Tỳ-khƣu trở về nói với ngƣời ấy (paccàharati).

Làm mai dong cho ngƣời, đƣợc hoặc không đƣợc không quan trọng, nếu có đủ 3 chi ấy, phạm tội Tăng tàn. nếu chỉ có 2 chi, là chịu đi nói hoặc đã nói rồi, trở lại cho hay (1 trong 2 chi nào) thì phạm Trọng tội. Nếu chỉ có 1 chi là chịu đi nói hoặc trở về nói lại (trong 1 chi nào) thì phạm tội Tác ác.

Nếu trai cầu Tỳ-khƣu đi nói với gái có mẹ gìn giữ, Tỳ-khƣu đi nói với gái ở với cha, nhƣ thế sai lời cầu, không phạm Tăng tàn. Tỳ-khƣu làm mai dong cho bộ nấp phạm Trọng tội.

Thể thức không phạm tội:

Tỳ-khƣu đem tin của Tăng, tin của Tỳ-khƣu bịnh và Tỳ-khƣu điên đều không phạm tội.

Điều học này phạm tội vì dạy kẻ khác (sànattika). Tỳ-khƣu đã chịu lời ngƣời, dạy kẻ khác nói đến trai, hoặc gái đã nói rồi, dạy kẻ khác trở về nói cho ngƣời cầu ấy hay, cũng phạm Tăng tàn. có 5 chi:

1) đem lời cho ngƣời nào, ngƣời ấy là ngƣời thiệt (không phải phi nhơn) (yesam sancarittam samàpajjati tesam manussajàtikatà).

2) Họ không phải là vợ chồng với nhau từ trƣớc hoặc là đã có làm chồng vợ rồi, song đã từ bỏ nhau hẳn rồi (nanàlamvacaniyatà). 3) Chịu lời cầu (patigganhànam). 4) Nói theo lời ngƣời cầu (vimamsanam). 5) Trở lại cho ngƣời cầu hay biết (paccàharanàni).

Đều đủ cả 5 chi ấy mới phạm Tăng tàn.

Có 6 chỗ sanh (sàmutthàna) là:

1) Tỳ-khƣu không biết luật cấm, hoặc không biết họ đã từ bỏ hẳn nhau rồi, chịu lời đi nói, hoặc ra dấu hiệu trở lại cho hay bằng cách ra dấu hiệu, nhƣ thế là tội phát sanh do thân.

2) Tỳ-khƣu ngồi, trai đến hỏi rằng: "gái ấy sẽ lại tìm ông, xin ông biết bụng ngƣời" rồi Tỳ-khƣu chịu lời rằng "ờ! phải rồi". Khi gái đến Tỳ-khƣu nói lại, khi trai trở lại thì Tỳ-khƣu cho hay nhƣ thế, là tội phát sanh do khẩu, vì Tỳ- khƣu không có ra dấu hiệu.

Lại nữa, Tỳ-khƣu nhận lời của trai bằng khẩu, rồi đi đến nhà gái, vì nguyên nhân nào khác trở lại gặp nói với trai ấy, nhƣ thế, gọi là chỉ phát sanh do khẩu.

3) Tỳ-khƣu không biết luật cấm, dầu bậc A la hán cha dạy đi, ngài cũng đi nói với mẹ (đây nói về cha mẹ đã từ bỏ nhau rồi), rằng: ngƣời về cho cha mẹ hay biết, nhƣ thế gọi tội phát sanh do thân khẩu (3 cách) nhƣ thế gọi là "chỗ sanh tội vì vô ý" (acittaka samutthàna) nghĩa là: Tỳ-khƣu biết, hoặc là không biết cũng phạm tội.

Tỳ-khƣu biết luật cấm, hoặc biết rằng: họ đã từ bỏ hẳn rồi: họ đã từ bỏ hẳn rồi, còn đem mai mối cả 3 cách ấy, 3 chỗ sanh ấy gọi là "chỗ sanh điều học làm mai dong" vì ý biết luật cấm và biết rõ họ đã bỏ hẳn nhau rồi gọi là: có 6 chỗ sanh nhƣ thế.

Phạm vì làm (kiriyà), không phạm vì tƣởng (no sannà vimokkha) không cố ý phạm (acittaka), tội vì Phật cấm (pannatiitvajja) thân nghiệp (kàyakamma), khẩu nghiệp (vacìkamma) có 3 tâm (ticittam), có 3 thọ (tissovedanà), thọ vui, thọ khổ và thọ vô ký.

---o0o---

6) TẠO THẤT (sannàcika)

Tỳ-khƣu tạo thất tô bằng vôi với đất sét không có ngƣời đứng làm chủ cất cho mình ở, phải làm cho đúng mực thƣớc, là: bề dài 12 gang, bề ngang 7 gang (1 gang của đức Phật, bằng 3 gang ngƣời thƣờng), khi cất phải do Tăng chỉ chỗ trƣớc rồi mới nên cất, nếu không do Tăng (sangha) chỉ chỗ hoặc cất cho quá mực, phạm Tăng tàn. điều học này gọi Kùtikàra cũng đƣợc.

Điều này, đức Phật cấm chế tại Trúc lâm tịnh xá (Veluvanà) gần thành Vƣơng xá (Ràjagaha) do chƣ sƣ A la vi dạy ngƣời cất thất cho mình quá mực định.

Chú giải: Tỳ-khƣu chủ thất không cho Tăng chỉ chỗ cất, hoặc cất lớn quá thƣớc tấc, trong mỗi khi làm phạm tội Tác ác, còn dƣ vôi 2 cục nữa thì cất xong còn dƣ 1 cục đầu phạm Tăng tàn làm xong phạm Tăng tàn.

Điều học này có 7 chi:

- Mô tả phía trong và phía ngoài
- Phía dƣới không đúng thƣớc.
- Không có Tăng chỉ chỗ cho
- Cất lớn quá thƣớc
- Cất cho mình ở
- Cất làm để ở
- Tô cả nóc và vách

Chỗ sanh tội nhƣ trong điều học làm mai dong (sancarita).

---o0o---

7) TẠO THẤT LỚN (mahallaka)

Tỳ-khƣu tạo thất lớn, nếu thất ấy có thí chủ, làm chủ cất, làm lớn quá mực thƣớc đƣợc, song phải trình cho Tăng chỉ chỗ trƣớc mới nên làm. Nếu Tỳ-khƣu không cho Tăng chỉ chỗ, cất phạm Tăng tàn.

Điều học này đức Phật cấm chế tại tịnh xá của trƣởng giả (ghosita) gần thành Kosambi do Tỳ-khƣu Channa tạo thất lớn quá mực thƣớc.

Chú giải: điều học này nhƣ điều học trƣớc, chỉ khác nhau đây là không định "thất lớn, nhỏ".

---o0o---

8) VÔ CỚ CÁO GIAN (amùlaka).

Tỳ-khƣu giận rồi cố ý cáo vị khác rồi phạm tội Bất cộng trụ,do không có cớ phạm Tăng tàn.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Trúc Lâm tịnh xá (Veluvana), gần thành Vƣơng xá (Ràjagaha) do Tỳ-khƣu Mettiya và Kummajaka cáo gian đại đức Dabbamallaputa, Sa-di 7 tuổi đắc A la hán quả.

Chú giải: Tỳ-khƣu vô cớ cáo gian dầu sau có ai hỏi, rồi tự mình khai rằng "Tôi đã nói dối nhƣ thế ấy", cũng phạm Tăng tàn. Trong khi tố cáo ấy mắt không thấy, tai không nghe, không nghi rằng "Tỳ-khƣu ấy phạm 1 trong 4 tội Bất cộng trụ", không nghe ai nói, nhƣ thế gọi là vô cớ cáo gian. Cáo gian có 4 cách, cáo rằng:

- Ông hành dâm (chỉ vật).
- Ông phạm tội vì hành dâm (chỉ tội).
- Hành lễ phát lộ (Uposatha), là lễ Tự tứ (Pavàranà: là sau khi nhập hạ rồi,
nhằm ngày rằm tháng 9, Tăng nhóm lại mà tỏ tội cùng nhau), hành Tăng sự
với ông không đƣợc.
- Ông không phải là Sa-môn (cấm ngăn sự tôn kính).

Cáo gian đều đủ đến điều thứ tƣ, mới phạm tội.

Tỳ-khƣu cáo gian đến ngƣời trong sạch (vô tội) hoặc không trong sạch, cáo vì tội Bất cộng trụ nào, muốn cho Tỳ-khƣu ấy xa khỏi phạm hạnh (brahmacariya), không cho Tỳ-khƣu ấy biết trƣớc bằng lời này "Ngài hãy cho phép tôi, tôi muốn nói với ngài (Karotume àyasmà Okàsam ahantam)". Nếu không nói nhƣ thế trƣớc, rồi tố cáo sau, mà Tỳ-khƣu ấy biết trong khi ấy rằng "Họ cáo mình nhƣ thế", Tỳ-khƣu tiên cáo phạm tội Tăng tàn và tội Tác ác trong mỗi lời cáo gian, khi tiên cáo cho Tỳ-khƣu bị cáo biết trƣớc rồi sẽ cáo sau, chỉ có phạm 1 tội Tăng tàn, dầu là Tỳ-khƣu cáo bằng lời nói hoặc ra dấu hiệu trƣớc mặt, cũng vậy. (Cáo "sau lƣng", lúc vắng mặt không kể).

Tỳ-khƣu dạy kẻ khác cáo, ngƣời cáo, do theo lời dạy cáo gian, thì chỉ có ngƣời dạy phạm tội, nhƣ đoạn trên giải rõ. nếu ngƣời chịu lời đi cáo nói "ta cũng đƣợc thấy, đƣợc nghe vậy", thì phạm tội Tăng tàn cả 2 ngƣời.

Tỳ-khƣu không cho ngƣời biết trƣớc rồi chửi mắng phạm tội Ƣng đối trị và tội Tác ác. Nếu cho biết trƣớc rồi cảnh cáo sau, chỉ phạm 1 tội Ƣng đối trị.

Thể thức không phạm tội:

Tỳ-khƣu tƣởng là ngƣời không trong sạch là ngƣời trong sạch, là ngƣời trong sạch trong ngƣời không trong sạch đi cáo, và Tỳ-khƣu điên đều không phạm tội.

Điều học này phạm tội vì dạy ngƣời (Sànattika), có 5 chi:

- Tự mình cáo hoặc dạy ngƣời cáo ngƣời đã tu lên bực trên (upasampannoti samkhayam gamanam). - Tƣởng ngƣời ấy là ngƣời trong sạch (tasmim suddhasannità). - Cáo vì tội Bất cộng trụ, không có cớ (amulakatà). - Tự mình cáo hoặc dạy ngƣời cáo trƣớc mặt, cho xa khỏi phạm hạnh (càvanà dhippàyenasammukhàcodanàvàcodàpadàvà). - Ngƣời bị cáo biết trong khi ấy (tassatamkhanam vijànanam).

Đều đủ 5 chi ấy mới phạm Tăng tàn.

Chỗ sanh tội (samutthàna) cũng nhƣ trong điều học trộm cắp (adinnàdàna samutthàna) chỉ khác nhau điều học này thuộc về thọ khổ.

---o0o---

9) NHƠN CỚ KHÁC CÁO GIAN (Annabhàgiya).

Tỳ-khƣu giận hờn ngƣời khác rồi cố tìm cớ, nhất là tìm dòng, phái đem cáo ngƣời vì tội Bất cộng trụ, phạm Tăng tàn.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Trúc Lâm tịnh xá (Veluvana) gần thành Vƣơng xá (Ràjagaha) do Tỳ-khƣu Mettiya và Kummajaka nhơn cớ khác mà cáo gian vị A la hán Dabbamallaputta.

Chú giải: Tỳ-khƣu nhơn cớ khác, nhất là dòng vua đem cáo vị khác phạm một tội Bất cộng trụ, nào rồi dùng dòng ấy làm cớ để cho Tỳ-khƣu cũng thuộc dòng vua nhƣ nhau rằng "ngƣời là dòng vua, hành dâm phạm tội Bất cộng trụ" vì ta đƣợc thấy, đƣợc nghe, hoặc nghi nhƣ thế; phạm tội Tăng tàn trong khi ấy, dầu về sau có khai thiệt cũng không khỏi phạm tội.

---o0o---

10) CHIA RẼ TĂNG (sanghabheba).

Tỳ-khƣu ráng sức chia rẽ Tăng (Sangha: nghĩa là 1 nhóm Tỳ -khƣu từ 4 vị trở lên ở hoà thuận nhau để hành đạo) cho xa nhau, Tăng đã tụng lời khuyên can, ngăn cấm cho bỏ sự ấy, nếu không bỏ, phạm Tăng tàn.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Trúc Lâm tịnh xá (Veluvana) gần thành Vƣơng xá (Ràjagaha) do Tỳ-khƣu Đề bà đạt đa (Devadatta) chia rẽ Tăng.

Chú giải: Tỳ-khƣu khuyên "ngài chẳng nên làm nhƣ thế, ngài hãy thuận hoà với Tăng, vì Tăng hoà hảo nhƣ thế mới đƣợc an vui", nếu Tỳ-khƣu không nghe lời khuyên can thì phạm tội Tác ác. Tỳ-khƣu đƣợc nghe, đƣợc thấy mà không ngăn cấm cũng phạm tội Tác ác. Tỳ-khƣu không thể khuyên can đƣợc nữa, nên cho các Tỳ-khƣu khác hay biết để gọi Tỳ-khƣu ấy vào giữa Tăng, cho Tăng tụng Samanubhàsana (là lời khuyên răn). Nếu chịu bỏ thì tốt, bằng không thuận, phạm Tác ác. Tăng tụng Samanubhàsana xong 1 bận, Tỳ-khƣu phạm 1 tội Tác ác; tụng xong 2 bận, Tỳ-khƣu không bỏ phạm Trọng tội; tụng xong 3 bận, phạm Tăng tàn.

Thể thức không phạm tội:

Tăng chƣa tụng Samanubhàsana mà Tỳ-khƣu chịu bỏ, và Tỳ-khƣu điên đều không phạm tội.

Điều học này có 4 chi:

- Ráng sức chia rẽ Tăng (bhedàyaparakkamanam). - Tăng hành Tăng sự theo pháp (dhammakammena samanubhàsanam). - Tụng dứt thời khuyên can lần thứ ba (dhammavàcà pariyosànam). - Không chịu bỏ tà kiến (appatinissajanam).

Chỗ sanh tội: thuộc về tụng lời khuyên răn (samanubhàsana samutthàna), phạm vì không làm (akiriyà) không phạm vì tƣởng (sannavimokkha) cố ý (sacittaka) tội vì đời (lokavajja), thân nghiệp (kàyakamma), khẩu nghiệp (vacìkamma), ác tâm (akusalacitta), thọ khổ (dukkhavedanà).

---o0o---

11) HÀNH THEO TỲ-KHƢU CHIA RẼ TĂNG (Bhedànuvattaka).

Tỳ-khƣu hành theo Tỳ-khƣu chia rẽ Tăng, các vị khác khuyên răn không nghe, Tăng tụng Samanubhàsana ngăn cấm cho dứt bỏ sự hành vi ấy, nếu không tuân theo phạm Tăng tàn.

Chỗ sanh tội (samutthàna) cũng nhƣ trong điều học trƣớc.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Trúc Lâm tịnh xá (Veluvana) gần thành Vƣơng xá (Ràjagaha) do Tỳ-khƣu Kajamo, Rakatissa, Khanda, Deviputta và Samuddadatta, hành theo Tỳ-khƣu chia rẽ Tăng.

---o0o---

12) TỲ-KHƢU CỨNG CÕI (Dubbaccaỳatika).

Tỳ-khƣu có tánh khó dạy, vị khác khuyên dạy cũng không nghe, Tăng đã tụng Samanubhàsana ngăn cấm bỏ chừa nghiệp ấy, nếu không tuân theo phạm Tăng tàn.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Ghositàràma gần thành Kosambi do Tỳ- khƣu Channa cứng cỏi.

Chú giải: Tỳ-khƣu không cho vị khác thức tỉnh, nói rằng "các ngài đừng nói lời chi tốt, hoặc lời chi xấu đến tôi, tôi cũng chẳng nói lời lành hoặc dữ đến với các ngài, vậy các ngài hãy nín thinh, đừng nhắc nhở tôi nhƣ thế". Khi các vị khác đã khuyên lơn mà không nghe, nên đem Tỳ-khƣu ấy đến giữa Tăng để tụng Samanubhàsana. Khi tụng đến 3 bận mà không chừa bỏ tánh cũ, không tuân theo lời khuyên nhủ của Tăng, thì phạm tội Tăng tàn.

---o0o---

13) TỲ-KHƢU NỊNH HÓT (Kuladùsaka).

Tỳ-khƣu bợ đỡ kẻ thế. Tăng đã xử, đuổi ra khỏi chùa, rồi còn trở lại hủy báng Tăng. Tăng đã tụng Samanubhàsana ngăn cấm, nếu không tuân theo, phạm tội Tăng tàn.

Điều học này cấm chế tại Kỳ viên Tịnh xá gần thành Xá vệ (Sàvatthi) do Tỳ- khƣu Assagi, Punabhasuka nịnh hót.

Chú giải: Tỳ-khƣu ngụ nơi làng, xóm, nịnh hót, cho trái cây, bông cây... đến kẻ thế cho họ mất quả phƣớc của sự bố thí đã làm đến mình,nhƣ thế gọi là nịnh hót.

Tỳ-khƣu có tánh xấu xa trồng cây để cho ngƣời thế, làm những việc ấy rõ rệt, đến tai, mắt ngƣời, vị khác đƣợc thấy, đƣợc nghe, nên đuổi ra khỏi xóm làng, Tỳ-khƣu ấy trở lại nói xấu Tăng, đã đuổi rằng "thiên vị", vì thƣơng (chandàgati) hoặc ghét (dosàgati), hoặc lầm lạc (mohagati) hoặc sợ (bhaỳagati). Nói nhƣ thế, các vị khác nghe đƣợc, thấy đƣợc, nên ngăn cấm không cho hủy báng Tăng, nếu ngăn cấm không đƣợc phải đem đến giữa Tăng để tụng Samanubhàsana 3 bận rồi mà không bỏ tánh xƣa, thì phạm Tăng tàn.

Chỗ sanh tội (samutthàna) nhƣ trong điều học trƣớc.

***

Từ điều học "di tinh" (sukkavisatthi) đến điều học "nhơn cớ khác cáo gian" (annabhàgiya), Tỳ-khƣu phạm tội trong khi phá giới lần đầu (pathamàpattika) trong 4 điều học sau (10,11,12,13) Tỳ-khƣu phạm tội khi Tăng đã tụng Samanubhàsana xong 3 bận (yàvatatiyakà) mà không tuân theo thì mới phạm tội Tăng tàn. ---o0o---

III. ĐIỀU HỌC BẤT ĐỊNH (ANIYATTA)

Bất Định nghĩa là chỗ kín hoặc chỗ trống không định cho nên có phạm tội, nhƣng không có thể định tội trƣớc đƣợc

1) CHỖ CÓ THỂ HÀNH DÂM (Alamkammaniya).

Tỳ-khƣu ngồi trong chỗ khuất mắt, chỉ hai ngƣời với phụ nữ, nếu có ngƣời đáng tin lời nói đƣợc, đến cáo vì phạm 1 trong 3 tội Bất cộng trụ, Tăng tàn, Ƣng đối trị, nếu Tỳ-khƣu nào cho luật sƣ xử đoán theo điều luật ấy, hoặc họ đã cáo ngay tội nào, cho luật sƣ ấy, hoặc họ đã cáo ngay tội nào, cho luật sƣ trừng phạt ngay tội ấy.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá (Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi) do nàng Visàkhà thấy Tỳ-khƣu Udàyi, ngồi nơi khuất mắt với 4 ngƣời nữ.

Chú giải: Tỳ-khƣu nằm hoặc ngồi trong chỗ khuất mắt với phụ nữ, nếu có tín nữ đáng tin lời là bậc quý nhơn đƣợc thấy Tỳ-khƣu rồi đi cáo vì tội Bất cộng trụ hoặc Tăng tàn hoặc Ƣng đối trị. Tỳ-khƣu thú tội nào cho luật sƣ xử theo tội ấy, nếu chịu có hành dâm thì phạm theo tội Bất cộng trụ, chịu có rờ rẫm phụ nữ thì nên phạt cấm phòng, do theo điều học Tăng tàn, nếu thấy ngồi hoặc nằm với phụ nữ nên phạt Ƣng đối trị, bằng khai rằng, mình đứng hoặc phụ nữ đứng, không làm điều chi thì luật sƣ không nên xử phạt, vì sự thật ấy có khi đúng nhƣ đƣợc thấy, có khi cũng không đúng thiệt nhƣ thấy không rõ rệt.

Tỳ-khƣu tìm phụ nữ nơi thanh vắng vì tình dục, đi mỗi bƣớc là mỗi phạm tội Tác ác, đi đến nơi ngồi, hoặc nằm và phụ nữ mới đến ngồi hoặc nằm xuống hoặc phụ nữ đã ngồi hoặc nằm xuống hoặc phụ nữ đã ngồi, hoặc nằm, Tỳ- khƣu mới đến ngồi hoặc nằm xuống hay hai ngƣời cùng ngồi hoặc cùng nằm cùng nhau phạm Ƣng đối trị. Nếu có ngƣời nam sáng mắt ngồi xa 1, 2 hắc tay, vừa xem thấy đƣợc, là ngƣời có tâm phóng đãng, dầu ngồi ngủ gục, Tỳ- khƣu cũng không khỏi phạm tội, ngƣời sáng mắt nhƣng ngủ quên, ngồi kề bên, dầu có 100 phụ nữ, Tỳ-khƣu cũng không khỏi phạm tội.

Thể thức không phạm tội:

Có ngƣời nam biết chuyện, mắt không mù, nằm không ngủ, hoặc ngƣời nam đi vào nơi ấy, hoặc Tỳ-khƣu khi đứng, hoặc phụ nữ đứng, Tỳ-khƣu ngồi mà tâm tƣởng đâu đâu và Tỳ-khƣu điên đều không phạm tội.

Điều học này không phạm tội vì dạy ngƣời (anànattika).

Chỗ phạm tội trong điều học này là lời thú nhận của Tỳ-khƣu. Chỗ sanh tội (samutthàna) nhƣ trong điều học Bất cộng trụ, chỗ sanh tội thứ nhứt (pathama pàràjikakkhàpada).

---o0o---

2) CHỖ KHÔNG THỂ HÀNH DÂM (Anàlam Kammaniya).

Tỳ-khƣu ngồi chỗ khuất tai 2 ngƣời với phụ nữ, nếu có ngƣời đáng tin lời đƣợc đến cáo vi phạm 1 trong 2 tội Tăng tàn hoặc Ƣng đối trị. Nếu Tỳ- khƣu nhận phạm tội nào cho luật sƣ xử theo tội ấy, nếu họ cáo ngay điều học nào, cho luật sƣ xử phạt ngay tội ấy.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá (Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi) do nàng Visàkhà thấy Tỳ-khƣu Udàyi ngồi chỗ khuất tai với hụ nữ.

Chú giải: điều học này cũng nhƣ điều học trƣớc, chỉ khác nhau chỗ, dầu phụ nữ hoặc ngƣời nam biết chuyện, không mù, không điếc, ngồi hoặc đứng trong khoảng cách xa 12 hắc tay dầu có tâm phóng túng hoặc ngủ quên cũng khỏi tội.

Ngƣời điếc dầu mắt sáng, ngƣời mù không điếc cũng không khỏi tội đƣợc.

Chỗ sanh tội (samutthàna) nhƣ trong điều học trộm cắp (sikkhàpada adinnàdànà).

--- o0o ---

IV. 30 ĐIỀU HỌC ƢNG XẢ ĐỐI TRỊ (NISSAGGIYA PÀCITTIYA)

Ƣng xả đối trị nghĩa là phạm phép chứa cất y càsa, bình bát, vàng, bạc, trái luật, nếu chịu xả vật ấy giao cho Tăng rồi sám hối mới đƣợc khỏi tội.

Chia làm 3 phần:

1) Lễ dâng y lần thứ nhất. (cìvaravagga) có 10 điều. 2) Ngọa cụ trộn với chỉ tơ lần thứ nhì (kositavagga) có 10 điều. 3) Bình bát dƣ lần thứ ba (pattavagga) có 10 điều.

1) LỄ DÂNG Y LẦN THỨ NHẤT.

Có 10 điều học:

1/- Lễ Dâng Y Lần Thứ Nhất (pathama kathina).

Y chƣa gởi, chƣa nguyện gọi là y dƣ (atirekacìvara) khi hết hạn quả báo lễ Dâng y rồi Tỳ-khƣu đem cất giữ y dƣ ấy, lâu lắm là đến 10 ngày. Nếu quá 10 ngày phạm Ƣng xả đối trị, nghĩa là y ấy, là vật phải xả, còn Tỳ-khƣu phạm Ƣng xả đối trị (pacittiya).

Điều học này đức Phật cấm chế tại tháp Gotamaka gần thành Xá vệ (Sàvatthi) do Ànanda hỏi Phật.

Chú giải: Y có 6 thứ:

- Y dệt bằng chỉ vỏ cây (khomam).
- Y dệt bằng chỉ bông (kappàsikam).
- Y dệt bằng chỉ tơ (koseyyam).
- Y dệt bằng lông thú (trừ lông củ ngƣời, lông đuôi, lông cánh của thú)
(kambalam).
- Y dệt bằng cây gai (sànam).
- Y làm trộn với 5 thứ chỉ trên (bhangam).

Tất cả y làm bằng 1 trong 6 thứ chỉ ấy, nếu Tỳ-khƣu cất giữ đến mặt trời mọc đến ngày thứ 11 kể từ ngày thọ y mà không gởi, không nguyện, không xả, trong hạn kỳ 10 ngày, thì phạm Ƣng xả đối trị. Nếu không xả cho Tăng, cho 1, 2 hoặc 3 Tỳ-khƣu trƣớc mà đem ra mặc, phạm Tác ác (dukkata).

Y đã quá 10 ngày Tỳ-khƣu biết rằng quá 10 ngày hoặc nghi, hoặc tƣởng chƣa quá cũng phạm Ƣng xả đối trị.

Y chƣ quá 10 ngày tƣởng đã quá, hoặc nghi đem ra mặc, phạm Tác ác.

Thể thức không phạm tội:

Tỳ-khƣu đã nguyện, gởi, xả cho ngƣời nào trƣớc 10 ngày, y thấy tiêu mất, bị lửa cháy, bị trộm cắp, và Tỳ-khƣu điên đều không phạm tội.

Điều học này không phạm tội vì dạy ngƣời (anànattika) có 5 chi:

- Y của mình (cìvarassa attanosantakatà).
- Y ấy đã đến tay mình, hoặc đƣợc nghe rồi là y của mình (gananupagàtà).
- 2 điều bận (Palibodha) đã dứt (niccha Palibodhabhàvo) [xem trong
Kathina-khandhaka]
- y ấy là y dƣ (atirekacivaratà).
- đã quá 10 ngày (dasàhàtikamo).

Đều đũ cả 5 chi ấy mới phạm Ƣng xả đối trị.

Chỗ sanh tội nhƣ trong điều học lễ dâng y lần nhứt (pathamakathina), phạm tội phát sanh do thân nghiệp (kayakamma), do thân khẩu ý (kàyavàcàcitta), phạm vì không làm (akiriyà), không khỏi phạm vì tƣởng (nosannàvimokkha), vô ý cũng phạm (acittaka), phạm vì Phật cấm (pannàttivajja), thân nghiệp (kàyakamma), khẩu nghiệp (vacìkamma), có 3 tâm (ticittam), có 3 thọ (tissovedanà).

2/- Lễ Dâng Y Lần Thứ Nhì (dutiya Kathina).

Khi mãn hạn kỳ quả báo lễ Dâng y rồi, Tỳ-khƣu còn xa lìa Tam y, dầu chỉ trong 1 đêm cũng phạm Ƣng xả đối trị, trừ ra Tỳ-khƣu có bịnh và đƣợc Tăng cho phép (điều học này gọi là "uddosita" cũng đƣợc.).

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá (Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi) do đức Ànanda đi thấy Tỳ-khƣu đem y để hong nắng rất nhiều, nên hỏi thăm mới hay là y của chƣ Tỳ-khƣu gởi, bỏ đi đến xứ khác, do cớ ấy, đức Ànanda bèn bạch với Phật.

Chú giải: Tỳ-khƣu để y trong chỗ không có ngăn, che, phải ở trong nơi ấy không nên ở xá 1 hắc, 1 gan. Nếu nơi ấy có nhiều chủ, là nơi có ngăn che, để y nơi nào, phải ở trong nơi ấy, hoặc ở trong chỗ đô hội, hoặc gần cửa là nơi vô ra, không nên xa lìa khỏi hắc (hatthapàsa). Nếu để xa khỏi hắc đến mặt trời mọc, phạm Ƣng xả đối trị.

Phải xả y ấy đến Tăng, đến 2, 3 Tỳ-khƣu hoặc đến một Tỳ-khƣu, nên mới mặc đƣợc, phải xả trƣớc rồi sám hối sau mới khỏi tội.

Tam y mà Tỳ-khƣu đã xa lìa rồi, biết rằng đã xa lìa, hoặc nghi, hoặc tƣởng, không xa lìa cũng phạm Ƣng xả đối trị.

Tam y mà Tỳ-khƣu chƣa xa lìa, tƣởng rằng đã xa lìa hoặc nghi rồi đem, mặc phạm Tác ác.

Thể thức không phạm tội:

Tỳ-khƣu đã nguyện gởi... trƣớc khi mặt trời mọc, Tỳ-khƣu có bịnh có Tăng cho phép và Tỳ-khƣu điên đều không phạm tội.

Điều học này không phạm vì dạy ngƣời (anànattika) có 4 chi:

- Y mà Tỳ-khƣu đã nguyện đặt tên rồi (adhitthita cìvaratà). - Không có quảbáo lễ Dâng y (anatthatakathinatà). - Không có Tăng cho phép (aladdhasammatità). - Ở xa y ấy đến khi mặt trời mọc(rattivikappavàso).

Đều đủ cã 4 chi ấy phạm Ƣng đối trị.

Chỗ sanh tội trong điều học "lễ dâng y lần thứ nhất" chỉ khác nhau là điều học trƣớc không đƣợc nguyện, không đƣợc gửi gọi là phạm "vì khônglàm "(akirayà), trong điều học này vì không xả nguyện trƣớc khi mặt trời mọc gọi là phạm vì không làm" (akiriyà).

3/- Lễ Dâng Y Lần Thứ 3 (Tatiya Kathina).

Nếu vải phát sanh ngoài lễ dâng y (akàlacìvara) đến Tỳ-khƣu [*], Tỳ-khƣu đƣợc rồi muốn làm y nhƣng vải ấy thiếu,không đủ, nếu cố ý để tìm thêm hoặc tin chắc rằng sẽ đƣợc vải nữa, nên để vải ấy lâu lắm đến 1 tháng phạm Ƣng xả đối trị.

[*] xem trong Kathina-khandhaka: tam y phát sanh trong 11 tháng, từ 16/10 năm này đến rằm tháng 9 năm sau, gọi là y ngoài lễ dâng y.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá (Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi) do Ngài ngự xem thấy Tỳ-khƣu đƣợc vải muốn làm y mà thiếu, song cố ý tìm vải thêm để may y.

Chỗ sanh tội nhƣ trong điều học lễ Dâng y lần thứ nhất, chỉ khác nhau là điều học này để quá 1 tháng.

4/- Dạy Tỳ-khƣu ni giặt y (cìvara dhovana).

Tỳ-khƣu sai Tỳ-khƣu ni không phải bà con đi giặt y hoặc nhuộm y cũ, phạm Ƣng đối trị (điều này gọi là purànacìvara cũng đƣợc).

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá (Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi) do Tỳ-khƣu Udàyi sai Tỳ-khƣu ni là vợ cũ đi giặc y.

Chú giải: Tỳ-khƣu bảo Tỳ-khƣu ni không phải bà con đi giặc, nhuộm y cũ đã có mặc rồi, dầu chỉ đã mặc 1 lần, cũng phạm Ƣng xả đối trị.

5/- Lãnh y nơi tay Tỳ-khƣu ni (cìvarappatigahana).

Tỳ-khƣu thọ y nơi tay Tỳ-khƣu ni không phải bà con phạm Ƣng xả đối trị, trừ ra đổi y với nhau.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Trúc Lâm tịnh xá (Veluvana) gần thành Vƣơng xá (Ràjagaha) do Tỳ-khƣu Udàyi lãnh y nơi tay Tỳ-khƣu ni.

6/- Xin y nơi ngƣời không phải bà con (annatakavinnatti).

Tỳ-khƣu xin y nơi ngƣời thế không phải bà con, không phải ngƣời có yêu cầu, nếu xin đƣợc y phạm Ƣng xả đối trị (trừ ra có duyên cớ nên xin y đƣợc, là khi y bị cƣớp, hoặc bị hƣ, mất, cháy).

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá (Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi) do Tỳ-khƣu Upananda xin y nơi nhà phú trƣởng giả không phải bà con.

Chú giải: thí chủ là bà con, Tỳ-khƣu tƣởng không phải bà con, nghi rồi đi xin phạm Tác ác.

Thể thức không phạm tội:

Xin có duyên cớ (duyên cớ là lúc y bị cƣớp mất, lửa cháy, nƣớc lôi, mối ăn, cũ rách), hoặc xin nơi bà con, hoặc nơi ngƣời có yêu cầu, xin cho ngƣời khác, đổi với nhau và Tỳ-khƣu điên đều không phạm tội.

Nếu có cớ, đức Phật cho phép xin y nơi ngƣời không phải bà con, nếu chƣa đƣợc xin đi đến chùa trƣớc, dùng y để trong chùa, y để trải giƣờng, nệm của

Tăng trong chùa này rồi sẽ trả lại cũng nên. Nếu không có ý nhƣ thế, nên che mình bằng cỏ hoặc lá cây rồi mới nên đi, nếu đi lõa thể, phạm Tác ác.

Ngƣời thế có đức tin bạch rằng "tôi yêu cầu bố thí 4 món vật dụng, nếu đại đức cần dùng món chi xin cho tôi biết, tôi sẽ dâng" nhƣ thế gọi là yêu cầu, ngƣời yêu cầu bố thí ngay món nào, nếu cần dùng chỉ nên xin món ấy. Dâng sao dùng vậy chẳng nên đòi hỏi thêm.

Xin nơi bà con và ngƣời yêu cầu của mình, xin cho Tỳ-khƣu khác không phạm.

Điều học này không phạm tội vì dạy ngƣời (anànattika) nhờ Tỳ-khƣu khác đi xin nơi bà con và ngƣời yêu cầu của Tỳ-khƣu cho mình, không phạm tội, có 4 chi:

- Y có thƣớc tất vừa gởi (vikappanupagacìvaratà).
- Không có duyên cớ (samaỳabhàvo).
- Xin nơi ngƣời không phải bà con (annatakavinnattita).
- Xin đƣợc (patilàbho).

Đều đủ cả 4 chi ấy mới phạm Ƣng xả đối trị.

Chỗ sanh tội (samutthàna) nhƣ trong điều học làm mai dong (sancarita samutthàna), phạm vì làm (kiriyà), không khỏi phạm vì tƣởng (nosannavimokkha), vô ý cũng phạm (acittaka), phạm vì Phật cấm (pannattivajja), thân nghiệp (kàyakamma), khẩu nghiệp (vacikamma), có 3 tâm(ticitam), có 3 thọ (tissovedanà).

7/- Trong mấy duyên cớ ấy (Taduttara).

Trong mấy duyên cớ ấy, Tỳ-khƣu chỉ đƣợc phép xin y nội và y vai trái thôi (antaravàsaka, uttàsanga), nếu xin quá số xin đƣợc, thì phạm Ƣng xả đối trị.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá (Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi) do chƣ Tỳ-khƣu phe Thập thất sƣ, tìm các Tỳ-khƣu bị mất y rồi dạy đi xin y rất nhiều.

Chú giải: Tỳ-khƣu cố ý muốn xin nhiều y nơi ngƣời không phải bà con, ra đi mỗi bƣớc phạm mỗi tội ác, nếu xin đƣợc y phạm Ƣng xả đối trị.

Thể thức không phạm tội:

Tỳ-khƣu nói "ta chỉ làm 2 cái y còn dƣ ta trả lại", thí chủ nói "vải còn dƣ xin để dâng ngài", xin nơi bà con hoặc ngƣời có yêu cầu và Tỳ-khƣu điên đều không phạm tội.

Điều học này không phạm tội vì dạy ngƣời (anànattika) có 4 chi:

- Vui thích trong y nhiều quá số (tasuttarita). - Không có duyên cớ mất hết y (acchinnàdikàramatà). - Xin y nơi ngƣời không phải bà con (annàtakavinnathità). - Xin y đƣợc để cho mình (patilàbho).

Chỗ sanh tội (samutthàna) nhƣ trong điều học trƣớc.

8/- Định giá y lần thứ nhất (pathama upakkhata).

Nếu thí chủ không phải bà con, không có yêu cầu họ nói sẽ Dâng y đến Tỳ- khƣu tên này, Tỳ-khƣu ấy đƣợc biết rồi, đi nói cho họ dâng y nhƣ vầy, nhƣ kia, cao giá tốt hơn y của ngƣời đã định dâng mình, đƣợc y, thì phạm Ƣng xả đối trị.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá (Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi) do Tỳ-khƣu Upananda dạy ngƣời dâng y ca-sa cao giá hơn của họ đã định

Chú giải: Thí chủ bà con, tƣởng không phải bà con, phạm Tác ác.

Thí chủ mua y tốt hoặc giá cao, Tỳ-khƣu dạy mua y xấu hoặc rẽ, hoặc bằng giá y mà họ đã định hoặc xin nơi bà con, nơi ngƣời có yêu cầu hoặc của mình nhờ kiếm giùm và Tỳ-khƣu điên đều không phạm tội.

Điều học này thuộc về "tikkapàcittiya" có 3 chi:

- dạy dâng y cao giá hơn của ngƣời đã định (cìvarabhiyyokamyatà). - xin nơi thí chủ không phải bà con (annatakavinnatthta). - đƣợc y theo giá định ấy (patilàbho).

đều đủ 3 chi ấy mới phạm Ƣng xả đối trị.

chỗ sanh tội (samutthàna) nhƣ trong điều học "trong mấy duyên cớ ấy".

9/- Định giá y thứ nhì (dutiya upakkhata).

nếu có ngƣời thí chủ, họ chung đậu dâng y đến Tỳ-khƣu, từ 2 ngƣời trở lên đều là không phải bà con, không phải ngƣời có yêu cầu, Tỳ-khƣu đi nói cho họ chung đậu nhau để mua y giá cao hoặc tốt hơn y mà hạn định dâng ấy, đƣợc y, thì phạm tội Ƣng xả đối trị.

Điều học này nhƣ trƣớc, chỉ khác nhau là điều học này có nhiều thí chủ.

10/- Các thí chủ nhất là vua (Ràja).

Nếu có ngƣời đem dâng để mua y, họ hỏi Tỳ-khƣu "Bạch ngài, ngƣời nào hộ ngài?" Tỳ-khƣu cần dùng y nên chỉ ngƣời hộ (veyyàvaccakarana) hoặc cận sự nam (thiện nam - upàsaka) cho họ biết rằng "ngƣời này hộ chƣ sƣ trong chùa ". Khi họ đã giao y đến ngƣời hộ ấy, rồi đến bạch với Tỳ-khƣu rằng "Nếu ngài cần dùng y, xin cho ngƣời hộ ấy hay rằng 'Ta cần dùng y'", nhƣ thế đến 3 lần, nếu không đƣợc y nên đi đứng cho vừa ngƣời hộ ấy xem thấy. Đứng nhiều lắm đến 6 lần, nếu chƣa đƣợc mà đi đòi cho quá 3 lần, đi đứng quá 6 lần, đƣợc y, thì phạm Ƣng đối trị. Nếu đã đi đòi, đi đứng đủ, theo luật định, mà không đƣợc y, nên đi cho thí chủ hay hoặc dạy ngƣời đi nói rằng "Của ấy không đƣợc sự lợi ích đến ngƣời đâu". Cho họ đòi của họ lại.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá (Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi) do Tỳ-khƣu Upananda thúc hối ngƣời dâng y lập tức, ngƣời hộ vì có việc gấp nên yêu cầu để qua ngày khác mà Tỳ-khƣu Upananda không chịu.

Chú giải: khi Tỳ-khƣu cần dùng y nên cho hay rằng "Ta cần dùng y", không nên nói "Ngƣơi nên dâng y đến ta, đem y đến cho ta", nói nhƣ thế không nên.

Nếu đi đòi 2, 3 lần đƣợc thì tốt, bằng không đƣợc Tỳ-khƣu nên đi đến đứng làm thinh đến 4, 5 lần hoặc 6 lần là nhiều, đừng ngồi, đừng thọ vật chi, đừng nói đạo cho họ. Nếu họ hỏi "Ngài đến có việc chi? Nên đáp "Ngƣơi hãy nên biết lấy". Nếu Tỳ-khƣu ngồi, hoặc thọ vật chi của họ, nói pháp cho họ nghe gọi là bỏ oai nghi đứng, làm cho hƣ hỏng sự đi đến.

Nếu Tỳ-khƣu đứng làm thinh, đứng 6 lần là nhiều, đƣợc y thì tốt bằng không đƣợc y, Tỳ-khƣu ráng đến đứng quá 6 lần thì phạm Tác ác, trong mỗi lần đứng, đƣợc y thì phạm Ƣng xả đối trị.

Tỳ-khƣu chỉ đi đứng, không đòi, đứng đƣợc 12 lần, nếu ngƣời hộ mà thí chủ chỉ, Tỳ-khƣu đi đòi cũng đƣợc. Nếu làm cả 2 oai nghi, thì chỉ đi đòi đƣợc 3 lần, đứng đến 6 lần.

Thể thức không phạm tội:

Tỳ-khƣu đòi theo phép và Tỳ-khƣu điên đều không phạm tội.

Điều học này không phạm tội vì dạy ngƣời (ànànattika) có 4 chi:

- Tỳ-khƣu chỉ ngƣời hộ (kappiyakàrakàsss abhikkhanoni ditthabhàvo). - Ngƣời tay sai nói cho ngƣời hộ hay rồi cho Tỳ-khƣu biết nữa (dùtena appitatà). - Ráng đi đòi, đi đứng quá luật định (taduttam vàyamo). - Đƣợc y vì sự ráng sức ấy (tànavàỳamenapatilàbho).

Đều đủ cả 4 chi ấy mới phạm Ƣng xả đối trị.

Chỗ sanh tội (samutthàna) nhƣ trong điều học xin y nơi ngƣời không phải bà con

---o0o---

2) NGOẠ CỤ TRỘN VỚI CHỈ TƠ LẦN THỨ NHÌ (kosiyavagga).

Có 10 điều học:

1/- Ngọa cụ trộn với chỉ tơ (kosiya).

Tỳ-khƣu làm ngọa cụ bằng lông cừu trộn với chỉ tơ, phạm Ƣng xả đối trị.

Điều học này đức Phật cấm chế tại tháp Aggàlava gần thành Àlavi do phe Lục sƣ dạy ngƣời nấu tơ cho nhiều để làm ngọa cụ bằng chỉ tơ.

Chú giải: dầu làm ngọa cụ có trộn một sợi chỉ cũng phạm Ƣng xả đối trị.

Thể thức không phạm tội:

Tỳ-khƣu làm trần thất, làm sáo che, làm nệm, gối và Tỳ-khƣu điên đều không phạm tội.

Điều học này không phạm tội vì ngƣời dạy (sànàtika) có 3 chi:

- Làm ngọa cụ trộn với chỉ tơ (kosiyamissakabhàvo).
- Mình làm hoặc dạy ngƣời làm cho mình (attano atthàyasantha tassa
karanakàràpanam).
- Làm đƣợc (patilàbho).

Điều đủ 3 chi ấy mới phạm Ƣng xả đối trị.

Điều học này có 6 chỗ sanh tội vì làm (kiriyà), không khỏi phạm vì tƣởng (nosannàvimokkha), vô ý cũng phạm (acittaka), phạm vì Phật cấm (pannattivajja), thân nghiệp (kàyakamma), khẩu nghiệp (vacìkamma), có 3 tâm (ticitta), 3 thọ (tissovedanà).

2/- Ngọa cụ lông cừu toàn màu đen (suddhakàlaka).

Tỳ-khƣu làm ngọa cụ lông cừu bằng màu đen, phạm Ƣng xả đối trị.

Điều học này đức Phật cấm chế tại phƣớc xá Kùtàgàra, trong rừng Tuyết sơn gần thành tỳ sa li (Vesàli) do phe Lục sƣ làm ngọa cụ bằng lông cừu bằng đen.

3/- Ngọa cụ lông cừu là màu đen hơn 2 phần (dvebhàga).

Tỳ-khƣu làm ngọa cụ mà phải để lông cừu đen 2 phần, lông trắnng 1 phần, lông cừu đỏ 1 phần, thành 4 phần. Nếu không làm nhƣ thế rồi để lông cừu đen nhiều hơn 2 phần, phạm Ƣng xả đối trị.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá (Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi) do phe Lục sƣ làm ngọa cụ để lông cừu đen nhiều hơn 2 phần.

4/- Dùng ngọa cụ mới chƣa đến 6 năm (Chabhassa).

Tỳ-khƣu làm ngọa cụ mới phải dùng cho đến 6 năm, nếu chƣa đến 6 năm, rồi làm ngọa cụ mới khác, phạm Ƣng xả đối trị (trừ ra Tỳ-khƣu có bịnh, có Tăng cho phép).

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá (Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi) do chƣ Tỳ-khƣu xin lông cừu rất nhiều để làm ngọa cụ.

5/- Làm tọa cụ (nissidanasanthata).

Tỳ-khƣu làm tọa cụ phải cắt lấy chung quanh tọa cụ cũ một gan của đức Phật đem may chung với tọa cụ mới, nếu không làm nhƣ thế, phạm Ƣng xả đối trị.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá (Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi) do chƣ Tỳ-khƣu bỏ rải rác tọa cụ.

6/- Thọ lãnh lông cừu (Elakaloma).

Khi Tỳ-khƣu đi đƣờng xa, nếu có lông cừu phát sanh đến mình, rồi muốn cần dùng, thì đƣợc phép lãnh, nếu có ngƣời hộ, đƣợc phép tự mình đem đi xa lắm đến 3 do tuần. Đem đi xá quá 3 do tuần, phạm Ƣng xả đối trị.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá (Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi) do Tỳ-khƣu thọ lông cừu đi xa quá 3 do tuần.

7/- Khiến Tỳ-khƣu ni giặc lông cừu (Elakalomadhovàpana).

Tỳ-khƣu dạy Tỳ-khƣu ni, không phải bà con đi giặt, hoặc nhuộm, hoặc chải lông cừu, phạm Ƣng xả đối trị.

Điều này đức Phật cấm chế tại Tịnh xá Nigrodhà gần thành Ca tỳ la vệ (Kàpilavatthu) do phe Lục sƣ dạy Tỳ-khƣu ni giặc lông cừu.

Chú giải: chỗ sanh tội (Samutthàna) của 6 điều học trên đây nhƣ trong điều học "ngọa cụ trộn với chỉ tơ" (kosiya).

8/- Thọ lãnh vàng bạc (Rùpiya).

Tỳ-khƣu lãnh hoặc dạy ngƣời khác lãnh vàng bạc hoặc vui thích ngay vàng hoặc bạc mà ngƣời cất giữ cho mình phạm Ƣng xả đối trị.

Điều học này đức Phật cấm chế tại thành Vƣơng xá (ràjagriha) do Tỳ-khƣu Upananda thọ vàng bạc.

Chú giải: vàng lá, vàng cục, bạc hình, bạc cục, bạc nén, bạc giấy... hoặc các vật dụng để mua, bán, đổi thế cho vàng bạc cũng đều gọi là vàng bạc là vật phải xả bỏ.

Ngọc ngà, châu báu, 7 thứ lúa, tớ trai, tớ gái, ruộng vƣờn, trái, bông cây, đều là vật phát sanh tội Tác ác.

Chỉ gai, vải bông các thứ đậu, mè, thuốc, sữa, dầu,mật, nƣớc mía ... đều là vật dụng thọ lãnh đƣợc, không phạm.

Trong vật phải xả bỏ, Tỳ-khƣu thọ, hoặc dạy ngƣời lãnh cất cho mình, hoặc ngƣời cất ngay trƣớc mặt họ nói: "vật này là của ngài", hoặc vật ấy để nơi kín, chủ chỉ dâng bằng thân, hoặc bằng khẩu, hoặc ra dấu nói nhƣ vầy "bạc, vàng của tôi có trong chỗ đó, bạc vàng ấy là của ngài". Nếu họ nói nhƣ thế, Tỳ-khƣu không ngăn cấm, bằng ra dấu hoặc bằng khẩu cũng gọi là vui thích bạc vàng mà họ cất, phạm Ƣng xả đối trị.

Nếu đã phạm nên xả nhƣ vầy: Aham bhate rùpiyam patiggahesim idam me bhate nissaggiyam imàham sanghassa nissajàmi.

Nghĩa: Bạch đại đức Tăng, tôi thọ bạc vàng rồi, bạc vàng ấy là của tôi phải xả, tôi xin xả bạc vàng ấy đến Tăng.

Nếu có mặt ngƣời thế nơi đó, cho Tăng nói với họ rằng "Ngƣời hãy biết vật này". Nếu họ hỏi "Với của này, tôi phải đem vật chi đến?" Tỳ-khƣu không nên nói: "Phải đem vật chi chi...", chỉ nên nói "đem vật nên dùng" (sữa, dầu, mật). Nếu họ đem các vật ấy đến, các Tỳ-khƣu nên chia nhau dùng, trừ ra Tỳ-khƣu đã thọ vàng bạc ấy, Tỳ khƣu đã thọ bạc vàng không nên dùng đến.

Nếu ngƣời thế họ không muốn lấy vàng bạc ấy, Tăng nên nhờ họ rằng "Ngƣơi nên liệng bỏ vật ấy đi". Nếu liệng trong một chỗ nào, hoặc họ lấy đi, chẳng nên ngăn cản, nếu họ không chịu liệng Tỳ-khƣu ấy phạm Tác ác.

Không phải bạc vàng, tƣởng là bạc vàng, hoặc nghi, hoặc lãnh bạc vàng cho ngƣời khác, nhất là thọ cho Tăng hoặc cho tháp, đều phạm Tác ác.

Thể thức không phạm tội:

Họ dâng vàng bạc, hoặc cất để trong nơi khuất mắt, hoặc trƣớc mặt họ nói rằng "Vậy này là vật dụng của ngài". Nếu Tỳ-khƣu có tâm vui thích muốn lấy rồi ngăn cản ra, bằng cách ra dấu, hoặc bằng khẩu rằng "Vật ấy không nên", hoặc nếu không ngăn cản bằng thân hay khẩu mà có tâm trong sạch, không vui thích, tính rằng là "Vật không nên đến ta", cũng đƣợc, không có tội.

Tỳ-khƣu lấy, hoặc dạy ngƣời ấy vàng bạc của ngƣời rớt trong chùa, hoặc trong chỗ mình ở, tính rằng "Của ngƣời nào, thì ngƣời ấy hãy lại lấy" nhƣ thế, và Tỳ-khƣu điên đều không phạm tội.

Điều học này, phạm tội vì dạy ngƣời (sànattika) có 3 chi:

- Vật ấy là vàng bạc, là vật phải xả bỏ (Jàtarùparajatabhàvo). - Về phần của mình (attudesikatà). - Tự mình lãnh hoặc dạy ngƣời khác lãnh, hoặc ngƣời cất giữ mà mình vui thích (patiggahanàdisu annatarabhàvo).

Đều đủ cả 3 chi ấy mới phạm Ƣng xả đối trị.

Chỗ sanh tội (samutthàna) nhƣ trong điều học làm mai dong, chỉ khác nhau là điều học này phạm vì lãnh (siyà akiriyà) và phạm vì không làm là không ngăn cản (siyà akiriyà) bạc vàng mà họ cất giữ cho.

9/- Mua, bán, đổi bạc vàng. (Rùpiyasamvohàra).

Tỳ-khƣu mua bán, đổi vàng bạc là vật mà ngƣời dùng thế cho vàng bạc, phạm Ƣng xả đối trị.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá (Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi) do phe Lục sƣ mua, bán, đổi bạc vàng.

Chú giải: chỗ sanh tội (samutthàna) nhƣ trong điều học trƣớc.

Điều học này không phạm tội vì dạy ngƣời (anànattika) có 2 chi:

- vật đã đổi đƣợc hoăc của mình đem đi đổi (yamattanodhane parivateti tassavà dhanassavàrùpiyabhàvoceva).

- thành tựu đƣợc trong việc mua bán, đổi (parivatananca).

đều đủ 2 chi ấy phạm tội Ƣng xả đối trị.

10/- Mua, bán, đổi vật y, bát (kayavikaya).

Tỳ-khƣu mua, bán, đổi các vật nhất là y vật thực với ngƣời thế phạm Ƣng xả đối trị.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá (Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi) do Tỳ-khƣu Upananda đổi y.

Chú giải: Tỳ-khƣu nói với ngƣời thế "ngƣơi hãy cho vật này", do vật này hoặc ngƣơi lấy vật này cho vật kia cho tôi, lấy vật này, đổi lấy vật này nhƣ thế, phạm Tác ác, nếu đổi đƣợc thì phạm Ƣng xả đối trị.

Lấy vật của ngƣời gọi là mua, đem của mình cho ngƣời gọi là bán, cho nên Tỳ-khƣu đƣa vật của mình, lấy vật của ngƣời nhƣ thế, trừ ra hạng ngƣời xuất gia (Sa-di), Tỳ-khƣu dầu là của cha mẹ, nếu nói tiếng "đổi", thì phạm Ƣng xả đối trị.

Tỳ-khƣu cho vật thực hoặc đồ gì khác đến ngƣời thế rồi nói, ngƣời nên dùng vật này, rồi đem vật kia đến cho tôi hoặc làm việc này cho tôi, hoặc làm việc kia cho tôi rồi dạy lấy nƣớc nhuộm hoặc vật khác hoặc dạy đào đất, làm cỏ... Nhƣ thế phạm Ƣng xả đối trị. Nếu có vật phải xả, bằng không có vật xả thì sám hối tội Ƣng xả đối trị.

Thể thức không phạm tội:

Tỳ-khƣu hỏi giá rằng: của giá bao nhiêu hoặc muốn lấy vật gì nơi tay ngƣời ấy, nhờ kẻ khác, dầu là bà con của chủ vật ấy tiếp đổi dùm, rằng "ngƣơi hãy lấy của này, đổi vật kia lại cho ta", hoặc nói không ra dấu, nhƣ ngƣời đi đƣờng chỉ có gạo mà muốn đƣợc cơm nên nói với chủ cơm rằng: "Ta có gạo, không cần dùng, ta cần dùng cơm" nhƣ thế, chủ lấy gạo đi, cho cơm lại Tỳ- khƣu, và Tỳ-khƣu điên, đều không phạm tội.

Điều học này không phạm tội vì dạy ngƣời (anànattika) có 3 chi:

- của mình đem đi đổi hoặc của ngƣời đổi lại (tesamlappiyavatthutà). - chủ của ấy là ngƣời thế (asahadhàmmikatà).

- đổi nhƣ các đã nói (kàyavikkaỳapajjanam).

Đều đủ cả 3 chia ấy mới phạm Ƣng xả đối trị. Chỗ phạm tội nhƣ trong điều học thọ lãnh vàng bạc.

---o0o---

3. BÌNH BÁT LẦN THỨ BA (pattavagga).

Có 10 điều học.

1/- Bình bát dƣ (patta): Bình bát chƣa gởi, chƣa nguyện gọi là bình bát dƣ. Tỳ-khƣu cất giữ bình bát dƣ ấy lâu lắm đến 10 ngày, nếu cất giữ quá 10 ngày phạm Ƣng xả đối trị.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá (Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi) do phe Lục sƣ cất giữ nhiều bình bát.

Chú giải: Bình bát có 2 thứ: bình bát sắt và bình bát đất vừa cho Sa-môn dùng nên mới nguyện và gởi.

Chỗ sanh tội (samutthàna) nhƣ trong điều học lễ dâng y lần thứ nhất (pathamakathina).

2/- Bình bát chƣa nứt bể đến 5 chỗ: (Onapancabhanna): Bình bát nứt bể 2 ngón tay gọilà nứt bể 1 chỗ, Tỳ-khƣu có bình bát nứt bể chƣa đẻ 5 chỗ, nghĩa là có nứt bể chƣa đủ 10 ngón tay, rồi đi xin bình bát mới nơi ngƣời thế không phải bà con, nơi ngƣời không có yêu cầu, nếu xin đƣợc, phạm Ƣng xả đối trị.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Nigrodha tịnh xá gần thành Ca tỳ la vệ (Kaoilavatthu) do chƣ Tỳ-khƣu xin bình bát mới nhiều.

Chú giải: Tỳ-khƣu phạm Ƣng xả đối trị phải xả bình bát trƣớc mặt 5 vị Tỳ- khƣu trở lên, 5 vị Tỳ-khƣu thế mặt cho Tăng ấy là ngƣời đổi bình bát. Nên đem bình bát của ngƣời cao hạ đem dâng cho vị thấp hạ, đổi theo thứ tự, lần xuống nhƣ thế, cho đến Tỳ-khƣu ngồi sau cuối cùng chƣ Tăng, rồi lấy bình bát của Tỳ-khƣu này, cho Tỳ-khƣu vừa xả ấy và nói "bình bát của ngài, ngài hãy dùng cho đến bể và không bỏ, không nên cho ai".

Thể thức không phạm tội:

Tỳ-khƣu có bình bát nứt hoặc bể, xin nơi bà con, nơi ngƣời có yêu cầu của mình, nơi bà con và ngƣời có yêu cầu của Tỳ-khƣu khác, xin cho vị khác hoặc kiếm do của mình và Tỳ-khƣu điên đều không phạm tội.

Điều học này không phạm tội vì dạy ngƣời khác (anànattika) có 4 chi:

- Bình bát nên nguyện, nứt bể chƣa đủ chỗ. (onapancahamdanattà).
- Xin cho mình (attuddesikatà).
- Xin nơi ngƣờikhông phải bà con, không có yêu cầu (agatavinnattità).
- Xin đƣợc (patilàbho).

Đều đủ cả 4 chi ấy mới phạm tội Ƣng xả đối trị. Chỗ sanh tội (samutthàna) nhƣ trong điều học "khiến Tỳ-khƣu ni giặt lông cừu" (ekaloma dhovàpana).

3/- Thuốc chữa bịnh (Bhesajja).

Tỳ-khƣu lãnh 1 trong 5 thứ thuốc là: sữa lỏng, sữa đặc, dầu, mật ong, nƣớc mía, chỉ đƣợc phép để dành dùng lâu lắm là đến 7 ngày, nếu quá 7 ngày, phạm Ƣng xả đối trị.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá (Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi) do chƣ Tỳ-khƣu cất giữ thuốc ấy lâu ngày.

Chú giải: Tỳ-khƣu cất giữ 1 trong 5 thứ thuốc ấy đến mặt trời mọc ngày thứ 8, phạm Ƣng xả đối trị. Kể theo mỗi thứ thuốc, nếu đựng chung trong 1 chỗ phạm 1 tội. Thuốc xả rồi, dùng thoa, xức đƣợc, uống không đƣợc.

Cả 5 thứ thuốc ấy, nếu đã giao cho ngƣời chƣa thọ Tỳ-khƣu giới (Sa-di, thiện tín) trong 7 ngày đƣợc lại dùng không phạm. Tỳ-khƣu đã thọ rồi, tính dùng, rồi mới để cho quá 7 ngày mới phạm Ƣng xả đối trị, nếu không tính uống để thoa xức, dầu quá 7 ngày cũng không phạm tội.

4/- Y tắm mƣa (Vassikasàtikà): Còn 1 tháng hết mùa nóng, kể từ 16 đến cuối tháng 5, trong nữa tháng ấy là hạn định cho Tỳ-khƣu phải kiếm y tắm mƣa, từ ngày mùng 1, đến trăng rằm tháng 6, trong nửa tháng này, Tỳ-khƣu phải kiếm và làm cho xong y tắm mƣa và mặc cũng đƣợc, nếu kiếm, làm, hoặc sái thì giờ đã định, phạm Ƣng xả đối trị.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá (Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi) do phe Lục sƣ kiếm làm, mặc y tắm mƣa trƣớc thì giờ đã định.

Chú giải: Thể thức không phạm tội: Tỳ-khƣu có y bị trộm cƣớp hoặc mất và Tỳ-khƣu điên đều không phạm tội.

Điều học này không phạm tội vì dạy ngƣời (anànattika - Pariyesanàpatti) (phạm tội vì cách xin) có 3 chi:

- Y tắm mƣa của mình . - Tìm kiếm ngoài hạn kỳ. - Xin đƣợc.

Navàsanàpatti (phạm tội vì cách mặc ngoài hạn định) có 4 chi:

- Không có hƣ mất.
- Tỳ-khƣu không có y đều đủ.
- Y tắm mƣa của mình.
- Mặc ngoài hạn kỳ.

Chỗ sanh tội (samutthàna) nhƣ trong điều học "khiến Tỳ-khƣu ni giặt lông cừu".

5/- Đòi y (cìvaràcchindana).

Tỳ-khƣu đã cho y đến vị khác, rồi giận đòi lại hoặc dạy kẻ khác đòi lại, đòi y đƣợc phạm Ƣng xả đối trị.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá (Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi) do Tỳ-khƣu Upananda cho y đến Tỳ-khƣu rồi giận đòi lại.

Chú giải: Không phải Tỳ-khƣu tƣởng là Tỳ-khƣu, Sa-di tƣởng là Tỳ-khƣu hoặc nghi, hoặc biết là Sa-di rồi đòi lại hoặc cho các y phục tùng khác đến Tỳ-khƣu, rồi đòi lại thì phạm Tác ác.

Thể thức không phạm tội:

Ngƣời đƣợc y vui, hoặc giận rồi trả lạivà Tỳ-khƣu điên đều không phạm tội.

Điều học này không phạm tội vì dạy ngƣời (anànattika) có 5 chi:

- Y có thƣớc tấc nên gởi (vikkappanupaga pacchimacìvaratà).
- Chính tay mình cho (sàmamdinnatà).
- Tƣởng là của mình (sakkha sannatà).
- Ngƣời đi theo là Tỳ-khƣu (Upasampannatà).
- Chính mình đòi hoặc dạy kẻ khác đòi y vì giận (kodhavasena
acchintanamvà acchindàpanamvà).

Đều đủ cả 5 chi ấy mới phạm Ƣng xả đối trị. Chỗ sanh tội (samutthàna) nhƣ trong điều học trộm cắp (adinnàdàna samutthàna) chỉ khác nhau là điều này thuộc về thọ khổ.

6/- Xin chỉ nơi ngƣời không phải bà con. (suttavinnatti).

Tỳ-khƣu xin chỉ nơi ngƣời thế không phải bà con, không phải ngƣời có yêu cầu đem cho thợ dệt y, phạm Ƣng xả đối trị.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Trúc Lâm tịnh xá (Velivana) gần thành Vƣơng xá (Ràjagaha).

Chú giải: khi thợ dệt sắp sửa dệt, phạm Tác ác, mội lần dệt phạm Tác ác.

Thể thức không phạm tội:

Xin chỉ để may vá các thứ y hoặc cho thợ dệt bà con hoặc có ngƣời yêu cầu, xin cho kẻ khác, kiếm do của mình và Tỳ-khƣu điên đều không phạm tội

Điều học này không phạm tội vì dạy ngƣời (anànattika) có 3 chi:

- Xin chỉ để dệt
- Cho mình
- Cho ngƣời thợ dệt và xin chỉ nơi ngƣời không phải bà con hoặc không
phải ngƣời có yêu cầu.

Đều đủ cả 3 chi ấy mới phạm tội Ƣng xả đối trị. Chỗ sanh tội (samutthàna) nhƣ trong Điều học "khiến Tỳ-khƣu ni giặt lông cừu".

7/- Thợ dệt (Mahapesakàra).

Ngƣời thế không phải bà con, không có yêu cầu, họ cho thợ dệt y để dâng đến Tỳ-khƣu. Nếu Tỳ-khƣu đi nói với thợ, cho họ dệt y tốt hơn rồi thƣởng thêm, đƣợc y thì phạm Ƣng xả đối trị.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá (Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi) do Tỳ-khƣu Upananda nói với thợ dệt cho tốt rồi thƣởng thêm.

Chú giải: Tỳ-khƣu nói với thợ dệt. "ngƣời hãy dệt cho dài, cho lớn, cho mịn, cho tốt, khéo", nhƣ thế rồi đem vật chi chẳng hạn cho thợ (hoặc cho vật thực), nếu thợ dệt thêm chỉ rồi theo lời dạy, trong mỗi lần dệt phạm Tác ác, dệt xong đem về phạm Ƣng xả đối trị.

Chỗ sanh tội (samutthàna) nhƣ trong điều học trên, nhƣng đây có 4 chi:

- Tỳ-khƣu dạy thợ dệt của thí chủ không phải bà con,không có yêu cầu
(vikappamàpajjanatà).
- Cho mình (attuddesikatà).
- Thợ dệt thêm chỉ theolời Tỳ-khƣu (suttavaddhamma).
- Đƣợc y (cìvarapatilàbho).

8/- Cất giữ y quá hạn kỳ (Accekacìvara).

Còn 10 ngày nữa đến kỳ lễ tự tứ, là từ ngày mùng 5 tháng 9 nếu thí chủ muốn dâng y nhập hạ gấp đến Tỳ-khƣu, Tỳ-khƣu nên thọ để dành đến hết hạn kỳ giữ y, nếu để cho quá hạn, phạm Ƣng xả đối trị.

Hạn kỳ giữ y ấy nhƣ vầy: nếu đã nhập hạ rồi không đƣợc thọ lễ dâng y, hạn kỳ giữ y chỉ có 1 tháng, kể từ ngày 16 tháng 9 đến rằm tháng 10, nếu có thọ lễ dâng y thì hạn kỳ giữ y có 5 tháng, kể từ 16 tháng 9 đến rằm tháng 2 năm sau (5 tháng ấy gọi là hạn kỳ giữ y).

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá (Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi) do chƣ Tỳ-khƣu không dám lãnh y gấp vì chƣa có lịnh cho.

Chú giải: Y gấp vì ngƣời mắc đi chinh chiến, ngƣời có bịnh, hoặc phụ nữ sắp sanh sản, hoặc có ngƣời đức tin mới xin dâng y đến Tăng trong ngày mùng 5 tháng 9. Y nhƣ thế Tỳ-khƣu thọ rồi nên để dành cho sự dứt hạ sẽ đem dâng lại cho Tăng. Nếu gởi, không nguyện cũng đƣợc, nếu cất giữ cho quá kỳ giữ y, phạm Ƣng xả đối trị. Y ngoài kỳ hạn ấy, kể từ ngày 16, nếu

không đƣợc thọ lễ dâng y thì đƣợc phép cất giữ đến rằm tháng 10 (trong 1 tháng), tháng 2 năm sau (trong 5 tháng) gọi là hạn kỳ.

Chỗ sanh tội (samutthàna) nhƣ trong điều học lễ dâng y lần thứ nhất (pathamakathina) chỉ khác nhau là điều học này có 4 chi:

- Y dâng cúng gấp có thƣớc tấc, dầu nhỏ hơn hết là vừa gởi nguyện (Accekacìvarassa attanosantakatà). - Y phát sanh từ ngày mùng 5 táng 9 (uppannabhàno). - Y không đƣợc gởi, không đƣợc nguyện (anadhitthita avikappitatà). - Qua khỏi hạn kỳ giữ y ( cìvarakàlàtikkamo).

Đều đủ cả 4 chi ấy mới phạm tội Ƣng xả đối trị.

9/- Chổ nguy hiểm (Sàlanka).

Tỳ-khƣu nhập hạ trong rừng là nơi có điều lo sợ, khi ra hạ rồi, còn trong tháng là (1 tháng) từ 16 tháng 9 đến rằm tháng 10, nếu muốn để 1 trong 3 y nào trong xóm, chỉ đƣợc phép để trong 1 tháng ấy, khi có cớ đi khỏi nơi ấy đƣợc phép lìa xa y ấy chi trong 6 đêm, xa lìa quá 6 đêm thì phạm Ƣng xả đối trị, trừ ra có Tăng chứng nhận cho.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá (Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi) do chƣ Tỳ-khƣu để y trong xóm quá 6 đêm,làm cho y phải hƣ mất.

Chú giải: Khi có đều đủ 4 chi, đức Phật cho phép gởi 3 y trong xóm đƣợc 4 chi là:

- Tỳ-khƣu nhập hạ ngày 16 tháng 6 và đƣợc làm lễ tự tứ (Pavàranà). - Từ 16 th1ng 9 đến rằm tháng 10 - Chỗ ở trong rừng xa xóm, ít lắm là 500 cây cung (lối ngàn thƣớc tây). - Chỗ ở trong rừng có điều lo sợ, nghĩa là trong chùa hoặc nơi gần chùa là chỗ ở, chỗ ăn, chỗ ngồi của bọn cƣớp, thấy rõ rệt, chỗ ở có điều lo sợ là trong chùa hoặc nơi gần chùa, bọn cƣớp giựt đánh phá ngƣời cũng thấy rõ.

Đều đủ cả 4 chi nhƣ thế, Tỳ-khƣu đƣợc phép gởi tam y trong xóm chỉ trong 1 tháng. Nếu hữu sự, Tỳ-khƣu muốn đi khỏi nơi ấy, chỉ nên xa lìa tạm lâu lắm là 6 đêm, nếu xa lìa quá 6 đêm, qua đêm thứ 7 mặt trời mọc lên, phạm Ƣng xả đối trị (trừ ra Tỳ-khƣu có bịnh, có Tăng cho phép xa lìa tam y).

Chỗ sanh tội (samutthàna) nhƣ trong điều học lễ dâng y lần thứ nhì (ditiyakathina).

10/- Đoạt lợi về cho mình (Parinata).

Tỳ-khƣu biết rằng: lợi ích mà thí chủ họ sẵn dành để dâng đến Tăng rồi đoạt về cho mình, phạm Ƣng xả đối trị.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá (Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi) do phe Lục sƣ đoạt y về cho mình, phạm Ƣng xả đối trị.

Chú giải: Tỳ-khƣu biết rằng lợi ích của Tăng là 4 vật dụng họ để dâng cho Tăng, bằng lời "chúng ta sẽ dâng y đếnTăng" Tỳ-khƣu biết nhƣ thế rồi đoạt về cho mình, trong mỗi lời nói khuyên ngƣời dâng đến mình ấy, phạm Tác ác, nếu đoạt đƣợc thì phạm Ƣng xả đối trị.

Lợi mà thí chủ đã dâng choTăng, rồi Tỳ-khƣu nghi, tính đoạt về cho mình, lợi mà họ dâng đến 1 Giáo hội, tính đoạt về 1 Giáo hội khác, hoặc cho tháp, nhƣ thế phạm Tác ác. Lợi mà họ tính dâng cho 1 tháp rồi đoạt về cho tháp khác, hoặc đoạt về cho Tăng, cho Tỳ-khƣu, hoặc lợi mà họ để dâng cho Tỳ- khƣu, rồi tính đoạt về cho Tỳ-khƣu hoặc cho chỗ khác, hoặc lợi mà họ chƣa dâng, Tỳ-khƣu tƣởng đã dâng, nghi đoạt về cho mình cho ngƣời khác, đều phạm Tác ác (trong khi nói).

Thể thức không phạm tội:

Lợi của họ đã dâng rồi, Tỳ-khƣu tƣởng chƣa dâng rồi nói họ dâng cho mình, cho ngƣờikhác,hoặc thí chủ hỏi "tôi nên dâng cho ai?" Tỳ-khƣu đáp "Ngƣơi có đức tin nơi nào nên dâng đến nơi ấy" nói nhƣ thế, và Tỳ-khƣu điên đều không phạm tội.

Điều học này không phạm tội vì dạy ngƣời khác (anànattika) có 3 chi:

- Lợi mà thí chủ đã dâng đến Tăng rồi (sanghe parinatabhàvo). - Đã biết rồi mà còn về đoạt về cho mình (attanoparinnàmanam). - Đƣợc lợi (patilàbho).

Chỗ sanh tội (samutthàna) cũng nhƣ trong điều học trộm cắp (sikkhàpada adinnàdànà samutthàna).

--- o0o ---

V. ƢNG ĐỐI TRỊ (PÀCITTIYA)

Pàcittiya nghĩa là tội làm cho thiện pháp phải sa sẩy. Tàu dịch là "Ƣng đối trị", nghĩa là không phải nhƣ tội chất chứa y, bình bát trái phép, cho nên không phải xả, chỉ nên sám hối trƣớc mặt 1, 2, 3 Tỳ-khƣu hoặc giữa Tăng thì đƣợc khỏi tội.

Có 92 điều học chia làm 9 phần:

1) NÓI DỐI PHẦN THỨ NHẤT (musàvàdavagga) có 10 điều học.
2) THẢO MỘC LẦN THỨ NHÌ (bhùtagàmavagga) có 10 điều học.
3) DẠY PHÁP PHẦN THỨ BA (ovàdavagga) có 10 điều học.
4) VẬT THỰC PHẦN THỨ TƢ (bhojanavagga) có 10 điều học.
5) ĐẠO LÕA THỂ PHẦN THỨ NĂM ( accelokavagga) có 10 điều học.
6) UỐNG RƢỢU PHẦN THỨ SÁU (surà pànavagga) có 10 điều học.
7) GIẾT CÔN TRÙNG PHẦN THỨ BẢY (sappànakavagga) có 10 điều
học.
8) NÓI THEO PHÁP PHẦN THỨ TÁM (saha dhammikavagga) có 12
điều học.
9) TRONG ĐỀN VUA PHẦN THỨ CHÍN (ràjavagga) có 10 điều học.

Tổng cộng 92 điều học.

---o0o---

I. NÓI DỐI PHẦN THỨ NHẤT (musàvàdavagga).

1) Nói dối (musàvàdà): Tỳ-khƣu nói dối phạm Ƣng đối trị.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá (Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi) do Tỳ-khƣu Hatthaka nói dối.

Chú giải: Tỳ-khƣu trƣớc khi nói, trong khi nói biết là không sự thiệt, rồi ra dấu giải dối, nhƣ có hỏi hỏi "thấy hay không thấy" rồi dối, lúc lắc đầu cho ngƣời biết là không thấy, hoặc nói dối phạm Ƣng đối trị.

Tỳ-khƣu nói dối để khoe pháp bậc cao nhơn, phạm Bất cộng trụ: nói dối vô cớ để cáo Tỳ-khƣu khác phạm Bất cộng trụ thì phạm Tăng tàn, nói dối vô cớ để cáo gian Tỳ-khƣu khác phạm tội Ƣng đối trị, nói dối vô cớ cáo gian Tỳ- khƣu khác phạm tội làm quấy thì phạm Tác ác, ngƣời nghe hiểu biết ý nghĩa thì phạm Trọng tội, ngƣời nghe không rõ ý nghĩa thì phạm Tác ác.

Tỳ-khƣu nói dối thấy, nói không thấy, nghe nói không nghe biết rằng mũi, lƣỡi thân, mà nói không biết hoặc không thấy, không nghe, nói có thấy, có nghe, không biết, nói biết, tâm không biết, nói rằng biết nhƣ thế phạm Ƣng đối trị.

Chƣa suy nghĩ rồi nói gấp hoặc tính nói nhƣ vầy rồi nói lên lời khác, sai lời thiệt và Tỳ-khƣu điên đều không phạm tội.

Điều học này không phạm tội vì dạy ngƣời khác (anànattika) có 2 chi:

- Tính nói lời không thiệt (visamvàdanapurekkhàratà). - Ra dấu hoặc nói cho ngƣời nghe hiểu sự lý mà mình cố ý muốn nói sai lời thiệt (vinnà panapayogo).

Đều đủ cả 2 chi ấy mới phạm tội Ƣng đối trị.

Chỗ sanh tội (samutthàna) nhƣ trong điều học trộm cắp (adinnàdana sikkhàpada).

2) Chƣởi mắng (omasavàda)

Tỳ-khƣu chƣởi rủa hoặc mắng nhiếc vị khác, phạm Ƣng đối trị .

Điều học nàu Đức Phật cấm chế tại Kỳ Viên tịnh xá (Vihàra Jetavana) gần thành Xá Vệ, do phe Lục sƣ chửi mắng Tỳ-khƣu có giới trong sạch.

Chú giải: Tỳ-khƣu chƣởi mắng ngay trƣớc mặt, phạm Ƣng đối trị . Nếu chửi mắng sau lƣng thì phạm Tác ác, kể theo mỗi tiếng chƣởi . Tỳ-khƣu cố ý chửi để giuễu chơi thì phạm Tác ác, kể theo mỗi tiếng chƣởi .

Thể thức không phạm tội:

Tỳ-khƣu không cố ý chƣởi mắng, nói đạo, dạy đạo, và Tỳ-khƣu điên, đều không phạm tội .

Điều học này không phạm tội vì dạy ngƣời khác chửi (anàpattika) có 4 chi:

- Chửi Tỳ-khƣu (tassa upasampannattà)
- Chửi trƣớc mặt (jàti àdihi akkosanam)
- Ngƣời bị chửi biết răng mình bị chửi (mamakko sati tijànanatà)
- Không phải nói đạo, thuyết pháp dạy ngƣời (atthadhamma
purekkhàratàdinàbhàvo)

Đều đủ cả 4 chi ấy thì mới phạm Ƣng đối trị .

Chỗ sanh tội (samutthàna vidhi) nhƣ trong điều học "trộm cắp" (adinnàdana sikkhàpada). Chỉ khác nhau là trong điều học này thuộc về thọ khổ (dukkhavedanà).

3) Lời đâm thọc (pesunna).

Tỳ-khƣu nói lời đâm thọc vị khác, phạm Ƣng đối trị.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá (Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi) do phe Lục sƣ nói dối đâm thọc các vị Tỳ-khƣu khác.

Chú giải: Tỳ-khƣu nghe vị khác chƣởi Tỳ-khƣu với nhau, rồi cố ý muốn cho ngƣời chƣởi ấy thƣơng mình hoặc muốn cho cả 2 ngƣời chia rẽ nhau rồi nói lời đâm thọc, đem lời chửi của vị này, đến nói với vị kia, phạm Ƣng đối trị, đều đủ mỗi tiếng.

Nếu đem lời của Tỳ-khƣu chƣởi không nói ngay đến Tỳ-khƣu bị chƣởi, hoặc đemlời của Sa-di chƣởi đến cho Tỳ-khƣu hay, hoặc đem lời chƣởi của Sa-di đến cho Sa-di hay, đều phạm Tác ác.

Thể thức không phạm tội:

Tỳ-khƣu không cố ý muốn cho vị bị chƣởi thƣơng mình, hoặc không muốn cho cả 2 vị chia rẽ nhau và Tỳ-khƣu điên đều không phạm tội.

Điều học này không phạm tội vì dạy ngƣời đâm thọc (anànattika) có 3 chi:

- đƣợc nghe lời ngƣời chƣởi (không phải do ngƣời khác mà biết) rồi đem nói lại cho ngƣời bị chƣởi (jàti àdihi... bhikkhussa upasamharanam).

- muốn cho ngƣời bị chƣởi thƣơng yêu mình hoặc muốn cho 2 ngƣời chia rẽ nhau (piyakamyatà bhedàdhippàyesu annataratà). - ngƣời bị chƣởi hiểu biết sự lý (tassa vijjànanam).

Đều đủ cả 3 chi ấy mới phạm Ƣng đối trị. Chỗ sanh tội (samutthàna) nhƣ trong điều học trộm cắp (adinnàdanà sikkhàpada).

4) Dạy kệ pháp (padasodhamma).

Tỳ-khƣu dạy kệ pháp đến ngƣời chƣa tu lên bực trên (upasampanna) đọc chung cùng nhau phạm Ƣng đối trị.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá (Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi) do phe Lục sƣ dạy kệ đến ngƣời chƣa tu lên bực Tỳ-khƣu và đọc chung cùng nhau.

Chú giải: nhƣ "rùpam aniccam" gọi là 1 câu đầu, câu sau nhƣ ‘ vedanàniccà" gọi là câu nói (anupada) Tỳ-khƣu dạy pháp làm bằng kệ rằng: asevanàcabàlànam, đọc rồi, Sa-di đọc theo, Tỳ-khƣu đọc chung cùng nhau với Sa-di, rồi đọc tiếp nối thêm asevanà cabàlànam, đọc chung cùng nhau nhƣ thế phạm Ƣng đối trị, kể theo mỗi câu.

Tỳ-khƣu dạy pháp 1 lần 2 câu nhƣ là "asevanàcabàlànam panditànanca sevanà" rồi trở lại đọc nữa với Sa-di, Sa-di đọc câu đầu không kịp, đọc theo kịp câu thứ nhì thì rằng "pandità nan sevanà" chung cùng với Tỳ-khƣu nhƣ thế gọi là trƣớc đọc khác nhau, sau đọc chung cùng nhau, phạm Ƣng đối trị kể theo câu sau.

Tỳ-khƣu dạy Sa-di đọc "rùpam aniccam vedanàaniccà", rồi Tỳ-khƣu chỉ đọc đến đƣợc rùpam aniccam, Sa-di lẹ miệng đọc đến vedanàanicca là câu nối tiếp liền theo câu aniccam nhƣ thế phạm Ƣng đối trị, kể theo mỗi câu.

Thể thức không phạm tội:

Học Pali chung với Sa-di hoặc học nơi Sa-di hoặc đọc chung nhau, tụng kinh đã đọc thuộc lòng rồi hoặc Sa-di tụng sai, Tỳ-khƣu dạy rằng "đọc nhƣ vầy" rồi đọc chung cùng nhau, và Tỳ-khƣu điên đều không phạm tội.

Điều học này không phạm tội vì dạy ngƣời khác (anànattika) có 3 chi:

- Ngƣời chƣ tu lên bậc Tỳ-khƣu (anupassam pannatà).
- Dạy học pháp bằng câu kệ (vuttalakkhanam dhammam padaso
vàcanatà).
- Đọc dính chung cùng nhau (ekato osàpanam).

Đều đủ cả 3 chi ấy mới phạm tội Ƣng đối trị. Chỗ sanh tội (samutthàna) dạy pháp bằng kệ (padasodhamma samutthàna), phạm vì làm (kiriỳa), không khỏi phạm vì tƣởng (nosannavimokkha), không cố ý cũng phạm, phạm tội vì Phật cấm (pannattika), khẩu nghiệp (vàcikamma), có 3 tâm, 3 thọ.

5) Nằm chung trong chỗ có che lợp lần thứ nhất (pathamasahaseyya).

Tỳ-khƣu nằm trong chỗ có dừng, lợp chung với ngƣời chƣa tu lên bực trên (chƣa tu lên bậc trên là chƣa thọ cụ túc giới làm Tỳ-khƣu - upasampanna) quá 3 đêm phạm Ƣng đối trị.

Điều học này đức Phật cấm chế tại pháp Aggâlava gần thành Aggalavi, do Tỳ-khƣu mới xuất gia ngủ quên trong phƣớc xá chung cùng với cƣ sĩ.

Chú giải: Tỳ-khƣu ngủ trong nơi dừng kín, hoặc lợp kín, hoặc lợp nhiều, dừng nhiều chung với ngƣời chƣa tu lên bực trên (trừ ra Tỳ-khƣu với nhau), dầu ngủ chung với súc sanh có khiếu có thể sanh tội Bất cộng trụ. Nếu quá 3 đêm, phạm Ƣng đối trị, kể từ đêm thứ 4.

Chỗ ở có dừng vách không chí với nóc, cao 1 hắc, 1 gang chung quanh gọi là "chỗ ở dừng kín" hết. Cho nên chỗ ở nhƣ thế dầu là lầu 7 tầng hoặc nhà 4 mặt, có 100 phòng, nếu có 1 cửa ra vào chung cùng nhau, cũng gọi là chỗ ở chung cùng nhau.

Tỳ-khƣu ngủ chung với ngƣời chƣa tu lên bực trên, trong chỗ ở nhƣ thế đến 3 đêm, rồi qua ngày thứ 4, khi mặt trời đã lặn, ngƣời ấy nằm trƣớc Tỳ-khƣu đóng cửa phòng hoặc không đóng rồi nằm, hoặc Tỳ-khƣu nằm trƣớc, ngƣời ấy nằm sau mà Tỳ-khƣu không ngồi dậy thì phạm Ƣng đối trị, kể theo mỗi lần nằm xuống và ngồi dậy với ngƣời ấy và kể theo số ngƣời (Sa-di, cƣ sĩ) nằm trong nơi ấy.

Tỳ-khƣu mà tƣởng là Sa-di hay là cƣ sĩ hoặc nghi rồi nằm phạm Tác ác.

Chỗ ở lợp phần nửa dừng phần nửa, lợp kín dừng ít, lợp nhiều dừng ít, dừng kín lợp ít, dừng nhiều lộp ít, đều là vật phát sanh tội Tác ác.

Thể thức không phạm tội:

Chỗ ở lợp kín, không dừng hoặc không lợp mà dừng kính hoặc không lợp nhiều, không dừng nhiều đều là vật không cho phát sanh tội, ngủ đến 2 hay là 3 đêm hoặc trong đêm thứ 3, ra trƣớc mặt trời mọc rồi trở thêm nữa đến đêm thứ tƣ, Sa-di cƣ sĩ nằm, Tỳ-khƣu ngồi hoặc Tỳ-khƣu nằm, đều không phạm tội.

Điều học này không phạm tội vì dạy ngƣời nằm (anànattika) có 3 chi:

- chỗ ở cho sanh tội Ƣng đối trị (pàcittiyavatthu senàsanam). - nằm cùng ngƣời chƣa tu lên bực trên, trong nơi ấy (tattha anupasampanne sahanipajjanam). - mặt trời đã lặn trong ngày thứ 4 (catutthadi vasesuri yatthamgamanam).

Đều đủ cả 3 chi ấy mới phạm Ƣng đối trị. Chỗ sanh tội (samutthàna) nhƣ trong điều học thọ lông cừu (alakaloma samutthàna).

Phạm tội do thân, do thân ý, phạm vì làm (kiriya) không khỏi phạm vì tƣởng (nosannà vimokkha) vô ý cũng phạm (acittaka), tội vì Phật cấm (pannttivajja) thân nghiệp (kàyakamma) có 3 tâm, 3 thọ.

6) Nằm chung trong chỗ kín lần thứ nhì (dutiyasahaseyya).

Tỳ-khƣu nằm trong chỗ lợp, dừng chung cùng phụ nữ, dầu chỉ trong 1 đêm, cũng phạm Ƣng đối trị.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá (Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi) do đức Anuruddha vào ngủ chung trong nhà với phụ nữ.

Chú giải: Dầu nằm chung với phụ nữ mới sanh 1 ngày cũng phạm tội Ƣng đối trị.

Chỗ sanh tội (samutthàna) nhƣ trong điều học trƣớc, chỉ khác nhau là điều học này dầu nằm chung chỉ trong 1 đêm cũng phạm.

Tỳ-khƣu nằm chung với tinh nữ, ngạ quỉ nữ có thân hình rõ rệt, bộ nấp và thú cái là vật cho sanh sự hành dâm, phạm Tác ác.

7) Thuyết pháp đến phụ nữ (dhamma desanà).

Tỳ-khƣu nói pháp quá 6 tiếng đến phụ nữ, không có ngƣời nam, biết nghe chung với, phạm Ƣng đối trị.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá (Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi) do Tỳ-khƣu nói pháp đến phụ nữ.

Chú giải: Tỳ-khƣu nói pháp quá 6 tiếng đến phụ nữ nhƣ đã giải trong điều học "dạy kệ đến ngƣời chƣa tu lên bực trên" (padasodhamma), đến phụ nữ biết nghe lời quấy phải và lời thô tục, phạm Ƣng đối trị, kể theo số phụ nữ, theo câu kệ, trừ ra có ngƣời nam biết nghe ở chung với, nhƣ đã có nói trong điều học "bất định thứ nhì" thì không phạm tội.

Không phải phụ nữ, tƣởng là phụ nữ hoặc nghi rồi mới nói pháp đến tinh nữ, ngạ quỉ nữ, bộ nấp và thú cái có thân hình nhƣ ngƣời thì phạm Tác ác.

Thể thức không phạm tội:

Tỳ-khƣu chỉ nói pháp đến 6 tiếng, hoặc ít hơn 6 tiếng hoặc có ngƣời nam nhƣ đã có giải ở chung với hoặc Tỳ-khƣu nói rồi ngồi xuống, rồi nói tiếp thêm, hoặc phụ nữ đứng dậy, rồi ngồi xuống, rồi Tỳ-khƣu nói tiếp thêm, hoặc nói pháp đến phụ nữ khác, hoặc phụ nữ hỏi đạo, Tỳ-khƣu đáp và Tỳ- khƣu điên đều không phạm tội.

Điều học này không phạm tội vì dạy ngƣời nói pháp (anànattika) có 5 chi:

- Nói pháp quá 6 tiếng (channam vàpànam uparidesanà). - Phụ nữ nhƣ đã có giải (vuttalahhkanomàtugàmo). - Không thay đổi oai nghi (iriỳa patha parivattanàbhàvo). - Không có ngƣời nam biết nghe ở chung với (vinnupurisàbhàvo). - Không có sự luận đạo (apanhavisajjanà).

Đều đủ cả 5 chi ấy mới phạm tội Ƣng đối trị . Chỗ sanh tội (samutthàna) nhƣ trong điều học "dạy kệ pháp đến phụ nữ" (padasodhamma samutthàna) chỉ khác nhau là điều học này phạm vì làm và không làm (kiriỳa akiriyà) làm là: thuyết quá 6 tiếng, vì không làm là "không đổi oai nghi".

8) Khoe sự thiệt (bhuttàrocana).

Tỳ-khƣu khoe pháp bậc cao nhơn mà tự mình đã đắc, đến ngƣời chƣa tu lên bực trên, phạm Ƣng đối trị.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Phƣớc xá Kùtàgàra gần thành Xá Vệ (Sàvatthi) do chƣ Tỳ-khƣu khoe pháp bậc cao nhơn cùng nhau.

Chú giải: Tỳ-khƣu khoe pháp bậc cao nhơn nhƣ là đắc thiền định mà chính mình đã đƣợc, đến ngƣời chƣa tu lên bực trên, phạm Ƣng đối trị.

9) Khai tội nặng (dutthullàrocana).

Tỳ-khƣu nói tội nặng là (là tội Tăng tàn) mà vị khác đã phạm, đến ngƣời chƣa tu lên bực trên, phạm Ƣng đối trị, trừ ra Tăng cho phép nói.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá (Vihàra Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi) do phe Lục sƣ nói tội Tăng tàn của Tỳ-khƣu Upananda đến ngƣời thế.

Chú giải: không phải tội nặng Tỳ-khƣu tƣởng là tội nặng, nghi rồi nói hoặc nói phạm 5 tội khác (Trọng tội, Ƣng đối trị,... ) đến ngƣời chƣa tu lên bực trên, phạm Tác ác.

Thể thức không phạm tội:

Nếu chỉ nói ngăn điều học rằng, "Tỳ-khƣu này cố ý cho tinh di hoặc đụng chạm phụ nữ hoặc chỉ tội rằng: Tỳ-khƣu này phạm Tăng tàn, phạm Trọng tội", hoặc "Tăng" cho phép nói đến đâu thì nói đến đó và Tỳ-khƣu điên đều không phạm tội".

Điều học này không phạm tội vì dạy ngƣời khác nói (anànattika) có 3 chi:.

- Nói tội Tăng tàn của Tỳ-khƣu cả và cách phạm tội
(savatthukosanghàdiseso).
- Nói đến ngƣời chƣa tu lên bực trên (anupasampannassa arocanam).
- Tăng không cho phép (bhikkhusammatiyabhavo).

Chỗ sanh tội (samutthàna vidhi) nhƣ trong điều học "trộm cắp", chỉ khác nhau là điều học này thuộc về thọ khổ.

10) Đào đất (pathàvìkhanana).

Tỳ-khƣu đào đất, hoặc dạy ngƣời khác đào đất bằng lời không nên, phạm Ƣng đối trị.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Tháp Aggàlava gần thành Àlavi do phe Tỳ-khƣu Alavi đào đất và dạy ngƣời khác đào đất.

Chú giải: Đất có 2 thứ: đất có đất nhiều hơn các vật khác (jàtapathavì) và đất có đất ít hơn các vật khác.

Đất thứ nhất toàn là đất phân, đất sét, đất có đá ít, có sỏi ít, đất có cát ít, có phần đất nhiều, có đất sét nhiều, hoặc đất mà họ chƣa từng đốt, hoặc đống phân đất, đống đất sét mà chƣa có mƣa xuống nhằm trên 4 tháng gọi là đất phì (đất tốt).

Đất thứ nhì: đất toàn là đá, toàn là sỏi, toàn là cát có đất phần ít, có đất sét ít có cát nhiều, đất đã có ngƣời đốt rồi gọi là Đất chai (ajàtapathavì). Đất toàn là sỏi, đá, cát thì không phạm tội.

Tỳ-khƣu cố ý đào hoặc dạy ngƣời đào bằng lời không nên, làm cho đất nẻ, bể, lở, phạm Ƣng đối trị. Kể theo mỗi lần làm. Tỳ-khƣu dạy nói "ngƣơi hãy đào" dạy, dầu đào suốt ngày, chỉ phạm 1 tội Ƣng đối trị thôi, ngƣời dạy nhiều lần phạm nhiều tội Ƣng đối trị. đất Tỳ-khƣu nghi, không phải đất tƣởng là đất, hoặc nghi rồi làm cho cử động, phạm Tác ác.

Thể thức không phạm tội:

Đất cục không dính với đất liền, đất lở không phạm, hoặc nói "ngƣơi hãy biết cái lỗ cật này, ngƣơi hãy cho tôi đất này, ngƣơi hãy lầy đất này cho tôi, tôi cần dùng đất", không cố ý làm cho cử động, hoặc dùng ngón chân, tay, xủi đất, hoặc tƣởng không phải là đất đều không phạm tội.

Điều học này không phạm tội vì dạy ngƣời (anànattika) có 3 chi:

- Chất đất phì (jàtapathavità)
- Biết là đất (pathavisannità).
- Tự mình đào hoặc dạy ngƣời khác đào (khananakhanàpanànam
anntaram).

Đều đủ cả 3 chi ấy mới phạm tội. Chỗ sanh tội (samutthàna) nhƣ trong điều học trộm cắp (adinnàdàna samutthàna), chỉ khác nhau là trong điều học này phạm tội vì Phật cấm (pannattivajja) có 3 tâm, 3 thọ.

---o0o---

II. THẢO MỘC PHẦN THỨ NHÌ (Bhùtagàmavagga).

Có 10 điều học:

1) Phá hoại thảo mộc (Bhùtagàma).

Tỳ-khƣu phá hoại cây cỏ sanh, mọc trên đất hoặc trong 1 nơi nào, cho đứt lìa, gãy, tét, phạm Ƣng đối trị .

Điều học này đức Phật cấm chế tại Tháp Aggalava gần thành Aggàvi, do Tỳ- khƣu đốn cây làm các công việc.

Chú giải: Các thứ cây cỏ, dầu nhỏ nhem đến đâu (rong rêu), mọc trong một nơi nào chẳng hạn, Tỳ-khƣu đã biết mà tự mình dạy kẻ khác nhổ, chặt, bẻ làm cho lìa khỏi chỗ nó mọc, phạm Ƣng đối trị .

Các thảo mộc mà ngƣời đã đào đã nhổ khỏi chỗ nó mọc dù không có rể, mụt, củ, hột... mà còn giống (bìjagàma), họ đem để trong đồ đựng hoặc cất trong một nơi nào (có thể còn gieo trồng nữa đƣợc) mà Tỳ-khƣu làm hại thì phạm Tác ác. Nghi trong thảo mộc, hoặc các thứ giống thảo mộc, không phải thảo mộc tƣởng là thảo mộc hoặc giống của thảo mộc, phạm Tác ác.

Thể thức không phạm tội:

Thảo mộc hoặc giống của thảo mộc tƣởng là không phải rồi làm hại, Tỳ- khƣu điên vô ý hoặc kéo cây, lăn đá mà thảo mộc chết đều không phạm tội. không cố ý giết hại, không cố ý nhớ nhƣ Tỳ-khƣu nói chuyện cùng nhau mà lấy ngón chân hoặc tay làm hại thảo mộc cũng không phạm tội hoặc nói ngƣời nên biết bông cây này,trái cây này cho tôi dùng đƣợc. Nói nhƣ thế không phạm tội.

Khi ăn rau, cần phải nhờ Sa-di hoặc thiện tín làm cho có thể ăn đƣợc khỏi phạm tội.

Điều học này không phạm tội vì dạy ngƣời khác (anànattika) có 3 chi:

- Thảo mộc (dhutagamo). - Biết là thảo mộc (bhutagamasannita). - Tự mình hoặc dạy kẻ khác phá hoại (vikopanam vàvikapàpanamvà).

Đều đủ cả 3 chi ấy mới phạm Ƣng đối trị. Chỗ sanh tội (samutthàna) nhƣ trong điều học đào đất (Pathavìkhananam).

2) Lời nói tráo trở (annavàdaka).

Tỳ-khƣu làm quấy, Tăng đã gọi đến hỏi tra mà cố ý nói tráo trở, hoặc nín thinh không nói. Nếu Tăng đã tụng lời khuyên răn, mà còn giữ thái độ nhƣ thế phạm Ƣng đối trị.

Điều học này đức Phật cấm chế tại tịnh xá Ghosita gần thành Kosambi do Tỳ-khƣu Channa làm quấy, đến Tăng hỏi mà nói tráo trở.

Chú giải: Tỳ-khƣu cố ý muốn dấu lỗi, nòi tráo trở nhƣ nói "ai phạm, phạm tộigì", làm khó cho Tăng, phạm Tác ác. đến khi Tăng đã tra hỏi mà còn tráo trở nữa, hoặc nín thinh phạm Ƣng đối trị.

Tỳ-khƣu không làm khó cho Tăng, không nói tráo trở nhƣ thế phạm Tác ác.

Thể thức không phạm tội:

Tỳ-khƣu không biết tội hoặc không biết mình phạm tội hoặc hỏi "ngài hỏi thế nào", và Tỳ-khƣu điên đều không phạm tội.

Điều học này có 3 chi:

- Tụng để cáo tội (dhammakamme àropita).
- Tăng tra hỏi tội hoặc điều phạmtội (ànuyujjiyamànatà).
- Nói tráo trở, hoặc nín thinh, vì muốn dấu lỗi (patticaranamvà
tunhìbhàvovà).

Đều đủ cả 3 chi ấy mới phạm tội Ƣng đối trị. Chỗ sanh tội (samutthàna) nhƣ trong điều học trộm cắp (adinnàdàna samutthàna).

3) Tỳ-khƣu nói xấu vị khác (ujjhàpanaka).

Tỳ-khƣu nói xấu vị khác mà Tăng đã chỉ định để làm việc cho Tăng nhƣ lót chỗ ngồi, hoặc chia tài vật, nếu vị ấy làm việc cho Tăng đƣợc đúng đắn, Tỳ- khƣu nói xấu, phạm Ƣng đối trị.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Trúc Lâm tịnh xá (Vihàra veluvàna) gần thành Vƣơng xá (Ràjagaha). do phe Lục sƣ nói xấu đức A la hán Dabbamallaputta.

Chú giải: Nếu Tỳ-khƣu mà Tăng đã chỉ định hành đúng theo phép, thì vội nói xấu phạm Ƣng đối trị, hành không đúng theo phép vị nói xấu thì phạm Tác ác.

Thể thức không phạm tội:

Tỳ-khƣu nói xấu vị khác hành theo 4 pháp tây vị (agati) (nhƣ thƣơng riêng) nghĩa là: không làm đúng phép và Tỳ-khƣu điên đều không phạm tội.

Điều học này không phạm tội vì dạy ngƣời khác nói xấu (anànattika) có 6 chi:

- ngƣời mà Tăng đã chỉ định hành đúng theo phép (djamma kammena
sammatàta).
- ngƣời mà Tăng chỉ định ấy là Tỳ-khƣu (upasampannatà).
- làm không tây vị (agatigamanàbhàvo).
- cố ý cáo tội đến ngƣời ấy (tassa avannakàmatà).
- cáo tội hoặc nói xấu dếnngƣời nào, ngƣời ấy là Tỳ-khƣu (tassa
upasampannatà).
- cáo tội hoặc nói xấu (ujjhàpanam vàkhi yanamvà).

Đều đủ cả 6 chi ấy mới phạm tội Ƣng đối trị. Chỗ sanh tội (samutthàna) nhƣ trong điều học trộm cắp (adinnàdàna samutthàna). Chỉ khác nhau là: điều học này thuộc về thọ khổ (dukkhavedanà).

4) Chỗ ngồi nằm thứ nhất (pathama senàsana).

Tỳ-khƣu lấy tọa cụ của Tăng đem trãi nằm trong thất của Tăng, khi đi khỏi nơi ấy, mà không dọn, hoặc không nhờ ngƣời khác dẹp cất, phạm Ƣng đối trị.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá (Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi) do chƣ sƣ đem vật lót ngồi, nằm nơi trống mà không dọn cất.

Chú giải: Ngoài 4 tháng mƣa, trong nơi mát, dƣới cội cây mà thú không đại, tiểu tiện nhằm, Tỳ-khƣu để ngọa cụ nơi ấy, đi ra khỏi không phạm tội. Tỳ- khƣu lót cho các vị khác mà các vị này không ngồi trong nơi ấy, hoặc không nói "Ông đi đi" thì còn về phận sự ngƣời lót trải. Tỳ-khƣu ngồi trên bàn ghế,giƣờng mà tự mình dọn ra, hoặc nhờ ngƣời dọn ra cho mình, các vật ấy đều về phận sự mình.

Tỳ-khƣu đứng trong nhà ăn, dạy rằng: ngƣời đem để trong giữa chùa rồi đi. Tỳ-khƣu ấy ra khỏi nhà ăn, đi đến nơi khác nhƣ thế, nên cho luật sƣ phạt tội.

Nếu chỗ ngồi nằm của Tăng thì phạm Ƣng đối trị, vật riêng của Tỳ-khƣu thì phạm Tác ác.

Tỳ-khƣu ngụ trong rừng, nếu không có chỗ che mƣa, đem các vật ấy để trên nhánh cây cho khỏi thú phá hoại (nhƣ mối ăn) rồi đi khỏi nơi ấy cũng đƣợc.

Thể thức không phạm tội:

Chỗ ngồi nằm của mình và Tỳ-khƣu thân thiết nhau, không phạm tội, tự mình cất hoặc nhờ ngƣời khác cất, hoặc gởi đem phơi, rồi đi tính sẽ trở lại dọn cất, hoặc có ngƣời ở hoặc có Tỳ-khƣu trƣởng lão [*] lại đuổi, hoặc cho Sa-di, ngƣời thế đến lấy, có thú dữ đến đứng nơi ấy, không đƣợc dọn dẹp rồi đi khỏi vì sợ có điều hại hoặc khó tu hành, và Tỳ-khƣu điên đều không phạm tội.

[*] nếu có vị trƣởng lão bảo dậy, hoặc có tinh, ngạ quỉ đến ngồi nơi ấy hoặc có quan lớn đến ngồi nơi ấy, bỏ đi khỏi phạm tội.

Điều học này phạm tội vì dạy ngƣời khác (sànattika) có 6 chi:

- Nhất là giƣờng, bàn thấp dài của Tăng (mancàdinam samghikatà).
- Tự mình hoặc dạy ngƣời đem ra ngồi nằm trong chỗ đã nói
(santhàranam và santhàràpanamvà).
- Không có ngƣời lại tranh giành (abalibuddhatà).
- Không có điều hại (àpadàyàbhàvo).
- Không cố ý trở lại dẹp cất (nirapekkhatà).
- Đi khỏi nơi ấy (lenducàtàtikkamo).

Chỗ sanh tội (samutthànavidhi) nhƣ trong điều học lễ dâng y lần thứ nhất (pathamakathinasamuttàna). Chỉ khác nhau là điều học này phạm vì làm là dọn ra, và không làm là không dọn cất, hoặc không gởi cho ngƣời khác (kiriỳakiriyà).

5) Chỗ ngồi nằm thứ nhì (dutiya senasana).

Tỳ-khƣu đem gởi ngọa cụ của Tăng lót nằm trong thất của Tăng, khi đi khỏi nơi ấy, không dọc cất, hoặc không nhờ ngƣời khác dọn, phạm Ƣng đối trị .

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá (Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi) do phe Thập thất sƣ đến trải lót ngọa cụ rồi bỏ ra đi không dẹp nên bị mối ăn hƣ hết.

Chú giải: các thứ ngọa cụ của Tăng, nệm, y lót lƣng, y lót giƣờng, y đắp, chiếu, đệm, da, tọa cụ có bìa... Tỳ-khƣu lấy 1 thứ tọa cụ nào đem lót nằm trong chùa, thất của Tăng, rồi không đem cất, hoặc không nhờ kẻ khác cất, đi ra khỏi nơi ấy, 1 buớc đầu phạm Tác ác, khỏi bƣớc thứ 2 phạm Ƣng đối trị. trong nơi nào không có điều hại, dầu không gởi rồi cũng phạm, gởi là phận sự của Tỳ-khƣu. Trong chỗ của Tăng thì phạm Ƣng đối trị, trong chổ của Tỳ-khƣu thì phạm Tác ác.

Thể thức không phạm tội:

Chỗ ở của mình hoặc của Tỳ-khƣu thân thiết tự mình dọn cất hoặc nhờ ngƣời dọn cất, hoặc có ngƣời tranh dành (nhƣ đã có giải) rồi bỏ đi, hoặc tính sẽ lại dọn cất trong ngày ấy, hoặc đi rồi tính trở lại nhƣng có tai hại không trở lại đƣợc và Tỳ-khƣu điên đều không phạm tội.

Điều học này phạm tội vì dạy ngƣời khác (sànattika) có 7 chi:

- chỗ nằm nhƣ đã nói (vuttalakkhanàseyà).
- chỗ nằm ấy của Tăng (tassàsamghikatà).
- mình lót trải hoặc dạy ngƣời khác lót trải trong nơi nhƣ đã nói
(santharanam và santharàpanamvà).
- không có ngƣời tranh dành (aPalibhudhatà).
- không có điều hại (àpadàyàbhàvo).
- đi đến nơi khác,không cố ý trở về (anapekkhasSa-disà pakkamanam).
- đi khỏi ranh chùa (upacàra simàtikkamo).

Đều đủ cả 7 chi ấy mới phạm tội.

Chỗ sanh tội (samutthàna) nhƣ trong điều học trên.

6) Chen lấn (anupakhajja).

Tỳ-khƣu biết là thất của Tăng đã có vị khác vào ngụ trƣớc rồi, cố ý lấy đồ trải lót ngồi, hoặc nằm chen lấn trong nơi ấy, làm cho vị đã vào ngụ trƣớc phải chịu chật hẹp, khó khăn, rồi bỏ đi rakhỏi, phạm Ƣng đối trị.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá (Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi) do phe Lục sƣ dành chỗ ở tốt đẹp làm cho chƣ trƣởng lão phải khó khăn.

Chú giải: tự mình hoặc dạy kẻ khác lót trải ngọa cụ trong chỗ ở của Tăng, phạm Tác ác, ngồi hoặc nằm phạm Ƣng đối trị. Trong chỗ ở của Tỳ-khƣu phạm Tác ác.

Thể thức không phạm tội:

Lót trải trong chỗ ở của mình hoặc trong chỗ ở của Tỳ-khƣu thân thiết, trong chỗ ở của Tỳ-khƣu bịnh, hoặc vì có điều hại, và Tỳ-khƣu điên đều không phạm tội.

Điều học này không phạm tội vì dạy ngƣời khác (anànattika) có 4 chi:

- Chỗ ở của Tăng (sanghikahàratà).
- Biết rằng đã có ngƣời vào trƣớc không nên chen lấn
(anumatthàpaniyabhàvajànanam).
- Cố ý làm cho Tỳ-khƣu ấy chật hẹp (sambàdhetukàmatà).
- Đã ngồi hoặc nằm trong nơi ấy (upacàre nisìdanamvà nippajùnamvà).

Đều đủ cả 4 chi ấy mới phạm tội Ƣng đối trị . Chỗ sanh tội (samutthànavidhi) nhƣ trong điều học Bất cộng trụ thứ nhất (pthama pàràjika), chỉ khác nhau là điều học này thuộc về thọ khổ (dukkhavedanà).

7) Lôi Tỳ-khƣu ra khỏi thất (nikaddhana).

Tỳ-khƣu giận hờn vị khác rồi lôi kéo hoặc đuổi vị ấy ra khỏi thất của Tăng, phạm Ƣng đối trị.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá (Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi) do phe Lục sƣ dành chỗ ở nên kéo lôi phe Thập thất sƣ.

Chú giải: Tỳ-khƣu giận đuổi, dạy ngƣời khác lôi kéo, trong khi dạy phạm Tác ác, đuổi hoặc lôi ra khỏi cửa thất, phạm Ƣng đối trị, đuổi, hoặc kéo hoặc lôi ra khỏi chỗ ở Tỳ-khƣu phạm Tác ác. đuổi Sa-di, liệng vật dụng ra khỏi chỗ ở của Tăng, phạm Tác ác, kể theo mỗi vật dụng.

Thể thức không phạm tội:

Kéo lôi ra khỏi chỗ ở của mình,hoặc chỗ ở của Tỳ-khƣu thân thiết, hoặc can gián ngƣời cãi cọ rồi liệng vật dụng của cải ra khỏi chỗ ở của Tăng, hoặc ép Tỳ-khƣu phá giới, đệ tử của mình làm quấy, hoặc liệng vật dụng của ngƣời làm quấy và Tỳ-khƣu điên đều không phạm tội.

Điều học này phạm tội vì dạy ngƣời khác (sànattika) có 3 chi:

- chỗ ở của Tăng (sanghikahàratà). - kéo lôi Tỳ-khƣu vô tội, không cãi cọ (bhandanakàrakabhàvàdivimuttatà). - tự mình kéo hoặc dạy ngƣời khác kéo lôi Tỳ-khƣu ấy vì giận hờn (kopenanikadhanamvà nikaddhàpanamvà).

Đều đủ cả 3 chi ấy mới phạm tội Ƣng đối trị. Chỗ sanh tội (samutthànavidhi) nhƣ trong điều học trộm cắp (adinnàdànà sikkhàpada) . Chỉ khác nhau là điểu học này thuộc về thọ khổ (dukkhavedanà).

8) Gác trong thất (vehàsakùtì).

Tỳ-khƣu ngồi hoặc nằm trên giƣờng, ghế mà họ chỉ kê đỡ, chƣa làm thiệt chắc, để trên gác trong thất, phạm Ƣng đối trị.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá (Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi) do Tỳ-khƣu ở trên gác, ngồi trên giƣờng mà họ kê sỡ, rớt xuống nhằm đầu Tỳ-khƣu ở tầng dƣới.

9) Tịnh thất lớn (mahallaka).

Tỳ-khƣu dùng đất và vôi tô tịnh thất chỉ đƣợc phép tô nhiều lắm là 3 lớp, nếu tô quá 3 lớp phạm Ƣng đối trị .

Điều học này đức Phật cấm chế tại tịnh xá Ghosita gần thành Kosambi do Tỳ-khƣu Channa tô thất lớp nhiều lớp làm cho thất phải ngã sập.

Chú giải: Phải đứng tránh chỗ cây xanh (cây, cỏ) là đứng xa cho khỏi ruộng, vƣờn, mà ngƣời có trồng cây, gieo mạ, trồng dâu... Nếu đứng trong các nơi ấy mà tô, sơn, phết, phạm Tác ác.

10) Nƣớc có côn trùng (sappànaka).

Tỳ-khƣu biết nƣớc có côn trùng sống rồi đem tƣới cây, cỏ, hoặc tƣới đất phạm Ƣng đối trị .

Điều học này đức Phật cấm chế tại tháp Aggàlava, gần thành Aggalavi, do các Tỳ-khƣu xứ Aggalavi dùng nƣớc tƣới côn trùng đem tƣới cỏ, đất.

Chú giải: Liệng cây, cỏ xuống chỗ nƣớc ít làm cho côn trùng chết, liệng 1 lần phạm 1 tội.

Trong nƣớc không có côn trùng tƣởng là có, hoặc nghi, rồi đem tƣới cây cỏ, phạm Tác ác.

Thể thức không phạm tội:

Tƣới vì tƣởng là nƣớc không có côn trùng, không cố ý, quên không biết, và Tỳ-khƣu điên đều không phạm tội.

Điều học này phạm tội vì dạy ngƣời khác (anànattika) có 4 chi:

- Nƣớc có côn trùng sống (udakassasasappànakatà). - Biết rằng côn trùng sẽ chết vì sự tƣới nƣớc (marissantitijànanam). - Nƣớc sẽ rút hết (tabbà udakamtàdisameva). - Nhƣ đem nƣớc tƣới cỏ, vì 1 lẽ gì (tinàndinamsibbànam).

Đều đủ cả 4 chi ấy mới phạm tội Ƣng đối trị. Chỗ sanh tội (samutthànavidhi) nhƣ trong điều học trộm cắp (adinnàdànà sikkhàpada). Chỉ khác nhau là điều học này phạm tội vì Phật cấm (pannattivajja), có 3 tâm, 3 thọ.

--- o0o ---

III. DẠY PHÁP PHẦN THỨ BA (Ovàdavagga).

Có 10 điều học:

1) Dạy pháp cho Tỳ-khƣu ni (bhikkhunovàda).

Tỳ-khƣu mà Tăng không chỉ định, rồi đi dạy 8 điều trọng pháp cho Tỳ-khƣu ni, phạm Ƣng đối trị.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá (Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi) do phe Lục sƣ thấy các đại đức dạy đạo cho Tỳ-khƣu ni đƣợc nhiều vật dụng, bèn rủ nhau đi dạy Tỳ-khƣu ni.

Chú giải: Tỳ-khƣu có đủ 8 chi:

1. Thu thúc theo giới bổn.
2. Học rộng.
3. Thông cả 2 giới bổn.
4. Tiếng thanh tao dễ nghe.
5. Đáng cho Tỳ-khƣu ni kính mến.
6. Có sức vừa dạy bảo Tỳ-khƣu ni đƣợc.
7. Tỳ-khƣu ít khi phạm điều trọng pháp với Tỳ-khƣu ni.
8. Xuất gia đƣợc 20 hạ, hoặc nhiều hơn 20 hạ.

Đều đủ cả 8 chi ấy mới mới nên chỉ định chi đi dạy Tỳ-khƣu ni.

8 Trọng pháp là:

1. Tỳ-khƣu ni, dầu tu đƣợc 100 hạ cũng phải làm lễ Tỳ-khƣu mới xuất gia trong một ngày. 2. Không nên nhập hạ trong chỗ không có Tỳ-khƣu. 3. Nên cố ý hỏi ngày lễ phát lộ, sám hối và đến thọ giáo nơi Tỳ-khƣu Tăng trong nửa tháng. 4. Nhập hạ rồi nên hành phép tự tứ trong hai phái Tăng. 5. Phạm trọng pháp (là Tăng tàn) rồi nên cho 2 phái Tăng giao hiệp lại. 6. Phải tu bậc Thất xoa ma na thọ trì 6 giới trong 2 năm nơi 2 phái Tăng rồi mới đƣợc xuất gia lên Tỳ-khƣu ni. 7. Không đƣợc phép mắng nhiếc Tỳ-khƣu. 8. Tỳ-khƣu ni không đƣợc dạy Tỳ-khƣu.

Tỳ-khƣu ni phải nên tôn kính thọ trì 8 trong pháp ấy cho đến trọn đời không đƣợc bỏ qua.

2) Mặt trời lặn (atthangata).

Dầu là Tỳ-khƣu mà Tăng chỉ định khi mặt trời đã lặn mà còn dạy đạo đến Tỳ-khƣu ni phạm Ƣng đối trị .

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá ( Vihàra Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi) do đại đức A la hán Culapanthaka dạy đạo cho Tỳ- khƣu ni mến tài đức ngài, đƣa ngài ra khỏi thành bị thành đóng cửa vào không đƣợc, làm cho thiên hạ nói xấu.

3) Tại chỗ ở của Tỳ-khƣu ni (upassaya).

Tỳ-khƣu đi dạy Tỳ-khƣu ni nơi chỗ ở của cô, phạm Ƣng đối trị, trừ ra dạy Tỳ-khƣu ni có bịnh.

Điều học này đức Phật cấm chế tại tịnh xá Nigrodha gần thành Ca tỳ la vệ (Kapilavatthu), do phe Lục sƣ đi dạy cho phe 6 Tỳ-khƣu ni tại chỗ ở của các cô.

4) Mong đƣợc tài vật (àmisa).

Tỳ-khƣu nói xấu vị khác rằng đi dạy Tỳ-khƣu ni rằng mong đƣợc tài vật phạm Ƣng đối trị.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá (vihàra Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi) do phe Lục sƣ nói các đại đức đi dạy Tỳ-khƣu ni vì muốn đƣợc lợi.

5) Cho y đến Tỳ-khƣu ni (cìvaradàna).

Tỳ-khƣu cho y đến Tỳ-khƣu ni không phải bà con, phạm Ƣng đối trị, trừ ra đổi y với nhau.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá (vihàra Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi) do 1 Tỳ-khƣu cho cà sa đến Tỳ-khƣu ni không phải bà con.

6) May y cho Tỳ-khƣu ni (cìvarasibhana).

Tỳ-khƣu tự mình may y hoặc dạy kẻ khác may y cho Tỳ-khƣu ni không phải bà con Ƣng đối trị .

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá (vihàra Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi) do Tỳ-khƣu Udàyi may y cho Tỳ-khƣu ni.

7) Rủ Tỳ-khƣu ni đi chung đƣờng (samvidhàna).

Tỳ-khƣu rủ Tỳ-khƣu ni đi chung đƣờng, dầu chỉ đi xa 1 khoảng trong xóm cũng Ƣng đối trị, trừ ra có đƣờng nguy hiểm.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá (Vihàra Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi) do phe Lục sƣ rủ Tỳ-khƣu ni đi chung đƣờng.

8) Rủ Tỳ-khƣu ni đi chung thuyền(nàvàbhirùhana).

Tỳ-khƣu rủ Tỳ-khƣu ni đi chung thuyền, đi ngƣợc hoặc đi xuôi nƣớc cũng phạm Ƣng đối trị, trừ ra đi qua sông rạch.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá (Vihàra Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi) do phe Lục sƣ rủ Tỳ-khƣu ni đi chung thuyền.

9) Dọn nấu ăn (paripàcana).

Tỳ-khƣu đã biết thọ thực (vật ngọt, hoặc mặn) mà Tỳ-khƣu ni dọn, dạy thiện tín dâng cúng, phạm Ƣng đối trị, trừ ra thiện tín đã tính trƣớc.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Trúc lâm tịnh xá (Vihàra veluvana) gần thành Vƣơng xá (Ràjagaha) do Tỳ-khƣu đề bà đạt đa (Davadatta) đã biết nhờ Tỳ-khƣu ni nên đƣợc mời ăn mà còn đi dự.

10) Chỗ khuất mắt (rahonisajja).

Tỳ-khƣu ngồi hoặc nằm trong chỗ khuất mắt với Tỳ-khƣu ni phạm Ƣng đối trị .

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá (Vihàra Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi) do Tỳ-khƣu Udàyi vào ngồi nơi kín với Tỳ-khƣu ni (vợ trƣớc).

---o0o---

IV. VẬT THỰC PHẦN THỨ TƢ (Bhojana vagga).

Có 10 điều học:

1) Nhà thí thực (àvasathapinda).

Vật thực trong phƣớc xá mà họ bố thí không phân hạng ngƣời, Tỳ-khƣu không bịnh chỉ đƣợc phép thọ thực 1 ngày rồi phải nghỉ, bỏ qua 1 ngày, thọ nữa mới đƣợc, nếu thọ thực liên tiếp đến ngày thứ 2, phạm Ƣng đối trị .

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá (Vihàra Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi) do phe Lục sƣ đến thọ thực nhà thí thực ấy luôn khi, làm cho ngƣời chê trách.

Chú giải: Có bịnh tƣởng là không bịnh hoặc nghi rồi phạm Tác ác.

Thể thức không phạm tội:

Có bịnh biết là có bịnh, thọ thực 1 lần thọ thực cách 1, 2 ngày hoặc thọ rồi qua ngày sau đi khuất nơi khác mà có sự rủi ro, trở lại thọ nữa đƣợc, hoặc thí chủ thỉnh thọ luôn, hoặc họ để dành riêng cho Tỳ-khƣu hoặc thọ ngoài 5 món ăn (cơm, bánh sốt, bánh nguội, thịt, cá) và Tỳ-khƣu điên đều không phạm tội.

Điều học này không phạm tội vì dạy ngƣời khác (anànattika) có 3 chi:

- Cơm trong phƣớc xá (àvasathapindatà). - Không có bịnh (agilànàtà). - Ở chờ ăn (anuvasitvàbhojanam).

Đều đủ cả 3 chi ấy mới phạm tội Ƣng đối trị . Chỗ sanh tội (samutthàna) nhƣ trong điều học thọ lông cừu (elakalomasikkhàpada).

2) Thọ thực chung nhiều vị (gànabhojana).

Nếu thí chủ họ thỉnh, cho biết tên vật thực 5 món là (cơm, bánh, sốt, bánh nguội, cá, thịt) một món nào, nếu Tỳ-khƣu thọ vật thực ấy chung nhau từ 4 vị trở lên, rồi ăn chung hoặc ăn riêng, phạm Ƣng đối trị, trừ ra có 7 duyên cớ này:

- Tỳ-khƣu bịnh (gilànasamayo).
- Lễ dâng y (cìvaradànasamayo).
- Kỳ làm y (cìvarakàrasamayo).
- Đi đƣờng xa (addhànagamanasamayo).
- Đi chung thuyền (nàvàtirùhanasamayo).
- Tỳ-khƣu hội hợp quá số, vật thực không đủ dùng (mahàsamayo).
- Vật thực của các hạng xuất gia thỉnh thọ thực (samanabhattasamayo).

Có 1 trong 7 duyên cớ ấy thọ thực không phạm tội (trong điều học này chỉ lấy cớ đi thọ thực chung cùng nhau làm bằng).

Điều học này đức Phật cấm chế tại Trúc lâm tịnh xá (Vihàra Veruvana) gần thành Vƣơng xá (Ràjagaha) do phe Tỳ-khƣu Đề bà đạt đa (Devadatta) dẫn đi thọ thực chung cùng nhau thƣờng thƣờng tìm xin vật ngon.

Chú giải: Dầu Tỳ-khƣu lên tiếng xin ngay tên của vật thực rằng: ngƣời cho tôi xin cơm... cá... thịt ... xin chung chỗ, hoặc khác chỗ, nhƣng thọ trong 1 chỗ cùng nhau cũng phạm tội.

Thọ thực chung cùng nhau nhiều vị, trong khi thọ phạm Tác ác, ăn vào phạm Ƣng đối trị, mỗi khi đã ăn vào khỏi cổ. Không phải thọ thực cchung nhiều vị mà tƣởng là thọ chung, hoặc nghi rồi ăn, phạm Tác ác.

Thể thức không phạm tội:

Không phải thọ thực chung nhiều vị biết là không phải, hoặc 2, 3 Tỳ-khƣu thọ thực chung cùng nhau, hoặc nhiều Tỳ-khƣu đi khuất thực rồi về ăn chung, hoặc thọ thực chung ngoài 5 món ăn, và Tỳ-khƣu điên đều không phạm tội.

Điều học này không phạm tội vì dạy ngƣời khác (anànattika) có 3 chi:

- Thọ thực chung nhiều vị (ganabhojanatà). - Không có duyêncớ (samayàbhàvo). - Đã ăn vào khỏi cổ (ajjhoharanam).

Đều đủ cả 3 chi ấy mới phạm tội Ƣng đối trị. Chỗ sanh tội (samutthànavidhi) nhƣ trong điều học thọ lông cừu (ekalakalomasikkhàpada).

3) Thọ thực nơi khác (paramparabhojana).

Tỳ-khƣu đã chịu thỉnh đi thọ 1 trong 5 món ăn, trong 1 nơi nào, rồi không đi trong nơi ấy, trở lại đi thọ trong nơi khác phạm Ƣng đối trị, trừ ra đã có cho Tỳ-khƣu đi thế cho mình hoặc có 1 trong 3 duyên cớ này:

- Tỳ-khƣu bịnh - Lễ dâng y. - Kỳ làm y.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Trúc lâm tịnh xá (Vihàraveluvana) gần thành Vƣơng xá (Ràjagaha) do chƣ Tỳ-khƣu đã chịu thỉnh rồi mà còn đi thọ thực nơi khác làm cho thí chủ bất bình.

Chú giải: Khi thọ vật thực nơi thí chủ thỉnh sau phạm Tác ác, khi ăn vào phạm Ƣng đối trị (mỗi miếng ăn mỗi tội) trừ ra có 1 trong 3 duyên cớ đã nói. Không phải thọ thực nơi khác mà tƣởng là phải, hoặc nghi, phạm Tác ác.

Thể thức không phạm tội:

Biết không phải thọ thực nơi khác, đã chongƣời đi thọ thế cho mình, hoặc ăn chung 1 lƣợt, hoặc ăn theo vật thực đã thọ (thọ trƣớc, ăn trƣớc, thọ sau ăn sau), (ngoài 5 vật thực đã nói thì không kể) và Tỳ-khƣu điên đều không phạm tội.

Điều học này không phạm tội vì dạy ngƣời khác (anànattika) có 3 chi:

- Vật thực của ngƣời khác (paramparabhojanatà). - Không có duyên cớ (samaparabhojana). - Đã ăn vào (ajjhoharanam).

Chỗ sanh tội (samutthàna) nhƣ trong điều học lễ dâng y lần thứ nhất (pathamakathina sikkhàpada). Chỉ khác nhau là điều học này phạm vì làm và không làm (kiriỳa kiriyà).

4) Thọ bánh (kànamàtà).

Tỳ-khƣu vào xóm khuất thục, nếu có thí chủ họ đem bánh nhiều đến dâng, đƣợc phép thọ nhiều lắm đến 3 bát, nếu thọ quá hạn định, phạm Ƣng đối trị. Bánh mà Tỳ-khƣu đã thọ đƣợc 2 hay 3 bát ấy, phải chia sót cho Tỳ-khƣu khác với, mới nên.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá (Vihàra Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi) do chƣ Tỳ-khƣu thọ bánh của mẹ nàng Kànà.

Chú giải: Tỳ-khƣu đã thọ 2 bát, khi ra khỏi gặp Tỳ-khƣu nơi phía ngoài nên nói "trong chỗ ấy tôi đã thọ 2 bát rồi, ngài chỉ nên thọ thêm 1 bát nữa". Tỳ- khƣu này thấy vị khác nên cho hay "Tỳ-khƣu trƣớc đã thọ 2 bát rồi, tôi cũng đã thọ 1 bát rồi ngài không nên thọ nữa". Tỳ-khƣu đã thọ trƣớc 1 bát rồi, cũng phải nói lại với Tỳ-khƣu khác nhƣ thế. Tỳ-khƣu đã thọ 3 bát rồi, thấy vị khác đến ngăn cản không cho đến thọ nữa, nếu không ngăn cản, phạm Tác ác. Tỳ-khƣu đã nghe vị khác ngăn cản mà còn đi đến thọ nữa, phạm Tác ác. Tỳ-khƣu ấy về đến nhà ăn, hoặc đến nơi thƣờng thọ thực, để cho mình 1 bát còn dƣ lại phải dâng đến Tăng, cho theo ý muốn mình không đƣợc (không nên cho đến ngƣời thân thiết). Tỳ-khƣu thọ đƣợc 1 bát, không muốn cho ai cũng đƣợc tùy sở thích.

5. Ngăn vật thực lần thứ nhất (pathama pavàranà).

Tỳ-khƣu đƣơng ăn, nếu có thí chủ đem trong 5 vật thực đến dâng, trong khoảng 2 hắc 1 gang mà không thọ gọi là "ngăn vật thực". Tỳ-khƣu đã ngăn vật thực không phải của Tỳ-khƣu bịnh hoặc vật chƣa làm theo luật ( vinaya kamma) phạm Ƣng đối trị.

Chú giải: ngăn vật thực [*] có 5 chi:

- đƣơng khi ăn (àsanampannàyati).
- vật ăn và vật ăn (5 thứ vật thực) (bhojanampannàyati).
- ngƣời dâng ở trong khoảng 2 hắc 1 gang (hatthapàsethito).
- họ dâng vật thực vào (abhiharati).
- ngăn ra (patikkhepopannàyati).

[*] 5 thứ vật thực, nhất là cơm và bánh làm bằng 7 thứ mễ.

Đều đủ cả 5 chi ấy mới gọi là ngăn. 7 thứ mễ hoặc bánh làm bằng 7 thứ mễ là vật sanh "ngăn vật thực" thịt và cá mà Tỳ-khƣu đƣơng ăn mà họ dâng thịt cá, dầu nhỏ bằng hột cải để trong đồ đựng, nếu Tỳ-khƣu chƣa ăn mà ngăn các vật thực khác, có thể làm cho sanh "ngăn vật thực" cũng không gọi là ngăn. Nhƣng thịt và cá mà Tỳ-khƣu đƣơng ăn, 1 miếng còn trong tay, và trong bát, nếu Tỳ-khƣu ngăn thịt, cá khác, gọi là ngăn cả 2 miếng. Cơm dầu 1 hột, vật thực trong bát, trong miệng và trong tay mà Tỳ-khƣu còn tiếc rồi ngăn vật thực khác, gọi là ngăn. Nếu Tỳ-khƣu không tiếc vật thực còn dƣ lại vật thực, vật thực ấy Tỳ-khƣu không cố ý để ăn, hoặc muốn cho đến ngƣời

khác, hoặc muốn đi ăn trong nơi khác, Tỳ-khƣu ấy dầu ngăn cũng không gọi là ngăn.

Giải về hắc (hatthapàsa): Nếu Tỳ-khƣu ngồi thì kể từ chỗ cuối cùng phía sau, nếu đứng kể từ gót chân, nằm nghiên bên nào, kể từ lƣng bên ấy đến chỗ cuối cùng tay, chân của ngƣời dâng, ngồi hoặc đứng, hoặc nằm (trừ ra tay đƣa ra dâng, đƣợc 2 hắc, 1 gang gọi là hắc). Họ đứng ở trong hắc rồi cúi dâng đến mà Tỳ-khƣu ngăn ra mới gọi là "ngăn". Nếu quá hắc mà ngăn thì không gọi là "ngăn".

Giải về vật thực đến: Nếu Tỳ-khƣu ngồi theo hàng ngũ, không đƣa bát trong tay hoặc trên chân ra, chỉ nói "ngƣơi hãy lấy cơm" nhƣ thế, nếu Tỳ-khƣu ngăn cũng không gọi là "ngăn", dầu vật trong thúng đem để trƣớc mặt rồi bạch nhƣ thế cũng vậy. Chỉ đến khi xúc cơm lên rồi Tỳ-khƣu ngăn mới gọi là ngăn, dầu 2 ngƣời đồng nhau đở lên cũng gọi là ngăn. Khi họ dâng đến Tỳ-khƣu ngồi theo hàng ngũ rồi Tỳ-khƣu ở ngoài tiếp đập bát, gọi là ngăn vật mà họ dâng đến ngƣời khác, vì lẽ ấy, không gọi là ngăn.

Giải về cách ngăn: Trong vật mà họ dâng đến bằng lời, thì ngăn không đƣợc. Vật mà hạ dâng bằng thân, cũng phải ngăn bằng thân, nhƣ đƣa tay ra chận ngăn hoặc nói "vừa rồi, đừng dâng nữa, nhƣ thế mớigọi là ngăn".

Một ngƣời dâng canh thịt rằng "Bạch ngài, xin ngài thọ canh" Tỳ-khƣu nghe, ngăn ngƣời ấy ra, nhƣ thế không gọi là ngăn, khi nào họ nói "Bạch ngài, xin ngài thọ canh thịt" mà Tỳ-khƣu "ngăn" mới gọi là ngăn. Nếu họ nói "xin ngài thọ vật này" mà Tỳ-khƣu ngăn cũng gọi là ngăn. Dầu họ làm thịt chút ít thịt bằng hột cải mà ngăn thì cũng gọi là ngăn. Họ nấu canh cá, thịt chung với mít và canh măng, rồi đem đến dâng rằng "Bạch ngài, xin ngài thọ canh mít, canh măng" nếu ngăn cũng không gọi là ngăn, vì họ nói tên của vật nên dùng, không sanh sự "ngăn" Nếu họ nói "xin ngài thọ canh cá, canh thịt" hoặc nói "hãy thọ vật này" mới gọi là ngăn.

Ngăn vật thực có 5 chi:

- Tỳ-khƣu đƣơng ăn.
- Họ đem vật thức đến dâng nữa.
- Họ ở trong hắc.
- Họ dâng vật thực vào.
- Tỳ-khƣu ngăn vật thực.

Nhƣ thế gọi là ngăn.

Trong 4 oai nghi (nằm, đi, đứng, ngồi) Tỳ-khƣu ngăn trong 4 oai nghi nào, đừng thay đổi oai nghi ấy, ăn không có tội.

Vật dùng mà không làm theo luật (vinaya kamma) và không phải là vật dƣ (anatiritta) dùng không đƣợc, vật thực đã làm theo luật và vật dƣ của Tỳ- khƣu bịnh gọi là vật dƣ (atiritta) nên dùng đƣợc.

Bảy cách làm theo luật (vinaya kamma).

1- Các vật thực nhƣ trái cây hoặc củ mà ngƣời không đƣợc làm thành vật cho Tỳ-khƣu dùng đƣợc (samanakappa) [*] và thịt không nên dùng, Tỳ- khƣu ngƣời làm theo luật (vinaya kamma) lấy các vật không nên dùng ấy đem làm theo luật rằng "tất cả vật này nên rồi" (alameta sabbam).

[*] cách thọ lãnh vật mà thí chủ dâng có 5:

- Vật mà người có sức lực bậc trung vừa dở lên rồi.
- Người dâng ở trong hắc
- Thí chủ nghiêng mình dâng vào
- Chư thiên, người hoặc thú dâng.
- Tỳ-khưu thọ lãnh vật ấy bằng thân hoặc bằng vật dính thân

2- Vật mà Tỳ-khƣu, ngƣời làm theo luật chƣa thọ, rồi làm theo luật rằng "tất cả vật này nên rồi".

3- Vật mà Tỳ-khƣu đem đến cho Tỳ-khƣu, ngƣời làm theo luật, làm cho thành vật nên dùng, nhƣng chƣa dở lên, hoặc chƣa dâng vào, rồi làm theo luật rằng "tất cả vật này nên rồi".

4- Tỳ-khƣu đem đến cho Tỳ-khƣu trong bọn làm theo luật ấy ở ngoài hắc rồi làm theo luật rằng "tất cả vật này nên rồi".

5- Một Tỳ-khƣu nào làm theo luật rằng "tất cả vật này nên rồi". nhƣng Tỳ- khƣu, ngƣời làm theo luật ấy, chƣa ăn rồi làm theo luật rằng "tất cả vật này nên rồi".

6- Tỳ-khƣu, ngƣời làm theo luật đƣợc ăn rồi, đã ngăn vật thực rồi, đứng dậy khỏi chỗ ngồi rồi, đi làm theo luật cho vị khác rằng "tất cả vật này nên rồi".

7- Tỳ-khƣu ngƣời làm theo luật nói rằng "tất cả vật này nên rồi".

Một trong 5 thứ vật thực nào, mà không phải là vật dƣ của Tỳ-khƣu bịnh, vật không nên làm theo luật (7 cách trên) hoặc vật thực không phải là của dƣ của Tỳ-khƣu bịnh, cả 2 vật thực ấy gọi là không phải của dƣ (anatiribhojana).

Không phải vật dƣ (anatiritta) là nói về vật không làm theo luật là:

- Vật mà không đƣợc làm cho thành vật nên.
- Vật mà Tỳ-khƣu không đƣợc thọ, rồi làm cho ra vật nên.
- Vật mà Tỳ-khƣu không đƣợc dở lên hoặc không đƣợc dâng vào gần cho
Tỳ-khƣu làm ra vật nên.
- Tỳ-khƣu ở trong hắc rồi làm.
- Tỳ-khƣu chƣa đƣợc ăn rồi làm
- Tỳ-khƣu đã ăn rồi, đƣợc ngăn vật thực rồi đứng dậy khỏi làm.
- Vật mà Tỳ-khƣu không nói "tất cả vật này nên rồi", và vật không phải của
dƣ của Tỳ-khƣu bịnh.

Cả 2 vật thực ấy gọi là "không phải vật dƣ" (anatiritta), "vật dƣ" (atiritta) là nói về vật đã đƣợc làm theo luật (vinaya kamma) là:

- Vật mà họ làm cho ra vật nên.
- Vật mà Tỳ-khƣu thọ lãnh rồi làm cho ra vật nên.
- Vật mà Tỳ-khƣu dở lên hoặc dâng vào gần cho làm ra vật nên.
- Tỳ-khƣu ở trong hắc rồi làm.
- Tỳ-khƣu đã ăn rồi mới làm.
- Vật mà Tỳ-khƣu đã ăn, ngăn vật thực rồichƣa đứng dậy khỏi chỗ ngồi, rồi
làm.
- Vật mà Tỳ-khƣu nói "tất cả vật này nên rồi" và vật dƣ của Tỳ-khƣu bịnh.

Cả 2 thứ vật thực ấy gọi là vật dƣ (atiritta).

Tỳ-khƣu ngăn cơm nhƣ có giải trên, nếu đã thay đổi oai nghi rồi thọ thực không phải của Tỳ-khƣu bịnh, để dùng phạm Tác ác, vì thọ. Ăn vào, phạm Ƣng đối trị mỗi miếng ăn. Nhất là thọ yàmakàlika để làm vật thực, ăn ngoài bữa ăn, thế cho vật thực, vật dƣ của Tỳ-khƣu bịnh mà tƣởng là không phải của Tỳ-khƣu bịnh, hoặc nghi, phạm Tác ác.

Thể thức không phạm tội:

Thọ vật thực không phải của Tỳ-khƣu bịnh vì nghĩ sẽ đem cho Tỳ-khƣu khác làm kappiya cho, rồi mới dùng, thọ cho ngƣời khác, thọ yàmakàlika 20

sattàhakàlika 21, yàvajìvika 22 ngoài vật thực, dùng theo luật là đức Phật đã cho phép, và Tỳ-khƣu bịnh không phạm tội.

Điều học này không phạm tội vì dạy ngƣời khác (anànattika) có 3 chi:

- Ngƣời ăn cơm và đã ra khỏi chỗ ngồi (pavàritabhàvo).
- Vật thực chƣa làm kappiya không phải vật dƣ của Tỳ-khƣu bịnh (amisassa
anarittà).
- Ăn trong giờ (kàle ajjhoharanam).

Đều đủ cả 3 chi ấy mới phạm tội Ƣng đối trị. Chỗ sanh tội (samutthàna) nhƣ trong điều học lễ dâng y lần thứ nhất. Chỉ khác nhau là điều học này "phạm vì làm là ngăn cản, phạm vì không làm là không đƣợc làm theo (kiriỳakiriyà) trƣớc rồi mới nên ăn".

6) Ngăn vật thực lần thứ nhì (dutiya pavàranà).

Tỳ-khƣu biết rằng vị khác đã ngăn vật thực nhƣ thế, tính cáo tội vị ấy, rồi cố ý lấy vật thực không phải của Tỳ-khƣu bịnh, hoặc không đƣợc làm theo luật (vinayakamma), đem nài nỉ hoặc ép, nếu vị ấy ăn, Tỳ-khƣu nài nỉ hoặc ép lấy, phạm Ƣng đối trị .

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá (Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi) do Tỳ-khƣu đem vật không phải của dƣ, đến nài ép Tỳ-khƣu mà mình oán đó.

Chú giải: Tỳ-khƣu nài nỉ hoặc ép dâng vật thực đến Tỳ-khƣu khác phạm Tác ác, ăn vào Ƣng đối trị.

Thể thức không phạm tội:

Cho vật thực dƣ của Tỳ-khƣu bịnh, hoặc vì cho vì có lời rằng "ngài dạy học thành vật thực dƣ của Tỳ-khƣu bịnh rồi sẽ dùng" hoặc đem cho ngƣời khác, hoặc nhƣ có yàmakàlika rồi nói "khi có duyên cớ sẽ dùng",và Tỳ-khƣu điên đều không phạm tội.

Điều học này không phạm tội vì dạy ngƣời khác (anànattika) có 5 chi:

- Tỳ-khƣu đã ngăn cơm (pavàrittatà). - Đã biết Tỳ-khƣu ấy ngăn cơm (pavàrittasannittà). - Cố ý để cáo tội (asàdanàpekkhatà).

- Lấy vật không phải của dƣ của Tỳ-khƣu bịnh đem cho (abhihatthumpavàranatà). - Tỳ-khƣu ấy đã ăn rồi (bhojanapariyosànam).

Đều đủ cả 5 chi ấy mới phạm tội Ƣng đối trị .

Chỗ sanh tội (samutthànavidhi) nhƣ trong điều học trộm cắp (adinnàdànà sikkhàpada). chỉ khác nhau là điều học này thuộc về thọ khổ (dukkhavedanà).

7) Ăn vật thực sái giờ (vikàlabhojana).

Tỳ-khƣu ăn vật thực trong khi sái giờ là từ chinh xế đến mặt trời mọc, phạm Ƣng đối trị.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Trúc lâm tịnh xá (Vihàra Veluvana) gần thành Vƣơng xá (Ràjagaha) do phe Thập thất sƣ thọ thực sái giờ.

Chú giải: Thọ nhất là yàmakàlika để dùng làm vật thực trong khi sái giờ hoặc trong giờ, là từ sớm mai đến đúng ngọ, hoặc tƣởng là sái giờ, phạm Tác ác.

Thể thức không phạm tội trong giờ biết là trong giờ, ăn không phạm, có duyên cớ ăn yàmakàlika trong khi sái giờ cũng đƣợc, và Tỳ-khƣu điên đều không phạm tội.

Điều học này không phạm tội vì dạy ngƣời khác (anànattika) có 3 chi:

- Trong lúc sái giờ (vikàlatà).
- Vật thực là yàmakàlika (vật ăn trong buổi sáng - từ mặt trời mọc tới đứng
bóng) (yàvakàlikatà).
- Đã ăn vào (ajjhoharanam).

Đều đủ cả 3 chi ấy mới phạm tội Ƣng xả đối trị. Chỗ sanh tội (samutthàna vidhi) nhƣ trong điều học thọ lông cừu (elakalomàsikkhàpada).

8) Vật thực để dành (sannidhikàraka).

Tỳ-khƣu dùng vật thực đã thọ, rồi để dành cách đêm, phạm Ƣng xả đối trị.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá (Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi) do Tỳ-khƣu Velatthsisa ẩn tu trong rừng (thầy của đại đức Ananda) phơi cơm khô để ăn nhiều ngày.

Chú giải: Nếu rữa bát không sạch, lấy tay chùi thấy rõ dấu tay, đem phơi trong chỗ có nắng, hoặc thọ cháo nóng, mồ hôi bát chảy ra, Tỳ-khƣu dầu ăn trong bát nhƣ thế, trong buổi mai ngày sau, phạm Ƣng xả đối trị.

Vật nào mà Tỳ-khƣu đã cho dứt đến Sa-di không còn tiếc rồi Sa-di cất giữ, Tỳ-khƣu đƣợc vật ấy dùng cũng nên. Trong vật để cách đêm phạm Ƣng xả đối trị. thọ yàmakàlika, sattàhakàlika và yàvajìvika để cách đêm làm vật thực, hoặc nhƣ vật thực, hoặc trong vật thực không phải để cách đêm, tƣởng là vật để cách đêm, hoặc nghi đều phạm Tác ác.

Thể thức không phạm tội:

Biết là vật không phải để cách đêm, cất yàvakàlika, sattàhakàlika và yàvajìvika, không quá hạn định, rồi dùng theo hạn định, và Tỳ-khƣu điên đều không phạm tội.

Điều học này không phạm tội vì dạy ngƣời khác (anànattika) có 3 chi:

- Vật thực dùng buổi sáng (anisam). - Đã thọ vật thực ấy rồi để cách đêm (sannidhibhàvo). - Đã ăn vật thực ấy vào (tassa ajjhoharanam).

Đều đủ cả 3 chi ấy mới phạm tội Ƣng đối trị . Chỗ sanh tội (samutthànavidhi) nhƣ trong điều học thọ lông cừu (ekalomàsikkhàpada).

9) Vật thực quí (panìbhojana).

Tỳ-khƣu không bịnh xin cơm chung với 9 vật thực quí là: mỡ lỏng, sữa lỏng, sữa đặc, dầu, mật ong, nƣớc mía (đƣờng), cá, thịt, sữa tƣơi, sữa chua, 1 vật quí nào nơi thiện tín không phải bà con, không phải ngƣời có yêu cầu đem ăn, phạm Ƣng đối trị .

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá (Vihàra Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi), do nhóm Lục sƣ xin 9 vật thực quí để ăn.

Chú giải: xin vật thực quí không chung với cơm phạm Tác ác. Xin cơm với cá, họ cho cơm với thịt không phạm tội. Có bịnh tƣởng là không bịnh, nghi phạm Tác ác.

Thể thức không phạm tội:

Biết mình có bịnh xin khi có bịnh, hết bịnh rồi ăn, hoặc ăn vật dƣ của Tỳ- khƣu bịnh, xin nơi bà con, nơi ngƣời có yêu cầu, xin cho ngƣời khác hoặc đổi, và Tỳ-khƣu điên đều không phạm tội.

Điều học này không phạm tội vì dạy ngƣời khác (anànattika) có 4 chi:

- Cơm với vật thực quí (panìtabhojanatà).
- Không có bịnh (agilànatà).
- Xin đƣợc (katavinnattiỳapatilàbho).
- Đã ăn vào (ajjhoharanam).

Đều đủ cả 4 chi ấy mới phạm tội Ƣng đối trị.

Điều học này tội sanh do thân, thân khẩu, thân ý, thân khẩu ý, phạm vì làm (kiriyà) không khỏi phạm vì tƣởng (nosannavimokkha) không cố ý cũng phạm (acitaka) phạm vì Phật cấm (pannattikavajja), thân nghiệp, khẩu nghiệp, có 3 tâm, 3 thọ.

10) Trừ ra tăm và nƣớc trắng (dantapona).

Tỳ-khƣu dùng vật thực mà ngƣời không dâng phạm Ƣng đối trị, trừ ra nƣớc trắng và tăm xỉa răng.

Điều học này đức Phật cấm chế tại phƣớc xá trong rừng tuyết sơn gần thành Tỳ sa ly (Vesali), do Tỳ-khƣu ẩn tu nơi mồ mả ăn vật thực của họ đem cúng mồ rồi bỏ nơi ấy, làm cho ngƣời chê trách.

Chú giải: Tỳ-khƣu dầu thọ vật nhỏ nhem bằng cát bụi mà họ không dâng, thì phạm Tác ác, đã ăn vào khỏi cổ, phạm Ƣng đối trị, trừ ra nƣớc trắng và tăm. Nƣớc không cần dâng, đƣợc phép dùng tuỳ thích. tăm không cần dâng, vì không phải là vật ăn vào khỏi cổ, nếu ăn vật qua khỏi cổ mà không hay biết cũng phạm Ƣng đối trị; trong vật thọ mà ngƣời không dâng, phạm Ƣng đối trị tƣởng là chƣa dâng hoặc nghi, phạm Tác ác.

Thể thức không phạm tội:

Biết là vật mà họ đã dâng, ăn vào khỏi cổ không phạm tội: 4 thứ thuốc nƣớc tiểu, phẩn, tro, đất, khi hữu sự là bị rắn mổ mà không có ngƣời hộ thì mình lấy dùng, và Tỳ-khƣu điên đều không phạm tội hoặc có ngƣời hộ mà khó dạy mà không thể làm đƣợc. Khi không có tro Tỳ-khƣu đƣợc phép đốt củi khô, củi khô không có, bẻ cây tƣơi đốt làm tro cũng nên.

Điều học này không phạm tội vì dạy ngƣời khác (anànattika) có 4 chi:

- Vật không có ngƣời dâng (apatiggahitakatà).
- Vật ấy đức Phật không cho phép (ananunnàtàta).
- Vật ấy không phải là abbohàrika nhƣ khói, lửa (dhumàdi
abboharikabhàvo).
- Đã ăn vào khỏi cổ (ajjhoharanam).

Đều đủ cả 4 chi ấy mới phạm tội Ƣng đối trị . Chỗ sanh tội (samutthàna vidhi) nhƣ trong điều học thọ lông cừu (elakalomàsikkhàpada).

---o0o---

V. ĐẠO LÕA THỂ PHẦN THỨ NĂM (Accelakavagga).

1) Kẻ tu đạo lõa thể (Accelaka).

Tỳ-khƣu tự tay mình hoặc dạy kẻ khác cho vật thực đến kẻ tu đạo lõa thể, tu ngoại đạo, Ƣng đối trị (mỗi lần cho mỗi tội).

Điều học này đức Phật cấm chế tại phƣớc xá Kutàgàra trong rừng tuyết sơn, gần thành Tỳ sa li (Vesàli), do đại đức Ànanda cho bánh đến phụ nữ tu đạo lõa thể.

2) Rủ đi khuất thực (uyyojana).

Tỳ-khƣu rủ vị khác, đi khuất thực cùng nhau tính làm quấy, rồi đuổi vị ấy trở về, phạm Ƣng đối trị .

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá (Vihàra Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi) do Tỳ-khƣu Upananda rủ đệ tử ngƣời bạn đi khuất thực rồi đuổi về.

Chú giải: đuổi Sa-di, phạm Tác ác.

Thể thức không phạm tội:

Đuổi có duyên cớ nhƣ 2 vị ở chung chỗ cùng nhau, vật thực không vừa đủ nuôi mạng sống, hoặc thấy vật tốt cao giá, hoặc thấy phụ nữ rồi sanh lòng tham, khó chịu hoặc dạy đem vật chi đến Tỳ-khƣu bịnh hoặc không tính làm quấy rồi đƣa đi về, và Tỳ-khƣu điên đều không phạm tội.

Điều học này phạm tội vì dạy ngƣời khác (anànattika) có 3 chi:

- Tính làm việc quấy (anàcàramàcaritukamatà). - Đuổi Tỳ-khƣu vì sự lợi ích ấy (tadatthamevaupasam pannassanyojanata). - Ngƣời bị đuổi đi khỏi chỗ (evàm uyyojetassa upacàràtikkamo).

Đều đủ cả 3 chi ấy mới phạm tội Ƣng đối trị:

Chỗ sanh tội (samutthànavidhi) nhƣ trong điều học trộm cắp (adinnàdànà sikkhàpada).

3) Chỉ có 2 vợ chồng (sabhojana).

Tỳ-khƣu vào ngồi trong nhà không có ngƣời khác ngồi với, chỉ có 2 vợ chồng chủ nhà, Ƣng đối trị .

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá (Vihàra Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi) do Tỳ-khƣu Upananda vào ngồi trong buồn của vợ ngƣời bạn.

4) Chỗ khuất mắt (rahopaticchanna).

Tỳ-khƣu ngồi hoặc nằm trong chỗ khuất mắt với một ngƣời nữ không có ngƣời nam ngồi chung với phạm Ƣng đối trị .

Điều học này gọi là (pathama rahonisajja) cũng đƣợc.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá (Vihàra Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi), do Tỳ-khƣu Upanada vào ngồi nơi khuất mắt với vợ ngƣời bạn.

Chú giải: dầu ngồi chung với phụ nữ mới đẻ trong ngày cũng phạm Ƣng đối trị .

5) Chỗ khuất tai (rahonisajja).

Tỳ-khƣu ngồi hoặc nằm chỗ khuất tai với một ngƣời nữ, phạm Ƣng đối trị.

Điều học này gọi là "dutiya rahonisajja" cũng đƣợc.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá ( Vihàra Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi), do Tỳ-khƣu Upananda vào ngồi trong nhà với ngƣời bạn.

Chỗ sanh tội (samutthâna vidhi) của 2 điều học này nhƣ trong điều học "Bất cộng trụ thứ nhất" (pathama pàràjikasikkhàpada); ngoài ra, nên xem thêm điều học "Bất định".

6) Đi nơi khác (càritta).

Tỳ-khƣu đƣợc thỉnh đi thọ 1 trong 5 món ăn, rồi đi nơi khác, trƣớc giờ ăn hoặc ăn rồi đi từ sớm mai đến đứng bóng phải cho Tỳ-khƣu trong nơi ấy hay với, mới nên đi. Nếu không cho hay mà đi, phạm Ƣng đối trị, trừ ra có 1 trong 2 duyên cớ, là: kỳ lễ dâng y, làm y.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Trúc Lâm tịnh xá ( vihàra veluvana) gần thành Vƣơng xá (Ràjagaha), do Tỳ-khƣu Upananda đã chịu thỉnh ăn mà còn đi đến các nhà thiện tín khác, làm cho chƣ sƣ phải chờ gần đến giờ, nên thọ thực không đƣợc vừa lòng.

Chú giải:

Dầu Tỳ-khƣu đã chịu thỉnh để ăn cửa thí chủ rồi, hoặc chƣa ăn,không từ giã Tỳ-khƣu trong bọn rồi đi đến nơi khác từ sớm mai đến đứng bóng, khi đi bƣớc thứ nhất phạm Tác ác, đi đến bƣớc thứ nhì phạm Ƣng đối trị .

Thể thức không phạm tội:

Biết là họ không mời, hoặc có một trong hai duyên cớ, từ giã Tỳ-khƣu trong bọn, không từ giã đi về chùa, đi đến chỗ ở Tỳ-khƣu ni, đi đến nơi ngoại đạo, đi đến nhà ăn, đi vì có tai hại, và Tỳ-khƣu điên đều không phạm tội.

Điều học này không phạm tội vì dạy ngƣời khác (anànattika) có 5 chi:

- Vui thích trong sự thỉnh đi ăn 1 trong 5 thứ vật thực (annatarenanimantana sàdiyanam). - Không cho Tỳ-khƣu trong bọn hay(santambhikkumannànucchatà).

- Đi đến nơi khác, khỏi nhà họ mời(annssagharassapavesanam). - Chƣa quá đứng bóng(majjhantikànatikkamo). - Không có duyên cớ hoặc tai hại(samayassavà àpadànam và abhàvo).

Đều đủ cả 5 chi ấy mới phạm tội Ƣng đối trị .

Chỗ sanh tội (samutthànavidhi) nhƣ trong điều học "lễ dâng y lầ thứ nhất" (pathamakathina sikkhàpada). Chỉ khác nhau là điều học này, phạm vì làm là chịu thỉnh đi thọ thực, vì không làm là không từ giã Tỳ-khƣu trong bọn (kiriyà kiriyà).

7) Chỉ đƣợc phép xin vật dụng theo hạn định (Mahànàma).

(*) Mahànàma là đức vua dòng Thích Ca, con nhà chú của đức Phật, tuổi lớn hơn đức Phật 1 tháng, đã đắc quả Tư đà hàm

Nếu thí chủ họ yêu cầu dâng 4 vật dụng có han 4 tháng hoặc định vật dụng, Tỳ-khƣu không bịnh,nên xin trong hạn kỳ hoặc trong vật đã định thôi, xin quá hạn định ấy, phạm Ƣng đối trị, trừ ra họ đã yêu cầu thêm hoặc họ yêu cầu luôn.

Điều học này đức Phật cấm chế tại tịnh xá nigrodha gần thành Ca tỳ la vệ (Kapilavatthu) xứ Sakya do phe Lục sƣ xin thuốc quá hạn.

Chú giải: Xin không quá hạn định tƣởng là quá, hoặc nghi rồi xin, phạm Tác ác.

Thể thức không phạm tội:

Biết là không quá hạn định, xin không phạm tội cần dùng cho biết thiệt, rồi xin trong hạn định hoặc xin nơi trong bà con và ngƣời đã yêu cầu vô hạn, hoặc xin cho kẻ khác, hoặc đổi, và Tỳ-khƣu điên đều không phạm tội.

Điều học này phạm tội vì dạy ngƣời khác (sànattika) có 4 chi:

- Họ yêu cầu đến Tăng (sanghapavàranata).
- Xin thuốc cho quá số định (tato uttaribhesajjavinnàtti).
- Không có bịnh ( agilànatà).
- Xin quá hạn kỳ (pariyantàtikkamo).

Đều đủ cả 4 chi ấy mới phạm tội Ƣng đối trị . Chỗ sanh tội (samutthàna) nhƣ trong điều học làm mai dong (sancarittasikkhàpada).

8) Xem động binh (uyyutta).

Tỳ-khƣu đi xem động binh ra trận, phạm Ƣng đối trị, trừ ra khi có duyên cớ nên đi, là có bà con mang bịnh trong nơi ấy.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá (Vihàra Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi) do phe Lục sƣ xem động binh.

Chú giải: Voi vừa cho 12 ngƣời cỡi, ngựa vừa cho 3 ngƣời cỡi, xe vừa cho 4 ngƣời có cầm khí giới ngồi, gọi là động binh. Tỳ-khƣu đứng trong nơi nào rồi thấy trong nơi ấy, ngó xem thƣờng thƣờng, phạm Ƣng đối trị . động binh tƣởng là đội binh thƣờng, phạm Tác ác.

Thể thức không phạm tội:

Biết là không phải động binh rồi đi xem không phạm, ở nơi chùa rồi xem, hoặc gặp giữa đuờng rồi xem, hoặc có tai hại, và Tỳ-khƣu điên đều không phạm tội.

Điều học này không phạm tội vì dạy ngƣời khác (anànattika) có 4 chi:

- động binh ra đi (uyyuttasenam).
- đi để xem (dassanatthàyagamanam).
- và xem trong các chỗ khác, ngoài khoảng trống mà đức Phật đã cho phép
(annatradassanam).
- không có duyên cớ, hoặc tai hại (àpadàyavà abhàvo).

Đều đủ cả 4 chi ấy mới phạm tội Ƣng đối trị . Chỗ sanh tội (samutthànavidhi) nhƣ trong điều học thọ lông cừu (elakalomàsikkhàpada). Chỉ khác nhau là điều học này phạm tội vì đời (lokavajja), phạm vì ác tâm, có 3 thọ.

9) Ngụ trong cơ binh (senavàsa)

Nếu có duyên cớ, có thể đi đƣợc, Tỳ-khƣu ngụ trong binh cơ ấy lâu lắm là trong 3 ngày, nếu ở quá hạn, phạm Ƣng đối trị.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá (Vihàra Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi) do phe Lục sƣ đi xem cơ binh.

10) Đi đến chiến trƣờng (uyyodhika).

Trong khi ngụ trong cơ binh theo hạn định ấy, Tỳ-khƣu đi đến chiến trƣờng, hoặc nơi động binh, phạm Ƣng đối trị.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá (Vihàra Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi) do phe Lục sƣ đi đến chiến trƣờng.

--- o0o ---

VI. UỐNG RƢỢU PHẦN THỨ SÁU (Suràpànavagga)

1) Uống rƣợu (suràpàna).

Tỳ-khƣu uống nƣớc có chất say, phạm Ƣng đối trị.

Điều học này đức Phật cấm chế tại xứ Bhaddavatikà, do Tỳ-khƣu Sàgata uống rƣợu.

Chú giải: nƣớc say làm bằng chất say nhất là làm bằng bột gọi là rƣợu (sura), nƣớc mà ngƣời ngâm bông cây gọi là "meraya".

Cả 2 thứ nƣớc ấy dầu Tỳ-khƣu uống 1 nhỏ, cũng phạm Ƣng đối trị.

Không phải nƣớc say tƣởng là nƣớc say, hoặc nghi rồi uống, phạm Tác ác.

Thể thức không phạm tội:

Biết là không phải nƣớc say, uống không phạm tội, uống thuốc có chất say, mà có mầu, mùi và vị nhƣ nƣớc say, hoặc canh, thịt, dầu, tầm ruột rừng và đƣờng mà ngƣời để chút ít nƣớc say vào cho bán mùi hôi, và Tỳ-khƣu điên đều không phạm tội.

Điều học này không phạm tội vì dạy ngƣời khác (anànattika) có 2 chi:

- Nƣớc có chất say (majjabhàvoca) - Uống nƣớc có chất say ấy (tassapànam)

Đều đủ cả 2 chi ấy thì mới phạm tội. Chỗ sanh tội (samutthàna vidhi) nhƣ trong điều học "thọ lông cừu" (elakalomàsikkhàpada). Chỉ khác nhau là điều học này phạm tội vì đời (lokavajja), phạm vì ác tâm (akusalacitta), có 3 thọ .

2) Dùng tay chọc léc (angulipatodaka)

Tỳ-khƣu dùng tay chọc léc vị khác, phạm Ƣng đối trị .

Điều học này do đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá, gần thành Xá Vệ, do phe Lục sƣ chọc léc vị khác.

Chú giải: Chọc léc Sa-di, phạm Tác ác.

Thể thức không phạm tội:

Không cố ý chọc léc chơi rồi đụng nhằm, có việc rồi đụng nhằm, và Tỳ- khƣu điên, đều không phạm tội .

Điều học này không phạm tội vì dạy ngƣời khác (anànattika) có 2 chi:

- Cố ý chọt lét chơi (hassàdhippàyatà). - Tay mình đụng nhằm Tỳ-khƣu khác (upasampannassakàye nakàỳamasanam).

Đều đủ cả 2 chi ấy mới phạm tội Ƣng đối trị. Chỗ sanh tội (samutthàna) nhƣ trong điều học Bất cộng trụ thứ nhất (pathama pàràjika sikkhàpada).

3) Giỡn nƣớc (hassadhamma).

Tỳ-khƣu giỡn nƣớc phạm Ƣng đối trị.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá (Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi) do phe Tỳ-khƣu Vagga giỡn nƣớc.

Chú giải: Giỡn trong nƣớc sâu từ cƣờm chân trở xuống phạm Tác ác. mỗi lần lặn xuống ngƣớc lên phạm Ƣng đối trị, lội phạm Ƣng đối trị, mỗi lần tay bơi chân quậy. Nếu lội nổi trên nƣớc, phạm Ƣng đối trị, mỗi lần tay chân bơi quậy; xuống chơi trong nƣớc cạn dƣới cƣờm chân, hoặc chơi ghe, hoặc lấy

tay, chân, cây... chận nƣớc hoặc giỡn nƣớc trong đồ đựng, giỡn bùn, hoặc khoác nƣớc chơi, đều phạm Tác ác.

Thể thức không phạm tội:

Viết chữ giải nghĩa không cố ý chơi, xuống tắm nhƣ thƣờng, lội ngang rạch, sông hoặc có tai hại, và Tỳ-khƣu điên đều không phạm tội.

Điều học này không phạm tội vì dạy ngƣời khác (anànattika) có 2 chi:

- Nƣớc sâu ngập cƣờm chân (uparigoppahatà). - Xuống cố ý giỡn chơi cho vui (hassàdhippàyenakilanam).

Đều đủ cả 2 chi ấy mới phạm tội Ƣng đối trị . Chỗ sanh tội (samutthàna vidhi) nhƣ trong điều học Bất cộng trụ thứ nhất (pathama pàràjikasikkhàpada).

4) Không kiên luật (anàdariya).

Tỳ-khƣu tỏ dạng không kiên luật hoặc không kiên ngƣời giảng luật, phạm Ƣng đối trị.

Điều học này đức Phật cấm chế tại tịnh xá Ghosita, gần thành Kosambi, do Tỳ-khƣu Channa không kiên pháp luật.

Chú giải: Tỳ-khƣu nhờ vị khác thức tỉnh, khuyên dạy dìu dắt, cấm răn theo điều học của đức Phật đã cấm chế mà không kiên vị ấy, hoặc không kiên luật pháp, phạm Ƣng đối trị. Nghĩ rằng "Vị này kiếm điều bắt tội chê trách, nói xấu, lời vị này, ta không hành theo rồi không kiên nể nhƣ thế gọi là không kiên", với Tỳ-khƣu, phạm Ƣng đối trị, với sa-di, phạm Tác ác.

Thể thức không phạm tội:

Tỳ-khƣu có học Phạn, đáp: "sự học đọc Pali và Chú giải của thầy giáo thọ của tôi nhƣ vậy.", và Tỳ-khƣu điên đều không phạm tội.

Điều học này không phạm tội vì dạy ngƣời khác (anànattika) có 2 chi:

- Tỳ-khƣu thức tỉnh theo luật mà Phật cấm chế(Upasampannassa pannattena vacanam);

- Dễ duôi không kiêng nể(anàdariya karanam).

Đều đủ cả 2 chi ấy mới phạm tội Ƣng đối trị. Chỗ sanh tội (samutthànavidhi) nhƣ trong điều học trộm cắp (adinnàdànà sikkhàpada). Chỉ khác nhau là điều học này thuộc thọ khổ (dukkhavedanà).

5) Nhát Tỳ-khƣu khác (bhimsàpana).

Tỳ-khƣu nhát hoặc làm cho vị khác kinh sợ, phạm Ƣng đối trị.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá ( Vihàra Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi) do phe Lục sƣ nhát phe Thập thất sƣ.

Chú giải: Làm cho Tỳ-khƣu khác sợ là nói: chỗ nầy có kẻ cƣớp độc ác, hoặc đem vật gì làm cho sợ, nói lời chi cho Tỳ-khƣu khác sợ, Tỳ-khƣu này dầu sợ hay không sợ, Tỳ-khƣu nhát cũng phạm Ƣng đối trị; Tỳ-khƣu nhát cũng phạm Tác ác.

Thể thức không phạm tội:

Không tính làm cho ngƣời sợ, nói lời thiệt, nhƣ nói "đƣờng này xa có bọn cƣớp", và Tỳ-khƣu điên đều không phạm tội.

Điều học này không phạm tội vì dạy ngƣời khác (anànattika) có 2 chi:

- Ngƣời ấy là Tỳ-khƣu (upasampannata); - Cố ý ráng làm cho Tỳ-khƣu kinh sợ, trong khi vị này nghe và thấy(bhimsàpetukàmatàya vàyamanam).

Đều đủ cả 2 chi ấy mới phạm tội Ƣng đối trị. Chỗ sanh tội (samutthànavidhi) nhƣ điều học trên.

6) Nhúm lửa lên ngọn (jotisamà dahana).

Tỳ-khƣu vô bịnh tự mình hoặc dạy ngƣời khác nhúm lửa cho lên ngọn đặng hơ, Ƣng đối trị.

Nếu đốt vì hữu sự, nhƣ đốt bát, không phạm tội.

Điều học này đức Phật cấm chế tại rừng Bhesaka do các Tỳ-khƣu nhúm lửa để hơ trong tháng lạnh.

Chú giải: Nhúm lửa chƣa cháy phạm, cháy lên ngọn phạm Ƣng đối trị.

Tỳ-khƣu có bịnh, không có lửa chịu không đƣợc gọi là: "có bịnh". Tỳ-khƣu có bịnh tƣởng là không bịnh, nghi rồi nhúm lửa để hơ, phạm Tác ác.

Thể thức không phạm tội:

Biết là có bịnh rồi nhúm lửa hơ không phạm tội, hơ lửa của ngƣời khác nhúm, nhúm lửa vì hữu sự hoặc có tai nạn, và Tỳ-khƣu điên đều không phạm tội.

Điều học này không phạm tội vì dạy ngƣời khác (anànattika) có 4chi:

- Vô bịnh (agilànatà);
- Không có duyên cớ mà đức Phật cho phép (anunnàtakaranàbhàvo).
- Cố ý để hơ (Visibbhetukàmata).
- Tự mình hoặc dạy kẻ khác nhúm lửa cháy lên ngọn (samàdahanam).

Đều đủ cả 4 chi ấy mới phạm tội Ƣng đối trị. Chỗ sanh tội (samutthànavidhi) nhƣ trong điều học làm mai dong (sancaritta sikkhàpada).

7) Tắm (nahàna).

Tỳ-khƣu ở xứ Trung Ấn độ, 15 ngày tắm một kỳ đƣợc, nếu chƣa đủ 15 ngày rồi tắm, phạm Ƣng đối trị, trừ ra có dịp mới tắm đƣợc. (điều học này chỉ cấm ở xứ Trung Ấn độ, xứ ngoài nhƣ xứ ta nên tắm thƣờng thƣờng, không phạm tội).

Điều học này đức Phật cấm chế tại Trúc Lâm tịnh xá (Vihàra veluvana) gần thành Vƣơng xá (Ràjagaha). Do chƣ Tỳ-khƣu tắm lâu, làm cho đức vua "Tần Bà Sa" chờ đợi.

8) Làm dấu (dubhannakarana).

Tỳ-khƣu đƣợc y mới, nếu muốn mặc, cần phải dùng 1 trong 3 màu là: màu xanh chàm, đen xậm, xám tro (bùn), để làm dấu tròn (bandukappa) mới nên mặc, nếu chƣa làm dấu tròn mà dùng, phạm phạm Ƣng đối trị .

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá (Vihàra Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi) do chƣ Tỳ-khƣu không biết nhìn y đã bị bọn cƣớp đoạt.

Chú giải: Tỳ-khƣu đã mặc y là, dấu mà tƣởng là chƣa làm, hoặc nghi mà mặc, phạm Tác ác.

Thể thức không phạm tội:

Đã làm dấu tròn, biết đã làm rồi mặc, hoặc đã làm mà dấu tròn đã bay tan, hoặc chỗ làm dấu tròn ấy đứt rách mất, hoặc y làm không đƣợc, và Tỳ-khƣu điên đều không phạm tội.

Điều học này không phạm tội vì dạy ngƣời khác (anànattika) có 3 chi:

- Y chƣa làm dấu tròn (cìvarassa akatakappalà). - Không phải là Tỳ-khƣu có y mất (nanatthàcìvaradità). - Đã mặc hoặc đắp y ấy (nivàsanamvà pàrupanamvà).

Đều đủ cả 3 chi ấy mới phạm tội Ƣng đối trị . Chỗ sanh tội (samutthànavidhi) nhƣ trong điều học thọ lông cừu (elakalomà sikkhàpada). Chỉ khác nhau là điều học này phạm vì làm, là mặc, đắp, vì không làm là không làm dấu (kiriyà kiriyà).

9) Gởi y (vikappana).

Tỳ-khƣu gởi y cho 1 trong 5 hạng ngƣời xuất gia, Tỳ-khƣu, Tỳ-khƣu ni, Thất xoa ma na, Sa-d, Sa-di ni, mà không cho ngƣời lãnh gởi xả phép gởi cho, rồi đem y về mặc, đắp, phạm Ƣng đối trị .

Điều học này gọi là "paccudhàra" nhƣ thế cũng đƣợc.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá (Vihàra Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi) do Tỳ-khƣu Upananda gởi y khi lấy y đem vể mặc không nhờ ngƣời lãnh gởi xả phép gởi.

Chú giải: Tỳ-khƣu đã gởi y rồi đem về mặc mà chƣa xả phép gởi ấy phạm Ƣng đối trị . Nguyện đặt tên và lìa xa y chƣa xả phép gởi. Phạm Tác ác, đã xả phép gởi tƣởng là chƣa xả hoặc nghi rồi mặc, đắp, phạm Tác ác.

Thể thức không phạm tội:

Biết đã xả phép gởi rồi mặc, đắp, chƣa chịu gởi đã xả phép gởi cho, hoặc dùng y vì thân thiết với ngƣời chịu gởi, và Tỳ-khƣu điên đều không phạm tội.

Điều học này không phạm tội vì dạy ngƣời khác (anànattika) có 3 chi:

- Không xả y mà mình đã gởi (sàmamvikappi tassa apaccudhàro). - Y ấy đủ thƣớc tấc (bề ngang, bề dài) nên gởi (vikappanùpaga cìvaratà). - Đã mặc, đắp (paribhogo).

Đều đủ cả 3 chi ấy mới phạm tội Ƣng đối trị . Chỗ sanh tội (samutthànavidhi) nhƣ trong điều học lễ dâng y lần thứ nhất (pathamakathina sikkhàpada).

10) Giấu vật dụng (ananidhàna).

Tỳ-khƣu giấu 1 trong 5 món, bát, ca-sa, tọa cụ, dây thịt lƣng của vị khác, để giểu chơi Ƣng đối trị .

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá (Vihàra Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi) do phe Lục sƣ giấu các vật dụng (bát, cà-sa... ) của phe Thập thất sƣ.

Chú giải: Ngƣời lãnh đem giấu phạm Tác ác. Tỳ-khƣu giấu hoặc dạy ngƣời đem giấu, phạm Ƣng đối trị, giấu của ngƣời chƣa tu lên bực trên phạm Tác ác.

Thể thức không phạm tội:

Vật dụng của ngƣời khác cất không kỹ lƣỡng giùm cất cho, hoặc lƣợm cố ý để thức tỉnh, rồi mới cho lại, và Tỳ-khƣu điên đều không phạm tội.

Điều học này phạm tội vì dạy ngƣời khác (sànattika) có 2 chi:

- Nhất là dấu bát của Tỳ-khƣu (pattàdinam apanidhànam). - Cố ý làm cho chủ khó lòng, hoặc giễu chơi (hassadhippàyatà).

Đều đủ cả 2 chi ấy mới phạm tội Ƣng đối trị . Chỗ sanh tội (samutthànavidhi) nhƣ trong điều học trộm cắp (adinnàdànà sikkhàpada).

---o0o---

VII. GIẾT CÔN TRÙNG PHẦN THỨ BẢY (sappànakavagga)

1) Giết súc sanh (sancicapàna).

Tỳ-khƣu cố ý giết súc sanh phạm Ƣng đối trị . Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá (Vihàra Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi) do Tỳ- khƣu Udàyi bắn thác điểu thú (quạ).

Chú giải: Tỳ-khƣu cố ý giết súc sanh dù nhỏ bằng trứng chí, trứng rệp cũng phạm Ƣng đối trị .

Thú lớn thì nghiệp ác lớn, nghi con thú còn sống, hoặc không phải thú còn sống mà tƣởng là còn sống, rồi giết phạm Tác ác.

Thể thức không phạm tội:

Biết rằng không-phải thú, không cố ý, quên, không biết, và Tỳ-khƣu điên đều không phạm tội.

2) Giết côn trùng (sappànaka).

Tỳ-khƣu biết trong nƣớc có côn trùng sống rồi dùng nƣớc ấy để: uống, tắm hoặc rữa tay, chơn, hoặc rửa đồ đựng phạm Ƣng đối trị .

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá (Vihàra Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi) do phe Lục sƣ dùng nƣớc có côn trùng sống.

3) Nhắc vụ cũ lại (ukkotana).

Tỳ-khƣu biết Tăng đã giải sự tranh biện theo 1 trong 7 pháp diệt tránh rồi mà còn nhắc việc ấy lại nữa, phạm Ƣng đối trị.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá (Vihàra Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi) do phe Lục sƣ nhắc lại việc cũ mà Tăng đã xử xong đúng theo pháp.

Chú giải: Tỳ-khƣu nào biết Tăng đã diệt tránh rồi mà còn đến nói vời Tỳ- khƣu ấy rằng "Tăng xử việc ấy không đúng đâu, phải xử lại nữa" nói nhƣ thế thì phạm Ƣng đối trị.

Tăng dùng theo pháp nghi, tƣởng là không dùng theo pháp, phạm Tác ác.

Thể thức không phạm tội:

Tƣởng là Tăng sự không đúng theo pháp, biết Tăng sự không đúng, và Tỳ- khƣu điên đều không phạm tội.

Điều học này không phạm tội vì dạy ngƣời khác (anànattika) có 3 chi:

- Tranh biện mà Tăng đã diệt theopháp (yadhàdhammam nihatabhàvo). - Đã biết (jànanatà). - Nhắc lại (ukkotanam).

Đều đủ cả 3 chi ấy mới phạm tội Ƣng đối trị. Chỗ sanh tội (samutthànavidhi) nhƣ trong điều học trộm cắp (adinnàdànà sikkhàpada) chỉ khác nhau là điều học này thuộc về thọ khổ ( dukkha vedanà).

4) Giấu tội nặng (dutthullapaticchàdana).

Tỳ-khƣu biết Tỳ-khƣu khác phạm tội nặng là tội Tăng tàn, mà lại giùm giấu tội ấy, phạm Ƣng đối trị.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá (Vihàra Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi) do Tỳ-khƣu Upananda nhờ Tỳ-khƣu khác giấu tội Tăng tàn - làm mai dong - mà ngài đã phạm.

Chú giải: Trong tội nặng, nghi, tƣởng là không phạm tội nặng, phạm Tác ác.

Thể thức không phạm tội:

Tính sợ có sự cãi lẻ đến Tăng hoặc nghi rằng ngƣời ấy hung ác sẽ có hại đến sinh mạng hoặc đến phạm hạnh, rồi nín thinh, chƣa gặp Tỳ-khƣu đáng nói, hoặc không muốn giấu rồi nín thinh, không nói vì nghi, và Tỳ-khƣu điên đều không phạm tội.

Điều học này không phạm tội vì dạy ngƣời khác (anànattika) có 2 chi:

- Biết là Tỳ-khƣu phạm tội nặng (upasam pannassa
dutthullàpattijànanam).
- Định không nói vớingƣời khác vì muốn giấu tội nặng ấy
(dhùranikkhapo).

Đều đủ cả 2 chi ấy mới phạm tội Ƣng đối trị . Chỗ sanh tội (samutthàna) tội sanh vì thân khẩu ý, phạm vì làm (kiriya) không phạm vì tƣởng (sannàvimokkha), vô ý cũng phạm (acittaka), phạm tội vì đời (lokavajja), thân nghiệp, khẩu nghiệp, ác tâm (akusalacitta), thọ khổ (dukkhavedanà).

5) Ngƣời chƣa đủ 20 tuổi (onavìsativassa).

Tỳ-khƣu biết là ngƣời chƣa đủ 20 tuổi rồi làm thầy tế độ cho tu lên bực trên (upasampadà), phạm Ƣng đối trị .

Ngƣời ấy vẫn còn là Sa-di, chƣa đƣợc lên bậc Tỳ-khƣu đâu.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Trúc lâm tịnh xá (Vihàra veluvana) gần thành Vƣơng xá (Ràjagaha) do Tỳ-khƣu truyền Tỳ-khƣu giới cho những ngƣời trẻ tuổi.

Chú giải: Tỳ-khƣu làm hoà thƣợng tế độ, phạm Ƣng đối trị. Ngoài ra, các Tỳ-khƣu khác chứng minh đều phạm Tác ác. Về phần ngƣời tu lên bậc trên ấy, dầu hoà thƣợng biết, hay không làm phép cho lên bậc trên cũng không đƣợc lên. Ngƣời ấy khi đã tu đƣợc 10 hạ rồi, đƣợc làm hoà thƣợng cho kẻ khác tu lên bậc trên, trừ hoà thƣợng ấy ra, nếu các Tỳ-khƣu chứng minh đủ số, ngƣời mới tu ấy đƣợc gọi là lên bực trên đúng đắn. Dầu ngƣời chƣa đƣợc lên bực trên kia, chƣa biết mình đến đâu thì đƣờng trời và Niết Bàn cũng không hƣ hại đến đó. Nếu biết thì nên làm lễ ngƣời tu lên bực trên lại.

6) Trốn quan thuế (theyyasattha).

Tỳ-khƣu biết bọn buôn tính trốn thuế nhà nƣớc, trốn quan thuế, rồi còn rủ đi chung đƣờng cùng nhau, dầu đi khỏi một khoảng xóm cũng phạm Ƣng đối trị.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá (Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi) do 1 Tỳ-khƣu đi chung với bọn buông lậu bị bắt rồi đƣợc thả ra.

Chú giải: đi đƣờng rừng không có xóm, qua khỏi nửa do tuần cũng phạm Ƣng đối trị.

Ngƣời không rủ, Tỳ-khƣu không rủ, hoặc bọn buôn mà Tỳ-khƣu nghi, hoặc không phải bọn buôn, đều phạm Tác ác.

Thể thức không phạm tội:

Tỳ-khƣu tƣởng là không phải bọn buôn lậu, không rủ mà đi chung đƣờng cùng nhau hoặc ngƣời rủ mà Tỳ-khƣu không rủ, hoặc rủ nhau đi vì có tai hại, và Tỳ-khƣu điên đều không phạm tội.

Điều học này không phạm tội vì dạy ngƣời khác (anànattika) có 4 chi:

- Bọn buôn lậu (theyyasatthabhàro).
- Đã biết (jànanam).
- Cả 2 bên đồng rủ nhau đi (samvidhànam).
- Đi khỏi xóm hoặc đã quá nửa do tuần (avisanketenagamanam).

Đều đủ cả 4 chi ấy mới phạm tội Ƣng đối trị. Tội phát sanh do thân ý, thân khẩu ý, phạm vì làm (kiriyà), khỏi phạm vì tƣởng (sannavimokkha) phạm vì cố ý (pannattivajja), thân nghiệp, khẩu nghiệp, 3 tâm, 3 thọ.

7) Rủ phụ nữ đi chung (samvidhàra).

Tỳ-khƣu rủ phụ nữ đi chung đƣờng cùng nhau ., dầu chỉ đi qua khỏi xóm cũng Ƣng đối trị.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá (Vihàra Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi) do 1 vị Tỳ-khƣu rủ 1 ngƣời phụ nữ đi chung đƣờng.

Chú giải: Trong tinh nữ, ngạ quỉ nữ, bộ nấp và thú cái có thân hình nhƣ ngƣời, Tỳ-khƣu phạm Tác ác.

Thể thức không phạm tội:

Biết là không phải phụ nữ, không phạm tội, ngòai ra nhƣ điều học trên trừ ra có sự nguy hiểm.

Điều học này không phạm tội vì dạy ngƣời khác (anànattika) có 3 chi:

- Cả hai bên đều rủ nhau đi chung đƣờng (Dvinampisam vidahitvà
maggapati pannatà);
- Không sai ý muốn(avisanketatà);
- Đã đi qua khỏi xóm hoặc đi khỏi nữa do tuần (gàmantàrogamanam và
adhayojanàtikkamovà);

Đều đủ cả 3 chi ấy mới phạm tội Ƣng đối trị. Tội phát sanh do thân khẩu, thân ý, thân khẩu ý, phạm vì làm (kiriyà), không khỏi phạm vì tƣởng (nosannàvimokha) vô ý cũng phạm tội (acittaka), phạm vì Phật cấm (pannattivajja), thân nghiệp, khẩu nghiệp, có 3 tâm, có 3 thọ.

8) Tỳ-khƣu tà kiến (aritha).

Tỳ-khƣu chấp tà kiến, hiểu thấy sai lầm pháp luật mà đức Phật đã giảng giải, các Tỳ-khƣu khác ngăn cản cũng chẳng nghe, nếu Tăng đã tụng lời khuyên răn đến 3 lần (samanubhàsanakamma) mà còn chƣa dứt bỏ tà kiến, phạm Ƣng đối trị.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá (Vihàra Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi) do Tỳ-khƣu Arittha tà kiến.

Chú giải: Tỳ-khƣu tà kiến là nói "tiếp xúc phụ nữ không có tội, ví nhƣ đụng nhằm vật lót, trải,mêm dịu, không thấy tội, trong sự dâm dục nhƣ thế, vị khác nghe biết nên giảng tội ngũ trần, răn cấm Tỳ-khƣu ấy đến 2, 3 lần mà không nghe, Tỳ-khƣu tà kiến ấy phạm Tác ác. Nếu Tỳ-khƣu tà kiến không chịu bỏ kiến thức xấu xa nên dẫn đến cho Tăng khuyên răn. Nếu đã khuyên mà không nghe Tăng tụng Samanubhàsana đến 2 lần mà Tỳ-khƣu ấy cũng chƣa bỏ tánh cũ thì phạm Tác ác, khi tụng dứt lần thứ 3 rồi, phạm Ƣng đối trị.

9) Thân cận cùng Tỳ-khƣu si mê (ukkhitasambhoga).

Tỳ-khƣu biết rõ vị ấy chƣa bỏ kiến thức lầm lạc nhƣ thế rồi thân cận cùng vị ấy, là ăn chung hoặc hành Tăng sự chung (sanghakamma), ngủ trong nơi dừng che cùng nhau phạm Ƣng đối trị.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá (Vihàra Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi) do phe Lục sƣ hành Tăng sự chung với Tỳ-khƣu Arittha.

Chú giải: Tỳ-khƣu nào phạm tội, Tăng không cho ở chung cùng Tăng, vì không thấy tội hoặc không chịu sám hối, hoặc không bỏ tà kiến mà vị nào đƣợc biết nhƣ thế rồi cho vật thực, hoặc ăn chung cùng nhau, hoặc học hay dạy pháp, hoặc cho Tỳ-khƣu ấy làm Tăng sự chung cùng nhau ... phạm Ƣng đối trị. Nghi trong Tỳ-khƣu mà Tăng đã cáo tội ấy thì phạm Tác ác.

Thể thức không phạm tội:

Tƣởng là Tỳ-khƣu mà Tăng không cáo tội, biết là Tỳ-khƣu đã bỏ tà kiến, và Tỳ-khƣu điên đều không phạm tội.

Điều học này không phạm tội vì dạy ngƣời khác (anànattika) có 3 chi.

- Tăng không hành theo pháp (akatànudhammata). - Biết rõ (jànanam). - Có làm việc nhất là thân cận cùng Tỳ-khƣu ấy (sambhogàdikaranam).

Đều đủ cả 3 chi ấy mới phạm tội Ƣng đối trị. Chỗ sanh tội (samutthànavidhi) nhƣ trong điều học trộm cắp (adinnàdànà sikkhàpada), chỉ khác nhau là điều học này phạm tội vì đời (lokavajja) có 4 tâm, 3 thọ.

10) Dỗ dành Sa-di (kanthaka).

Tỳ-khƣu biết Sa-di mà Tỳ-khƣu đã hủy bỏ rồi vì tội thấy quấy ngoài pháp luật mà đức Phật đã giải, dỗ dành Sa-di ấy về cho hầu hạ mình, hoặc ăn chung ngủ chung trong chỗ che lợp, Ƣng đối trị.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá (Vihàra Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi), do phe Lục sƣ dỗ dành Sa-di Kanthaka tà kiến cho hầu hạ mình.

Chú giải: Tỳ-khƣu nghe thấy biết Sa-di tà kiến nhƣ thế rồi khuyên răn đến 2, 3 lần mà không nghe nên tụng lời hủy thƣơng (không cho ở chung, ăn chung - nàsana) đến Sa-di ấy rằng: "Ajjatagge te àvuso samanuddesa nacevaso

bhagavà satthà apadisitabboyampicanne samanudde sàlabhanti bhikhùhisaddhim dirattatirattam sahaseyyam sàpite caraparevinassàti".

Nghĩa là: Này Sa-di! Kể từ ngày nay ngƣơi chẳng nên ỷ lại nói đức Thế Tôn là tôn sƣ của ngƣơi nữa. Các Sa-di khác đƣợc phép ngủ chung với Tỳ-khƣu đến 2, 3 đêm là hạn định, dầu nhƣ thế ngƣơi cũng không đƣợc phép ngủ chung, ngƣơi lánh xa ra đi, ngƣơi là ngƣời xấu xa, hãy hƣ hại đi", nhƣ thế nếu Tỳ-khƣu nào đã biết Sa-di mà Tăng đã phá hoại nhƣ vậy rồi lại dỗ dành cho vật dụng hay dạy đạo, cho hầu hạ mình vui thích thân cận hoặc ở chung cùng Sa-di, phạm Ƣng đối trị.

---o0o---

VIII. NÓI THEO PHÁP PHẦN THỨ TÁM (Dhammika vagga)

1) Nói theo pháp (sahadhammika).

Tỳ-khƣu làm quấy, khi vị khác thức tỉnh mà còn cãi lẽ rằng "Tôi chƣa học hỏi điều học ấy, chờ tôi học hỏi các ngài bác học, luật sƣ đã", nói lời nhƣ thế thì phạm Ƣng đối trị.

Lẽ thƣờng Tỳ-khƣu học hỏi, nếu chƣa đƣợc biết rõ điều nào thì cần phải học tập cho thấu đáo điều ấy nơi bậc minh sƣ, cầu ngài giảng giải cho thấy rõ rệt.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Ghositàràma gần thành Kosambi, do Tỳ- khƣu Channa làm quấy.

Chú giải: cãi lẽ với ngƣời chƣa tu lên bậc trên phạm Tác ác.

Thể thức không phạm tội:

Tỳ-khƣu nói "Tôi biết sẽ học hỏi", và Tỳ-khƣu điên đều không phạm tội, điều này không phạm tội.

Điều học này không phạm tội vì dạy ngƣời khác (anànattika) có 2 chi:

- Tỳ-khƣu đã cóvị khác khuyên răn theo điều luật cấm chế (upasampannattena vacanam). - Cãi lẽ nhƣ thế (asikkhitukàmatàya evamvacanam).

Đều đủ cả 2 chi ấy mới phạm tội Ƣng đối trị. Chỗ sanh tội (samutthànavidhi) nhƣ trong điều học trộm cắp (adinnàdànà sikkhàpada). Chỉ khác nhàu là điều học này thuộc về thọ khổ (dukkhavedanà).

2) Nói cho ngƣời dãi đãi (vilekhana).

Tỳ-khƣu đƣơng học luật, vị khác cố ý nói xấu điều học làm cho Tỳ-khƣu ấy dãi đãi, phạm Ƣng đối trị.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá (Vihàra Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi) do phe Lục sƣ nói cho Tỳ-khƣu dãi đãi.

Chú giải: Nói xấu rằng "học tập điều học có ích chi, ngƣời nào học nhƣ thế chỉ làm khó khăn, nóng nảy bực bội, trong tâm thôi", nói nhƣ thế thì phạm Ƣng đối trị.

Nói cho Sa-di thì phạm Tác ác, nói xấu kinh và luận trong Tỳ-khƣu và Sa-di thì phạm Tác ác.

Thể thức không phạm tội:

Không cố ý nói xấu, nóirằng "hãy đọc kinh hoặc luận, hoặc kệ ngôn đi, sau sẽ học luật", và Tỳ-khƣu điên đều không phạm tội.

Điều học này không phạm tội vì dạy ngƣời khác (anànattika) có 2 chi;

- cố ý nói xấu (garahitukàmatàca). - nói xấu điều học trong Tỳ-khƣu (upasampannassa santike sikkhàpadavivannamca).

Đều đủ cả 2 chi ấy mới phạm tội Ƣng đối trị. Chỗ sanh tội (samutthànavidhi) nhƣ trong điều học trộm cắp (adinnàdànà sikkhàpada). chỉ khác nhau là điều học này thuộc về thọ khổ (dukkhavedana

3) Làm nhƣ không biết (mohana).

Tỳ-khƣu phạm tội, cố ý nói "tôi chỉ mới biết đây rằng: điều ấy có trong giới bổn (Pàtimokkha). Nếu vị khác nói: Tỳ-khƣu ấy đã từng biết trƣớc rồi mà nói nhƣ thế ấy là cố ý làm nhƣ không biết. Tăng nên tuyên bố bài moharo

panakamma [*] đến Tỳ-khƣu ấy khi tăng đã tụng rồi mà vẫn còn làm nhƣ không biết" nữa, phạm Ƣng đối trị.

[*] Moharo panakamma là lời Tăng khuyên rằng: - Này ông, việc không phải là lợi của ông đâu, ông chỉ đƣợc điều quấy vì khi Tỳ-khƣu tụng giới bổn, ông không ghi nhớ cho đúng đắn.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá (Vihàra Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi) do phe Lục sƣ làm tuồng nhƣ không biết.

4) Đánh Tỳ-khƣu khác (pahàradàna).

Tỳ-khƣu giận vị khác rồi đánh đánh vị ấy nhƣ bốp tai, đá, cú ..., phạm Ƣng đối trị.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá (Vihàra Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi) do phe Lục sƣ đánh phe Thập thất sƣ.

Chú giải: Dầu vị ấy bị đánh nhƣ thế mà rủi có chết cũng phạm Ƣng đối trị, vì chỉ cố ý đánh cho đau khổ thôi. đánh Sa-di thì phạm Tác ác.

Thể thức không phạm tội:

Nếu có ngƣời muốn làm hại đánh mình, mình có thể cự lại cho khỏi bị hại, và Tỳ-khƣu điên đều không phạm tội.

Điều học này không phạm tội vì dạy ngƣời khác (anànattika) có 3 chi:

- Giận hờn (kupikatà). - Không cố ý, muốn cho mình khỏi bị hại (namokkhàdhippàyatà). - Đánh ngƣời tu lên bậc trên (upasam pannassapahàradànam0

Đều đủ cả 3 chi ấy mới phạm tội Ƣng đối trị. Chỗ sanh tội (samutthànavidhi) nhƣ trong điều học Bất cộng trụ thứ nhất (pathamapàràjika sikkhàpada). chỉ khác nhau là điều học này thuộc về thọ khổ (dukkhavedanà).

5) Dá tay muốn đánh (talasattika).

Tỳ-khƣu giận hờn vị khác rồi dƣa tây lên muốn đánh, phạm Ƣng đối trị.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá (Vihàra Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi) do phe Lục sƣ dá tay muốn đánh phe Thập thất sƣ.

Chú giải: Nếu Tỳ-khƣu dá tay muốn đánh rồi quên đánh nhằm phạm Tác ác. Vì không cố ý đánh. nếu trúng nhằmmình bị bịnh thế nào, cũng phạm Tác ác. Ngoài ra cũng nhƣ trong điều học trên.

6) Cáo vô cớ (amùlaka).

Tỳ-khƣu vô cớ, là không đƣợc thấy, không đƣợc nghe, không nghi mà cáo vị khác vì tội Tăng tàn, phạm Ƣng đối trị.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá (Vihàra Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi) do phe Lục sƣ, vô cớ cáo các Tỳ-khƣu trong phe.

Chú giải: Tỳ-khƣu tự mình cáo vô cớ hoặc dạy kẻ khác cáo phạm 1 trong 13 tội Tăng tàn, nếu vị bị cáo đƣợc biết rằng mình bị cáo thì Tỳ-khƣu tiên cáo phạm Ƣng đối trị, cáo Sa-di phạm Tác ác.

Thể thức không phạm tội:

Tƣởng là Tỳ-khƣu phạm, rồi cáo theo ý tƣởng, và Tỳ-khƣu điên đều không phạm tội.

Điều học này phạm tội vì dạy ngƣời khác (anànattika) có 4 chi:

- Bị cáo là ngƣời tu lên bậc trên (upasampannatà). - Cáo tội Tăng tàn không có cớ (sanghàdisesassa amùlakata). - Tự mình cáo hoặc dạy kẻ khác cáo (anuddhasanata - Trong khi bị cáo biết rằng mình bị cáo (tamdhanamvijànanam).

Đều đủ cả 4 chi ấy mới phạm tội Ƣng đối trị: Chỗ sanh tội (samutthànavidhi) nhƣ trong điều học trộm cắp (adinnàdànà sikkhàpada). chỉ khác nhau là điều học này thuộc về thọ khổ (dukkhavedanà0.

7) Cố ý làm cho Tỳ-khƣu nghi ngờ (san cicca).

Tỳ-khƣu cố ý làm cho sự nghi ngờ lo buồn phát sanh đến các vị khác, dầu là trong một chốc lát cũng phạm Ƣng đối trị.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá (Vihàra Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi) do phe Lục sƣ cố ý làm cho phe thật thất sƣ nghi ngờ.

Chú giải: Làm cho phát sanh sự nghi ngờ là nói "có lẽ ngài chƣa đúng 20 tuổi chăng? Tu không lên bậc trên đƣợc", có lẽ ngài ăn vật thực sái giờ, có lẽ ngài uống nƣớc có chất say, có lẽ ngài ngồi trong chỗ kín với phụ nữ, làm cho ngƣời lo buồn, nhƣ thế phạm Ƣng đối trị, làm cho Sa-di phạm Tác ác.

Thể thức không phạm tội:

Không cố ý làm cho Tỳ-khƣu buồn lo, là nói vì muốn cho sự lợi ích đến thấy, và Tỳ-khƣu điên đều không phạm tội.

Điều học này không phạm tội vì dạy ngƣời khác (anànattika) có 3 chi:

- Ngƣời đã tu lên bậc trên (upasampannatà). - Cố ý làm cho Tỳ-khƣu ấy lo buồn (adhàsukàmatà). - Làm cho sự lo buồn phát sanh nhƣ đã giải (kukucca upàdanam0

Đều đủ cả 3 chi ấy mới phạm tội Ƣng đối trị. Chỗ sanh tội (samutthàna) nhƣ trong điều học trên.

8) Rình nghe lén ( upassuti).

Khi các Tỳ-khƣu đƣơng tranh biện nhau, Tỳ-khƣu đi rình nghe lén, tính rằng các Tỳ-khƣu này nói lời chi, ta nghe lời ấy rồi cố ý để cáo, phạm Ƣng đối trị.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá (Vihàra Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi) do phe Lục sƣ cãi lẽ với Tỳ-khƣu khác trong sạch, rồi đi rình nghe lén.

Chú giải: Tỳ-khƣu khi đếnnơi nghe các Tỳ-khƣu khác đƣơng tranh biện rồi ra dấu "tằng hắn" hoặc nói "tôi ở đây", nếu không làm nhƣ thế, nín thinh để nghe cũng phạm Ƣng đối trị, rình nghe Sa-di thì phạm Tác ác.

Thể thức không phạm tội:

Đi rình nghe, tính rằng đƣợc nghe các ngài nói, ta trở về, ta lánh đi, ta chịu nhịn, và Tỳ-khƣu điên đều không phạm tội.

Điều học này không phạm tội vì dạy ngƣời khác (anànattika) có 3 chi:

- Ngƣời đã tu lên bậc trên (upasampannata) - Cố ý cáo (codanà dhippàyo). - Rình nghe lén đƣợc (savanam).

Chỗ sanh tội (samutthànavidhi) nhƣ trong điều học trốn qua thuế (theyyasattha sikkhàpada), phạm vì làm là mình nghe lén (siỳa kiriỳa) phạm vì không làm là không "tằng hắn" cho ngƣời biết (siyà akiriyà), khỏi phạm vì tƣởng (sannàvimokkha), phạm vì cố ý (sacittaka), phạm vì tội đời (lokavajja) thân nghiệp, khẩu nghiệp (kàỳakamma vacìkamma), phạm ác tâm (akusalacitta) thuộc về thọ khổ (dikkha vedanà).

9) Phỉ báng Tăng làm việc phải (kammapatibàhana).

Tỳ-khƣu nhận chịu cho Tăng, làm việc phải, đến sau trở lại nói xấu Tăng làm việc ấy, phạm Ƣng đối trị.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá (Vihàra Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi) do phe Lục sƣ nói xấu Tăng làm việc phải.

Chú giải: Tỳ-khƣu nghi trong Tăng sự đúng theo pháp, hoặc trong Tăng sự đúng theo pháp mà nói là không đúng, phạm Tác ác.

Thể thức không phạm tội:

Tỳ-khƣu tƣởng trong Tăng sự không đúng theo pháp, rồi nói xấu, và Tỳ- khƣu điên đều không phạm tội.

Điều học này không phạm tội vì dạy ngƣời khác (anànattika) có 3 chi:

- Tăng sự đúng theo phép (dhammakammatà). - Tƣởng là tăng sự đúng theo phép (dhammakammamtisannà). - đã nhận chịu rồi nói xấu (chandam datvàkhiyanam).

Đều đủ cả 3 chi ấy mới phạm tội Ƣng đối trị. Chỗ sanh tội (samutthànavidhi) nhƣ trong điều học trộm cắp (adinnàdànà sikkhàpada), chỉ khác là điều học này thuộc về thọ khổ (dukkha vadanà).

10) Chƣa chịu mà bỏ ra đi (pakkamana).

khi Tăng đƣơng hội họp để diệt tránh hoặc làm Tăng sự. Tăng chƣa làm xong việ ấy, Tỳ-khƣu ở trong hội chƣa ƣng chịu mà bỏ ra đi, phạm Ƣng đối trị.

Điều học này gọi là Chandamadtvà gamana nhƣ thế cũng đƣợc.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá (Vihàra Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi) do Tăng hội họp làm Tăng sự có Tỳ-khƣu chƣa chịu rồi bỏ ra đi.

Chú giải: Tỳ-khƣu bỏ ra đi, bƣớc chƣa khỏi hắc "Tăng" (hatthapàsa sangham) thì phạm Tác ác, ra khỏi hắc Tăng thì phạm Ƣng đối trị, nghi trong Tăng sự đúng theo phép hoặc trong Tăng sự không đúng theo phép, tƣởng là không đúng thì phạm Tác ác.

Thể thức không phạm tội:

Biết là Tăng sự không đúng theo phép, bỏ ra đi không phạm tội, biết rằng chẳng có tiếng chẳng lành đến Tăng, hoặc Tăng làm không đúng theo phép rồi bỏ ra đi, hoặc có bịnh, hoặc đi tiểu, đại tiện, hoặc đi ra tính sẽ trở lại, và Tỳ-khƣu điên đều không phạm tội.

Điều học này không phạm tội vì dạy ngƣời khác (anànattika) có 6 chi:

- Trong khi phân xử (vinicchayaka thàyavaggamànatà). - Tăng sự đúng theo pháp (dhammakammatà). - Biết rằng Tỳ-khƣu đúng theo pháp (dhammakammasannità). - Ở trong giới hạn Tăng (samànasìmàyathitatà). - Mình có sự đồng đẳng với Tăng (samànasamvàsakatà). - Cố ý làm cho hƣ Tăng sự, rồi bỏ ra đi khỏi Tăng hội (kotitukàma tàyahatthapàsavijahanam).

Đều đủ cả 6 chi ấy mới phạm tội Ƣng đối trị. Chỗ sanh tội (samutthàna), tội sanh do thân, khẩu, ý, phạm vì làm là bỏ ra đi và không làm là không hữu sự (kiriỳa kiriỳa), khỏi phạm vì tƣởng (sannàvimokkha), phạm vì cố ý (sacittaka), phạm vì tội đời (lokavajja), thân nghiệp, khẩu nghiệp, ác tâm (akusalacitta), thọ khổ (dukkhavedanà).

11) Phỉ báng các Tỳ-khƣu (khiyyadhamma).

Tỳ-khƣu đồng ý với Tăng đã thƣởng y đến 1 Tỳ-khƣu nào, đến sau trở lại nói xấu rằng "các Tỳ-khƣu ấy đem lợi của Tăng đến Tỳ-khƣu vì ý riêng", nhƣ thế phạm Ƣng đối trị.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Trúc Lâm tịnh xá (Velivana) gần thành Vƣơng xá (Ràjagaha), do phe Lục sƣ nói xấu vị A la hán Dabbamalla.

12) Đoạt về cho ngƣời khác (parinnàmana).

Tỳ-khƣu biết rằng lợi mà thí chủ đã sẵn lòng dâng đến Tăng rồi thành lợi đến Tăng ấy về cho ngƣời khác, phạm Ƣng đối trị.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá (Vihàra Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi) do phe Lục sƣ đoạt của Tăng về cho Tỳ-khƣu khác.

Chú giải: nhƣ trong điều học đoạt về cho mình (parihatta sikkhàpada) trong Ƣng xả đối trị. chỉ khác là trong điều học "đoạt về cho mình" phạm tội Ƣng xả đối trị vì đoạt về cho mình, trong điều học này chỉ phạm Ƣng đối trị, vì đoạt về cho ngƣời khác.

---o0o---

IX. TRONG ĐỀN VUA PHẦN THỨ CHÍN (antepura)

1) Trong cung cấm (antepura).

Đức vua đƣợc thọ lễ tôn vƣơng làm chúa trong nƣớc, ngài còn ngự trong cung cấm với hoàng hậu, Tỳ-khƣu chƣa đƣợc lịnh đòi vào cung cấm ấy, phạm Ƣng đối trị.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá (Vihàra Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi) do đức Ànanda vào trong cung cấm trong khi đức vua Pasanadikosala cùng hoàng hậu còn ngự trên long sàn.

2) Lƣợm vật báu (ratana).

Tỳ-khƣu thấy vật dụng của ngƣời thế rơi hoặc bỏ quên trong nơi nào, cho là vật làm rớt rồi tự mình hoặc bảo kẻ khác lƣợm lấy, phạm Ƣng đối trị, trừ ra

vật ấy rơi hoặc bỏ quên trong chùa hoặc chỗ ở của mình, phải lƣợm cất cho chủ, nếu không lƣợm cất, phạm Tác ác.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá (Vihàra Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi) do Tỳ-khƣu đi tắm lƣợm đƣợc túi bạc đựng 500 lƣợng của ngƣời bà la môn.Bà-la-môn đã nhờ Tỳ-khƣu cho túi bạc lại, rồi tính cáo gian rằng của tôi có đến 1000 lƣợng không phải chỉ 500 lƣợng đâu, bèn bắt Tỳ-khƣu ấy rồi thả ra.

Chú giải: Tự mình lƣợm lấy hoặc bảo kẻ khác lƣợm lấy bạc vàng cho mình, phạm Ƣng đối trị. Cho Tăng, cho Tháp và cho vị khác, phạm Tác ác, dầu của cha mẹ rồi lƣợm cất nhƣ ngƣời giữ kho, phạm Ƣng đối trị. Nếu ngƣời thế nói: "xin ngài cất giùm vật này", thì nên ngăn "không nên". Nếu họ bất bình liệng vật ấy rồi bỏ đi, gọi là việc bận của Tỳ-khƣu, Tỳ-khƣu nên lƣợm cất.

Thợ mộc, hoặc ngƣời của nhà nƣớc làm việc trong chùa họ gởi vật chi hoặc gởi chỗ ở, xin cất giữ dùm cho, cũng chẳng nên vị mặt, sợ sệt, nên chỉ chỗ cất để cũng đƣợc. Dầu phía trong chùa hoặc phía trong chỗ ở hoặc trong nơi mà họ nghi, có lẽ Tỳ-khƣu hay Sa-di lƣợm lấy vật rơi rớt trong chỗ nhƣ thế, nên tự mình hoặc bảo kẻ khác lƣợm lấy rồi làm dấu cất và nên nói: "Vật của ngƣời nào ngƣời ấy hãy vào lấy đi". Nếu ngƣời vào đến, nên hỏi ngƣời ấy rằng "vật của ngƣơi làm mất ấy nhƣ thế nào" Nếu họ nói trúng nên cho họ, nói không trúng nên đáp "Ngƣơi hãy vào kiếm đi".

Nếu Tỳ-khƣu đi khỏi nơi ấy, nên gởi cho vị khác đáng gởi, nếu không có vị nhƣ thế, nên gởi cho vị cƣ sĩ đáng tin cậy, rồi ra đi đƣợc.

Tỳ-khƣu không đi khỏi chùa và không thấy chủ lại kiếm, nên lấy vật ấy dùng vào chỗ ở hoặc tháp, hoặc ao sen, là vật bền chắc. Nếu đã quá lâu ngày mà chủ lại đến, nên chỉ rõ vật bền chắc ấy, rồi nói "Ngƣơi nên hoan hỉ đi". Nếu chủ không vui lòng, muốn đòi lại nên cho ngƣời khác lấy vật bền chắc ấy làm của họ, rồi hƣờn vật mà họ làm rơi trong chùa hoặc trong chỗ ở của mình ấy lại cho họ. Nếu không lƣợm cất, phạm Tác ác.

Thể thức không phạm tội:

Vật rơi trong chỗ mà đức Phật cho phép lƣợm, Tỳ-khƣu lƣợm cất vật có thể cất đƣợc, lƣợm vật ấy vì sự cần thiết, hoặc là vật lƣợm, hoặc lƣợm lấy cho là vật đã bỏ, và Tỳ-khƣu điên đều không phạm tội.

Điều học này phạm tội vì dạy ngƣời khác (sànattika) có 4 chi:

- Không có cớ mà đức Phật cho phép (anunnàtakàranam). - Vật của ngƣời khác (parasantakatà). - Không phải lƣợm lấy vì cho là vật bỏ và mƣợn (vissàsagànakapàlukulasannànam abhàvo). - Tự mình lƣợm hoặc bảo kẻ khác lƣợm (uggahanamvà uggahàpanamvà).

Đều đủ cả 4 chi ấy mới phạm tội Ƣng đối trị. Chỗ sanh tội (samutthànavidhi) nhƣ trong điều học làm mai dong (sancaritta sikkhàpada).

3) Đi vào xóm sái giờ (vikàlegàmappavesana).

Tỳ-khƣu không cho vị khác trong bọn hay mà đi vào xóm sái giờ thì phạm Ƣng đối trị, trừ ra có việc gấp, nhất là có rắn mỗ Tỳ-khƣu trong bọn.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá (Vihàra Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi) do phe Lục sƣ đi vào xóm sái giờ để nói chuyện vô ích làm cho thiên hạ chê trách.

Chú giải: Ra đi vào xóm bƣớc đầu, phạm Tác ác. qua bƣớc thứ nhì, phạm Ƣng đối trị. Ăn trong nhà thiện tín hoặc trong nhà ăn rồi muốn đi vào xóm, nếu có Tỳ-khƣu ngồi bên trái hoặc bên mặt cũng phải từ giã có nên nghĩ rằng "không có " rồi đi. Khi đi ra đến đƣờng dầu thấy Tỳ-khƣu khác cũng phải từ giã bằng lời này "Tôi xin từ giã đi vào xóm trong lúc sái giờ (vikalegàmappavesanam àpucchàmi)". Trong lúc sái giờ thì phạm Ƣng đối trị, trong giờ tƣởng là sái giờ thì phạm Tác ác.

Thể thức không phạm tội:

Biết là buổi sớm có việc gấp, hoặc có từ giã vị khác rồi đi, không có việc nào khác rồi đi hoặc đi đến chùa mà phải qua sớm, hoặc đi đến chỗ ngụ của Tỳ-khƣu ni, đi đến chỗ ngƣời tu ngoại đạo hoặc có tai hại, và Tỳ-khƣu điên đều không phạm tội.

Điều học này không phạm tội vì dạy ngƣời khác (anànattika) có 3 chi:

- Không từ giã Tỳ-khƣu trong bọn (santambhikkhuni anàpucchà). - Không có cớ mà đức Phật cho phép (anunnàtakàranam).

- Đi vào xóm sái giờ (vikàlegàmappanesanam).

Đều đủ cả 3 chi ấy mới phạm tội Ƣng đối trị. Chỗ sanh tội (samutthànavidhi) nhƣ trong điều học lễ dâng y lần thứ nhất (pathamakathina), chỉ khác nhau điều học này phạm tội vì làm và không làm (kiriỳa kiriya).

4) Làm ống đựng kim (suceghana).

Tỳ-khƣu làm ống đựng kim bằng xƣơng, hoặc bằng ngà, bằng sừng, phạm Ƣng đối trị.

Phải phá bỏ ống đƣợng kim ấy rồi sám hối rồi mới hết tội.

Điều học này đức Phật cấm chế tại tịnh xá Nigrodha gần thành Kapilavatthu, xứ "Thích Ca", do chƣ sƣ xin rất nhiều ống đựng kim bằng ngà, thí chủ không rãnh làm việc để nuôi sanh mạng và vợ con, làm cho thiên hạ chê trách.

Thể thức không phạm tội:

Làm ống đựng thuốc nhỏ mắt, cán dao, ống lƣợc nƣớc và Tỳ-khƣu điên đều không phạm tội.

Điều học này không phạm tội vì dạy ngƣời khác (anànattika) có 3 chi:

- Ống đựng kim (sùcigharatà);
- Làm, nhứt là bằng xƣơng (atthima ỳadità);
- Tự mình làm hoặc bảo kẻ khác làm cho mình làm đƣợc (attano atthàỳa
karanam và kàràpetvà và patilàbho).

Đều đủ cả 3 chi ấy mới phạm tội Ƣng đối trị. Chỗ sanh tội (samutthànavidhi) nhƣ trong điều học làm mai dong (sancaritta sikkhàpada).

5) Làm giƣờng(manca).

Tỳ-khƣu làm giƣờng hoặc bàn nhỏ thấp dài, nên làm chân cao hơn hết là chừng 8 ngón tay của đức Phật (ngón tay của Phật bằng 3 ngón tay của ngƣời bậc trung) -- kể từ dạ dƣới giƣờng trở xuống, nếu làm quá mực thƣớc, phạm Ƣng đối trị.

Phải cắt bỏ cho bằng hạn định rồi sám hối, mới hết tội (điều học này gọi là "chedanaka" nhƣ thế cũng đƣợc).

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá (Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi), do Tỳ-khƣu Upananda làm giƣờng cao quá hạn định.

Thể thức không phạm tội:

Bảo họ làm cho vừa hạn định hoặc cao quá giới hạn rồi dạy họ cắt bỏ cho vừa và Tỳ-khƣu điên đều không phạm tội. Có hai chi:

- Giƣờng hoặc bàn nhỏ dài cao quá giới hạn(pamànàtikkantani
ancapithatà);
- Tự mình làm hoặc bảo kẻ khác làm cho mình, làmđƣợc (attano
attàyakaranam vàkàràpetvàvà patilàbho);

Đều đủ cả 2 chi ấy mới phạm tội Ƣng đối trị. Chỗ sanh tội (samutthàna) ngoài ra, nhƣ trong điều học làm ống đựng kim(sùcighara sikkhapada).

6) Làm giƣờng có dồn gòn(tulonaddha).

Tỳ-khƣu làm giƣờng hoặc bàn nhỏ thấp dài có dồn gòn hoặc dồn bông, phạm Ƣng đối trị. Phải phá bỏ rồi sám hối mới hết tội.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá (Vihàra Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi),do phe Lục sƣ làm giƣờng có dồn bông làm cho thiên hạ chê trách.

Thể thức không phạm tội:

Trong các đồ trang sức, dây nịch lƣng, áo bát, vải lƣợc nƣớc, gối có dồn bông không tội.

Điều học này phạm tội vì dạy ngƣời khác (sànattika) có 2 chi:

- Giƣờng hoặc bàn nhỏ thấp dài có dồn gòn (tulonaddhamancapithatà). - Tự mình làm hoặc bảo kẻ khác làm cho mình, làm đƣợc (attano atthàyakaranam vàkàràdetvà và patilàbho).

Đều đủ cả 2 chi ấy mới phạm tội Ƣng đối trị.

7) Làm tọa cụ (nisìdana).

Tỳ-khƣu làm tọa cụ để ngồi, nên làm theo hạn định là bề dài 2 gang, bề ngang một gang rƣỡi, bề 1 gang của đức Phật, nếu làm quá hạn định phạm Ƣng đối trị. Phải cắt bỏ cho bằng mực thƣớc rồi sám hối mới hết tội.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá (Vihàra Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi) do phe Lục sƣ làm toạ cụ quá hạn định.

Thể thức không phạm tội:

Làm cho vừa theo hạn định hoặc nhỏ hơn ngƣời khác làm cho, quá hạn định rồi cắt bỏ ra cho bằng và Tỳ-khƣu điên đều không phạm tội . Có 2 chi:

- Toạ cụ quá hạn định(nisìdanassapamànàtikknatatà). - Tự mình làm hoặc bảo kẻ khác làm, làm đƣợc (attano atthàya karanam và karàpetvà patilàbho);

Đều đủ cả 2 chi ấy mới phạm tội Ƣng đối trị . Chỗ sanh tội (samutthàna) nhƣ trong điều học trên.

8) Vải rịt ghẻ (gandappaticchàdi).

Tỳ-khƣu làm vải rịt ghẻ, nên làm cho đúng theo hạn định là bề dài bốn gang, bề ngang 2 gang của đức Phật.

Nếu làm quá hạn định phạm Ƣng đối trị .

Phải cắt bỏ cho bằng hạn định rồi sám hối mới hết tội.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá (Vihàra Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi),do phe Lục sƣ làm vải rịt ghẻ quá giới.

9) Làm y tắm mƣa (vassikasàtikà).

Tỳ-khƣu làm y để tắm mƣa, nên làm theo hạn định là: bề dài 6 gang, bề ngang 2 gang của đức Phật. Nếu làm quá giới phạm Ƣng đối trị .

Phải cắt bỏ cho đúng theo luật định, rồi sám hối mới hết tội.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá (Vihàra Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi) do phe Lục sƣ làm y tắm mƣa quá giới.

10) Làm cà-sa lớn (nanda).

Tỳ-khƣu làm ca-sa dài, lớn bằng cà sa của Phật thì phạm Ƣng đối trị. Ca-sa của Phật có bề dài 9 gang, bề ngang 6 gang của đức Thế Tôn. Phải làm theo luật định là cắt cho vắn, cho nhỏ hơn ca-sa của Phật, rồi sám hối mới hết tội.

Điều học này gọi là Nandatthera cũng đƣợc.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá (Vihàra Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi) do Tỳ-khƣu Nanda (em của Phật) có tƣớng mạo rất đẹp (bề cao thấp hơn đức Phật 4 ngón), mặc ca-sa lớn bằng ca-sa của Phật, ở xa đi lại, chƣ Tỳ-khƣu tƣởng là đức Thiên nhơn sƣ, bèn sửa soạn đứng dậy tiếp nghinh, rõ lại không phải là đức Phật, nên chê trách.

--- o0o ---

VI. BỐN ĐIỀU HỌC ƢNG PHÁT LỘ (Patidesaniya)

Patidesaniya nghĩa là tội mà Tỳ-khƣu phải sám hối bằng cách khác (có giải trong chƣơng sau).

1) Tự tay mình thọ lãnh (hatthatopatiggahana).

Tỳ-khƣu tự tay mình thọ lãnh vật thực nơi tay Tỳ-khƣu ni không phải bà con, phạm Ƣng phát lộ.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá (Vihàra Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi) do 1 Tỳ-khƣu thọ vật thực nơi tay Tỳ-khƣu ni đi bát dâng cho đến 4 ngày, làm cho Tỳ-khƣu ni ấy phải nhịn đói, mình gầy sức yếu.

2) Đƣơng ăn trong chỗ họ thỉnh mời (kulesunimantità).

Tỳ-khƣu đang ăn trong chỗ họ thỉnh mời, nếu có Tỳ-khƣu ni đến dạy thí chủ đem vật này, vật kia đem đến dâng đến Tỳ-khƣu ấy, vì lòng thƣơng yêu

trọng đãi Tỳ-khƣu, nên đuổi Tỳ-khƣu ni ra khỏi, nếu không đuổi phạm Ƣng phát lộ.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá (Vihàra Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi) do phe Lục sƣ đƣợc mời thỉnh ăn, có phe sau Tỳ- khƣu ni đến dạy thí chủ dâng vật này, vật nọ đến phe Lục sƣ, lục sƣ nhờ đó mà ăn no. Các vị khác phải chịu nhịn.

3) Bậc thánh mà Tăng đã chỉ định (Sekkhasammata).

Bậc thánh nhơn nào mà Tăng đã chỉ lịnh định là bậc có đức tin nhiều mà nghèo, nếu Tỳ-khƣu không bịnh, không đƣợc thỉnh mà thọ vật thực nơi ấy đem về dùng, phạm Ƣng phát lộ.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Trúc Lâmtịnh xá (Velivana) gần thành Vƣơng xá (Ràjagaha) do chƣ sƣ thọ lãnh vật thực nơi bậc thánh nhơn mà nghèo, làm cho nhà ấy phải chịu đói khát.

4) Chỗ ở trong rừng nguy hiểm (arannikasenàsana).

Chỗ ở trong rừng là nơi xa xóm ít nhất là 1000 thƣớc. Tỳ-khƣu ngụ trong rừng là nơi nguy hiểm có điều lo sợ, nếu không bịnh mà thọ lãnh vật thực của thí chủ đã cho tin trƣớc rằng "họ sẽ đến dâng vật thực trong nơi ấy" và Tỳ-khƣu không cho họ hay có sự nguy hiểm trong nơi ấy, tự tay mình thọ lãnh đem dùng, phạm Ƣng phát lộ.

Điều học này đức Phật cấm chế tại Nigrodha tịnh xá, gần thành Ca tỳ la vệ (Kapilavatthu) (dòng thích ca), do chƣ sƣ ngụ nơi rừng nguy hiểm, có phe tín nữ vào trai Tăng bị bọn trai hung ác đón đƣờng cƣớp của và hãm dâm.

Thể thức không phạm tội:

Tỳ-khƣu cho hay sự nguy hiểm ấy mà tƣởng là chƣa cho hay, hoặc nghi, hoặc tƣởng đã có cho hay rồi, có bịnh, thọ lãnh vật thực của thì chủ dâng đến mà mình đã cho hay trƣớc, hoặc dùng vật thực dƣ của Tỳ-khƣu bịnh, hoặc dùng củ, trái cây mà mình đƣợc thọ lãnh ngoài chùa, và Tỳ-khƣu điên đều không phạm tội.

Điều học này có 7 chi:

- Chỗ ngụ trong rừng nhƣ đã nói (yacàvutta àrannika senàsakatà).
- Vật thực không phải phát sinh trong nơi ấy (yàvakàlikassa
attatthajàtakatà).
- Không có bịnh (agilànatà).
- Vật thực không phải của dƣ của Tỳ-khƣu bịnh (agilànàvasesakatà).
- Không cho hay (appatisam viditata
- Thọ lãnh trong chùa (ajjhàràme patiggahanam).
- Đã ăn vào (ajjhoharanam).

Đều đủ cả 7 chi ấy mới phạm tội Ƣng phát lộ.

Chỗ sanh tội (samutthànavidhi) nhƣ trong điều học lễ dâng y lần thứ nhất (pathamakathina sikkhàpada). Chỉ khác nhau là điều học này phạm tội vì làm là thọ lãnh và vì không làm là không cho hay trƣớc (akiriỳa).

Nếu phạm 1 trong 4 tội Ƣng phát lộ ấy nên sám hối nhƣ vầy:.

- Tôi đã phạm phép đáng cho đức Phật chê trách là phạm Ƣng phát lộ mà ngƣời phạm cần phải bày tỏ ngay, tôi xin bày tỏ pháp ấy, còn lời xin sám hối và lời thọ tiếp theo nhƣ lời sám hối trong các tội khác.

Gàrayham Bhante / Àvuso dhammam àpajjim asappàyam patidesa nìyam tam patidesemi.

Nếu nhiều vị, đọc "àpajjimhà" thế cho "àpajjim", "patidesama" thế cho "patidesemi".

---o0o---

VII. BẢY MƢƠI LĂM (75) ĐIỀU HỌC ƢNG HỌC PHÁP (SEKKHIYAVATTA)

Ƣng học pháp là điều học mà Tỳ-khƣu, Sa-di phải học và hành. chia làm 4 phần.

I. Mặc y cho nghiệm trang, phần thứ, có 26 điều (sàrùpa).
II. Thọ thực cho tề chỉnh, phần thứ nhì, có 30 điều học
(bhojanapatisamyutta).
III. Thuyết pháp cho đúng phép, phần thứ ba, có 16 điều học
(dhammadesanàpatisamyutta).

IV. Lƣợm lặt, phần thứ tƣ có 3 điều (pakinnaka).

---o0o---

I. MẶC Y CHO NGHIÊM TRANG - PHẦN THỨ NHẤT(SÀRUPA).

Có 26 điều học:

1) Tỳ-khƣu nên làm nhƣ vầy: Ta phải mặc, đắp y cho kín mình (parimandalanivàsana).

Điều học này đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá (Vihàra Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi) do phe Lục sƣ mặc y nội phía trƣớc và phía sau không đồng, làm cho thiên hạ chê trách.

Chú giải: Phải mặc y nội phía trên cho kín rún, phía dƣới từ đầu gối xuống 8 ngón tay nhƣ thế gọi là mặc kín mình. Nếu dễ đuôi, mặc phía trƣớc hoặc phía sau xệ xuống, phạm Tác ác.

Nếu phạm 1 trong 75 điều "ƣng học pháp" gọi là phạm Tác ác cả, không cố ý, quên không biết có bịnh, có điều rủi ro, và Tỳ-khƣu điên đều không phạm tội.

Không cố ý là: Tính mặc cho kín mình thiệt mà quên, rồi mặc không kín nhƣ thế gọi là: không cố ý không phạm tội . tâm tƣởng nơi khác, rồi mặc không kín nhƣ thế gọi là quên, vì "quên" nên không phạm tội.

Không biết mặc áo cho kín nhƣ thế, gọi là không biết, không phạm tội nhƣ lệ thƣờng, Tỳ-khƣu phải học hỏi trƣớc, nếu không học hỏi trƣớc, nhƣ thế gọi là "dễ duôi", cũng không khỏi phạm Tác ác.

Tỳ-khƣu nào, đầu gối lớn, ống chân dài, mặc y phục xuống khỏi 8 ngón tay cho kín cũng nên.

Tỳ-khƣu nào có ghẻ nơi đầu gối hoặc trong chân nhƣ thế gọi là có bịnh, mặc y cao lên hoặc thấp xuống cũng nên.

Thú dữ rƣợt hoặc bọn cƣớp đánh đuổi gọi là: có điều rủi ro. Trong khi rủi ro nhƣ thế, không phạm.

Các nguyên nhân không sanh tội nhất là: không cố ý nhƣ đã nói trên, cũng kể vào trong tất cả điều học "ƣng học pháp" sẽ giải ra phía sau, nơi nào có chi khác nhau sẽ giải thêm trong điều ấy.

Trong tất cả điều học ấy, đều không phạm tội vì bảo kẻ khác làm (anànattika).

Điều học này có 3 chi:

- Không đề đặt cẩn thận (anàdasiyam); - Không có nguyên nhân không phạm tội (anàpattikaranàbhàvo); - Mặc không kín mình (aparimandalam nivàsanam).

Đều đủ cả 3 chi ấy mới phạm Tác ác .

Trong mỗi điều học "Ƣng học pháp" đều có 3 chi giống nhau nhƣ trong điều học này. cho nên trong mấy điều học sau, không cần phải nói đến phần chi phạm tội nữa.

Chỗ sanh tội sẽ giải ra phía sau cuối cùng. Trong mỗi câu đầu của "Ƣng học pháp" không nói tên tội, chỉ có câu Tỳ-khƣu nên làm nhƣ vầy: "điều đủ cả điều học" (sikkhàkaranìyà). Biết rằng phạm tội Tác ác, vì tiếng "không cẩn thận" mà làm thì phạm Tác ác. Cho nên phía sau không cần phải nói tên tội nữa, cũng nên biết phạm tội vì không cẩn thận.

2) Tỳ-khƣu nên làm nhƣ vầy: Ta nên đắp y cho kín mình, mặc y vai trái phía dƣới từ đầu gối xuống khoảng 4 ngón tay, phía trên trùm cho kín cánh chỏ tay trái (parimandala pàràpana).

3) Tỳ-khƣu nên làm nhƣ vầy: ta nên trùm y cho kín mình khi đi vào khoảng nhà (supaticchannoantaragharegamana).

4) Tỳ-khƣu nên làm nhƣ vầy: ta nên trùm y cho kín mình khi ngồi trong khoảng nhà (supaticchannoantaragharenisidana);

Vào ngụ trong khoảng nhà dầu ngồi rồi ra y, mặc cho kín mình (nhƣ trong khi ở trong chùa) trong lúc ban ngày hoặc ban đêm cũng không phạm tội.

Tiếng "vàsupagatassa" trong kinh chú giải rằng: "đi vào để ngụ, nhƣng không định ngụ đêm hay là ngụ đở". Có chỗ lại nói "vàsupagato" nghĩa là đi vào ngụ đêm.

5) Tỳ-khƣu nên làm nhƣ vầy: ta nên thu thúc cho chánh đáng là không nên múa tay chơn, khi đi vào khoảng nhà (susamvuto antaraghare gamana).

6) Tỳ-khƣu nên làm nhƣ vầy: Ta nên thu thúc cho chánh đáng là không nên múa tay chơn, khi ngồi trong khoảng nhà (susamvuto antaraghare nisìdana).

7) Tỳ-khƣu nên làm nhƣ vầy: Ta nên ngó xuống là xem phía trƣớc, xa 4 hắc khi đi vào khoảng nhà (nghỉ đứng trong nơi nào rồi liếc xem để ngừa sự rủi ro tai hại: nhƣ voi, ngựa, xe cũng nên) (ukkhittacakkhuantaraghare gamana).

8) Tỳ-khƣu nên làm nhƣ vầy: ta nên ngó xuống xa 4 hắc khi ngồi trong khoảng nhà (ukkhittacakkhu antaraghare nisìdana).

9) Tỳ-khƣu nên làm nhƣ vầy: ta không nên dỡ y lên, khi đi vào trong khoảng nhà, dầu trong khi thọ thực cũng không nên dỡ y lên (na ukkhittakàya antaraghare nisìdana).

10) Tỳ-khƣu nên làm nhƣ vầy: ta không nên dỡ y lên, khi ngồi trong khoảng nhà (na ukkhittakàya antaraghare nisìdana).

11) Tỳ-khƣu nên làm nhƣ vầy: Ta không cƣời lớn tiếng khi đi vào khoảng nhà, dầu có bịnh cũng không khỏi phạm tội (na ujjhaggikàya antaraghare gamana).

12) Tỳ-khƣu nên làm nhƣ vầy: Ta không cƣời lớn tiếng khi ngồi trong khoảng nhà. Nếu có cớ nên cƣời, thì, mĩm cƣời, không phạm tội (na ujjhaggikàya antaraghare nisìdana).

13) Tỳ-khƣu nên làm nhƣ vầy: Ta nên nói nhỏ nhẹ khi đi vào khoảng nhà (appasaddho antaraghare gamana).

14) Tỳ-khƣu nên làm nhƣ vầy: Ta nên nói nhỏ nhẹ khi ngồi trong khoảng nhà (appasaddho antaraghare nisìdana). nói nhỏ nhẹ là nhƣ nhà bề dài 12 hắc, đại đức (sƣ cả) ngồi đầu, vị thứ nhì ngồi giữa, vị thứ ba ngồi sau chót.

nếu vị cả nói với vị thứ nhì, vị này chƣa đủ nghe rõ, còn vị thứ ba chỉ nghe tiếng mà không phân biệt đƣợc lời lẽ chi của 2 vị ngồi trƣớc, nhƣ thế gọi là nói nhỏ nhẹ. Còn nói lớn tiếng là tiếng nói nghe đến vị thứ ba phân biệt đƣợc sự lý, nhƣ thế gọi là lời nói lớn.

Trong kinh Chú giải nói: phân biệt tiếng nhỏ, tiếng lớn là tiếng nói thƣờng không nhỏ không lớn nhƣng có ngƣời có tiếng lớn, có ngƣời có tiếng nhỏ. Vậy nên nói tiếng thƣờng làm mẫu.

15) Tỳ-khƣu nên làm nhƣ vầy: Ta không uốn mình khi đi vào khoảng nhà (nakàyappacàlakam antaragha renisìdana).

16) Tỳ-khƣu nên làm nhƣ vầy: Ta không uốn mình khi khi ngồi trong khoảng nhà (nakàyappacàlakam antaragha renisìdana).

17) Tỳ-khƣu nên làm nhƣ vầy: ta không nên đánh đồng xa khi đi vào khoảng nhà (nabàhuppalakaman antaragha gamana).

18) Tỳ-khƣu nên làm nhƣ vầy: ta không nên uốn vai khi ngồi trong khoảng nhà (nabàhuppacà lakaman antaragha renisìdana).

19) Tỳ-khƣu nên làm nhƣ vầy: ta không nên lắc đầu khi đi vào khoảng nhà (nasisappacà lakaman antaragha gamana).

20) Tỳ-khƣu nên làm nhƣ vầy: ta không nên lắc đầu khi ngồi trong khoảng nhà (nasisappacà lakam antaragha renisìdana). Nên ngồi cho thân thể, tay chân ngay thẳng, trong khi ngồi trong khoảng nhà.

Trong 3 điều học, nói về khi ngồi ấy, nếu vào ngụ đêm trong xóm, dầu uốn mình, lắc đầu cũng không phạm tội.

21) Tỳ-khƣu nên làm nhƣ vầy: ta không nên chống nạnh khi đi vào trong khoảng nhà (nakhambhakato antaraghare gamana).

22) Tỳ-khƣu nên làm nhƣ vầy: ta không nên chống nạnh khi ngồi trong khoảng nhà, vào ngụ đêm chống nạnh không phạm tội (nakhambhakato antaragha renisìdana).

23) Tỳ-khƣu nên làm nhƣ vầy: ta không nên trùm đầu khi đi vào trong khoảng nhà (na ogunthito antaraghare gamana).

24) Tỳ-khƣu nên làm nhƣ vầy: ta không nên trùm đầu khi ngồi trong khoảng nhà (na ogunthito antaraghare nisìdana).

25) Tỳ-khƣu nên làm nhƣ vầy: ta không nên nhón gót khi đi vào trong khoảng nhà (na ukkutikàya antaraghare gamana).

26) Tỳ-khƣu nên làm nhƣ vầy: ta không nên ngồi khoanh tay choàng đầu gối khi ngồi trong khoảng nhà ( napallathikàyan taraghare nisìdana), vào ngụ đêm không phạm tội.

Trong cả 26 điều này, Tỳ-khƣu vì dễ duôi, cố ý làm sai luật cấm, phạm Tác ác.

Không cố ý, quên, không biết, có sự tai hại và Tỳ-khƣu bịnh, và Tỳ-khƣu điên đều không phạm tội.

---o0o---

II. THỌ THỰC CHO                CHỈNH         TỀ   -   PHẦN    THỨ      NHÌ (Bhojanapatisamyutta).

Có 30 điều học:

1) Tỳ-khƣu nên làm nhƣ vầy: ta nên chú ý thọ lãnh vật thực cho đúng phép, là không làm nhƣ thế, lấy đem đi đổ bỏ, vì giận (sakkaccam pindapàta patiggahana).

2) Tỳ-khƣu nên làm nhƣ vầy: khi thọ thực ta chỉ nên ngó trong bát (pattasanni pindapàta patiggahana).

3) Tỳ-khƣu nên làm nhƣ vầy: ta chỉ nên thọ lãnh canh vừa với cơm (samasùpaka pindapàta patiggahana).

4) Tỳ-khƣu nên làm nhƣ vầy: ta chỉ nên thọ lãnh vật thực vừa miệng bát (samatittika pindapàta patiggahana), dầu thọ lãnh vật ajàmakàlika, sattàkakàlika hoặc yàvajìvika đầy tràn bát cũng nên.

nếu thọ lãnh 2 bát nên thọ trƣớc 1 bát rồi để vào nơi khác gởi về chùa, rồi thọ thêm nữa, hoặc mía đã róc, chặt ra từng đoạn, hoặc trái cây mà họ gói lại

để lên bát, nhƣ thế nói là vun bát cũng không đặng, cho nên thọ lãnh cũng nên.

Trong điều này, dầu Tỳ-khƣu đau thọ lãnh vật thực, vung tràn bát cũng không khỏi tội.

5) Tỳ-khƣu nên làm nhƣ vầy: Ta nên ăn cho chỉnh tề (sakkaccam pindapàta bhunjana).

6) Tỳ-khƣu nên làm nhƣ vầy: khi ăn ta chỉ nên ngó trong bát (pattasanni pindapàta bhunjana).

7) Tỳ-khƣu nên làm nhƣ vầy: Ta phải ăn vật thực cho đều, là không ăn sâu giữa bát, hoặc đùn vun lên (sapadàna pindapàta bhunjana).

8) Tỳ-khƣu nên làm nhƣ vầy: ta chỉ dùng canh cho vừa với cơm (samasùpaka pindapàta bhunjana).

9) Tỳ-khƣu nên làm nhƣ vầy: ta không nên đùa cơm vun lên giữa bát mà ăn (nathùpikato omaddità pindapàta bhunjana).

10) Tỳ-khƣu nên làm nhƣ vầy: ta không nên đùa cơm khuất lấp đồ ăn, cố ý muốn đƣợc nhiều thêm nữa, dầu Tỳ-khƣu bịnh cũng không khỏi phạm tội.

Nếu không cố ý muốn đƣợc thêm mà đùa khuất vật thực không phạm tội (nasùpamvàbyanjanam vàodane napaticchàdana).

11) Tỳ-khƣu nên làm nhƣ vầy: ta không bịnh không xin vật thực để ăn; xin nơi bà con hoặc nơi ngƣời có yêu cầu, hoặc xin cho ngƣời khác không phạm tội (sùpamvàbyanjanam vàodanam và agilànno attano atthàya vinnàpetvà bhunjana).

12) Tỳ-khƣu nên làm nhƣ vầy: ta không nên liếc xem bát vị khác, cố ý tìm lỗi ngƣời, Tỳ-khƣu bịnh cũng không khỏi phạm tội.

Liếc xem cố ý cho thêm, hoặc không cố ý tìm lỗi không phạm tội (na ujjhàna sanniparesam pattaolokana).

13) Tỳ-khƣu nên làm nhƣ vầy: ta không làm vắt cơm cho lớn quá bằng trứng ngỗng, gọi là lớn quá, nhỏ bằng trứng gà gọi là nhỏ quá, nhỏ hơn trứng ngỗng, lớn hơn trứng gà thì vừa (nàtimahan takavalakarana).

14) Tỳ-khƣu nên làm nhƣ vầy: ta làm vắt cơm cho tròn không dài (parimandala àlopakarana).

15) Tỳ-khƣu nên làm nhƣ vầy: khi vắt cơm chƣa đến miệng, ta không hả miệng chờ (na anàhataka valemuhkadvà ravivarana).

16) Tỳ-khƣu nên làm nhƣ vầy: trong khi ăn không nhét trọn bàn tay vào miệng (nabhunjamà nosabbam hatthammukhe pakkhipana).

17) Tỳ-khƣu nên làm nhƣ vầy: ta không nói chuyện khi vật thực còn trong miệng (nasakavalena mukhenabỳaharana).

18) Tỳ-khƣu nên làm nhƣ vầy: ta không thảy vật thực vào miệng mà ăn (napindukkhepakabhunjana).

19) Tỳ-khƣu nên làm nhƣ vầy: ta không cắn vắt cơm mà ăn (nakavalàvaccedakabhunjana).

20) Tỳ-khƣu nên làm nhƣ vầy: ta không ăn độn cơm bên má nhƣ khỉ ăn (nà avagandakàraka bhunjana).

21) Tỳ-khƣu nên làm nhƣ vầy: ta không búng rảy tay trong khi ăn (rảy rác đƣợc) (nahatthaniddhunaka bhunjana).

22) Tỳ-khƣu nên làm nhƣ vầy: ta không làm cho cơm đổ, liệng, bỏ rác, có đổ cơm không phạm tội (nasitthàvakàraka bhunjana).

23) Tỳ-khƣu nên làm nhƣ vầy: trong khi ăn ta không le lƣỡi ra khỏi miệng (na jivchànicchà raka bhunjana).

24) Tỳ-khƣu nên làm nhƣ vầy: ta không nên ăn và chắp (nacapucapukà raka bhunjana).

25) Tỳ-khƣu nên làm nhƣ vầy: ta không dùng vật thực nghe tiếng rột rột (nasurusurukà raka bhunjana).

Điều học này, đức Phật cấm chế tại Ghosita tịnh xá, gần thành Kosambi, do 1 vị Tỳ-khƣu nghe Tăng thọ sữa húp rột rột rồi diễu rằng: có lẽ Tăng húp sữa cho nguội chăng?

26) Tỳ-khƣu nên làm nhƣ vầy: ta không ăn, liếm tay (nahatthanilehaka bhunjana).

27) Tỳ-khƣu nên làm nhƣ vầy: ta không nên ăn liếm bát và vét bát (napattanille haka bhunjana).

28) Tỳ-khƣu nên làm nhƣ vầy: ta không liếm môi trong khi ăn (na otthanille napattanille haka bhunjana).

29) Tỳ-khƣu nên làm nhƣ vầy: ta không dùng tay còn dính vật thực, cầm đồ đựng nƣớc, tính đem rửa tay hoặc cho ngƣời khác rửa, cầm không phạm tội. (nasàmi senahatthenapà nìyathàlakapatiggahana).

Điều học này đức Phật cấm chế tại rừng Bhesakalà gần thành sumsumàratira, do chƣ Tỳ-khƣu tay còn dính cơm mà cầm đồ đựng nƣớc bị thí chủ chê trách.

30) Tỳ-khƣu nên làm nhƣ vầy: ta không đổ nƣớc rửa bát còn hột cơm, trong khoảng nhà. Nên lƣợm cơm cho nát rồi đổ, hoặc đổ trong ống nhổ, rồi đem đi đổ hoặc đem đổ nơi khác, đều không phạm tội (nàsasittha kampattadhovanaman taragharechaddana).

trong cả 30 điều học này, Tỳ-khƣu nào dễ duôi, cố ý, phạm Tác ác. Không cố ý, không trí nhớ, không biết mình, có sự hại, và Tỳ-khƣu điên đều không phạm tội.

Tỳ-khƣu bị bịnh không phạm tội, trừ ra trong 4 điều học thọ vật thực đầy tràn miệng bát, móc ăn giữa bát, đùa cơmlấp vật thực và liếc xem bát Tỳ- khƣu khác để tìm lỗi ngƣời, dầu Tỳ-khƣu bịnh cũng không khỏi phạm tội.

---o0o---

III. THUYẾT PHÁP CHO               ĐÚNG      PHÉP     PHẦN     THỨ     BA (dhammadesanàpatisamyutta).

Có 16 điều học:

1) Tỳ-khƣu nên làm nhƣ vầy: ta không nói pháp đến ngƣời vô bịnh, có dù trong tay.

Chú giải: Nếu ngƣời khác họ che cho, hoặc dù để trong mình cho vừa rảnh tay cũng gọi là ngƣời không có dù trong tay, nói pháp đến ngƣời ấy cũng nên (nachatta pànissagilànassadhammadesana).

2) Tỳ-khƣu nên làm nhƣ vầy: ta không nói pháp đến ngƣời vô bịnh, có gậy trong tay (nhƣ trong điều học trên) (nadanda pànissagilànassadhammadesana).

3) Tỳ-khƣu nên làm nhƣ vầy: ta không nói pháp đến ngƣời vô bịnh, có vật bén (dao, gƣơm) trong tay (nhƣ trong điều học trên) (nasattha pànissagilànassadhammadesana).

4) Tỳ-khƣu nên làm nhƣ vầy: ta không nói pháp đến ngƣời vô bịnh, có cung tên, súng trong tay (àvudha pànissagilànassadhammadesana).

5) Tỳ-khƣu nên làm nhƣ vầy: ta không nói pháp đến ngƣời vô bịnh, có mang dép guốc (napàdukàru dhassa gilànassadhammadesana).

6) Tỳ-khƣu nên làm nhƣ vầy: ta không nói pháp đến ngƣời vô bịnh, có mang giầy da (naupàhanàarullhassaa gilànassadhammadesana).

7) Tỳ-khƣu nên làm nhƣ vầy: ta không nói pháp đến ngƣời vô bịnh, ngồi trên xe, võng ... ngồi trên xe với nhau, nói pháp cũng đƣợc.

Tỳ-khƣu ngồi trên xe cao, ngƣời nghe ngồi xe thấp hoặc ngồi trên xe bằng nhau, Tỳ-khƣu ngồi xe trƣớc, ngƣời nghe ngồi xe sau, đều nói pháp đƣợc hết. Nhƣng ngƣời ngồi xe sau, dầu cao hơn mà nói pháp đến ngƣời ngồi xe trƣớc không nên (naỳanaga tassa gilànassadhammadesana).

8) Tỳ-khƣu nên làm nhƣ vầy: ta không nói pháp đến ngƣời vô bịnh, ngồi hoặc nằm trên giƣờng (nasayanaga tassa gilànassadhammadesana).

Tỳ-khƣu nằm nơi cao nói pháp đến ngƣời nằmnơi thấp cũng nên, ngƣời nằm nói pháp đến ngƣời đứng, hoặc ngồi nói đến ngƣời đứng, hoặc ngồi với nhau, hoặc đứng nói với ngƣời đứng đều đƣợc cả.

9) Tỳ-khƣu nên làm nhƣ vầy: ta không nói pháp đến ngƣời vô bịnh, ngồi khoanh tay choàng qua đầu gối (napallatthikàyanisinnassa agilànassadhammadesana).

10) Tỳ-khƣu nên làm nhƣ vầy: ta không nói pháp đến ngƣời vô bịnh, có bịt khăn (navetthitasìsassa agilànassadhammadesana).

11) Tỳ-khƣu nên làm nhƣ vầy: ta không nói pháp đến ngƣời vô bịnh, đội khăn hoặc nón (na ogunthitasisassa agilànassadhammadesana).

12) Tỳ-khƣu nên làm nhƣ vầy: ta không nói pháp đến ngƣời vô bịnh, ngồi trên chiếu đệm (nachamàyamnisìditvà àsane nisinnassa agilànassadhammadesana).

13) Tỳ-khƣu nên làm nhƣ vầy: ta không ngồi trên chỗ thấp nói pháp đến ngƣời vô bịnh ngồi nơi cao (nanice àsanenisìditvà uce àsanenisinnassa agilànassadhammadesana).

14) Tỳ-khƣu nên làm nhƣ vầy: ta không đứng nói pháp đến ngƣời vô bịnh ngồi (nathito nisinnassa agilànassadhammadesana).

Trong kinh Chú giải có nói, dầy Tỳ-khƣu trẻ đến chỗ Tỳ-khƣu cao hạ, rồi Tỳ-khƣu trẻ ấy đứng, vị trƣởng ngồi hỏi đạo, Tỳ-khƣu trẻ không nên đáp. Nếu Tỳ-khƣu trẻ không có thể bảo vị trƣởng lão đứng dậy mới nên hỏi,không dám nói, vì tôn kính vị trƣởng lão, nên nghĩ rằng; ta nói pháp đến Tỳ-khƣu trẻ đứng gần bên, rồi nói cũng nên.

15) Tỳ-khƣu nên làm nhƣ vầy: ta không đi phía sau nói pháp đến ngƣời vô bịnh đi phía trƣớc (napacchato gacchanto purato gacchantassa agilànassadhammadesana).

kinh Chú giải có nói, nếu ngƣời đi trƣớc nói đạo không nên đáp, nên nghĩ rằng: ta nói pháp đếnngƣời đi phía sau, nhƣ thế rồi nói.

16) Tỳ-khƣu nên làm nhƣ vầy: Ta không đi ngoài đƣờng, nói pháp đến ngƣời vô bịnh đi trong đƣờng (na upathena gacchanto pathena gacchantassa agilànassadhammadesana).

nếu mỗi ngƣời đi 1 bên đƣờng, nói pháp cũng nên.

Trong cả 16 điều học, Tỳ-khƣu dễ duôi cố ý phạm Tác ác .quên, không biết mình, có bịnh, có điều hại,và Tỳ-khƣu điên đều không phạm tội.

---o0o---

IV. LƢỢM LẶT, PHẦN THỨ TƢ (Pankinnaka).

Có 3 điều học:

1) Tỳ-khƣu nên làm nhƣ vầy: ta không bịnh, không đứng tiểu hoặc đại tiện. Trong khi mắc đại tiểu tiện gấp rút không phạm tội. (nathito agilàno uccàram vàpassàvamvàkarana).

2) Tỳ-khƣu nên làm nhƣ vầy: ta không bịnh, không đại hoặc tiểu tiện, khạc nhổ, hỉ mũi trên chỗ xanh nhứt là cây cỏ tƣơi, dầu rễ cây còn sống cũng đều gọi là xanh cả (naharite agilàno uccàram vàpassàvamvàkarana).

Lên ngồi trên nhánh cây để đại tiểu tiện rớt xuốn chỗ không có vật xanh cũng nên. Đi tiểu chỗ không có vật xanh, dầu đại tiểu tiện đến gấp rút cũng gọi nhƣ ngƣời có bịnh, không tội. Nếu tìm không kịp nơi không có vật xanh, nên kiếm vật chi lót. đại tiểu tiện có chảy nhằm vật xanh cũng vô tội.

3) Tỳ-khƣu nên làm nhƣ vầy: ta không bịnh không đại hoặc tiểu tiện, khạc nhổ, hỉ mũi trong nƣớc (na udake agilàno uccàram vàpassàvamvàkarana).

Nƣớc để dùng đƣợc, nƣớc không dùng đƣợc không phạm tội. Nƣớc ngập không có gò đất, đại tiểu tiện trong nƣớc ấy không tội. đại tiểu tiện trênkhô chảy xuống nƣớc không phạm tội.

Trong cả 3 điều học ấy, Tỳ-khƣu dễ duôi cố ý phạm Tác ác. Không cố ý, không có trí nhớ, không biết mình có bịnh, có sự rủi ro, và Tỳ-khƣu điên đều không phạm tội.

***

Trong cả 75 điều ƣng học pháp (trừ ra điều 25, 29, 30 trong phần thọ thực tề chỉnh), đức Phật cấm chế tại Kỳ viên tịnh xá (Vihàra Jetavana) gần thành Xá Vệ (Sàvatthi) do phe Lục sƣ làm quấy.

2 điều học cƣời lớn, 2 điều học nói lớn tiếng, 1 điều học nói chuyện còn vật thực trong miệng thành 5 điều học.

1) Ngồi sát đất nói pháp đến ngƣời trên chiếu đệm.
2) Ngồi nơi thấp nói pháp đến ngƣời ngồi nơi cao.
3) Đứng nói pháp đến ngƣời ngồi.
4) Đi ngoài đƣờng nói pháp đến ngƣời đi trong đƣờng
5) Đi sau nói pháp đến ngƣời đi trƣớc

5 điều học này với 5 điều trên thành 10 điều học. 10 điều học này thuộc về samanubhàsanasamutthàna là tội sanh do thân khẩu ý, phạm tội vì làm (kiriỳa) khỏi phạm tội vì tƣởng (sannàvimokkha) phạm tội vì cố ý (sacittaka), phạm tội vì đời (lokavajja) thân nghiệp (kàyakamma), khẩu nghiệp (vacikamma), ác tâm (akusalacitta), thọ khổ (dukkhavedana).

Nói pháp đến ngƣời vô bịnh, có dù trong tay, có gậy trong tay, có vật bén (dao, gƣơm) trong tay, có cung tên trong tay, mang guốc, dép, mang giầy da đến ngƣời đi trên xe, ngƣời nằm, đến ngƣời ngồi khoanh tay choàng qua đầu gối, ngƣời bịch khăn, ngƣời đội khăn. 11 điều học ấy thuộc về dhamma desanasamutthàna là tội sanh do khẩu ý (kiriyà, kiriyà, sannàvimokkhà, sacittaka, lokavajja, vacikamma, akusalacetta, dukkhavedanà. Còn lại 53 điều học chỗ sanh tội (sanutthàna) nhƣ trong điều học Bất cộng trụ thứ nhất (pathamapàràjika sikkhàpada).

Lại nữa, Ƣng học pháp không có nhất định là chỉ bấy nhiêu, mà không nhất định ấy là cách thức Tỳ-khƣu nên học và hành chẳng phải có bấy nhiêu đâu, dầu là pháp hành đức Phật đã chế định trong phần hành (vattakhanidha) cũng gọi là ƣng học pháp, vì là pháp hành Tỳ-khƣu nên học và hành theo.

---o0o---

VIII. DIỆT TRANH (ADHIKARANA SAMATHA)

Duyên cớ tranh biện (Adhikarana) có 4:

1) Tranh biện điều phải trái(vivadàadhikarana) là nói rằng: cái này là pháp là luật, cái này không phải là pháp,không phải là luật;.

2) Bắt tội nhau (anevàdàdhikarana) là buộc tội nhau vì phạm tội này tội kia;

3) Phạm các tội (apattàdhikarana);

4) Việc mà Tăng nên làm (kiccàdhikarana).

Diệt Tranh có 7 phép:

1) Sự dứt trong 4 điều tranh biện trong nơi giữa Tăng, giữa Pháp, giữa Luật là dứt điều cãi lẽ do theo Pháp, do theo Luật, đúng theo lời của đức Phật cấm chế và chuẩn hành (budhappannatti, budhànunnatti) trƣớc mặt ngƣời là tiên cáo và bị cáo hoặc Tỳ-khƣu thú nhận tội (sammukhàvinaya);

[Diệt tranh: Dứt điều tranh biện (giải hoà); Cấm chế: là cấm ngăn; Chuẩn hành: là cho thi hành]

2) Sự mà Tăng tụng để tuyên bố chỉ tên A la hán là bậc có trí nhớ đủ rồi, không kẻ nào buộc tội chi đƣợc cả(sativinaya);

3) Sự mà tăng tụng để tuyên bố chỉ tên Tỳ-khƣu điên đã hết điên rồi; không cho kẻ nào cáo tội mà Tỳ-khƣu ấy đã phạm trong khi còn điên (amulhavinaya);

4) Sự định tội theo lời thú nhận mà ngƣời khai thiệt (patinnatakarana);

5) Sự phân đoán, lấy theo lời khai của phần đông ngƣời có đạo đức (yebhuyyasikà);

6) Sự mà luật định đến ngƣời phạm tội (tassapàpiyasika);

7) Sự giải hòa cho nhau cả hai bên không cần xử đoán việc trƣớc (tinavatthàraka).

--- o0o ---

NHỮNG ĐIỀU HỌC NGOÀI GIỚI BỔN TRỌNG TỘI (Thullaccaya)

Thullaccaya dịch là "Trọng tội" hay là tội xấu, nghĩa là: tội trọng hay tội xấu hơn các tội khác (ngoài tội Bất cộng trụ và Tăng tàn).

Giải về Trọng tội có hai điều:

1) Tỳ-khƣu không bỏ.

2) Không nên chia tài sản trọng của tăng, nếu bỏ hoặc chia, phạm Trọng tội,vì Phật có cấm rằng: tài sản trọng có 5 phần:

Phần thứ nhất:

1) Àràmo: vƣờn, trái cây, bông cây. 2) Aràmàvatthu: đất vƣờn

Phần thứ nhì:

3) Vihàro: thất, nhà. 4) Vihàravatthu: đất chùa, thất

Phần thứ ba:

5) manco: vƣờn.
6) pitham: bàn nhỏ thấp dài.
7) bhisi: nệm.
8) bimbohanam: gối.

Phần thứ tƣ (các vật trong phần này đều làm bằng kim loại):

9) lohakimbhi: nồi.
10) lohabhànakam: cân
11) lohavàrako: thùng lớn
12) lohakajàham: chậu
13) vàsi: dao nhỏ
14) pharasu: búa
15) kuthàri: rìu
16) kuddàro: xuổng
17) nikhàdanam: vá

Phần thứ năm:

18) vali: dây 19) velu: tre (dài 8 ngón tay ngón tay trở lên).

20) munjam: cỏ óng
21) pabbajjan: cỏ năn nỉ
22) tinam: các thứ cỏ để che lợp (từ 1 bó trở lên).
23) mattika: đất sét
24) dàrubhandam: vật dụng làm bằng cây
25) mattikàbhandam: vật dụng làm bằng đất.

Tất cả 25 món ấy, món nào thí chủ đã dâng đến "Giáo hội", hoặc phát sanh trong "Giáo hội" đều gọi là tài sản trọng của "tăng già" (garubhanda) nghĩa là: Tăng già hoặc nhóm (2,3 Tỳ-khƣu) hoặc 1 Tỳ-khƣu nên không bỏ, không nên chia, dầu bỏ dầu chia cũng không gọi là bỏ, là chia của ấy cũng còn là của "tăng già" nhƣ cũ. Tỳ-khƣu nào,vì chấp mình làm lớn, bỏ hoặc chia của "tăng già" nhƣ thế phạm Trọng tội (thullaccaya). Nếu cố ý bỏ, hoặc chia, cho luật sƣ trừng phạt theo giá của vật. Nếu làm sanh sự lợi ích đến "tăng già", đem đổi vật bền chắc, theo phép, hoặc vật cao giá hơn, hoặc dùng vật thấp hèn đổi lấy gạo để ăn, hoặc để tu bổ chùa, thất... trong cơn đói cũng nên.

Tất cả tài sản trọng của "tăng già" một món nào chẳng hạn, Tỳ-khƣu lấy dùng riêng cho mình, nên kiếm vật khác bằng giá, hoặc cao giá hơn đem thế lại mới nên; nồi bát tách bình trà, ô ... bằng kim loại; đũa, thuốc nhỏ mắt ... ống khoá, chìa khoá vật bằng kim loại; hoặc bằng cây đang làm, nên chia đƣợc, dây, tre ... đem làm việc cho"Tăng già". Hoặc cho tháp thờ, rồi còn dƣ, đem dùng làm việc cho Tỳ-khƣu cũng nên.

Đây chỉ giải vắn tắt, nếu muốn học cho rộng, tìm thêm trong phẩm Catutthasàmantapàsàdikà.

Lại nữa không nên cho ai mổ trong chỗ kín, hoặc mổ gần chỗ kín cách chừng lối 2 ngón, nếu thoa thuốc không cấm.

Điều học này phạm vì cố ý(sacittaka).

Không nên lõa thể, không nên mặc y làm bằng lá tranh, bằng vỏ cây, bằng tóc ngƣời, bằng lông đuôi của thú, bằng lông cánh chim, da cọp, y làm bằng vỏ gai.

Không nên lạm dụng chạm vào chỗ kín thú cái.

Không gấp làm lễ Phát lồ (Uposatha) hoặc Tự tứ (Pavàranà) vì cố ý cho Tỳ- khƣu khác không làm đƣợc. Tỳ-khƣu nào phạm các điều trên đây gọi là phạm Trọng tội (thullaccaya.).

---o0o---

TÁC ÁC (Dukkata).

Tỳ-khƣu không nên mặc y phục nhƣ kẻ thế.

Không nên mặc y màu xanh, vàng nhợt.

Không nên mặc y may đƣờng chỉ xuôi (không có cắt may đƣờng ngang, nghĩa là không có "điều").

Không nên mặc y có bông hoa thêu thùa, không nên chỉ mặy y nội và y vai trái mà đi, vào xóm, trừ ra có duyên cớ mới đƣợc phép để y 2 lớp lại (y tăng dà lê);.

Không nên mang dép đi vào xóm nếu không có bịnh.

Không nên mang dép 2 lớp, dép rơm, guốc, giày hàm ếch, giày thêu, giày có nhiều màu (là có màu đỏ, đen, sậm, trắng), da cọp, da beo, da voi, da cá nƣợc.

Không nên thoa phấn sức dầu, soi hình trong kiến và trong nƣớc, nếu vô bịnh.

Không nên đeo vòng cà rá.

Không nên cho ai hớt tóc hớt râu, nhổ tóc bạc.

Không nên xem nhan sắc phụ nữ.

Không nên lấy cây mà kỳ mình trong khi tắm.

Không nên đâu lƣng nhau mà kỳ, trong khi tắm.

Không nên máng bát lên nhánh cây.

Không nên chứa đốn ăn còn dƣ trong bát.

Không nên lấy bát còn ƣớc đem cất.

Không nên ngồi chung nghế hoặc chung chiếu cùng phụ nữ, hoặc bán nam bán nữ, hoặc kẻ thấy trai biến ra gái, thấy gái biến ra trai (có cả 2 bộ sanh trƣợc khí).

Không nên ngồi chung giƣờng chung ghế cùng Tỳ-khƣu tu lâu hơn 3 hạ.

Không nên nằm ngồi chỗ cao và rộng, chỗ có lót nệm gòn, nệm bông và tọa cụ bằng lông cừu tốt.

Không nên dùng gối lớn dài quá nửa mình.

Không nên ngồi chỗ có trải lót trƣớc, nếu chƣa xem xét.

Không nên nằm chỗ có treo bông hoa.

Không nên ngồi chỗ của vị Tỳ-khƣu lâu năm, thƣờng hay ngồi.

Không nên lạy 10 hạng ngƣời:

1. Tỳ-khƣu tu sau mình.
2. Sa-di và kẻ thế.
3. Tỳ-khƣu tu lâu năm hơm mà hành sái theo kinh luật.
4. Phụ nữ.
5. Bán nam bán nữ.
6. Tỳ-khƣu phạm phép "Tăng tàn".
7. Tỳ-khƣu đáng cho Giáo hội phạt lại nhƣ trƣớc, vì đang khi bị phạt mà
lại phạm thêm phép Tăng tàn.
8. Tỳ-khƣu đang sửa mình để cho Giáo hội giao thiệp lại nhƣ trƣớc.
9. Tỳ-khƣu đang hành phạt sửa lỗi để cho Giáo hội giao thiệp lại.
10. Tỳ-khƣu đã bị hành phạt rồi, mà Giáo hội đang chứng cho nhập vô
Giáo hội lại.

Không nên lấy đồ lót trải ngủ của Tỳ-khƣu nào đem dùng nơi khác.

Không nên bảo Tỳ-khƣu nào đứng dậy trong khi vị ấy đang ăn.

Không nên đuổi Tỳ-khƣu nào có bịnh đi ra khỏi chỗ ở mà phải nên săn sóc.

Không nên cấm vị khác ngủ đậu, nếu vị ấy có bịnh chút ít.

Không nên thọ lãnh thịt và cá tƣơi.

Không ăn thịt mà mình biết hoặc nghe hoặc thấy họ giết để cho mình ăn. Nếu có 1 trong 5 hạng ngƣời xuất gia thấy giết thì không nên ăn.

Không nên học hoặc dạy kẻ khác những việc ngoại đạo.

Không nên nói đạo trong chỗ đông ngƣời, nếu có mặt vị Tỳ-khƣu trƣởng lão mà ngài chƣa thỉnh nói.

Không nên tụng kinh kéo dài nhƣ giọng hát.

Không nên không cho mƣợn vải lọc nƣớc (nếu có vị khác muốn mƣợn).

Không nên làm cho tài vật của thí chủ bố thí ít phƣớc (vì sự tà mạng).

Không nên đem đồ khuất thực cho kẻ thế ăn trƣớc mình (trừ ra cho cha, mẹ vua, kẻ cƣớp, ngƣời sắp vào tu).

Không nên làm thầy thuốc.

Không nên làm kẻ đi thơ.

Không nên bợ đở kẻ thế mong đƣợc lợi.

Không nên trồng kiểng.

Không nên đánh đờn, thổi kèn, đánh cờ.

Không nên lấy đá cục, đá sỏi thảy mà chơi.

Không nên vô cớ mà leo cây.

Không nên đốt rừng.

Không nên dùng bát làm bằng cây, thau, đồng, nhất là bát có màu xanh và đen sậm

Không nên lấy cây dài quá 8 ngón tay, hoặc cụt hơn 4 ngón tay mà chà răng.

Không nên rù quến ngƣời xuất gia làm điều vô đạo.

Không nên nhuộm y bằng nƣớc nghệ, nƣớc cây dan, nƣớc cây vàng lồ.

Không nên động đến hình tƣợng phụ nữ, đồ nữ trang, 7 thứ lúa, 10 thứ ngọc thạch, đờn, kèn, trống, trái còn trên cây và khí giới, nhất là đao, gƣơm, súng.

Không nên cầm lấy những vật đựng đồ mà thí chủ chƣa dâng cúng.

Tỳ-khƣu đi xa mới đến, phải lột giày, sập dù, và không nên ngồi gần trƣởng thƣợng.

Không nên cấm vị mới tu ngồi phải chỗ.

Không nên làm cho nƣớc văng đầy y các vị ngồi gần.

Không nên ra vô lật đật, khi đi khất thực.

Không nên đứng xa hoặc gần ngƣời dâng cơm lắm.

Không nên lật đật thọ lãnh vật thực.

Không nên dòm, ngó mặt ngƣời thí chủ.

Không nên quét, giủ, đập đồ chỗ có ngƣời hoặc gần các vị khác, hoặc gần nƣớc uống hay phía trên gió.

Không nên dạy ai học, hoặc tụng kinh, thuyết pháp mà chƣa bạch cùng vị trƣởng thƣợng trong lúc ở chung.

Không nên nhúm lữa, hoặc tắt lữa, đóng hoặc mở cửa sổ mà không bạch cùng vị trƣởng lão, trừ ra ngài có cho phép trƣớc.

Không nên đi đụng nhằm, hoặc phất y trúng nhằm vị trƣởng lão.

Không nên đi vào nhà xí mà còn chấp tôn ti thƣợng hạ.

Không nên đi vào nhà xí lật đật nếu cửa đóng thì phải gõ cửa.

Không nên cởi y ở ngoài nhà xí.

Không nên đại tiện, rặn nghe lớn tiếng.

Không nên đại tiện hoặc tiểu tiện phía ngoài lỗ xí.

Không nên nên khạc nhổ, hỉ mũi ngoài lỗ xí.

Không nên dùng cây có gai, cây mụt mà chùi.

Không nên rửa nghe lớn tiếng.

Không nên để nƣớc dƣ trong lon, nếu nhà xí dơ quét rửa cho sạch.

Không nên đi ra nhà xí lật đật.

Không nên chƣa mặc y mà ra khỏi nhà xí.

Không nên đi xem hát đờn kèn.

Không nên mặc y nội, thiếu dây lƣng mà đi vào xóm.

Không nên mở cửa mà tay còn cầm bát.

Không nên ngủ chung cùng nhau trên chỗ có trải lót.

Không nên ăn tỏi, không có món chi trộn chung.

Không nên đi trên chỗ ngồi, chỗ nằm, nhất là: đi trên giƣờng ghế và chỗ đẹp hoặc có sơn phết, nếu chân chƣa rửa hoặc còn ƣớt, hoặc còn mang giày.

Không nên dựa vách nhà có tô vôi hoặc sơn phết và nhổ nƣớc miếng nơi ấy.

Không nên trải tọa cụ, trƣớc khi nằm trên chỗ ngủ sạch sẽ của Giáo hội.

Không nên để tóc dài quá 2 ngón tay, hoặc lâu hơn 2 tháng mới cạo.

Không nên để râu, lông mũi, móng tay, móng chân dài quá.

Không nên đánh bóng móng tay và móng chân.

Không nên ăn vật chi nếu chƣa quán tƣởng.

Không nên ăn thịt voi, thịt ngựa, thịt chó, thịt rắn,, thịt sƣ tử, thịt beo, thịt gấu, thịt chó rừng, thịt cọp.

Các Tỳ-khƣu nào đã phạm nhằm những phép đã kể trên, gọi là phạm Tác ác (dukkata).

---o0o---

ÁC KHẨU (Dubbhàsita)

Tỳ-khƣu không nên mắng chửi làm cho ngƣời hổ thẹn.

Không nên chơi với vị khác, hoặc trong bọn hay nói xiên xéo rằng "Mày là vua, ngƣơi là Bà la môn, cháu là thú, anh là bậc thông minh, ngƣơi là kẻ trộm cƣớp". Kêu danh hiệu giễu chơi nhƣ cách ấy, phạm tội ác khẩu (Dubbhàsita) (mỗi tiếng mỗi tội).

---o0o---

CHÚ GIẢI 10 ĐIỀU LẦM LẠC

Sau khi Phật diệt độ 100 năm. 700 vị đại A la hán cu hội lần thứ nhì, có đại đức Sabbakàmithero làm tọa chủ để giải quyết 10 lầm lạc sau này:

01) MUỐN ĐỂ TRONG ỐNG BẰNG SỪNG ĐƯỢC PHÉP ĂN (kappati singilonakappo)

Luật dạy rằng: Trong các món đƣợc phép ăn buổi sáng, nếu Tỳ-khƣu thọ lãnh rồi để dành qua ngày khác đemra ăn lại, phạm Ƣng đối trị .

Các Tỳ-khƣu xứ Vajjiputtaka lại nói "muối để dành trong ống làm bằng sừng, nếu qua ngày khác đem ra ăn với đồ lạt cũng đƣợc không phạm.

02)   XẾ    BÓNG    2         NGÓN        TAY    CÕN      ĂN     ĐƯỢC (kappatidvangulakappo)

Luật dạy rằng: Trong các món buổi mai, nếu xế bóng mà Tỳ-khƣu đem ra ăn, phạm Ƣng đối trị .

Các Tỳ-khƣu xứ Vajjiputtaka lại nói "Nếu chính xế qua 2 ngón tay cũng còn ăn đƣợc không phạm".

03) ĐI VÀO XÓM CÕN ĂN ĐƯỢC (kappatigàmantarakappo)

Luật dạy rằng: Nếu Tỳ-khƣu ăn rồi, đi khỏi nơi ấy mà còn ăn nữa, phạm Ƣng đối trị .

Các Tỳ-khƣu xứ Vajjiputtaka lại nói "Ta đi vào trong xóm, ăn nữa cũng đƣợc, không phạm".

04) Ở CHUNG CHỒ LÀM PHÉP "SÁM HỐI" (kappati àsàsa kappo)

Luật dạy rằng: Chỗ ở thuộc về Giáo hội, Tỳ-khƣu không nên làm phép "sám hối" riêng (làm lễ Uposatha), nếu làm thì phạm Tác ác.

Phép sám hối ấy cũng không kết quả chi.

Các Tỳ-khƣu xứ Vajjiputtaka lại nói "Làm nhƣ thế cũng đƣợc, không phạm".

05) LÀM PHÉP SÁM HỐI THEO Ý MÌNH CŨNG ĐƯỢC (kappati anuma tikappo)

Luật dạy rằng: Tỳ-khƣu làm phép sám hối (làm lễ Uposatha) phải hiệp nhau nơi chỗ của Giáo hội hành đạo vào ngồi đâu mặt nhau, nếu có vị nào đau

phải cho hay rồi mới nên hành. Bằng chẳng tuân theo đây gọi là hành theo phe đảng, phạm Tác ác.

Các Tỳ-khƣu xứ Vajjiputtaka lại nói "Không cần phải hiệp chung cùng nhau nhƣ thế. Ai đến trƣớc sám hối lần lần cũng đƣợc, không phạm".

06) LÀM THEO THÓI QUEN CŨNG ĐƯỢC (kappati ácinna kappo)

kinh luật đã dạy phân minh chỉ cho biết: sao là trật, sao là trúng. Những việc hành động theo ý riêng ông thầy của mình, nếu đúng theo kinh luật thì nên hành theo, bằng không đúng tròn chẳng nên nghe.

Các Tỳ-khƣu xứ Vajjiputtaka lại nói "Trò làm theo thói quen của ông thầy cũng đƣợc, không phạm."

07) SỮA TƯƠI ĐỂ CHUA THIỆT CHUA DÙNG CŨNG ĐƯỢC (kappati amathitakappo)

sữa tƣơi để lâu 1 lát chẳng còn chất sữa nhƣ hồi mới nặn ra, nhƣ ng chƣa đến nổi chua.

luật dạy rằng: Tỳ-khƣu ngăn thực rồi, đi khỏi nơi ấy mà còn dùng sữa nhƣ vậy thì phạm Ƣng đối trị .

Các Tỳ-khƣu xứ Vajjiputtaka lại nói "Dùng đƣợc, không phạm".

08) RƯỢU MỚI, CHƯA THIỆT MẠNH UỐNG CŨNG ĐƯỢC (kappati jalogimpàtum)

luật dạy rằng: rƣợu mới bỏ men vào, chua thành rƣợu thiệt, nếu Tỳ-khƣu uống thì Ƣng đối trị .

Các Tỳ-khƣu xứ Vajjiputtaka lại nói "Rƣợu ấy Tỳ-khƣu uống cũng đƣợc, không phạm".

09) TỌA CỤ KHÔNG CÓ BÌA DÙNG CŨNG ĐƯỢC (kappati adasakam nisìdana)

luật dạy rằng: Tỳ-khƣu làm tọa cụ, phải làm cho có bìa, bằng không, phạm Ƣng đối trị .

Các Tỳ-khƣu xứ Vajjiputtaka lại nói "Không cần làm cho có bìa dùng cũng đƣợc, không phạm".

10) CẢM XÖC VÀNG BẠC CŨNG ĐƯỢC (kappati jàtarùparajatam)

luật dạy rằng:Tỳ-khƣu không nên thọ lãnh hoặc cảm xúc đến vàng bạc, nếu thọ lãnh, hoặc cảm xúc, thì phạm Ƣng đối trị .

luật cho phép Tỳ-khƣu cảm xúc đến 4 món vật dụng: áo ca-sa, vật thực, chỗ ở, thuốc ngừa bịnh, nhƣng cấm cảm xúc đến vàng bạc.

Các Tỳ-khƣu xứ Vajjiputtaka lại nói "Tỳ-khƣu thọ lãnh hoặc cảm xúc đến vàng bạc cũng không phạm".

***

Các Tỳ-khƣu xứ Vajjiputtaka khởi nói 10 điều lầm lạc này giờ nào là Phật pháp suy đồi giờ nấy, làm cho xúc động đến tất cả chƣ vị A la hán. các ngài hội hiệp lại để chỉnh đốn Phật pháp và quyết rằng 10 của các Tỳ-khƣu xứ Vajjiputtaka nói trên là tà đạo, trái hẳn với Phật pháp đã có điểm giải phân minh từ lúc ấy rồi.

Những ngƣời xuất gia tu Phật, chẳng nên hành theo của các Tỳ-khƣu xứ Vajjiputtakađã nói trên.

---o0o---

14 PHÁP HÀNH (VATTA 14)

01) NHỮNG VIỆC CỦA TỲ-KHƯU XA MỚI ĐẾN PHẢI HÀNH (àgantukavatta)

Tỳ-khƣu ở nơi khác mới đến,muốn vào chùa phải làm nhƣ sau đây:

Nếu có mang giày phải cổi ra và xách đi.

Nếu che dù thì sập xuống.

Nếu đội khăn thì lấy xuống và cởi y trùm mình ra (mặc vừa vai mặc) rồi mới đi chầm chậm vào chùa, thấy các Tỳ-khƣu nhóm ở nơi nào phải đi ngay vào nơi ấy, để bát xuống và ngồi chỗ mình nên ngồi, hỏi thăm nƣớc uống, nƣớc tắm. Nếu cần dùng nƣớc uống, nƣớc rửa thì đƣợc phép dùng. Phải rửa chơn, một tay xối, một tay rửa: hỏi giẻ chùi châm mà chùi, lấy giẻ khô chùi trƣớc giẻ ƣớc chùi sau, rồi đem đi phơi.

Nếu thầy tu lâu năm hơn thì mình phải lạy trƣớc bằng mình cao hạ hơn thì vị kia phải làm lễ mình trƣớc.

Hỏi thăm chỗ ở, chỗ đi khuất thực cho gần hay xa, đi sớm hay là đi trƣa, chỗ nào không nên đi (là nhà không tin Phật pháp và quen cho có 1 vá cơm hoặc một hoặc 2 vị xin).

Hỏi cho biết có vị nào đắc thánh, mà còn ở thế đã có Giáo hội nhận.

Hỏi thăm nhà xí. hỏi thăm chỗ mà Giáo hội đã dạy phải vào phải ra, cho biết giờ vô, ra đặng ngừa thú dữ ngƣời ác.

Nếu thất cất trệt bỏ trống, thì phải gõ cửa chờ 1 chặp đã, rồi xô cửa xem xét khắp nơi, rồi mới nên bƣớc vào, e có sự hại. Nếu thất ấy có rác, bụi tên gƣờng, quét đƣợc thì phải quét.

Nếu không làm theo đây thì phạm Tác ác.

---o0o---

02) NHỮNG VIỆC TỲ-KHƯU Ở CHÙA PHẢI HÀNH (àvàsikavatta)

Tỳ-khƣu ở chùa phải lo cho có nƣớc uống, nƣớc tắm, ván lót, giẻ chùi chân sẵn để cho các vị ở phƣơng xa đến dùng.

Nếu Tỳ-khƣu ở xa mới đến, tu lâu năm hơn mình, mình phải đi rƣớc y bát, lót chỗ ngồi và chỉ chỗ vừa cho ngƣời nghỉ, mình phải lạy trƣớc. Nếu vị ở xa

tu ít hạ hơn, thì bảo vị ấy để đồ xuống theo chỗ, vị ấy phải làm lễ mình trƣớc. Mình phải chỉ chỗ nào nên đi, chỗ nào là nhà vị đã đắc thánh quả mà Giáo hội đã nhận, chỉ nhà xí và nơi nhà Giáo hội đã dạy đi vô ra có giờ định.

Nếu vị ở xa cao hạ hơn dầu mình có bận việc may y hay đang làm việc gì khác phải dẹp lại đó, dầu đang khi quét hoặc rửa tháp cũng vậy. Nếu vị ở xa biết điều, nên để cho mình làm việc càng tốt. đang khi làm thuốc cho Tỳ- khƣu bịnh nếu bịnh ấy vừa vừa thì để đó mà đi tiếp rƣớc. Nếu bịnh nặng thì lo thuốc trƣớc đã. Nếu vị ở xa biết điều, nên để cho mình lo thuốc. Nếu dâng nƣớc 1 lần vị ở xa uống hết phải đem thêm. Nếu quạt nên quạt dƣới chân 1 lần. Nếu vị ở xa dạy thôi quạt thì quạt trở xuống, nếu đến 3 lần thì để quạt xuống.

Nhữnng lời trên đây là dạy phận mình phải ở với vị cao hạ hơn. Nếu tu ít năm hơn, nên chỉ nƣớc uống, nƣớc tắm, chỗ nào, bấy nhiêu cũng đƣợc.

---o0o---

03) NHỮNG VIỆC CỦA TỲ-KHƯU RA ĐI ĐÁNG PHẢI HÀNH (gamikavatta)

Tỳ-khƣu có việc đi xa khỏi chùa, phải dẹp cất đồ trong thất của mình, dẹp giƣờng, ghế của Giáo hội và đóng cửa thất và giao cho Tỳ-khƣu hoặc Sa-di, hoặc ngƣời chức việc trong chùa, hay thí chủ nào cũng đƣợc.

Nếu không có ai thì lấy 4 cục đá làm dấu, để kê chân giƣờng, chồng ghế lên chiếu, gối, chồng lên ghế, cây, ván chất lại cho có chỗ, đóng cửa sổ hết rồi mới nên đi. Nếu thất ấy dột thì lợp dặm lại, nếu dặm không đƣợc, phải lấy đồ (chiếu, gối, mền, giƣờng) để lên trên 4 cục đá xa vách, chỗ không dột. Nếu thất dột gần hết phải đem các món ấy gởi trong xóm. Nếu không cần đem gởi phải kê giƣờng lên trên 4 cục đá để chính giữa thất, gối, chiếu, đệm để lên trên nhƣ trƣớc và lấy cỏ, lá cây, đậy lên, rồi mới nên ra đi. đây là nói thất lợp bằng lá.

---o0o---

04) NHỮNG VIỆC CỦA TỲ-KHƯU Ở TRONG NHÀ ĂN PHẢI HÀNH (anumodanavatta)

Đức Phật cho phép Tỳ-khƣu đọc kinh trong nhà ăn. Vị trƣởng lão đọc kinh trƣớc, các vị ngồi kế chờ tiếp, rồi đến mấy vị sau đọc tiếp nữa, hoặc vị cả dạy vị nhỏ đọc cũng đƣợc, mấy vị ngồi kế đó chờ. vị cả cùng mấy vị khác đi ra trƣớc cũng đƣợc (không cầnphải ngồi chờ).

Nếu vị cả bảo, thôi chúng ta đi, ngài ở lại, vị nhỏ lại bạch: dạ ngài đi đi. Nếu vị nhỏ không trả lời các vị lớn tính ra chờ bên ngoài cũng đƣợc. Ra ngoài rồi nên bảo trò mình, chờ vị kia đọc kinh rồi đã, nói nhƣ vậy càng tốt. Nếu thí chủ mời 1 vị nào đọc kinh theo ý họ, vị ấy đọc cũng vô lỗi. Nếu thí chủ thỉnh thuyết pháp, thì nên bạch cho vị cả hay trƣớc. Một nữa, các vị ngồi chờ ấy, muốn đi đại tiện hay tiểu tiện phải từ giả vị ngồi gần mình, rồi mới nên đi.

---o0o---

05) NHỮNG     VIỆC             TỲ-KHƯU         CHỊU      MỜI      ĂN     PHẢI HÀNH(bhattaggavatta)

Nếu có thí chủ mời trai tăng, Tỳ-khƣu mặc y cho đúng phép, mang bát theo đi thong thả không nên đi trƣớc vị lớn.

Phải mặc y cho kín giữ theo 75 điều ƣng học pháp, đi đứng cho tề chỉnh, ngồi cho nghiêm trang không nên ngồi khoanh tay,(không nên ngồi gần đụng vị cả, chỗ ngồi ngang nhau). Nếu chỗ ngồi rộng rãi, phải ngồi chừa cách 1, 2 chỗ ngồi xa hơn vị cả. Nếu chiếu chật hẹp,không dám ngồi gần,vị cả nên cho phép ngồi. Nếu vị cả không nói, nên bạch rằng: chỗ ngồi đây trọng lắm.Nếu đã nói nhƣ vậy, mà vị cả không trả lời, sẽ ngồi không lỗi, chỉ một mình vị cả lỗi thôi. Nếu vị nhỏ không bạch mà vẫn ngồi là phạm phép.

Không nên ngồi trên y 2 lớp.

Nếu thí chủ dâng nƣớc rửa bát, phải 2 tay bợ mà thọ lãnh nƣớc theo phép (nếu tay không dính cơm). Phải rửa bát cho tử tế không nên động khua nghe tiếng. Nếu có ống nhổ thì đổ vào đó cho êm ái bằng không thì đổ xuống đất cho dè dặt, sợ e văng nƣớc trúng nhằm vị khác.

Không nên thọ lãnh cơm đầy bát, để dành chỗ đựng đồ ăn .

Vị cả phải dạy thí chủ nên đem cơm chia ra cho đủ. Nếu đổ ăn vừa đủ 1, 2 vị thì nên làm thinh. Khuất thực chỉ phải nhìn xem trong bát (lãnh 2 phần đồ

ăn, 2 phần cơm). Nếu thí chủ chia vật thực chƣa đủ cho các vị, vị cả chƣa nên ăn. Đây nói về nhà ăn chật hẹp.

Nếu nhà ăn rộng rãi vừa cho các vị ngồi ăn, các Tỳ-khƣu ngồi 1 bên, thí chủ ngồi 1 bên, phải ăn thong thả, theo 75 điều ƣng học pháp. Nếu tay dơ, không nên cầm chém nƣớc mà uống. Nếu các Tỳ-khƣu ăn chƣa xong, vị cả không nên lãnh nƣớc rửa bát, đến khi đi ra khỏi nhà ăn vị nhỏ phải ra trƣớc (vị lớn ra sau) bởi nhà ăn chật hẹp. Khi ra khỏi rồi, phải đứng chờ vị cả, phải theo phép, (lớn trƣớc, nhỏ sau). Không nên đi gần nhau lắm, đi chừa cách khoảng 1 ngƣời qua lọt.

Không nên vừa đi vừa chơi. Phải giữ theo 75 điều ƣng học pháp cho đến khi về tới chùa.

---o0o---

06) NHỮNG VIỆC CỦA TỲ-KHƯU ĐI KHUẤT THỰC PHẢI HÀNH (pindacàrikavatta)

Tỳ-khƣu lúc ra đi khuất thực phải mặc y cho đúng, theo phép nhƣ đã nói trên, lấy bát mang vào xóm, đi chậm rải, trùm mình cho kín, giữ theo 75 điều Ƣng học pháp, đi ngay hàng. Khi đến xóm phải nghĩ rằng: "Mình đi vào phía này, ra phía này".

Không nên đi vô, ra lật đật, không nên đứng xa hoặc gần thí chủ lắm. Không nên quay mình lật đật, xem chủ nhà thọ thí cơm hay không. Nếu họ thôi làm việc và đứng dậy, bƣng thau cơm, hoặc mời thì hiểu rằng họ chịu dâng, nên đứng chờ. Nếu họ để cơm thì phải dùng tay trái đở y, tay mặt bợ bát đƣa ra và dở nắp bát bằng tay trái và bợ bát luôn. Không nên xem mặt thí chủ, chỉ biết họ chịu dâng cùng không. Nếu họ cầm thau cơm, hoặc vá cơm, họ mời mình đứng lại thì rõ họ chịu dâng. Nếu họ để bát rồi thì đậy bát lại, bỏ y xuống quanh mình đi cho tề chỉnh, giữ theo 75 điều ƣng học pháp.

Vị nào trở về chùa trƣớc phải trải lót nhà ăn, lo rửa chân, giẻ chùi chân, rửa chén dành để đồ ăn, nƣớc uống, nƣớc rửa cho đủ sẳn. Đi khuất thực trở về hiệp nhau rồi ăn, đổ bỏ đồ ăn dƣ nơi trống, hoặc đổ xuống nƣớc nào không có côn trùng (sợ nó chết). Quét nhà ăn cho sạch, vị nào thấy nƣớc uống, nƣớc xài, hoặc nƣớc trong nhà xí không có, nên gánh đổ cho đầy, gánh 1 mình không nổi, gọi vị khác tiếp với.

---o0o---

07) NHỮNG VIỆC CỦA TỲ-KHƯU ẨN TU TRONG RỪNG PHẢI HÀNH (àrannikavatta)

Tỳ-khƣu ẩn tu nơi rùng phải thức cho sớm, sửa soạn mang bát vào xóm, mang y vai trái, đóng cửa thất rồi ra đi. Gần đến xóm, nếu có mang dép, phải lột ra gỏ đất cho tử tế, trùm mình cho kín theo phép. Đến khi trở về, nếu ngoài xóm không có nƣớc thì ăn trong xóm. Nếu có nƣớc ngoài xóm, nên ăn ngoài xóm, rồi rửa bát cho sạch, mang bát và đắp y vai trái, mang dép vào mà đi (đây nói trong rừng vắng vẻ không ai thấy, nếu đi vào xóm thì không nên). Mặc nhƣ vậy, trong phải có lót mồ hôi, rồi trở về rừng.

Lại nữa, Tỳ-khƣu ở trong rừng phải xách nƣớc uống, nƣớc xài để dành nếu không có lu, lấy ống tre mà đựng và phải nhúm lửa để dành (ngừa khi hữu sự), có ống quẹt thì không cần, ở rừng hoặc đi đàng xa cũng phải vậy. Nếu có bạn, không có lửa cũng không cần, chỉ có gậy, phải biết xem phƣơng hƣớng (ngừa sự lạc đƣờng).

---o0o---

08) NHỮNG VIỆC CỦA               TỲ-KHƯU Ở THẤT PHẢI HÀNH (senàsanavatta)

Tỳ-khƣu ở chùa, ở thất, nếu dơ phải quét. Khi quét phải lấy y bát để có nơi và đem tọa cụ, chiếu, nệm, giƣờng ra ngòai cho tử tế. Nếu trong thất có rác, váng nhện, phải quét ở tên trƣớc, vách cửa làm bằng cây có sơn phết, nên rửa chùi cho sạch, đổ rác cho có nơi. Không nên đập quét bụi bay gần thất vị khác, gần nƣớc uống, nƣớc xài, không nên giũ đập trên gió; đệm có đóng móc phải phơi cho hết rồi đem vào để chỗ cũ. Giẻ chùi chân cũng phải đem phơi, phải chùi giũ giƣờng, ghế cho sạch; chiếu gối tọa cụ cũng vậy.

Đem y bát cất cho có nơi, gió thổi bụi vào phía nào đóng cửa phía ấy. Mùa lạnh trƣa phải mở cửa, tối phải đóng; mùa nóng khi ngủ mở cửa cho mát. Sân nhà ăn, nhà bếp có rác nhiều phải quét cho sạch. Không có nƣớc uống nƣớc sài phải gánh cho có, nƣớc rửa nhà xí cũng vậy. Trong thất có Tỳ-khƣu lớn tuổi, nếu muốn đọc kinh, nói kinh, hoặc làm việc khác (trừ ra mở cửa cái) phải bạch với vị trƣởng lão mới nên làm. Bạch 1 lần mà vị cả cho phép, không cần bạch nữa cũng đƣợc.

---o0o---

09) CÔNG VIỆC PHẢI HÀNH Ở NHÀ BẾP (jantaghararavatta)

Tỳ-khƣu nào nhóm lữa trong nhà bếp, nếu có vị trƣởng lão cấm không cho chất củi nhiều mà chẳng vâng theo thì phạm Tác ác. Không nên đóng cửa nhà bếp và ngồi chờ, nếu không vâng lời thì phạm Tác ác. Vị nào đến nhà bếp trƣớc thấy tro nhiều phải hốt đổ . Có rác phải quét cho sạch. Thiếu nƣớc phải đổ cho đầy rồi mới nên vào nhà bếp. Không nên ngồi gần đụng vị trƣởng lão; nếu siêng bóp mình cho ngài. Đi ra nên lấy ghế đem ra, đóng cửa trƣớc, sau rồi mới nên đi. Không nên tắm trƣớc vị trƣởng lão và tắm phía trên gió; không nên đi trƣớc ngài, nhà bếp dơ phải quét rồi tắt lữa rồi mới nên đi ra.

Phật cho phép hơ mình nếu có bịnh.

---o0o---

10) CÔNG VIỆC PHẢI HÀNH TRONG NHÀ XÍ (vaccakutivatta)

Phật dạy Tỳ-khƣu, đi đại tiểu tiện mà không rửa thì phạm Tác ác. Nếu có nƣớc mà không có chỗ kín, thì múc nƣớc đem đến chỗ kín mà rửa. Không có đồ múc phải lấy bát mà múc. Không có bát thì mới gọi là không đồ múc. Nếu nơi ấy trống trải lắm thì đi kiếm nơi kín khác. Đi tới trƣớc mà không có nƣớc, gần đến giờ khuất thực nên kiếm cây mà chùi, rồi đi khất cũng đƣợc.

Lại nữa Tỳ-khƣu vào nhà xí, không nên câu chấp tôn ti, thƣợng hạ, câu chấp phạm Tác ác. Phật cho phép ai đến trƣớc vào trƣớc, đến sau vào sau. Đi đến nhà xí phải lên tiếng (tằn hắn hoặc ho). Nếu có ai ở trong phải tằn hắn trả lời. Vào nhà xí phải máng y khuất đà la tăng ở ngoài.

Không nên đi vào lật đật.

Không nên cổi y trƣớc khi vào.

Không nên rặn lớn tiếng.

Không nên đại tiểu tiện và xỉa răng.

Không nên đại tiện hay tiểu tiện ngoài lỗ xí.

Không nên khạc nhổ, hỉ mũi ngoài lỗ xí.

Không nên dùng cây nhọn, cây mục, cây gai, cây có lỗ mà chùi.

Không nên bỏ cây chùi vào lỗ xí, chùi đứng dậy mặc y lại không nên đi ra lật đật.

Không nên chƣa mặc y mà đi.

Không nên để dƣ nƣớc lại trong ống, nếu có uống thuốc xổ để giành nƣớc trong ống thì không sao.

Nhà xí dơ phải quét cho sạch, có nƣớc không có đồ múc, hoặc có đồ múc mà không có nƣớc mới gọi là không có chi. Nếu có giỏ đựng cây chùi thì đem đi đổ. Nhà xí hàng ba, hoặc sân nhà xí dơ, phải quét cho sạch, phải gánh nƣớc để trong nhà xí.

---o0o---

11) BỔN PHẬN             TRÕ     ĐỐI      VỚI   THẦY    HOÀ     THƯỢNG (upajjhàyavatta)

Tỳ-khƣu hoặc Sa-di phải giữ cho tròn bổ phận đối với ông thầy hoà thƣợng. Sớm mai thức dậy, nếu có mang dép lột ra và mặc y chừa vai trái, lấy tăm xỉa răng, nƣớc rửa mặt dâng cho thầy, dọn dẹp chỗ ngủ và chỗ ngồi.

Có cháo phải đem cho thầy dùng: phải dâng và dọn dẹp đồ ăn, phải thủ lễ theo phép (không nên khua chén bát) và dâng nƣớc rửa. Thầy muốn đi vào xóm, phải lấy y vai trái, y 2 lớp và dây lƣng đem dâng. Thầy muốn cho trò đi theo, trò phải mặc y theo phép và đi theo sau. Không nên đi theo gần hoặc xa lắm, đi vừa cho thầy kêu nói. Bát của thầy đầy cháo hoặc cơm, phải đổi bát cho mình.

Thầy đang nói chuyện không nên nói xía vào. Thầy nói gần phạm lỗi, phải nhắc thầy bằng cách này: "Bạch thầy! Nói vậy có phạm lỗi chăng?" Chẳng nên cãi bằng lời vô lễ. Lúc trở về, trò phải về trƣớc dọn dẹp chỗ ngồi, múc nƣớc rửa chân, kiếm cây kê để rửa chân. Thầy về đến phải ra rƣớc bát, lấy y

đem cho thầy đổi và đem ra hong 1 lát rồi xếp cất; phải xếp vắn 1 lớp, lớp sau xếp cho bằng lại (bìa 1 bên, xếp qua chừa 4 ngón tay, rồi xếp lớp sau cho bằng nhau). Lấy dây lƣng xế để vào y vai trái.

Nếu có cơm mà thầy muốn ăn, phải dâng nƣớc rồi mới dâng đồ ăn và ngồi xem chừng, ngừa thiếu thốn. Thầy ăn rồi dọn bát cất cho có nơi không nên động khua. Lấy nƣớc rửa chùi cho khô, đem phơi 1 lát đừng phơi lâu và đem y, bát cất cho tử tế. Thầy đi ra khỏi rồi dọn dẹp chỗ ăn. Thầy muốn tắm, phải lo cho có sẳn nƣớc. Thầy muốn tắm nƣớc lạnh phải có nƣớc lạnh, nƣớc nóngphải có nƣớc nóng. Thầy muốn vào nhà bếp, đem ghế cho thầy ngồi, lấy y cất cho có nơi và đi theo vào bếp. Phải đấm bóp cho thầy. Lúc thầy trở ra cũng phải làm y theo phép (xem trong việc nhà bếp). Thầy tắm phải xối nƣớc, kỳ cho thầy tắm rồi lấy y dâng lên, chùi lau cho thầy, dâng y cho thầy, lấy ghế đem cất, xem chừng nƣớc rửa chân,giẻ chùi chân có sẵn. Nếu muốn học chữ Phạn, phải bạch thầy cho, thất của thầy có rác, phải quét cho sạch.

Thầy buồn muốn hoàn tục, phải khuyên thầy đi chỗ này chỗ nọ cho thầy giải buồn hoặc nói kinh cho thầy nghe. Nếu thầy bất bình phải khuyên lơn thầy, hoặc kiếm Tỳ-khƣu khác khuyên dùm cũng đƣợc. Thầy làm theo tà kiến phải thức tỉnh thầy hoặc cậy các Tỳ-khƣu khác khuyên dùm. Thầy phạm lỗi nặng (Tăng tàn), bị phạt cấm phòng hoặc phạm lỗi nhỏ, phải lo tính chừng để cho Giáo hội đuổi thầy. Tính cho thầy ở lại, xin Giáo hội phạt tội nhẹ. Nếu Giáo hội phạt rồi nên liệu tính cho thầy hành đạo cho mau đƣợc tấn hoá, đừng để cho Giáo hội phạt nữa.

Y dơ thì giặc cho sạch, nhuộm, giủ, chải. Khi nhuộm phải trở qua, trở lại cho đều, phơi phải xem chừng, khô đem cất. Muốn đem y bát hoặc vật gì cho 1 vị nào, hoặc muốn cạo tóc cho ai, đều phải bạch cho thầy hay trƣớc. Không nên thọ lãnh y, bát hoặc vật gì của ai mà mình chƣa bạch cùng thầy hay biết. Không nên theo 1 bên vị nào khác cũng chẳng nên để cho ai theo 1 bên mình. Không nên đem đồ ăn cho ai. Không nên đi theo ai nghịch với thầy mình. Muốn vào xóm phải bạch với thầy, rồi mới nên đi. Không đi lâu. Đi khuất thực, phải bạch với thầy, thầy cho phép mới nên đi.

Những việc nói trên đây, thầy cho phép thì việc chi cũng đƣợc, bằng không cho, phải nài nỉ đến 3 lần, thầy cho thì đi bằng không thì thôi. Lại nữa, nếu thầy dốt nát không thông đạo lý, trò muốn học chữ Pali hoặc phép tham thiền mà thầy không biết, chỉ biết ngăn cấm, thầy nhƣ vậy, dầu có cấm đến đâu, cãi lời cũng đƣợc. Thầy đau phải nuôi cho trọn đời, không nên bỏ thầy. Nếu có vị khác ở nuôi, phải đi kiếm thuốc cho vị ấy, để chữa bịnh cho thầy.

---o0o---

12) BỔN PHẬN CỦA THẦY HÕA THƯỢNG PHẢI Ở CÙNG TRÒ (saddhimvihàrikavatta)

bổn phận của thầy phải đối với trò là phải dạy cho trò học kinh luật, học phép thiền định. Phải thƣờng khuyên lơn nhắc nhở trò. Nếu y, bát hoặc các vật dụng nào mà thầy có dƣ phải chia cho trò. Phải giúp đở cho trò mau đƣợc tấn hoá trên đƣờng đạo đức. Trò có bịnh, thầy phải hết lòng chăm nom, y nhƣ lúc trò chăm sóc cho thầy vậy. Trừ ra khi đi ra khỏi chùa không cần phải cho trò hay.

---o0o---

13) BỔN PHẬN CỦA TRÕ PHẢI Ở CÙNG VỊ A XÀ LÊ LÀ THẦY NƯƠNG TỰA (àcariyavatta)

Trò phải làm cho tròn bổn phận cùng thầy mà mình nƣơng tựa, y theo các mà mình cùng ông thầy hoà thƣợng vậy.

---o0o---

14) BỔN PHẬN CỦA VỊ A XÀ LÊ Ở CÙNG TRÒ (Antevàsikavatta)

Ông thầy mà mình nƣơng tựa cũng phải ở cùng trò, nhƣ hòa thƣợng đối với trò vậy.

Trong 14 phép hành kể trên, nếu vị nào không tuân theo, thì phạm điều Tác ác (phạm nhằm 1 điều là 1 tội).

--- o0o ---

UPOSATHA - BỐ-TÁT

Uposatha, Tàu dịch là lễ Phát lồ, nghĩa là: khai cái tội để sám hối. Đức Phật có dạy "Nhƣ Lai chế định phải tụng giới bổn trong ngày Uposatha" (anujànàmi bhikkhave Uposatha Pàtimokkha addissilum).

Ngày lễ Uposatha có 3 ngày là: 14 (càtuddasì Uposatha) 23, ngày 15 (pannaràsi Uposatha)24, và ngày Tăng hoà hợp (samaggi Uposatha); Tăng chia rẽ nhau và sự cãi lẽ nhƣ chƣ Tỳ-khƣu trong xứ Kosambi, đến kỳ không làm lễ Uposatha không làm Pavàranà rồi trở lại hoà hảo nhau, định giải hoà trúng ngày nào, ngày ấy gọi là hoà hợp (samaggi Uposatha) rồi làm Uposatha trong ngày ấy.

Lại nữa, nói về ngƣời hành lễ Uposatha có 3:

- Tăng Uposatha là từ 4 vị Tỳ-khƣu trở lên hội hợp tụng giới bổn.
- Nhóm (gana Uposatha) 2, 3 vị Tỳ-khƣu tỏ cho nhau biết sự trong sạch
của mình.
- Ngƣời (puggala Uposatha) là 1 vị Tỳ-khƣu nguyện sự trong sạch của
mình.

Tăng hành lễ Uposatha phải tụng tuyên ngôn Sunàtu me bhante sangho... rồi đọc giới bổn.

2, 3 vị Tỳ-khƣu hành lễ Uposatha là khi đến ngày lễ Uposatha là khi đến ngày lễ nhƣ có 3 Tỳ-khƣu hội hợp nhau, Tỳ-khƣu thông hiểu nên tụng tuyên ngôn:

Sunàtu me bhante àyasmanto ajjuposattho catuddaso / pannaraso yadàyas mantànam pattakallam mayam annamannam àrisuddhi uposatham kareyyàma.

Nghĩa là:.

xin các ngài nghe tôi trình. Nay là ngày 14 / 15 ngày là ngày lễ Uposatha, nếu sự đã đến kỳ cho các ngài rồi, chúng ta nên làm Pàrisuddhi Uposatha chung cùng nhau.

Rồi vị cao hạ mặc y chừa vai mặc, ngồi chồm hổm chấp tay, đọc 3 bận tỏ sự trong sạch của mình đến các vị khác rằng "Parisuddho aham àvuso parisuddho ti mam dhàrethi" nghĩa là: Này các ngài, tôi là ngƣời trong sạch, xin các ngài nhớ rằng, tôi là ngƣời trong sạch.

Vị thấp hạ đọc tiếp 3 bận, tỏ sự trong sạch của mình "Parisuddho aham bhante parisuddho ti mam dhàrethi" (nghĩa nhƣ trên).

Nếu chỉ có 2 vị, thì vị cao hạ đọc 3 bận "Parisuddho aham bhante parisuddho ti mam dhàrehi".

Vị thấp hạ đọc tiếp 3 bận "Parisuddho aham bhante parisuddho ti mam dhàretha".

tỏ sự trong sạch của mình Parisuddhi với Tỳ-khƣu có 2 cách, là tò với Tỳ- khƣu hành lễ Pavàranà rồi và nói với Tỳ-khƣu chƣa hành lễ Pavàranà.

Tỳ-khƣu nhập hạ sau (pacchimikàvassà: nhập hạ ngày 16 tháng 6) nhƣng dứt hạ, đến ngày (parisuddhi) với Tỳ-khƣu hành lễ pavaranà rồi. rằng:

Parisuddho aham àvuso / bhante Parisuddhotimam dhàretha / dhàrehi

trong các ngày khác, ngoài ngày Pavàranà, Tỳ-khƣu trong chùa hành lễ Uposatha dứt rồi, chƣa đứng dậy hoặc đã đi ra khỏi chùa rồi, có Tỳ-khƣu ở xa lại, số Tỳ-khƣu khác bằng nhau hoặc ít hơn số Tỳ-khƣu trong chùa, Tỳ- khƣu ở phƣơng xa ấy nên tỏ sự Parisuddhi với Tỳ-khƣu trong chùa đã hành lễ Uposatha rồi, nhƣ đã có giải, nhƣ thế gọilà Parisuddhi Uposatha.

adhithàna Uposatha là, nếu chỉ có 1 Tỳ-khƣu thì nên làm pubba karana (quét tịnh xá, trải đệm, chiếu, đèn, nƣớc) rồi ngồi chờ Tỳ-khƣu khác phƣơng xa đến, nếu chắc không có vị nào đến, nên adhitthàna rằng "Ajjame Uposatha" nghĩa là "Nay là ngày Uposatha của tôi".

Trong kinh, Chú giải dạy addhithàna theo ngày rằng:

Ajja me Uposatha Catuddasati / Pannarasoti adhitthàmi

Nếu đến ngày Uposatha, ngày Pavàranà, Tỳ-khƣu không hành lễ Uposatha, không hành lễ Pavàranà, ra khỏi chùa đi đến nơi không có chùa, không có Tỳ-khƣu hoặc có Tỳ-khƣu mà là nơi không đồng đẳng, phạm Tác ác, trừ ra ở chung với Tăng hoặc có điều nguy hiểm.

Sự phải làm trƣớc khi hội hợp (pubbakarana) đẩ hành lễ Uposatha, Pavàranà có 4:

- Quét tịnh xá. - Nếu tối phải đốt đèn. - Dự trữ nƣớc, nƣớc uống, nƣớc rửa.

- Lót trải chiếu, đệm.

Tỳ-khƣu trẻ, không bịnh, nếu vị trƣởng lão dạy bảo mà không làm pubbakarana ấy phạm Tác ác.

Sự phải làm trƣớc khi tụng giới bổn có 5:

- đem lời (channa) của Tỳ-khƣu bịnh. - đem parisuddhi Pavàranà của Tỳ-khƣu bịnh. - tỏ thời tiết, là mùa này, tên này, ngày Uposatha trong mùa này đã qua rồi đƣợc bao nhiêu đây, ngày Uposatha, ngày Uposatha còn lại bao nhiêu đây. - số Tỳ-khƣu hội họp hành lễ bây nhiêu đây - dạy bảo Tỳ-khƣu ni.

Tỳ-khƣu ở trong ranh chùa có bịnh hoặc có đại sự đến hội họp tại tịnh xá không đƣợc, đến ngày hành lễ Uposatha phải cho Channa, cho Parisuddhi, đến ngày Pavàranà phải cho Channa, cho Pavàranà đến 1 vị Tỳ-khƣu. cách cho Channa ấy để hành lễ Uposatha đƣợc thành tựu. Cho nên, sự cho Parisuddhi, cho Pavàranà, cho Channa, nhƣng hiện thời nếu ranh tịnh xá nhỏ, Tỳ-khƣu ở trong vòng ranh,không xa khỏi hắc (hatthapàsa) với nhau, sự đem Channa, đem Parisuddhi, đem Pavàranà, cũng không cần làm, Tỳ-khƣu ni hiện nay cũng không có, cho nên dạy bảo (ovàda) Tỳ-khƣu ni cũng không cần. hành lễ Uposatha pavà ranà phải có đủ 4:

1) Phải là ngày Uposatha, ngày Pavàranà (ngày 14, 15, ngày Tăng hoà hợp, 1 trong 3 ngày ấy).

2) Tỳ-khƣu nên hành lễ sangha Uposatha, gana Uposatha và sangha Pavàranà, gana Pavàranà đƣợc. Các Tỳ-khƣu ấy không ngồi xa khỏi hắc (hatthapàsa) cùng nhau, khi hành lễ trong ranh tịnh xá.

3) Không phạm tội giống nhau (sabhàgàpatti) (nhƣ Tăng không dùng vật thực sái giờ).

4) Vajjanìya puggala [*] không có trong hắc Tăng.

[*] có 21 hạng ngƣời : 1. Ngƣời thế, 2. Tỳ-khƣu ni, 3. Thất xoa ma na (sikkhàmana), 4. Sadi, 5. Sadi ni, 6. Ngƣời đã xả giới hoàn tục, 7. Tỳ-khƣu mà Tăng đã cấm không cho ở chung vì không thấy tội (antimavatthu), 8. Tỳ- khƣu mà Tăng đã cấm không cho ở chung vì không chịu sám hối, 9. Tỳ-

khƣu mà Tăng đã cấm không cho ở chung vì không bỏ kiến thức xấu xa, 10. Bộ nấp, 11. Ngƣời giả tu, 12. Ngƣời hành theo ngoại đạo, 13. Thú, 14. Phạm atimavatthu, 15. Ngƣời giết mẹ, 16. Ngƣời giết cha, 17. Ngƣời giết A la hán, 18. Ngƣời dâm Tỳ-khƣu ni, 19. Ngƣời chia rẽ Tăng, 20. Ngƣời chích máu Phật, 21. Ngƣời có 2 bộ sanh thực khí. Nếu có 1 trong 21 hạng này trong hắc Tăng hành sự thì phạm Ƣng đối trị.

Uposatha Pavàranà đều đủ 4 chi ấy mới nên hành, mới nên nói: Pattakallam đƣợc.

Hành lễ Uposatha có 4 cách:

- theo phe mà không đúng theo pháp
- đồng ý nhau mà không đúng theo pháp
- theo phe mà đúng theo pháp
- đồng ý nhau và đúng theo pháp

Trong 1 chùa, có 4 Tỳ-khƣu, đem channa, đem parisuddhi của 1 Tỳ-khƣu đi, nhƣng 3 Tỳ-khƣu hành parisuddhi Uposatha hoặc còn 3 Tỳ-khƣu đem channa parisuddhi, đem channa parisuddhi của 1 Tỳ-khƣu đi nhƣng 2 vị tụng giới bổn nhƣ thế gọi là "theo phe mà không đúng theo pháp" (adhammena vaggam).

Nếu 4 vị hội hợp nhau hành Parisuddhi Uposatha hoặc 2 vị hoặc 3 vị đọc giới bổn, nhƣ thế gọi là "đồng ý nhau mà không đúng theo pháp" (adhammena saggam).

Nếu 4 vị Tỳ-khƣu ở chung chỗ cùng nhau hội hợp tụng giới bổn, có 3 vị hành parisuddhi Uposatha hoặc có 2 vị tỏ parisuddhi với nhau nhƣ thế gọi là "đồng ý nhau và đúng theo pháp" (dhammena samaggam), 3 cách trên là điều không nên hành, chỉ nên hành theo thứ 4.

Lại nữa, Tỳ-khƣu tụng giới bổn, cố ý làm cho Tăng không nghe đƣợc, phạm Tác ác. Không cố ý, không tội. Tỳ-khƣu mà vị trƣởng lão chƣa thỉnh, tung giới bổn giữa Tăng, phạm Tác ác.

Nếu không có 1 trong 10 điều nguy hiểm mà tụng giới bổn tóm tắt, phạm Tác ác.

10 điều nguy hiểm là khi chƣ Tỳ-khƣu hội họp làm lễ Uposatha có:.

- Đức vua đến
- Bọn cƣớp đến.
- Lữa cháy đến.
- Nƣớc lụt đến.
- Nhiều ngƣời đến.
- Tinh, ma phá Tỳ-khƣu.
- Thú dữ đến.
- Rắn mổ Tỳ-khƣu.
- Tỳ-khƣu bịnh hoặc tịch.
- Ngƣời đến níu kéo hoặc bắt Tỳ-khƣu hoàn tục.

Nếu có 1 trong 10 điều nguy hiểm ấy nên tụng giới bổn tóm tắt (là Tỳ-khƣu tuyên bố tụng hết điều học Bất cộng trụ ... ). Nếu không có điều nguy hiểm nào, nên tụng cho hết giới bổn, không hành lễ Uposatha phạm Tác ác.

Nếu hành lễ Uposatha ngoài ngày 14, 15 (ngày rằm và 30 hoặc 29 VN, nếu tháng thiếu), ngày Tăng hoà hợp, phạm Tác ác. đức Phật có dạy, tụng ngày Uposatha, vị trƣởng lão phải hội trƣớc - kinh Chú giải nói, nếu vị trƣởng lão không hội trƣớc thì phạm Tác ác. VASSÀ - AN CƢ

Vassà dịch là Hạ hoặc Nhập hạ, nghĩa là chƣ vị Tỳ-khƣu phải nghỉ trong 1 nơi, không đƣợc ra khỏi chỗ ngụ trƣớc mặt trời mọc trong 3 tháng mƣa (trừ khi hữu sự).

Đức Phật có dạy "Nhƣ Lai cho phép nhập hạ trong mùa mƣa" (anujànàmi bhijkkhave vassàne vassam upagantum... ). nhập hạ có 22 kỳ:

- Nhập kỳ trƣớc (purimikàvassupanàyikà) là nhập hạ ngày 16/6. - Nhập hạ kỳ sau (pacchimikàvassupanàyikà) là nhập hạ ngày 16/7

Đến kỳ nhập hạ nên quét dọn trong ranh chùa. chứa nƣớc uống nƣớc rửa ... làm lễ Tam bảo xong rồi, nên đọc 3 bận Imasmim vihàre imam temàsam vassam upemi (ta nhập hạ trong nơi này hết 3 tháng) [nếu không có chùa, thì đọc Àvàse thế chữ Vihàre].

Nếu Tăng đã định (nhƣng quên không đọc câu kinh nhập hạ) ở trong chỗ của Tăng mà mình đã xin rồi cũng gọi là nhập hạ chơn chánh. Đến ngày mà không muốn nhập hạ, cố ý đi đến chỗ này nơi kia, phạm Tác ác.

Nếu nhập hạ không có chỗ ở hoặc chỗ ở không có dừng che lợp, không có cửa đóng kín phạm Tác ác.

Nếu đã nhập hạ rồi mà đi khỏi chỗ ở trƣớc mặt trời mọc, phạm Tác ác -- Trừ ra các hữu sự đƣợc phép đi 7 ngày thì không phạm tội.

Trong khi nhập hạ nếu có 7 hạng ngƣời: Tỳ-khƣu, Tỳ-khƣu ni, Sikkhamànà (Thức xóa ma na), Sa-di, Sa-di ni, cha, mẹ hữu sự cho hay hoặc không cho hay, Tỳ-khƣu đựơc phép đi ra khỏi chỗ nhập hạ trong khoảng 7 ngày. Nếu đi quá ngày thứ 8, mặt trời mọc lên, phạm Tác ác.

Ngoài 7 hạng ngƣời kể trên, nếu có cƣ sĩ hữu sự muốn làm phƣớc cho ngƣời đến thỉnh Tỳ-khƣu cũng đƣợc phép đi 7 ngày, bằng họ không thỉnh, không nên đi.

Cách thức đi trong khoảng 7 ngày(sattàhakicca) ấy nhƣ vầy:.

Tỳ-khƣu hoặc Sa-di trong hạ trƣớc khi đi ra đƣờng xa phải nguyện: "Ta sẽ trở về trong khoảng 7 ngày" nhƣ thế rồi đi, không cần phải đọc Pali cũng đƣợc. Nếu muốn đọc Pali cho chắn chắn,c àng thêm tốt, song nên đối trƣớc 1 Tỳ-khƣu hoặc 2, 3 vị hoặc giữa Tăng mà đọc hay là đọc trƣớc "kim thân" hoặc xá lợi Phật cũng đƣợc. Phải đọc nhƣ vầy:

"Sace me amtaràyyo natthi, sattàhabbhantare aham puna nivattisàmi". "Dutiyampi... ". "Tatiyampi...

Nghĩa là "Nếu không có sự rủi ro đến tôi, tôi sẽ trở về trong khoảng 7 ngày"; "Lần thứ nhì..."; "Lần thứ ba... ".

Sattàhakicca ấy có 2 cách là:

1) Nhập hạ đƣợc 1 hay 2 ngày hoặc trong ngày mới nhập hạ ấy, đã nhập từ buổi chiều cho đến rạng đông, trtƣớc khi mặt trời mọc, nếu có việc thì đƣợc phép đi trong khoảng 7 ngày, khi đi rồi đã làm xong việc của mình hết 6 ngày, cần phải trở về cho kịp trƣớc khi mặt trời mọc ngày thứ 7.

Phải tính ngày, đi ra là 1 ngày, rồi trở về chỗ nhập hạ cho kịp trong buổi tối trƣớc mặt trời mọc, nghĩa là mặt trời mọc lên thì kể là ngảy thứ 7. Nếu mới

nhập hạ trong buổi chiều rồi,nguyện đi liền thì không nên, phải chờ đến gần sáng mới đi đƣợc nhƣ thế gọi là "việc phải làm trong khoảng 7 ngày thứ nhất" (pathamasattàha).

2) Còn 7 ngày nữa ra hạ, là ngày mùng 9 tháng 9 25 hoặc mùng 9 tháng 10 26, nếu có việc thì đƣợc phép đi trong 7 ngày; nhƣng phải nguyện trở lại cho kịp trong khoảng 7 ngày. đi rồi có thể làm xong công việc trong không 7 ngày, sẽ làm Pavàranà chung với Tỳ-khƣu nơi chùa khác gần đó cũng đƣợc, không cần phải trở về, cũng không đứt hạ. Nhƣng trƣớc, không nên nguyện rằng "Ta sẽ không trở về" nhƣ thế đứt hạ, từ khi đi ra khỏi chùa đến bƣớc thứ 2, nhƣ thế gọi là "Việc phải làm trong khoảng 7 ngày cuối cùng".

Kinh Chú giải có nói rõ rằng "Navamito patthàya gantum vattati, àgacchatu và, magacchatu và, anàpatti na dukkatàraho và hoti".

Nghĩa là: "Nếu chỉ còn 7 ngày nữa sẽ ra hạ Tỳ-khƣu có việc nguyện đi trong 7 ngày, nếu không cò thể đƣợc không trở về cũng không sao, không phạm Tác ác."

Nguyên nhân đứt hạ, nhƣng không phạm tội có 4:

- Tăng chia rẽ nhau.
- Chƣ Tỳ-khƣu muốn chia rẽ Tăng.
- Có sự rủi ro đến sanh mạng;
- Có sự rủi ro đến phạm hạnh.

Lại nữa, nếu nhập hạ có thú dữ, khó đi khất thực, kẻ cƣớp hoặc ma quỉ phá hại, hoặc chỗ ở bị lửa cháy nƣớc lụt, hoặc khó nuôi sanh mạng, thiếu thuốc ngừa bịnh, thiếu ngƣời hộ độ, đƣợc phép đi ra khỏi nơi ấy không phạm giới, nhƣng đứt hạ. Nếu có phụ nữ trêu ghẹo, có ngƣời xin gả con, có thể làm cho hƣ phạm hạnh, bỏ đi khỏi chỗ ấy, không phạm tội.

Lại nữa, nếu thấy hoặc nghe tin có Tỳ-khƣu chia rẽ Tăng, cố ý chia rẽ Tăng, mình tính đi đến có thể hoà giải đƣợc, bỏ đi nhƣ thế cũng vô tội, nhƣng đứt hạ.

Nếu có thí chủ thỉnh nhập hạ 3 tháng, mình đã nhận chịu rồi mà lại bỏ đi, phạm Tác ác, hoặc có Tỳ-khƣu rủ nhập hạ cùng nhau để học Pali trong 1 chỗ, đã ƣng thuận rồi bỏ đi, phạm Tác ác.

Lại nữa, câu "Imasmim vihàre imam temàsam vassam upemi" để đọc nhập hạ ấy, không phải là Phật ngôn, chỉ là lời chú giải của các A la hán. Cho nên Tỳ-khƣu nếu tâm đã quyết định nhập hạ rồi không cần đọc câu Pali ấy cũng đƣơc. Phải nên phân ranh chỗ nhập hạ và nên biết mặt trời: mặt trời đỏ đã mọc rồi, nếu phải ra khỏi chùa thì phải vào cho kịp trƣớc khi có ánh sáng đỏ mặt trời. PAVÀRANÀ - TỰ tỨ

Pavàranà dịch là Tự Tứ, là sau khi đã nhập hạ 3 tháng (từ 16 tháng 6 đến rằm tháng 9), chƣ vị Tỳ-khƣu nhóm lại mà tỏ tội cùng nhau.

Đức Phật có dạy "Nhƣ Lai cho phép Tỳ-khƣu đã nhập hạ 3 mãn mùa mƣa rồi phải hành lễ Pavàranà theo 3 điều:

- Vì đƣợc thấy; - Vì đƣợc nghe; - Vì đƣợc nghi."

Pavàranà là sự tỏ cho nhau, thức tỉnh cho nhau, cho khỏi phạm tội để làm gƣơng cho nhau và cho kẻ hậu lai noi theo.

Chƣ Tỳ-khƣu nên hành lễ Pavàranà nhƣ vầy: cho Tỳ-khƣu thông hiểu tuyên bố cho Tăng biết rằng:

Sunatume bhante sangho ajja pavàranà. Pannarasì / Catuddasì yadi sanghassa pattakallam sangho pavàreyya.

(Bạch đại đức Tăng, xin Tăng nghe tôi trình, ngày nay là ngày Pavàranà 15 / 14 nếu lễ Pavàranà đến kỳ cho chƣ Tăng, chƣ Tăng nên hành lễ Pavàranà.).

Rồi vị trƣởng lão nên mặc y chừa vai một bên ngồi chồm hổm chấp tay đọc:

Sangham àvuso pavàremi ditthena và sutena và parisankàya và vadantu
mamàyasmanto anukampam upadàya passanto patikarissàmi.
Dutiyampi...
Tatiyampi...

Nghiã:

Này Ngài, tôi xin Pavàranà với Tăng nếu có thấy, nghe hoặc nghi, xin các ngài đem lòng tiếp độ thức tỉnh tôi, khi đƣợc biết tôi sẽ hành theo. lần thứ nhì... lần thứ ba...

Rồi vị thấp hạ đọc:

Sangham bhante pavàremi ditthena và sutena và parisankàya và vadantu
mamàyasmanto anukampam upadàya passanto patikarissàmi.
Dutiyampi...
Tatiyampi...

Nhƣ thế gọi là lễ Pavàranà.

Ngày Pavàranà có 3: ngày rằm, 30 hoặc 29 tháng thiếu, và ngày chƣ Tăng hòa hợp (samaggi).

Nếu nhập hạ kỳ trƣớc phải hành lễ Pavàranà trong ngày rằm tháng 9, nhập hạ kỳ sau phải hành lễ Pavàranà trong ngày rằm tháng 10, nhƣ đã có giải trong lễ Uposatha.

Lại nữa Pavàranà nói về ngƣời hành có 3:

- Tăng Pavàranà. - Gana Pavàranà. - Puggala Pavàranà.

Tỳ-khƣu từ 5 vị trở lên gọi là Sangha (Tăng) Pavàranà, nêu hành trì nhƣ đã có giải trƣớc. Tỳ-khƣu 2, 3, 4 vị gọi là Gana Pavàranà. Nếu có 3 hay 4 vị, nên cho vị thông hiểu tụng tuyên ngôn:

Sunàtume ayasmamto ajja pavàranà pannarasì / catuddasì yadàyasmantànam pattakallam mayam annamannam pavàreyyàma,.

Rồi vị cao hạ nên mặc y chừa vai 1 bên ngồi chồm hổm chấp tay trƣớc mặt các vị khác đọc:

Aham àvuso àyasmanto pavàremi ... patikarissàmi. Dutiyampi... Tatiyampi...

Rồi vị thấp hạ đọc:

Aham bhante (àyasmanto) pavàremi ... patikarissàmi. Dutiyampi... Tatiyampi...

Nếu chỉ có 2 vị, không nên đọc tụng tuyên ngôn, hội họp nhau rồi vị cao hạ nên mặc y chừa vai 1 bên ngồi chồm hổm chấp tay trƣớc mặt các vị thấp hạ đọc:

Aham àvuso àyasmantam pavàremi vadamtumam ayasmà... patikarissàmi. Dutiyampi... Tatiyampi...

Vị thấp hạ đọc:

Aham bhante...

Nhƣ thế gọi là Gana Uposatha.

Nếu có 1 vị, khi đến ngày Pavàranà nên hành Adhitthàna rằng:

Ajja me pavàranà.

Trong kinh Chú giải dạy rằng: phải để thêm ngày nhƣ vầy:

Ajja me avàranà catuddasì / pannarasì adhitthàmi.

Nhƣ thế gọi là Puggala Pavàranà.

Trong kỳ lễ Pavàranà có nhiều vị, không nên đọc Pavàranà chung cùng nhau, phải đọc mỗi vị 3 bận, trừ ra có duyên cớ nhƣ: thí chủ đƣơng bố thí, Tỳ-khƣu đƣơng nghe pháp, đêm gần tàn hành Pavàranà, mỗi vị 3 bận không kịp, hoặc 10 điều nguy hiểm, không thể hành Pavàranà, mỗi vị đọc 3 bận không kịp, thì đọc mỗi vị 2 bận, nếu mỗi vị đọc 2 bận không kịp, thì đọc mỗi vị 1 bận, nếu mỗi vị đọc 1 bận không kịp, thì đọc chung cùng nhau với những vị đã nhập hạ chung một kỳ, nhƣng phải tụng tuyên ngôn trƣớc nhƣ vầy:

Sunàtu me bhante sanghoayam brahma cariyantaràyo sace sangho tevàcikam pavàressati appavàrito và sangho bhavissati yadi sanghassa pattakallam sangho (devàcikam) ekavàcikam (samà navassikam) pavàreyya.

Đọc xong rồi nên Pavàranà nhƣ trƣớc.

Nghĩa là:

Bạch đại đức Tăng, xin Tăng nghe tôi trình, ấy là điều nguy hiểm đến phạm hạnh, nếu Tăng pavàranà 3 bận chắc không kịp, điều nguy hiểm đến phạm hạnh ấy ắt sẽ phát sanh lên không sai. Nếu Tăng sự vừa đến Tăng rồi, Tăng nên Pavàranà (2 bận), (1 bận) cho Tỳ-khƣu nhập hạ chung 1 kỳ nhau đều Pavàranà chung cùng nhau (samànavassikà Pavàranà).

---o0o---

VẬT DÙNG THEO THỜI (Kàlika).

Vật dùng theo thời có 4:

- Vật để dùng trong buổi sáng (yàvakàlika).
- Vật để dùng trong 1 ngày, 1 đêm (yàmakàlika).
- Vật để dùng trong 7 ngày (sattàhakàlika).
- Vật để dùng cho đến hết (yàvajìvika).

I. YÀVAJIVÌKA

Giải về yàvajìvika trƣớc cho dễ bề phâm biệt.

Đức Phật cho phép dùng 5 thứ thuốc.

- Rễ cây
- Nƣớc cốt cây.
- Lá cây
- Trái cây
- Nƣớc nhựa cây, trái, múi, và bông, vỏ cây.

Các món ấy đều là vật để dùng cho đến hết. đã thọ các vật ấy, khi có bịnh đem ra dùng, đƣợc phép cất giữ cho đến hết. không bịnh mà dùng, phạm Tác ác.

(Tanipatiggahetvà yàvajìvam pariharitum satipaccaye            paribhunnitum asatipaccaye paribhunnatassa àpatti dukkatassa).

---o0o---

II. YÀVAKÀLIKA

5 món ăn: cơm, bánh sốt, bánh nguội, cá, thịt gọi là bhojana (vật thực).

Ngoài bhojana, yàvajìvika, sattàhakalika và yàvajìvika ra, các món ăn khác gọi là vật nhai ăn (khàdanìya) các thứ bánh làm bằng gạo, nếp, đậu, mè không cần phải kể, dầu là rễ cây, khoai, củ, cộng, đọt lá, vỏ, bông, trái... cũng đều gọi là khàdanìya

Tóm lại, vật để làm thuốc gọi là yàvajìvika, vật ăn không gọi là yàvajìvika đƣợc.

Vỏ mía còn vị ngọt gọi là món ăn, ngòai ra các thứ vỏ cây khác đều thuộc về yàvajìvika cả.

Các thứ lá nhƣ lá khoai, lá đậu, lá cải, lá xoài không gọi là thuốc đƣợc. Các thứ bông cũng vậy.

Các thứ trái nhƣ: mít, sa kê, thốt nốt, dừa, xoài và những trái khác dùng để làm món ăn không gọi là yàvajìvika đƣợc, các thứ hột cũng vậy.

Bột làm bằng 7 thứ mể, đậu, mè, mít, sa kê đều là vật vật thực. Các thứ nƣớc nhựa, chỉ nƣớc mía là vật sattàhakàlika, ngoài ra đều là món thuốc, đƣợc phép để dùng cho đến hết.

5 thứ bhojana và các món khàdaniya là vật chỉ đƣợc phép để dùng, từ khi mặt trời mọc cho đến đúng ngọ, dùng ngoài giờ ấy phạm Ƣng xả đối trị. Thọ lãnh để dành qua ngày sau cũng phạm Ƣng xả đối trị.

---o0o---

III. YÀMAKÀLIKA

Có 8 thứ nƣớc:

- nƣớc làm bằng xoài sống hoặc chín (ambapànam).
- nƣớc làm bằng trái diêm phù (jambupànam).
- nƣớc làm bằng chuối có hột (pocapànam).
- nƣớc làm bằng chuối không hột (mocapànam).
- nƣớc làm bằng trái cà na (madhupànam).
- nƣớc làm bằng trái thị hoặc trái nho (muddikàpànam).
- nƣớc làm bằng rễ cây hoặc ngó sen (sàlukapànam).
- nƣớc làm bằng trái nhãn, chôm chôm (phàtùsa kapànam).

8 thứ nƣớc làm bằng trái cây ấy gọi là vật chỉ đƣợc phép chỉ dùng trong 1 ngày 1 đêm.

Giải về các làm nƣớc bằng trái xoài: Nên để xoài vào trong nƣớc rồi đâm, xong đem ra phơi nắng cho chín, lƣợc lấy nƣớc, thêm mật ong hoặc đƣờng vào rồi dùng. Nếu tự mình làm thì chỉ đƣợc dùng trong buổi sáng. Ngƣời chƣa tu lên bậc trên làm, đƣợc phép để đến 1 ngày 1 đêm, nếu đem dùng chung với cơm cũng đƣợc nhƣng không nên để quá ngọ.

Các thứ nƣớc trái cây khác cũng làm nhƣ thế. Không nên nấu (phơi nắng cho chìn thì đƣợc). Đức Phật có dạy "Nhƣ Lai cho phép dùng vị các thứ trái cây trừ ra 7 thứ mể. Nhƣ Lai cho phép dùng vị của các thứ lá cây, trừ ra các lá để ăn và luộc chín. Nhƣ Lai cho phép dùng vị của các thứ bông cây, trừ ra bông cà na. Nhƣ Lai cho phép dùng vị của nƣớc mía ròng (anu... sabbam phalarasam thapetvà dhannaha lasaram - anu... sabbam pattarasam thapetvà dàkarasam - anu... sabbam puppharasam thapetvà madhuka puppharasam - anu... ucchurasam).

Các thứ lá cây đều để thuốc về vật để dùng cho đến hết. Nếu làm cho chín, chung lộn với vật nào, chỉ đƣợc phép để dùng theo vật ấy (vật ăn buổi sáng, vật dùng, 1 ngày, 1 đêm, hoặc vật dùng trong 7 ngày). Nấu với nƣớc lã thì thuộc về vị thuốc. Các thứ lá sống hoặc luộc chín là vật ăn chung trong bữa cơm. Lá vò với nƣớc mát, hoặc phơi nắng cho chín để làm thuốc cũng nên. Các thứ bông, trừ ra bông cà na, nên làm thuốc đƣợc cả.

Các yàmakàlika, nếu thọ rồi để dùng quá 1 ngày 1 đêm, đến mặt trời mọc, phạm Tác ác.

---o0o---

IV. SATTÀHAKÀLIKA

Sữa lỏng (sappi), sữa đặc (navanitam), dầu (telam), mật ong (madhu), nƣớc mía (phànitam) đều là vật để dùng đến 7 ngày. Đến ngày thứ 8 mặt trời mọc lên, phạm Ƣng xả đối trị, ăn vào, phạm Tác ác.

Sữa bò, sữa dê, sữa trâu, các thứ thịt của loài thú mà đức Phật không cấm [*], sữa của loài thú ấy gọi là sữa; về phần mỡ cũng vậy.

[*] 10 thứ thịt cấm: thịt ngƣời, voi, ngựa, sƣ tử, cọp, beo, gấu, chó, rắn, chó sói.

Sữa bò, sữa dê, sữa trâu,... gọi là sữa tƣơi (khìram). Sữa ấy để lâu, đến chua gọi là sữa chua (dadhi) [cũng gọi là sữa đặc, sữa lỏng]. Bơ đặc ấy họ thắng lại nữa gọi là bơ lỏng (sappi).

Sữa tƣơi, chua, dầu thuộc về yàmakàlika, là vật dùng trong buổi sáng. Sữa đặc, bơ lỏng là món để dùng đến 7 ngày (sattàhalika).

Dầu, mật ong, nƣớc mía, sữa đặc, sữa lỏng mà Tỳ-khƣu đã thọ trong buổi sáng dùng làm vật ăn đƣợc, nhƣng quá ngọ rồi, không nên. Nếu để dùng ngoài buổi ăn sáng, đƣợc cất đến 7 ngày, quá 7 ngày thì phạm Ƣng xả đối trị, kể theo mỗi vật và đồ đựng.

Dầu mè, dầu đu đủ, dầu cà na là vật ăn buổi sáng. Các thứ dầu khác nhƣ dầu hột cải đều thuộc về yàmakàlika.

Thọ lãnh dầu mè, buổi sáng, ăn chung trong buổi cơm cũng đƣợc, nhƣng quá ngọ rồi, không nên dùng ngoài bữa ăn, đƣợc cất đến 7 ngày, để làm thuốc đƣợc phép dùng cho đến hết. Dầu có lộn chút ít nƣớc, hoặc hâm nóng, chỉ nên dùng trong buổi sáng. Thọ dầu chung với vật thực cũng vậy, dùng để ngoài da, đƣợc phép thoa cho đến hết.

Thọ hột mè, hột đu đủ, làm dầu trong ngày. Nếu qua ngày thứ 2 mới thắng dầu, đƣợc dùng đến 6 ngày, thắng trong ngày thứ 3, thứ 4 hoặc thứ 6, nên để đến 5, 4 hoặc 2 ngày. Làm trong ngày thứ 7 chỉ đƣợc dùng trong ngày ấy thôi.

Thọ hột mè, hột đu đủ để quá 7 ngày, phạm Tác ác.

Thọ dầu dừa, dầu hột cải và các thứ dầu khác, thứ dầu không có kể trong Pali, để quá 7 ngày, phạm Tác ác; khác nhau với dầu có nói trong Pali.

Thọ mỡ trong buổi sáng, thắng trong buổi sáng, dùng ngoài bữa ăn, đƣợc phép để đến 7 ngày. Thọ sái giờ thắng lƣợc sái giờ, đem dùng, phạm 3 tội Tác ác. Thọ trong giờ, thắng lƣợc sái giờ, đem dùng, phạm 3 tội Tác ác. thọ trong giờ, thắng trong giờ, lƣợc ngoài giờ, đem dùng, phạm 1 tội Tác ác. Thọ trong giờ, thắng trong giờ, lƣợc trong giờ, không phạm tội.

Thọ trong giờ đem dùng với cơm cũng nên (không đƣợc để quá ngọ). Thọ sái giờ chỉ nên dùng ngoài bữa cơm và đƣợc phép để đến 7 ngày. Quá 7 ngày, phạm Ƣng xả đối trị.

Thọ nƣớc mía (sống hoặc chín) không lộn với xát (cái) đƣợc phép dùng nhƣ mật ong.

Thọ đƣờng thẻ, đƣờng tán, đƣờng phèn làm bằng nƣớc mía, mà họ dâng trong buổi sáng đem dùng với cơm cũng nên. tự mình là chỉ dùng đƣợc ngoài buổi sáng. các thứ đƣờng ấy là vật sattàhakàlika, dầu có bịnh hoặc không cũng dùng đƣợc đến 7 ngày.

Đức Phật cho phép:

- đối với ngƣời bịnh.
- đối với ngƣời.
- đối với thì giờ.
- đối với dịp.
- đối với xứ.
- đối với mỡ.
- đối với vị thuốc.

Đối với ngƣời có bịnh nhƣ: Ngài đã cho phép Tỳ-khƣu ni ma nhập đƣợc ăn thịt tƣơi, máu tƣơi (trừ ra thịt ngƣời), ăn trong buổi sáng hoặc buổi chiều cũng đƣợc.

Cho phép đối với ngƣời, nhƣ: ngƣời ăn hay ợ cơm trở ra khỏi cổ, rồi nuốt vào không phạm tội.

Cho phép đối với thì giờ, nhƣ: Tỳ-khƣu bị rắn cắn đƣợc phép dùng 4 thứ thuốc: nƣớc tiểu, phẩn, tro, đất, nếu không có ai dâng, tự mình lấy dùng cũng nên.

Cho phép đối với dịp, nhƣ: cho phép Tỳ-khƣu dùng vật thực nhiều vị trong khi có dịp, ngoài ra không nên dùng.

Cho phép đối với xứ, nhƣ: cho Tỳ-khƣu ngoài xứ Trung Ấn độ, từ 5 vị trở lên đƣợc phép truyền Tỳ-khƣu giới.

Cho phép Tỳ-khƣu thọ mỡ: thắng, lƣợc trong giờ, chỉ nên dùng mỡ lỏng. cho phép cần dùng mỡ lỏng làm bằng các thứ mỡ của loài thú.

Cho phép đối với thuốc, nhƣ: sữa lỏng, sữa đặc, dầu, mật ong, nƣớc mía, mà Tỳ-khƣu đã thọ rồi đƣợc phép dùng tuỳ thích trong buổi sáng ngày ấy. Quá ngọ, nếu có bịnh nên dùng đến 7 ngày, nhƣng các thứ đƣờng cứng (đƣờng thẻ, đƣờng sắc, đƣờng om, đƣờng tán, đƣờng phèn) nếu có bịnh thì đƣợc phép nhai, không bịnh nên dùng chung với nƣớc. Cả 5 thứ thuốc ấy, dùng đến 7 ngày, còn dƣ nên cho đến ngƣời khác hoặc để thoa bó cũng đƣợc.

Giải về: Yavakàlika, yàmakàlika; sattahakàlika và yàvajìvika, để lộn chung cùng nhau rằng.

"Yàvakàlikena bhikkhave yàmakàlikam tadahu patiggahitam... sattàhàkàli kantenakappati".

nghĩa là: "Này các Tỳ-khƣu! Yàmakàlika sattàhakàlika, yàvajivika, 1 trong 3 vật ấy mà Tỳ-khƣu thọ kãnh chung với yàvakàlika, chỉ nên dùng trong buổi sáng ấy, quá ngọ rồi thôi". Thọ 1 trong 2 vật sattàhakàlika và yavajivika, chung với yàmakàlika, chỉ nên dùng trong 1 ngày, 1 đêm thôi. Thọ "yàvejivika" chung với "sattàhakàlika", chỉ nên để đến 7 ngày; qua ngày thứ 8 cho đế ngƣời khác ấy là nói về vật có lộn chung cùng nhau.

Nếu thọ 1 trong 8 thứ nƣớc yàmakàlika chung lộn với dừa, lấy dừa ra 8 thứ nƣớc yàmakàlika dùng ngoài giờ đƣợc. Thọ sữa cục với cơm nguội, lkấy sữa ra cất dùng đến 7 ngày cũng nên; mật ong đƣờngcũng vậy.

Vật yàmakàlika, sattàhakàlika và yàvajivika trộn lộn với vật thực, nếu có thể lấy ra làm cho thật sạch để dùng theo thời đều đƣợc cả. không sạch, không nên cất giữ.

Tỳ-khƣu không nên nấu nƣớng vật thực mà đƣợc phép hâm nóng những vật đã chín sẳn. Thí chủ họ dâng cháo nóng, có bỏ hành tỏi, gừng... Tỳ-khƣu không nên đem khuấy cho chín, tính làm cho nguội đƣợc, dầu cơm còn ngòi không nên tính đậy cho chín, đậy cho nóng đƣợc, nếu vật đã chín sẵm đem hâm lại không sao.

--- o0o ---

GIẢI VỀ CÁCH THỨC ADHITTHÀNA

Y nên adhitthàna [*] có 7 thứ.

- Tam y (ticìvara).
- Y tắm mƣa (vàsikasàtikà).
- Y lót ngồi (nisìdanam).
- Y lót nằm (paccattharanam).
- Y rịt ghẻ (kandupaticchàdi).
- Y lau mặt (muhkamunchana colam).
- Các thứ phụ tùng nhỏ nhƣ vải lƣợc nƣớc, áo bát, đảy (parikkharacolam).

Cả 7 thứ y đều là vật nên adhitthànatheo tên.

[*] Tam y đã adhitthàna rồi đi vào xóm khỏi đem theo năm điều: 1. Tỳ- khƣu có bịnh, 2. Trong 4 tháng mƣa, 3. Đi qua sông, 4. Chỗ ở cửa có khoá kín, 5. Có thọ lễ dâng y .

Đức Phật dạy phải adhitthàna tam y, không cho gởi adhitthàna y tắm mƣa đến 4 tháng, hết 4 tháng mƣa rồi phải gởi, adhitthàna vải rịt ghẻ, cho đến khi hết ghẻ rồi gở, adhitthàna y lau mặt không cho gởi, adhitthàna các thứ y phụ tùng, không cho gởi.

Tam y là: y 2 lớp để đắp trùm (sanghàti), y vai trái (uttarasanga), y nội để mặc (antaravàsaka). Ba y ấy phải cắt, may làm cho đúng phép rồi nhuộm cho có màu, làm dấu (bindukappa) rồi mới nên nguyện đặt tên (adhithàna), không cắt không nên mặc, vì đức Phật có dạy "Màbhikkhave acchinnakàni cìvaràni dhà -- retabbàni". Chẳng nên mặc y cà-sa không cắt, Tỳ-khƣu nào dùng ca-sa không cắt, phạm Tác ác.

Tam y, dầu cắt cho lớn rộng đến đâu đến đâu cũng phải nhỏ hơn y của Phật mới nên. Nhỏ hơn hết là: y 2 lớp và y vai trái, bề dài 4 hắc và 1 bàn tay, bề ngang dầu 2 hắc cũng đƣợc. lớn hoặc nhỏ hơnkiểu ấy không nên là nguyện là ca-sa.

Khi đã cắt may, nhuộm xong nên:

1) Làm dấu y, nên dùng 1 trong 3 màu (đem, xanh, sám tro, hoặc bùn) vẽ vòng tròn bằng mắt ngỗng, đọc "imam bindukappam karomi" rồi adhitthàna.

2) Adhitthàna có 2 cách: adhitthàna bằng thân và bằng khẩu.

Nếu y 2 lớp cũ, nên đọc xả adhitthàna rằng "imam sanghàtim paccuddharàmi: tôi xả y 2 lớp này" lấy tay cầm y 2 lớp hoặc để trên mình đọc trong tâm rằng "imam sanghàtim adhitthàna" (tôi adhitthàna y hai lớp này) nhƣ thế gọi là adhitthànabằng thân.

Adhitthànabằng khẩu thì đọc "imam sanghàtim adhitthàmi". adhitthàna bằng khẩu có 2 cách:

1. trong hắc 2. Ngoài hắc.

Nếu ở trong hắc, đọc "imam sanghàtim adhitthàmi". Y ở ngoài hắc để trong phòng, trong chùa, phải nhớ đến chỗ để y, rồi đọc "etam sanghatim adhitthàmi".

Các y khác cũng làm nhƣ thế, chỉ nên đổi tên thôi.

Đọc xả y ở trong hắc:

Imam / Etam [*] uttaràsangam paccuddharàmi antaravàsakam paccuddharàmi

Đọc adhitthàna:

Imam / Etam [*] Uttarasangam adhitthàmi, Antaravàsakam adhitthàmi, Vassika sàtikam adhitthàmi, imam paccattharanam adhitthàmi, etam kandupatticchàdi adhitthàmi, mukhamunchanacolam adhitthàmi, parikkhàracolam adhitthàmi

nếu adhitthàna tam y làm phụ tùng, đọc:

Imam / Etam [*] cìvaram parikkhàracolam adhitthàmi

nếu adhitthàna nhiều y chung cùng nhau đọc:

Imam / Etam [*] cìvaràni parikkhàracolam adhitthàmi

nếu adhitthàna patta thì đọc:

Imam pattam adhitthàmi

[*] Y để trong hắc (hathapàsa) đọc: "Imam"; Y để ngoài hắc (hathapàsa) đọc: "Etam".

---o0o---

GIẢI VỀ CÁCH GỞI Y DƯ (Vikappa)

Đức Phật dạy:

"Anujànàmi bhikkhave atirekacìvaram vikappetum. anu... àyàmenaatthangulamsu gatam gulena caturangulavitthatam pacchimam cìvaram vikappetum."

Này các Tỳ-khƣu! Nhƣ Lai dạy phải gởi y dƣ -- Nhƣ Lai dạy phải gởi y pacchimacìvara là y nhỏ hơn hết bề dài 8 ngón tay, bề ngang 4 ngón tay (ngón tay của đức Phật).

Y tắm mƣa, vải rịt ghẻ, khi đã hết kỳ adhitthàna rồi nên gởi bằng 2 cách: gởi trƣớc mặt, gởi khuất mặt.

1) gởi y trƣớc mặt 2 cách:

a. Trong hắc đọc:

Imam cìvaram tuyham vikappemi Imàni cìvaràni tuyham vikappemi (nhiều y).

b. Ngoài hắc đọc:

Etam cìvaram tuyham vikappemi Etàni cìvaràni tuyham vikappemi (nhiều y).

đọc gởi trƣớc mặt 1 vị Tỳ-khƣu, rồi cất y cũng đƣợc.

Nếu đem ra mặc, xả hoặc adhitthàna không nên. Khi ngƣời chịu gởi đọc:

Imam cìvaram mayham santakam Imàni cìvaràni mayham santakam (nhiều y).

Paribhunjavàvisajjehivà yathàpaccayamvàkarohi Ngài lấy dùng, hoặc xả hoặc làm theo việc cần dùng của tôi.

Đọc xả nhƣ thế rồi đem dùng mặc, đắp cũng nên.

2) Gởi y để khuất mặt

Gần, đọc:

Imam cìvaram tuyham vikappanatthàyadammi Imàni cìvaràni tuyham vikappanatthàyadammi (nhiều y).

Tôi gởi y này đến ngài.

Xa, đọc:

Etam cìvaram tuyham vikappanatthàyadammi Etàni cìvaràni tuyham vikappanatthàyadammi (nhiều y).

đọc gởi trƣớc mặt 1 vị Tỳ-khƣu, Tỳ-khƣu chịu lãnh gởi nên hỏi chủ y rằng "Ngƣời xuất gia nào thân thiết hay gần gủi với ngài?" Chủ gởi y, tùy thích nói: "Ngài Tissa (hoặc Sa-di Tissa) là ngƣời thân thiết với tôi". Vị chịu lãnh gởi nói "aham tissabhikkhudammi" hoặc "aham tissassasàmanerassa dammi" theo tên mà Tỳ-khƣu xin gởi ấy. nhƣ thế gọi là khuất mặt, rồi cất giữ nhƣ thế ấy cũng đƣợc. Khi Tỳ-khƣu dùm chịu lãnh gởi ấy đọc "tissassabhikkhuno santakam paribhunjavàvisajjehivà yathàpaccayam và karohi" nhƣ đã có giải trong cách gởi trƣớc mặt, điều thứ 2 ấy rồi, mới gọi là xả, khi đã xả rồi, đem y ra mặc đều đƣợc cả.

Vấn -- Gởi trƣớc mặt và khuất mặt, khác nhau nhƣ thế nào?

Đáp -- Trong cách gởi trƣớc mặt ấy, tự mình nhờ ngƣời khác gởi xả. Trong cách gởi khuất mặt, nhờ ngƣời khác gởi cho, nhờ ngƣời khác xả cho, khác nhau nhƣ thế ấy. Nếu đã gởi đến ngƣời nào, ngƣời ấy không thông hiểu các xả, nên đem y ấy gởi cho Tỳ-khƣu thông hiểu, rồi nhờ vị ấy xả, mới nên. Ngƣời chủ đem y ấy adhitthàna theo tên rồi dùng, dầu quá 10 ngày, cũng không phạm tội, ấy là adhitthàna và vikappa y dƣ trƣớc 10 ngày, nếu để quá 10 ngày, phạm Ƣng xả đối trị theo điều học "lễ dâng y lần thứ nhất" (pathamakathina sikkhàpada).

---o0o---

GIẢI VỀ CÁCH ĐỨT ADHITTHÀNA

y đã adhitthàna theo tên, nhƣ đã có giải, đứt adhitthàna do 9 điều:

- Cho đến ngƣời khác (annassadànena).
- Bị bọn cƣớp đoạt (acchinditvàgahanena).
- Bạn thiết lấy (vissàsagàhena).
- Trở làm ngƣời thấp hèn (phạm Bất cộng trụ theo ngoại đạo)
(hinàyàvattanena).
- Xả giới (sikkhàpaccakkhànena).
- Chết (kàlakiriyàya).
- đổi tƣớng mạo (trai biến ra gái, giá biến ra trai) (lingaparivattanena).
- Xả bỏ adhitthàna(paccuddharanena).
- Lủng lỗ

Y lủng lỗ bằng lƣng ngón tay út, lủng đứt hết chỉ mới đứt adhitthàna.

Y hai lớp, y vai trái rách bề dài từ bìa vào 1 gang, rách bề ngang từ bìa vào 8 ngón tay mới đứt adhitthàna. y nội rách bề dài từ bìa vào 1 gang, bề ngang từ bìa vào 4 ngón tay mới đứt adhitthàna.

Y đã đứt adhitthàna nhƣ thế, phải may vá lại rồi adhitthàna thêm, đem mặc mới nên. Nên vá y trong 10 ngày kể từ ngày rách, để quá 10 ngày, phạm Ƣng xả đối trị, nhƣ y dƣ.

-ooOoo-

TỔNG KẾT TRÍCH DỊCH Ở TẠNG LUẬT

Bhàsitamitam    tena     bhagavatà    jànatà    passatà    ahetà
sammàsambuddhena
Đức Thế Tôn đã hiểu, ngài là bậc Chánh đẳng chánh giác có giảng thuyết
rằng:

Sampannasìlà bhikkhave viharatha sampannappàtimokkhà Này các thầy Tỳ-khƣu! các thầy hãy là ngƣời có giới đầy đủ, có Pàtimokkha [*] ấy đủ rồi ở yên đi.

[*] Tàu âm là Ba-la-đề-mộc-xoa, pháp diễn mà ngƣời đã thọ đúng đắn rồi hằng làm cho ngƣời thoát khỏi 4 ác đạo.

Pàtimokkha samvaravuto viharatha àcàraga càra sampanno Hãy là ngƣời thu thúc bằng sự kiềm chế trong pàtimokkha, đầy đủ hạnh kiểm và nơi vãng lai thích hợp.

Anumattesu vajjesu bhayadassàvì samàdàya sikkhàttha sikkhàpadesùti Hãy là ngƣời thƣờng thấy sự lo sợ tội lỗi dù là nhỏ nhen chút ít, rồi nghiêm trì các điều học (sikkhàpada).

Tasmàtihamhehi sikkhitabbam Vì thế, chúng ta là hàng xuất gia trong Phật giáo nên học hành rằng:

Sampamasìlà viharissàma sampannappàtimokkhà Chúng ta là ngƣời có giới đầy đủ, có Pàtimokkha đầy đủ rồi ở yên.

Pàtimokkhasam varasamvutà vihàrissàma àcàra gocàrasampanno Chúng ta sẽ là ngƣời thu thúc, kềm chế trong pàtimokkha, có đầy đủ hạnh kiểm và nơi vãng lai thích hợp rồi ở yên.

Anumattesu vajjesu bhayadassàvì samàdàya sikkhissàma sikkhàpadesùti Chúng ta sẽ là ngƣời thấy sự lo sợ, tự nhiên, trong tội nhỏ nhen chút ít, rồi nghiêm trì các điều học.

Evanhino sikkhitabbam Chúng ta phải học hành nhƣ vậy.

Pàtimokkha visodhento appeva jìvitam jahe

Bậc xuất gia tín thực khi đã trau giồi (tín thực: tin chắc chắn).

Pàtimokkha Thu thúc Giới, dám hy sinh sanh mạng mình.

Pannattam lokanathenana bhinde silasamvaram Không phá thu thúc Giới mà đấng Cứu thế chế ngự để lại đâu.

Kikìva andam camarìva vàladhim Chim Cà-cƣỡng liều mình cố giữ trứng nó, thú Camari (bò có lông đuôi dài ở Tây Tạng) liều thân ráng giữ lông nó, thế nào.

Piyamvà puttam nayanam và ekakam Ngƣời cố chăm sóc con một.

Taheva silam anurakkhamànakà Ngƣời chột mắt cố duy trì mắt sáng thế nào, ta hãy thọ trì Giới của ta cho đƣợc, nhất là nhƣ chim cà cƣỡng vậy

Supesalà homa sadà sagàravo Cho đƣợc là ngƣời có Giới là nơi thƣơng yêu, có lễ phép đúng đắn và tôn kính mãi mãi.

Satthà sàvakkànam sikkhapàdam pannapeti dasa atthavase paticca Đức Thầy chế ngự điều học đến các thầy Thinh Văn vì 10 điều lợi ích là:

Sanghasutthutàya 1. cho có điều tuyệt hảo đến Tăng.

Sanghaphàsuttàya 2. cho có sự an lạc đến Tăng.

Dummankùnam puggalànam niggahàya 3. để khiển trách kẻ bƣớng bỉnh phá giới.

Pesalànam bhikkhùnamphàsuvìhàya 4. cho có sự ở yên đến chƣ Tỳ-khƣu có giới là nơi thƣơng mến.

Dittha dhammikànam àsavànam samvaràya 5. để ngăn ngừa các lậu phiền trong hiện tại.

Samparàyikànam àsavànam patighàtàya 6. để đẩy lui những lậu phiền não trong đời vị lai.

Appasannànam pasàdàya 7. để kích thích những ngƣời bất mãn, đƣợc tín ngƣỡng.

Pasannànam bhiyyo bhàvàya 8. khiến kẻ thích càng tin chắc.

Saddhammatthitiyà 9. cho chánh pháp đƣợc thêm kiên cố.

Vinayà nuggahàya 10. để hổ trợ tạng Luật.

Vinayamhi mahatthesu
Pesalànam sukhàvaho
Niggahànanca papicche
Lajjìnam paggahesuca
Sàsamàdhàrane ceva
Sabbannuji nugocare
Anannavisaye khema
Suppannatte asamsaye

Khi tạng Luật có đại lợi đem sự vui đến Tăng có giới đáng kính mến, khiển trách nhóm Tỳ-khƣu ham muốn xấu xa, nâng cao nhóm Tỳ-khƣu có sự hổ thẹn, có khí chất duy trì giáo pháp là nơi vãng lai của đấng Chánh Biến Tri không thuộc quyền hạn của kẻ khác, là nơi yên tâm; nghĩa là đức Thế Tôn đã chế ngự chân chánh không còn ngờ đƣợc.

Khandhake vinaye ceva parivàre ca màtike yathattakàri kusalo patipajjati yoniso Bậc trí tuệ hay làm điều lợí ích thích hợp hằng thực hành theo phƣơng pháp trong thiên Luật trong Parivàra và Màtika (một phần trong Luật) .

Pamutthami ca suttante
Adhidhame ca tàvade
Vinaya avinatthamhi
Puna titthati sàsanam

Dù là tạng Kinh và tạng Luận đã phá hủy mà tạng Luật chƣa tiêu hoại, thì Phật giáo vẫn tồn tại.

---o0o--- PHÁP LÀM CHO TRỞ NÊN SA-MÔN

Đức Chánh Biến Tri có giảng thuyết về danh hiệu và cái pháp của Sa- môn rằng "Samanà samanàti vo bhikkhave jano jano sanjànàti": này các Tỳ- khƣu, đại chúng hằng rõ danh hiệu của các ngƣơi rằng là Sa-môn. Về phần các ngƣơi cũng vậy, khi có ai hỏi rằng, ông là chi? Các ngƣơi cũng nhận rằng: Chúng tôi là Sa-môn".

Nhƣ vậy: Nếu các ngƣơi có danh hiệu nhƣ thế và nhận mình đúng nhƣ vậy rồi biết rằng:

Ye dhammà samanakarànà brahmana karanà: Các pháp nào làm cho thành Sa-môn và bà la môn, chúng ta sẽ thọ trì những pháp đó.

Hành động nhƣ thế, mới vừa sự nhận thức chơn chánh của chúng ta, theo lời họ đã gọi thật.

Lại nữa, chúng ta đã thọ dụng y, bát, thực phẫm, chỗ ngụ, thuốc mên của những thí chủ nào thì cái nghiệp lành của họ sẽ sanh phƣớc lớn, có nhiều quả báo chẳng sai vậy, vì họ nƣơng nhờ nơi chúng ta.

Hơn nữa, sự xuất gia của chúng ta, chẳng phải là vô hiệu quả dầu pháp để tu hành đƣợc nhiều phƣớc báu thật.

Này các Tỳ-khƣu! Các ngƣơi cần biết mình nhƣ vậy, chẳng nên quên.

Ngài bèn giảng tiếp 2 pháp trọng yếu nhất là: hổ thẹn (hiri) và ghê sợ (ottappa) tội lỗi.

Rồi giải rằng:

Parisuddhi kàyasamàcàra, parisuddhi vacìsamàcàra, parisuddhi manosamàcàra, parisuddha àjìva, indriyasamvara bhojanamattannù jàgariyànuyoga, satisampajanna: Sự nƣơng ngụ trong nơi thanh vắng, cách

trau dồi cái tâm cho xa khỏi pháp cái (nìvaranadhamma) rồi tập trung tinh thần cho trí tuệ thấy rõ "Tứ Diệu đế". Tất cả pháp đó là pháp pháp của Sa- môn.

1) Hổ thẹn (hiri) về sự xấu hổ đối với các pháp ác.

2) Ghê sợ (ottappa) là nói về sự ghê sợ các tội lỗi.

Cả hai pháp trên đây là quan trọng đặc biệt của Sa-môn, bằng không cũng chẳng gọi là Sa-môn đƣợc. Có 2 pháp đó rồi, các đức tánh khác mới có thể phát sanh lên đƣợc.

3) Thân trong sạch đầy đủ (parisuddhi kaỳisamàcàra), chỉ về 3 nghiệp lành của thân.

4) Khẩu trong sạch đầy đủ (parisuddhi vacì samàcàra), chỉ về 4 nghiệp lành của miệng.

5) Tâm trong sạch đầy đủ (parisuddhimano samàcàra), chỉ về 3 nghiệp lành của ý.

6) Sự nuôi mạng trong sạch (parisuddha àjìva) tức là sự nuôi sống cho thanh cao (xem trong Chánh mạng Thanh tịnh giới).

7) Lục căn thu thúc (indriyasamàcàra) (xem trong Lục căn Thanh tịnh giới).

8) Biết tiết chế trong thực phẩm (bhojanama tannù) chỉ biết về tiết độ trong sự thọ thực (xem trong phép Quán tƣởng thọ vật dụng Thanh tịnh giới).

9) Tỉnh thức thƣờng thƣờng (jàgariyànuyoga) là dạy phải thức nhiều ngủ ít.

10) Trí nhớ biết mình (satisampajanna).

11) Sự nƣơng ngụ trong nơi thanh vắng. Nghĩa là sự trú ẩn trong rừng hoặc dƣới bóng cây hay là nơi tịnh thất vắng vẻ.

12) Sự trau dồi cái tâm cho xa khỏi pháp triền cái, rồi chú tâm tham thiền.

13) Làm cho trí tuệ thấy rõ pháp "Tứ điệu đế": là làm cho phát sanh sự thấy biết rõ rệt cái khổ, nhân sanh khổ, sự diệt khổ, đạo diệt khổ (xem trong Tứ diệu đế).

Tất cả các pháp đó là pháp của Sa-môn cần phải có, bằng không, ắt sẽ sa vào trong 4 ác đạo chẳng sai.

Đức Thế Tôn giảng thuyết về hàng Sa-môn và cái pháp của hàng Sa-môn nhƣ thế.

---o0o---

PHƯƠNG TIỆN CHO PHÁP SANH PHÁP CỦA BẬC XUẤT GIA HOẶC SA-MÔN

Ngƣời đã tự nguyện xuất gia hoặc Sa-môn phải chú tâm rằng "Ta là bậc xuất gia hoặc Sa-môn rồi, cần gìn giữ đức tín thanh cao vừa theo cái tƣớng mạo của ngƣời xuất gia hoặc Sa-môn mới đƣợc". Hay quán tƣởng theo Phật ngôn rằng: "Bây giờ đây ta có tƣớng mạo khác hơn kẻ thế, nhất là cách thức hành động của Sa-môn thế nào, ta cần phải làm theo, không nên sai suyển". Bậc xuất gia ví nhƣ ngƣời thƣơng mãi, buôn bán muốn đƣợc lợi, nếu hành đúng cách, mới đƣợc lời nhiều, bằng làm sái ắt phải lỗ vốn. Vì thế đức Phật có giảng về pháp đè nén cái tâm của ngƣời xuất gia nhƣ vầy:

Kusoyathà duggahito hatthamevà nukantati sàmannam dupparamattham niràyàyùpakadhati yamkinci sithilam kammam samkilitthanca yamvattam sankassaram brhmacariyam natamhoti mahapphalam kayirà ce kayiràthenam dalhamenam parakkame sithilo hi paribhajo bhiyyo akirate rajam

Lẽ thƣờng, cỏ tranh mà ngƣời không khéo lắm, kéo ngƣợc trở lại ắt phải đứt tay, thế nào, sự xuất gia của hành giả, tu không chơn chánh, sái pháp luật, hằng lôi kéo họ sa trong địa ngục, cũng nhƣ thế ấy.

---o0o---

TỘI CỦA BẬC XUẤT GIA TU HÀNH KHÔNG CHƠN CHÁNH

Ngƣời mặc y vàng, song không thu thúc theo pháp của Sa-môn, cũng không khỏi sa địa ngục, nhƣ Phật ngôn rằng:

Kàvàvakanthà bahavo pàpadhammà asannatà pàpà papehi kammehi nirayam te upapajjare.

Phần đông ngƣời có áo cà sa dính cổ, tức là mặc y vàng, song là kẻ có pháp xấu xa, không thu thúc theo pháp của Sa-môn, thƣờng phải bị đọa trong cảnh địa ngục, do các nghiệp xấu của họ đã tạo. Lại nữa, ngƣời xuất gia đã phá giới, rồi thọ thực của thí chủ dâng cúng bằng đức tin không nên đâu, ráng dùng cục sắt đƣơng nóng còn hơn, hiệp theo Phật ngôn rằng:

Seyyo ayogulo bhutto tatto aggisikhù pamo yance bhunjeyya dussìlo rattha pindam asannato.

Ngƣời xuất gia phá giới, là ngƣời không thu thúc mà cũng dùng vắt cơm của kẻ thế chẳng dễ đâu, ráng ăn cục sắt đƣơng nóng còn hơn.

Đức Phật đã giảng thuyết chỉ rõ tội khổ của bậc xuất gia và Sa-môn không trú trong pháp của họ, nhƣ những qui tắc đã giải.

---o0o---

MƯỜI PHÁP MÀ BẬC XUẤT GIA PHẢI QUÁN TƯỞNG THƯỜNG XUYÊN

1) Bậc xuất gia nên quán tƣởng thƣờng rằng: Bây giờ ta đã có tƣớng mạo khác hơn kẻ thế, nghĩa vụ nào của Sa-môn ta phải làm cho tròn.

2) Bậc xuất gia nên quán tƣởng thƣờng thƣờng rằng: Sự nuôi sanh mạng của ta nƣơng nơi kẻ khác, ta cần phải làm cho ngƣời cấp dƣỡng dễ dàng.

3) Bậc xuất gia nên quán tƣởng thƣờng thƣờng rằng: sự làm cho thân khẩu thêm chơn chánh, vẫn còn nữa chẳng phải chỉ có bấy nhiêu.

4) Bậc xuất gia nên quán tƣởng thƣờng thƣờng rằng: tâm ta không tự chê bai ta vì Giới không đầy đủ chăng?

5) Bậc xuất gia nên quán tƣởng thƣờng thƣờng rằng: hàng trí tuệ đã xem xét rồi, họ không khiển trách ta vì Giới không đầy đủ chăng?

6) Bậc xuất gia nên quán tƣởng thƣờng thƣờng rằng: ta phải chia lìa sự vật mà ta thƣơng yêu vừa lòng, không sao tránh khỏi đƣợc.

7) Bậc xuất gia nên quán tƣởng thƣờng thƣờng rằng: ta có cái nghiệp của ta, ta làm lành thì đƣợc vui, gây dữ thì chịu khổ.

8) Bậc xuất gia nên quán tƣởng thƣờng thƣờng rằng: ngày và đêm hằng qua mau lẹ, bây giờ đây ta làm đƣợc cái chi chăng?

9) Bậc xuất gia nên quán tƣởng thƣờng thƣờng rằng: ta có ƣa thích trong nơi thanh vắng chăng?

10) Bậc xuất gia nên quán tƣởng thƣờng thƣờng rằng: ta có các đức cao quí chăng? Khi có bậc phạm hạnh để hỏi ta trong giờ cuối cùng, ta sẽ không hổ thẹn chăng?

Mƣời pháp mà các bậc xuất gia nên quán tƣởng thƣờng thƣờng đó gọi là Thập pháp (dasadhamma), song dịch nhƣ trên đó, mới thật đúng lý. Ngƣời tu học cần phải hiểu rằng Thập pháp là pháp dành cho hàng xuất gia, tuy nhiên nhƣ đã có giải, điều nào thuộc về hàng xuất gia, điều ấy ngƣời cƣ sĩ hành theo cũng đƣợc.

Trong 10 pháp đó nên hiểu nhƣ vầy:

1- Dạy phải quán tƣởng về tƣớng mạo.
2- Dạy phải quán tƣởng về chánh mạng.
3- Dạy phải quán tƣởng về hành động.
4 & 5 - Dạy phải quán tƣởng về qui tắc.
6 & 7 - Dạy phải quán tƣởng về luật tự nhiên
8- Dạy phải quán tƣởng về thời gian.
9- Dạy phải quán tƣởng về chỗ ngụ.
10- Dạy phải quán tƣởng về đức hạnh cao quí.

Về phƣớc báu trong quán tƣởng có chia ra làm 2 là: Phần riêng và chung.

Giải về phần riêng của mỗi phần trƣớc.

1) Giải về phƣơng tiện phát sanh sự hổ thẹn (hiri) và ghê sợ (ottappa) tội lỗi, để thực hành cho vừa với bổn phận của ngƣời xuất gia, nghĩa là điều nào không đúng quy tắc của bậc xuất gia thì phải chừa bỏ, nhất là phải hành những pháp chơn chánh, nhƣ là trì Giới, cho thân khẩu trong sạch, tu Định

cho tâm yên lặng, hành Tuệ cho thấy rõ chánh tà. Phải cần kíp làm cho tròn nghĩa vụ.

2) Khi đã quán tƣởng nhƣ vậy thì sẽ đƣợc 2 điều lợi ích:

- đƣợc làm tròn phận sự đối với ngƣời cấp dƣỡng. - sẽ có sự hành động cho họ dễ nuôi, nghĩa là làm cho mình thành ngƣời biết đủ (sandona), thọ 4 vật dụng tùy có tùy đƣợc. Họ cho vật chi thì vừa lòng với vật ấy không đƣợc chọn tốt, xấu, ngon, dỡ.

3) Bậc xuất gia chƣa chứng đạo quả, là đức hạnh cuối cùng trong Phật giáo gọi là còn phận sự phải hành, nghĩa là phải tu tập cho thanh cao hơn nữa, cần phải học những điều chƣa biết, thực hành những điều đã biết. Khi đã trì giới đƣợc trong sạch thì cần tu Thiền thêm lên, cho trí tuệ phát sanh để đắc đạo quả Niết Bàn là mục đích tối cao của Phật Giáo. Nếu bậc xuất gia đƣợc biết mình nhƣ vậy, thì hằng có sự lợi ích, để tự hóa trở thành nên bậc cao nhân. Nếu lầm tƣởng rằng: Mình là đủ, không cần tu tập nữa, vừa lòng với bấy nhiêu thì không cần mẫn hành bậc cao mà mình chƣa chƣa đắc. Nhƣ thế, bậc xuất gia vẫn còn mắc trong vòng phàm tục và phải bị luật vô thƣờng chi phối, sa vào 4 ác đạo chẳng sai. Nếu hành giả hằng quán tƣởng biết mình nhƣ thế ắt sẽ tinh tấn tu hành thêm lên.

4 và 5) Bậc xuất gia quán tƣởng hiểu rõ trong điều thứ tƣ và điều thƣ năm nhƣ vậy rồi, sẽ thấy mình chƣa toàn thiện thì phát tâm cố gắng tu trì, không để, không để mình tự chê trách mình đƣợc. Nhƣng lẽ thƣờng phàm nhơn hiếm có ngƣời đọc biết chân chánh nhƣ thế .Vì vậy, có lúc làm sai mà họ cho là phải, có khi hành chánh mà họ cho là tà.

Cho nên có Phật ngôn rằng: "Tội mình khó biết, lỗi ngƣời dễ xem!" Nhân đó, đức Phật dạy phải luôn luôn quán tƣởng những điều trên đây, cho phát sanh trí nhớ.

6) Đã thƣờng quán tƣởng điều này, thì sẽ rõ sự chia lìa do 2 lẽ là:

- Các sự vật mà ta thƣơng yêu vừa lòng, nó sẽ lìa ta khi ta còn sanh tiền
cũng có.
- Trong giờ mạng chung, ta phải bỏ nó cũng có, đó là lẽ tự nhiên không
sao tránh đƣợc.

Khi thấy rõ 2 pháp trên rồi, mình đƣợc 3 điều lợi ích:

- Dứt tâm bất bình nóng giận, khi gặp sự vật đáng ghét bỏ - Ngăn tâm không cho buồn rầu thƣơng tiếc, lúc ly biệt sự vật thƣơng yêu. - Kiềm chế tâm ham muốn, sự vật của mình để tránh tà mạng gây ra các nghiệp ác.

Đó là 3 điều lợi ích mà bậc xuất gia nhờ sự quán tƣởng thƣờng thƣờng mới thấy rõ đƣợc.

7) Trong điều này nên hiểu câu "Ta có cái nghiệp của ta" rằng: Mọi ngƣời trong mỗi kiếp đều có tạo nghiệp, không dữ thì lành, chẳng tốt thì xấu, không có ai tránh khỏi, cho nên gọi là "Ta có cái nghiệp của ta". Lại nữa, nếu làm lành thì đƣợc vui, làm dữ thì chịu khổ. Cớ ấy sự quán tƣởng trong điều thứ 7 mới có lợi ích, không cho làm ác, chỉ tạo việc lành, vì hiểu rõ quả báo của nghiệp.

8) Đức Phật có khuyên các Tỳ-khƣu cần phải biết thời gian qua rồi, chẳng khi nào trở lại. Nên hiểu rõ chơn chánh rằnh: Nó chỉ thoáng qua mau lẹ, nếu không thì hằng để cho ngày giờ trãi qua vô ích, sẽ có điều hối hận ăn năn. Có Phật ngôn rằng "Những ngƣời còn trai tráng, có tánh thông minh mà lƣời biếng không chuyên cần làm các công việc thì khó gặp đƣợc xuất thế bằng "Trí tuệ".

Lời Phật dạy đây để tỉnh thức họ cho tinh tấn trong niên cấp còn khỏe mạnh, cho sự tu hành mau đƣợc tấn hoá trong 2 phƣơng diện đời và đạo, sự quán tƣởng thƣờng thƣờng trong điều này, hằng đem lại hạnh phúc yên vui cho mình chẳng sai.

9) khi đã quán tƣởng thƣờng thƣờng thì có sự tĩnh tâm vừa lòng trong nơi thanh vắng, lìa xa bè đảng bàu bạn, ƣa thích trong nơi yên lặng, để tham thiền cho tâm an trụ, rồi suy xét điều chi cũng đƣợc chân chánh rõ rệt, không có trở ngại và bậc tu thƣợng đƣợc dễ dàng.

10) giải rằng: - "Các đức tính cao quí chỉ về tâm thiền định hoặc giải thoát". Nếu đã quán tƣởng thƣờng nhƣ thế thì đƣợc tĩnh tâm, không hề vừa lòng với các hạnh phúc nhỏ nhen bực hạ, tinh tấn trong đức tánh cao thƣợng theo thứ tự.

Về phƣớc báu trong cách quán tƣởng 10 điều đó, hằng đem lại sự yên tĩnh cho tâm, để tiến bộ trong chánh pháp, tu giới, định, tuệ cho càng tăng trƣởng

thanh cao. Nói tóm lại, sẽ đƣợc mãn nguyện trong 2 đƣờng: đời và đạo xuất thế, chứng quả Niết bàn là mục đích cứu cánh của Phật giáo.

-ooOoo-

PHẬT NGÔN

1) Tỳ-khƣu có 5 chi hằng sa địa ngục (chi: cái duyên ở một thể chia ra):

Tỳ-khƣu tƣ vị vì thƣơng .
Tỳ-khƣu tƣ vị vì ghét.
Tỳ-khƣu tƣ vị vì dốt nát.
Tỳ-khƣu tƣ vị vì sợ.
Tỳ-khƣu dùng của Tăng nhƣ của mình.

2) Tỳ-khƣu có đủ 4 chi mới đáng gọi là Tỳ-khƣu:

Phải hằng niệm tƣởng đức của Phật.
phải hằng có tâm bác ái (mettà).
phải hằng tham thiền đối tƣởng tử thi (asubha).
phải hằng niện tƣởng sự chết (maranasati).

3) Sa-môn có đủ 4 chi mới gọi là Sa-môn:

phải có tâm nhẫn nại.
Phải thận trọng trong việc phƣớc đức.
Phải dứt bỏ lợi danh và phiền não.
Không bận lòng về thế sự.

4) Ngƣời sớm tới đi vào địa ngục có 3 hạng:

ngƣời không phải hành đạo cao thƣợng mà tƣ xƣng là hành đạo cao
thƣợng.
Ngƣời cáo gian bậc phạm hạnh.
Ngƣời nói ngũ dục không có tội, rồi thọ dụng ngũ dục.

5) Lời nói cao thƣợng có 4:

Không thấy, nói không thấy. Không nghe, nói không nghe.

Nói không trúng, nói rằng Nói không trúng Không biết rõ rệt, nói rằng Không biết rõ rệt

6) Tỳ-khƣu có giới đáng tôn kính có 4 chi:

không tƣ vị vì thƣơng.
không tƣ vị vì ghét.
không tƣ vị vì si mê.
không tƣ vị vì sợ.

7) đệ tử đối với thầy có 5 pháp:

Phải hết lòng thƣơng yêu thầy.
Phải hết lòng tinh tấn thực thà.
Phải hết lòng hỗ thẹn tội lỗi.
Phải hết lòng tôn trọng thầy.
Phải hết lòng nhớ tƣởng thầy.

8) Thầy đáng cho đệ tử nƣơng tựa có 7 pháp:

Phải có tâm bác ái bình đẳng.
Phải có giới tinh nghiêm.
Đáng cho trò tôn trọng.
Phải nhẫn nại, khi trò bất bình, biết tùy cơ cảm hoá trò.
Phải biết đạo lý cao siêu và biết giảng giải theo sức trò.
Phải ngăn trò không cho làm điều vô ích tội lỗi.
Phải tìm phƣơng pháp để chỉ dẫn trò cho mau tiến hoá.

9) Bậc minh tuệ có 4 chi (pandità) là bậc đáng nƣơng tựa:

Biết ơn ngƣời đã làm đến mình (katannù).
Biết làm cho mình đƣợc trong sạch (attasuddhi).
Biết làm cho ngƣời đƣợc trong sạch (para suddhi).
Tế độ ngƣời tế độ (sangaho).

10) Bậc tịnh giả (thiện trí thức) có 7 chi:

Biết nhân. Biết quả. Biết mình.

Biết tiết độ.
Biết thì giờ.
Biết nơi hội hợp.
Biết ngƣời.

Ba bậc trên đây (8, 9,.10) là hạng ngƣời đáng nƣơng tựa, thân cận thì sẽ đƣợc hƣởng thụ 4 quả báu:

Hằng làm cho giới đƣợc tăng tiến cao thƣợng.
Hằng làm cho định đƣợc tăng tiến cao thƣợng.
Hằng làm cho tuệ đƣợc tăng tiến cao thƣợng.
Hằng làm cho sự giải thoát đƣợc tăng tiến cao thƣợng.

---o0o---

TỲ-KHƢU CÓ 7 PHÁP HÀNG PHẠM HẠNH THƢƠNG MẾN

Không mong đƣợc lợi.
Không mong đƣợc danh giá .
Không ngã chấp.
Hỗ thẹn tội lỗi.
Ghê sợ tội lỗi.
Không ganh tỵ.
Không bỏn xẻn (đáng thân cận).

---o0o---

TỲ-KHƢU CÓ 7 PHÁP KHÔNG ĐÁNG CHO HÀNG PHẠM HẠNH THƢƠNG MẾN.

mong đƣợc lợi.
mong đƣợc danh giá .
ngã chấp.
không thẹn tội lỗi.
không ghê sợ tội lỗi.
ganh tỵ.
bón rít (không nên gần gũi).

---o0o---

SÁU ĐẶC TÍNH CỦA KẺ SI MÊ

Mong đƣợc ngƣời ca tụng.
Mong đƣợc đứng đầu trong hàng Tỳ-khƣu .
Mong đƣợc làm cả trong chùa .
Mong đƣợc thiện tín cúng dƣờng .
Mong đƣợc ƣa thích, việc của kẻ khác làm mà nói là của mình .
Mong đƣợc kẻ khác dƣới quyền mình trong tất cả mọi việc.

Những kẻ có đặc tính nhƣ thế là ngƣời hèn hạ không nên thân cận

---o0o---

SÁU HẠNG XUẤT GIA

xuất gia của ngƣời dốt nát.
Xuất gia của ngƣời hay giận.
xuất gia của ngƣời chơi giỡn.
xuất gia của ngƣời thu góp của cải.
xuất gia của ngƣời để nuôi sống.
xuất gia của ngƣời muốn đƣợc thoát khổ.

(chỉ có hạng ngƣời xuất gia thứ 6 mới gọi là chơn chánh.).

--- o0o ---

Hết

1
. Không nên đi đến nhà điếm, nhà đàn bà góa, nhà gái lỗi thời, bộ-nấp, chỗ
tỳ khƣu-ni, chỗ bán rƣợu
2
. Thỏa thích rồi không biết đói gọi là "no lòng".
3
. chi tức là điều kiện
4
. Kinh tụng hồi hƣớng đến các ngạ quỉ
5
. Sau khi kiết hạ rồi nhằm ngày rằm tháng 9, chƣ Tỳ-khƣu nhóm lại tỏ sự
tội lỗi cho nhau gọi là tự tứ

. Giọng đọc có 10 cách:.
1- Sithila (đọc hơi nhẹ).
2- Dhanita (đọc hơi năng).
3- Rassa (đọc hơi vắn).
4- Dìgha (đọc hơi dài).
5- Garu (đọc hơi chậm và nặng).
6- Lahu (đọc hơi lẹ).
7- Sambàndha (đọc liên tiếp).
8- Varatthita (đọc gián đoạn).
9- Niggahita(đọc ngậm miệng).
10- Vomutta (đọc hả miệng lớn hơn mọi chữ).
7
. Là bậc Tỳ-khưu
8
. Tăng ngồi, vị ngồi bên mặt đo từ đầu gối qua bên trái 1 hắn, 1 gang. Vị
ngồi bên trái, đo từ đầu gối bên trái qua bên mặt 1 hắc, 1 gang
9
. là thọ Cụ túc giới, tu lên bậc Tỳ-khƣu.
10
. "nƣơng" là dựa theo
11
. Điều học là điều mà bậc tu hành phải học tập
12
. cũng gọi là Biệt biệt giải thoát giới
13
. Mƣời một hạng ngƣời không thể tu lên bậc Tỳ-khƣu đƣợc là:
- ngƣời bán nam bán nữ(bộ nấp).
- ngƣời có cả 2 bộ sanh trƣợc khí
- ngƣời giả tu hành
- ngƣời theo ngoại đạo
- không phải ngƣời (loài thú).
- ngƣời giết cha
- ngƣời giết mẹ
- ngƣời giết A la hán
- ngƣời chích máu Phật
- ngƣời chia rẽ Tăng
- ngƣời hành dâm với Tỳ-khƣu ni
14
. do vị A xà lê đọc trật tên Giới tử, tên vị Hoà thƣợng tế độ, tên Tăng.
15
. do vị A xà lê không bạch hỏi các vật cần dùng bổn phận của Tỳ-khƣu
(nhƣ y, bát...).
16
. do Tăng không đủ số( từ 5 vị trở lên) để chứng nhận
17
. kinh Chú giải có nói: Tỳ-khƣu biết dạy học Phạn ngữ và lời Chú giải có
tài thuyết pháp hay, khi đã thuyết xong, có ngƣời hỏi: Ngài học với thầy
nào? Tỳ-khƣu ấy dấu pháp danh của thầy, đáp: Chẳng có thầy nào có thể dạy
đƣợc ta cả, ta chỉ biết ở nơi ta.

. Cáo vì không đƣợc thấy tận mắt, không đƣợc nghe, không đƣợc nghĩ
trong tâm.
19
. Cáo rằng phạm tội hành dâm
20
. 8 thứ nước: nhất là nước xoài gọi là yâmakàlika dùng trong 1 ngày 1
đêm
21
. 5 thứ thuốc: sữa lỏng, sữa đặc, đường, mật ong, dầu gọi là sattàhakàlika
là vật được phép để dùng trong 7 ngày
22
. ngoài vật thực và 2 thứ thuốc trên gọi là : yâvajìvika, vật được phép
dùng cho đến hết
23
. 14 nhằm ngày 29 Việt Nam ( trong mỗi tháng thiếu).
24
. 15 nhằm ngày rằm và 30 Việt Nam, (trong mỗi tháng đủ).
25
. nói về Tỳ-khƣu nhập hạ trƣớc
26
. nói về Tỳ-khƣu nhập hạ trƣớc
