Một Cuộc Đời, Một Vầng Nhật Nguyệt (Minh Đức Triều Tâm Ảnh)
Tập 2 — Tứ Đại Thiên Vƣơng
Nguồn: kho Dân tộc KING — Giảng Sư (văn bản trích từ PDF)

Tin đức Phật về, cả Rừng Trúc nhƣ xôn xao hẳn lên. Dƣờng nhƣ nắng thì trong hơn, dịu hơn và mây bay cũng nhẹ nhàng, thanh thản hơn. Rồi muôn chim chợt nhiên ca hót vang lừng. Sự sống trôi chảy dạt dào, tuôn tràn khắp đầu cây ngọn cỏ. Tôn giả Uruvelākassapa, Bhaddiya và Mahā Moggallāna dẫn theo Nanda và Rāhula đi đón ngài. Cả hai nhóm tỳ-khƣu đảnh lễ nhau rồi theo sự hƣớng dẫn của tôn giả Mahā Moggallāna, họ tản mác đến các cốc liêu đã đƣợc sắp đặt sẵn. Sau khi thăm hỏi các vị trƣởng lão, đức Phật ngồi xuống cho vừa tầm Rāhula, cất giọng dịu dàng: - Con học đƣợc có nhiều không, Rāhula? - Nhiều lắm, bạch đức Thế Tôn! Rồi chú bé sa-di liến thoắng tiếp – Tôn giả Mahā Moggallāna dạy hài nhi nhiều lắm, không những bắt học thuộc mà còn thực hành! Hài nhi còn đƣợc đi bát nữa. Đức vua Seniya Bimbisāra và hoàng hậu Videhi thƣờng cho thị nữ mang đến cho hài nhi rất nhiều thực phẩm ngon, có cả mật, đƣờng, sữa và rất nhiều trái cây! - Nếu con dùng không hết thì phải làm sao? - Trƣớc khi dùng, hài nhi lựa thứ gì ngon nhất, tốt nhất

Minh Đức Triều Tâm Ảnh                229

dâng thầy, các vị trƣởng lão và cả chú Nanda nữa! - Ừ, vậy là ngoan lắm! Rāhula nụ cƣời tƣơi rạng, gật đầu; trông có vẻ ốm gầy nhƣng khá rắn rỏi. Đức Phật nắm tay Rāhula bƣớc đi. - Thế nào hở Nanda? Đức Phật quay qua nói chuyện với ông hoàng si tình - Ở đây khung cảnh mát mẻ, thanh bình; tâm các vị trƣởng lão cũng thanh bình và mát mẻ! Còn ông, tại sao, ngọn lửa nào - lửa ngọn hay lửa than - cứ thiêu đốt tim gan làm cho sắc mặt ông héo khô và tàn tạ nhƣ thế? - Đệ tử sẽ cố gắng! Nanda cúi đầu đáp - Sẽ cố gắng nhiều hơn nữa! - Không cần phải cố gắng nhiều lắm đâu, Nanda! Đức Phật ân cần giáo giới - Chỉ việc thở thôi, thở cho điều hoà; và chỉ cần an trú liên tục, nhất tâm trên hơi thở - thì lửa ngọn, lửa than gì chúng cũng tự động tắt ngấm! Đừng tự hại mình nữa, Nanda! Tỳ-khƣu Nanda cảm thấy rất hổ thẹn, nhƣng vì lửa lòng vẫn chƣa tắt, chƣa nguôi! Còn đức Phật thì thấy chƣa phải thời, nên không nói nhiều. Qua mùa nắng mà Trúc Lâm vẫn xanh tốt. Đây đó có đào thêm giếng. Các công trình nơi này nơi khác dƣờng nhƣ có gia cố thêm cho chắc bền hơn. Tại hƣơng phòng, thị giả Upavāna đã đốt hai ngọn nến để hút khí ẩm, xông một lò trầm để xua khí tạp. Đức Phật ngồi lắng nghe công việc tại Trúc Lâm trong gần bốn tháng qua do tôn giả Mahā Moggallāna tƣờng trình. Đức Phật hài lòng vì Trúc Lâm vẫn phát triển bình thƣờng, còn có thêm mấy trăm tân tỳ-khƣu tại kinh thành và các nơi khác gởi về. Đức Phật đặc biệt lƣu ý các tôn giả Mahā Moggallāna, Uruvelākassapa, Bhaddiya - đối với một số tỳ-khƣu mới gia nhập; họ thiếu trình độ giáo dục sơ đẳng, tính khí nông nổi, cả tác phong và tƣ cách lúc ăn nói, lúc trì bình khất thực dễ làm mất niềm tin của đại chúng. Điều này quan trọng lắm 230           Một Cuộc Đời Một Vầng Nhật Nguyệt

đấy! Phải lƣu tâm nhắc nhở, giáo giới họ một cách thƣờng xuyên. Nhƣ vậy là chúng ta còn thiếu giáo thọ sƣ. Sau an cƣ mùa mƣa, phải rút Sāriputta và một số các trƣởng lão ở các nơi khác về đây phụ giúp. Kỳ Viên chừng hơn mƣơi năm sau mới hội đủ nhân duyên phát triển. Lại nữa, trong mấy năm tới, các quốc độ bên bờ Bắc sông Gaṅgā sẽ có rất nhiều việc làm, các vị tỳ-khƣu A-la-hán ƣu tú phải phát tâm, phải khởi tâm, phải vận dụng từ, nhẫn, xả và các phƣơng tiện trí nhiều hơn nữa! Hiện nay, các lực lƣợng chống đối yên lắng một thời gian nhƣng vẫn còn âm ỉ ở đâu đó, có lẽ phải hỗ trợ thêm duyên lành, ít năm sau, ở vùng này mới yên đƣợc. Hôm kia, đức Phật trì bình khất thực một mình, sau đó lên thẳng núi Gijjhakūṭa (Linh Thứu), ở trong một hang đá. Đêm ấy, ngài phóng hào quang sáu màu, vì biết là hội chúng chƣ thiên và phi nhơn đã đến. Thêm vào đó, núi Linh Thứu cũng sáng rực lên bởi thần lực của chƣ thiên. Tứ đại thiên vƣơng dẫn thuộc hạ tuỳ tùng đến rất đông, trình diện đức Phật một số thần dân đại biểu để đảnh lễ ngài, chào mừng ngài, tán thán ngài và dĩ nhiên còn muốn nghe pháp nữa. Đa văn thiên vƣơng (Vessavaṇa) cai quản phƣơng bắc - có thân màu lục, vƣơng bào, y giáp, mũ miện đều màu lục; tay phải cầm cờ chiến thắng, trên tay trái có con chuột màu bạc phun ngọc. Tháp tùng Bắc thiên vƣơng có rất nhiều chƣ thiên, dạ-xoa và loài kim-xí-điểu Suppanna và Citrā (1). Tăng trƣởng thiên vƣơng (Virūḷha), trị vì phƣơng nam - có thân màu xanh, vƣơng bào, y giáp, mũ miện đều màu xanh; tay cầm thanh gƣơm xanh - biểu tƣợng trí tuệ chém vô minh.

(1) - Loài hóa sanh - phƣớc báu thù thắng hơn loại do noãn, thai và thấp sanh – uy lực hơn cả loài rồng. (2) - Là những vị thiên đặc biệt có khả năng đàn, ca, xƣớng, hát; có vị trú hƣơng rễ cây, có vị trú hƣơng lõi cây, có vị trú hƣơng giát cây, có vị trú hƣơng của hoa, có vị trú hƣơng của vị, có vị trú hƣơng của hƣơng - đời sống tinh thần khá thanh khiết, phƣớc báu cao hơn cõi ngƣời rất nhiều..

Minh Đức Triều Tâm Ảnh                           231

Tháp tùng Nam thiên vƣơng cũng rất đông chƣ thiên, dạ-xoa và cƣu-bàn-trà (Kumbhaṇḍa) (2) Trì quốc thiên vƣơng (Dhataraṭṭa), lãnh nhiệm phƣơng đông - có thân màu trắng, vƣơng bào, y giáp, mũ miện đều màu trắng; tay cầm cây đàn đặc biệt của cõi trời - mỗi lần đàn lên là làm cho tâm của ngƣời nghe trở nên thanh tịnh. Tháp tùng Đông thiên vƣơng cũng có hằng trăm chƣ thiên, dạ-xoa và rất đông càn-thát-bà (Gandhabha) (1) với rất nhiều cây đàn hình thù kỳ dị - đủ để tạo nên một dàn nhạc vi diệu! Thứ tƣ là Quảng mục thiên vƣơng (Virūpakkha) – có thân màu đỏ, vƣơng bào, y giáp, mũ miện đều màu đỏ; tay phải cầm con rắn canh giữ ngọc maṇi. Tháp tùng Tây thiên vƣơng cũng có cả một hội chúng chƣ thiên, dạ-xoa và rất nhiều rồng (Nāga) (2). Cả bốn hội chúng này vân tụ đầy đặc cả không gian. Một số đến chỉ vì tò mò, muốn chiêm ngƣỡng quý tƣớng và mỹ tƣớng của đức Thế Tôn. Một số đến chỉ muốn hợp tấu vài khúc nhạc để ca tụng tán thán oai đức của bậc Toàn Giác đã chấn động các cõi trời. Một số dạ-xoa chƣa có đức tin thì hờ hững, đứng một bên hoặc bỏ đi ra bên ngoài. Còn một số đông thiên chúng, dạ-xoa, sau khi nghe pháp, họ đồng thuận quy y rồi phát lời nguyện hộ trì Tăng chúng, Giáo pháp cho đƣợc dài lâu... Hoan hỷ về thời pháp, kính ngƣỡng hào quang thù thắng của đức Phật; Trì quốc thiên vƣơng nâng cây đàn lên - nhƣ vị nhạc trƣởng điêu luyện, với mấy ngón tay bạch ngọc vừa vuốt nhẹ dây đàn - là cả giàn âm thanh của càn-thát-bà nhƣ đồng lúc khởi tấu một khúc nhạc chƣa hề có ở nhân gian. Và lạ lùng làm sao, đằng sau âm điệu du dƣơng, trầm bổng là mùi hƣơng của cây, của lá, của hoa, của những hƣơng liệu dị (1) Loại hóa sanh, phƣớc báu thù thắng hơn các loại rồng do noãn, thai, thấp sanh (Tất cả những phi nhơn này có nhiều dị bản giải thích khác nhau; và tên gọi quỷ, thần hoặc dạ-xoa – có khá nhiều sai khác). (2) Các loài rồng, cách giải thích cũng tƣơng tợ trên.

232               Một Cuộc Đời Một Vầng Nhật Nguyệt

kỳ tỏa ngát giữa không gian! Chƣa thôi, giữa dòng âm thanh
nhƣ những làn sóng thanh khí, mềm mại, uyển chuyển, dịu
dàng nhƣ nâng bổng tâm hồn lên cao, lên cao mãi, nhƣ hòa
nhập với mây xanh là lời ca phiếu diễu, phiêu bồng bằng
ngôn ngữ của cõi trời - không phải ai cũng nghe đƣợc, cũng
hiểu đƣợc...
Đức Phật mỉm nụ hoa sen - lắng nghe thử mấy ông trời
nhạc sĩ này ca tấu cái gì...
Họ ca rằng:
“- Ôi! diễm tuyệt làm sao!
Huyền nhiệm xiết bao!
Nhƣ vầng mây trắng
Kết thành đài hoa
Ngƣời hiện xuống giữa trần gian
Sạch trong, vô nhiễm!
Nhƣ hạo khí nghiêng chao đỉnh Sineru
Nghiêng chao thiên vƣơng bốn cõi
Ngƣời bƣớc ra khỏi Marā
Bƣớc ra khỏi vô minh tối ám!
Nhƣ một mặt trời
Nhƣ một vầng trăng
Hợp hôn giờ hoàng đạo
Giáo pháp bất tử của Ngƣời
Ban phát bởi từ tâm và trí tuệ
Lừng lững giữa vô cùng
Lừng lững giữa thế gian
Lừng lững không thời gian
Chƣa bao giờ lặn tắt!”
Đến ngang đây thì âm ba, cung bậc thay đổi đột ngột,
nhƣ réo rắt hơn, dìu dặt hơn, tình tứ hơn:
“- Ôi! ngƣời ôi!
Có thấy chăng,
Nhƣ chiếc cầu vồng lung linh bảy sắc
Minh Đức Triều Tâm Ảnh              233

Vút qua giữa nghìn trùng hƣ vô
Vút qua giữa bít bùng khổ đau, sự chết
Để đón em-bất-diệt-vô-sanh
Để đón tình yêu Nibbāna tinh khôi, vĩnh cửu!
Chàng càn-thát-bà hát ca
Nàng dạ-xoa khiêu vũ
Từ cung điện miền Đông dập dờn xiêm lụa
Đến bảo tháp non Tây yêu kiều tiên nữ
Và cả Bắc, Nam thánh thót cung đàn
Ôi trái tim, nhịp đập miên man
Trào cảm xúc hƣơng mạn-thù thơm ngát
Víu bắt hạt sƣơng
Nhƣ đôi mắt em long lanh, tinh anh, trong suốt
Víu bắt niềm vui
Nhƣ mùa xuân em - tƣơi rạng nụ cƣời
Và nắng ấm sát-na tâm
Lấp lánh tiếng lời
Cho từng hạt bụi đời
Thành giọt bảo châu trong vắt!”
Đến đây thì ca từ, âm tiết có vẻ chậm rãi, yên bình và
thanh thản:
“- Ôi!
Trần gian có nghe chăng,
Ngàn lá, ngàn hoa nẩy hƣơng, nẩy ngọc
Và gió và mây hòa chan, náo nức
Biển thẳm, non sâu phơi phới, hỷ hoan
Giáo hội đức Tôn Sƣ mở sáng con đƣờng
Vô lƣợng a-tăng-kỳ cung nghinh, chiêm bái
Hãy lắng nghe ca từ
Chim Ca-lăng-tần-già líu lo, mê mải
Tán thán Ngƣời - nhân cách thiên thu!
Tán thán Ngƣời - mở xiềng xích ngục tù
Cho vô lƣợng chúng sanh
234          Một Cuộc Đời Một Vầng Nhật Nguyệt

Duyên lành siêu thoát Cho trời và ngƣời thanh bình, an lạc!” Khúc hợp xƣớng chấm dứt, cả bốn hội chúng đồng reo hò rung chuyển cả không gian. Đức Phật nói: - Này, Trì quốc thiên vƣơng! Ngƣơi và hội chúng càn- thát-bà của ngƣơi ca tụng, tán thán Nhƣ Lai – mà sao ở đấy có lẫn lộn một khúc tình ca nhƣ thế? - Chúng đệ tử chỉ biết cúng dƣờng bằng ngôn ngữ và âm thanh – Trì quốc thiên vƣơng đáp - Và đấy là tấm lòng của chúng đệ tử - bạch đức Thế Tôn! - Nó hay đấy! Đức Phật mỉm cƣời – Nhƣ Lai mong rằng, các ngƣơi “hộ trì chánh pháp” cũng hay nhƣ thế! Tứ đại thiên vƣơng đồng khấu đầu phát nguyện: - Tất thảy chúng đệ tử sẽ đồng tâm hộ trì Tam Bảo và hộ trì quốc độ! Tuy nhiên, bạch đức Thế Tôn! Trong hội chúng do chúng con cai quản vẫn còn rất nhiều dạ-xoa nhiều thần lực và ít thần lực; chúng không tin tƣởng Tam Bảo, vẫn đang còn sống với ác giới, bất chánh, tà tâm... Chuyện đã xảy ra, đang xảy ra, nơi này và nơi kia – chúng hủy báng Tam Bảo, phá rối sự tu tập của tỳ-khƣu, tỳ-khƣu-ni, sa-di, sa-di-ni, ƣu-bà-tắc, ƣu-bà-di... Vậy, trong bốn chúng, khi đang an cƣ tu tập ở bất cứ đâu, dẫu trong rừng sâu, động vắng, nghĩa địa, miếu hoang, giữa xóm làng... nếu cảm thấy bất an, sợ hãi, cảm giác sợ phi nhân quấy phá thì xin đức Thế Tôn cho phép họ đọc to lên, đọc tụng lớn tiếng tên của những dạ-xoa, đại dạ-xoa, quân sƣ, đại quân sƣ có nhiều oai lực, có nhiều thần lực sau đây, thì tức khắc sẽ đƣợc an ổn. Đó là: “ Inda, soma, vā varuna, Bhāradvaja, Pajāpati, Candana, Kāmasettha, Khinnughandu, Nighandu, Panāda vā

Minh Đức Triều Tâm Ảnh               235

Opamanna.”(1) Đức Phật chấp thuận. Họ vô cùng hoan hỷ, đảnh lễ ngài rồi biến mất giữa không gian. Một tháng an cƣ diễn ra bình thƣờng. Đức Phật thuyết rất nhiều thời pháp ở đây và cũng rất nhiều thời pháp ở núi Linh Thứu. Đặc biệt, đức Phật thuyết một thời pháp nói về trị quốc, an dân; phải cải cách chính sách cho dân giàu nƣớc mạnh, muôn ngƣời an vui, hạnh phúc - tại triều đình đức vua Seniya Bimbisāra, gồm mƣời điểm nổi bật sau đây: Thứ nhất là rà soát lại các tội tử hình, tội chung thân khổ sai, giảm miễn các hình phạt quá đau đớn về thân thể. Các hình thức nhƣ lóc thịt, năm ngựa phanh thây, chặt đầu ba khúc, chặt chân, chặt tay... đều phải bị bãi bỏ; chỉ gia trọng tội hình bằng cách tăng gia sản xuất, làm việc tại các xƣởng công nghệ; và do thành quả lao động, các năm tù tội sẽ đƣợc giảm khinh. Thứ hai là các ông chủ ngân hàng giảm bớt tiền cho vay quá nặng lãi; các ông chủ nghiệp đoàn, chủ các công nghệ, công xƣởng phải trả đồng lƣơng cho thầy thợ tƣơng ứng khả năng và sức lao động để cho họ đủ ăn đủ mặc. Thứ ba là tôn kính, cúng dƣờng các sa-môn, đạo sĩ; giữ gìn truyền thống văn hóa, các phong tục, mỹ tục, các lễ tiết, lễ hội, cúng tế tổ tiên và mùa màng! Thứ tƣ, ngƣời cày phải có ruộng, giảm thuế nông nghiệp, cung cấp phân, giống và hƣớng dẫn kỹ thuật canh tác. Khuyến khích các ngành nghề thủ công. Giảm bớt thuế má lâm sản, khoáng sản và hải sản. Thứ năm là cấm ngƣợc đãi, áp bức nữ giới; đối xử tốt (1) Xem thêm Trƣờng bộ kinh II, kinh Ātanatiya.. Ở đây chỉ trích một ít – là dấu hiệu sớm nhất của Mật tông sau này! Tham khảo: Kinh Đại hội, Trƣờng A-hàm, Tuệ Sỹ dịch và chú, NXB Phƣơng Đông, năm 2008 – có dấu ấn Mật tông rất rõ – do Hán tạng phiên âm chứ không dịch nghĩa. Kinh tƣơng đƣơng của Nikāya thì rất mờ nhạt về Mật tông.

236              Một Cuộc Đời Một Vầng Nhật Nguyệt

với gia nhân, ngƣời làm công, giới chiên-đà-la.
Thứ sáu là khuyến khích sự học cho con em, cấm bóc lột
sức lao động trẻ em.
Thứ bảy là lập các trại chẩn bần, cứu tế, mở bệnh xá -
chữa bệnh và cấp phát thuốc men cho dân.
Thứ tám, mở thêm các hí trƣờng lộ thiên, các nhà nghỉ
cộng cộng, cơ sở vệ sinh; làm thêm các công viên, vƣờn
hoa, trồng thêm cây xanh.
Thứ chín, nạo vét kênh mƣơng, đào thêm giếng nƣớc ở
các trấn thành cũng nhƣ ở xóm làng.
Thứ mƣời, cấm buôn bán ngƣời làm nô lệ. Cấm giết súc
vật để cúng tế.
Do chính sách cải cách tiến bộ, vì dân và cho dân thật sự
- đƣợc giáo hóa bởi đức Phật nên uy tín của giáo hội ăn sâu
vào quần chúng. Các giáo phái khác ở đây vẫn đƣợc đức vua
tôn trọng, đối xử công bằng – nhƣng họ cũng bị co cụm dần
trƣớc sự phát triển lớn mạnh của giáo pháp chơn chánh đầy
lẽ phải và tình thƣơng giữa cuộc đời và trong lòng ngƣời.
