Một Cuộc Đời, Một Vầng Nhật Nguyệt (Minh Đức Triều Tâm Ảnh)
Tập 6 — Đổi Chiếc Xe Mới
Nguồn: kho Dân tộc KING — Giảng Sư (văn bản trích từ PDF)

Hôm kia, đột ngột đức vua Pāsenadi một mình một
ngựa đến Kỳ Viên tịnh xá tìm gặp đức Phật với dáng vẻ mệt
mề, thiểu não. Đức Phật đã sớm biết chuyện gì, nên đón đức
vua ngay tại hƣơng phòng, nắm tay ông, dìu vào bên trong,
chỉ cho ông ngồi trên một chiếc ghế(1).
- Trẫm mập quá, quỳ xuống đảnh lễ không đƣợc, xin
đức Thế Tôn xá tội.
- Không có sao! Đức Phật ân cần - Bệ hạ hãy cứ ngồi tự
nhiên!
- Tâu vâng!
- Bệ hạ đã gần bảy mƣơi tuổi rồi, nên ăn ít lại, và cũng
nên vận động tay chân một chút...
- Tâu vâng! Trẫm có tập đi kinh hành do hoàng hậu
Mallikā hƣớng dẫn. Nhƣng nay thì bà ấy đã đi rồi, bà mới đi
hồi đêm, lúc vừa rạng sáng, đức Thế Tôn ơi! Trẫm buồn
quá, không thiết ăn thiết uống gì cả!
- Ừ, Nhƣ Lai biết! Ngƣời mình thƣơng yêu nhất mà lại
phải lìa xa thì đau khổ lắm!

(1) Chiếc ghế trân quý này do hoàng hậu Mallikā dâng cúng mà đức Phật thƣờng không sử dụng.

Minh Đức Triều Tâm Ảnh                     153

- Đúng là đau khổ quá! Nhớ nhƣ mới hôm nào, chỉ vừa mới đây thôi, thế mà đã cách biệt nghìn trùng... Đức vua cúi gục đầu xuống ra chiều thƣơng tâm không làm chủ đƣợc cảm xúc. Đức Phật biết nên trao cho đức vua một chiếc gối rồi nói: - Bệ hạ cứ nằm nghỉ một lát, khóc đƣợc thì cứ khóc. Nhƣ Lai sẽ đi kinh hành bên ngoài. Rồi chúng ta sẽ nói chuyện sau. Trong hƣơng phòng, đức vua sụt sùi, nƣớc mắt ngắn dài nhớ thƣơng hoàng hậu rồi ông đắm chìm trong hồi tƣởng, suy tƣởng của mình... Còn đức Phật thì ngài biết rõ về tâm tánh của hoàng hậu, biết cả những „bí mật‟ của bà mà cho chí đức vua cũng không biết. Và câu chuyện nhƣ sau: Số là lần ấy hoàng hậu vào phòng tắm, cỡi xiêm y để tắm, không để ý con chó cƣng của bà cũng vào theo. Khi khom mình cúi xuống, không ngờ, con chó thấy vậy đã làm cái chuyện “bất tịnh” với bà. Và bà lại để yên! Từ tầng trên cung điện, qua lớp cửa kính, tình cờ đức vua nhìn thấy hết. Ông đi xuống và lần đầu tiên, đã mắng nhiếc bà một cách thậm tệ. Bà vốn lanh trí nên tìm cách chối quanh, chống chế: “Đại vƣơng đừng nghĩ oan cho thiếp. Cái phòng ấy kỳ lạ lắm. Ai ở trong đó, ngƣời khác nhìn vào đều thấy những hình ảnh quái gở!” Đức vua vốn thật thà nên hỏi lại: “Quả có thế sao?” Bà nói: “Thì đại vƣơng cứ vào đấy thử xem?” Đức vua đi vào trong, vừa khép cửa lại thì ngoài này, bà đã la lên: “Đại vƣơng làm cái gì xấu hổ với con dê cái nhƣ vậy?” Đức vua lại cãi: “Ta có làm gì đâu!” Bà bèn nói dối: “Chính mắt thiếp trông thấy rõ ràng mà!” Tin chuyện ấy, đức vua bỏ qua không cật vấn lại nữa. Tuy nhiên, hoàng hậu Mallikā luôn cảm thấy bất an. Dầu đã dối gạt đƣợc nhà vua, nhƣng bà đã phạm một tội trọng. 154           Một Cuộc Đời Một Vầng Nhật Nguyệt

Chuyện ấy đức Phật biết, chƣ vị trƣởng lão tăng ni có thắng trí đều biết, do vậy bà luôn hổ thẹn ở trong lòng. Từ độ ấy, bà thầm nguyện trong lòng, phải tu tập cho tốt hơn, làm việc lành cho nhiều hơn. Trọng lƣợng tội lỗi dù chỉ bằng một hạt cát, nó sẽ chìm, rơi xuống bốn đƣờng ác. Nhƣng trọng lƣợng tội lỗi của một viên đá to, nằm trong lòng chiếc ghe thiện pháp lớn, nó không bị chìm, sẽ đƣợc nổi. Bà còn nhớ mãi nội dung một thời pháp về thiện, về ác mà đức Phật đã đƣa ra hình ảnh ấn tƣợng ấy. Do vậy, bà đã đặt bát và cúng dƣờng tứ sự rất nhiều đến đức Phật và Tăng chúng, ngân khoản lên đến một trăm bốn mƣơi triệu đồng tiền vàng. Riêng đức Phật thì bà đã cúng dƣờng đến ngài bốn món bảo vật vô giá, đó là: Một chiếc lọng trắng, một chiếc giƣờng, một ghế ngồi và một vật đỡ chân. Tất cả chúng đều bằng châu báu, và chỉ để chƣng bày chứ đức Thế Tôn không bao giờ sử dụng. Đức Phật còn biết rõ, hoàng hậu Mallikā lúc hấp hối, bao nhiêu việc làm tốt đẹp ở trong đời, bà lại quên hết, nhƣng cái hình ảnh xấu xa kia nó lại hiện ra, chi phối trọn vẹn tâm thức cuối cùng, lập trình cận tử nghiệp, đƣa bà đọa sanh địa ngục A-tỳ. Đức vua Pāsenadi rất yêu thƣơng hoàng hậu Mallikā nên đau thƣơng, buồn khổ vô cùng. Bà vừa mới mất, chƣa làm lễ hỏa táng mà đức vua đã tìm đến đức Phật, là nóng lòng muốn hỏi ngài xem sanh thú của hoàng hậu đi về đâu! Biết đức vua rất sủng ái hoàng hậu, nếu cho biết cảnh giới hiện tại của bà thì ông ta càng đau khổ hơn. Lại nữa, nếu biết bà, một ngƣời có đức tin kiên cố, bố thí cúng dƣờng rất nhiều và rất chí thành mà rơi vào địa ngục, thì số phận của nhà vua sau này sẽ ra sao? Và nhƣ thế, mọi đức tin trong ông ta sẽ tiêu tùng hết. Vì nghĩ vậy nên sau khi đức vua tỉnh dậy, vào hƣơng phòng, đức Phật đã khôn khéo dùng thần lực siêu nhiên làm Minh Đức Triều Tâm Ảnh                155

cho đức vua quên hẳn lý do đi đến tịnh xá. Đức Phật lại còn
thân tình nắm tay đức vua đi dạo vài vòng ngoài khu vƣờn,
rồi nói chuyện nhƣ bình thƣờng:
- Đại vƣơng dự định hôm nào sẽ làm lễ hỏa táng cho
lệnh bà?
- Có lẽ bảy ngày, và có lẽ phải cử quốc tang cho trân
trọng, bạch Thế Tôn!
- Có cần nhƣ thế chăng, đại vƣơng? Sao đại vƣơng
không dùng mọi phí khoản ấy để đặt bát cúng dƣờng chƣ
tăng ni, một trăm vị, hai trăm vị - rồi nhờ đức thanh tịnh của
Tăng ni để chú nguyện phƣớc báu cho lệnh bà?
- Trẫm xin vâng lời Thế Tôn giống nhƣ hoàng hậu sinh
thời thƣờng vâng lời Thế Tôn vậy. Cho trẫm mời thỉnh đức
Thế Tôn và tăng ni hai nghìn vị, ngay ngày mai !
- Cảm ơn đại vƣơng! Và cũng không cần phải làm lễ
quốc táng nữa. Nếu muốn tăng thêm ý nghĩa, sao đại vƣơng
không tha bớt tội tù, miễn bớt thuế má cho dân thì phƣớc
đức vô biên, vô lƣợng đó!
- Tâu vâng! Đức vua cúi đầu xuống - Trẫm sẽ làm đúng
nhƣ Thế Tôn dạy bảo để hồi hƣớng phƣớc báu cho hoàng
hậu.
Sau đó, đức vua cúi lạy rồi ra về. Và ngày thứ nhất,
hoàng cung của đức vua nhƣ sáng rạng và vinh quang hẳn
lên do hai ngàn Tăng ni có đức Phật dẫn đầu ôm bát đến thọ
thực. Bên kim quan băng gỗ trầm hƣơng đƣợc phủ đầy hoa
thơm của lệnh bà, đức Phật lặng lẽ chú nguyện. Sau đó đức
Phật thuyết một thời pháp có ý nghĩa về vấn đề tử sinh của
đời ngƣời. Ngày thứ hai đến ngày thứ bảy là phiên hai vị đại
đệ tử và chƣ đại trƣởng lão dẫn đầu, cũng ôm bát đến hoàng
cung thọ thực, rồi cũng chú nguyện lặng lẽ và thuyết những
thời pháp khác nhau.
Đức vua nhớ lời dạy bảo của đức Phật, lệnh cho quan
toà và quan ngục xét lại án để tha bớt tội tù; đồng thời, xá
156           Một Cuộc Đời Một Vầng Nhật Nguyệt

miễn tất cả các loại thuế trong suốt bảy ngày cử hành tang
lễ. Muôn dân cả nƣớc hoan hỷ vui mừng ca tụng đức nhân ái
của đức vua; và họ cũng thầm hiểu rằng, họ đã đƣợc hƣởng
dƣ phƣớc của hoàng hậu Mallikā nữa.
Cuối ngày thứ bảy, lễ hỏa táng nhục thể của hoàng hậu,
ngay tại sân hoàng cung diễn ra vô cùng trang trọng. Sực
nghĩ lại, đức vua chỉ có việc bực mình, tự trách mình, tại sao
trí nhớ càng lúc càng tệ mạt, kém cỏi nhƣ thế! Sao lại không
nhớ để hỏi đức Phật hoặc chƣ đại thánh tăng cảnh giới lai
sinh của hoàng hậu?
Còn hoàng hậu Mallikā, sau bảy ngày thống khổ trong
địa ngục để trả quả, do năng lực phƣớc thiện quá lớn nâng
đỡ, đƣa bà hóa sanh vào cung trời Tusita.
Vào ngày thứ tám, đức Phật một mình ôm bát khất thực,
thong dong đi đến hoàng cung. Đức vua nghe tin, thỉnh ngài
vào thƣợng điện, nhƣng đức Phật chỉ muốn ngồi nơi nhà để
xe.
Sau khi cúng dƣờng đầy bát các thức ăn thƣợng vị loại
cứng, loại mềm cho đức Phật, nhà vua chấp tay xá ngài rồi
hỏi lại câu đã quên suốt bảy ngày qua, tức là chỗ tái sanh
của hoàng hậu.
Đức Thế Tôn mỉm cƣời:
- Hiện tại, bà đang thọ hƣởng thiên lạc tại cung trời
Tusita, tâu bệ hạ!
Nghe vậy, đức vua cảm thấy đƣợc an ủi phần nào,
nhƣng nỗi nhớ thƣơng hoàng hậu vẫn không nguôi:
- Bạch Thế Tôn! Từ khi nàng đi về cõi khác, trẫm cảm
giác nhƣ mất hẳn sự sống.
Đức Phật an ủi:
- Bệ hạ chớ nên đau lòng. Đó là quy luật bất biến cho
mọi chúng sanh, không ai có thể tránh đƣợc. Nhƣng trƣờng
hợp hoàng hậu thì bệ hạ nên mừng vui cho lệnh bà mới phải!
- Tại sao?
Minh Đức Triều Tâm Ảnh                 157

- Vì do công hạnh, phƣớc báu của lệnh bà, lệnh bà mất
đi giống nhƣ đổi mới chiếc xe khác trân quý hơn vậy thôi!
- Trẫm chƣa đƣợc hiểu.
Đức Phật đƣa tay chỉ vào một chiếc xe:
- Bệ hạ! Xe này của ai?
- Bạch Thế Tôn! Của nội phụ trẫm.
- Còn xe này?
- Của phụ vƣơng trẫm, bạch Thế Tôn.
- Còn xe kia?
- Là của trẫm!
Đức Phật mỉm cƣời:
- Hóa ra chiếc xe của cha lại mới hơn chiếc xe của ông
nội, chiếc xe của con lại mới hơn chiếc xe của cha. Hoàng
hậu vừa tậu đƣợc một chiếc xe mới nhất, đẹp nhất ở cung
trời Tusita đấy, tâu bệ hạ!
Thấy đức vua đã hiểu sự thật ấy rồi, đức Phật lại giảng
sâu hơn về pháp:
- Nhƣng những chiếc xe đƣợc trang hoàng lộng lẫy, đẹp
đẽ, trân quý thế kia rồi cũng đến lúc cũ hƣ, tàn tạ, hoại mục
mà thôi. Cái thân Nhƣ Lai cũng thế mà cái thân của đức vua
cũng vậy, đã gần bảy mƣơi tuổi rồi, nó đang già yếu và đang
lão suy đấy! Định luật hữu vi là vậy. Chỉ có giáo pháp trong
tâm của bậc thiện trí(1) nó mới không bị chi phối bởi hƣ mục,
già lão. Thấy biết đƣợc vậy, những bậc thiện trí trên đời này
phải biết làm cho sáng tỏ giáo pháp ấy đến những ngƣời
lành, ngƣời tốt, tâu đại vƣơng!
Những lời giảng ấy của đức Phật đƣợc cô đọng trong bài
kệ:
“- Xe vua đẹp đẽ dƣờng bao
Trang hoàng lộng lẫy, hƣ hao đến kỳ
Thân này đến lúc lão suy

(1) Ý nói bậc Thánh A-la-hán.

158                  Một Cuộc Đời Một Vầng Nhật Nguyệt

Pháp bậc thiện trí vô vi chẳng già
Pháp của đức Gotama
Sáng tỏ chân lý, chan hòa thiện nhân!”(1)
Đức vua tín thọ lời dạy của đức Phật, đã đỡ buồn khổ và
xem ngài nhƣ chỗ nƣơng tựa tinh thần một cách vững chắc.
Kết quả ấy, một phần công lao là nhờ vào bà hoàng hậu yêu
quý của ông vậy.
Nhƣng đức vua đâu có biết rằng, sự thƣơng yêu sâu đậm
ấy cũng do duyên luyến ái từ nhiều đời kiếp: Vì nàng Sujātā
trong Sujāta-Jātaka(2), nàng Kinnarī trong Bhllāṭiya-Jātaka(3),
và nàng Sambula trong Sambula-Jātaka(4); cả ba kiếp sống
ấy, ông đều là ngƣời chồng thân yêu của bà.
Hoàng hậu Mallikā đƣợc biết đến là một trong những đệ
tử thuần thành, nhiệt tình và xuất sắc nhất trong hàng nữ cận
sự của đức Phật vậy(5).

(1)
Pháp cú 151: “Jiiranti ve rārathā sucittā atho sārīraṃ pi janaṃ upeti; sataṃ
ca dhammo na jaraṃ upeti santo have sabbhi pavedayanti”.
(2)
J.iii.22.
(3)
J.iv.444.
(4)
J.v. 98.
(5)
A.iv.348.
