Một Cuộc Đời, Một Vầng Nhật Nguyệt (Minh Đức Triều Tâm Ảnh)
Tập 6 — Giết Phật Bằng Voi Dữ Nālāgiri
Nguồn: kho Dân tộc KING — Giảng Sư (văn bản trích từ PDF)

Bằng Voi Dữ Nālāgiri

Đã hai lần hại Phật không đƣợc, Devadatta tìm cách
nghĩ ra mƣu kế khác, ông không hề biết rằng, muôn dân
đang căm hận ông, nguyền rủa ông.
Hôm kia ông vào gặp đức vua Ajātasattu, nói rằng:
- Nay thái tử đã lên ngôi vua chí tôn, vậy là an ổn do vua
cha đã “lên trời” rồi, còn bần đạo thì chƣa tìm ra cách nào để
giết ông sa-môn Gotama cả. Nhƣ vậy thì kế hoạch của
chúng ta chỉ thành công đƣợc một nửa. Vì khi mà bần đạo
chƣa chƣởng quản đƣợc giáo hội Tăng-già thì bần đạo chƣa
thể cung hiến thần kế giúp tân vƣơng tranh đoạt thiên hạ
đƣợc.
Đức vua Ajātasattu trầm ngâm giây lâu:
- Trẫm sẵn sàng giúp ngài cả nhân lực và tài lực, mong
rằng đại sự của chúng ta chóng thành. Vậy thì có mƣu kế gì
hay hơn, ngài cứ bày ra, chẳng có gì phải e ngại cả.
Devadatta ƣu tƣ nói:
- Với con ngƣời, sức của con ngƣời thì chẳng làm gì
đƣợc ông sa-môn Gotama đâu!
- Tại sao? Tân vƣơng ngạc nhiên hỏi.

Minh Đức Triều Tâm Ảnh                 193

- Thƣa! Oai lực, thần lực cùng từ bi tâm của ông sa-môn
kia làm cho ai nấy đều không dám đến gần. Nếu có ai đến
gần thì cũng không dám ra tay. Và cuối cùng, bọn chúng đều
bị cảm hóa cả.
- Vậy thì phải làm sao?
- Nghe nói rằng, đại vƣơng có một con voi báu, rất hung
dữ, có sức mạnh khủng khiếp. Nếu dùng voi ấy để giết ông
sa-môn Gotama quả là thƣợng sách. Con ngƣời thì sợ năng
lực của ông ta, còn loài súc sanh thì chúng đâu có biết gì!
- Đúng lắm! Tân vƣơng ca ngợi – Ngài nghĩ vậy thì thật
là chu đáo!
Nói xong, vua bèn cho gọi ngƣời quản tƣợng, dặn là
phải tuyệt đối nghe theo lệnh của Devadatta.
Khi ngƣời quản tƣợng dẫn Devadatta đến chuồng nuôi
voi, thấy một con voi rất to lớn, đen đúa, tƣớng mạo rất dữ
dằn, đang bị khóa bằng mấy vòng xích sắt kiên cố; bèn hỏi:
- Con voi này có phải tên là Nālāgiri nổi danh đây
chăng?
- Thƣa phải!
- Tại sao khóa xích sắt kiên cố nhƣ thế?
- Thƣa, chỉ để dự phòng thôi ạ!
Devadatta nhăn mày:
- Ngƣơi hãy nói rõ lý do tại sao?
- Thƣa, cứ cách ba ngày là phải cho nó ăn một thúng
cơm và uống một hũ rƣợu, bằng không nó sẽ phá chuồng mà
đi! Đƣợc cơm và rƣợu xong, nó sẽ dễ bảo. Còn đúng kỳ hạn
mà không bày cơm rƣợu, nó sẽ nổi tính điên cuồng chẳng có
ai kềm giữ đƣợc!
Devadatta cƣời nói:
- Thế ra, xích sắt này chỉ để phòng hờ những khi quên
cung cấp khẩu phần cơm rƣợu cho nó đây!
- Thƣa vâng!

194           Một Cuộc Đời Một Vầng Nhật Nguyệt

- Nuôi dƣỡng tốn kém nhƣ thế thì đức vua sẽ dùng nó vào việc gì? Ngƣời quản tƣợng rành rẽ đáp: - Thƣa, nuôi quân ngàn ngày đôi khi chỉ dùng có một lần. Cũng vậy, con voi này chỉ để dành những khi xung trận. Chỉ cần trƣớc khi giáp lá cà, cho nó ăn vài thúng cơm, cho nó uống tám hũ rƣợu gạo là nó hung mãnh lao đi giết giặc còn lợi hại hơn cả một ngàn quân, lợi hại hơn sức của một trăm con voi khác cộng lại. Nghe vậy, Devadatta hớn hở nói: - Vậy thì ngƣơi cứ chuẩn bị cho ta ba thúng cơm và mƣời sáu hũ rƣợu gạo thật ngon, khi có lệnh là sử dụng ngay, không đƣợc chậm trễ! Ngƣời quản tƣợng thất kinh, chăm chăm nhìn vị sa-môn, y trố mắt ngạc nhiên nhƣng không dám hỏi, trong bụng nghĩ thầm rằng: Bậc tu hành sao lại có tâm địa ác độc, coi rẻ mạng sống của ngƣời khác đến thế? Mƣời sáu hũ rƣợu gạo mà voi uống vào thì cả hàng chục ngôi làng cũng bị nó san thành bình địa! Hay là đức vua sắp có một cuộc chiến tranh lớn? Cũng không đúng! Vì kẻ tu hành sao lại kích động chuyện giết nhau? Riêng Devadatta thì khoan khoái trong lòng, tự nghĩ rằng, hại ông sa-môn Gotama bằng con voi Nālāgiri này, hẳn là thân xác ông ta bị dập nát nhƣ quả cà chua đỏ! Và ngôi vị bá chủ tăng chúng còn ai dám tranh đoạt với ta? Hắn hỉ hửng rồi lắp bắp thành tiếng: - Sau khi ta làm giáo chủ giáo hội rồi, ta sẽ mở một chiến dịch, có ông vua trẻ ngu si hỗ trợ, lần lƣợt thanh toán hoặc ức chế sự hoạt động của tôn giáo khác. Một tƣơng lai rất gần thôi, thiên hạ “không tín ngƣỡng” là thuộc ông vua con nhƣng ở dƣới quyền điều khiển của ta, còn thiên hạ “có tín ngƣỡng” là hoàn toàn do ta lãnh đạo. Khi ấy thì nói gì danh vọng, lợi dƣỡng và quyền lực! Ta sẽ tạo ra một vƣơng Minh Đức Triều Tâm Ảnh                195

quốc không có ngai vàng, mà uy lực của ta sẽ thống trị từ
chỗ mặt trời mọc đến chỗ mặt trời lặn, rộng cho đến hải biên
hoang đảo. Lúc ấy thì tha hồ mà hƣởng thụ ngũ dục tối
thƣợng. Còn ai dám nhắc nhở ta điều này đáng làm và điều
kia không nên làm nhƣ ông sa-môn Gotama đạo đức giả kia
chứ!
Nhƣ thỏa chí bình sinh quá, Devadatta cất tiếng cƣời hô
hố rất ngạo mạn và lố bịch. Một chân trời khoái lạc rộng mở
trƣớc mắt hắn!
Mờ sƣơng hôm ấy, ở Trúc Lâm, tại hƣơng phòng, theo
lệ thƣờng, đức Phật nhập đại bi định, xuống cận hành định,
dùng Phật nhãn quán xét thế gian, xem thử ai có hữu duyên
nên tế độ. Sau khi thấy rõ, biết rõ chuyện gì xảy ra, đức Thế
Tôn chợt mỉm cƣời, xả định, đi kinh hành lui tới với tâm thái
hoàn toàn an nhiên, buông xả.
Trong không khí mát mẻ và vắng lặng của khu rừng tre,
bỗng nhiên, rất nhiều bƣớc chân và tiếng ngƣời xôn xao
trƣớc cổng của tịnh xá. Lát sau, tôn giả Ānanda vào quỳ
bạch Phật:
- Không biết có chuyện gì mà cận sự nam nữ hai hàng
thành Rājagaha, lũ lƣợt từng đoàn, từng đoàn muốn vào gặp
mặt đức Thế Tôn?
Đức Phật dịu dàng nói:
- Này Ānanda, có chuyện đấy! Hãy cho họ tự nhiên vào
gặp Nhƣ Lai!
Đoàn ngƣời đƣợc đức Thế Tôn tiếp kiến. Họ đồng quỳ
đảnh lễ cả khoảng sân lớn rồi vị bô lão đại diện tâu:
- Chúng con thỉnh nguyện đức Thế Tôn sáng nay không
nên đi vào thành để khất thực. Tất cả chúng con đồng đến
đây để đặt bát cúng dƣờng đức Thế Tôn và toàn thể Tăng
chúng Trúc Lâm. Vì lòng bi mẫn xin đức Thế Tôn hoan hỷ
nhận lời.

196           Một Cuộc Đời Một Vầng Nhật Nguyệt

Đức Phật đƣa mắt hiền hòa nhìn khắp hai hàng cƣ sĩ áo
trắng rồi hỏi:
- Có chuyện gì chƣ vị cứ nói, Nhƣ Lai đang nghe đây!
Một tín nữ thƣa:
- Sáng nay, từ rất sớm, bạch đức Thế Tôn! Vị tân quốc
vƣơng ác đức vừa mới giết cha hiền để chiếm ngôi, có ra
thông báo khắp các hang cùng ngõ hẻm, rằng là toàn thể dân
chúng trong thành không ai đƣợc đi ra đƣờng, vì quản tƣợng
sẽ cho thả voi dữ Nālāgiri uống rƣợu say!
Đức Phật gật đầu:
- Ừ! Thì chuyện đó Nhƣ Lai có biết!
Lời vị khác chen vào:
- Bạch! Thiên hạ đồn ầm lên rằng, Devadatta âm mƣu
với vua Ajātasattu thả voi say là muốn giết hại đức Thế Tôn
đấy!
Đức Phật gật đầu một lần nữa:
- Ừ! Thì chuyện âm mƣu giữa họ với nhau nhƣ thế, Nhƣ
Lai cũng biết mà!
- Nhƣng mà con voi hung dữ ấy sẽ giết ngài cùng với
Tăng chúng đi theo. Voi Nālāgiri nổi tiếng vô địch vang
danh khắp các tiểu quốc, khi say rƣợu rồi thì chẳng kể trời
đất gì nữa!
Đức Phật hỏi:
- Vì chuyện ấy mà chƣ vị thỉnh Nhƣ Lai cùng với chƣ
tăng thọ thực tại tịnh xá?
- Đúng vậy, bạch Đức Thế Tôn.
Đức Phật yên lặng một lát rồi nói:
- Chƣ vị nghĩ nhƣ thế nào thì cứ nhƣ vậy mà làm. Còn
sáng nay, Nhƣ Lai và Tăng chúng sẽ vào thành khất thực là
chuyện của Nhƣ Lai. Tại sao lại nhƣ thế? Vì Nhƣ Lai thấy
rõ, biết chắc rằng trên đời nay, không một sa-môn, bà-la-
môn, chƣ thiên, ma vƣơng, phạm thiên nào lại có khả năng
làm hại Nhƣ Lai cả. Ngoài ra, chƣ vị biết sao không? Con
Minh Đức Triều Tâm Ảnh               197

voi hung dữ Nālāgiri ấy, sẽ đƣợc Nhƣ Lai cảm hóa. Và do duyên ấy, một ngóm ngoại đạo đƣợc cải tà quy chánh và vô lƣợng chúng sanh ngƣời, trời, phạm thiên chứng đắc thánh đạo và thánh quả. Vì lợi ích cho phần đông nhƣ thế, chƣ vị nghĩ là Nhƣ Lai nên đi khất thực bình thƣờng hay ở lại chùa vì sợ hãi voi dữ? Toàn thể cận sự nam, cận sự nữ vốn có đức tin vững chắc nơi đức Phật nên khi nghe ngài trình bày nguyên nhân và kết quả của sự việc, họ hoan hỷ vô cùng, đồng thanh đáp: - Nên đi! Đức Thế Tôn và chƣ tăng nên vào thành khất thực nhƣ lệ thƣờng. Và chúng con cũng sẽ đặt bát cho đức Thế Tôn và chƣ tăng vào trƣa nay, ở Trúc Lâm này! Với niềm tin tƣởng mãnh liệt là voi dữ sẽ đƣợc đức Thế Tôn cảm hóa, họ không lo sợ nữa, đảnh lễ ngài rồi ra về. Khi họ vừa mới đi khuất, đức Phật dặn bảo tôn giả Ānanda: - Ông hãy thông báo gấp, là sáng nay, toàn thể Tăng chúng ở khắp mƣời tám đại tự viện hãy cùng vào thành Rājagaha khất thực với Nhƣ Lai. Chỉ một lát sau là tin truyền đã rì rào nhƣ gió lan đi khắp thành Rājagaha. Cận sự nam và nữ bảo nhau rằng: - Hôm nay chúng ta sẽ tận mắt nhìn thấy đức Phật cảm hóa voi dữ Nālāgiri, và nhƣ vậy thì mƣu kế ác độc của tên ác tăng Devadatta và thằng vua con bất hiếu Ajātasattu sẽ thất bại một cách thảm hại. Thế rồi, họ ùa nhau leo lên đọt cây cao, trên mái nhà hoặc sƣờn núi kế cận để quán sát cho rõ. Dân chúng thuộc nhiều giáo phái ngoại đạo, thì đƣợc giáo chủ của họ truyền miệng với nhau rằng: - Voi Nālāgiri có sức mạnh phi thƣờng, lại uống rƣợu say nữa thì phải biết! Chúng ta sẽ đƣợc mãn nhãn nhìn ngắm hung tƣợng chà đạp, dẫm nát sa-môn Gotama!

198            Một Cuộc Đời Một Vầng Nhật Nguyệt

Họ cùng nhau leo lên lầu cao hoặc mái nhà cao để chứng
kiến chuyện hy hữu.
Không bao lâu sau, trên đƣờng chính dẫn vào kinh
thành, đức Thế Tôn mặc y màu mặt trời dẫn đầu đoàn sa-
môn dài dằng dặc nhƣ con rồng vàng uốn lƣợn, thanh thản,
uy nghiêm từng bƣớc một. Đƣờng xá vắng tanh, nhà nhà
đóng cửa im ỉm nhƣ một thành phố chết. Tuy nhiên, nếu để
mắt một chút, rất nhiều dân chúng tụ tập lố nhố trên những
điểm cao, mà ở đó có thể quan sát trọn con đƣờng sắp xẩy ra
một trận kinh hoàng.
Lúc ấy, ở cuối đƣờng ngƣợc chiều, ngƣời quản tƣợng
theo lệnh của Devadatta, đã cho voi Nālāgiri ăn ba thúng
cơm và uống hết mƣời sáu hũ rƣợu gạo ngon nhất. Voi gầm
một tiếng, ngƣời quản tƣợng chƣa kịp xua đi thì nó đã giở
vòi, quạt hai lỗ tai, cong đuôi chạy thẳng về phía trƣớc.
Bóng voi sắc lông màu hung xám, cao to lừng lững nhƣ quả
núi càng lúc càng nghiêng đổ về phía đức Phật.
Chƣ tỳ-khƣu thấy vậy, e ngại nói:
- Bạch đức Thế Tôn! Con voi hung ác kia say nhƣ điên
đang chạy đến đây. Xin ngài hãy quay trở lại!
Đức Phật phủ dụ:
- Các thầy đừng lo ngại. Không có một ai trên đời này
có thể làm hại Nhƣ Lai. Con voi điên kia, Nhƣ Lai cảm hóa
nó đƣợc mà!
Tôn giả Sāriputta, đại đệ tử của đức Phật bƣớc ra tâu:
- Bạch đức Thế Tôn! Trên đời này có thông lệ, hễ có
việc gì xẩy đến cho phụ thân, trách nhiệm ấy thuộc về ngƣời
con trƣởng. Vậy xin đức Từ Phụ cho phép đệ tử cảm hóa
con voi hung dữ ấy!
Đức Phật mỉm cƣời:
- Với oai lực của bậc thánh Thinh Văn đệ nhất, tuy
không bằng chƣ Chánh Đẳng Giác, ông có khả năng cảm

Minh Đức Triều Tâm Ảnh               199

thắng con voi kia một cách dễ dàng. Nhƣ Lai biết rõ nhƣ thế. Nhƣng vì lợi ích cho phần đông, việc ấy cứ để cho Nhƣ Lai. Lần lƣợt một số chƣ vị trƣởng lão đều xin phép đƣợc gánh phần trách nhiệm, nhƣng đức Phật thảy đều từ chối. Tôn giả Ānanda biết mình chẳng có khả năng, uy lực gì, nhƣng vì quá kính yêu đức Phật, không thể đứng yên nhìn sự nguy hiểm đang xảy ra uy hiếp tính mạng của ngài; với ý nghĩ: “Này voi Nālāgiri! Hãy giết chết ta trƣớc, ta quyết hy sinh mạng sống để bảo vệ cho đức Thế Tôn!”; rồi vội vàng bƣớc ra đứng chắn trƣớc mặt đức Phật. Đức Phật bảo: - Này Ānanda! Hãy tránh sang nơi khác, không đƣợc đứng trƣớc Nhƣ Lai! Tôn giả Ānanda không chịu tránh, thƣa: - Voi Nālāgiri hung hiểm và bạo tợn kia, trƣớc khi đụng đến đức Thế Tôn, nó phải bƣớc qua xác đệ tử! Thế rồi, đã ba lần bảo tránh, tôn giả Ānanda cũng cƣơng quyết chỉ muốn chết thay; bất đắc dĩ đức Phật phải sử dụng thần thông, Ānanda mới chịu lùi bƣớc. Lúc ấy, voi Nālāgiri đang lao tới với một tốc độ khủng khiếp. Đột ngột, từ sau ngõ hẻm, một ngƣời đàn bà bồng con xuất hiện giữa đƣờng. Chợt thấy voi điên, bà sợ hãi quá, bỏ con dƣới đất rồi bỏ chạy. Voi Nālāgiri lùi lũi xông tới, thoáng thấy bóng ngƣời, nó quặt vòi, lao theo, nhƣng ngƣời đàn bà đã lẩn khuất sau bức tƣờng. Voi quay lại đến bên đứa trẻ. Thấy voi dữ, nó khóc thét lên. Sự việc trên xảy ra trƣớc tầm mắt của đức Thế Tôn. Khi thấy Nālāgiri với đôi mắt đỏ ngầu nhƣ sắp chà nát một hài nhi vô tội, đức Phật liền rải tâm từ. Một luồng khí mát mẻ, an lành tuôn chảy ra không gian, bao bọc thân thể của voi Nālāgiri rồi thâm nhập vào tận tim gan, máu huyết và cả tâm trí nó. Rồi đức Thế Tôn cất giọng phạm âm dịu dàng, ngọt ngào, trìu mến nhƣ lời ru của mẹ rót vào tai của voi Nālāgiri: 200           Một Cuộc Đời Một Vầng Nhật Nguyệt

- Này Nālāgiri! Này con yêu quý! Ngƣời ta đã cho con uống mƣời sáu hũ rƣợu làm cho con điên đảo, đã biến thành thú tính hung dữ. Ngƣời ta đã cố ý lợi dụng con để giết Nhƣ Lai, chớ không phải giết hại ai khác. Vậy hãy tha cho đứa trẻ kia mà đến đây với Nhƣ Lai! Hãy đến với Nhƣ Lai, này Nālāgiri yêu quý! Nhƣ đƣợc uống một liều thuốc an thần, nhƣ vừa đƣợc tắm trong dòng suối trời, voi Nālāgiri chợt tỉnh lại. Ngẩng đầu lên, voi cảm nhận một sự mát mẻ và bình an lạ thƣờng toát ra từ vùng ánh sáng phía trƣớc. Một tiếng gọi sâu thẳm từ vô thức mơ hồ đánh thức nó, voi nhƣ tìm lại đƣợc hình bóng và âm điệu ru êm của đấng mẹ hiền; và nó chỉ là đứa con nhỏ cần đƣợc vuốt ve, che chở. Cơn say điên đảo tan biến, voi Nālāgiri hạ vòi xuống, hai tai buông rủ, ngoan ngoãn quỳ mọp cả bốn chân rồi lết tới, nằm phủ phục dƣới chân đức Phật ra chiều quy thuận. Giọng đức Thế Tôn cứ tiếp tục dịu dàng, ngọt ngào tuôn chảy vào tai nó: - Này Nālāgiri! Này con yêu quý! Thân phận con là loài voi, thuộc hàng súc sanh vô phƣớc và tội nghiệp. Nhƣ Lai là đức Phật cao thƣợng giữa muôn loài. Từ nay, con phải thay tâm đổi tánh, đừng nên giết hại bất kỳ một ai khác nữa. Điều ấy con phải làm vì lợi ích và an vui cho chính con! Đức Thế Tôn vừa nói vừa tiếp tục rải tâm từ, làm cho làn khí tâm từ càng lúc càng đầy ắp, sung mãn; rồi ngài đƣa bàn tay búp sen dịu dàng nhƣ tơ trời “đâu-la-miên”(1) vuốt trên đầu voi, rồi khuyên dạy: - Này Nālāgiri! Nầy con yêu quý! Con là một con voi có vòi, con voi con bé bỏng và yếu đuối. Nhƣ Lai cũng là con voi, nhƣng lại là voi chúa kiêu hùng và cao thƣợng. Làm thế nào con voi con lại có thể đƣơng đầu hoặc sát hại con voi

(1) Tơ trời cung Đẩu Suất.

Minh Đức Triều Tâm Ảnh             201

chúa là Nhƣ Lai? Con biết sao không? Chuyện không thể ấy, nếu con làm đƣợc, nếu con làm hại voi chúa cao thƣợng là nhân đem lại sự đau khổ cho con. Ai làm hại voi chúa cao thƣợng, ngƣời ấy không đƣợc tái sanh vào cảnh giới an vui. Con chớ nên si mê! Không nên dể duôi nữa! Vì sự giải đãi quên mình sẽ tạo nên ác nghiệp tội lỗi, phải sa đọa vào những cảnh giới tối tăm, thống khổ. Hãy nên làm việc lành, này Nālāgiri yêu quý. Ai tạo thiện nghiệp, ngƣời ấy sẽ tái sanh vào những cảnh giới hạnh phúc, huy hoàng và xán lạn! Thế là đức Phật đã thuyết pháp tế độ cho voi Nālāgiri. Nghe xong, toàn thân tâm của voi phát sanh hỷ lạc chƣa từng có. Nếu không phải là loài súc sanh, sau thời pháp ấy, chắc chắn nó đã chứng đắc thánh đạo quả. Dân chúng từ các điểm cao trong thành Rājagaha tận mắt nhìn thấy từ đầu chí cuối đức Phật cảm thắng hung tƣợng Nālāgiri một cách phi thƣờng, kỳ diệu; họ hoan hỷ vỗ tay reo mừng vang dội. Rồi họ lũ lƣợt leo xuống, chạy đến tận nơi, ném tất cả những đồ trang sức, vòng vàng, châu báu xuống thân mình voi, phủ cao thành đống. Voi bây giờ nằm yên, ngoan ngoãn hiền lành. Từ thời khắc này, voi dữ Nālāgiri đƣợc dân chúng gọi tên là voi Dhānapālaka (voi giữ gìn của cải). Trƣớc tất cả tăng chúng và mọi ngƣời, đức Phật đặt tay lên đỉnh đầu hiền tƣợng Dhānapālaka cho nó thọ quy giới. Hiền tƣợng nằm mọp xuống, lấy vòi hút bụi ở hai bàn chân đức Phật rồi phun lên đầu mình để tỏ lòng tôn kính. Xong, nó lùi xa một khoảng, rung mình, rũ ngọc ngà, châu báu lả tả rơi xuống đất, quỳ xuống, cúc cung đảnh lễ đức Phật ba lần rồi quay đầu, chậm rãi, bỏ thành phố đi thẳng vào non sâu. Đức Phật nhiếp tâm phát sanh năng lực thù thắng rồi chú nguyện: - Vàng ngọc, của cải nằm rơi đầy trên đất kia, vốn là của ai, hãy hoàn về chủ cũ! 202           Một Cuộc Đời Một Vầng Nhật Nguyệt

Lạ lùng làm sao, lời nguyện vừa dứt, ngọc ngà châu báu
đang nằm vô tri, bất động trên đất; chợt nhƣ có chân, có mắt,
đồng loạt vọt lên, bay về nơi tay, nơi cổ, trong túi, trong
xách của những ngƣời chủ cũ, không hề sai trật!
Vừa chứng kiến chuyện cảm hóa voi dữ của ngài, bây
giờ lại thấy năng lực phi thƣờng này nữa của đức Thế Tôn,
toàn thể dân chúng thành Rājagaha xiết bao kỉnh mộ. Cận sự
nam nữ hai hàng lại đƣợc cũng cố thêm đức tin và dào dạt
niềm tự hào. Ngay chính nhóm ngoại đạo thù ghét đức Phật
luôn manh tâm phá hoại, khuấy rối ngài, cũng bắt đầu thay
đổi cách nhìn, chuyển tâm hóa tánh. Có một số trong họ,
chẳng ngại ngùng gì, đến khấu đầu đảnh lễ đức Phật rồi xin
cải giáo.
Dịp này, vô số ngƣời, chƣ thiên, phạm thiên chứng đắc
Nhập lƣu thánh đạo quả.
Công việc đã xong, nhân duyên sáng nay thế là đã thành
tựu, đức Phật ra dấu hiệu bảo đức Ānanda cùng với tăng
chúng quay trở về Trúc Lâm. Thế là cận sự nam nữ cùng với
dân chúng thành Rājagaha lũ lƣợt đi theo, mang rất nhiều
vật thực để cúng dƣờng đến chƣ tăng, có đức Phật là chủ trì.
Ai ai sắc mặt cũng hân hoan, vui sƣớng; tán dƣơng năng
lực thuần hóa voi dữ của đức Phật, rồi thốt lên bằng bài kệ:
“- Ngƣời ta dạy ngựa hay voi
Sử dụng móc sắt, mây roi bện thừng
Thế Tôn – khéo, lạ quá chừng
Chẳng roi, chẳng móc, chẳng trừng phạt ai
Từ bi, năng lƣợng thiện tài
Nhiếp hóa voi dữ, Nhƣ Lai phép mầu!”

Minh Đức Triều Tâm Ảnh                203

Chiêu Bài Cuối Cùng Của Devadatta

Ngày hoàng cung làm lễ hỏa táng nhục thân đức vua Bimbisāra, không ai mời mà đức Phật vẫn tìm đến quảng trƣờng hoàng cung để chú nguyện cùng cả một lực lƣợng tăng đoàn hùng hậu ba bốn nghìn vị tỳ-khƣu, vô cùng trang nghiêm và thanh tịnh. Và dân chúng cũng vòng trong, vòng ngoài nhiều lớp, ken chân không lọt; họ quý kính, tiếc thƣơng và ngƣỡng mộ vị vua hiền đức, nhân ái bị kẻ gian ác hãm hại. Vị vua trẻ Ajātasattu vừa thấy cái bóng của đức Phật liền cảm thấy bất an, sợ hãi nên ông trốn trong cung. Devadatta cũng cùng tâm trạng nhƣ đức vua nên ông và chúng đệ tử tìm cách tránh né khi thấy uy lực của đức Phật nhƣ phủ trùm thiên hạ, che mờ luôn cái “uy tín hƣ giả và ti tiểu” của ông. Trƣớc khi trở lại tu viện Trúc Lâm, đức Phật nói với đại chúng rằng: - Ai ánh sáng thì sẽ đi theo với ánh sáng, hòa với ánh sáng; ai là bóng tối thì sẽ đi theo với bóng tối, chìm trong bóng tối. Đức vua Bimbisāra của chúng ta, suốt một đời anh minh và hiền đức nên đã hóa sanh làm một vị thiên, kề cận Tỳ-sa-môn thiên vƣơng để hộ trì giáo pháp. Đức vua của

204           Một Cuộc Đời Một Vầng Nhật Nguyệt

chúng ta đã có một đời sống mới, hạnh phúc, an vui và có nhiều oai lực hơn kiếp sống cũ. Đấy là điều mà chúng ta nên mừng vui mới phải! Chƣ vị hãy về đi! Chẳng có gì phải bận bịu và tiếc thƣơng nữa! Riêng về Devadattta. Sự việc mấy lần hãm hại đức Phật của ông đã đƣợc lan truyền khắp hang cùng ngõ hẻm dƣờng nhƣ không còn ai là không biết. Những hành động tệ hại ấy làm cho Devadatta biến thành cái bóng của quỷ dữ; và dƣ luận quần chúng cũng nhƣ hai hàng cận sự đều lên án ông một cách nghiêm khắc và xa lánh ông nhƣ xa lánh cùi hủi. Chính vua Ajātasattu cũng chán nản ông, bỏ rơi ông, không nâng đỡ ông nữa. Mọi ân huệ của vua thế là mất hết. Khi lòng sân độc muốn hại Phật và lòng tham vọng đẩy ông đến chỗ xấu xa nhƣ thế thì mọi khả năng thần thông phép lạ của ông cũng tiêu tan luôn! Thế nhƣng ông chƣa chịu ngừng lại. Với trí thông minh sẵn có, ông quay qua chiêu bài khác. Ông giả vờ đến sám hối đức Phật và xin đức Phật ban hành thêm năm điều vào trong quy chế cho hàng xuất gia: - Thầy tỳ-khƣu phải sống trọn đời trong rừng, vƣờn hoang, động vắng, núi sâu; không đƣợc ở trong thành phố, làng mạc, tu viện hay tịnh xá... - Thầy tỳ-khƣu phải trọn đời ôm bát xin ăn, không đƣợc dự lễ trai Tăng hay nhận lời mời đến tƣ gia đặt bát hay thọ thực của hai hàng cận sự. - Thầy tỳ-khƣu phải lƣợm vải rách, vải ngƣời ta quăng bỏ bên đƣờng, vải bó xác tử thi để cắt may làm y mặc; không đƣợc phép thọ nhận vải đẹp, vải tốt, vải lành nguyên của thí chủ dâng cúng. - Thầy tỳ-khƣu trọn đời phải ngủ nghỉ chỗ không có mái che, nơi khoảng trống, dƣới cội cây, giữa nghĩa địa, không đƣợc ngủ nghỉ trong phòng ốc, liêu cốc.

Minh Đức Triều Tâm Ảnh               205

- Thầy tỳ-khƣu trọn đời phải ăn ngũ cốc, rau trái, không đƣợc dùng các loại thịt, dù là thịt động vật đã chết! Đức Phật thấy rõ dã tâm của ông, nhƣng ngài chỉ nói lên điều đáng nói: - Hôm nay mà ông còn đến đây để giả vờ xin những điều có vẻ rất đúng đắn nhƣ vậy nữa hay sao? Ông biết Nhƣ Lai sẽ từ chối, và rồi ông sẽ đi rêu rao đây đó rằng, những điều ông đệ đạt, yêu cầu là chân chính hơn cho giáo pháp, là tốt đẹp hơn cho hàng xuất gia. Thế là một số tỳ-khƣu nông nổi và quần chúng nhẹ dạ lại bị ông mê hoặc bởi chiêu bài cao thƣợng ấy! Còn đệ tử của Nhƣ Lai thì năm điều kia có ngƣời thực hành là tốt hay chỉ thực hành trung đạo năm điều ấy cũng tốt không khác gì; cứ để họ tùy nghi lựa chọn theo sở thích, khả năng sức khoẻ và sở hành của mình. Ông nên nhớ rằng với ăn, mặc, ngủ... bao giờ Nhƣ Lai cũng hằng khuyên là nên thiểu dục và tri túc! Ăn, mặc, ngủ... chừng mực, vừa đủ, dị giản là điều cần yếu; và quan trọng nhất là phải có một tri kiến chơn chánh nhƣ thế nào, phải tu tập một giáo pháp nhƣ thế nào con ngƣời mới trở nên hiền thiện đƣợc! Giáo pháp của Nhƣ Lai là giáo pháp của tự do và tự nguyện, không bắt buộc, cƣỡng ép ai, bao giờ cũng tùy thuộc căn cơ và tâm tánh của mỗi ngƣời. Ví nhƣ vị này chỉ muốn sống trong rừng, trong nghĩa địa, chỗ xa nơi huyên náo để hành thiền; nhƣng vị khác lại muốn ở trong tu viện hay tịnh xá để theo học pháp nơi các vị trƣởng lão – thì tại sao lại không đƣợc nào? Vị này thì đi trì bình khất thực chỉ dùng trong bát, chỉ thọ trong bát, chỉ đứng một nhà hoặc hai nhà theo với pháp hạnh của họ; nhƣng có vị khác thì duyên với thí chủ này, thí chủ kia, cần phải thuyết pháp, nói đạo cho nhà này, nhà nọ - thì ai có thể cấm họ không thọ bát hoặc thọ thực tại tƣ gia? Chuyện y áo cũng tƣơng tự vậy, có vị thọ đầu-đà, nguyện chỉ lƣợm vải rách, vải ngƣời ta quăng 206           Một Cuộc Đời Một Vầng Nhật Nguyệt

bỏ để may y mặc; nhƣng có vị khác không theo pháp hạnh ấy, nhƣng họ nhận vải lành nguyên do thí chủ dâng cúng thì vẫn đúng pháp và luật nhƣ thƣờng. Việc ngủ nghỉ dƣới cội cây, chỗ không có mái che hay ngủ nghỉ trong cốc liêu, tịnh xá cũng tùy thuộc hạnh, nguyện, tùy thuộc nhân duyên và hoàn cảnh nữa, bao giờ cũng theo lý trung đạo, không rơi vào cực này, không rơi vào cực kia! Cuối cùng là việc ăn mà ông muốn đề xuất là chỉ nên ăn ngũ cốc, hoa quả, rau củ chứ không nên dùng tam tịnh nhục(1), nghe ra thì có vẻ hay, có vẻ cao thƣợng nhƣng sẽ không áp dụng đƣợc. Tại sao? Một vị tỳ-khƣu ôm bát đi khất thực không đƣợc lựa chọn nhà sang nhà hèn, ngƣời giàu, ngƣời nghèo mà tâm vị ấy phải bình đẳng. Một ngƣời bà-la-môn hay gia chủ bà-la-môn chính thống, họ thƣờng ăn ngũ cốc, rau quả nên họ sẽ đặt bát ngũ cốc và rau quả. Một gia đình sát-đế-lỵ, một hoàng gia, một quý tộc, một tƣớng quân, một chiến sĩ sát-đế lỵ, họ thƣờng dùng các loại thịt nên họ sẽ đặt bát cúng dƣờng các loại thịt khác nhau. Một gia đình thƣơng gia thì thịt thà hay rau quả cũng tùy thuộc ngày hôm ấy họ dùng gì. Một gia đình thủ- đà-la với nghề nghiệp tay chân nặng nhọc thì vật thực của họ chỉ nhằm để no bụng, không biết rõ đấy là vật thực dở hay ngon. Một ngƣời chiên-đà-la đặt bát thì vật thực của họ, may ra chỉ để mà tồn tại. Nhƣ vậy đó, cái bát của vị tỳ-khƣu đầy đủ bên trong vật thực của bốn giai cấp và cả nô lệ. Chẳng lẽ nào một vị tỳ-khƣu ôm bát xin ăn mà bảo là tôi chỉ dùng món này mà không dùng món kia? Có quá đáng lắm không? Có kỳ thị không? Có bình đẳng không?

(1) Là loại thịt không thấy, không nghe, không nghi - tức là thịt từ vật đã chết rồi, không có sự sống, không còn thức tánh. Khi vị tỳ-khƣu thọ dụng thịt ấy, không thấy trƣớc mắt con vật bị giết, không nghe tiếng kêu của con vật đang bị giết, không nghi ngờ là con vật ấy chết là do ngƣời ta giết để dâng cúng cho mình. Ngoài ra, trong tạng Luật, đức Phật còn chế định thêm 10 loại thịt không đƣợc dùng: Ngƣời, voi, ngựa, chó, rắn, sƣ tử, cọp, báo, gấu, linh cẩu.

Minh Đức Triều Tâm Ảnh                           207

Này Devadatta! Chiêu bài của ông chỉ có thể lừa dối đƣợc kẻ ngu, cả tin, nhẹ dạ; không bao giờ qua mặt đƣợc ngƣời có trí, mắt sáng, có đức tin vững chắc đâu! Thôi, ông hãy đi đi, đừng bao giờ trở lại nơi này, trở lại tăng đoàn của Nhƣ Lai nữa. Hôm nay Nhƣ Lai đã nói quá nhiều. Quả địa ngục đang chờ đón ông đấy. Hãy ghi nhớ lời ấy, và chỉ cần ghi nhớ một lời ấy mà thôi! Đức Phật đã ân cần giải thích, đã tận tình nhắc nhở, đã từ bi cảnh tỉnh Devadatta và hội chúng nhƣ vậy rồi, nhƣng cũng có chừng năm trăm tỳ-khƣu bị Devadatta dụ dỗ bởi chiêu bài cao thƣợng đã theo chân ông ta đến tu viện ở dãy núi Gayāsīsa, chính thức hình thành một giáo đoàn riêng. Sự chia rẽ tăng-già (Saṅgha) đã đến hồi trầm trọng. Tuy nhiên, đức Thế Tôn lại bảo hai vị đại đệ tử: - Bây giờ, Nhƣ Lai lại làm phiền đến Sāriputta và Mahā Moggallāna một lần nữa. Cả hai ông hãy đi mau, theo chân Devadatta đến Gayāsīsa, thuyết pháp cho năm trăm tỳ-khƣu nhẹ dạ. Nhƣ Lai biết rằng, khi trở về, năm trăm tỳ-khƣu kia sẽ tháp tùng theo hai ông. Và từ đây cho đến cuối đời, Devadatta sẽ không còn làm gì đƣợc nữa đâu. Và đúng nhƣ vậy thật, tôn giả Sāriputta và Mahā Moggallāna đến tu viện trên dãy núi Gayāsīsa khi Devadatta đang nghỉ ngơi, hai vị đã thuyết pháp đến cho năm trăm thầy tỳ-khƣu. Sau thời pháp, cả năm trăm thầy tỳ-khƣu đều đắc quả Tu-đà-hoàn! Và họ đồng theo chân hai vị trƣởng lão về Trúc Lâm yết kiến đức Thế Tôn và xin sám hối cái tội dại khờ và nông nổi của mình. Devadatta biết ra thì đã muộn, nhìn khung cảnh quạnh quẽ xung quanh, ông ta gục xuống, thổ ra một bụm máu tƣơi! Không ai làm hại ông cả mà bởi chính tâm cuồng vọng của ông đã đẩy ông đến tuyệt lộ!
